অসমীয়া ৱিকিপিডিয়া aswiki https://as.wikipedia.org/wiki/%E0%A6%AC%E0%A7%87%E0%A6%9F%E0%A7%81%E0%A6%AA%E0%A6%BE%E0%A6%A4 MediaWiki 1.47.0-wmf.2 first-letter মাধ্যম বিশেষ বাৰ্তা সদস্য সদস্য বাৰ্তা ৱিকিপিডিয়া ৱিকিপিডিয়া বাৰ্তা চিত্ৰ চিত্ৰ বাৰ্তা মিডিয়াৱিকি মিডিয়াৱিকি আলোচনা সাঁচ সাঁচ বাৰ্তা সহায় সহায় বাৰ্তা শ্ৰেণী শ্ৰেণী বাৰ্তা ৱিকিচ'ৰা ৱিকিচ'ৰা আলোচনা MOS MOS talk TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk 0 1030 606647 604424 2026-05-16T06:57:00Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 606647 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!-- Basic info ----------------> |name ={{PAGENAME}} <!-- at least one of the first two fields must be filled in --> |official_name = |other_name = |native_name = मुंबई<!-- if different from the English name --> |nickname = |settlement_type = মহাৰাষ্ট্ৰ ৰাজধানী <!-- e.g. Town, Village, City, etc.--> |total_type = <!-- to set a non-standard label for total area and population rows --> |motto = যতো ধৰ্মস্ততো জয় <!-- images and maps -----------> |image_skyline = |imagesize = 250px |image_caption = ওপৰৰ পৰা ঘড়ীৰ কাঁটাৰ দিশত: কফ পেৰেডৰ স্কাইলাইন, ৰাজাবাই ক্লক টাৱাৰ, [[তাজমহল হোটেল]], [[নাৰীমন পইণ্ট]] আৰু [[গেটৱে অফ ইণ্ডিয়া]] |image_flag = | map_alt = Mumbai is on the west coast of India, about one third of the way down to the southern tip. It is in the west side of the Maharashtra province, which covers roughly the second quarter of the west coast (counting from the north), and heads inland roughly twice as far as its coastline. | map_caption = | pushpin_map = India Maharashtra | pushpin_label_position = right | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = | latd = 18 | latm = 58 | lats = 30 | latNS = N | longd = 72 | longm = 49 | longs = 33 | longEW = E | coordinates_display = inline,title <!-- Location ------------------> |subdivision_type = দেশ |subdivision_name = {{IND}} |subdivision_type1 = ৰাজ্য |subdivision_name1 = [[মহাৰাষ্ট্ৰ]] |subdivision_type2 = বিভাগ |subdivision_name2 = কোঙ্কণ বিভাগ |subdivision_type3 = জিলা |subdivision_name3 = [[মুম্বাই জিলা]],<br /> [[মুম্বাই উপনগৰ জিলা]] |subdivision_type4 = |subdivision_name4 = <!-- Smaller parts (e.g. boroughs of a city) and seat of government --> |seat_type = |seat = |parts_type = |parts_style = <!-- =list (for list), coll (for collapsed list), para (for paragraph format) Default is list if up to 5 items, coll if more than 5--> |parts = <!-- parts text, or header for parts list --> |p1 = |p2 = <!-- etc. up to p50: for separate parts to be listed--> <!-- Politics -----------------> |government_footnotes = |government_type = পৌৰসংস্থা |leader_title = মেয়ৰ |leader_name = শ্ৰদ্ধা যাদৱ |leader_title1 = পৌৰ কমিছনাৰ <!-- for places with, say, both a mayor and a city manager --> |leader_name1 = সুবোদ কুমাৰ |established_title = <!-- Settled --> |established_date = <!-- Area ---------------------> |area_magnitude = |unit_pref =Imperial<!--Enter: Imperial, to display imperial before metric--> |area_footnotes = |area_total_km2 = 603 <!-- ALL fields with measurements are subject to automatic unit conversion--> |area_land_km2 = <!--See table @ Template:Infobox Settlement for details on unit conversion--> |area_water_km2 = |area_total_sq_mi = |area_land_sq_mi = |area_water_sq_mi = |area_water_percent = <!-- Elevation --------------------------> |elevation_footnotes = |elevation_m = 14 |elevation_ft = |elevation_max_m = |elevation_max_ft = |elevation_min_m = |elevation_min_ft = <!-- Population -----------------------> |population_as_of = ২০১১ |population_footnotes =<ref name=2011city>{{cite web|title=Cities having population 1 lakh and above|url=http://www.censusindia.gov.in/2011-prov-results/paper2/data_files/India2/Table_2_PR_Cities_1Lakh_and_Above.pdf|work=censusindia|publisher=The Registrar General & Census Commissioner, India|accessdate=17 October 2011}}</ref><ref name=CI>{{cite web |url=http://www.censusindia.gov.in/2011-prov-results/data_files/maharastra/stmt-1.xls |title= Ranking of districts of Maharashtra by population size 2011 |publisher=CensusIndia.gov.in |accessdate=25 April 2011}}</ref> |population_note = |population_total = 12478447 |population_density_km2 = 20694 |population_density_sq_mi = <!-- General information ---------------> |timezone = ভাৰতীয় সময় |utc_offset = +৫.৩০ |timezone_DST = |utc_offset_DST = |coor_type = <!-- can be used to specify what the coordinates refer to --> |latd=18 |latm=58 |lats=30|latNS=N |longd=72 |longm=49 |longs=33|longEW=E <!-- Area/postal codes & others --------> |postal_code_type = পিন<!-- enter ZIP code, Postcode, Post code, Postal code... --> |postal_code = ৪০০ xxx |area_code_type = [[Telephone numbering plan|এৰিয়া সংকেত]] |area_code = ৯১২২-XXXX XXXX |website =[http://mcgm.gov.in mcgm.gov.in] |footnotes = }} '''মুম্বাই''' (পূৰ্বতে '''বম্বে''' বা '''বোম্বাই''', {{lang-mr|मुंबई}}. {{Audio|Mumbai_pronunciation.ogg|[ˈmʊm.bəi]}}) [[ভাৰত]]ৰ অন্তৰ্ভুক্ত [[মহাৰাষ্ট্ৰ]] ৰাজ্যৰ ৰাজধানী। মুম্বাই প্ৰায় ১ কোটি ৪০ লাখ মানুহৰ বাসস্থান<ref name=WG>{{cite web |url=http://world-gazetteer.com/wg.php?x=&men=gcis&lng=en&des=wg&srt=npan&col=abcdefghinoq&msz=1500&pt=c&va=&srt=pnan |title=World: largest cities and towns and statistics of their population (2009) |publisher=[[Gazetteer#Worldwide|World Gazetteer]] |accessdate=2009-04-28 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090422052050/http://world-gazetteer.com/wg.php?x=&men=gcis&lng=en&des=wg&srt=npan&col=abcdefghinoq&msz=1500&pt=c&va=&srt=pnan |archivedate=2009-04-22 |deadurl=yes }}</ref>। মুম্বাইক ভাৰতৰ অৰ্থনৈতিক কেন্দ্ৰবিন্দু বুলি কোৱা হয়, কাৰণ [[ভাৰতীয় ৰিজাৰ্ভ বেংক]] আৰু বম্বে ষ্টক এক্সচেঞ্জকে আদি কৰি বহু অৰ্থনৈতিক প্ৰতিষ্ঠানৰ কেন্দ্ৰীয় কাৰ্যালয় এই নগৰত অৱস্থিত। তদুপৰি [[বলিউদ|ভাৰতৰ বোলছবি উদ্যোগো]] ইয়াতেই অৱস্থিত। নৱী মুম্বাই আৰু থানে সহ মুম্বাই মহানগৰীয় অঞ্চল বিশ্বৰ সৰ্বাধিক জনবহুল মহানগৰীয় অঞ্চলসমূহৰ অন্যতম।<ref>{{cite web |url=http://esa.un.org/unup/index.asp?panel=2 |title=Population of urban agglomerations with 750,000 inhabitants or more in 2007 (thousands) 1950-2025 (India) |publisher=Department of Economic and Social Affairs ([[United Nations]]) |accessdate=2009-06-09 |archivedate=2009-12-23 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20091223005931/http://esa.un.org/unup/index.asp?panel=2 |deadurl=yes }}</ref> ভাৰতৰ পশ্চিম উপকূলত অৱস্থিত মুম্বাই এক স্বাভাৱিক সমুদ্ৰবন্দৰো। ২০০৯ চনৰ তথ্য অনুযায়ী, এই চহৰ [[আলফা বিশ্ব নগৰী]] {{enwiki|Alpha world city}} হিচাপে ঘোষিত<ref>{{Cite web |title=আৰ্কাইভ কপি |url=http://www.diserio.com/gawc-world-cities.html |access-date=2012-09-14 |archivedate=2010-02-22 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100222031432/http://www.diserio.com/gawc-world-cities.html |deadurl=yes }}</ref>। যি [[বোম্বাইৰ সপ্তদ্বীপ|সাতোটা দ্বীপক]] কেন্দ্ৰ কৰি আধুনিক মুম্বাই মহানগৰী গঢ়ি উঠিছে, সুদূৰ অতীতত সেই সাতোটা দ্বীপ আছিল মৎস্যজীবী সম্প্ৰদায়ৰ বসতি। ইতিহাসৰ বিভিন্ন পৰ্যায়ত এই দ্বীপবোৰ নানান দেশীয় ৰাজ্য আৰু সাম্ৰাজ্যৰ অধীনস্থ আছিল। অষ্টাদশ শতাব্দীৰ মধ্যভাগত মুম্বাই এক গুৰুত্বপূৰ্ণ বাণিজ্য নগৰী হিচাপে আত্মপ্ৰকাশ কৰে। ঊনবিংশ শতাব্দীত এই চহৰৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ অৰ্থনৈতিক আৰু শিক্ষাসংক্ৰান্তত প্ৰভুত উন্নতি সাধন হয়। বিংশ শতাব্দীৰ প্ৰথমৰ পৰাই বোম্বাই [[ভাৰতৰ স্বাধীনতা আন্দোলন|ভাৰতীয় স্বাধীনতা সংগ্ৰামৰ]] এক উল্লেখযোগ্য ঘাটিত পৰিণত হৈছিল। ১৯৪৭ চনত ভাৰতৰ স্বাধীনতা অৰ্জনৰ পাছত বোম্বাই চহৰ তদানীন্তন বোম্বাই ৰাজ্যৰ অন্তৰ্ভুক্ত হয়। ১৯৬০ চনত সংযুক্ত মহাৰাষ্ট্ৰ আন্দোলনৰ পৰিপ্ৰেক্ষিতত নতুন ৰাজ্য [[মহাৰাষ্ট্ৰ]] গঠিত হোৱাত বোম্বাই উক্ত ৰাজ্যৰ ৰাজধানীত পৰিণত হয়। ১৯৯৫ চনত চহৰৰ নাম পৰিবৰ্তিত কৰি মুম্বাই ৰখা হয়। এই নামটো কলি জনগোষ্ঠী {{enwiki|Koli people}} সকলৰ আৰাধ্য দেৱী - [[মুম্বাদেৱী]] {{enwiki|Mumbadevi}}ৰ নামেৰে নামকৰণ কৰা হয়।<ref>{{cite web |url=http://www.bl.uk/learning/histcitizen/trading/bombay/history.html |title=Bombay: History of a City |publisher=[[British Library]] |accessdate=2008-11-08 |archivedate=2013-06-25 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130625131303/http://www.bl.uk/learning/histcitizen/trading/bombay/history.html |deadurl=yes }}</ref> মুম্বাই ভাৰতৰ বাণিজ্য আৰু বিনোদনৰ অন্যতম কেন্দ্ৰ। দেশৰ ৫ শতাংশ [[মুঠ ঘৰুৱা উৎপাদন]] (''GDP'') এই চহৰৰ পৰাই উৎপাদিত হয়।<ref name="mmrda muip gdp">{{cite web |url=http://mmrdamumbai.org/projects_muip.htm |title=Mumbai Urban Infrastructure Project |publisher=[[Mumbai Metropolitan Region Development Authority]] (MMRDA) |accessdate=2008-07-18 |archivedate=2010-07-23 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100723020643/http://www.mmrdamumbai.org/projects_muip.htm |deadurl=yes }}</ref> ইয়াৰ বাদেও [[ভাৰতৰ অৰ্থনীতি|ভাৰতীয় অৰ্থনীতিৰ]] ২৫ শতাংশ শিল্প উৎপাদন, ৪০ শতাংশ সমুদ্ৰবাণিজ্য আৰু ৭০ শতাংশ পুঁজিৰ লেনদেন মুম্বাইতেই সাধিত হয়।<ref name=imgshack>{{cite web |url=http://img214.imageshack.us/img214/2299/dscn7619ql4.jpg |title=Navi Mumbai International Airport |publisher=[[City and Industrial Development Corporation]] (CIDCO) |format=[[JPEG|JPG]] |accessdate=2008-07-18 |archiveurl=https://archive.ph/20120709020456/http://img214.imageshack.us/img214/2299/dscn7619ql4.jpg |archivedate=2012-07-09 |deadurl=no }}</ref> [[ভাৰতীয় ৰিজাৰ্ভ বেংক]], [[বোম্বাই ষ্টক এক্সচেঞ্জ]], [[ভাৰতৰ জাতীয় ষ্টক এক্সচেঞ্জ]] ইত্যাদি গুৰুত্বপূৰ্ণ আৰ্থিক সংস্থা আৰু বিভিন্ন [[ভাৰতীয় কোম্পানীৰ তালিকা|ভাৰতীয় কোম্পানী]] আৰু [[বহুজাতিক সংস্থা|বহুজাতিক সংস্থাৰ]] প্ৰধান কাৰ্যালয় এই চহৰতেই অৱস্থিত। [[বলিউড]] নামেৰে পৰিচিত ভাৰতৰ [[হিন্দী চলচ্চিত্ৰ]] আৰু দূৰদৰ্শন শিল্পকেন্দ্ৰটোও এই চহৰত অবস্থিত। মুম্বাইৰ ব্যৱসায়গত সুযোগসুবিধা আৰু ইয়াৰ জীৱনযাত্ৰাৰ উচ্চ মানে সমগ্ৰ দেশৰ মানুহকে আকৃষ্ট কৰে। দেশৰ বিভিন্ন প্ৰান্তৰ পৰা মানুহ আহি এই চহৰত বসবাস আৰম্ভ কৰে। ফলত মুম্বাই বৰ্তমানে ভাৰতৰ নানা সম্প্ৰদায় আৰু [[ভাৰতীয় সংস্কৃতি|ভাৰতীয় সংস্কৃতিৰ]] মহামিলনভূমিত পৰিণত হৈছে। == ব্যুৎপত্তি == ''মুম্বাই'' শব্দটোৰ প্ৰচলন হয় স্থানীয় অশিক্ষিত মাৰাঠীসকলৰ উচ্চাৰণবিকৃতিৰ পৰা। তেখেতসকলে [[মাৰাঠী ভাষা|মাৰাঠী ভাষাত]] ''বোম্বাই'' শব্দটো উচ্চাৰণ কৰিব নোৱাৰে।<ref>{{harvnb|Chittar|1973|p=6}}</ref> ''বোম্বাই'' শব্দটোৰ উদ্ভব হয় খ্ৰীষ্টিয় ষোড়শ শতাব্দীত এই অঞ্চলত [[পৰ্তুগীজ জাতি|পৰ্তুগীজসকলৰ]] আগমনৰ পাছত। তেখেতসকলে এই অঞ্চলক বিভিন্ন নামেৰে অভিহিত কৰিছিল। এই নামসমূহৰ মাজৰ পৰা ''বোম্বাইম'' (''Bombaim'') শব্দটোৱে লেখ্য আকাৰত প্ৰচলন লাভ কৰে। [[পৰ্তুগীজ ভাষা|পৰ্তুগীজ ভাষাত]] শব্দটো আজিও প্ৰচলিত।<ref name="ety"/> সপ্তদশ শতাব্দীত [[ব্ৰিটিছ সাম্ৰাজ্য|ব্ৰিটিছসকলে]] এই অঞ্চলৰ অধিকাৰ অৰ্জন কৰে। ধৰা হয়, চহৰৰ ''বোম্বাই'' নামটো পৰ্তুগীজ ''বোম্বাইম'' শব্দটোৰ ইংৰাজীকৃত ৰূপ।<ref>{{harvnb|Greater Bombay District Gazetteer|1960|p=6|Ref=bom}}</ref> এই চহৰৰ [[মাৰাঠী ভাষা|মাৰাঠী]] আৰু [[গুজৰাটী ভাষা|গুজৰাটী]]ভাষীসকলৰ কাষত ''মুম্বাই'' বা ''মম্বাই'' আৰু [[হিন্দী]], [[পাৰ্চী ভাষা|পাৰ্চী]] আৰু [[উৰ্দু]]ভাষীসকলৰ কাষত ''বম্বাই'' নামেৰে পৰিচিত। কেতিয়াবা কেতিয়াবা এই চহৰক আৰু পুৰণা ''ককমুচী'' বা ''গলজুঙ্কজা'' নামেৰেও অভিহিত কৰা হয়।<ref>{{Harvnb|Patel|Masselos|2003|p=4}}</ref><ref>{{Harvnb|Mehta|2004|p=130}}</ref> ১৯৯৫ চনৰ নৱেম্বৰত [[শিবসেনাই]] মাৰাঠী উচ্চাৰণ অনুসৰি চহৰৰ নাম পৰিবৰ্তন কৰি ৰাখে ''মুম্বাই''।<ref>{{harvnb|Hansen|2001|p=1}}</ref> [[হিন্দু জাতীয়তাবাদ|হিন্দু জাতীয়তাবাদী]] দল শিবসেনাই এই নাম পৰিবৰ্তনক লৈ দৃঢ় পদক্ষেপ গ্ৰহণ কৰি মহাৰাষ্ট্ৰৰ বিধানসভা নিৰ্বাচনত জয়লাভ কৰেছিল। ইয়াৰ পাছত মুম্বাইৰ দেখাকদেখি দেশৰ অনেক চহৰেই ইংৰাজী নাম পৰিবৰ্তন কৰি স্থানীয় উচ্চাৰণ অনুযায়ী নামকৰণ কৰা হয়। যদিও চহৰত বসবাসকাৰী অনেকেই এতিয়াও এই চহৰক ''বোম্বাই'' নামেৰেই অভিহিত কৰে। তদুপৰি ভাৰতৰ অন্যান্য অনেক অঞ্চতো ''বোম্বাই'' নামটিৰ প্ৰচলন আছে।<ref name="mummaharashtra1">{{cite web|url=http://www.fodors.com/world/asia/india/mumbai-bombay-and-maharashtra/more.html|title=Mumbai (Bombay) and Maharashtra|publisher=[[Fodor's]]|accessdate=2009-08-24|archivedate=2009-11-19|archiveurl=https://web.archive.org/web/20091119201349/http://www.fodors.com/world/asia/india/mumbai-bombay-and-maharashtra/more.html|deadurl=yes}}</ref> [[চিত্ৰ:Mumbai Taj.JPG|thumb|left|[[তাজমহল পেলেচ এণ্ড টাৱাৰ]] হোটেলত [[মাৰাঠী ভাষা|মাৰাঠী ভাষাত]] লেখা "মুম্বাই" নামলিপি|alt=A white board with black letters. Dome of a hotel in the background]] চহৰৰ প্ৰথাগত ইংৰাজী নাম ''বোম্বাই'' শব্দটো যে আচলতে পৰ্তুগীজ শব্দৰ পৰা অহা তাৰ এটা বহু প্ৰচলিত ব্যাখ্যা আছে। এই ব্যাখ্যা অনুযায়ী, পৰ্তুগীজ ভাষাত শব্দটোৰ অৰ্থ ''ভাল উপসাগৰ''। ''ভাল'' শব্দৰ পৰ্তুগীজ প্ৰতিশব্দ ''bom'' (পুংলিঙ্গ) আৰু ইংৰাজী ''bay'' শব্দটোৰ ওচৰাওচৰি পৰ্তুগীজ প্ৰতিশব্দ ''baía'' (স্ত্ৰীলিং, পুৰণা বানানত ''bahia'')। তদুপৰি সাধাৰণভাবে পৰ্তুগীজ ভাষাত ''ভাল উপসাগৰ'' শব্দটোৰ প্ৰতিশব্দ হিচাপে ''bom bahia'' শব্দটো ব্যাকৰণগতভাবে ভুল। সঠিক শব্দটো হ’ল ''boa bahia''। যদিও ষোড়শ শতাব্দীৰ পৰ্তুগীজ ভাষাত "সৰু উপসাগৰ" অৰ্থত ''baim'' শব্দটোৰ প্ৰচলন অসম্ভব নাছিল।<ref>{{harvnb|Shirodkar|1998|p=7}}</ref> পৰ্তুগীজ পণ্ডিত জোচে পেদ্ৰো মাকাদোৱে তেখেতৰ ''Dicionário Onomástico Etimológico da Língua Portuguesa'' (Portuguese Dictionary of Onomastics and Etymology) গ্ৰন্থত "Bom Bahia" নামতত্ত্বটো খাৰিজ কৰিছে। তেখেতৰ মতে, পৰ্তুগীজ নথিপত্ৰত এই অঞ্চলত এখন উপসাগৰৰ উল্লেখ আছিল। সেই উল্লেখৰ পৰাই ইংৰাজসকলে ধৰি লয় যে ''bahia'' বা "bay" শব্দটো পৰ্তুগীজ নামৰে এটা অবিচ্ছেদ্য অংশ। এইভাবেই পৰ্তুগীজ নামৰ পৰা ইংৰাজী Bombay শব্দটোৰ প্ৰচলন হয়।<ref>{{Harvnb|Machado|1984|pp=265–266}}</ref> ১৫০৭ চনত মিৰাদ-ই-আহমেদি গ্ৰন্থত এই অঞ্চলটোক ''মানবাই'' নামেৰে উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref>{{harvnb|Shirodkar|1998|p=3}}</ref> ১৫০৮ চনত গ্যাসপাৰ কোৰিয়া নামৰ এক পৰ্তুগীজ লেখকে তেখেতৰ ''Lendas da Índia'' ("Legends of India") গ্ৰন্থত এই চহৰক ''Bombaim'' নামেৰে উল্লেখ কৰে। তেঁৱেই প্ৰথম পৰ্তুগীজ লেখক যাৰ ৰচনাত এই শব্দটোৰ উল্লেখ পোৱা যায়।<ref>{{harvnb|Shirodkar|1998|pp=4–5}}</ref><ref name="et6yh">{{harvnb|Yule|Burnell|1996|p=[http://books.google.co.in/books?id=20pdFRekGvMC&pg=PA102&dq=mombayn++Bombay+Portuguese&lr=#v=onepage&q=mombayn%20%20Bombay%20Portuguese&f=false 102]}}</ref> ১৫১৬ চনত পৰ্তুগীজ আবিষ্কাৰক [[দুয়াৰ্তে বাৰবোসাই]] অলপ জটিল আকাৰত এই অঞ্চলৰ নাম ''Tana-Maiambu'' বা ''Benamajambu'' বুলি উল্লেখ কৰে। ''Tana'' পাৰ্শ্বৱৰ্তী [[থানে]] চহৰৰ নাম। ''Maiambu'' নামটো সম্ভ:বত মুম্বা নামৰ এক হিন্দু দেৱীৰ নামৰ পৰা উদ্ভৱ; তেখেতৰ নামেৰেই মাৰাঠীসকলে এই অঞ্চলৰ নামকৰণ কৰিছিল।<ref>{{harvnb|Shirodkar|1998|p=2}}</ref> ষোড়শ আৰু সপ্তদশ শতাব্দীত এই চহৰৰ অন্যান্য যি নামসমূহ নথিভুক্ত হৈছিল সেইবোৰ হ’ল: ''Mombayn'' (১৫২৫), ''Bombay'' (১৫৩৮), ''Bombain'' (১৫৫২), ''Bombaym'' (১৫৫২), ''Monbaym'' (১৫৫৪), ''Mombaim'' (১৫৬৩), ''Mombaym'' (১৬৪৪), ''Bambaye'' (১৬৬৬), ''Bombaiim'' (১৬৬৬), ''Bombeye'' (১৬৭৬), ও ''Boon Bay'' (১৬৯০).<ref name="ety">{{harvnb|Yule|Burnell|1996|p=[http://books.google.co.in/books?id=20pdFRekGvMC&pg=PA103&dq=mombayn++Bombay+Portuguese&lr=#v=onepage&q=mombayn%20%20Bombay%20Portuguese&f=false 103]}}</ref><ref name="etyh">{{harvnb|Yule|Burnell|1996|p=[http://books.google.co.in/books?id=20pdFRekGvMC&pg=PA104&dq=mombayn++Bombay+Portuguese&lr=#v=onepage&q=mombayn%20%20Bombay%20Portuguese&f=false 104]}}</ref> == ইতিহাস == {{Main|মুম্বাইৰ ইতিহাস}} {{seealso|মুম্বাইত সংঘটিত ঘটনাৱলীৰ কালপঞ্জী}} [[চিত্ৰ:Kanheri-stupa1.jpg|thumb|upright|right| প্ৰাচীনকালত [[কানহেৰি গুহা]] আছিল পশ্চিম ভাৰতৰ বৌদ্ধধৰ্মৰ এটা কেন্দ্ৰ|alt=A white Buddhist stupa]] বৰ্তমানৰ মুম্বাই অঞ্চলটো অতীতত [[বোম্বাইৰ সপ্তদ্বীপ|সাতোটা দ্বীপবিশিষ্ট]] এটা দ্বীপপুঞ্জ আছিল। এই সাতোটা দ্বীপৰ নাম [[বোম্বাই দ্বীপ]], [[পাৰেল]], [[মাজাগাঁও]], [[মাহিম]], [[কোলাবা]], [[বৰলি]] আৰু [[ওল্ড ওম্যান’চ আইল্যাণ্ড]] (আন এক নাম ''লিটল কোলাবা'')।<ref>{{harvnb|Farooqui|2006|p=1}}</ref> ১৯৩৯ চনত পুৰাতাত্ত্বিক টডে উত্তৰ মুম্বাইৰ [[কাণ্ডিবলি|কাণ্ডিবলিৰ]] উপকূলবৰ্তী অঞ্চলত খননকাৰ্য চলায় কিছু [[প্লেইষ্টোচিনৰ]] নিদৰ্শন আবিষ্কাৰ কৰে। তাৰ পৰাই জনা যায় [[দক্ষিণ এচিয় প্ৰস্তৰ যুগ|প্ৰস্তৰ যুগৰ]] পৰাই এই অঞ্চলত জনবসতিৰ অস্তিত্ব আছিল।<ref>{{Harvnb|Ghosh|1990|p=25}}</ref> তথাপি এই অঞ্চলত প্ৰথম কেতিয়া জনবসতি স্থাপিত হৈছিল তাক জনা নাযায়। সম্ভবত দুই হাজাৰ বছৰ বা তাৰো আগেয়ে মৎস্যজীবী [[কোলি]] সম্প্ৰদায়ে এই অঞ্চলত বসতি স্থাপন কৰিছিল।<ref>{{harvnb|Greater Bombay District Gazetteer|1960|p=5|Ref=bom}}</ref> খ্ৰীষ্টপূৰ্ব তৃতীয় শতাব্দীত [[মৌৰ্য সাম্ৰাজ্য|মৌৰ্য সাম্ৰাজ্যৰ]] দক্ষিণলৈ প্ৰসাৰৰ সময়ত এই অঞ্চল উক্ত সাম্ৰাজ্যৰ অন্তৰ্ভুক্ত হয়। [[মগধ|মগধৰ]] [[বৌদ্ধ]] মৌৰ্যসম্ৰাট [[মহামতি অশোক]] এই অঞ্চলৰো শাসনকৰ্তা আছিল।<ref>{{harvnb|David|1995|p=5}}</ref>খ্ৰীষ্টপূৰ্ব তৃতীয় শতাব্দীৰ মধ্যভাগতেই [[বোৰিবলি|বোৰিবলিৰ]] [[কানহেৰি গুহা]] খোদিত হৈছিল।<ref>{{cite web|url=http://asi.nic.in/asi_monu_tktd_maha_kanhericaves.asp|title=Kanheri Caves|publisher=[[Archaeological Survey of India]] (ASI)|accessdate=2008-10-17}}</ref> এই গুহা আছিল প্ৰাচীনকালত পশ্চিম ভাৰতত বৌদ্ধধৰ্মৰ এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ কেন্দ্ৰ।<ref>{{harvnb|Kumari|1990|p=37}}</ref> ১৫০ খ্ৰীষ্টাব্দত গ্ৰীক ভূগোলবিদ [[টলেমি|টলেমিৰ]] ৰচনাত এই অঞ্চলটো ''হেপটানেচিয়া'' (''Heptanesia''; [[প্ৰাচীন গ্ৰীক]]: সপ্তদ্বীপখণ্ড) নামেৰে উল্লিখিত হৈছে।<ref>{{harvnb|David|1973|p=8}}</ref> খ্ৰীষ্টপূৰ্ব দ্বিতীয় শতাব্দীৰ পৰা খ্ৰীষ্টিয় নবম শতাব্দীৰ মাজত এই দ্বীপসমূহ যি সকল [[দেশীয় সাম্ৰাজ্যৰ অধীনত মুম্বাইৰ ইতিহাস|দেশীয় ৰাজ্য আৰু সাম্ৰাজ্যৰ]] অধিকাৰভুক্ত হৈছিল, সেইবোৰ হ’ল: [[সাতবাহন]], [[পশ্চিম ক্ষত্ৰপ]], [[আভীৰ]], [[বাকাটক]], [[কলচুৰি]], কোঙ্কণ মৌৰ্য, [[চালুক্য ৰাজবংশ|চালুক্য]] আৰু [[ৰাষ্ট্ৰকূট ৰাজবংশ|ৰাষ্ট্ৰকূট]]।<ref>{{harvnb|Greater Bombay District Gazetteer|1960|pp=127–150|Ref=bom}}</ref> ইয়াৰ পাছত ৮১০ৰ পৰা ১২৬০ খ্ৰীষ্টাব্দ পৰ্যন্ত এই অঞ্চল শাসন কৰে [[চিলহৰ ৰাজবংশই]]।<ref>{{harvnb|Dwivedi|Mehrotra|2001|p=79}}</ref> এই যুগত নিৰ্মিত চহৰৰ কেইটামান প্ৰাচীন স্থাপত্য নিদৰ্শন হল [[যোগেশ্বৰী গুহা]] (৫২০-২৫ খ্ৰীষ্টাব্দ),<ref>{{cite web|url=http://www.ldeo.columbia.edu/edu/eesj/gradpubs/GeneralMags/Patel_Archaeology_SlumandSacredCave_0607.pdf|title=The Slum and the Sacred Cave|page=5|format=[[Portable Document Format|PDF]]|accessdate=2008-10-12|publisher=Lamont-Doherty Earth Observatory ([[Columbia University]])}}</ref> [[এলিফেণ্টা গুহা]] (ষষ্ঠ-সপ্তম শতাব্দী),<ref>{{cite news|url=http://asi.nic.in/asi_monu_whs_elephanta.asp|title=World Heritage Sites&nbsp;— Elephanta Caves|publisher=[[Archaeological Survey of India]]|accessdate=2008-10-22}}</ref> [[বলকেশ্বৰ মন্দিৰ]] (দশম শতাব্দী),<ref>{{cite web|url=http://cities.expressindia.com/fullstory.php?newsid=101117|title=The Legends of Walkeshwar |last=Dwivedi|first=Sharada|date=2007-09-26|work=Mumbai Newsline|publisher=[[Express Group]]|accessdate=2009-01-31}}</ref> আৰু [[বনগঙ্গা দিঘি]] (দ্বাদশ শতাব্দী)।<ref>{{cite web|url=http://cities.expressindia.com/fullstory.php?newsid=239318|title=What about Gateway of India, Banganga Tank?|last=Agarwal|first=Lekha|date=2007-06-02|work=Mumbai Newsline|publisher=[[Express Group]]|accessdate=2009-01-31}}</ref> দ্বাদশ অথবা ত্ৰয়োদশ শতাব্দীত [[ৰাজা ভীমদেবে]] এই অঞ্চলত তেখেতৰ ৰাজ্য প্ৰতিষ্ঠা কৰে। তেখেতৰ ৰাজধানী আছিল ''মাহিকাবতী'' (অধুনা [[মাহিম]])।<ref>{{harvnb|Dwivedi|Mehrotra|2001|p=51}}</ref> ভীমদেবে গুজৰাটৰ [[সৌৰাষ্ট্ৰ (অঞ্চল)|সৌৰাষ্ট্ৰ]]ৰ পৰা মাহিকাবতীত য’লৈ [[পাথাৰে প্ৰভু]] সম্প্ৰদায়ক এই অঞ্চললৈ লৈ আনে। এই সম্প্ৰদায়েই চহৰৰ প্ৰাচীনতম অধিবাসীসকলৰ অন্যতম।<ref name="prabhu">{{harvnb|Maharashtra|2004|p=1703|Ref=prabhu}}</ref> ১৩৪৮ চনত গুজৰাটৰ মুছলমান শাসকসকলে এই অঞ্চল অধিকাৰ কৰে।<ref>{{harvnb|David|1973|p=14}}</ref> পাছত ১৩৯১ৰ পৰা ১৫৩৪ চন পৰ্যন্ত এই অঞ্চল [[গুজৰাট চুলতানি|গুজৰাট চুলতানিৰ]] অধীনত থাকে। চুলতানৰ পৃষ্ঠপোষকতাত এই অঞ্চলত অনেক মচজিদ নিৰ্মিত হৈছিল। এইবোৰৰ মাজত উল্লেখযোগ্য আছিল ১৪৩১ চনত মুছলমান সন্ত [[হাজি আলি|হাজি আলিৰ]] সম্মানত নিৰ্মিত মাহিমৰ [[হাজি আলি দৰগা]]।<ref>{{harvnb|Khalidi|2006|p=24}}</ref> ১৪২৯ৰ পৰা ১৪৩১ চন পৰ্যন্ত এই দ্বীপপুঞ্জৰ অধিকাৰক লৈ গুজৰাট চুলতানী আৰু দাক্ষিণাত্যৰ [[বাহমনি চুলতানি|বাহমনি চুলতানীৰ]] মাজত বিবাদ আছিল।<ref>{{harvnb|Misra|1982|p=193|Ref=misra}}</ref><ref name="mis">{{harvnb|Misra|1982|p=222|Ref=misra}}</ref> ১৪৯৩ চনত বাহমনি শাসক [[বাহাদুৰ খান গিলানিয়ে]] এই দ্বীপসমূহ জয় কৰাৰ লক্ষ্যৰে অভিযান চলাইছিল। কিন্তু তেওঁ পৰাজিত হয়।<ref>{{harvnb|David|1973|p=16}}</ref> [[চিত্ৰ:Hajiali.jpg|thumb|left| ১৪৩১ চনত নিৰ্মিত [[হাজি আলি দৰগা]]; এই সময়ত মুম্বাই [[গুজৰাট চুলতানি|গুজৰাট চুলতানিৰ]] অন্তৰ্গত আছিল |alt=A white building with one minaret on an island seen at sunset]] ১৫২৬ চনত প্ৰতিষ্ঠিত [[মোগল সাম্ৰাজ্য]] ষোড়শ শতাব্দীৰ মধ্যভাগৰ পৰা [[ভাৰতীয় উপমহাদেশ|ভাৰতীয় উপমহাদেশৰ]] প্ৰধান শক্তিলৈ পৰিণত হয়।<ref>{{cite web|url=http://www.sscnet.ucla.edu/southasia/History/Mughals/mughals.html|title=Mughal Empire |publisher=Department of Social Sciences ([[University of California]])|accessdate=2009-05-22}}</ref> [[মোগল সম্ৰাট]] [[হুমায়ুন|হুমায়ুনৰ]] ক্ৰমবৰ্ধমান ক্ষমতাত ভীত হৈ গুজৰাট চুলতানিৰ [[১৬৬৮ চনৰ ২৭ মাৰ্চৰ ৰাজকীয় চনদ]] অনুসৰি, ১৬৬৮ চনত বাৰ্ষিক ১০ পাউণ্ডৰ বিনিময়ত [[ব্ৰিটিছ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী|ব্ৰিটিছ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীক]] এই দ্বীপসমূহ লিজত দিয়া হয়।<ref>{{harvnb|Dwivedi|Mehrotra|2001|p=20}}</ref> ১৬৬১ চনত এই অঞ্চলৰ জনসংখ্যা আছিল ১০,০০০; এই জনসংখ্যা ১৬৭৫ চনত বাঢ়ি গৈ হয় ৬০,০০০।<ref>{{harvnb|David|1973|p=410}}</ref> ১৬৭২ চনৰ অক্টোবৰত মোগল সাম্ৰাজ্যৰ [[সিদ্দি]] নৌপ্ৰধান [[ইয়াকুত খানে]],<ref name="y72">{{harvnb|Yimene|2004|p=94|Ref=yakg}}</ref> ১৬৭৩ চনৰ ২০ ফেব্ৰুৱাৰী [[ডাচ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী|ডাচ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীৰ]] গভৰ্নৰ-জেনেৰেল [[ৰিকলফ ভন গিয়নে]],<ref>{{cite paper|url=http://www.isnie.org/assets/files/papers2007/ganley.pdf|title=Security, the central component of an early modern institutional matrix; 17th century Bombay's Economic Growth|last=Ganley|first=Colin C.|year=2007|page=13|publisher=[[New institutional economics|International Society for New Institutional Economics]] (ISNIE)|format=[[Portable Document Format|PDF]], 113 [[Kilobyte|KB]]|accessdate=2008-11-06|archivedate=2008-07-26|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080726175635/http://www.isnie.org/assets/files/papers2007/ganley.pdf|deadurl=yes}}</ref> আৰু ১৬৭৩ চনৰ ১০ অক্টোবৰ [[সিদ্দি]] নৌপ্ৰধান [[সিদ্দি সম্বল|সম্বলে]]<ref name="y72"/> এই দ্বীপসমূহ আক্ৰমণ কৰে। ১৬৮৭ চনত ব্ৰিটিছ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীৰ সদৰ [[চুৰাট]]ৰ পৰা বোম্বাইলৈ তুলি অনা হয়। ইয়াৰ পাছতেই এই চহৰ [[বোম্বাই প্ৰেচিডেন্সি|বোম্বাই প্ৰেচিডেন্সিৰ]] সদৰত পৰিণত হয়।<ref>{{Harvnb|Carsten|1961|p=427}}</ref> এই স্থানান্তৰণৰ পাছত ভাৰতত কোম্পানীৰ সকলো সংস্থাৰ প্ৰধান কাৰ্যালয়েই বোম্বাইলৈ তুলি অনা হয়।<ref>{{harvnb|David|1973|p=179}}</ref> ১৬৮৯-৯০ চনত নাগাদে আৰু এবাৰ ইয়াকুত খানে এই দ্বীপসমূহত আক্ৰমণ কৰিছিল।<ref name="iexpress">{{cite news|url=http://cities.expressindia.com/fullstory.php?newsid=47106|title=Mazgaon fort was blown to pieces&nbsp;– 313 years ago|last= Nandgaonkar|first=Satish|date=2003-03-22|work=[[Indian Express]]|publisher=[[Express Group]]|accessdate=2008-09-20}}</ref> ''[[পেছোৱা]]'' [[প্ৰথম বাজী ৰাও|প্ৰথম বাজী ৰাওৰ]] অধীনত [[মাৰাঠা সাম্ৰাজ্য|মাৰাঠীসকলে]] ১৭৩৭ চনত [[স্যালস্যাট দ্বীপ|চেলচেট]] আৰু ১৭৩৯ চনত [[ভাচাই]] দখল কৰাত বোম্বাই অঞ্চলত পৰ্তুগীজৰ উপস্থিতিৰ পৰিসমাপ্তি ঘটে।<ref>{{harvnb|History of Midieval India|p=126|Ref=maratha}}</ref> অষ্টাদশ শতাব্দীৰ মধ্যভাগৰ পৰাই বোম্বাইয়ে এক প্ৰধান বাণিজ্য নগৰী ৰূপে আত্মপ্ৰকাশ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। এই সময়ত ভাৰতৰ বিভিন্ন প্ৰান্তৰ পৰা মানুহ এই অঞ্চললৈ আহি বসতি স্থাপন কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে।<ref>{{harvnb|Dwivedi|Mehrotra|2001|p=32}}</ref> পাছত ১৭৭৪ চনৰ ২৮ ডিচেম্বৰত ব্ৰিটিছসকলে চেলচেট দখল কৰি লয়। [[চুৰাটৰ চুক্তি|চুৰাটৰ চুক্তিৰ]] (১৭৭৫) পাছত চেলচেট আৰু ভাচাইৰ ওপৰত ব্ৰিটিছসকল আনুষ্ঠানিকভাবে অধিকাৰ অৰ্জন কৰে। ইয়াৰ ফলত [[প্ৰথম ইঙ্গ-মাৰাঠা যুদ্ধ]] সূচিত হয়।<ref>{{harvnb|Fortescue|2008|p=145}}</ref> ১৭৭৬ চনত [[পুৰন্দৰৰ চুক্তি (১৭৭৬)|পুৰন্দৰৰ চুক্তিৰ]] মাধ্যমেৰে ব্ৰিটিছসকলে চেলচেট ৰক্ষা কৰাত সক্ষম হয়।<ref>{{harvnb|Naravane|2007|p=56}}</ref> পাছত ১৭৮২ চনৰ [[চালবাইৰ চুক্তি]] সাক্ষৰৰ মাধ্যমেৰে প্ৰথম ইঙ্গ-মাৰাঠা যুদ্ধৰ মীমাংসা হয়।<ref>{{harvnb|Naravane|2007|p=63}}</ref> [[চিত্ৰ:Ships in Bombay Harbour, 1731.jpg|thumb|right|[[বোম্বাই হাৰবাৰ|বোম্বাই হাৰবাৰত]] জাহাজৰ সমাগম (১৭৩১ খ্ৰী.); অষ্টাদশ শতাব্দীৰ মধ্যভাগৰ পৰা বোম্বাইয়ে এক গুৰুত্বপূৰ্ণ বাণিজ্য নগৰী ৰূপে আত্মপ্ৰকাশ কৰে। ]] ১৭৮২ চনৰ পাছৰ পৰা চহৰৰ সাতোটা দ্বীপক সুসংবদ্ধ একক অঞ্চলত পৰিণত কৰাৰ বাবে এটা বৃহদাকাৰ গণপুৰ্ত প্ৰকল্প গৃহীত হয়। [[হৰ্নবি ভেলাৰ্ড]] নামৰ এই প্ৰকল্পৰ কাম সম্পূৰ্ণ হয় ১৭৮৪ চনত।<ref>{{harvnb|Dwivedi|Mehrotra|2001|p=28}}</ref> ১৮১৭ চনত [[মাউণ্টষ্টুয়াৰ্ট এলফিনষ্টোন|মাউণ্টষ্টুয়াৰ্ট এলফিনষ্টোনৰ]] নেতৃত্বত ব্ৰিটিছ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীয়ে [[কিৰকীৰ যুদ্ধ|কিৰকীৰ যুদ্ধত]] শেষ মাৰাঠা ''পেছোৱা'' [[দ্বিতীয় বাজি ৰাও|দ্বিতীয় বাজি ৰাওক]] পৰাজিত কৰে।<ref>{{harvnb|Naravane|2007|pp=80–82}}</ref> এই পৰাজয়ৰ লগে লগে সমগ্ৰ দাক্ষিণাত্যত ব্ৰিটিছৰ আধিপত্য স্থাপিত হয়। সমগ্ৰ দক্ষিণ ভাৰত ইয়াৰ পাছতেই বোম্বাই প্ৰেচিডেন্সিৰ অধিভুক্ত হৈছিল। অন্যহাতে দাক্ষিণাত্যত ব্ৰিটিছৰ সাফল্যই বোম্বাইক সকলো প্ৰকাৰ দেশীয় শক্তিৰ আক্ৰমণৰ হাতৰ পৰা মুক্তি দিয়ে।<ref>{{harvnb|Greater Bombay District Gazetteer|1960|p=233|Ref=bom}}</ref> ১৮৪৫ চনৰ মাজত হৰ্নবি ভেলাৰ্ড প্ৰকল্পৰ কল্যাণত বোম্বাইৰ সাতোটা দ্বীপ একক ভূখণ্ডত পৰিণত হয়।<ref name="mumfact"/> ১৮৫৩ চনৰ ১৬ এপ্ৰিলত বোম্বাই আৰু পাৰ্শ্বৱৰ্তী চহৰ [[থানে|থানেৰ]] মাজত ভাৰতৰ প্ৰথম যাত্ৰীবাহী ৰেল পৰিসেৱা আৰম্ভ হয়।<ref>{{harvnb|Dwivedi|Mehrotra|2001|p=127}}</ref> [[আমেৰিকাৰ গৃহযুদ্ধ|আমেৰিকাৰ গৃহযুদ্ধৰ]] (১৮৬১-৬৫) সময়ত বোম্বাই বিশ্বৰ প্ৰধান ক’পাৰ্চ বাণিজ্য বজাৰত পৰিণত হয়। ইয়াৰ ফলত চহৰৰ ব্যাপক অৰ্থনৈতিক উন্নতি সাধন হয় আৰু তাৰ ফলত চহৰৰ গুৰুত্বও বহুলাংশে বৃদ্ধি পায়।<ref>{{harvnb|Dwivedi|Mehrotra|2001|p=343}}</ref> ১৮৬৯ চনত [[চুৱেজ খাল]] উদ্বোধনৰ পাছত বোম্বাই [[আৰব সাগৰ|আৰব সাগৰৰ]] বৃহত্তম সমুদ্ৰবন্দৰত পৰিণত হয়।<ref>{{harvnb|Dwivedi|Mehrotra|2001|p=88}}</ref> ১৮৯৬ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ মাহত চহৰত [[বোম্বাই প্লেগ মহামাৰী|বিউবনিক প্লেগ মহামাৰীৰ]] প্ৰাদুৰ্ভাব ঘটাত প্ৰতি সপ্তাহে ১,৯০০ লোকৰ মৃত্যু হবলৈ আৰম্ভ কৰে।<ref>{{harvnb|Dwivedi|Mehrotra|2001|p=74}}</ref> এই সময়ত প্ৰায় ৮৫০,০০০ লোকে বোম্বাই এৰি পলায়ন কৰে। ইয়াৰ বস্ত্ৰবয়ন শিল্পও ভীষণভাবে ক্ষতিগ্ৰস্থ হয়।<ref>{{cite journal|url=http://www.timeoutmumbai.net/aroundtown/aroundtown_preview_details.asp?code=45|title=Rat Trap|issue=6|journal=Time out (Mumbai)|publisher=[[Time Out]]|date=2008-11-14|accessdate=2008-11-19|archivedate=2010-11-29|archiveurl=https://web.archive.org/web/20101129020135/http://timeoutmumbai.net/aroundtown/aroundtown_preview_details.asp?code=45|deadurl=yes}}</ref> বোম্বাই প্ৰেচিডেন্সিৰ ৰাজধানী হিচাপে এই চহৰ [[ভাৰতৰ স্বাধীনতা আন্দোলন|ভাৰতীয় স্বাধীনতা আন্দোলনৰ]] বিভিন্ন ঘটনাৰ সাক্ষী। এইবোৰৰ মাজত বিশেষভাবে উল্লেখযোগ্য ১৯৪২ চনৰ [[ভাৰত চোৰো আন্দোলন]] আৰু ১৯৪৬ চনৰ [[ভাৰতীয় নৌবিদ্ৰোহ]]।<ref>{{harvnb|Dwivedi|Mehrotra|2001|p=345}}</ref><ref>{{harvnb|Dwivedi|Mehrotra|2001|p=293}}</ref> ১৯৪৭ চনত স্বাধীনতা অৰ্জনৰ পাছৰ পৰাই বোম্বাই প্ৰেচিডেন্সিৰ অঞ্চলসমূহ [[বোম্বাই ৰাজ্য]] নামেৰে ভাৰতৰ অন্তৰ্গত হয়। একাধিক দেশীয় ৰাজ্যৰ অন্তৰ্ভুক্তিৰ ফলত বোম্বাই ৰাজ্যৰ আয়তন বৃদ্ধি পায়।<ref>{{Harvnb|Census of India|1961|p=23|Ref=cent}}</ref> ১৯৫০ চনৰ এপ্ৰিল মাহত [[মুম্বাই উপনগৰ জিলা|বোম্বাই উপনগৰ জিলা]] আৰু [[মুম্বাই জিলা|বোম্বাই নগৰীক]] একত্ৰিত কৰে [[বৃহন্মুম্বাই পৌৰসংস্থা|বৃহত্তৰ বোম্বাই পৌৰসংস্থা]] গঠিত হয়।<ref>{{cite web|url=http://mumbaisuburban.gov.in/html/administrative_setup.htm|title=Administration|accessdate=2008-11-06|publisher=[[Mumbai Suburban District]]}}</ref> বৃহত্তৰ বোম্বাই ৰাজস্ব জিলা আৰু বৃহত্তৰ বোম্বাই পৌৰসংস্থাৰ ভৌগোলিক সীমা এই সময়ত একেই আছিল। ১৯৯০ চনৰ ১ অক্টোবৰত বৃহত্তৰ বোম্বাই জিলাক দ্বি-খণ্ডিত কৰি মুম্বাই জিলা আৰু মুম্বাই উপনগৰ জিলা গঠিত হয়। যদিও এই দুই জিলা একেই পৌৰসংস্থাৰ অধিভুক্ত।<ref>{{cite web|url=http://mumbaisuburban.gov.in/html/profile.htm|title=Profile|publisher=[[Mumbai Suburban District]]}}</ref> [[চিত্ৰ:Hutatma Chowk.jpg|thumb|left|upright|[[সংযুক্ত মহাৰাষ্ট্ৰ সমিতি|সংযুক্ত মহাৰাষ্ট্ৰ আন্দোলনৰ]] ছহিদৰ স্মৃতিত নিৰ্মিত ''[[হুতাত্মা চক]]'' স্মাৰক (পাছলৈ বাম [[ফ্লোৰা ফাউণ্টেন]]) |alt=A stone statue of torch-bearers as seen at night. A fountain with a white base is in the background]] ১৯৫৫ চনৰ এক [[লোকসভা]] আলোচনাত [[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছে]] মুম্বাই চহৰক লৈ এক স্বশাসিত নগৰৰাজ্য স্থাপনৰ দাবী জনায়।<ref>{{cite web|last=Guha|first=Ramachandra|url=http://www.hinduonnet.com/thehindu/mag/2003/04/13/stories/2003041300240300.htm|title=The battle for Bombay|date=2003-04-13|accessdate=2008-11-12|work=[[The Hindu]]|archivedate=2021-02-25|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210225203858/http://www.hinduonnet.com/thehindu/mag/2003/04/13/stories/2003041300240300.htm|deadurl=yes}}</ref> ১৯৫৬ চনত [[ৰাজ্য পুনৰ্গঠন আইন|ৰাজ্য পুনৰ্গঠন]] কমিশ্বনে বোম্বাই চহৰক ৰাজধানী কৰি দ্বিভাষিক [[মহাৰাষ্ট্ৰ]]-[[গুজৰাট]] ৰাজ্য গঠনৰ চুপাৰিছ কৰে। [[বোম্বাই চিটিজেন্‌চ কমিটি]] নামৰ নেতৃস্থানীয় [[গুজৰাটী জাতি|গুজৰাটী]] শিল্পপতিসকলৰ এটা সংস্থাই বোম্বাইৰ স্বশাসনৰ পক্ষে মতপ্ৰকাশ কৰে।<ref>{{Harvnb|Guha|2007|pp=197–8}}</ref> ১৯৫৭ চনৰ নিৰ্বাচনত [[সংযুক্ত মহাৰাষ্ট্ৰ সমিতি]] এ সকলো প্ৰস্তাবৰ বিৰোধিতা কৰে। তেওঁলোকে বোম্বাইক মহাৰাষ্ট্ৰৰ ৰাজধানী ঘোষণা কৰাৰ দাবী জনায়।<ref>{{cite web|url=http://www.maharashtra.gov.in/english/community/community_samyuktaShow.php|title=Samyukta Maharashtra|accessdate=2008-11-12|publisher=[[Government of Maharashtra]]}}</ref> ইয়াকে লৈ আন্দোলন আৰম্ভ হয়। [[ফ্লোৰা ফাইণ্টেন|ফ্লোৰা ফাউণ্টেনোত]] এটা প্ৰতিবাদ সমাবেশত পুলিচৰ গুলি চালনাত ১০৫ জনৰ মৃত্যু হয়। ইয়াৰ পাছত ১৯৬০ চনৰ ১ মেত ভাষাৰ ভিত্তিত বোম্বাই ৰাজ্যক দ্বি-বিভক্ত কৰা হয়।<ref>{{cite news|url=http://www.indianexpress.com/news/sons-of-soil-born-reborn/269628/|title=Sons of soil: born, reborn|date=2008-02-06|work=[[The Indian Express|Indian Express Newspapers (Mumbai)]]}} Retrieved on 2008-11-12.</ref> বোম্বাই ৰাজ্যৰ [[গুজৰাটী ভাষা|গুজৰাটী]]-ভাষী অঞ্চলসমূহক লৈ গঠিত হয় গুজৰাট ৰাজ্য।<ref>{{cite web |url=http://india.gov.in/knowindia/st_gujurat.php|title=Gujarat|accessdate=2008-01-16|publisher=[[Government of India]]}}</ref> অৱশিষ্ট বোম্বাই ৰাজ্যৰ [[মাৰাঠী ভাষা|মাৰাঠী]]-ভাষী অঞ্চল, [[মধ্য প্ৰদেশ আৰু বেৰাৰ]] ৰাজ্যৰ আঠখন জিলা, [[হায়দৰাবাদ ৰাজ্য|হায়দৰাবাদ ৰাজ্যৰ]] পাঁচখন জিলা আৰু উভয় ৰাজ্যৰ মধ্যবৰ্তীৰ অসংখ্য সৰু সৰু দেশীয় ৰাজ্যক লৈ গঠিত হয় মহাৰাষ্ট্ৰ ৰাজ্য। বোম্বাইক এই ৰাজ্যৰ ৰাজধানী ঘোষনা কৰা হয়।<ref>{{cite web|url=http://india.gov.in/knowindia/st_maharashtra.php |title=Maharashtra|accessdate=2008-01-16|publisher=Government of India}}</ref> সংযুক্ত মহাৰাষ্ট্ৰ আন্দোলনৰ স্মৰণত ফ্লোৰা ফাউণ্টেনৰ নামকৰণ কৰা হয় ''[[হুতাত্মা চক]]'' (ছহিদৰ চক); নিৰ্মিত হয় এটা ছহিদস্তম্ভও।<ref>{{cite news|url=http://www.epaper.timesofindia.com/Repository/ml.asp?Ref=TU1JUi8yMDA4LzA1LzEzI0FyMDA1MDA=&Mode=HTML&Locale=english-skin-custom|title=BMC will give jobs to kin of Samyukta Maharashtra martyrs|first=Geeta|last=Desai|accessdate=2008-11-16|date=2008-05-13|publisher=''[[Mumbai Mirror]]''|archivedate=2011-08-16|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110816124148/http://epaper.timesofindia.com/Repository/ml.asp?Ref=TU1JUi8yMDA4LzA1LzEzI0FyMDA1MDA=&Mode=HTML&Locale=english-skin-custom|deadurl=yes}}</ref> পৰৱৰ্তী দশকত বোম্বাই চহৰৰ ব্যাপক উন্নতি সাধন হয়। ১৯৬০-ৰ দশকৰ শেষৰ ফালে সমুদ্ৰোত্থিত ভূভাগ [[নাৰীমন পইণ্ট]] আৰু [[কফ পেৰেড|কফ পেৰেডৰ]] বিকাশ ঘটোৱা হয়।<ref>{{harvnb|Dwivedi|Mehrotra|2001|p=306}}</ref> ১৯৭৫ চনৰ ২৬ জানুৱাৰীত [[মহাৰাষ্ট্ৰ চৰকাৰে]] [[মুম্বাইমহানগৰীয় অঞ্চল|বোম্বাই মহানগৰীয় অঞ্চলৰ]] সুসংহত পৰিকল্পনা আৰু উন্নয়নৰ লক্ষ্যৰে [[মুম্বাই মেট্ৰোপলিটান ৰিজিঅ’ন ডেভেলপমেণ্ট অথৰিটি|বোম্বাই মেট্ৰোপলিটান ৰিজঅন ডেভেলপমেণ্ট অথৰিটি]] (বিএমআৰডিএ) নামৰ এটা সৰ্বোচ্চ ক্ষমতাসম্পন্ন সংস্থা প্ৰতিষ্ঠা কৰে।<ref>{{cite web|url=http://www.mmrdamumbai.org/index.htm|title=About Mumbai Metropolitan Region Development Authority (MMRDA)|accessdate=2008-11-13|publisher=[[Mumbai Metropolitan Region Development Authority]]|archivedate=2009-03-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090307224202/http://www.mmrdamumbai.org/index.htm|deadurl=yes}}</ref> ১৯৭৯ চনৰ অগষ্ট মাহত [[চিটি অ্যাণ্ড ইণ্ডাষ্ট্ৰিয়াল ডেভেলপমেণ্ট কৰ্পোৰেছন]] (চিআইডিচিও) [[থানে]] আৰু [[ৰায়গড জেলা|ৰায়গডৰ]] সীমাত বোম্বাই চহৰৰ জনসংখ্যাৰ চাপ কমাবলৈ [[নবি মুম্বাই|নিউ বোম্বাই]] নামৰ এক উপনগৰী স্থাপন কৰে।<ref>{{cite web|url=http://www.nmmconline.com/english/aboutUs/about_history_Show.php|title=About Navi Mumbai (History)|accessdate=2008-11-13|publisher=[[Navi Mumbai Municipal Corporation]] (NMMC)|archivedate=2008-09-18|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080918095134/http://www.nmmconline.com/english/aboutUs/about_history_Show.php|deadurl=yes}}</ref> [[মুম্বাই হাৰবাৰ|বোম্বাই হাৰবাৰৰ]] চাপ কমাবলৈ ১৯৮৯ চনৰ ২৬ মেত [[নব সেবা|নব সেবাত]] [[জৱাহৰলাল নেহেৰু বন্দৰত]] কমিছন গঠন কৰা হয়। মুম্বাইৰ কেন্দ্ৰীয় বন্দৰ হিচাপে ব্যবহৃত এই বন্দৰে বৰ্তমান ভাৰতৰ কণ্টেনাৰাইজড কাৰ্গোৰ ৫৫-৬০ শতাংশ বহন কৰে।<ref>{{cite web|url=http://www.jawaharcustoms.gov.in/jnch/others/profile.htm|title=Profile of Jawaharlal Nehru Custom House (Nhava Sheva)|accessdate=2008-11-13|publisher=Jawaharlal Nehru Custom House|archivedate=2008-02-26|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080226073604/http://www.jawaharcustoms.gov.in/jnch/others/profile.htm|deadurl=yes}}</ref> অতীতৰ বোম্বাই এখন শান্তিপূৰ্ণ চহৰ হলেও বিগত দুই বছৰত চহৰত সন্ত্ৰাসৰ ঘটনা বৃদ্ধি পাইছে। ১৯৯২-৯৩ চনত [[অযোধ্যা|অযোধ্যাত]] [[বাবৰি মচজিদ]] ধ্বংস হোৱাৰ পাছত চহৰত [[বোম্বাই দাঙ্গা|হিন্দু-মুচলন্তৰ দাঙ্গা]] বৃদ্ধি পায়। এই দাঙ্গাত এক হাজাৰৰো বেছি লোক নিহত হয়।<ref>{{cite journal|url=http://www.hinduonnet.com/fline/fl2014/stories/20030718002704100.htm|title=Mumbai: A decade after riots|journal=Frontline|first=Naunidhi|last=Kaur|accessdate=2008-11-13|volume=20|issue=14|date=July 05–18, 2003|work=[[The Hindu]]|archivedate=2008-12-22|archiveurl=https://web.archive.org/web/20081222015843/http://www.hinduonnet.com/fline/fl2014/stories/20030718002704100.htm|deadurl=yes}}</ref> ১৯৯৩ চনৰ ১২ মাৰ্চত ইচলামী সন্ত্ৰাসবাদী আৰু [[মুম্বাই অন্ধকাৰ জগৎ|বোম্বাই অন্ধকাৰ জগতৰ]] সংযোগস্থল চহৰৰ প্ৰধান প্ৰধান দৰ্শনীয় স্থানসমূহত [[১৯৯৩ বোম্বাই বোমা বিস্ফোৰণ|১৩টা পৰস্পৰ সম্পৰ্কযুক্ত বোমা বিস্ফোৰণৰ]] ঘটনা ঘটে। এই বিস্ফোৰণত ২৫৭ জনৰ মৃত্যু হয় আৰু ৭০০ জনৰো বেছি লোক আহত হয়।<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/march/12/newsid_4272000/4272943.stm|title=1993: Bombay hit by devastating bombs|accessdate=2008-11-12|date=1993-03-12|work=[[BBC News]]}}</ref> ২০০৬ চনত চহৰৰ [[মুম্বাই চহৰতলি ৰেল|যাত্ৰীবাহী ট্ৰেনসমূহত]] [[১১ জুলাই ২০০৭ মুম্বাইত ট্ৰেনত বোমা বিস্ফোৰণ|সাতোটা বোমাৰ বিস্ফোৰণ]] ঘটোৱা হয় য’ত ২০৯ জনৰ মৃত্যু হয় আৰু ৭০০ জনেৰো বেছি লোক আহত হয়।<ref>{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/in_depth/south_asia/2006/mumbai_train_attacks/default.stm |title=Special Report: Mumbai Train Attacks |date=2006-09-30 |work=BBC News |accessdate=2008-08-13}}</ref> ২০০৮ চনত সশস্ত্ৰ উগ্ৰপন্থীসকলৰ [[২৬ নৱেম্বৰ ২০০৮ মুম্বাই জঙ্গিহানা|দহটা পৰস্পৰ সংযুক্ত আক্ৰমণত]] ১৭৩ জনৰ মৃত্যু হয়, ৩০৮ জন আহত হয়, একাধিক ঐতিহাসিক স্থান আৰু গুৰুত্বপূৰ্ণ হোটেল ভীষণভাবে ক্ষতিগ্ৰস্থ হয়।<ref name="Casualties">{{cite press release|url=http://pib.nic.in/release/release.asp?relid=45446|publisher= Press Information Bureau (Government of India)|date=2008-12-11|title=HM announces measures to enhance security |accessdate=2008-12-14}}</ref> বৰ্তমানে মুম্বাই ভাৰতৰ বাণিজ্যিক ৰাজধানী আৰু বিশ্ব অৰ্থনীতিৰ এক অন্যতম প্ৰধান কেন্দ্ৰ।<ref name="Mumbai global"/> কেইবা দশক ধৰি দেশৰ প্ৰধান প্ৰধান অৰ্থনৈতিক সংস্থাসমূহৰ প্ৰধান কাৰ্যালয় এই চহৰত অবস্থিত। এই কাৰণে ইয়াৰ পৰিকাঠামোৰ উন্নয়ন আৰু ব্যক্তিগত বিনিয়োগৰ ক্ষেত্ৰতো বিশেষ উন্নতি সাধিত হৈছে।<ref>{{cite journal|last=Shaw|first=Annapurna|title=Emerging Patterns of Urban Growth in India|journal=Economic and Political Weekly|volume=34|issue=16/17|pages=969–978|url=http://www.jstor.org/stable/4407880 |accessdate=2009-07-08|doi=10.2307/4407880|year=1999|doi_brokendate=2009-09-20}}</ref> এইভাবে প্ৰাচীন মৎস্যজীবী সম্প্ৰদায়ৰ বসতি আৰু ঔপনিবেশিক যুগৰ বাণিজ্য নগৰীৰ পৰা মুম্বাই আজি পৰিণত হৈছে [[দক্ষিণ এছিয়া|দক্ষিণ এছিয়াৰ]] বৃহত্তম চহৰ আৰু বিশ্বৰ সৰ্বাপেক্ষা বৰ্ণময় চলচ্চিত্ৰ কেন্দ্ৰৰ পাদপীঠত।<ref>{{harvnb|Brunn|Williams|Zeigler|2003|pages=353–354|Ref=bru}}</ref> == ভূগোল == {{Main|মুম্বাইৰ ভূগোল}} [[চিত্ৰ:Bombay 72.86065E 19.07915N.jpg|thumb|উপগ্ৰহচিত্ৰত মুম্বাই]] [[ভাৰত|ভাৰতৰ]] [[পশ্চিম ভাৰত|পশ্চিমাঞ্চলীয়]] [[ভাৰতৰ ৰাজ্য আৰু কেন্দ্ৰশাসিত অঞ্চল|ৰাজ্য]] [[মহাৰাষ্ট্ৰ|মহাৰাষ্ট্ৰত]] {{Coord|19.0|N|73.0|E|}} অক্ষ-দ্ৰাঘিমাংশত মুম্বাই চহৰ অৱস্থিত।<ref>{{cite web|publisher=Falling Rain Genomics, Inc|url=http://www.fallingrain.com/world/IN/16/Mumbai.html|title=Mumbai, India Page|accessdate=2008-03-19}}</ref> এই চহৰ [[মুম্বাই জিলা]] আৰু [[মুম্বাই উপনগৰ জিলা]] নামেৰে মহাৰাষ্ট্ৰৰ দুটি পৃথক ৰাজস্ব জিলাক লৈ গঠিত।<ref>{{cite web|title=Mumbai Suburban|publisher=[[National Informatics Centre]] (Mahrashtra State Centre)|url=http://www.maharashtra.nic.in/htmldocs/Activity/mumbai_sub.pdf|accessdate=2009-15-31|format=[[PDF]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110813081012/http://www.maharashtra.nic.in/htmldocs/Activity/mumbai_sub.pdf|archivedate=2011-08-13|deadurl=yes}}</ref> মূল চহৰাঞ্চলক ''দ্বীপচহৰ'' বা ''আইল্যাণ্ড চিটি'' নামেৰেও অভিহিত কৰা হয়।<ref>{{cite web |url=http://www.mmrdamumbai.org/projects_muip.htm |title=MMRDA Projects |accessdate=2007-12-06 |publisher=[[Mumbai Metropolitan Region Development Authority]] (MMRDA) |archivedate=2009-02-26 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090226031015/http://www.mmrdamumbai.org/projects_muip.htm |deadurl=yes }}</ref> মুম্বাইৰ মুঠ আয়তন ৬০৩.৪ বৰ্গকিলোমিটাৰ।<ref>{{cite web|title=Area and Density – Metropolitan Cities|url=http://urbanindia.nic.in/moud/theministry/subordinateoff/tcpo/AREA_POP/CHAPTER-4.PDF|format=PDF, 111 [[Kilobyte|KB]]|publisher=Ministry of Urban Development ([[Government of India]])|page=33|accessdate=2008-04-28|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090410000104/http://urbanindia.nic.in/moud/theministry/subordinateoff/tcpo/AREA_POP/CHAPTER-4.PDF|archivedate=2009-04-10|deadurl=yes}}</ref> এৰ ৪৩৭.৭১ বৰ্গকিলোমিটাৰ অঞ্চলটৰ মাজত দ্বীপচহৰৰ আয়তন ৬৭.৭৯ বৰ্গকিলোমিটাৰ আৰু উপনগৰ জিলাৰ আয়তন ৩৭০ বৰ্গকিলোমিটাৰ। এই দুই অঞ্চল [[বৃহন্মুম্বাইপৌৰসংস্থা|বৃহন্মুম্বাই পৌৰসংস্থাৰ]] (বিএমচ)ৰ এক্তিয়াৰভুক্ত। অৱশিষ্ট অঞ্চল প্ৰতিৰক্ষা মন্ত্ৰক, মুম্বাই বন্দৰ কৰ্তৃপক্ষ, পৰমাণু শক্তি কমিছন আৰু বোৰবলি জাতীয় উদ্যানৰ এক্তিয়াৰভুক্ত, যিটো বিএমচি-ৰ এক্তিয়াৰৰ বাহিৰত অৱস্থিত।<ref name="trf">{{harvnb|Mumbai Plan|loc=1.2 Area and Divisions|Ref=plan}}</ref> ভাৰতৰ পশ্চিম উপকূলৰ [[কোঙ্কণ]] অঞ্চলত [[উলহাচ নদী|উলহাচ নদীৰ]] মোহনাত [[সাষ্টী দ্বীপ|সাষ্টী দ্বীপত]] মুম্বাই অৱস্থিত। সাষ্টী দ্বীপৰ কিয়দংশ আকৌ [[থানে জিলা|থানে জিলাৰ]] অন্তৰ্গত।<ref name="geo">{{harvnb|Greater Bombay District Gazetteer|1960|p=2|Ref=bom}}</ref> মুম্বাইৰ পশ্চিমাংশ [[আৰব সাগৰৰ]] দ্বাৰা বেষ্টিত।<ref name="mloc">{{harvnb|Mumbai Plan|loc=1.1 Location|Ref=plan}}</ref> চহৰৰ অনেক অঞ্চলেই সমুদ্ৰপৃষ্ঠৰ পৰা সামান্য উচ্চতাত অৱস্থিত। চহৰৰ উচ্চতা মোটামুটি ১০ পৰা ১৫ মিটাৰৰ মাজত;<ref>{{Harvnb|Krishnamoorthy|p=218}}</ref> গড় উচ্চতা ১৪ মিটাৰ।<ref name="Wbase">{{cite web|publisher=Weatherbase|url=http://www.weatherbase.com/weather/weather.php3?s=030034&refer=|title=Mumbai, India|accessdate=2008-03-19|archivedate=2006-03-16|archiveurl=https://web.archive.org/web/20060316121943/http://www.weatherbase.com/weather/weather.php3?s=030034&refer=|deadurl=yes}}</ref> উত্তৰ মুম্বাই (সাষ্টী) অঞ্চলটো<ref>{{harvnb|Mumbai Plan|loc=1.3.2.2 Salsette Island|Ref=plan}}</ref> পৰ্বতময়। সাষ্টীত [[পোবাই]]-[[কানহেৰি]] পৰ্বতশ্ৰেণীৰ ৪৫০ মিটাৰ উচ্চতাত চহৰৰ উচ্চতম স্থানটো অৱস্থিত।<ref>{{cite web|url=http://iscmumbai.maharashtra.gov.in/floristic%20survey.html|title=Floristic Survey of Institute of Science, Mumbai, Maharashta State|publisher=[[Government of Maharashtra]]|last1=Srinivasu|first1=T.|last2=Pardeshi|first2=Satish|accessdate=2009-08-26|archivedate=2009-07-17|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090717023146/http://iscmumbai.maharashtra.gov.in/floristic%20survey.html|deadurl=yes}}</ref> [[সঞ্জয় গান্ধী জাতীয় উদ্যান]] (বোৰিবলি জাতীয় উদ্যানৰ) কিছুঅংশ মুম্বাই উপনগৰ জিলাত, কিছুঅংশ থানে জিলাত অৱস্থিত। এই উদ্যানৰ আয়তন ১০৩.০৯ বৰ্গকিলোমিটাৰ।<ref>{{Harvnb|Bapat|2005|pp=111–112}}</ref> [[ভাস্তা জলাধাৰৰ]] বাহিৰে আৰু যি ছটা প্ৰধান হ্ৰদৰ পৰা চহৰৰ পানী সৰবৰাহ কৰা হয় সেইবোৰ হ’ল [[বিহাৰ হ্ৰদ|বিহাৰ]], [[মধ্য বৈতৰ্ণ হ্ৰদ|নিম্ন বৈতৰ্ণ]], উচ্চ বৈতৰ্ণ, [[তুলসী হ্ৰদ|তুলসী]], তানসা আৰু [[পগ্ৰন্থ হ্ৰদ]]।<ref>{{cite web|title=Municipal Corporation of Greater Mumbai Water Sector Initiatives|url=http://darpg.nic.in/arpg-website/Conference/Pune/water%20supply%20initiatives.ppt|format=PPT|publisher=Department of Administrative Reforms and Public Grievances ([[Government of India]])|page=6|accessdate=2008-04-30|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090410234437/http://darpg.nic.in/arpg-website/Conference/Pune/water%20supply%20initiatives.ppt|archivedate=2009-04-10|deadurl=yes}}</ref> তুলসী আৰু বিহাৰ হ্ৰদ চহৰৰ সীমাৰ মাজতই বোৰিবলি জাতীয় উদ্যান অৱস্থিত।<ref name="wt">{{cite journal|title=Encroaching on a lifeline|journal=[[Frontline (magazine)|Frontline]]|3=volume 20|4=issue 04|date=February 15–28, 2003|first=Lyla|last=Bavadam|url=http://www.hinduonnet.com/fline/fl2004/stories/20030228002609200.htm|publisher=''[[The Hindu]]''|accessdate=2008-04-28|archivedate=2008-02-18|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080218114307/http://www.hinduonnet.com/fline/fl2004/stories/20030228002609200.htm|deadurl=yes}}</ref> পোবাই হ্ৰদটোও চহৰৰ সীমাৰ মাজত অৱস্থিত; তথাপি এই হ্ৰদৰ পানী কেবলমাত্ৰ কৃষি আৰু শিল্পকাৰখানাৰ প্ৰয়োজনহে ব্যবহৃত হয়।<ref>{{cite web|url=http://envis.maharashtra.gov.in/envis_data/pps/pawai2.ppt|format=PPT, 1.6 [[Megabyte|MB]]|title=Salient Features of Powai Lake|publisher=Department of Environment ([[Government of Maharashtra]])|accessdate=2009-04-29|archivedate=2011-07-15|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110715195652/https://envis.maharashtra.gov.in/envis_data/pps/pawai2.ppt|deadurl=yes}}</ref> উদ্যানৰ মাজত তিনিখন সৰু নদীৰ উৎসস্থল অবস্থিত। এইবোৰ হ’ল [[দহিচৰ নদী|দহিচৰ]], [[পইচৰ নদী|পইচৰ বা পইচৰ]] আৰু [[ওছিয়াৰা নদী|ওহিয়াৰা বা ওছিয়াৰা]]। বৰ্তমানে দুষিত [[মিঠি নদী|মিঠি নদীৰ]] উৎস তুলসী হ্ৰদ; এই নদীয়ে বিহাৰ আৰু পোবাই হ্ৰদৰ অতিৰিক্ত পানী ধাৰণ কৰে।<ref>{{harvnb|Mumbai Plan|loc=1.7 Water Supply and Sanitation|Ref=plan}}</ref> চহৰৰ উপকূলভাগত অসংখ্য [[খাল (জোৱাৰ)|খাল]] অৱস্থিত। এইবোৰ পশ্চিমলৈ [[থানে খালৰ] পৰা পূৰ্বলৈ মধ মাৰ্ভে পৰ্যন্ত প্ৰসাৰিত।<ref>{{cite news|title=Security web for city coastline |url=http://timesofindia.indiatimes.com/Cities/Security_web_for_city_coastline/articleshow/3830390.cms|date=2008-12-13|last=Sen|first=Somit|publisher=''[[The Times of India]]''|accessdate=2009-04-30}}</ref> সাষ্টী দ্বীপৰ পূৰ্ব উপকূলভাগত এটা জৈববৈচিত্ৰ্যৰে সমৃদ্ধ বৃহৎ [[ম্যানগ্ৰোভ]] [[জলাভূমি]] অৱস্থিত। অন্যদিশে পশ্চিমৰ উপকূলভাগ বালিময় আৰু শিলাময়।<ref>{{Harvnb|Patil|1957|pp=45–49}}</ref> সমুদ্ৰৰ নিচেই কাষত হোৱাৰ কাৰণে মুম্বাই চহৰ অঞ্চলৰ মাটি প্ৰধানত বেলে প্ৰকৃতিৰ। উপনগৰ অঞ্চলৰ মাটি অৱশ্যে পলসুৱা আৰু সাৰুৱা প্ৰকৃতিৰ।<ref>{{harvnb|Mumbai Plan|loc=1.3.1 Soil|Ref=plan}}</ref> এই অঞ্চলৰ ভূগৰ্ভস্থ শিলাস্তৰ কলা দাক্ষিণাত্য বেচল্ট প্ৰকৃতিৰ। ইয়াৰ এচিডিক আৰু [[মৌলিক (ৰসায়ন)|মৌলিক]] উপাদানসমূহ পৰৱৰ্তী [[ক্ৰিটোচিয়াচৰ]] পৰা আদি [[ইয়োচিন]] যুগীয়।<ref>{{harvnb|Mumbai Plan|loc=1.3.2 Geology and Geomorphology|Ref=plan}}</ref> মুম্বাই এক [[ভূমিকম্পবিদ্যা|ভূমিকম্পপ্ৰবণ অঞ্চলত]] অৱস্থিত; চহৰৰ নিকটবৰ্তী এলেকাত ২৩টা চ্যুতিৰেখাৰ উপস্থিতি পৰিলক্ষিত হয়।<ref>{{cite journal|last1=Kanth|first1=S. T. G. Raghu|last2=Iyenagar|first2=R. N.|url=http://www.scribd.com/doc/10026629/Earthquake-Hazard-Computation-for-Mumbai-Bombay-City |journal=[[Current Science]]|volume = 91|title=Seismic Hazard estimation for Mumbai City|date=2006-12-10|issue = 11|page=1486|publisher=Current Science Association|accessdate=2009-09-03|quote=This is used to compute the probability of ground motion that can be induced by each of the '''twenty-three''' known faults that exist around the city.}}</ref> অঞ্চলটোক [[ভাৰতৰ ভূমিকম্পপ্ৰবণ অঞ্চল|ভূমিকম্পপ্ৰবণ ক্ষেত্ৰ ৩ অঞ্চলত]] বৰ্গভুক্ত কৰা হয়।<ref>{{cite map|publisher=[[India Meteorological Department]]|url=http://www.imd.ernet.in/section/seismo/static/seismo-zone.htm|title=Seismic Zoning Map|accessdate=2008-07-20}}</ref> ৰ অৰ্থ ৰিখটাৰ স্কেলত ৬.৫ মাত্ৰাৰ ভূমিকম্প ইয়াত স্বাভাবিক।<ref>{{cite web |url=http://theory.tifr.res.in/bombay/physical/fault.html |title=The Seismic Environment of Mumbai |publisher=Department of Theoretical Physics ([[Tata Institute of Fundamental Research]]) |accessdate=2007-12-06}}</ref> == জলবায়ু == {{Main|মুম্বাইৰ জলবায়ু}} [[চিত্ৰ:India mumbai temperature precipitation averages chart.svg|thumb|left|মুম্বাইৰ গড় তাপমাত্ৰা আৰু বৃষ্টিপাত|alt=The average temperature ranges between 23°C in January to 30°C in May. Rainfall is at or near zero from November through May, then quickly rises to a peak of about 600 mm in July, falling back more gradually.]] মুম্বাইৰ জলবায়ু [[ক্ৰান্তীয় জলবায়ু|ক্ৰান্তীয় প্ৰকৃতিৰ]]। [[কোপেন জলবায়ু বৰ্গীকৰণ]] অনুযায়ী এই জলবায়ু [[ক্ৰান্তীয় সাভানা জলবায়ু|ক্ৰান্তীয় আৰ্দ্ৰ আৰু শুষ্ক প্ৰকৃতিৰ]]। ইয়াত সাত মাহ শুষ্ক আৱাহাৱা বিৰাজ কৰে আৰু জুলাই মাহত প্ৰচুৰ বৃষ্টিপাত হয়।<ref>{{harvnb|Proceedings of the Indian National Science Academy|1999|p=210|Ref=proc}}</ref> ডিচেম্বৰৰ পৰা ফেব্ৰুৱাৰী মাহ পৰ্যন্ত শীতকালত আৰু মাৰ্চৰ পৰা জুন মাহ পৰ্যন্ত গ্ৰীষ্মকাল বিৰাজ কৰে। জুনৰ পৰা চেপ্টেম্বৰৰ শেষ ভাগ পৰ্যন্ত দক্ষিণ-পশ্চিম মৌচুমী বায়ুৰ প্ৰভাৱত ইয়াত প্ৰচুৰ বৃষ্টিপাত হয়। অক্টোবৰ-নৱেম্বৰ মাহত ইয়াত বিৰাজ কৰে শৰৎকাল।<ref>{{harvnb|Greater Bombay District Gazetteer|1960|p=84|Ref=bom}}</ref> মে মাহত এই অঞ্চলত প্ৰাকবৰ্ষা বৃষ্টিপাত দেখা যায়। আকৌ অক্টোবৰ-নৱেম্বৰ মাহত উত্তৰ-পূৰ্ব মৌচুমী বায়ুৰ প্ৰভাৱতো কিছু বৃষ্টিপাত সংঘটিত হয়। ১৯৫৪ চনত মুম্বাইত সৰ্বোচ্চ বাৰ্ষিক বৃষ্টিপাত নথিভুক্ত হৈছিল ৩৪৫২ মিলিমিটাৰ।<ref name="clra">{{harvnb|Mumbai Plan|loc=1.4 Climate and Rainfall|Ref=plan}}</ref> ২০০৫ চনৰ ২৬ জুলাইত চহৰত একেদিনাই বৃষ্টিপাত হয় ৯৪৪ মিলিমিটাৰ। এইয়াই মুম্বাইৰ এদিনৰ [[২০০৫ মুম্বাই বৰষুণ|সৰ্বোচ্চ বৃষ্টিপাতৰ]] ৰেকৰ্ড।<ref>{{cite news | last= Kishwar| first=Madhu Purnima |url=http://www.dnaindia.com/report.asp?NewsID=1039257 |title=Three drown as heavy rain lashes Mumbai for the 3rd day |publisher=''[[Daily News and Analysis]]'' (DNA) |location=Mumbai |date=2006-07-03 |accessdate=2009-06-15}}</ref> চহৰৰ গড় মুঠ বাৰ্ষিক বৃষ্টিপাতৰ পৰিমাণ দ্বীপচহৰত ২১৪৬.৬ মিলিমিটাৰ আৰু উপনগৰ অঞ্চলত ২৪৫৭ মিলিমিটাৰ।<ref name="clra"/> মুম্বাইৰ গড় বাৰ্ষিক তাপমাত্ৰা ২৭.২° চেণ্টিগ্ৰেড আৰু গড় বাৰ্ষিক বৃষ্টিপাতৰ পৰিমাণ ২১৬.৭ চেণ্টিমিটাৰ।<ref>{{harvnb|Rohli|Vega|2007|p=267}}</ref> দ্বীপচহৰৰ বাৰ্ষিক সৰ্বোচ্চ আৰু সৰ্বনিম্ন তাপমাত্ৰা যথাক্ৰমে ৩১.২° চেণ্টিগ্ৰেড আৰু ২৩.৭°চেণ্টিগ্ৰেড। উপনগৰ অঞ্চলত দৈনিক সাধাৰণ সৰ্বোচ্চ তাপমাত্ৰা ২৯.১° চেণ্টিগ্ৰেডৰ পৰা ৩৩.৩° চেণ্টিগ্ৰেডৰ মাজত থাকে; অন্যহাতে দৈনিক সাধাৰণ সৰ্বনিম্ন তাপমাত্ৰা থাকে ১৬.৩° চেণ্টিগ্ৰেডৰ পৰা ২৬.২° চেণ্টিগ্ৰেডৰ ভিতৰত।<ref name="clra"/> ১৯৮২ চনৰ ২৮ মাৰ্চত চহৰৰ তাপমাত্ৰা আছিল ৪০.২° চেণ্টিগ্ৰেড; এইটো চহৰৰ সৰ্বোচ্চ তাপমাত্ৰাৰ ৰেকৰ্ড।<ref>{{harvnb|WMO bulletin|2000|loc=p. 346, "Bombay recorded a maximum temperature of 40.2&nbsp;°C on 28 March 1982, the highest since 1955."|Ref=wmo}}</ref> অন্যহাতে ১৯৬২ চনৰ ২৭ জানুৱাৰীত চহৰৰ তাপমাত্ৰা আছিল ৭.৪° চেণ্টিগ্ৰেড; এইটো চহৰৰ সৰ্বনিম্ন তাপমাত্ৰাৰ ৰেকৰ্ড।<ref>{{cite news | url = http://timesofindia.indiatimes.com/articleshow/2770007.cms | title = Mumbai still cold at 8.6 degree C | publisher = ''[[The Times of India]]'' | date = 2008-02-09 | accessdate = 2009-04-26}}</ref> {{-}} {{Mumbai weatherbox}} == অৰ্থনীতি == {{Main|মুম্বাইৰ অৰ্থনীতি}} [[চিত্ৰ:Bombay Stock Exchange.jpg|thumb|upright|[[মুম্বাই ষ্টক এক্সচেঞ্জ]] এছিয়াৰ প্ৰাচীনতম ষ্টক এক্সচেঞ্জ|alt=A skyscraper with curved walls and glass panes. A round building and a tree seen on its right side]] মুম্বাই ভাৰতৰ বৃহত্তম চহৰ আৰু অৰ্থনৈতিক ৰাজধানী। দেশৰ সামগ্ৰিক [[জিডিপি|জিডিপিৰ]] ৫ শতাংশ উৎপাদিত হয় এই চহৰতে।<ref name="mmrda muip gdp"/><ref name="Mumbai global">{{cite web | url = http://www.rediff.com/money/2007/apr/27mumbai.htm | title = Mumbai a global financial centre? Of course! | last=Thomas |first=T. | publisher = [[Rediff]] | date = 2007-04-27 | accessdate = 2009-05-31 |location=[[New Delhi]]}}</ref> ইয়াৰ বাহিৰেও মুম্বাই ভাৰতৰ এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ অৰ্থনৈতিক কেন্দ্ৰও। দেশৰ সামগ্ৰিক কাৰখানা শ্ৰমিক নিয়োগৰ ১০ শতাংশ, শিল্পোৎপাদনৰ ২৫ শতাংশ, [[আয়কৰ]] সংগ্ৰহৰ ৩৩ শতাংশ, [[বহিঃশুল্ক|বহিঃশুল্কৰ]] ৬০ শতাংশ, কেন্দ্ৰীয় [[অন্তঃশুল্ক|অন্তঃশুল্কৰ]] ২০ শতাংশ [[বৈদেশিক বাণিজ্য|বৈদেশিক বাণিজ্যৰ]] ৪০ শতাংশ আৰু ৪ হাজাৰ কোটি টাকা [[কৰ্পোৰেট কৰ|কৰ্পোৰেট কৰৰ]] উৎস হল মুম্বাই।<ref>{{harvnb|Swaminathan|Goyal|2006|p=51}}</ref> মুম্বাইৰ জিডিপি ২০০,৪৮৩ কোটি টকা<ref>{{cite news|url=http://www.financialexpress.com/news/gdp-growth-surat-fastest-mumbai-largest/266636/|title=GDP growth: Surat fastest, Mumbai largest|accessdate=2009-09-05|date=2008-01-29|publisher=''[[The Financial Express]]''}}</ref> আৰু জনেপ্ৰতি আয় ১২৮,০০০ টকা।<ref>{{Cite web |last=Research |first=Demand Curve {{!}} Indicus Analytics |date=2009-08-03 |title=India needs cities network for easy rural-urban shift |url=https://www.livemint.com/Politics/MZVXMC045fNfaw6XM9zHQP/India-needs-cities-network-for-easy-ruralurban-shift.html |access-date=2025-12-31 |website=mint |language=en}}</ref> মুম্বাইৰ জনেপ্ৰতি আয় ভাৰতৰ জাতীয় গড়ৰ জনেপ্ৰতি আয়ৰ তিন গুণ।<ref name="mumfact">{{cite web |url=http://www.maharashtratourism.gov.in/MTDC/HTML/MaharashtraTourism/Default.aspx?strpage=../MaharashtraTourism/Trivia.html |title=Maharashtra&nbsp;— trivia |publisher=Maharashtra Tourism Development Corporation |accessdate=2007-12-07}}</ref> ভাৰতৰ অসংখ্য শিল্পগোষ্ঠী ([[লাৰচেন অ্যাণ্ড টব্ৰো]], [[ভাৰতীয় ৰিজাৰ্ভ বেংক]], [[ভাৰতীয় ষ্টেট বেংক]], [[ভাৰতীয় জীৱন বিমা নিগম]], [[টাটা গোষ্ঠী]], [[গোদৰেজ গোষ্ঠী]], [[ৰিলায়েন্স ইণ্ডাষ্ট্ৰিজ]] সহ)<ref name="Mumbai global"/> আৰু পাঁচটা [[ফৰচুন গ্লোবাল ৫০০]] কোম্পানিৰ প্ৰধান কাৰ্যালয় মুম্বাইত অবস্থিত।<ref>{{cite web | title=Fortune Global 500 | url=http://money.cnn.com/magazines/fortune/global500/2008/countries/India.html | work=Fortune | publisher=CNN | date=2008-07-21 | accessdate=2009-04-28 | archivedate=2009-02-28 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20090228161903/http://money.cnn.com/magazines/fortune/global500/2008/countries/India.html | deadurl=yes }}</ref> এই অঞ্চলত অনেক বিদেশী বেংক আৰু বাণিজ্যিক সংস্থাৰ শাখাও আছে।<ref name="Mumbai global"/> এইবোৰৰ মাজত বিশ্ব বাণিজ্য কেন্দ্ৰ বিশেষভাবে উল্লেখযোগ্য।<ref>{{cite web |url=http://www.wtcmumbai.org/ |title= Welcome To World Trade Centre, Mumbai |accessdate= 2008-02-14 |publisher=WTC Mumbai}}</ref> ১৯৭০-ৰ দশক পৰ্যন্ত মুম্বাইৰ অৰ্থনৈতিক সমৃদ্ধিৰ পশ্চাতত আছিল বস্ত্ৰবয়ন শিল্প আৰু বৈদেশিক বাণিজ্য। কিন্তু তাৰ পাছৰ পৰা ইঞ্জিনিয়াৰিং, হিৰা-পলিছ, স্বাস্থ্য পৰিসেৱা আৰু তথ্যপ্ৰযুক্তি শিল্পৰ অভাবনীয় বিকাশৰ ফলত ইয়াৰ স্থানীয় অৰ্থনীতিৰ প্ৰভুত উন্নতি ঘটে।<ref>{{harvnb|Swaminathan|Goyal|2006|p=52}}</ref> ২০০৮ চনত, গ্লোবালাইজেছন এণ্ড ওৱৰ্ল্ড চিটিজ ষ্টাডি গ্ৰুপ (জিএডব্লিউচি)য়ে তেওঁলোকৰ [[বিশ্ব নগৰী]] বৰ্গীকৰণৰ তৃতীয় বৰ্গৰ "আলফা বিশ্ব নগৰী"ৰ ৰূপত মুম্বাইক ঘোষণা কৰিছে।<ref>{{cite web|url=http://www.lboro.ac.uk/gawc/world2008t.html|title=The World According to GaWC 2008|work=Globalization and World Cities Study Group and Network (GaWC)|publisher=[[Loughborough University]]|accessdate=2009-05-07|archivedate=2016-08-11|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160811203314/http://www.lboro.ac.uk/gawc/world2008t.html|deadurl=yes}}</ref> [[চিত্ৰ:Mumbai Skyline1.jpg|thumb|left|200px| ভাৰতৰ ৩০ কোটি মধ্যবিত্ত জনসংখ্যাৰ বাৰ্ষিক বৃদ্ধিৰ হাৰ ৫ শতাংশ।<ref>{{harvnb|Keillor|2007|p=83}}</ref> এই ছবিত প্ৰদৰ্শিত হৈছে মুম্বাইৰ এটা বসতি অঞ্চল। ]] কেন্দ্ৰীয় আৰু মহাৰাষ্ট্ৰ ৰাজ্যৰ চৰকাৰী কৰ্মচাৰীসকল চহৰৰ মূল কৰ্মীশক্তি। অনিপূণ আৰু অৰ্ধনিপূণ স্বনিযুক্তৰ সংখ্যাও মুম্বাইত প্ৰচুৰ। এওঁলোক মূলত হকাৰ, টেক্সি ড্ৰাইভাৰ, মেকানিক আৰু অন্যান্য [[ব্লু কলাৰ]] কামত নিযুক্ত। চহৰৰ বন্দৰ আৰু জাহাজনিৰ্মাণ শিল্প সুবিখ্যাত। [[মুম্বাই বন্দৰ]] ভাৰতৰ অন্যতম প্ৰাচীন আৰু সৰ্বাধিক গুৰুত্বপূৰ্ণ বন্দৰ।<ref>{{cite web |url=http://www.ipa.nic.in/oper.htm |title= Indian Ports Association, Operational Details |accessdate= 2009-04-16 |publisher=Indian Ports Association}}</ref> মাজত মুম্বাইৰ [[ধাৰাবি|ধাৰাবিত]] এটা ক্ৰমবৰ্ধমান পুনৰ্নবীকৰণ শিল্প বিদ্যমান। ইয়াত চহৰৰ অন্যান্য অংশৰ পৰা সংগৃহীত বৰ্জ্য পদাৰ্থৰ পুনৰ্নবীকৰণ কৰা হয়। জিলাত প্ৰায় ১৫,০০০ চিঙ্গল-ৰুমৰ কাৰখানা আছে।<ref name="gua">{{cite news |first=Dan |last= McDougall|title=Waste not, want not in the £700m slum |work=[[The Observer]] |publisher=Guardian News and Media Limited |date=2007-03-04 |accessdate=2009-04-29|url= http://www.guardian.co.uk/environment/2007/mar/04/india.recycling}}</ref> ভাৰতৰ প্ৰধান টেলিভিশ্বন আৰু চেটেলাইট নেটৱৰ্ক আৰু দেশৰ প্ৰধান কেইবাটাও প্ৰকাশন সংস্থাৰ প্ৰধান কাৰ্যালয়ো মুম্বাইত অৱস্থিত। মুম্বাইতে অৱস্থিত [[বলিউড]] নামৰ হিন্দী চলচ্চিত্ৰ শিল্পকেন্দ্ৰটো ভাৰতৰ বৃহত্তম আৰু বিশ্বৰ অন্যতম বৃহৎ চলচ্চিত্ৰ প্ৰস্তুতকাৰক।<ref>{{Harvnb|Wasko|2003|p=185}}</ref><ref>{{Harvnb|Jha|2005|p=1970}}</ref> ভাৰতৰ অন্যান্য অংশৰ দৰে মুম্বাইয়ো ১৯৯১ চনৰ [[ভাৰতত অৰ্থনৈতিক উদাৰীকৰণ|অৰ্থনৈতিক উদাৰীকৰণৰ]] সুফল ভোগ কৰিছে। ১৯৯০-ৰ দশকৰ মাজভাগৰ পৰা চহৰৰ অৰ্থনৈতিক ব্যবস্থাত ব্যাপক উন্নতি সাধন হয়। ২০০০-ৰ দশকত মুম্বাইই তথ্যপ্ৰযুক্তি, বৈদেশিক বাণিজ্য, পৰিসেৱা আৰু আউটচৰ্চিং-ৰ ক্ষেত্ৰত ব্যাপক উন্নতি লাভ কৰে।<ref>{{harvnb|Kelsey|2008|p=208}}</ref> [[বিশ্বব্যাপী বাণিজ্যকেন্দ্ৰ সূচী]] ২০০৮-ত মুম্বাইই ৪৮তম স্থান অধিকাৰ কৰে।<ref name="autogenerated1">{{cite web | url = http://www.mastercard.com/us/company/en/insights/pdfs/2008/MCWW_WCoC-Report_2008.pdf | title = Worldwide Centres of Commerce Index 2008 | publisher = [[MasterCard]] | format = PDF | page = 21 | accessdate = 2009-04-28}}</ref> ২০০৮ চনৰ এপ্ৰিল মাহত ''[[ফ’ৰ্বচ]]'' আলোচনীৰ "টপ টেন চিটিজ ফৰ বিলিয়নাৰচ"ৰ তালিকাত সপ্তম<ref>{{cite web | url = http://www.forbes.com/2008/04/30/billionaires-london-moscow-biz-billies-cz_cv_0430billiecities_slide_5.html?thisSpeed=15000 | publisher = ''[[Forbes]]'' | title = In Pictures: The Top 10 Cities For Billionaires | accessdate = 2009-04-28}}</ref> আৰু এই সকলো বিলিয়নাৰসকলৰ গড় সম্পত্তিৰ হিচাব অনুযায়ী প্ৰথম স্থান দখল কৰে।<ref>{{cite web | url = http://www.forbes.com/2008/04/30/billionaires-london-moscow-biz-billies-cz_cv_0430billiecities.html | title = Cities Of The Billionaires | last=Vorasarun|first= Chaniga | publisher = ''[[Forbes]]'' | date = 2008-04-30 | accessdate = 2009-04-28}}</ref> == নগৰ প্ৰশাসন == [[চিত্ৰ:Bombay - The High Court from afar (2006).jpg|thumb|right|[[বোম্বাই হাইকোৰ্ট]]; [[মহাৰাষ্ট্ৰ]], [[গোৱা]], [[দমন আৰু দিউ]], আৰু [[দাদৰা আৰু নগৰ হাভেলি]] এই হাইকোৰ্টৰ এক্তিয়াৰভুক্ত|alt=A brown building with a central tower and sloping roofs surrounded by trees. A grassy ground and a coconut tree are in front of it.]] {{Main|বৃহন্মুম্বাই পৌৰসংস্থা}} দক্ষিণে [[কোলাবা]]ৰ পৰা উত্তৰে [[মুলুন্দ]], [[মানখুৰ্দ]] আৰু [[দহিচৰ]] পৰ্যন্ত বিস্তৃত মুম্বাইৰ প্ৰশাসনিক দায়িত্ব [[বৃহন্মুম্বাই পৌৰসংস্থা|বৃহন্মুম্বাইপৌৰসংস্থাৰ]] (বিএমচি; পূৰ্বনাম বোম্বাই পৌৰসংস্থা) হাতত ন্যস্ত।<ref name="mloc"/> চহৰৰ নাগৰিক পৰিসেৱা আৰু পৰিকাঠামোগত পৰিসেৱাৰ দায়িত্বও বিএমচি-ৰ হাতত ন্যস্ত। পৌৰসংস্থাৰ কাউন্সিলাৰসকলে আঢ়ৈ বছৰৰ ব্যৱধানত এজন মেয়ৰক নিৰ্বাচিত কৰে। [[মুম্বাইৰ মিউনিচিপ্যাল কমিছনাৰ|মিউনিচিপ্যাল কমিছনাৰ]] পৌৰসংস্থাৰ মুখ্য কাৰ্যনিৰ্বাহী আধিকাৰী আৰু প্ৰশাসনিক শাখাৰ প্ৰধান। যাৱতীয় প্ৰশাসনিক ক্ষমতা তেখেতৰ হাততেই ন্যস্ত। এওঁ [[মহাৰাষ্ট্ৰ চৰকাৰ]]ৰ দ্বাৰা নিয়োজিত এজন [[ইণ্ডিয়ান এডমিনিষ্ট্ৰেটিভ চাৰ্ভিচ|আইএএচ]] স্তৰীয় আধিকাৰী। পৌৰসংস্থা চহৰৰ স্থানীয় স্বায়ত্ত্বশাসন সংস্থা। এই সংস্থা চহৰৰ প্ৰশাসনিক নীতি নিৰ্ধাৰণৰ দায়িত্বপ্ৰাপ্ত হলেও, এই নীতিসমূহ কাৰ্যকৰি কৰাৰ যাৱতীয় ক্ষমতা মিউনিচিপ্যাল কমিশছনাৰৰ হাততহে ন্যস্ত। ৰাজ্যৰ আইন অনুযায়ী নিৰ্দিষ্ট বাবে এই কমিছনাৰ নিযুক্তি সময়ে সময়ে কৰা হয়। উক্ত আইন আৰু পৌৰসংস্থা অথবা ষ্টেণ্ডিং কমিটিৰ প্ৰতিনিধিৰ দ্বাৰা কমিছনাৰৰ ক্ষমতাও বিধিবদ্ধ কৰা আছে।<ref>{{cite web| url=http://www.citymayors.com/government/india_government.html|title=Commissioner System|}}</ref> মুম্বাইৰ দুই ৰাজস্ব জিলাই এজন কৈ [[জিলা কালেকটৰ|জিলা কালেকটৰৰ]] অধীনস্থ।<ref>{{harvnb|Greater Bombay District Gazetteer|1960|loc=[http://www.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/greater_bombay/generaladmin.html#1 General Administration (Introduction)]|Ref=bom}}</ref> এই কালেকটৰসকল সম্পত্তি প্ৰবন্ধন, [[ভাৰত চৰকাৰ|ভাৰত চৰকাৰৰ]] হৈ ৰাজস্ব আদায় আৰু চহৰত অনুষ্ঠিত জাতীয় নিৰ্বাচনৰ তত্ত্বাবধানৰ দায়িত্বপ্ৰাপ্ত।<ref>http://www.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/greater_bombay/generaladmin.html#6 Collector</ref> [[মুম্বাই পুলিচ|মুম্বাই পুলিচৰ]] প্ৰধান [[মুম্বাইৰ পুলিচ কমিছনাৰ|পুলিচ কমিছনাৰ]] এজন [[ইণ্ডিয়ান পুলিচ চাৰ্ভিচ|আইপিএচ]] স্তৰীয় আধিকাৰী। মুম্বাইৰ পুলিচ ৰাজ্য স্বৰাষ্ট্ৰ মন্ত্ৰকৰ অধীনস্থ।<ref>{{harvnb|Office of the Commissioner of Police, Mumbai|p=2|Ref=mp}}</ref> মুম্বাই সাতটা পুলিচ ক্ষেত্ৰ আৰু সোতৰটা ট্ৰেফিক পুলিচ ক্ষেত্ৰত বিভক্ত।<ref name="trf"/> প্ৰত্যেক ক্ষেত্ৰৰ দায়িত্বত থাকে এজন কৈ ডেপুটি পুলিচ কমিছনাৰ।<ref>{{harvnb|Office of the Commissioner of Police, Mumbai|pp=7–8|Ref=mp}}</ref> মুম্বাই ট্ৰেফিক পুলিচ মুম্বাই পুলিচৰ অধীনস্থ এটা অৰ্ধ-স্বশাসিত সংস্থা। [[মুম্বাই দমকল পৰিসেৱা]] এজন মুখ্য দমকল আধিকাৰী, চাৰিজন উপমুখ্য দমকল আধিকাৰী আৰু ছজন বিভাগীয় আধিকাৰীৰ নেতৃত্বাধীন।<ref name="trf"/> [[বোম্বাই হাইকোৰ্ট]] মুম্বাইত অৱস্থিত। মহাৰাষ্ট্ৰ আৰু [[গোৱা]] ৰাজ্য আৰু [[কেন্দ্ৰশাসিত অঞ্চল]] [[দমন আৰু দিউ]] আৰু [[দাদৰা আৰু নগৰ হাভেলি]] এই হাইকোৰ্টৰ এক্তিয়াৰভুক্ত।<ref>{{cite web |url=http://bombayhighcourt.nic.in/ |title=About Bombay High Court |accessdate=2008-01-27 |publisher=[[Bombay High Court]]}}</ref> ইয়াৰ বাদেও দেৱানী বিচাৰৰ বাবে একাধিক সৰু আদালত আৰু ফৌজদাৰী অপৰাধৰ বিচাৰেৰ বাবে একাধিক দায়ৰা আদালতো আছে।<ref>{{harvnb|Greater Bombay District Gazetteer|1960|loc=[http://www.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/greater_bombay/law.html#5 Judiciary]|Ref=bom}}</ref> মুম্বাইত সন্ত্ৰাসৰ ষড়যন্ত্ৰ আৰু সংগঠনৰ বিচাৰৰ বাবে এক বিশেষ টাডা (টেৰোৰিজম এণ্ড ডিচৰাপটিভ অ্যাকটিভিটজ) আদালত আছে।<ref>{{harvnb|Fuller|Bénéï|2001|p=47}}</ref> == ৰাজনীতি == [[চিত্ৰ:1st INC1885.jpg|thumb|left|250px|বোম্বাইত [[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ|ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছৰ]] প্ৰথম অধিবেশন (২৮–৩১ ডিচেম্বৰ, ১৮৮৫)|alt=Men in traditional Indian dresses posing for a photograph]] মুম্বাই [[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ|ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছৰ]] জন্মস্থান আৰু অতীতৰ এক শক্তিশালী ঘাঁটি।<ref>{{harvnb|100 glorious years: Indian National Congress, 1885–1985|loc=p. 4, "The centenary of the Indian National Congress, which is being celebrated at its birthplace Bombay, is a unique event."|Ref=cng}}</ref> ১৮৮৫ চনৰ ২৮-৩১ ডিচেম্বৰত বোম্বাই চহৰতেই জাতীয় কংগ্ৰেছৰ প্ৰথম অধিবেশন অনুষ্ঠিত হয়।<ref>{{cite news|url=http://www.hindu.com/2006/12/29/stories/2006122906471500.htm|title=Congress foundation day celebrated|date=2006-12-29|accessdate=2008-11-12|publisher=''[[The Hindu]]''|archivedate=2008-03-08|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080308055955/http://www.hindu.com/2006/12/29/stories/2006122906471500.htm|deadurl=yes}}</ref> কংগ্ৰেছৰ প্ৰথম পঞ্চাশ বছৰত মুঠ ছবাৰ ইয়াতেই কংগ্ৰেছৰ অধিবেশন আয়োজিত হৈছিল। বিংশ শতাব্দীতো বোম্বাই সেয়ে [[ভাৰতৰ স্বাধীনতা আন্দোলন|ভাৰতীয় স্বাধীনতা সংগ্ৰামৰ]] এক অন্যতম প্ৰধান কেন্দ্ৰত পৰিণত হয়।<ref>{{harvnb|David|1995|p=215}}</ref> ১৯৬০-ৰ দশকত বোম্বাইত আঞ্চলিকতাবাদী ৰাজনৈতিক শক্তিৰ উত্থান ঘটে। ১৯৬৬ চনৰ ১৯ জুনত [[শিবসেনা]] দলটি প্ৰতিষ্ঠিত হয়। এই দলে মহাৰাষ্ট্ৰৰ স্থানীয় অধিবাসী [[মাৰাঠী জাতি|মাৰাঠীসকলৰ]] অধিকাৰৰ সপক্ষে মতপ্ৰকাশ কৰে<ref>{{cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/articleshow/msid-1311115,prtpage-1.cms|title=Sena fate: From roar to meow|accessdate=2008-11-12|date=2005-11-29|publisher=''[[The Times of India]]''}}</ref> আৰু মুম্বাই পৰা [[উত্তৰ ভাৰতীয়]] আৰু [[দক্ষিণ ভাৰতীয়]] অভিবাসীৰ বলপূৰ্বক বিতাড়িত কৰাৰ অভিযান আৰম্ভ কৰে।<ref>{{cite news|date=2008-02-13|url=http://www.hindu.com/2008/02/13/stories/2008021354841200.htm|accessdate=2008-04-04|publisher=''[[The Hindu]]''|title=Maharashtra government ‘soft’ on Raj Thackeray’s outfit, says BJP|archivedate=2008-04-24|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080424090911/http://www.hindu.com/2008/02/13/stories/2008021354841200.htm|deadurl=yes}}</ref> স্বাধীনতাৰ পাছৰ পৰা ১৯৮০-ৰ দশকৰ মধ্যভাগ পৰ্যন্ত চহৰৰ ৰাজনীতিত কংগ্ৰেছৰ একাধিপত্য টিকি আছিল। ১৯৮৫ চনত বোম্বাই পৌৰসংস্থা নিৰ্বাচনত শিবসেনাই জয়লাভ কৰাত এই একাধিপত্য ব্যাহত হয়।<ref>{{harvnb|Phadnis|pp=86–87}}</ref> ১৯৮৯ চনত [[ভাৰতীয় জনতা দল]] আৰু শিবসেনাই একেলগে নিৰ্বাচনত অবতীৰ্ণ হৈ কংগ্ৰেছক পৰাজিত কৰি মহাৰাষ্ট্ৰ বিধানসভাত ক্ষমতা দখল কৰে। ১৯৯৯ চনত [[জাতীয়তাবাদী কংগ্ৰেছ পাৰ্টি]] (এনচিপিয়ে) কংগ্ৰেছৰ একতা ভাঙি ওলায় আহে। পাছত এই দলে কংগ্ৰেছৰ লগত জোট বান্ধি [[গণতান্ত্ৰিক ফ্ৰণ্ট]] গঠন কৰে।<ref>{{harvnb|Rana|2006|pp=315–316}}</ref> বৰ্তমানে [[মহাৰাষ্ট্ৰ নবনিৰ্মাণ সেনা]] (এমএনএচ), [[সমাজবাদী পাৰ্টি]] (এচপি), [[বহুজন সমাজ পাৰ্টি]] (বিএসপি) প্ৰভৃতি দল আৰু একাধিক নিৰ্দলীয় প্ৰাৰ্থীয়েও মুম্বাইত নিৰ্বাচনত অবতীৰ্ণ হয়।<ref>{{cite news|url=http://news.outlookindia.com/item.aspx?659150|date=2009-04-29|publisher=''[[Outlook (magazine)|Outlook]]''|title=Stage Set for Third Phase Polls in Maharashtra|accessdate=2009-07-06|archivedate=2010-12-05|archiveurl=https://web.archive.org/web/20101205151107/http://news.outlookindia.com/item.aspx?659150|deadurl=yes}}</ref> মুম্বাই ছটা [[লোকসভা]] (সংসদীয়) কেন্দ্ৰক লৈ গঠিত। এইবোৰ হ’ল: [[মুম্বাই উত্তৰ লোকসভা কেন্দ্ৰ|মুম্বাই উত্তৰ]], [[মুম্বাই উত্তৰ পশ্চিম লোকসভা কেন্দ্ৰ|মুম্বাই উত্তৰ পশ্চিম]], [[মুম্বাই উত্তৰ পূৰ্ব লোকসভা কেন্দ্ৰ|মুম্বাই উত্তৰ পূৰ্ব]], [[মুম্বাই উত্তৰ মধ্য লোকসভা কেন্দ্ৰ|মুম্বাই উত্তৰ মধ্য]], [[মুম্বাইদক্ষিণ মধ্য লোকসভা কেন্দ্ৰ|মুম্বাই দক্ষিণ মধ্য]] আৰু [[মুম্বাই দক্ষিণ লোকসভা কেন্দ্ৰ]]।<ref>{{cite web|url=http://eci.nic.in/miscellaneous_statistics/ListofPC.pdf|title=List Of Parliamentary Constituencies|publisher=[[Election Commission of India]]|format=PDF|page=7|accessdate=2009-09-04|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090410011640/http://eci.nic.in/miscellaneous_statistics/ListofPC.pdf|archivedate=2009-04-10|deadurl=no}}</ref> [[ভাৰতৰ সাধাৰণ নিৰ্বাচন, ২০০৯|২০০৯ চনৰ সাধাৰণ নিৰ্বাচনত]] এই কেন্দ্ৰসমূহৰ মাজত পাঁচটাতে কংগ্ৰেছ আৰু এটাত এনচিপিয়ে জয়লাভ কৰে।<ref>{{cite news|url=http://www.mumbaimirror.com/index.aspx?Page=article&sectname=News%20-%20City&sectid=2&contentid=200905162009051615521355720c4812d|date=2009-05-16|publisher=''[[Mumbai Mirror]]''|title=Congress wins five seats in Mumbai, NCP wins the sixth seat|accessdate=2009-07-06|archivedate=2011-08-16|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110816042528/http://www.mumbaimirror.com/index.aspx?Page=article&sectname=News%20-%20City&sectid=2&contentid=200905162009051615521355720c4812d|deadurl=yes}}</ref> অন্যহাতে মুম্বাইত মহাৰাষ্ট্ৰ বিধানসভাৰ ৩৬টা কেন্দ্ৰ অৱস্থিত।<ref>{{cite web|url=http://ceo.maharashtra.gov.in/acs.php|title= List of ACs and PCs|publisher=Chief Electoral Officer ([[Government of Maharashtra]])|accessdate=2009-09-04}}</ref> ২০০৯ চনৰ ৰাজ্য বিধানসভা নিৰ্বাচনত এই কেন্দ্ৰসমূহৰ মাজত ১৭টাত কংগ্ৰেছ, ৬টাত এমএনএচ, ৫টাত বিজেপি, ৪টাত শিবসেনা আৰু এটাত এচপিয়ে জয়লাভ কৰে। [https://web.archive.org/web/20091122084331/http://220.225.73.214/pdff/results.pdf][http://news.outlookindia.com/item.aspx?668230] [http://news.outlookindia.com/item.aspx?668219] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100118075341/http://news.outlookindia.com/item.aspx?668219 |date=2010-01-18 }}<ref>{{cite web|url=http://www.rediff.com/election/2004/oct/16kbkmaha.htm|title=Maharashtra 2004 poll outcome|publisher=[[Rediff]]|date=2004-10-16|accessdate=2009-09-04}}</ref> বৃহন্মুম্বাই পৌৰসংস্থাৰ কৰ্পোৰেটসকল প্ৰতি পাঁচ বছৰৰ ব্যৱধানত নিৰ্বাচিত হয়।<ref>{{harvnb|The Mumbai Municipal Corporation Act, 1888|p=6|Ref=mumact}}</ref> এই পৌৰসংস্থা [[মুম্বাইৰ প্ৰশাসনিক বিভাগ|২৪টা মিউনিচিপ্যাল ওৱাৰ্ডৰ]] ২২৭ জন নিৰ্বাচিত জনপ্ৰতিনিধি, পৌৰপ্ৰশাসনৰ বিশেষ জ্ঞান আৰু অভিজ্ঞতাসম্পন্ন পাঁচ জন মনোনীত কাউন্সিলৰ আৰু এজন [[মুম্বাইৰ মেয়ৰ|মেয়ৰক]] লৈ গঠিত। মুম্বাইৰ মেয়ৰ পদটো প্ৰধানত: নামসৰ্বস্ব।<ref>{{cite web|url=http://www.mcgm.gov.in/irj/portal/anonymous/qlcorporation|publisher=[[Brihanmumbai Municipal Corporation]] (BMC)|title=Corporation|accessdate=2009-06-15|archivedate=2009-05-01|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090501232803/http://www.mcgm.gov.in/irj/portal/anonymous/qlcorporation|deadurl=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.mcgm.gov.in/irj/portal/anonymous/qlmayoffice|publisher=[[Brihanmumbai Municipal Corporation]] (BMC)|title=Mayor - the First Citizen of Mumbai|accessdate=2009-05-12|quote=As the presiding authority at the Corporation Meetings, his/her role is confined to the four corners of the Corporation Hall. The decorative role, however, extends far beyond the city and the country to other parts of world|archivedate=2008-03-14|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080314202555/http://www.mcgm.gov.in/irj/portal/anonymous/qlmayoffice|deadurl=yes}}</ref><ref>{{harvnb|The Mumbai Municipal Corporation Act, 1888|p=3|Ref=mumact}}</ref> ২০০৭ চনৰ পৌৰনিৰ্বাচনত ২২৭খন আসনৰ মাজত শিবসেনা-বিজেপি জোটে ১১১খন আসন সহ ক্ষমতা দখল কৰে। অন্যহাতে কংগ্ৰেছ-এনচিপি জোটে পায় ৮৫খন আসন।<ref>{{cite web|url=http://www.rediff.com/news/2007/feb/02poll.htm|title=Sena's hat-trick in BMC; Congress suffers setback|publisher=[[Rediff]]|date=2007-02-03|accessdate=2009-09-04}}</ref> মুম্বাইৰ মেয়ৰ, ডেপুটি মেয়ৰ আৰু মিউনিচিপ্যাল কমিছনাৰৰ কাৰ্যকালৰ মিয়াদ আঢ়ৈ বছৰ।<ref>{{harvnb|The Mumbai Municipal Corporation Act, 1888|p=27|Ref=mumact}}</ref> == পৰিবহণ ব্যৱস্থা == <!--{{Multiple image |align=right |direction=vertical |image1=Bombay4.jpg |caption1=[[Mumbai Suburban Railway]] system carries more than 6.99 million commuters on a daily basis. It has the highest passenger densities of any urban railway system in the world. |image2=BEST-Mumbai-Brtsnewaug08.jpg |caption2=A [[Brihanmumbai Electric Supply and Transport|BEST]]Starbus. BEST buses carry a total of 4.5&nbsp;million passengers daily.|alt=A red bus on a road. Blue letters are seen on its side |image3=PremierPadminiTaxi DavidWilmot.jpg |caption3=The black and yellow Premier Padmini Taxis are iconic of Mumbai. |image4=Tonga Marine drive Mumbai.jpg |caption4=Tonga seen at night in the [[Marine Drive, Mumbai|Marine Drive]] road |image5=Worli skyline with BSWL.jpg |caption5=The [[Bandra-Worli Sea Link]] is a [[cable-stayed bridge]] that connects central Mumbai with its western suburbs |image6=Mumbai Train Station.jpg |caption6=The [[Chhatrapati Shivaji Terminus]], formerly known as Victoria Terminus, is the headquarters of the [[Central Railway (India)|Central Railway]] and a UNESCO [[World Heritage Site]].|alt=A brown building with clock towers, domes and pyramidal tops. Also a busiest railway station in India.<ref>{{cite web|url=http://www.rediff.com/business/slide-show/slide-show-1-indias-impressive-railway-stations/20111013.htm |title=India's impressive railway stations|publisher=Rediff.com |date=13 October 2011 |accessdate=6 May 2012}}</ref> A wide street in front of it |image7=Mumbai Airport.jpg |caption7=[[Chhatrapati Shivaji International Airport]] is currently India's busiest airport in terms of passenger traffic.<ref name="thaindian.com">{{cite web|url=http://www.thaindian.com/newsportal/business/mumbai-airports-traffic-control-tower-design-bags-award_100221024.html |title=Mumbai airport's traffic control tower design bags award |publisher=Thaindian.com |date=21 July 2009 |accessdate=16 August 2010}}</ref> |image8=Jawaharlal Nehru Trust Port.jpg |caption8=[[Jawaharlal Nehru Port Trust]] is the busiest port in India }}--> === জনপৰিবহণ ব্যৱস্থা === মুম্বাইৰ জন পৰিবহণ ব্যৱস্থাৰ অন্তৰ্গত পৰিবহণ মাধ্যমবোৰ হ’ল [[মুম্বাই পাতালবাহী ৰেল]], [[বৃহন্মুম্বাই ইলেকট্ৰিক চাপ্লাই এণ্ড ট্ৰান্সপোৰ্ট]] (বিইএচটি) বাচ, [[টেক্সি]], [[অ’ট ৰিস্কা]] আৰু [[ফেৰী]]। ২০০৮ চনৰ হিচাব অনুযায়ী, পাতালবাহী ৰেল আৰু বিইএচটি বাচ পৰিসেৱাৰ মাধ্যমেৰে চহৰৰ ৮৮ শতাংশ যাত্ৰীয়ে পৰিবহণ কৰে।<ref name="bus44">{{cite web|url=http://www.mmrdamumbai.org/docs/BRTS%20Note%20for%20web%20Page.doc|format=DOC|publisher=[[Mumbai Metropolitan Region Development Authority]] (MMRDA)|title=Development of Bus Rapid Transit System (BRTS) in Mumbai|accessdate=2009-08-28|archivedate=2013-09-27|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130927192943/http://www.mmrdamumbai.org/docs/BRTS%20Note%20for%20web%20Page.doc|deadurl=yes}}</ref> কলা আৰু হালধীয়া মিটাৰযুক্ত টেক্সি পৰিসেৱা সমগ্ৰ চহৰতেই পোৱা যায়। উল্লেখ্য, টেক্সিৰে মুম্বাইৰ সকলোতে প্ৰবেশ কৰিব পাৰিলেও, অ’ট ৰিস্কা চলাচলৰ অনুমতি কেবলমাত্ৰ চহৰৰ উপনগৰ অঞ্চলতহে আছে।<ref name="autaxi">{{cite news|url=http://www.dnaindia.com/speakup/report_what-s-mumbai-without-the-black-beetles_422|title=What's Mumbai without the black beetles?|date=2005-08-24|publisher=[[DNA (newspaper)|Daily News and Analysis]] (DNA)|last=Ghose|first=Anindita |accessdate=2009-08-29|quote=In Mumbai autos run only in the suburbs up to Mahim creek. This is probably the perfect arrangement because it is not economically viable for autos and taxis to solicit the same passengers. So autos monopolise the suburbs while taxis rule South Mumbai.}}</ref> আইনানুসৰি, মুম্বাইৰ টেক্সি আৰু অ’ট ৰিস্কাই [[ঘন প্ৰাকৃতিক গেচ্‌]]ক ইন্ধন হিচাপে ব্যবহাৰ কৰিব লাগে।<ref>{{cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/articleshow/631726.cms|title=Taxi, auto fares may dip due to CNG usage|date=2004-04-22|publisher=''[[The Times of India]]''|accessdate=2009-08-29}}</ref> এই দুই পৰিসেৱা চহৰৰ সুলভ আৰু কম খৰচৰ যাত্ৰী পৰিসেৱা।<ref name="autaxi"/> ২০০৮ চনৰ হিচাব অনুযায়ী, মুম্বাই চহৰত মুঠ যানবাহনৰ সংখ্যা ১৫,৩০০,০০০।<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/7334628.stm|publisher=[[BBC]]|work=[[BBC News]]|title=Mumbai attempts 'no honking' day|first=Karishma |last=Vaswani|date=2008-04-07|accessdate=2009-08-29}}</ref> আকৌ ২০০৫ চনৰ এক হিচাব অনুযায়ী, চহৰত কলা আৰু হালধীয়া টেক্সিৰ সংখ্যা ৫৬,৪৫৯ আৰু অ’ট ৰিস্কাৰ সংখ্যা ১,০২,২২৪।<ref>{{harvnb|Executive Summary on Comprehensive Transportation Study for MMR|p=2–9|Ref=exe}}</ref> নবি মুম্বাইৰ এনএমএমটিয়ে মুম্বাইত [[ভলভো]] বাচ চলায়। এই বাচসমূহ নবি মুম্বাইৰ পৰা বান্দ্ৰা, দিনদোশি আৰু বোৰিবলি পৰ্যন্ত চলাচল কৰে।<ref>{{Cite web |title=আৰ্কাইভ কপি |url=http://www.mumbaipluses.com/newbombayplus/index.aspx?page=article&sectid=1&contentid=2010010320100104153958574e148ffd8&sectxslt=&comments=true |access-date=2012-09-14 |archivedate=2011-10-03 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20111003162522/http://www.mumbaipluses.com/newbombayplus/index.aspx?page=article&sectid=1&contentid=2010010320100104153958574e148ffd8&sectxslt=&comments=true |deadurl=yes }}</ref> === স্থলপথ === [[চিত্ৰ:Best cbd wad.jpg|thumb|আধুনিক [[বৃহন্মুম্বাই বৈদ্যুতিক সৰবৰাহ আৰু পৰিবহণ|বিইএচটি]] বাচ (ষ্টাৰবাচ)। বিইএচটিৰ বাচসমূহত দৈনিক মুঠ ৪,৫০০,০০০ যাত্ৰীয়ে পৰিবহণ কৰে। |alt=A red bus on a road. Blue letters are seen on its side]] ভাৰতৰ [[ৰাষ্ট্ৰীয় পথ (ভাৰত)|ৰাষ্ট্ৰীয় পথ ব্যৱস্থাৰ]] [[৩ নং ৰাষ্ট্ৰীয় পথ (ভাৰত)|৩ নং ৰাষ্ট্ৰীয় পথ]], [[৪ নং ৰাষ্ট্ৰীয় পথ (ভাৰত)|৪ নং ৰাষ্ট্ৰীয় পথ]] আৰু [[৮ নং ৰাষ্ট্ৰীয় পথ (ভাৰত)|৮ নং ৰাষ্ট্ৰীয় পথ]]এ মুম্বাইক দেশৰ অন্যান্য অংশৰ লগত যুক্ত কৰিছে।<ref>{{cite web|url=http://www.nhai.org/Doc/project-offer/Highways.pdf|title=NH wise Details of NH in respect of Stretches entrusted to NHAI|format=[[Portable Document Format|PDF]], 62.2 [[Kilobyte|KB]]|accessdate=2008-07-04|publisher=[[National Highways Authority of India]] (NHAI)|archivedate=2009-02-25|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090225142615/http://www.nhai.org/Doc/project-offer/Highways.pdf|deadurl=yes}}</ref> [[মুম্বাই-পুনে এক্সপ্ৰেচ]] ভাৰতত নিৰ্মিত প্ৰথম [[ৰাষ্ট্ৰীয় এক্সপ্ৰেচ (ভাৰত)|এক্সপ্ৰেচ]]।<ref>{{cite news|last=Dalal|first=Sucheta|url=http://www.indianexpress.com/ie/daily/20000401/ina01059.html |title=India's first international-class expressway is just a month away|publisher=''[[The Indian Express]]''|date=2000-04-01|accessdate=2009-06-14}}</ref> ইয়াৰ বাদেও [[মুম্বাই-ভদোদৰা এক্সপ্ৰেচ]] বৰ্তমানে নিৰ্মাণাধীন।<ref>{{cite news |title=NHAI starts work on Rs 6,672 cr expressway |url=http://www.livemint.com/2008/03/06231146/NHAI-starts-work-on-Rs6672-cr.html |last1=Kumar |first1=K.P. Narayana|last2=Chandran |first2=Rahul |date=2008-03-06 |publisher=''[[Mint (newspaper)|Mint]]'' |accessdate=2009-06-14}}</ref> [[মাহিম কজৱে]] আৰু সদ্যনিৰ্মিত [[ৰাজীব গান্ধী সমুদ্ৰসেতুৱে]] দ্বীপচহৰৰ লগত পশ্চিম উপনগৰৰ সংযোগ ৰক্ষা কৰিছে।<ref>{{cite web|url=http://www.msrdc.org/projects/bandra_worli.aspx|title=MSRDC - Project - Bandra Worli Sea Link|publisher=[[Maharashtra State Road Development Corporation]] (MSRDC) |accessdate=2009-07-02}}</ref> চহৰৰ তিনিটা প্ৰধান ৰাস্তা হল [[চিয়ন, মুম্বাই|চিয়ন]]ৰ পৰা [[থানে]] পৰ্যন্ত প্ৰসাৰিত [[ইষ্টাৰ্ন এক্সপ্ৰেচ হাইওৱে]], চিয়নৰ পৰা [[পানভেল]] পৰ্যন্ত প্ৰসাৰিত [[চিয়ন পানভেল এক্সপ্ৰেচ]] আৰু [[বান্দ্ৰাৰ]] পৰা [[বোৰিবলি]] পৰ্যন্ত প্ৰসাৰিত [[ওয়েষ্টাৰ্ন এক্সপ্ৰেচ হাইওৱে]]।<ref>{{harvnb|Mumbai Plan|loc=1.10 Transport and Communication Network|Ref=plan}}</ref> ২০০৮ চনৰ হিচাপ অনুযায়ী, মুম্বাইৰ বাচ পৰিসেৱাই প্ৰতিদিনে পঁচপন্ন লক্ষ যাত্ৰী বহন কৰে।<ref name="bus44"/> চহৰৰ সকলো অঞ্চলত আৰু [[নবি মুম্বাই]], [[মীৰা-ভায়ান্দৰ]] আৰু [[থানে]] অঞ্চলতো বিইএচটি-ৰ পাবলিক বাচ পৰিসেৱা সুলভ।<ref>{{cite web|url=http://bestundertaking.com/trans_func.asp|title=Organisational Setup|publisher=[[Brihanmumbai Electric Supply and Transport]] (BEST)|accessdate=2009-06-14|archivedate=2009-06-04|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090604204123/http://www.bestundertaking.com/trans_func.asp|deadurl=yes}}</ref> কম দূৰত্বৰ ভ্ৰমণৰ বাবে যাত্ৰীসকলে বাচৰ ব্যৱহাৰেই বেছিকৈ কৰে। যদিও বেছিদূৰত্বৰ ভ্ৰমণৰ ক্ষেত্ৰত ট্ৰেন বেছি সস্তা।<ref>{{harvnb|Metropolitan planning and management in the developing world|1993|p=[http://books.google.co.in/books?id=SD4I3CEtDz0C&pg=PA49&dq=public+transport+mumbai++Mumbai+Suburban+Railway+best+taxi&lr=#v=onepage&q=&f=false 49]|Ref=UNB}}</ref> বিইএচটিয়ে মুঠ ৪,০১৩খন বাচ চলায়।<ref name="bestfleet"/> এইবোৰৰ মাজত চিচিটিভি কেমেৰা লগোৱা থাকে।<ref>{{Cite web |title=আৰ্কাইভ কপি |url=http://www.screens.tv/article/11738/Mumbai_bus_network_tops_1000,_gets_new_look.html |access-date=2012-09-14 |archivedate=2010-06-10 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100610093032/http://www.screens.tv/article/11738/Mumbai_bus_network_tops_1000%2C_gets_new_look.html |deadurl=yes }}</ref> এই বাচবোৰে ৩৯০টা ৰুটেৰে<ref>{{cite web|url=http://www.bestundertaking.com/trans_botright.asp|title=Bus Transport Profile|publisher=[[Brihanmumbai Electric Supply and Transport]] (BEST)|accessdate=2009-08-28|archivedate=2002-06-28|archiveurl=https://web.archive.org/web/20020628154146/http://www.bestundertaking.com/trans_botright.asp|deadurl=yes}}</ref> দৈনিক ৪৫ লক্ষ যাত্ৰীৰ পৰিবহণ কৰে।<ref name="bus44"/> এই বাচসমূহৰ মাজত আছে চিঙ্গল-ডেকাৰ, ডাবল-ডেকাৰ, ভেষ্টিবিউল, লো-ফ্লোৰ, প্ৰতিবন্ধী-সহায়ক, বাতানুকূল আৰু [[ইউৰো থ্ৰি]] মানসম্মত [[ঘন প্ৰাকৃতিক গেচ]] চালিত বাচ।<ref name="bestfleet">{{cite web |url=http://www.bestundertaking.com/trans_engg.asp |title=Composition of Bus Fleet |accessdate=2006-10-12 |publisher=[[Brihanmumbai Electric Supply and Transport]] (BEST) |archivedate=2006-07-18 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20060718003152/http://www.bestundertaking.com/trans_engg.asp |deadurl=yes }}</ref> [[মহাৰাষ্ট্ৰ ৰাজ্য পথ পৰিবহণ সংস্থা]] (এমএচআৰটিচি)ৰ বাচবোৰ আন্তঃনগৰীয় পৰিবহণৰ কামত ব্যবহৃত হয়। এই বাচসমূহে মহাৰাষ্ট্ৰৰ অন্যান্য চহৰৰ লগত মুম্বাইৰ যোগাযোগ ৰক্ষা কৰে।<ref>{{cite news |url=http://timesofindia.indiatimes.com/articleshow/3322572.cms |last=Tembhekar|first=Chittaranjan|title=MSRTC to make long distance travel easier |publisher=''[[The Times of India]]''|date=2008-08-04|accessdate=2009-06-14}}</ref><ref>{{cite news |url=http://timesofindia.indiatimes.com/articleshow/32792301.cms |title=MSRTC adds Volvo luxury to Mumbai trip|publisher=''[[The Times of India]]''|date=2002-12-29 |accessdate=2009-06-14}}</ref> মুম্বাই দৰ্শন নামৰ এটা পৰ্যটক বাচ পৰিসেৱাই পৰ্যটকক [[মুম্বাইৰ দৰ্শনীয় স্থানসমূহৰ তালিকা|মুম্বাইৰ দৰ্শনীয় স্থানবোৰ]] ঘূৰি দেখুওৱাত সহায় কৰে।<ref>{{cite news|url=http://www.mid-day.com/news/2009/mar/310309-Mumbai-News-Mumbai-Darshan-popular-tourist-spots-traffic-congestion-Tourist.htm|title=Traffic claims Mumbai darshan hot spots|last=Seth|first=Urvashi|publisher=''[[MiD DAY]]''|date=2009-03-31|accessdate=2009-06-14}}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> মুম্বাই বিআৰটিএচ (বাচ ৰ‌্যাপিড ট্ৰানজিট চিষ্টেম)ৰ লেনবোৰ সমগ্ৰ মুম্বাইৰ সুবিধাৰ্থে পৰিকল্পিত হৈছে। ২০০৯ চনৰ মাৰ্চ মাহ অবধি এই ৰাষ্ট্ৰীয় সাতটা ৰুটত বাচ চলাচল আৰম্ভ কৰিছে।<ref name="routetalpdf">{{cite web|url=http://www.bestundertaking.com/TravelAsYouLike-Ticket.pdf|title=Bus Routes Under Bus Rapid Transit System|format=[[PDF]]|publisher=[[Brihanmumbai Electric Supply and Transport]] (BEST)|page=5|accessdate=2009-03-23|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070110203942/http://www.bestundertaking.com/TravelAsYouLike-Ticket.pdf|archivedate=2007-01-10|deadurl=yes}}</ref> চহৰৰ ৮৮ শতাংশ যাত্ৰীয়ে জন পৰিবহণ মাধ্যমবোৰ ব্যৱহাৰ কৰিলেও মুম্বাইত [[যানজঁট]] এতিয়াও এক অন্যতম জটিল সমস্যা।<ref>{{cite news|url=http://www.businessworld.in/index.php/7-Questions-You-Wanted-to-Ask.html|last=Khanna|first=Gaurav|date=|accessdate=2009-08-28|title=7 Questions You Wanted to Ask About the Mumbai Metro|publisher=''[[Businessworld]]''|quote=Road congestion has worsened, though 88 per cent of journeys are made by public transport.|archivedate=2009-06-25|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090625151715/http://www.businessworld.in/index.php/7-Questions-You-Wanted-to-Ask.html|deadurl=yes}}</ref> মুম্বাই আজিও বিশ্বৰ সৰ্বাধিক যানজঁটবহুল চহৰসমূহৰ অন্যতম।<ref>{{harvnb|Executive Summary on Comprehensive Transportation Study for MMR|loc=p. 2-1: "The 137% increase in cars, a 306% increase in two wheelers, the 420% increase in autos and 128% increase in taxis during 1991-2005 has created a lethal dose of traffic congestion which has catagorised Mumbai as one of the congested cities in the world."|Ref=exe}}</ref> মুম্বাইৰ যানজঁটৰ অন্যতম কাৰণ হল হকাৰৰ দ্বাৰা ৰাস্তা বেদখল আৰু য’তে-ত’তে গাড়ী পাৰ্কিং সমস্যা। এমএমআৰডিএই পথচাৰীসকলৰ সহজ আৰু নিৰাপদ ব্যবহাৰৰ বাবে [[মুম্বাই স্কাইওৱে]]ৰ প্ৰকল্প গ্ৰহণ কৰিছে। [[মুম্বাই পাতালবাহী ৰেল]] ষ্টেচনৰ দৰে বিভিন্ন গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থানৰ পৰা যিবোৰ স্থানলৈ মানুহৰ অহৰহ গন্তব্য সেই সকলো স্থান পৰ্যন্ত এই স্কাইওৱে তৈয়াৰ কৰা হৈছে।<ref name=mmrda-skywalk>{{Cite web |title=আৰ্কাইভ কপি |url=http://www.mmrdamumbai.org/skywalk.htm |access-date=2012-09-14 |archivedate=2009-03-14 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090314125705/http://mmrdamumbai.org/skywalk.htm |deadurl=yes }}</ref> === ৰেলপথ === [[চিত্ৰ:Chhatrapati Shivaji Terminus (Victoria Terminus).jpg|thumb|right|[[ছত্ৰপতি শিবাজী টাৰ্মিনাচ]] (পূৰ্বনাম ভিক্টোৰিয়া টাৰ্মিনাচ), [[মধ্য ৰেল|মধ্য ৰেলৰ]] প্ৰধান কাৰ্যালয় আৰু এটা [[ইউনেস্কো]] [[বিশ্ব ঐতিহ্যবাহী স্থান|বিশ্বঐতিহ্য]] |alt=A brown building with clock towers, domes and pyramidal tops. A wide street in front of it]] মুম্বাই [[ভাৰতীয় ৰেল|ভাৰতীয় ৰেলৰ]] দুটা জ’ন বা অঞ্চলৰ সদৰ দপ্তৰ: [[মধ্য ৰেল]] আৰু [[পশ্চিম ৰেল]]। মধ্য ৰেলৰ সদৰ [[ছত্ৰপতি শিবাজী টাৰ্মিনাচ]] আৰু পশ্চিম ৰেলৰ সদৰ [[চাৰ্চগেট]]।<ref>{{harvnb|Executive Summary on Comprehensive Transportation Study for MMR|p=2–14|Ref=exe}}</ref>চহৰৰ পৰিবহণ ব্যবস্থাৰ মেৰুদণ্ড হ’ল [[মুম্বাই পাতালবাহী ৰেল]]। মধ্য, পশ্চিম আৰু [[হাৰবাৰ লাইন (মধ্য ৰেল)|হাৰবাৰ লাইন]] নামে তিনিটা নেটওৱৰ্কক লৈ গঠিত এই ৰেল ব্যবস্থা চহৰৰ উত্তৰ-দক্ষিণ পৰ্য্যন্ত প্ৰসাৰিত।<ref>{{cite press release|url=http://pib.nic.in/feature/feyr2001/fsep2001/f240920011.html|publisher= Press Information Bureau (Government of India)|date=|title=Making Rail Commuting Easier in Mumbai|last=Kumar|first=Akshey|accessdate=2009-08-29}}</ref> ২০০৭ চনৰ এক হিচাব অনুসৰি, মুম্বাই পাতালবাহী ৰেল নেটৱৰ্কে প্ৰতিদিনে ৬৩ লক্ষ যাত্ৰী পৰিবহণ কৰে ,<ref>{{cite web |url=http://www.mrvc.indianrail.gov.in/overview.htm |title=Overview of existing Mumbai suburban railway |accessdate=2008-07-07 |publisher=Mumbai Rail Vikas Corporation |archivedate=2008-06-20 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080620033027/http://www.mrvc.indianrail.gov.in/overview.htm |deadurl=yes }}</ref> যিটো ভাৰতীয় ৰেলৰ দৈনিক যাত্ৰীৰ পৰিবহণ ক্ষমতাৰ আধা সংখ্যাৰো বেছি। ব্যস্ত সময়ত এই ট্ৰেনবোৰত জনসমাগম বহুত বেছি হয়। এখন নটা-ডবা সন্নিবিষ্ট ট্ৰেনৰ যাত্ৰীধাৰণ ক্ষমতা লিখিতভাবে ১,৭০০ হলেও, ট্ৰেনসমূহে ব্যস্ত সময়ত ৪,৫০০ যাত্ৰী বহন কৰে।<ref>{{harvnb|Environment and urbanization|2002|p=[http://books.google.co.in/books?id=0DBhYWmqpDoC&pg=PA160&dq=over+congestion+suburban+rail+mumbai#v=onepage&q=over%20congestion%20suburban%20rail%20mumbai&f=false 160]|Ref=n450}}</ref> ভূগৰ্ভস্থ আৰু উৰণীয়াসেতুৰ পথেৰে দ্ৰুত পৰিবহণ ব্যৱস্থা হিচাপে [[মুম্বাই মেট্ৰো]] বৰ্তমানে নিৰ্মাণাধীন।<ref>{{cite web|url=http://www.mmrdamumbai.org/projects_metro_rail.htm|title=Mumbai Metro Rail Project|publisher=[[Mumbai Metropolitan Region Development Authority]] (MMRDA)|accessdate=2009-06-14|archivedate=2009-07-08|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090708175027/http://www.mmrdamumbai.org/projects_metro_rail.htm|deadurl=yes}}</ref> নিৰ্মাণাধীণ আন এক প্ৰকল্প [[মুম্বাই মনোৰেল]] জাকোব চাৰ্কোলৰ পৰা ওৱদালা পৰ্যন্ত আৰম্ভ হোৱাৰ কথা আছে।<ref name=times>{{citenews|title=Mumbai monorail to run in two years|publisher=''[[The Times of India]]''|date=2007-09-27|url=http://timesofindia.indiatimes.com/articleshow/2413046.cms|accessdate=2009-03-19}}</ref> [[ভাৰতীয় ৰেলে]] মুম্বাইৰ লগত ভাৰতৰ অন্যান্য অঞ্চলৰ সুসংযোগ ৰক্ষা কৰিছে। বেছি-দূৰত্বৰ ট্ৰেনবোৰ [[ছত্ৰপতি শিবাজী টাৰ্মিনাচ]], [[দাদৰ]] ষ্টেচন, [[লোকমান্য তিলক টাৰ্মিনাচ]], [[মুম্বাই চেণ্ট্ৰেল]] ষ্টেচন, [[বান্দ্ৰা|বান্দ্ৰা টাৰ্মিনাচ]] আৰু [[আন্ধেৰি]]ৰ পৰা এৰে।<ref>{{cite web|url=http://164.100.24.208/ls/CommitteeR/Railways/21streport.pdf |format=PDF|title=Terminal Facilities in Metropolitanc Cities|publisher=[[Ministry of Railways (India)]]|page=14|accessdate=2009-08-28|quote=The port city of Mumbai is served by 5 passenger terminals namely Chhatrapati Shivaji Terminal (CST), Mumbai Central, Dadar, Bandra and Lokmanya Tilak Terminal.}}</ref> === আকাশপথ === [[চিত্ৰ:Mumbai Airport.jpg|thumb|[[ছত্ৰপতি শিবাজী আন্তৰ্জাতিক বিমানবন্দৰ]], ভাৰতৰ ব্যস্ততম বিমানবন্দৰ<ref name="autogenerated2">{{cite news |url=http://www.rediff.com/money/2008/aug/25slid8.htm |title=India's 10 longest runways |date=2008-08-25 |publisher=[[Rediff]] |work=Rediff News |accessdate=2009-06-14}}</ref>|alt=A hall with curved ceiling inside an airport. Indicators, blue screens and counters on the left side]] [[ছত্ৰপতি শিবাজী আন্তৰ্জাতিক বিমানবন্দৰ]] মুম্বাইৰ প্ৰধান তথা দেশৰ ব্যস্ততম বিমানবন্দৰ।<ref name="autogenerated2" /> ২০০৭ চনৰ এক হিচাব অনুযায়ী, এই বিমানবন্দৰত ২ কোটি ৫০ লক্ষ যাত্ৰীয়ে চলাচল কৰে। ২০০৬ চনত এই বিমানবন্দৰৰ আধুনিকীকৰণৰ এক পৰিকল্পনা গৃহীত হয়। ইয়াৰ ফলত ২০১০ চনত এই কাম শেষ হোৱাত এই বিমানবন্দৰত ৪ কোটি যাত্ৰী ধাৰণ কৰাত সক্ষম হয়।<ref name=csia-mp>{{Cite web |title=আৰ্কাইভ কপি |url=http://www.csia.in/masterplan.asp |access-date=2012-09-14 |archivedate=2010-03-28 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100328180405/http://www.csia.in/masterplan.asp |deadurl=yes }}</ref> [[জুহু বিমানঘাটী]] ভাৰতৰ প্ৰথম বিমানবন্দৰ। বৰ্তমান ই এটা ফ্লাইং ক্লাব আৰু হেলিপোৰ্টৰ কাম কৰে।<ref>{{cite news|url=http://www.mid-day.com/news/2007/jun/194964.htm|title=MIAL eyes Juhu airport|publisher=''[[MiD DAY]]''|date=2007-06-07|accessdate=2009-06-14}}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> কোপৰা-[[পানভেল]] অঞ্চলত প্ৰস্তাবিত [[নবি মুম্বাই আন্তৰ্জাতিক বিমানবন্দৰ]]টোৱে ভাৰত চৰকাৰৰ পাৰপত্ৰ পাইছে। ই বৰ্তমান বিমানবন্দৰৰ যাত্ৰীৰ চাপ কমোৱাত সহায় কৰিব।<ref>{{cite news |url=http://www.thehindubusinessline.com/2006/12/19/stories/2006121901370700.htm|title=Work on Navi Mumbai airport may start next year|work=[[Business Line]]|publisher=''[[The Hindu]]''|date=2006-12-19 |accessdate=2009-05-16}}</ref> === সমুদ্ৰপথ === মুম্বাইৰ দুটা প্ৰধান বন্দৰ হল: [[মুম্বাই বন্দৰ]] আৰু [[জৱাহৰলাল নেহেৰু বন্দৰ]]।<ref>{{harvnb|Executive Summary on Comprehensive Transportation Study for MMR|p=2–12|Ref=exe}}</ref> মুম্বাই বন্দৰ বিশ্বৰ অন্যতম শ্ৰেষ্ঠ প্ৰাকৃতিক বন্দৰ। এই বন্দৰত অনেক ওৱেট আৰু ড্ৰাই ডকৰ সুবিধা বিদ্যমান।<ref>{{harvnb|Chittar|1973|loc=p. 65: "The Port is endowed with one of the best natural harbours in the world and has extensive wet and dry dock accommodation to meet the normal needs of the city."}}</ref> ১৯৮৯ চনৰ ২৬ মেত কমিছন কৃত জৱাহৰলাল নেহেৰু বন্দৰ ভাৰতৰ ব্যস্ততম বন্দৰ।<ref>{{cite press release|url=http://pib.nic.in/archieve/lreleng/lyr2003/rjan2003/07012003/r070120037.html|publisher= Press Information Bureau (Government of India)|title=Laudable Achievement of JNPT|date=2003-01-07|accessdate=2009-08-29}}</ref> দেশৰ মুঠ পণ্যবাহী জাহাজৰ ৫৫-৬০ শতাংশ এই বন্দৰেৰে যাতায়াত কৰে।<ref name="pt">{{cite web |url=http://www.google.co.in/search?hl=en&safe=off&q=site:jnport.com+55-60%25&btnG=Search&meta=&aq=f&oq= |title=Our Mission |publisher=[[Jawaharlal Nehru Port|Jawaharlal Nehru Port Trust]] |accessdate=2009-08-27}}</ref> মুম্বাই [[ভাৰতীয় নৌবাহিনী|ভাৰতীয় নৌবাহিনীৰ]] এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ বেচ্‌ আৰু [[পশ্চিম নৌ কম্যাণ্ড|পশ্চিম নৌ কম্যাণ্ডৰ]] সদৰ দপ্তৰ।<ref name="mloc"/> [[মাজাগাঁও|মাজাগাঁৱৰ]] [[ফেৰী হোয়াৰ্ফ]]ৰ পৰা চহৰৰ নিকটবৰ্তী দ্বীপসমূহত ফেৰী পৰিসেৱাও আৰম্ভ হৈছে।<ref>{{cite news|url=http://cities.expressindia.com/fullstory.php?newsid=236291|title=Cruise terminal plan gets MoU push|last=Sonawane|first=Rakshit|date=2007-05-13|accessdate=2009-08-27|publisher=''[[DNA (newspaper)|Daily News and Analysis]]''|quote=While Arthur Bunder is used by small boats and Hay Bunder caters to declining traffic of barges, Ferry Wharf offers services to Mora, Mandva, Rewas and Uran ports.}}</ref> == নাগৰিক পৰিসেৱা == [[চিত্ৰ:Bombay Municipal Corporation.JPG|thumb|upright|left|[[বৃহন্মুম্বাই পৌৰসংস্থা]] প্ৰধান কাৰ্যালয়|alt=A brown building with three domes and a triangular facade. A tree and a bus on either side of it]] ঔপনিবেশিক শাসনকালত মুম্বাইৰ জলৰ একমাত্ৰ উৎস আছিল জলাশয়সমূহ। অনেক অঞ্চলৰ নামকৰণো হৈছে এই জলাশয়সমূহৰ নামানুসাৰে। [[বৃহন্মুম্বাইপৌৰসংস্থা]]ই বৰ্তমানে ছটা হ্ৰদৰ পৰা মুম্বাইত পেয় জল সৰবৰাহ কৰে।<ref>{{cite news |url=http://www.indianexpress.com/ie/daily/19980521/14150784.html |title=BMC Inc. will now sell bottled water |publisher=''[[The Indian Express]]'' |work=Express News Service |date=1998-05-21 |accessdate=2009-06-13}}</ref><ref>{{cite news |url=http://www.dnaindia.com/mumbai/report_it-will-be-years-before-mumbai-surmounts-its-water-crisis_1086577 |title=It will be years before Mumbai surmounts its water crisis |last=Sawant |first=Sanjay |publisher=''[[DNA (newspaper)|Daily News and Analysis]] (DNA)'' |date=2007-03-23 |accessdate=2009-06-13}}</ref> ৰ বেছিৰভাগ অংশই আহে তুলসী আৰু বিহাৰ হ্ৰদৰ পৰা।<ref name="wt"/> তানসা লেকে পশ্চিম উপনগৰ, দ্বীপচহৰৰ বন্দৰ অঞ্চল আৰু পশ্চিম ৰেলক পানী সৰবৰাহ কৰে।<ref name="tansa">{{cite news |url=http://timesofindia.indiatimes.com/articleshow/msid-2247432,prtpage-1.cms |title=Tansa water mains to be replaced |publisher=''[[The Times of India]]'' |date=2007-08-01 |accessdate=2009-06-13}}</ref> [[ভাণ্ডুপ|ভাণ্ডুপত]] পানীৰ সংশোধনাগাৰ আছে।<ref name="tansa"/> ই এছিয়াৰ বৃহত্তম পানী সংশোধনাগাৰ।<ref>{{cite news |last=Wajihuddin |first=Mohammed |url=http://cities.expressindia.com/fullstory.php?newsid=50939 |title=Make way for Mulund, Mumbai’s newest hotspot |work=Mumbai Newsline |publisher=[[Indian Express Group]] |date=2003-05-04 |accessdate=2009-06-13}}</ref> ভাৰতৰ প্ৰথম ভূগৰ্ভস্থ জল সুৰঙ্গপথটি বৰ্তমানে মুম্বাইতে নিৰ্মীয়মান।<ref>{{cite web |date=2008-02-20 |url=http://www.dnaindia.com/report.asp?NewsID=1151960 | title=Country's first water tunnel to come up in Mumbai |accessdate=2008-02-21 |publisher=''[[DNA (newspaper)|Daily News and Analysis]] (DNA)''}}</ref> চহৰত প্ৰতিদিনে সৰবৰাহকৃত ৩৫০০ মিলিয়ন লিটাৰ পানীৰ মাজত ৭০০ মিলিয়ন লিটাৰ পানীয়েই পানীচুৰি, অবৈধ সংযোগ অথবা ছিদ্ৰপথেৰে বহিৰ্গমনৰ কাৰণে নষ্ট হৈ যায়।<ref>{{Cite news | last =Express News Service | title =Now, a toll-free helpline to check water leakage, theft | publisher = Yahoo India News | date =October 22, 2009 | url =http://in.news.yahoo.com/48/20091022/804/tnl-now-a-toll-free-helpline-to-check-wa.html | accessdate =2009-10-22 }}</ref> মুম্বাইৰ দৈনিক কঠিন বৰ্জ্যেৰ পৰিমাণ ৭,৮০০ মেট্ৰিক টন; ইয়াৰ মাজত ৪০ মেট্ৰিক টন প্লাষ্টিক বৰ্জ্য।<ref>{{cite news |last=Nevin |first=John |url=http://www.rediff.com/money/2005/aug/27plastic.htm |title=Plastic ban: 1 lakh to be jobless |publisher=[[Rediff]] |date=2005-08-27 |accessdate=2009-06-13}}</ref> এই বিপুল পৰিমাণ বৰ্জ্য উত্তৰপশ্চিমে [[গোৰাই]], উত্তৰপূৰ্বে [[মুলুন্দ]] আৰু পূৰ্বে [[দেওনাৰ]] বৰ্জ্যভূমিত পেলাই দিয়া হয়।<ref>{{cite news |url=http://www.mid-day.com/news/2002/aug/29797.htm |title=How BMC cleans up the city |publisher=''[[MiD DAY]]'' |date=2002-08-26 |accessdate=2009-06-13 |archivedate=2011-06-17 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110617114756/http://www.mid-day.com/news/2002/aug/29797.htm |deadurl=yes }}</ref> [[বান্দ্ৰা]] অৰু [[বৰলী|বৰলীৰ]] পয়ঃপ্ৰণালী ব্যবস্থা দুটা পৃথক সামুদ্ৰিক নলাৰ মাধ্যমেৰে নিষ্কাশিত হয়। বান্দ্ৰা আৰু বৰলীৰ নলাদুটাৰ দৈৰ্ঘ্য যথাক্ৰমে ৩.৪ কিলোমিটাৰ আৰু ৩.৭ কিলোমিটাৰ।<ref>{{cite web|url=http://www.worldbank.org.in/external/default/main?pagePK=64027221&piPK=64027220&theSitePK=295584&menuPK=295621&Projectid=P010480|title=Bombay Sewage Disposal|publisher=The World Bank Group|accessdate=2009-05-12}}</ref> [[বৃহন্মুম্বাই ইলেকট্ৰিক চাপ্লাই এণ্ড ট্ৰান্সপোৰ্ট]] (বিইএচটি) দ্বীপচহৰত বিদ্যুৎ সৰবৰাহৰ দায়িত্বত আছে। অন্যহাতে উপনগৰ অঞ্চলত এই দায়িত্ব পালন কৰে [[ৰিলায়েন্স এনাৰ্জি]], [[টাটা পাৱাৰ]] আৰু [[মহাবিতৰণ]] (মহাৰাষ্ট্ৰ ৰাজ্য বিদ্যুৎ বণ্টন কোম্পানি লিমিটেড)।<ref>{{cite news |url=http://timesofindia.indiatimes.com/Cities/Mumbai/Stay_in_island_city_do_biz/articleshow/1956009.cms |last= Dasgupta |first=Devraj |title=Stay in island city, do biz |publisher=''[[The Times of India]]'' |date=2007-04-26 |accessdate=2009-06-13}}</ref> মুম্বাইত উৎপাদন ক্ষমতাতকৈ চহৰৰ বিদ্যুতৰ চাহিদা দ্ৰুত গতিত বৃদ্ধি পাইছে।<ref>{{cite news |url=http://www.financialexpress.com/news/ntpc-to-give-mumbai-350-mw-electricity-tariff-may-go-up/181350/ |title=NTPC to give Mumbai 350 mw; electricity tariff may go up |work=[[The Financial Express]] |publisher=[[Indian Express Group]] |date=2006-10-21 |accessdate=2009-06-13}}</ref> মুম্বাইৰ বৃহত্তম টেলিফোন পৰিসেৱা প্ৰদাতা চৰকাৰী সংস্থা [[এমটিএনএল]]। ২০০০ চন পৰ্য্যন্ত এই সংস্থাই ফিক্সড লাইন, চেলুলাৰ ফোন আৰু মোবাইল [[ওৱাৰলেচ লোকেল লুপ]] লাইনত একচেটিয়া ক্ষমতা ভোগ কৰিছিল।<ref>{{harvnb|Campbell|2008|p=143|Ref=in08}}</ref> চেলুলাৰ ফোন ইয়াত ব্যাপক হাৰত ব্যবহৃত হয়। এই ক্ষেত্ৰত প্ৰধান পৰিসেৱা প্ৰদানকাৰী সংস্থাসমূহ হ’ল [[ভোডাফোন এচাৰ]], [[এয়াৰটেল]], এমটিএনএল, [[বিপিএল গোষ্ঠী]], [[ৰিলায়েন্স কমিউনিকেছন]], [[আইডিয়া চেলুলাৰ]] আৰু [[টাটা ইণ্ডিকম]]। চহৰত [[জিএচএম]] আৰু [[চিডিএমএ]] উভয় পৰিসেৱাতেই সুলভ।<ref>{{cite news |last1=Somayaji |first1=Chitra |last2=Bhatnagar |first2=Shailendra |url=http://www.bloomberg.com/apps/news?pid=20601082&sid=a_3Aeo82P.Kg&refer=canada |title=Reliance Offers BlackBerry in India, Vies With Bharti |publisher=[[Bloomberg Television|Bloomberg]] |date=2009-06-13 |accessdate=2009-06-13}}</ref> এমটিএনএল আৰু এয়াৰটেলে চহৰত [[ব্ৰডবেণ্ড ইণ্টাৰনেট]] পৰিসেৱাও প্ৰদান কৰে।<ref>{{cite web|url=http://mumbai.mtnl.net.in/triband/voip/faq.html|title=MTNL Launches IPTV Services On Broadband|work=[[MTNL]] TriBand, Mumbai|accessdate=2009-05-13|archivedate=2009-04-10|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090410082249/http://mumbai.mtnl.net.in/triband/voip/faq.html|deadurl=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.airtel.in/wps/wcm/connect/airtel.in/Airtel.In/Home/ForYou/Broadband+Internet/|title=Broadband &Internet|publisher=[[Airtel]]|accessdate=2009-05-13}}</ref> == জনপৰিসংখ্যা == {{See also|মুম্বাইৰ বৃদ্ধি|মুম্বাই পৰিসংখ্যা}} {{IndiaCensusPop |title= জনসংখ্যা বৃদ্ধি |1971= 5970575 |1981= 8243405 |1991= 9925891 |2001= 11914398 |footnote=<center>Source:[[Mumbai Metropolitan Region Development Authority|MMRDA]]<ref>{{harvnb|Population and Employement profile of Mumbai Metropolitan Region|p=6|Ref=pemmr}}</ref><br />Data is based on <br />[[Government of India]] Census.</center> }} [[চিত্ৰ:Bombay24a.jpg|thumb|left|নিশাৰ মুম্বাই ডাউনটাউন]] [[চিত্ৰ:Dharavi Slum in Mumbai.jpg|right|thumb|[[ধাৰাবি]] বস্তিৰ এটা ৰাস্তা, এইটো এছিয়াৰ বৃহত্তম বস্তি|alt=People walking on a narrow street. Shops and a stall are seen nearby.]] ২০০১ চনৰ গণনা অনুসৰি, মুম্বাইৰ জনসংখ্যা ১১,৯১৪,৩৯৮।<ref>{{harvnb|Population and Employement profile of Mumbai Metropolitan Region|p=13|Ref=pemmr}}</ref> ২০০৮ চনৰ ওৱৰ্ল্ড গেজেটিয়াৰৰ প্ৰাককলন অনুসৰি এই চহৰৰ জনসংখ্যা ১৩,৬৬২,৮৮৫<ref>{{cite web|url=http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&men=gcis&lng=en&dat=80&geo=-104&srt=pnan&col=aohdq&msz=1500&pt=c&va=&srt=pnan|title=India: largest cities and towns and statistics of their population|accessdate=2008-01-31|publisher=[[World gazetteer|World Gazetteer]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080307150641/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&men=gcis&lng=en&dat=80&geo=-104&srt=pnan&col=aohdq&msz=1500&pt=c&va=&srt=pnan|archivedate=2008-03-07|deadurl=yes}}</ref> আৰু [[মুম্বাই মহানগৰীয় এলেকা|মুম্বাই মহানগৰীয় এলেকাৰ]] জনসংখ্যা ২১,৩৪৭,৪১২।<ref>{{cite web|url=http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&men=gcis&lng=en&dat=80&geo=-104&srt=pnan&col=aohdq&msz=1500&va=&pt=a|title=India: metropolitan areas|accessdate=2008-01-17|publisher=[[World gazetteer|World Gazetteer]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080118124357/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&men=gcis&lng=en&dat=80&geo=-104&srt=pnan&col=aohdq&msz=1500&va=&pt=a|archivedate=2008-01-18|deadurl=yes}}</ref> এই চহৰৰ জনঘনত্ব প্ৰতি বৰ্গকিলোমিটাৰত ২২,০০০ জন। ২০০১ চনৰ গণনা অনুযায়ী, বৃহত্তৰ মুম্বাই অৰ্থাৎ বৃহন্মুম্বাই পৌৰসংস্থাৰ এক্তিয়াৰভুক্ত এলেকাত সাক্ষৰতাৰ হাৰ ৭৭.৪৫ শতাংশ<ref name=mmrddata>{{harvnb|Population and Employement profile of Mumbai Metropolitan Region|p=12|Ref=pemmr}}</ref> যিটো ৰাষ্ট্ৰীয় গড় অৰ্থাৎ ৬৪.৮ শতাংশতকৈ বেছি।<ref>{{cite web | title= Number of Literates & Literacy Rate| url= http://censusindia.gov.in/Census_Data_2001/India_at_glance/literates1.aspx| work= Census Data 2001: India at a Glance| publisher= Registrar General & Census Commissioner, India | date= | accessdate=2009-04-26}}</ref> লিঙ্গানুপাত প্ৰতি ১০০০ পুৰুষৰ বিপৰীতে দ্বীপচহৰত ৭৭৪ গৰাকী, উপনগৰত ৮২৬ গৰাকী আৰু সামগ্ৰিকভাবে ৮১১ গৰাকী নাৰী।<ref name=mmrddata/> ৰাষ্ট্ৰীয় লিঙ্গানুপাত প্ৰতি ১০০০ পুৰুষৰ বিপৰীতে ৯৩৩ গৰাকী নাৰীৰ তুলনাত অৱশ্যে মুম্বাইৰ লিঙ্গানুপাতৰ পৰিসংখ্যা নিম্নমানৰ<ref>{{cite web | title= Sex Ratio| url= http://censusindia.gov.in/Census_Data_2001/India_at_glance/fsex.aspx| work= Census Data 2001: India at a Glance| publisher= Registrar General & Census Commissioner, India | date= | accessdate=2009-04-26}}</ref> এই নিম্ন লিঙ্গানুপাতৰ কাৰণ এই যে, চহৰত অধিকসংখ্যক পুৰুষে কামৰ সন্ধানত আহি বসতি স্থাপন কৰিছে।<ref>{{cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/articleshow/843036.cms|title=Parsis top literacy, sex-ratio charts in city|date=2004-09-08|publisher=[[The Times of India]]|accessdate=2009-07-02}}</ref> ২০০৮ চনত মুম্বাই চহৰৰ অপৰাধৰ হাৰ ৫.৪ শতাংশ বৃদ্ধি পায়। সেই বছৰৰ হিচাব অনুযায়ী, দোষী সাব্যস্তকৰণৰ হাৰ সমগ্ৰ দেশৰ মাজত মুম্বাইতেই সবাতোকৈ কম। এই চহৰৰ সাধাৰণ অপৰাধবোৰ হ’ল হত্যা, হত্যাৰ চেষ্টা, অপৰাধমূলক গণহত্যা, পণপ্ৰথা জনিত কাৰণত মৃত্যু, অপহৰণ, ধৰ্ষণ, অগ্নিসংযোগ আৰু ডকাইতি।<ref>{{cite web|url=http://docs.google.com/viewer?url=http%3A%2F%2Fmahacid.com%2Fcid%2FPreface.pdf |title=11th annual report Crime in Maharashtra 2008:Criminal Investigation Department, Pune |publisher=Docs.google.com |date= |accessdate=2010-05-05}}</ref> মুম্বাই চহৰৰ প্ৰধান ধৰ্মাবলম্বী গোষ্ঠীসমূহ হ’ল [[হিন্দু]] (৬৭.৩৯%), [[মুচলন্ত]] (১৮.৫৬%), [[বৌদ্ধ]] (৫.২২%), [[জৈন]] (৩.৯৯%), [[খ্ৰীষ্টান]] (৩.২২%) আৰু [[শিখ]] (০.৫৮%); [[পাৰচী]] আৰু [[ইহুদী]] জনসংখ্যাৰ অৱশিষ্টাংশ।<ref>{{cite web | title = Census GIS Household | work = Census of India | publisher = Office of the Registrar General | url = http://www.censusindiamaps.net/page/Religion_WhizMap1/housemap.htm | accessdate = 2008-12-09 | archivedate = 2016-07-02 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20160702090246/http://www.censusindiamaps.net/page/Religion_WhizMap1/housemap.htm | deadurl = yes }}</ref> মুম্বাইৰ ভাষাগত জনপৰিসংখ্যা নিম্নৰূপৰ: [[মহাৰাষ্ট্ৰীয়]] (৬০%), [[গুজৰাটী]] (১৯%), আৰু অৱশিষ্টাংশ ভাৰতৰ অন্যান্য অঞ্চলৰ পৰা অহা।<ref>{{Harvnb|Mehta|2004|p=99}}: "Maharashtrians now comprise 60 percent of the city's residents; 19 percent are Gujarati, and the rest are Muslim, North Indian, Sindhi, South Indian, Christian, Sikh, Parsi, and everybody else."</ref> মুম্বাইৰ সবাতোকৈ পুৰণা মুচলন্ত সম্প্ৰদায়সমূহ হ’ল [[দাউদি বোহৰা]], [[খোজা]] আৰু [[কোঙ্কণি মুচলন্ত]]।<ref>{{harvnb|Bates|2003|p=266}}</ref> স্থানীয় খ্ৰীষ্টানসকলৰ মাজত উল্লেখযোগ্য [[পূৰ্ব ভাৰতীয় (জাতিগোষ্ঠী)|পূৰ্ব ভাৰতীয় কেথেলিকসকল]]; ষোড়শ শতাব্দীতে পৰ্তুগীসকলে এওঁলোকক ধৰ্মান্তৰিত কৰে।<ref>{{harvnb|Baptista|1967|p=5}}</ref> চহৰত এটা সৰু [[বনি ইজৰায়েল|বনি ইজৰায়েলী]] [[ইহুদী]] সম্প্ৰদায়েও বাস কৰে; তেখেতসকল সম্ভবত ১৬০০ বছৰ আগেয়ে [[পাৰস্য উপসাগৰ]] বা [[ইয়েমেন]] অঞ্চলৰ পৰা ভাৰতলৈ আহি বসতি স্থাপন কৰে।<ref>{{harvnb|Strizower|1971|p=15}}</ref> পাৰ্‌চীসকল আহিছিল [[পাৰস্য]]ৰ পৰা। মুম্বাইত বৰ্তমান প্ৰায় ৮০,০০০ পাৰ্‌চীৰ বাস।<ref>"[http://www.managementtoday.co.uk/news/648273/ The world's successful diasporas]". Managementtoday.co.uk.</ref> মুম্বাইৰ অধিবাসীসকলে নিজকে ''[[মুম্বাইকৰ]]'' বা ''মুম্বাইট'' বা ''বম্বেইট'' নামেৰে অভিহিত কৰে। মুম্বাই ভাৰতৰ প্ৰধান বহুভাষিক চহৰ। ভাৰতৰ প্ৰধান ভাষাসমূহৰ মাজত ১৬টা ভাষা এই চহৰত কথিত হয়। চৰকাৰী ভাষা [[মাৰাঠী]]; অন্যান্য ভাষাসমূহ হ’ল [[হিন্দী]], [[গুজৰাটী ভাষা|গুজৰাটী]] আৰু ইংৰাজী।<ref>{{harvnb|Pai|2005|p=1804}}</ref> উন্নয়নশীল দেশসমূহৰ দ্ৰুত বৰ্ধমান চহৰবোৰত যি যি সমস্যা দেখা যায়, তাৰ বেছিভাগেই মুম্বাইত বিদ্যমান। ব্যাপক দাৰিদ্ৰ্য আৰু বেকাৰত্ব, অনুন্নত স্বাস্থ্যব্যৱস্থা, অনুন্নত জীৱনযাত্ৰা আৰু শিক্ষাৰ মান এই চহৰৰ মূল সমস্যা। বসবাসৰ সুবন্দোবস্ত থকা সত্ত্বেও মুম্বাইবাসীসকলে অনেক সময়তেই কৰ্মস্থলৰ পৰা দূৰ জনাকীৰ্ণ আৰু তুলনামূলকভাবে ব্যয়বহুল আবাসত বাস কৰে। এই কাৰণে জন পৰিবহণ ব্যৱস্থাৰ মাধ্যমবোৰত সদায়ে প্ৰচুৰ ভীৰ থাকে আৰু যানজঁট নিত্যনৈমিত্তিক বিষয় হৈ উঠে। কোনো কোনোৱে বাচ অথবা ট্ৰেন ষ্টেচনৰ কাষতে বসবাস কৰে। যদিও উপনগৰৰ বাসিন্দাসকলৰ দক্ষিণলৈ প্ৰধান বাণিজ্য কেন্দ্ৰত গৈ পাবলৈ অনেক সময় লাগি যায়।<ref>{{harvnb|Datta|Jones|1999|loc=Low-Income Households and the Housing Problem in Mumbai, pp. 158–159}}</ref> এছিয়াৰ দ্বিতীয় বৃহত্তম [[বস্তি]] [[ধাৰাবি]]<ref>{{cite web| last=Jacobson| first=Marc| title=Dharavi: Mumbai's Shadow City| url=http://ngm.nationalgeographic.com/2007/05/dharavi-mumbai-slum/jacobson-text| work=[[National Geographic Magazine|National Geographic]]| publisher=[[National Geographic Society]]| month=May| year=2007| accessdate=2009-04-28| archivedate=2008-06-27| archiveurl=https://web.archive.org/web/20080627140242/http://ngm.nationalgeographic.com/2007/05/dharavi-mumbai-slum/jacobson-text| deadurl=yes}}</ref> মধ্য মুম্বাইত অৱস্থিত; ইয়াত বসবাস কৰে প্ৰায় ৮০০,০০০ মানুহ।<ref>{{harvnb|Davis|2006|p=31}}</ref> ১৯৯১-২০০১ দশকত মহাৰাষ্ট্ৰৰ বাহিৰৰ পৰা অহা মুম্বাইত অভিনিবেশকাৰীৰ সংখ্যা আছিল ১,১২০,০০০ জন; যিটোৱে মুম্বাইৰ জনসংখ্যাৰ লগত আৰু ৫৪.৮ শতাংশ যোগ কৰে।<ref>{{cite web |url=http://maccia.org.in/ecoSmaha06.pdf |page=2 |title=Highlights of Economic Survey of Maharashtra 2005-06 |accessdate=2008-02-13 |publisher=Directorate of Economics and Statistics, Planning Department ([[Government of Maharashtra]]) |format=PDF |archiveurl=https://web.archive.org/web/20060508220227/http://maccia.org.in/ecoSmaha06.pdf |archivedate=2006-05-08 |deadurl=yes }}</ref> ২০০৭ চনত মুম্বাইৰ অপৰাধৰ হাৰ ([[ভাৰতীয় দণ্ডবিধি|ভাৰতীয় দণ্ডবিধিৰ]] ধাৰাত নথিভুক্ত) ১০০,০০০ জন ১৬২.৯৩<ref>{{Cite news |date=2010-04-17 |title=Theft is Mumbai's biggest crime |url=https://timesofindia.indiatimes.com/articleshow/5823304.cms |access-date=2025-12-31 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref> যিটো ৰাষ্ট্ৰীয় গড়ৰ (১৭৫.১) তুলনাত সামান্য কম হলেও ভাৰতৰ দহ লক্ষাধিক জনসংখ্যাযুক্ত চহৰসমূহৰ গড় হাৰৰ (৩১২.৩) তুলনাত অনেক কম।<ref name=crimerate>{{cite web|title=Crime in India-2007 |url= http://ncrb.nic.in/cii2007/home.htm|format= PDF|accessdate=2009-04-25|page=2|year= 2007 |last1=National Crime Records Bureau|publisher= Ministry of Home Affairs ([[Government of India]]) |chapter=Crimes in Mega Cities|chapterurl=http://ncrb.nic.in/cii2007/cii-2007/CHAP2.pdf }}</ref> চহৰৰ প্ৰধান আৰু প্ৰাচীনতম সংশোধনাগাৰটি হল [[আৰ্থাৰ ৰোড জেল]]।<ref>{{cite news|url=http://www.indianexpress.com/news/once-again-arthur-road-jail-prepares-for-mo/412831/|title=Once again, Arthur Road Jail prepares for mother of all trials|date=2009-01-20|publisher=[[The Indian Express]]|accessdate=2009-09-06}}</ref> == সংস্কৃতি == {{Main|মুম্বাই সংস্কৃতি}} [[চিত্ৰ:SUCHA0386.JPG|thumb|[[বোম্বাই এছিয়াটিক চ’চাইটি]], চহৰৰ প্ৰাচীনতম সাধাৰণ গ্ৰন্থাগাৰসমূহৰ অন্যতম|alt=A white building with a triangular facade and wide stairs]] == জনমাধ্যম == [[চিত্ৰ:Bolywood.jpg|thumb|[[বলিউড]] মুম্বাইত অৱস্থিত]] মুম্বাইৰ পৰা একাধিক সংবাদপত্ৰ প্ৰকাশিত হয়; ইয়াত একাধিক টেলিভিশ্বন আৰু ৰেডিঅ’ ষ্টেশন আৰু অৱস্থিত। মুম্বাইৰ জনপ্ৰিয় ইংৰাজী দৈনিক আলোচনীসমূহ হ’ল ''[[টাইমচ অফ ইণ্ডিয়া]]'', ''[[মিড ডে]]'', ''[[হিন্দুস্তান টাইমচ]]'', ''[[ডি এন এ – ডেইলি নিউজ এণ্ড এনালাইচিচ|ডি এন এ]]''আৰু ''[[ইণ্ডিয়ান এক্সপ্ৰেচ]]''। জনপ্ৰিয় মাৰাঠী সংবাদপত্ৰৰ হ’ল ''নবকাল'', ''[[মহাৰাষ্ট্ৰ টাইমচ]]'', ''[[লোকসত্তা (সংবাদপত্ৰ)|লোকসত্তা]]'', ''[[লোকমত]]'' আৰু ''[[সকাল]]''। ইয়াৰ বাদেও অন্যান্য ভাৰতীয় ভাষাতো সংবাদপত্ৰ প্ৰকাশ হয় |ref>{{cite web |first1=Shuchi|last1=Bansal|last2=Mathai |first2=Palakunnathu G. |url=http://www.rediff.com/cms/print.jsp?docpath=//money/2005/apr/06spec1.htm |title=Mumbai's media Mahabharat |date=2005-04-06 |accessdate=2009-05-14 |publisher=[[Rediff]]}}</ref> এছিয়াৰ প্ৰাচীনতম সংবাদপত্ৰ ''[[বোম্বাই সমাচাৰ]]'' ১৮২২ চনৰ পৰা মুম্বাই চহৰত একেলেঠাৰিয়ে প্ৰকাশ হৈ আহিছে।<ref>{{cite news |last=Rao |first=Subha J. |url=http://www.hindu.com/yw/2004/10/16/stories/2004101600260300.htm |title=Learn with newspapers |date=2004-10-16 |accessdate=2009-05-14 |work=[[The Hindu]] |archivedate=2011-07-14 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110714003002/http://www.hindu.com/yw/2004/10/16/stories/2004101600260300.htm |deadurl=yes }}</ref> ১৮৩২ চনত বালশাস্ত্ৰী জাম্ভেকৰে মুম্বাইতেই প্ৰথম ''বোম্বাই দৰ্পণ'' নামে এখন মাৰাঠী সংবাদপত্ৰ আৰম্ভ কৰে।<ref>{{cite news |url=http://www.hinduonnet.com/thehindu/br/2002/02/05/stories/2002020500040500.htm |title=Privatising emancipation (A Book Review) |first=Veena |last=Naregal |work=Language, Politics, Elites, and the Public Sphere |publisher=[[The Hindu]] |date=2002-02-05 |accessdate=2007-12-24 |archivedate=2007-12-11 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20071211071349/http://www.hinduonnet.com/thehindu/br/2002/02/05/stories/2002020500040500.htm |deadurl=yes }}</ref> == শিক্ষাব্যৱস্থা == {{See also|মুম্বাইৰ কলেজসমূহৰ তালিকা}} [[চিত্ৰ:University of Bombay2.jpg|thumb|left|[[ৰাজাবাই ক্লক টাওৱাৰ]], [[মুম্বাই বিশ্ববিদ্যালয়]]|alt=A clock tower amid trees and a playground]] মুম্বাইৰ বিদ্যালয়সমূহ হয় "মিউনিচিপ্যাল স্কুল" (বৃহন্মুম্বাই পৌৰসংস্থা পৰিচালিত) অথবা প্ৰাইভেট স্কুল (অছি অথবা ব্যক্তিগত উদ্যোগত পৰিচালিত)। প্ৰাইভেট স্কুলসমূহে কোনো কোনো ক্ষেত্ৰত চৰকাৰী সাহায্য লাভ কৰে।<ref>{{cite news|url=http://www.mid-day.com/news/2006/sep/144108.htm|date=2006-09-24|title=City has 43 one-teacher schools|work=[[MiD DAY]]|publisher=MiD-Day Infomedia|accessdate=2009-06-09|archivedate=2011-06-17|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110617114840/http://www.mid-day.com/news/2006/sep/144108.htm|deadurl=yes}}</ref> বিদ্যালয়সমূহৰ অনুমোদন কৰে [[মহাৰাষ্ট্ৰ ৰাজ্য মাধ্যমিক আৰু উচ্চ মাধ্যমিক শিক্ষা পৰিষদে]] (এমএচবিএচএইচএসই) অথবা সৰ্বভাৰতীয় [[কাউন্সিল ফৰ ইণ্ডিয়ান স্কুল চাৰ্টিফিকেট একজামিনেছন]] (চিআইএচচিই), [[কেন্দ্ৰীয় মাধ্যমিক শিক্ষা পৰিষদ]] (চিবিএসই) বা [[জাতীয় মুক্ত বিদ্যালয় সংস্থা]] (এনআইওএচ)।<ref>{{cite news|last=Mukherji|first=Anahita|url=http://timesofindia.indiatimes.com/articleshow/4346890.cms |date=2009-04-02|title=Education board tells schools to get state recognition |publisher=[[The Times of India]]|accessdate=2009-06-09}}</ref> সাধাৰণত মাৰাঠী আৰু ইংৰাজী মাধ্যমত শিক্ষা দান কৰা হয়।<ref>{{cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/articleshow/1516877.cms|date=2006-05-05 |title=Now, schools can teach in 2 languages|publisher=[[The Times of India]]|accessdate=2009-06-09}}</ref> চৰকাৰী স্কুলসমূহত সুযোগ সুবিধা কম পোৱা গ’লেও দৰিদ্ৰ শিক্ষাৰ্থীসকলৰ বাবে এই স্কুলসমূহেই একমাত্ৰ ভৰসা।<ref>{{cite web|url=http://www.rediff.com/news/2004/jul/13kak.htm|title=Saving India through Its Schools|first=Subhash|last=Kak|work=Rediff News |publisher=[[Rediff]]|date=2004-07-13|accessdate=2009-05-13}}</ref> [[১০+২+৩ পৰিকল্পনা|১০+২+৩/৪ পৰিকল্পনাৰ]] অধীনত ছাত্ৰছাত্ৰীসকলে দহ বছৰৰ বিদ্যালয় শিক্ষা সমাপ্ত কৰি দুই বছৰৰ বাবে [[জুনিয়ৰ কলেজ|জুনিয়ৰ কলেজত]] ভৰ্তি হয়। তাত তেওঁলোকে কলা, বাণিজ্য অথবা বিজ্ঞান বিভাগৰ মাজৰ পৰা যি কোনো এটাক নিৰ্বাচন কৰি লয়।<ref>{{cite news |url=http://www.rediff.com/getahead/2008/jun/19trans.htm |date=2008-06-19 |title=Are you cut out for Arts, Science or Commerce? |work=Rediff News |publisher=[[Rediff]] |accessdate=2009-06-09}}</ref> ইয়াৰ পাছত তেওঁলোকে কোনো নিৰ্দিষ্ট ক্ষেত্ৰত সাধাৰণ ডিগ্ৰী পাঠক্ৰমত ভৰ্তি হয়, অথবা আইন, ইঞ্জিনিয়াৰিং বা মেডিচিনৰ যি কোনো এটা পেছাদাৰ ডিগ্ৰী পাঠক্ৰমত ভৰ্তি হয়।<ref>{{cite news |last=Sharma |first=Archana |url=http://timesofindia.indiatimes.com/articleshow/718303.cms |date=2004-06-04 |title=When it comes to courses, MU dishes up a big buffet |publisher=[[The Times of India]] |accessdate=2009-06-09}}</ref> চহৰৰ অধিকাংশ কলেজেই [[মুম্বাই বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ দ্বাৰা অনুমোদিত। এই বিশ্ববিদ্যালয় স্নাতক ছাত্ৰৰ সংখ্যাৰ বিচাৰত বিশ্বৰ অন্যতম বৃহৎ বিশ্ববিদ্যালয়।<ref>{{cite web |url=http://www.mu.ac.in/History.html |title=History |publisher=[[University of Mumbai]] |accessdate=2009-06-09}}</ref>মুম্বাইত অৱস্থিত [[আইআইটি বোম্বাই|ইণ্ডিয়ান ইনষ্টিটিউট অফ টেকন’লজি (বোম্বাই)]],<ref>{{cite news |url=http://www.dnaindia.com/report.asp?NewsID=1070723 |date=2006-12-22 |title=IIT flights return home |publisher=''[[DNA (newspaper)|Daily News and Analysis]] (DNA)'' |accessdate=2009-06-09}}</ref> [[বীৰমাতা জিজাবাই টেকন’লজিকেল ইনষ্টিটিউট]] (ভিজেআইটি),<ref>{{cite web |url=http://www.vjti.ac.in/home_about.asp |title=About the Institute |publisher=[[Veermata Jijabai Technological Institute]] (VJTI), |accessdate=2009-06-09 |archivedate=2009-05-18 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090518121006/http://www.vjti.ac.in/home_about.asp |deadurl=yes }}</ref> [[ইউনিভাচিটি ইনষ্টিটিউট অফ কেমিকেল টেকন’লজি]] (ইউআইচিটি),<ref>{{cite news |url=http://www.expressindia.com/latest-news/admission-process-for-autonomous-engg-colleges-to-start-today/321286/ |date=2008-06-11 |title=Admission process for autonomous engg colleges to start today |publisher=[[Indian Express Group]] |accessdate=2009-06-09 |archivedate=2011-12-19 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20111219174721/http://www.expressindia.com/latest-news/admission-process-for-autonomous-engg-colleges-to-start-today/321286/ |deadurl=yes }}</ref> ভাৰতৰ অগ্ৰণী ইঞ্জিনিয়াৰিং আৰু কাৰিকৰী শিক্ষাপ্ৰতিষ্ঠান। [[এচএনডিটি ইউমেনচ ইউনিভাইটি]] ইত্যাদি মুম্বাইৰ অন্যান্য স্ব-শাসিত বিশ্ববিদ্যালয়।<ref>{{cite web |url=http://sndt.digitaluniversity.ac/Content.aspx?ID=7&ParentMenuID=7 |title=About University |publisher=[[SNDT Women's University]] |accessdate=2009-06-09 |archivedate=2009-10-13 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20091013235515/http://sndt.digitaluniversity.ac/Content.aspx?ID=7&ParentMenuID=7 |deadurl=yes }}</ref> ইয়াৰ বাদেও [[নেছনেল ইনষ্টিটিউট অফ ইণ্ডাষ্ট্ৰিয়াল ইঞ্জিনিয়াৰিং]] (এনআইটিআইই), [[যমুনালাল বাজাজ ইনষ্টিটিউট অফ মেনেজমেণ্ট ষ্টাডিজ]] (জেবিআইএমএচ), [[এচ পি জৈন ইনষ্টিটিউট অফ মেনেজমেণ্ট এণ্ড ৰিচাৰ্চ]] আৰু একাধিক মেনেজমেণ্ট শিক্ষাপ্ৰতিষ্ঠান মুম্বাইত অৱস্থিত।<ref>{{cite news |last=Bansal |first=Rashmi |url=http://www.hkcollege.ac.in |url=http://in.rediff.com/getahead/2004/nov/08rash.htm |date=2004-11-08 |title=Is the 'IIM' brand invincible? |work=Rediff News |publisher=[[Rediff]] |accessdate=2009-06-09}}</ref> দেশৰ প্ৰাচীনতম আইন আৰু কমাৰ্চ কলেজ যথাক্ৰমে [[গভৰ্নমেণ্ট ল’ কলেজ]] আৰু [[চিডেনহ্যাম কলেজ]] মুম্বাইতেই অৱস্থিত।<ref>{{cite web |url=http://www.sydenham.edu/our_profile.html |title=Sydenham College: Our Profile |publisher=[[Sydenham College]] |accessdate=2009-04-26 |archivedate=2009-06-25 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090625015836/http://www.sydenham.edu/our_profile.html |deadurl=yes }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.glc.edu/incept.asp |title=About The Government Law College |publisher=[[Government Law College]] |accessdate=2009-04-26 |archivedate=2009-06-22 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090622081119/http://www.glc.edu/incept.asp |deadurl=yes }}</ref> মুম্বাইৰ প্ৰাচীনতম শিল্পকলা প্ৰতিষ্ঠানটি হল [[চাৰ জে. জে. স্কুল অফ আৰ্ট]]।<ref>{{cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/articleshow/24305727.cms |title=JJ School seeks help from new friends|date=2002-10-06|first=Nina|last=Martyris|work=[[The Times of India]]|accessdate=2009-05-13}}</ref> মুম্বাইৰ দুটি বিশিষ্ট গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান হ’ল [[টাটা ইনষ্টিটিউট অফ ফাণ্ডামেণ্টাল ৰিচাৰ্চ]] (টিআইএফআৰ) আৰু [[ভাবা পৰমাণু গৱেষণা কেন্দ্ৰ]] (বিএআৰচি)।<ref>{{cite news |url=http://www.dnaindia.com/report.asp?NewsID=1065998 |date=2006-11-24 |title=University ties up with renowned institutes |publisher=''[[DNA (newspaper)|Daily News and Analysis]] (DNA)'' |accessdate=2009-06-09}}</ref> বিএআৰচিয়ে [[ট্ৰম্বে|ট্ৰম্বেত]] [[চাইৰাচ]] নামৰ এটা ৪০ মেগাৱাটৰ নিউক্লিয়াৰ ৰিচাৰ্চ ৰিএক্টৰ চলায়।<ref>{{cite web|url=http://www.barc.ernet.in/webpages/reactors/cirus.html|title=CIRUS reactor|publisher=[[Bhabha Atomic Research Centre]] (BARC)|accessdate=2009-05-12}}</ref> == ক্ৰীড়া == [[চিত্ৰ:Brabourne.jpg|thumb|[[ব্ৰেব'ৰ্ন ষ্টেডিয়াম]], দেশৰ প্ৰাচীনতম [[টেষ্ট ক্ৰিকেট মেচ্ছ্‌ৰ তালিকা|ক্ৰিকেট ষ্টেডিয়ামসমূহৰ]] অন্যতম |alt=A grassy ground with skyscrapers behind it]] [[ক্ৰিকেট]] এই চহৰৰ সবাতোকৈ জনপ্ৰিয় খেল। খেলাৰ মেচ‌ৰ অভাৱত সদায়ে এই খেলাক [[ব্যাকইয়াৰ্ড ক্ৰিকেট|সংক্ষেপিত ৰূপত]] খেলা হয়; যিটো সাধাৰণতে গলি ক্ৰিকেট নামেৰে পৰিচিত। ভাৰতীয় ক্ৰিকেট নিয়ন্ত্ৰণ ব'ৰ্ড বা [[ব'ৰ্ড অফ কণ্ট্ৰোল ফৰ ক্ৰিকেট ইন ইণ্ডিয়া]] (বিচিচিআই)<ref>{{cite web |title=About BCCI |publisher=[[Board of Control for Cricket in India]] (BCCI) |url=http://www.bcci.tv/about-bcci.html |accessdate=2009-05-16 |archivedate=2009-02-07 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090207202946/http://www.bcci.tv/about-bcci.html |deadurl=yes }}</ref> আৰু [[ইণ্ডিয়ান প্ৰীমিয়াৰ লীগ]]ৰ (আইপিএল)<ref>{{cite web |url=http://www.investmentkit.com/latestnews/2010/04/15/i-t-raids-at-ipl-headquarter-at-bcci-in-mumbai-reports-ndtv-2/ |title=I-T Raids at IPL Headquarter at BCCI in Mumbai, reports NDTV &#124; InvestmentKit.com Articles |publisher=Investmentkit.com |date=2010-04-15 |accessdate=2010-05-05 |archivedate=2012-12-08 |archiveurl=https://archive.is/20121208175436/http://www.investmentkit.com/latestnews/2010/04/15/i-t-raids-at-ipl-headquarter-at-bcci-in-mumbai-reports-ndtv-2/ |deadurl=yes }}</ref>মুখ্য কাৰ্যালয় মুম্বাইতেই অৱস্থিত। [[ৰঞ্জি ট্ৰফী]]ত চহৰৰ প্ৰতিনিধি দল [[মুম্বাই ক্ৰিকেট দলে]] ৪০ বাৰ খিতাপ অৰ্জন কৰিছে, যিটো কোনো একক দলৰ ক্ষেত্ৰত সৰ্বাধিক সংখ্যা।<ref>{{cite news |last=Makarand |first=Waingankar |title=Attacking pattern of play has delivered |date=2009-01-18 |publisher=[[The Hindu]] |url=http://www.hindu.com/2009/01/18/stories/2009011856451500.htm |accessdate=2009-06-08}}</ref> [[ইণ্ডিয়ান প্ৰীমিয়াৰ লীগ]]ত এই চহৰৰ প্ৰতিনিধি দল হৈছে [[মুম্বাই ইণ্ডিয়ানছ্]]। চহৰৰ দুখন আন্তৰ্জাতিক ক্ৰিকেট ষ্টেডিয়াম হ'ল [[ৱাংখেড়ে ষ্টেডিয়াম]] আৰু [[ব্ৰেব'ৰ্ন ষ্টেডিয়াম]]।<ref>{{cite news |last=Seth |first=Ramesh |title=Brabourne&nbsp;— the stadium with a difference |date=2006-12-01 |publisher=[[The Hindu]] |url=http://www.hindu.com/yw/2006/12/01/stories/2006120100150200.htm |accessdate=2009-06-08 |archivedate=2008-04-21 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080421010655/http://www.hindu.com/yw/2006/12/01/stories/2006120100150200.htm |deadurl=yes }}</ref> চহৰৰ বিশিষ্ট ক্ৰিকেটাৰসকলৰ মাজত উল্লেখযোগ্য হ’ল [[শচীন তেণ্ডুলকাৰ]]<ref>{{cite news |last=Srivastava |first=Sanjeev |title=Tendulkar serves it up |date=2002-11-05 |work=BBC News |publisher=BBC |url=http://news.bbc.co.uk/2/low/south_asia/2404371.stm |accessdate=2009-06-08}}</ref> আৰু [[সুনীল গাভাস্কাৰ]]।<ref>{{cite journal |last=Murali |first=Kanta |year=2002 |month=August-September |title=Gavaskar: India's Greatest Crickter |journal=[[Frontline (magazine)|Frontline]] |volume=19 |issue=18 |url=http://www.hinduonnet.com/fline/fl1918/19180820.htm |accessdate=2009-04-25 |publisher=[[The Hindu]] |archivedate=2009-11-23 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20091123212136/http://www.hinduonnet.com/fline/fl1918/19180820.htm |deadurl=yes }}</ref> [[এচ’চিয়েছন ফুটবল|ফুটবল]] এই চহৰৰ অন্যতম জনপ্ৰিয় খেল। চহৰৰ বহু ব্যক্তি [[ফিফা বিশ্বকাপ]] আৰু ইংলিছ প্ৰিমিয়াৰ লীগৰ দৰ্শক।<ref>{{cite news |last=Bubna |first=Shriya |title=Forget cricket, soccer's new media favourite |date=2006-07-07 |work=Rediff News |publisher=[[Rediff]] |url=http://www.rediff.com/money/2006/jul/07fifa.htm |accessdate=2009-06-09}}</ref> দেশৰ বৃহত্তম পেছাদাৰী ফুটবল লীগ [[ইণ্ডিয়ান চুপাৰ লীগ]]ৰ দল হৈছে [[মুম্বাই চিটি এফ চি]]। আনহাতে অন্যতম শীৰ্ষ পেছাদাৰী ফুটবল প্ৰতিযোগিতা [[আই-লীগ|আই-লীগত]] মুম্বাইৰ প্ৰতিনিধিত্ব কৰে [[কেংক্ৰে এফ চি]]য়ে<ref>{{Cite web|url=https://www.freepressjournal.in/sports/football/kenkre-fcs-i-league-dreams-21-years-in-the-making|title=Kenkre FC’s I-League dreams: 21 years in the making|website=freepressjournal.in|access-date=16 December 2021}}</ref>। মুম্বাইৰ পূৰ্বৰ আই-লীগৰ দল সমূহ হৈছে [[মুম্বাই ফুটবল ক্লাব]],<ref>{{cite news |title=Mumbai Football Club launched |date=2007-06-28 |work=Rediff News |publisher=[[Rediff]] |url=http://www.rediff.com/sports/2007/jun/28foot.htm |accessdate=2009-06-09}}</ref> [[মাহিন্দ্ৰা ইউনাইটেড]],<ref>{{cite news |last=Sharma |first=Amitabha Das |title=Mahindra United in summit clash |date=2003-07-07 |publisher=[[The Hindu]] |url=http://www.hindu.com/thehindu/2003/08/07/stories/2003080705022100.htm |accessdate=2009-06-09}}</ref> আৰু [[এয়াৰ ইণ্ডিয়া (ফুটবল ক্লাব)|এয়াৰ ইণ্ডিয়া]]।<ref>{{cite news |title=I-League: Mahindra United to face Mumbai FC |date=2008-10-10 |publisher=[[The Hindu]] |url=http://www.hindu.com/thehindu/holnus/007200810101668.htm |accessdate=2009-06-09}}</ref> ক্ৰিকেটৰ জনপ্ৰিয়তা বৃদ্ধিৰ লগে লগে [[ফিল্ড হকী|ফিল্ড হকীৰ]] জনপ্ৰিয়তা অৱশ্যে কমি গৈছে। [[ৱৰ্ল্ড ছিৰিজ হকী|ৱৰ্ল্ড ছিৰিজ হকী]] (ডব্লিউএচএইচ) আৰু [[হকী ইণ্ডিয়া লীগ]] (এইচ আই এল)ত অংশগ্ৰহণকাৰী মুম্বাইৰ দল দুটা হ’ল [[মুম্বাই মেৰীণছ]] আৰু [[মুম্বাই মেজিচিয়ানছ]]। প্ৰতি ফেব্ৰুৱাৰী মাহত [[মহালক্ষ্মী ৰেচক’ৰ্চ|মহালক্ষ্মী ৰেচক’ৰ্চত]] [[ডাৰবি (ঘোঁৰাদৌৰ)|ডাৰবি]] ৰেচৰ আয়োজন কৰা হয়। মুম্বাইৰ [[ৰয়েল ওয়েষ্টাৰ্ন ইণ্ডিয়ান টাৰ্ফ ক্লাব|টাৰ্ফ ক্লাবত]] ফেব্ৰুৱাৰীত [[ইউনাইটেড ব্ৰিউয়াৰিচ গ্ৰুপ|মেকডুৱেলৰ]] ডাৰবিও অনুষ্ঠিত হয়।<ref>{{cite news |last=Pal |first=Abir |title=Mallya, Diageo fight for McDowell Derby |date=2007-01-17 |publisher=[[The Times of India]] |url=http://timesofindia.indiatimes.com/articleshow/1233374.cms |accessdate=2009-06-08}}</ref> সাম্প্ৰতিক বছৰসমূহত [[ফৰমুলা ওৱান]] ৰেচিং-ৰ কামতো জনগণৰ আগ্ৰহ বৃদ্ধি পাইছে।<ref>{{cite news |last=Pinto |first=Ashwin |url=http://www.indiantelevision.com/mam/headlines/y2k5/mar/marmam27.htm |title=ESS plans marketing blitz around F1 |date=2005-03-05 |accessdate= 2009-04-26 |publisher=Indiantelevision.com}}</ref> ২০০৮ চনত [[ফ’ৰ্চ ইণ্ডিয়া]] এফ ওৱান টিম কাৰৰ উদ্বোধন হয় মুম্বাইত।<ref>{{cite news |url=http://uk.reuters.com/article/motorSportsNews/idUKL2521523620080125 |title=Motor racing-Force India F1 team to launch 2008 car in Mumbai |date=2008-01-25 |accessdate=2008-01-27 |publisher=Reuters UK |work=Thomson Reuters |archivedate=2008-01-29 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080129132715/http://uk.reuters.com/article/motorSportsNews/idUKL2521523620080125 |deadurl=yes }}</ref> ২০০৪ চনৰ মাৰ্চত মুম্গ্ৰন্থে গ্ৰ্যাণ্ড প্ৰিস্ক [[এফ ওৱান পাৱাৰবোট ৰেচিং|এফ ওৱান পাৱাৰবোট ওৱৰ্ল্ড চ্যাম্পিয়নশ্বিপত]] অংশগ্ৰহণ কৰে।<ref>{{cite news |url=http://cities.expressindia.com/fullstory.php?newsid=68125 |title=Formula 1 powerboating swooshes into Mumbai, tourism hope for city |last=Jore |first=Dharmendra |date=2004-11-14 |accessdate=2009-05-14 |publisher=[[The Indian Express]] |work=Mumbai Newsline}}</ref> ২০০৪ চনত ভাৰতীয় জনগণৰ মাজত খেলাধূলাৰ আগ্ৰহ বৃদ্ধি কৰাৰ উদ্দেশ্যে বাৰ্ষিক [[মুম্বাই মাৰাথন|মুম্বাই মাৰাথনৰ]] সূচনা ঘটোৱা হয়।<ref>{{cite news|date=2007-12-18|url=http://www.earthtimes.org/articles/show/160916.html|title=Mumbai marathon draws all defending champions|accessdate=2009-05-28|work=The Earth Times|archivedate=2012-09-02|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120902025544/http://www.earthtimes.org/articles/show/160916.html|deadurl=yes}}</ref> ২০০৬ ও ২০০৭ চনত [[কিংফিছাৰ্চ এয়াৰলাইনচ টেনিচ ওপেন]] নামেৰে [[এচ’চিয়েছন অফ টেনিচ প্ৰফেছনালচ|এটিপি ওৱৰ্ল্ড ট্যুৰৰ]] এক [[ইণ্টাৰনেছনেল ছিৰিজ টুৰ্নামেণ্ট]] আয়োজিত হয় মুম্বাইত।<ref>{{cite news|work=CBS Sports|title=Bangalore replaces Mumbai on ATP Tour circuit|url=http://www.sportsline.com/tennis/story/10834314|date=2008-05-20|accessdate=2009-05-28|archivedate=2012-09-18|archiveurl=https://archive.is/20120918093423/http://www.sportsline.com/tennis/story/10834314|deadurl=yes}}</ref> == তথ্য সংগ্ৰহ == {{reflist|3}} == বাহ্যিক সংযোগ == {{commonscat|Mumbai|মুম্বাই}} * {{Wikivoyage|Mumbai}} * [http://www.mcgm.gov.in/ Official site of the Municipal Corporation of Greater Mumbai] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171028225646/http://www.mcgm.gov.in/ |date=2017-10-28 }} * [http://mdmu.maharashtra.gov.in/pages/Mumbai/mumbaiplanShow.php Official City Report] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090310212824/http://mdmu.maharashtra.gov.in/pages/Mumbai/mumbaiplanShow.php |date=2009-03-10 }} {{ভাৰতৰ ৰাজ্য আৰু কেন্দ্ৰীয়শাসিত অঞ্চলসমূহ}} {{ভাৰতবৰ্ষৰ ৰাজ্য আৰু কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চলসমূহৰ ৰাজধানী}} [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ নগৰ মহানগৰ]] 989bd3lohu0mk0qa36qj4rypic8y3za 0 5060 606659 605950 2026-05-16T09:50:39Z Ananya Taye 28065 606659 wikitext text/x-wiki {{unreferenced}} {{বিহু}} '''ফাট বিহু''' ঢকুৱাখনাৰ চাৰিকড়ীয়া নৈৰ মʼহঘূলি চাপৰিত অনুষ্ঠিত হোৱা [[বিহু]]। পূৰ্বতে ব'হাগৰ সাতবিহু যোৱাৰ পিছত [[ঢকুৱাখনা|ঢকুৱাখনাৰ]] (পূৰ্বতে [[হাবুং]]) [[হাৰ্হি দেৱালয়|হাৰ্হি দেৱালয়ত]] কেইবাটাও জনগোষ্ঠীয় লোকে একেলগ হৈ এই বিহু মাৰিছিল। বৰ্তমান ফাট বিহু ব'হাগ মাহৰ শেষৰটো শুক্ৰ, শনি আৰু দেওবাৰে তিনিদিনীয়া কাৰ্যসূচীৰে পালন কৰা হয়। ==নামৰ উৎপত্তি== ফাট শব্দটোৰ উৎপত্তিৰ বিষয়ে বিভিন্ন লোকৰ বিভিন্ন মত আছে। * জনা যায় যে ২০ শতিকাৰ শেষ ভাগৰ লৈকে ফাট বিহু ঢকুৱাখনাৰ হাৰ্হি দেৱালয়ত পালন কৰা হৈছিল। দেৱালয়ৰ ওচৰৰ লোক সকলৰ মতে সেই দেৱালয়টো শদিয়াৰ পৰা ফাটি অহা [[চুতীয়া জনগোষ্ঠী|চুতীয়া]] লোক কিছুমানে ঢকুৱাখনা লৈ আহি স্থাপন কৰিছিল। শদিয়াৰ পৰা ফাটি অহা এই বিহুকে ফাট বিহু বোলা হয়। ওচৰৰ বিভিন্ন জনগোষ্ঠীৰ লোকে নিজৰ নিজ গাঁৱত বিহু শেষ কৰি ৭ বহাগৰ দিনাখন হাৰ্হি দেৱালয়ত ফাট বিহু মাৰিছিল। পাছলৈ এই বিহু মহঘূলি চাপৰিত পতা হৈছিল। * আন কিছু লোকৰ মতে আকৌ ফাট শব্দটো তাই ভাষাৰ শব্দ হয়, যাৰ অৰ্থ হৈছে "নৈ বা গভীৰ পানী থকা ঠাইৰ দাঁতিত বেহা-বেপাৰ, কৰ-কাটল সংগ্ৰহ আদি কামৰ বাবে সমবেত হোৱা ঠাই। " অৱশ্যে এই বিষয়ে বুৰঞ্জীত একো উল্লেখ পোৱা নাযায়। যিহেতু ফাট বিহু মহঘূলি চাপৰিত ২০ শতিকাৰ শেষ ভাগত হে পাতিবলৈ লোৱা হৈছিল, গতিকে এই মত গ্ৰহণযোগ্য নহয়। ==অৱস্থিতি== [[File:'Fato bihu' entrance in Dhakuakhana, Assam.jpg|thumb|ঢকুৱাখনাৰ ফাট বিহুৰ আদৰণি তোৰণ]] [[ঢকুৱাখনা]] মহকুমা বৰ্তমান [[লখিমপুৰ জিলা]]ৰ অন্তৰ্গত যদিও ১৯৮৯ চনলৈকে ধেমাজি মহকুমাৰ অন্তৰ্গত এটা বিস্তৃত অঞ্চল আছিল। সামগ্ৰিকভাৱে ঢকুৱাখনা বুলি ক'লে ২৭.২৬ উত্তৰ অক্ষাংশ আৰু ৯৪.২৪ পূৱ দ্ৰাঘিমাংশৰ পৰা ৯৮.৪২ পূৱ দ্ৰাঘিমাংশৰ অন্তৰ্গত ভৌগোলিক এলেকাৰ ভূখণ্ডক নিৰ্দেশ কৰে। ঢকুৱাখনাৰ মাটিকালি ৬৫৯ বৰ্গকিলোমিটাৰ। ঢকুৱাখনা অঞ্চলটোক [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ]] আৰু ইয়াৰ প্ৰধান উপনৈ সোৱণশিৰিয়ে আৱৰি আছে। বৰ্তমান ঢকুৱাখনা নগৰৰ দাঁতিয়েদি বৈ যোৱা চাৰিকড়ীয়া নৈৰ পাৰতে অনুষ্ঠিত হয় ফাট বিহু। ঔপন্যাসিক [[হোমেন বৰগোহাঞি]]য়ে তেখেতৰ ‘গৰখীয়া’ শীৰ্ষক গল্পটোত ফাট বিহু তলিৰ নামটো ম'হঘূলি চাপৰি হিচাপে নামকৰণ কৰিছিল। তেখেতে চাৰিকড়ীয়া নৈৰ উত্তৰ দিশত থকা বৰ্তমান চাৰিকড়ীয়া নৈৰ পকা দলংখনৰ পশ্চিমৰ এটি অৰণ্যময় চাপৰিৰ নাম ম'হ ঘূলি চাপৰি বুলি উল্লেখ কৰিছিল। ১৯৯৬ চনৰ পৰা চাৰিকড়ীয়া নৈৰ পাৰৰ ম'হঘূলি চাপৰিৰ শিশু গছৰ বাগিছাৰ মাজত স্থায়ীভাৱে মঞ্চ সাজি ফাট বিহু অনুষ্ঠিত হৈ আহিছে। [[File:Faat Bihu dance at Harhi dewaloi.jpg|thumb|হাৰ্হি দেৱালয়ত প্ৰতিবছৰে আয়োজিত কৰি অহা পৌৰাণিক ফাট বিহু]] ==ফাট বিহুৰ উৎপত্তি ব্যাখ্যা== ক্ষেত্ৰভিত্তিক অধ্যয়নৰ পৰা জনা যায় যে ফাট বিহু ১৬ শতিকাৰ পৰাই হাৰ্হি দেৱালয়ত উৎযাপন কৰি অহা হৈছিল। ধাৰ্মিক বিশ্বাস জড়িত থকা বাবে ওচৰৰ বিভিন্ন জনগোষ্ঠীৰ দল আহি হাৰ্হি দেৱালয়ৰ বাকৰিত বিহু নাচ প্ৰদৰ্শন কৰিছিল। বহাগৰ বিহুৰ হুঁচৰি গাওঁ বোৰত শেষ কৰি ওচৰৰ গঞা ৰাইজে ৭ বহাগৰ দিনা দেৱালয়ত আহি বিহু মাৰিছিল। ১৯৮০ৰ দশত কিছু লোকে মিলি পৃথক ভাবে "ফাট বিহু" নামকৰণ কৰি খেলপথাৰত পাতিব লৈছিল। সময়ত বিহুৰ দলসমূহে লাহে লাহে দেৱালয়ৰ পৰা আঁতৰি সেই খেলপথাৰত প্ৰদৰ্শন কৰিব ধৰিলে। আজিৰ দিনত হাৰ্হি দেৱালয়ত "ফাট বিহু" উৎযাদন কৰে যদিও আগৰ দৰে বিভিন্ন দলে হুঁচৰি মাৰিবলৈ অহা দেখা নাযায়। ২০১৩ চনৰ পাছত মিচিং জনগোষ্ঠীৰ দলবোৰেও হুঁচৰি মাৰিবলৈ এৰি দিছিল। বৰ্তমান কেৱল ওচৰৰ চুতীয়া জনগোষ্ঠীৰ লোকসকলেহে তাত হুঁচৰি মৰা দেখা যায়। আনপিনে মʼহঘূলি চাপৰিত আৰম্ভ কৰা নতুন "ফাট বিহু" অসম বিখ্যাত হৈ পৰিল। ঢকুৱাখনাৰ ফাট বিহুৰ বৈশিষ্ট্য আৰু ঐতিহাসিক দৃষ্টিকোণৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি ফাট বিহুৰ উৎপত্তি বাখ্য সন্দৰ্ভত বিভিন্নজনে বিভিন্ন মত আগবঢ়াইছে- বিশিষ্ট বিহু গৱেষক ভৰত সন্দিকৈৰ মতে, বৰ্তমান ঢকুৱাখনালৈ দৃষ্টি নিক্ষেপ কৰিলে সহজে অনুমান কৰিব পাৰি যে অতীততে চাৰিকড়ীয়া নৈৰ পাৰত, য’ত ফাট বিহু অনুষ্ঠিত হৈছিল; তাত জনবসতি বিশেষ নাছিল। গাওঁবোৰ কিছু দুৰত আছিল। ধান-মাহৰ খেতি পথাৰৰ লগতে ছন পৰি থকা চাপৰিবোৰত থকা গছৰ তলত আৰু মুকলি পথাৰত বিহু মাৰিবলৈ বহু দুৰ-দুৰণীৰ পৰা ডেকা-গাভৰুৰ দল আহিছিল। ভাগ ভাগ হৈ বিহু মাৰিছিল শত শত বিহুদলে। কোনোও কালৈকো চাবলৈ সময়েই নাই। শত সহস্ৰ ঢোল-তাল, পেঁপা-গগনাৰ মাতত আৰু বিহুনামৰ ধ্বনিত মুখৰিত হৈ পৰিছিল আকাশ আৰু চাৰিকড়ীয়া নৈৰ দুয়োপাৰ। সময় উৰি গৈছিল কিন্তু তাৰ প্ৰতি কোৰো ভ্ৰক্ষেপ নাছিল। লানি নিছিগা দৰ্শকৰ ভীৰত গোটেই অঞ্চলটোত বিৰ দি বাট পাবলৈ নোহোৱা হৈছিল। বিহুৰ এনে অনুপম আকৰ্ষণ বা জনপ্ৰিয়তাৰ কাৰণ হ’ল- মানুহৰ আদিম প্ৰবৃত্তি ৰক্ষা আৰু বংশবৃদ্ধিৰ আকাংক্ষা নিবিড়ভাৱে জড়িত হৈ থকা। বিহুগীতসমূহ নাৰীদেহৰ ইন্দ্ৰিয়গ্ৰাহ্য আৰু ইন্দ্ৰিয়ভোগ্যৰ ৰূপৰ বৰ্ণনাৰে ভৰপূৰ নাৰী দেহৰ বন্দনাৰ এটি মাধ্যম। বুজন সংখ্যক বিহুগীত ৰচনা হৈছিল আদিম সমাজত অবাধ যৌন সম্পৰ্কৰ প্ৰচলন থকা কালতেই। {{citation needed}} [[File:Deuri Bihu performance during Faat Bihu 2023.jpg|thumb|২০২৩ চনৰ ফাটবিহুৰ তৃতীয় দিনাৰ মুকলি বিহু প্ৰতিযোগিতাত দেউৰী বিহুৰ এটা দল।]] ড॰ চন্দ্ৰধৰ চমুৱাই ফাট বিহু সম্পৰ্কীয় এখন আলেখ্যত প্ৰকাশ কৰি ফাট বিহুৰ সম্পৰ্কত কৈছে যে, “লুইতপৰীয়া মিছিং ডেকা গাভৰুসকলে ৰং বিৰংৰ পোচাকেৰে ফাট বিহুলৈ ভাগি-ভুঁহৰি আহিছিল বুলি প্ৰকাশ কৰি কৈছে যে, দিনৰ ভাগত বাটৰ কাষত কিম্বা বৰচাপৰি-ম’হঘূলি চাপৰিৰ গছৰ তলত এই বিহু কৰিছিল। পশ্চিমীয়া, বিশেষকৈ বঙ্গীয় সংস্কৃতিৰ প্ৰভাৱত আঢ্যৱন্ত বা সম্ভ্ৰান্ত পৰিয়ালৰ জ্যেষ্ঠ লোকে বিহুৰ নৃত্য গীতক অৱজ্ঞাৰ চকুৰে চাইছিল। সেয়েহে ৰাতি বিহুলৈ ডেকা গাভৰু ওলাই যোৱাটোক বিহু জুপিবলৈ যোৱা বুলি কোৱা হৈছিল। পিছে অনুন্নত সম্প্ৰদায়ৰ ডেকা-গাভৰুৰ মাজত আছিল বিহুৰ প্ৰকৃত প্ৰাণ-প্ৰাচুৰ্য আৰু ঢকুৱাখনাৰ ফাট বিহুৰ প্ৰাণকেন্দ্ৰই আছিল চুতীয়া আৰু মিচিং সম্প্ৰদায়ৰ লোক”। {{citation needed}} ==ক্ৰমবিকাশ== ফাট বিহু ১৬ শতিকাৰ পৰাই হাৰ্হি দেৱালয়ত পতা হৈছিল। শদিয়াৰ পৰা কিছু চুতীয়া জনগোষ্ঠীৰ লোকে ঢকুৱাখনা লৈ আহি হাৰ্হি দেৱালয় স্থাপন কৰিছিল আৰু বহাগৰ প্ৰথম সপ্তাহত থানত বলি দি বিহু উৎযাপন কৰিছিল। ধৰ্মীয় ৰীতি-নীতিৰ মতে এই বিহু পালন কৰা হৈছিল বাবে ওচৰৰ সকলো জনগোষ্ঠীৰ লোকে আগভাগ লৈছিল। দেৱালয়ৰ সেই ফাট বিহু ১৯১৮ চনত স্তব্ধ হৈ পৰিছিল। ইয়াৰ প্ৰামাণিক কাৰণ হ'ল- প্ৰথম বিশ্ব যুদ্ধৰ যেতিয়া অৱসান ঘটিল, তেতিয়া সেই যুদ্ধত ইংৰাজ হাৰিল বুলি এটা উৰাবাতৰি ওলাল। তেতিয়া ঢকুৱাখনাৰ আশে পাশে থকা মিচিং সম্প্ৰদায়ৰ মাজত এটা জনৰৱ উঠিল যে তেওঁলোক স্বাধীন হ'ল। সেয়ে মোহন গাম নামৰ এজন মিচিং প্ৰতাপী লোকৰ নেতৃত্বত ঢকুৱাখনা অঞ্চলত থকা মাৰোৱাৰী দোকানবোৰত লুটপাত আৰম্ভ কৰি দিলে। এই লুটপাতৰ ফলত ফাট বিহু স্তব্ধ হৈ পৰিছিল যদিও পাছলৈ আকৌ আৰম্ভ কৰা হৈছিল। আজিও সেই দেৱালয়ত আগৰ দৰে ৭ বহাগত ফাট বিহ পতা হয়। ১৯৮৬ চনত এচাম লোকে ঢকুৱাখনাৰ চৰকাৰী মজলীয়া বিদ্যালয়ৰ খেলপথাৰত গছৰ ডাল ৰুই "ফাট বিহু" বুলি নামকৰণ কৰি নতুনকৈ বিহু পাতিব লৈছিল। ১৯৮৯ৰ পৰা ১৯৯২ চনৰ লৈকে ঢকুৱাখনা কলেজৰ বিপৰীতে থকা মূগা ফাৰ্মত এই বিহু পাতিছিল। তাৰ পৰা আকৌ চৰকাৰী খেল পথাৰলৈ লৈ অনা হৈছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত ১৯৯৬ চনৰ পৰা চাৰিকড়ীয়া নৈৰ পাৰৰ মনোমোহা মহঘূলি চাপৰিৰ শিশু গছৰ বাগিছাৰ মাজত স্থায়ীভাৱে মঞ্চ সাজি ফাট বিহু অনুষ্ঠিত হৈ আহিছে।<ref>কলিতা, জিতৰাম, "ঢকুৱাখনা মহকুমাৰ ঠাইৰ নামৰ ইতিবৃত্ত",p.8.</ref> বিভিন্ন ঠাইত অনুষ্ঠিত হোৱা ব’হাগ বিহুতকৈ ঢকুৱাখনাৰ ফাট বিহু যিকেইটা দিশত বৈচিত্ৰ্যময় সেই দিশকেইটাৰ অন্যতম হ’ল ইয়াৰ প্ৰাকৃতিক সৌন্দৰ্য, ঠাই-ঐতিহ্য, বৈশিষ্ট্যপূৰ্ণ বিহুনাচ, মন-পৰশা সুৰত বিহুনাম আৰু জাতনাম, হুঁচৰি, পোছাক-পৰিচ্ছদ, বিভিন্ন জনগোষ্ঠীৰ অংশ গ্ৰহণ আদি। <!-- এই অংশটোৰ গুৰুত্ব সম্পৰ্কে সন্দেহ আছে ==ফাট বিহুৰ মুখপত্ৰ বিহুৱান== ১৯৬৭ চনৰ পৰা ঢকুৱাখনাৰ ফাট বিহু নতুন ৰূপত ঢকুৱাখনাৰ সৰ্বস্তৰৰ লোকৰ সমন্বয়ত প্ৰাণ পাই উঠিল আৰু প্ৰকাশ পাবলৈ ধৰিলে ‘বিহুৱান’ শীৰ্ষক বছৰেকীয়া মুখপত্ৰ। ১৯৭৬চনৰ পৰা বৰ্তমানলৈকে বিহুৱানৰ সম্পাদক সকলৰ নাম তালিকা- ক্ৰমিক নং বিহুৱানৰ সম্পাদক চন ১ ছৱিলাল জৈন ১৯৭৬ ২ শিৱপ্ৰসাদ গগৈ ১৯৭৭ ৩ তিলেন চমুৱা ১৯৭৯ ৪ জয়চন্দ্ৰ হাজৰিকা ১৯৮০ ৫ ডাঃ বিদ্যেশ্বৰ দলে ১৯৮১ ৬ ভৰত বৰুৱা আৰু কোষেশ্বৰ চমুৱা ১৯৮২ ৭ প্ৰাঞ্জল চমুৱা ১৯৮৫ ৮ বিষ্ণু বৰবৰা ১৯৮৬ ৯ নন্দ চুতীয়া ১৯৮৮ ১৯৮৯ ৰ পৰা ১৯৯৮ লৈ বিহুৱান প্ৰকাশ হোৱা নাছিল ১০ অমিয় কুমাৰ সন্দিকৈ ১৯৯৯ ১১ বিদ্যা দত্ত ২০০০ ১২ অমিয় কুমাৰ সন্দিকৈ ২০০১ ১৩ জগদীশ গগৈ ২০০২ ১৪ ড॰ জিতৰাম কলিতা ২০০৩ ১৫ শিৱ প্ৰসাদ গগৈ ২০০৪ ১৬ শিৱ প্ৰদাস গগৈ ২০০৫ ১৭ পূৰ্ণানন্দ গগৈ ২০০৬ ১৮ ড॰ জিতৰাম কলিতা ২০০৭ ১৯ মৌচুমী গগৈ হাতীবৰুৱা ২০০৮ ২০ ডিম্বেশ্বৰ গগৈ ২০০৯ ২১ শিৱপ্ৰসাদ গগৈ ২০১০ ২২ জিতু কুমাৰ চমুৱা ২০১১ ২৩ কুশল গগৈ ২০১২ ২৪ ২০১৩ ২৫ ২০১৪ ২৬ ২০১৫ <ref> অসম অভিধান, শান্তনু কৌশিক বৰুৱা, বনলতা (ইউনিকোড ৰূপান্তৰ:পঙ্কজ বৰুৱা) </ref> <ref> বিহুৱান, মুখপত্ৰ, ফাট বিহু, ঢকুৱাখনা </ref> <ref> আকাশ প্ৰিয়মৰ ফাট বিহু বিষয়ক লেখা </ref>--> ==তথ্যসূত্ৰ== {{reflist}} [[শ্ৰেণী:বিহু]] [[শ্ৰেণী:ঢকুৱাখনা]] j85p2admwule69w68o1rfxyu81esfr0 606667 606659 2026-05-16T11:48:52Z Ananya Taye 28065 /* ক্ৰমবিকাশ */ 606667 wikitext text/x-wiki {{unreferenced}} {{বিহু}} '''ফাট বিহু''' ঢকুৱাখনাৰ চাৰিকড়ীয়া নৈৰ মʼহঘূলি চাপৰিত অনুষ্ঠিত হোৱা [[বিহু]]। পূৰ্বতে ব'হাগৰ সাতবিহু যোৱাৰ পিছত [[ঢকুৱাখনা|ঢকুৱাখনাৰ]] (পূৰ্বতে [[হাবুং]]) [[হাৰ্হি দেৱালয়|হাৰ্হি দেৱালয়ত]] কেইবাটাও জনগোষ্ঠীয় লোকে একেলগ হৈ এই বিহু মাৰিছিল। বৰ্তমান ফাট বিহু ব'হাগ মাহৰ শেষৰটো শুক্ৰ, শনি আৰু দেওবাৰে তিনিদিনীয়া কাৰ্যসূচীৰে পালন কৰা হয়। ==নামৰ উৎপত্তি== ফাট শব্দটোৰ উৎপত্তিৰ বিষয়ে বিভিন্ন লোকৰ বিভিন্ন মত আছে। * জনা যায় যে ২০ শতিকাৰ শেষ ভাগৰ লৈকে ফাট বিহু ঢকুৱাখনাৰ হাৰ্হি দেৱালয়ত পালন কৰা হৈছিল। দেৱালয়ৰ ওচৰৰ লোক সকলৰ মতে সেই দেৱালয়টো শদিয়াৰ পৰা ফাটি অহা [[চুতীয়া জনগোষ্ঠী|চুতীয়া]] লোক কিছুমানে ঢকুৱাখনা লৈ আহি স্থাপন কৰিছিল। শদিয়াৰ পৰা ফাটি অহা এই বিহুকে ফাট বিহু বোলা হয়। ওচৰৰ বিভিন্ন জনগোষ্ঠীৰ লোকে নিজৰ নিজ গাঁৱত বিহু শেষ কৰি ৭ বহাগৰ দিনাখন হাৰ্হি দেৱালয়ত ফাট বিহু মাৰিছিল। পাছলৈ এই বিহু মহঘূলি চাপৰিত পতা হৈছিল। * আন কিছু লোকৰ মতে আকৌ ফাট শব্দটো তাই ভাষাৰ শব্দ হয়, যাৰ অৰ্থ হৈছে "নৈ বা গভীৰ পানী থকা ঠাইৰ দাঁতিত বেহা-বেপাৰ, কৰ-কাটল সংগ্ৰহ আদি কামৰ বাবে সমবেত হোৱা ঠাই। " অৱশ্যে এই বিষয়ে বুৰঞ্জীত একো উল্লেখ পোৱা নাযায়। যিহেতু ফাট বিহু মহঘূলি চাপৰিত ২০ শতিকাৰ শেষ ভাগত হে পাতিবলৈ লোৱা হৈছিল, গতিকে এই মত গ্ৰহণযোগ্য নহয়। ==অৱস্থিতি== [[File:'Fato bihu' entrance in Dhakuakhana, Assam.jpg|thumb|ঢকুৱাখনাৰ ফাট বিহুৰ আদৰণি তোৰণ]] [[ঢকুৱাখনা]] মহকুমা বৰ্তমান [[লখিমপুৰ জিলা]]ৰ অন্তৰ্গত যদিও ১৯৮৯ চনলৈকে ধেমাজি মহকুমাৰ অন্তৰ্গত এটা বিস্তৃত অঞ্চল আছিল। সামগ্ৰিকভাৱে ঢকুৱাখনা বুলি ক'লে ২৭.২৬ উত্তৰ অক্ষাংশ আৰু ৯৪.২৪ পূৱ দ্ৰাঘিমাংশৰ পৰা ৯৮.৪২ পূৱ দ্ৰাঘিমাংশৰ অন্তৰ্গত ভৌগোলিক এলেকাৰ ভূখণ্ডক নিৰ্দেশ কৰে। ঢকুৱাখনাৰ মাটিকালি ৬৫৯ বৰ্গকিলোমিটাৰ। ঢকুৱাখনা অঞ্চলটোক [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ]] আৰু ইয়াৰ প্ৰধান উপনৈ সোৱণশিৰিয়ে আৱৰি আছে। বৰ্তমান ঢকুৱাখনা নগৰৰ দাঁতিয়েদি বৈ যোৱা চাৰিকড়ীয়া নৈৰ পাৰতে অনুষ্ঠিত হয় ফাট বিহু। ঔপন্যাসিক [[হোমেন বৰগোহাঞি]]য়ে তেখেতৰ ‘গৰখীয়া’ শীৰ্ষক গল্পটোত ফাট বিহু তলিৰ নামটো ম'হঘূলি চাপৰি হিচাপে নামকৰণ কৰিছিল। তেখেতে চাৰিকড়ীয়া নৈৰ উত্তৰ দিশত থকা বৰ্তমান চাৰিকড়ীয়া নৈৰ পকা দলংখনৰ পশ্চিমৰ এটি অৰণ্যময় চাপৰিৰ নাম ম'হ ঘূলি চাপৰি বুলি উল্লেখ কৰিছিল। ১৯৯৬ চনৰ পৰা চাৰিকড়ীয়া নৈৰ পাৰৰ ম'হঘূলি চাপৰিৰ শিশু গছৰ বাগিছাৰ মাজত স্থায়ীভাৱে মঞ্চ সাজি ফাট বিহু অনুষ্ঠিত হৈ আহিছে। [[File:Faat Bihu dance at Harhi dewaloi.jpg|thumb|হাৰ্হি দেৱালয়ত প্ৰতিবছৰে আয়োজিত কৰি অহা পৌৰাণিক ফাট বিহু]] ==ফাট বিহুৰ উৎপত্তি ব্যাখ্যা== ক্ষেত্ৰভিত্তিক অধ্যয়নৰ পৰা জনা যায় যে ফাট বিহু ১৬ শতিকাৰ পৰাই হাৰ্হি দেৱালয়ত উৎযাপন কৰি অহা হৈছিল। ধাৰ্মিক বিশ্বাস জড়িত থকা বাবে ওচৰৰ বিভিন্ন জনগোষ্ঠীৰ দল আহি হাৰ্হি দেৱালয়ৰ বাকৰিত বিহু নাচ প্ৰদৰ্শন কৰিছিল। বহাগৰ বিহুৰ হুঁচৰি গাওঁ বোৰত শেষ কৰি ওচৰৰ গঞা ৰাইজে ৭ বহাগৰ দিনা দেৱালয়ত আহি বিহু মাৰিছিল। ১৯৮০ৰ দশত কিছু লোকে মিলি পৃথক ভাবে "ফাট বিহু" নামকৰণ কৰি খেলপথাৰত পাতিব লৈছিল। সময়ত বিহুৰ দলসমূহে লাহে লাহে দেৱালয়ৰ পৰা আঁতৰি সেই খেলপথাৰত প্ৰদৰ্শন কৰিব ধৰিলে। আজিৰ দিনত হাৰ্হি দেৱালয়ত "ফাট বিহু" উৎযাদন কৰে যদিও আগৰ দৰে বিভিন্ন দলে হুঁচৰি মাৰিবলৈ অহা দেখা নাযায়। ২০১৩ চনৰ পাছত মিচিং জনগোষ্ঠীৰ দলবোৰেও হুঁচৰি মাৰিবলৈ এৰি দিছিল। বৰ্তমান কেৱল ওচৰৰ চুতীয়া জনগোষ্ঠীৰ লোকসকলেহে তাত হুঁচৰি মৰা দেখা যায়। আনপিনে মʼহঘূলি চাপৰিত আৰম্ভ কৰা নতুন "ফাট বিহু" অসম বিখ্যাত হৈ পৰিল। ঢকুৱাখনাৰ ফাট বিহুৰ বৈশিষ্ট্য আৰু ঐতিহাসিক দৃষ্টিকোণৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি ফাট বিহুৰ উৎপত্তি বাখ্য সন্দৰ্ভত বিভিন্নজনে বিভিন্ন মত আগবঢ়াইছে- বিশিষ্ট বিহু গৱেষক ভৰত সন্দিকৈৰ মতে, বৰ্তমান ঢকুৱাখনালৈ দৃষ্টি নিক্ষেপ কৰিলে সহজে অনুমান কৰিব পাৰি যে অতীততে চাৰিকড়ীয়া নৈৰ পাৰত, য’ত ফাট বিহু অনুষ্ঠিত হৈছিল; তাত জনবসতি বিশেষ নাছিল। গাওঁবোৰ কিছু দুৰত আছিল। ধান-মাহৰ খেতি পথাৰৰ লগতে ছন পৰি থকা চাপৰিবোৰত থকা গছৰ তলত আৰু মুকলি পথাৰত বিহু মাৰিবলৈ বহু দুৰ-দুৰণীৰ পৰা ডেকা-গাভৰুৰ দল আহিছিল। ভাগ ভাগ হৈ বিহু মাৰিছিল শত শত বিহুদলে। কোনোও কালৈকো চাবলৈ সময়েই নাই। শত সহস্ৰ ঢোল-তাল, পেঁপা-গগনাৰ মাতত আৰু বিহুনামৰ ধ্বনিত মুখৰিত হৈ পৰিছিল আকাশ আৰু চাৰিকড়ীয়া নৈৰ দুয়োপাৰ। সময় উৰি গৈছিল কিন্তু তাৰ প্ৰতি কোৰো ভ্ৰক্ষেপ নাছিল। লানি নিছিগা দৰ্শকৰ ভীৰত গোটেই অঞ্চলটোত বিৰ দি বাট পাবলৈ নোহোৱা হৈছিল। বিহুৰ এনে অনুপম আকৰ্ষণ বা জনপ্ৰিয়তাৰ কাৰণ হ’ল- মানুহৰ আদিম প্ৰবৃত্তি ৰক্ষা আৰু বংশবৃদ্ধিৰ আকাংক্ষা নিবিড়ভাৱে জড়িত হৈ থকা। বিহুগীতসমূহ নাৰীদেহৰ ইন্দ্ৰিয়গ্ৰাহ্য আৰু ইন্দ্ৰিয়ভোগ্যৰ ৰূপৰ বৰ্ণনাৰে ভৰপূৰ নাৰী দেহৰ বন্দনাৰ এটি মাধ্যম। বুজন সংখ্যক বিহুগীত ৰচনা হৈছিল আদিম সমাজত অবাধ যৌন সম্পৰ্কৰ প্ৰচলন থকা কালতেই। {{citation needed}} [[File:Deuri Bihu performance during Faat Bihu 2023.jpg|thumb|২০২৩ চনৰ ফাটবিহুৰ তৃতীয় দিনাৰ মুকলি বিহু প্ৰতিযোগিতাত দেউৰী বিহুৰ এটা দল।]] ড॰ চন্দ্ৰধৰ চমুৱাই ফাট বিহু সম্পৰ্কীয় এখন আলেখ্যত প্ৰকাশ কৰি ফাট বিহুৰ সম্পৰ্কত কৈছে যে, “লুইতপৰীয়া মিছিং ডেকা গাভৰুসকলে ৰং বিৰংৰ পোচাকেৰে ফাট বিহুলৈ ভাগি-ভুঁহৰি আহিছিল বুলি প্ৰকাশ কৰি কৈছে যে, দিনৰ ভাগত বাটৰ কাষত কিম্বা বৰচাপৰি-ম’হঘূলি চাপৰিৰ গছৰ তলত এই বিহু কৰিছিল। পশ্চিমীয়া, বিশেষকৈ বঙ্গীয় সংস্কৃতিৰ প্ৰভাৱত আঢ্যৱন্ত বা সম্ভ্ৰান্ত পৰিয়ালৰ জ্যেষ্ঠ লোকে বিহুৰ নৃত্য গীতক অৱজ্ঞাৰ চকুৰে চাইছিল। সেয়েহে ৰাতি বিহুলৈ ডেকা গাভৰু ওলাই যোৱাটোক বিহু জুপিবলৈ যোৱা বুলি কোৱা হৈছিল। পিছে অনুন্নত সম্প্ৰদায়ৰ ডেকা-গাভৰুৰ মাজত আছিল বিহুৰ প্ৰকৃত প্ৰাণ-প্ৰাচুৰ্য আৰু ঢকুৱাখনাৰ ফাট বিহুৰ প্ৰাণকেন্দ্ৰই আছিল চুতীয়া আৰু মিচিং সম্প্ৰদায়ৰ লোক”। {{citation needed}} ==ক্ৰমবিকাশ== ফাট বিহু ১৬ শতিকাৰ পৰাই হাৰ্হি দেৱালয়ত পতা হৈছিল। শদিয়াৰ পৰা কিছু চুতীয়া জনগোষ্ঠীৰ লোকে ঢকুৱাখনা লৈ আহি হাৰ্হি দেৱালয় স্থাপন কৰিছিল আৰু বহাগৰ প্ৰথম সপ্তাহত থানত বলি দি বিহু উৎযাপন কৰিছিল। স্থানীয় ৰাইজে বʼহাগ‌ বিহুৰ আৰম্ভণি আৰু সাত বিহুৰ দিনা সামৰণি দেৱালয় প্ৰাংগণতে ভক্তিভাৱে সমাপন কৰিছিল। ধৰ্মীয় ৰীতি-নীতিৰ মতে এই বিহু পালন কৰা হৈছিল বাবে ওচৰৰ সকলো জনগোষ্ঠীৰ লোকে আগভাগ লৈছিল। মানৰ দিনত এই পৰম্পৰাত ব্যাঘাত জন্মে। ১৮২৪ চনত বৃটিছে গুৱাহাটী অধিকাৰ কৰে। সেই‌ সময়ত মান সকল ঢকুৱাখনা অঞ্চলৰ পৰাও ভাগি যায়। সকলো জনগোষ্ঠীৰ ৰাইজে সেই বহাগতে পুণৰ উলহ-মালহেৰে দেৱালয়ত বিহু মাৰিবলৈ লয়। দেৱালয়ৰ সেই ফাট বিহু ১৯১৮ চনত স্তব্ধ হৈ পৰিছিল। ইয়াৰ প্ৰামাণিক কাৰণ হ'ল- প্ৰথম বিশ্ব যুদ্ধৰ যেতিয়া অৱসান ঘটিল, তেতিয়া সেই যুদ্ধত ইংৰাজ হাৰিল বুলি এটা উৰাবাতৰি ওলাল। তেতিয়া ঢকুৱাখনাৰ আশে পাশে থকা মিচিং সম্প্ৰদায়ৰ মাজত এটা জনৰৱ উঠিল যে তেওঁলোক স্বাধীন হ'ল। সেয়ে মোহন গাম নামৰ এজন মিচিং প্ৰতাপী লোকৰ নেতৃত্বত ঢকুৱাখনা অঞ্চলত থকা মাৰোৱাৰী দোকানবোৰত লুটপাত আৰম্ভ কৰি দিলে। এই লুটপাতৰ ফলত ফাট বিহু স্তব্ধ হৈ পৰিছিল যদিও পাছলৈ আকৌ আৰম্ভ কৰা হৈছিল। আজিও সেই দেৱালয়ত আগৰ দৰে ৭ বহাগত ফাট বিহ পতা হয়। ১৯৮৬ চনত এচাম লোকে ঢকুৱাখনাৰ চৰকাৰী মজলীয়া বিদ্যালয়ৰ খেলপথাৰত গছৰ ডাল ৰুই "ফাট বিহু" বুলি নামকৰণ কৰি নতুনকৈ বিহু পাতিব লৈছিল। ১৯৮৯ৰ পৰা ১৯৯২ চনৰ লৈকে ঢকুৱাখনা কলেজৰ বিপৰীতে থকা মূগা ফাৰ্মত এই বিহু পাতিছিল। তাৰ পৰা আকৌ চৰকাৰী খেল পথাৰলৈ লৈ অনা হৈছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত ১৯৯৬ চনৰ পৰা চাৰিকড়ীয়া নৈৰ পাৰৰ মনোমোহা মহঘূলি চাপৰিৰ শিশু গছৰ বাগিছাৰ মাজত স্থায়ীভাৱে মঞ্চ সাজি ফাট বিহু অনুষ্ঠিত হৈ আহিছে।<ref>কলিতা, জিতৰাম, "ঢকুৱাখনা মহকুমাৰ ঠাইৰ নামৰ ইতিবৃত্ত",p.8.</ref> বিভিন্ন ঠাইত অনুষ্ঠিত হোৱা ব’হাগ বিহুতকৈ ঢকুৱাখনাৰ ফাট বিহু যিকেইটা দিশত বৈচিত্ৰ্যময় সেই দিশকেইটাৰ অন্যতম হ’ল ইয়াৰ প্ৰাকৃতিক সৌন্দৰ্য, ঠাই-ঐতিহ্য, বৈশিষ্ট্যপূৰ্ণ বিহুনাচ, মন-পৰশা সুৰত বিহুনাম আৰু জাতনাম, হুঁচৰি, পোছাক-পৰিচ্ছদ, বিভিন্ন জনগোষ্ঠীৰ অংশ গ্ৰহণ আদি। <!-- এই অংশটোৰ গুৰুত্ব সম্পৰ্কে সন্দেহ আছে ==ফাট বিহুৰ মুখপত্ৰ বিহুৱান== ১৯৬৭ চনৰ পৰা ঢকুৱাখনাৰ ফাট বিহু নতুন ৰূপত ঢকুৱাখনাৰ সৰ্বস্তৰৰ লোকৰ সমন্বয়ত প্ৰাণ পাই উঠিল আৰু প্ৰকাশ পাবলৈ ধৰিলে ‘বিহুৱান’ শীৰ্ষক বছৰেকীয়া মুখপত্ৰ। ১৯৭৬চনৰ পৰা বৰ্তমানলৈকে বিহুৱানৰ সম্পাদক সকলৰ নাম তালিকা- ক্ৰমিক নং বিহুৱানৰ সম্পাদক চন ১ ছৱিলাল জৈন ১৯৭৬ ২ শিৱপ্ৰসাদ গগৈ ১৯৭৭ ৩ তিলেন চমুৱা ১৯৭৯ ৪ জয়চন্দ্ৰ হাজৰিকা ১৯৮০ ৫ ডাঃ বিদ্যেশ্বৰ দলে ১৯৮১ ৬ ভৰত বৰুৱা আৰু কোষেশ্বৰ চমুৱা ১৯৮২ ৭ প্ৰাঞ্জল চমুৱা ১৯৮৫ ৮ বিষ্ণু বৰবৰা ১৯৮৬ ৯ নন্দ চুতীয়া ১৯৮৮ ১৯৮৯ ৰ পৰা ১৯৯৮ লৈ বিহুৱান প্ৰকাশ হোৱা নাছিল ১০ অমিয় কুমাৰ সন্দিকৈ ১৯৯৯ ১১ বিদ্যা দত্ত ২০০০ ১২ অমিয় কুমাৰ সন্দিকৈ ২০০১ ১৩ জগদীশ গগৈ ২০০২ ১৪ ড॰ জিতৰাম কলিতা ২০০৩ ১৫ শিৱ প্ৰসাদ গগৈ ২০০৪ ১৬ শিৱ প্ৰদাস গগৈ ২০০৫ ১৭ পূৰ্ণানন্দ গগৈ ২০০৬ ১৮ ড॰ জিতৰাম কলিতা ২০০৭ ১৯ মৌচুমী গগৈ হাতীবৰুৱা ২০০৮ ২০ ডিম্বেশ্বৰ গগৈ ২০০৯ ২১ শিৱপ্ৰসাদ গগৈ ২০১০ ২২ জিতু কুমাৰ চমুৱা ২০১১ ২৩ কুশল গগৈ ২০১২ ২৪ ২০১৩ ২৫ ২০১৪ ২৬ ২০১৫ <ref> অসম অভিধান, শান্তনু কৌশিক বৰুৱা, বনলতা (ইউনিকোড ৰূপান্তৰ:পঙ্কজ বৰুৱা) </ref> <ref> বিহুৱান, মুখপত্ৰ, ফাট বিহু, ঢকুৱাখনা </ref> <ref> আকাশ প্ৰিয়মৰ ফাট বিহু বিষয়ক লেখা </ref>--> ==তথ্যসূত্ৰ== {{reflist}} [[শ্ৰেণী:বিহু]] [[শ্ৰেণী:ঢকুৱাখনা]] qyjpws8mg78uysf7zmm6l78n6nfbeec 0 5199 606652 538695 2026-05-16T08:31:54Z BabulB 2558 /* সাহিত্যিক জীৱন */ 606652 wikitext text/x-wiki {{infobox writer | name = গুণাভিৰাম বৰুৱা | image = গুণাভিৰাম বৰুৱা.jpg | imagesize = | alt = | caption = | pseudonym = | birth_name = | birth_date = ১২ জানুৱাৰী ১৮৩৪<ref name="১১">{{cite book | title=আসাম বন্ধু | publisher=অসম প্ৰকাশন পৰিষদ | author=শইকীয়া, ড° নগেন | year=১৯৮৪}}</ref> | birth_place = | death_date = [[২৫ মাৰ্চ]] ১৮৯৪ | death_place = | resting_place = | occupation = নাট্যকাৰ, বুৰঞ্জীবিদ, প্ৰবন্ধকাৰ, সমাজ সংস্কাৰক | language = [[অসমীয়া]] | nationality = [[ভাৰত|ভাৰতীয়]] | ethnicity = | citizenship = [[ভাৰত]] | education = | alma_mater = | period = | genre = | subject = | movement = | notableworks = [[ৰাম-নৱমী]] | spouse = [[বিষ্ণুপ্ৰিয়া দেৱী]] | partner = | children = [[স্বৰ্ণলতা বৰুৱা]]<br/>[[কৰুণাভিৰাম বৰুৱা]]<br/>[[জ্ঞানদাভিৰাম বৰুৱা]] | relatives = | influences = | influenced = | awards = | signature = | signature_alt = | website = }} '''গুণাভিৰাম বৰুৱা''' (১৮৩৪-১৮৯৪) এগৰাকী [[অসমীয়া]] সাহিত্যিক, নাট্যকাৰ, প্ৰবন্ধকাৰ, বুৰঞ্জীবিদ আৰু সমাজ সংস্কাৰক।<ref name="নেওগ">{{cite web | title=অন্বেষণ ঊনবিংশ শতিকা আৰু অন্যান্য | publisher=পূৰ্বায়ণ প্ৰকাশন | accessdate=17 October 2024 | author=মিলন নেওগ | pages=২১}}</ref> তেখেতক ঊনবিংশ শতিকাৰ আধুনিক [[অসমীয়া সাহিত্য]]ৰ এগৰাকী পথ-প্ৰদৰ্শক ৰূপে গণ্য কৰা হয়<ref name=datta>[http://books.google.co.in/books?id=ObFCT5_taSgC&pg=PA392&lpg=PA392&dq=satyendranath+sarma&source=bl&ots=mVA-YuFXr4&sig=9cHLs1l0nKsX_B9OjLAkjz0_F8A&hl=en&ei=19pwTsOKCIq8rAfd2ZmHBw&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=6&ved=0CEAQ6AEwBTgK#v=onepage&q=satyendranath%20sarma&f=false]The Encyclopaedia Of Indian Literature,Volume One,By Amaresh Datta, আহৰণ ২২.০৯.২০১১</ref>। অসমীয়া নাটকৰ আধুনিক ধাৰা প্ৰকৃততে তেওঁৰ "[[ৰাম নৱমী]]" (১৮৫৭)ৰ পৰাই আৰম্ভ হয়<ref name=satya>[http://indianreview.in/modern-assamese-drama-satya-prasad-barua/]Modern Assamese Drama,by Satya Prasad Barua, আহৰণ ২২.০৯.২০১১</ref>। ==শিক্ষা আৰু কৰ্ম জীৱন== ১৮৩৭ চনত, যোৰহাটত গুণাভিৰাম বৰুৱাৰ জন্ম হয়। দেউতাক ৰণৰাম বৰুৱা।<ref name="সত্যেন্দ্ৰনাথ শৰ্মা">{{cite book | title=অসমীয়া সাহিত্যৰ সমীক্ষাত্মক ইতিবৃত্ত | publisher=প্ৰতিমা দেৱী | author=সত্যেন্দ্ৰনাথ শৰ্মা | authorlink=হেমচন্দ্ৰ-গুণাভিৰামৰ অভ্যুদয় | year=আগষ্ট, ২০০০ | location=[[গুৱাহাটী]]}}</ref>সৰুতে পিতৃ বিয়োগ হোৱাত [[আনন্দৰাম ঢেকিয়াল ফুকন|আনন্দৰাম ঢেকিয়াল ফুকনৰ]] তত্বাৱধানতাত [[কলিকতা|কলিকতাৰ]] [[প্ৰেচিডেন্সি কলেজ|প্ৰেচিডেন্সি কলেজত]] দ্বিতীয় বাৰ্ষিকলৈ পঢ়ি আইনৰ পাঠ্যক্ৰমত নাম লিখায়।<ref name=siva>{{Cite web |title=আৰ্কাইভ কপি |url=http://onlinesivasagar.com/literature/gunabhiram-barua.html |access-date=2011-09-22 |archivedate=2018-04-18 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180418170927/http://www.onlinesivasagar.com/literature/gunabhiram-barua.html |deadurl=yes }}</ref> গুণাভিৰাম বৰুৱা, কালিৰাম বৰুৱা আৰু [[আনন্দৰাম ঢেকিয়াল ফুকন]] মূলতঃ একেটা পৰিয়ালৰ মানুহ। ১৮৮০ চনত গুণাভিৰাম বৰুৱাই আনন্দৰাম ঢেকিয়াল ফুকনৰ জীৱন চৰিত লিখি প্ৰকাশ কৰে।<ref name="সত্যেন্দ্ৰনাথ শৰ্মা"/> কলিকতাৰ পৰা আহি বৰুৱাই ব্ৰিটিছ চৰকাৰৰ অধীনত অতিৰিক্ত সহকাৰী উপায়ুক্তৰ চাকৰিত যোগদান কৰে। ১৮৫৯ চনত চাকৰিত যোগদান কৰা গুণাভিৰামে এবছৰৰ পিছতেই একষ্ট্ৰা-এছিষ্টেণ্ট কমিছনাৰ পদলৈ পদোন্নতি লাভ কৰিছিল। ত্ৰিশ বছৰ চাকৰি কৰাৰ পাছত ১৮৯০ চনত চাকৰিৰ পৰা অৱসৰ গ্ৰহণ কৰি তেওঁ [[কলিকতা|কলিকতাত]] নিগাজীকৈ থাকিবলৈ লয়। ১৮৯৪ চনত কলিকতাতে তেওঁৰ মৃত্যু হয়। <ref name="সত্যেন্দ্ৰনাথ শৰ্মা"/> কলিকতাত থাকোঁতেই তেওঁ সমাজ সংস্কাৰক [[ঈশ্বৰচন্দ্ৰ বিদ্যাসাগৰ]]ৰ সান্নিধ্যলৈ আহে আৰু [[ব্ৰাহ্ম সমাজ]]ৰ দ্বাৰা অনুপ্ৰাণিত হয়<ref name=siva></ref>। ব্ৰাহ্মণ হোৱা সত্ত্বেও হিন্দু ধৰ্মৰ গোড়ামি দেখি তেওঁ ব্ৰাহ্মধৰ্ম গ্ৰহণ কৰি<ref name="সত্যেন্দ্ৰনাথ শৰ্মা"/> সমাজ সংস্কাৰমূলক কাম-কাজত আগভাগ লৈছিল। প্ৰথমা পত্নী ব্ৰজসুন্দৰী<ref name="সত্যেন্দ্ৰনাথ শৰ্মা"/>ৰ মৃত্যুৰ পিছত গুণাভিৰাম বৰুৱাই এগৰাকী ব্ৰাহ্মণ বিধবা বিষ্ণুপ্ৰিয়াক বিয়া কৰায়<ref name=nali>[http://books.google.co.in/books?id=1lTnv6o-d_oC&pg=PA25&lpg=PA25&dq=gunabhiram+barua&source=bl&ots=uc3P8pIZFy&sig=dAlVEP0PF_DS1hHuvQMb0liyl2E&hl=en&ei=YwN7TtL-H8-fiAfJ_Kgp&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=7&ved=0CD0Q6AEwBjgU#v=onepage&q=gunabhiram%20barua&f=false]Handbook of twentieth-century literatures of India,By Nalini Natarajan & Emmanuel Sampath Nelson, আহৰণ ২২.০৯.২০১১</ref>। নাৰী শিক্ষাৰ ক্ষেত্ৰতো গুণাভিৰাম বৰুৱাই বৰঙণি আগবঢ়াইছিল আৰু [[নগাঁৱ]]ত চাকৰি কৰি থাকোঁতে নিজৰ জীয়েক স্বৰ্ণলতা দেৱীক কলিকতালৈ শিক্ষা গ্ৰহণৰ বাবে পঠাইছিল। ==সাহিত্যিক জীৱন== অসমীয়া আলোচনী "[[অৰুণোদই]]"ৰ পাতত গুণাভিৰাম বৰুৱাই সাহিত্যিক জীৱনৰ পাতনি মেলে<ref name=datta></ref>। তাত তেওঁ নাৰী শিক্ষা আৰু বিবাহ সংস্কাৰৰ ওপৰত কিছু প্ৰবন্ধ লিখিছিল। ১৮৫৭ চনত তেওঁৰ প্ৰথম নাটক "[[ৰাম-নৱমী নাটক|ৰাম-নৱমী]]"ৰ পৰাই আধুনিক অসমীয়া নাট্য সাহিত্যৰ ধাৰা আৰম্ভ হয়। "ৰামচন্দ্ৰ" আৰু "নৱমী" নামৰ দুটা মুখ্য চৰিত্ৰ লৈ লিখা এই নাটৰ মূল বিষয়বস্তু আছিল বিধবা বিবাহ<ref name=satya></ref>। বিবাহ সংস্কাৰৰ সপক্ষে চলা আন্দোলনক ই যথেষ্ট ইন্ধন যোগায় আৰু ১৮৫৬ চনত ব্ৰিটিছ চৰকাৰে বিধবা বিবাহৰ সপক্ষে আইনী ৰায় দিয়ে<ref name=datta></ref>। ১৮৮৬ চনত লিখা তেওঁৰ আন এখন সামাজিক নাটক আছিল "বিবাহ ৰহস্য" য'ত কানি-আসক্ত অসমীয়া মানুহৰ চৰিত্ৰ বৰ্ণনা কৰা হৈছিল। কিন্তু এইখন নাট সম্পূৰ্ণ নহ'ল। ১৮৮৫-৮৬ চনত গুণাভিৰাম বৰুৱাই "[[আসাম বন্ধু]]" নামৰ এখন আলোচনী প্ৰকাশ আৰু সম্পাদনা কৰে। ইয়াতো তেওঁৰ আৰু আন প্ৰবন্ধকাৰৰ বহু ৰচনা প্ৰকাশ পাইছিল<ref name=nali></ref>। তেওঁ প্ৰথম অসমীয়া জীৱনী "[[আনন্দৰাম ঢেকিয়াল ফুকনৰ জীৱন-চৰিত্ৰ]]" ১৮৮০ চনত লিখি উলিয়ায়<ref name=nali></ref>। তেখেতৰ আন এক গুৰুত্বপূৰ্ণ অৱদান আছিল ১৮৮৪ চনত লিখা [[আসাম বুৰঞ্জী]] য'ত প্ৰাচীন কালৰ পৰা অসমত ব্ৰিটিছ শাসনৰ আৰম্ভণিলৈকে ঘটনাৱলী বৰ্ণনা কৰা হৈছে<ref name=datta></ref>। মৃত্যুৰ পিছত ১৯১২ চনত প্ৰকাশ পোৱা "কঠিন শব্দৰ ৰহস্য ব্যাখ্যা" এখন হাস্যৰসাত্মক পুথি<ref name=nali></ref>। তদুপৰি তেওঁ "[[জোনাকী]]" আলোচনীত "সৌমাৰ ভ্ৰমণ", "অলিখিত বুৰঞ্জী" আদি প্ৰবন্ধ সহজ-সৰল ভাষাৰে লিখি গৈছে<ref name=nali></ref>। গুৰুদত্ত ছদ্মনাম লৈ তেওঁ বিজুলী কাকতত কেইবাটাও সৰল কবিতা লিখিছিল। গুণাভিৰাম বৰুৱাৰ পত্নী আৰু সন্তানো তেওঁৰ আদৰ্শৰ দ্বাৰা অনুপ্ৰাণিত হৈছিল। জী [[স্বৰ্ণলতা বৰুৱা| স্বৰ্ণলতাই]] "[[ল'ৰাৰ বন্ধু]]" আলোচনীলৈ বৰঙনি আগবঢ়াইছিল। ১৮৮৪ চনত তেওঁৰ পত্নী বিষ্ণুপ্ৰিয়াই "নীতি কথা" নামৰ এখন নৈতিক সাধু কথাৰ পুথি লিখে<ref name=siva></ref>। পুত্ৰ [[কৰুণাভিৰাম বৰুৱা]]ই ১৮৮৮ চনত প্ৰথম অসমীয়া শিশু আলোচনী "[[ল'ৰাৰ বন্ধু]]" আলোচনী সম্পাদনা কৰিছিল আৰু [[জ্ঞানদাভিৰাম বৰুৱা]] পিছলৈ [[অসম সাহিত্য সভা]]ৰ সভাপতি নিৰ্বাচিত হৈছিল<ref name=siva></ref><ref>{{Cite web |title=আৰ্কাইভ কপি |url=http://enajori.com/literature/lit_org/Asam_Sahitya_Sabha.html |access-date=2011-09-22 |archivedate=2011-10-16 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20111016025524/http://www.enajori.com/literature/lit_org/Asam_Sahitya_Sabha.html |deadurl=yes }}</ref>। ==মৃত্যু== ১৮৯৪ চন ২৫ মাৰ্চত গুণাভিৰাম বৰুৱাৰ মৃত্যু ঘটে।<ref>মোৰ জীৱন সোঁৱৰণ, লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱা, পৃ:নং;৩ প্ৰকাশক: প্ৰদ্যুৎ হাজৰিকা, বনলতা, ২০০৮</ref> ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Wikisource author|গুণাভিৰাম বৰুৱা}} {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:অসমীয়া নাট্যকাৰ]] [[শ্ৰেণী:অসমীয়া প্ৰবন্ধকাৰ]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ পাব্লিক ডমেইনৰ অন্তৰ্ভুক্ত লিখক]] i0t3npkat2iym9vpz4l6tg794naxryn 606653 606652 2026-05-16T08:32:19Z BabulB 2558 606653 wikitext text/x-wiki {{infobox writer | name = গুণাভিৰাম বৰুৱা | image = গুণাভিৰাম বৰুৱা.jpg | imagesize = | alt = | caption = | pseudonym = | birth_name = | birth_date = ১২ জানুৱাৰী ১৮৩৪<ref name="১১">{{cite book | title=আসাম বন্ধু | publisher=অসম প্ৰকাশন পৰিষদ | author=শইকীয়া, ড° নগেন | year=১৯৮৪}}</ref> | birth_place = | death_date = [[২৫ মাৰ্চ]] ১৮৯৪ | death_place = | resting_place = | occupation = নাট্যকাৰ, বুৰঞ্জীবিদ, প্ৰবন্ধকাৰ, সমাজ সংস্কাৰক | language = [[অসমীয়া]] | nationality = [[ভাৰত|ভাৰতীয়]] | ethnicity = | citizenship = [[ভাৰত]] | education = | alma_mater = | period = | genre = | subject = | movement = | notableworks = [[ৰাম-নৱমী নাটক|ৰাম-নৱমী]] | spouse = [[বিষ্ণুপ্ৰিয়া দেৱী]] | partner = | children = [[স্বৰ্ণলতা বৰুৱা]]<br/>[[কৰুণাভিৰাম বৰুৱা]]<br/>[[জ্ঞানদাভিৰাম বৰুৱা]] | relatives = | influences = | influenced = | awards = | signature = | signature_alt = | website = }} '''গুণাভিৰাম বৰুৱা''' (১৮৩৪-১৮৯৪) এগৰাকী [[অসমীয়া]] সাহিত্যিক, নাট্যকাৰ, প্ৰবন্ধকাৰ, বুৰঞ্জীবিদ আৰু সমাজ সংস্কাৰক।<ref name="নেওগ">{{cite web | title=অন্বেষণ ঊনবিংশ শতিকা আৰু অন্যান্য | publisher=পূৰ্বায়ণ প্ৰকাশন | accessdate=17 October 2024 | author=মিলন নেওগ | pages=২১}}</ref> তেখেতক ঊনবিংশ শতিকাৰ আধুনিক [[অসমীয়া সাহিত্য]]ৰ এগৰাকী পথ-প্ৰদৰ্শক ৰূপে গণ্য কৰা হয়<ref name=datta>[http://books.google.co.in/books?id=ObFCT5_taSgC&pg=PA392&lpg=PA392&dq=satyendranath+sarma&source=bl&ots=mVA-YuFXr4&sig=9cHLs1l0nKsX_B9OjLAkjz0_F8A&hl=en&ei=19pwTsOKCIq8rAfd2ZmHBw&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=6&ved=0CEAQ6AEwBTgK#v=onepage&q=satyendranath%20sarma&f=false]The Encyclopaedia Of Indian Literature,Volume One,By Amaresh Datta, আহৰণ ২২.০৯.২০১১</ref>। অসমীয়া নাটকৰ আধুনিক ধাৰা প্ৰকৃততে তেওঁৰ "[[ৰাম নৱমী]]" (১৮৫৭)ৰ পৰাই আৰম্ভ হয়<ref name=satya>[http://indianreview.in/modern-assamese-drama-satya-prasad-barua/]Modern Assamese Drama,by Satya Prasad Barua, আহৰণ ২২.০৯.২০১১</ref>। ==শিক্ষা আৰু কৰ্ম জীৱন== ১৮৩৭ চনত, যোৰহাটত গুণাভিৰাম বৰুৱাৰ জন্ম হয়। দেউতাক ৰণৰাম বৰুৱা।<ref name="সত্যেন্দ্ৰনাথ শৰ্মা">{{cite book | title=অসমীয়া সাহিত্যৰ সমীক্ষাত্মক ইতিবৃত্ত | publisher=প্ৰতিমা দেৱী | author=সত্যেন্দ্ৰনাথ শৰ্মা | authorlink=হেমচন্দ্ৰ-গুণাভিৰামৰ অভ্যুদয় | year=আগষ্ট, ২০০০ | location=[[গুৱাহাটী]]}}</ref>সৰুতে পিতৃ বিয়োগ হোৱাত [[আনন্দৰাম ঢেকিয়াল ফুকন|আনন্দৰাম ঢেকিয়াল ফুকনৰ]] তত্বাৱধানতাত [[কলিকতা|কলিকতাৰ]] [[প্ৰেচিডেন্সি কলেজ|প্ৰেচিডেন্সি কলেজত]] দ্বিতীয় বাৰ্ষিকলৈ পঢ়ি আইনৰ পাঠ্যক্ৰমত নাম লিখায়।<ref name=siva>{{Cite web |title=আৰ্কাইভ কপি |url=http://onlinesivasagar.com/literature/gunabhiram-barua.html |access-date=2011-09-22 |archivedate=2018-04-18 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180418170927/http://www.onlinesivasagar.com/literature/gunabhiram-barua.html |deadurl=yes }}</ref> গুণাভিৰাম বৰুৱা, কালিৰাম বৰুৱা আৰু [[আনন্দৰাম ঢেকিয়াল ফুকন]] মূলতঃ একেটা পৰিয়ালৰ মানুহ। ১৮৮০ চনত গুণাভিৰাম বৰুৱাই আনন্দৰাম ঢেকিয়াল ফুকনৰ জীৱন চৰিত লিখি প্ৰকাশ কৰে।<ref name="সত্যেন্দ্ৰনাথ শৰ্মা"/> কলিকতাৰ পৰা আহি বৰুৱাই ব্ৰিটিছ চৰকাৰৰ অধীনত অতিৰিক্ত সহকাৰী উপায়ুক্তৰ চাকৰিত যোগদান কৰে। ১৮৫৯ চনত চাকৰিত যোগদান কৰা গুণাভিৰামে এবছৰৰ পিছতেই একষ্ট্ৰা-এছিষ্টেণ্ট কমিছনাৰ পদলৈ পদোন্নতি লাভ কৰিছিল। ত্ৰিশ বছৰ চাকৰি কৰাৰ পাছত ১৮৯০ চনত চাকৰিৰ পৰা অৱসৰ গ্ৰহণ কৰি তেওঁ [[কলিকতা|কলিকতাত]] নিগাজীকৈ থাকিবলৈ লয়। ১৮৯৪ চনত কলিকতাতে তেওঁৰ মৃত্যু হয়। <ref name="সত্যেন্দ্ৰনাথ শৰ্মা"/> কলিকতাত থাকোঁতেই তেওঁ সমাজ সংস্কাৰক [[ঈশ্বৰচন্দ্ৰ বিদ্যাসাগৰ]]ৰ সান্নিধ্যলৈ আহে আৰু [[ব্ৰাহ্ম সমাজ]]ৰ দ্বাৰা অনুপ্ৰাণিত হয়<ref name=siva></ref>। ব্ৰাহ্মণ হোৱা সত্ত্বেও হিন্দু ধৰ্মৰ গোড়ামি দেখি তেওঁ ব্ৰাহ্মধৰ্ম গ্ৰহণ কৰি<ref name="সত্যেন্দ্ৰনাথ শৰ্মা"/> সমাজ সংস্কাৰমূলক কাম-কাজত আগভাগ লৈছিল। প্ৰথমা পত্নী ব্ৰজসুন্দৰী<ref name="সত্যেন্দ্ৰনাথ শৰ্মা"/>ৰ মৃত্যুৰ পিছত গুণাভিৰাম বৰুৱাই এগৰাকী ব্ৰাহ্মণ বিধবা বিষ্ণুপ্ৰিয়াক বিয়া কৰায়<ref name=nali>[http://books.google.co.in/books?id=1lTnv6o-d_oC&pg=PA25&lpg=PA25&dq=gunabhiram+barua&source=bl&ots=uc3P8pIZFy&sig=dAlVEP0PF_DS1hHuvQMb0liyl2E&hl=en&ei=YwN7TtL-H8-fiAfJ_Kgp&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=7&ved=0CD0Q6AEwBjgU#v=onepage&q=gunabhiram%20barua&f=false]Handbook of twentieth-century literatures of India,By Nalini Natarajan & Emmanuel Sampath Nelson, আহৰণ ২২.০৯.২০১১</ref>। নাৰী শিক্ষাৰ ক্ষেত্ৰতো গুণাভিৰাম বৰুৱাই বৰঙণি আগবঢ়াইছিল আৰু [[নগাঁৱ]]ত চাকৰি কৰি থাকোঁতে নিজৰ জীয়েক স্বৰ্ণলতা দেৱীক কলিকতালৈ শিক্ষা গ্ৰহণৰ বাবে পঠাইছিল। ==সাহিত্যিক জীৱন== অসমীয়া আলোচনী "[[অৰুণোদই]]"ৰ পাতত গুণাভিৰাম বৰুৱাই সাহিত্যিক জীৱনৰ পাতনি মেলে<ref name=datta></ref>। তাত তেওঁ নাৰী শিক্ষা আৰু বিবাহ সংস্কাৰৰ ওপৰত কিছু প্ৰবন্ধ লিখিছিল। ১৮৫৭ চনত তেওঁৰ প্ৰথম নাটক "[[ৰাম-নৱমী নাটক|ৰাম-নৱমী]]"ৰ পৰাই আধুনিক অসমীয়া নাট্য সাহিত্যৰ ধাৰা আৰম্ভ হয়। "ৰামচন্দ্ৰ" আৰু "নৱমী" নামৰ দুটা মুখ্য চৰিত্ৰ লৈ লিখা এই নাটৰ মূল বিষয়বস্তু আছিল বিধবা বিবাহ<ref name=satya></ref>। বিবাহ সংস্কাৰৰ সপক্ষে চলা আন্দোলনক ই যথেষ্ট ইন্ধন যোগায় আৰু ১৮৫৬ চনত ব্ৰিটিছ চৰকাৰে বিধবা বিবাহৰ সপক্ষে আইনী ৰায় দিয়ে<ref name=datta></ref>। ১৮৮৬ চনত লিখা তেওঁৰ আন এখন সামাজিক নাটক আছিল "বিবাহ ৰহস্য" য'ত কানি-আসক্ত অসমীয়া মানুহৰ চৰিত্ৰ বৰ্ণনা কৰা হৈছিল। কিন্তু এইখন নাট সম্পূৰ্ণ নহ'ল। ১৮৮৫-৮৬ চনত গুণাভিৰাম বৰুৱাই "[[আসাম বন্ধু]]" নামৰ এখন আলোচনী প্ৰকাশ আৰু সম্পাদনা কৰে। ইয়াতো তেওঁৰ আৰু আন প্ৰবন্ধকাৰৰ বহু ৰচনা প্ৰকাশ পাইছিল<ref name=nali></ref>। তেওঁ প্ৰথম অসমীয়া জীৱনী "[[আনন্দৰাম ঢেকিয়াল ফুকনৰ জীৱন-চৰিত্ৰ]]" ১৮৮০ চনত লিখি উলিয়ায়<ref name=nali></ref>। তেখেতৰ আন এক গুৰুত্বপূৰ্ণ অৱদান আছিল ১৮৮৪ চনত লিখা [[আসাম বুৰঞ্জী]] য'ত প্ৰাচীন কালৰ পৰা অসমত ব্ৰিটিছ শাসনৰ আৰম্ভণিলৈকে ঘটনাৱলী বৰ্ণনা কৰা হৈছে<ref name=datta></ref>। মৃত্যুৰ পিছত ১৯১২ চনত প্ৰকাশ পোৱা "কঠিন শব্দৰ ৰহস্য ব্যাখ্যা" এখন হাস্যৰসাত্মক পুথি<ref name=nali></ref>। তদুপৰি তেওঁ "[[জোনাকী]]" আলোচনীত "সৌমাৰ ভ্ৰমণ", "অলিখিত বুৰঞ্জী" আদি প্ৰবন্ধ সহজ-সৰল ভাষাৰে লিখি গৈছে<ref name=nali></ref>। গুৰুদত্ত ছদ্মনাম লৈ তেওঁ বিজুলী কাকতত কেইবাটাও সৰল কবিতা লিখিছিল। গুণাভিৰাম বৰুৱাৰ পত্নী আৰু সন্তানো তেওঁৰ আদৰ্শৰ দ্বাৰা অনুপ্ৰাণিত হৈছিল। জী [[স্বৰ্ণলতা বৰুৱা| স্বৰ্ণলতাই]] "[[ল'ৰাৰ বন্ধু]]" আলোচনীলৈ বৰঙনি আগবঢ়াইছিল। ১৮৮৪ চনত তেওঁৰ পত্নী বিষ্ণুপ্ৰিয়াই "নীতি কথা" নামৰ এখন নৈতিক সাধু কথাৰ পুথি লিখে<ref name=siva></ref>। পুত্ৰ [[কৰুণাভিৰাম বৰুৱা]]ই ১৮৮৮ চনত প্ৰথম অসমীয়া শিশু আলোচনী "[[ল'ৰাৰ বন্ধু]]" আলোচনী সম্পাদনা কৰিছিল আৰু [[জ্ঞানদাভিৰাম বৰুৱা]] পিছলৈ [[অসম সাহিত্য সভা]]ৰ সভাপতি নিৰ্বাচিত হৈছিল<ref name=siva></ref><ref>{{Cite web |title=আৰ্কাইভ কপি |url=http://enajori.com/literature/lit_org/Asam_Sahitya_Sabha.html |access-date=2011-09-22 |archivedate=2011-10-16 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20111016025524/http://www.enajori.com/literature/lit_org/Asam_Sahitya_Sabha.html |deadurl=yes }}</ref>। ==মৃত্যু== ১৮৯৪ চন ২৫ মাৰ্চত গুণাভিৰাম বৰুৱাৰ মৃত্যু ঘটে।<ref>মোৰ জীৱন সোঁৱৰণ, লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱা, পৃ:নং;৩ প্ৰকাশক: প্ৰদ্যুৎ হাজৰিকা, বনলতা, ২০০৮</ref> ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Wikisource author|গুণাভিৰাম বৰুৱা}} {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:অসমীয়া নাট্যকাৰ]] [[শ্ৰেণী:অসমীয়া প্ৰবন্ধকাৰ]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ পাব্লিক ডমেইনৰ অন্তৰ্ভুক্ত লিখক]] 5ctyvu9aohz17x8rce3afb1d8k0d7a0 3 25422 606656 339474 2026-05-16T09:41:46Z ~2026-29438-24 49892 /* জবিদুলহক */ নতুন অনুচ্ছেদ 606656 wikitext text/x-wiki {{স্বাগতম|নাম=অনিমেষ বৰা}} '''[[User:Bishnu_Saikia|<span style='font-family: "Trebuchet MS"; color:#4B0082'><big>বি</big><small>ষ্ণু শ‍ইকীয়া</small></span>]]''' ^{<small>[[User talk:Bishnu_Saikia|<span style = 'color:#4B0082'>বাৰ্তা</span>]]</small>} 15:05, 6 জুন 2012 (UTC) ==সুন্দৰ== বৰ ভালদৰে আপুনি কামত লাগিছে| দেখি ভাল লাগিল| লাগি থাকক এনেদৰেই| কিবা অসুবিধা পালে জনাব| '''[[User:Bishnu_Saikia|<span style='font-family: "Trebuchet MS"; color:#4B0082'><big>বি</big><small>ষ্ণু শ‍ইকীয়া</small></span>]]''' ^{<small>[[User talk:Bishnu_Saikia|<span style = 'color:#4B0082'>বাৰ্তা</span>]]</small>} 18:41, 7 জুন 2012 (UTC) ==ইঞ্জিনিয়াৰিং== আপুনি কামত লগা দেখি ভাল লাগিছে, ইঞ্জিনিয়াৰিঙ(ইঞ্জীনিয়াৰিং)ৰ অসমীয়া প্ৰতিশব্দ আছে আভিযান্ত্ৰীকি বা অভিযান্ত্ৰীক বিদ্যা পৃষ্ঠাখন অসমীয়া নামলৈ স্থানান্তৰ কৰাতো উচিত হ’ব[[User:Dipankar Chetia|<span style="text-shadow:gray 4px 4px 3px;"><font color="#663300">'''''দীপাংকৰ চেতিয়া'''''</font></span>]][[User Talk:Dipankar Chetia|<span style="text-shadow:gray 3px 3px 2px;">^{বাৰ্তা}</span>]] 16:41, 8 জুন 2012 (UTC) ==পোখালি== আপুনি একেলগে বহুবোৰ প্ৰবন্ধ আৰম্ভ কৰিছে, এনেকৈ সৰু সৰু প্ৰবন্ধ সৃষ্টি নকৰি এতিমধ্যে সৃষ্টি কৰা প্ৰৱন্ধসমূহ সমূহ সম্পূৰ্ণ কৰক (যেনে আপোনাৰ টাইটানিক বা অভিযান্ত্ৰিক বিদ্যা প্ৰবন্ধ দূটা সমূৰ্ণকৈ অনুবাদ কৰক তাৰ পাছত নতুন আৰম্ভ কৰক ), (অতি সৰু প্ৰৱন্ধসমূহ দৃষ্টিকূত হয়, আৰু এনেদৰে থাকি গ’লে পাছত আমাৰ বাবে সমস্যাৰ সৃষ্টি হয়), এনে অতি সৰু প্ৰবন্ধ মোহাৰিও পেলোৱা হ’ব পাৰে, [[User:Dipankar Chetia|<span style="text-shadow:gray 4px 4px 3px;"><font color="#663300">'''''দীপাংকৰ চেতিয়া'''''</font></span>]][[User Talk:Dipankar Chetia|<span style="text-shadow:gray 3px 3px 2px;">^{বাৰ্তা}</span>]] 08:01, 10 জুন 2012 (UTC) ==টাইটানিক== ম‍ই আপোনাৰ [[আৰ. এম. এছ. টাইটানিক|টাইটানিক]] প্ৰৱন্ধটোৰ info box টো মেৰামতি কৰি দিলো চাবচোন, প্ৰৱন্ধটো আপুনি এতিয়া বহলাব পাৰে [[User:Dipankar Chetia|<span style="text-shadow:gray 4px 4px 3px;"><font color="#663300">'''''দীপাংকৰ চেতিয়া'''''</font></span>]][[User Talk:Dipankar Chetia|<span style="text-shadow:gray 3px 3px 2px;">^{বাৰ্তা}</span>]] 09:53, 10 জুন 2012 (UTC) == পদক == {| style="border: 1px solid gray; background-color: #fdffe7;" |rowspan="2" valign="top" | [[Image:Exceptional newcomer.jpg|80px]] |rowspan="2" | |style="font-size: x-large; padding: 0; vertical-align: bottom; height: 1.1em;" | '''প্ৰতিভাবান নবাগত লেখক পদক''' |- |style="vertical-align: top; border-top: 1px solid gray;" | [[আৰ. এম. এছ. টাইটানিক ]], [[চুম্বক‎]], [[জিমেইল ‎]] শীৰ্ষক প্ৰবন্ধকেইটা চকু ফুৰোৱাৰ পিছত আপোনাৰ এই অৱদানৰ প্ৰতিদান স্বৰূপে এই পদক যাচিলো, আশাকৰো আপুনি এনেদৰেই অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াৰ সৈতে জড়িত হৈ থাকি অৱদান আগঢ়াই যাব। '''[[User:Bishnu_Saikia|<span style='font-family: "Trebuchet MS"; color:#4B0082'><big>বি</big><small>ষ্ণু শ‍ইকীয়া</small></span>]]''' ^{<small>[[User talk:Bishnu_Saikia|<span style = 'color:#4B0082'>বাৰ্তা</span>]]</small>} 15:47, 11 জুন 2012 (UTC)|} |} ==বঢ়িয়া== আপোনাৰ কামবোৰ পকা হৈ উঠিছে দেই, টাইটানিক সুন্দৰ হৈছে (পাৰিলে ইংৰাজী খনৰ পৰা Referenceখিনিও দি দিব), বঢ়িয়া লাগি থাকক [[User:Dipankar Chetia|<span style="text-shadow:gray 4px 4px 3px;"><font color="#663300">'''''দীপাংকৰ চেতিয়া'''''</font></span>]][[User Talk:Dipankar Chetia|<span style="text-shadow:gray 3px 3px 2px;">^{বাৰ্তা}</span>]] 14:17, 12 জুন 2012 (UTC) == তথ্যসূত্ৰ == আপুনি ইংৰাজী প্ৰবন্ধৰ সহায় লওঁতে তাত থকা ref টেগ্‌বোৰো অসমীয়া প্ৰবন্ধটোত ৰাখি থ'ব। তেতিয়া প্ৰবন্ধটোৰ বিশ্বাসযোগ্যতা বাঢ়ে। কিবা বুজি নাপালে মোৰ লগত যোগাযোগ কৰিব পাৰে। মই যোৰহাটৰে। [[সদস্য:Gitartha.bordoloi|— গীতাৰ্থ বৰদলৈ]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Gitartha.bordoloi|talk]]) 17:15, 12 জুন 2012 (UTC) ==চিত্ৰ সংযোগ== আপুনি দাৰ্জিলিং প্ৰবন্ধটো লিখোঁতে ফটোবোৰ নতুনকৈ আপল'ড কৰিছে নেকি? তেনে কৰিব নালাগে। ইংৰাজী প্ৰবন্ধটোত থকা ছবিখনৰ নামটো কপী কৰি আনি যথাস্থানত ভৰাই দিলেই হ'ব। [[সদস্য:Gitartha.bordoloi|— গীতাৰ্থ বৰদলৈ]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Gitartha.bordoloi|talk]]) 17:52, 14 জুন 2012 (UTC) ইংৰাজী প্ৰবন্ধটোৰ পৰা চিত্ৰৰ লিংকবোৰ কপি কৰাৰ পিছত দুখনমান চিত্ৰৰ লিংকসমূহ অস্তীত্বহীন বুলি দেখুৱাইছিল। সেয়ে সেই দুখন চিত্ৰ নতুনকৈ আপল'ড কৰিছিলো। [[সদস্য:Ani_ttbr|— অনিমেষ বৰা]] == সাঁচ প্ৰতিলেপন == তোমাৰ আগ্ৰহ দেখি ভাল লাগিছে| তুমি আজি প্ৰতিলিপি কৰা সাঁচ কিছুমানত অলপ সমস্যা আছিল| বিশেষকৈ ইংৰাজী সাঁচৰ লিংকৰ লগত| ইংৰাজী লিংকবোৰ কিছুমান সাঁচত থাকে আনহাতে কিছুমানত ডক ফাইলত| আগলৈ লক্ষ্য কৰিবা| লগতে /doc নথিখনো দুখনমানত অনা নাছিলা| ম‍ই চাই মেলি এতিয়া ঠিক কৰি দিলো| কিন্তু আগলৈ এই কামৰ পুনৰাবৃত্তি নহবৰ বাবে ম‍ই কৰা সংশোধনসমূহ ভালদৰে লক্ষ্য কৰিবা| আৰু শেষত ইয়াকৈ কৈ সামৰো "[[Wikipedia:Be bold|'''Be bold''']]", আজি হোৱা ভুল সমূহ নগন্য| চিন্তাৰ কাৰণ নাই| কিবা প্ৰশ্ন থাকিলে নিসংকোচে জনাবা| লগতে [[কোকোৰাঝাৰ জিলা]]খনো আৰম্ভ কৰিয়েই এৰিলা কিয়? [[হিমালয়]] প্ৰবন্ধটো তুমি লিখিবা বুলি বাট চালো| '''[[User:Bishnu_Saikia|<span style='font-family: "Trebuchet MS"; color:#4B0082'><big>বি</big><small>ষ্ণু শ‍ইকীয়া</small></span>]]''' ^{<small>[[User talk:Bishnu_Saikia|<span style = 'color:#4B0082'>বাৰ্তা</span>]]</small>} 11:52, 26 জুন 2012 (UTC) [[ছাইনা নেহৱাল]] শেষ হোৱাৰ পাছতেই [[কোকৰাঝাৰ জিলা]] টো লিখিম বুলি ভাবিছোঁ। [[হিমালয়]]টো লিখিবলৈ চেষ্টা কৰিম বাৰু। [[সদস্য:Ani_ttbr|— অনিমেষ বৰা]] == পুৰস্কাৰ == {| style="border: 1px solid gray; background-color: #fdffe7;" |rowspan="2" valign="middle" | {{#ifeq:{{{2}}}|alt|[[File:Tireless Contributor Barnstar Hires.gif|100px]]|[[Image:Tireless_Contributor_Barnstar.gif|100px]]}} |rowspan="2" | |style="font-size: x-large; padding: 0; vertical-align: middle; height: 1.1em;" | '''অক্লান্ত কৰ্মী পদক''' |- |style="vertical-align: middle; border-top: 1px solid gray;" |অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াত তোমাৰ মূল্যবান অৱদানৰ বাবে ম‍ই ৱিকিপিডিয়া সম্প্ৰদায়ৰ হৈ তোমাক কৃতজ্ঞতা জনালোঁ। আশাকৰোঁ তুমি আগলৈকো এনেদৰেই ৱিকিপিডিয়াৰ লগত জড়িত হৈ থাকি ইয়াৰ উন্নতি সাধন কৰিবা। '''[[User:Bishnu_Saikia|<span style='font-family: "Trebuchet MS"; color:#4B0082'><big>বি</big><small>ষ্ণু শ‍ইকীয়া</small></span>]]''' ^{<small>[[User talk:Bishnu_Saikia|<span style = 'color:#4B0082'>বাৰ্তা</span>]]</small>} 09:58, 8 জুলাই 2012 (UTC)) |} == তথ্যসূত্ৰ == তুমি ProveIt সঁজুলিটোৰে তথ্যসূত্ৰ দিওঁতে দুটামান কথাত চকু দিবা। তুমি কেৱল URL আৰু TITLE লিখি থোৱা। কিন্তু সম্পূৰ্ণ তথ্যসূত্ৰৰ বাবে Publisher, Publication date, Author (যদি এইবোৰ থাকে) আদিও লিখা উচিত। গোটেইবোৰ লিখাৰ লাভ এয়াই যে পিছলৈ ৱেব লিংকটোৱে কাম নকৰা হ'লে সম্পূৰ্ণ তথ্যসূত্ৰখিনি বিশ্বাসযোগ্যতাৰ বাবে যথেষ্ট হ'ব। হেপ্পী ৱিকিং! :) [[সদস্য:Gitartha.bordoloi|— গীতাৰ্থ বৰদলৈ]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Gitartha.bordoloi|talk]]) 18:25, 20 আগষ্ট 2012 (UTC) হ'ব বাৰু। কথাষাৰ মনত ৰাখিম। [[সদস্য:Ani ttbr|Ani ttbr]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Ani ttbr|talk]]) 01:35, 21 আগষ্ট 2012 (UTC) == সাঁচ == ৰাষ্ট্ৰীয় তথ্যৰ সাঁচ কেইটা সৰল যদিও অলপ গণ্ডগোলীয়া| তুমি অনা কেইখনমানত অলপ ত্ৰুটি চকুত পৰিছে| ভালদৰে চাবাচোন| '''[[User:Bishnu_Saikia|<span style='font-family: "Trebuchet MS"; color:#4B0082'><big>বি</big><small>ষ্ণু শ‍ইকীয়া</small></span>]]''' ^{<small>[[User talk:Bishnu_Saikia|<span style = 'color:#4B0082'>বাৰ্তা</span>]]</small>} 14:29, 24 আগষ্ট 2012 (UTC) থিক আছে। [[সদস্য:Ani ttbr|Ani ttbr]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Ani ttbr|talk]]) 14:37, 24 আগষ্ট 2012 (UTC) == The Resilient Barnstar == {| style="border: 1px solid gray; background-color: #fdffe7;" |rowspan="2" valign="middle" | {{#ifeq:{{{2}}}|alt|[[File:Resilient Barnstar Hires.png|100px]]|[[Image:Resilient_Barnstar.png|100px]]}} |rowspan="2" | |style="font-size: x-large; padding: 0; vertical-align: middle; height: 1.1em;" | '''ৱিকি উদ্যোগীৰ পদক''' |- |style="vertical-align: middle; border-top: 1px solid gray;" | আপোনাৰ নেৰা নেপেৰা চেষ্টাৰ বলত এজন ভাল ৱিকিপিডিয়ান হৈ উঠা দেখি ভাল লাগিছে। লাগি থাকে যেন, এই কামনাৰে - [[সদস্য:Psneog|প্রভাকৰ শৰ্মা নেওগ]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Psneog|talk]]) 16:08, 29 আগষ্ট 2012 (UTC) |} ধন্যবাদ। [[সদস্য:Ani ttbr|Ani ttbr]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Ani ttbr|talk]]) 17:02, 29 আগষ্ট 2012 (UTC) == Infobox university == ঠিক কৰিলোঁ। Infobox university -ৰ আলোচনা চাব। [[সদস্য:Psneog|প্রভাকৰ শৰ্মা নেওগ]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Psneog|talk]]) 12:17, 2 ছেপ্টেম্বৰ 2012 (UTC) == পেঁপাৰ থুৰি == "থুৰি" কোন অংশটোক কয়? সেইটোও "পেঁপাৰ অংশবোৰ" ভাগটোত লিখি দিয়াঁ। [[সদস্য:Psneog|প্রভাকৰ শৰ্মা নেওগ]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Psneog|talk]]) 15:52, 9 অক্টোবৰ 2012 (UTC) ==পোখালি== "[[ মাও জে দঙ]]"ৰ নিচিনা প্ৰবন্ধত পোখালি টেগ্ নলগালেও হয়। অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াত পোখালি বুলিলে অতিমাত্ৰা চুটি বা এটাও স্বয়ংসম্পূৰ্ণ পৰিচ্ছেদ নথকা প্ৰবন্ধ বুলি ধৰা হয়। পোখালিৰ বিষয়ে এবাৰ কৰা আলোচনা [http://as.wikipedia.org/wiki/%E0%A7%B1%E0%A6%BF%E0%A6%95%E0%A6%BF%E0%A6%AA%E0%A6%BF%E0%A6%A1%E0%A6%BF%E0%A6%AF%E0%A6%BC%E0%A6%BE:%E0%A7%B0%E0%A6%BE%E0%A6%87%E0%A6%9C%E0%A7%B0_%E0%A6%9A%27%E0%A7%B0%E0%A6%BE_%28%E0%A6%AA%E0%A7%8D%E0%A7%B0%E0%A6%B8%E0%A7%8D%E0%A6%A4%E0%A6%BE%E0%A7%B1%E0%A6%B8%E0%A6%AE%E0%A7%82%E0%A6%B9%29/Archive_1#.E0.A6.A8.E0.A6.A4.E0.A7.81.E0.A6.A8_.E0.A6.AA.E0.A7.8D.E0.A7.B0.E0.A6.AC.E0.A6.A8.E0.A7.8D.E0.A6.A7 ইয়াত] পাবা। [[সদস্য:Gitartha.bordoloi|— গীতাৰ্থ বৰদলৈ]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Gitartha.bordoloi|talk]]) 15:18, 30 অক্টোবৰ 2012 (UTC) == চিত্ৰ যোগ == অনিমেষ, তুমি [[:en:Wikipedia:Non-free content|এইখন]] এবাৰ থুলমূলভাৱে পঢ়ি চোৱাচোন| তুমি আজি আপল’ড কৰা চিত্ৰ দুখনমান মুক্ত নহয়আৰু অমুক্ত সমলৰ আওতাটো নপৰে| কোনোৱে পাছত আপত্তি কৰাৰ থল আছে| <span style="white-space:nowrap;text-shadow:#00BFFF 0em 0em 0.8em,#EE82EE -0.8em -0.8em 0.9em,#1D6B00 0.7em 0.7em 0.8em;color:#FF0000">'''[[User:Bishnu_Saikia|বিষ্ণু শইকীয়া]]'''⇒<span style="font-size: 25px;">[[User talk:Bishnu_Saikia|✉]]</span></span> 20:35, 2 নৱেম্বৰ 2012 (UTC) == আলোচনা == [[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (প্ৰস্তাৱসমূহ)#প্ৰবন্ধৰ প্ৰতিলিপি সম্পৰ্কে নমনীয়তাৰ প্ৰস্তাৱ|ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (প্ৰস্তাৱসমূহ)]] চাওক| ইয়াত প্ৰতিলিপি সম্পৰ্কীয় এক আলোচনা উত্থাপন কৰা হৈছে| আপুনি সেই পৃষ্ঠাত নিজৰ মতামত দিবৰ বাবে অনুৰোধ জনালো| <span style="white-space:nowrap;text-shadow:#00BFFF 0em 0em 0.8em,#EE82EE -0.8em -0.8em 0.9em,#1D6B00 0.7em 0.7em 0.8em;color:#FF0000">'''[[User:Bishnu_Saikia|বিষ্ণু শইকীয়া]]'''⇒<span style="font-size: 25px;">[[User talk:Bishnu_Saikia|✉]]</span></span> 15:20, 17 নৱেম্বৰ 2012 (UTC) == ইংরেজি প্রবন্ধ == অনুগ্রহপূর্বক [[:en:Dainik Janambhumi|ইংরেজি প্রবন্ধ টি]] বর্ধিত করুন। (please expand the English article)--[[সদস্য:Titodutta|Titodutta]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Titodutta|talk]]) 02:21, 18 ডিচেম্বৰ 2012 (UTC) == প্ৰবন্ধকাৰ পদক == {| style="border: 1px solid gray; background-color: #fdffe7;" |rowspan="2" valign="middle" | {{#ifeq:{{{2}}}|alt|[[File:Writers Barnstar Hires.png|100px]]|[[File:Writer's barnstar.png|100px]]}} |rowspan="2" | |style="font-size: x-large; padding: 0; vertical-align: middle; height: 1.1em;" | '''ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধকাৰ পদক''' |- |style="vertical-align: middle; border-top: 1px solid gray;" | [http://toolserver.org/~tparis/pages/index.php?name=Ani+ttbr&lang=as&wiki=wikipedia&namespace=0&redirects=noredirects&getall=1 ১০০ + প্ৰবন্ধ] অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াত লিখি এইখন সমৄদ্ধিশালী কৰি তোলাৰ বাবে অভিনন্দন আৰু কৃতজ্ঞতা সহকাৰে তোমালৈ এই পদকটো আগবঢ়াবলৈ পাই ম‍ই অত্যন্ত সুখী আৰু গৌৰৱবোধ কৰিছো। আশাকৰোঁ তুমি এনেদৰেই তোমাৰ বলিষ্ঠ সম্পাদনাৰে ৱিকিপিডিয়াৰ লগত জড়িত হৈ ৰ’বা। <span style="white-space:nowrap;text-shadow:#00BFFF 0em 0em 0.8em,#EE82EE -0.8em -0.8em 0.9em,#1D6B00 0.7em 0.7em 0.8em;color:#FF0000">'''[[User:Bishnu_Saikia|বিষ্ণু শইকীয়া]]'''⇒<span style="font-size: 25px;">[[User talk:Bishnu_Saikia|✉]]</span></span> 15:16, 18 ডিচেম্বৰ 2012 (UTC) |} ==এটা অনুৰোধ== বি:দ্ৰ: বহুদিনৰ পাছত তোমালৈ এই পদকটো আগবঢ়ালো। কিন্তু দৰাচলতে আন কেইবাটাও পদক তোমাৰ প্ৰাপ্য আছিল। ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰায়বোৰ দিশ চকু ফুৰোৱাৰ পাছত এই কামটো বাকীয়েই থাকি যায়, গতিকে বেয়া নাপাবা। [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপ্ৰকল্প ৱিকিপিডিয়া বঁটাসমূহ|ৱিকিপ্ৰকল্প ৱিকিপিডিয়া বঁটাপ্ৰদান প্ৰকল্পৰ]] তুমিও এজন সক্ৰিয় অংশীদাৰ হ’বৰ বাবে আমন্ত্ৰন জনাইছো আৰু নবাগত আৰু আন সদস্যসকলক ৱিকিপিডিয়াৰ বিভিন্ন পদক প্ৰদানেৰে উত্‍সাহিত কৰিবা বুলি আশা কৰিছো। আমাৰ অৱসৰ লোৱাৰ সময় আহিল। গতিকে এতিয়া ৱিকিখন আগুৱাই নিয়াৰ দায়িত্ব তোমালোকৰ দৰে নিষ্ঠাবান ৱিকিপিডিয়ানসকলৰ ওপৰতেই নিৰ্ভৰশীল। পুণৰ ধন্যবাদেৰে। <span style="white-space:nowrap;text-shadow:#00BFFF 0em 0em 0.8em,#EE82EE -0.8em -0.8em 0.9em,#1D6B00 0.7em 0.7em 0.8em;color:#FF0000">'''[[User:Bishnu_Saikia|বিষ্ণু শইকীয়া]]'''⇒<span style="font-size: 25px;">[[User talk:Bishnu_Saikia|✉]]</span></span> 15:16, 18 ডিচেম্বৰ 2012 (UTC) ==লোকসভাৰ সমষ্টি== লোকসভা সমষ্টিবোৰৰ বিষয়ে লিখাৰ বাবে আপোনালৈ বহু ধন্যবাদ। এই সংক্ৰান্তত মোৰ অলপ কবলগীয়া - ১) 'Assembly segments' ৰ অনুবাদ 'গোটসমূহ' বুলি কৰাতকৈ 'বিধানসভাৰ সমষ্টিসমূহ' বুলি কৰিলে বেছি ভাল হয় নেকি? ২। প্ৰবন্ধবোৰ পোখালি শ্ৰেণীৰ অন্তৰ্ভূক্ত কৰাৰ সলনি পোনেপোনে অসম আৰু ৰাজনীতি শ্ৰেণীভূক্ত কৰা ভাল হব নেকি? প্ৰবন্ধবোৰ চমু হব পাৰে, কিন্তু তথ্যৰ দিশৰ পৰা পৰ্যাপ্ত। ইংৰাজী প্ৰবন্ধকেইটাকো পোখালি শ্ৰেণীভূক্ত কৰা হোৱা নাই। [[সদস্য:Babulbaishya|বাবুল বৈশ্য]] 04:32, 24 ডিচেম্বৰ 2012 (UTC) :কথাটো থিকেই। বিধানসভা সমষ্টি বুলি লিখিলেহে ভাল হ'ব। থিক কৰি দিম বাৰু। [[সদস্য:Ani ttbr|Ani ttbr]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Ani ttbr|talk]]) 04:46, 24 ডিচেম্বৰ 2012 (UTC) ==অমূল্য অৱদান পদক== {| style="border: 1px solid gray; background-color: #fdffe7;" |rowspan="2" valign="middle" | {{#ifeq:{{{2}}}|alt|[[File:Allaroundamazingbarnstar.png|100px]]|[[File:Allaroundamazingbarnstar.png|100px]]}} |rowspan="2" | |style="font-size: x-large; padding: 0; vertical-align: middle; height: 1.1em;" | '''অমূল্য অৱদান পদক''' |- |style="vertical-align: middle; border-top: 1px solid gray;" | অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াত [http://toolserver.org/~tparis/pages/index.php?name=Ani+ttbr&lang=as&wiki=wikipedia&namespace=0&redirects=noredirects&getall=1 ২০০ টা প্ৰবন্ধ] লিখি ইয়াক সমৃদ্ধিশালী কৰি তোলাৰ বাবে কৃতজ্ঞতা সহকাৰে তোমালৈ এই পদকটো আগবঢ়ালোঁ। আশা কৰোঁ তুমি এনেদৰেই অসমীয়া ৱিকিপিডিয়ালৈ অৱদান আগবঢ়াই যাবা। [[সদস্য:Gitartha.bordoloi|— গীতাৰ্থ বৰদলৈ]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Gitartha.bordoloi|talk]]) 09:35, 14 জানুৱাৰী 2013 (UTC) |} : ধন্যবাদ। [[সদস্য:Ani ttbr|Ani ttbr]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Ani ttbr|talk]]) 12:51, 14 জানুৱাৰী 2013 (UTC) == আপুনি জানেনে == বেটুপাতৰ আপুনি জানেনে শিতানটোৰ বাবে চাৰিটা বা পাঁচটা তথ্য উলিয়াব পাৰিবানে? বেলেগ বেলেগ বিষয় ল'বা আৰু মন কৰিবা যাতে বাক্যটোত অন্ততঃ এটা নীলা লিংক থাকে। লগতে সামঞ্জস্য থকা সৰু ছবি এখন দিবা। আপডে'টৰ কাৰণে সাঁচ এইটো: [[সাঁচ:আজিৰ আপুনি জানেনে]]। [[সদস্য:Gitartha.bordoloi|— গীতাৰ্থ বৰদলৈ]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Gitartha.bordoloi|talk]]) 18:54, 16 জানুৱাৰী 2013 (UTC) :হ'ব বাৰু। কাইলৈ লিখিম। [[সদস্য:Ani ttbr|Ani ttbr]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Ani ttbr|talk]]) 18:58, 16 জানুৱাৰী 2013 (UTC) == সোণাৰাম চুতীয়া == সোণাৰাম চুতীয়া প্ৰৱন্ধটোৰ "ধৰ্মান্তৰিত হোৱাৰ সিদ্ধান্ত" উপ-শীৰ্ষৰ অন্তৰ্ভাগত কিবা এটা গোলমাল হৈছে। বাক্য এটা অৰ্ধসমাপ্ত হৈ আছে যেন লাগিছে। আপুনি আৰম্ভ কৰিছিল নেকি? "ড০ বেণু গগৈ, ড০ গৌতম গগৈ (২০০৫). তিমিৰ ফাৰিয়া বাজ" প্ৰসঙ্গ পুথিৰ নাম আছে৷ এবাৰ মন কৰিবচোন৷ [[সদস্য:Anjal Borah|Anjal Borah]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Anjal Borah|talk]]) 06:10, 1 ফেব্ৰুৱাৰী 2013 (UTC) :হয়। ময়েই আৰম্ভ কৰিছিলোঁ। বৰ্তমান কিতাপখন ঘৰতহে আছে। পাছতহে ঠিক কৰিব লাগিব। [[সদস্য:Ani ttbr|Ani ttbr]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Ani ttbr|talk]]) 14:08, 1 ফেব্ৰুৱাৰী 2013 (UTC) ==গৱেষণাধৰ্মী/বিশ্লেষণাত্মক প্ৰবন্ধ== অনিমেষ [[ভূপেন হাজৰিকাৰ সাহিত্য]] প্ৰবন্ধটোৰ লিখন শৈলীটো অলপ গৱেষণা ধৰ্মী হৈছে নেকি বাৰু, ৱিকিফাই কৰিব লাগিব নেকি? <font face="Mistral" color="blue" size="2.5">[[User:Dipankar Chetia|দীপাংকৰ চেতিয়া]]</font><font face="Wingdings" color="green" size="5">[[User talk:Dipankar Chetia|?]]</font> 10:49, 11 জুলাই 2013 (UTC) :গীতাৰ্থ দাই মোক এই কথাটো কৈছিল। এই প্ৰবন্ধটো ৱিকিফাই কৰিব লাগিব। লগতে [[ভূপেন হাজৰিকাৰ গীত]] প্ৰবন্ধটো [[ভূপেন্দ্ৰ সংগীত]]ৰ লগত একেলগ কৰি দিলে ভাল হব চাগে। [[সদস্য:Ani ttbr|Ani ttbr]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Ani ttbr|talk]]) 17:26, 11 জুলাই 2013 (UTC) == নিৰ্বাচিত প্ৰবন্ধ/আগষ্ট == চাবাচোন: [[ৱিকিপিডিয়া বাৰ্তা:নিৰ্বাচিত প্ৰবন্ধ/প্ৰস্তাৱ]] [[সদস্য:Gitartha.bordoloi|— গীতাৰ্থ বৰদলৈ]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Gitartha.bordoloi|talk]]) 18:12, 23 জুলাই 2013 (UTC) == নিকাকৰণ == [[ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ]] প্ৰবন্ধটো নিৰ্বাচিত প্ৰবন্ধৰ শাৰীলৈ নিবলৈ কিবা কিবি কৰাচোন। প্ৰবন্ধটোৰ লিংকবোৰ ৰঙা হৈ আছে। চব অসমীয়া কৰাটো টান হ'ব। ইংৰাজীয়েই ভৰাব পাৰা। বানান, তথ্যসূত্ৰ, ভাষা অলপ চাবাচোন। ম‌ই কেইদিনমান অলপ ব্যস্ত। [[সদস্য:Gitartha.bordoloi|— গীতাৰ্থ বৰদলৈ]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Gitartha.bordoloi|talk]]) 13:50, 29 জুলাই 2013 (UTC) : চাম বাৰু। [[সদস্য:Ani ttbr|Ani ttbr]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Ani ttbr|talk]]) 13:54, 29 জুলাই 2013 (UTC) == বিলোপন নকৰা সম্পৰ্কত == মহাশয়, নমস্কাৰ ল’ব। মই নতুনকৈ অসমীয়া ৱিকিপেডিয়াৰ সদস্য হৈছো। মই মাখিবাহা, প্ৰচেষ্টা আদি বিষয় সম্পাদনা কৰি আছো। প্ৰচেষ্টা নামৰ বিষয়টো বিলোপনৰ মাপকাঠিৰ যোগ্য বুলি অভিহিত হৈছে। অনুগ্ৰহ কৰি ইয়াক বিলোপন নকৰাকৈ কেনেকৈ ৰাখিব পাৰিম জনাব। কাৰণ এই বিষয়টোত ইতিমধ্যে নতুন কথা সংযোগ কৰিছো। লগতে কোনো বিষয়ৰ উদ্ধৃতি কেনেদৰে দিয়ে জনাব। ধন্যবাদ সহকাৰে। আপোনাৰ বিশ্বাসী। ৰঞ্জিত শৰ্মা ০৬-০৯-২০১৩ == Tendulkar == যোগদান কৰা দেখি ভাল পাইছোঁ ইং প্ৰবন্ধটোও সঘনে সাল সলনি কৰি থকা যেন লাগিছে। আমি অলপ অপেক্ষা কৰোঁ নেকি? [[সদস্য:Psneog|প্রভাকৰ শৰ্মা নেওগ]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Psneog|talk]]) 09:26, 17 নৱেম্বৰ 2013 (UTC) ==ৱিকিপিডিয়া লক্ষীমপুৰ মিটআপ== অনিমেষ বিহুৰ পাছতে (১৫-২০ জানুৱাৰী) এখন ৱিকি মিটআপ [[উত্তৰ লক্ষীমপুৰ মহাবিদ্যালয়]]ত আয়োজন কৰিবলৈ মহাবিদ্যালয়ৰ কিছু লোকে মোক কৈছে, ম‍ই পৰা পক্ষত থাকিম তুমি পাৰিবানে থাকিব? এই পৃষ্ঠাটো চাবাচোন [[ৱিকিপিডিয়া:গুৱাহাটী ৱিকি মীট-আপ ৩ (ৱিকি চাহমেল)#মতামত| ৱিকি মীট]] মতামত দিবা <font face="Mistral" color="blue" size="2.5">[[User:Dipankar Chetia|দীপাংকৰ চেতিয়া]]</font><font face="Wingdings" color="green" size="5">[[User talk:Dipankar Chetia|?]]</font> 09:56, 16 ডিচেম্বৰ 2013 (UTC) :: ম‍ই তোমাক তাৰিখটো জনাম সোণকালেই ৰ’বা, তোমাৰ ফোন নম্বৰটো দিবা, ইয়াত দিব নিবিছাৰিলে এইটোত দি দিবা, deep.jeet333@hotmail.com <font face="Mistral" color="blue" size="2.5">[[User:Dipankar Chetia|দীপাংকৰ চেতিয়া]]</font><font face="Wingdings" color="green" size="5">[[User talk:Dipankar Chetia|?]]</font> 11:23, 26 ডিচেম্বৰ 2013 (UTC) == সাঁচ:অসমৰ প্ৰসিদ্ধ ব্যক্তি‎‎ == সাঁচ:অসমৰ প্ৰসিদ্ধ ব্যক্তি‎‎ কাম নাইকৰা - মানে বিস্তাৰ/সংকোচ নোহোৱা হ'ল দেখোন। চাবাচোন। [[সদস্য:Psneog|প্রভাকৰ শৰ্মা নেওগ]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Psneog|talk]]) 10:39, 4 জানুৱাৰী 2014 (UTC) == new bug == See bug report https://bugzilla.wikimedia.org/show_bug.cgi?id=59778. discuss in Fb [[সদস্য:Psneog|প্রভাকৰ শৰ্মা নেওগ]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Psneog|talk]]) 22:50, 7 জানুৱাৰী 2014 (UTC) == এই মাহৰ ৱিকিপিডিয়ান: জানুৱাৰী == {{এই মাহৰ ৱিকিপিডিয়ান}} 07:50, 1 ফেব্ৰুৱাৰী 2014 (UTC) অভিনন্দন, অনিমেষ। [[সদস্য:Psneog|প্রভাকৰ শৰ্মা নেওগ]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Psneog|talk]]) 11:32, 1 ফেব্ৰুৱাৰী 2014 (UTC) :অভিনন্দন! - উদ্দীপ[[বিশেষ:বৰঙনিসমূহ/117.198.62.130|117.198.62.130]] 14:27, 1 ফেব্ৰুৱাৰী 2014 (UTC) অভিনন্দন,অনিমেষ৷ [[সদস্য:Rumi Borah|Rumi Borah]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Rumi Borah|talk]]) 05:41, 3 ফেব্ৰুৱাৰী 2014 (UTC) :: ধন্যবাদ। [[সদস্য:Ani ttbr|Ani ttbr]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Ani ttbr|talk]]) 13:26, 13 ফেব্ৰুৱাৰী 2014 (UTC) ==অক্লান্ত কৰ্মী পদক'== {| style="border: 1px solid gray; background-color: #fdffe7;" |rowspan="2" valign="middle" | {{#ifeq:{{{2}}}|alt|[[File:Tireless Contributor Barnstar Hires.gif|100px]]|[[Image:Tireless_Contributor_Barnstar.gif|100px]]}} |rowspan="2" | |style="font-size: x-large; padding: 0; vertical-align: middle; height: 1.1em;" | '''অক্লান্ত কৰ্মী পদক''' |- |style="vertical-align: middle; border-top: 1px solid gray;" | ৱিকিপিডিয়াত আপোনাৰ মূল্যবান অৱদানৰ বাবে কৃতজ্ঞতা জনালোঁ। আশাকৰোঁ আপুনি আগলৈও এনেকৈয়ে ৱিকিপিডিয়াক সমৃদ্ধিশালী কৰাৰ নিস্বাৰ্থ প্ৰয়াস কৰি থাকিব। <span style="white-space:nowrap;text-shadow:#00BFFF 0em 0em 0.8em,#EE82EE -0.8em -0.8em 0.9em,#1D6B00 0.7em 0.7em 0.8em;color:#FF0000">'''[[User:Bishnu_Saikia|বিষ্ণু শইকীয়া]]'''⇒<span style="font-size: 25px;">[[User talk:Bishnu_Saikia|✉]]</span></span> 11:22, 5 নৱেম্বৰ 2014 (UTC) |} == প্ৰজেক্ট টাইগাৰ ২.০ | ধন্যবাদ == {| style="border: 1px solid gray; background-color: #FFEBCD;" |rowspan="2" style="vertical-align:middle;" | [[File:Emoji u1f42f.svg|100px]] |rowspan="2" | |style="font-size: x-large; padding: 0; vertical-align: middle; height: 1.1em;" | '''ধন্যবাদ''' |- |style="vertical-align: middle; border-top: 1px solid gray;" | প্ৰিয় সতীৰ্থ, অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াত স্থানীয় ভাষাৰ সমল বৃদ্ধিৰ উদেশ্যেৰে আয়োজিত [[ৱিকিপিডিয়া:প্ৰজেক্ট টাইগাৰ ২.০|প্ৰজেক্ট টাইগাৰ ২.০]] শীৰ্ষক সম্পাদনা মেলাত আপুনি আগবঢ়োৱা অমূল্য অৱদানৰ বাবে কৃতজ্ঞতা জ্ঞাপন কৰিছোঁ। আপোনাক জনাব পাই সুখী হৈছোঁ যে প্ৰজেক্ট টাইগাৰ ২.০-ত অসমীয়া ৱিকিপিডিয়া সমাজৰ ১৮ জন অংশগ্ৰহণকাৰীয়ে '''২০৫''' টা প্ৰবন্ধ সৃষ্টি কৰি সম্পাদনা মেলাখনক সফল কৰি তোলে। আশা ৰাখিছোঁ আগলৈকে একেই উৎসাহেৰে আপুনি অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াৰ শ্ৰীবৃদ্ধিৰ বাবে কাম কৰি যাব৷ ধন্যবাদ। --[[User:SlowPhoton|SlowPhoton]] ([[User talk:SlowPhoton|talk]]) 11:12, 21 January 2020 (ইউ.টি.চি.) |} == আয়োজক পদক == {| style="border: 1px solid gray; background-color: #fdffe7;" |rowspan="2" valign="middle" | [[File:Aswiki2019- Group photo at the end of day 1.jpg|100px]] |rowspan="2" | |style="font-size: x-large; padding: 0; vertical-align: middle; height: 1.1em;" | '''আয়োজক পদক''' |- |style="vertical-align: middle; border-top: 1px solid gray;" | অসমীয়া ৱিকিমিডিয়াৰ প্ৰকল্পসমূহলৈ নিৰলসভাৱে আপুনি আগবঢ়াই যোৱা অৱদানৰ বাবে কৃতজ্ঞতাস্বৰূপে অসমীয়া ৱিকিমিডিয়া সমাজৰ তৰফৰ পৰা এই পদকটি আগবঢ়ালো। আশাকৰোঁ আপোনাৰ এই গতি ভৱিষ্যতেও একেদৰেই ৰ’ৱ৷ <span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px;">[[User:দিব্য দত্ত|<font color="#663300">'''দিব্য দত্ত'''</font>]]&nbsp;([[User Talk:দিব্য দত্ত|বাৰ্তা]])</span> 18:06, 24 April 2020 (ইউ.টি.চি.) |} == Project Tiger 2.0 - Feedback from writing contest participants (editors) and Hardware support recipients == <div style="border:8px red ridge;padding:6px;> [[File:Emoji_u1f42f.svg|right|100px|tiger face]] Dear Wikimedians, We hope this message finds you well. We sincerely thank you for your participation in Project Tiger 2.0 and we want to inform you that almost all the processes such as prize distribution etc related to the contest have been completed now. As we indicated earlier, because of the ongoing pandemic, we were unsure and currently cannot conduct the on-ground community Project Tiger workshop. We are at the last phase of this Project Tiger 2.0 and as a part of the online community consultation, we request you to spend some time to share your valuable feedback on the Project Tiger 2.0 writing contest. Please fill this [https://docs.google.com/forms/d/1ztyYBQc0UvmGDBhCx88QLS3F_Fmal2d7MuJsiMscluY/viewform form] to share your feedback, suggestions or concerns so that we can improve the program further. '''Note: If you want to answer any of the descriptive questions in your native language, please feel free to do so.''' Thank you. [[User:Nitesh Gill|Nitesh Gill]] ([[User talk:Nitesh Gill|talk]]) 15:57, 10 June 2020 (UTC) <!-- Message sent by User:Nitesh Gill@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Nitesh_Gill/list-3/PT2.0_Participants&oldid=20161047 --> </div> == REMINDER - Feedback from writing contest jury of Project Tiger 2.0 == <div style="border:8px red ridge;padding:6px;> [[File:Emoji_u1f42f.svg|right|100px|tiger face]] Dear Wikimedians, We hope this message finds you well. We sincerely thank you for your participation in Project Tiger 2.0 and we want to inform you that almost all the processes such as prize distribution etc related to the contest have been completed now. As we indicated earlier, because of the ongoing pandemic, we were unsure and currently cannot conduct the on-ground community Project Tiger workshop. We are at the last phase of this Project Tiger 2.0 and as a part of the online community consultation, we request you to spend some time to share your valuable feedback on the article writing jury process. Please '''fill this [https://docs.google.com/forms/d/1UoEQV-3LGbe_YJoalDXBdPgWp1i-HQWIwQglZZyIwB8/viewform form]''' to share your feedback, suggestions or concerns so that we can improve the program further. '''Note: If you want to answer any of the descriptive questions in your native language, please feel free to do so.''' Thank you. [[User:Nitesh Gill|Nitesh Gill]] ([[User talk:Nitesh Gill|talk]]) 06:24, 13 June 2020 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Nitesh Gill@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Nitesh_Gill/list/PT2.0_Jury_members&oldid=20159288 --> == ২০২১ চনৰ ৱিকিমিডিয়া ফাউণ্ডেচন নিৰ্বাচনৰ বাবে মনোনয়ন আহ্বান == প্ৰিয় {{safesubst<noinclude/>:BASEPAGENAME}}, [[:m:Wikimedia_Foundation_elections/2021/as|২০২১ চনৰ বোৰ্ড অফ ট্ৰাষ্টীজৰ নিৰ্বাচন]] ৪ আগষ্টৰ পৰা ১৭ আগষ্টলৈ অনুষ্ঠিত হ'ব। খালি হোৱা আসনসমূহ পূৰণ কৰিবলৈ ৱিকি-সম্প্ৰদায়ৰ পৰা প্ৰাৰ্থীৰ প্ৰয়োজন। [[:m:Wikimedia_Foundation_Board_of_Trustees|ৱিকিমিডিয়া ফাউণ্ডেচন ব'ৰ্ড অৱ ট্ৰাষ্টী]]য়ে ৱিকিমিডিয়া ফাউণ্ডেচনৰ কাৰ্যকলাপৰ তত্ত্বাৱধান কৰে। ভোটৰ মাধ্যমেৰে ৱিকি-সম্প্ৰদায়ৰ পৰা নিৰ্বাচিত ট্ৰাষ্টী আৰু নিযুক্ত ট্ৰাষ্টীসকলক লৈ ট্ৰাষ্টী বোৰ্ড গঠন কৰা হয়। ট্ৰাষ্টীসকলৰ কাৰ্যকাল তিনি বছৰ। বিভিন্ন ৱিকি-সম্প্ৰদায়ে কমিউনিটি ট্ৰাষ্টীসকলক ভোট দিয়াৰ সুযোগ লাভ কৰিব। ইতিমধ্যে ৯ জুন ২০২১ তাৰিখৰ পৰা প্ৰাৰ্থীসকলৰ মনোনয়ন-পত্ৰ গ্ৰহণ কৰা হৈছে আৰু ই ২৯ জুন ২০২১ তাৰিখে সমাপ্ত হ’ব। প্ৰাৰ্থীসকলৰ যোগ্যতা সম্পৰ্কে জানিবলৈ [[:m:Wikimedia Foundation elections/2021/Candidate Requirements/as|এই পৃষ্ঠাটো]] চাওক। সকলো প্ৰকল্প আৰু ৱিকি-সম্প্ৰদায়ৰ যোগ্য প্ৰাৰ্থীসকলক স্বাগতম জনোৱা হৈছে। যদি আপুনি এজন ভাল ট্ৰাষ্টী হ'ব পৰা কাৰোবাক জানে, তেওঁলোকক নিৰ্বাচনত অৱতীৰ্ণ হ'বলৈ উৎসাহিত কৰক। মনোনয়ন দাখিল কৰাৰ লিংক [[:m:Wikimedia Foundation elections/2021/Apply to be a Candidate|'''ইয়াতে''']] পাব। [[:m:Wikimedia Foundation elections committee|নিৰ্বাচন কমিটিৰ হৈ,]] <br>[[user:Babulbaishya|বাবুল বৈশ্য]] 08:29, 12 June 2021 (ইউ.টি.চি.) <!-- Message sent by User:Babulbaishya@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Babulbaishya/list&oldid=21579905 --> == 2021 Wikimedia Foundation Board elections: Eligibility requirements for voters == Greetings, The eligibility requirements for voters to participate in the 2021 Board of Trustees elections have been published. You can check the requirements on [[:m:Wikimedia_Foundation_elections/2021#Eligibility_requirements_for_voters|this page]]. You can also verify your eligibility using the [https://meta.toolforge.org/accounteligibility/56 AccountEligiblity tool]. [[সদস্য:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[সদস্য বাৰ্তা:MediaWiki message delivery|বাৰ্তা]]) 16:26, 30 June 2021 (ইউ.টি.চি.) <small>''Note: You are receiving this message as part of outreach efforts to create awareness among the voters.''</small> <!-- Message sent by User:KCVelaga (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:KCVelaga_(WMF)/Targets/Temp&oldid=21669859 --> == WikiConference India 2023: Program submissions and Scholarships form are now open == Dear Wikimedian, We are really glad to inform you that '''[[:m:WikiConference India 2023|WikiConference India 2023]]''' has been successfully funded and it will take place from 3 to 5 March 2023. The theme of the conference will be '''Strengthening the Bonds'''. We also have exciting updates about the Program and Scholarships. The applications for scholarships and program submissions are already open! You can find the form for scholarship '''[[:m:WikiConference India 2023/Scholarships|here]]''' and for program you can go '''[[:m:WikiConference India 2023/Program Submissions|here]]'''. For more information and regular updates please visit the Conference [[:m:WikiConference India 2023|Meta page]]. If you have something in mind you can write on [[:m:Talk:WikiConference India 2023|talk page]]. ‘‘‘Note’’’: Scholarship form and the Program submissions will be open from '''11 November 2022, 00:00 IST''' and the last date to submit is '''27 November 2022, 23:59 IST'''. Regards [[সদস্য:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[সদস্য বাৰ্তা:MediaWiki message delivery|বাৰ্তা]]) 11:24, 16 November 2022 (ইউ.টি.চি.) (on behalf of the WCI Organizing Committee) <!-- Message sent by User:Nitesh Gill@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI_2023_active_users,_scholarships_and_program&oldid=24082246 --> == WikiConference India 2023: Open Community Call and Extension of program and scholarship submissions deadline == Dear Wikimedian, Thank you for supporting Wiki Conference India 2023. We are humbled by the number of applications we have received and hope to learn more about the work that you all have been doing to take the movement forward. In order to offer flexibility, we have recently extended our deadline for the Program and Scholarships submission- you can find all the details on our [[:m:WikiConference India 2023|Meta Page]]. COT is working hard to ensure we bring together a conference that is truly meaningful and impactful for our movement and one that brings us all together. With an intent to be inclusive and transparent in our process, we are committed to organizing community sessions at regular intervals for sharing updates and to offer an opportunity to the community for engagement and review. Following the same, we are hosting the first Open Community Call on the 3rd of December, 2022. We wish to use this space to discuss the progress and answer any questions, concerns or clarifications, about the conference and the Program/Scholarships. Please add the following to your respective calendars and we look forward to seeing you on the call * '''WCI 2023 Open Community Call''' * '''Date''': 3rd December 2022 * '''Time''': 1800-1900 (IST) * '''Google Link'''': https://meet.google.com/cwa-bgwi-ryx Furthermore, we are pleased to share the email id of the conference contact@wikiconferenceindia.org which is where you could share any thoughts, inputs, suggestions, or questions and someone from the COT will reach out to you. Alternatively, leave us a message on the Conference [[:m:Talk:WikiConference India 2023|talk page]]. Regards [[সদস্য:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[সদস্য বাৰ্তা:MediaWiki message delivery|বাৰ্তা]]) 16:20, 2 December 2022 (ইউ.টি.চি.) On Behalf of, WCI 2023 Core organizing team. <!-- Message sent by User:Nitesh Gill@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI_2023_active_users,_scholarships_and_program&oldid=24083503 --> == জবিদুলহক == জবিদুলহক [[বিশেষ:বৰঙনিসমূহ/&#126;2026-29438-24|&#126;2026-29438-24]] ([[সদস্য বাৰ্তা:&#126;2026-29438-24|talk]]) 09:41, 16 May 2026 (ইউ.টি.চি.) 3mqvk9k6as3jxvc5f5o0p8fppoaxevo 0 26832 606457 606437 2026-05-15T12:32:09Z Ananya Taye 28065 /* দক্ষিণ কূলৰ অঞ্চল */ 606457 wikitext text/x-wiki {{under construction}} {{Infobox Former Country |native_name = সধয়া/স্বধয়া |conventional_long_name = চুতীয়া সাম্ৰাজ্য |common_name= স্বধয়া, সধয়া |year_start = ১১৮৭ |date_start = |event1 = |date_event1 = |event_end = |year_end = ৭ বহাগ ১৫২৪ (সাধনী দিৱস) |date_end = |p1 = কামৰূপ ৰাজ্য |flag_p1 = Copper Plate Seal of Kamarupa Kings.jpg |s1 = আহোম ৰাজ্য |flag_s1 = |image_flag = |flag_type = |image_map = Chutia kingdom Map.png |image_map_caption = চুতীয়া ৰাজ্যৰ মানচিত্ৰ | image_coat = Chutia royal Insignia.png | symbol_type = ৰাজকীয় প্ৰতীক |capital = [[শদিয়া|সধয়াপুৰ/স্বধয়াপুৰ]] |common_languages = চুতীয়া ভাষা (ৰাজকীয়)</br>[[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]] (ৰাজ্যিক) |religion = জনজাতীয় তান্ত্ৰিক (ৰাজকীয় আৰু প্ৰজা)</br> হিন্দু (একাংশ প্ৰজা) |government_type = ৰাজতন্ত্ৰ |leader1 = বীৰপাল/গয়াপাল |year_leader1 = ১১৮৭-১২২০ |leader2 = [[ৰত্নধ্বজপাল]]/গৌৰী নাৰায়ণ |year_leader2 = ১২৩০-১২৬০ |leader3 = ধৰ্মধ্বজপাল/[[ধীৰনাৰায়ণ]] |year_leader3 = ১৫২০-১৫২২ |leader4 = নীতিপাল/চন্দ্ৰ নাৰায়ণ(অন্তিম) |year_leader4 = ১৫২২-১৫২৪ |title_leader = সধেয়াধিপতি (নাৰায়ণ/পাল) |legislature = |today = [[অসম]], [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]], [[ভাৰত]] |}} '''চুতীয়া ৰাজ্য''' ({{lang-en|Sutiya kingdom}}) আছিল ত্ৰয়োদশ শতিকাত [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ]]ৰ উত্তৰ পাৰে দিকাৰাই নদী<ref>Acharya,N.N.,"The history of Medieval Assam",p.232</ref><ref>William Robinson, "A descriptive account of Assam",p.323.</ref><ref>Dutta, Sristidhar, "The Mataks and their kingdom,p.28</ref> আৰু দক্ষিণ পাৰে [[দিচাং নদী]]ৰ মাজত গঠন হোৱা এক বিশাল সাম্ৰাজ্য<ref name="চুতীয়া ৰাজ্য">{{cite web | url=https://books.google.co.in/books?id=MdjO3XVk0MAC&pg=PA84&dq=chutia+kingdom+disang&hl=en&newbks=1&newbks_redir=0&source=gb_mobile_search&sa=X&ved=2ahUKEwiKlpXszLqUAxWgUGwGHemuBhUQ6AF6BAgNEAM#v=onepage&q=chutia%20kingdom%20disang&f=false Pathak, Guptajit, Assam's History and it's Graphics, p.84}}</ref>। এই ৰাজ্য বৰ্তমানৰ [[অসম]]ৰ [[ডিব্ৰুগড় জিলা|ডিব্ৰুগড়]], [[লখিমপুৰ জিলা|লখিমপুৰ]], [[ধেমাজি জিলা|ধেমাজি]], [[তিনিচুকীয়া জিলা|তিনিচুকীয়া]], [[বিশ্বনাথ জিলা|বিশ্বনাথ]], [[মাজুলী জিলা|মাজুলী]] জিলাকে ধৰি‌ [[শিৱসাগৰ জিলা]]ৰ এটা অংশ আৰু [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]]ৰ ভৈয়াম আৰু দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলত বিয়পি আছিল। ইতিহাসবিদ সকলৰ মতে উত্তৰ পূৰ্বাঞ্চলৰ মধ্যযুগৰ সকলো ৰাজ্যৰ ভিতৰত চুতীয়া ৰাজ্যখনে আটাইতকৈ উন্নত আৰু প্ৰগতিশীল ৰাজ্য আছিল।<ref>Guha, Amalendu (December 1983), "The Ahom Political System: An Enquiry into the State Formation Process in Medieval Assam (1228-1714)", p.5, "The period from the 13th to the 16th century saw the emergence and development of a large number of tribal political formations in north-east India. The Chutiya, the Tai-Ahom, the Koch, the Dimasa (Kachari), the Tripuri, the Meithei (Manipuri), the Khasi (Khyriem) and the Pamar (Jaintia)—all these tribes crystallised into rudimentary state formations by the 15th century. The most developed of the tribes in the 15th century were the Chutiyas."</ref> ১১৮৭ চনত বীৰপালে শদিয়াক ৰাজধানী পাতি উত্তৰ-পূব অসম আৰু অৰুণাচলৰ কিছু অঞ্চল লয় চুতীয়া ৰাজ্য স্থাপন কৰিছিল। তেওঁৰ পুত্ৰ গৌৰী নাৰায়ণে সকলো চুতীয়াক একত্ৰিত কৰি এখন বৃহৎ ৰাজ্য গঠন কৰিছিল। উজনি অসমৰ শিৱসাগৰ(দক্ষিণ পাৰ) আৰু বিশ্বনাথ(উত্তৰ পাৰ) জিলাৰ পৰা আৰম্ভ কৰি পূব দিশত অৰুণাচলৰ পাহাৰৰ লৈকে এসময়ত চুতীয়া ৰাজ্যৰ অন্তৰ্গত আছিল। ইয়াৰ পিছত প্ৰায় সোতৰজন ৰজাই এই সাম্ৰাজ্য চলাইছিল। [[কামৰূপ ৰাজ্য]] ধ্বংস হোৱাৰ লগে লগে অসমৰ উত্তৰ-পূবত চুতীয়াসকল, পশ্চিম দিশে বাৰভূঞা আৰু কমতা ৰাজ্য ক্ষমতালৈ আহিছিল<ref name="চুতীয়া ৰজা">{{cite web | url=http://www.historyfiles.co.uk/KingListsFarEast/IndiaChutiyas.htm | title=চুতীয়া ৰজা | accessdate=August 11, 2012}}</ref>। ১৪ শতিকাৰ শেষৰ ফালে চুতীয়া ৰজা সত্যনাৰায়ণে কামৰূপ আক্ৰমণ কৰা মুচলমান সকলক (সম্ভৱতঃ ১৩৮৯ত কামৰূপ দখল কৰা ঘিয়াছুদ্দিন শাহ) পৰাস্ত কৰি [[কমতা ৰাজ্য|কমতাপুৰত]] ৰজা হৈছিল আৰু কামৰূপ ৰাজ্যৰ পতনৰ পাছত পোণপ্ৰথমবাৰৰ বাবে [[শদিয়া]]ৰ পৰা [[বংগ|উত্তৰ বংগ]]ৰ [[কৰতোৱা নদী|কৰতয়া]] নৈ লৈকে এখন বৃহৎ [[কামৰূপ ৰাজ্য|বৰ-কামৰূপ]] ৰাজ্য গঠন কৰিছিল<ref>"The eastern region, whether it is called Sadhaya or Svadhaya as in the plates or Sadhiya or Sadiya as in Assamese chronicles and the western region of Kamatapura seems to be politically connected and the same Satyanarayana/Ratnanarayana might have held sway over both regions"{{harvcol|Neog|1977|p=818}}</ref> অসমৰ স্থানীয় জনজাতিসকলৰ মাজত চুতীয়াসকল অন্যতম। চুতীয়া সকল কছাৰী গোষ্ঠীৰ লোক আছিল আৰু এটা সময়ত তিব্বত-বাৰ্মীজ ভাষা ব্যৱহাৰ কৰিছিল। চুতীয়া ৰাজ্যৰ ৰাজকীয় তথা ধৰ্মীয় ভাষা বৰ্তমানৰ [[দেউৰী ভাষা]]। বৃটিছৰ দিনত এই ভাষাক ''দেউৰী-চুতীয়া'' ভাষা বুলি কোৱা হৈছিল। সাম্প্ৰতিক কালত, চুতীয়াসকলে [[অসমীয়া ভাষা]] ব্যৱহাৰ কৰে।‌ ==ৰাজ্য প্ৰতিষ্ঠা== চুতীয়া ৰাজ্যৰ প্ৰতিষ্ঠা আৰু পতনৰ কথা কেইবাখনো বুৰঞ্জীত পোৱা যায় যেনে দেওধাই অসম বুৰঞ্জী, অসম বুৰঞ্জী (SM), ইত্যাদি। সকলো বুৰঞ্জীৰ তথ্য সসূহ প্ৰায় একেই। বৃটিছ বিষয়া ''ET Dalton‌'' আৰু ''W.B.Brown''ৰ অনুসৰি একেবোৰ আখ্যান কিম্বদন্তি ৰূপত [[মিচিং জনগোষ্ঠী|মিচিং]] আৰু [[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]] লোকৰ মাজতো প্ৰচলিত আছিল।<ref>{{cite book |last=Brown |first=W.B. |title=An Outline Grammar Of The Deori Chutiya Language |publisher= Assam Secretariat Printing Office |location=Shillong |year=1895 |pages=75, 84 |quote="..as it agrees in all particulars with the traditions,I have elsewhere met with, it may merely be a compilation from them..These traditions are preserved among the Miris, the Deoris, who were the Chutiya priests (and amongst whom alone remnants of the ancient language and customs of the race are still preserved), and by some few of the Chutiyas who now call themselves Hindu Chutiyas... I have heard from them(Deoris) the story of how the Chutiya princess Sadhuni was won by the young archer (Niti Pal)... Probably enquiry would show that the other incidents of the chronicle are preserved as traditions among the Deoris in a similar modified form. }}</ref> দেউধাই বুৰঞ্জীত উল্লেখ কৰা মতে আনুমানিক ১১৮৭ চনত চুতীয়া সকলে বিভিন্ন সৰু সৰু ৰাজ্য(বা বৃহৎ গাঁও) গঠন কৰি বাস কৰি আছিল।<ref>Bhuyan, S.K., Deodhai Buranji, p.193</ref> তাৰ ভিতৰতে স্বৰ্ণগিৰি নামৰ ৰাজ্য খনত বীৰপাল নামৰ এজন লোক ৰজা হৈ আছিল। বীৰপালৰ ৰাজ্যত ৬০ টা যৌথ পৰিয়ালৰ লোকে বাস কৰিছিল, অৰ্থাৎ প্ৰায় ৬০০০ লোক।<ref>Dutta, Sristidhar, "The Mataks and their kingdom", p.45. "Morans, Borahis, Kacharis and Chutias were the main tribes in the Matak community. As all of them were Bodos in origin, they had a common living pattern too. They lived in joint families. The number of members in a joint family sometimes exceeded one hundred."</ref> ইয়াৰ পিছত চুবুৰীয়া চুতীয়া লোকসলক পৰাস্ত কৰি তেওঁ 'গয়াপাল' নাম লৈছিল। শদিয়াক তেওঁ চুতীয়া ৰাজ্যৰ ৰাজধানী পাতিছিল। তেওঁক খুন্ত ৰজা বুলিও জনা‌ গৈছিল।<ref>Bhuyan, S.K., Deodhai Buranji, p.202</ref> ত্ৰয়োবিংশ শতিকাৰ আগভাগত [[আহোম]]সকলে অসমত তেওঁলোকৰ ৰাজ্য স্থাপন কৰিবৰ সময়ত উজনি অসমত চুতীয়াসকলেই আটাইতকৈ শক্তিশালী আছিল। চুতীয়া সকলৰ মাজত বুৰঞ্জী লিখাৰ প্ৰথা নথকাৰ বাবে তেওঁলোকৰ আটাইবোৰ ৰজাৰ নাম জনা নাযায়। দেওধাই অসম বুৰঞ্জীৰ মতে বাৰ শতিকাৰ মাজভাগৰ পৰা ষোল্ল শতিকাৰ আগভাগলৈকে মুঠ দহজন চুতীয়া ৰজাই ৰাজত্ব কৰিছিল। নোই ইলিয়াছ চাহাবৰ "হিষ্ট্ৰী অৱ দা শ্বান্‌ছ" গ্ৰন্থৰ মতে আহোম ৰাজ্যৰ প্ৰতিষ্ঠাপক [[চুকাফা]]ৰ সমসাময়িক চুতীয়া ৰজা কোছীৰ আগতে তেওঁৰ বংশৰ চৌত্ৰিশজন ৰজাই ৰাজত্ব কৰিছিল। তালৈ চাই কোনো কোনো পণ্ডিতে চুতীয়াসকলে খ্ৰীষ্টীয় সপ্তম শতিকামানতে ৰাজ্য স্থাপন কৰিছিল বুলি অনুমান কৰে।<ref name="বুৰঞ্জী">{{cite book | title=মাধ্যমিক অসম বুৰঞ্জী | author=ড: স্বৰ্ণলতা বৰা | pages=১৮৪-১৯০ | isbn=81-85905-11-8}}</ref> ==ৰাজ্য বিস্তাৰ== বীৰপালৰ পুত্ৰ আছিল ৰত্নধ্বজপাল বা গৌৰীনাৰায়ণ। তেওঁ নিজৰ বাহু বলেৰে উজনি অসমৰ সকলো চুতীয়া ৰাজ্য (যেনে ৰঙ্গালগিৰি, স্বেতাগিৰি, চন্দ্ৰগিৰি, ধৱলগিৰি, নীলগিৰি, ইত্যাদি) একত্ৰিত কৰি বৃহৎ চুতীয়া ৰাজ্য গঠন কৰিছিল<ref>Bhuyan, S.K., Deodhai Buranji, p.194</ref>। সেই সময়ত প্ৰায়বোৰ ৰাজ্যৰ ৰাজধানী পাহাৰীয়া বা পাহাৰৰ দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলত পতা হৈছিল। উদাহৰণস্বৰূপে আহোমৰ চৰাইদেউ পৰ্বত, কছাৰীৰ ডিমাপুৰ/মাইবাং, কোচৰ চিকণা পৰ্বত, ইত্যাদি। পাছলৈ চুতীয়া ৰাজ্যৰ নগৰ যেনে চন্দনগিৰি(আজিৰ দিনৰ ৰুক্মিণীনগৰ), ভীষ্মকনগৰ, ইটানগৰ, ইত্যাদি সকলো পাহাৰৰ‌ দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলতে নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। ইয়াৰ ওপৰিও জনা যায় যে আগৰ দিনত‌ উত্তৰ পূৰ্বাঞ্চলৰ বহুতো জনগোষ্ঠীৰ লোকে পাহাৰৰ দাতিকাষৰীয়া বা‌ ওখ অঞ্চলত স্থায়ী ভাৱে থাকি ভৈয়ামত খেতি কৰিছিল।<ref>উত্তৰ পূৰ্বাঞ্চলৰ বহুতো জনগোষ্ঠীৰ লোকে খেতিৰ অনুসৰি ভৈয়াম আৰু পাহাৰ দুয়ো অঞ্চলতে জীৱন নিৰ্বাহ কৰিছিল।‌ প্ৰায়বোৰ লোকে তেতিয়াৰ দিনত আহু আৰু বাও ধানৰ খেতি কৰিছিল। শালি‌ কৰিলেও বেছি পৰিমাণে কৰা‌ নাছিল। বছৰৰ আৰম্ভণিতে আহু ধানৰ খেতি কৰি চপাই মেলি, বাও বা শালি খেতি কৰি বাৰিষাৰ বানৰ পৰা ৰোধ পাবলৈ বা বাৰিষাৰ বেমাৰ আজাৰ নহ'বলৈ পাহাৰৰ দাতিৰ‌ স্থায়ী অঞ্চল বোৰলৈ ঘূৰি গৈছিল। বৰাহী সকলে সেইবাবেই হয়টো চুকাফাক চৰাইদেউ পৰ্বতত থাকিবলৈ উপদেশ দিছিল। কালিকা পুৰাণৰ মতে দিক্কৰবাসিনী পীঠও বছৰৰ কেইবামাহ ধৰি পানীৰ তলত ডুব গৈছিল। কিছু লোকে হয়টো সেই সময়ত ভৈয়ামত স্থায়ী ৰুপে থাকি খেতি কৰিছিল আৰু সময়ত পাছলৈ বাকী লোকেও ভৈয়ামত স্থায়ী গাঁৱ পাতি থাকিবলৈ লৈছিল। বৰাহী চুতীয়া সকলৰ দুই শ্ৰেণী: চাং আৰু বাম বৰাহী হয়টো ইয়াৰে চিন। চুতীয়া ৰজা সকলে ব্ৰাহ্মণক ভূমিদানো‌ সম্ভৱতঃ এই কাৰণতে কৰিছিল যাতে চুতীয়া লোক সকলে ভৈয়ামত হিন্দু ধৰ্মত দিক্ষিত হৈ স্থায়ীভাৱে থাকিবলৈ লয়। পাছলৈ চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতনৰ ফলত পাহাৰীয়া অঞ্চলত বসতি নোহোৱাৰ বাবে বা সুৰক্ষাৰ ব্যৱস্থা/দূৰ্গ নোহোৱাৰ বাবে সেইবোৰ অঞ্চল পাহাৰীয়া জনজাতি সকলৰ হাতলৈ যায়। সেই কাৰণতে আহোম ৰাজ্যৰ দিনত পাহাৰীয়া জনজাতি বোৰে সঘনে ভৈয়ামৰ গাঁৱ লুণ্ঠন কৰিবলৈ ধৰে আৰু ইয়াৰ প্ৰতিৰোধৰ বাবে আহোম সকলে পছা প্ৰথা আৰম্ভ কৰে।</ref> গতিকে এই সকলো কথাৰ পৰা জনা যায় যে পাহাৰীয়া দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলত থাকি ভৈয়ামত খেতি কৰা চুতীয়া সকলে মধ্যযুগৰ চুতীয়া ৰাজ্য প্ৰতিষ্ঠাৰ পাছৰে পৰা ক্ৰমান্বয়ে সুসংগঠিত ভাৱে ভৈয়ামতো‌ স্থায়ী ভাৱে থাকিবলৈ লয়। দেউধাই বুৰঞ্জীত উল্লেখ কৰা "চুতীয়াৰ কথা"ৰ দ্বিতীয় আখ্যানৰ<ref>Bhuyan, S.K., Deodhai Buranji, p.201-202</ref> মতে বীৰপালে কিৰাতনী দেৱীৰ আশীৰ্বাদত দুটা সোণৰ মেকুৰী আৰু দণ্ড-খাট লাভ কৰি চোট-হিন্দুৱান খুন্তৱান(চুতীয়া ৰাজ্যৰ) ৰজা হৈছিল আৰু শদিয়াত আছিল ("পৰদিনা চৰুৰ ঢাকন গুচাই চালে, সোণৰ বিড়ালী দুটী পালে, দণ্ড-খাট পালে। সেইদিন ধৰি সকলৰে সোধ-পোছ দিন দিন ধৰি পালে। ছোট হিন্দুৱানৰ খুন্তৱানৰ ৰজা হ'ল। শদিয়াত সিটো ৰজা অবাক ৰূপে থাকে।")। ইয়াৰ পৰা বুজিব পাৰি যে বীৰপালৰ বসতি(স্বৰ্ণগিৰি চুতীয়া ৰাজ্য) শদিয়া অঞ্চলতে আছিল। দেউধাই বুৰঞ্জীত উল্লেখ কৰা চন্দ্ৰগিৰি নামৰ চুতীয়া ৰাজ্য খনো বৰ্তমান শদিয়াতে অৱস্থিত আছিল। এইখন পাছলৈ স্বৰ্ণগিৰিৰ চুতীয়া ৰজা ৰত্নধ্বজপালে নিজৰ অধীনলৈ আনি বৃহৎ চুতীয়া ৰাজ্য গঠন কৰিছিল। চন্দ্ৰগিৰি অঞ্চলতে নীতিপালে আহোম ৰজাৰ লগত যুদ্ধ কৰিছিল, যাৰ বাবে তেওঁক "চন্দ্ৰ নাৰায়ণ" বুলিও কোৱা হৈছিল<ref>Bhuyan, S.K., Deodhai Buranji, p.200</ref>। গোপাল চন্দ্ৰ বৰুৱাৰ টাই ভাষাৰ বুৰঞ্জীত এই অঞ্চলটোক "দৈ-চন্দন"(টাই ভাষাত দৈ=পাহাৰ) কোৱা হৈছে। ৰানী সাধনীয়ে এই অঞ্চলতে প্ৰাণ ত্যোগ কৰিছিল।  ৰত্নধ্বজপালে বস কৰা ৰাজ্য স্বেতাগিৰি সম্ভৱত বৰ্তমান লখিমপুৰ জিলাত আছিল কাৰণ এই ৰাজ্য দখল কৰা পাছতে তেওঁ বৰ্তমান মাজুলীত নিজৰ ৰাজধানী হিচাপে "ৰতনপুৰ" নামৰ এখন নগৰ গঠন কৰিছিল<ref>Bhuyan, S.K., Deodhai Buranji, p.193</ref> । "ঢোল বাই ক'ত? ৰতনপুৰত। খোল বাই ক'ত? ৰতনপুৰত", এই বিখ্যাত পুৰণি গীতটো চুতীয়া ৰাজধানী ৰতনপুৰক লৈয়ে সৃষ্টি কৰা হৈছিল। এই ৰতনপুৰতে পাছলৈ নৱ-বৈষ্ণৱ ধৰ্মৰ সত্ৰ এখনো স্থাপন কৰা হৈছিল। পৰবৰ্তী কালত ৰত্নধ্বজপালে নিজৰ ৰাজধানী শদিয়াত স্থায়ী ৰূপে গঠন কৰিছিল<ref>Bhuyan, S.K., Deodhai Buranji, p.193</ref>। আহোম সকলৰ বুৰঞ্জীত উল্লেখ থকাৰ মতে চুকাফা ৰাজকুমাৰ মাও-লুং দেশত থাকোতে অসমত পাছখন ৰাজ্য আছিল: চুতীয়া, কমতেশ্বৰ, কছাৰী, বৰাহী আৰু মৰাণ। চুকাফাই চৰাইদেউত ৰাজধানী পতাৰ আগতে বাটত বহুতো চুতীয়াক লগ পাইছিল<ref>Bhuyan, S.K., Satsari Buranji, p.4</ref>। যিহেতু চুকাফাই চৰাইদেউত নগৰ গঢ়া আগতে নামৰুপ, তিপাম, অভয়পুৰ, হাবুং, শিমলুগুৰি আৰু চনটক বাস কৰি আহিছিল। গতিকে এইবোৰ অঞ্চলৰে কিছুমান জেগাত চুতীয়া সকলৰ বসতি আছিল বুলি ধৰিব পৰা যায়। বহুতো চুতীয়া পৰিয়াল (যেনে চোম-চিৰিং, চাংচাই, খাতুৱাল চেতিয়া, ইত্যাদি) চুকাফাৰ দিনতে আহোম জাতিত অন্তৰ্ভুক্ত হৈ বিলীন হৈ গৈছিল<ref>Goswami, Hemchandra, Purani Asam Buranji, p. 23, 25</ref>। এই সকলো তথ্যৰ পৰা ধৰিব পাৰি যে ১২-১৩ শতিকাত চুতীয়া ৰাজ্য সেই সময়ত লখিমপুৰ, ডিব্ৰুগড় অঞ্চলৰ পৰা শদিয়া আৰু অৰুণাচলৰ সীমান্ত অঞ্চলৰ লৈকে বিয়পি আছিল।  ==চুতীয়া ৰাজ্যৰ অঞ্চল সমূহ== ===ৰাজধানী অঞ্চল=== [[File:Brick with king Pratyakshnarayan's name.jpg|thumb|ভীষ্মক নগৰ আৰু শদিয়াৰ পদুম পুখুৰীত উদ্ধাৰ হোৱা নৃপতি শ্ৰী শ্ৰী প্ৰত্যক্ষ নাৰায়ৰণ নাম খোদিত থকা ইটা। এই ৰজা জনৰ নাম ঘিলামৰাত উদ্ধাৰ হোৱা সধয়াধিপতি সত্যনাৰায়ণৰ ফলিতো উল্লেখ কৰা আছে।]] চুতীয়া ৰাজ্যৰ প্ৰাণকেন্দ্ৰ আৰু ৰাজধানী আছিল শদিয়া বা সধয়াপুৰ। চুতীয়া ৰজা সকলে নিজকে সধয়াপুৰেশ্বৰ বা সধয়াধিপতি বুলি চিনাকি দিছিল। <ref>Shin, Jae-eun, Descending from Demons, Ascending to Kshatriyas, p.5.</ref> শদিয়াৰ কীৰ্তিচিহ্ন সমূহতো চুতীয়া ৰজাৰ নাম খোদিত আছে। এতিয়ালৈকে শদিয়া অঞ্চলত চুতীয়া যুগৰ তিনিখন নগৰ চিনাক্ত কৰা হৈছে: ভৈয়ামৰ বৰ-নগৰ আৰু দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলৰ ৰূক্মীনী নগৰ (সম্ভৱতঃ বুৰঞ্জীৰ চন্দনগিৰি) আৰু ভীষ্মক নগৰ (সম্ভৱতঃ বুৰঞ্জীৰ থাঙগিৰি)। তাৰেই ভীষ্মক নগৰ আৰু ৰুক্মিণী নগৰৰ ইটাত চুতীয়া ৰজা লক্ষ্মীনাৰায়ণ আৰু প্ৰত্যক্ষ নাৰায়ণৰ নাম খোদিত আছে<ref>Neog, Maheswar, Lights on a Ruling Dynasty of Arunachal Pradesh, p.814</ref>। তাম্ৰেশ্বৰী শালৰ ইটাৰ দেৱালখন চুতীয়া ৰজা মুক্ত-ধৰ্মনাৰায়ণে নিৰ্মাণ কৰাইছিল <ref>A Sircar, D.C, Journal of Ancient Indian History, p. 21</ref>। ===উত্তৰ কূলৰ অঞ্চল=== ব্ৰক্ষ্মপুত্ৰৰৰ উত্তৰ পাৰৰ সীমাৰ কথা বুৰঞ্জী সমূহত পোনপটীয়াকৈ উল্লেখ পোৱা নাযায়। তথাপিটো ঐতিহাসিক তথ্যৰ অনুসৰি ইতিহাসবিদ সকলে চুতীয়া ৰাজ্য ভৰালী বা দিকৰাই নৈ লৈকে বিস্তৃত আছিল বুলি মত প্ৰকাশ কৰে।<ref>Acharya,N.N.,"The history of Medieval Assam",p.232</ref><ref>William Robinson, "A descriptive account of Assam",p.323.</ref><ref>Dutta, Sristidhar, "The Mataks and their kingdom,p.28</ref> বুৰঞ্জী সমূহত উল্লেখ কৰা আছে যে চুতীয়া ৰাজ্য দখল কৰা পাছত আহোম ৰজা চুহুংমুঙে ভৰালী‌ নৈ পাৰ হৈ ৰাউতা-তেমনীৰ (আজিৰ দিনৰ দৰং-নগাঁৱৰ অঞ্চল) ভূঞা সকলক বস কৰিছিল<ref>According to ''Purani Assam Buranji'', p.27. the twelve Bara Bhuyans of Rowta-Temani (mid-Assam, on either banks of the Brahmaputra) namely Utai, Tamai, Rai, Sakai, Kausika, Uzir, Laskar, Comdar, Sanatana, Keho, Rambhat and Bhakat with four sub-Bhuyans each, were transported and settled in various places of Uttara-kula (Biswanath, Lakhimpur districts). The Lacam Kalita Bhuyan family was placed at Bahbari(Lakhimpur), while one of them was settled on the river Sonari(Dhakuakhana), and another on the hills. As per ''Satsari Buranji'', p.16, Suhungmung suppressed the Baro-Bhuyans in Rowta. The people of the region were placed under the leadership of the Baro-Bhuyans and re-settled at different places of the kingdom.</ref>। গতিকে ইয়াৰ পৰা বুজিব পাৰি যে ভৰালী নদীৰ লৈকে চুতীয়া ৰাজ্য বিয়পি আছিল। ৰজা সত্যনাৰায়ণৰ দিনত বা‌ তাৰো পাছৰ লৈকে এই পশ্চিম সীমা কমতাপুৰৰ লৈকে পাইছিল গৈ। ====লখিমপুৰ জিলা==== বৰ্তমান লখিমপুৰৰ সোৱনশিৰি অঞ্চলতো চুতীয়া ৰাজ্যৰ অধীনত আছিল। চুতীয়া ৰজা সকলে সোৱণশিৰিৰ দুয়োপাৰে ব্ৰাহ্মণক ভূমিদান কৰিছিল। এই অঞ্চল পুৰণি কালত হাবুং বুলি জনা গৈছিল। শদিয়াৰ চেপাখোৱা তামৰ ফলিত উল্লেখ থকাৰ মতে চুতীয়া ৰজা দুৰ্লভনাৰায়ণৰ আদেশত ১৪২৮ চনত হাবুঙাধিপতি বৃহৎ পাত্ৰয়েই ব্ৰাক্ষ্মণক ভূমিদান কৰিছিল<ref>Neog, Maheswar, Lights on a Ruling Dynasty of Arunachal Pradesh, p.818.</ref><ref>Guha, Amalendu, Pre-Ahom Roots and the Medieval State in Assam: A Reply, p. 73, “Habung was a Chutiya dependency; that still earlier it was an autonomous principality of Brahmins; and that the latter's origins could be traced back to a circa 10th-century copper-plate and grant issued by king Ratnapala”.</ref>। চুতীয়া ৰজা লক্ষ্মীনাৰায়ণে ১৪০২ চনত সোৱণশিৰিৰ পশ্চিম দিশত(বৰ্তমান লক্ষিমপুৰ নগৰৰ ওচৰত) আৰু ১৩৯২ চনত সত্যনাৰায়ণ ৰজাই ধৱলী(বগীনদী) নৈৰ পাৰত ব্ৰাহ্মণক ভূমি দান কৰিছিল<ref>Barua, Swarnalata, Chutia Jatir Buranji, p.583</ref>। ১৫২২ চনত ধীৰনাৰায়ণ ৰজাই ঢকুৱাখনাত ব্ৰাহ্মণক ভূমি দান কৰিছিল<ref>Barua, Swarnalata, Chutia Jatir Buranji, p.590</ref>। এই সকলো কথাৰ পৰা জনা যায় যে বৰ্তমানৰ লখিমপুৰ জিলাখন সম্পূৰ্ণ ভাবে চুতীয়া ৰাজ্যৰ অন্তৰ্গত আছিল। ====ধেমাজি জিলা==== ধেমাজি জিলাৰ চিচিবৰগাঁও-বৰদলনি অঞ্চলত বহুতো পুৰণি চুতীয়া যুগৰ ধ্বংসাৱশেষ দেখিবলৈ পোৱা যায়<ref>Barua, Swarnalata, Chutia Jatir Buranji, p.439</ref>। জোনাইৰ ৰজাখনা অঞ্চলত ১৩-১৪ শতিকাৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ ইটাৰ দুৰ্গৰ অৱশেষ পোৱা গৈছিল<ref>Barua, Swarnalata, Chutia Jatir Buranji, p.441; Indian Archaeology 1986-87, p. 22</ref>। বুৰঞ্জীত উল্লেখ কৰা মতে সোৱণশিৰি পশ্চিম পিনৰ দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলত ১৬৭২ চনত দফলা জনজাতিৰ লোকে আক্ৰমণ কৰি মানুহ ধৰি নিছিল। মানুহ খিনিক মুক্ত কৰাই আনিবলৈ ৰজাই বৰবৰুৱাৰ লগতে চুতীয়া হাজৰিকা আৰু চুতীয়া কাঁড়ী বৰুৱাক পঠিয়াইছিল। এই কথাৰ পৰা ধৰিব পৰা যায় যে চুতীয়া সকলৰ বসতি লক্ষিমপুৰৰ দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলৰ লৈকে আছিল।<ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji, p.220</ref><ref>Barbarua, Hiteswar, "Ahomar Din", p.190</ref> বুৰঞ্জীৰ আন এটা খণ্ডত উল্লেখ কৰা হৈছে যে ডিক্ৰং অঞ্চলৰ‌ মিৰি লোক সকল এটা সময়ত চুতীয়া ৰজাৰ "হাতী-ঘাহী" লোক আছিল আৰু চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতনৰ পাছত এই সকলে আহোম ৰজাক বছৰি কৰ-ভাৰ দিছিল। গতিকে ইয়াৰ পৰা ধৰিব পৰা যায় যে এই অঞ্চলো এসয়মত চুতীয়া ৰাজ্যৰ অধীনত আছিল।<ref name= "devi">{{cite book |last1=Devi|first1=Lakshmi|title=Ahom-tribal Relations: A Political Study|date=1968|pages=202–203|url=https://books.google.com/books?id=BVdXAAAAMAAJ|publisher=Assam Book Depot, [Calcutta], Gauhati|OCLC=578753}}</ref> সোৱণশিৰি আৰু চিয়াং নৈৰ মাজত বসবাস কৰা মিচিং লোক সকলক আহোম ৰজা চুহুংমুঙৰ দিনত "চুতীয়া-মিৰি" বুলি উল্লেখ কৰিছিল কাৰণ এই সকল চুতীয়া ৰাজ্যৰ প্ৰজা আছিল।<ref name= "devi"></ref> ====বিশ্বনাথ জিলা==== বিশ্বনাথ জিলা যে চুতীয়া ৰাজ্যৰ অন্তৰ্গত আছিল, সেই কথা চুতীয়া যুগৰ কীৰ্তিচিহ্ন সমূহৰ পৰা পুহৰলৈ আহে। চুতীয়া যুগৰ খনিকৰ সকলে কিবা উল্লেখযোগ্য কীৰ্তিচিহ্ন নিৰ্মাণ কৰিলে এক বিশেষ ধৰণৰ চিহ্ন কিছুমান ব্যৱহাৰ কৰিছিল। বিশ্বনাথ জিলাৰ অৰুণাচল সীমান্তৰ ৰামঘাট দুৰ্গ, নক্সাপৰ্বত দুৰ্গ, বালিজানৰ দুৰ্গ আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰ পাৰৰ উমাতুমনি দ্বিপ তাৰে প্ৰমাণ। এই সকলো অঞ্চলত দেখা পোৱা হুবহু একেই খনিকৰ চিহ্ন শদিয়াৰ তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰ, বুঢ়াবুঢ়ী শাল, ইটা পুখুৰী, ইত্যাদি জেগাত দেখিবলৈ পোৱা গৈছে। উল্লেখযোগ্য যে তাম্ৰেশ্বৰীৰ যিখন শিল-ইটাৰ দেৱালত এই চিহ্ন সমূহ খোদিত আছিল, সেই খন চুতীয়া ৰজা মুক্তধৰ্মনাৰায়ণে ১৪৪২ চনত নিৰ্মাণ কৰিছিল।<ref>A Sircar, D.C, Journal of Ancient Indian History, p. 21; Barua, Swarnalata, Chutia Jatir Buranji, p.589; Journal of the Asiatic Soceity of Bengal, 1848, p.467</ref> জনা মতে নক্সাপৰ্বত (১৪০০-১৫০০ খ্ৰীষ্টাব্দ)<ref>Tada, Tage, Archaeological remains of Arunachal Pradesh up to 16th century, p.183</ref> আৰু বুঢ়ৈ দুৰ্গ<ref> Barua, Kanaklal, Early History of Kamrupa, p.271</ref> প্ৰায় একে যুগৰে সৃষ্টি হয়। শদিয়াৰ ৰুক্মিণীনগৰ, গম্চি দূৰ্গ আৰু ভীষ্মক নগৰৰ দৰে বালিজান আৰু নক্সা পৰ্বত দুৰ্গতো শিল ইটাৰ ঘৰৰ ভেটি পোৱা গৈছে। নক্সা পৰ্বত, ইটা দুৰ্গ আৰু ৰামঘাট দুৰ্গৰ শিলৰ ভেটিৰ ওপৰত ইটা ব্যৱহাৰ কৰা শৈলী ৰুক্মিণী নগৰ, তাম্ৰেশ্বৰীৰ সীমাৰ দেৱাল আৰু শদিয়াৰ বৰনগৰৰ পুখুৰীত দেখা গৈছে। এই সমূহ তথ্যৰ ভিথিত কনকলাল বৰুৱা আৰু মহেশ্বৰ নেওগ লেখীয়া বিশিষ্ট ইতিহাস বিধে চুতীয়া ৰাজ্যৰ পৰিসীমা বিশ্বনাথ জিলা লৈকে থকা কথা স্বীকাৰ কৰিছে।<ref> Barua, Kanaklal, Early History of Kamrupa, p.271-272, "The probability is that these ruins are the traces of a Hindu or Hinduised dynasty of local rulers who ruled over a kingdom to the north of Brahmaputra and extending from the Burai river on the west to Sadiya on the east. The dynasty is evidently the line of Chutia kings who assumed the surname Pala."</ref><ref>Neog, Maheswar, "Lights on a Ruling Dynasty of Arunachal Pradesh", p. 218, "If architectural continuity is admitted between the fortifications in the Sadiya region and the Burai river ruin site, it would be possible to believe that the kingdom of these rulers(Chutia) extended as far as the outer limit of Darrang district, in the western most extent of which Ahom conquerors settled the vanquished Chutias in the early part of the sixteenth century."</ref> ইয়াৰ ওপৰিও জনা যায় যে চুতীয়া ৰাজ্য দখল কৰা পাছতেই (অৰ্থাৎ ১৫২৫ চনতে) আহোম ৰজাই উত্তৰ পাৰৰ শদিয়া, ভাটি অঞ্চল (বিশ্বনাথ), হাবুং(লখিমপুৰ) আৰু বানলুং(ধেমাজি) অঞ্চল শাসন কৰিবলৈ নতুনকৈ পদবী সৃষ্টি কৰিছিল<ref>Barua, Gopal Chandra, Ahom Buranji, p.59-61; Gait, Edward, A history of Assam, p. 86</ref>। গতিকে এই সমূহ অঞ্চল চুতীয়া ৰাজ্যৰ অধীনত আছিল বুলি গ'ম পোৱা যায়। ====নামনি অসমৰ‌ অঞ্চল==== ৰত্ননাৰায়ণ ৰজাই ৰাজ্য বিস্তাৰৰ তথ্য ৰজা দুৰ্লভনাৰায়ণৰ শদিয়া-চেপাখোৱা তামৰ ফলিত(১৫২৮ চনৰ) পোৱা যায়। এই ফলিত উল্লেখ কৰা মতে ৰজা দুৰ্লভনাৰায়ণৰ পিতৃ আছিল ৰজা ধৰ্মনাৰায়ণ আৰু ধৰ্মনাৰায়ণৰ পিতৃ ৰত্ননাৰায়ণে এসময়ত কমতাপুৰৰ লৈকে নিজৰ ৰাজ্য বিস্তাৰ কৰিছিল। ভূমিদানৰ ফলিখনত উল্লেখ আছে<ref>Barua, Swarnalata, Chutia Jatir Buranji, p.587</ref>, {{Quote|text="একোহভূ্ৎ কমতাপুৰে নৰপতি ভূপাল-ৱাৰাৰ্চ্চিতঃ <br /> কন্দৰ্প-প্ৰতিপক্ষ-লক্ষ-ৱিজয়ী শ্ৰী ৰত্ননাৰায়ণঃ।।"}} অৰ্থাৎ এজন হৈছিল (একোহভূৎ) কমতাপুৰৰ ৰজা (কমতাপুৰে নৰপতি), যি জন আছিল "ভূপাল সমূহৰদ্বাৰা অৰ্চিত"(ভূপাল-ৱাৰাৰ্চ্চিত) আৰু "কামদেৱৰ(আন এটা নাম কন্দৰ্প) শত্ৰুৰ বিৰুদ্ধে বিজয়ী" (কন্দৰ্প-প্ৰতিপক্ষ-লক্ষ-ৱিজয়ী) শ্ৰী ৰত্ননাৰায়ণ।<ref>ৰত্ননাৰায়ণৰ আন এটা নাম সত্যনাৰায়ণো আছিল। এই কথা ঘিলামৰা অঞ্চলৰ বৰমূৰ্তিয়া বিলৰ তাম্ৰপত্ৰৰ পৰা জানিবলৈ পোৱা যায়। ফলিখনৰ মতে ১৩৯২ খ্ৰীষ্টাব্দত সুৰ-ৰিপু(অসুৰ) বংশৰ সধয়াপুৰৰ ৰজা নন্দিশ্বৰৰ পুত্ৰ সত্যনায়াণে ব্ৰাহ্মণক ২০০ পুৰা(৮০০ বিঘা) মাটি দান কৰিছিল। তেওঁৰ পুত্ৰ(আত্মজ) ধৰ্মনাৰায়ণ ৰজাই ফলিখনৰ নবীকৰণ কৰিছিল। গতিকে ইয়াৰ পৰা বুজিব পাৰি যে ধৰ্মনাৰায়ণ ৰজাৰ পিতৃ ৰত্ননাৰায়ণৰ আন এটা নাম সত্যনাৰায়ণ আছিল। উল্লেখযোগ্য যে ১৫০ বছৰ আগতে গৌৰীনায়াৰণ/ৰত্নধ্বজপালেও নিজৰ পুত্ৰ শিৱনাৰায়ণৰ লগত কমতেশ্বৰ ৰজা সন্ধয়াৰ ৰাজকুমাৰীক বিয়া কৰাই কমতা ৰাজ্যৰ লগত বন্ধুত্ব স্থাপন কৰিছিল। সম্ভৱতঃ এই কমতা ৰাজবংশ নাইকীয়া বা দুৰ্বল হৈ যোৱা ফলতে চুতীয়া ৰজা সত্যনাৰায়ণে কমতা ৰাজ্য নিজৰ অধীনলৈ আনিছিল।</ref> ===দক্ষিণ কূলৰ অঞ্চল=== চুতীয়া ৰাজ্যৰ ব্ৰহ্মপুত্ৰ নৈৰ দক্ষিণ পাৰৰ সীমা দিহিং নৈ আছিল। এই কথা বুৰঞ্জী সমূহত স্পষ্টকৈ উল্লেখ পোৱা যায়।<ref>Assam Buranji(SM), p.9</ref><ref>Bhuyan, S.K., Satsari Buranji, p.56</ref> সেই সময়ত মাজুলী দ্বীপ সৃষ্টি হোৱা নাছিল আৰু দিহিং নৈ ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ কাষে কাষে বৈ গৈ বৰ্তমান মাজুলীৰ পশ্চিমত লগ হৈছিল। বুৰঞ্জী সমূহৰ পৰা জনা যায় যে আহোম ৰাজ্যৰ ৰাজধানী চাৰাগুৱা আৰু বকতা<ref>Ahmed, Nasir, Assam-Bengal Trade in the Medieval Period: A Numismatic Perspective, p.170, "they made Bakata(on the banks of Dihing) their capital in the reign of their king Suhungmung Svarga Narayan."; Guha, Amalendu, The Ahom Political System: An Enquiry into the State Formation Process in Medieval Assam (1228-1714), p.19.</ref> দিহিং নৈৰ পাৰত অৱস্থিত আছিল। গতিকে এই সকলো কথাৰ পৰা ধৰিব পাৰি যে বৰ্তমানৰ শিৱসাগৰ অঞ্চলৰো এটা অংশ চুতীয়া ৰাজ্যৰ অধীনত আছিল। ১৫২২ চনত দিহিং মুখৰ যুদ্ধত নীতিপালৰ সৈন্য বাহিনীক পৰাস্ত কৰি আহোম সেণা চুতীয়া ৰাজ্যত প্ৰবেশ কৰিছিল। চুহুংমুঙৰ সৈন্যয়ে চুতীয়া নৌ সেনাক খেদি ব্ৰক্ষ্মপুত্ৰয়ে দি উজাই আহি ডিব্ৰুমুখত গড় নিৰ্মাণ কৰিছিল। ডিব্ৰু মুখ, চেচামুখ, লাৰুপাৰা আৰু সোণাৰীত (তিনিচুকীয়া) পুণৰ ৰণ হৈছিল। গতিকে এই সকলো অঞ্চলতে চুতীয়া সকলৰ বসতি আছিল বুলি ক’ব পৰা যায়। দক্ষিণ সীমান্তত এলেকা তিপাম-নামৰূপ-বৰহাট অঞ্চল আছিল। [[File:Stone inscription of Chutia king Muktadharmanarayana.jpg|thumb|চুতীয়া ৰজা মুক্তধৰ্মনাৰায়ণৰ ১৪৪২ চনৰ শিলৰ লিপি]] ====মাজুলী জিলা==== বৰ্তমানৰ মাজুলী জিলাখন পূৰ্বতে দিহিং অঞ্চল আছিল। এই‌ মাজুলী জিলাৰ পুব পিনৰ দিহিং নৈৰ মাছক লয় হোৱা বিবাদৰ পৰাই চুতীয়া-আহোমৰ যুদ্ধৰ পাতনি মেলে।‌ ধীৰনাৰায়ণ ৰজাই মাজুলীৰ দিহিং মুখ, চেৰুৱাকতা আৰু চিৰা-আটি অঞ্চলত আহোমৰ লগত যুদ্ধ কৰে। শেষত ১৫২৩ চনত আহোম ৰজা চুহুংমুঙে এই অঞ্চল চুতীয়াৰ পৰা দখল কৰে। ====ডিব্ৰুগড় জিলা==== বৰ্তমানৰ ডিব্ৰুগড় জিলাৰ প্ৰায় ভাগ ভূমি সেই সময়ত দিহিং নৈৰ উত্তৰত আছিল। বুৰঞ্জী সমূহৰ পৰা জনা যায় হে দিহিঙৰ আহোম ৰাজ্যৰ সীমাৰ ওচৰতো চুতীয়া লোকৰ বসতি আছিল। আহোমৰ চোম-চিৰিং, খাতোৱাল চেতিয়া, চাংচাই, ইত্যাদি বংশৰ ওপৰি পুৰুষ সকলক‌ চুকাফাই‌ ওচৰৰ চুতীয়া গাঁও মাৰি অনা লোক। আহোম ৰজা চুতুফাকো চাফ্ৰাই নৈৰ ওচৰত চুতীয়া লোক এইখিনিয়ে বধ কৰিছিল।‌ ১৫২৩ চনত চুতীয়া ৰাজ্যৰ ডিব্ৰু অঞ্চলত প্ৰৱেশ কৰি আহোম সেনাই গড় সাজিছিল। চুতীয়া ৰাজ্য দখৰ‌ কৰাৰ পাছত ১৫২৬ চনত দিহিঙীয়া গোহাঁই পদবী সৃষ্টি কৰা হয়। চুতীয়া বিদ্ৰোহৰ ফলত ডিব্ৰুগড়ত নতুন এখন প্ৰদেশ(''মৌঙ-তিফাও'') গঠন কৰি ১৫২৭ত চাওলুং চুলিঙক শাসনকৰ্তা হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়। Thermo luminescence (TL) পদ্ধতিৰে ডিব্ৰুগড়ৰ মৌৰামৰা দৌলৰ ওপৰত কৰা datingৰ অনুসৰি ইটাৰ দৌলটো ১৩-১৪ শতিকাৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ দিনত নিৰ্মিত<ref>Saikia, R.R,"Chronological and Archaeometric Evaluation of Bricks from Archaeological Sites of Upper Assam, Northeast India: Estimation of the Firing Temperature and Civilization History", p.17</ref>। গতিকে এই সকলো তথ্যৰ ভিত্তিত গম পোৱা যায় যে প্ৰায় গোটেই খন ডিব্ৰুগড় জিলাই চুতীয়া ৰাজ্যৰ অধীনত আছিল। ====তিনিচুকীয়া জিলা==== তিনিচুকীয়া জিলাৰ অধিকাংশ ভূমি চুতীয়া ৰাজ্যৰ অন্তৰ্গত আছিল যদিও পূব দিশৰ এটা অংশ মৰাণ মুখিয়াল আৰু আহোম ৰাজ্যৰ অধীনত আছিল। চুতীয়া ৰাজ্য দিহিং নৈৰ পশ্চিম পাৰে বিস্তৃত আছিল বুলি জনা যায়। সেই সময়ত দিহিং নৈ বৰ্তমানৰ সুতিতকৈ কেই কিলোমিটাৰমান পশ্চিমলৈ বৈ গৈছিল। পেঙেৰী, ডিগবৈ, জয়পুৰ, তিপাম, ইত্যাদি অঞ্চল দিহিঙৰ পূবত আছিল। এই অঞ্চল সমূহ বৃটিছৰ দিনৰ লৈকে হাবি অৰণ্যৰে ভৰি আছিল য'ত মৰাণ লোক সকলে হাবি কাটি ঝুম খেতি কৰিছিল আৰু সময়ে সময়ে আহোম ৰজা সকলক অৰণ্যৰ সামগ্ৰী যোগান ধৰিছিল। তিনিচুকীয়াৰ শদিয়া সেই সময়ত "সধয়াপুৰ" বুলি জনাজাত আছিল আৰু সধয়া বা চুতীয়া ৰাজ্যৰ ৰাজধানী আছিল। আহোম বুৰঞ্জীৰ মতে শদিয়াৰ দক্ষিণৰ অঞ্চলতো চুতীয়া সেনাপতি বুঢ়া বৰুৱা (আহোম ভাষাত "থাওমান") বোলা এজনে শাসন কৰিছিল যিজনে‌ আহোমৰ বিৰুদ্ধে ১৫২৩ চনৰ ডিব্ৰুগড় ৰণত ভাগ লৈছিল। ১৫২৪ত চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতন হয় আৰু তিনিচুকীয়া জিলাৰ সমগ্ৰ ভূমি আহোম ৰাজ্যৰ অধীনলৈ আহে। আহোমৰ শদিয়া খোৱা গোহাঁয়ে (আহোম ভাষাত "থাওমুঙ বʼঙেন") শদিয়া অঞ্চল শাসন কৰিবলৈ লয়। শদিয়াৰ দক্ষিণৰ বৰডোমছা অঞ্চলত আহোমৰ হাটখোৱা গোহাঁই (আহোম ভাষাত "থাওমুঙ বʼক্লাং") বিষয়াই লোণৰ হাটৰ অধিকাৰী হয়। টাই ভাষাৰ "আহোম বুৰঞ্জী" গ্ৰন্থ খনত উল্লেখ থকাৰ মতে পূৰ্বৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ সীমান্তৰ অঞ্চলৰ খামজাং প্ৰদেশৰ নঙাখাম নামৰ নৰা মুখিয়াল এজনে ১৭৭৫ চনত চুতীয়া সকলক লগত লয় হাটখোৱা গোহাঁইৰ বিৰুদ্ধে বিদ্ৰোহ কৰিছিল আৰু পৰাস্ত হৈ দিহিং/নামজিন নৈ পাৰ হৈ পূৰবৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ পাহাৰীয়া অঞ্চলত আশ্ৰয় লৈছিল<ref>Barua, Gopal Chandra, Ahom Buranji, p.331</ref>। বুৰঞ্জীৰ পৰা জনা যায় যে খামজাং প্ৰদেশ পাটকাই পৰ্বতৰ‌ নং-খেও-য়ং(Lake of no return) অঞ্চলত অৱস্থিত আছিল। গতিকে ধৰিব পাৰি যে চুতীয়া ৰাজ্য এসময়ত সেই অঞ্চলৰ লৈকে বিয়পি আছিল। ===অৰুণাচলৰ ভয়াম আৰু পাহাৰীয়া অঞ্চল=== [[File:Another section of the palace.jpg|thumb|চুতীয়া দুৰ্গ ভীষ্মক নগৰৰ ইটাৰ গড়ৰ এক অংশ]] ==ৰজা সকলৰ তালিকা== {|class="wikitable" |+ '''ৰজাৰ তালিকাত''' |- ! # ! বছৰ ! ৰাজত্ব কাল ! নাম ! অন্য নাম |---- | ১. | ১১৮৭ - ১২২০ | ৩৩ ব | বীৰপাল | গয়াপাল |---- | ২. | ১২২০ - ১২৫৫ | ৩৫ ব | [[ৰত্নধ্বজপাল]] | গৌৰীনাৰায়ণ |---- | ৩. | ১২৫৫ - ১২৭০ | ১৫ ব | বিজয়ধ্বজপাল | শিৱনাৰায়ণ |---- | ৪. | ১২৭০ - ১২৮৫ | ১৫ ব | বিক্ৰমধ্বজপাল | জগতনাৰায়ণ |---- | ৫. | ১২৮৫ - ১৩০৫ | ২০ ব | গৌৰধ্বজপাল | প্ৰমত্তনাৰায়ণ |---- | ৬. | ১৩০৫ - ১৩২৫ | ২০ ব | শঙ্খধ্বজপাল | হৰিনাৰায়ণ |---- | ৭. | ১৩২৫ - ১৩৪৩ | ১৮ ব | ময়ূৰধ্বজপাল | গোলোকনাৰায়ণ |---- | ৮. | ১৩৪৩ - ১৩৬০ |১৭ ব | জয়ধ্বজপাল | বজ্ৰনাৰায়ণ |---- | ৯. | ১৩৬০ - ১৩৮০ | ২০ ব | কৰ্মধ্বজপাল | নন্দেশ্বৰ/নন্দিনৃপ |---- | ১০. | ১৩৮০ - ১৪০০ | ২০ ব | সত্যনাৰায়ণ | ৰত্ননাৰায়ণ |---- | ১১. | ১৪০০ - ১৪১৫ | ১৫ ব | লক্ষ্মীনাৰায়ণ | ধৰ্মনাৰায়ণ |---- | ১২. | ১৪১৫ - ১৪৩০ | ১৫ ব | দুৰ্লভনাৰায়ণ | |---- | ১৩. | ১৪৩০- ১৪৪৫ | ১৫ ব | মুক্তধৰ্মনাৰায়ণ | |---- | ১৪. | ১৪৪৫ - ১৪৬৫ | ২০ ব | প্ৰত্যক্ষনাৰায়ণ/প্ৰতাপনাৰায়ণ | |---- | ১৫. | ১৪৬৫ - ১৪৮০ | ১৫ ব | যশনাৰায়ণ | |---- | ১৬. | ১৪৮০- ১৫০০ | ২০ ব | পুৰন্দৰধ্বজপাল | পুৰন্দৰনাৰায়ণ |---- | ১৭. | ১৫০০ - ১৫২২ | ২২ ব | ধৰ্মধ্বজপাল | [[ধীৰনাৰায়ণ]] |---- | ১৮. | ১৫২২ - ১৫২৪ | ২ ব | নীতিপাল/নিত্যপাল | চন্দ্ৰনাৰায়ণ |} ==চুতীয়া ৰজাৰ কমতাপুৰ বিজয়== ১৩-১৪ শতিকাত গৌড়ৰ মুচলমান ৰজাসকলে কেইবা বাৰো কমতা ৰাজ্য আক্ৰমণ কৰিছিল, যাৰ ফলত ৰাজ্যখন দুৰ্বল হৈ পৰিছিল। ১৪ শতিকাৰ অন্তিমটো দশকত ঘিয়াছুদ্দিন আজম শ্বাহে কামৰূপ-কমতা অঞ্চল আক্ৰমণ কৰে। তেওঁৰ ৰাজত্বকালৰ কামৰুপ অঞ্চললৈ পূৰ্বমুখী সামৰিক অভিযানৰ প্ৰমাণ পোৱা বʼকুৰ এখন শিলালিপিত পোৱা যায়<ref>Owahedur Zaman, "Study on the Persian Inscriptions discovered in Assam,p.5, "This stone slab inscription is from the time of Ghiyasuddin Azam Shah (ruled from 1389 A.D. to 1410 A.D). It was discovered in Boko of Kamrup district which was issued by Sultan Ghiyasuddin Azam Shah in 1389 A.D. It seems that he extended his sovereignty through Guwahati upto Boko area."</ref>। এই আক্ফৰমণৰ ফলত পশ্চিম অসমত ৰাজনৈতিক অস্থিৰতা সৃষ্টি হৈছিল। সেইসময়তে পূব দিশত চুতীয়া ৰাজ্যখন শক্তিশালী হৈ উঠিছিল। ফল স্বৰূপত চুতীয়া ৰাজশক্তিয়ে পশ্চিম পিনে পাতনি মেলে। চুতীয়া ৰজা দুৰ্লভনাৰায়ণৰ ১৪২৮ চনৰ সত্যনাৰায়ণৰ (আন‌ এটা নাম ৰত্ননাৰায়ণ) তাম্ৰলিপিত উল্লেখ আছে যে তেওঁৰ‌ ককাক সত্যনাৰায়ণে (আন‌ এটা নাম ৰত্ননাৰায়ণ<ref>ৰত্ননাৰায়ণৰ আন এটা নাম সত্যনাৰায়ণো আছিল। এই কথা ঘিলামৰা অঞ্চলৰ বৰমূৰ্তিয়া বিলৰ তাম্ৰপত্ৰৰ পৰা জানিবলৈ পোৱা যায়। ফলিখনৰ মতে ১৩৯২ খ্ৰীষ্টাব্দত সুৰ-ৰিপু(অসুৰ) বংশৰ সধয়াপুৰৰ ৰজা নন্দিশ্বৰৰ পুত্ৰ সত্যনায়াণে ব্ৰাহ্মণক ২০০ পুৰা(৮০০ বিঘা) মাটি দান কৰিছিল। তেওঁৰ পুত্ৰ(আত্মজ) ধৰ্মনাৰায়ণ ৰজাই ফলিখনৰ নবীকৰণ কৰিছিল। গতিকে ইয়াৰ পৰা বুজিব পাৰি যে ধৰ্মনাৰায়ণ ৰজাৰ পিতৃ ৰত্ননাৰায়ণৰ আন এটা নাম সত্যনাৰায়ণ আছিল।</ref>) সেই একে সময়ছোৱাতে (১৩৯০-১৪০০) “কমৰুপৰ শত্রু”ক পৰাস্ত কৰি কমতাপুৰত‌ নিজৰ শাসন প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। ভূমিদানৰ ফলিখনত উল্লেখ আছে, {{blockquote|"একোহভূ্ৎ কমতাপুৰে নৰপতি ভূপাল-ৱাৰাৰ্চ্চিতঃ</br> কন্দৰ্প-প্ৰতিপক্ষ-লক্ষ-ৱিজয়ী শ্ৰী ৰত্ননাৰায়ণঃ।।"</br>}} অৰ্থাৎ এজন হৈছিল (একোহভূৎ) কমতাপুৰৰ ৰজা (কমতাপুৰে নৰপতি), যি জন আছিল "ভূপাল সমূহৰদ্বাৰা অৰ্চিত"(ভূপাল-ৱাৰাৰ্চ্চিত) আৰু "কামদেৱৰ(আন এটা নাম কন্দৰ্প) শত্ৰুৰ বিৰুদ্ধে বিজয়ী" (কন্দৰ্প-প্ৰতিপক্ষ-লক্ষ-ৱিজয়ী) শ্ৰী ৰত্ননাৰায়ণ। যদিও এই “শত্রু”ৰ স্পষ্ট পৰিচয় উল্লেখ কৰা হোৱা নাই, তথাপিও ইতিহাসবিদসকলে সাধাৰণতে ধাৰণা কৰে যে ই গৌড়ৰ মুচলমান সেনাবাহিনী অথবা কমৰুপৰ সিংহাসনৰ বাবে প্ৰতিদ্বন্দ্বিতা কৰা কোনো স্থানীয় ৰাজনৈতিক শক্তি হ’ব পাৰে, যাক চুতীয়া ৰজাই পৰাস্ত কৰিছিল। একেখন ফলিৰ তৃতীয় আৰু চতুৰ্থ শাৰীত ৰত্ননাৰায়ণৰ পুত্ৰ ধৰ্মনাৰায়ণ আৰু তেখেতৰ পুত্ৰ দুৰ্লভ নাৰায়ণৰ বিষয়ে উল্লেখ কৰা হৈছে। পাছৰ অংশত উল্লেখ কৰা মতে ১৪২৮ খৃষ্টাব্দত (১৩৫০ শক) ৰজা দুৰ্লভনাৰায়ণৰ আদেশত হাবুঙাধিপতি শ্ৰী বৃহৎ পাত্ৰয়ে ব্ৰাক্ষণক ৪০০ পুৰা(১৬০০ বিঘা) মাটি দান কৰিছিল। এইদৰে গৌড়ৰ সামৰিক চাপ আৰু কমৰুপ-কমতা অঞ্চলত সৃষ্টি হোৱা অস্থিৰতাৰ সুযোগ লৈ চুতীয়া শক্তিয়ে পশ্চিমলৈ বিস্তাৰ কৰি কমতাপুৰত নিজৰ আধিপত্য প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল বুলি বুজা যায়।<ref>"The eastern region, whether it is called Sadhaya or Svadhaya as in the plates or Sadhiya or Sadiya as in Assamese chronicles and the western region of Kamatapura seems to be politically connected and the same Satyanarayana/Ratnanarayana might have held sway over both regions"{{harvcol|Neog|1977|p=818}}</ref> ৰত্ননাৰায়ণ ৰজাই আনুমানিক ১৩০০‌ শতিকাৰ শেষৰ ভাগত কমতা ৰাজ্য দখল কৰি পুণৰ পুৰ্বৰ কামৰূপ ৰাজ্য গঠন কৰিবলৈ প্ৰয়াস কৰিছিল। ===দুৰ্লভনাৰায়ণৰ পৰিচয় আৰু বিতৰ্ক=== ঐতিহাসিক তথ্যৰ অনুসৰি কমতা ৰাজ্যৰ "দুৰ্লভনাৰায়ণ" নামৰ এজন ৰজাই অসমীয়া কবি [[হেম সৰস্বতী]], [[হৰিবৰ বিপ্ৰ]], আদি বহু লেখকক পৃষ্ঠপোষকতা আগবঢ়াইছিল।<ref>হেম সৰস্বতীয়ে তেওঁৰ প্ৰহ্লাদ চৰিত গ্ৰন্থত দুৰ্লভনাৰায়ণৰ প্ৰশংসা কৰি লিখিছে—“কামতামণ্ডল দুৰ্লভ নাৰায়ণ নৃপবৰ অনুপাম”। এই শাৰীকেইটাৰ পৰা দুৰ্লভনাৰায়ণক কমতা মণ্ডলৰ অধিপতি আৰু সাহিত্য-সংস্কৃতিৰ পৃষ্ঠপোষক ৰজা হিচাপে বুজা যায়।</ref> গুৰু চৰিতৰ বৰ্ণনা অনুসৰি কমতা-কামৰূপৰ ৰজা দুৰ্লভনাৰায়ণে কানৌজৰ পৰা অহা বহু ব্ৰাহ্মণ আৰু কায়স্থ ভুঞা পৰিয়ালক নিজৰ ৰাজ্যত আশ্ৰয় দি পূৰ্বাঞ্চলত বসতি স্থাপনৰ ব্যৱস্থা কৰিছিল। [[শঙ্কৰদেৱ|শ্ৰীমন্ত শঙ্কৰদেৱৰ]] পূৰ্বপুৰুষ সকলও এই স্থানান্তৰিত পৰিয়ালসমূহৰ মাজৰে এটা পৰিয়াল আছিল। এই পৰিয়ালসমূহক প্ৰথমতে উত্তৰ গুৱাহাটীৰ ওচয়ৰ লেঙামাগুৰি আৰু পাছলৈ নগাঁৱৰ তেম্বুৱানী-বান্ধা(ঢেমনী) অঞ্চলত বসতি দিয়া হৈছিল বুলি গুৰু চৰিতত উল্লেখ আছে।<ref>Baniprasanna Misra, ''Srimanta Sankara and His Times: Some Further Historical Probings'', Centre for Assamese Studies, Tezpur University, 2016, pp. 27–29.</ref> ইতিহাসবিদ মহেশ্বৰ নেওগে পৰৱৰ্তী কালৰ চৰিত-পুথি আৰু বৈষ্ণৱ পৰম্পৰাৰ ভিত্তিত শঙ্কৰদেৱৰ জন্ম-চন ১৪৪৯ খ্ৰীষ্টাব্দ বুলি গ্ৰহণ কৰিছিল আৰু এই অনুসৰি দুৰ্লভনাৰায়ণৰ ৰাজত্ব কাল ১৪ শতিকাৰ মধ্যভাগ বুলি অনুমান কৰিছিল। কিন্তু ২০১৬ চনত লিখা গৱেষণামূলক প্ৰবন্ধত ইতিহাসবিদ বাণীপ্ৰশন্ন মীশ্ৰই উপলব্ধ তথ্যসমূহ পুনৰ বিশ্লেষণ কৰি এই গণনাক নাকচ কৰে আৰু শঙ্কৰদেৱৰ জন্ম সম্ভৱতঃ খ্ৰীষ্টীয় ১৪৭৯–১৪৮৪ চনৰ ভিতৰত হৈছিল বুলি মত প্ৰকাশ কৰিছে।<ref>Baniprasanna Misra, ''Srimanta Sankara and His Times: Some Further Historical Probings'', Centre for Assamese Studies, Tezpur University, 2016, pp. 19-20.</ref> সেই অনুসৰি তেওঁ দুৰ্লভনাৰায়ণৰ শাসনকালো পুনৰ নিৰ্ধাৰণ কৰি চতুৰ্দশ শতিকাৰ শেষ ভাগৰ পৰা পঞ্চদশ শতিকাৰ প্ৰথম ভাগৰ মাজত হোৱাৰ সম্ভাৱনা প্ৰকাশ কৰিছে।<ref>Baniprasanna Misra, ''Srimanta Sankara and His Times: Some Further Historical Probings'', Centre for Assamese Studies, Tezpur University, 2016, pp.23</ref> হেম সৰস্বতীয়ে দুৰ্লভনাৰায়ণক ‘‘কমতামণ্ডল’’ৰ ৰজা বুলি উল্লেখ কৰিছে।<ref>''প্ৰহ্লাদ চৰিত্ৰ''' উল্লেখ কৰিছে- "কমতামণ্ডল দুলৰ্ভনাৰায়ণ নৃপবৰ অনুপম৷ তাহান ৰাজ্যত ৰুদ্ৰসৰস্বতী দেৱযানী কন্যা নাম৷৷ তাহান তনয় হেমসৰস্বতী ধ্ৰুৱৰ অনুজ ভাই৷"</ref><ref name="sarma">{{cite book | title=অসমীয়া সাহিত্যৰ সমীক্ষাত্মক ইতিবৃত্ত | publisher=প্ৰতিমা দেৱী | author=ড: [[সত্যেন্দ্ৰনাথ শৰ্মা]] | authorlink=| year=১৯৯৬ | location=গুৱাহাটী | pages=৫৩-৫৪}}</ref> প্ৰাচীন কামৰূপৰ তাম্ৰশাসন আৰু সংস্কৃত ৰাজনৈতিক পৰিভাষাত ‘‘মণ্ডল’’ শব্দটো এক আঞ্চলিক বা ৰাজনৈতিক পৰিসৰ বুজাবলৈহে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। আনহাতে, চুতীয়া তামৰ ফলিত দুৰ্লভনাৰায়ণৰে ‘‘সাধয়াপতি’’ বা সদিয়াৰ ৰজা বুলি পৰিচয় দিয়া দেখা নাযায়; তাৰ বিপৰীতে তেওঁৰ পূৰ্বপুৰুষ ৰত্ননাৰায়ণ ‘‘কমতাপুৰ’’ৰ ৰজা হৈছিল বুলিহে উল্লেখ কৰিছে। দুৰ্লভনাৰায়ণে পৃষ্ঠাপোষকতা আগ বঢ়োৱা আন এজন কবি হৈছে "হৰিবৰ বিপ্ৰ"। ইতিহাসবিদ মহেশ্বৰ নেওগে এইজন কবিকে ৰামানন্দ দ্বিজৰ "শ্ৰী শ্ৰী বংশী গোপালদেৱ চৰিত"ত উল্লেখ কৰা বংশীগোপালদেৱৰ ককাক হৰিবৰ বিপ্ৰ বুলি চিনাক্ত কৰিছে।<ref name="ভৰালী">{{cite book | title=এহেজাৰ বছৰৰ এশগৰাকী অসমীয়া | publisher=চিত্ৰলেখা পাব্লিকেশ্বন্‌ছ | author=ভৰালী, হেমন্ত কুমাৰ | year=২০০১ | location=গুৱাহাটী | pages=২৯৮-২৯৯}}</ref> ৰচনাখনত হৰিবৰ বিপ্ৰক ''"কুণ্ডিল গোষ্ঠীত জাত পুৰুষ সুন্দৰ / ব্যাঘ্ৰপিণ্ডা গ্ৰামেশ্বৰ মুখ্য পণ্ডিতৰ"'' বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে, অৰ্থাৎ তেওঁক কুণ্ডিল বা চুতীয়া ৰাজধানী [[শদিয়া]] অঞ্চলৰ লোক আৰু ব্যাঘ্ৰপিণ্ডা গাঁৱৰ গ্ৰামেশ্বৰ বুলি কোৱা হৈছে।<ref>{{cite book |title=Harivara Vipra’s Babrubahnar Yuddha and Tamradhwajar Yuddha |editor=Birinchi Kumar Barua; Maheswar Neog |publisher=Gauhati University |year=1960 |page=}}</ref> মহেশ্বৰ নেওগৰ মতে হৰিবৰ বিপ্ৰৰ ৰচনাত ‘‘চেতিয়া’’ শব্দৰ উল্লেখো পোৱা যায়। এই শব্দ কিছু ইতিহাসবিদে আহোম যুগৰ পৰৱৰ্তী সংস্কৰণত যোগ হোৱা বুলি ক'ব খোজে।<ref>{{cite book |last=Kakati |first=Banikanta |title=Aspects of Early Assamese Literature |publisher=Gauhati University |year=1953 |page=34}}</ref> কিন্তু বুৰঞ্জী সমূহৰ পৰা দেখা যে এই ''চেতিয়া'' পদবী চুতীয়া ৰাজ্যতো আছিল<ref>Bhuyan, S.K, "Deodhai Buranji, p.16</ref> আৰু চুহুংমুঙে চুতীয়া ৰাজ্য দখল কৰাৰ পাছৰ পৰাহে আহোম ৰাজ্যত প্ৰচলিত হৈছিল।<ref>S.K, "Satsari Buranji, p.16</ref> "কবিৰত্ন সৰস্বতী"ৰ ৰচনাৰ পৰা জনা যায় যে তেওঁক দুৰ্লভনাৰায়ণৰ পুত্ৰ ইন্দ্ৰনাৰায়ণয়ে পৃষ্ঠা পোষকতা আগ বঢ়াইছিল। ইতিহাসবিদ বাণীপ্ৰশন্ন মীশ্ৰৰ মতে মাধৱদেৱৰ ভনীয়েক উৰ্বশীয়ে দহ বছৰ বয়সত (১৫২৬ শতিকাত)<ref>{{cite book |last=Misra |first=Baniprasanna |title=Deprovincialising Srimanta Sankaradeva |publisher=Centre for Assamese Studies, Tezpur University |year=2015 |pages=24–25 }}</ref> এই কবিজনৰ বংশৰ ৰামদাস আতাক বিয়া কৰাইছিল। ৰামদাস ৰত্ন সৰস্বতীৰ পাছৰ ষষ্ঠ প্ৰজন্মৰ পুৰুষ আছিল।<ref>{{cite book |last=Kakati |first=Banikanta |title=Aspects of Early Assamese Literature |publisher=Gauhati University |year=1953 |page=44}}</ref> সেই অনুসৰি ইন্দ্ৰনাৰায়ণৰ শাসনকালও পঞ্চদশ শতিকাৰ প্ৰথমাৰ্ধৰ মাজভাগত (প্ৰায় ১৪২০–১৪৪০ খ্ৰীষ্টাব্দ) আছিল বুলি অনুমান কৰিব পাৰি। এই সকলো তথ্যসমূহৰ ভিত্তিত কিছু গৱেষকে কমতা, কামৰূপ আৰু শদিয়া একেই ৰাজ শক্তিয়ে পৰিচালিত কৰিছিল বুলি ক'ব খোজে।<ref>"The eastern region, whether it is called Sadhaya or Svadhaya as in the plates or Sadhiya or Sadiya as in Assamese chronicles and the western region of Kamatapura seems to be politically connected and the same Satyanarayana/Ratnanarayana might have held sway over both regions"{{harvcol|Neog|1977|p=818}}</ref> তথাপিটো কমতাপুৰৰ এই দুৰ্লভনাৰায়ণ আৰু চুতীয়া বংশৰ দুৰ্লভনাৰায়ণ‌ একে ব্যক্তি আছিল নে নাই, সেই বিষয়ে ইতিহাসবিদ সকলৰ মাজত বৰ্তমানেও একমত পোৱা নাযায়। ==চীনৰ লগত সম্পৰ্ক== ==চুতীয়া ৰাজ্যৰ স্থাপত্য আৰু কীৰ্তিচিহ্ন== == যোগিনী তন্ত্ৰত উল্লেখ== ১৬ শতিকাৰ আগভাগত লিখা‌ যোগিনী তন্ত্ৰত কামৰূপৰ বিভিন্ন অঞ্চল আৰু ৰাজকীয় শক্তিসমূহৰ বৰ্ণনা কৰা হৈছে। ইয়াত “সৌমাৰ”, “কূবাচ”, “যৱন” আৰু “প্লৱ” নাম উল্লেখ আছে— {{quote|পূৰ্বভাগে চ সৌমাৰঃ কূবাচ‌ পশ্চিমে‌তথা ।<br>দক্ষিণে যৱনসদ্ উত্তৰে প্লৱ এব চ ॥<br><br>এবমেব মহাদেৱি তে সৰ্বে কামৰূপকাঃ ।<br> এবং তে কথিতং দেবি সৌমাৰচৰিতং হি তৎ ॥}} অৰ্থাৎ পূৰ্বে সৌমাৰ, পশ্চিমে কূবাচ, দক্ষিণে যৱন আৰু উত্তৰে প্লৱ — এইসকল কামৰূপ অঞ্চলৰ অন্তৰ্গত বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। গ্ৰন্থখনৰ পাচৰ অংশ সমূহত "কুবাচ"ক [[কোচ ৰাজ্য|কোচ]], "সৌমাৰ"ক [[আহোম ৰাজ্য|আহোম]] আৰু "যৱন"ক [[বংগ চুলতানী|মুছলমান]]/[[মোগল সাম্ৰাজ্য|মোগল]] বুলি চিনাক্ত কৰা হৈছে। এই অনুসৰি ইতিহাসবিদ সকলে “প্লৱ/প্লব” শব্দটোৱে সেই সময়ৰ উত্তৰ ভাগত ৰাজত্ব কৰি থকা পাল বংশীয় চুতীয়া ৰাজ্যক বুজাবলৈ ব্যৱহাৰ কৰিছে বুলি মত প্ৰকাশ কৰিছে। ==চুতীয়া-আহোম যুদ্ধ== ১৫১২ চনত চুতীয়াৰ হাবুঙৰ প্ৰদেশৰ পানবাৰী অঞ্চলত চুহুংমুঙে প্ৰৱেশ কৰে আৰু আগতে বামুণীয়া কোঁৱৰক তূলি লোৱা বামুণ পৰিয়ালটোক নিজৰ লগত লয়। বামুণ জনক সোণৰ লগুণ উপহাৰ দি হাতী-ঘাহী অধিকাৰী পাতি নিজৰ লগত লয়। পানবাৰীত থকাৰ সময়ত আহোম ৰজাই সেনা বাহিনীৰ কিছুমানক দিহিং নৈত মাছ ধৰিবলৈ পঠিয়াই। দিহিঙত ডাঙৰ বৰালী ধৰিবলৈ লওঁতে চুতীয়াই আহোম সেনাক দেখে। দিহিং নৈ চুতীয়া আৰু আহোম ৰাজ্যৰ সীমা আছিল, উত্তৰত চুতীয়া ৰাজ্য আৰু দক্ষিণত আহোম ৰাজ্য। চুতীয়াৰ পানীত মাছ ধৰিছে বুলি গম পাই মাণিক চন্দ্ৰ বৰুৱাই (সম্ভৱতঃ এইজন দিহিং উপত্যকাৰ শাসনকৰ্তা আছিল) মানু্হ পঠিয়াই। কিন্তু আহোম সকলে মাছৰ লগতে চুতীয়া মানু্হকো ধৰি নিয়ে। এই কথা মাণিক চন্দ্ৰ বৰুৱাই ধীৰনাৰায়ণ ৰজাৰ জোৱাঁই নিতাইক জনাই। নীতিপালৰ পৰা ধীৰনাৰায়ণে খবৰ পাই যে আহোম সেনাই দিহিঙৰ সীমা নামানি উত্তৰ পাৰৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ হাবুঙ অঞ্চলত প্ৰৱেশ কৰিছে।<ref>Assam Buranji (SM), p. 9</ref> ===দিখৌ-মুখৰ ৰণ=== ধীৰনাৰায়ণ ৰজাই এই কথা গম পাই যুদ্ধ কৰিবলৈ মন কৰে আৰু ১৫১৩ চনত লুইতে দি আহি দিখৌমুখত কোঠ পাতে। সেই সময়ত দিখৌ মুখ আজিৰ দিনৰ কাজিৰঙা‌ ওচৰত আছিল। চুতীয়া সেনাই দিখৌ মুখ অঞ্চলত পচলা গড় নিৰ্মাণ কৰে। তাৰ পৰা আগ বাঢ়ি আহি চেৰুৱাকটা অঞ্চলৰ নঙকামুঙ বিলৰ পাৰত কোঠ পাতে। চেৰুৱাকটাৰ পৰা এখিনি সেনা বৰনাঁৱত উঠি চিৰা আটি অঞ্চললৈ যায়। চুহুংমুঙে চাও-চুখ্ৰিং আৰু ৰাইলুঙীয়া গোহাঁইক সৈন্য দি চুতীয়াৰ বৰনাঁৱ ধৰিবলৈ সেনা পঠিয়াই। তাৰ পাছত তেওঁ চেৰুৱাকটাৰ চুতীয়া সেনাক আক্ৰমণ কৰে। চুতীয়া সেনাই শত্ৰুৰ শক্তিৰ অনুমান নাপায় যুদ্ধত পৰাজয় হব লগিয়া হয়। এই যুদ্ধত ৪ হাজাৰ চুতীয়া সৈনিক স্বহীদ হয় আৰু ৩ হাজাৰ বন্দী হয়। বন্দী সকলৰ মূৰ কাটি আহোম ৰজাই মুণ্ডমালা বান্ধিলে।<ref>Satsari Assam Buranji, p.57</ref> সাতসৰী বুৰঞ্জীৰ অনুসৰি চুতীয়া সেনা দিখৌমুখৰ পৰা উজাই আহিছিল আৰু ডিব্ৰুমুখৰ তিনিমুণি অঞ্চলত ৫ দিন পুণৰ এখন ৰণ হৈছিল, য'ত মাণিকচন্দ্ৰ বৰুৱা, ৰজাৰ ভায়েক ঢেলা আৰু বৰহুলৈ বৰুৱাই ভাগ লৈছিল। যুদ্ধত মাণিকচন্দ্ৰ বৰুৱাৰ গাত কাড় লাগিছিল আৰু বৰহুলৈ বৰুৱাকে প্ৰমুখ কৰি চুতীয়া সেনা পিছ হুঁহকি শদিয়ালৈ আহিলে। ডিব্ৰুমুখৰ এই যুদ্ধৰ কথা কিন্তু অন্য বুৰঞ্জীত উল্লেখ কৰা হোৱা নাই, গতিকে এয়া পাছত হোৱা দিহিংমুখৰ দ্বিতীয়খন ৰণৰ বৰ্ণনাও হ'ব পাৰে যিখনত চুতীয়া সেনা পৰাস্ত হোৱাৰ পাছত আহোম সেনাই ডিব্ৰুমুখত গড় নিৰ্মাণ কৰিছিল। যুদ্ধৰ পৰাজয়ৰ ফলত দিখৌ মুখত বাকী থকা চুতীয়া সেনা সেই অঞ্চলৰ পৰা ঘূৰি আহে আৰু পানবাৰী আহোমৰ হাতলৈ যায়। তাৰ পাছত ১৫১৯ চনত চুহুংমুঙ হাবুঙৰ পৰা দিহিংমুখ অঞ্চল লৈ আহে আৰু তাত এটা কোঠ/দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰে। তেতিয়াৰ দিহিংমুখ আজিৰ দিনৰ পশ্চিম মাজুলী অঞ্চল হয়।<ref>Satsari Assam Buranji, p.57</ref><ref>Goswami, Hemchandra, Purani Assam Buranji, p.40</ref> ===দিহিং-মুখৰ প্ৰথম ৰণ=== ১৫২০ চনত চুতীয়া সেনাই এইবাৰ আকৌ ভটিয়াই আহি আহোমৰ নতুনকৈ নিৰ্মিত দিহিংমুখৰ দুৰ্গ(মৌঙখ্ৰাঙ) আক্ৰমণ কৰে। যুদ্ধত চুতীয়া সেনা জয়ী হয় আৰু আহোম সেনাপতি খেনমোঙক মাৰি আহোম সেনাক সেই অঞ্চলৰ পৰা খেদি পঠিয়াই। ফলত দিহিংমুখৰ কোঠ চুতীয়াৰ হাতলৈ যায়।<ref>Satsari Assam Buranji, p.57</ref><ref>Purani Assam Buranji, p.40</ref> ==চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতন== ===নীতিপালৰ ৰাজত্ব=== ইয়াৰ পাছতে ১৫২২ চনত ধীৰনাৰায়ণ ৰজাই [[হাবুং]] অঞ্চলৰ (বৰ্তমান ঢকুৱাখনা) ব্ৰাহ্মণক ভূমি দান কৰি সাধনী আৰু নিতাই ৰাজ্য ভাৰ দিয়ে। ৰজা হৈ নিতায়ে নীতিপাল নাম লয়। ৰজা ধীৰনাৰায়ণে ৰাজ্য ভাৰ এৰি জামাতাক যুৱৰাজ পাতি, আপোন পুত্ৰ তিনি বছৰৰ শিশু সাধক নাৰায়ণক নীতিপালৰ হাতত সমৰ্পন কৰি দেশান্তৰিত হয়। সামান্য ‌চুতীয়া ল'ৰা ৰজা হোৱাত ৰাজবংশৰ ৰাজপাট দাবীদাৰ কোঁৱৰসকল স্বাভাৱিকতে ক্ষুণ্ণ ‌হৈ পৰে। এই লোক সকলে নিত্যপালক সিংহাসনচ্যুত কৰিবলৈ ষড়যন্ত্ৰত নামে। এই ষড়যন্ত্ৰৰ মূল নায়ক ধীৰনাৰায়ণ ৰজাৰ ভায়েক সুৰজিৎ ওৰফে সুৰধ্বজপাল আছিল। ষড়যন্ত্ৰ সফল নহ'ল। নীতিপালে তেওঁৰ বিশ্বাসী চোৰাংচোৱাৰ পৰা সকলো কথা জানিব পাৰি ষড়যন্ত্ৰত লিপ্ত বিষয়াক ভাঙি নতুন মন্ত্ৰী বিষয়া নিয়োগ কৰে। পূৰ্ব্বৰ পাত্ৰ মন্ত্ৰী গুচাই সামান্য পাত্ৰ-মন্ত্ৰী পাতি লʼলে। সূৰধ্বজপালক ধৰি আনিবৰ বাবে কাচিতৰা সেনাপতিক পঠায়। কিন্তু সুৰধ্বজ দেশ এৰি পলাই যোৱাত সেই কাম সম্ভৱ নহ'ল। নীতিপালৰ দিনত নাৰায়ণ নামৰ এজন বৰসেনাপতি আৰু ৰঘূবীৰ তথা কাচিতৰা সহসেনাপতি আছিল বুলি জনা যায়। কিন্তু সময়ত নীতিপালৰ শাসন দুৰ্বল হৈ পৰে। পূৰ্বৰ সাধাৰণ বংশৰ লগৰীয়া সকলক ৰাজ্যৰ বিষয়-বাব দিবলৈ ধৰাৰ ফলত সম্ভ্ৰান্ত বংশৰ লোকৰ বিশ্বাস আৰু আনুগত্য হেৰুৱাব লগা হয়। দোষ গুণৰ সুবিচাৰ নকৰি হকে-বিহকে প্ৰজাৰ ওপৰত উৎপীড়ন চলোৱাৰ বাবেই‌ [[নীতিপাল]] প্ৰজাৰ মাজত অনীতিপাল বুলি খ্যাত হৈ পৰে।<ref>Barua, Swarnalata, "Chutia jatir Buranji, p.594.</ref> ===দিহিং-মুখৰ দ্বিতীয় ৰণ=== চুতীয়া ৰাজ্যৰ দুৰৱস্থাৰ বাতৰি আহোম ৰজা [[চুহুন্মুং]]ৰ কাণত পৰিল। ফলত সেই বছৰৰ শেষৰ পিনে(১৫২২ চন) তেওঁ চুতীয়া ৰাজ্য আক্ৰমণ কৰে। প্ৰথমতে মাজুলীৰ নঙকঙমোঙ বীলৰ ওচৰলৈ আহি তেওঁ দিহিঙমুখত(বৰ্তমানৰ পশ্চিম মাজুলী অঞ্চল) কোঠ দি থকা চুতীয়াক আক্ৰমণ কৰিবলৈ সেনা পঠায়। যুদ্ধৰ নেতৃত্বত থকা বৰগোহাঁয়ে চুতীয়া সেনাক দিহিং মুখৰ পৰা পুবলৈ ঠেলি নিয়ে আৰু লাচাই-টাই নামৰ এজনক চুতীয়াৰ পৰা সংগ্ৰহ কৰা বৰ-নাঁৱত উঠাই ৰজাৰ ওচৰলৈ পঠায়। সেই সময়ত ৰজা বীলৰ পৰা আগ বাঢ়ি আহি চেৰুৱাকতা নামৰ অঞ্চল এটাত আছিল। চুহুংমুঙে লাচাই-টাইক যুদ্ধৰ খবৰ লয়। লাচাই-টাই ৰজাক জনাই যে চুতীয়া সৈন্য লুইত(টিলাও) নৈ‌ ওচৰৰ অঞ্চলৰ লগতে ডিব্ৰুমুখৰ(চোপ-নাম-টিফাও) পানীত কোঠ পাতি আছে।<ref>Deodhai Assam Buranji, p. 17.</ref> ইয়াৰ পাছতে হয়টো আগতে উল্লেখ কৰি অহা ডিব্ৰুগড় ৰণখন সংঘটিত হয়। ===ডিব্ৰু-মুখ/ডিব্ৰুগড়ৰ ৰণ=== ১৫২৩ চনৰ কাতি মাহত চুহুংমুঙৰ আদেশত ফ্ৰাচেনমুঙ বৰগোহাঁই আৰু কিঙলুন বুঢ়াগোহাঁই ৰাজমন্ত্ৰীয়ে নিজৰ সমস্ত সৈন্য বাহিনী লয় ডিব্ৰুমুখলৈ আগ বাঢ়ি আহি তাত এটা গড় নিৰ্মাণ কৰে। চুহুংমুঙে চৰাইদেউ লৈ আহি ভগৱানৰ ওচৰত বলি আগ বঢ়ায়। ১৫২৩ চনৰ আঘোণ মাহত চুহুংমুঙে সৈন্য বাহিনী লয় আগ বাঢ়ি চেঁচামুখত কোঠ দিয়ে। নীতিপালে গড় বন্ধাৰ খবৰ পাই শদিয়াৰ পৰা লাৰুপাৰা(বৰ্তমান চাবুৱাৰ ওচৰৰ) লৈ আগ বাঢ়ি আহে। তাৰ পৰা তেওঁ শত্ৰুক দেশৰ পৰা খেদিবলৈ বুঢ়া বৰুৱাৰ নেতৃত্বত ডিব্ৰুমুখ লৈ সৈন্য বাহিনী পঠিয়ায়। সম্ভৱতঃ এজন ডিব্ৰু উপত্যকাৰ শাসনকৰ্তা আছিল। চুতীয়া সেনাপতি জনে ৰজাৰ আদেশ মতে ডিব্ৰুগড় আক্ৰমণ কৰে। আনপিনে চুহুংমুঙেও ডিব্ৰুমুখলৈ আহি যুদ্ধত ভাগ লয়। ফ্ৰাচেনমুঙ বৰগোহাঁই আৰু কিঙলুন বুঢ়াগোহাঁই ৰাজমন্ত্ৰীয়ে একলগ হৈ পথে দি আগ বাঢ়ি চুতীয়াৰ নৌ বাহিনীক আক্ৰমণ কৰে। চুতীয়াৰ নৌ সেনাৰ নেতৃত্বত আছিল কাচিতৰা, চুলুকী চেতিয়া (GC Baruaৰ বুৰঞ্জীত এলেঙী চেতিয়া বুলি কোৱা হৈছে) আৰু বৰপাত্ৰ নামৰ তিনিজন সেনাপতি। বৰপাত্ৰ জন সম্ভৱতঃ সোৱণশিৰি উপত্যকাৰ তথা হাবুঙৰ শাসনকৰ্তা আছিল, যিজনক তামৰ ফলিত হাবুঙাধিপতি বৃহৎ পাত্ৰ বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। কাচিতৰা আছিল লুইত উপত্যকাৰ শাসনকৰ্তা। যুদ্ধত চুতীয়া সেনা পৰাস্ত হয়। পিছ দিনা চুহুংমুঙ ৰজাই গড়ত থকা সকলো মন্ত্ৰী ডাঙৰীয়া আৰু সেনাক লগত লৈ আগ বাঢ়ি সোণাৰী অঞ্চলত (বৰ্তমান কাকপথাৰ অঞ্চল) সোমায়। <ref>Deodhai Assam Buranji, p. 17.</ref> ===নীতিপালৰ সন্ধি প্ৰস্তাৱ=== ইয়াকে দেখি নীতিপালে আহোম ৰজা লৈ কটকীৰ সৈতে কিছুমান উপহাৰ পঠায়। উপহাৰ সমূহৰ মাজত আছিল সোণৰ কাণফুলী/কেৰু(তং-ৰু-খাম), সোণোৱালী‌ মেখেলা(চিন-খাম), কপাহী কাপোৰ(ফ্ৰা-নোন), ৰূপৰ বিচনা(থা-কা-ঙেন), পাটি, ইত্যাদি। সকলো উপহাৰ গ্ৰহণ কৰিও চুহুংমুঙে চুতীয়া ৰাজ সম্পদ(সোণ-ৰুপৰ মেকুৰী, সোণ-ৰুপৰ ছত্ৰ, ৰাজকীয় খাট আৰু ৰাজ দণ্ড), ১০টা দতাল হাতী, এজনী মাখুন্দী হাতী আৰু এজনী ছোৱালী বিচাৰি পঠায়। নীতিপালে ছোৱালী আৰু হাতী দিবলৈ মান্তি হয় যদিও ৰাজকীয় সম্পদ পূৰ্বপুৰুষৰ সম্পত্তি বুলি দিবলৈ নিবিচাৰে। ইয়াৰ বিপৰীতে এক মাহৰ পাছত সোণ-ৰুপৰ জাপি(কোপ-খাম-ঙেন), সোণৰ তেমি(খোপ-খাম), সোণৰ তোম(লিউ-খাম), সোণৰ ছত্ৰ (চাং-খাম), সোণৰ খাৰু(মাউ-খাম), সোণৰ ভৰিৰ খাৰু(খু-টিন-খাম), হাতী, ঘোঁৰা, হাতীৰ দাতৰ পাটি, কটাৰী আৰু পানীকমলী কাপোৰ দি পঠায়। সমান্তৰাল ভাৱে নীতিপালে লুইতৰ পাৰত এটা দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰিবলৈ লয় আৰু তাতে থাকে। দুৰ্গ নিৰ্মাণৰ কথা শুনি, ৰাজসম্পদ নাপায় আৰু লগতে উপহাৰৰ মাজত কটাৰী দেখি চুহুংমুঙ ৰজাই শদিয়াপুৰ আক্ৰমণ কৰিবলৈ নিৰ্ণয় কৰে।<ref>Deodhai Assam Buranji, p. 18.</ref> ===শদিয়াৰ ৰণ=== ১৫২৪ চনৰ বহাগত লুইত নৈ পাৰ হৈ শদিয়া(সধয়াপুৰ) আক্ৰমণ কৰে। [[ব'হাগ বিহু|ব'হাগ মাহৰ বিহুৰ দিনা]] [[শদিয়া]] আক্ৰমণ কৰা হৈছিল। বিহুৰ দিনা শদিয়াৰ চাৰি শালত বৰ-বলি আয়োজন কৰা হয়, যʼত [[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]] পূজাৰীৰ বাহিৰে অন্য লোকে হাতত অস্ত্ৰ লোৱাতো বৰ্জিত আছিল। আজিও এই বৰবলিৰ নিয়ম শদিয়া অঞ্চলৰ থান সমূহত পালন কৰা হয়। সেই সময়ত সৌমাৰ খণ্ডত একমাত্ৰ চুতীয়া সকলৰ মাজত হে খাৰ-বাৰুদ বা হিলৈ-বৰটোপৰ প্ৰচলন আছিল। সেই বাবে হয়তো আক্ৰমণকাৰী সকলে বিহুৰ বতৰত আক্ৰমণ কৰিবলৈ নিৰ্ণয় কৰি লৈছিল। বুৰঞ্জী সমূহৰ মতে সেই সময়ত নীতিপালে পুখুৰী এটাও খন্দাই আছিল। শদিয়াৰ দুৰ্গত কৰা আক্ৰমণ সহিব নোৱাৰি নীতিপাল চন্দনগিৰি লৈ গুচি আহে আৰু কাচিতৰা দৈথাং পৰ্বতত উঠে।<ref>Deodhai Assam Buranji, p. 19.</ref> ===চন্দনগিৰি আৰু দৈথাং পৰ্বতৰ ৰণ=== চুহুংমুঙে শদিয়াৰ বৰনগৰত থাকি ফ্ৰাচেংমুঙ বৰগোহাঁই আৰু কিঙলুন ৰাজমন্ত্ৰীক(বুঢ়াগোহাঁই) চন্দনগিৰি লৈ আক্ৰমণ কৰিবলৈ পঠায়। আনহাতে কনচেং ধনুদাৰী গোহাঁইক (চাও-চঙ কুঙ-ৰিণ) কাচিতৰাৰ লগত যুঁজিবলৈ দৈথাং পৰ্বতলৈ পঠায়। ইফালে চুতীয়া ৰজাৰ তামুলী গজৰাই বৰুৱাক আহোম বাহিনীয়ে বন্দী কৰে‌ আৰু চুতীয়া ৰজা ৰাণীৰ আত্মগোপন স্থান প্ৰকাশ কৰিবলৈ বাধ্য হয়।<ref>Bhuyan, S.K.,''Assam Buranji(SM)'',p.10</ref> পিছত তেওঁ আহোম বিষয়াসকলক জনাইছিল যে চুতীয়া ৰজা ৰাণীয়ে চন্দনগিৰিৰ এটা পাহাৰীয়া নৈৰ ওচৰত আশ্ৰয় লৈছে। চন্দনগিৰি পৰ্বতত উঠিবৰ কাৰণে আহোম সেনাই আপ্ৰাণ চেষ্টা চলাইও সফল নহয়। চুতীয়া সেনাই ওপৰৰ পৰা শিল বগৰাই আৰু দলিয়াই বহুতো আক্ৰমণকাৰীৰ বধ কৰে। সাতসৰী আৰু অসম বুৰঞ্জীৰ (SM)ৰ পৰা জনা যায় যে সেই সময়ত [[সতী সাধনী|সাধনী ৰাণী]] গৰ্ভৱতী আছিল। GC Baruaৰ আহোম ভাষাৰ বুৰঞ্জীত ৰাণী/কোঁৱৰী গৰাকীক‌ নাঙ-লুং কোৱা হৈছে। লগতে উল্লেখ আছে ৰজা আৰু তেওঁৰ পুত্ৰ। যিহেতু নাঙ-লুঙৰ অৰ্থ ৰাণী নে‌ কোঁৱৰী সঠিক কয় ক'ব নোৱাৰি গতিকে এই তিনি গৰাকী লোক নাইবা ধীৰনাৰায়ণ, সাধনী আৰু নীতিপাল/সাধকনাৰায়ণ বা নীতিপাল, সাধনী আৰু তেওঁৰ পুত্ৰ হ'ব পাৰে। উল্লেখযোগ্য যে নীতিপাল সাধনীৰ বিয়া ১৫১২ৰ আগতেই হৈ গৈছিল কাৰণ অসম বুৰঞ্জী(SM)ৰ অনুসৰি ১৫১৩ চনত ধীৰনাৰায়ণক আহোমৰ বিষয়ে তেওঁৰ জোঁৱায়েকে খবৰ দিছিল। সাধনী আৰু নীতিপালৰ‌ লগতে ১২০ গৰাকী কোঁৱৰীয়েও শিলা কুচাই বিৰোধী পক্ষৰ সৈনিকক মাৰে। আহোম সৈন্য চন্দনগিৰি পৰ্বতত উঠিবলৈ সক্ষম নহৈ পিছুৱাই আহিব লগাত পৰে আৰু এজন চুতীয়া সৈনিকক লগত ধৰি আনে। ইয়াৰ পাছত আক্ৰমণকাৰী সকলে ৰননীতি কৰি পৰ্বতৰ তিনিফালে বেৰি ধৰিব লয়। চাও ৰু-পক আৰু কিছু লোক ঘিলা গছৰ সহায়ত চন্দনগিৰি পাহাৰত উঠিল, কিন্তু মানুহ নেদেখিলে। আগ বাঢ়ি গৈ এখন গাঁও পালে আৰু তাত দুকুৰিমান মানুহ দেখিলে। চুতীয়া বুৰঞ্জী অনুসৰি ফ্ৰাচেংমুঙ বৰগোহাঁই কিছু লোকক ঘিলা গছত উঠি [[ঢোল]] বজাবলৈ আদেশ দিয়ে। হয়তো এই সকল আগতে ধৰি অনা‌ চুতীয়া বন্দী আছিল। আগৰ দিনত ঢোল বজোৱাটো যুদ্ধত জয়ৰ প্ৰতীক আছিল। ঢোল বজাই বিজয়ৰ কথা জনাই দিয়া হয়। সেই বাবে পাহাৰৰ ওপৰত উঠি থকা ৰজা ৰাণীয়ে বিহুৰ বতৰত ঢোলৰ মাত শুনি বাহিৰলৈ উলাই আহে আৰু তিনিও ফালৰ পৰা শত্ৰুৰ আক্ৰমণৰ বলি হয়। নীতিপালক আহোম সেনাই বৰদ্বাৰত দেখিলে। তথাপিও চুতীয়া সেনানী যি সকল আছিলে সেই সকলে আকৌ শিল দলিয়াই কিছু শত্ৰুক মাৰিলে।নীতিপালে শত্ৰুৰ গালৈ কাড় মাৰিবলৈ লয় যদিও বিৰোধী পক্ষৰ জানমোঙখাম হাতীবৰুৱাৰ (ফু-কে-চং) কাড় লাগি মৃত্যু বৰণ কৰে। সাধনীয়ে নিজৰ মহিলা সৈন্য বাহিনীক লগত লয় যুঁজ দিয়ে যদিও শেষত পৰাস্ত হৈ চন্দনগিৰিৰ পৰা জাপ মাৰে। প্ৰায় সংখ্যক বুৰঞ্জীত সাধনীয়ে আত্মবলিদান কৰিছিল বুলি আছে যদিও গোপাল চন্দ্ৰ বৰবৰুৱাৰ টাই ভাষাৰ বুৰঞ্জীত ৰাণীৰ (নাঙ-লুং) গাত যাঠি লাগিছিল বুলি উল্লেখ আছে। যিকি নহওক এই তথ্য পৰাও ৰানী সাধনীয়ে আত্মসমৰ্পণ নকৰি শত্ৰুৰ বিৰুদ্ধে যুঁজ দিয়াৰ কথাহে পোহৰলৈ আনে, কাৰণ আত্মসমৰ্পণ কৰা হ'লে তেওঁক যাঠি মাৰি আক্ৰমণ কৰা নহ'ল হয়। আনপিনে কাচিতৰাক কনচেঙে দৈথাং পৰ্বতত পৰাস্ত কৰে। <ref>Deodhai Assam Buranji, p. 19.</ref> [[File:Statue of Queen Sadhani Narayan.jpg|thumb|চুতীয়া বংশৰ শেষ ৰাণী বীৰাঙ্গনা সাধনী নাৰায়ণীৰ প্ৰতিমূর্তি]] ==ৰাজ্য পতনৰ পৰবৰ্তী পৰিস্থিতি== চুতীয়া ৰজা নীতিপাল, তেওঁৰ পুত্ৰ আৰু কাচিতৰা তিনিওৰে মূৰ চন্দগিৰি আৰু দৈথাঙৰ পৰা কাটি আনি শদিয়াত থকা চুহুংমুঙৰ আগত প্ৰস্তুত কৰা হয়। দেওধাই বুৰঞ্জীৰ মতে সাধনীৰ মূৰটো কাটি অনা হৈছিল। ৰজা আৰু পুত্ৰৰ মূৰ কেইটা নচোৱাই পৰ্বতত মুণ্ডামালা বান্ধি শেষত চৰাইদেউৰ শালৰ খটখটিত পোতি থোৱা হয়। অসম বুৰঞ্জী(SM)ৰ মতে আহোম সেনাই সাধনীৰ মৃত শৰীৰৰ পৰা কঁকালত পিন্ধা সোণৰ কঙ্কালি লয় আনি শদিয়াৰ থানলৈ আনিছিল, কিন্তু তাত কিছুমান চুতীয়াই আক্ৰমণ কৰি লাপিত ফাংত্যাং দেওধাই নামৰ এজনক বধ কৰিছিল। Edward Gaitৰ‌ A History of Assamত উল্লেখ কৰা‌ মতে ৰাণীৰ মৃত্যু যাঠী লাগ হৈছিল। GC Baruaৰ Ahom Buranjiত ৰাণীৰ(নাঙ-লুং) বিষয়ে দিয়া আছে যদিও এই অংশৰ অনুবাদ দিয়া হোৱা নাই। অংশটোত "টিং" শব্দৰ উল্লেখ চাই ক'ব পাৰি যে ইয়াতো ৰাণীৰ গাত "যাঠী" লগাৰ কথাই উল্লেখ আছে। "পুৰণি অসম বুৰঞ্জীৰ অনুসৰি কোঁৱৰী কিছুমানক কাটিছিল আৰু কিছুমানক ধৰি আনিছিল<ref>Goswami, Hemchandra,"Purani Assam Buranji, p. 42</ref>। অন্য বুৰঞ্জী সমূহত এই অংশত ৰানী সাধনীৰ(নাঙ-লুং) কথ উল্লেখ কৰা হোৱা নাই। ===চুতীয়া ৰাজ্যত পোৱা সম্পদ=== চুতীয়া ৰাজ্যৰ পৰা কমাৰ, সোণাৰি, কমাৰ, কুমাৰ, কহাৰ, তাতি, খনিকৰ, বাঢ়ৈ, বামুণ, কায়স্থ, গণক, কলিতা, ইত্যাদি বহুতো ভিন্ন ভিন্ন‌‌ বৃক্তিকৰ লোক পোৱা‌ গৈছিল। ইয়াৰ বহুতো লোকক ৰজাই নিজৰ ৰাজধানী লৈ লয় আনে।‌ চুতীয়াৰ বাহিৰে মিচিং‌,‌ দেউৰী, কিছু মৰাণ আৰু কোচ জনগোষ্ঠীৰ লোকো চুতীয়া ৰাজ্যৰ নাগৰিক আছিল। তাৰে চুতীয়া ৰাজ্যৰ মিচিং সকলক "চুতীয়া মিৰি" কোৱা‌ হৈছিল যি‌ সকল আজিৰ দিনৰ বাৰগাম মিচিং যেনে দলে, পেগু, পায়েং, টাইদ, ইত্যাদি। চুতীয়া ৰজাৰ শুকান মাংসৰ ভৰালী জন কোচ লোক আছিল। তিনি হাজাৰ চুতীয়া কমাৰক চুহুংমুঙ ৰজাই যোৰহাট জিলাৰ বছাৰ পিনে আৰু তাৰে উজনি অঞ্চলত বহুৱাইছিল<ref>Sarma, Benudhar, ''Maniram Dewan, p.287</ref>। বন্দী হোৱা লোকৰ পৰা বিভিন্ন "চেতিয়া" খেল/বংশও সৃষ্টি কৰা হয়। ইয়াৰ বাহিৰে শদিয়াত বহুতো সম্পদ যেনে সোণৰ মাইহাং, কেকুৰা দোলা,‌‌ কলাই খাৰ,‌‌ সোণৰ তিনিচুকীয়া সিংহাসন, খাট, ভোগজৰা, বেলা, জাপি, পিকদান, আৰোৱান, দবা, কালি, হিলৈ, বৰটোপ (মিঠাহুলোং),‌ হিলৈ-তোলা চৰা নাও, চুতীয়া ধেনু, বৰধেনু, বাৰু-বৰ্চা, ইত্যাদি পোৱা গৈছিল। বহুতো ঘোৰা, গৰু-মʼহ আৰু হাতীও লাভ কৰা হৈছিল। সম্পদ সমূহ শদিয়াৰ পৰা দিহিং নৈয়ে দি ৰাজধানী‌ লৈ অনা হয় ‌আৰু পাছলৈ চাৰিং অঞ্চলত ৰখা হয়। এখিনি চুতীয়া লোকক চাৰিঙত পাতি নাওবৈচা খেল সৃষ্টি কৰে,‌ য'ৰ পৰা পাছলৈ শেনচোৱা, তাঙোন ধৰা, বচোৱাল বোৱা, ইত্যাদি খেলৰ সৃষ্টি হয়। এই নাওবৈচা সকলে চুতীয়া ৰাজ্যৰ পৰা পোৱা চৰানাও চলাই। একেধৰণে এখিনি লোকক লয় হিলৈধাৰী ফৈদ গঠন কৰা হৈছিল। চুতীয়া ৰাজ্য দখল কৰা পাছত আহোম সকলে প্ৰথম বাৰৰ বাবে মিৰি, মিচিমি, আবৰ, দফলা, ইত্যাদি পাহাৰীয়া জাতিৰ সম্পৰ্কত আহে।<ref>Satsari Assam Buranji,p.14, 61</ref> ===চুতীয়া ভূমিৰ বিতৰণ=== শদিয়া ৰাজধানী শাসন কৰিবলৈ ফ্ৰাচেংমুঙ বৰগোহাঁইক তিনিশ সৈনিক দিয়া হৈছিল। শদিয়া আৰু দিহিং অঞ্চলত নতুনকৈ আহোম ৰাজ্যৰ মানুহ আনি থাকিবলৈ দিয়া হয়। ‌চুতীয়া ৰাজ্যৰ প্ৰদেশ সমূহ ভাল দৰে শাসন কৰিবলৈ বহুতো নতুন পদবী সৃষ্টি কৰা হয়। ১৫২৬ চনত চাওচেং কুঙৰিন (ধনুধৰিয়া গোহাঁই)‌ কনচেঙক থাওমৌঙ মৌঙ-তেও (ভটিয়লীয়া গোহাঁই বা নামনিয়াল সন্দিকৈ<ref>Satsari Buranji, p.62</ref>) পতা হয়। এইজনক হাবুঙ অঞ্চলত ৰখা হয় আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ উত্তৰ পাৰৰ বিশ্বনাথৰ, লখিমপুৰ আৰু ধেমাজি শাসন কৰিবলৈ দিয়া হয়।‌ একেই বছৰতে থাওমৌঙ বানলুং (বানলুঙীয়া গোহাঁই) খেওখেনক থাওমৌঙ লৌঙ-ক্লং (দিহিঙীয়া গোহাঁই)‌ পতা‌ হয়। সেই‌ সময়ত দিহিং নৈ পাটকাইৰ পৰা ডিগবৈ, দিহিং-পাটকাই অৰণ্য, তিপাম,‌ নাহৰকটীয়া, মৰাণহাট, চেপন, বকতা, চৰগুৱা হৈ ব্ৰক্ষ্মপুত্ৰৰ সমান্তৰাল ভাৱে বৈ গৈ পশ্চিম মাজুলী/বোকাখাত অঞ্চলত ব্ৰক্ষ্মপুত্ৰত পাৰিছিল। এইজন গোহাঁইক দিহিং প্ৰদেশ অৰ্থাৎ মাজুলী, উত্তৰ শিৱসাগৰ, ডিব্ৰুগড় আৰু দক্ষিণ তিনিচুকীয়া লৈকে শাসন‌ কৰিবলৈ দিয়া হয়। ১৫২৬ চনত হোৱা চুতীয়া বিদ্ৰোহৰ ফলত ডিব্ৰুগড়ত নতুন এখন প্ৰদেশ গঠন কৰি ১৫২৭ত চাওলুং চুলিঙক শাসনকৰ্তা হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়, যাতে ১৫২৬ৰ দৰে শদিয়া অঞ্চলত পুনৰ বিদ্ৰোহ হ'লে ডিব্ৰু প্ৰদেশৰ সেনাই শদিয়া বাহিনীৰ সহযোগ কৰিব পাৰে। ইয়াৰ উপৰিও একেই‌ সময়তে কিংলুন বুঢ়াগোহাঁইক "থাও-মুঙ-বঙেন" পাতি তিনিচুকীয়া অঞ্চল শাসন(সোণাৰীৰ পৰা লুইতৰ লৈকে) কৰিবলৈ দিয়া হয়। শদিয়াৰ মহং (নগা পাহাৰৰ মহঙতকৈ পৃথক) অঞ্চলৰ লোণৰ খাট ৰক্ষা কৰিবলৈ "থাও-মুঙ-বক্লাঙ" বা‌ হাটখোৱা গোহাঁই নিযুক্ত কৰা হৈছিল। বুৰঞ্জীৰ পৰা জনা যায় যে ১৫২৯ চনত হোৱা চুতীয়া বিদ্ৰোহত দুয়োজন গোহাঁই (ফ্ৰাচেংমুঙ বৰগোঁহাই আৰু কিংলুন বুঢ়াগোহাঁই) একেলগে শদিয়া-তিনিচুকীয়া অঞ্চলতে শাসন কৰি আছিল। একেই বছৰৰে(১৫২৭) শেষৰ পিনে কনচেঙক ভটিয়লীয়া গোহাঁইৰ পৰা নতুন পদবী‌ "চাও-চেঙলুং"‌(ৰাজমন্ত্ৰী) দিয়া হয়<ref>Barua, Gopal Chandra, ''Ahom Buranji'', p.61</ref>। পূৰ্বতে ৰাজমন্ত্ৰী পদবীটো বৰগোঁহাই বা বুঢ়াগোহাঁই এজনক দিয়া হৈছিল। ৰাজমন্ত্ৰী পাতি চুহুংমুঙে কনচেঙক দুয়োজন‌ গোহাঁইৰ লগত একেই শাৰিতে ৰাখি সমমৰ্যাদা দিছিল। চুতীয়াৰ বৰপাত্ৰ পদবীটো চুহুংমুঙৰ‌ দিনটো অব্যাহত আছিল। চুক্লেংমুঙ(চুহুংমুঙৰ পুত্ৰ) ৰজাৰ দিনত চুতীয়াৰ বৰপাত্ৰ এজনৰ সমৰ্থন পাই হাবুঙৰ ব্ৰাহ্মণ মুখিয়াল এজনে বিদ্ৰোহ কৰে। ফলত যুদ্ধ এখন হয় য'ত বৰপাত্ৰ জনৰ মৃত্যু হয় আৰু ব্ৰাহ্মণজন বেহাৰলৈ পলাই যায়<ref> সুকুমাৰ মহন্তৰ ঘৰত পোৱা অসম বুৰঞ্জী, ২৫ পৃষ্ঠাত আছে-"সেই সময়ত ৰজা দাই ধৰিলে, বোলে-'চুটিয়া মাৰি ভূঞা বিলাকক মাৰি-কাটি বুপা ৰজায়ে ময়েহে ৰাজ্য লৈছো। বামুণে যে ৰজা‌ হয় চুটিয়াৰ বৰপাত্ৰকনো কিহলৈ থৈছোঁ?' এহি বুলি বৰপাত্ৰক মাৰিলে, বামুণকো ‌মাৰিব চালে, সপুত্ৰবান্ধৱে বেহাৰলৈ পলাই গেʼল। " </ref>। এই বৰপাত্ৰ জন হয়টো পুৰণি চুতীয়া বৰপাত্ৰ জনেই আছিল (ডিব্ৰাৰুগড় ৰণত আত্মসমৰ্পণ কৰিব পাৰে) বা‌ একেই পৰিয়ালৰ লোক আছিল‌‌। তেওঁৰ মৃত্যুৰ পাছতে হয়টো "চাও-চেঙলুং" আৰু "বৰপাত্ৰ" উপাধি দুটা মিলি "বৰপাত্ৰগোঁহাই" হিচাপে জনাজাত হয়।<ref>[https://www.jstor.org/stable/3516963?read-now=1&seq=18#page_scan_tab_contents Guha, Amalendu, ''The Ahom Political System: An Enquiry into the State Formation Process in Medieval Assam (1228-1714)'',p. 20,''It appears that the noble designation of Barpatragohain was borrowed from the civil list of Habung where the local ruler, a dependent of the Chutia king, had the title of Vrihatpatra''.]</ref> এই‌ সকলো কথাৰ পৰা সহজে ধৰিব পাৰি যে চুহুংমুঙে পূৰ্বৰ চুতীয়া বিষয়া সকলৰ ঠাইতেই একো একোটা নতুন পদবী গঠন কৰিছিল। চুতীয়া বৰপাত্ৰৰ ঠাইত প্ৰথমতে ভটিয়লীয়া গোহাঁই আৰু পাছলৈ বৰপাত্ৰ গোহাঁই, মাণিক চন্দ্ৰ বৰুৱাৰ ঠাইত দিহিঙীয়া গোহাঁই, ডিব্ৰুৰ বুঢ়া বৰুৱাৰ ঠাইত চাওলুং চুলিঙ আৰু শদিয়া-তিনিচুকীয়াত কাচিতৰা বৰুৱা বা ৰজাৰ ঠাইত দুয়ো প্ৰমুখ গোহাঁই। ইয়াৰ পাছত দিহিঙৰ পাৰৰ বকতাত নতুন ৰাজধানী এখন নিৰ্মাণ কৰা হয়।<ref>Ahom Buranji(GC Barua), p.64</ref> [[File:Old course of Dihing river.jpg|thumb|মেপত দিহিং নৈৰ‌ ১৬ শতিকাৰ পুৰণি সুতি দেখোৱা হৈছে। এই সময়ত চৰগুৱা, বকতা, নামৰূপ আৰু তিপাম দিহিঙৰ দক্ষিণ পাৰত অৱস্থিত আছিল]] ==চুতীয়া বিদ্ৰোহ== ১৫২৪ চনত চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতন হৈছিল যদিও চুতীয়া সকলৰ মনৰ পৰা স্বাধীনতা আৰু স্বৰাজৰ আশা নাইকিয়া হৈ যোৱা নাছিল। চিৰদিন স্বাধীন হৈ থকা চুতীয়া সকলে বীৰাঙ্গণা ৰাণী সাধনীৰ আত্মোৎসৰ্গৰ কথা সোঁৱৰি পুনৰ জাগ্ৰত হৈ উঠিল আৰু বিদ্ৰোহ ঘোষণা কৰিলে। এই বিদ্ৰোহ ১৫২৭ চনৰ পৰা ১৭০০ শতিকাৰ শেষ ভাগৰ লৈকে চলিছিল। ১৭৭০ দখকৰ মায়ামৰা বিদ্ৰোহে জাতিটোৰ শেষ বিদ্ৰোহ বুলি কব পাৰি যাৰ ফলত সকলো নহলেও এটা অংশয়ে স্বাধীন হৈ নিজৰ ৰাজ্য গঠন কৰিছিল। চুতীয়া ৰাজ্যৰ ৰাজধানী শদিয়া ধ্বংস হোৱাৰ ফলত বহুতো ৰাজকোঁৱৰ আৰু সম্ভ্ৰান্ত পৰিয়ালৰ লোকে পাহাৰীয়া মিচিং, মিচিমি জাতিৰ লোক সকলৰ মাজত আশ্ৰয় লৈছিল আৰু প্ৰথম বিদ্ৰোহ এই সকল লোকে আৰম্ভ কৰিছিল। এই কথা কোচ ৰজা সকলৰ দৰং ৰাজ বংশাৱলীতো উল্লেখ কৰা হৈছে। <poem>"পূৰ্বে চুটিয়াৰ ৰজা সিঠাৱে আছিল। অন্যায়ে অসম ছল কৰিয়া মাৰিলে॥ যিমতে মাৰিল তাৰ শুনিয়ো কাহিনী। বলে নপাৰিয়া স্বৰ্গী ৰাজা মনে গুণি॥ ৩৬৪ ... তাৰ পুত্ৰ ভাই যত সকলে পলাইল। মিৰি মিচিমিত পশি প্ৰাণক ৰাখিলা॥ চুটিয়াৰ ৰাজাক মাৰিয়া ছলে বলে। লৈলা সেহি ৰাজ্যক অসমে কৌতূহলে॥ ৩৭১</poem> ===১৫২৬ চনৰ বিদ্ৰোহ, শদিয়া=== চুতীয়া সকলে প্ৰথম বিদ্ৰোহ ১৫২৬ চনৰ ফাগুন মাহত ৰাজধানী শদিয়াত ঘোষণা কৰিছিল, অৰ্থাৎ ৰাজ্য পতনৰ ৩ বছৰৰ পাছত। বিদ্ৰোহ দমন কৰিবলৈ আৰু ফ্ৰাচেংমুং বৰগোহাঁইক সহযোগ কৰিবলৈ দিহিঙীয়া গোহাঁইক পঠিওৱা হৈছিল। যুদ্ধত বিদ্ৰোহী সকলৰ হাতত ফ্ৰাচেংমুং বৰগোহাঁইৰ হাতী প্লাইপাম আৰু দিহিঙীয়া গোহাঁই মৰা পৰিছিল। কিন্তু শেষ পৰ্যায়ত বিদ্ৰোহী সকল পৰাজিত হৈ উভতি যাবলৈ বাধ্য হ'ল। এই বিদ্ৰোহৰ ফলত চুহুংমুঙ ৰজাই বহুতো প্ৰশাসনীয় পৰিবৰ্তন কৰিবলৈ বাধ্য হৈছিল। ১৫২৭ চনৰ জেঠ মাহত, ডিব্ৰুগড় অঞ্চলত নতুন এখন প্ৰদেশ গঠন কৰি তাত চাওলুং চুলিঙক শাসনকৰ্তা হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হৈছিল, যাতে শদিয়া অঞ্চলত পুনৰ বিদ্ৰোহ হ'লে ডিব্ৰু প্ৰদেশৰ সেনাই শদিয়া বাহিনীৰ সহযোগ কৰিব পাৰে। ইয়াৰ উপৰিও কিংলুন বুঢ়াগোহাঁইক "থাও-মুঙ-বঙেন" পাতি পশ্চিম শদিয়া অঞ্চলত (তিনিচুকীয়াৰ সোণাৰিৰ(কাংখাম) পৰা লুহিত নদীৰ গুৰি লৈকে) শাসন কৰিবলৈ দিয়া হ'ল। ===১৫২৯ চনৰ বিদ্ৰোহ, শদিয়া=== প্ৰথম বিদ্ৰোহৰ দুবছৰ পাছতে ১৫২৯ চনৰ পুহ মাহত শদিয়াৰ চুতীয়া সকলে আকৌ মুৰ দাঙি উঠিলে। এইবাৰ চুহুংমুঙ ৰজাই ফ্ৰাচেংমুঙক সহযোগ কৰিবলৈ চাও চুক্লান (তিপামৰ পৰা) আৰু কিংলুনক সহযোগ কৰিবলৈ চাওলুং চুলিঙক (ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা) পঠিয়ালে। ইয়াৰ পাছত চুহুংমুঙে চুক্লেংমুঙ ৰাজকোঁৱৰক ৰাজধানীত ৰাখি সকলো বিষয়ববীয়াৰ সৈতে নিজে শদিয়া আহি উপস্থিত হয়। লুহিতৰ পাৰত, ডিবাং নৈৰ পাৰত, মাৰানকাও, চন্দনগিৰি পৰ্বত, দৈথাং পৰ্বত, ইত্যাদি বিভিন্ন ঠাইত কেইবাখনো যুদ্ধ হয়। প্ৰথম পৰ্যায়ত বিদ্ৰোহী সকলে চাও চুলিঙক ধৰি নিবলৈ সক্ষম হৈছিল কিন্তু পাছৰ পৰ্যায়ত এৰি দিলে। বহু মাহ যুদ্ধ লগা পাছত শেষত বিদ্ৰোহী সকল পৰাজিত হ'ল। যুদ্ধত লাভ কৰা সকলো ধন আৰু সম্পত্তি ৰজা আৰু মন্ত্ৰী সকলে নিজৰ মাজতে ভাগ কৰি ল'লে আৰু ৰজাই বৰগোহাঁই আৰু বুঢ়াগোহাঁইক শদিয়াত ৰাখি নিজে ৰাজধানী লৈ ঘূৰি গ'ল। ===১৫৪২ চনৰ বিদ্ৰোহ, দিচাং নৈৰ পাৰত=== চুতীয়া সকলে পুনৰ বাৰ ১৫৪২ চনত ৰজা চুক্লেংমুঙৰ দিনত বিদ্ৰোহ ঘোষণা কৰে কৰিছিল। এইবাৰ ১৫৪২ চনৰ বহাগ মাহত ডিব্ৰুগড় অঞ্চলৰ চুতীয়া সকলে শিৱসাগৰৰ দিচাং নৈৰ ওচৰত আহোম মন্ত্ৰী চেং-হাননক পৰাস্ত কৰি স্বৰাজ ঘোষণা কৰে। কিন্তু ইয়াৰ পাছতে চুক্লেংমুঙে চাওলুং তিমাক বিদ্ৰোহ দমন কৰিবলৈ পঠিয়াই আৰু দুবছৰ লৈকে পূৰ্বৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ বিভিন্ন অঞ্চল ধ্বংস কৰে যাতে কোনো চুতীয়া সকলে পুনৰ বিদ্ৰোহ কৰিবলৈ সাহস নকৰে। ===১৫৫০ চনৰ বিদ্ৰোহ, শদিয়া=== ১৫৫০ চনত শদিয়াখোৱা গোহাঁইৰ মৃত্যুৰ পাছত, কংসপাত্ৰ নামৰ চুতীয়া নায়ক এজনে শদিয়াত বিদ্ৰোহ কৰি নিজকে ৰজা বুলি ঘোষণা কৰিছিল। আহোম ৰাজ্যৰ বহুতো ৰাজকোঁৱৰে তেওঁক সহযোগ কৰিছিল আৰু শদিয়াত উপস্থিত হৈ আহোম ৰজাৰ বিৰুদ্ধে যুদ্ধ কৰিবলৈ সাজু হৈছিল। এই যুদ্ধ ৩ বছৰ লৈকে চলিছিল আৰু শেষত কংসপাত্ৰৰ লগতে বহুতো চুতীয়াই মৃত্যু বৰণ কৰিছিল। ৰাজকোঁৱৰ সকলৰ ভিতৰত কিছুমানৰ মৃত্যু হৈছিল আৰু বাকী থকা সকলক বন্দী বনাই পাছলৈ চাৰিঙত থাকিবলৈ দিয়া হৈছিল। ===১৫৬৫ চনৰ বিদ্ৰোহ, নামৰূপ আৰু খেৰাম=== ১৫৬৫ চনৰ মাঘ মাহত ডিব্ৰুগড় অঞ্চলৰ চুতীয়া সকলে বিদ্ৰোহ ঘোষণা কৰি নামৰূপ আৰু খেৰাম(বৰ্তমান ডিব্ৰুগড়ৰৰ খেৰেমীয়া) অঞ্চলৰ আহোম গাঁও সমূহ আক্ৰমণ কৰি লুণ্ঠন কৰিছিল। ৰজাই বিদ্ৰোহ দমন কৰিবলৈ চাওলুং তিপামক পঠিয়াইছিল। বিদ্ৰোহী সকলৰ লগত হোৱা যুদ্ধত চাওলুং তিমাৰ হাতী আহত হৈছিল যাৰ বাবে তেওঁ যুদ্ধ এৰি দিহিং পাৰ হৈ উভতি আহে। ইয়াৰ পাছত বিদ্ৰোহৰ কি পৰিণতি হ'ল গম পোৱা নাযায়। সম্ভৱতঃ পাছলৈ বিদ্ৰোহ দমন কৰা হৈছিল। ===১৫৭২ চনৰ বিদ্ৰোহ, শদিয়া=== ১৫৭২ চনত পুনৰ বাব চুতীয়া সেনাপতি এজনৰ নেতৃত্বত শদিয়া অঞ্চলৰ চুতীয়া সকলে মুৰ দাঙি উঠে। বিদ্ৰোহ দমন কৰিবলৈ চাওলুং চাৰিং, চাওফ্ৰাংমুঙ বৰগোহাঁই, শদিয়া খোৱা গোঁহাই, ইত্যাদি বহুতো বিষয়ববীয়াক পঠিওৱা হৈছিল। আহোম সেনাৰ তুলনাত বিদ্ৰোহী সকলৰ সংখ্যা কম থকাৰ বাবে বিদ্ৰোহী সকল কানচাই আৰু পুখুৰীখনা নামৰ অঞ্চল লৈ আতঁৰি আহিছিল আৰু সেই অঞ্চলৰ চুতীয়া সকলৰ সহযোগত পুনৰ ৰণ কৰিছিল। কিন্তু দুৰ্ভাগ্যবশতঃ বিদ্ৰোহী সকল পৰাজিত হৈছিল। চুতীয়া সেনাপতি, কানচাইৰ মুখিয়াল আৰু অন্য বহুতো চুতীয়া সৈন্যক বন্দী বনাই ৰাজধানী লৈ লয় অনা হৈছিল। ===১৬৬৫ চনৰ বিদ্ৰোহ, উত্তৰ পাৰ=== ১৬৬৫ চনত আহোম সেনা নগা সকলৰ লগত হোৱা যুদ্ধত ব্যস্ত আছিল। এই সুযোগ লয়, উত্তৰ পাৰৰ লখিমপুৰৰ এখিনি চুতীয়া লোকে মিৰি আৰু দফলা লোকৰ লগত মিলি বিদ্ৰোহ কৰিছিল। কিন্তু বিদ্ৰোহ সফল নহ'ল। ===১৬৭৩ চনৰ বিদ্ৰোহ, উত্তৰ পাৰ=== ১৬৭৩ চনত ধেমাজি অঞ্চলৰ চুতীয়া সকলে বিদ্ৰোহ ঘোষণা কৰি ৰূপা(বৰ্তমানৰ ৰূপহী) আৰু ডিমৌ(বৰ্তমানৰ ধেমাজিৰ ডিমৌ) মিৰি সকলে আহোম ৰজাক কৰ হিচাপে দিয়া মাৰ নাও তোলাই লৈ গৈছিল। এই কথা শুনি আহোম ৰজাই চুতীয়া অঞ্চললৈ কটকী পঠিয়াই নাও সমূহ ঘূৰাই দিবলৈ আদেশ কৰিছিল, কিন্তু চুতীয়া সকলে আদেশ নামানিলে। ইয়াৰ পাছত সকলো চুতীয়া দেউলীয়া নামৰ গাঁৱ এখনত একগোট হৈছিল। কটকীৰ খবৰ পাই আহোম ৰজাই তিনিমুখিয়া অঞ্চলত থকা নাৰাই নামৰ চুতীয়া বিদ্ৰোহী নেতা জনক ধৰি আনিবলৈ সৈনিক পঠিয়ালে। ইয়াৰ পাছত ৰজাই শদিয়াখোৱা গোঁহাই আৰু মৰঙ্গীখোৱা গোহাঁইক চেঁচামুখত গড় নিৰ্মাণ কৰি যুদ্ধৰ বাবে সাজু হ'বলৈ আদেশ দিলে। দিহিং নদীৰ পাৰত আন এটা গড় নিৰ্মাণ কৰা হ'ল। তাৰ পাছত আহোম সেনাই দিহিং পাৰ হৈ মাজুলী হৈ চুতীয়া গাঁৱলৈ আগ বাঢ়ি আহিল। চুতীয়া সকলেও হাতত ধেনু-কাড় লয় দেউলীয়া গাঁৱৰ পৰা মিৰি গাঁৱ এখনলৈ আগ বাঢ়ি আহিলে। আহোম ৰজাই পুনৰ চুতীয়া সকলৰ ওচৰলৈ কটকী পঠিয়াইলে। চুতীয়া বৰুৱা জনে অৱশেষত বশ্যতা স্বীকাৰ কৰিলে, কিন্তু নিজৰ গৰু-ছাগলী, হাঁহ-কুকুৰ, ইত্যাদি সকলো হেৰুৱালে। নাৰাই আৰু অন্য চুতীয়া বিদ্ৰোহী নেতা সকলক মদ্যপান কৰোৱাই পুনৰ বিদ্ৰোহ নকৰিবলৈ প্ৰতিজ্ঞা কৰালে। সবল আৰু শক্তিশালী চুতীয়া সৈনিক সকলৰ বন্দী বনোৱা হ'ল আৰু অন্য চুতীয়া সকলক প্ৰতি বছৰে কৰ হিচাপে নাও দিবলৈ আদেশ দিয়া হ'ল। ===১৭৬৯-১৮০৫ চনৰ মায়ামৰা বিদ্ৰোহ=== মায়ামৰা ধৰ্মীয় চুতীয়া সকলে ১৭৬৯ চনত আহোম ৰাজ্যৰ বিৰুদ্ধে বিদ্ৰোহ ঘোষণা কৰি ১৭৯১ লৈকে বেংমৰা নামৰ পৃথক ৰাজ্য এখন গঠন কৰিছিল। মায়ামৰা বিদ্ৰোহত ভাগ লোৱা জনগোষ্ঠী সমূহৰ মাজত দ্বিতীয় সৰ্বাধিক লোক চুতীয়া জনগোষ্ঠীৰ আছিল। বেংমৰা ৰাজ্যৰ ৰজা সৰ্বানন্দ সিংহ বীৰপালৰ বংশৰ বুৰুক চুতীয়া ৰাজপৰিয়ালৰ লোক আছিল। হয়তো ১৫২৫ চনত ৰাজ্য হেৰুৱা চুতীয়া ৰাজপৰিয়াল টোৱে সৰুকৈ হ'লেও পুনৰ বাৰ ৰাজ্য ৰাজত্ব কৰিবলৈ সক্ষম হৈছিল। ===১৭৭৫ চনৰ বিদ্ৰোহ, ডিব্ৰু-দিহিং অঞ্চল=== মায়ামৰা বিদ্ৰোহ হৈ থাকোঁতে ডিব্ৰু-দিহিংৰ মাজৰ অঞ্চলৰ একাংশ চুতীয়াই বিদ্ৰোহ ঘোষণা কৰিছিল। টাই ভাষাৰ "আহোম বুৰঞ্জী" নামৰ গ্ৰন্থত উল্লেখ কৰা মতে পূৰ্বৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ সীমান্ত অঞ্চলৰ খামজাং প্ৰদেশৰ পৰা নঙাখাম নামৰ নৰা মুখিয়ালৰ লগত ধৰা সকলে আহি বিদ্ৰোহ ঘোষণা কৰিছিল। এই বিদ্ৰোহত চুতীয়া সকলে নৰা সকলক সহযোগ কৰিছিল। নৰা মুখিয়াল জনে ১৭৭৫ চনত চুতীয়া সকলৰ সহযোগত হাটখোৱা গোহাঁইক পৰাস্ত কৰি নিজকে ডিব্ৰু নৈৰ কাষৰ অঞ্চলৰ ৰজা বুলি ঘোষণা কৰিছিল। ৰজা হৈ নঙাখামে চুতীয়া আৰু বাৰেচিৰিঙীয়া সকলৰ মাজৰ পৰাই ফুকন আৰু বৰুৱা নিযুক্ত কৰিছিল। আহোম ৰজাই নঙাখাম আৰু চুতীয়া সকলৰ বিৰুদ্ধে বুঢ়াগোহাঁইৰ নেতৃত্বত ৪০ হাজাৰ সৈন্য পঠিয়াইছিল। সেনা সকলে আহি ৰঙাগড়াত(বৰ্তমানৰ ডিব্ৰু-চৈখোৱাৰ দক্ষিণত) উপস্থিত হৈছিল। ইয়াত পাছত তেজী আৰু দিহিং নৈৰ পাৰত যুদ্ধ হৈছিল। বিদ্ৰোহী সকল পৰাজিত হৈ আতৰি গৈছিল। নৰা সকলে পূৰ্বৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ পাহাৰীয়া অঞ্চলত আশ্ৰয় লয় আৰু চুতীয়া সকলে ধূনাগুৰি নামৰ ঠাই এদখৰত আশ্ৰয় লয়। বহুতো চুতীয়া, বাৰেচিৰিং আৰু নৰা বিদ্ৰোহীক ৰাজধানী ৰংপুৰলৈ লয় অনা হয়। তাৰে কিছুমানক মৃত্যু দণ্ড দিয়া হৈছিল আৰু আন সকলক বন্দী হিচাপে ৰখা হৈছিল।<ref>Barua, G.C, "Ahom Buranji, p. 331-333</ref> ==অসমীয়া সংস্কৃতিত চুতীয়া ৰাজ্যৰ প্ৰভাব== ==আৰু চাওক== * [[চুতীয়া জনগোষ্ঠী]] * [[সতী সাধনী]] ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} * {{cite book | last = Gait | first = Edward | title = A History of Assam | publisher = Thacker, Spink & Co. | date = 1906 | location = Calcutta | url = http://books.google.com/books?id=w-6kr1IyHJkC}} *{{Cite journal|last=Neog|first=Maheswar|title=Light on a Ruling Dynasty of Arunachal Pradesh in the Fourteenth and Fifteenth Centuries|date=1977|journal=Annals of the Bhandarkar Oriental Research Institute|volume=58/59|pages=813–820|jstor=41691751|issn=0378-1143}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{অসম বুৰঞ্জী}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ ইতিহাস]] [[শ্ৰেণী:চুতীয়া ৰাজ্য]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ সাম্ৰাজ্য আৰু ৰাজ্য]] pwko1plr3bqz9yazyzbd88a806tvbiu 606590 606457 2026-05-15T20:31:16Z Ananya Taye 28065 /* ৰাজ্য পতনৰ পৰবৰ্তী পৰিস্থিতি */ 606590 wikitext text/x-wiki {{under construction}} {{Infobox Former Country |native_name = সধয়া/স্বধয়া |conventional_long_name = চুতীয়া সাম্ৰাজ্য |common_name= স্বধয়া, সধয়া |year_start = ১১৮৭ |date_start = |event1 = |date_event1 = |event_end = |year_end = ৭ বহাগ ১৫২৪ (সাধনী দিৱস) |date_end = |p1 = কামৰূপ ৰাজ্য |flag_p1 = Copper Plate Seal of Kamarupa Kings.jpg |s1 = আহোম ৰাজ্য |flag_s1 = |image_flag = |flag_type = |image_map = Chutia kingdom Map.png |image_map_caption = চুতীয়া ৰাজ্যৰ মানচিত্ৰ | image_coat = Chutia royal Insignia.png | symbol_type = ৰাজকীয় প্ৰতীক |capital = [[শদিয়া|সধয়াপুৰ/স্বধয়াপুৰ]] |common_languages = চুতীয়া ভাষা (ৰাজকীয়)</br>[[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]] (ৰাজ্যিক) |religion = জনজাতীয় তান্ত্ৰিক (ৰাজকীয় আৰু প্ৰজা)</br> হিন্দু (একাংশ প্ৰজা) |government_type = ৰাজতন্ত্ৰ |leader1 = বীৰপাল/গয়াপাল |year_leader1 = ১১৮৭-১২২০ |leader2 = [[ৰত্নধ্বজপাল]]/গৌৰী নাৰায়ণ |year_leader2 = ১২৩০-১২৬০ |leader3 = ধৰ্মধ্বজপাল/[[ধীৰনাৰায়ণ]] |year_leader3 = ১৫২০-১৫২২ |leader4 = নীতিপাল/চন্দ্ৰ নাৰায়ণ(অন্তিম) |year_leader4 = ১৫২২-১৫২৪ |title_leader = সধেয়াধিপতি (নাৰায়ণ/পাল) |legislature = |today = [[অসম]], [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]], [[ভাৰত]] |}} '''চুতীয়া ৰাজ্য''' ({{lang-en|Sutiya kingdom}}) আছিল ত্ৰয়োদশ শতিকাত [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ]]ৰ উত্তৰ পাৰে দিকাৰাই নদী<ref>Acharya,N.N.,"The history of Medieval Assam",p.232</ref><ref>William Robinson, "A descriptive account of Assam",p.323.</ref><ref>Dutta, Sristidhar, "The Mataks and their kingdom,p.28</ref> আৰু দক্ষিণ পাৰে [[দিচাং নদী]]ৰ মাজত গঠন হোৱা এক বিশাল সাম্ৰাজ্য<ref name="চুতীয়া ৰাজ্য">{{cite web | url=https://books.google.co.in/books?id=MdjO3XVk0MAC&pg=PA84&dq=chutia+kingdom+disang&hl=en&newbks=1&newbks_redir=0&source=gb_mobile_search&sa=X&ved=2ahUKEwiKlpXszLqUAxWgUGwGHemuBhUQ6AF6BAgNEAM#v=onepage&q=chutia%20kingdom%20disang&f=false Pathak, Guptajit, Assam's History and it's Graphics, p.84}}</ref>। এই ৰাজ্য বৰ্তমানৰ [[অসম]]ৰ [[ডিব্ৰুগড় জিলা|ডিব্ৰুগড়]], [[লখিমপুৰ জিলা|লখিমপুৰ]], [[ধেমাজি জিলা|ধেমাজি]], [[তিনিচুকীয়া জিলা|তিনিচুকীয়া]], [[বিশ্বনাথ জিলা|বিশ্বনাথ]], [[মাজুলী জিলা|মাজুলী]] জিলাকে ধৰি‌ [[শিৱসাগৰ জিলা]]ৰ এটা অংশ আৰু [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]]ৰ ভৈয়াম আৰু দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলত বিয়পি আছিল। ইতিহাসবিদ সকলৰ মতে উত্তৰ পূৰ্বাঞ্চলৰ মধ্যযুগৰ সকলো ৰাজ্যৰ ভিতৰত চুতীয়া ৰাজ্যখনে আটাইতকৈ উন্নত আৰু প্ৰগতিশীল ৰাজ্য আছিল।<ref>Guha, Amalendu (December 1983), "The Ahom Political System: An Enquiry into the State Formation Process in Medieval Assam (1228-1714)", p.5, "The period from the 13th to the 16th century saw the emergence and development of a large number of tribal political formations in north-east India. The Chutiya, the Tai-Ahom, the Koch, the Dimasa (Kachari), the Tripuri, the Meithei (Manipuri), the Khasi (Khyriem) and the Pamar (Jaintia)—all these tribes crystallised into rudimentary state formations by the 15th century. The most developed of the tribes in the 15th century were the Chutiyas."</ref> ১১৮৭ চনত বীৰপালে শদিয়াক ৰাজধানী পাতি উত্তৰ-পূব অসম আৰু অৰুণাচলৰ কিছু অঞ্চল লয় চুতীয়া ৰাজ্য স্থাপন কৰিছিল। তেওঁৰ পুত্ৰ গৌৰী নাৰায়ণে সকলো চুতীয়াক একত্ৰিত কৰি এখন বৃহৎ ৰাজ্য গঠন কৰিছিল। উজনি অসমৰ শিৱসাগৰ(দক্ষিণ পাৰ) আৰু বিশ্বনাথ(উত্তৰ পাৰ) জিলাৰ পৰা আৰম্ভ কৰি পূব দিশত অৰুণাচলৰ পাহাৰৰ লৈকে এসময়ত চুতীয়া ৰাজ্যৰ অন্তৰ্গত আছিল। ইয়াৰ পিছত প্ৰায় সোতৰজন ৰজাই এই সাম্ৰাজ্য চলাইছিল। [[কামৰূপ ৰাজ্য]] ধ্বংস হোৱাৰ লগে লগে অসমৰ উত্তৰ-পূবত চুতীয়াসকল, পশ্চিম দিশে বাৰভূঞা আৰু কমতা ৰাজ্য ক্ষমতালৈ আহিছিল<ref name="চুতীয়া ৰজা">{{cite web | url=http://www.historyfiles.co.uk/KingListsFarEast/IndiaChutiyas.htm | title=চুতীয়া ৰজা | accessdate=August 11, 2012}}</ref>। ১৪ শতিকাৰ শেষৰ ফালে চুতীয়া ৰজা সত্যনাৰায়ণে কামৰূপ আক্ৰমণ কৰা মুচলমান সকলক (সম্ভৱতঃ ১৩৮৯ত কামৰূপ দখল কৰা ঘিয়াছুদ্দিন শাহ) পৰাস্ত কৰি [[কমতা ৰাজ্য|কমতাপুৰত]] ৰজা হৈছিল আৰু কামৰূপ ৰাজ্যৰ পতনৰ পাছত পোণপ্ৰথমবাৰৰ বাবে [[শদিয়া]]ৰ পৰা [[বংগ|উত্তৰ বংগ]]ৰ [[কৰতোৱা নদী|কৰতয়া]] নৈ লৈকে এখন বৃহৎ [[কামৰূপ ৰাজ্য|বৰ-কামৰূপ]] ৰাজ্য গঠন কৰিছিল<ref>"The eastern region, whether it is called Sadhaya or Svadhaya as in the plates or Sadhiya or Sadiya as in Assamese chronicles and the western region of Kamatapura seems to be politically connected and the same Satyanarayana/Ratnanarayana might have held sway over both regions"{{harvcol|Neog|1977|p=818}}</ref> অসমৰ স্থানীয় জনজাতিসকলৰ মাজত চুতীয়াসকল অন্যতম। চুতীয়া সকল কছাৰী গোষ্ঠীৰ লোক আছিল আৰু এটা সময়ত তিব্বত-বাৰ্মীজ ভাষা ব্যৱহাৰ কৰিছিল। চুতীয়া ৰাজ্যৰ ৰাজকীয় তথা ধৰ্মীয় ভাষা বৰ্তমানৰ [[দেউৰী ভাষা]]। বৃটিছৰ দিনত এই ভাষাক ''দেউৰী-চুতীয়া'' ভাষা বুলি কোৱা হৈছিল। সাম্প্ৰতিক কালত, চুতীয়াসকলে [[অসমীয়া ভাষা]] ব্যৱহাৰ কৰে।‌ ==ৰাজ্য প্ৰতিষ্ঠা== চুতীয়া ৰাজ্যৰ প্ৰতিষ্ঠা আৰু পতনৰ কথা কেইবাখনো বুৰঞ্জীত পোৱা যায় যেনে দেওধাই অসম বুৰঞ্জী, অসম বুৰঞ্জী (SM), ইত্যাদি। সকলো বুৰঞ্জীৰ তথ্য সসূহ প্ৰায় একেই। বৃটিছ বিষয়া ''ET Dalton‌'' আৰু ''W.B.Brown''ৰ অনুসৰি একেবোৰ আখ্যান কিম্বদন্তি ৰূপত [[মিচিং জনগোষ্ঠী|মিচিং]] আৰু [[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]] লোকৰ মাজতো প্ৰচলিত আছিল।<ref>{{cite book |last=Brown |first=W.B. |title=An Outline Grammar Of The Deori Chutiya Language |publisher= Assam Secretariat Printing Office |location=Shillong |year=1895 |pages=75, 84 |quote="..as it agrees in all particulars with the traditions,I have elsewhere met with, it may merely be a compilation from them..These traditions are preserved among the Miris, the Deoris, who were the Chutiya priests (and amongst whom alone remnants of the ancient language and customs of the race are still preserved), and by some few of the Chutiyas who now call themselves Hindu Chutiyas... I have heard from them(Deoris) the story of how the Chutiya princess Sadhuni was won by the young archer (Niti Pal)... Probably enquiry would show that the other incidents of the chronicle are preserved as traditions among the Deoris in a similar modified form. }}</ref> দেউধাই বুৰঞ্জীত উল্লেখ কৰা মতে আনুমানিক ১১৮৭ চনত চুতীয়া সকলে বিভিন্ন সৰু সৰু ৰাজ্য(বা বৃহৎ গাঁও) গঠন কৰি বাস কৰি আছিল।<ref>Bhuyan, S.K., Deodhai Buranji, p.193</ref> তাৰ ভিতৰতে স্বৰ্ণগিৰি নামৰ ৰাজ্য খনত বীৰপাল নামৰ এজন লোক ৰজা হৈ আছিল। বীৰপালৰ ৰাজ্যত ৬০ টা যৌথ পৰিয়ালৰ লোকে বাস কৰিছিল, অৰ্থাৎ প্ৰায় ৬০০০ লোক।<ref>Dutta, Sristidhar, "The Mataks and their kingdom", p.45. "Morans, Borahis, Kacharis and Chutias were the main tribes in the Matak community. As all of them were Bodos in origin, they had a common living pattern too. They lived in joint families. The number of members in a joint family sometimes exceeded one hundred."</ref> ইয়াৰ পিছত চুবুৰীয়া চুতীয়া লোকসলক পৰাস্ত কৰি তেওঁ 'গয়াপাল' নাম লৈছিল। শদিয়াক তেওঁ চুতীয়া ৰাজ্যৰ ৰাজধানী পাতিছিল। তেওঁক খুন্ত ৰজা বুলিও জনা‌ গৈছিল।<ref>Bhuyan, S.K., Deodhai Buranji, p.202</ref> ত্ৰয়োবিংশ শতিকাৰ আগভাগত [[আহোম]]সকলে অসমত তেওঁলোকৰ ৰাজ্য স্থাপন কৰিবৰ সময়ত উজনি অসমত চুতীয়াসকলেই আটাইতকৈ শক্তিশালী আছিল। চুতীয়া সকলৰ মাজত বুৰঞ্জী লিখাৰ প্ৰথা নথকাৰ বাবে তেওঁলোকৰ আটাইবোৰ ৰজাৰ নাম জনা নাযায়। দেওধাই অসম বুৰঞ্জীৰ মতে বাৰ শতিকাৰ মাজভাগৰ পৰা ষোল্ল শতিকাৰ আগভাগলৈকে মুঠ দহজন চুতীয়া ৰজাই ৰাজত্ব কৰিছিল। নোই ইলিয়াছ চাহাবৰ "হিষ্ট্ৰী অৱ দা শ্বান্‌ছ" গ্ৰন্থৰ মতে আহোম ৰাজ্যৰ প্ৰতিষ্ঠাপক [[চুকাফা]]ৰ সমসাময়িক চুতীয়া ৰজা কোছীৰ আগতে তেওঁৰ বংশৰ চৌত্ৰিশজন ৰজাই ৰাজত্ব কৰিছিল। তালৈ চাই কোনো কোনো পণ্ডিতে চুতীয়াসকলে খ্ৰীষ্টীয় সপ্তম শতিকামানতে ৰাজ্য স্থাপন কৰিছিল বুলি অনুমান কৰে।<ref name="বুৰঞ্জী">{{cite book | title=মাধ্যমিক অসম বুৰঞ্জী | author=ড: স্বৰ্ণলতা বৰা | pages=১৮৪-১৯০ | isbn=81-85905-11-8}}</ref> ==ৰাজ্য বিস্তাৰ== বীৰপালৰ পুত্ৰ আছিল ৰত্নধ্বজপাল বা গৌৰীনাৰায়ণ। তেওঁ নিজৰ বাহু বলেৰে উজনি অসমৰ সকলো চুতীয়া ৰাজ্য (যেনে ৰঙ্গালগিৰি, স্বেতাগিৰি, চন্দ্ৰগিৰি, ধৱলগিৰি, নীলগিৰি, ইত্যাদি) একত্ৰিত কৰি বৃহৎ চুতীয়া ৰাজ্য গঠন কৰিছিল<ref>Bhuyan, S.K., Deodhai Buranji, p.194</ref>। সেই সময়ত প্ৰায়বোৰ ৰাজ্যৰ ৰাজধানী পাহাৰীয়া বা পাহাৰৰ দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলত পতা হৈছিল। উদাহৰণস্বৰূপে আহোমৰ চৰাইদেউ পৰ্বত, কছাৰীৰ ডিমাপুৰ/মাইবাং, কোচৰ চিকণা পৰ্বত, ইত্যাদি। পাছলৈ চুতীয়া ৰাজ্যৰ নগৰ যেনে চন্দনগিৰি(আজিৰ দিনৰ ৰুক্মিণীনগৰ), ভীষ্মকনগৰ, ইটানগৰ, ইত্যাদি সকলো পাহাৰৰ‌ দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলতে নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। ইয়াৰ ওপৰিও জনা যায় যে আগৰ দিনত‌ উত্তৰ পূৰ্বাঞ্চলৰ বহুতো জনগোষ্ঠীৰ লোকে পাহাৰৰ দাতিকাষৰীয়া বা‌ ওখ অঞ্চলত স্থায়ী ভাৱে থাকি ভৈয়ামত খেতি কৰিছিল।<ref>উত্তৰ পূৰ্বাঞ্চলৰ বহুতো জনগোষ্ঠীৰ লোকে খেতিৰ অনুসৰি ভৈয়াম আৰু পাহাৰ দুয়ো অঞ্চলতে জীৱন নিৰ্বাহ কৰিছিল।‌ প্ৰায়বোৰ লোকে তেতিয়াৰ দিনত আহু আৰু বাও ধানৰ খেতি কৰিছিল। শালি‌ কৰিলেও বেছি পৰিমাণে কৰা‌ নাছিল। বছৰৰ আৰম্ভণিতে আহু ধানৰ খেতি কৰি চপাই মেলি, বাও বা শালি খেতি কৰি বাৰিষাৰ বানৰ পৰা ৰোধ পাবলৈ বা বাৰিষাৰ বেমাৰ আজাৰ নহ'বলৈ পাহাৰৰ দাতিৰ‌ স্থায়ী অঞ্চল বোৰলৈ ঘূৰি গৈছিল। বৰাহী সকলে সেইবাবেই হয়টো চুকাফাক চৰাইদেউ পৰ্বতত থাকিবলৈ উপদেশ দিছিল। কালিকা পুৰাণৰ মতে দিক্কৰবাসিনী পীঠও বছৰৰ কেইবামাহ ধৰি পানীৰ তলত ডুব গৈছিল। কিছু লোকে হয়টো সেই সময়ত ভৈয়ামত স্থায়ী ৰুপে থাকি খেতি কৰিছিল আৰু সময়ত পাছলৈ বাকী লোকেও ভৈয়ামত স্থায়ী গাঁৱ পাতি থাকিবলৈ লৈছিল। বৰাহী চুতীয়া সকলৰ দুই শ্ৰেণী: চাং আৰু বাম বৰাহী হয়টো ইয়াৰে চিন। চুতীয়া ৰজা সকলে ব্ৰাহ্মণক ভূমিদানো‌ সম্ভৱতঃ এই কাৰণতে কৰিছিল যাতে চুতীয়া লোক সকলে ভৈয়ামত হিন্দু ধৰ্মত দিক্ষিত হৈ স্থায়ীভাৱে থাকিবলৈ লয়। পাছলৈ চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতনৰ ফলত পাহাৰীয়া অঞ্চলত বসতি নোহোৱাৰ বাবে বা সুৰক্ষাৰ ব্যৱস্থা/দূৰ্গ নোহোৱাৰ বাবে সেইবোৰ অঞ্চল পাহাৰীয়া জনজাতি সকলৰ হাতলৈ যায়। সেই কাৰণতে আহোম ৰাজ্যৰ দিনত পাহাৰীয়া জনজাতি বোৰে সঘনে ভৈয়ামৰ গাঁৱ লুণ্ঠন কৰিবলৈ ধৰে আৰু ইয়াৰ প্ৰতিৰোধৰ বাবে আহোম সকলে পছা প্ৰথা আৰম্ভ কৰে।</ref> গতিকে এই সকলো কথাৰ পৰা জনা যায় যে পাহাৰীয়া দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলত থাকি ভৈয়ামত খেতি কৰা চুতীয়া সকলে মধ্যযুগৰ চুতীয়া ৰাজ্য প্ৰতিষ্ঠাৰ পাছৰে পৰা ক্ৰমান্বয়ে সুসংগঠিত ভাৱে ভৈয়ামতো‌ স্থায়ী ভাৱে থাকিবলৈ লয়। দেউধাই বুৰঞ্জীত উল্লেখ কৰা "চুতীয়াৰ কথা"ৰ দ্বিতীয় আখ্যানৰ<ref>Bhuyan, S.K., Deodhai Buranji, p.201-202</ref> মতে বীৰপালে কিৰাতনী দেৱীৰ আশীৰ্বাদত দুটা সোণৰ মেকুৰী আৰু দণ্ড-খাট লাভ কৰি চোট-হিন্দুৱান খুন্তৱান(চুতীয়া ৰাজ্যৰ) ৰজা হৈছিল আৰু শদিয়াত আছিল ("পৰদিনা চৰুৰ ঢাকন গুচাই চালে, সোণৰ বিড়ালী দুটী পালে, দণ্ড-খাট পালে। সেইদিন ধৰি সকলৰে সোধ-পোছ দিন দিন ধৰি পালে। ছোট হিন্দুৱানৰ খুন্তৱানৰ ৰজা হ'ল। শদিয়াত সিটো ৰজা অবাক ৰূপে থাকে।")। ইয়াৰ পৰা বুজিব পাৰি যে বীৰপালৰ বসতি(স্বৰ্ণগিৰি চুতীয়া ৰাজ্য) শদিয়া অঞ্চলতে আছিল। দেউধাই বুৰঞ্জীত উল্লেখ কৰা চন্দ্ৰগিৰি নামৰ চুতীয়া ৰাজ্য খনো বৰ্তমান শদিয়াতে অৱস্থিত আছিল। এইখন পাছলৈ স্বৰ্ণগিৰিৰ চুতীয়া ৰজা ৰত্নধ্বজপালে নিজৰ অধীনলৈ আনি বৃহৎ চুতীয়া ৰাজ্য গঠন কৰিছিল। চন্দ্ৰগিৰি অঞ্চলতে নীতিপালে আহোম ৰজাৰ লগত যুদ্ধ কৰিছিল, যাৰ বাবে তেওঁক "চন্দ্ৰ নাৰায়ণ" বুলিও কোৱা হৈছিল<ref>Bhuyan, S.K., Deodhai Buranji, p.200</ref>। গোপাল চন্দ্ৰ বৰুৱাৰ টাই ভাষাৰ বুৰঞ্জীত এই অঞ্চলটোক "দৈ-চন্দন"(টাই ভাষাত দৈ=পাহাৰ) কোৱা হৈছে। ৰানী সাধনীয়ে এই অঞ্চলতে প্ৰাণ ত্যোগ কৰিছিল।  ৰত্নধ্বজপালে বস কৰা ৰাজ্য স্বেতাগিৰি সম্ভৱত বৰ্তমান লখিমপুৰ জিলাত আছিল কাৰণ এই ৰাজ্য দখল কৰা পাছতে তেওঁ বৰ্তমান মাজুলীত নিজৰ ৰাজধানী হিচাপে "ৰতনপুৰ" নামৰ এখন নগৰ গঠন কৰিছিল<ref>Bhuyan, S.K., Deodhai Buranji, p.193</ref> । "ঢোল বাই ক'ত? ৰতনপুৰত। খোল বাই ক'ত? ৰতনপুৰত", এই বিখ্যাত পুৰণি গীতটো চুতীয়া ৰাজধানী ৰতনপুৰক লৈয়ে সৃষ্টি কৰা হৈছিল। এই ৰতনপুৰতে পাছলৈ নৱ-বৈষ্ণৱ ধৰ্মৰ সত্ৰ এখনো স্থাপন কৰা হৈছিল। পৰবৰ্তী কালত ৰত্নধ্বজপালে নিজৰ ৰাজধানী শদিয়াত স্থায়ী ৰূপে গঠন কৰিছিল<ref>Bhuyan, S.K., Deodhai Buranji, p.193</ref>। আহোম সকলৰ বুৰঞ্জীত উল্লেখ থকাৰ মতে চুকাফা ৰাজকুমাৰ মাও-লুং দেশত থাকোতে অসমত পাছখন ৰাজ্য আছিল: চুতীয়া, কমতেশ্বৰ, কছাৰী, বৰাহী আৰু মৰাণ। চুকাফাই চৰাইদেউত ৰাজধানী পতাৰ আগতে বাটত বহুতো চুতীয়াক লগ পাইছিল<ref>Bhuyan, S.K., Satsari Buranji, p.4</ref>। যিহেতু চুকাফাই চৰাইদেউত নগৰ গঢ়া আগতে নামৰুপ, তিপাম, অভয়পুৰ, হাবুং, শিমলুগুৰি আৰু চনটক বাস কৰি আহিছিল। গতিকে এইবোৰ অঞ্চলৰে কিছুমান জেগাত চুতীয়া সকলৰ বসতি আছিল বুলি ধৰিব পৰা যায়। বহুতো চুতীয়া পৰিয়াল (যেনে চোম-চিৰিং, চাংচাই, খাতুৱাল চেতিয়া, ইত্যাদি) চুকাফাৰ দিনতে আহোম জাতিত অন্তৰ্ভুক্ত হৈ বিলীন হৈ গৈছিল<ref>Goswami, Hemchandra, Purani Asam Buranji, p. 23, 25</ref>। এই সকলো তথ্যৰ পৰা ধৰিব পাৰি যে ১২-১৩ শতিকাত চুতীয়া ৰাজ্য সেই সময়ত লখিমপুৰ, ডিব্ৰুগড় অঞ্চলৰ পৰা শদিয়া আৰু অৰুণাচলৰ সীমান্ত অঞ্চলৰ লৈকে বিয়পি আছিল।  ==চুতীয়া ৰাজ্যৰ অঞ্চল সমূহ== ===ৰাজধানী অঞ্চল=== [[File:Brick with king Pratyakshnarayan's name.jpg|thumb|ভীষ্মক নগৰ আৰু শদিয়াৰ পদুম পুখুৰীত উদ্ধাৰ হোৱা নৃপতি শ্ৰী শ্ৰী প্ৰত্যক্ষ নাৰায়ৰণ নাম খোদিত থকা ইটা। এই ৰজা জনৰ নাম ঘিলামৰাত উদ্ধাৰ হোৱা সধয়াধিপতি সত্যনাৰায়ণৰ ফলিতো উল্লেখ কৰা আছে।]] চুতীয়া ৰাজ্যৰ প্ৰাণকেন্দ্ৰ আৰু ৰাজধানী আছিল শদিয়া বা সধয়াপুৰ। চুতীয়া ৰজা সকলে নিজকে সধয়াপুৰেশ্বৰ বা সধয়াধিপতি বুলি চিনাকি দিছিল। <ref>Shin, Jae-eun, Descending from Demons, Ascending to Kshatriyas, p.5.</ref> শদিয়াৰ কীৰ্তিচিহ্ন সমূহতো চুতীয়া ৰজাৰ নাম খোদিত আছে। এতিয়ালৈকে শদিয়া অঞ্চলত চুতীয়া যুগৰ তিনিখন নগৰ চিনাক্ত কৰা হৈছে: ভৈয়ামৰ বৰ-নগৰ আৰু দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলৰ ৰূক্মীনী নগৰ (সম্ভৱতঃ বুৰঞ্জীৰ চন্দনগিৰি) আৰু ভীষ্মক নগৰ (সম্ভৱতঃ বুৰঞ্জীৰ থাঙগিৰি)। তাৰেই ভীষ্মক নগৰ আৰু ৰুক্মিণী নগৰৰ ইটাত চুতীয়া ৰজা লক্ষ্মীনাৰায়ণ আৰু প্ৰত্যক্ষ নাৰায়ণৰ নাম খোদিত আছে<ref>Neog, Maheswar, Lights on a Ruling Dynasty of Arunachal Pradesh, p.814</ref>। তাম্ৰেশ্বৰী শালৰ ইটাৰ দেৱালখন চুতীয়া ৰজা মুক্ত-ধৰ্মনাৰায়ণে নিৰ্মাণ কৰাইছিল <ref>A Sircar, D.C, Journal of Ancient Indian History, p. 21</ref>। ===উত্তৰ কূলৰ অঞ্চল=== ব্ৰক্ষ্মপুত্ৰৰৰ উত্তৰ পাৰৰ সীমাৰ কথা বুৰঞ্জী সমূহত পোনপটীয়াকৈ উল্লেখ পোৱা নাযায়। তথাপিটো ঐতিহাসিক তথ্যৰ অনুসৰি ইতিহাসবিদ সকলে চুতীয়া ৰাজ্য ভৰালী বা দিকৰাই নৈ লৈকে বিস্তৃত আছিল বুলি মত প্ৰকাশ কৰে।<ref>Acharya,N.N.,"The history of Medieval Assam",p.232</ref><ref>William Robinson, "A descriptive account of Assam",p.323.</ref><ref>Dutta, Sristidhar, "The Mataks and their kingdom,p.28</ref> বুৰঞ্জী সমূহত উল্লেখ কৰা আছে যে চুতীয়া ৰাজ্য দখল কৰা পাছত আহোম ৰজা চুহুংমুঙে ভৰালী‌ নৈ পাৰ হৈ ৰাউতা-তেমনীৰ (আজিৰ দিনৰ দৰং-নগাঁৱৰ অঞ্চল) ভূঞা সকলক বস কৰিছিল<ref>According to ''Purani Assam Buranji'', p.27. the twelve Bara Bhuyans of Rowta-Temani (mid-Assam, on either banks of the Brahmaputra) namely Utai, Tamai, Rai, Sakai, Kausika, Uzir, Laskar, Comdar, Sanatana, Keho, Rambhat and Bhakat with four sub-Bhuyans each, were transported and settled in various places of Uttara-kula (Biswanath, Lakhimpur districts). The Lacam Kalita Bhuyan family was placed at Bahbari(Lakhimpur), while one of them was settled on the river Sonari(Dhakuakhana), and another on the hills. As per ''Satsari Buranji'', p.16, Suhungmung suppressed the Baro-Bhuyans in Rowta. The people of the region were placed under the leadership of the Baro-Bhuyans and re-settled at different places of the kingdom.</ref>। গতিকে ইয়াৰ পৰা বুজিব পাৰি যে ভৰালী নদীৰ লৈকে চুতীয়া ৰাজ্য বিয়পি আছিল। ৰজা সত্যনাৰায়ণৰ দিনত বা‌ তাৰো পাছৰ লৈকে এই পশ্চিম সীমা কমতাপুৰৰ লৈকে পাইছিল গৈ। ====লখিমপুৰ জিলা==== বৰ্তমান লখিমপুৰৰ সোৱনশিৰি অঞ্চলতো চুতীয়া ৰাজ্যৰ অধীনত আছিল। চুতীয়া ৰজা সকলে সোৱণশিৰিৰ দুয়োপাৰে ব্ৰাহ্মণক ভূমিদান কৰিছিল। এই অঞ্চল পুৰণি কালত হাবুং বুলি জনা গৈছিল। শদিয়াৰ চেপাখোৱা তামৰ ফলিত উল্লেখ থকাৰ মতে চুতীয়া ৰজা দুৰ্লভনাৰায়ণৰ আদেশত ১৪২৮ চনত হাবুঙাধিপতি বৃহৎ পাত্ৰয়েই ব্ৰাক্ষ্মণক ভূমিদান কৰিছিল<ref>Neog, Maheswar, Lights on a Ruling Dynasty of Arunachal Pradesh, p.818.</ref><ref>Guha, Amalendu, Pre-Ahom Roots and the Medieval State in Assam: A Reply, p. 73, “Habung was a Chutiya dependency; that still earlier it was an autonomous principality of Brahmins; and that the latter's origins could be traced back to a circa 10th-century copper-plate and grant issued by king Ratnapala”.</ref>। চুতীয়া ৰজা লক্ষ্মীনাৰায়ণে ১৪০২ চনত সোৱণশিৰিৰ পশ্চিম দিশত(বৰ্তমান লক্ষিমপুৰ নগৰৰ ওচৰত) আৰু ১৩৯২ চনত সত্যনাৰায়ণ ৰজাই ধৱলী(বগীনদী) নৈৰ পাৰত ব্ৰাহ্মণক ভূমি দান কৰিছিল<ref>Barua, Swarnalata, Chutia Jatir Buranji, p.583</ref>। ১৫২২ চনত ধীৰনাৰায়ণ ৰজাই ঢকুৱাখনাত ব্ৰাহ্মণক ভূমি দান কৰিছিল<ref>Barua, Swarnalata, Chutia Jatir Buranji, p.590</ref>। এই সকলো কথাৰ পৰা জনা যায় যে বৰ্তমানৰ লখিমপুৰ জিলাখন সম্পূৰ্ণ ভাবে চুতীয়া ৰাজ্যৰ অন্তৰ্গত আছিল। ====ধেমাজি জিলা==== ধেমাজি জিলাৰ চিচিবৰগাঁও-বৰদলনি অঞ্চলত বহুতো পুৰণি চুতীয়া যুগৰ ধ্বংসাৱশেষ দেখিবলৈ পোৱা যায়<ref>Barua, Swarnalata, Chutia Jatir Buranji, p.439</ref>। জোনাইৰ ৰজাখনা অঞ্চলত ১৩-১৪ শতিকাৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ ইটাৰ দুৰ্গৰ অৱশেষ পোৱা গৈছিল<ref>Barua, Swarnalata, Chutia Jatir Buranji, p.441; Indian Archaeology 1986-87, p. 22</ref>। বুৰঞ্জীত উল্লেখ কৰা মতে সোৱণশিৰি পশ্চিম পিনৰ দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলত ১৬৭২ চনত দফলা জনজাতিৰ লোকে আক্ৰমণ কৰি মানুহ ধৰি নিছিল। মানুহ খিনিক মুক্ত কৰাই আনিবলৈ ৰজাই বৰবৰুৱাৰ লগতে চুতীয়া হাজৰিকা আৰু চুতীয়া কাঁড়ী বৰুৱাক পঠিয়াইছিল। এই কথাৰ পৰা ধৰিব পৰা যায় যে চুতীয়া সকলৰ বসতি লক্ষিমপুৰৰ দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলৰ লৈকে আছিল।<ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji, p.220</ref><ref>Barbarua, Hiteswar, "Ahomar Din", p.190</ref> বুৰঞ্জীৰ আন এটা খণ্ডত উল্লেখ কৰা হৈছে যে ডিক্ৰং অঞ্চলৰ‌ মিৰি লোক সকল এটা সময়ত চুতীয়া ৰজাৰ "হাতী-ঘাহী" লোক আছিল আৰু চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতনৰ পাছত এই সকলে আহোম ৰজাক বছৰি কৰ-ভাৰ দিছিল। গতিকে ইয়াৰ পৰা ধৰিব পৰা যায় যে এই অঞ্চলো এসয়মত চুতীয়া ৰাজ্যৰ অধীনত আছিল।<ref name= "devi">{{cite book |last1=Devi|first1=Lakshmi|title=Ahom-tribal Relations: A Political Study|date=1968|pages=202–203|url=https://books.google.com/books?id=BVdXAAAAMAAJ|publisher=Assam Book Depot, [Calcutta], Gauhati|OCLC=578753}}</ref> সোৱণশিৰি আৰু চিয়াং নৈৰ মাজত বসবাস কৰা মিচিং লোক সকলক আহোম ৰজা চুহুংমুঙৰ দিনত "চুতীয়া-মিৰি" বুলি উল্লেখ কৰিছিল কাৰণ এই সকল চুতীয়া ৰাজ্যৰ প্ৰজা আছিল।<ref name= "devi"></ref> ====বিশ্বনাথ জিলা==== বিশ্বনাথ জিলা যে চুতীয়া ৰাজ্যৰ অন্তৰ্গত আছিল, সেই কথা চুতীয়া যুগৰ কীৰ্তিচিহ্ন সমূহৰ পৰা পুহৰলৈ আহে। চুতীয়া যুগৰ খনিকৰ সকলে কিবা উল্লেখযোগ্য কীৰ্তিচিহ্ন নিৰ্মাণ কৰিলে এক বিশেষ ধৰণৰ চিহ্ন কিছুমান ব্যৱহাৰ কৰিছিল। বিশ্বনাথ জিলাৰ অৰুণাচল সীমান্তৰ ৰামঘাট দুৰ্গ, নক্সাপৰ্বত দুৰ্গ, বালিজানৰ দুৰ্গ আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰ পাৰৰ উমাতুমনি দ্বিপ তাৰে প্ৰমাণ। এই সকলো অঞ্চলত দেখা পোৱা হুবহু একেই খনিকৰ চিহ্ন শদিয়াৰ তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰ, বুঢ়াবুঢ়ী শাল, ইটা পুখুৰী, ইত্যাদি জেগাত দেখিবলৈ পোৱা গৈছে। উল্লেখযোগ্য যে তাম্ৰেশ্বৰীৰ যিখন শিল-ইটাৰ দেৱালত এই চিহ্ন সমূহ খোদিত আছিল, সেই খন চুতীয়া ৰজা মুক্তধৰ্মনাৰায়ণে ১৪৪২ চনত নিৰ্মাণ কৰিছিল।<ref>A Sircar, D.C, Journal of Ancient Indian History, p. 21; Barua, Swarnalata, Chutia Jatir Buranji, p.589; Journal of the Asiatic Soceity of Bengal, 1848, p.467</ref> জনা মতে নক্সাপৰ্বত (১৪০০-১৫০০ খ্ৰীষ্টাব্দ)<ref>Tada, Tage, Archaeological remains of Arunachal Pradesh up to 16th century, p.183</ref> আৰু বুঢ়ৈ দুৰ্গ<ref> Barua, Kanaklal, Early History of Kamrupa, p.271</ref> প্ৰায় একে যুগৰে সৃষ্টি হয়। শদিয়াৰ ৰুক্মিণীনগৰ, গম্চি দূৰ্গ আৰু ভীষ্মক নগৰৰ দৰে বালিজান আৰু নক্সা পৰ্বত দুৰ্গতো শিল ইটাৰ ঘৰৰ ভেটি পোৱা গৈছে। নক্সা পৰ্বত, ইটা দুৰ্গ আৰু ৰামঘাট দুৰ্গৰ শিলৰ ভেটিৰ ওপৰত ইটা ব্যৱহাৰ কৰা শৈলী ৰুক্মিণী নগৰ, তাম্ৰেশ্বৰীৰ সীমাৰ দেৱাল আৰু শদিয়াৰ বৰনগৰৰ পুখুৰীত দেখা গৈছে। এই সমূহ তথ্যৰ ভিথিত কনকলাল বৰুৱা আৰু মহেশ্বৰ নেওগ লেখীয়া বিশিষ্ট ইতিহাস বিধে চুতীয়া ৰাজ্যৰ পৰিসীমা বিশ্বনাথ জিলা লৈকে থকা কথা স্বীকাৰ কৰিছে।<ref> Barua, Kanaklal, Early History of Kamrupa, p.271-272, "The probability is that these ruins are the traces of a Hindu or Hinduised dynasty of local rulers who ruled over a kingdom to the north of Brahmaputra and extending from the Burai river on the west to Sadiya on the east. The dynasty is evidently the line of Chutia kings who assumed the surname Pala."</ref><ref>Neog, Maheswar, "Lights on a Ruling Dynasty of Arunachal Pradesh", p. 218, "If architectural continuity is admitted between the fortifications in the Sadiya region and the Burai river ruin site, it would be possible to believe that the kingdom of these rulers(Chutia) extended as far as the outer limit of Darrang district, in the western most extent of which Ahom conquerors settled the vanquished Chutias in the early part of the sixteenth century."</ref> ইয়াৰ ওপৰিও জনা যায় যে চুতীয়া ৰাজ্য দখল কৰা পাছতেই (অৰ্থাৎ ১৫২৫ চনতে) আহোম ৰজাই উত্তৰ পাৰৰ শদিয়া, ভাটি অঞ্চল (বিশ্বনাথ), হাবুং(লখিমপুৰ) আৰু বানলুং(ধেমাজি) অঞ্চল শাসন কৰিবলৈ নতুনকৈ পদবী সৃষ্টি কৰিছিল<ref>Barua, Gopal Chandra, Ahom Buranji, p.59-61; Gait, Edward, A history of Assam, p. 86</ref>। গতিকে এই সমূহ অঞ্চল চুতীয়া ৰাজ্যৰ অধীনত আছিল বুলি গ'ম পোৱা যায়। ====নামনি অসমৰ‌ অঞ্চল==== ৰত্ননাৰায়ণ ৰজাই ৰাজ্য বিস্তাৰৰ তথ্য ৰজা দুৰ্লভনাৰায়ণৰ শদিয়া-চেপাখোৱা তামৰ ফলিত(১৫২৮ চনৰ) পোৱা যায়। এই ফলিত উল্লেখ কৰা মতে ৰজা দুৰ্লভনাৰায়ণৰ পিতৃ আছিল ৰজা ধৰ্মনাৰায়ণ আৰু ধৰ্মনাৰায়ণৰ পিতৃ ৰত্ননাৰায়ণে এসময়ত কমতাপুৰৰ লৈকে নিজৰ ৰাজ্য বিস্তাৰ কৰিছিল। ভূমিদানৰ ফলিখনত উল্লেখ আছে<ref>Barua, Swarnalata, Chutia Jatir Buranji, p.587</ref>, {{Quote|text="একোহভূ্ৎ কমতাপুৰে নৰপতি ভূপাল-ৱাৰাৰ্চ্চিতঃ <br /> কন্দৰ্প-প্ৰতিপক্ষ-লক্ষ-ৱিজয়ী শ্ৰী ৰত্ননাৰায়ণঃ।।"}} অৰ্থাৎ এজন হৈছিল (একোহভূৎ) কমতাপুৰৰ ৰজা (কমতাপুৰে নৰপতি), যি জন আছিল "ভূপাল সমূহৰদ্বাৰা অৰ্চিত"(ভূপাল-ৱাৰাৰ্চ্চিত) আৰু "কামদেৱৰ(আন এটা নাম কন্দৰ্প) শত্ৰুৰ বিৰুদ্ধে বিজয়ী" (কন্দৰ্প-প্ৰতিপক্ষ-লক্ষ-ৱিজয়ী) শ্ৰী ৰত্ননাৰায়ণ।<ref>ৰত্ননাৰায়ণৰ আন এটা নাম সত্যনাৰায়ণো আছিল। এই কথা ঘিলামৰা অঞ্চলৰ বৰমূৰ্তিয়া বিলৰ তাম্ৰপত্ৰৰ পৰা জানিবলৈ পোৱা যায়। ফলিখনৰ মতে ১৩৯২ খ্ৰীষ্টাব্দত সুৰ-ৰিপু(অসুৰ) বংশৰ সধয়াপুৰৰ ৰজা নন্দিশ্বৰৰ পুত্ৰ সত্যনায়াণে ব্ৰাহ্মণক ২০০ পুৰা(৮০০ বিঘা) মাটি দান কৰিছিল। তেওঁৰ পুত্ৰ(আত্মজ) ধৰ্মনাৰায়ণ ৰজাই ফলিখনৰ নবীকৰণ কৰিছিল। গতিকে ইয়াৰ পৰা বুজিব পাৰি যে ধৰ্মনাৰায়ণ ৰজাৰ পিতৃ ৰত্ননাৰায়ণৰ আন এটা নাম সত্যনাৰায়ণ আছিল। উল্লেখযোগ্য যে ১৫০ বছৰ আগতে গৌৰীনায়াৰণ/ৰত্নধ্বজপালেও নিজৰ পুত্ৰ শিৱনাৰায়ণৰ লগত কমতেশ্বৰ ৰজা সন্ধয়াৰ ৰাজকুমাৰীক বিয়া কৰাই কমতা ৰাজ্যৰ লগত বন্ধুত্ব স্থাপন কৰিছিল। সম্ভৱতঃ এই কমতা ৰাজবংশ নাইকীয়া বা দুৰ্বল হৈ যোৱা ফলতে চুতীয়া ৰজা সত্যনাৰায়ণে কমতা ৰাজ্য নিজৰ অধীনলৈ আনিছিল।</ref> ===দক্ষিণ কূলৰ অঞ্চল=== চুতীয়া ৰাজ্যৰ ব্ৰহ্মপুত্ৰ নৈৰ দক্ষিণ পাৰৰ সীমা দিহিং নৈ আছিল। এই কথা বুৰঞ্জী সমূহত স্পষ্টকৈ উল্লেখ পোৱা যায়।<ref>Assam Buranji(SM), p.9</ref><ref>Bhuyan, S.K., Satsari Buranji, p.56</ref> সেই সময়ত মাজুলী দ্বীপ সৃষ্টি হোৱা নাছিল আৰু দিহিং নৈ ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ কাষে কাষে বৈ গৈ বৰ্তমান মাজুলীৰ পশ্চিমত লগ হৈছিল। বুৰঞ্জী সমূহৰ পৰা জনা যায় যে আহোম ৰাজ্যৰ ৰাজধানী চাৰাগুৱা আৰু বকতা<ref>Ahmed, Nasir, Assam-Bengal Trade in the Medieval Period: A Numismatic Perspective, p.170, "they made Bakata(on the banks of Dihing) their capital in the reign of their king Suhungmung Svarga Narayan."; Guha, Amalendu, The Ahom Political System: An Enquiry into the State Formation Process in Medieval Assam (1228-1714), p.19.</ref> দিহিং নৈৰ পাৰত অৱস্থিত আছিল। গতিকে এই সকলো কথাৰ পৰা ধৰিব পাৰি যে বৰ্তমানৰ শিৱসাগৰ অঞ্চলৰো এটা অংশ চুতীয়া ৰাজ্যৰ অধীনত আছিল। ১৫২২ চনত দিহিং মুখৰ যুদ্ধত নীতিপালৰ সৈন্য বাহিনীক পৰাস্ত কৰি আহোম সেণা চুতীয়া ৰাজ্যত প্ৰবেশ কৰিছিল। চুহুংমুঙৰ সৈন্যয়ে চুতীয়া নৌ সেনাক খেদি ব্ৰক্ষ্মপুত্ৰয়ে দি উজাই আহি ডিব্ৰুমুখত গড় নিৰ্মাণ কৰিছিল। ডিব্ৰু মুখ, চেচামুখ, লাৰুপাৰা আৰু সোণাৰীত (তিনিচুকীয়া) পুণৰ ৰণ হৈছিল। গতিকে এই সকলো অঞ্চলতে চুতীয়া সকলৰ বসতি আছিল বুলি ক’ব পৰা যায়। দক্ষিণ সীমান্তত এলেকা তিপাম-নামৰূপ-বৰহাট অঞ্চল আছিল। [[File:Stone inscription of Chutia king Muktadharmanarayana.jpg|thumb|চুতীয়া ৰজা মুক্তধৰ্মনাৰায়ণৰ ১৪৪২ চনৰ শিলৰ লিপি]] ====মাজুলী জিলা==== বৰ্তমানৰ মাজুলী জিলাখন পূৰ্বতে দিহিং অঞ্চল আছিল। এই‌ মাজুলী জিলাৰ পুব পিনৰ দিহিং নৈৰ মাছক লয় হোৱা বিবাদৰ পৰাই চুতীয়া-আহোমৰ যুদ্ধৰ পাতনি মেলে।‌ ধীৰনাৰায়ণ ৰজাই মাজুলীৰ দিহিং মুখ, চেৰুৱাকতা আৰু চিৰা-আটি অঞ্চলত আহোমৰ লগত যুদ্ধ কৰে। শেষত ১৫২৩ চনত আহোম ৰজা চুহুংমুঙে এই অঞ্চল চুতীয়াৰ পৰা দখল কৰে। ====ডিব্ৰুগড় জিলা==== বৰ্তমানৰ ডিব্ৰুগড় জিলাৰ প্ৰায় ভাগ ভূমি সেই সময়ত দিহিং নৈৰ উত্তৰত আছিল। বুৰঞ্জী সমূহৰ পৰা জনা যায় হে দিহিঙৰ আহোম ৰাজ্যৰ সীমাৰ ওচৰতো চুতীয়া লোকৰ বসতি আছিল। আহোমৰ চোম-চিৰিং, খাতোৱাল চেতিয়া, চাংচাই, ইত্যাদি বংশৰ ওপৰি পুৰুষ সকলক‌ চুকাফাই‌ ওচৰৰ চুতীয়া গাঁও মাৰি অনা লোক। আহোম ৰজা চুতুফাকো চাফ্ৰাই নৈৰ ওচৰত চুতীয়া লোক এইখিনিয়ে বধ কৰিছিল।‌ ১৫২৩ চনত চুতীয়া ৰাজ্যৰ ডিব্ৰু অঞ্চলত প্ৰৱেশ কৰি আহোম সেনাই গড় সাজিছিল। চুতীয়া ৰাজ্য দখৰ‌ কৰাৰ পাছত ১৫২৬ চনত দিহিঙীয়া গোহাঁই পদবী সৃষ্টি কৰা হয়। চুতীয়া বিদ্ৰোহৰ ফলত ডিব্ৰুগড়ত নতুন এখন প্ৰদেশ(''মৌঙ-তিফাও'') গঠন কৰি ১৫২৭ত চাওলুং চুলিঙক শাসনকৰ্তা হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়। Thermo luminescence (TL) পদ্ধতিৰে ডিব্ৰুগড়ৰ মৌৰামৰা দৌলৰ ওপৰত কৰা datingৰ অনুসৰি ইটাৰ দৌলটো ১৩-১৪ শতিকাৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ দিনত নিৰ্মিত<ref>Saikia, R.R,"Chronological and Archaeometric Evaluation of Bricks from Archaeological Sites of Upper Assam, Northeast India: Estimation of the Firing Temperature and Civilization History", p.17</ref>। গতিকে এই সকলো তথ্যৰ ভিত্তিত গম পোৱা যায় যে প্ৰায় গোটেই খন ডিব্ৰুগড় জিলাই চুতীয়া ৰাজ্যৰ অধীনত আছিল। ====তিনিচুকীয়া জিলা==== তিনিচুকীয়া জিলাৰ অধিকাংশ ভূমি চুতীয়া ৰাজ্যৰ অন্তৰ্গত আছিল যদিও পূব দিশৰ এটা অংশ মৰাণ মুখিয়াল আৰু আহোম ৰাজ্যৰ অধীনত আছিল। চুতীয়া ৰাজ্য দিহিং নৈৰ পশ্চিম পাৰে বিস্তৃত আছিল বুলি জনা যায়। সেই সময়ত দিহিং নৈ বৰ্তমানৰ সুতিতকৈ কেই কিলোমিটাৰমান পশ্চিমলৈ বৈ গৈছিল। পেঙেৰী, ডিগবৈ, জয়পুৰ, তিপাম, ইত্যাদি অঞ্চল দিহিঙৰ পূবত আছিল। এই অঞ্চল সমূহ বৃটিছৰ দিনৰ লৈকে হাবি অৰণ্যৰে ভৰি আছিল য'ত মৰাণ লোক সকলে হাবি কাটি ঝুম খেতি কৰিছিল আৰু সময়ে সময়ে আহোম ৰজা সকলক অৰণ্যৰ সামগ্ৰী যোগান ধৰিছিল। তিনিচুকীয়াৰ শদিয়া সেই সময়ত "সধয়াপুৰ" বুলি জনাজাত আছিল আৰু সধয়া বা চুতীয়া ৰাজ্যৰ ৰাজধানী আছিল। আহোম বুৰঞ্জীৰ মতে শদিয়াৰ দক্ষিণৰ অঞ্চলতো চুতীয়া সেনাপতি বুঢ়া বৰুৱা (আহোম ভাষাত "থাওমান") বোলা এজনে শাসন কৰিছিল যিজনে‌ আহোমৰ বিৰুদ্ধে ১৫২৩ চনৰ ডিব্ৰুগড় ৰণত ভাগ লৈছিল। ১৫২৪ত চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতন হয় আৰু তিনিচুকীয়া জিলাৰ সমগ্ৰ ভূমি আহোম ৰাজ্যৰ অধীনলৈ আহে। আহোমৰ শদিয়া খোৱা গোহাঁয়ে (আহোম ভাষাত "থাওমুঙ বʼঙেন") শদিয়া অঞ্চল শাসন কৰিবলৈ লয়। শদিয়াৰ দক্ষিণৰ বৰডোমছা অঞ্চলত আহোমৰ হাটখোৱা গোহাঁই (আহোম ভাষাত "থাওমুঙ বʼক্লাং") বিষয়াই লোণৰ হাটৰ অধিকাৰী হয়। টাই ভাষাৰ "আহোম বুৰঞ্জী" গ্ৰন্থ খনত উল্লেখ থকাৰ মতে পূৰ্বৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ সীমান্তৰ অঞ্চলৰ খামজাং প্ৰদেশৰ নঙাখাম নামৰ নৰা মুখিয়াল এজনে ১৭৭৫ চনত চুতীয়া সকলক লগত লয় হাটখোৱা গোহাঁইৰ বিৰুদ্ধে বিদ্ৰোহ কৰিছিল আৰু পৰাস্ত হৈ দিহিং/নামজিন নৈ পাৰ হৈ পূৰবৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ পাহাৰীয়া অঞ্চলত আশ্ৰয় লৈছিল<ref>Barua, Gopal Chandra, Ahom Buranji, p.331</ref>। বুৰঞ্জীৰ পৰা জনা যায় যে খামজাং প্ৰদেশ পাটকাই পৰ্বতৰ‌ নং-খেও-য়ং(Lake of no return) অঞ্চলত অৱস্থিত আছিল। গতিকে ধৰিব পাৰি যে চুতীয়া ৰাজ্য এসময়ত সেই অঞ্চলৰ লৈকে বিয়পি আছিল। ===অৰুণাচলৰ ভয়াম আৰু পাহাৰীয়া অঞ্চল=== [[File:Another section of the palace.jpg|thumb|চুতীয়া দুৰ্গ ভীষ্মক নগৰৰ ইটাৰ গড়ৰ এক অংশ]] ==ৰজা সকলৰ তালিকা== {|class="wikitable" |+ '''ৰজাৰ তালিকাত''' |- ! # ! বছৰ ! ৰাজত্ব কাল ! নাম ! অন্য নাম |---- | ১. | ১১৮৭ - ১২২০ | ৩৩ ব | বীৰপাল | গয়াপাল |---- | ২. | ১২২০ - ১২৫৫ | ৩৫ ব | [[ৰত্নধ্বজপাল]] | গৌৰীনাৰায়ণ |---- | ৩. | ১২৫৫ - ১২৭০ | ১৫ ব | বিজয়ধ্বজপাল | শিৱনাৰায়ণ |---- | ৪. | ১২৭০ - ১২৮৫ | ১৫ ব | বিক্ৰমধ্বজপাল | জগতনাৰায়ণ |---- | ৫. | ১২৮৫ - ১৩০৫ | ২০ ব | গৌৰধ্বজপাল | প্ৰমত্তনাৰায়ণ |---- | ৬. | ১৩০৫ - ১৩২৫ | ২০ ব | শঙ্খধ্বজপাল | হৰিনাৰায়ণ |---- | ৭. | ১৩২৫ - ১৩৪৩ | ১৮ ব | ময়ূৰধ্বজপাল | গোলোকনাৰায়ণ |---- | ৮. | ১৩৪৩ - ১৩৬০ |১৭ ব | জয়ধ্বজপাল | বজ্ৰনাৰায়ণ |---- | ৯. | ১৩৬০ - ১৩৮০ | ২০ ব | কৰ্মধ্বজপাল | নন্দেশ্বৰ/নন্দিনৃপ |---- | ১০. | ১৩৮০ - ১৪০০ | ২০ ব | সত্যনাৰায়ণ | ৰত্ননাৰায়ণ |---- | ১১. | ১৪০০ - ১৪১৫ | ১৫ ব | লক্ষ্মীনাৰায়ণ | ধৰ্মনাৰায়ণ |---- | ১২. | ১৪১৫ - ১৪৩০ | ১৫ ব | দুৰ্লভনাৰায়ণ | |---- | ১৩. | ১৪৩০- ১৪৪৫ | ১৫ ব | মুক্তধৰ্মনাৰায়ণ | |---- | ১৪. | ১৪৪৫ - ১৪৬৫ | ২০ ব | প্ৰত্যক্ষনাৰায়ণ/প্ৰতাপনাৰায়ণ | |---- | ১৫. | ১৪৬৫ - ১৪৮০ | ১৫ ব | যশনাৰায়ণ | |---- | ১৬. | ১৪৮০- ১৫০০ | ২০ ব | পুৰন্দৰধ্বজপাল | পুৰন্দৰনাৰায়ণ |---- | ১৭. | ১৫০০ - ১৫২২ | ২২ ব | ধৰ্মধ্বজপাল | [[ধীৰনাৰায়ণ]] |---- | ১৮. | ১৫২২ - ১৫২৪ | ২ ব | নীতিপাল/নিত্যপাল | চন্দ্ৰনাৰায়ণ |} ==চুতীয়া ৰজাৰ কমতাপুৰ বিজয়== ১৩-১৪ শতিকাত গৌড়ৰ মুচলমান ৰজাসকলে কেইবা বাৰো কমতা ৰাজ্য আক্ৰমণ কৰিছিল, যাৰ ফলত ৰাজ্যখন দুৰ্বল হৈ পৰিছিল। ১৪ শতিকাৰ অন্তিমটো দশকত ঘিয়াছুদ্দিন আজম শ্বাহে কামৰূপ-কমতা অঞ্চল আক্ৰমণ কৰে। তেওঁৰ ৰাজত্বকালৰ কামৰুপ অঞ্চললৈ পূৰ্বমুখী সামৰিক অভিযানৰ প্ৰমাণ পোৱা বʼকুৰ এখন শিলালিপিত পোৱা যায়<ref>Owahedur Zaman, "Study on the Persian Inscriptions discovered in Assam,p.5, "This stone slab inscription is from the time of Ghiyasuddin Azam Shah (ruled from 1389 A.D. to 1410 A.D). It was discovered in Boko of Kamrup district which was issued by Sultan Ghiyasuddin Azam Shah in 1389 A.D. It seems that he extended his sovereignty through Guwahati upto Boko area."</ref>। এই আক্ফৰমণৰ ফলত পশ্চিম অসমত ৰাজনৈতিক অস্থিৰতা সৃষ্টি হৈছিল। সেইসময়তে পূব দিশত চুতীয়া ৰাজ্যখন শক্তিশালী হৈ উঠিছিল। ফল স্বৰূপত চুতীয়া ৰাজশক্তিয়ে পশ্চিম পিনে পাতনি মেলে। চুতীয়া ৰজা দুৰ্লভনাৰায়ণৰ ১৪২৮ চনৰ সত্যনাৰায়ণৰ (আন‌ এটা নাম ৰত্ননাৰায়ণ) তাম্ৰলিপিত উল্লেখ আছে যে তেওঁৰ‌ ককাক সত্যনাৰায়ণে (আন‌ এটা নাম ৰত্ননাৰায়ণ<ref>ৰত্ননাৰায়ণৰ আন এটা নাম সত্যনাৰায়ণো আছিল। এই কথা ঘিলামৰা অঞ্চলৰ বৰমূৰ্তিয়া বিলৰ তাম্ৰপত্ৰৰ পৰা জানিবলৈ পোৱা যায়। ফলিখনৰ মতে ১৩৯২ খ্ৰীষ্টাব্দত সুৰ-ৰিপু(অসুৰ) বংশৰ সধয়াপুৰৰ ৰজা নন্দিশ্বৰৰ পুত্ৰ সত্যনায়াণে ব্ৰাহ্মণক ২০০ পুৰা(৮০০ বিঘা) মাটি দান কৰিছিল। তেওঁৰ পুত্ৰ(আত্মজ) ধৰ্মনাৰায়ণ ৰজাই ফলিখনৰ নবীকৰণ কৰিছিল। গতিকে ইয়াৰ পৰা বুজিব পাৰি যে ধৰ্মনাৰায়ণ ৰজাৰ পিতৃ ৰত্ননাৰায়ণৰ আন এটা নাম সত্যনাৰায়ণ আছিল।</ref>) সেই একে সময়ছোৱাতে (১৩৯০-১৪০০) “কমৰুপৰ শত্রু”ক পৰাস্ত কৰি কমতাপুৰত‌ নিজৰ শাসন প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। ভূমিদানৰ ফলিখনত উল্লেখ আছে, {{blockquote|"একোহভূ্ৎ কমতাপুৰে নৰপতি ভূপাল-ৱাৰাৰ্চ্চিতঃ</br> কন্দৰ্প-প্ৰতিপক্ষ-লক্ষ-ৱিজয়ী শ্ৰী ৰত্ননাৰায়ণঃ।।"</br>}} অৰ্থাৎ এজন হৈছিল (একোহভূৎ) কমতাপুৰৰ ৰজা (কমতাপুৰে নৰপতি), যি জন আছিল "ভূপাল সমূহৰদ্বাৰা অৰ্চিত"(ভূপাল-ৱাৰাৰ্চ্চিত) আৰু "কামদেৱৰ(আন এটা নাম কন্দৰ্প) শত্ৰুৰ বিৰুদ্ধে বিজয়ী" (কন্দৰ্প-প্ৰতিপক্ষ-লক্ষ-ৱিজয়ী) শ্ৰী ৰত্ননাৰায়ণ। যদিও এই “শত্রু”ৰ স্পষ্ট পৰিচয় উল্লেখ কৰা হোৱা নাই, তথাপিও ইতিহাসবিদসকলে সাধাৰণতে ধাৰণা কৰে যে ই গৌড়ৰ মুচলমান সেনাবাহিনী অথবা কমৰুপৰ সিংহাসনৰ বাবে প্ৰতিদ্বন্দ্বিতা কৰা কোনো স্থানীয় ৰাজনৈতিক শক্তি হ’ব পাৰে, যাক চুতীয়া ৰজাই পৰাস্ত কৰিছিল। একেখন ফলিৰ তৃতীয় আৰু চতুৰ্থ শাৰীত ৰত্ননাৰায়ণৰ পুত্ৰ ধৰ্মনাৰায়ণ আৰু তেখেতৰ পুত্ৰ দুৰ্লভ নাৰায়ণৰ বিষয়ে উল্লেখ কৰা হৈছে। পাছৰ অংশত উল্লেখ কৰা মতে ১৪২৮ খৃষ্টাব্দত (১৩৫০ শক) ৰজা দুৰ্লভনাৰায়ণৰ আদেশত হাবুঙাধিপতি শ্ৰী বৃহৎ পাত্ৰয়ে ব্ৰাক্ষণক ৪০০ পুৰা(১৬০০ বিঘা) মাটি দান কৰিছিল। এইদৰে গৌড়ৰ সামৰিক চাপ আৰু কমৰুপ-কমতা অঞ্চলত সৃষ্টি হোৱা অস্থিৰতাৰ সুযোগ লৈ চুতীয়া শক্তিয়ে পশ্চিমলৈ বিস্তাৰ কৰি কমতাপুৰত নিজৰ আধিপত্য প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল বুলি বুজা যায়।<ref>"The eastern region, whether it is called Sadhaya or Svadhaya as in the plates or Sadhiya or Sadiya as in Assamese chronicles and the western region of Kamatapura seems to be politically connected and the same Satyanarayana/Ratnanarayana might have held sway over both regions"{{harvcol|Neog|1977|p=818}}</ref> ৰত্ননাৰায়ণ ৰজাই আনুমানিক ১৩০০‌ শতিকাৰ শেষৰ ভাগত কমতা ৰাজ্য দখল কৰি পুণৰ পুৰ্বৰ কামৰূপ ৰাজ্য গঠন কৰিবলৈ প্ৰয়াস কৰিছিল। ===দুৰ্লভনাৰায়ণৰ পৰিচয় আৰু বিতৰ্ক=== ঐতিহাসিক তথ্যৰ অনুসৰি কমতা ৰাজ্যৰ "দুৰ্লভনাৰায়ণ" নামৰ এজন ৰজাই অসমীয়া কবি [[হেম সৰস্বতী]], [[হৰিবৰ বিপ্ৰ]], আদি বহু লেখকক পৃষ্ঠপোষকতা আগবঢ়াইছিল।<ref>হেম সৰস্বতীয়ে তেওঁৰ প্ৰহ্লাদ চৰিত গ্ৰন্থত দুৰ্লভনাৰায়ণৰ প্ৰশংসা কৰি লিখিছে—“কামতামণ্ডল দুৰ্লভ নাৰায়ণ নৃপবৰ অনুপাম”। এই শাৰীকেইটাৰ পৰা দুৰ্লভনাৰায়ণক কমতা মণ্ডলৰ অধিপতি আৰু সাহিত্য-সংস্কৃতিৰ পৃষ্ঠপোষক ৰজা হিচাপে বুজা যায়।</ref> গুৰু চৰিতৰ বৰ্ণনা অনুসৰি কমতা-কামৰূপৰ ৰজা দুৰ্লভনাৰায়ণে কানৌজৰ পৰা অহা বহু ব্ৰাহ্মণ আৰু কায়স্থ ভুঞা পৰিয়ালক নিজৰ ৰাজ্যত আশ্ৰয় দি পূৰ্বাঞ্চলত বসতি স্থাপনৰ ব্যৱস্থা কৰিছিল। [[শঙ্কৰদেৱ|শ্ৰীমন্ত শঙ্কৰদেৱৰ]] পূৰ্বপুৰুষ সকলও এই স্থানান্তৰিত পৰিয়ালসমূহৰ মাজৰে এটা পৰিয়াল আছিল। এই পৰিয়ালসমূহক প্ৰথমতে উত্তৰ গুৱাহাটীৰ ওচয়ৰ লেঙামাগুৰি আৰু পাছলৈ নগাঁৱৰ তেম্বুৱানী-বান্ধা(ঢেমনী) অঞ্চলত বসতি দিয়া হৈছিল বুলি গুৰু চৰিতত উল্লেখ আছে।<ref>Baniprasanna Misra, ''Srimanta Sankara and His Times: Some Further Historical Probings'', Centre for Assamese Studies, Tezpur University, 2016, pp. 27–29.</ref> ইতিহাসবিদ মহেশ্বৰ নেওগে পৰৱৰ্তী কালৰ চৰিত-পুথি আৰু বৈষ্ণৱ পৰম্পৰাৰ ভিত্তিত শঙ্কৰদেৱৰ জন্ম-চন ১৪৪৯ খ্ৰীষ্টাব্দ বুলি গ্ৰহণ কৰিছিল আৰু এই অনুসৰি দুৰ্লভনাৰায়ণৰ ৰাজত্ব কাল ১৪ শতিকাৰ মধ্যভাগ বুলি অনুমান কৰিছিল। কিন্তু ২০১৬ চনত লিখা গৱেষণামূলক প্ৰবন্ধত ইতিহাসবিদ বাণীপ্ৰশন্ন মীশ্ৰই উপলব্ধ তথ্যসমূহ পুনৰ বিশ্লেষণ কৰি এই গণনাক নাকচ কৰে আৰু শঙ্কৰদেৱৰ জন্ম সম্ভৱতঃ খ্ৰীষ্টীয় ১৪৭৯–১৪৮৪ চনৰ ভিতৰত হৈছিল বুলি মত প্ৰকাশ কৰিছে।<ref>Baniprasanna Misra, ''Srimanta Sankara and His Times: Some Further Historical Probings'', Centre for Assamese Studies, Tezpur University, 2016, pp. 19-20.</ref> সেই অনুসৰি তেওঁ দুৰ্লভনাৰায়ণৰ শাসনকালো পুনৰ নিৰ্ধাৰণ কৰি চতুৰ্দশ শতিকাৰ শেষ ভাগৰ পৰা পঞ্চদশ শতিকাৰ প্ৰথম ভাগৰ মাজত হোৱাৰ সম্ভাৱনা প্ৰকাশ কৰিছে।<ref>Baniprasanna Misra, ''Srimanta Sankara and His Times: Some Further Historical Probings'', Centre for Assamese Studies, Tezpur University, 2016, pp.23</ref> হেম সৰস্বতীয়ে দুৰ্লভনাৰায়ণক ‘‘কমতামণ্ডল’’ৰ ৰজা বুলি উল্লেখ কৰিছে।<ref>''প্ৰহ্লাদ চৰিত্ৰ''' উল্লেখ কৰিছে- "কমতামণ্ডল দুলৰ্ভনাৰায়ণ নৃপবৰ অনুপম৷ তাহান ৰাজ্যত ৰুদ্ৰসৰস্বতী দেৱযানী কন্যা নাম৷৷ তাহান তনয় হেমসৰস্বতী ধ্ৰুৱৰ অনুজ ভাই৷"</ref><ref name="sarma">{{cite book | title=অসমীয়া সাহিত্যৰ সমীক্ষাত্মক ইতিবৃত্ত | publisher=প্ৰতিমা দেৱী | author=ড: [[সত্যেন্দ্ৰনাথ শৰ্মা]] | authorlink=| year=১৯৯৬ | location=গুৱাহাটী | pages=৫৩-৫৪}}</ref> প্ৰাচীন কামৰূপৰ তাম্ৰশাসন আৰু সংস্কৃত ৰাজনৈতিক পৰিভাষাত ‘‘মণ্ডল’’ শব্দটো এক আঞ্চলিক বা ৰাজনৈতিক পৰিসৰ বুজাবলৈহে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। আনহাতে, চুতীয়া তামৰ ফলিত দুৰ্লভনাৰায়ণৰে ‘‘সাধয়াপতি’’ বা সদিয়াৰ ৰজা বুলি পৰিচয় দিয়া দেখা নাযায়; তাৰ বিপৰীতে তেওঁৰ পূৰ্বপুৰুষ ৰত্ননাৰায়ণ ‘‘কমতাপুৰ’’ৰ ৰজা হৈছিল বুলিহে উল্লেখ কৰিছে। দুৰ্লভনাৰায়ণে পৃষ্ঠাপোষকতা আগ বঢ়োৱা আন এজন কবি হৈছে "হৰিবৰ বিপ্ৰ"। ইতিহাসবিদ মহেশ্বৰ নেওগে এইজন কবিকে ৰামানন্দ দ্বিজৰ "শ্ৰী শ্ৰী বংশী গোপালদেৱ চৰিত"ত উল্লেখ কৰা বংশীগোপালদেৱৰ ককাক হৰিবৰ বিপ্ৰ বুলি চিনাক্ত কৰিছে।<ref name="ভৰালী">{{cite book | title=এহেজাৰ বছৰৰ এশগৰাকী অসমীয়া | publisher=চিত্ৰলেখা পাব্লিকেশ্বন্‌ছ | author=ভৰালী, হেমন্ত কুমাৰ | year=২০০১ | location=গুৱাহাটী | pages=২৯৮-২৯৯}}</ref> ৰচনাখনত হৰিবৰ বিপ্ৰক ''"কুণ্ডিল গোষ্ঠীত জাত পুৰুষ সুন্দৰ / ব্যাঘ্ৰপিণ্ডা গ্ৰামেশ্বৰ মুখ্য পণ্ডিতৰ"'' বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে, অৰ্থাৎ তেওঁক কুণ্ডিল বা চুতীয়া ৰাজধানী [[শদিয়া]] অঞ্চলৰ লোক আৰু ব্যাঘ্ৰপিণ্ডা গাঁৱৰ গ্ৰামেশ্বৰ বুলি কোৱা হৈছে।<ref>{{cite book |title=Harivara Vipra’s Babrubahnar Yuddha and Tamradhwajar Yuddha |editor=Birinchi Kumar Barua; Maheswar Neog |publisher=Gauhati University |year=1960 |page=}}</ref> মহেশ্বৰ নেওগৰ মতে হৰিবৰ বিপ্ৰৰ ৰচনাত ‘‘চেতিয়া’’ শব্দৰ উল্লেখো পোৱা যায়। এই শব্দ কিছু ইতিহাসবিদে আহোম যুগৰ পৰৱৰ্তী সংস্কৰণত যোগ হোৱা বুলি ক'ব খোজে।<ref>{{cite book |last=Kakati |first=Banikanta |title=Aspects of Early Assamese Literature |publisher=Gauhati University |year=1953 |page=34}}</ref> কিন্তু বুৰঞ্জী সমূহৰ পৰা দেখা যে এই ''চেতিয়া'' পদবী চুতীয়া ৰাজ্যতো আছিল<ref>Bhuyan, S.K, "Deodhai Buranji, p.16</ref> আৰু চুহুংমুঙে চুতীয়া ৰাজ্য দখল কৰাৰ পাছৰ পৰাহে আহোম ৰাজ্যত প্ৰচলিত হৈছিল।<ref>S.K, "Satsari Buranji, p.16</ref> "কবিৰত্ন সৰস্বতী"ৰ ৰচনাৰ পৰা জনা যায় যে তেওঁক দুৰ্লভনাৰায়ণৰ পুত্ৰ ইন্দ্ৰনাৰায়ণয়ে পৃষ্ঠা পোষকতা আগ বঢ়াইছিল। ইতিহাসবিদ বাণীপ্ৰশন্ন মীশ্ৰৰ মতে মাধৱদেৱৰ ভনীয়েক উৰ্বশীয়ে দহ বছৰ বয়সত (১৫২৬ শতিকাত)<ref>{{cite book |last=Misra |first=Baniprasanna |title=Deprovincialising Srimanta Sankaradeva |publisher=Centre for Assamese Studies, Tezpur University |year=2015 |pages=24–25 }}</ref> এই কবিজনৰ বংশৰ ৰামদাস আতাক বিয়া কৰাইছিল। ৰামদাস ৰত্ন সৰস্বতীৰ পাছৰ ষষ্ঠ প্ৰজন্মৰ পুৰুষ আছিল।<ref>{{cite book |last=Kakati |first=Banikanta |title=Aspects of Early Assamese Literature |publisher=Gauhati University |year=1953 |page=44}}</ref> সেই অনুসৰি ইন্দ্ৰনাৰায়ণৰ শাসনকালও পঞ্চদশ শতিকাৰ প্ৰথমাৰ্ধৰ মাজভাগত (প্ৰায় ১৪২০–১৪৪০ খ্ৰীষ্টাব্দ) আছিল বুলি অনুমান কৰিব পাৰি। এই সকলো তথ্যসমূহৰ ভিত্তিত কিছু গৱেষকে কমতা, কামৰূপ আৰু শদিয়া একেই ৰাজ শক্তিয়ে পৰিচালিত কৰিছিল বুলি ক'ব খোজে।<ref>"The eastern region, whether it is called Sadhaya or Svadhaya as in the plates or Sadhiya or Sadiya as in Assamese chronicles and the western region of Kamatapura seems to be politically connected and the same Satyanarayana/Ratnanarayana might have held sway over both regions"{{harvcol|Neog|1977|p=818}}</ref> তথাপিটো কমতাপুৰৰ এই দুৰ্লভনাৰায়ণ আৰু চুতীয়া বংশৰ দুৰ্লভনাৰায়ণ‌ একে ব্যক্তি আছিল নে নাই, সেই বিষয়ে ইতিহাসবিদ সকলৰ মাজত বৰ্তমানেও একমত পোৱা নাযায়। ==চীনৰ লগত সম্পৰ্ক== ==চুতীয়া ৰাজ্যৰ স্থাপত্য আৰু কীৰ্তিচিহ্ন== == যোগিনী তন্ত্ৰত উল্লেখ== ১৬ শতিকাৰ আগভাগত লিখা‌ যোগিনী তন্ত্ৰত কামৰূপৰ বিভিন্ন অঞ্চল আৰু ৰাজকীয় শক্তিসমূহৰ বৰ্ণনা কৰা হৈছে। ইয়াত “সৌমাৰ”, “কূবাচ”, “যৱন” আৰু “প্লৱ” নাম উল্লেখ আছে— {{quote|পূৰ্বভাগে চ সৌমাৰঃ কূবাচ‌ পশ্চিমে‌তথা ।<br>দক্ষিণে যৱনসদ্ উত্তৰে প্লৱ এব চ ॥<br><br>এবমেব মহাদেৱি তে সৰ্বে কামৰূপকাঃ ।<br> এবং তে কথিতং দেবি সৌমাৰচৰিতং হি তৎ ॥}} অৰ্থাৎ পূৰ্বে সৌমাৰ, পশ্চিমে কূবাচ, দক্ষিণে যৱন আৰু উত্তৰে প্লৱ — এইসকল কামৰূপ অঞ্চলৰ অন্তৰ্গত বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। গ্ৰন্থখনৰ পাচৰ অংশ সমূহত "কুবাচ"ক [[কোচ ৰাজ্য|কোচ]], "সৌমাৰ"ক [[আহোম ৰাজ্য|আহোম]] আৰু "যৱন"ক [[বংগ চুলতানী|মুছলমান]]/[[মোগল সাম্ৰাজ্য|মোগল]] বুলি চিনাক্ত কৰা হৈছে। এই অনুসৰি ইতিহাসবিদ সকলে “প্লৱ/প্লব” শব্দটোৱে সেই সময়ৰ উত্তৰ ভাগত ৰাজত্ব কৰি থকা পাল বংশীয় চুতীয়া ৰাজ্যক বুজাবলৈ ব্যৱহাৰ কৰিছে বুলি মত প্ৰকাশ কৰিছে। ==চুতীয়া-আহোম যুদ্ধ== ১৫১২ চনত চুতীয়াৰ হাবুঙৰ প্ৰদেশৰ পানবাৰী অঞ্চলত চুহুংমুঙে প্ৰৱেশ কৰে আৰু আগতে বামুণীয়া কোঁৱৰক তূলি লোৱা বামুণ পৰিয়ালটোক নিজৰ লগত লয়। বামুণ জনক সোণৰ লগুণ উপহাৰ দি হাতী-ঘাহী অধিকাৰী পাতি নিজৰ লগত লয়। পানবাৰীত থকাৰ সময়ত আহোম ৰজাই সেনা বাহিনীৰ কিছুমানক দিহিং নৈত মাছ ধৰিবলৈ পঠিয়াই। দিহিঙত ডাঙৰ বৰালী ধৰিবলৈ লওঁতে চুতীয়াই আহোম সেনাক দেখে। দিহিং নৈ চুতীয়া আৰু আহোম ৰাজ্যৰ সীমা আছিল, উত্তৰত চুতীয়া ৰাজ্য আৰু দক্ষিণত আহোম ৰাজ্য। চুতীয়াৰ পানীত মাছ ধৰিছে বুলি গম পাই মাণিক চন্দ্ৰ বৰুৱাই (সম্ভৱতঃ এইজন দিহিং উপত্যকাৰ শাসনকৰ্তা আছিল) মানু্হ পঠিয়াই। কিন্তু আহোম সকলে মাছৰ লগতে চুতীয়া মানু্হকো ধৰি নিয়ে। এই কথা মাণিক চন্দ্ৰ বৰুৱাই ধীৰনাৰায়ণ ৰজাৰ জোৱাঁই নিতাইক জনাই। নীতিপালৰ পৰা ধীৰনাৰায়ণে খবৰ পাই যে আহোম সেনাই দিহিঙৰ সীমা নামানি উত্তৰ পাৰৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ হাবুঙ অঞ্চলত প্ৰৱেশ কৰিছে।<ref>Assam Buranji (SM), p. 9</ref> ===দিখৌ-মুখৰ ৰণ=== ধীৰনাৰায়ণ ৰজাই এই কথা গম পাই যুদ্ধ কৰিবলৈ মন কৰে আৰু ১৫১৩ চনত লুইতে দি আহি দিখৌমুখত কোঠ পাতে। সেই সময়ত দিখৌ মুখ আজিৰ দিনৰ কাজিৰঙা‌ ওচৰত আছিল। চুতীয়া সেনাই দিখৌ মুখ অঞ্চলত পচলা গড় নিৰ্মাণ কৰে। তাৰ পৰা আগ বাঢ়ি আহি চেৰুৱাকটা অঞ্চলৰ নঙকামুঙ বিলৰ পাৰত কোঠ পাতে। চেৰুৱাকটাৰ পৰা এখিনি সেনা বৰনাঁৱত উঠি চিৰা আটি অঞ্চললৈ যায়। চুহুংমুঙে চাও-চুখ্ৰিং আৰু ৰাইলুঙীয়া গোহাঁইক সৈন্য দি চুতীয়াৰ বৰনাঁৱ ধৰিবলৈ সেনা পঠিয়াই। তাৰ পাছত তেওঁ চেৰুৱাকটাৰ চুতীয়া সেনাক আক্ৰমণ কৰে। চুতীয়া সেনাই শত্ৰুৰ শক্তিৰ অনুমান নাপায় যুদ্ধত পৰাজয় হব লগিয়া হয়। এই যুদ্ধত ৪ হাজাৰ চুতীয়া সৈনিক স্বহীদ হয় আৰু ৩ হাজাৰ বন্দী হয়। বন্দী সকলৰ মূৰ কাটি আহোম ৰজাই মুণ্ডমালা বান্ধিলে।<ref>Satsari Assam Buranji, p.57</ref> সাতসৰী বুৰঞ্জীৰ অনুসৰি চুতীয়া সেনা দিখৌমুখৰ পৰা উজাই আহিছিল আৰু ডিব্ৰুমুখৰ তিনিমুণি অঞ্চলত ৫ দিন পুণৰ এখন ৰণ হৈছিল, য'ত মাণিকচন্দ্ৰ বৰুৱা, ৰজাৰ ভায়েক ঢেলা আৰু বৰহুলৈ বৰুৱাই ভাগ লৈছিল। যুদ্ধত মাণিকচন্দ্ৰ বৰুৱাৰ গাত কাড় লাগিছিল আৰু বৰহুলৈ বৰুৱাকে প্ৰমুখ কৰি চুতীয়া সেনা পিছ হুঁহকি শদিয়ালৈ আহিলে। ডিব্ৰুমুখৰ এই যুদ্ধৰ কথা কিন্তু অন্য বুৰঞ্জীত উল্লেখ কৰা হোৱা নাই, গতিকে এয়া পাছত হোৱা দিহিংমুখৰ দ্বিতীয়খন ৰণৰ বৰ্ণনাও হ'ব পাৰে যিখনত চুতীয়া সেনা পৰাস্ত হোৱাৰ পাছত আহোম সেনাই ডিব্ৰুমুখত গড় নিৰ্মাণ কৰিছিল। যুদ্ধৰ পৰাজয়ৰ ফলত দিখৌ মুখত বাকী থকা চুতীয়া সেনা সেই অঞ্চলৰ পৰা ঘূৰি আহে আৰু পানবাৰী আহোমৰ হাতলৈ যায়। তাৰ পাছত ১৫১৯ চনত চুহুংমুঙ হাবুঙৰ পৰা দিহিংমুখ অঞ্চল লৈ আহে আৰু তাত এটা কোঠ/দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰে। তেতিয়াৰ দিহিংমুখ আজিৰ দিনৰ পশ্চিম মাজুলী অঞ্চল হয়।<ref>Satsari Assam Buranji, p.57</ref><ref>Goswami, Hemchandra, Purani Assam Buranji, p.40</ref> ===দিহিং-মুখৰ প্ৰথম ৰণ=== ১৫২০ চনত চুতীয়া সেনাই এইবাৰ আকৌ ভটিয়াই আহি আহোমৰ নতুনকৈ নিৰ্মিত দিহিংমুখৰ দুৰ্গ(মৌঙখ্ৰাঙ) আক্ৰমণ কৰে। যুদ্ধত চুতীয়া সেনা জয়ী হয় আৰু আহোম সেনাপতি খেনমোঙক মাৰি আহোম সেনাক সেই অঞ্চলৰ পৰা খেদি পঠিয়াই। ফলত দিহিংমুখৰ কোঠ চুতীয়াৰ হাতলৈ যায়।<ref>Satsari Assam Buranji, p.57</ref><ref>Purani Assam Buranji, p.40</ref> ==চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতন== ===নীতিপালৰ ৰাজত্ব=== ইয়াৰ পাছতে ১৫২২ চনত ধীৰনাৰায়ণ ৰজাই [[হাবুং]] অঞ্চলৰ (বৰ্তমান ঢকুৱাখনা) ব্ৰাহ্মণক ভূমি দান কৰি সাধনী আৰু নিতাই ৰাজ্য ভাৰ দিয়ে। ৰজা হৈ নিতায়ে নীতিপাল নাম লয়। ৰজা ধীৰনাৰায়ণে ৰাজ্য ভাৰ এৰি জামাতাক যুৱৰাজ পাতি, আপোন পুত্ৰ তিনি বছৰৰ শিশু সাধক নাৰায়ণক নীতিপালৰ হাতত সমৰ্পন কৰি দেশান্তৰিত হয়। সামান্য ‌চুতীয়া ল'ৰা ৰজা হোৱাত ৰাজবংশৰ ৰাজপাট দাবীদাৰ কোঁৱৰসকল স্বাভাৱিকতে ক্ষুণ্ণ ‌হৈ পৰে। এই লোক সকলে নিত্যপালক সিংহাসনচ্যুত কৰিবলৈ ষড়যন্ত্ৰত নামে। এই ষড়যন্ত্ৰৰ মূল নায়ক ধীৰনাৰায়ণ ৰজাৰ ভায়েক সুৰজিৎ ওৰফে সুৰধ্বজপাল আছিল। ষড়যন্ত্ৰ সফল নহ'ল। নীতিপালে তেওঁৰ বিশ্বাসী চোৰাংচোৱাৰ পৰা সকলো কথা জানিব পাৰি ষড়যন্ত্ৰত লিপ্ত বিষয়াক ভাঙি নতুন মন্ত্ৰী বিষয়া নিয়োগ কৰে। পূৰ্ব্বৰ পাত্ৰ মন্ত্ৰী গুচাই সামান্য পাত্ৰ-মন্ত্ৰী পাতি লʼলে। সূৰধ্বজপালক ধৰি আনিবৰ বাবে কাচিতৰা সেনাপতিক পঠায়। কিন্তু সুৰধ্বজ দেশ এৰি পলাই যোৱাত সেই কাম সম্ভৱ নহ'ল। নীতিপালৰ দিনত নাৰায়ণ নামৰ এজন বৰসেনাপতি আৰু ৰঘূবীৰ তথা কাচিতৰা সহসেনাপতি আছিল বুলি জনা যায়। কিন্তু সময়ত নীতিপালৰ শাসন দুৰ্বল হৈ পৰে। পূৰ্বৰ সাধাৰণ বংশৰ লগৰীয়া সকলক ৰাজ্যৰ বিষয়-বাব দিবলৈ ধৰাৰ ফলত সম্ভ্ৰান্ত বংশৰ লোকৰ বিশ্বাস আৰু আনুগত্য হেৰুৱাব লগা হয়। দোষ গুণৰ সুবিচাৰ নকৰি হকে-বিহকে প্ৰজাৰ ওপৰত উৎপীড়ন চলোৱাৰ বাবেই‌ [[নীতিপাল]] প্ৰজাৰ মাজত অনীতিপাল বুলি খ্যাত হৈ পৰে।<ref>Barua, Swarnalata, "Chutia jatir Buranji, p.594.</ref> ===দিহিং-মুখৰ দ্বিতীয় ৰণ=== চুতীয়া ৰাজ্যৰ দুৰৱস্থাৰ বাতৰি আহোম ৰজা [[চুহুন্মুং]]ৰ কাণত পৰিল। ফলত সেই বছৰৰ শেষৰ পিনে(১৫২২ চন) তেওঁ চুতীয়া ৰাজ্য আক্ৰমণ কৰে। প্ৰথমতে মাজুলীৰ নঙকঙমোঙ বীলৰ ওচৰলৈ আহি তেওঁ দিহিঙমুখত(বৰ্তমানৰ পশ্চিম মাজুলী অঞ্চল) কোঠ দি থকা চুতীয়াক আক্ৰমণ কৰিবলৈ সেনা পঠায়। যুদ্ধৰ নেতৃত্বত থকা বৰগোহাঁয়ে চুতীয়া সেনাক দিহিং মুখৰ পৰা পুবলৈ ঠেলি নিয়ে আৰু লাচাই-টাই নামৰ এজনক চুতীয়াৰ পৰা সংগ্ৰহ কৰা বৰ-নাঁৱত উঠাই ৰজাৰ ওচৰলৈ পঠায়। সেই সময়ত ৰজা বীলৰ পৰা আগ বাঢ়ি আহি চেৰুৱাকতা নামৰ অঞ্চল এটাত আছিল। চুহুংমুঙে লাচাই-টাইক যুদ্ধৰ খবৰ লয়। লাচাই-টাই ৰজাক জনাই যে চুতীয়া সৈন্য লুইত(টিলাও) নৈ‌ ওচৰৰ অঞ্চলৰ লগতে ডিব্ৰুমুখৰ(চোপ-নাম-টিফাও) পানীত কোঠ পাতি আছে।<ref>Deodhai Assam Buranji, p. 17.</ref> ইয়াৰ পাছতে হয়টো আগতে উল্লেখ কৰি অহা ডিব্ৰুগড় ৰণখন সংঘটিত হয়। ===ডিব্ৰু-মুখ/ডিব্ৰুগড়ৰ ৰণ=== ১৫২৩ চনৰ কাতি মাহত চুহুংমুঙৰ আদেশত ফ্ৰাচেনমুঙ বৰগোহাঁই আৰু কিঙলুন বুঢ়াগোহাঁই ৰাজমন্ত্ৰীয়ে নিজৰ সমস্ত সৈন্য বাহিনী লয় ডিব্ৰুমুখলৈ আগ বাঢ়ি আহি তাত এটা গড় নিৰ্মাণ কৰে। চুহুংমুঙে চৰাইদেউ লৈ আহি ভগৱানৰ ওচৰত বলি আগ বঢ়ায়। ১৫২৩ চনৰ আঘোণ মাহত চুহুংমুঙে সৈন্য বাহিনী লয় আগ বাঢ়ি চেঁচামুখত কোঠ দিয়ে। নীতিপালে গড় বন্ধাৰ খবৰ পাই শদিয়াৰ পৰা লাৰুপাৰা(বৰ্তমান চাবুৱাৰ ওচৰৰ) লৈ আগ বাঢ়ি আহে। তাৰ পৰা তেওঁ শত্ৰুক দেশৰ পৰা খেদিবলৈ বুঢ়া বৰুৱাৰ নেতৃত্বত ডিব্ৰুমুখ লৈ সৈন্য বাহিনী পঠিয়ায়। সম্ভৱতঃ এজন ডিব্ৰু উপত্যকাৰ শাসনকৰ্তা আছিল। চুতীয়া সেনাপতি জনে ৰজাৰ আদেশ মতে ডিব্ৰুগড় আক্ৰমণ কৰে। আনপিনে চুহুংমুঙেও ডিব্ৰুমুখলৈ আহি যুদ্ধত ভাগ লয়। ফ্ৰাচেনমুঙ বৰগোহাঁই আৰু কিঙলুন বুঢ়াগোহাঁই ৰাজমন্ত্ৰীয়ে একলগ হৈ পথে দি আগ বাঢ়ি চুতীয়াৰ নৌ বাহিনীক আক্ৰমণ কৰে। চুতীয়াৰ নৌ সেনাৰ নেতৃত্বত আছিল কাচিতৰা, চুলুকী চেতিয়া (GC Baruaৰ বুৰঞ্জীত এলেঙী চেতিয়া বুলি কোৱা হৈছে) আৰু বৰপাত্ৰ নামৰ তিনিজন সেনাপতি। বৰপাত্ৰ জন সম্ভৱতঃ সোৱণশিৰি উপত্যকাৰ তথা হাবুঙৰ শাসনকৰ্তা আছিল, যিজনক তামৰ ফলিত হাবুঙাধিপতি বৃহৎ পাত্ৰ বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। কাচিতৰা আছিল লুইত উপত্যকাৰ শাসনকৰ্তা। যুদ্ধত চুতীয়া সেনা পৰাস্ত হয়। পিছ দিনা চুহুংমুঙ ৰজাই গড়ত থকা সকলো মন্ত্ৰী ডাঙৰীয়া আৰু সেনাক লগত লৈ আগ বাঢ়ি সোণাৰী অঞ্চলত (বৰ্তমান কাকপথাৰ অঞ্চল) সোমায়। <ref>Deodhai Assam Buranji, p. 17.</ref> ===নীতিপালৰ সন্ধি প্ৰস্তাৱ=== ইয়াকে দেখি নীতিপালে আহোম ৰজা লৈ কটকীৰ সৈতে কিছুমান উপহাৰ পঠায়। উপহাৰ সমূহৰ মাজত আছিল সোণৰ কাণফুলী/কেৰু(তং-ৰু-খাম), সোণোৱালী‌ মেখেলা(চিন-খাম), কপাহী কাপোৰ(ফ্ৰা-নোন), ৰূপৰ বিচনা(থা-কা-ঙেন), পাটি, ইত্যাদি। সকলো উপহাৰ গ্ৰহণ কৰিও চুহুংমুঙে চুতীয়া ৰাজ সম্পদ(সোণ-ৰুপৰ মেকুৰী, সোণ-ৰুপৰ ছত্ৰ, ৰাজকীয় খাট আৰু ৰাজ দণ্ড), ১০টা দতাল হাতী, এজনী মাখুন্দী হাতী আৰু এজনী ছোৱালী বিচাৰি পঠায়। নীতিপালে ছোৱালী আৰু হাতী দিবলৈ মান্তি হয় যদিও ৰাজকীয় সম্পদ পূৰ্বপুৰুষৰ সম্পত্তি বুলি দিবলৈ নিবিচাৰে। ইয়াৰ বিপৰীতে এক মাহৰ পাছত সোণ-ৰুপৰ জাপি(কোপ-খাম-ঙেন), সোণৰ তেমি(খোপ-খাম), সোণৰ তোম(লিউ-খাম), সোণৰ ছত্ৰ (চাং-খাম), সোণৰ খাৰু(মাউ-খাম), সোণৰ ভৰিৰ খাৰু(খু-টিন-খাম), হাতী, ঘোঁৰা, হাতীৰ দাতৰ পাটি, কটাৰী আৰু পানীকমলী কাপোৰ দি পঠায়। সমান্তৰাল ভাৱে নীতিপালে লুইতৰ পাৰত এটা দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰিবলৈ লয় আৰু তাতে থাকে। দুৰ্গ নিৰ্মাণৰ কথা শুনি, ৰাজসম্পদ নাপায় আৰু লগতে উপহাৰৰ মাজত কটাৰী দেখি চুহুংমুঙ ৰজাই শদিয়াপুৰ আক্ৰমণ কৰিবলৈ নিৰ্ণয় কৰে।<ref>Deodhai Assam Buranji, p. 18.</ref> ===শদিয়াৰ ৰণ=== ১৫২৪ চনৰ বহাগত লুইত নৈ পাৰ হৈ শদিয়া(সধয়াপুৰ) আক্ৰমণ কৰে। [[ব'হাগ বিহু|ব'হাগ মাহৰ বিহুৰ দিনা]] [[শদিয়া]] আক্ৰমণ কৰা হৈছিল। বিহুৰ দিনা শদিয়াৰ চাৰি শালত বৰ-বলি আয়োজন কৰা হয়, যʼত [[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]] পূজাৰীৰ বাহিৰে অন্য লোকে হাতত অস্ত্ৰ লোৱাতো বৰ্জিত আছিল। আজিও এই বৰবলিৰ নিয়ম শদিয়া অঞ্চলৰ থান সমূহত পালন কৰা হয়। সেই সময়ত সৌমাৰ খণ্ডত একমাত্ৰ চুতীয়া সকলৰ মাজত হে খাৰ-বাৰুদ বা হিলৈ-বৰটোপৰ প্ৰচলন আছিল। সেই বাবে হয়তো আক্ৰমণকাৰী সকলে বিহুৰ বতৰত আক্ৰমণ কৰিবলৈ নিৰ্ণয় কৰি লৈছিল। বুৰঞ্জী সমূহৰ মতে সেই সময়ত নীতিপালে পুখুৰী এটাও খন্দাই আছিল। শদিয়াৰ দুৰ্গত কৰা আক্ৰমণ সহিব নোৱাৰি নীতিপাল চন্দনগিৰি লৈ গুচি আহে আৰু কাচিতৰা দৈথাং পৰ্বতত উঠে।<ref>Deodhai Assam Buranji, p. 19.</ref> ===চন্দনগিৰি আৰু দৈথাং পৰ্বতৰ ৰণ=== চুহুংমুঙে শদিয়াৰ বৰনগৰত থাকি ফ্ৰাচেংমুঙ বৰগোহাঁই আৰু কিঙলুন ৰাজমন্ত্ৰীক(বুঢ়াগোহাঁই) চন্দনগিৰি লৈ আক্ৰমণ কৰিবলৈ পঠায়। আনহাতে কনচেং ধনুদাৰী গোহাঁইক (চাও-চঙ কুঙ-ৰিণ) কাচিতৰাৰ লগত যুঁজিবলৈ দৈথাং পৰ্বতলৈ পঠায়। ইফালে চুতীয়া ৰজাৰ তামুলী গজৰাই বৰুৱাক আহোম বাহিনীয়ে বন্দী কৰে‌ আৰু চুতীয়া ৰজা ৰাণীৰ আত্মগোপন স্থান প্ৰকাশ কৰিবলৈ বাধ্য হয়।<ref>Bhuyan, S.K.,''Assam Buranji(SM)'',p.10</ref> পিছত তেওঁ আহোম বিষয়াসকলক জনাইছিল যে চুতীয়া ৰজা ৰাণীয়ে চন্দনগিৰিৰ এটা পাহাৰীয়া নৈৰ ওচৰত আশ্ৰয় লৈছে। চন্দনগিৰি পৰ্বতত উঠিবৰ কাৰণে আহোম সেনাই আপ্ৰাণ চেষ্টা চলাইও সফল নহয়। চুতীয়া সেনাই ওপৰৰ পৰা শিল বগৰাই আৰু দলিয়াই বহুতো আক্ৰমণকাৰীৰ বধ কৰে। সাতসৰী আৰু অসম বুৰঞ্জীৰ (SM)ৰ পৰা জনা যায় যে সেই সময়ত [[সতী সাধনী|সাধনী ৰাণী]] গৰ্ভৱতী আছিল। GC Baruaৰ আহোম ভাষাৰ বুৰঞ্জীত ৰাণী/কোঁৱৰী গৰাকীক‌ নাঙ-লুং কোৱা হৈছে। লগতে উল্লেখ আছে ৰজা আৰু তেওঁৰ পুত্ৰ। যিহেতু নাঙ-লুঙৰ অৰ্থ ৰাণী নে‌ কোঁৱৰী সঠিক কয় ক'ব নোৱাৰি গতিকে এই তিনি গৰাকী লোক নাইবা ধীৰনাৰায়ণ, সাধনী আৰু নীতিপাল/সাধকনাৰায়ণ বা নীতিপাল, সাধনী আৰু তেওঁৰ পুত্ৰ হ'ব পাৰে। উল্লেখযোগ্য যে নীতিপাল সাধনীৰ বিয়া ১৫১২ৰ আগতেই হৈ গৈছিল কাৰণ অসম বুৰঞ্জী(SM)ৰ অনুসৰি ১৫১৩ চনত ধীৰনাৰায়ণক আহোমৰ বিষয়ে তেওঁৰ জোঁৱায়েকে খবৰ দিছিল। সাধনী আৰু নীতিপালৰ‌ লগতে ১২০ গৰাকী কোঁৱৰীয়েও শিলা কুচাই বিৰোধী পক্ষৰ সৈনিকক মাৰে। আহোম সৈন্য চন্দনগিৰি পৰ্বতত উঠিবলৈ সক্ষম নহৈ পিছুৱাই আহিব লগাত পৰে আৰু এজন চুতীয়া সৈনিকক লগত ধৰি আনে। ইয়াৰ পাছত আক্ৰমণকাৰী সকলে ৰননীতি কৰি পৰ্বতৰ তিনিফালে বেৰি ধৰিব লয়। চাও ৰু-পক আৰু কিছু লোক ঘিলা গছৰ সহায়ত চন্দনগিৰি পাহাৰত উঠিল, কিন্তু মানুহ নেদেখিলে। আগ বাঢ়ি গৈ এখন গাঁও পালে আৰু তাত দুকুৰিমান মানুহ দেখিলে। চুতীয়া বুৰঞ্জী অনুসৰি ফ্ৰাচেংমুঙ বৰগোহাঁই কিছু লোকক ঘিলা গছত উঠি [[ঢোল]] বজাবলৈ আদেশ দিয়ে। হয়তো এই সকল আগতে ধৰি অনা‌ চুতীয়া বন্দী আছিল। আগৰ দিনত ঢোল বজোৱাটো যুদ্ধত জয়ৰ প্ৰতীক আছিল। ঢোল বজাই বিজয়ৰ কথা জনাই দিয়া হয়। সেই বাবে পাহাৰৰ ওপৰত উঠি থকা ৰজা ৰাণীয়ে বিহুৰ বতৰত ঢোলৰ মাত শুনি বাহিৰলৈ উলাই আহে আৰু তিনিও ফালৰ পৰা শত্ৰুৰ আক্ৰমণৰ বলি হয়। নীতিপালক আহোম সেনাই বৰদ্বাৰত দেখিলে। তথাপিও চুতীয়া সেনানী যি সকল আছিলে সেই সকলে আকৌ শিল দলিয়াই কিছু শত্ৰুক মাৰিলে।নীতিপালে শত্ৰুৰ গালৈ কাড় মাৰিবলৈ লয় যদিও বিৰোধী পক্ষৰ জানমোঙখাম হাতীবৰুৱাৰ (ফু-কে-চং) কাড় লাগি মৃত্যু বৰণ কৰে। সাধনীয়ে নিজৰ মহিলা সৈন্য বাহিনীক লগত লয় যুঁজ দিয়ে যদিও শেষত পৰাস্ত হৈ চন্দনগিৰিৰ পৰা জাপ মাৰে। প্ৰায় সংখ্যক বুৰঞ্জীত সাধনীয়ে আত্মবলিদান কৰিছিল বুলি আছে যদিও গোপাল চন্দ্ৰ বৰবৰুৱাৰ টাই ভাষাৰ বুৰঞ্জীত ৰাণীৰ (নাঙ-লুং) গাত যাঠি লাগিছিল বুলি উল্লেখ আছে। যিকি নহওক এই তথ্য পৰাও ৰানী সাধনীয়ে আত্মসমৰ্পণ নকৰি শত্ৰুৰ বিৰুদ্ধে যুঁজ দিয়াৰ কথাহে পোহৰলৈ আনে, কাৰণ আত্মসমৰ্পণ কৰা হ'লে তেওঁক যাঠি মাৰি আক্ৰমণ কৰা নহ'ল হয়। আনপিনে কাচিতৰাক কনচেঙে দৈথাং পৰ্বতত পৰাস্ত কৰে। <ref>Deodhai Assam Buranji, p. 19.</ref> [[File:Statue of Queen Sadhani Narayan.jpg|thumb|চুতীয়া বংশৰ শেষ ৰাণী বীৰাঙ্গনা সাধনী নাৰায়ণীৰ প্ৰতিমূর্তি]] ==ৰাজ্য পতনৰ পৰবৰ্তী পৰিস্থিতি== চুতীয়া ৰজা নীতিপাল, তেওঁৰ পুত্ৰ আৰু কাচিতৰা তিনিওৰে মূৰ চন্দগিৰি আৰু দৈথাঙৰ পৰা কাটি আনি শদিয়াত থকা চুহুংমুঙৰ আগত প্ৰস্তুত কৰা হয়। দেওধাই বুৰঞ্জীৰ মতে সাধনীৰ মূৰটো কাটি অনা হৈছিল। ৰজা আৰু পুত্ৰৰ মূৰ কেইটা নচোৱাই পৰ্বতত মুণ্ডামালা বান্ধি শেষত চৰাইদেউৰ শালৰ খটখটিত পোতি থোৱা হয়। অসম বুৰঞ্জী(SM)ৰ মতে আহোম সেনাই সাধনীৰ মৃত শৰীৰৰ পৰা কঁকালত পিন্ধা সোণৰ কঙ্কালি লয় আনি শদিয়াৰ থানলৈ আনিছিল, কিন্তু তাত কিছুমান চুতীয়াই আক্ৰমণ কৰি লাপিত ফাংত্যাং দেওধাই নামৰ এজনক বধ কৰিছিল। Edward Gaitৰ‌ A History of Assamত উল্লেখ কৰা‌ মতে ৰাণীৰ মৃত্যু যাঠী লাগ হৈছিল। GC Baruaৰ Ahom Buranjiত ৰাণীৰ(নাঙ-লুং) বিষয়ে দিয়া আছে যদিও এই অংশৰ অনুবাদ দিয়া হোৱা নাই। অংশটোত "টিং" শব্দৰ উল্লেখ চাই ক'ব পাৰি যে ইয়াতো ৰাণীৰ গাত "যাঠী" লগাৰ কথাই উল্লেখ আছে। "পুৰণি অসম বুৰঞ্জীৰ অনুসৰি কোঁৱৰী কিছুমানক কাটিছিল আৰু কিছুমানক ধৰি আনিছিল<ref>Goswami, Hemchandra,"Purani Assam Buranji, p. 42</ref>। অন্য বুৰঞ্জী সমূহত এই অংশত ৰানী সাধনীৰ(নাঙ-লুং) কথ উল্লেখ কৰা হোৱা নাই। ===চুতীয়া ৰাজ্যত পোৱা সম্পদ=== চুতীয়া ৰাজ্যৰ পৰা কমাৰ, সোণাৰি, কমাৰ, কুমাৰ, কহাৰ, তাতি, খনিকৰ, বাঢ়ৈ, বামুণ, কায়স্থ, গণক, কলিতা, ইত্যাদি বহুতো ভিন্ন ভিন্ন‌‌ বৃক্তিকৰ লোক পোৱা‌ গৈছিল। ইয়াৰ বহুতো লোকক ৰজাই নিজৰ ৰাজধানী লৈ লয় আনে।‌ চুতীয়াৰ বাহিৰে মিচিং‌,‌ দেউৰী, কিছু মৰাণ আৰু কোচ জনগোষ্ঠীৰ লোকো চুতীয়া ৰাজ্যৰ নাগৰিক আছিল। তাৰে চুতীয়া ৰাজ্যৰ মিচিং সকলক "চুতীয়া মিৰি" কোৱা‌ হৈছিল যি‌ সকল আজিৰ দিনৰ বাৰগাম মিচিং যেনে দলে, পেগু, পায়েং, টাইদ, ইত্যাদি। চুতীয়া ৰজাৰ শুকান মাংসৰ ভৰালী জন কোচ লোক আছিল। তিনি হাজাৰ চুতীয়া কমাৰক চুহুংমুঙ ৰজাই যোৰহাট জিলাৰ বছাৰ পিনে আৰু তাৰে উজনি অঞ্চলত বহুৱাইছিল<ref>Sarma, Benudhar, ''Maniram Dewan, p.287</ref>। বন্দী হোৱা লোকৰ পৰা বিভিন্ন "চেতিয়া" খেল/বংশও সৃষ্টি কৰা হয়। ইয়াৰ বাহিৰে শদিয়াত বহুতো সম্পদ যেনে সোণৰ মাইহাং, কেকুৰা দোলা,‌‌ কলাই খাৰ,‌‌ সোণৰ তিনিচুকীয়া সিংহাসন, খাট, ভোগজৰা, বেলা, জাপি, পিকদান, আৰোৱান, দবা, কালি, হিলৈ, বৰটোপ (মিঠাহুলোং),‌ হিলৈ-তোলা চৰা নাও, চুতীয়া ধেনু, বৰধেনু, বাৰু-বৰ্চা, ইত্যাদি পোৱা গৈছিল। বহুতো ঘোৰা, গৰু-মʼহ আৰু হাতীও লাভ কৰা হৈছিল। সম্পদ সমূহ শদিয়াৰ পৰা দিহিং নৈয়ে দি ৰাজধানী‌ লৈ অনা হয় ‌আৰু পাছলৈ চাৰিং অঞ্চলত ৰখা হয়। এখিনি চুতীয়া লোকক চাৰিঙত পাতি নাওবৈচা খেল সৃষ্টি কৰে,‌ য'ৰ পৰা পাছলৈ শেনচোৱা, তাঙোন ধৰা, বচোৱাল বোৱা, ইত্যাদি খেলৰ সৃষ্টি হয়। এই নাওবৈচা সকলে চুতীয়া ৰাজ্যৰ পৰা পোৱা চৰানাও চলাই। একেধৰণে এখিনি লোকক লয় হিলৈধাৰী ফৈদ গঠন কৰা হৈছিল। চুতীয়া ৰাজ্য দখল কৰা পাছত আহোম সকলে প্ৰথম বাৰৰ বাবে মিৰি, মিচিমি, আবৰ, দফলা, ইত্যাদি পাহাৰীয়া জাতিৰ সম্পৰ্কত আহে।<ref>Satsari Assam Buranji,p.14, 61</ref> ===চুতীয়া ভূমিৰ বিতৰণ=== শদিয়া ৰাজধানী শাসন কৰিবলৈ ফ্ৰাচেংমুঙ বৰগোহাঁইক তিনিশ সৈনিক দিয়া হৈছিল। শদিয়া আৰু দিহিং অঞ্চলত নতুনকৈ আহোম ৰাজ্যৰ মানুহ আনি থাকিবলৈ দিয়া হয়। ‌চুতীয়া ৰাজ্যৰ প্ৰদেশ সমূহ ভাল দৰে শাসন কৰিবলৈ বহুতো নতুন পদবী সৃষ্টি কৰা হয়। ১৫২৬ চনত চাওচেং কুঙৰিন (ধনুধৰিয়া গোহাঁই)‌ কনচেঙক থাওমৌঙ মৌঙ-তেও (ভটিয়লীয়া গোহাঁই বা নামনিয়াল সন্দিকৈ<ref>Satsari Buranji, p.62</ref>) পতা হয়। এইজনক হাবুঙ অঞ্চলত ৰখা হয় আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ উত্তৰ পাৰৰ বিশ্বনাথৰ, লখিমপুৰ আৰু ধেমাজি শাসন কৰিবলৈ দিয়া হয়।‌ একেই বছৰতে থাওমৌঙ বানলুং (বানলুঙীয়া গোহাঁই) খেওখেনক থাওমৌঙ লৌঙ-ক্লং (দিহিঙীয়া গোহাঁই)‌ পতা‌ হয়। সেই‌ সময়ত দিহিং নৈ পাটকাইৰ পৰা ডিগবৈ, দিহিং-পাটকাই অৰণ্য, তিপাম,‌ নাহৰকটীয়া, মৰাণহাট, চেপন, বকতা, চৰগুৱা হৈ ব্ৰক্ষ্মপুত্ৰৰ সমান্তৰাল ভাৱে বৈ গৈ পশ্চিম মাজুলী/বোকাখাত অঞ্চলত ব্ৰক্ষ্মপুত্ৰত পাৰিছিল। এইজন গোহাঁইক দিহিং প্ৰদেশ অৰ্থাৎ মাজুলী, উত্তৰ শিৱসাগৰ, ডিব্ৰুগড় আৰু দক্ষিণ তিনিচুকীয়া লৈকে শাসন‌ কৰিবলৈ দিয়া হয়। ১৫২৬ চনত হোৱা চুতীয়া বিদ্ৰোহৰ ফলত ডিব্ৰুগড়ত নতুন এখন প্ৰদেশ গঠন কৰি ১৫২৭ত চাওলুং চুলিঙক শাসনকৰ্তা হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়, যাতে ১৫২৬ৰ দৰে শদিয়া অঞ্চলত পুনৰ বিদ্ৰোহ হ'লে ডিব্ৰু প্ৰদেশৰ সেনাই শদিয়া বাহিনীৰ সহযোগ কৰিব পাৰে। ইয়াৰ উপৰিও একেই‌ সময়তে কিংলুন বুঢ়াগোহাঁইক "থাও-মুঙ-বঙেন" পাতি তিনিচুকীয়া অঞ্চল শাসন(সোণাৰীৰ পৰা লুইতৰ লৈকে) কৰিবলৈ দিয়া হয়। শদিয়াৰ মহং (নগা পাহাৰৰ মহঙতকৈ পৃথক) অঞ্চলৰ লোণৰ খাট ৰক্ষা কৰিবলৈ "থাও-মুঙ-বক্লাঙ" বা‌ হাটখোৱা গোহাঁই নিযুক্ত কৰা হৈছিল। বুৰঞ্জীৰ পৰা জনা যায় যে ১৫২৯ চনত হোৱা চুতীয়া বিদ্ৰোহত দুয়োজন গোহাঁই (ফ্ৰাচেংমুঙ বৰগোঁহাই আৰু কিংলুন বুঢ়াগোহাঁই) একেলগে শদিয়া-তিনিচুকীয়া অঞ্চলতে শাসন কৰি আছিল। একেই বছৰৰে(১৫২৭) শেষৰ পিনে কনচেঙক ভটিয়লীয়া গোহাঁইৰ পৰা নতুন পদবী‌ "চাও-চেঙলুং"‌(ৰাজমন্ত্ৰী) দিয়া হয়<ref>Barua, Gopal Chandra, ''Ahom Buranji'', p.61</ref>। পূৰ্বতে ৰাজমন্ত্ৰী পদবীটো বৰগোঁহাই বা বুঢ়াগোহাঁই এজনক দিয়া হৈছিল। ৰাজমন্ত্ৰী পাতি চুহুংমুঙে কনচেঙক দুয়োজন‌ গোহাঁইৰ লগত একেই শাৰিতে ৰাখি সমমৰ্যাদা দিছিল। চুতীয়াৰ বৰপাত্ৰ পদবীটো চুহুংমুঙৰ‌ দিনটো অব্যাহত আছিল। চুক্লেংমুঙ(চুহুংমুঙৰ পুত্ৰ) ৰজাৰ দিনত চুতীয়াৰ বৰপাত্ৰ এজনৰ সমৰ্থন পাই হাবুঙৰ ব্ৰাহ্মণ মুখিয়াল এজনে বিদ্ৰোহ কৰে। ফলত যুদ্ধ এখন হয় য'ত বৰপাত্ৰ জনৰ মৃত্যু হয় আৰু ব্ৰাহ্মণজন বেহাৰলৈ পলাই যায়<ref> সুকুমাৰ মহন্তৰ ঘৰত পোৱা অসম বুৰঞ্জী, ২৫ পৃষ্ঠাত আছে-"সেই সময়ত ৰজা দাই ধৰিলে, বোলে-'চুটিয়া মাৰি ভূঞা বিলাকক মাৰি-কাটি বুপা ৰজায়ে ময়েহে ৰাজ্য লৈছো। বামুণে যে ৰজা‌ হয় চুটিয়াৰ বৰপাত্ৰকনো কিহলৈ থৈছোঁ?' এহি বুলি বৰপাত্ৰক মাৰিলে, বামুণকো ‌মাৰিব চালে, সপুত্ৰবান্ধৱে বেহাৰলৈ পলাই গেʼল। " </ref>। এই বৰপাত্ৰ জন হয়টো পুৰণি চুতীয়া বৰপাত্ৰ জনেই আছিল (ডিব্ৰাৰুগড় ৰণত আত্মসমৰ্পণ কৰিব পাৰে) বা‌ একেই পৰিয়ালৰ লোক আছিল‌‌। তেওঁৰ মৃত্যুৰ পাছতে হয়টো "চাও-চেঙলুং" আৰু "বৰপাত্ৰ" উপাধি দুটা মিলি "বৰপাত্ৰগোঁহাই" হিচাপে জনাজাত হয়।<ref>[https://www.jstor.org/stable/3516963?read-now=1&seq=18#page_scan_tab_contents Guha, Amalendu, ''The Ahom Political System: An Enquiry into the State Formation Process in Medieval Assam (1228-1714)'',p. 20,''It appears that the noble designation of Barpatragohain was borrowed from the civil list of Habung where the local ruler, a dependent of the Chutia king, had the title of Vrihatpatra''.]</ref> এই‌ সকলো কথাৰ পৰা সহজে ধৰিব পাৰি যে চুহুংমুঙে পূৰ্বৰ চুতীয়া বিষয়া সকলৰ ঠাইতেই একো একোটা নতুন পদবী গঠন কৰিছিল। চুতীয়া বৰপাত্ৰৰ ঠাইত প্ৰথমতে ভটিয়লীয়া গোহাঁই আৰু পাছলৈ বৰপাত্ৰ গোহাঁই, মাণিক চন্দ্ৰ বৰুৱাৰ ঠাইত দিহিঙীয়া গোহাঁই, ডিব্ৰুৰ বুঢ়া বৰুৱাৰ ঠাইত চাওলুং চুলিঙ আৰু শদিয়া-তিনিচুকীয়াত কাচিতৰা বৰুৱা বা ৰজাৰ ঠাইত দুয়ো প্ৰমুখ গোহাঁই। ইয়াৰ পাছত দিহিঙৰ পাৰৰ বকতাত নতুন ৰাজধানী এখন নিৰ্মাণ কৰা হয়।<ref>Ahom Buranji(GC Barua), p.64</ref> [[File:Old course of Dihing river.jpg|thumb|মেপত দিহিং নৈৰ‌ ১৬ শতিকাৰ পুৰণি সুতি দেখোৱা হৈছে। এই সময়ত চৰগুৱা, বকতা, নামৰূপ আৰু তিপাম দিহিঙৰ দক্ষিণ পাৰত অৱস্থিত আছিল]] ===চুতীয়া ৰাজ্যৰ হিলৈ-বৰতোপৰ প্ৰচলন=== হিলৈ-বৰতোপ চুতীয়া ৰাজ্যৰ এক মূল্যৱান উন্নত অস্ত্ৰ আছিল। এই ৰাজ্যৰ হিলৈ-বৰতোপৰ প্ৰচলনৰ কথা বহুতো ঐতিহাসিক তথ্য পোৱা যায়। বুৰঞ্জী সমূহত উল্লেখ কৰা মতে আহোম ৰজাই চুতীয়া ৰাজধানী শদিয়াৰ পৰা আন সম্পদৰ লগতে হিলৈ<ref>Bhuyan, S.K,"Deodhai Assam Buranji", p. 126</ref><ref>Bhuyan, S.K,"Assam Buranji(SM), p.10</ref><ref>হিতেশ্বৰ বৰবৰুৱা, আহোমৰ দিন, p.49</ref> আৰু হিলৈ তোলা চ'ৰানাও উদ্ধাৰ কৰিছিল।<ref>Phukan, Kasinath Tamuli, "Assam Buranji",p.17-18</ref> মনিৰাম‌ দেৱানৰ লেখনীৰ মতে "মিঠা হুলং" বৰটোপ টো চুতীয়া সকলৰ পৰা লোৱা হৈছিল।<ref>Sharma, Benudhar.''Maniram Dewan, p.289.''</ref> তেওঁ লিখিছে, ''"ওপৰত যিকেইটা তোপৰ নাম দিয়া হৈছে তাৰ ভিতৰত মিঠাহোলোং বোলাবিধ পোন-প্ৰথমতে দিহিঙ্গীয়া ৰজাই চুতীয়া ৰজাৰ পৰা পায়।"'' চুতীয়া ৰাজ্যৰ পৰা দিহিঙ্গীয়া ৰজাই ৩০০০ চুতীয়া কমাৰক গোলাঘাট-যোৰহাট জিলাত সংস্থাপিত কৰি বৰটোপ-হিলৈ, ইত্যাদি বনাবলৈ আদেশ দিছিল। মনিৰাম দেৱানে উল্লেখ কৰিছে,‌ ''"তেওঁ বিলাকৰ(চুতীয়াৰ) পৰা ভালেমান দোলা, কালী,...,হিলৈ আৰু কলাই খাৰৰ(gunpowder) বাদেও অসংখ্য কমাৰ কাম কৰা মানুহ বন্দী কৰি আনে। ৰজাই তেওঁবিলাকৰ কিছুমানক বচাৰ পিনে আৰু কিছুমানক উজনিৰ পিনে বহুৱালে আৰু কমাৰ শাল পতাই লো-দা-কটাৰী, হিলৈ, বৰতোপ আদি গঢ়িবলৈ আহিলাপাতি যতাই দিলে। তেওঁ বিলাকৰ ভিতৰত কামৰ ভাল-বেয়া চাবলৈ হাজৰিকা, শইকীয়াও পাতি দিলে।‌ দিহিঙ্গীয়া ৰজাৰ দিনৰ পৰাহে অসম ৰাজ্যত(আহোম ৰাজ্যত) কমাৰৰ খেল আৰু ব্যৱসায় চলন্তি হয়। দিহিঙ্গীয়া ৰজাৰ দিনত অসমত ৩০০০ কমাৰ আছিল।"'' ইতিহাসবিদ হিতেশ্বৰ বৰবৰুৱাই নিজৰ গ্ৰন্থ "আহোমৰ দিন"ত উল্লেখ কৰা মতে চুহুংমুঙৰ দিনত চুতীয়াৰ পৰা বৰতোপ-হিলৈ অধিকাৰ কৰাৰ পাছৰপৰাহে আহোম ৰজাসকলে অসমত আগ্নেয় অস্ত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ ধৰে।<ref>হিতেশ্বৰ বৰবৰুৱা, আহোমৰ দিন, p.451</ref> চুতীয়াৰ পৰাজয়ৰ পাছত গৌড় ৰাজ্যৰ সেনাই ১৫২৭ আৰু ১৫৩২ত দুবাৰকৈ অসম আক্ৰমণ কৰিছিল। এই যুদ্ধত গৌড় সেনাই হিলৈ-বৰটোপ ব্যৱহাৰ কৰিছিল যদিও আহোম সেনাই কেৱল ধেনু কাঁড় হে ব্যৱহাৰ কৰিছিল। অৱশ্যে এই যুদ্ধতো আহোম সেনাই বহুতো হিলৈ-বৰটোপ উদ্ধাৰ কৰিছিল‌।<ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji", p. 61-68</ref> ১৫৩৬ চনত নগা বিৰুদ্ধে হোৱা ৰণত প্ৰথম বাৰৰ বাবে আহোম সৈন্যৰ হাতত বৰটোপ থকা কথা উল্লেখ পোৱা যায়।<ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji", p. 75</ref> তদুপৰি আহোম সেনাই ১৬১৭ চনত মোগলৰ বিৰুদ্ধে হে প্ৰথম বাৰৰ বাবে হিলৈ-বৰটোপ ব্যবহাৰ কৰিব লৈছিল বুলি জনা যায়<ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji", p. 75</ref>। নাওবৈচা ফুকনৰ বুৰঞ্জীত উল্লেখ কৰা মতে খোৰা ৰজাৰ দিনত(১৫৫২-১৬০৩) প্ৰথম বাৰৰ বাবে চুতীয়া লোকক নিযুক্তি দি হিলৈদাৰী ফৈদ গঠন কৰা হৈছিল।<ref>নাওবৈচা ফুকনৰ বুৰঞ্জী, p.55</ref><ref>The Chutiyas being expert warrior knew the use of matchlocks. After their subjugation, the Chutiyas were, therefore engaged in manufacturing matchlocks and they became prominent in the ''Hiloidhari-Khel'' (guild for manufacturing matchlocks)"{{harvcol|Dutta|1985|p=30}}</ref> হেমকোষ অভিধানত চুতীয়া সকলৰ হিলৈক "চুতীয়া হিলৈ" বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। বৃটিছৰ ১৮৯১ চনৰ লোকপিয়লত "হিলেদাৰী"ৰ বাহিৰেও "চুতীয়া-হিলৈদাৰী" বুলি এটা পৃথক খেল/শ্ৰেণীৰ উল্লেখ কৰা হৈছে। এই সকলে হয়টো ৰণত "চুতীয়া হিলৈ" ব্যৱহাৰ কৰিছিল।<ref>[https://books.google.co.in/books?id=YvV-VI_2YRkC&pg=PR67&dq=sutiyahilaidari&hl=en&newbks=1&newbks_redir=0&source=gb_mobile_search&sa=X&ved=2ahUKEwiiqITCufiRAxXdwTgGHeU5KJcQ6AF6BAgJEAM#v=onepage&q&f=false Census of India 1891, p. 17]</ref> ==চুতীয়া বিদ্ৰোহ== ১৫২৪ চনত চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতন হৈছিল যদিও চুতীয়া সকলৰ মনৰ পৰা স্বাধীনতা আৰু স্বৰাজৰ আশা নাইকিয়া হৈ যোৱা নাছিল। চিৰদিন স্বাধীন হৈ থকা চুতীয়া সকলে বীৰাঙ্গণা ৰাণী সাধনীৰ আত্মোৎসৰ্গৰ কথা সোঁৱৰি পুনৰ জাগ্ৰত হৈ উঠিল আৰু বিদ্ৰোহ ঘোষণা কৰিলে। এই বিদ্ৰোহ ১৫২৭ চনৰ পৰা ১৭০০ শতিকাৰ শেষ ভাগৰ লৈকে চলিছিল। ১৭৭০ দখকৰ মায়ামৰা বিদ্ৰোহে জাতিটোৰ শেষ বিদ্ৰোহ বুলি কব পাৰি যাৰ ফলত সকলো নহলেও এটা অংশয়ে স্বাধীন হৈ নিজৰ ৰাজ্য গঠন কৰিছিল। চুতীয়া ৰাজ্যৰ ৰাজধানী শদিয়া ধ্বংস হোৱাৰ ফলত বহুতো ৰাজকোঁৱৰ আৰু সম্ভ্ৰান্ত পৰিয়ালৰ লোকে পাহাৰীয়া মিচিং, মিচিমি জাতিৰ লোক সকলৰ মাজত আশ্ৰয় লৈছিল আৰু প্ৰথম বিদ্ৰোহ এই সকল লোকে আৰম্ভ কৰিছিল। এই কথা কোচ ৰজা সকলৰ দৰং ৰাজ বংশাৱলীতো উল্লেখ কৰা হৈছে। <poem>"পূৰ্বে চুটিয়াৰ ৰজা সিঠাৱে আছিল। অন্যায়ে অসম ছল কৰিয়া মাৰিলে॥ যিমতে মাৰিল তাৰ শুনিয়ো কাহিনী। বলে নপাৰিয়া স্বৰ্গী ৰাজা মনে গুণি॥ ৩৬৪ ... তাৰ পুত্ৰ ভাই যত সকলে পলাইল। মিৰি মিচিমিত পশি প্ৰাণক ৰাখিলা॥ চুটিয়াৰ ৰাজাক মাৰিয়া ছলে বলে। লৈলা সেহি ৰাজ্যক অসমে কৌতূহলে॥ ৩৭১</poem> ===১৫২৬ চনৰ বিদ্ৰোহ, শদিয়া=== চুতীয়া সকলে প্ৰথম বিদ্ৰোহ ১৫২৬ চনৰ ফাগুন মাহত ৰাজধানী শদিয়াত ঘোষণা কৰিছিল, অৰ্থাৎ ৰাজ্য পতনৰ ৩ বছৰৰ পাছত। বিদ্ৰোহ দমন কৰিবলৈ আৰু ফ্ৰাচেংমুং বৰগোহাঁইক সহযোগ কৰিবলৈ দিহিঙীয়া গোহাঁইক পঠিওৱা হৈছিল। যুদ্ধত বিদ্ৰোহী সকলৰ হাতত ফ্ৰাচেংমুং বৰগোহাঁইৰ হাতী প্লাইপাম আৰু দিহিঙীয়া গোহাঁই মৰা পৰিছিল। কিন্তু শেষ পৰ্যায়ত বিদ্ৰোহী সকল পৰাজিত হৈ উভতি যাবলৈ বাধ্য হ'ল। এই বিদ্ৰোহৰ ফলত চুহুংমুঙ ৰজাই বহুতো প্ৰশাসনীয় পৰিবৰ্তন কৰিবলৈ বাধ্য হৈছিল। ১৫২৭ চনৰ জেঠ মাহত, ডিব্ৰুগড় অঞ্চলত নতুন এখন প্ৰদেশ গঠন কৰি তাত চাওলুং চুলিঙক শাসনকৰ্তা হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হৈছিল, যাতে শদিয়া অঞ্চলত পুনৰ বিদ্ৰোহ হ'লে ডিব্ৰু প্ৰদেশৰ সেনাই শদিয়া বাহিনীৰ সহযোগ কৰিব পাৰে। ইয়াৰ উপৰিও কিংলুন বুঢ়াগোহাঁইক "থাও-মুঙ-বঙেন" পাতি পশ্চিম শদিয়া অঞ্চলত (তিনিচুকীয়াৰ সোণাৰিৰ(কাংখাম) পৰা লুহিত নদীৰ গুৰি লৈকে) শাসন কৰিবলৈ দিয়া হ'ল। ===১৫২৯ চনৰ বিদ্ৰোহ, শদিয়া=== প্ৰথম বিদ্ৰোহৰ দুবছৰ পাছতে ১৫২৯ চনৰ পুহ মাহত শদিয়াৰ চুতীয়া সকলে আকৌ মুৰ দাঙি উঠিলে। এইবাৰ চুহুংমুঙ ৰজাই ফ্ৰাচেংমুঙক সহযোগ কৰিবলৈ চাও চুক্লান (তিপামৰ পৰা) আৰু কিংলুনক সহযোগ কৰিবলৈ চাওলুং চুলিঙক (ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা) পঠিয়ালে। ইয়াৰ পাছত চুহুংমুঙে চুক্লেংমুঙ ৰাজকোঁৱৰক ৰাজধানীত ৰাখি সকলো বিষয়ববীয়াৰ সৈতে নিজে শদিয়া আহি উপস্থিত হয়। লুহিতৰ পাৰত, ডিবাং নৈৰ পাৰত, মাৰানকাও, চন্দনগিৰি পৰ্বত, দৈথাং পৰ্বত, ইত্যাদি বিভিন্ন ঠাইত কেইবাখনো যুদ্ধ হয়। প্ৰথম পৰ্যায়ত বিদ্ৰোহী সকলে চাও চুলিঙক ধৰি নিবলৈ সক্ষম হৈছিল কিন্তু পাছৰ পৰ্যায়ত এৰি দিলে। বহু মাহ যুদ্ধ লগা পাছত শেষত বিদ্ৰোহী সকল পৰাজিত হ'ল। যুদ্ধত লাভ কৰা সকলো ধন আৰু সম্পত্তি ৰজা আৰু মন্ত্ৰী সকলে নিজৰ মাজতে ভাগ কৰি ল'লে আৰু ৰজাই বৰগোহাঁই আৰু বুঢ়াগোহাঁইক শদিয়াত ৰাখি নিজে ৰাজধানী লৈ ঘূৰি গ'ল। ===১৫৪২ চনৰ বিদ্ৰোহ, দিচাং নৈৰ পাৰত=== চুতীয়া সকলে পুনৰ বাৰ ১৫৪২ চনত ৰজা চুক্লেংমুঙৰ দিনত বিদ্ৰোহ ঘোষণা কৰে কৰিছিল। এইবাৰ ১৫৪২ চনৰ বহাগ মাহত ডিব্ৰুগড় অঞ্চলৰ চুতীয়া সকলে শিৱসাগৰৰ দিচাং নৈৰ ওচৰত আহোম মন্ত্ৰী চেং-হাননক পৰাস্ত কৰি স্বৰাজ ঘোষণা কৰে। কিন্তু ইয়াৰ পাছতে চুক্লেংমুঙে চাওলুং তিমাক বিদ্ৰোহ দমন কৰিবলৈ পঠিয়াই আৰু দুবছৰ লৈকে পূৰ্বৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ বিভিন্ন অঞ্চল ধ্বংস কৰে যাতে কোনো চুতীয়া সকলে পুনৰ বিদ্ৰোহ কৰিবলৈ সাহস নকৰে। ===১৫৫০ চনৰ বিদ্ৰোহ, শদিয়া=== ১৫৫০ চনত শদিয়াখোৱা গোহাঁইৰ মৃত্যুৰ পাছত, কংসপাত্ৰ নামৰ চুতীয়া নায়ক এজনে শদিয়াত বিদ্ৰোহ কৰি নিজকে ৰজা বুলি ঘোষণা কৰিছিল। আহোম ৰাজ্যৰ বহুতো ৰাজকোঁৱৰে তেওঁক সহযোগ কৰিছিল আৰু শদিয়াত উপস্থিত হৈ আহোম ৰজাৰ বিৰুদ্ধে যুদ্ধ কৰিবলৈ সাজু হৈছিল। এই যুদ্ধ ৩ বছৰ লৈকে চলিছিল আৰু শেষত কংসপাত্ৰৰ লগতে বহুতো চুতীয়াই মৃত্যু বৰণ কৰিছিল। ৰাজকোঁৱৰ সকলৰ ভিতৰত কিছুমানৰ মৃত্যু হৈছিল আৰু বাকী থকা সকলক বন্দী বনাই পাছলৈ চাৰিঙত থাকিবলৈ দিয়া হৈছিল। ===১৫৬৫ চনৰ বিদ্ৰোহ, নামৰূপ আৰু খেৰাম=== ১৫৬৫ চনৰ মাঘ মাহত ডিব্ৰুগড় অঞ্চলৰ চুতীয়া সকলে বিদ্ৰোহ ঘোষণা কৰি নামৰূপ আৰু খেৰাম(বৰ্তমান ডিব্ৰুগড়ৰৰ খেৰেমীয়া) অঞ্চলৰ আহোম গাঁও সমূহ আক্ৰমণ কৰি লুণ্ঠন কৰিছিল। ৰজাই বিদ্ৰোহ দমন কৰিবলৈ চাওলুং তিপামক পঠিয়াইছিল। বিদ্ৰোহী সকলৰ লগত হোৱা যুদ্ধত চাওলুং তিমাৰ হাতী আহত হৈছিল যাৰ বাবে তেওঁ যুদ্ধ এৰি দিহিং পাৰ হৈ উভতি আহে। ইয়াৰ পাছত বিদ্ৰোহৰ কি পৰিণতি হ'ল গম পোৱা নাযায়। সম্ভৱতঃ পাছলৈ বিদ্ৰোহ দমন কৰা হৈছিল। ===১৫৭২ চনৰ বিদ্ৰোহ, শদিয়া=== ১৫৭২ চনত পুনৰ বাব চুতীয়া সেনাপতি এজনৰ নেতৃত্বত শদিয়া অঞ্চলৰ চুতীয়া সকলে মুৰ দাঙি উঠে। বিদ্ৰোহ দমন কৰিবলৈ চাওলুং চাৰিং, চাওফ্ৰাংমুঙ বৰগোহাঁই, শদিয়া খোৱা গোঁহাই, ইত্যাদি বহুতো বিষয়ববীয়াক পঠিওৱা হৈছিল। আহোম সেনাৰ তুলনাত বিদ্ৰোহী সকলৰ সংখ্যা কম থকাৰ বাবে বিদ্ৰোহী সকল কানচাই আৰু পুখুৰীখনা নামৰ অঞ্চল লৈ আতঁৰি আহিছিল আৰু সেই অঞ্চলৰ চুতীয়া সকলৰ সহযোগত পুনৰ ৰণ কৰিছিল। কিন্তু দুৰ্ভাগ্যবশতঃ বিদ্ৰোহী সকল পৰাজিত হৈছিল। চুতীয়া সেনাপতি, কানচাইৰ মুখিয়াল আৰু অন্য বহুতো চুতীয়া সৈন্যক বন্দী বনাই ৰাজধানী লৈ লয় অনা হৈছিল। ===১৬৬৫ চনৰ বিদ্ৰোহ, উত্তৰ পাৰ=== ১৬৬৫ চনত আহোম সেনা নগা সকলৰ লগত হোৱা যুদ্ধত ব্যস্ত আছিল। এই সুযোগ লয়, উত্তৰ পাৰৰ লখিমপুৰৰ এখিনি চুতীয়া লোকে মিৰি আৰু দফলা লোকৰ লগত মিলি বিদ্ৰোহ কৰিছিল। কিন্তু বিদ্ৰোহ সফল নহ'ল। ===১৬৭৩ চনৰ বিদ্ৰোহ, উত্তৰ পাৰ=== ১৬৭৩ চনত ধেমাজি অঞ্চলৰ চুতীয়া সকলে বিদ্ৰোহ ঘোষণা কৰি ৰূপা(বৰ্তমানৰ ৰূপহী) আৰু ডিমৌ(বৰ্তমানৰ ধেমাজিৰ ডিমৌ) মিৰি সকলে আহোম ৰজাক কৰ হিচাপে দিয়া মাৰ নাও তোলাই লৈ গৈছিল। এই কথা শুনি আহোম ৰজাই চুতীয়া অঞ্চললৈ কটকী পঠিয়াই নাও সমূহ ঘূৰাই দিবলৈ আদেশ কৰিছিল, কিন্তু চুতীয়া সকলে আদেশ নামানিলে। ইয়াৰ পাছত সকলো চুতীয়া দেউলীয়া নামৰ গাঁৱ এখনত একগোট হৈছিল। কটকীৰ খবৰ পাই আহোম ৰজাই তিনিমুখিয়া অঞ্চলত থকা নাৰাই নামৰ চুতীয়া বিদ্ৰোহী নেতা জনক ধৰি আনিবলৈ সৈনিক পঠিয়ালে। ইয়াৰ পাছত ৰজাই শদিয়াখোৱা গোঁহাই আৰু মৰঙ্গীখোৱা গোহাঁইক চেঁচামুখত গড় নিৰ্মাণ কৰি যুদ্ধৰ বাবে সাজু হ'বলৈ আদেশ দিলে। দিহিং নদীৰ পাৰত আন এটা গড় নিৰ্মাণ কৰা হ'ল। তাৰ পাছত আহোম সেনাই দিহিং পাৰ হৈ মাজুলী হৈ চুতীয়া গাঁৱলৈ আগ বাঢ়ি আহিল। চুতীয়া সকলেও হাতত ধেনু-কাড় লয় দেউলীয়া গাঁৱৰ পৰা মিৰি গাঁৱ এখনলৈ আগ বাঢ়ি আহিলে। আহোম ৰজাই পুনৰ চুতীয়া সকলৰ ওচৰলৈ কটকী পঠিয়াইলে। চুতীয়া বৰুৱা জনে অৱশেষত বশ্যতা স্বীকাৰ কৰিলে, কিন্তু নিজৰ গৰু-ছাগলী, হাঁহ-কুকুৰ, ইত্যাদি সকলো হেৰুৱালে। নাৰাই আৰু অন্য চুতীয়া বিদ্ৰোহী নেতা সকলক মদ্যপান কৰোৱাই পুনৰ বিদ্ৰোহ নকৰিবলৈ প্ৰতিজ্ঞা কৰালে। সবল আৰু শক্তিশালী চুতীয়া সৈনিক সকলৰ বন্দী বনোৱা হ'ল আৰু অন্য চুতীয়া সকলক প্ৰতি বছৰে কৰ হিচাপে নাও দিবলৈ আদেশ দিয়া হ'ল। ===১৭৬৯-১৮০৫ চনৰ মায়ামৰা বিদ্ৰোহ=== মায়ামৰা ধৰ্মীয় চুতীয়া সকলে ১৭৬৯ চনত আহোম ৰাজ্যৰ বিৰুদ্ধে বিদ্ৰোহ ঘোষণা কৰি ১৭৯১ লৈকে বেংমৰা নামৰ পৃথক ৰাজ্য এখন গঠন কৰিছিল। মায়ামৰা বিদ্ৰোহত ভাগ লোৱা জনগোষ্ঠী সমূহৰ মাজত দ্বিতীয় সৰ্বাধিক লোক চুতীয়া জনগোষ্ঠীৰ আছিল। বেংমৰা ৰাজ্যৰ ৰজা সৰ্বানন্দ সিংহ বীৰপালৰ বংশৰ বুৰুক চুতীয়া ৰাজপৰিয়ালৰ লোক আছিল। হয়তো ১৫২৫ চনত ৰাজ্য হেৰুৱা চুতীয়া ৰাজপৰিয়াল টোৱে সৰুকৈ হ'লেও পুনৰ বাৰ ৰাজ্য ৰাজত্ব কৰিবলৈ সক্ষম হৈছিল। ===১৭৭৫ চনৰ বিদ্ৰোহ, ডিব্ৰু-দিহিং অঞ্চল=== মায়ামৰা বিদ্ৰোহ হৈ থাকোঁতে ডিব্ৰু-দিহিংৰ মাজৰ অঞ্চলৰ একাংশ চুতীয়াই বিদ্ৰোহ ঘোষণা কৰিছিল। টাই ভাষাৰ "আহোম বুৰঞ্জী" নামৰ গ্ৰন্থত উল্লেখ কৰা মতে পূৰ্বৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ সীমান্ত অঞ্চলৰ খামজাং প্ৰদেশৰ পৰা নঙাখাম নামৰ নৰা মুখিয়ালৰ লগত ধৰা সকলে আহি বিদ্ৰোহ ঘোষণা কৰিছিল। এই বিদ্ৰোহত চুতীয়া সকলে নৰা সকলক সহযোগ কৰিছিল। নৰা মুখিয়াল জনে ১৭৭৫ চনত চুতীয়া সকলৰ সহযোগত হাটখোৱা গোহাঁইক পৰাস্ত কৰি নিজকে ডিব্ৰু নৈৰ কাষৰ অঞ্চলৰ ৰজা বুলি ঘোষণা কৰিছিল। ৰজা হৈ নঙাখামে চুতীয়া আৰু বাৰেচিৰিঙীয়া সকলৰ মাজৰ পৰাই ফুকন আৰু বৰুৱা নিযুক্ত কৰিছিল। আহোম ৰজাই নঙাখাম আৰু চুতীয়া সকলৰ বিৰুদ্ধে বুঢ়াগোহাঁইৰ নেতৃত্বত ৪০ হাজাৰ সৈন্য পঠিয়াইছিল। সেনা সকলে আহি ৰঙাগড়াত(বৰ্তমানৰ ডিব্ৰু-চৈখোৱাৰ দক্ষিণত) উপস্থিত হৈছিল। ইয়াত পাছত তেজী আৰু দিহিং নৈৰ পাৰত যুদ্ধ হৈছিল। বিদ্ৰোহী সকল পৰাজিত হৈ আতৰি গৈছিল। নৰা সকলে পূৰ্বৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ পাহাৰীয়া অঞ্চলত আশ্ৰয় লয় আৰু চুতীয়া সকলে ধূনাগুৰি নামৰ ঠাই এদখৰত আশ্ৰয় লয়। বহুতো চুতীয়া, বাৰেচিৰিং আৰু নৰা বিদ্ৰোহীক ৰাজধানী ৰংপুৰলৈ লয় অনা হয়। তাৰে কিছুমানক মৃত্যু দণ্ড দিয়া হৈছিল আৰু আন সকলক বন্দী হিচাপে ৰখা হৈছিল।<ref>Barua, G.C, "Ahom Buranji, p. 331-333</ref> ==অসমীয়া সংস্কৃতিত চুতীয়া ৰাজ্যৰ প্ৰভাব== ==আৰু চাওক== * [[চুতীয়া জনগোষ্ঠী]] * [[সতী সাধনী]] ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} * {{cite book | last = Gait | first = Edward | title = A History of Assam | publisher = Thacker, Spink & Co. | date = 1906 | location = Calcutta | url = http://books.google.com/books?id=w-6kr1IyHJkC}} *{{Cite journal|last=Neog|first=Maheswar|title=Light on a Ruling Dynasty of Arunachal Pradesh in the Fourteenth and Fifteenth Centuries|date=1977|journal=Annals of the Bhandarkar Oriental Research Institute|volume=58/59|pages=813–820|jstor=41691751|issn=0378-1143}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{অসম বুৰঞ্জী}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ ইতিহাস]] [[শ্ৰেণী:চুতীয়া ৰাজ্য]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ সাম্ৰাজ্য আৰু ৰাজ্য]] jed7t060c6tk4nawhsag2rsli5qm3rx 606596 606590 2026-05-15T23:42:09Z Ananya Taye 28065 /* ঘাৰমৰা সত্ৰ স্থাপন */ 606596 wikitext text/x-wiki {{under construction}} {{Infobox Former Country |native_name = সধয়া/স্বধয়া |conventional_long_name = চুতীয়া সাম্ৰাজ্য |common_name= স্বধয়া, সধয়া |year_start = ১১৮৭ |date_start = |event1 = |date_event1 = |event_end = |year_end = ৭ বহাগ ১৫২৪ (সাধনী দিৱস) |date_end = |p1 = কামৰূপ ৰাজ্য |flag_p1 = Copper Plate Seal of Kamarupa Kings.jpg |s1 = আহোম ৰাজ্য |flag_s1 = |image_flag = |flag_type = |image_map = Chutia kingdom Map.png |image_map_caption = চুতীয়া ৰাজ্যৰ মানচিত্ৰ | image_coat = Chutia royal Insignia.png | symbol_type = ৰাজকীয় প্ৰতীক |capital = [[শদিয়া|সধয়াপুৰ/স্বধয়াপুৰ]] |common_languages = চুতীয়া ভাষা (ৰাজকীয়)</br>[[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]] (ৰাজ্যিক) |religion = জনজাতীয় তান্ত্ৰিক (ৰাজকীয় আৰু প্ৰজা)</br> হিন্দু (একাংশ প্ৰজা) |government_type = ৰাজতন্ত্ৰ |leader1 = বীৰপাল/গয়াপাল |year_leader1 = ১১৮৭-১২২০ |leader2 = [[ৰত্নধ্বজপাল]]/গৌৰী নাৰায়ণ |year_leader2 = ১২৩০-১২৬০ |leader3 = ধৰ্মধ্বজপাল/[[ধীৰনাৰায়ণ]] |year_leader3 = ১৫২০-১৫২২ |leader4 = নীতিপাল/চন্দ্ৰ নাৰায়ণ(অন্তিম) |year_leader4 = ১৫২২-১৫২৪ |title_leader = সধেয়াধিপতি (নাৰায়ণ/পাল) |legislature = |today = [[অসম]], [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]], [[ভাৰত]] |}} '''চুতীয়া ৰাজ্য''' ({{lang-en|Sutiya kingdom}}) আছিল ত্ৰয়োদশ শতিকাত [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ]]ৰ উত্তৰ পাৰে দিকাৰাই নদী<ref>Acharya,N.N.,"The history of Medieval Assam",p.232</ref><ref>William Robinson, "A descriptive account of Assam",p.323.</ref><ref>Dutta, Sristidhar, "The Mataks and their kingdom,p.28</ref> আৰু দক্ষিণ পাৰে [[দিচাং নদী]]ৰ মাজত গঠন হোৱা এক বিশাল সাম্ৰাজ্য<ref name="চুতীয়া ৰাজ্য">{{cite web | url=https://books.google.co.in/books?id=MdjO3XVk0MAC&pg=PA84&dq=chutia+kingdom+disang&hl=en&newbks=1&newbks_redir=0&source=gb_mobile_search&sa=X&ved=2ahUKEwiKlpXszLqUAxWgUGwGHemuBhUQ6AF6BAgNEAM#v=onepage&q=chutia%20kingdom%20disang&f=false Pathak, Guptajit, Assam's History and it's Graphics, p.84}}</ref>। এই ৰাজ্য বৰ্তমানৰ [[অসম]]ৰ [[ডিব্ৰুগড় জিলা|ডিব্ৰুগড়]], [[লখিমপুৰ জিলা|লখিমপুৰ]], [[ধেমাজি জিলা|ধেমাজি]], [[তিনিচুকীয়া জিলা|তিনিচুকীয়া]], [[বিশ্বনাথ জিলা|বিশ্বনাথ]], [[মাজুলী জিলা|মাজুলী]] জিলাকে ধৰি‌ [[শিৱসাগৰ জিলা]]ৰ এটা অংশ আৰু [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]]ৰ ভৈয়াম আৰু দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলত বিয়পি আছিল। ইতিহাসবিদ সকলৰ মতে উত্তৰ পূৰ্বাঞ্চলৰ মধ্যযুগৰ সকলো ৰাজ্যৰ ভিতৰত চুতীয়া ৰাজ্যখনে আটাইতকৈ উন্নত আৰু প্ৰগতিশীল ৰাজ্য আছিল।<ref>Guha, Amalendu (December 1983), "The Ahom Political System: An Enquiry into the State Formation Process in Medieval Assam (1228-1714)", p.5, "The period from the 13th to the 16th century saw the emergence and development of a large number of tribal political formations in north-east India. The Chutiya, the Tai-Ahom, the Koch, the Dimasa (Kachari), the Tripuri, the Meithei (Manipuri), the Khasi (Khyriem) and the Pamar (Jaintia)—all these tribes crystallised into rudimentary state formations by the 15th century. The most developed of the tribes in the 15th century were the Chutiyas."</ref> ১১৮৭ চনত বীৰপালে শদিয়াক ৰাজধানী পাতি উত্তৰ-পূব অসম আৰু অৰুণাচলৰ কিছু অঞ্চল লয় চুতীয়া ৰাজ্য স্থাপন কৰিছিল। তেওঁৰ পুত্ৰ গৌৰী নাৰায়ণে সকলো চুতীয়াক একত্ৰিত কৰি এখন বৃহৎ ৰাজ্য গঠন কৰিছিল। উজনি অসমৰ শিৱসাগৰ(দক্ষিণ পাৰ) আৰু বিশ্বনাথ(উত্তৰ পাৰ) জিলাৰ পৰা আৰম্ভ কৰি পূব দিশত অৰুণাচলৰ পাহাৰৰ লৈকে এসময়ত চুতীয়া ৰাজ্যৰ অন্তৰ্গত আছিল। ইয়াৰ পিছত প্ৰায় সোতৰজন ৰজাই এই সাম্ৰাজ্য চলাইছিল। [[কামৰূপ ৰাজ্য]] ধ্বংস হোৱাৰ লগে লগে অসমৰ উত্তৰ-পূবত চুতীয়াসকল, পশ্চিম দিশে বাৰভূঞা আৰু কমতা ৰাজ্য ক্ষমতালৈ আহিছিল<ref name="চুতীয়া ৰজা">{{cite web | url=http://www.historyfiles.co.uk/KingListsFarEast/IndiaChutiyas.htm | title=চুতীয়া ৰজা | accessdate=August 11, 2012}}</ref>। ১৪ শতিকাৰ শেষৰ ফালে চুতীয়া ৰজা সত্যনাৰায়ণে কামৰূপ আক্ৰমণ কৰা মুচলমান সকলক (সম্ভৱতঃ ১৩৮৯ত কামৰূপ দখল কৰা ঘিয়াছুদ্দিন শাহ) পৰাস্ত কৰি [[কমতা ৰাজ্য|কমতাপুৰত]] ৰজা হৈছিল আৰু কামৰূপ ৰাজ্যৰ পতনৰ পাছত পোণপ্ৰথমবাৰৰ বাবে [[শদিয়া]]ৰ পৰা [[বংগ|উত্তৰ বংগ]]ৰ [[কৰতোৱা নদী|কৰতয়া]] নৈ লৈকে এখন বৃহৎ [[কামৰূপ ৰাজ্য|বৰ-কামৰূপ]] ৰাজ্য গঠন কৰিছিল<ref>"The eastern region, whether it is called Sadhaya or Svadhaya as in the plates or Sadhiya or Sadiya as in Assamese chronicles and the western region of Kamatapura seems to be politically connected and the same Satyanarayana/Ratnanarayana might have held sway over both regions"{{harvcol|Neog|1977|p=818}}</ref> অসমৰ স্থানীয় জনজাতিসকলৰ মাজত চুতীয়াসকল অন্যতম। চুতীয়া সকল কছাৰী গোষ্ঠীৰ লোক আছিল আৰু এটা সময়ত তিব্বত-বাৰ্মীজ ভাষা ব্যৱহাৰ কৰিছিল। চুতীয়া ৰাজ্যৰ ৰাজকীয় তথা ধৰ্মীয় ভাষা বৰ্তমানৰ [[দেউৰী ভাষা]]। বৃটিছৰ দিনত এই ভাষাক ''দেউৰী-চুতীয়া'' ভাষা বুলি কোৱা হৈছিল। সাম্প্ৰতিক কালত, চুতীয়াসকলে [[অসমীয়া ভাষা]] ব্যৱহাৰ কৰে।‌ ==ৰাজ্য প্ৰতিষ্ঠা== চুতীয়া ৰাজ্যৰ প্ৰতিষ্ঠা আৰু পতনৰ কথা কেইবাখনো বুৰঞ্জীত পোৱা যায় যেনে দেওধাই অসম বুৰঞ্জী, অসম বুৰঞ্জী (SM), ইত্যাদি। সকলো বুৰঞ্জীৰ তথ্য সসূহ প্ৰায় একেই। বৃটিছ বিষয়া ''ET Dalton‌'' আৰু ''W.B.Brown''ৰ অনুসৰি একেবোৰ আখ্যান কিম্বদন্তি ৰূপত [[মিচিং জনগোষ্ঠী|মিচিং]] আৰু [[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]] লোকৰ মাজতো প্ৰচলিত আছিল।<ref>{{cite book |last=Brown |first=W.B. |title=An Outline Grammar Of The Deori Chutiya Language |publisher= Assam Secretariat Printing Office |location=Shillong |year=1895 |pages=75, 84 |quote="..as it agrees in all particulars with the traditions,I have elsewhere met with, it may merely be a compilation from them..These traditions are preserved among the Miris, the Deoris, who were the Chutiya priests (and amongst whom alone remnants of the ancient language and customs of the race are still preserved), and by some few of the Chutiyas who now call themselves Hindu Chutiyas... I have heard from them(Deoris) the story of how the Chutiya princess Sadhuni was won by the young archer (Niti Pal)... Probably enquiry would show that the other incidents of the chronicle are preserved as traditions among the Deoris in a similar modified form. }}</ref> দেউধাই বুৰঞ্জীত উল্লেখ কৰা মতে আনুমানিক ১১৮৭ চনত চুতীয়া সকলে বিভিন্ন সৰু সৰু ৰাজ্য(বা বৃহৎ গাঁও) গঠন কৰি বাস কৰি আছিল।<ref>Bhuyan, S.K., Deodhai Buranji, p.193</ref> তাৰ ভিতৰতে স্বৰ্ণগিৰি নামৰ ৰাজ্য খনত বীৰপাল নামৰ এজন লোক ৰজা হৈ আছিল। বীৰপালৰ ৰাজ্যত ৬০ টা যৌথ পৰিয়ালৰ লোকে বাস কৰিছিল, অৰ্থাৎ প্ৰায় ৬০০০ লোক।<ref>Dutta, Sristidhar, "The Mataks and their kingdom", p.45. "Morans, Borahis, Kacharis and Chutias were the main tribes in the Matak community. As all of them were Bodos in origin, they had a common living pattern too. They lived in joint families. The number of members in a joint family sometimes exceeded one hundred."</ref> ইয়াৰ পিছত চুবুৰীয়া চুতীয়া লোকসলক পৰাস্ত কৰি তেওঁ 'গয়াপাল' নাম লৈছিল। শদিয়াক তেওঁ চুতীয়া ৰাজ্যৰ ৰাজধানী পাতিছিল। তেওঁক খুন্ত ৰজা বুলিও জনা‌ গৈছিল।<ref>Bhuyan, S.K., Deodhai Buranji, p.202</ref> ত্ৰয়োবিংশ শতিকাৰ আগভাগত [[আহোম]]সকলে অসমত তেওঁলোকৰ ৰাজ্য স্থাপন কৰিবৰ সময়ত উজনি অসমত চুতীয়াসকলেই আটাইতকৈ শক্তিশালী আছিল। চুতীয়া সকলৰ মাজত বুৰঞ্জী লিখাৰ প্ৰথা নথকাৰ বাবে তেওঁলোকৰ আটাইবোৰ ৰজাৰ নাম জনা নাযায়। দেওধাই অসম বুৰঞ্জীৰ মতে বাৰ শতিকাৰ মাজভাগৰ পৰা ষোল্ল শতিকাৰ আগভাগলৈকে মুঠ দহজন চুতীয়া ৰজাই ৰাজত্ব কৰিছিল। নোই ইলিয়াছ চাহাবৰ "হিষ্ট্ৰী অৱ দা শ্বান্‌ছ" গ্ৰন্থৰ মতে আহোম ৰাজ্যৰ প্ৰতিষ্ঠাপক [[চুকাফা]]ৰ সমসাময়িক চুতীয়া ৰজা কোছীৰ আগতে তেওঁৰ বংশৰ চৌত্ৰিশজন ৰজাই ৰাজত্ব কৰিছিল। তালৈ চাই কোনো কোনো পণ্ডিতে চুতীয়াসকলে খ্ৰীষ্টীয় সপ্তম শতিকামানতে ৰাজ্য স্থাপন কৰিছিল বুলি অনুমান কৰে।<ref name="বুৰঞ্জী">{{cite book | title=মাধ্যমিক অসম বুৰঞ্জী | author=ড: স্বৰ্ণলতা বৰা | pages=১৮৪-১৯০ | isbn=81-85905-11-8}}</ref> ==ৰাজ্য বিস্তাৰ== বীৰপালৰ পুত্ৰ আছিল ৰত্নধ্বজপাল বা গৌৰীনাৰায়ণ। তেওঁ নিজৰ বাহু বলেৰে উজনি অসমৰ সকলো চুতীয়া ৰাজ্য (যেনে ৰঙ্গালগিৰি, স্বেতাগিৰি, চন্দ্ৰগিৰি, ধৱলগিৰি, নীলগিৰি, ইত্যাদি) একত্ৰিত কৰি বৃহৎ চুতীয়া ৰাজ্য গঠন কৰিছিল<ref>Bhuyan, S.K., Deodhai Buranji, p.194</ref>। সেই সময়ত প্ৰায়বোৰ ৰাজ্যৰ ৰাজধানী পাহাৰীয়া বা পাহাৰৰ দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলত পতা হৈছিল। উদাহৰণস্বৰূপে আহোমৰ চৰাইদেউ পৰ্বত, কছাৰীৰ ডিমাপুৰ/মাইবাং, কোচৰ চিকণা পৰ্বত, ইত্যাদি। পাছলৈ চুতীয়া ৰাজ্যৰ নগৰ যেনে চন্দনগিৰি(আজিৰ দিনৰ ৰুক্মিণীনগৰ), ভীষ্মকনগৰ, ইটানগৰ, ইত্যাদি সকলো পাহাৰৰ‌ দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলতে নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। ইয়াৰ ওপৰিও জনা যায় যে আগৰ দিনত‌ উত্তৰ পূৰ্বাঞ্চলৰ বহুতো জনগোষ্ঠীৰ লোকে পাহাৰৰ দাতিকাষৰীয়া বা‌ ওখ অঞ্চলত স্থায়ী ভাৱে থাকি ভৈয়ামত খেতি কৰিছিল।<ref>উত্তৰ পূৰ্বাঞ্চলৰ বহুতো জনগোষ্ঠীৰ লোকে খেতিৰ অনুসৰি ভৈয়াম আৰু পাহাৰ দুয়ো অঞ্চলতে জীৱন নিৰ্বাহ কৰিছিল।‌ প্ৰায়বোৰ লোকে তেতিয়াৰ দিনত আহু আৰু বাও ধানৰ খেতি কৰিছিল। শালি‌ কৰিলেও বেছি পৰিমাণে কৰা‌ নাছিল। বছৰৰ আৰম্ভণিতে আহু ধানৰ খেতি কৰি চপাই মেলি, বাও বা শালি খেতি কৰি বাৰিষাৰ বানৰ পৰা ৰোধ পাবলৈ বা বাৰিষাৰ বেমাৰ আজাৰ নহ'বলৈ পাহাৰৰ দাতিৰ‌ স্থায়ী অঞ্চল বোৰলৈ ঘূৰি গৈছিল। বৰাহী সকলে সেইবাবেই হয়টো চুকাফাক চৰাইদেউ পৰ্বতত থাকিবলৈ উপদেশ দিছিল। কালিকা পুৰাণৰ মতে দিক্কৰবাসিনী পীঠও বছৰৰ কেইবামাহ ধৰি পানীৰ তলত ডুব গৈছিল। কিছু লোকে হয়টো সেই সময়ত ভৈয়ামত স্থায়ী ৰুপে থাকি খেতি কৰিছিল আৰু সময়ত পাছলৈ বাকী লোকেও ভৈয়ামত স্থায়ী গাঁৱ পাতি থাকিবলৈ লৈছিল। বৰাহী চুতীয়া সকলৰ দুই শ্ৰেণী: চাং আৰু বাম বৰাহী হয়টো ইয়াৰে চিন। চুতীয়া ৰজা সকলে ব্ৰাহ্মণক ভূমিদানো‌ সম্ভৱতঃ এই কাৰণতে কৰিছিল যাতে চুতীয়া লোক সকলে ভৈয়ামত হিন্দু ধৰ্মত দিক্ষিত হৈ স্থায়ীভাৱে থাকিবলৈ লয়। পাছলৈ চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতনৰ ফলত পাহাৰীয়া অঞ্চলত বসতি নোহোৱাৰ বাবে বা সুৰক্ষাৰ ব্যৱস্থা/দূৰ্গ নোহোৱাৰ বাবে সেইবোৰ অঞ্চল পাহাৰীয়া জনজাতি সকলৰ হাতলৈ যায়। সেই কাৰণতে আহোম ৰাজ্যৰ দিনত পাহাৰীয়া জনজাতি বোৰে সঘনে ভৈয়ামৰ গাঁৱ লুণ্ঠন কৰিবলৈ ধৰে আৰু ইয়াৰ প্ৰতিৰোধৰ বাবে আহোম সকলে পছা প্ৰথা আৰম্ভ কৰে।</ref> গতিকে এই সকলো কথাৰ পৰা জনা যায় যে পাহাৰীয়া দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলত থাকি ভৈয়ামত খেতি কৰা চুতীয়া সকলে মধ্যযুগৰ চুতীয়া ৰাজ্য প্ৰতিষ্ঠাৰ পাছৰে পৰা ক্ৰমান্বয়ে সুসংগঠিত ভাৱে ভৈয়ামতো‌ স্থায়ী ভাৱে থাকিবলৈ লয়। দেউধাই বুৰঞ্জীত উল্লেখ কৰা "চুতীয়াৰ কথা"ৰ দ্বিতীয় আখ্যানৰ<ref>Bhuyan, S.K., Deodhai Buranji, p.201-202</ref> মতে বীৰপালে কিৰাতনী দেৱীৰ আশীৰ্বাদত দুটা সোণৰ মেকুৰী আৰু দণ্ড-খাট লাভ কৰি চোট-হিন্দুৱান খুন্তৱান(চুতীয়া ৰাজ্যৰ) ৰজা হৈছিল আৰু শদিয়াত আছিল ("পৰদিনা চৰুৰ ঢাকন গুচাই চালে, সোণৰ বিড়ালী দুটী পালে, দণ্ড-খাট পালে। সেইদিন ধৰি সকলৰে সোধ-পোছ দিন দিন ধৰি পালে। ছোট হিন্দুৱানৰ খুন্তৱানৰ ৰজা হ'ল। শদিয়াত সিটো ৰজা অবাক ৰূপে থাকে।")। ইয়াৰ পৰা বুজিব পাৰি যে বীৰপালৰ বসতি(স্বৰ্ণগিৰি চুতীয়া ৰাজ্য) শদিয়া অঞ্চলতে আছিল। দেউধাই বুৰঞ্জীত উল্লেখ কৰা চন্দ্ৰগিৰি নামৰ চুতীয়া ৰাজ্য খনো বৰ্তমান শদিয়াতে অৱস্থিত আছিল। এইখন পাছলৈ স্বৰ্ণগিৰিৰ চুতীয়া ৰজা ৰত্নধ্বজপালে নিজৰ অধীনলৈ আনি বৃহৎ চুতীয়া ৰাজ্য গঠন কৰিছিল। চন্দ্ৰগিৰি অঞ্চলতে নীতিপালে আহোম ৰজাৰ লগত যুদ্ধ কৰিছিল, যাৰ বাবে তেওঁক "চন্দ্ৰ নাৰায়ণ" বুলিও কোৱা হৈছিল<ref>Bhuyan, S.K., Deodhai Buranji, p.200</ref>। গোপাল চন্দ্ৰ বৰুৱাৰ টাই ভাষাৰ বুৰঞ্জীত এই অঞ্চলটোক "দৈ-চন্দন"(টাই ভাষাত দৈ=পাহাৰ) কোৱা হৈছে। ৰানী সাধনীয়ে এই অঞ্চলতে প্ৰাণ ত্যোগ কৰিছিল।  ৰত্নধ্বজপালে বস কৰা ৰাজ্য স্বেতাগিৰি সম্ভৱত বৰ্তমান লখিমপুৰ জিলাত আছিল কাৰণ এই ৰাজ্য দখল কৰা পাছতে তেওঁ বৰ্তমান মাজুলীত নিজৰ ৰাজধানী হিচাপে "ৰতনপুৰ" নামৰ এখন নগৰ গঠন কৰিছিল<ref>Bhuyan, S.K., Deodhai Buranji, p.193</ref> । "ঢোল বাই ক'ত? ৰতনপুৰত। খোল বাই ক'ত? ৰতনপুৰত", এই বিখ্যাত পুৰণি গীতটো চুতীয়া ৰাজধানী ৰতনপুৰক লৈয়ে সৃষ্টি কৰা হৈছিল। এই ৰতনপুৰতে পাছলৈ নৱ-বৈষ্ণৱ ধৰ্মৰ সত্ৰ এখনো স্থাপন কৰা হৈছিল। পৰবৰ্তী কালত ৰত্নধ্বজপালে নিজৰ ৰাজধানী শদিয়াত স্থায়ী ৰূপে গঠন কৰিছিল<ref>Bhuyan, S.K., Deodhai Buranji, p.193</ref>। আহোম সকলৰ বুৰঞ্জীত উল্লেখ থকাৰ মতে চুকাফা ৰাজকুমাৰ মাও-লুং দেশত থাকোতে অসমত পাছখন ৰাজ্য আছিল: চুতীয়া, কমতেশ্বৰ, কছাৰী, বৰাহী আৰু মৰাণ। চুকাফাই চৰাইদেউত ৰাজধানী পতাৰ আগতে বাটত বহুতো চুতীয়াক লগ পাইছিল<ref>Bhuyan, S.K., Satsari Buranji, p.4</ref>। যিহেতু চুকাফাই চৰাইদেউত নগৰ গঢ়া আগতে নামৰুপ, তিপাম, অভয়পুৰ, হাবুং, শিমলুগুৰি আৰু চনটক বাস কৰি আহিছিল। গতিকে এইবোৰ অঞ্চলৰে কিছুমান জেগাত চুতীয়া সকলৰ বসতি আছিল বুলি ধৰিব পৰা যায়। বহুতো চুতীয়া পৰিয়াল (যেনে চোম-চিৰিং, চাংচাই, খাতুৱাল চেতিয়া, ইত্যাদি) চুকাফাৰ দিনতে আহোম জাতিত অন্তৰ্ভুক্ত হৈ বিলীন হৈ গৈছিল<ref>Goswami, Hemchandra, Purani Asam Buranji, p. 23, 25</ref>। এই সকলো তথ্যৰ পৰা ধৰিব পাৰি যে ১২-১৩ শতিকাত চুতীয়া ৰাজ্য সেই সময়ত লখিমপুৰ, ডিব্ৰুগড় অঞ্চলৰ পৰা শদিয়া আৰু অৰুণাচলৰ সীমান্ত অঞ্চলৰ লৈকে বিয়পি আছিল।  ==চুতীয়া ৰাজ্যৰ অঞ্চল সমূহ== ===ৰাজধানী অঞ্চল=== [[File:Brick with king Pratyakshnarayan's name.jpg|thumb|ভীষ্মক নগৰ আৰু শদিয়াৰ পদুম পুখুৰীত উদ্ধাৰ হোৱা নৃপতি শ্ৰী শ্ৰী প্ৰত্যক্ষ নাৰায়ৰণ নাম খোদিত থকা ইটা। এই ৰজা জনৰ নাম ঘিলামৰাত উদ্ধাৰ হোৱা সধয়াধিপতি সত্যনাৰায়ণৰ ফলিতো উল্লেখ কৰা আছে।]] চুতীয়া ৰাজ্যৰ প্ৰাণকেন্দ্ৰ আৰু ৰাজধানী আছিল শদিয়া বা সধয়াপুৰ। চুতীয়া ৰজা সকলে নিজকে সধয়াপুৰেশ্বৰ বা সধয়াধিপতি বুলি চিনাকি দিছিল। <ref>Shin, Jae-eun, Descending from Demons, Ascending to Kshatriyas, p.5.</ref> শদিয়াৰ কীৰ্তিচিহ্ন সমূহতো চুতীয়া ৰজাৰ নাম খোদিত আছে। এতিয়ালৈকে শদিয়া অঞ্চলত চুতীয়া যুগৰ তিনিখন নগৰ চিনাক্ত কৰা হৈছে: ভৈয়ামৰ বৰ-নগৰ আৰু দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলৰ ৰূক্মীনী নগৰ (সম্ভৱতঃ বুৰঞ্জীৰ চন্দনগিৰি) আৰু ভীষ্মক নগৰ (সম্ভৱতঃ বুৰঞ্জীৰ থাঙগিৰি)। তাৰেই ভীষ্মক নগৰ আৰু ৰুক্মিণী নগৰৰ ইটাত চুতীয়া ৰজা লক্ষ্মীনাৰায়ণ আৰু প্ৰত্যক্ষ নাৰায়ণৰ নাম খোদিত আছে<ref>Neog, Maheswar, Lights on a Ruling Dynasty of Arunachal Pradesh, p.814</ref>। তাম্ৰেশ্বৰী শালৰ ইটাৰ দেৱালখন চুতীয়া ৰজা মুক্ত-ধৰ্মনাৰায়ণে নিৰ্মাণ কৰাইছিল <ref>A Sircar, D.C, Journal of Ancient Indian History, p. 21</ref>। ===উত্তৰ কূলৰ অঞ্চল=== ব্ৰক্ষ্মপুত্ৰৰৰ উত্তৰ পাৰৰ সীমাৰ কথা বুৰঞ্জী সমূহত পোনপটীয়াকৈ উল্লেখ পোৱা নাযায়। তথাপিটো ঐতিহাসিক তথ্যৰ অনুসৰি ইতিহাসবিদ সকলে চুতীয়া ৰাজ্য ভৰালী বা দিকৰাই নৈ লৈকে বিস্তৃত আছিল বুলি মত প্ৰকাশ কৰে।<ref>Acharya,N.N.,"The history of Medieval Assam",p.232</ref><ref>William Robinson, "A descriptive account of Assam",p.323.</ref><ref>Dutta, Sristidhar, "The Mataks and their kingdom,p.28</ref> বুৰঞ্জী সমূহত উল্লেখ কৰা আছে যে চুতীয়া ৰাজ্য দখল কৰা পাছত আহোম ৰজা চুহুংমুঙে ভৰালী‌ নৈ পাৰ হৈ ৰাউতা-তেমনীৰ (আজিৰ দিনৰ দৰং-নগাঁৱৰ অঞ্চল) ভূঞা সকলক বস কৰিছিল<ref>According to ''Purani Assam Buranji'', p.27. the twelve Bara Bhuyans of Rowta-Temani (mid-Assam, on either banks of the Brahmaputra) namely Utai, Tamai, Rai, Sakai, Kausika, Uzir, Laskar, Comdar, Sanatana, Keho, Rambhat and Bhakat with four sub-Bhuyans each, were transported and settled in various places of Uttara-kula (Biswanath, Lakhimpur districts). The Lacam Kalita Bhuyan family was placed at Bahbari(Lakhimpur), while one of them was settled on the river Sonari(Dhakuakhana), and another on the hills. As per ''Satsari Buranji'', p.16, Suhungmung suppressed the Baro-Bhuyans in Rowta. The people of the region were placed under the leadership of the Baro-Bhuyans and re-settled at different places of the kingdom.</ref>। গতিকে ইয়াৰ পৰা বুজিব পাৰি যে ভৰালী নদীৰ লৈকে চুতীয়া ৰাজ্য বিয়পি আছিল। ৰজা সত্যনাৰায়ণৰ দিনত বা‌ তাৰো পাছৰ লৈকে এই পশ্চিম সীমা কমতাপুৰৰ লৈকে পাইছিল গৈ। ====লখিমপুৰ জিলা==== বৰ্তমান লখিমপুৰৰ সোৱনশিৰি অঞ্চলতো চুতীয়া ৰাজ্যৰ অধীনত আছিল। চুতীয়া ৰজা সকলে সোৱণশিৰিৰ দুয়োপাৰে ব্ৰাহ্মণক ভূমিদান কৰিছিল। এই অঞ্চল পুৰণি কালত হাবুং বুলি জনা গৈছিল। শদিয়াৰ চেপাখোৱা তামৰ ফলিত উল্লেখ থকাৰ মতে চুতীয়া ৰজা দুৰ্লভনাৰায়ণৰ আদেশত ১৪২৮ চনত হাবুঙাধিপতি বৃহৎ পাত্ৰয়েই ব্ৰাক্ষ্মণক ভূমিদান কৰিছিল<ref>Neog, Maheswar, Lights on a Ruling Dynasty of Arunachal Pradesh, p.818.</ref><ref>Guha, Amalendu, Pre-Ahom Roots and the Medieval State in Assam: A Reply, p. 73, “Habung was a Chutiya dependency; that still earlier it was an autonomous principality of Brahmins; and that the latter's origins could be traced back to a circa 10th-century copper-plate and grant issued by king Ratnapala”.</ref>। চুতীয়া ৰজা লক্ষ্মীনাৰায়ণে ১৪০২ চনত সোৱণশিৰিৰ পশ্চিম দিশত(বৰ্তমান লক্ষিমপুৰ নগৰৰ ওচৰত) আৰু ১৩৯২ চনত সত্যনাৰায়ণ ৰজাই ধৱলী(বগীনদী) নৈৰ পাৰত ব্ৰাহ্মণক ভূমি দান কৰিছিল<ref>Barua, Swarnalata, Chutia Jatir Buranji, p.583</ref>। ১৫২২ চনত ধীৰনাৰায়ণ ৰজাই ঢকুৱাখনাত ব্ৰাহ্মণক ভূমি দান কৰিছিল<ref>Barua, Swarnalata, Chutia Jatir Buranji, p.590</ref>। এই সকলো কথাৰ পৰা জনা যায় যে বৰ্তমানৰ লখিমপুৰ জিলাখন সম্পূৰ্ণ ভাবে চুতীয়া ৰাজ্যৰ অন্তৰ্গত আছিল। ====ধেমাজি জিলা==== ধেমাজি জিলাৰ চিচিবৰগাঁও-বৰদলনি অঞ্চলত বহুতো পুৰণি চুতীয়া যুগৰ ধ্বংসাৱশেষ দেখিবলৈ পোৱা যায়<ref>Barua, Swarnalata, Chutia Jatir Buranji, p.439</ref>। জোনাইৰ ৰজাখনা অঞ্চলত ১৩-১৪ শতিকাৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ ইটাৰ দুৰ্গৰ অৱশেষ পোৱা গৈছিল<ref>Barua, Swarnalata, Chutia Jatir Buranji, p.441; Indian Archaeology 1986-87, p. 22</ref>। বুৰঞ্জীত উল্লেখ কৰা মতে সোৱণশিৰি পশ্চিম পিনৰ দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলত ১৬৭২ চনত দফলা জনজাতিৰ লোকে আক্ৰমণ কৰি মানুহ ধৰি নিছিল। মানুহ খিনিক মুক্ত কৰাই আনিবলৈ ৰজাই বৰবৰুৱাৰ লগতে চুতীয়া হাজৰিকা আৰু চুতীয়া কাঁড়ী বৰুৱাক পঠিয়াইছিল। এই কথাৰ পৰা ধৰিব পৰা যায় যে চুতীয়া সকলৰ বসতি লক্ষিমপুৰৰ দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলৰ লৈকে আছিল।<ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji, p.220</ref><ref>Barbarua, Hiteswar, "Ahomar Din", p.190</ref> বুৰঞ্জীৰ আন এটা খণ্ডত উল্লেখ কৰা হৈছে যে ডিক্ৰং অঞ্চলৰ‌ মিৰি লোক সকল এটা সময়ত চুতীয়া ৰজাৰ "হাতী-ঘাহী" লোক আছিল আৰু চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতনৰ পাছত এই সকলে আহোম ৰজাক বছৰি কৰ-ভাৰ দিছিল। গতিকে ইয়াৰ পৰা ধৰিব পৰা যায় যে এই অঞ্চলো এসয়মত চুতীয়া ৰাজ্যৰ অধীনত আছিল।<ref name= "devi">{{cite book |last1=Devi|first1=Lakshmi|title=Ahom-tribal Relations: A Political Study|date=1968|pages=202–203|url=https://books.google.com/books?id=BVdXAAAAMAAJ|publisher=Assam Book Depot, [Calcutta], Gauhati|OCLC=578753}}</ref> সোৱণশিৰি আৰু চিয়াং নৈৰ মাজত বসবাস কৰা মিচিং লোক সকলক আহোম ৰজা চুহুংমুঙৰ দিনত "চুতীয়া-মিৰি" বুলি উল্লেখ কৰিছিল কাৰণ এই সকল চুতীয়া ৰাজ্যৰ প্ৰজা আছিল।<ref name= "devi"></ref> ====বিশ্বনাথ জিলা==== বিশ্বনাথ জিলা যে চুতীয়া ৰাজ্যৰ অন্তৰ্গত আছিল, সেই কথা চুতীয়া যুগৰ কীৰ্তিচিহ্ন সমূহৰ পৰা পুহৰলৈ আহে। চুতীয়া যুগৰ খনিকৰ সকলে কিবা উল্লেখযোগ্য কীৰ্তিচিহ্ন নিৰ্মাণ কৰিলে এক বিশেষ ধৰণৰ চিহ্ন কিছুমান ব্যৱহাৰ কৰিছিল। বিশ্বনাথ জিলাৰ অৰুণাচল সীমান্তৰ ৰামঘাট দুৰ্গ, নক্সাপৰ্বত দুৰ্গ, বালিজানৰ দুৰ্গ আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰ পাৰৰ উমাতুমনি দ্বিপ তাৰে প্ৰমাণ। এই সকলো অঞ্চলত দেখা পোৱা হুবহু একেই খনিকৰ চিহ্ন শদিয়াৰ তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰ, বুঢ়াবুঢ়ী শাল, ইটা পুখুৰী, ইত্যাদি জেগাত দেখিবলৈ পোৱা গৈছে। উল্লেখযোগ্য যে তাম্ৰেশ্বৰীৰ যিখন শিল-ইটাৰ দেৱালত এই চিহ্ন সমূহ খোদিত আছিল, সেই খন চুতীয়া ৰজা মুক্তধৰ্মনাৰায়ণে ১৪৪২ চনত নিৰ্মাণ কৰিছিল।<ref>A Sircar, D.C, Journal of Ancient Indian History, p. 21; Barua, Swarnalata, Chutia Jatir Buranji, p.589; Journal of the Asiatic Soceity of Bengal, 1848, p.467</ref> জনা মতে নক্সাপৰ্বত (১৪০০-১৫০০ খ্ৰীষ্টাব্দ)<ref>Tada, Tage, Archaeological remains of Arunachal Pradesh up to 16th century, p.183</ref> আৰু বুঢ়ৈ দুৰ্গ<ref> Barua, Kanaklal, Early History of Kamrupa, p.271</ref> প্ৰায় একে যুগৰে সৃষ্টি হয়। শদিয়াৰ ৰুক্মিণীনগৰ, গম্চি দূৰ্গ আৰু ভীষ্মক নগৰৰ দৰে বালিজান আৰু নক্সা পৰ্বত দুৰ্গতো শিল ইটাৰ ঘৰৰ ভেটি পোৱা গৈছে। নক্সা পৰ্বত, ইটা দুৰ্গ আৰু ৰামঘাট দুৰ্গৰ শিলৰ ভেটিৰ ওপৰত ইটা ব্যৱহাৰ কৰা শৈলী ৰুক্মিণী নগৰ, তাম্ৰেশ্বৰীৰ সীমাৰ দেৱাল আৰু শদিয়াৰ বৰনগৰৰ পুখুৰীত দেখা গৈছে। এই সমূহ তথ্যৰ ভিথিত কনকলাল বৰুৱা আৰু মহেশ্বৰ নেওগ লেখীয়া বিশিষ্ট ইতিহাস বিধে চুতীয়া ৰাজ্যৰ পৰিসীমা বিশ্বনাথ জিলা লৈকে থকা কথা স্বীকাৰ কৰিছে।<ref> Barua, Kanaklal, Early History of Kamrupa, p.271-272, "The probability is that these ruins are the traces of a Hindu or Hinduised dynasty of local rulers who ruled over a kingdom to the north of Brahmaputra and extending from the Burai river on the west to Sadiya on the east. The dynasty is evidently the line of Chutia kings who assumed the surname Pala."</ref><ref>Neog, Maheswar, "Lights on a Ruling Dynasty of Arunachal Pradesh", p. 218, "If architectural continuity is admitted between the fortifications in the Sadiya region and the Burai river ruin site, it would be possible to believe that the kingdom of these rulers(Chutia) extended as far as the outer limit of Darrang district, in the western most extent of which Ahom conquerors settled the vanquished Chutias in the early part of the sixteenth century."</ref> ইয়াৰ ওপৰিও জনা যায় যে চুতীয়া ৰাজ্য দখল কৰা পাছতেই (অৰ্থাৎ ১৫২৫ চনতে) আহোম ৰজাই উত্তৰ পাৰৰ শদিয়া, ভাটি অঞ্চল (বিশ্বনাথ), হাবুং(লখিমপুৰ) আৰু বানলুং(ধেমাজি) অঞ্চল শাসন কৰিবলৈ নতুনকৈ পদবী সৃষ্টি কৰিছিল<ref>Barua, Gopal Chandra, Ahom Buranji, p.59-61; Gait, Edward, A history of Assam, p. 86</ref>। গতিকে এই সমূহ অঞ্চল চুতীয়া ৰাজ্যৰ অধীনত আছিল বুলি গ'ম পোৱা যায়। ====নামনি অসমৰ‌ অঞ্চল==== ৰত্ননাৰায়ণ ৰজাই ৰাজ্য বিস্তাৰৰ তথ্য ৰজা দুৰ্লভনাৰায়ণৰ শদিয়া-চেপাখোৱা তামৰ ফলিত(১৫২৮ চনৰ) পোৱা যায়। এই ফলিত উল্লেখ কৰা মতে ৰজা দুৰ্লভনাৰায়ণৰ পিতৃ আছিল ৰজা ধৰ্মনাৰায়ণ আৰু ধৰ্মনাৰায়ণৰ পিতৃ ৰত্ননাৰায়ণে এসময়ত কমতাপুৰৰ লৈকে নিজৰ ৰাজ্য বিস্তাৰ কৰিছিল। ভূমিদানৰ ফলিখনত উল্লেখ আছে<ref>Barua, Swarnalata, Chutia Jatir Buranji, p.587</ref>, {{Quote|text="একোহভূ্ৎ কমতাপুৰে নৰপতি ভূপাল-ৱাৰাৰ্চ্চিতঃ <br /> কন্দৰ্প-প্ৰতিপক্ষ-লক্ষ-ৱিজয়ী শ্ৰী ৰত্ননাৰায়ণঃ।।"}} অৰ্থাৎ এজন হৈছিল (একোহভূৎ) কমতাপুৰৰ ৰজা (কমতাপুৰে নৰপতি), যি জন আছিল "ভূপাল সমূহৰদ্বাৰা অৰ্চিত"(ভূপাল-ৱাৰাৰ্চ্চিত) আৰু "কামদেৱৰ(আন এটা নাম কন্দৰ্প) শত্ৰুৰ বিৰুদ্ধে বিজয়ী" (কন্দৰ্প-প্ৰতিপক্ষ-লক্ষ-ৱিজয়ী) শ্ৰী ৰত্ননাৰায়ণ।<ref>ৰত্ননাৰায়ণৰ আন এটা নাম সত্যনাৰায়ণো আছিল। এই কথা ঘিলামৰা অঞ্চলৰ বৰমূৰ্তিয়া বিলৰ তাম্ৰপত্ৰৰ পৰা জানিবলৈ পোৱা যায়। ফলিখনৰ মতে ১৩৯২ খ্ৰীষ্টাব্দত সুৰ-ৰিপু(অসুৰ) বংশৰ সধয়াপুৰৰ ৰজা নন্দিশ্বৰৰ পুত্ৰ সত্যনায়াণে ব্ৰাহ্মণক ২০০ পুৰা(৮০০ বিঘা) মাটি দান কৰিছিল। তেওঁৰ পুত্ৰ(আত্মজ) ধৰ্মনাৰায়ণ ৰজাই ফলিখনৰ নবীকৰণ কৰিছিল। গতিকে ইয়াৰ পৰা বুজিব পাৰি যে ধৰ্মনাৰায়ণ ৰজাৰ পিতৃ ৰত্ননাৰায়ণৰ আন এটা নাম সত্যনাৰায়ণ আছিল। উল্লেখযোগ্য যে ১৫০ বছৰ আগতে গৌৰীনায়াৰণ/ৰত্নধ্বজপালেও নিজৰ পুত্ৰ শিৱনাৰায়ণৰ লগত কমতেশ্বৰ ৰজা সন্ধয়াৰ ৰাজকুমাৰীক বিয়া কৰাই কমতা ৰাজ্যৰ লগত বন্ধুত্ব স্থাপন কৰিছিল। সম্ভৱতঃ এই কমতা ৰাজবংশ নাইকীয়া বা দুৰ্বল হৈ যোৱা ফলতে চুতীয়া ৰজা সত্যনাৰায়ণে কমতা ৰাজ্য নিজৰ অধীনলৈ আনিছিল।</ref> ===দক্ষিণ কূলৰ অঞ্চল=== চুতীয়া ৰাজ্যৰ ব্ৰহ্মপুত্ৰ নৈৰ দক্ষিণ পাৰৰ সীমা দিহিং নৈ আছিল। এই কথা বুৰঞ্জী সমূহত স্পষ্টকৈ উল্লেখ পোৱা যায়।<ref>Assam Buranji(SM), p.9</ref><ref>Bhuyan, S.K., Satsari Buranji, p.56</ref> সেই সময়ত মাজুলী দ্বীপ সৃষ্টি হোৱা নাছিল আৰু দিহিং নৈ ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ কাষে কাষে বৈ গৈ বৰ্তমান মাজুলীৰ পশ্চিমত লগ হৈছিল। বুৰঞ্জী সমূহৰ পৰা জনা যায় যে আহোম ৰাজ্যৰ ৰাজধানী চাৰাগুৱা আৰু বকতা<ref>Ahmed, Nasir, Assam-Bengal Trade in the Medieval Period: A Numismatic Perspective, p.170, "they made Bakata(on the banks of Dihing) their capital in the reign of their king Suhungmung Svarga Narayan."; Guha, Amalendu, The Ahom Political System: An Enquiry into the State Formation Process in Medieval Assam (1228-1714), p.19.</ref> দিহিং নৈৰ পাৰত অৱস্থিত আছিল। গতিকে এই সকলো কথাৰ পৰা ধৰিব পাৰি যে বৰ্তমানৰ শিৱসাগৰ অঞ্চলৰো এটা অংশ চুতীয়া ৰাজ্যৰ অধীনত আছিল। ১৫২২ চনত দিহিং মুখৰ যুদ্ধত নীতিপালৰ সৈন্য বাহিনীক পৰাস্ত কৰি আহোম সেণা চুতীয়া ৰাজ্যত প্ৰবেশ কৰিছিল। চুহুংমুঙৰ সৈন্যয়ে চুতীয়া নৌ সেনাক খেদি ব্ৰক্ষ্মপুত্ৰয়ে দি উজাই আহি ডিব্ৰুমুখত গড় নিৰ্মাণ কৰিছিল। ডিব্ৰু মুখ, চেচামুখ, লাৰুপাৰা আৰু সোণাৰীত (তিনিচুকীয়া) পুণৰ ৰণ হৈছিল। গতিকে এই সকলো অঞ্চলতে চুতীয়া সকলৰ বসতি আছিল বুলি ক’ব পৰা যায়। দক্ষিণ সীমান্তত এলেকা তিপাম-নামৰূপ-বৰহাট অঞ্চল আছিল। [[File:Stone inscription of Chutia king Muktadharmanarayana.jpg|thumb|চুতীয়া ৰজা মুক্তধৰ্মনাৰায়ণৰ ১৪৪২ চনৰ শিলৰ লিপি]] ====মাজুলী জিলা==== বৰ্তমানৰ মাজুলী জিলাখন পূৰ্বতে দিহিং অঞ্চল আছিল। এই‌ মাজুলী জিলাৰ পুব পিনৰ দিহিং নৈৰ মাছক লয় হোৱা বিবাদৰ পৰাই চুতীয়া-আহোমৰ যুদ্ধৰ পাতনি মেলে।‌ ধীৰনাৰায়ণ ৰজাই মাজুলীৰ দিহিং মুখ, চেৰুৱাকতা আৰু চিৰা-আটি অঞ্চলত আহোমৰ লগত যুদ্ধ কৰে। শেষত ১৫২৩ চনত আহোম ৰজা চুহুংমুঙে এই অঞ্চল চুতীয়াৰ পৰা দখল কৰে। ====ডিব্ৰুগড় জিলা==== বৰ্তমানৰ ডিব্ৰুগড় জিলাৰ প্ৰায় ভাগ ভূমি সেই সময়ত দিহিং নৈৰ উত্তৰত আছিল। বুৰঞ্জী সমূহৰ পৰা জনা যায় হে দিহিঙৰ আহোম ৰাজ্যৰ সীমাৰ ওচৰতো চুতীয়া লোকৰ বসতি আছিল। আহোমৰ চোম-চিৰিং, খাতোৱাল চেতিয়া, চাংচাই, ইত্যাদি বংশৰ ওপৰি পুৰুষ সকলক‌ চুকাফাই‌ ওচৰৰ চুতীয়া গাঁও মাৰি অনা লোক। আহোম ৰজা চুতুফাকো চাফ্ৰাই নৈৰ ওচৰত চুতীয়া লোক এইখিনিয়ে বধ কৰিছিল।‌ ১৫২৩ চনত চুতীয়া ৰাজ্যৰ ডিব্ৰু অঞ্চলত প্ৰৱেশ কৰি আহোম সেনাই গড় সাজিছিল। চুতীয়া ৰাজ্য দখৰ‌ কৰাৰ পাছত ১৫২৬ চনত দিহিঙীয়া গোহাঁই পদবী সৃষ্টি কৰা হয়। চুতীয়া বিদ্ৰোহৰ ফলত ডিব্ৰুগড়ত নতুন এখন প্ৰদেশ(''মৌঙ-তিফাও'') গঠন কৰি ১৫২৭ত চাওলুং চুলিঙক শাসনকৰ্তা হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়। Thermo luminescence (TL) পদ্ধতিৰে ডিব্ৰুগড়ৰ মৌৰামৰা দৌলৰ ওপৰত কৰা datingৰ অনুসৰি ইটাৰ দৌলটো ১৩-১৪ শতিকাৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ দিনত নিৰ্মিত<ref>Saikia, R.R,"Chronological and Archaeometric Evaluation of Bricks from Archaeological Sites of Upper Assam, Northeast India: Estimation of the Firing Temperature and Civilization History", p.17</ref>। গতিকে এই সকলো তথ্যৰ ভিত্তিত গম পোৱা যায় যে প্ৰায় গোটেই খন ডিব্ৰুগড় জিলাই চুতীয়া ৰাজ্যৰ অধীনত আছিল। ====তিনিচুকীয়া জিলা==== তিনিচুকীয়া জিলাৰ অধিকাংশ ভূমি চুতীয়া ৰাজ্যৰ অন্তৰ্গত আছিল যদিও পূব দিশৰ এটা অংশ মৰাণ মুখিয়াল আৰু আহোম ৰাজ্যৰ অধীনত আছিল। চুতীয়া ৰাজ্য দিহিং নৈৰ পশ্চিম পাৰে বিস্তৃত আছিল বুলি জনা যায়। সেই সময়ত দিহিং নৈ বৰ্তমানৰ সুতিতকৈ কেই কিলোমিটাৰমান পশ্চিমলৈ বৈ গৈছিল। পেঙেৰী, ডিগবৈ, জয়পুৰ, তিপাম, ইত্যাদি অঞ্চল দিহিঙৰ পূবত আছিল। এই অঞ্চল সমূহ বৃটিছৰ দিনৰ লৈকে হাবি অৰণ্যৰে ভৰি আছিল য'ত মৰাণ লোক সকলে হাবি কাটি ঝুম খেতি কৰিছিল আৰু সময়ে সময়ে আহোম ৰজা সকলক অৰণ্যৰ সামগ্ৰী যোগান ধৰিছিল। তিনিচুকীয়াৰ শদিয়া সেই সময়ত "সধয়াপুৰ" বুলি জনাজাত আছিল আৰু সধয়া বা চুতীয়া ৰাজ্যৰ ৰাজধানী আছিল। আহোম বুৰঞ্জীৰ মতে শদিয়াৰ দক্ষিণৰ অঞ্চলতো চুতীয়া সেনাপতি বুঢ়া বৰুৱা (আহোম ভাষাত "থাওমান") বোলা এজনে শাসন কৰিছিল যিজনে‌ আহোমৰ বিৰুদ্ধে ১৫২৩ চনৰ ডিব্ৰুগড় ৰণত ভাগ লৈছিল। ১৫২৪ত চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতন হয় আৰু তিনিচুকীয়া জিলাৰ সমগ্ৰ ভূমি আহোম ৰাজ্যৰ অধীনলৈ আহে। আহোমৰ শদিয়া খোৱা গোহাঁয়ে (আহোম ভাষাত "থাওমুঙ বʼঙেন") শদিয়া অঞ্চল শাসন কৰিবলৈ লয়। শদিয়াৰ দক্ষিণৰ বৰডোমছা অঞ্চলত আহোমৰ হাটখোৱা গোহাঁই (আহোম ভাষাত "থাওমুঙ বʼক্লাং") বিষয়াই লোণৰ হাটৰ অধিকাৰী হয়। টাই ভাষাৰ "আহোম বুৰঞ্জী" গ্ৰন্থ খনত উল্লেখ থকাৰ মতে পূৰ্বৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ সীমান্তৰ অঞ্চলৰ খামজাং প্ৰদেশৰ নঙাখাম নামৰ নৰা মুখিয়াল এজনে ১৭৭৫ চনত চুতীয়া সকলক লগত লয় হাটখোৱা গোহাঁইৰ বিৰুদ্ধে বিদ্ৰোহ কৰিছিল আৰু পৰাস্ত হৈ দিহিং/নামজিন নৈ পাৰ হৈ পূৰবৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ পাহাৰীয়া অঞ্চলত আশ্ৰয় লৈছিল<ref>Barua, Gopal Chandra, Ahom Buranji, p.331</ref>। বুৰঞ্জীৰ পৰা জনা যায় যে খামজাং প্ৰদেশ পাটকাই পৰ্বতৰ‌ নং-খেও-য়ং(Lake of no return) অঞ্চলত অৱস্থিত আছিল। গতিকে ধৰিব পাৰি যে চুতীয়া ৰাজ্য এসময়ত সেই অঞ্চলৰ লৈকে বিয়পি আছিল। ===অৰুণাচলৰ ভয়াম আৰু পাহাৰীয়া অঞ্চল=== [[File:Another section of the palace.jpg|thumb|চুতীয়া দুৰ্গ ভীষ্মক নগৰৰ ইটাৰ গড়ৰ এক অংশ]] ==ৰজা সকলৰ তালিকা== {|class="wikitable" |+ '''ৰজাৰ তালিকাত''' |- ! # ! বছৰ ! ৰাজত্ব কাল ! নাম ! অন্য নাম |---- | ১. | ১১৮৭ - ১২২০ | ৩৩ ব | বীৰপাল | গয়াপাল |---- | ২. | ১২২০ - ১২৫৫ | ৩৫ ব | [[ৰত্নধ্বজপাল]] | গৌৰীনাৰায়ণ |---- | ৩. | ১২৫৫ - ১২৭০ | ১৫ ব | বিজয়ধ্বজপাল | শিৱনাৰায়ণ |---- | ৪. | ১২৭০ - ১২৮৫ | ১৫ ব | বিক্ৰমধ্বজপাল | জগতনাৰায়ণ |---- | ৫. | ১২৮৫ - ১৩০৫ | ২০ ব | গৌৰধ্বজপাল | প্ৰমত্তনাৰায়ণ |---- | ৬. | ১৩০৫ - ১৩২৫ | ২০ ব | শঙ্খধ্বজপাল | হৰিনাৰায়ণ |---- | ৭. | ১৩২৫ - ১৩৪৩ | ১৮ ব | ময়ূৰধ্বজপাল | গোলোকনাৰায়ণ |---- | ৮. | ১৩৪৩ - ১৩৬০ |১৭ ব | জয়ধ্বজপাল | বজ্ৰনাৰায়ণ |---- | ৯. | ১৩৬০ - ১৩৮০ | ২০ ব | কৰ্মধ্বজপাল | নন্দেশ্বৰ/নন্দিনৃপ |---- | ১০. | ১৩৮০ - ১৪০০ | ২০ ব | সত্যনাৰায়ণ | ৰত্ননাৰায়ণ |---- | ১১. | ১৪০০ - ১৪১৫ | ১৫ ব | লক্ষ্মীনাৰায়ণ | ধৰ্মনাৰায়ণ |---- | ১২. | ১৪১৫ - ১৪৩০ | ১৫ ব | দুৰ্লভনাৰায়ণ | |---- | ১৩. | ১৪৩০- ১৪৪৫ | ১৫ ব | মুক্তধৰ্মনাৰায়ণ | |---- | ১৪. | ১৪৪৫ - ১৪৬৫ | ২০ ব | প্ৰত্যক্ষনাৰায়ণ/প্ৰতাপনাৰায়ণ | |---- | ১৫. | ১৪৬৫ - ১৪৮০ | ১৫ ব | যশনাৰায়ণ | |---- | ১৬. | ১৪৮০- ১৫০০ | ২০ ব | পুৰন্দৰধ্বজপাল | পুৰন্দৰনাৰায়ণ |---- | ১৭. | ১৫০০ - ১৫২২ | ২২ ব | ধৰ্মধ্বজপাল | [[ধীৰনাৰায়ণ]] |---- | ১৮. | ১৫২২ - ১৫২৪ | ২ ব | নীতিপাল/নিত্যপাল | চন্দ্ৰনাৰায়ণ |} ==চুতীয়া ৰজাৰ কমতাপুৰ বিজয়== ১৩-১৪ শতিকাত গৌড়ৰ মুচলমান ৰজাসকলে কেইবা বাৰো কমতা ৰাজ্য আক্ৰমণ কৰিছিল, যাৰ ফলত ৰাজ্যখন দুৰ্বল হৈ পৰিছিল। ১৪ শতিকাৰ অন্তিমটো দশকত ঘিয়াছুদ্দিন আজম শ্বাহে কামৰূপ-কমতা অঞ্চল আক্ৰমণ কৰে। তেওঁৰ ৰাজত্বকালৰ কামৰুপ অঞ্চললৈ পূৰ্বমুখী সামৰিক অভিযানৰ প্ৰমাণ পোৱা বʼকুৰ এখন শিলালিপিত পোৱা যায়<ref>Owahedur Zaman, "Study on the Persian Inscriptions discovered in Assam,p.5, "This stone slab inscription is from the time of Ghiyasuddin Azam Shah (ruled from 1389 A.D. to 1410 A.D). It was discovered in Boko of Kamrup district which was issued by Sultan Ghiyasuddin Azam Shah in 1389 A.D. It seems that he extended his sovereignty through Guwahati upto Boko area."</ref>। এই আক্ফৰমণৰ ফলত পশ্চিম অসমত ৰাজনৈতিক অস্থিৰতা সৃষ্টি হৈছিল। সেইসময়তে পূব দিশত চুতীয়া ৰাজ্যখন শক্তিশালী হৈ উঠিছিল। ফল স্বৰূপত চুতীয়া ৰাজশক্তিয়ে পশ্চিম পিনে পাতনি মেলে। চুতীয়া ৰজা দুৰ্লভনাৰায়ণৰ ১৪২৮ চনৰ সত্যনাৰায়ণৰ (আন‌ এটা নাম ৰত্ননাৰায়ণ) তাম্ৰলিপিত উল্লেখ আছে যে তেওঁৰ‌ ককাক সত্যনাৰায়ণে (আন‌ এটা নাম ৰত্ননাৰায়ণ<ref>ৰত্ননাৰায়ণৰ আন এটা নাম সত্যনাৰায়ণো আছিল। এই কথা ঘিলামৰা অঞ্চলৰ বৰমূৰ্তিয়া বিলৰ তাম্ৰপত্ৰৰ পৰা জানিবলৈ পোৱা যায়। ফলিখনৰ মতে ১৩৯২ খ্ৰীষ্টাব্দত সুৰ-ৰিপু(অসুৰ) বংশৰ সধয়াপুৰৰ ৰজা নন্দিশ্বৰৰ পুত্ৰ সত্যনায়াণে ব্ৰাহ্মণক ২০০ পুৰা(৮০০ বিঘা) মাটি দান কৰিছিল। তেওঁৰ পুত্ৰ(আত্মজ) ধৰ্মনাৰায়ণ ৰজাই ফলিখনৰ নবীকৰণ কৰিছিল। গতিকে ইয়াৰ পৰা বুজিব পাৰি যে ধৰ্মনাৰায়ণ ৰজাৰ পিতৃ ৰত্ননাৰায়ণৰ আন এটা নাম সত্যনাৰায়ণ আছিল।</ref>) সেই একে সময়ছোৱাতে (১৩৯০-১৪০০) “কমৰুপৰ শত্রু”ক পৰাস্ত কৰি কমতাপুৰত‌ নিজৰ শাসন প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। ভূমিদানৰ ফলিখনত উল্লেখ আছে, {{blockquote|"একোহভূ্ৎ কমতাপুৰে নৰপতি ভূপাল-ৱাৰাৰ্চ্চিতঃ</br> কন্দৰ্প-প্ৰতিপক্ষ-লক্ষ-ৱিজয়ী শ্ৰী ৰত্ননাৰায়ণঃ।।"</br>}} অৰ্থাৎ এজন হৈছিল (একোহভূৎ) কমতাপুৰৰ ৰজা (কমতাপুৰে নৰপতি), যি জন আছিল "ভূপাল সমূহৰদ্বাৰা অৰ্চিত"(ভূপাল-ৱাৰাৰ্চ্চিত) আৰু "কামদেৱৰ(আন এটা নাম কন্দৰ্প) শত্ৰুৰ বিৰুদ্ধে বিজয়ী" (কন্দৰ্প-প্ৰতিপক্ষ-লক্ষ-ৱিজয়ী) শ্ৰী ৰত্ননাৰায়ণ। যদিও এই “শত্রু”ৰ স্পষ্ট পৰিচয় উল্লেখ কৰা হোৱা নাই, তথাপিও ইতিহাসবিদসকলে সাধাৰণতে ধাৰণা কৰে যে ই গৌড়ৰ মুচলমান সেনাবাহিনী অথবা কমৰুপৰ সিংহাসনৰ বাবে প্ৰতিদ্বন্দ্বিতা কৰা কোনো স্থানীয় ৰাজনৈতিক শক্তি হ’ব পাৰে, যাক চুতীয়া ৰজাই পৰাস্ত কৰিছিল। একেখন ফলিৰ তৃতীয় আৰু চতুৰ্থ শাৰীত ৰত্ননাৰায়ণৰ পুত্ৰ ধৰ্মনাৰায়ণ আৰু তেখেতৰ পুত্ৰ দুৰ্লভ নাৰায়ণৰ বিষয়ে উল্লেখ কৰা হৈছে। পাছৰ অংশত উল্লেখ কৰা মতে ১৪২৮ খৃষ্টাব্দত (১৩৫০ শক) ৰজা দুৰ্লভনাৰায়ণৰ আদেশত হাবুঙাধিপতি শ্ৰী বৃহৎ পাত্ৰয়ে ব্ৰাক্ষণক ৪০০ পুৰা(১৬০০ বিঘা) মাটি দান কৰিছিল। এইদৰে গৌড়ৰ সামৰিক চাপ আৰু কমৰুপ-কমতা অঞ্চলত সৃষ্টি হোৱা অস্থিৰতাৰ সুযোগ লৈ চুতীয়া শক্তিয়ে পশ্চিমলৈ বিস্তাৰ কৰি কমতাপুৰত নিজৰ আধিপত্য প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল বুলি বুজা যায়।<ref>"The eastern region, whether it is called Sadhaya or Svadhaya as in the plates or Sadhiya or Sadiya as in Assamese chronicles and the western region of Kamatapura seems to be politically connected and the same Satyanarayana/Ratnanarayana might have held sway over both regions"{{harvcol|Neog|1977|p=818}}</ref> ৰত্ননাৰায়ণ ৰজাই আনুমানিক ১৩০০‌ শতিকাৰ শেষৰ ভাগত কমতা ৰাজ্য দখল কৰি পুণৰ পুৰ্বৰ কামৰূপ ৰাজ্য গঠন কৰিবলৈ প্ৰয়াস কৰিছিল। ===দুৰ্লভনাৰায়ণৰ পৰিচয় আৰু বিতৰ্ক=== ঐতিহাসিক তথ্যৰ অনুসৰি কমতা ৰাজ্যৰ "দুৰ্লভনাৰায়ণ" নামৰ এজন ৰজাই অসমীয়া কবি [[হেম সৰস্বতী]], [[হৰিবৰ বিপ্ৰ]], আদি বহু লেখকক পৃষ্ঠপোষকতা আগবঢ়াইছিল।<ref>হেম সৰস্বতীয়ে তেওঁৰ প্ৰহ্লাদ চৰিত গ্ৰন্থত দুৰ্লভনাৰায়ণৰ প্ৰশংসা কৰি লিখিছে—“কামতামণ্ডল দুৰ্লভ নাৰায়ণ নৃপবৰ অনুপাম”। এই শাৰীকেইটাৰ পৰা দুৰ্লভনাৰায়ণক কমতা মণ্ডলৰ অধিপতি আৰু সাহিত্য-সংস্কৃতিৰ পৃষ্ঠপোষক ৰজা হিচাপে বুজা যায়।</ref> গুৰু চৰিতৰ বৰ্ণনা অনুসৰি কমতা-কামৰূপৰ ৰজা দুৰ্লভনাৰায়ণে কানৌজৰ পৰা অহা বহু ব্ৰাহ্মণ আৰু কায়স্থ ভুঞা পৰিয়ালক নিজৰ ৰাজ্যত আশ্ৰয় দি পূৰ্বাঞ্চলত বসতি স্থাপনৰ ব্যৱস্থা কৰিছিল। [[শঙ্কৰদেৱ|শ্ৰীমন্ত শঙ্কৰদেৱৰ]] পূৰ্বপুৰুষ সকলও এই স্থানান্তৰিত পৰিয়ালসমূহৰ মাজৰে এটা পৰিয়াল আছিল। এই পৰিয়ালসমূহক প্ৰথমতে উত্তৰ গুৱাহাটীৰ ওচয়ৰ লেঙামাগুৰি আৰু পাছলৈ নগাঁৱৰ তেম্বুৱানী-বান্ধা(ঢেমনী) অঞ্চলত বসতি দিয়া হৈছিল বুলি গুৰু চৰিতত উল্লেখ আছে।<ref>Baniprasanna Misra, ''Srimanta Sankara and His Times: Some Further Historical Probings'', Centre for Assamese Studies, Tezpur University, 2016, pp. 27–29.</ref> ইতিহাসবিদ মহেশ্বৰ নেওগে পৰৱৰ্তী কালৰ চৰিত-পুথি আৰু বৈষ্ণৱ পৰম্পৰাৰ ভিত্তিত শঙ্কৰদেৱৰ জন্ম-চন ১৪৪৯ খ্ৰীষ্টাব্দ বুলি গ্ৰহণ কৰিছিল আৰু এই অনুসৰি দুৰ্লভনাৰায়ণৰ ৰাজত্ব কাল ১৪ শতিকাৰ মধ্যভাগ বুলি অনুমান কৰিছিল। কিন্তু ২০১৬ চনত লিখা গৱেষণামূলক প্ৰবন্ধত ইতিহাসবিদ বাণীপ্ৰশন্ন মীশ্ৰই উপলব্ধ তথ্যসমূহ পুনৰ বিশ্লেষণ কৰি এই গণনাক নাকচ কৰে আৰু শঙ্কৰদেৱৰ জন্ম সম্ভৱতঃ খ্ৰীষ্টীয় ১৪৭৯–১৪৮৪ চনৰ ভিতৰত হৈছিল বুলি মত প্ৰকাশ কৰিছে।<ref>Baniprasanna Misra, ''Srimanta Sankara and His Times: Some Further Historical Probings'', Centre for Assamese Studies, Tezpur University, 2016, pp. 19-20.</ref> সেই অনুসৰি তেওঁ দুৰ্লভনাৰায়ণৰ শাসনকালো পুনৰ নিৰ্ধাৰণ কৰি চতুৰ্দশ শতিকাৰ শেষ ভাগৰ পৰা পঞ্চদশ শতিকাৰ প্ৰথম ভাগৰ মাজত হোৱাৰ সম্ভাৱনা প্ৰকাশ কৰিছে।<ref>Baniprasanna Misra, ''Srimanta Sankara and His Times: Some Further Historical Probings'', Centre for Assamese Studies, Tezpur University, 2016, pp.23</ref> হেম সৰস্বতীয়ে দুৰ্লভনাৰায়ণক ‘‘কমতামণ্ডল’’ৰ ৰজা বুলি উল্লেখ কৰিছে।<ref>''প্ৰহ্লাদ চৰিত্ৰ''' উল্লেখ কৰিছে- "কমতামণ্ডল দুলৰ্ভনাৰায়ণ নৃপবৰ অনুপম৷ তাহান ৰাজ্যত ৰুদ্ৰসৰস্বতী দেৱযানী কন্যা নাম৷৷ তাহান তনয় হেমসৰস্বতী ধ্ৰুৱৰ অনুজ ভাই৷"</ref><ref name="sarma">{{cite book | title=অসমীয়া সাহিত্যৰ সমীক্ষাত্মক ইতিবৃত্ত | publisher=প্ৰতিমা দেৱী | author=ড: [[সত্যেন্দ্ৰনাথ শৰ্মা]] | authorlink=| year=১৯৯৬ | location=গুৱাহাটী | pages=৫৩-৫৪}}</ref> প্ৰাচীন কামৰূপৰ তাম্ৰশাসন আৰু সংস্কৃত ৰাজনৈতিক পৰিভাষাত ‘‘মণ্ডল’’ শব্দটো এক আঞ্চলিক বা ৰাজনৈতিক পৰিসৰ বুজাবলৈহে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। আনহাতে, চুতীয়া তামৰ ফলিত দুৰ্লভনাৰায়ণৰে ‘‘সাধয়াপতি’’ বা সদিয়াৰ ৰজা বুলি পৰিচয় দিয়া দেখা নাযায়; তাৰ বিপৰীতে তেওঁৰ পূৰ্বপুৰুষ ৰত্ননাৰায়ণ ‘‘কমতাপুৰ’’ৰ ৰজা হৈছিল বুলিহে উল্লেখ কৰিছে। দুৰ্লভনাৰায়ণে পৃষ্ঠাপোষকতা আগ বঢ়োৱা আন এজন কবি হৈছে "হৰিবৰ বিপ্ৰ"। ইতিহাসবিদ মহেশ্বৰ নেওগে এইজন কবিকে ৰামানন্দ দ্বিজৰ "শ্ৰী শ্ৰী বংশী গোপালদেৱ চৰিত"ত উল্লেখ কৰা বংশীগোপালদেৱৰ ককাক হৰিবৰ বিপ্ৰ বুলি চিনাক্ত কৰিছে।<ref name="ভৰালী">{{cite book | title=এহেজাৰ বছৰৰ এশগৰাকী অসমীয়া | publisher=চিত্ৰলেখা পাব্লিকেশ্বন্‌ছ | author=ভৰালী, হেমন্ত কুমাৰ | year=২০০১ | location=গুৱাহাটী | pages=২৯৮-২৯৯}}</ref> ৰচনাখনত হৰিবৰ বিপ্ৰক ''"কুণ্ডিল গোষ্ঠীত জাত পুৰুষ সুন্দৰ / ব্যাঘ্ৰপিণ্ডা গ্ৰামেশ্বৰ মুখ্য পণ্ডিতৰ"'' বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে, অৰ্থাৎ তেওঁক কুণ্ডিল বা চুতীয়া ৰাজধানী [[শদিয়া]] অঞ্চলৰ লোক আৰু ব্যাঘ্ৰপিণ্ডা গাঁৱৰ গ্ৰামেশ্বৰ বুলি কোৱা হৈছে।<ref>{{cite book |title=Harivara Vipra’s Babrubahnar Yuddha and Tamradhwajar Yuddha |editor=Birinchi Kumar Barua; Maheswar Neog |publisher=Gauhati University |year=1960 |page=}}</ref> মহেশ্বৰ নেওগৰ মতে হৰিবৰ বিপ্ৰৰ ৰচনাত ‘‘চেতিয়া’’ শব্দৰ উল্লেখো পোৱা যায়। এই শব্দ কিছু ইতিহাসবিদে আহোম যুগৰ পৰৱৰ্তী সংস্কৰণত যোগ হোৱা বুলি ক'ব খোজে।<ref>{{cite book |last=Kakati |first=Banikanta |title=Aspects of Early Assamese Literature |publisher=Gauhati University |year=1953 |page=34}}</ref> কিন্তু বুৰঞ্জী সমূহৰ পৰা দেখা যে এই ''চেতিয়া'' পদবী চুতীয়া ৰাজ্যতো আছিল<ref>Bhuyan, S.K, "Deodhai Buranji, p.16</ref> আৰু চুহুংমুঙে চুতীয়া ৰাজ্য দখল কৰাৰ পাছৰ পৰাহে আহোম ৰাজ্যত প্ৰচলিত হৈছিল।<ref>S.K, "Satsari Buranji, p.16</ref> "কবিৰত্ন সৰস্বতী"ৰ ৰচনাৰ পৰা জনা যায় যে তেওঁক দুৰ্লভনাৰায়ণৰ পুত্ৰ ইন্দ্ৰনাৰায়ণয়ে পৃষ্ঠা পোষকতা আগ বঢ়াইছিল। ইতিহাসবিদ বাণীপ্ৰশন্ন মীশ্ৰৰ মতে মাধৱদেৱৰ ভনীয়েক উৰ্বশীয়ে দহ বছৰ বয়সত (১৫২৬ শতিকাত)<ref>{{cite book |last=Misra |first=Baniprasanna |title=Deprovincialising Srimanta Sankaradeva |publisher=Centre for Assamese Studies, Tezpur University |year=2015 |pages=24–25 }}</ref> এই কবিজনৰ বংশৰ ৰামদাস আতাক বিয়া কৰাইছিল। ৰামদাস ৰত্ন সৰস্বতীৰ পাছৰ ষষ্ঠ প্ৰজন্মৰ পুৰুষ আছিল।<ref>{{cite book |last=Kakati |first=Banikanta |title=Aspects of Early Assamese Literature |publisher=Gauhati University |year=1953 |page=44}}</ref> সেই অনুসৰি ইন্দ্ৰনাৰায়ণৰ শাসনকালও পঞ্চদশ শতিকাৰ প্ৰথমাৰ্ধৰ মাজভাগত (প্ৰায় ১৪২০–১৪৪০ খ্ৰীষ্টাব্দ) আছিল বুলি অনুমান কৰিব পাৰি। এই সকলো তথ্যসমূহৰ ভিত্তিত কিছু গৱেষকে কমতা, কামৰূপ আৰু শদিয়া একেই ৰাজ শক্তিয়ে পৰিচালিত কৰিছিল বুলি ক'ব খোজে।<ref>"The eastern region, whether it is called Sadhaya or Svadhaya as in the plates or Sadhiya or Sadiya as in Assamese chronicles and the western region of Kamatapura seems to be politically connected and the same Satyanarayana/Ratnanarayana might have held sway over both regions"{{harvcol|Neog|1977|p=818}}</ref> তথাপিটো কমতাপুৰৰ এই দুৰ্লভনাৰায়ণ আৰু চুতীয়া বংশৰ দুৰ্লভনাৰায়ণ‌ একে ব্যক্তি আছিল নে নাই, সেই বিষয়ে ইতিহাসবিদ সকলৰ মাজত বৰ্তমানেও একমত পোৱা নাযায়। ==ঘাৰমৰা সত্ৰ স্থাপন== ==চীনৰ লগত সম্পৰ্ক== ==চুতীয়া ৰাজ্যৰ স্থাপত্য আৰু কীৰ্তিচিহ্ন== == যোগিনী তন্ত্ৰত উল্লেখ== ১৬ শতিকাৰ আগভাগত লিখা‌ যোগিনী তন্ত্ৰত কামৰূপৰ বিভিন্ন অঞ্চল আৰু ৰাজকীয় শক্তিসমূহৰ বৰ্ণনা কৰা হৈছে। ইয়াত “সৌমাৰ”, “কূবাচ”, “যৱন” আৰু “প্লৱ” নাম উল্লেখ আছে— {{quote|পূৰ্বভাগে চ সৌমাৰঃ কূবাচ‌ পশ্চিমে‌তথা ।<br>দক্ষিণে যৱনসদ্ উত্তৰে প্লৱ এব চ ॥<br><br>এবমেব মহাদেৱি তে সৰ্বে কামৰূপকাঃ ।<br> এবং তে কথিতং দেবি সৌমাৰচৰিতং হি তৎ ॥}} অৰ্থাৎ পূৰ্বে সৌমাৰ, পশ্চিমে কূবাচ, দক্ষিণে যৱন আৰু উত্তৰে প্লৱ — এইসকল কামৰূপ অঞ্চলৰ অন্তৰ্গত বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। গ্ৰন্থখনৰ পাচৰ অংশ সমূহত "কুবাচ"ক [[কোচ ৰাজ্য|কোচ]], "সৌমাৰ"ক [[আহোম ৰাজ্য|আহোম]] আৰু "যৱন"ক [[বংগ চুলতানী|মুছলমান]]/[[মোগল সাম্ৰাজ্য|মোগল]] বুলি চিনাক্ত কৰা হৈছে। এই অনুসৰি ইতিহাসবিদ সকলে “প্লৱ/প্লব” শব্দটোৱে সেই সময়ৰ উত্তৰ ভাগত ৰাজত্ব কৰি থকা পাল বংশীয় চুতীয়া ৰাজ্যক বুজাবলৈ ব্যৱহাৰ কৰিছে বুলি মত প্ৰকাশ কৰিছে। ==চুতীয়া-আহোম যুদ্ধ== ১৫১২ চনত চুতীয়াৰ হাবুঙৰ প্ৰদেশৰ পানবাৰী অঞ্চলত চুহুংমুঙে প্ৰৱেশ কৰে আৰু আগতে বামুণীয়া কোঁৱৰক তূলি লোৱা বামুণ পৰিয়ালটোক নিজৰ লগত লয়। বামুণ জনক সোণৰ লগুণ উপহাৰ দি হাতী-ঘাহী অধিকাৰী পাতি নিজৰ লগত লয়। পানবাৰীত থকাৰ সময়ত আহোম ৰজাই সেনা বাহিনীৰ কিছুমানক দিহিং নৈত মাছ ধৰিবলৈ পঠিয়াই। দিহিঙত ডাঙৰ বৰালী ধৰিবলৈ লওঁতে চুতীয়াই আহোম সেনাক দেখে। দিহিং নৈ চুতীয়া আৰু আহোম ৰাজ্যৰ সীমা আছিল, উত্তৰত চুতীয়া ৰাজ্য আৰু দক্ষিণত আহোম ৰাজ্য। চুতীয়াৰ পানীত মাছ ধৰিছে বুলি গম পাই মাণিক চন্দ্ৰ বৰুৱাই (সম্ভৱতঃ এইজন দিহিং উপত্যকাৰ শাসনকৰ্তা আছিল) মানু্হ পঠিয়াই। কিন্তু আহোম সকলে মাছৰ লগতে চুতীয়া মানু্হকো ধৰি নিয়ে। এই কথা মাণিক চন্দ্ৰ বৰুৱাই ধীৰনাৰায়ণ ৰজাৰ জোৱাঁই নিতাইক জনাই। নীতিপালৰ পৰা ধীৰনাৰায়ণে খবৰ পাই যে আহোম সেনাই দিহিঙৰ সীমা নামানি উত্তৰ পাৰৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ হাবুঙ অঞ্চলত প্ৰৱেশ কৰিছে।<ref>Assam Buranji (SM), p. 9</ref> ===দিখৌ-মুখৰ ৰণ=== ধীৰনাৰায়ণ ৰজাই এই কথা গম পাই যুদ্ধ কৰিবলৈ মন কৰে আৰু ১৫১৩ চনত লুইতে দি আহি দিখৌমুখত কোঠ পাতে। সেই সময়ত দিখৌ মুখ আজিৰ দিনৰ কাজিৰঙা‌ ওচৰত আছিল। চুতীয়া সেনাই দিখৌ মুখ অঞ্চলত পচলা গড় নিৰ্মাণ কৰে। তাৰ পৰা আগ বাঢ়ি আহি চেৰুৱাকটা অঞ্চলৰ নঙকামুঙ বিলৰ পাৰত কোঠ পাতে। চেৰুৱাকটাৰ পৰা এখিনি সেনা বৰনাঁৱত উঠি চিৰা আটি অঞ্চললৈ যায়। চুহুংমুঙে চাও-চুখ্ৰিং আৰু ৰাইলুঙীয়া গোহাঁইক সৈন্য দি চুতীয়াৰ বৰনাঁৱ ধৰিবলৈ সেনা পঠিয়াই। তাৰ পাছত তেওঁ চেৰুৱাকটাৰ চুতীয়া সেনাক আক্ৰমণ কৰে। চুতীয়া সেনাই শত্ৰুৰ শক্তিৰ অনুমান নাপায় যুদ্ধত পৰাজয় হব লগিয়া হয়। এই যুদ্ধত ৪ হাজাৰ চুতীয়া সৈনিক স্বহীদ হয় আৰু ৩ হাজাৰ বন্দী হয়। বন্দী সকলৰ মূৰ কাটি আহোম ৰজাই মুণ্ডমালা বান্ধিলে।<ref>Satsari Assam Buranji, p.57</ref> সাতসৰী বুৰঞ্জীৰ অনুসৰি চুতীয়া সেনা দিখৌমুখৰ পৰা উজাই আহিছিল আৰু ডিব্ৰুমুখৰ তিনিমুণি অঞ্চলত ৫ দিন পুণৰ এখন ৰণ হৈছিল, য'ত মাণিকচন্দ্ৰ বৰুৱা, ৰজাৰ ভায়েক ঢেলা আৰু বৰহুলৈ বৰুৱাই ভাগ লৈছিল। যুদ্ধত মাণিকচন্দ্ৰ বৰুৱাৰ গাত কাড় লাগিছিল আৰু বৰহুলৈ বৰুৱাকে প্ৰমুখ কৰি চুতীয়া সেনা পিছ হুঁহকি শদিয়ালৈ আহিলে। ডিব্ৰুমুখৰ এই যুদ্ধৰ কথা কিন্তু অন্য বুৰঞ্জীত উল্লেখ কৰা হোৱা নাই, গতিকে এয়া পাছত হোৱা দিহিংমুখৰ দ্বিতীয়খন ৰণৰ বৰ্ণনাও হ'ব পাৰে যিখনত চুতীয়া সেনা পৰাস্ত হোৱাৰ পাছত আহোম সেনাই ডিব্ৰুমুখত গড় নিৰ্মাণ কৰিছিল। যুদ্ধৰ পৰাজয়ৰ ফলত দিখৌ মুখত বাকী থকা চুতীয়া সেনা সেই অঞ্চলৰ পৰা ঘূৰি আহে আৰু পানবাৰী আহোমৰ হাতলৈ যায়। তাৰ পাছত ১৫১৯ চনত চুহুংমুঙ হাবুঙৰ পৰা দিহিংমুখ অঞ্চল লৈ আহে আৰু তাত এটা কোঠ/দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰে। তেতিয়াৰ দিহিংমুখ আজিৰ দিনৰ পশ্চিম মাজুলী অঞ্চল হয়।<ref>Satsari Assam Buranji, p.57</ref><ref>Goswami, Hemchandra, Purani Assam Buranji, p.40</ref> ===দিহিং-মুখৰ প্ৰথম ৰণ=== ১৫২০ চনত চুতীয়া সেনাই এইবাৰ আকৌ ভটিয়াই আহি আহোমৰ নতুনকৈ নিৰ্মিত দিহিংমুখৰ দুৰ্গ(মৌঙখ্ৰাঙ) আক্ৰমণ কৰে। যুদ্ধত চুতীয়া সেনা জয়ী হয় আৰু আহোম সেনাপতি খেনমোঙক মাৰি আহোম সেনাক সেই অঞ্চলৰ পৰা খেদি পঠিয়াই। ফলত দিহিংমুখৰ কোঠ চুতীয়াৰ হাতলৈ যায়।<ref>Satsari Assam Buranji, p.57</ref><ref>Purani Assam Buranji, p.40</ref> ==চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতন== ===নীতিপালৰ ৰাজত্ব=== ইয়াৰ পাছতে ১৫২২ চনত ধীৰনাৰায়ণ ৰজাই [[হাবুং]] অঞ্চলৰ (বৰ্তমান ঢকুৱাখনা) ব্ৰাহ্মণক ভূমি দান কৰি সাধনী আৰু নিতাই ৰাজ্য ভাৰ দিয়ে। ৰজা হৈ নিতায়ে নীতিপাল নাম লয়। ৰজা ধীৰনাৰায়ণে ৰাজ্য ভাৰ এৰি জামাতাক যুৱৰাজ পাতি, আপোন পুত্ৰ তিনি বছৰৰ শিশু সাধক নাৰায়ণক নীতিপালৰ হাতত সমৰ্পন কৰি দেশান্তৰিত হয়। সামান্য ‌চুতীয়া ল'ৰা ৰজা হোৱাত ৰাজবংশৰ ৰাজপাট দাবীদাৰ কোঁৱৰসকল স্বাভাৱিকতে ক্ষুণ্ণ ‌হৈ পৰে। এই লোক সকলে নিত্যপালক সিংহাসনচ্যুত কৰিবলৈ ষড়যন্ত্ৰত নামে। এই ষড়যন্ত্ৰৰ মূল নায়ক ধীৰনাৰায়ণ ৰজাৰ ভায়েক সুৰজিৎ ওৰফে সুৰধ্বজপাল আছিল। ষড়যন্ত্ৰ সফল নহ'ল। নীতিপালে তেওঁৰ বিশ্বাসী চোৰাংচোৱাৰ পৰা সকলো কথা জানিব পাৰি ষড়যন্ত্ৰত লিপ্ত বিষয়াক ভাঙি নতুন মন্ত্ৰী বিষয়া নিয়োগ কৰে। পূৰ্ব্বৰ পাত্ৰ মন্ত্ৰী গুচাই সামান্য পাত্ৰ-মন্ত্ৰী পাতি লʼলে। সূৰধ্বজপালক ধৰি আনিবৰ বাবে কাচিতৰা সেনাপতিক পঠায়। কিন্তু সুৰধ্বজ দেশ এৰি পলাই যোৱাত সেই কাম সম্ভৱ নহ'ল। নীতিপালৰ দিনত নাৰায়ণ নামৰ এজন বৰসেনাপতি আৰু ৰঘূবীৰ তথা কাচিতৰা সহসেনাপতি আছিল বুলি জনা যায়। কিন্তু সময়ত নীতিপালৰ শাসন দুৰ্বল হৈ পৰে। পূৰ্বৰ সাধাৰণ বংশৰ লগৰীয়া সকলক ৰাজ্যৰ বিষয়-বাব দিবলৈ ধৰাৰ ফলত সম্ভ্ৰান্ত বংশৰ লোকৰ বিশ্বাস আৰু আনুগত্য হেৰুৱাব লগা হয়। দোষ গুণৰ সুবিচাৰ নকৰি হকে-বিহকে প্ৰজাৰ ওপৰত উৎপীড়ন চলোৱাৰ বাবেই‌ [[নীতিপাল]] প্ৰজাৰ মাজত অনীতিপাল বুলি খ্যাত হৈ পৰে।<ref>Barua, Swarnalata, "Chutia jatir Buranji, p.594.</ref> ===দিহিং-মুখৰ দ্বিতীয় ৰণ=== চুতীয়া ৰাজ্যৰ দুৰৱস্থাৰ বাতৰি আহোম ৰজা [[চুহুন্মুং]]ৰ কাণত পৰিল। ফলত সেই বছৰৰ শেষৰ পিনে(১৫২২ চন) তেওঁ চুতীয়া ৰাজ্য আক্ৰমণ কৰে। প্ৰথমতে মাজুলীৰ নঙকঙমোঙ বীলৰ ওচৰলৈ আহি তেওঁ দিহিঙমুখত(বৰ্তমানৰ পশ্চিম মাজুলী অঞ্চল) কোঠ দি থকা চুতীয়াক আক্ৰমণ কৰিবলৈ সেনা পঠায়। যুদ্ধৰ নেতৃত্বত থকা বৰগোহাঁয়ে চুতীয়া সেনাক দিহিং মুখৰ পৰা পুবলৈ ঠেলি নিয়ে আৰু লাচাই-টাই নামৰ এজনক চুতীয়াৰ পৰা সংগ্ৰহ কৰা বৰ-নাঁৱত উঠাই ৰজাৰ ওচৰলৈ পঠায়। সেই সময়ত ৰজা বীলৰ পৰা আগ বাঢ়ি আহি চেৰুৱাকতা নামৰ অঞ্চল এটাত আছিল। চুহুংমুঙে লাচাই-টাইক যুদ্ধৰ খবৰ লয়। লাচাই-টাই ৰজাক জনাই যে চুতীয়া সৈন্য লুইত(টিলাও) নৈ‌ ওচৰৰ অঞ্চলৰ লগতে ডিব্ৰুমুখৰ(চোপ-নাম-টিফাও) পানীত কোঠ পাতি আছে।<ref>Deodhai Assam Buranji, p. 17.</ref> ইয়াৰ পাছতে হয়টো আগতে উল্লেখ কৰি অহা ডিব্ৰুগড় ৰণখন সংঘটিত হয়। ===ডিব্ৰু-মুখ/ডিব্ৰুগড়ৰ ৰণ=== ১৫২৩ চনৰ কাতি মাহত চুহুংমুঙৰ আদেশত ফ্ৰাচেনমুঙ বৰগোহাঁই আৰু কিঙলুন বুঢ়াগোহাঁই ৰাজমন্ত্ৰীয়ে নিজৰ সমস্ত সৈন্য বাহিনী লয় ডিব্ৰুমুখলৈ আগ বাঢ়ি আহি তাত এটা গড় নিৰ্মাণ কৰে। চুহুংমুঙে চৰাইদেউ লৈ আহি ভগৱানৰ ওচৰত বলি আগ বঢ়ায়। ১৫২৩ চনৰ আঘোণ মাহত চুহুংমুঙে সৈন্য বাহিনী লয় আগ বাঢ়ি চেঁচামুখত কোঠ দিয়ে। নীতিপালে গড় বন্ধাৰ খবৰ পাই শদিয়াৰ পৰা লাৰুপাৰা(বৰ্তমান চাবুৱাৰ ওচৰৰ) লৈ আগ বাঢ়ি আহে। তাৰ পৰা তেওঁ শত্ৰুক দেশৰ পৰা খেদিবলৈ বুঢ়া বৰুৱাৰ নেতৃত্বত ডিব্ৰুমুখ লৈ সৈন্য বাহিনী পঠিয়ায়। সম্ভৱতঃ এজন ডিব্ৰু উপত্যকাৰ শাসনকৰ্তা আছিল। চুতীয়া সেনাপতি জনে ৰজাৰ আদেশ মতে ডিব্ৰুগড় আক্ৰমণ কৰে। আনপিনে চুহুংমুঙেও ডিব্ৰুমুখলৈ আহি যুদ্ধত ভাগ লয়। ফ্ৰাচেনমুঙ বৰগোহাঁই আৰু কিঙলুন বুঢ়াগোহাঁই ৰাজমন্ত্ৰীয়ে একলগ হৈ পথে দি আগ বাঢ়ি চুতীয়াৰ নৌ বাহিনীক আক্ৰমণ কৰে। চুতীয়াৰ নৌ সেনাৰ নেতৃত্বত আছিল কাচিতৰা, চুলুকী চেতিয়া (GC Baruaৰ বুৰঞ্জীত এলেঙী চেতিয়া বুলি কোৱা হৈছে) আৰু বৰপাত্ৰ নামৰ তিনিজন সেনাপতি। বৰপাত্ৰ জন সম্ভৱতঃ সোৱণশিৰি উপত্যকাৰ তথা হাবুঙৰ শাসনকৰ্তা আছিল, যিজনক তামৰ ফলিত হাবুঙাধিপতি বৃহৎ পাত্ৰ বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। কাচিতৰা আছিল লুইত উপত্যকাৰ শাসনকৰ্তা। যুদ্ধত চুতীয়া সেনা পৰাস্ত হয়। পিছ দিনা চুহুংমুঙ ৰজাই গড়ত থকা সকলো মন্ত্ৰী ডাঙৰীয়া আৰু সেনাক লগত লৈ আগ বাঢ়ি সোণাৰী অঞ্চলত (বৰ্তমান কাকপথাৰ অঞ্চল) সোমায়। <ref>Deodhai Assam Buranji, p. 17.</ref> ===নীতিপালৰ সন্ধি প্ৰস্তাৱ=== ইয়াকে দেখি নীতিপালে আহোম ৰজা লৈ কটকীৰ সৈতে কিছুমান উপহাৰ পঠায়। উপহাৰ সমূহৰ মাজত আছিল সোণৰ কাণফুলী/কেৰু(তং-ৰু-খাম), সোণোৱালী‌ মেখেলা(চিন-খাম), কপাহী কাপোৰ(ফ্ৰা-নোন), ৰূপৰ বিচনা(থা-কা-ঙেন), পাটি, ইত্যাদি। সকলো উপহাৰ গ্ৰহণ কৰিও চুহুংমুঙে চুতীয়া ৰাজ সম্পদ(সোণ-ৰুপৰ মেকুৰী, সোণ-ৰুপৰ ছত্ৰ, ৰাজকীয় খাট আৰু ৰাজ দণ্ড), ১০টা দতাল হাতী, এজনী মাখুন্দী হাতী আৰু এজনী ছোৱালী বিচাৰি পঠায়। নীতিপালে ছোৱালী আৰু হাতী দিবলৈ মান্তি হয় যদিও ৰাজকীয় সম্পদ পূৰ্বপুৰুষৰ সম্পত্তি বুলি দিবলৈ নিবিচাৰে। ইয়াৰ বিপৰীতে এক মাহৰ পাছত সোণ-ৰুপৰ জাপি(কোপ-খাম-ঙেন), সোণৰ তেমি(খোপ-খাম), সোণৰ তোম(লিউ-খাম), সোণৰ ছত্ৰ (চাং-খাম), সোণৰ খাৰু(মাউ-খাম), সোণৰ ভৰিৰ খাৰু(খু-টিন-খাম), হাতী, ঘোঁৰা, হাতীৰ দাতৰ পাটি, কটাৰী আৰু পানীকমলী কাপোৰ দি পঠায়। সমান্তৰাল ভাৱে নীতিপালে লুইতৰ পাৰত এটা দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰিবলৈ লয় আৰু তাতে থাকে। দুৰ্গ নিৰ্মাণৰ কথা শুনি, ৰাজসম্পদ নাপায় আৰু লগতে উপহাৰৰ মাজত কটাৰী দেখি চুহুংমুঙ ৰজাই শদিয়াপুৰ আক্ৰমণ কৰিবলৈ নিৰ্ণয় কৰে।<ref>Deodhai Assam Buranji, p. 18.</ref> ===শদিয়াৰ ৰণ=== ১৫২৪ চনৰ বহাগত লুইত নৈ পাৰ হৈ শদিয়া(সধয়াপুৰ) আক্ৰমণ কৰে। [[ব'হাগ বিহু|ব'হাগ মাহৰ বিহুৰ দিনা]] [[শদিয়া]] আক্ৰমণ কৰা হৈছিল। বিহুৰ দিনা শদিয়াৰ চাৰি শালত বৰ-বলি আয়োজন কৰা হয়, যʼত [[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]] পূজাৰীৰ বাহিৰে অন্য লোকে হাতত অস্ত্ৰ লোৱাতো বৰ্জিত আছিল। আজিও এই বৰবলিৰ নিয়ম শদিয়া অঞ্চলৰ থান সমূহত পালন কৰা হয়। সেই সময়ত সৌমাৰ খণ্ডত একমাত্ৰ চুতীয়া সকলৰ মাজত হে খাৰ-বাৰুদ বা হিলৈ-বৰটোপৰ প্ৰচলন আছিল। সেই বাবে হয়তো আক্ৰমণকাৰী সকলে বিহুৰ বতৰত আক্ৰমণ কৰিবলৈ নিৰ্ণয় কৰি লৈছিল। বুৰঞ্জী সমূহৰ মতে সেই সময়ত নীতিপালে পুখুৰী এটাও খন্দাই আছিল। শদিয়াৰ দুৰ্গত কৰা আক্ৰমণ সহিব নোৱাৰি নীতিপাল চন্দনগিৰি লৈ গুচি আহে আৰু কাচিতৰা দৈথাং পৰ্বতত উঠে।<ref>Deodhai Assam Buranji, p. 19.</ref> ===চন্দনগিৰি আৰু দৈথাং পৰ্বতৰ ৰণ=== চুহুংমুঙে শদিয়াৰ বৰনগৰত থাকি ফ্ৰাচেংমুঙ বৰগোহাঁই আৰু কিঙলুন ৰাজমন্ত্ৰীক(বুঢ়াগোহাঁই) চন্দনগিৰি লৈ আক্ৰমণ কৰিবলৈ পঠায়। আনহাতে কনচেং ধনুদাৰী গোহাঁইক (চাও-চঙ কুঙ-ৰিণ) কাচিতৰাৰ লগত যুঁজিবলৈ দৈথাং পৰ্বতলৈ পঠায়। ইফালে চুতীয়া ৰজাৰ তামুলী গজৰাই বৰুৱাক আহোম বাহিনীয়ে বন্দী কৰে‌ আৰু চুতীয়া ৰজা ৰাণীৰ আত্মগোপন স্থান প্ৰকাশ কৰিবলৈ বাধ্য হয়।<ref>Bhuyan, S.K.,''Assam Buranji(SM)'',p.10</ref> পিছত তেওঁ আহোম বিষয়াসকলক জনাইছিল যে চুতীয়া ৰজা ৰাণীয়ে চন্দনগিৰিৰ এটা পাহাৰীয়া নৈৰ ওচৰত আশ্ৰয় লৈছে। চন্দনগিৰি পৰ্বতত উঠিবৰ কাৰণে আহোম সেনাই আপ্ৰাণ চেষ্টা চলাইও সফল নহয়। চুতীয়া সেনাই ওপৰৰ পৰা শিল বগৰাই আৰু দলিয়াই বহুতো আক্ৰমণকাৰীৰ বধ কৰে। সাতসৰী আৰু অসম বুৰঞ্জীৰ (SM)ৰ পৰা জনা যায় যে সেই সময়ত [[সতী সাধনী|সাধনী ৰাণী]] গৰ্ভৱতী আছিল। GC Baruaৰ আহোম ভাষাৰ বুৰঞ্জীত ৰাণী/কোঁৱৰী গৰাকীক‌ নাঙ-লুং কোৱা হৈছে। লগতে উল্লেখ আছে ৰজা আৰু তেওঁৰ পুত্ৰ। যিহেতু নাঙ-লুঙৰ অৰ্থ ৰাণী নে‌ কোঁৱৰী সঠিক কয় ক'ব নোৱাৰি গতিকে এই তিনি গৰাকী লোক নাইবা ধীৰনাৰায়ণ, সাধনী আৰু নীতিপাল/সাধকনাৰায়ণ বা নীতিপাল, সাধনী আৰু তেওঁৰ পুত্ৰ হ'ব পাৰে। উল্লেখযোগ্য যে নীতিপাল সাধনীৰ বিয়া ১৫১২ৰ আগতেই হৈ গৈছিল কাৰণ অসম বুৰঞ্জী(SM)ৰ অনুসৰি ১৫১৩ চনত ধীৰনাৰায়ণক আহোমৰ বিষয়ে তেওঁৰ জোঁৱায়েকে খবৰ দিছিল। সাধনী আৰু নীতিপালৰ‌ লগতে ১২০ গৰাকী কোঁৱৰীয়েও শিলা কুচাই বিৰোধী পক্ষৰ সৈনিকক মাৰে। আহোম সৈন্য চন্দনগিৰি পৰ্বতত উঠিবলৈ সক্ষম নহৈ পিছুৱাই আহিব লগাত পৰে আৰু এজন চুতীয়া সৈনিকক লগত ধৰি আনে। ইয়াৰ পাছত আক্ৰমণকাৰী সকলে ৰননীতি কৰি পৰ্বতৰ তিনিফালে বেৰি ধৰিব লয়। চাও ৰু-পক আৰু কিছু লোক ঘিলা গছৰ সহায়ত চন্দনগিৰি পাহাৰত উঠিল, কিন্তু মানুহ নেদেখিলে। আগ বাঢ়ি গৈ এখন গাঁও পালে আৰু তাত দুকুৰিমান মানুহ দেখিলে। চুতীয়া বুৰঞ্জী অনুসৰি ফ্ৰাচেংমুঙ বৰগোহাঁই কিছু লোকক ঘিলা গছত উঠি [[ঢোল]] বজাবলৈ আদেশ দিয়ে। হয়তো এই সকল আগতে ধৰি অনা‌ চুতীয়া বন্দী আছিল। আগৰ দিনত ঢোল বজোৱাটো যুদ্ধত জয়ৰ প্ৰতীক আছিল। ঢোল বজাই বিজয়ৰ কথা জনাই দিয়া হয়। সেই বাবে পাহাৰৰ ওপৰত উঠি থকা ৰজা ৰাণীয়ে বিহুৰ বতৰত ঢোলৰ মাত শুনি বাহিৰলৈ উলাই আহে আৰু তিনিও ফালৰ পৰা শত্ৰুৰ আক্ৰমণৰ বলি হয়। নীতিপালক আহোম সেনাই বৰদ্বাৰত দেখিলে। তথাপিও চুতীয়া সেনানী যি সকল আছিলে সেই সকলে আকৌ শিল দলিয়াই কিছু শত্ৰুক মাৰিলে।নীতিপালে শত্ৰুৰ গালৈ কাড় মাৰিবলৈ লয় যদিও বিৰোধী পক্ষৰ জানমোঙখাম হাতীবৰুৱাৰ (ফু-কে-চং) কাড় লাগি মৃত্যু বৰণ কৰে। সাধনীয়ে নিজৰ মহিলা সৈন্য বাহিনীক লগত লয় যুঁজ দিয়ে যদিও শেষত পৰাস্ত হৈ চন্দনগিৰিৰ পৰা জাপ মাৰে। প্ৰায় সংখ্যক বুৰঞ্জীত সাধনীয়ে আত্মবলিদান কৰিছিল বুলি আছে যদিও গোপাল চন্দ্ৰ বৰবৰুৱাৰ টাই ভাষাৰ বুৰঞ্জীত ৰাণীৰ (নাঙ-লুং) গাত যাঠি লাগিছিল বুলি উল্লেখ আছে। যিকি নহওক এই তথ্য পৰাও ৰানী সাধনীয়ে আত্মসমৰ্পণ নকৰি শত্ৰুৰ বিৰুদ্ধে যুঁজ দিয়াৰ কথাহে পোহৰলৈ আনে, কাৰণ আত্মসমৰ্পণ কৰা হ'লে তেওঁক যাঠি মাৰি আক্ৰমণ কৰা নহ'ল হয়। আনপিনে কাচিতৰাক কনচেঙে দৈথাং পৰ্বতত পৰাস্ত কৰে। <ref>Deodhai Assam Buranji, p. 19.</ref> [[File:Statue of Queen Sadhani Narayan.jpg|thumb|চুতীয়া বংশৰ শেষ ৰাণী বীৰাঙ্গনা সাধনী নাৰায়ণীৰ প্ৰতিমূর্তি]] ==ৰাজ্য পতনৰ পৰবৰ্তী পৰিস্থিতি== চুতীয়া ৰজা নীতিপাল, তেওঁৰ পুত্ৰ আৰু কাচিতৰা তিনিওৰে মূৰ চন্দগিৰি আৰু দৈথাঙৰ পৰা কাটি আনি শদিয়াত থকা চুহুংমুঙৰ আগত প্ৰস্তুত কৰা হয়। দেওধাই বুৰঞ্জীৰ মতে সাধনীৰ মূৰটো কাটি অনা হৈছিল। ৰজা আৰু পুত্ৰৰ মূৰ কেইটা নচোৱাই পৰ্বতত মুণ্ডামালা বান্ধি শেষত চৰাইদেউৰ শালৰ খটখটিত পোতি থোৱা হয়। অসম বুৰঞ্জী(SM)ৰ মতে আহোম সেনাই সাধনীৰ মৃত শৰীৰৰ পৰা কঁকালত পিন্ধা সোণৰ কঙ্কালি লয় আনি শদিয়াৰ থানলৈ আনিছিল, কিন্তু তাত কিছুমান চুতীয়াই আক্ৰমণ কৰি লাপিত ফাংত্যাং দেওধাই নামৰ এজনক বধ কৰিছিল। Edward Gaitৰ‌ A History of Assamত উল্লেখ কৰা‌ মতে ৰাণীৰ মৃত্যু যাঠী লাগ হৈছিল। GC Baruaৰ Ahom Buranjiত ৰাণীৰ(নাঙ-লুং) বিষয়ে দিয়া আছে যদিও এই অংশৰ অনুবাদ দিয়া হোৱা নাই। অংশটোত "টিং" শব্দৰ উল্লেখ চাই ক'ব পাৰি যে ইয়াতো ৰাণীৰ গাত "যাঠী" লগাৰ কথাই উল্লেখ আছে। "পুৰণি অসম বুৰঞ্জীৰ অনুসৰি কোঁৱৰী কিছুমানক কাটিছিল আৰু কিছুমানক ধৰি আনিছিল<ref>Goswami, Hemchandra,"Purani Assam Buranji, p. 42</ref>। অন্য বুৰঞ্জী সমূহত এই অংশত ৰানী সাধনীৰ(নাঙ-লুং) কথ উল্লেখ কৰা হোৱা নাই। ===চুতীয়া ৰাজ্যত পোৱা সম্পদ=== চুতীয়া ৰাজ্যৰ পৰা কমাৰ, সোণাৰি, কমাৰ, কুমাৰ, কহাৰ, তাতি, খনিকৰ, বাঢ়ৈ, বামুণ, কায়স্থ, গণক, কলিতা, ইত্যাদি বহুতো ভিন্ন ভিন্ন‌‌ বৃক্তিকৰ লোক পোৱা‌ গৈছিল। ইয়াৰ বহুতো লোকক ৰজাই নিজৰ ৰাজধানী লৈ লয় আনে।‌ চুতীয়াৰ বাহিৰে মিচিং‌,‌ দেউৰী, কিছু মৰাণ আৰু কোচ জনগোষ্ঠীৰ লোকো চুতীয়া ৰাজ্যৰ নাগৰিক আছিল। তাৰে চুতীয়া ৰাজ্যৰ মিচিং সকলক "চুতীয়া মিৰি" কোৱা‌ হৈছিল যি‌ সকল আজিৰ দিনৰ বাৰগাম মিচিং যেনে দলে, পেগু, পায়েং, টাইদ, ইত্যাদি। চুতীয়া ৰজাৰ শুকান মাংসৰ ভৰালী জন কোচ লোক আছিল। তিনি হাজাৰ চুতীয়া কমাৰক চুহুংমুঙ ৰজাই যোৰহাট জিলাৰ বছাৰ পিনে আৰু তাৰে উজনি অঞ্চলত বহুৱাইছিল<ref>Sarma, Benudhar, ''Maniram Dewan, p.287</ref>। বন্দী হোৱা লোকৰ পৰা বিভিন্ন "চেতিয়া" খেল/বংশও সৃষ্টি কৰা হয়। ইয়াৰ বাহিৰে শদিয়াত বহুতো সম্পদ যেনে সোণৰ মাইহাং, কেকুৰা দোলা,‌‌ কলাই খাৰ,‌‌ সোণৰ তিনিচুকীয়া সিংহাসন, খাট, ভোগজৰা, বেলা, জাপি, পিকদান, আৰোৱান, দবা, কালি, হিলৈ, বৰটোপ (মিঠাহুলোং),‌ হিলৈ-তোলা চৰা নাও, চুতীয়া ধেনু, বৰধেনু, বাৰু-বৰ্চা, ইত্যাদি পোৱা গৈছিল। বহুতো ঘোৰা, গৰু-মʼহ আৰু হাতীও লাভ কৰা হৈছিল। সম্পদ সমূহ শদিয়াৰ পৰা দিহিং নৈয়ে দি ৰাজধানী‌ লৈ অনা হয় ‌আৰু পাছলৈ চাৰিং অঞ্চলত ৰখা হয়। এখিনি চুতীয়া লোকক চাৰিঙত পাতি নাওবৈচা খেল সৃষ্টি কৰে,‌ য'ৰ পৰা পাছলৈ শেনচোৱা, তাঙোন ধৰা, বচোৱাল বোৱা, ইত্যাদি খেলৰ সৃষ্টি হয়। এই নাওবৈচা সকলে চুতীয়া ৰাজ্যৰ পৰা পোৱা চৰানাও চলাই। একেধৰণে এখিনি লোকক লয় হিলৈধাৰী ফৈদ গঠন কৰা হৈছিল। চুতীয়া ৰাজ্য দখল কৰা পাছত আহোম সকলে প্ৰথম বাৰৰ বাবে মিৰি, মিচিমি, আবৰ, দফলা, ইত্যাদি পাহাৰীয়া জাতিৰ সম্পৰ্কত আহে।<ref>Satsari Assam Buranji,p.14, 61</ref> ===চুতীয়া ভূমিৰ বিতৰণ=== শদিয়া ৰাজধানী শাসন কৰিবলৈ ফ্ৰাচেংমুঙ বৰগোহাঁইক তিনিশ সৈনিক দিয়া হৈছিল। শদিয়া আৰু দিহিং অঞ্চলত নতুনকৈ আহোম ৰাজ্যৰ মানুহ আনি থাকিবলৈ দিয়া হয়। ‌চুতীয়া ৰাজ্যৰ প্ৰদেশ সমূহ ভাল দৰে শাসন কৰিবলৈ বহুতো নতুন পদবী সৃষ্টি কৰা হয়। ১৫২৬ চনত চাওচেং কুঙৰিন (ধনুধৰিয়া গোহাঁই)‌ কনচেঙক থাওমৌঙ মৌঙ-তেও (ভটিয়লীয়া গোহাঁই বা নামনিয়াল সন্দিকৈ<ref>Satsari Buranji, p.62</ref>) পতা হয়। এইজনক হাবুঙ অঞ্চলত ৰখা হয় আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ উত্তৰ পাৰৰ বিশ্বনাথৰ, লখিমপুৰ আৰু ধেমাজি শাসন কৰিবলৈ দিয়া হয়।‌ একেই বছৰতে থাওমৌঙ বানলুং (বানলুঙীয়া গোহাঁই) খেওখেনক থাওমৌঙ লৌঙ-ক্লং (দিহিঙীয়া গোহাঁই)‌ পতা‌ হয়। সেই‌ সময়ত দিহিং নৈ পাটকাইৰ পৰা ডিগবৈ, দিহিং-পাটকাই অৰণ্য, তিপাম,‌ নাহৰকটীয়া, মৰাণহাট, চেপন, বকতা, চৰগুৱা হৈ ব্ৰক্ষ্মপুত্ৰৰ সমান্তৰাল ভাৱে বৈ গৈ পশ্চিম মাজুলী/বোকাখাত অঞ্চলত ব্ৰক্ষ্মপুত্ৰত পাৰিছিল। এইজন গোহাঁইক দিহিং প্ৰদেশ অৰ্থাৎ মাজুলী, উত্তৰ শিৱসাগৰ, ডিব্ৰুগড় আৰু দক্ষিণ তিনিচুকীয়া লৈকে শাসন‌ কৰিবলৈ দিয়া হয়। ১৫২৬ চনত হোৱা চুতীয়া বিদ্ৰোহৰ ফলত ডিব্ৰুগড়ত নতুন এখন প্ৰদেশ গঠন কৰি ১৫২৭ত চাওলুং চুলিঙক শাসনকৰ্তা হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়, যাতে ১৫২৬ৰ দৰে শদিয়া অঞ্চলত পুনৰ বিদ্ৰোহ হ'লে ডিব্ৰু প্ৰদেশৰ সেনাই শদিয়া বাহিনীৰ সহযোগ কৰিব পাৰে। ইয়াৰ উপৰিও একেই‌ সময়তে কিংলুন বুঢ়াগোহাঁইক "থাও-মুঙ-বঙেন" পাতি তিনিচুকীয়া অঞ্চল শাসন(সোণাৰীৰ পৰা লুইতৰ লৈকে) কৰিবলৈ দিয়া হয়। শদিয়াৰ মহং (নগা পাহাৰৰ মহঙতকৈ পৃথক) অঞ্চলৰ লোণৰ খাট ৰক্ষা কৰিবলৈ "থাও-মুঙ-বক্লাঙ" বা‌ হাটখোৱা গোহাঁই নিযুক্ত কৰা হৈছিল। বুৰঞ্জীৰ পৰা জনা যায় যে ১৫২৯ চনত হোৱা চুতীয়া বিদ্ৰোহত দুয়োজন গোহাঁই (ফ্ৰাচেংমুঙ বৰগোঁহাই আৰু কিংলুন বুঢ়াগোহাঁই) একেলগে শদিয়া-তিনিচুকীয়া অঞ্চলতে শাসন কৰি আছিল। একেই বছৰৰে(১৫২৭) শেষৰ পিনে কনচেঙক ভটিয়লীয়া গোহাঁইৰ পৰা নতুন পদবী‌ "চাও-চেঙলুং"‌(ৰাজমন্ত্ৰী) দিয়া হয়<ref>Barua, Gopal Chandra, ''Ahom Buranji'', p.61</ref>। পূৰ্বতে ৰাজমন্ত্ৰী পদবীটো বৰগোঁহাই বা বুঢ়াগোহাঁই এজনক দিয়া হৈছিল। ৰাজমন্ত্ৰী পাতি চুহুংমুঙে কনচেঙক দুয়োজন‌ গোহাঁইৰ লগত একেই শাৰিতে ৰাখি সমমৰ্যাদা দিছিল। চুতীয়াৰ বৰপাত্ৰ পদবীটো চুহুংমুঙৰ‌ দিনটো অব্যাহত আছিল। চুক্লেংমুঙ(চুহুংমুঙৰ পুত্ৰ) ৰজাৰ দিনত চুতীয়াৰ বৰপাত্ৰ এজনৰ সমৰ্থন পাই হাবুঙৰ ব্ৰাহ্মণ মুখিয়াল এজনে বিদ্ৰোহ কৰে। ফলত যুদ্ধ এখন হয় য'ত বৰপাত্ৰ জনৰ মৃত্যু হয় আৰু ব্ৰাহ্মণজন বেহাৰলৈ পলাই যায়<ref> সুকুমাৰ মহন্তৰ ঘৰত পোৱা অসম বুৰঞ্জী, ২৫ পৃষ্ঠাত আছে-"সেই সময়ত ৰজা দাই ধৰিলে, বোলে-'চুটিয়া মাৰি ভূঞা বিলাকক মাৰি-কাটি বুপা ৰজায়ে ময়েহে ৰাজ্য লৈছো। বামুণে যে ৰজা‌ হয় চুটিয়াৰ বৰপাত্ৰকনো কিহলৈ থৈছোঁ?' এহি বুলি বৰপাত্ৰক মাৰিলে, বামুণকো ‌মাৰিব চালে, সপুত্ৰবান্ধৱে বেহাৰলৈ পলাই গেʼল। " </ref>। এই বৰপাত্ৰ জন হয়টো পুৰণি চুতীয়া বৰপাত্ৰ জনেই আছিল (ডিব্ৰাৰুগড় ৰণত আত্মসমৰ্পণ কৰিব পাৰে) বা‌ একেই পৰিয়ালৰ লোক আছিল‌‌। তেওঁৰ মৃত্যুৰ পাছতে হয়টো "চাও-চেঙলুং" আৰু "বৰপাত্ৰ" উপাধি দুটা মিলি "বৰপাত্ৰগোঁহাই" হিচাপে জনাজাত হয়।<ref>[https://www.jstor.org/stable/3516963?read-now=1&seq=18#page_scan_tab_contents Guha, Amalendu, ''The Ahom Political System: An Enquiry into the State Formation Process in Medieval Assam (1228-1714)'',p. 20,''It appears that the noble designation of Barpatragohain was borrowed from the civil list of Habung where the local ruler, a dependent of the Chutia king, had the title of Vrihatpatra''.]</ref> এই‌ সকলো কথাৰ পৰা সহজে ধৰিব পাৰি যে চুহুংমুঙে পূৰ্বৰ চুতীয়া বিষয়া সকলৰ ঠাইতেই একো একোটা নতুন পদবী গঠন কৰিছিল। চুতীয়া বৰপাত্ৰৰ ঠাইত প্ৰথমতে ভটিয়লীয়া গোহাঁই আৰু পাছলৈ বৰপাত্ৰ গোহাঁই, মাণিক চন্দ্ৰ বৰুৱাৰ ঠাইত দিহিঙীয়া গোহাঁই, ডিব্ৰুৰ বুঢ়া বৰুৱাৰ ঠাইত চাওলুং চুলিঙ আৰু শদিয়া-তিনিচুকীয়াত কাচিতৰা বৰুৱা বা ৰজাৰ ঠাইত দুয়ো প্ৰমুখ গোহাঁই। ইয়াৰ পাছত দিহিঙৰ পাৰৰ বকতাত নতুন ৰাজধানী এখন নিৰ্মাণ কৰা হয়।<ref>Ahom Buranji(GC Barua), p.64</ref> [[File:Old course of Dihing river.jpg|thumb|মেপত দিহিং নৈৰ‌ ১৬ শতিকাৰ পুৰণি সুতি দেখোৱা হৈছে। এই সময়ত চৰগুৱা, বকতা, নামৰূপ আৰু তিপাম দিহিঙৰ দক্ষিণ পাৰত অৱস্থিত আছিল]] ===চুতীয়া ৰাজ্যৰ হিলৈ-বৰতোপৰ প্ৰচলন=== হিলৈ-বৰতোপ চুতীয়া ৰাজ্যৰ এক মূল্যৱান উন্নত অস্ত্ৰ আছিল। এই ৰাজ্যৰ হিলৈ-বৰতোপৰ প্ৰচলনৰ কথা বহুতো ঐতিহাসিক তথ্য পোৱা যায়। বুৰঞ্জী সমূহত উল্লেখ কৰা মতে আহোম ৰজাই চুতীয়া ৰাজধানী শদিয়াৰ পৰা আন সম্পদৰ লগতে হিলৈ<ref>Bhuyan, S.K,"Deodhai Assam Buranji", p. 126</ref><ref>Bhuyan, S.K,"Assam Buranji(SM), p.10</ref><ref>হিতেশ্বৰ বৰবৰুৱা, আহোমৰ দিন, p.49</ref> আৰু হিলৈ তোলা চ'ৰানাও উদ্ধাৰ কৰিছিল।<ref>Phukan, Kasinath Tamuli, "Assam Buranji",p.17-18</ref> মনিৰাম‌ দেৱানৰ লেখনীৰ মতে "মিঠা হুলং" বৰটোপ টো চুতীয়া সকলৰ পৰা লোৱা হৈছিল।<ref>Sharma, Benudhar.''Maniram Dewan, p.289.''</ref> তেওঁ লিখিছে, ''"ওপৰত যিকেইটা তোপৰ নাম দিয়া হৈছে তাৰ ভিতৰত মিঠাহোলোং বোলাবিধ পোন-প্ৰথমতে দিহিঙ্গীয়া ৰজাই চুতীয়া ৰজাৰ পৰা পায়।"'' চুতীয়া ৰাজ্যৰ পৰা দিহিঙ্গীয়া ৰজাই ৩০০০ চুতীয়া কমাৰক গোলাঘাট-যোৰহাট জিলাত সংস্থাপিত কৰি বৰটোপ-হিলৈ, ইত্যাদি বনাবলৈ আদেশ দিছিল। মনিৰাম দেৱানে উল্লেখ কৰিছে,‌ ''"তেওঁ বিলাকৰ(চুতীয়াৰ) পৰা ভালেমান দোলা, কালী,...,হিলৈ আৰু কলাই খাৰৰ(gunpowder) বাদেও অসংখ্য কমাৰ কাম কৰা মানুহ বন্দী কৰি আনে। ৰজাই তেওঁবিলাকৰ কিছুমানক বচাৰ পিনে আৰু কিছুমানক উজনিৰ পিনে বহুৱালে আৰু কমাৰ শাল পতাই লো-দা-কটাৰী, হিলৈ, বৰতোপ আদি গঢ়িবলৈ আহিলাপাতি যতাই দিলে। তেওঁ বিলাকৰ ভিতৰত কামৰ ভাল-বেয়া চাবলৈ হাজৰিকা, শইকীয়াও পাতি দিলে।‌ দিহিঙ্গীয়া ৰজাৰ দিনৰ পৰাহে অসম ৰাজ্যত(আহোম ৰাজ্যত) কমাৰৰ খেল আৰু ব্যৱসায় চলন্তি হয়। দিহিঙ্গীয়া ৰজাৰ দিনত অসমত ৩০০০ কমাৰ আছিল।"'' ইতিহাসবিদ হিতেশ্বৰ বৰবৰুৱাই নিজৰ গ্ৰন্থ "আহোমৰ দিন"ত উল্লেখ কৰা মতে চুহুংমুঙৰ দিনত চুতীয়াৰ পৰা বৰতোপ-হিলৈ অধিকাৰ কৰাৰ পাছৰপৰাহে আহোম ৰজাসকলে অসমত আগ্নেয় অস্ত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ ধৰে।<ref>হিতেশ্বৰ বৰবৰুৱা, আহোমৰ দিন, p.451</ref> চুতীয়াৰ পৰাজয়ৰ পাছত গৌড় ৰাজ্যৰ সেনাই ১৫২৭ আৰু ১৫৩২ত দুবাৰকৈ অসম আক্ৰমণ কৰিছিল। এই যুদ্ধত গৌড় সেনাই হিলৈ-বৰটোপ ব্যৱহাৰ কৰিছিল যদিও আহোম সেনাই কেৱল ধেনু কাঁড় হে ব্যৱহাৰ কৰিছিল। অৱশ্যে এই যুদ্ধতো আহোম সেনাই বহুতো হিলৈ-বৰটোপ উদ্ধাৰ কৰিছিল‌।<ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji", p. 61-68</ref> ১৫৩৬ চনত নগা বিৰুদ্ধে হোৱা ৰণত প্ৰথম বাৰৰ বাবে আহোম সৈন্যৰ হাতত বৰটোপ থকা কথা উল্লেখ পোৱা যায়।<ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji", p. 75</ref> তদুপৰি আহোম সেনাই ১৬১৭ চনত মোগলৰ বিৰুদ্ধে হে প্ৰথম বাৰৰ বাবে হিলৈ-বৰটোপ ব্যবহাৰ কৰিব লৈছিল বুলি জনা যায়<ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji", p. 75</ref>। নাওবৈচা ফুকনৰ বুৰঞ্জীত উল্লেখ কৰা মতে খোৰা ৰজাৰ দিনত(১৫৫২-১৬০৩) প্ৰথম বাৰৰ বাবে চুতীয়া লোকক নিযুক্তি দি হিলৈদাৰী ফৈদ গঠন কৰা হৈছিল।<ref>নাওবৈচা ফুকনৰ বুৰঞ্জী, p.55</ref><ref>The Chutiyas being expert warrior knew the use of matchlocks. After their subjugation, the Chutiyas were, therefore engaged in manufacturing matchlocks and they became prominent in the ''Hiloidhari-Khel'' (guild for manufacturing matchlocks)"{{harvcol|Dutta|1985|p=30}}</ref> হেমকোষ অভিধানত চুতীয়া সকলৰ হিলৈক "চুতীয়া হিলৈ" বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। বৃটিছৰ ১৮৯১ চনৰ লোকপিয়লত "হিলেদাৰী"ৰ বাহিৰেও "চুতীয়া-হিলৈদাৰী" বুলি এটা পৃথক খেল/শ্ৰেণীৰ উল্লেখ কৰা হৈছে। এই সকলে হয়টো ৰণত "চুতীয়া হিলৈ" ব্যৱহাৰ কৰিছিল।<ref>[https://books.google.co.in/books?id=YvV-VI_2YRkC&pg=PR67&dq=sutiyahilaidari&hl=en&newbks=1&newbks_redir=0&source=gb_mobile_search&sa=X&ved=2ahUKEwiiqITCufiRAxXdwTgGHeU5KJcQ6AF6BAgJEAM#v=onepage&q&f=false Census of India 1891, p. 17]</ref> ==চুতীয়া বিদ্ৰোহ== ১৫২৪ চনত চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতন হৈছিল যদিও চুতীয়া সকলৰ মনৰ পৰা স্বাধীনতা আৰু স্বৰাজৰ আশা নাইকিয়া হৈ যোৱা নাছিল। চিৰদিন স্বাধীন হৈ থকা চুতীয়া সকলে বীৰাঙ্গণা ৰাণী সাধনীৰ আত্মোৎসৰ্গৰ কথা সোঁৱৰি পুনৰ জাগ্ৰত হৈ উঠিল আৰু বিদ্ৰোহ ঘোষণা কৰিলে। এই বিদ্ৰোহ ১৫২৭ চনৰ পৰা ১৭০০ শতিকাৰ শেষ ভাগৰ লৈকে চলিছিল। ১৭৭০ দখকৰ মায়ামৰা বিদ্ৰোহে জাতিটোৰ শেষ বিদ্ৰোহ বুলি কব পাৰি যাৰ ফলত সকলো নহলেও এটা অংশয়ে স্বাধীন হৈ নিজৰ ৰাজ্য গঠন কৰিছিল। চুতীয়া ৰাজ্যৰ ৰাজধানী শদিয়া ধ্বংস হোৱাৰ ফলত বহুতো ৰাজকোঁৱৰ আৰু সম্ভ্ৰান্ত পৰিয়ালৰ লোকে পাহাৰীয়া মিচিং, মিচিমি জাতিৰ লোক সকলৰ মাজত আশ্ৰয় লৈছিল আৰু প্ৰথম বিদ্ৰোহ এই সকল লোকে আৰম্ভ কৰিছিল। এই কথা কোচ ৰজা সকলৰ দৰং ৰাজ বংশাৱলীতো উল্লেখ কৰা হৈছে। <poem>"পূৰ্বে চুটিয়াৰ ৰজা সিঠাৱে আছিল। অন্যায়ে অসম ছল কৰিয়া মাৰিলে॥ যিমতে মাৰিল তাৰ শুনিয়ো কাহিনী। বলে নপাৰিয়া স্বৰ্গী ৰাজা মনে গুণি॥ ৩৬৪ ... তাৰ পুত্ৰ ভাই যত সকলে পলাইল। মিৰি মিচিমিত পশি প্ৰাণক ৰাখিলা॥ চুটিয়াৰ ৰাজাক মাৰিয়া ছলে বলে। লৈলা সেহি ৰাজ্যক অসমে কৌতূহলে॥ ৩৭১</poem> ===১৫২৬ চনৰ বিদ্ৰোহ, শদিয়া=== চুতীয়া সকলে প্ৰথম বিদ্ৰোহ ১৫২৬ চনৰ ফাগুন মাহত ৰাজধানী শদিয়াত ঘোষণা কৰিছিল, অৰ্থাৎ ৰাজ্য পতনৰ ৩ বছৰৰ পাছত। বিদ্ৰোহ দমন কৰিবলৈ আৰু ফ্ৰাচেংমুং বৰগোহাঁইক সহযোগ কৰিবলৈ দিহিঙীয়া গোহাঁইক পঠিওৱা হৈছিল। যুদ্ধত বিদ্ৰোহী সকলৰ হাতত ফ্ৰাচেংমুং বৰগোহাঁইৰ হাতী প্লাইপাম আৰু দিহিঙীয়া গোহাঁই মৰা পৰিছিল। কিন্তু শেষ পৰ্যায়ত বিদ্ৰোহী সকল পৰাজিত হৈ উভতি যাবলৈ বাধ্য হ'ল। এই বিদ্ৰোহৰ ফলত চুহুংমুঙ ৰজাই বহুতো প্ৰশাসনীয় পৰিবৰ্তন কৰিবলৈ বাধ্য হৈছিল। ১৫২৭ চনৰ জেঠ মাহত, ডিব্ৰুগড় অঞ্চলত নতুন এখন প্ৰদেশ গঠন কৰি তাত চাওলুং চুলিঙক শাসনকৰ্তা হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হৈছিল, যাতে শদিয়া অঞ্চলত পুনৰ বিদ্ৰোহ হ'লে ডিব্ৰু প্ৰদেশৰ সেনাই শদিয়া বাহিনীৰ সহযোগ কৰিব পাৰে। ইয়াৰ উপৰিও কিংলুন বুঢ়াগোহাঁইক "থাও-মুঙ-বঙেন" পাতি পশ্চিম শদিয়া অঞ্চলত (তিনিচুকীয়াৰ সোণাৰিৰ(কাংখাম) পৰা লুহিত নদীৰ গুৰি লৈকে) শাসন কৰিবলৈ দিয়া হ'ল। ===১৫২৯ চনৰ বিদ্ৰোহ, শদিয়া=== প্ৰথম বিদ্ৰোহৰ দুবছৰ পাছতে ১৫২৯ চনৰ পুহ মাহত শদিয়াৰ চুতীয়া সকলে আকৌ মুৰ দাঙি উঠিলে। এইবাৰ চুহুংমুঙ ৰজাই ফ্ৰাচেংমুঙক সহযোগ কৰিবলৈ চাও চুক্লান (তিপামৰ পৰা) আৰু কিংলুনক সহযোগ কৰিবলৈ চাওলুং চুলিঙক (ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা) পঠিয়ালে। ইয়াৰ পাছত চুহুংমুঙে চুক্লেংমুঙ ৰাজকোঁৱৰক ৰাজধানীত ৰাখি সকলো বিষয়ববীয়াৰ সৈতে নিজে শদিয়া আহি উপস্থিত হয়। লুহিতৰ পাৰত, ডিবাং নৈৰ পাৰত, মাৰানকাও, চন্দনগিৰি পৰ্বত, দৈথাং পৰ্বত, ইত্যাদি বিভিন্ন ঠাইত কেইবাখনো যুদ্ধ হয়। প্ৰথম পৰ্যায়ত বিদ্ৰোহী সকলে চাও চুলিঙক ধৰি নিবলৈ সক্ষম হৈছিল কিন্তু পাছৰ পৰ্যায়ত এৰি দিলে। বহু মাহ যুদ্ধ লগা পাছত শেষত বিদ্ৰোহী সকল পৰাজিত হ'ল। যুদ্ধত লাভ কৰা সকলো ধন আৰু সম্পত্তি ৰজা আৰু মন্ত্ৰী সকলে নিজৰ মাজতে ভাগ কৰি ল'লে আৰু ৰজাই বৰগোহাঁই আৰু বুঢ়াগোহাঁইক শদিয়াত ৰাখি নিজে ৰাজধানী লৈ ঘূৰি গ'ল। ===১৫৪২ চনৰ বিদ্ৰোহ, দিচাং নৈৰ পাৰত=== চুতীয়া সকলে পুনৰ বাৰ ১৫৪২ চনত ৰজা চুক্লেংমুঙৰ দিনত বিদ্ৰোহ ঘোষণা কৰে কৰিছিল। এইবাৰ ১৫৪২ চনৰ বহাগ মাহত ডিব্ৰুগড় অঞ্চলৰ চুতীয়া সকলে শিৱসাগৰৰ দিচাং নৈৰ ওচৰত আহোম মন্ত্ৰী চেং-হাননক পৰাস্ত কৰি স্বৰাজ ঘোষণা কৰে। কিন্তু ইয়াৰ পাছতে চুক্লেংমুঙে চাওলুং তিমাক বিদ্ৰোহ দমন কৰিবলৈ পঠিয়াই আৰু দুবছৰ লৈকে পূৰ্বৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ বিভিন্ন অঞ্চল ধ্বংস কৰে যাতে কোনো চুতীয়া সকলে পুনৰ বিদ্ৰোহ কৰিবলৈ সাহস নকৰে। ===১৫৫০ চনৰ বিদ্ৰোহ, শদিয়া=== ১৫৫০ চনত শদিয়াখোৱা গোহাঁইৰ মৃত্যুৰ পাছত, কংসপাত্ৰ নামৰ চুতীয়া নায়ক এজনে শদিয়াত বিদ্ৰোহ কৰি নিজকে ৰজা বুলি ঘোষণা কৰিছিল। আহোম ৰাজ্যৰ বহুতো ৰাজকোঁৱৰে তেওঁক সহযোগ কৰিছিল আৰু শদিয়াত উপস্থিত হৈ আহোম ৰজাৰ বিৰুদ্ধে যুদ্ধ কৰিবলৈ সাজু হৈছিল। এই যুদ্ধ ৩ বছৰ লৈকে চলিছিল আৰু শেষত কংসপাত্ৰৰ লগতে বহুতো চুতীয়াই মৃত্যু বৰণ কৰিছিল। ৰাজকোঁৱৰ সকলৰ ভিতৰত কিছুমানৰ মৃত্যু হৈছিল আৰু বাকী থকা সকলক বন্দী বনাই পাছলৈ চাৰিঙত থাকিবলৈ দিয়া হৈছিল। ===১৫৬৫ চনৰ বিদ্ৰোহ, নামৰূপ আৰু খেৰাম=== ১৫৬৫ চনৰ মাঘ মাহত ডিব্ৰুগড় অঞ্চলৰ চুতীয়া সকলে বিদ্ৰোহ ঘোষণা কৰি নামৰূপ আৰু খেৰাম(বৰ্তমান ডিব্ৰুগড়ৰৰ খেৰেমীয়া) অঞ্চলৰ আহোম গাঁও সমূহ আক্ৰমণ কৰি লুণ্ঠন কৰিছিল। ৰজাই বিদ্ৰোহ দমন কৰিবলৈ চাওলুং তিপামক পঠিয়াইছিল। বিদ্ৰোহী সকলৰ লগত হোৱা যুদ্ধত চাওলুং তিমাৰ হাতী আহত হৈছিল যাৰ বাবে তেওঁ যুদ্ধ এৰি দিহিং পাৰ হৈ উভতি আহে। ইয়াৰ পাছত বিদ্ৰোহৰ কি পৰিণতি হ'ল গম পোৱা নাযায়। সম্ভৱতঃ পাছলৈ বিদ্ৰোহ দমন কৰা হৈছিল। ===১৫৭২ চনৰ বিদ্ৰোহ, শদিয়া=== ১৫৭২ চনত পুনৰ বাব চুতীয়া সেনাপতি এজনৰ নেতৃত্বত শদিয়া অঞ্চলৰ চুতীয়া সকলে মুৰ দাঙি উঠে। বিদ্ৰোহ দমন কৰিবলৈ চাওলুং চাৰিং, চাওফ্ৰাংমুঙ বৰগোহাঁই, শদিয়া খোৱা গোঁহাই, ইত্যাদি বহুতো বিষয়ববীয়াক পঠিওৱা হৈছিল। আহোম সেনাৰ তুলনাত বিদ্ৰোহী সকলৰ সংখ্যা কম থকাৰ বাবে বিদ্ৰোহী সকল কানচাই আৰু পুখুৰীখনা নামৰ অঞ্চল লৈ আতঁৰি আহিছিল আৰু সেই অঞ্চলৰ চুতীয়া সকলৰ সহযোগত পুনৰ ৰণ কৰিছিল। কিন্তু দুৰ্ভাগ্যবশতঃ বিদ্ৰোহী সকল পৰাজিত হৈছিল। চুতীয়া সেনাপতি, কানচাইৰ মুখিয়াল আৰু অন্য বহুতো চুতীয়া সৈন্যক বন্দী বনাই ৰাজধানী লৈ লয় অনা হৈছিল। ===১৬৬৫ চনৰ বিদ্ৰোহ, উত্তৰ পাৰ=== ১৬৬৫ চনত আহোম সেনা নগা সকলৰ লগত হোৱা যুদ্ধত ব্যস্ত আছিল। এই সুযোগ লয়, উত্তৰ পাৰৰ লখিমপুৰৰ এখিনি চুতীয়া লোকে মিৰি আৰু দফলা লোকৰ লগত মিলি বিদ্ৰোহ কৰিছিল। কিন্তু বিদ্ৰোহ সফল নহ'ল। ===১৬৭৩ চনৰ বিদ্ৰোহ, উত্তৰ পাৰ=== ১৬৭৩ চনত ধেমাজি অঞ্চলৰ চুতীয়া সকলে বিদ্ৰোহ ঘোষণা কৰি ৰূপা(বৰ্তমানৰ ৰূপহী) আৰু ডিমৌ(বৰ্তমানৰ ধেমাজিৰ ডিমৌ) মিৰি সকলে আহোম ৰজাক কৰ হিচাপে দিয়া মাৰ নাও তোলাই লৈ গৈছিল। এই কথা শুনি আহোম ৰজাই চুতীয়া অঞ্চললৈ কটকী পঠিয়াই নাও সমূহ ঘূৰাই দিবলৈ আদেশ কৰিছিল, কিন্তু চুতীয়া সকলে আদেশ নামানিলে। ইয়াৰ পাছত সকলো চুতীয়া দেউলীয়া নামৰ গাঁৱ এখনত একগোট হৈছিল। কটকীৰ খবৰ পাই আহোম ৰজাই তিনিমুখিয়া অঞ্চলত থকা নাৰাই নামৰ চুতীয়া বিদ্ৰোহী নেতা জনক ধৰি আনিবলৈ সৈনিক পঠিয়ালে। ইয়াৰ পাছত ৰজাই শদিয়াখোৱা গোঁহাই আৰু মৰঙ্গীখোৱা গোহাঁইক চেঁচামুখত গড় নিৰ্মাণ কৰি যুদ্ধৰ বাবে সাজু হ'বলৈ আদেশ দিলে। দিহিং নদীৰ পাৰত আন এটা গড় নিৰ্মাণ কৰা হ'ল। তাৰ পাছত আহোম সেনাই দিহিং পাৰ হৈ মাজুলী হৈ চুতীয়া গাঁৱলৈ আগ বাঢ়ি আহিল। চুতীয়া সকলেও হাতত ধেনু-কাড় লয় দেউলীয়া গাঁৱৰ পৰা মিৰি গাঁৱ এখনলৈ আগ বাঢ়ি আহিলে। আহোম ৰজাই পুনৰ চুতীয়া সকলৰ ওচৰলৈ কটকী পঠিয়াইলে। চুতীয়া বৰুৱা জনে অৱশেষত বশ্যতা স্বীকাৰ কৰিলে, কিন্তু নিজৰ গৰু-ছাগলী, হাঁহ-কুকুৰ, ইত্যাদি সকলো হেৰুৱালে। নাৰাই আৰু অন্য চুতীয়া বিদ্ৰোহী নেতা সকলক মদ্যপান কৰোৱাই পুনৰ বিদ্ৰোহ নকৰিবলৈ প্ৰতিজ্ঞা কৰালে। সবল আৰু শক্তিশালী চুতীয়া সৈনিক সকলৰ বন্দী বনোৱা হ'ল আৰু অন্য চুতীয়া সকলক প্ৰতি বছৰে কৰ হিচাপে নাও দিবলৈ আদেশ দিয়া হ'ল। ===১৭৬৯-১৮০৫ চনৰ মায়ামৰা বিদ্ৰোহ=== মায়ামৰা ধৰ্মীয় চুতীয়া সকলে ১৭৬৯ চনত আহোম ৰাজ্যৰ বিৰুদ্ধে বিদ্ৰোহ ঘোষণা কৰি ১৭৯১ লৈকে বেংমৰা নামৰ পৃথক ৰাজ্য এখন গঠন কৰিছিল। মায়ামৰা বিদ্ৰোহত ভাগ লোৱা জনগোষ্ঠী সমূহৰ মাজত দ্বিতীয় সৰ্বাধিক লোক চুতীয়া জনগোষ্ঠীৰ আছিল। বেংমৰা ৰাজ্যৰ ৰজা সৰ্বানন্দ সিংহ বীৰপালৰ বংশৰ বুৰুক চুতীয়া ৰাজপৰিয়ালৰ লোক আছিল। হয়তো ১৫২৫ চনত ৰাজ্য হেৰুৱা চুতীয়া ৰাজপৰিয়াল টোৱে সৰুকৈ হ'লেও পুনৰ বাৰ ৰাজ্য ৰাজত্ব কৰিবলৈ সক্ষম হৈছিল। ===১৭৭৫ চনৰ বিদ্ৰোহ, ডিব্ৰু-দিহিং অঞ্চল=== মায়ামৰা বিদ্ৰোহ হৈ থাকোঁতে ডিব্ৰু-দিহিংৰ মাজৰ অঞ্চলৰ একাংশ চুতীয়াই বিদ্ৰোহ ঘোষণা কৰিছিল। টাই ভাষাৰ "আহোম বুৰঞ্জী" নামৰ গ্ৰন্থত উল্লেখ কৰা মতে পূৰ্বৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ সীমান্ত অঞ্চলৰ খামজাং প্ৰদেশৰ পৰা নঙাখাম নামৰ নৰা মুখিয়ালৰ লগত ধৰা সকলে আহি বিদ্ৰোহ ঘোষণা কৰিছিল। এই বিদ্ৰোহত চুতীয়া সকলে নৰা সকলক সহযোগ কৰিছিল। নৰা মুখিয়াল জনে ১৭৭৫ চনত চুতীয়া সকলৰ সহযোগত হাটখোৱা গোহাঁইক পৰাস্ত কৰি নিজকে ডিব্ৰু নৈৰ কাষৰ অঞ্চলৰ ৰজা বুলি ঘোষণা কৰিছিল। ৰজা হৈ নঙাখামে চুতীয়া আৰু বাৰেচিৰিঙীয়া সকলৰ মাজৰ পৰাই ফুকন আৰু বৰুৱা নিযুক্ত কৰিছিল। আহোম ৰজাই নঙাখাম আৰু চুতীয়া সকলৰ বিৰুদ্ধে বুঢ়াগোহাঁইৰ নেতৃত্বত ৪০ হাজাৰ সৈন্য পঠিয়াইছিল। সেনা সকলে আহি ৰঙাগড়াত(বৰ্তমানৰ ডিব্ৰু-চৈখোৱাৰ দক্ষিণত) উপস্থিত হৈছিল। ইয়াত পাছত তেজী আৰু দিহিং নৈৰ পাৰত যুদ্ধ হৈছিল। বিদ্ৰোহী সকল পৰাজিত হৈ আতৰি গৈছিল। নৰা সকলে পূৰ্বৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ পাহাৰীয়া অঞ্চলত আশ্ৰয় লয় আৰু চুতীয়া সকলে ধূনাগুৰি নামৰ ঠাই এদখৰত আশ্ৰয় লয়। বহুতো চুতীয়া, বাৰেচিৰিং আৰু নৰা বিদ্ৰোহীক ৰাজধানী ৰংপুৰলৈ লয় অনা হয়। তাৰে কিছুমানক মৃত্যু দণ্ড দিয়া হৈছিল আৰু আন সকলক বন্দী হিচাপে ৰখা হৈছিল।<ref>Barua, G.C, "Ahom Buranji, p. 331-333</ref> ==অসমীয়া সংস্কৃতিত চুতীয়া ৰাজ্যৰ প্ৰভাব== ==আৰু চাওক== * [[চুতীয়া জনগোষ্ঠী]] * [[সতী সাধনী]] ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} * {{cite book | last = Gait | first = Edward | title = A History of Assam | publisher = Thacker, Spink & Co. | date = 1906 | location = Calcutta | url = http://books.google.com/books?id=w-6kr1IyHJkC}} *{{Cite journal|last=Neog|first=Maheswar|title=Light on a Ruling Dynasty of Arunachal Pradesh in the Fourteenth and Fifteenth Centuries|date=1977|journal=Annals of the Bhandarkar Oriental Research Institute|volume=58/59|pages=813–820|jstor=41691751|issn=0378-1143}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{অসম বুৰঞ্জী}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ ইতিহাস]] [[শ্ৰেণী:চুতীয়া ৰাজ্য]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ সাম্ৰাজ্য আৰু ৰাজ্য]] 2eja0b6y21bb6o15ll1fcffiesujoco 5 30457 606626 602590 2026-05-16T02:55:03Z ~2026-29300-90 49887 606626 wikitext text/x-wiki বিশেষজ্ঞ শব্দটো খাপ খোৱা নাই| Wizard মানে প্ৰক্ৰিয়াহে... <span style="white-space:nowrap;text-shadow:#00BFFF 0em 0em 0.8em,#EE82EE -0.8em -0.8em 0.9em,#1D6B00 0.7em 0.7em 0.8em;color:#FF0000">'''[[User:Bishnu_Saikia|বিষ্ণু শইকীয়া]]'''⇒<span style="font-size: 25px;">[[User talk:Bishnu_Saikia|✉]]</span></span> 09:42, 21 অক্টোবৰ 2012 (UTC) : "সৰল প্ৰবন্ধ সৃষ্টি সহায়িকা" ৰাখিলে ভাল হয়| <span style="white-space:nowrap;text-shadow:#00BFFF 0em 0em 0.8em,#EE82EE -0.8em -0.8em 0.9em,#1D6B00 0.7em 0.7em 0.8em;color:#FF0000">'''[[User:Bishnu_Saikia|বিষ্ণু শইকীয়া]]'''⇒<span style="font-size: 25px;">[[User talk:Bishnu_Saikia|✉]]</span></span> 11:21, 21 অক্টোবৰ 2012 (UTC) ::প্ৰক্ৰিয়া বুলি ক'ত পালেনো? Wizard শব্দটোৱে মানুহকহে সূচায়। পুৰণি অৰ্থত যাদুকৰ আৰু নতুন অৰ্থত বিশেষজ্ঞ বুলি জানো। [[সদস্য:Gitartha.bordoloi|— গীতাৰ্থ বৰদলৈ]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Gitartha.bordoloi|talk]]) 11:43, 21 অক্টোবৰ 2012 (UTC) :: Wizard শব্দৰ আক্ষৰিক অৰ্থ এই পৃষ্ঠাত খাপ নাখায়, সেই কথাটোহে কৈছিলো... ইংৰাজীত তেওঁলোকে তেওঁলোকৰ সুবিধা অনুসৰি নাম লিখিছে... আমি আমাৰ ৱিকিত আমাৰ সুবিধা অনুসৰি ৰাখিলেই ভাল হ’ব| <span style="white-space:nowrap;text-shadow:#00BFFF 0em 0em 0.8em,#EE82EE -0.8em -0.8em 0.9em,#1D6B00 0.7em 0.7em 0.8em;color:#FF0000">'''[[User:Bishnu_Saikia|বিষ্ণু শইকীয়া]]'''⇒<span style="font-size: 25px;">[[User talk:Bishnu_Saikia|✉]]</span></span> qocxq3u9enyh8mxab29xtibgfh4wiy7 0 32449 606573 382098 2026-05-15T18:58:59Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 606573 wikitext text/x-wiki {{বিস্তাৰ}} {{Infobox person |name = আচাৰ্য বিনোৱা ভাবে |image = |image_size = 212px |alt = |caption = |birth_name = |birth_date ={{birth date|df=yes|1895|9|11}} |birth_place =গাগড, কোলাৰ, [[মহাৰাষ্ট্ৰ]] |death_date ={{death date and age|df=yes|1982|11|15|1895|9|11}} |death_place =পোৱানাৰ, বৰ্দ্ধ, [[ভাৰত]] |death_cause = |resting_place = |resting_place_coordinates = <!-- {{Coord|LAT|LONG|display=inline,title}} --> |nationality = ভাৰতীয় |other_names = |known_for = |education = |alma_mater = |religion = [[হিন্দু]] |spouse = |children = |parents = |awards = |signature = |website = |footnotes = }} '''বিনায়ক নৰহৰি "বিনোৱা" ভাবে''' ({{lang-mr|विनायक नरहरी भावे}}); (''{{lang-en|Archarya Vinoba Bhave}}'') (১৮৯৫-১৯৮২) [[ভাৰত|ভাৰতৰ]] এজন স্বাধীনতা সংগ্ৰামী, আৰু অহিংসা আৰু মানৱ অধিকাৰ কৰ্মী আছিল। [[ভূদান আন্দোলন]]ৰ বাবে জনাজাত ভাবেক 'আচাৰ্য' বুলি মতা হৈছিল। [[মহাত্মা গান্ধী]]ৰ প্ৰধান শিষ্য ভাবেৰ প্ৰতি শ্ৰদ্ধা জনাই [[ভাৰত]] চৰকাৰে তেওঁক ১৯৮৩ চনত ভাৰতৰ সৰ্ব্বোচ্চ সন্মান [[ভাৰত-ৰত্ন]] প্ৰদান কৰিছিল।<ref name="আচাৰ্য বিনোৱা ভাবে">{{cite book | title=ভাৰত-ৰত্ন | publisher=অজয় কুমাৰ দত্ত, ষ্টুডেণ্টচ্ ষ্ট'ৰচ্| author=সমীন কলিতা | pages=৭৪,৭৫}}</ref> ইয়াৰ উপৰি আচাৰ্য বিনোৱা ভাবেই ১৯৫৮ চনত 'ৰমণ মেগছেছে বঁটা' লাভ কৰিছিল। আচাৰ্য বিনোৱা ভাবেই ১৯৮২ চনত অসমৰ ৰাইজক উদ্দেশ্যি কোৱা এষাৰি বাক্য বিশেষভাৱে চৰ্চিত হয়— "অসমীয়াক এটা কথা ক’বা-যেতিয়ালৈকে অসমীয়া‍ই শঙ্কৰ-মাধৱক অনুকৰণ কৰি তেৰাসৱে দেখুৱাই দিয়া পথেদি চলি থাকিব তেতিয়ালৈকে জগতৰ কোনো শক্তিয়েই অসমীয়াক অনিষ্ট কৰিব নোৱাৰিব। কিন্তু যিদিনাই অসমীয়াই নিজেই শঙ্কৰ-মাধৱক পাহৰিব সেইদিনা আৰু জগতৰ কোনো শক্তিয়ে অসমীয়াক নিঃশেষ হোৱাৰ পৰা ৰক্ষা কৰিব নোৱাৰিব।"{{cn}} ==জন্ম আৰু পৰিয়াল== বিনোৱা ভাবেৰ জন্ম হয় ১৮৯৫ চনত [[মহাৰষ্ট্ৰ]]ৰ কোলাৰৰ গেগড গাঁৱৰ এটি ব্ৰাহ্মণ পৰিয়ালত। তেওঁচ প্ৰকৃত নাম আছিল- 'বিনায়ক নৰহৰ ভাবে'। তেওঁৰ পিতৃৰ নাম হৈছে নৰহৰ সম্ভুৰাও ভাবে আৰু মাতৃ আছিল ৰুক্মিণী দেৱী।<ref name="আচাৰ্য বিনোৱা ভাবে"/> ==শিক্ষা জীৱন== বিনোৱা ভাবে সৰুৰে পৰাই ধৰ্মৰ প্ৰতি অনুৰাগ আছিল আৰু কিতাপ পঢ়াতো এটা অভ্যাসত পৰিণত কৰিছিল। তেওঁ সৰুতেই ভাৰতৰ প্ৰায়বোৰ শ্ৰেষ্ঠ পুথিভঁড়ালৰ কিতাপ পঢ়ি শেষ কৰিছিল। নিয়মিত বাতৰি-কাকত পঢ়াতো তেওঁৰ সৰুকালিতে গঠিত হোৱা অভ্যাসৰ ফল। সৰুকালৰে পৰাই তেওঁ বিনয়ী আৰু মানুহৰ লগত মিলা-মিচা বা আদান-প্ৰদানৰ স্বভাব গঢ়িছিল। তেওঁ পাঠ্যপুথিৰ জীৱন আৰম্ভ কৰিছিল ১৯১০ চনৰ পৰা। কিন্তু তেওঁৰ স্কুলীয়া প্ৰামাণ-পত্ৰসমূহো এদিন জুইত পুৰিছিল। তেওঁ ইণ্টাৰমিডিয়েটলৈ পঢ়ি, [[বেনাৰস]]লৈ গৈ [[সংস্কৃত]] অধ্যয়নত মনোযোগ দিছিল। তেওঁ মনোযোগ দিছিল মহাৰাষ্ট্ৰৰ ধৰ্মগ্ৰন্থসমূহ কণ্ঠস্থ কৰাত। এফালে তেওঁ যিমান সময় অধ্যয়নত কটাইছিল, আনফালে প্ৰতিদিনে বাৰমাইল পৰ্যন্ত খোজ কঢ়াৰো অভ্যাস কৰিছিল।<ref name="আচাৰ্য বিনোৱা ভাবে"/> ==কৰ্মজীৱন== বিনোৱা ভাবেই মহাত্মা গান্ধীৰ আদৰ্শৰ প্ৰতি গভীৰ ভাবে আকৃষ্ট হয়। লগে লগে তেওঁ ভাৰতৰ স্বাধীনতা সংগ্ৰামৰো এগৰাকী নিষ্ঠাবান সৈনিক হিচাপে কাম কৰা প্ৰতিজ্ঞাবদ্ধ হয়। ১৯১৬ চনৰ ৭ জুনত মহাত্মা গান্ধীক কচাৰাব আশ্ৰমত দেখা কৰে আৰু আশ্ৰমৰ বিষয়ে ভালেখিনি কথা আলচ কৰাৰ সুবিধা পায়। তেতিয়াৰে পৰা তেওঁ আশ্ৰমৰ এগৰাকী সভ্য হয় আৰু আশ্ৰমৰ সেৱাত একান্তভাবে নিবিড় হয়। ১৯২১ চনৰ ৪ জানুৱাৰীত চেঠ যমুনালাল বাজাজৰ পৰামৰ্শত স্থাপন কৰা ওৱাৰ্দ্ধাৰ সত্যাগ্ৰহ আশ্ৰমৰে তেওঁ অন্যতম কৰ্মী হৈ পৰে। তেওঁ ভাৰতৰ স্বাধীনতা সংগ্ৰামৰ বিশিষ্ট মুক্তি যোদ্ধা আছিল আৰু কেইবাবাৰো কাৰাবৰণ খাটিছিল। তেওঁৰ জীৱনৰ অন্যতম স্বাক্ষৰ হ'ল 'সৰ্বোদয় সমাজ'। এই সৰ্বোদয় সমাজৰ জৰিয়তে তেওঁ ভাৰতত প্ৰেম, শান্তি, ভাতৃত্ব, সত্য আৰু অহিংসাৰ বাণী সিঁচিছিল। তেওঁ ভাৰতৰ বিভিন্ন প্ৰান্তে প্ৰান্তে ঘূৰি জমিদাৰ সকলৰ পৰা মাটি দান লৈ- সেই মাটি জনসেৱাত লগাইছিল। এনে মাটি তেওঁ ১৯৫২ চনৰ ভিতৰত প্ৰায় ৪,৪৩,১৯৪ একৰ আৰু ১৯৫৪ চনৰ জানুৱাৰীলৈ প্ৰায় ২৪,০৭,০২৩ একৰ সংগ্ৰহ কৰিছিল।<ref name="আচাৰ্য বিনোৱা ভাবে"/> ==পুৰস্কাৰ প্ৰাপ্ত বঁটা== * ৰমন মেগছেছে বঁটা (১৯৫৮)। * ভাৰত-ৰত্ন (১৯৮৩)। * বিশ্ৰাম বেদেকাৰৰ দ্বাৰা পৰিচালিত সামাজিক-সংস্কাৰকৰ ওপৰত এখন তথ্যচিত্ৰ 'বিনোবা ভাৱে, দ্য মেন' ১৯৬৩ চনত মুক্তি লাভ কৰে। ইয়াক ভাৰত চৰকাৰৰ চলচ্চিত্ৰ বিভাগে প্ৰযোজনা কৰিছিল। ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক সৰ্বোত্তম বদামীয়ে ইয়াৰ পূৰ্বে ১৯৫১ চনত '''বিনোবা ভাৱে'''আন এখন তথ্যচিত্ৰ নিৰ্মাণ কৰিছিল। ==মৃত্যু== আচাৰ্য বিনোৱা ভাবেৰ পৰলোক প্ৰাপ্তি ঘটে ১৯৮২ চনৰ ১৫ নৱেম্বৰত। ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== * [http://www.vinobabhave.org : Website to spread the thoughts, philosophy and works of Vinoba Bhave ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130718134118/http://vinobabhave.org/ |date=2013-07-18 }} * [http://www.markshep.com/nonviolence/GT_Vinoba.html The King of Kindness: Vinoba Bhave and His Nonviolent Revolution] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100114025951/http://www.markshep.com/nonviolence/GT_Vinoba.html |date=2010-01-14 }} * [http://hindubooks.org/vinoba/gita "Talks on The Gita" by Vinoba Bhave] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091207092226/http://hindubooks.org/vinoba/gita |date=2009-12-07 }} * [http://www.rmaf.org.ph/Awardees/Citation/CitationBhaveVin.htm Citation for 1958 Ramon Magsaysay Award for Community Leadership] * [http://www.kamat.com/database/biographies/vinoba_bhave.htm Pen and Ink Portrait of Vinoba Bhave] * [http://www.bioscand.se/kron/Vinoba.htm Vinoba Bahve - his work on leprosy (with photo 1979)] * [http://www.vallabhniketan.blogspot.com Vallabh Niketan - Blogspot] * [http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,935318-1,00.html A Man on Foot - Time magazine cover page article dated Monday, May 11, 1953] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121107133500/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,935318-1,00.html |date=November 7, 2012 }} {{Indian independence movement}} {{Bharat Ratna}} {{Authority control|VIAF=54194781}} [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ স্বাধীনতা সংগ্ৰামী]] [[শ্ৰেণী:ভাৰত ৰত্ন বঁটা বিজয়ী]] [[শ্ৰেণী:ৰমন মেগছেছে বঁটা বিজয়ী]] ewrbsq2kyppouj1ydsz480kljn6cr28 8 39760 606665 602753 2026-05-16T11:31:41Z দিব্য দত্ত 9244 পৃষ্ঠাটো খালী কৰা হ'ল 606665 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 0 41908 606662 502692 2026-05-16T10:48:30Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 606662 wikitext text/x-wiki {{পোখালি}}{{Infobox Dotcom company | company_name = লিংকডইন কৰ্পোৰেশ্বন | company_slogan = Relationships Matter<ref name=10slogan>{{cite web|url=http://blog.linkedin.com/2013/05/05/linkedin-turns-10/|title=LinkedIn Turns 10: Celebrating 10 Years of Relationships That Matter|author=Reid Hoffman}}</ref> | company_logo = [[চিত্ৰ:LinkedIn Logo 2013.svg|frameless|upright]] | company_type = উন্মুক্ত | traded_as = | foundation = চান্তা মনিকা, কেলিফোৰ্ণিয়া (২০০৩) | location_city = মাউণ্টেইন ভিউ, কেলিফোৰ্ণিয়া | location_country = যুক্তৰাষ্ট্ৰ | area_served = বিশ্বব্যাপী | founder = ৰেইড হফমেন<br />এলেন ব্লু<br />কন্সটেনটাইন<br />এৰিক লে<br />জিয়ান-লাক ভিলেণ্ট | key_people = {{nowrap|ৰেইড হফমেন (চেয়াৰমেন)<br />জেফ উইনাৰ (চি.ই.অ.)}} | url = {{URL|http://www.linkedin.com/}} | programming_language = জাভা<ref name="coding of LinkedIn">{{cite web|url= https://groups.google.com/forum/?fromgroups=#!topic/javaposse/TLNrMsznjRY |title= LinkedIn is 99% Java but 100% Mac | publisher= Google Group |accessdate= 2012-09-25 }}</ref> | ipv6 = নাই | registration = বাধ্যতামূলক | launch_date = ৫ মে, ২০০৩ | current_status = সচল | industry = [[ইণ্টাৰনেট]] | language = বহুভাষীকতা | screenshot = | caption = | advertising = [[গুগল]], এডচেন্স | website_type = সামাজিক যোগাযোগ ৱেবচাইট | alexa = {{Steady}} ১৪ ({{as of|2013|5|6|alt=মে ২০১৩}})<ref name="alexa">{{cite web |url= http://www.alexa.com/siteinfo/linkedIn.com |title= Linkedin.com Site Info |publisher= [[Alexa Internet]] |accessdate= 2013-05-06 |archivedate= 2017-01-29 |archiveurl= https://web.archive.org/web/20170129231753/http://www.alexa.com/siteinfo/LinkedIn.com |deadurl= yes }}</ref><!--Updated monthly by OKBot.--> | revenue = $৯৭২ মিলিয়ন (২০১২)<ref name="fy">{{cite web|url=http://www.google.com/finance?q=NYSE:LNKD&fstype=ii|title=LinkedIn |publisher=Google}}</ref> | num_employees = ৩,৭৭৯ (মাৰ্চ, ২০১৩)<ref>[http://press.linkedin.com/about/]</ref> | net_income = | num_users = ২২৫ মিলিয়ন }} '''লিংকডইন''' {{IPAc-en|ˌ|l|ɪ|ŋ|k|t|.|ˈ|ɪ|n}} পেশাদাৰী সকলৰ সামাজিক যোগাযোগৰ এটি ৱেবচাইট। চাইটটো ডিচেম্বৰ, ২০০২ চনত প্ৰতিষ্ঠিত হয় আৰু ৫ মে, ২০০৩ চনত আনুষ্ঠানিক ভাবে আৰম্ভ কৰা হয়।<ref name="about">[http://press.linkedin.com/about LinkedIn Press About Page]</ref> সামাজিক যোগাযোগৰ এই ৱেবচাইট পেশাদাৰী সকে বেছি ব্যৱহাৰ কৰে। ২০১৩ চনত এক বিবৃতিত লিংকডইনে ঘোষণা কৰে যে বৰ্তমান তেওঁলোকৰ নিবন্ধিত ব্যৱহাৰকাৰীৰ সংখ্যা ২০০ মিলিয়ন। ২০০থন ভিন্ন দেশৰ নাগৰিকে লিংকডইন ব্যৱহাৰ কৰে।<ref name="in">[http://blog.linkedin.com/2013/01/09/linkedin-200-million/ LinkedIn reaches 200 million members worldwide]</ref> এই চাইট বৰ্তমান [[ইংৰাজী]], [[ফ্ৰেঞ্চ]], জাৰ্মান, ইটালিয়ান, পৰ্তুগিজ, স্পেনিচ, ওলন্দাজ, চুইডিচ, ৰোমানিয়ান, ৰাছিয়ান, তুৰ্কী, জাপানীচ, চেক, পলিচ, কৰিয়ান, ইন্দোনেচিয়ান আৰু মালয় ভাষাত উপলব্ধ।<ref>{{cite web|url=http://blog.linkedin.com/2011/06/21/russian-romanian-turkish|title=Look who’s talking Russian, Romanian and Turkish now!|date=June 21, 2011|accessdate=June 21, 2011}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.translatemedia.com/news/LinkedIn-Launches-in-Japan~800616257.html |title=LinkedIn launches in Japan |publisher=translatemedia.com |accessdate=June 3, 2013 |archivedate=October 26, 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20111026060901/http://www.translatemedia.com/news/LinkedIn-Launches-in-Japan~800616257.html |deadurl=yes }}</ref> কাণ্টকাষ্টৰ এক সমীক্ষা অনুযায়ী যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ পৰা লিংকডইনৰ প্ৰতি মাহত ব্যৱহাৰকাৰীৰ সংখ্যা ২১.৪ মিলিয়ন আৰু গোটেই বিশ্বত ৪৭.৬ মিলিয়ন।<ref>{{cite web |url=http://www.quantcast.com/linkedin.com |title=LinkedIn |publisher=quantcast.com |accessdate=June 3, 2013 |archivedate=August 2, 2013 |archiveurl=https://archive.today/20130802025907/https://www.quantcast.com/linkedin.com |deadurl=yes }}</ref> ২০১১ চনৰ জুন মাহত নিয়মিত ব্যৱহাৰকাৰীৰ সংখ্যা ৩৩.৯ মিলিয়ন আছিল। এইটো বছৰৰ আৰম্ভণিৰ পৰা ৬৩% বেছি আৰু আন সামাজিক যোগাযোগৰ ৱেবচাইটৰ মাইস্পেচক অতিক্ৰম কৰে।<ref>{{cite news|last=Womack |first=Brian |url=http://www.bloomberg.com/news/2011-07-08/linkedin-tops-myspace-to-become-second-largest-u-s-social-networking-site.html |title=LinkedIn Passes Myspace to Become No. 2 U.S. Social Network |publisher=Bloomberg |date=July 8, 2011 |accessdate=June 3, 2013}}</ref> ২০১১ চনৰ জানুৱাৰী মাহত লিংকডইন শ্বেয়াৰ বজাৰত আহে। তেওঁলোকৰ প্ৰথম পাবলিক শ্বেয়াৰ ১৯ মে, ২০১১ চনত এলএনকেডি (LNKD) প্ৰতীক ব্যৱহাৰ কৰি বজাৰত এৰি দিয়ে।<ref>{{cite news |url=http://money.cnn.com/2011/01/27/technology/linkedin_ipo/index.htm |title=LinkedIn files for IPO, reveals sales of $161&nbsp;million |publisher=CNN<pmey |date=January 27, 2011 |accessdate=June 3, 2013 |first=Julianne |last=Pepitone |archivedate=January 29, 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110129075603/http://money.cnn.com/2011/01/27/technology/linkedin_ipo/index.htm |deadurl=yes }}</ref> [[File:LinkedIn Headquarters Mountain View.jpg|thumb|left| কেলিফৰ্ণিয়াৰ মাউণ্টেন ভিউত অৱস্থিত লিংকডইনৰ মুখ্য কাৰ্য্যালয়]] ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{reflist}} == বহিঃসংযোগ == {{Commons category}} * {{official website|http://www.linkedin.com/}} * [http://sec.gov/Archives/edgar/data/1271024/000119312511016022/ds1.htm SEC Form S-1 Registration Statement] – LinkedIn's IPO filing [[শ্ৰেণী:ৱেবছাইট]] [[শ্ৰেণী:চচিয়েল নেটৱৰ্ক]] [[শ্ৰেণী:কোম্পানী]] 9289etan4gi427ppld2y8ezq9rbs32e 0 43810 606595 572167 2026-05-15T22:11:41Z ꠢꠣꠍꠘ ꠞꠣꠎꠣ 37161 rv 606595 wikitext text/x-wiki {{পোখালি}}{{Infobox language | name = ছিলঠীয়া<br />{{font|ꠍꠤꠟꠐꠤ|font=Surma|size=18px}} | nativename = | region = [[বাংলাদেশ]] (ছিলঠ বিভাগ) আৰু [[ভাৰত]] ([[অসম|অসমৰ]] [[বৰাক উপত্যকা]] আৰু [[হোজাই জিলা|হোজাই]]; [[শ্বিলং]] আৰু [[ত্ৰিপুৰা|ত্ৰিপুৰাৰ]] কিছু অংশ) | speakers = {{sigfig|১,০৭}} কোটি | date = ২০০৭ | ref = ne2007 | familycolor = হিন্দ-ইউৰোপীয় | fam2 = [[হিন্দ-ইৰানীয় ভাষাসমূহ|হিন্দ-ইৰানীয়]] | fam3 = [[হিন্দ-আৰ্য ভাষাসমূহ|হিন্দ-আৰ্য]] | fam4 = [[পূৰ্ব হিন্দ-আৰ্য|মাগধী প্ৰাকৃত/পূৰ্ব]] | fam5 = [[অৰ্ধ মাগধী]] | fam6 = [[অসমীয়া-বঙালী ভাষাসমূহ|অসমীয়া-বঙালী]] | script = [[ছিলঠীয়া নাগৰী লিপি|ছিলঠীয়া নাগৰী]], [[পূৰ্ব-নাগৰী লিপি|পূৰ্ব-নাগৰী]] আৰু [[ৰোমান লিপি|ৰোমান]] | iso3 = syl | glotto = sylh1242 | glottorefname = Sylheti | lingua = 59-AAF-ui | notice = IPA | map = Sylheti map 2.png | mapcaption = [[দক্ষিণ এছিয়া]]ৰ ছিলঠীয়া ভাষী অঞ্চল }} '''ছিলঠীয়া''' ({{lang-syl|'''ꠍꠤꠟꠐꠤ'''|''Silôṭi''}} (ছিলটি), {{lang-bn|'''সিলেটি'''}}) বা ছিলেটি ভাষা<ref>Prabhātakumāra Mukhopādhyāẏa&nbsp;(1978).&nbsp;''Phire phire cāi''.&nbsp;Mitra o Ghosha.&nbsp;পৃষ্ঠা.&nbsp;231.</ref><ref>''"Caturaṅga" theke''.&nbsp;De'ja Pābaliśiṃ.&nbsp;1996.&nbsp;পৃষ্ঠা.&nbsp;116.</ref><ref>Rasamaẏa Mohānta&nbsp;(1990).&nbsp;''Sileṭa añcalera śikshāṅgana: atīta o bartamāna''.Sarasvatī Mohānta.&nbsp;পৃষ্ঠা.&nbsp;4.</ref> [[বাংলাদেশ|বাংলাদেশৰ]] উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলত অৱস্থিত [[চিলেট|ছিলঠ বিভাগ]]; [[অসম|অসমৰ]] [[হোজাই জিলা]] আৰু [[বৰাক উপত্যকা]]; আৰু [[ত্ৰিপুৰা|ত্ৰিপুৰাৰ]] কিছু অংশত প্ৰচলিত ভাষা। লগতে, যিহেতু বাংলাদেশৰ ছিলঠ বিভাগৰ ছিলঠ পূব অঞ্চলত আৰু বাংলা ভাষাৰ মানক ৰূপটো পশ্চিম আঞ্চলিক বাংলা নাদিয়াৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি গঢ় লৈ উঠিছে, সেয়েহে বাংলা ভাষাৰ মূল ৰূপৰ পৰা ই ভাষা যথেষ্ট পৃথক। যি ১১.৮ মিলিয়ন ভাষাভাষীৰে বিশ্বৰ ৯৭ নম্বৰ বৃহত্তম ভাষা হিচাপে স্বীকৃতি লাভ কৰিছে। এই ভাষা [[ছিলঠীয়া নাগৰী লিপি]]ৰ সহায়ত লিখা হয়। ==বাহ্যিক সংযোগ== {{InterWiki|code=syl|Sylheti}} {{wikivoyage|Sylheti phrasebook}} == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist}} [[শ্ৰেণী:ভাষা]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ ভাষা]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ ভাষা আৰু লিপি]] [[শ্ৰেণী:ছিলেটী]] [[শ্ৰেণী:বাংলাদেশৰ ভাষা]] njlfh0cam70tqby5y7wagbsfcdfhcuu 0 44143 606458 606356 2026-05-15T12:33:26Z KhiLanTzi 23530 /* */ 606458 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty|||name='''চাওলুং চ্যু-তু-ফা<br>𑜋𑜰𑜫 𑜎𑜤𑜂𑜫 𑜏𑜢𑜤𑜰𑜫 𑜄𑜥 𑜇𑜡'''|title=[[চাওলুং]]|titletext=[[আহোম ভাষা]]|more=|image=|imgw=|alt=|caption=|succession=[[Kingdom of Assam|অসমৰ ৰজা]]|moretext=|reign=|reign-type=|consort=|coronation=|cor-type=|predecessor=|pre-type=|successor=[[ত্যাও খাম্‌টি]]|suc-type=|regent=|reg-type=|succession1=|moretext1=|reign1=|reign-type1=|coronation1=|cor-type1=|predecessor1=|pre-type1=|successor1=|suc-type1=|regent1=|reg-type1=|succession2=|moretext2=|reign2=|reign-type2=|coronation2=|cor-type2=|predecessor2=|pre-type2=|successor2=|suc-type2=|regent2=|reg-type2=|succession3=|moretext3=|reign3=|reign-type3=|coronation3=|cor-type3=|predecessor3=|pre-type3=|successor3=|suc-type3=|regent3=|reg-type3=|spouse=|spouse-type=|type=|spouses=|spouses-type=|issue=|issue-link=|issue-pipe=|full name=চাওলুং চ্যু-তু-ফা|era dates=|era name=|posthumous name=|temple name=|house=ছ্যু ফৈদ, [[আহোম ৰাজবংশ]]|mother=|father=|date of birth=|place of birth=|date of death=|place of death=|date of burial=|place of burial=|occupation=|signature=|signature_alt=|religion=[[আহোম ধৰ্ম]]}}{{Ahom Dynasty}} '''চুতুফা''' বা '''চাওলুং চ্যু-তু-ফা''' ({{lang-aho|𑜋𑜰𑜫 𑜎𑜤𑜂𑜫 𑜏𑜢𑜤𑜰𑜫 𑜄𑜥 𑜇𑜡}}) [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ ষষ্ঠজন [[স্বৰ্গদেউ]] আছিল। টাই আহোম ভাষাত লিখা বুৰঞ্জী অনুসৰি ৰজা নোহোৱা এটা পৰ্বৰ পাছত তেখেতে ১৩৬৯ চনৰ পৰা ১৩৭৬ চনলৈ ৰাজত্ব কৰিছিল।<ref>{{harvcol|ফুকন,বৰুৱা|১৯৬৪|p=১৩৯}}</ref> ১৩৭৬ খ্ৰীষ্টাব্দত চুতীয়া ৰজা জয়ধ্বজপালে সুতুফাক চাফ্ৰাই নদীৰ কাষত এখন বন্ধুত্বপূৰ্ণ শান্তি আলোচনাৰ বাবে আমন্ত্ৰণ জনাইছিল। অংগৰক্ষী নোহোৱাকৈ চুতুফাক চতুৰালিৰে চুতীয়া ৰজা জয়ধ্বজপালৰ ব্যক্তিগত নাওখনলৈ মাতি হত্যা কৰা হৈছিল।<ref>{{cite book |last=Gait |first=Edward Albert |title=A History of Assam |date=1926 |publisher=Thacker, Spink & Co. |location=Calcutta |page=81 |quote="...the Chutia king lured Sutuphaa onto his barge without attendants and treacherously murdered him..."}}</ref><ref>{{cite book |last=Barua |first=Gunaviram |title=Assam Buranji or A History of Assam |date=2008 |publisher=Publication Board of Assam |location=Guwahati |pages=55–56 |quote="...Sutuphaa's rule ended abruptly when he was treacherously assassinated by the Sutiya king..."}}</ref> এই হত্যাকাণ্ডই আহোম ৰাজদৰবাৰক কঁপাই তুলিছিল আৰু ইয়াৰ পিছতেই দুয়োখন ৰাজ্যৰ মাজত দশক দশক ধৰি তীব্ৰ যুদ্ধ আৰু অৰাজকতাৰ সৃষ্টি হৈছিল। এই সংঘাত ১৬ শতিকাত আহোমে চুতীয়া ৰাজ্য সম্পূৰ্ণৰূপে জয় নকৰা পৰ্যন্ত চলি আছিল।<ref>{{harvcol|গেইট|১৯২৬|p=৮১}}</ref> ==পূৰ্বপুৰুষ আৰু সিংহাৰোহণ== চুতুফা আছিল আহোম ৰজা [[চুখাংফা]]ৰ দ্বিতীয় পুত্ৰ। দেউতাকৰ মৃত্যুৰ পাছত জ্যেষ্ঠ পুত্ৰ [[চুখ্ৰাম্‌ফা]] স্বৰ্গদেউ হৈছিল। ৩২ বছৰ শাসন কৰাৰ পাছত ১৩৬৪ চনত চুখ্ৰাম্‌ফাৰ মৃত্যু হয়। এইখিনিতে বুৰঞ্জীবিদসকলৰ মতভেদ দেখা যায়। কোনো কোনোৰ মতে চুখ্ৰাম্‌ফাৰ মৃত্যুত তেখেতৰ ভায়েক চুতুফা ১৩৬৪ চনৰ ৰাজপাটত বহে।<ref>বৰবৰুৱা হিতেশ্বৰ- আহোমৰ দিন or A History of Assam under the Ahoms 1st edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati page 32</ref><ref>Gait E.A. A History of Assam 2nd edition 1926 Thacker, Spink & Co Calcutta page 81</ref><ref>বৰুৱা গুণাভিৰাম- অসম বুৰঞ্জী or A History of Assam 4th edition 2008 Publication Board of Assam Guwahati page 55</ref> কিন্তু আধুনিক বুৰঞ্জীবিদ পদ্মেশ্বৰ গগৈ আৰু স্বৰ্ণলতা বৰুৱাৰ মতে ১৩৬৪ চনৰ পৰা ১৩৬৯ চনলৈ কোনো স্বৰ্গদেউ নাছিল। ==ৰাজত্বকাল আৰু হত্যা== সৎসৰী বুৰঞ্জীত মতছ চুকাফাৰ‌ পুত্ৰৰ সময়ৰ পৰা চুতুফাৰ মৃত্যুৰ আগলৈকে আহোমসকলে চুতীয়া ৰাজ্যৰ সৈতে আন্তৰিক সম্পৰ্ক বজাই ৰাখিছিল।<ref>Bhuyan, S.K, ''Satsari Assam Buranji'',p.9, "Previously, since the time of one of Sukapha’s sons, there was alliance and coordial relations with the Chutia king"</ref> চুতুফাই আহোম ৰাজ্যৰ পৰিসীমা বঢ়াব বিচাৰিছিল। ইয়াৰ ফলত কাষৰীয়া [[চুতীয়া ৰাজ্য]]ৰ লগত সংঘাতৰ সৃষ্টি হয়। ১৩৭৬ চনত চুতীয়া ৰজাই চাপাগুৰিত চুতুফাক লগ কৰে আৰু মিত্ৰতাৰ ভাও জুৰি তেখেতক চফ্ৰাই নদীৰ নাওখেললৈ নিমন্ত্ৰণ জনায়। বিবৰণৰ অনুসৰি চুতীয়া ৰজাই চুতুফাক পৰিচাৰক নোহোৱাকৈ নিজৰ নাওত উঠাই প্ৰলোভিত কৰি বিশ্বাসঘাতকতাৰে হত্যা কৰিছিল। কিন্তু বুৰাঞ্জীবোৰত তেওঁৰ মৃত্যুৰ ধৰণৰ বিষয়ে মিল পোৱা‌ নাযায়: কোনো‌ এখনত তেওঁক এটা বলধ গৰুৱে গছকাই হত্যা কৰা হৈছিল বুলি কোৱা হৈছে, আন এখনত তেওঁক নাওতে হত্যা কৰা হৈছিল বুলি কোৱা হৈছে। চুতুফাৰ লগত যোৱা সৈন্যবোৰ ৰাজধানীলৈ ঘূৰি আহি এই কথা সদৰি কৰে।<ref>বৰবৰুৱা হিতেশ্বৰ- আহোমৰ দিন or A History of Assam under the Ahoms 1st edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati page 32</ref><ref>Gait E.A. A History of Assam 2nd edition 1926 Thacker, Spink & Co Calcutta page 81</ref><ref>Barua Gunaviram Assam Buranji or A History of Assam 4th edition 2008 Publication Board of Assam Guwahati page 56</ref> [[আহোম ভাষা]]ত লিখা "আহোম বুৰঞ্জী"ত চুতীয়াসকলে (''তিউৰা'' হিচাপে) চুতুফাক লৈ গৈ বধ কৰিছিল বুলি উল্লেখ কৰিছে যদিও কোনো চুতীয়া ৰজাৰ কথা‌(ৰজা‌ বুজোৱা ''খুন'' শব্দ ব্যৱহাৰ কৰা নাই) উল্লেখ কৰা নাই।<ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji, p.48</ref> কিছুমান ইতিহাসবিদে এই খণ্ডটোৰ সত্যতাক লৈ প্ৰশ্ন উত্থাপন কৰে। সৰ্বেশ্বৰ বৰুৱাই যুক্তি আগবঢ়ায় যে চুতুফাৰ মৃত্যু পৰিকল্পিত ভাৱে হোৱা নাছিল আৰু চুতীয়া ৰজাৰ নিমন্ত্ৰণত সংঘটিত হোৱা নাও খেলত চুতুফাৰ মৃত্যু হোৱাৰ বাবে চুতীয়া ৰজাক ভুলকৈ দোষাৰোপ কৰা হৈছিল।<ref>Barua, Sarbeswar,"Manideep"(1965), p.300</ref> স্বৰ্ণলতা বৰুৱাই (২০০৭) লক্ষ্য কৰিছে যে বিদেশী দেশত ৰজাক হত্যা কৰিলে নিশ্চয়কৈ তাৎক্ষণিক সামৰিক সঁহাৰিৰ সূচনা হ’লহেঁতেন, তথাপিও এনে কোনো সংঘাতৰ লিপিবদ্ধ হোৱা নাই। তদুপৰি চুতুফাৰ লগত থকা আহোম বাহিনীয়ে তেওঁক ৰক্ষা কৰা বা প্রত্যাক্রমণ কৰাৰ বাবে পদক্ষেপ লোৱাৰ কথা উল্লেখ নাই৷<ref>{{harv|Barua|2007|page=118}}</ref> ==বৰগোহাঁই আৰু বুঢ়াগোহাঁই শাসনকাল== চুতুফাৰ মৃত্যুৰ পাছত আহোম ডাঙৰীয়াসকলে স্বৰ্গদেউৰ উপযোগী কোনো ৰাজকোঁৱৰ বিচাৰি নাপালে আৰু সেই বাবে চাৰি বছৰ (১৩৭৬-১৩৮০ চন) চাও ফ্ৰংদাম বুঢ়াগোহাঁই আৰু চাও তাপ্ৰিখিন বৰগোহাঁইয়ে নিজে প্ৰশাসনৰ ভাৰ চম্ভালে।<ref>Barbaruah Hiteswar Ahomar-Din or A History of Assam under the Ahoms 1st edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati page 32</ref> ৰজা অবিহনে ৰাজ্য চলোৱা টান দেখি ১৩৮০ চনত তেওঁলোকে চুতুফাৰ ভায়েক আৰু চুখাংফাৰ তৃতীয় পুত্ৰ [[ত্যাও খাম্‌টি]]ক স্বৰ্গদেউ পাতে।<ref>Gait E.A. A History of Assam 2nd edition 1926 Thacker, Spink & Co Calcutta page 81</ref><ref>Barua Gunaviram Assam Buranji or A History of Assam 4th edition 2008 Publication Board of Assam Guwahati page 56</ref> ==টোকা== {{reflist}} ==তথ্যসূত্ৰ== *ফুকন,বৰুৱা (১৯৬৪) (আহোম ভাষা, ইংৰাজী, অসমীয়া ভাষাত). আহোম লেগজিকন, ঐতিহাসিক আৰু প্ৰাচীন গ্ৰন্থ অধ্যয়ন বিভাগ * বৰবৰুৱা হিতেশ্বৰ আহোমৰ-দিন or A History of Assam under the Ahoms first edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati * বৰুৱা গুণাভিৰাম অসম বুৰঞ্জী or A History of Assam fourth edition 2008 Publication Board of Assam Guwahati * Gait E.A. A History of Assam second edition 1926 Thacker, Spink & Co Calcutta * {{cite book|last=Barua|first=Swarnalata|title=Chutia Jatir Buranji|year=2007|place=Guwahati}} [[শ্ৰেণী:টাই-আহোম শাসক]] auh0xa10hh3x4pxvsehikkokvtf2f32 606459 606458 2026-05-15T12:34:30Z KhiLanTzi 23530 606459 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty|||name='''চাওলুং চ্যু-তু-ফা<br>𑜋𑜰𑜫 𑜎𑜤𑜂𑜫 𑜏𑜢𑜤𑜰𑜫 𑜄𑜥 𑜇𑜡'''|title=[[চাওলুং]]|titletext=[[আহোম ভাষা]]|more=|image=|imgw=|alt=|caption=|succession=[[Kingdom of Assam|অসমৰ ৰজা]]|moretext=|reign=|reign-type=|consort=|coronation=|cor-type=|predecessor=|pre-type=|successor=[[ত্যাও খাম্‌টি]]|suc-type=|regent=|reg-type=|succession1=|moretext1=|reign1=|reign-type1=|coronation1=|cor-type1=|predecessor1=|pre-type1=|successor1=|suc-type1=|regent1=|reg-type1=|succession2=|moretext2=|reign2=|reign-type2=|coronation2=|cor-type2=|predecessor2=|pre-type2=|successor2=|suc-type2=|regent2=|reg-type2=|succession3=|moretext3=|reign3=|reign-type3=|coronation3=|cor-type3=|predecessor3=|pre-type3=|successor3=|suc-type3=|regent3=|reg-type3=|spouse=|spouse-type=|type=|spouses=|spouses-type=|issue=|issue-link=|issue-pipe=|full name=চাওলুং চ্যু-তু-ফা|era dates=|era name=|posthumous name=|temple name=|house=ছ্যু ফৈদ, [[আহোম ৰাজবংশ]]|mother=|father=|date of birth=|place of birth=|date of death=|place of death=|date of burial=|place of burial=|occupation=|signature=|signature_alt=|religion=[[আহোম ধৰ্ম]]}}{{Ahom Dynasty}} '''চুতুফা''' বা '''চাওলুং চ্যু-তু-ফা''' ({{lang-aho|𑜋𑜰𑜫 𑜎𑜤𑜂𑜫 𑜏𑜢𑜤𑜰𑜫 𑜄𑜥 𑜇𑜡}}) [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ ষষ্ঠজন [[স্বৰ্গদেউ]] আছিল। টাই আহোম ভাষাত লিখা বুৰঞ্জী অনুসৰি ৰজা নোহোৱা এটা পৰ্বৰ পাছত তেখেতে ১৩৬৯ চনৰ পৰা ১৩৭৬ চনলৈ ৰাজত্ব কৰিছিল।<ref>{{harvcol|ফুকন,বৰুৱা|১৯৬৪|p=১৩৯}}</ref> ১৩৭৬ খ্ৰীষ্টাব্দত চুতীয়া ৰজা জয়ধ্বজপালে সুতুফাক চাফ্ৰাই নদীৰ কাষত এখন বন্ধুত্বপূৰ্ণ শান্তি আলোচনাৰ বাবে আমন্ত্ৰণ জনাইছিল। অংগৰক্ষী নোহোৱাকৈ চুতুফাক চুতীয়া ৰজা জয়ধ্বজপালৰ ব্যক্তিগত নাওখনলৈ মাতি হত্যা কৰা হৈছিল।<ref>{{cite book |last=Gait |first=Edward Albert |title=A History of Assam |date=1926 |publisher=Thacker, Spink & Co. |location=Calcutta |page=81 |quote="...the Chutia king lured Sutuphaa onto his barge without attendants and treacherously murdered him..."}}</ref><ref>{{cite book |last=Barua |first=Gunaviram |title=Assam Buranji or A History of Assam |date=2008 |publisher=Publication Board of Assam |location=Guwahati |pages=55–56 |quote="...Sutuphaa's rule ended abruptly when he was treacherously assassinated by the Sutiya king..."}}</ref>এই হত্যাকাণ্ডই আহোম ৰাজদৰবাৰক কঁপাই তুলিছিল আৰু ইয়াৰ পিছতেই দুয়োখন ৰাজ্যৰ মাজত দশক দশক ধৰি তীব্ৰ যুদ্ধ আৰু অৰাজকতাৰ সৃষ্টি হৈছিল। এই সংঘাত ১৬ শতিকাত আহোমে চুতীয়া ৰাজ্য সম্পূৰ্ণৰূপে জয় নকৰা পৰ্যন্ত চলি আছিল।<ref>{{harvcol|গেইট|১৯২৬|p=৮১}}</ref> ==পূৰ্বপুৰুষ আৰু সিংহাৰোহণ== চুতুফা আছিল আহোম ৰজা [[চুখাংফা]]ৰ দ্বিতীয় পুত্ৰ। দেউতাকৰ মৃত্যুৰ পাছত জ্যেষ্ঠ পুত্ৰ [[চুখ্ৰাম্‌ফা]] স্বৰ্গদেউ হৈছিল। ৩২ বছৰ শাসন কৰাৰ পাছত ১৩৬৪ চনত চুখ্ৰাম্‌ফাৰ মৃত্যু হয়। এইখিনিতে বুৰঞ্জীবিদসকলৰ মতভেদ দেখা যায়। কোনো কোনোৰ মতে চুখ্ৰাম্‌ফাৰ মৃত্যুত তেখেতৰ ভায়েক চুতুফা ১৩৬৪ চনৰ ৰাজপাটত বহে।<ref>বৰবৰুৱা হিতেশ্বৰ- আহোমৰ দিন or A History of Assam under the Ahoms 1st edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati page 32</ref><ref>Gait E.A. A History of Assam 2nd edition 1926 Thacker, Spink & Co Calcutta page 81</ref><ref>বৰুৱা গুণাভিৰাম- অসম বুৰঞ্জী or A History of Assam 4th edition 2008 Publication Board of Assam Guwahati page 55</ref> কিন্তু আধুনিক বুৰঞ্জীবিদ পদ্মেশ্বৰ গগৈ আৰু স্বৰ্ণলতা বৰুৱাৰ মতে ১৩৬৪ চনৰ পৰা ১৩৬৯ চনলৈ কোনো স্বৰ্গদেউ নাছিল। ==ৰাজত্বকাল আৰু হত্যা== সৎসৰী বুৰঞ্জীত মতছ চুকাফাৰ‌ পুত্ৰৰ সময়ৰ পৰা চুতুফাৰ মৃত্যুৰ আগলৈকে আহোমসকলে চুতীয়া ৰাজ্যৰ সৈতে আন্তৰিক সম্পৰ্ক বজাই ৰাখিছিল।<ref>Bhuyan, S.K, ''Satsari Assam Buranji'',p.9, "Previously, since the time of one of Sukapha’s sons, there was alliance and coordial relations with the Chutia king"</ref> চুতুফাই আহোম ৰাজ্যৰ পৰিসীমা বঢ়াব বিচাৰিছিল। ইয়াৰ ফলত কাষৰীয়া [[চুতীয়া ৰাজ্য]]ৰ লগত সংঘাতৰ সৃষ্টি হয়। ১৩৭৬ চনত চুতীয়া ৰজাই চাপাগুৰিত চুতুফাক লগ কৰে আৰু মিত্ৰতাৰ ভাও জুৰি তেখেতক চফ্ৰাই নদীৰ নাওখেললৈ নিমন্ত্ৰণ জনায়। বিবৰণৰ অনুসৰি চুতীয়া ৰজাই চুতুফাক পৰিচাৰক নোহোৱাকৈ নিজৰ নাওত উঠাই প্ৰলোভিত কৰি বিশ্বাসঘাতকতাৰে হত্যা কৰিছিল। কিন্তু বুৰাঞ্জীবোৰত তেওঁৰ মৃত্যুৰ ধৰণৰ বিষয়ে মিল পোৱা‌ নাযায়: কোনো‌ এখনত তেওঁক এটা বলধ গৰুৱে গছকাই হত্যা কৰা হৈছিল বুলি কোৱা হৈছে, আন এখনত তেওঁক নাওতে হত্যা কৰা হৈছিল বুলি কোৱা হৈছে। চুতুফাৰ লগত যোৱা সৈন্যবোৰ ৰাজধানীলৈ ঘূৰি আহি এই কথা সদৰি কৰে।<ref>বৰবৰুৱা হিতেশ্বৰ- আহোমৰ দিন or A History of Assam under the Ahoms 1st edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati page 32</ref><ref>Gait E.A. A History of Assam 2nd edition 1926 Thacker, Spink & Co Calcutta page 81</ref><ref>Barua Gunaviram Assam Buranji or A History of Assam 4th edition 2008 Publication Board of Assam Guwahati page 56</ref> [[আহোম ভাষা]]ত লিখা "আহোম বুৰঞ্জী"ত চুতীয়াসকলে (''তিউৰা'' হিচাপে) চুতুফাক লৈ গৈ বধ কৰিছিল বুলি উল্লেখ কৰিছে যদিও কোনো চুতীয়া ৰজাৰ কথা‌(ৰজা‌ বুজোৱা ''খুন'' শব্দ ব্যৱহাৰ কৰা নাই) উল্লেখ কৰা নাই।<ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji, p.48</ref> কিছুমান ইতিহাসবিদে এই খণ্ডটোৰ সত্যতাক লৈ প্ৰশ্ন উত্থাপন কৰে। সৰ্বেশ্বৰ বৰুৱাই যুক্তি আগবঢ়ায় যে চুতুফাৰ মৃত্যু পৰিকল্পিত ভাৱে হোৱা নাছিল আৰু চুতীয়া ৰজাৰ নিমন্ত্ৰণত সংঘটিত হোৱা নাও খেলত চুতুফাৰ মৃত্যু হোৱাৰ বাবে চুতীয়া ৰজাক ভুলকৈ দোষাৰোপ কৰা হৈছিল।<ref>Barua, Sarbeswar,"Manideep"(1965), p.300</ref> স্বৰ্ণলতা বৰুৱাই (২০০৭) লক্ষ্য কৰিছে যে বিদেশী দেশত ৰজাক হত্যা কৰিলে নিশ্চয়কৈ তাৎক্ষণিক সামৰিক সঁহাৰিৰ সূচনা হ’লহেঁতেন, তথাপিও এনে কোনো সংঘাতৰ লিপিবদ্ধ হোৱা নাই। তদুপৰি চুতুফাৰ লগত থকা আহোম বাহিনীয়ে তেওঁক ৰক্ষা কৰা বা প্রত্যাক্রমণ কৰাৰ বাবে পদক্ষেপ লোৱাৰ কথা উল্লেখ নাই৷<ref>{{harv|Barua|2007|page=118}}</ref> ==বৰগোহাঁই আৰু বুঢ়াগোহাঁই শাসনকাল== চুতুফাৰ মৃত্যুৰ পাছত আহোম ডাঙৰীয়াসকলে স্বৰ্গদেউৰ উপযোগী কোনো ৰাজকোঁৱৰ বিচাৰি নাপালে আৰু সেই বাবে চাৰি বছৰ (১৩৭৬-১৩৮০ চন) চাও ফ্ৰংদাম বুঢ়াগোহাঁই আৰু চাও তাপ্ৰিখিন বৰগোহাঁইয়ে নিজে প্ৰশাসনৰ ভাৰ চম্ভালে।<ref>Barbaruah Hiteswar Ahomar-Din or A History of Assam under the Ahoms 1st edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati page 32</ref> ৰজা অবিহনে ৰাজ্য চলোৱা টান দেখি ১৩৮০ চনত তেওঁলোকে চুতুফাৰ ভায়েক আৰু চুখাংফাৰ তৃতীয় পুত্ৰ [[ত্যাও খাম্‌টি]]ক স্বৰ্গদেউ পাতে।<ref>Gait E.A. A History of Assam 2nd edition 1926 Thacker, Spink & Co Calcutta page 81</ref><ref>Barua Gunaviram Assam Buranji or A History of Assam 4th edition 2008 Publication Board of Assam Guwahati page 56</ref> ==টোকা== {{reflist}} ==তথ্যসূত্ৰ== *ফুকন,বৰুৱা (১৯৬৪) (আহোম ভাষা, ইংৰাজী, অসমীয়া ভাষাত). আহোম লেগজিকন, ঐতিহাসিক আৰু প্ৰাচীন গ্ৰন্থ অধ্যয়ন বিভাগ * বৰবৰুৱা হিতেশ্বৰ আহোমৰ-দিন or A History of Assam under the Ahoms first edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati * বৰুৱা গুণাভিৰাম অসম বুৰঞ্জী or A History of Assam fourth edition 2008 Publication Board of Assam Guwahati * Gait E.A. A History of Assam second edition 1926 Thacker, Spink & Co Calcutta * {{cite book|last=Barua|first=Swarnalata|title=Chutia Jatir Buranji|year=2007|place=Guwahati}} [[শ্ৰেণী:টাই-আহোম শাসক]] tvcatd173uhmgo995k77idjcxoxyz9c 606460 606459 2026-05-15T12:36:48Z KhiLanTzi 23530 /* ৰাজত্বকাল আৰু হত্যা */ Removing ORs not mentioning Khun doesn't discard the involvement of the king 606460 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty|||name='''চাওলুং চ্যু-তু-ফা<br>𑜋𑜰𑜫 𑜎𑜤𑜂𑜫 𑜏𑜢𑜤𑜰𑜫 𑜄𑜥 𑜇𑜡'''|title=[[চাওলুং]]|titletext=[[আহোম ভাষা]]|more=|image=|imgw=|alt=|caption=|succession=[[Kingdom of Assam|অসমৰ ৰজা]]|moretext=|reign=|reign-type=|consort=|coronation=|cor-type=|predecessor=|pre-type=|successor=[[ত্যাও খাম্‌টি]]|suc-type=|regent=|reg-type=|succession1=|moretext1=|reign1=|reign-type1=|coronation1=|cor-type1=|predecessor1=|pre-type1=|successor1=|suc-type1=|regent1=|reg-type1=|succession2=|moretext2=|reign2=|reign-type2=|coronation2=|cor-type2=|predecessor2=|pre-type2=|successor2=|suc-type2=|regent2=|reg-type2=|succession3=|moretext3=|reign3=|reign-type3=|coronation3=|cor-type3=|predecessor3=|pre-type3=|successor3=|suc-type3=|regent3=|reg-type3=|spouse=|spouse-type=|type=|spouses=|spouses-type=|issue=|issue-link=|issue-pipe=|full name=চাওলুং চ্যু-তু-ফা|era dates=|era name=|posthumous name=|temple name=|house=ছ্যু ফৈদ, [[আহোম ৰাজবংশ]]|mother=|father=|date of birth=|place of birth=|date of death=|place of death=|date of burial=|place of burial=|occupation=|signature=|signature_alt=|religion=[[আহোম ধৰ্ম]]}}{{Ahom Dynasty}} '''চুতুফা''' বা '''চাওলুং চ্যু-তু-ফা''' ({{lang-aho|𑜋𑜰𑜫 𑜎𑜤𑜂𑜫 𑜏𑜢𑜤𑜰𑜫 𑜄𑜥 𑜇𑜡}}) [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ ষষ্ঠজন [[স্বৰ্গদেউ]] আছিল। টাই আহোম ভাষাত লিখা বুৰঞ্জী অনুসৰি ৰজা নোহোৱা এটা পৰ্বৰ পাছত তেখেতে ১৩৬৯ চনৰ পৰা ১৩৭৬ চনলৈ ৰাজত্ব কৰিছিল।<ref>{{harvcol|ফুকন,বৰুৱা|১৯৬৪|p=১৩৯}}</ref> ১৩৭৬ খ্ৰীষ্টাব্দত চুতীয়া ৰজা জয়ধ্বজপালে সুতুফাক চাফ্ৰাই নদীৰ কাষত এখন বন্ধুত্বপূৰ্ণ শান্তি আলোচনাৰ বাবে আমন্ত্ৰণ জনাইছিল। অংগৰক্ষী নোহোৱাকৈ চুতুফাক চুতীয়া ৰজা জয়ধ্বজপালৰ ব্যক্তিগত নাওখনলৈ মাতি হত্যা কৰা হৈছিল।<ref>{{cite book |last=Gait |first=Edward Albert |title=A History of Assam |date=1926 |publisher=Thacker, Spink & Co. |location=Calcutta |page=81 |quote="...the Chutia king lured Sutuphaa onto his barge without attendants and treacherously murdered him..."}}</ref><ref>{{cite book |last=Barua |first=Gunaviram |title=Assam Buranji or A History of Assam |date=2008 |publisher=Publication Board of Assam |location=Guwahati |pages=55–56 |quote="...Sutuphaa's rule ended abruptly when he was treacherously assassinated by the Sutiya king..."}}</ref>এই হত্যাকাণ্ডই আহোম ৰাজদৰবাৰক কঁপাই তুলিছিল আৰু ইয়াৰ পিছতেই দুয়োখন ৰাজ্যৰ মাজত দশক দশক ধৰি তীব্ৰ যুদ্ধ আৰু অৰাজকতাৰ সৃষ্টি হৈছিল। এই সংঘাত ১৬ শতিকাত আহোমে চুতীয়া ৰাজ্য সম্পূৰ্ণৰূপে জয় নকৰা পৰ্যন্ত চলি আছিল।<ref>{{harvcol|গেইট|১৯২৬|p=৮১}}</ref> ==পূৰ্বপুৰুষ আৰু সিংহাৰোহণ== চুতুফা আছিল আহোম ৰজা [[চুখাংফা]]ৰ দ্বিতীয় পুত্ৰ। দেউতাকৰ মৃত্যুৰ পাছত জ্যেষ্ঠ পুত্ৰ [[চুখ্ৰাম্‌ফা]] স্বৰ্গদেউ হৈছিল। ৩২ বছৰ শাসন কৰাৰ পাছত ১৩৬৪ চনত চুখ্ৰাম্‌ফাৰ মৃত্যু হয়। এইখিনিতে বুৰঞ্জীবিদসকলৰ মতভেদ দেখা যায়। কোনো কোনোৰ মতে চুখ্ৰাম্‌ফাৰ মৃত্যুত তেখেতৰ ভায়েক চুতুফা ১৩৬৪ চনৰ ৰাজপাটত বহে।<ref>বৰবৰুৱা হিতেশ্বৰ- আহোমৰ দিন or A History of Assam under the Ahoms 1st edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati page 32</ref><ref>Gait E.A. A History of Assam 2nd edition 1926 Thacker, Spink & Co Calcutta page 81</ref><ref>বৰুৱা গুণাভিৰাম- অসম বুৰঞ্জী or A History of Assam 4th edition 2008 Publication Board of Assam Guwahati page 55</ref> কিন্তু আধুনিক বুৰঞ্জীবিদ পদ্মেশ্বৰ গগৈ আৰু স্বৰ্ণলতা বৰুৱাৰ মতে ১৩৬৪ চনৰ পৰা ১৩৬৯ চনলৈ কোনো স্বৰ্গদেউ নাছিল। ==ৰাজত্বকাল আৰু হত্যা== সৎসৰী বুৰঞ্জীত মতছ চুকাফাৰ‌ পুত্ৰৰ সময়ৰ পৰা চুতুফাৰ মৃত্যুৰ আগলৈকে আহোমসকলে চুতীয়া ৰাজ্যৰ সৈতে আন্তৰিক সম্পৰ্ক বজাই ৰাখিছিল।<ref>Bhuyan, S.K, ''Satsari Assam Buranji'',p.9, "Previously, since the time of one of Sukapha’s sons, there was alliance and coordial relations with the Chutia king"</ref> চুতুফাই আহোম ৰাজ্যৰ পৰিসীমা বঢ়াব বিচাৰিছিল। ইয়াৰ ফলত কাষৰীয়া [[চুতীয়া ৰাজ্য]]ৰ লগত সংঘাতৰ সৃষ্টি হয়। ১৩৭৬ চনত চুতীয়া ৰজাই চাপাগুৰিত চুতুফাক লগ কৰে আৰু মিত্ৰতাৰ ভাও জুৰি তেখেতক চফ্ৰাই নদীৰ নাওখেললৈ নিমন্ত্ৰণ জনায়। বিবৰণৰ অনুসৰি চুতীয়া ৰজাই চুতুফাক পৰিচাৰক নোহোৱাকৈ নিজৰ নাওত উঠাই প্ৰলোভিত কৰি বিশ্বাসঘাতকতাৰে হত্যা কৰিছিল। চুতুফাৰ লগত যোৱা সৈন্যবোৰ ৰাজধানীলৈ ঘূৰি আহি এই কথা সদৰি কৰে।<ref>বৰবৰুৱা হিতেশ্বৰ- আহোমৰ দিন or A History of Assam under the Ahoms 1st edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati page 32</ref><ref>Gait E.A. A History of Assam 2nd edition 1926 Thacker, Spink & Co Calcutta page 81</ref><ref>Barua Gunaviram Assam Buranji or A History of Assam 4th edition 2008 Publication Board of Assam Guwahati page 56</ref> সৰ্বেশ্বৰ বৰুৱাই যুক্তি আগবঢ়ায় যে চুতুফাৰ মৃত্যু পৰিকল্পিত ভাৱে হোৱা নাছিল আৰু চুতীয়া ৰজাৰ নিমন্ত্ৰণত সংঘটিত হোৱা নাও খেলত চুতুফাৰ মৃত্যু হোৱাৰ বাবে চুতীয়া ৰজাক ভুলকৈ দোষাৰোপ কৰা হৈছিল।<ref>Barua, Sarbeswar,"Manideep"(1965), p.300</ref> স্বৰ্ণলতা বৰুৱাই (২০০৭) লক্ষ্য কৰিছে যে বিদেশী দেশত ৰজাক হত্যা কৰিলে নিশ্চয়কৈ তাৎক্ষণিক সামৰিক সঁহাৰিৰ সূচনা হ’লহেঁতেন, তথাপিও এনে কোনো সংঘাতৰ লিপিবদ্ধ হোৱা নাই। তদুপৰি চুতুফাৰ লগত থকা আহোম বাহিনীয়ে তেওঁক ৰক্ষা কৰা বা প্রত্যাক্রমণ কৰাৰ বাবে পদক্ষেপ লোৱাৰ কথা উল্লেখ নাই৷<ref>{{harv|Barua|2007|page=118}}</ref> ==বৰগোহাঁই আৰু বুঢ়াগোহাঁই শাসনকাল== চুতুফাৰ মৃত্যুৰ পাছত আহোম ডাঙৰীয়াসকলে স্বৰ্গদেউৰ উপযোগী কোনো ৰাজকোঁৱৰ বিচাৰি নাপালে আৰু সেই বাবে চাৰি বছৰ (১৩৭৬-১৩৮০ চন) চাও ফ্ৰংদাম বুঢ়াগোহাঁই আৰু চাও তাপ্ৰিখিন বৰগোহাঁইয়ে নিজে প্ৰশাসনৰ ভাৰ চম্ভালে।<ref>Barbaruah Hiteswar Ahomar-Din or A History of Assam under the Ahoms 1st edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati page 32</ref> ৰজা অবিহনে ৰাজ্য চলোৱা টান দেখি ১৩৮০ চনত তেওঁলোকে চুতুফাৰ ভায়েক আৰু চুখাংফাৰ তৃতীয় পুত্ৰ [[ত্যাও খাম্‌টি]]ক স্বৰ্গদেউ পাতে।<ref>Gait E.A. A History of Assam 2nd edition 1926 Thacker, Spink & Co Calcutta page 81</ref><ref>Barua Gunaviram Assam Buranji or A History of Assam 4th edition 2008 Publication Board of Assam Guwahati page 56</ref> ==টোকা== {{reflist}} ==তথ্যসূত্ৰ== *ফুকন,বৰুৱা (১৯৬৪) (আহোম ভাষা, ইংৰাজী, অসমীয়া ভাষাত). আহোম লেগজিকন, ঐতিহাসিক আৰু প্ৰাচীন গ্ৰন্থ অধ্যয়ন বিভাগ * বৰবৰুৱা হিতেশ্বৰ আহোমৰ-দিন or A History of Assam under the Ahoms first edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati * বৰুৱা গুণাভিৰাম অসম বুৰঞ্জী or A History of Assam fourth edition 2008 Publication Board of Assam Guwahati * Gait E.A. A History of Assam second edition 1926 Thacker, Spink & Co Calcutta * {{cite book|last=Barua|first=Swarnalata|title=Chutia Jatir Buranji|year=2007|place=Guwahati}} [[শ্ৰেণী:টাই-আহোম শাসক]] 1kmidv8diulupzurstrmmsfqwpig8dn 606461 606460 2026-05-15T12:39:37Z KhiLanTzi 23530 /* ৰাজত্বকাল আৰু হত্যা */ Need source foe swarnalata's comments also general consensus is that he's murdered by Chutia king 606461 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty|||name='''চাওলুং চ্যু-তু-ফা<br>𑜋𑜰𑜫 𑜎𑜤𑜂𑜫 𑜏𑜢𑜤𑜰𑜫 𑜄𑜥 𑜇𑜡'''|title=[[চাওলুং]]|titletext=[[আহোম ভাষা]]|more=|image=|imgw=|alt=|caption=|succession=[[Kingdom of Assam|অসমৰ ৰজা]]|moretext=|reign=|reign-type=|consort=|coronation=|cor-type=|predecessor=|pre-type=|successor=[[ত্যাও খাম্‌টি]]|suc-type=|regent=|reg-type=|succession1=|moretext1=|reign1=|reign-type1=|coronation1=|cor-type1=|predecessor1=|pre-type1=|successor1=|suc-type1=|regent1=|reg-type1=|succession2=|moretext2=|reign2=|reign-type2=|coronation2=|cor-type2=|predecessor2=|pre-type2=|successor2=|suc-type2=|regent2=|reg-type2=|succession3=|moretext3=|reign3=|reign-type3=|coronation3=|cor-type3=|predecessor3=|pre-type3=|successor3=|suc-type3=|regent3=|reg-type3=|spouse=|spouse-type=|type=|spouses=|spouses-type=|issue=|issue-link=|issue-pipe=|full name=চাওলুং চ্যু-তু-ফা|era dates=|era name=|posthumous name=|temple name=|house=ছ্যু ফৈদ, [[আহোম ৰাজবংশ]]|mother=|father=|date of birth=|place of birth=|date of death=|place of death=|date of burial=|place of burial=|occupation=|signature=|signature_alt=|religion=[[আহোম ধৰ্ম]]}}{{Ahom Dynasty}} '''চুতুফা''' বা '''চাওলুং চ্যু-তু-ফা''' ({{lang-aho|𑜋𑜰𑜫 𑜎𑜤𑜂𑜫 𑜏𑜢𑜤𑜰𑜫 𑜄𑜥 𑜇𑜡}}) [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ ষষ্ঠজন [[স্বৰ্গদেউ]] আছিল। টাই আহোম ভাষাত লিখা বুৰঞ্জী অনুসৰি ৰজা নোহোৱা এটা পৰ্বৰ পাছত তেখেতে ১৩৬৯ চনৰ পৰা ১৩৭৬ চনলৈ ৰাজত্ব কৰিছিল।<ref>{{harvcol|ফুকন,বৰুৱা|১৯৬৪|p=১৩৯}}</ref> ১৩৭৬ খ্ৰীষ্টাব্দত চুতীয়া ৰজা জয়ধ্বজপালে সুতুফাক চাফ্ৰাই নদীৰ কাষত এখন বন্ধুত্বপূৰ্ণ শান্তি আলোচনাৰ বাবে আমন্ত্ৰণ জনাইছিল। অংগৰক্ষী নোহোৱাকৈ চুতুফাক চুতীয়া ৰজা জয়ধ্বজপালৰ ব্যক্তিগত নাওখনলৈ মাতি হত্যা কৰা হৈছিল।<ref>{{cite book |last=Gait |first=Edward Albert |title=A History of Assam |date=1926 |publisher=Thacker, Spink & Co. |location=Calcutta |page=81 |quote="...the Chutia king lured Sutuphaa onto his barge without attendants and treacherously murdered him..."}}</ref><ref>{{cite book |last=Barua |first=Gunaviram |title=Assam Buranji or A History of Assam |date=2008 |publisher=Publication Board of Assam |location=Guwahati |pages=55–56 |quote="...Sutuphaa's rule ended abruptly when he was treacherously assassinated by the Sutiya king..."}}</ref>এই হত্যাকাণ্ডই আহোম ৰাজদৰবাৰক কঁপাই তুলিছিল আৰু ইয়াৰ পিছতেই দুয়োখন ৰাজ্যৰ মাজত দশক দশক ধৰি তীব্ৰ যুদ্ধ আৰু অৰাজকতাৰ সৃষ্টি হৈছিল। এই সংঘাত ১৬ শতিকাত আহোমে চুতীয়া ৰাজ্য সম্পূৰ্ণৰূপে জয় নকৰা পৰ্যন্ত চলি আছিল।<ref>{{harvcol|গেইট|১৯২৬|p=৮১}}</ref> ==পূৰ্বপুৰুষ আৰু সিংহাৰোহণ== চুতুফা আছিল আহোম ৰজা [[চুখাংফা]]ৰ দ্বিতীয় পুত্ৰ। দেউতাকৰ মৃত্যুৰ পাছত জ্যেষ্ঠ পুত্ৰ [[চুখ্ৰাম্‌ফা]] স্বৰ্গদেউ হৈছিল। ৩২ বছৰ শাসন কৰাৰ পাছত ১৩৬৪ চনত চুখ্ৰাম্‌ফাৰ মৃত্যু হয়। এইখিনিতে বুৰঞ্জীবিদসকলৰ মতভেদ দেখা যায়। কোনো কোনোৰ মতে চুখ্ৰাম্‌ফাৰ মৃত্যুত তেখেতৰ ভায়েক চুতুফা ১৩৬৪ চনৰ ৰাজপাটত বহে।<ref>বৰবৰুৱা হিতেশ্বৰ- আহোমৰ দিন or A History of Assam under the Ahoms 1st edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati page 32</ref><ref>Gait E.A. A History of Assam 2nd edition 1926 Thacker, Spink & Co Calcutta page 81</ref><ref>বৰুৱা গুণাভিৰাম- অসম বুৰঞ্জী or A History of Assam 4th edition 2008 Publication Board of Assam Guwahati page 55</ref> কিন্তু আধুনিক বুৰঞ্জীবিদ পদ্মেশ্বৰ গগৈ আৰু স্বৰ্ণলতা বৰুৱাৰ মতে ১৩৬৪ চনৰ পৰা ১৩৬৯ চনলৈ কোনো স্বৰ্গদেউ নাছিল। ==ৰাজত্বকাল আৰু হত্যা== সৎসৰী বুৰঞ্জীত মতছ চুকাফাৰ‌ পুত্ৰৰ সময়ৰ পৰা চুতুফাৰ মৃত্যুৰ আগলৈকে আহোমসকলে চুতীয়া ৰাজ্যৰ সৈতে আন্তৰিক সম্পৰ্ক বজাই ৰাখিছিল।<ref>Bhuyan, S.K, ''Satsari Assam Buranji'',p.9, "Previously, since the time of one of Sukapha’s sons, there was alliance and coordial relations with the Chutia king"</ref> চুতুফাই আহোম ৰাজ্যৰ পৰিসীমা বঢ়াব বিচাৰিছিল। ইয়াৰ ফলত কাষৰীয়া [[চুতীয়া ৰাজ্য]]ৰ লগত সংঘাতৰ সৃষ্টি হয়। ১৩৭৬ চনত চুতীয়া ৰজাই চাপাগুৰিত চুতুফাক লগ কৰে আৰু মিত্ৰতাৰ ভাও জুৰি তেখেতক চফ্ৰাই নদীৰ নাওখেললৈ নিমন্ত্ৰণ জনায়। প্ৰায়বোৰ উৎস অনুসৰি চুতীয়া ৰজাই চুতুফাক পৰিচাৰক নোহোৱাকৈ নিজৰ নাওত উঠাই প্ৰলোভিত কৰি বিশ্বাসঘাতকতাৰে হত্যা কৰিছিল। চুতুফাৰ লগত যোৱা সৈন্যবোৰ ৰাজধানীলৈ ঘূৰি আহি এই কথা সদৰি কৰে।<ref>বৰবৰুৱা হিতেশ্বৰ- আহোমৰ দিন or A History of Assam under the Ahoms 1st edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati page 32</ref><ref>Gait E.A. A History of Assam 2nd edition 1926 Thacker, Spink & Co Calcutta page 81</ref><ref>Barua Gunaviram Assam Buranji or A History of Assam 4th edition 2008 Publication Board of Assam Guwahati page 56</ref> সৰ্বেশ্বৰ বৰুৱাৰ মতে চুতুফাৰ মৃত্যু পৰিকল্পিত ভাৱে হোৱা নাছিল আৰু চুতীয়া ৰজাৰ নিমন্ত্ৰণত সংঘটিত হোৱা নাও খেলত চুতুফাৰ মৃত্যু হোৱাৰ বাবে চুতীয়া ৰজাক ভুলকৈ দোষাৰোপ কৰা হৈছিল।<ref>Barua, Sarbeswar,"Manideep"(1965), p.300</ref> চুতুফাৰ লগত থকা আহোম বাহিনীয়ে তেওঁক ৰক্ষা কৰা বা প্রত্যাক্রমণ কৰাৰ বাবে পদক্ষেপ লোৱাৰ কথা উল্লেখ নাই৷<ref>{{harv|Barua|2007|page=118}}</ref> ==বৰগোহাঁই আৰু বুঢ়াগোহাঁই শাসনকাল== চুতুফাৰ মৃত্যুৰ পাছত আহোম ডাঙৰীয়াসকলে স্বৰ্গদেউৰ উপযোগী কোনো ৰাজকোঁৱৰ বিচাৰি নাপালে আৰু সেই বাবে চাৰি বছৰ (১৩৭৬-১৩৮০ চন) চাও ফ্ৰংদাম বুঢ়াগোহাঁই আৰু চাও তাপ্ৰিখিন বৰগোহাঁইয়ে নিজে প্ৰশাসনৰ ভাৰ চম্ভালে।<ref>Barbaruah Hiteswar Ahomar-Din or A History of Assam under the Ahoms 1st edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati page 32</ref> ৰজা অবিহনে ৰাজ্য চলোৱা টান দেখি ১৩৮০ চনত তেওঁলোকে চুতুফাৰ ভায়েক আৰু চুখাংফাৰ তৃতীয় পুত্ৰ [[ত্যাও খাম্‌টি]]ক স্বৰ্গদেউ পাতে।<ref>Gait E.A. A History of Assam 2nd edition 1926 Thacker, Spink & Co Calcutta page 81</ref><ref>Barua Gunaviram Assam Buranji or A History of Assam 4th edition 2008 Publication Board of Assam Guwahati page 56</ref> ==টোকা== {{reflist}} ==তথ্যসূত্ৰ== *ফুকন,বৰুৱা (১৯৬৪) (আহোম ভাষা, ইংৰাজী, অসমীয়া ভাষাত). আহোম লেগজিকন, ঐতিহাসিক আৰু প্ৰাচীন গ্ৰন্থ অধ্যয়ন বিভাগ * বৰবৰুৱা হিতেশ্বৰ আহোমৰ-দিন or A History of Assam under the Ahoms first edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati * বৰুৱা গুণাভিৰাম অসম বুৰঞ্জী or A History of Assam fourth edition 2008 Publication Board of Assam Guwahati * Gait E.A. A History of Assam second edition 1926 Thacker, Spink & Co Calcutta * {{cite book|last=Barua|first=Swarnalata|title=Chutia Jatir Buranji|year=2007|place=Guwahati}} [[শ্ৰেণী:টাই-আহোম শাসক]] dnsm1rkjrcp0d3btldaz0t23witka2q 606462 606461 2026-05-15T12:41:31Z KhiLanTzi 23530 /* */ 606462 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty|||name='''চাওলুং চ্যু-তু-ফা<br>𑜋𑜰𑜫 𑜎𑜤𑜂𑜫 𑜏𑜢𑜤𑜰𑜫 𑜄𑜥 𑜇𑜡'''|title=[[চাওলুং]]|titletext=[[আহোম ভাষা]]|more=|image=|imgw=|alt=|caption=|succession=[[Kingdom of Assam|অসমৰ ৰজা]]|moretext=|reign=|reign-type=|consort=|coronation=|cor-type=|predecessor=|pre-type=|successor=[[ত্যাও খাম্‌টি]]|suc-type=|regent=|reg-type=|succession1=|moretext1=|reign1=|reign-type1=|coronation1=|cor-type1=|predecessor1=|pre-type1=|successor1=|suc-type1=|regent1=|reg-type1=|succession2=|moretext2=|reign2=|reign-type2=|coronation2=|cor-type2=|predecessor2=|pre-type2=|successor2=|suc-type2=|regent2=|reg-type2=|succession3=|moretext3=|reign3=|reign-type3=|coronation3=|cor-type3=|predecessor3=|pre-type3=|successor3=|suc-type3=|regent3=|reg-type3=|spouse=|spouse-type=|type=|spouses=|spouses-type=|issue=|issue-link=|issue-pipe=|full name=চাওলুং চ্যু-তু-ফা|era dates=|era name=|posthumous name=|temple name=|house=ছ্যু ফৈদ, [[আহোম ৰাজবংশ]]|mother=|father=|date of birth=|place of birth=|date of death=|place of death=|date of burial=|place of burial=|occupation=|signature=|signature_alt=|religion=[[ফুৰালুং ধৰ্ম]]}}{{Ahom Dynasty}} '''চুতুফা''' বা '''চাওলুং চ্যু-তু-ফা''' ({{lang-aho|𑜋𑜰𑜫 𑜎𑜤𑜂𑜫 𑜏𑜢𑜤𑜰𑜫 𑜄𑜥 𑜇𑜡}}) [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ ষষ্ঠজন [[স্বৰ্গদেউ]] আছিল। টাই আহোম ভাষাত লিখা বুৰঞ্জী অনুসৰি ৰজা নোহোৱা এটা পৰ্বৰ পাছত তেখেতে ১৩৬৯ চনৰ পৰা ১৩৭৬ চনলৈ ৰাজত্ব কৰিছিল।<ref>{{harvcol|ফুকন,বৰুৱা|১৯৬৪|p=১৩৯}}</ref> ১৩৭৬ খ্ৰীষ্টাব্দত চুতীয়া ৰজা জয়ধ্বজপালে সুতুফাক চাফ্ৰাই নদীৰ কাষত এখন বন্ধুত্বপূৰ্ণ শান্তি আলোচনাৰ বাবে আমন্ত্ৰণ জনাইছিল। অংগৰক্ষী নোহোৱাকৈ চুতুফাক চুতীয়া ৰজা জয়ধ্বজপালৰ ব্যক্তিগত নাওখনলৈ মাতি হত্যা কৰা হৈছিল।<ref>{{cite book |last=Gait |first=Edward Albert |title=A History of Assam |date=1926 |publisher=Thacker, Spink & Co. |location=Calcutta |page=81 |quote="...the Chutia king lured Sutuphaa onto his barge without attendants and treacherously murdered him..."}}</ref><ref>{{cite book |last=Barua |first=Gunaviram |title=Assam Buranji or A History of Assam |date=2008 |publisher=Publication Board of Assam |location=Guwahati |pages=55–56 |quote="...Sutuphaa's rule ended abruptly when he was treacherously assassinated by the Sutiya king..."}}</ref>এই হত্যাকাণ্ডই আহোম ৰাজদৰবাৰক কঁপাই তুলিছিল আৰু ইয়াৰ পিছতেই দুয়োখন ৰাজ্যৰ মাজত দশক দশক ধৰি তীব্ৰ যুদ্ধ আৰু অৰাজকতাৰ সৃষ্টি হৈছিল। এই সংঘাত ১৬ শতিকাত আহোমে চুতীয়া ৰাজ্য সম্পূৰ্ণৰূপে জয় নকৰা পৰ্যন্ত চলি আছিল।<ref>{{harvcol|গেইট|১৯২৬|p=৮১}}</ref> ==পূৰ্বপুৰুষ আৰু সিংহাৰোহণ== চুতুফা আছিল আহোম ৰজা [[চুখাংফা]]ৰ দ্বিতীয় পুত্ৰ। দেউতাকৰ মৃত্যুৰ পাছত জ্যেষ্ঠ পুত্ৰ [[চুখ্ৰাম্‌ফা]] স্বৰ্গদেউ হৈছিল। ৩২ বছৰ শাসন কৰাৰ পাছত ১৩৬৪ চনত চুখ্ৰাম্‌ফাৰ মৃত্যু হয়। এইখিনিতে বুৰঞ্জীবিদসকলৰ মতভেদ দেখা যায়। কোনো কোনোৰ মতে চুখ্ৰাম্‌ফাৰ মৃত্যুত তেখেতৰ ভায়েক চুতুফা ১৩৬৪ চনৰ ৰাজপাটত বহে।<ref>বৰবৰুৱা হিতেশ্বৰ- আহোমৰ দিন or A History of Assam under the Ahoms 1st edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati page 32</ref><ref>Gait E.A. A History of Assam 2nd edition 1926 Thacker, Spink & Co Calcutta page 81</ref><ref>বৰুৱা গুণাভিৰাম- অসম বুৰঞ্জী or A History of Assam 4th edition 2008 Publication Board of Assam Guwahati page 55</ref> কিন্তু আধুনিক বুৰঞ্জীবিদ পদ্মেশ্বৰ গগৈ আৰু স্বৰ্ণলতা বৰুৱাৰ মতে ১৩৬৪ চনৰ পৰা ১৩৬৯ চনলৈ কোনো স্বৰ্গদেউ নাছিল। ==ৰাজত্বকাল আৰু হত্যা== সৎসৰী বুৰঞ্জীত মতছ চুকাফাৰ‌ পুত্ৰৰ সময়ৰ পৰা চুতুফাৰ মৃত্যুৰ আগলৈকে আহোমসকলে চুতীয়া ৰাজ্যৰ সৈতে আন্তৰিক সম্পৰ্ক বজাই ৰাখিছিল।<ref>Bhuyan, S.K, ''Satsari Assam Buranji'',p.9, "Previously, since the time of one of Sukapha’s sons, there was alliance and coordial relations with the Chutia king"</ref> চুতুফাই আহোম ৰাজ্যৰ পৰিসীমা বঢ়াব বিচাৰিছিল। ইয়াৰ ফলত কাষৰীয়া [[চুতীয়া ৰাজ্য]]ৰ লগত সংঘাতৰ সৃষ্টি হয়। ১৩৭৬ চনত চুতীয়া ৰজাই চাপাগুৰিত চুতুফাক লগ কৰে আৰু মিত্ৰতাৰ ভাও জুৰি তেখেতক চফ্ৰাই নদীৰ নাওখেললৈ নিমন্ত্ৰণ জনায়। প্ৰায়বোৰ উৎস অনুসৰি চুতীয়া ৰজাই চুতুফাক পৰিচাৰক নোহোৱাকৈ নিজৰ নাওত উঠাই প্ৰলোভিত কৰি বিশ্বাসঘাতকতাৰে হত্যা কৰিছিল। চুতুফাৰ লগত যোৱা সৈন্যবোৰ ৰাজধানীলৈ ঘূৰি আহি এই কথা সদৰি কৰে।<ref>বৰবৰুৱা হিতেশ্বৰ- আহোমৰ দিন or A History of Assam under the Ahoms 1st edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati page 32</ref><ref>Gait E.A. A History of Assam 2nd edition 1926 Thacker, Spink & Co Calcutta page 81</ref><ref>Barua Gunaviram Assam Buranji or A History of Assam 4th edition 2008 Publication Board of Assam Guwahati page 56</ref> সৰ্বেশ্বৰ বৰুৱাৰ মতে চুতুফাৰ মৃত্যু পৰিকল্পিত ভাৱে হোৱা নাছিল আৰু চুতীয়া ৰজাৰ নিমন্ত্ৰণত সংঘটিত হোৱা নাও খেলত চুতুফাৰ মৃত্যু হোৱাৰ বাবে চুতীয়া ৰজাক ভুলকৈ দোষাৰোপ কৰা হৈছিল।<ref>Barua, Sarbeswar,"Manideep"(1965), p.300</ref> চুতুফাৰ লগত থকা আহোম বাহিনীয়ে তেওঁক ৰক্ষা কৰা বা প্রত্যাক্রমণ কৰাৰ বাবে পদক্ষেপ লোৱাৰ কথা উল্লেখ নাই৷<ref>{{harv|Barua|2007|page=118}}</ref> ==বৰগোহাঁই আৰু বুঢ়াগোহাঁই শাসনকাল== চুতুফাৰ মৃত্যুৰ পাছত আহোম ডাঙৰীয়াসকলে স্বৰ্গদেউৰ উপযোগী কোনো ৰাজকোঁৱৰ বিচাৰি নাপালে আৰু সেই বাবে চাৰি বছৰ (১৩৭৬-১৩৮০ চন) চাও ফ্ৰংদাম বুঢ়াগোহাঁই আৰু চাও তাপ্ৰিখিন বৰগোহাঁইয়ে নিজে প্ৰশাসনৰ ভাৰ চম্ভালে।<ref>Barbaruah Hiteswar Ahomar-Din or A History of Assam under the Ahoms 1st edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati page 32</ref> ৰজা অবিহনে ৰাজ্য চলোৱা টান দেখি ১৩৮০ চনত তেওঁলোকে চুতুফাৰ ভায়েক আৰু চুখাংফাৰ তৃতীয় পুত্ৰ [[ত্যাও খাম্‌টি]]ক স্বৰ্গদেউ পাতে।<ref>Gait E.A. A History of Assam 2nd edition 1926 Thacker, Spink & Co Calcutta page 81</ref><ref>Barua Gunaviram Assam Buranji or A History of Assam 4th edition 2008 Publication Board of Assam Guwahati page 56</ref> ==টোকা== {{reflist}} ==তথ্যসূত্ৰ== *ফুকন,বৰুৱা (১৯৬৪) (আহোম ভাষা, ইংৰাজী, অসমীয়া ভাষাত). আহোম লেগজিকন, ঐতিহাসিক আৰু প্ৰাচীন গ্ৰন্থ অধ্যয়ন বিভাগ * বৰবৰুৱা হিতেশ্বৰ আহোমৰ-দিন or A History of Assam under the Ahoms first edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati * বৰুৱা গুণাভিৰাম অসম বুৰঞ্জী or A History of Assam fourth edition 2008 Publication Board of Assam Guwahati * Gait E.A. A History of Assam second edition 1926 Thacker, Spink & Co Calcutta * {{cite book|last=Barua|first=Swarnalata|title=Chutia Jatir Buranji|year=2007|place=Guwahati}} [[শ্ৰেণী:টাই-আহোম শাসক]] df4bi000vrms03bf0qfkqpkkbkrd0wv 606505 606462 2026-05-15T16:47:17Z KhiLanTzi 23530 /* */ 606505 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty|||name='''চাওলুং চ্যু-তু-ফা<br>𑜋𑜰𑜫 𑜎𑜤𑜂𑜫 𑜏𑜢𑜤𑜰𑜫 𑜄𑜥 𑜇𑜡'''|title=[[চাওলুং]]|titletext=[[আহোম ভাষা]]|more=|image=|imgw=|alt=|caption=|succession=[[Kingdom of Assam|অসমৰ ৰজা]]|moretext=|reign=|reign-type=|consort=|coronation=১৩৬৯ খ্ৰীষ্টাব্দ|cor-type=খেউন ৰোণ মাই ক'|predecessor=[[চুখ্ৰাংফা]]|pre-type=পূৰ্বৰ চাওফা|successor=[[ত্যাও খাম্‌টি]]|suc-type=পৰৱৰ্তী চাওফা|regent=|reg-type=|succession1=|moretext1=|reign1=|reign-type1=|coronation1=|cor-type1=|predecessor1=|pre-type1=|successor1=|suc-type1=|regent1=|reg-type1=|succession2=|moretext2=|reign2=|reign-type2=|coronation2=|cor-type2=|predecessor2=|pre-type2=|successor2=|suc-type2=|regent2=|reg-type2=|succession3=|moretext3=|reign3=|reign-type3=|coronation3=|cor-type3=|predecessor3=|pre-type3=|successor3=|suc-type3=|regent3=|reg-type3=|spouse=|spouse-type=|type=|spouses=|spouses-type=|issue=|issue-link=|issue-pipe=|full name=চাওলুং চ্যু-তু-ফা|era dates=|era name=|posthumous name=|temple name=|house=ছ্যু ফৈদ, [[আহোম ৰাজবংশ]]|mother=|father=[[চুখ্ৰাংফা]]|date of birth=|place of birth=[[আহোম ৰাজ্য]]|date of death=১৩৭৬ খ্ৰীষ্টাব্দ|place of death=চফ্ৰাই নদী (চুতীয়া ৰাজ্যৰ সীমান্ত)| death_cause = চুতীয়া ৰজাৰ দ্বাৰা ছলনাৰে নাওখেলৰ সময়ত হত্যা|date of burial=|place of burial=|occupation=|signature=|signature_alt=|religion=[[ফুৰালুং ধৰ্ম]]}}{{Ahom Dynasty}} '''চুতুফা''' বা '''চাওলুং চ্যু-তু-ফা''' ({{lang-aho|𑜋𑜰𑜫 𑜎𑜤𑜂𑜫 𑜏𑜢𑜤𑜰𑜫 𑜄𑜥 𑜇𑜡}}) [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ ষষ্ঠজন [[স্বৰ্গদেউ]] আছিল। টাই আহোম ভাষাত লিখা বুৰঞ্জী অনুসৰি ৰজা নোহোৱা এটা পৰ্বৰ পাছত তেখেতে ১৩৬৯ চনৰ পৰা ১৩৭৬ চনলৈ ৰাজত্ব কৰিছিল।<ref>{{harvcol|ফুকন,বৰুৱা|১৯৬৪|p=১৩৯}}</ref> ১৩৭৬ খ্ৰীষ্টাব্দত চুতীয়া ৰজা জয়ধ্বজপালে সুতুফাক চাফ্ৰাই নদীৰ কাষত এখন বন্ধুত্বপূৰ্ণ শান্তি আলোচনাৰ বাবে আমন্ত্ৰণ জনাইছিল। অংগৰক্ষী নোহোৱাকৈ চুতুফাক চুতীয়া ৰজা জয়ধ্বজপালৰ ব্যক্তিগত নাওখনলৈ মাতি হত্যা কৰা হৈছিল।<ref>{{cite book |last=Gait |first=Edward Albert |title=A History of Assam |date=1926 |publisher=Thacker, Spink & Co. |location=Calcutta |page=81 |quote="...the Chutia king lured Sutuphaa onto his barge without attendants and treacherously murdered him..."}}</ref><ref>{{cite book |last=Barua |first=Gunaviram |title=Assam Buranji or A History of Assam |date=2008 |publisher=Publication Board of Assam |location=Guwahati |pages=55–56 |quote="...Sutuphaa's rule ended abruptly when he was treacherously assassinated by the Sutiya king..."}}</ref>এই হত্যাকাণ্ডই আহোম ৰাজদৰবাৰক কঁপাই তুলিছিল আৰু ইয়াৰ পিছতেই দুয়োখন ৰাজ্যৰ মাজত দশক দশক ধৰি তীব্ৰ যুদ্ধ আৰু অৰাজকতাৰ সৃষ্টি হৈছিল। এই সংঘাত ১৬ শতিকাত আহোমে চুতীয়া ৰাজ্য সম্পূৰ্ণৰূপে জয় নকৰা পৰ্যন্ত চলি আছিল।<ref>{{harvcol|গেইট|১৯২৬|p=৮১}}</ref> ==পূৰ্বপুৰুষ আৰু সিংহাৰোহণ== চুতুফা আছিল আহোম ৰজা [[চুখাংফা]]ৰ দ্বিতীয় পুত্ৰ। দেউতাকৰ মৃত্যুৰ পাছত জ্যেষ্ঠ পুত্ৰ [[চুখ্ৰাম্‌ফা]] স্বৰ্গদেউ হৈছিল। ৩২ বছৰ শাসন কৰাৰ পাছত ১৩৬৪ চনত চুখ্ৰাম্‌ফাৰ মৃত্যু হয়। এইখিনিতে বুৰঞ্জীবিদসকলৰ মতভেদ দেখা যায়। কোনো কোনোৰ মতে চুখ্ৰাম্‌ফাৰ মৃত্যুত তেখেতৰ ভায়েক চুতুফা ১৩৬৪ চনৰ ৰাজপাটত বহে।<ref>বৰবৰুৱা হিতেশ্বৰ- আহোমৰ দিন or A History of Assam under the Ahoms 1st edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati page 32</ref><ref>Gait E.A. A History of Assam 2nd edition 1926 Thacker, Spink & Co Calcutta page 81</ref><ref>বৰুৱা গুণাভিৰাম- অসম বুৰঞ্জী or A History of Assam 4th edition 2008 Publication Board of Assam Guwahati page 55</ref> কিন্তু আধুনিক বুৰঞ্জীবিদ পদ্মেশ্বৰ গগৈ আৰু স্বৰ্ণলতা বৰুৱাৰ মতে ১৩৬৪ চনৰ পৰা ১৩৬৯ চনলৈ কোনো স্বৰ্গদেউ নাছিল। ==ৰাজত্বকাল আৰু হত্যা== সৎসৰী বুৰঞ্জীত মতছ চুকাফাৰ‌ পুত্ৰৰ সময়ৰ পৰা চুতুফাৰ মৃত্যুৰ আগলৈকে আহোমসকলে চুতীয়া ৰাজ্যৰ সৈতে আন্তৰিক সম্পৰ্ক বজাই ৰাখিছিল।<ref>Bhuyan, S.K, ''Satsari Assam Buranji'',p.9, "Previously, since the time of one of Sukapha’s sons, there was alliance and coordial relations with the Chutia king"</ref> চুতুফাই আহোম ৰাজ্যৰ পৰিসীমা বঢ়াব বিচাৰিছিল। ইয়াৰ ফলত কাষৰীয়া [[চুতীয়া ৰাজ্য]]ৰ লগত সংঘাতৰ সৃষ্টি হয়। ১৩৭৬ চনত চুতীয়া ৰজাই চাপাগুৰিত চুতুফাক লগ কৰে আৰু মিত্ৰতাৰ ভাও জুৰি তেখেতক চফ্ৰাই নদীৰ নাওখেললৈ নিমন্ত্ৰণ জনায়। প্ৰায়বোৰ উৎস অনুসৰি চুতীয়া ৰজাই চুতুফাক পৰিচাৰক নোহোৱাকৈ নিজৰ নাওত উঠাই প্ৰলোভিত কৰি বিশ্বাসঘাতকতাৰে হত্যা কৰিছিল। চুতুফাৰ লগত যোৱা সৈন্যবোৰ ৰাজধানীলৈ ঘূৰি আহি এই কথা সদৰি কৰে।<ref>বৰবৰুৱা হিতেশ্বৰ- আহোমৰ দিন or A History of Assam under the Ahoms 1st edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati page 32</ref><ref>Gait E.A. A History of Assam 2nd edition 1926 Thacker, Spink & Co Calcutta page 81</ref><ref>Barua Gunaviram Assam Buranji or A History of Assam 4th edition 2008 Publication Board of Assam Guwahati page 56</ref> সৰ্বেশ্বৰ বৰুৱাৰ মতে চুতুফাৰ মৃত্যু পৰিকল্পিত ভাৱে হোৱা নাছিল আৰু চুতীয়া ৰজাৰ নিমন্ত্ৰণত সংঘটিত হোৱা নাও খেলত চুতুফাৰ মৃত্যু হোৱাৰ বাবে চুতীয়া ৰজাক ভুলকৈ দোষাৰোপ কৰা হৈছিল।<ref>Barua, Sarbeswar,"Manideep"(1965), p.300</ref> চুতুফাৰ লগত থকা আহোম বাহিনীয়ে তেওঁক ৰক্ষা কৰা বা প্রত্যাক্রমণ কৰাৰ বাবে পদক্ষেপ লোৱাৰ কথা উল্লেখ নাই৷<ref>{{harv|Barua|2007|page=118}}</ref> ==বৰগোহাঁই আৰু বুঢ়াগোহাঁই শাসনকাল== চুতুফাৰ মৃত্যুৰ পাছত আহোম ডাঙৰীয়াসকলে স্বৰ্গদেউৰ উপযোগী কোনো ৰাজকোঁৱৰ বিচাৰি নাপালে আৰু সেই বাবে চাৰি বছৰ (১৩৭৬-১৩৮০ চন) চাও ফ্ৰংদাম বুঢ়াগোহাঁই আৰু চাও তাপ্ৰিখিন বৰগোহাঁইয়ে নিজে প্ৰশাসনৰ ভাৰ চম্ভালে।<ref>Barbaruah Hiteswar Ahomar-Din or A History of Assam under the Ahoms 1st edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati page 32</ref> ৰজা অবিহনে ৰাজ্য চলোৱা টান দেখি ১৩৮০ চনত তেওঁলোকে চুতুফাৰ ভায়েক আৰু চুখাংফাৰ তৃতীয় পুত্ৰ [[ত্যাও খাম্‌টি]]ক স্বৰ্গদেউ পাতে।<ref>Gait E.A. A History of Assam 2nd edition 1926 Thacker, Spink & Co Calcutta page 81</ref><ref>Barua Gunaviram Assam Buranji or A History of Assam 4th edition 2008 Publication Board of Assam Guwahati page 56</ref> ==টোকা== {{reflist}} ==তথ্যসূত্ৰ== *ফুকন,বৰুৱা (১৯৬৪) (আহোম ভাষা, ইংৰাজী, অসমীয়া ভাষাত). আহোম লেগজিকন, ঐতিহাসিক আৰু প্ৰাচীন গ্ৰন্থ অধ্যয়ন বিভাগ * বৰবৰুৱা হিতেশ্বৰ আহোমৰ-দিন or A History of Assam under the Ahoms first edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati * বৰুৱা গুণাভিৰাম অসম বুৰঞ্জী or A History of Assam fourth edition 2008 Publication Board of Assam Guwahati * Gait E.A. A History of Assam second edition 1926 Thacker, Spink & Co Calcutta * {{cite book|last=Barua|first=Swarnalata|title=Chutia Jatir Buranji|year=2007|place=Guwahati}} [[শ্ৰেণী:টাই-আহোম শাসক]] syjxx2lub0ksswyjvxwkfsyofymgxpk 606507 606505 2026-05-15T16:48:18Z KhiLanTzi 23530 /* */ 606507 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty|||name='''চাওলুং চ্যু-তু-ফা<br>𑜋𑜰𑜫 𑜎𑜤𑜂𑜫 𑜏𑜢𑜤𑜰𑜫 𑜄𑜥 𑜇𑜡'''|title=[[চাওলুং]]|titletext=[[আহোম ভাষা]]|more=|image=|imgw=|alt=|caption=|succession=[[Kingdom of Assam|অসমৰ ৰজা]]|moretext=|reign=|reign-type=|consort=|coronation=১৩৬৯ খ্ৰীষ্টাব্দ|cor-type=খেউন ৰোণ মাই ক'|predecessor=[[চুখ্ৰাংফা]]|pre-type=পূৰ্বৰ চাওফা|successor=[[ত্যাও খাম্‌টি]]|suc-type=পৰৱৰ্তী চাওফা|regent=|reg-type=|succession1=|moretext1=|reign1=|reign-type1=|coronation1=|cor-type1=|predecessor1=|pre-type1=|successor1=|suc-type1=|regent1=|reg-type1=|succession2=|moretext2=|reign2=|reign-type2=|coronation2=|cor-type2=|predecessor2=|pre-type2=|successor2=|suc-type2=|regent2=|reg-type2=|succession3=|moretext3=|reign3=|reign-type3=|coronation3=|cor-type3=|predecessor3=|pre-type3=|successor3=|suc-type3=|regent3=|reg-type3=|spouse=|spouse-type=|type=|spouses=|spouses-type=|issue=|issue-link=|issue-pipe=|full name=চাওলুং চ্যু-তু-ফা|era dates=|era name=|posthumous name=|temple name=|house=ছ্যু ফৈদ, [[আহোম ৰাজবংশ]]|mother=|father=[[চুখ্ৰাংফা]]|date of birth=|place of birth=[[আহোম ৰাজ্য]]|date of death=১৩৭৬ খ্ৰীষ্টাব্দ|place of death=চফ্ৰাই নদী (চুতীয়া আৰু আহোম ৰাজ্যৰ সীমান্ত)| death_cause= চুতীয়া ৰজাৰ দ্বাৰা ছলনাৰে নাওখেলৰ সময়ত হত্যা|date of burial=|place of burial=|occupation=|signature=|signature_alt=|religion=[[ফুৰালুং ধৰ্ম]]}}{{Ahom Dynasty}} '''চুতুফা''' বা '''চাওলুং চ্যু-তু-ফা''' ({{lang-aho|𑜋𑜰𑜫 𑜎𑜤𑜂𑜫 𑜏𑜢𑜤𑜰𑜫 𑜄𑜥 𑜇𑜡}}) [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ ষষ্ঠজন [[স্বৰ্গদেউ]] আছিল। টাই আহোম ভাষাত লিখা বুৰঞ্জী অনুসৰি ৰজা নোহোৱা এটা পৰ্বৰ পাছত তেখেতে ১৩৬৯ চনৰ পৰা ১৩৭৬ চনলৈ ৰাজত্ব কৰিছিল।<ref>{{harvcol|ফুকন,বৰুৱা|১৯৬৪|p=১৩৯}}</ref> ১৩৭৬ খ্ৰীষ্টাব্দত চুতীয়া ৰজা জয়ধ্বজপালে সুতুফাক চাফ্ৰাই নদীৰ কাষত এখন বন্ধুত্বপূৰ্ণ শান্তি আলোচনাৰ বাবে আমন্ত্ৰণ জনাইছিল। অংগৰক্ষী নোহোৱাকৈ চুতুফাক চুতীয়া ৰজা জয়ধ্বজপালৰ ব্যক্তিগত নাওখনলৈ মাতি হত্যা কৰা হৈছিল।<ref>{{cite book |last=Gait |first=Edward Albert |title=A History of Assam |date=1926 |publisher=Thacker, Spink & Co. |location=Calcutta |page=81 |quote="...the Chutia king lured Sutuphaa onto his barge without attendants and treacherously murdered him..."}}</ref><ref>{{cite book |last=Barua |first=Gunaviram |title=Assam Buranji or A History of Assam |date=2008 |publisher=Publication Board of Assam |location=Guwahati |pages=55–56 |quote="...Sutuphaa's rule ended abruptly when he was treacherously assassinated by the Sutiya king..."}}</ref>এই হত্যাকাণ্ডই আহোম ৰাজদৰবাৰক কঁপাই তুলিছিল আৰু ইয়াৰ পিছতেই দুয়োখন ৰাজ্যৰ মাজত দশক দশক ধৰি তীব্ৰ যুদ্ধ আৰু অৰাজকতাৰ সৃষ্টি হৈছিল। এই সংঘাত ১৬ শতিকাত আহোমে চুতীয়া ৰাজ্য সম্পূৰ্ণৰূপে জয় নকৰা পৰ্যন্ত চলি আছিল।<ref>{{harvcol|গেইট|১৯২৬|p=৮১}}</ref> ==পূৰ্বপুৰুষ আৰু সিংহাৰোহণ== চুতুফা আছিল আহোম ৰজা [[চুখাংফা]]ৰ দ্বিতীয় পুত্ৰ। দেউতাকৰ মৃত্যুৰ পাছত জ্যেষ্ঠ পুত্ৰ [[চুখ্ৰাম্‌ফা]] স্বৰ্গদেউ হৈছিল। ৩২ বছৰ শাসন কৰাৰ পাছত ১৩৬৪ চনত চুখ্ৰাম্‌ফাৰ মৃত্যু হয়। এইখিনিতে বুৰঞ্জীবিদসকলৰ মতভেদ দেখা যায়। কোনো কোনোৰ মতে চুখ্ৰাম্‌ফাৰ মৃত্যুত তেখেতৰ ভায়েক চুতুফা ১৩৬৪ চনৰ ৰাজপাটত বহে।<ref>বৰবৰুৱা হিতেশ্বৰ- আহোমৰ দিন or A History of Assam under the Ahoms 1st edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati page 32</ref><ref>Gait E.A. A History of Assam 2nd edition 1926 Thacker, Spink & Co Calcutta page 81</ref><ref>বৰুৱা গুণাভিৰাম- অসম বুৰঞ্জী or A History of Assam 4th edition 2008 Publication Board of Assam Guwahati page 55</ref> কিন্তু আধুনিক বুৰঞ্জীবিদ পদ্মেশ্বৰ গগৈ আৰু স্বৰ্ণলতা বৰুৱাৰ মতে ১৩৬৪ চনৰ পৰা ১৩৬৯ চনলৈ কোনো স্বৰ্গদেউ নাছিল। ==ৰাজত্বকাল আৰু হত্যা== সৎসৰী বুৰঞ্জীত মতছ চুকাফাৰ‌ পুত্ৰৰ সময়ৰ পৰা চুতুফাৰ মৃত্যুৰ আগলৈকে আহোমসকলে চুতীয়া ৰাজ্যৰ সৈতে আন্তৰিক সম্পৰ্ক বজাই ৰাখিছিল।<ref>Bhuyan, S.K, ''Satsari Assam Buranji'',p.9, "Previously, since the time of one of Sukapha’s sons, there was alliance and coordial relations with the Chutia king"</ref> চুতুফাই আহোম ৰাজ্যৰ পৰিসীমা বঢ়াব বিচাৰিছিল। ইয়াৰ ফলত কাষৰীয়া [[চুতীয়া ৰাজ্য]]ৰ লগত সংঘাতৰ সৃষ্টি হয়। ১৩৭৬ চনত চুতীয়া ৰজাই চাপাগুৰিত চুতুফাক লগ কৰে আৰু মিত্ৰতাৰ ভাও জুৰি তেখেতক চফ্ৰাই নদীৰ নাওখেললৈ নিমন্ত্ৰণ জনায়। প্ৰায়বোৰ উৎস অনুসৰি চুতীয়া ৰজাই চুতুফাক পৰিচাৰক নোহোৱাকৈ নিজৰ নাওত উঠাই প্ৰলোভিত কৰি বিশ্বাসঘাতকতাৰে হত্যা কৰিছিল। চুতুফাৰ লগত যোৱা সৈন্যবোৰ ৰাজধানীলৈ ঘূৰি আহি এই কথা সদৰি কৰে।<ref>বৰবৰুৱা হিতেশ্বৰ- আহোমৰ দিন or A History of Assam under the Ahoms 1st edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati page 32</ref><ref>Gait E.A. A History of Assam 2nd edition 1926 Thacker, Spink & Co Calcutta page 81</ref><ref>Barua Gunaviram Assam Buranji or A History of Assam 4th edition 2008 Publication Board of Assam Guwahati page 56</ref> সৰ্বেশ্বৰ বৰুৱাৰ মতে চুতুফাৰ মৃত্যু পৰিকল্পিত ভাৱে হোৱা নাছিল আৰু চুতীয়া ৰজাৰ নিমন্ত্ৰণত সংঘটিত হোৱা নাও খেলত চুতুফাৰ মৃত্যু হোৱাৰ বাবে চুতীয়া ৰজাক ভুলকৈ দোষাৰোপ কৰা হৈছিল।<ref>Barua, Sarbeswar,"Manideep"(1965), p.300</ref> চুতুফাৰ লগত থকা আহোম বাহিনীয়ে তেওঁক ৰক্ষা কৰা বা প্রত্যাক্রমণ কৰাৰ বাবে পদক্ষেপ লোৱাৰ কথা উল্লেখ নাই৷<ref>{{harv|Barua|2007|page=118}}</ref> ==বৰগোহাঁই আৰু বুঢ়াগোহাঁই শাসনকাল== চুতুফাৰ মৃত্যুৰ পাছত আহোম ডাঙৰীয়াসকলে স্বৰ্গদেউৰ উপযোগী কোনো ৰাজকোঁৱৰ বিচাৰি নাপালে আৰু সেই বাবে চাৰি বছৰ (১৩৭৬-১৩৮০ চন) চাও ফ্ৰংদাম বুঢ়াগোহাঁই আৰু চাও তাপ্ৰিখিন বৰগোহাঁইয়ে নিজে প্ৰশাসনৰ ভাৰ চম্ভালে।<ref>Barbaruah Hiteswar Ahomar-Din or A History of Assam under the Ahoms 1st edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati page 32</ref> ৰজা অবিহনে ৰাজ্য চলোৱা টান দেখি ১৩৮০ চনত তেওঁলোকে চুতুফাৰ ভায়েক আৰু চুখাংফাৰ তৃতীয় পুত্ৰ [[ত্যাও খাম্‌টি]]ক স্বৰ্গদেউ পাতে।<ref>Gait E.A. A History of Assam 2nd edition 1926 Thacker, Spink & Co Calcutta page 81</ref><ref>Barua Gunaviram Assam Buranji or A History of Assam 4th edition 2008 Publication Board of Assam Guwahati page 56</ref> ==টোকা== {{reflist}} ==তথ্যসূত্ৰ== *ফুকন,বৰুৱা (১৯৬৪) (আহোম ভাষা, ইংৰাজী, অসমীয়া ভাষাত). আহোম লেগজিকন, ঐতিহাসিক আৰু প্ৰাচীন গ্ৰন্থ অধ্যয়ন বিভাগ * বৰবৰুৱা হিতেশ্বৰ আহোমৰ-দিন or A History of Assam under the Ahoms first edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati * বৰুৱা গুণাভিৰাম অসম বুৰঞ্জী or A History of Assam fourth edition 2008 Publication Board of Assam Guwahati * Gait E.A. A History of Assam second edition 1926 Thacker, Spink & Co Calcutta * {{cite book|last=Barua|first=Swarnalata|title=Chutia Jatir Buranji|year=2007|place=Guwahati}} [[শ্ৰেণী:টাই-আহোম শাসক]] cetg2xwsk2xxlcck8lahim6x6gnkgvz 606509 606507 2026-05-15T16:52:48Z KhiLanTzi 23530 /* */ 606509 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty|||name='''চাওলুং চ্যু-তু-ফা<br>𑜋𑜰𑜫 𑜎𑜤𑜂𑜫 𑜏𑜢𑜤𑜰𑜫 𑜄𑜥 𑜇𑜡'''|title=[[চাওলুং]]|titletext=[[আহোম ভাষা]]|more=|image=|imgw=|alt=|caption=|succession=[[Kingdom of Assam|অসমৰ ৰজা]]|moretext=|reign={{CE|১৩৬৯ – ১৩৭৬}}|reign-type=শাসন কাল|consort=|coronation={{CE|১৩৬৯}}|cor-type=খেউন ৰোণ মাই ক'|predecessor=[[চুখ্ৰাংফা]]|pre-type=পূৰ্বৰ চাওফা|successor=[[ত্যাও খাম্‌টি]]|suc-type=পৰৱৰ্তী চাওফা|regent=|reg-type=|succession1=|moretext1=|reign1=|reign-type1=|coronation1=|cor-type1=|predecessor1=|pre-type1=|successor1=|suc-type1=|regent1=|reg-type1=|succession2=|moretext2=|reign2=|reign-type2=|coronation2=|cor-type2=|predecessor2=|pre-type2=|successor2=|suc-type2=|regent2=|reg-type2=|succession3=|moretext3=|reign3=|reign-type3=|coronation3=|cor-type3=|predecessor3=|pre-type3=|successor3=|suc-type3=|regent3=|reg-type3=|spouse=|spouse-type=|type=|spouses=|spouses-type=|issue=|issue-link=|issue-pipe=|full name=চাওলুং চ্যু-তু-ফা|era dates=|era name=|posthumous name=|temple name=|house=ছ্যু ফৈদ, [[আহোম ৰাজবংশ]]|mother=|father=[[চুখ্ৰাংফা]]|date of birth=|place of birth=[[আহোম ৰাজ্য]]|date of death={{CE|১৩৭৬}}|place of death=চফ্ৰাই নদী (চুতীয়া আৰু আহোম ৰাজ্যৰ সীমান্ত)| death_cause= চুতীয়া ৰজাৰ দ্বাৰা ছলনাৰে নাওখেলৰ সময়ত হত্যা|date of burial=|place of burial=|occupation=|signature=|signature_alt=|religion=[[ফুৰালুং ধৰ্ম]]}}{{Ahom Dynasty}} '''চুতুফা''' বা '''চাওলুং চ্যু-তু-ফা''' ({{lang-aho|𑜋𑜰𑜫 𑜎𑜤𑜂𑜫 𑜏𑜢𑜤𑜰𑜫 𑜄𑜥 𑜇𑜡}}) [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ ষষ্ঠজন [[স্বৰ্গদেউ]] আছিল। টাই আহোম ভাষাত লিখা বুৰঞ্জী অনুসৰি ৰজা নোহোৱা এটা পৰ্বৰ পাছত তেখেতে {{CE|১৩৬৯ – ১৩৭৬}}লৈ ৰাজত্ব কৰিছিল।<ref>{{harvcol|ফুকন,বৰুৱা|১৯৬৪|p=১৩৯}}</ref> {{CE|১৩৭৬}}ত চুতীয়া ৰজা জয়ধ্বজপালে সুতুফাক চাফ্ৰাই নদীৰ কাষত এখন বন্ধুত্বপূৰ্ণ শান্তি আলোচনাৰ বাবে আমন্ত্ৰণ জনাইছিল। অংগৰক্ষী নোহোৱাকৈ চুতুফাক চুতীয়া ৰজা জয়ধ্বজপালৰ ব্যক্তিগত নাওখনলৈ মাতি হত্যা কৰা হৈছিল।<ref>{{cite book |last=Gait |first=Edward Albert |title=A History of Assam |date=1926 |publisher=Thacker, Spink & Co. |location=Calcutta |page=81 |quote="...the Chutia king lured Sutuphaa onto his barge without attendants and treacherously murdered him..."}}</ref><ref>{{cite book |last=Barua |first=Gunaviram |title=Assam Buranji or A History of Assam |date=2008 |publisher=Publication Board of Assam |location=Guwahati |pages=55–56 |quote="...Sutuphaa's rule ended abruptly when he was treacherously assassinated by the Sutiya king..."}}</ref>এই হত্যাকাণ্ডই আহোম ৰাজদৰবাৰক কঁপাই তুলিছিল আৰু ইয়াৰ পিছতেই দুয়োখন ৰাজ্যৰ মাজত দশক দশক ধৰি তীব্ৰ যুদ্ধ আৰু অৰাজকতাৰ সৃষ্টি হৈছিল। এই সংঘাত ১৬ শতিকাত আহোমে চুতীয়া ৰাজ্য সম্পূৰ্ণৰূপে জয় নকৰা পৰ্যন্ত চলি আছিল।<ref>{{harvcol|গেইট|১৯২৬|p=৮১}}</ref> ==পূৰ্বপুৰুষ আৰু সিংহাৰোহণ== চুতুফা আছিল আহোম ৰজা [[চুখাংফা]]ৰ দ্বিতীয় পুত্ৰ। দেউতাকৰ মৃত্যুৰ পাছত জ্যেষ্ঠ পুত্ৰ [[চুখ্ৰাম্‌ফা]] স্বৰ্গদেউ হৈছিল। ৩২ বছৰ শাসন কৰাৰ পাছত ১৩৬৪ চনত চুখ্ৰাম্‌ফাৰ মৃত্যু হয়। এইখিনিতে বুৰঞ্জীবিদসকলৰ মতভেদ দেখা যায়। কোনো কোনোৰ মতে চুখ্ৰাম্‌ফাৰ মৃত্যুত তেখেতৰ ভায়েক চুতুফা ১৩৬৪ চনৰ ৰাজপাটত বহে।<ref>বৰবৰুৱা হিতেশ্বৰ- আহোমৰ দিন or A History of Assam under the Ahoms 1st edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati page 32</ref><ref>Gait E.A. A History of Assam 2nd edition 1926 Thacker, Spink & Co Calcutta page 81</ref><ref>বৰুৱা গুণাভিৰাম- অসম বুৰঞ্জী or A History of Assam 4th edition 2008 Publication Board of Assam Guwahati page 55</ref> কিন্তু আধুনিক বুৰঞ্জীবিদ পদ্মেশ্বৰ গগৈ আৰু স্বৰ্ণলতা বৰুৱাৰ মতে ১৩৬৪ চনৰ পৰা ১৩৬৯ চনলৈ কোনো স্বৰ্গদেউ নাছিল। ==ৰাজত্বকাল আৰু হত্যা== সৎসৰী বুৰঞ্জীত মতছ চুকাফাৰ‌ পুত্ৰৰ সময়ৰ পৰা চুতুফাৰ মৃত্যুৰ আগলৈকে আহোমসকলে চুতীয়া ৰাজ্যৰ সৈতে আন্তৰিক সম্পৰ্ক বজাই ৰাখিছিল।<ref>Bhuyan, S.K, ''Satsari Assam Buranji'',p.9, "Previously, since the time of one of Sukapha’s sons, there was alliance and coordial relations with the Chutia king"</ref> চুতুফাই আহোম ৰাজ্যৰ পৰিসীমা বঢ়াব বিচাৰিছিল। ইয়াৰ ফলত কাষৰীয়া [[চুতীয়া ৰাজ্য]]ৰ লগত সংঘাতৰ সৃষ্টি হয়। ১৩৭৬ চনত চুতীয়া ৰজাই চাপাগুৰিত চুতুফাক লগ কৰে আৰু মিত্ৰতাৰ ভাও জুৰি তেখেতক চফ্ৰাই নদীৰ নাওখেললৈ নিমন্ত্ৰণ জনায়। প্ৰায়বোৰ উৎস অনুসৰি চুতীয়া ৰজাই চুতুফাক পৰিচাৰক নোহোৱাকৈ নিজৰ নাওত উঠাই প্ৰলোভিত কৰি বিশ্বাসঘাতকতাৰে হত্যা কৰিছিল। চুতুফাৰ লগত যোৱা সৈন্যবোৰ ৰাজধানীলৈ ঘূৰি আহি এই কথা সদৰি কৰে।<ref>বৰবৰুৱা হিতেশ্বৰ- আহোমৰ দিন or A History of Assam under the Ahoms 1st edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati page 32</ref><ref>Gait E.A. A History of Assam 2nd edition 1926 Thacker, Spink & Co Calcutta page 81</ref><ref>Barua Gunaviram Assam Buranji or A History of Assam 4th edition 2008 Publication Board of Assam Guwahati page 56</ref> সৰ্বেশ্বৰ বৰুৱাৰ মতে চুতুফাৰ মৃত্যু পৰিকল্পিত ভাৱে হোৱা নাছিল আৰু চুতীয়া ৰজাৰ নিমন্ত্ৰণত সংঘটিত হোৱা নাও খেলত চুতুফাৰ মৃত্যু হোৱাৰ বাবে চুতীয়া ৰজাক ভুলকৈ দোষাৰোপ কৰা হৈছিল।<ref>Barua, Sarbeswar,"Manideep"(1965), p.300</ref> চুতুফাৰ লগত থকা আহোম বাহিনীয়ে তেওঁক ৰক্ষা কৰা বা প্রত্যাক্রমণ কৰাৰ বাবে পদক্ষেপ লোৱাৰ কথা উল্লেখ নাই৷<ref>{{harv|Barua|2007|page=118}}</ref> ==বৰগোহাঁই আৰু বুঢ়াগোহাঁই শাসনকাল== চুতুফাৰ মৃত্যুৰ পাছত আহোম ডাঙৰীয়াসকলে স্বৰ্গদেউৰ উপযোগী কোনো ৰাজকোঁৱৰ বিচাৰি নাপালে আৰু সেই বাবে চাৰি বছৰ (১৩৭৬-১৩৮০ চন) চাও ফ্ৰংদাম বুঢ়াগোহাঁই আৰু চাও তাপ্ৰিখিন বৰগোহাঁইয়ে নিজে প্ৰশাসনৰ ভাৰ চম্ভালে।<ref>Barbaruah Hiteswar Ahomar-Din or A History of Assam under the Ahoms 1st edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati page 32</ref> ৰজা অবিহনে ৰাজ্য চলোৱা টান দেখি ১৩৮০ চনত তেওঁলোকে চুতুফাৰ ভায়েক আৰু চুখাংফাৰ তৃতীয় পুত্ৰ [[ত্যাও খাম্‌টি]]ক স্বৰ্গদেউ পাতে।<ref>Gait E.A. A History of Assam 2nd edition 1926 Thacker, Spink & Co Calcutta page 81</ref><ref>Barua Gunaviram Assam Buranji or A History of Assam 4th edition 2008 Publication Board of Assam Guwahati page 56</ref> ==টোকা== {{reflist}} ==তথ্যসূত্ৰ== *ফুকন,বৰুৱা (১৯৬৪) (আহোম ভাষা, ইংৰাজী, অসমীয়া ভাষাত). আহোম লেগজিকন, ঐতিহাসিক আৰু প্ৰাচীন গ্ৰন্থ অধ্যয়ন বিভাগ * বৰবৰুৱা হিতেশ্বৰ আহোমৰ-দিন or A History of Assam under the Ahoms first edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati * বৰুৱা গুণাভিৰাম অসম বুৰঞ্জী or A History of Assam fourth edition 2008 Publication Board of Assam Guwahati * Gait E.A. A History of Assam second edition 1926 Thacker, Spink & Co Calcutta * {{cite book|last=Barua|first=Swarnalata|title=Chutia Jatir Buranji|year=2007|place=Guwahati}} [[শ্ৰেণী:টাই-আহোম শাসক]] mlsrtf0tkkulz6mxsqnuca6ubcnlceg 606510 606509 2026-05-15T16:57:07Z KhiLanTzi 23530 /* */ 606510 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty|||name='''চাওলুং চ্যু-তু-ফা<br>𑜋𑜰𑜫 𑜎𑜤𑜂𑜫 𑜏𑜢𑜤𑜰𑜫 𑜄𑜥 𑜇𑜡'''|title=[[চাওলুং]]|titletext=([[টাই-আহোম ভাষা]])|more=|image=|imgw=|alt=|caption=|succession=[[Kingdom of Assam|অসমৰ ৰজা]]|moretext=|reign={{CE|১৩৬৯ – ১৩৭৬}}|reign-type=শাসন কাল|consort=|coronation={{CE|১৩৬৯}}|cor-type=খেউন ৰোণ মাই ক'|predecessor=[[চুখ্ৰাংফা]]|pre-type=পূৰ্বৰ চাওফা|successor=[[ত্যাও খাম্‌টি]]|suc-type=পৰৱৰ্তী চাওফা|regent=|reg-type=|succession1=|moretext1=|reign1=|reign-type1=|coronation1=|cor-type1=|predecessor1=|pre-type1=|successor1=|suc-type1=|regent1=|reg-type1=|succession2=|moretext2=|reign2=|reign-type2=|coronation2=|cor-type2=|predecessor2=|pre-type2=|successor2=|suc-type2=|regent2=|reg-type2=|succession3=|moretext3=|reign3=|reign-type3=|coronation3=|cor-type3=|predecessor3=|pre-type3=|successor3=|suc-type3=|regent3=|reg-type3=|spouse=|spouse-type=|type=|spouses=|spouses-type=|issue=|issue-link=|issue-pipe=|full name=চাওলুং চ্যু-তু-ফা|era dates=|era name=[[আহোম যুগ]]|posthumous name=|temple name=|dynasty=ছ্যু ফৈদ, [[আহোম ৰাজবংশ]]|mother=|father=[[চুখ্ৰাংফা]]|date of birth=|place of birth=[[আহোম ৰাজ্য]]|date of death={{CE|১৩৭৬}}|place of death=চফ্ৰাই নদী (চুতীয়া আৰু আহোম ৰাজ্যৰ সীমান্ত)| death_cause= চুতীয়া ৰজাৰ দ্বাৰা ছলনাৰে নাওখেলৰ সময়ত হত্যা|date of burial=|place of burial=|occupation=|signature=|signature_alt=|religion=[[ফুৰালুং ধৰ্ম]]}}{{Ahom Dynasty}} '''চুতুফা''' বা '''চাওলুং চ্যু-তু-ফা''' ({{lang-aho|𑜋𑜰𑜫 𑜎𑜤𑜂𑜫 𑜏𑜢𑜤𑜰𑜫 𑜄𑜥 𑜇𑜡}}) [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ ষষ্ঠজন [[স্বৰ্গদেউ]] আছিল। টাই আহোম ভাষাত লিখা বুৰঞ্জী অনুসৰি ৰজা নোহোৱা এটা পৰ্বৰ পাছত তেখেতে {{CE|১৩৬৯ – ১৩৭৬}}লৈ ৰাজত্ব কৰিছিল।<ref>{{harvcol|ফুকন,বৰুৱা|১৯৬৪|p=১৩৯}}</ref> {{CE|১৩৭৬}}ত চুতীয়া ৰজা জয়ধ্বজপালে সুতুফাক চাফ্ৰাই নদীৰ কাষত এখন বন্ধুত্বপূৰ্ণ শান্তি আলোচনাৰ বাবে আমন্ত্ৰণ জনাইছিল। অংগৰক্ষী নোহোৱাকৈ চুতুফাক চুতীয়া ৰজা জয়ধ্বজপালৰ ব্যক্তিগত নাওখনলৈ মাতি হত্যা কৰা হৈছিল।<ref>{{cite book |last=Gait |first=Edward Albert |title=A History of Assam |date=1926 |publisher=Thacker, Spink & Co. |location=Calcutta |page=81 |quote="...the Chutia king lured Sutuphaa onto his barge without attendants and treacherously murdered him..."}}</ref><ref>{{cite book |last=Barua |first=Gunaviram |title=Assam Buranji or A History of Assam |date=2008 |publisher=Publication Board of Assam |location=Guwahati |pages=55–56 |quote="...Sutuphaa's rule ended abruptly when he was treacherously assassinated by the Sutiya king..."}}</ref>এই হত্যাকাণ্ডই আহোম ৰাজদৰবাৰক কঁপাই তুলিছিল আৰু ইয়াৰ পিছতেই দুয়োখন ৰাজ্যৰ মাজত দশক দশক ধৰি তীব্ৰ যুদ্ধ আৰু অৰাজকতাৰ সৃষ্টি হৈছিল। এই সংঘাত ১৬ শতিকাত আহোমে চুতীয়া ৰাজ্য সম্পূৰ্ণৰূপে জয় নকৰা পৰ্যন্ত চলি আছিল।<ref>{{harvcol|গেইট|১৯২৬|p=৮১}}</ref> ==পূৰ্বপুৰুষ আৰু সিংহাৰোহণ== চুতুফা আছিল আহোম ৰজা [[চুখাংফা]]ৰ দ্বিতীয় পুত্ৰ। দেউতাকৰ মৃত্যুৰ পাছত জ্যেষ্ঠ পুত্ৰ [[চুখ্ৰাম্‌ফা]] স্বৰ্গদেউ হৈছিল। ৩২ বছৰ শাসন কৰাৰ পাছত ১৩৬৪ চনত চুখ্ৰাম্‌ফাৰ মৃত্যু হয়। এইখিনিতে বুৰঞ্জীবিদসকলৰ মতভেদ দেখা যায়। কোনো কোনোৰ মতে চুখ্ৰাম্‌ফাৰ মৃত্যুত তেখেতৰ ভায়েক চুতুফা ১৩৬৪ চনৰ ৰাজপাটত বহে।<ref>বৰবৰুৱা হিতেশ্বৰ- আহোমৰ দিন or A History of Assam under the Ahoms 1st edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati page 32</ref><ref>Gait E.A. A History of Assam 2nd edition 1926 Thacker, Spink & Co Calcutta page 81</ref><ref>বৰুৱা গুণাভিৰাম- অসম বুৰঞ্জী or A History of Assam 4th edition 2008 Publication Board of Assam Guwahati page 55</ref> কিন্তু আধুনিক বুৰঞ্জীবিদ পদ্মেশ্বৰ গগৈ আৰু স্বৰ্ণলতা বৰুৱাৰ মতে ১৩৬৪ চনৰ পৰা ১৩৬৯ চনলৈ কোনো স্বৰ্গদেউ নাছিল। ==ৰাজত্বকাল আৰু হত্যা== সৎসৰী বুৰঞ্জীত মতছ চুকাফাৰ‌ পুত্ৰৰ সময়ৰ পৰা চুতুফাৰ মৃত্যুৰ আগলৈকে আহোমসকলে চুতীয়া ৰাজ্যৰ সৈতে আন্তৰিক সম্পৰ্ক বজাই ৰাখিছিল।<ref>Bhuyan, S.K, ''Satsari Assam Buranji'',p.9, "Previously, since the time of one of Sukapha’s sons, there was alliance and coordial relations with the Chutia king"</ref> চুতুফাই আহোম ৰাজ্যৰ পৰিসীমা বঢ়াব বিচাৰিছিল। ইয়াৰ ফলত কাষৰীয়া [[চুতীয়া ৰাজ্য]]ৰ লগত সংঘাতৰ সৃষ্টি হয়। ১৩৭৬ চনত চুতীয়া ৰজাই চাপাগুৰিত চুতুফাক লগ কৰে আৰু মিত্ৰতাৰ ভাও জুৰি তেখেতক চফ্ৰাই নদীৰ নাওখেললৈ নিমন্ত্ৰণ জনায়। প্ৰায়বোৰ উৎস অনুসৰি চুতীয়া ৰজাই চুতুফাক পৰিচাৰক নোহোৱাকৈ নিজৰ নাওত উঠাই প্ৰলোভিত কৰি বিশ্বাসঘাতকতাৰে হত্যা কৰিছিল। চুতুফাৰ লগত যোৱা সৈন্যবোৰ ৰাজধানীলৈ ঘূৰি আহি এই কথা সদৰি কৰে।<ref>বৰবৰুৱা হিতেশ্বৰ- আহোমৰ দিন or A History of Assam under the Ahoms 1st edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati page 32</ref><ref>Gait E.A. A History of Assam 2nd edition 1926 Thacker, Spink & Co Calcutta page 81</ref><ref>Barua Gunaviram Assam Buranji or A History of Assam 4th edition 2008 Publication Board of Assam Guwahati page 56</ref> সৰ্বেশ্বৰ বৰুৱাৰ মতে চুতুফাৰ মৃত্যু পৰিকল্পিত ভাৱে হোৱা নাছিল আৰু চুতীয়া ৰজাৰ নিমন্ত্ৰণত সংঘটিত হোৱা নাও খেলত চুতুফাৰ মৃত্যু হোৱাৰ বাবে চুতীয়া ৰজাক ভুলকৈ দোষাৰোপ কৰা হৈছিল।<ref>Barua, Sarbeswar,"Manideep"(1965), p.300</ref> চুতুফাৰ লগত থকা আহোম বাহিনীয়ে তেওঁক ৰক্ষা কৰা বা প্রত্যাক্রমণ কৰাৰ বাবে পদক্ষেপ লোৱাৰ কথা উল্লেখ নাই৷<ref>{{harv|Barua|2007|page=118}}</ref> ==বৰগোহাঁই আৰু বুঢ়াগোহাঁই শাসনকাল== চুতুফাৰ মৃত্যুৰ পাছত আহোম ডাঙৰীয়াসকলে স্বৰ্গদেউৰ উপযোগী কোনো ৰাজকোঁৱৰ বিচাৰি নাপালে আৰু সেই বাবে চাৰি বছৰ (১৩৭৬-১৩৮০ চন) চাও ফ্ৰংদাম বুঢ়াগোহাঁই আৰু চাও তাপ্ৰিখিন বৰগোহাঁইয়ে নিজে প্ৰশাসনৰ ভাৰ চম্ভালে।<ref>Barbaruah Hiteswar Ahomar-Din or A History of Assam under the Ahoms 1st edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati page 32</ref> ৰজা অবিহনে ৰাজ্য চলোৱা টান দেখি ১৩৮০ চনত তেওঁলোকে চুতুফাৰ ভায়েক আৰু চুখাংফাৰ তৃতীয় পুত্ৰ [[ত্যাও খাম্‌টি]]ক স্বৰ্গদেউ পাতে।<ref>Gait E.A. A History of Assam 2nd edition 1926 Thacker, Spink & Co Calcutta page 81</ref><ref>Barua Gunaviram Assam Buranji or A History of Assam 4th edition 2008 Publication Board of Assam Guwahati page 56</ref> ==টোকা== {{reflist}} ==তথ্যসূত্ৰ== *ফুকন,বৰুৱা (১৯৬৪) (আহোম ভাষা, ইংৰাজী, অসমীয়া ভাষাত). আহোম লেগজিকন, ঐতিহাসিক আৰু প্ৰাচীন গ্ৰন্থ অধ্যয়ন বিভাগ * বৰবৰুৱা হিতেশ্বৰ আহোমৰ-দিন or A History of Assam under the Ahoms first edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati * বৰুৱা গুণাভিৰাম অসম বুৰঞ্জী or A History of Assam fourth edition 2008 Publication Board of Assam Guwahati * Gait E.A. A History of Assam second edition 1926 Thacker, Spink & Co Calcutta * {{cite book|last=Barua|first=Swarnalata|title=Chutia Jatir Buranji|year=2007|place=Guwahati}} [[শ্ৰেণী:টাই-আহোম শাসক]] p4kjb9tkcabqjrwyuni8zjgmybilob6 606511 606510 2026-05-15T16:58:19Z KhiLanTzi 23530 /* */ 606511 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty|||name='''চাওলুং চ্যু-তু-ফা<br>𑜋𑜰𑜫 𑜎𑜤𑜂𑜫 𑜏𑜢𑜤𑜰𑜫 𑜄𑜥 𑜇𑜡'''|title=[[চাওলুং]]|titletext=([[টাই-আহোম ভাষা]])|more=|image=|imgw=|alt=|caption=|succession=[[Kingdom of Assam|অসমৰ ৰজা]]|moretext=|reign={{CE|১৩৬৯ – ১৩৭৬}}|reign-type=শাসন কাল|consort=|coronation={{CE|১৩৬৯}}|cor-type=খেউন ৰোণ মাই ক'|predecessor=[[চুখ্ৰাংফা]]|pre-type=পূৰ্বৰ চাওফা|successor=[[ত্যাও খাম্‌টি]]|suc-type=পৰৱৰ্তী চাওফা|regent=|reg-type=|succession1=|moretext1=|reign1=|reign-type1=|coronation1=|cor-type1=|predecessor1=|pre-type1=|successor1=|suc-type1=|regent1=|reg-type1=|succession2=|moretext2=|reign2=|reign-type2=|coronation2=|cor-type2=|predecessor2=|pre-type2=|successor2=|suc-type2=|regent2=|reg-type2=|succession3=|moretext3=|reign3=|reign-type3=|coronation3=|cor-type3=|predecessor3=|pre-type3=|successor3=|suc-type3=|regent3=|reg-type3=|spouse=|spouse-type=|type=|spouses=|spouses-type=|issue=|issue-link=|issue-pipe=|full name=চাওলুং চ্যু-তু-ফা|era dates=|era name=[[আহোম যুগ]]|posthumous name=|temple name=|dynasty=ছ্যু ফৈদ, [[আহোম ৰাজবংশ]]|mother=|father=[[চুখ্ৰাংফা]]|date of birth=|place of birth=[[আহোম ৰাজ্য]]|date of death={{CE|১৩৭৬}}|place of death=চফ্ৰাই নদী (চুতীয়া আৰু আহোম ৰাজ্যৰ সীমান্ত)| death_cause= চুতীয়া ৰজাৰ দ্বাৰা ছলনাৰে নাওখেলৰ সময়ত হত্যা|date of burial=|place of burial=|occupation=|signature=|signature_alt=|religion=[[ফুৰালুং ধৰ্ম]]}}{{Ahom Dynasty}} '''চুতুফা''' বা '''চাওলুং চ্যু-তু-ফা''' ({{lang-aho|𑜋𑜰𑜫 𑜎𑜤𑜂𑜫 𑜏𑜢𑜤𑜰𑜫 𑜄𑜥 𑜇𑜡}}''Tsāo Lung Sér Tu Phaà'') [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ ষষ্ঠজন [[স্বৰ্গদেউ]] আছিল। টাই আহোম ভাষাত লিখা বুৰঞ্জী অনুসৰি ৰজা নোহোৱা এটা পৰ্বৰ পাছত তেখেতে {{CE|১৩৬৯ – ১৩৭৬}}লৈ ৰাজত্ব কৰিছিল।<ref>{{harvcol|ফুকন,বৰুৱা|১৯৬৪|p=১৩৯}}</ref> {{CE|১৩৭৬}}ত চুতীয়া ৰজা জয়ধ্বজপালে সুতুফাক চাফ্ৰাই নদীৰ কাষত এখন বন্ধুত্বপূৰ্ণ শান্তি আলোচনাৰ বাবে আমন্ত্ৰণ জনাইছিল। অংগৰক্ষী নোহোৱাকৈ চুতুফাক চুতীয়া ৰজা জয়ধ্বজপালৰ ব্যক্তিগত নাওখনলৈ মাতি হত্যা কৰা হৈছিল।<ref>{{cite book |last=Gait |first=Edward Albert |title=A History of Assam |date=1926 |publisher=Thacker, Spink & Co. |location=Calcutta |page=81 |quote="...the Chutia king lured Sutuphaa onto his barge without attendants and treacherously murdered him..."}}</ref><ref>{{cite book |last=Barua |first=Gunaviram |title=Assam Buranji or A History of Assam |date=2008 |publisher=Publication Board of Assam |location=Guwahati |pages=55–56 |quote="...Sutuphaa's rule ended abruptly when he was treacherously assassinated by the Sutiya king..."}}</ref>এই হত্যাকাণ্ডই আহোম ৰাজদৰবাৰক কঁপাই তুলিছিল আৰু ইয়াৰ পিছতেই দুয়োখন ৰাজ্যৰ মাজত দশক দশক ধৰি তীব্ৰ যুদ্ধ আৰু অৰাজকতাৰ সৃষ্টি হৈছিল। এই সংঘাত ১৬ শতিকাত আহোমে চুতীয়া ৰাজ্য সম্পূৰ্ণৰূপে জয় নকৰা পৰ্যন্ত চলি আছিল।<ref>{{harvcol|গেইট|১৯২৬|p=৮১}}</ref> ==পূৰ্বপুৰুষ আৰু সিংহাৰোহণ== চুতুফা আছিল আহোম ৰজা [[চুখাংফা]]ৰ দ্বিতীয় পুত্ৰ। দেউতাকৰ মৃত্যুৰ পাছত জ্যেষ্ঠ পুত্ৰ [[চুখ্ৰাম্‌ফা]] স্বৰ্গদেউ হৈছিল। ৩২ বছৰ শাসন কৰাৰ পাছত ১৩৬৪ চনত চুখ্ৰাম্‌ফাৰ মৃত্যু হয়। এইখিনিতে বুৰঞ্জীবিদসকলৰ মতভেদ দেখা যায়। কোনো কোনোৰ মতে চুখ্ৰাম্‌ফাৰ মৃত্যুত তেখেতৰ ভায়েক চুতুফা ১৩৬৪ চনৰ ৰাজপাটত বহে।<ref>বৰবৰুৱা হিতেশ্বৰ- আহোমৰ দিন or A History of Assam under the Ahoms 1st edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati page 32</ref><ref>Gait E.A. A History of Assam 2nd edition 1926 Thacker, Spink & Co Calcutta page 81</ref><ref>বৰুৱা গুণাভিৰাম- অসম বুৰঞ্জী or A History of Assam 4th edition 2008 Publication Board of Assam Guwahati page 55</ref> কিন্তু আধুনিক বুৰঞ্জীবিদ পদ্মেশ্বৰ গগৈ আৰু স্বৰ্ণলতা বৰুৱাৰ মতে ১৩৬৪ চনৰ পৰা ১৩৬৯ চনলৈ কোনো স্বৰ্গদেউ নাছিল। ==ৰাজত্বকাল আৰু হত্যা== সৎসৰী বুৰঞ্জীত মতছ চুকাফাৰ‌ পুত্ৰৰ সময়ৰ পৰা চুতুফাৰ মৃত্যুৰ আগলৈকে আহোমসকলে চুতীয়া ৰাজ্যৰ সৈতে আন্তৰিক সম্পৰ্ক বজাই ৰাখিছিল।<ref>Bhuyan, S.K, ''Satsari Assam Buranji'',p.9, "Previously, since the time of one of Sukapha’s sons, there was alliance and coordial relations with the Chutia king"</ref> চুতুফাই আহোম ৰাজ্যৰ পৰিসীমা বঢ়াব বিচাৰিছিল। ইয়াৰ ফলত কাষৰীয়া [[চুতীয়া ৰাজ্য]]ৰ লগত সংঘাতৰ সৃষ্টি হয়। ১৩৭৬ চনত চুতীয়া ৰজাই চাপাগুৰিত চুতুফাক লগ কৰে আৰু মিত্ৰতাৰ ভাও জুৰি তেখেতক চফ্ৰাই নদীৰ নাওখেললৈ নিমন্ত্ৰণ জনায়। প্ৰায়বোৰ উৎস অনুসৰি চুতীয়া ৰজাই চুতুফাক পৰিচাৰক নোহোৱাকৈ নিজৰ নাওত উঠাই প্ৰলোভিত কৰি বিশ্বাসঘাতকতাৰে হত্যা কৰিছিল। চুতুফাৰ লগত যোৱা সৈন্যবোৰ ৰাজধানীলৈ ঘূৰি আহি এই কথা সদৰি কৰে।<ref>বৰবৰুৱা হিতেশ্বৰ- আহোমৰ দিন or A History of Assam under the Ahoms 1st edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati page 32</ref><ref>Gait E.A. A History of Assam 2nd edition 1926 Thacker, Spink & Co Calcutta page 81</ref><ref>Barua Gunaviram Assam Buranji or A History of Assam 4th edition 2008 Publication Board of Assam Guwahati page 56</ref> সৰ্বেশ্বৰ বৰুৱাৰ মতে চুতুফাৰ মৃত্যু পৰিকল্পিত ভাৱে হোৱা নাছিল আৰু চুতীয়া ৰজাৰ নিমন্ত্ৰণত সংঘটিত হোৱা নাও খেলত চুতুফাৰ মৃত্যু হোৱাৰ বাবে চুতীয়া ৰজাক ভুলকৈ দোষাৰোপ কৰা হৈছিল।<ref>Barua, Sarbeswar,"Manideep"(1965), p.300</ref> চুতুফাৰ লগত থকা আহোম বাহিনীয়ে তেওঁক ৰক্ষা কৰা বা প্রত্যাক্রমণ কৰাৰ বাবে পদক্ষেপ লোৱাৰ কথা উল্লেখ নাই৷<ref>{{harv|Barua|2007|page=118}}</ref> ==বৰগোহাঁই আৰু বুঢ়াগোহাঁই শাসনকাল== চুতুফাৰ মৃত্যুৰ পাছত আহোম ডাঙৰীয়াসকলে স্বৰ্গদেউৰ উপযোগী কোনো ৰাজকোঁৱৰ বিচাৰি নাপালে আৰু সেই বাবে চাৰি বছৰ (১৩৭৬-১৩৮০ চন) চাও ফ্ৰংদাম বুঢ়াগোহাঁই আৰু চাও তাপ্ৰিখিন বৰগোহাঁইয়ে নিজে প্ৰশাসনৰ ভাৰ চম্ভালে।<ref>Barbaruah Hiteswar Ahomar-Din or A History of Assam under the Ahoms 1st edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati page 32</ref> ৰজা অবিহনে ৰাজ্য চলোৱা টান দেখি ১৩৮০ চনত তেওঁলোকে চুতুফাৰ ভায়েক আৰু চুখাংফাৰ তৃতীয় পুত্ৰ [[ত্যাও খাম্‌টি]]ক স্বৰ্গদেউ পাতে।<ref>Gait E.A. A History of Assam 2nd edition 1926 Thacker, Spink & Co Calcutta page 81</ref><ref>Barua Gunaviram Assam Buranji or A History of Assam 4th edition 2008 Publication Board of Assam Guwahati page 56</ref> ==টোকা== {{reflist}} ==তথ্যসূত্ৰ== *ফুকন,বৰুৱা (১৯৬৪) (আহোম ভাষা, ইংৰাজী, অসমীয়া ভাষাত). আহোম লেগজিকন, ঐতিহাসিক আৰু প্ৰাচীন গ্ৰন্থ অধ্যয়ন বিভাগ * বৰবৰুৱা হিতেশ্বৰ আহোমৰ-দিন or A History of Assam under the Ahoms first edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati * বৰুৱা গুণাভিৰাম অসম বুৰঞ্জী or A History of Assam fourth edition 2008 Publication Board of Assam Guwahati * Gait E.A. A History of Assam second edition 1926 Thacker, Spink & Co Calcutta * {{cite book|last=Barua|first=Swarnalata|title=Chutia Jatir Buranji|year=2007|place=Guwahati}} [[শ্ৰেণী:টাই-আহোম শাসক]] nngutc46wlbjn1pwb2z3hynpz6egimi 0 44189 606591 517140 2026-05-15T20:34:56Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 3 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 606591 wikitext text/x-wiki [[File:Views of the LHC tunnel sector 3-4, tirage 2.jpg|thumb|LHCৰ এটা অংশ|300px]] {{LHC}} {{CERNaccelerators}} {{Beyond the Standard Model|expanded=Experiments}} {{Hadron colliders}} '''বৃহৎ হেড্ৰ'ন সংঘৰ্ষক''' ({{lang-en|The Large Hadron Collider}}; চমুকৈ {{lang|en|LHC}}) হ'ল পৃথিৱীৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ আৰু শক্তিশালী 'কণা সংঘৰ্ষক' ({{lang|en|Particle Collider}})।<ref>{{cite web|url=http://home.web.cern.ch/topics/large-hadron-collider|title=The Large Hadron Collider|work=cern.ch|access-date=2017-08-22|archivedate=2015-10-18|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151018133337/http://home.web.cern.ch/topics/large-hadron-collider|deadurl=yes}}</ref> ১৯৯৮ৰ পৰা ২০০৮ চনৰ মাজভাগত প্ৰায় ১০,০০০ বিজ্ঞানী আৰু ১০০খন দেশৰ অভিযন্তা লগতে বহুকেইখন বিশ্ববিদ্যালয় আৰু পৰীক্ষাগাৰৰ সহযোগিতাত [[নিউক্লীয় গৱেষণাৰ ইউৰোপিয়ান সংঘ]]ই (চাৰ্ণ) বৃহৎ হেড্ৰ'ন সংঘৰ্ষক নিৰ্মাণ কৰি উলিয়ায়।<ref>{{cite news |first=Roger |last=Highfield |date=16 September 2008 |title=Large Hadron Collider: Thirteen ways to change the world |url=http://www.telegraph.co.uk/science/large-hadron-collider/3351899/Large-Hadron-Collider-thirteen-ways-to-change-the-world.html |work=[[The Daily Telegraph]] |accessdate=2008-10-10 |location=London}}</ref> ২৭ কিলোমিটাৰ পৰিধিযুক্ত আৰু ১৭৫ মিটাৰ গভীৰ এই সংঘৰ্ষকটো ছুইজাৰলেণ্ডৰ জেনেভাৰ ওচৰৰ ফ্ৰাঞ্চ-ছুইজাৰলেণ্ড সীমান্তৰ তলত অৱস্থিত। ২০১০ চনৰ মাৰ্চ মাহৰ পৰা ২০১৩ চনৰ আগলৈ প্ৰতিবীমত ৩.৫-৪ টেৰাইলেক্ট্ৰনভল্টৰ (TeV) (মুঠ ৭-৮ TeV) শক্তি ব্যৱহাৰ কৰি ইয়াৰ প্ৰথমটো গৱেষণা আৰম্ভ কৰা হৈছিল।<ref name=bbc20100330>{{cite press|publisher=BBC News|date=30 March 2010|title=CERN LHC sees high-energy success|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/science/nature/8593780.stm|accessdate=2010-03-30}}</ref><ref name="CERN Press Office 1">{{cite web|url=http://press.cern/press-releases/2012/02/lhc-run-4-tev-beam-2012|title=LHC to run at 4&nbsp;TeV per beam in 2012|author=CERN Press Office|date=13 February 2012|publisher=CERN|access-date=22 August 2017|archivedate=3 November 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181103144623/http://press.cern/press-releases/2012/02/lhc-run-4-tev-beam-2012|deadurl=yes}}</ref> তাৰ পাছত দুবছৰৰ বাবে সংঘৰ্ষকটোৰ উন্নয়ন কৰা হৈছিল। দ্বিতীয় গৱেষণা আৰম্ভ কৰিবলৈ ২০১৫ চনৰ আগছোৱাত সংঘৰ্ষকটো পুনৰ চলোৱা হয় আৰু এইবাৰ প্ৰতিবীমত ৬.৫ TeV (মুঠ ১৩ TeV) ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name="BBC">{{cite web | url =http://www.bbc.com/news/science-environment-32160755|title=Large Hadron collider restarts after pause|publisher=[[BBC]]| author=Jonathan Webb|date=5 April 2015| accessdate =5 April 2015}}</ref><ref>{{cite web|last1=O'Luanaigh|first1=Cian|title=Proton beams are back in the LHC|url=http://home.web.cern.ch/about/updates/2015/04/proton-beams-are-back-lhc|website=CERN: Accelerating science|publisher=CERN|accessdate=24 April 2015|archivedate=18 October 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151018133337/http://home.web.cern.ch/about/updates/2015/04/proton-beams-are-back-lhc|deadurl=yes}}</ref><ref name="2015restart">{{cite web|url=http://www.bbc.co.uk/news/science-environment-32976838|title=Large Hadron Collider turns on 'data tap'|work=BBC News|accessdate=28 August 2015}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.bbc.co.uk/news/science-environment-32809636|title=LHC smashes energy record with test collisions|work=BBC News|accessdate=28 August 2015}}</ref> বৃহৎ হেড্ৰ'ন সংঘৰ্ষকৰ লক্ষ্য হ'ল [[কণা পদাৰ্থ বিজ্ঞান]]ৰ বিভিন্ন তত্বসমূহৰ পূৰ্ব-সূচনাসমূহ পদাৰ্থ বিজ্ঞানীসকলক পৰীক্ষা কৰিবলৈ দিয়া।<ref>{{cite web|year=2008|title=Missing Higgs|url=http://public.web.cern.ch/public/en/Science/Higgs-en.html|publisher=[[CERN]]|accessdate=2008-10-10|archivedate=2013-02-18|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130218020035/http://public.web.cern.ch/public/en/science/higgs-en.html|deadurl=yes}}</ref> ইয়াৰোপৰি হিগ্‌ছ ব'ছ'নৰ ধৰ্মসমূহৰ জোখমাখ আৰু ছুপাৰছিমেট্ৰিক তত্বসমূহৰ দ্বাৰা পূৰ্ব-সূচনা কৰা নতুন কণাসমূহৰ সন্ধান এই সংঘৰ্ষকৰ লক্ষ্য।<ref>{{cite web|year=2008|title=Towards a superforce|url=http://public.web.cern.ch/public/en/Science/Superforce-en.html|publisher=[[CERN]]|accessdate=2008-10-10|archivedate=2013-02-18|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130218015509/http://public.web.cern.ch/public/en/science/Superforce-en.html|deadurl=yes}}</ref> ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:কণা পদাৰ্থ বিজ্ঞান]] [[শ্ৰেণী:গৱেষণাগাৰ]] [[শ্ৰেণী:বৃহৎ হেড্ৰ'ন সংঘৰ্ষক]] d6fltdndpzrr6yysq2y93ye3379vd7a 0 45476 606654 534516 2026-05-16T09:05:38Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 606654 wikitext text/x-wiki {{পোখালি}}{{Infobox website | name = য়াহু! (Yahoo!) | logo = [[File:Yahoo! (2019).svg|200px|Wikipedia logo]] | url = {{URL|https://yahoo.com}} | type = ৱে'ব প'ৰ্টেল | registration = বৈকল্পিক | revenue = $5.17 billion<ref name="Yahoo!-Inc-Mar-2017-10-K">{{cite web|url=http://edgar.secdatabase.com/2179/119312517065791/filing-main.htm |title=Yahoo! Inc, Form 10-K, Annual Report, Filing Date Mar 1, 2017 |publisher=secdatabase.com |accessdate =May 1, 2018}}</ref> | alexa = {{steady}} [https://www.alexa.com/siteinfo/yahoo.com 6] {{small|{{nowrap|(Global, {{As of|2018|01|15|alt=January 2018}})}}}}<ref name="alexaranking">{{cite web |url=http://www.alexa.com/siteinfo/yahoo.com |title=Yahoo.com Site Overview |website=Alexa.com |publisher=[[Alexa Internet]] |access-date=November 2, 2017 |archivedate=May 27, 2015 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150527172210/http://www.alexa.com/siteinfo/yahoo.com |deadurl=yes }}</ref> | current status = সক্ৰিয় | company_type = অধীন | traded_as = {{NASDAQ was|[[YHOO]]}} (1996–2017)<ref>{{cite web|url=http://articles.latimes.com/1996-04-13/business/fi-58035_1_other-search-engine|title=Yipee for Yahoo! IPO Spurs Trading Frenzy as Shares More Than Double|date=April 13, 1996|last=Pitta|first=Julie|work=Los Angeles Times|access-date=July 18, 2017}}</ref> | founder = {{Plainlist| * [[জেৰী য়াং]] * [[ডেভিড ফিল']] }} | key_people = | owner = [[ভেৰিজ'ন]] | parent = স্বাধীন<br/><small>(১৯৯৪-২০১৭)</small><ref name="Verizon-Communications-Jun-2017-8-K">{{cite web|url=http://pdf.secdatabase.com/934/0001193125-17-205499.pdf |title=Verizon Communications, Form 8-K, Current Report, Filing Date Jun 16, 2017 |publisher=secdatabase.com |accessdate =May 1, 2018}}</ref><br/>[[Oath Inc.]]<br/><small>(2017–present)</small><ref name="Verizon-Communications-Jul-2017-8-K">{{cite web|url=http://pdf.secdatabase.com/2724/0001193125-17-237279.pdf |title=Verizon Communications, Form 8-K, Current Report, Filing Date Jul 27, 2017 |publisher=secdatabase.com |accessdate =May 1, 2018}}</ref><ref name="flatfur.com">{{cite web|url=http://flatfur.com/news/index.php/2017/06/29/oath/|title=Verizon and all new Oath Inc. Story of Yahoo, AOL and Altaba – FlatFur Media|website=flatfur.com|access-date=2018-05-08|archivedate=2017-08-16|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170816105009/http://flatfur.com/news/index.php/2017/06/29/oath/|deadurl=yes}}</ref> | products = {{Plainlist| * [[Yahoo! News]] * [[Yahoo! Mail]] * [[Yahoo! Finance]] * [[Yahoo! Sports]] * [[Yahoo! Search]] * [[Yahoo! Messenger]] * [[Yahoo! Answers]] * [[Tumblr]] * [[List of Yahoo!-owned sites and services|See Yahoo products]] }} | num_employees = 8,600 (March 2017)<ref name="Yahoo!-Inc-May-2017-10-Q">{{cite web|url=http://edgar.secdatabase.com/1594/119312517164173/filing-main.htm |title=Yahoo! Inc, Form 10-Q, Quarterly Report, Filing Date May 9, 2017 |publisher=secdatabase.com |accessdate =May 1, 2018}}</ref> | advertising = Native | foundation = {{Start date and age|1994|1}} | location_city = Sunnyvale, California | location_country = U.S. | area_served = Worldwide | homepage = {{URL|https://www.yahoo.com/}} }} '''য়াহু!''' এক ৱে'ব সেৱা প্ৰদানকাৰী। ইয়াৰ মুখ্য কাৰ্যালয় কেলিফ'ৰ্নিয়াৰ চানীভেইলত অৱস্থিত। ই অ'থ ইন্‌ক'ৰ্প'ৰেচনৰ জৰিয়তে ভেৰিজ'ন কমিউনিকেচন্‌ছৰ মালিকানাধীন।<ref>{{cite web|url=http://money.cnn.com/2017/06/13/technology/business/yahoo-verizon-deal-closes/index.html|title=End of an era: Yahoo is no longer an independent company|first=Seth|last=Fiegerman|publisher=|access-date=2018-05-08|archivedate=2017-06-13|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170613154803/http://money.cnn.com/2017/06/13/technology/business/yahoo-verizon-deal-closes/index.html|deadurl=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=https://seekingalpha.com/news/3273197-yahoo-era-ends-verizon-closes-4_48b-buyout|title=Yahoo Era Ends Verizon Closes $4.4 Billion Buyout|publisher=}}</ref> মূল য়াহু! কোম্পানীটো জেৰী য়াং আৰু ডেভিদ ফিল'ই ১৯৯৪ চনত খুলিছিল আৰু ১৯৯৫ চনৰ ২ মাৰ্চত কাম আৰম্ভ হৈছিল।<ref>{{cite web |url= https://news.yahoo.com/photos/20-years-of-yahoo-1425235248-slideshow/yahoo-celebrates-20th-anniversary-photo-1425250631030.html|title=Yahoo! celebrates 20th anniversary|work=[[Yahoo! News]]|date=March 1, 2015|access-date=March 27, 2016}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.yahoo.com/tech/at-20--yahoo-celebrates-and-looks-ahead-025355178.html|title=At 20, Yahoo celebrates and looks ahead |work=Yahoo! |date=March 1, 2015|access-date=March 27, 2016}}</ref> ১৯৯০ দশকৰ প্ৰাথমিক [[ইণ্টাৰনেট]] যুগত য়াহুৱে এক অগ্ৰণী ভূমিকা পালন কৰিছিল।<ref>{{cite web|url=https://www.nytimes.com/2016/07/25/business/yahoo-sale.html |title=Yahoo’s Sale to Verizon Ends an Era for a Web Pioneer|date=July 25, 2016|work=The New York Times}}</ref> য়াহু ৱে'ব প'ৰ্টেল, চাৰ্ছ ইঞ্জিন আৰু আন সেৱা যেনে য়াহু! ডিৰেক্টৰী, য়াহু! মেইল, য়াহু! নিউজ, য়াহু! ফাইনান্স, য়াহু! গ্ৰুপ্‌ছ, য়াহু! এন্সাৰ্ছ, বিজ্ঞাপন, অনলাইন মেপিং, ভিডিঅ' শ্বেয়াৰিং আৰু ইয়াৰ ছ'ছিয়েল মিডিয়া ৱে'বছাইটৰ বাবে জনাজাত আছিল। এটা সময়ত ই [[আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ]]ৰ জনপ্ৰিয় ছাইটসমূহৰ এটা আছিল।<ref>{{cite web|title=yahoo.com|url=http://www.quantcast.com/search?q=yahoo|work=Quantcast – It's your audience. We just find it.|publisher=Quantcast Corporation|access-date=May 23, 2012|author=Staff|year=2012|archivedate=November 6, 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181106204947/https://www.quantcast.com/search?q=yahoo|deadurl=yes}}</ref> তৃতীয় পক্ষৰ ৱে'ব এনালাইটিক ছাইট এলেক্সা আৰু ছিমিলাৰৱে'বৰ মতে প্ৰতি মাহে ৭০০ কোটিতকৈও অধিক পৃষ্ঠা দৰ্শনেৰে ২০১৬ চনত য়াহু! বিশ্বৰ সকলোতকৈ বেছি পঢ়া বাতৰি আৰু মিডিয়া ৱে'বছাইট আৰু ষষ্ঠ জনপ্ৰিয় ৱে'বছাইট আছিল।<ref name="alexaranking"/><ref>{{cite web | url=http://www.similarweb.com/website/yahoo.com | title=Yahoo.com Analytics | publisher=SimilarWeb.com | access-date=June 29, 2015}}</ref><ref>{{cite web | url=http://www.similarweb.com/category/news_and_media | title=Top 50 sites in the world for News And Media | publisher=SimilarWeb.com | access-date=June 29, 2015}}</ref> ২০০০ চনমানৰ পৰা য়াহু!ৰ জনপ্ৰিয়তা হ্ৰাস পাবলৈ ধৰে।<ref name="telegraph.co.uk">{{cite web|url=https://www.telegraph.co.uk/technology/2016/07/25/yahoo-9-reasons-for-the-internet-icons-decline/|title=Yahoo: 9 reasons for the internet icon's decline|publisher=}}</ref> ২০১৭ চনত ভেৰিজ'ন কমিউনিকেচন্‌ছে য়াহুৰ বেছিভাগ ইণ্টাৰনে'ট ব্যৱসায় ৪৪৮ কোটি ডলাৰত কিনি লয়।<ref name="Yahoo!-Inc-Feb-2017-8-K">{{cite web|url=http://edgar.secdatabase.com/931/119312517049548/filing-main.htm |title=Yahoo! Inc, Form 8-K, Current Report, Filing Date Feb 21, 2017 |publisher=secdatabase.com |accessdate =Apr 28, 2018}}</ref><ref name="Yahoo!-Inc-Jun-2017-SC-TO-I/A">{{cite web|url=http://edgar.secdatabase.com/2023/119312517203589/filing-main.htm |title=Yahoo! Inc, Form SC TO-I/A, Filing Date Jun 14, 2017 |publisher=secdatabase.com |accessdate =Apr 28, 2018}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.reuters.com/article/us-yahoo-m-a-verizon-idUSKBN1601EK |title=Verizon, Yahoo agree to lowered $4.48 billion deal following cyber attacks |date=February 21, 2017 |publisher=|via=Reuters}}</ref> [[আলিবাবা গোট]] আৰু যাহু! জাপানৰ নিকিনা অংশ য়াহুৰ উত্তৰসূৰী কোম্পানী [[Altaba]]-ৰ হাতলৈ যায়।<ref name="Yahoo!-Inc-May-2017-SC-TO-I">{{cite web|url=http://edgar.secdatabase.com/2733/119312517171310/filing-main.htm |title=Yahoo! Inc, Form SC TO-I, Filing Date May 16, 2017 |publisher=secdatabase.com |accessdate =Apr 28, 2018}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== {{reflist}} [[শ্ৰেণী:ৱেবছাইট]] 8tjr92jxwzvt5kgxzbwg6kzn8hr0eug 0 48718 606530 382977 2026-05-15T17:30:32Z Mina borthakur 38368 লিংক যোগ 606530 wikitext text/x-wiki {{Infobox person |name=শ্বাহৰুখ খান |image=Shah Rukh Khan graces the launch of the new Santro.jpg |alt=Shahrukh Khan is seen looking away from the camera |caption=হিয়ুণ্ডাইৰ এটা কাৰ্য্যক্ৰমত অংশ ল'বৰ সময়ত খান (২০১৮) |birth_name= |birth_date={{birth date and age|1965|11|2|df=yes}}<ref name="time">{{cite news|last=James |first=Randy |url=http://www.time.com/time/world/article/0,8599,1917090,00.html |title=2-Min. Bio: Bollywood Star Shah Rukh Khan |work=[[Time (magazine)|Time]] |date=18 August 2009 |accessdate=15 December 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131111235225/http://content.time.com/time/world/article/0%2C8599%2C1917090%2C00.html |archivedate=11 November 2013 |deadurl=yes |df= }}</ref> |birth_place=[[নতুন দিল্লী]], ভাৰত{{sfn|Chopra|2007||loc= p. 27|ps=: "born on 2 November 1965 at Talwar Nursing Home, in New Delhi"}} |residence=[[মুম্বাই]], ভাৰতবৰ্ষ |education=[[হংসৰাজ কলেজ]], [[দিল্লী বিশ্ববিদ্যালয়]]<ref>{{cite news|title=SRK finally receives graduation degree from Hansraj College after 28 years |url=http://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/shah-rukh-khan-receives-graduation-degree-after-28-years/ |date=17 February 2016 |accessdate=17 February 2016 |work=[[The Indian Express]] |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160217094401/http://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/shah-rukh-khan-receives-graduation-degree-after-28-years/ |archivedate=17 February 2016 |df= }}</ref> |occupation=অভিনেতা, চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা আৰু দূৰদৰ্শন অনুষ্ঠান বিজড়িত লোক |years_active=১৯৮৮–বৰ্তমানলৈ |spouse=গৌৰী খান (১৯৯১-বৰ্তমানলৈ) |children=৩ |awards= |signature=ShahRukh Khan Sgnature transparent.png }} '''শ্বাহৰুখ খান''' ({{Lang-en|Shahrukh Khan}}; জন্ম ২ নৱেম্বৰ ১৯৬৫) এগৰাকী প্ৰখ্যাত ভাৰতীয় অভিনেতা, প্ৰযোজক, আৰু [[দূৰদৰ্শন]] ক্ষেত্ৰখনৰ লগত জড়িত ব্যক্তি। এওঁক চমুকৈ এছ আৰ কে (SRK) নামেৰেও জনা যায়। জনসাধাৰণৰ মাজত "বলিউডৰ বাদশ্বাহ", "কিং অৱ্ বলিউড" আৰু "কিং খান" বুলি পৰিচিত শ্বাহৰুখে ইতিমধ্যে ৮০ খনতকৈও অধিক বলিউড চলচ্চিত্ৰত অভিনয় কৰিছে আৰু ভালেমান বঁটা-বাহনেৰেও সন্মানিত হৈছে। ইয়াৰ ভিতৰত ১৪ টাকৈ [[ফিল্মফেয়াৰ]] বঁটাও আছে। সমগ্ৰ [[এছিয়া]] মহাদেশতে খানৰ বহুসংখ্যক অনুৰাগী আছে। তদুপৰি বিশ্বৰ মানচিত্ৰত ভাৰতীয়ৰ পৰিচয় দাঙি ধৰাৰ ক্ষেত্ৰতো খানৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা আছে। অনুৰাগীৰ সংখ্যা আৰু উপাৰ্জনৰ দিশৰ পৰা শ্বাহৰুখক বিশ্বৰ সবাতোকৈ সফল অভিনেতাসকলৰ এজন বুলি ধৰা হয়। চলচ্চিত্ৰজগতলৈ আগবঢ়োৱা অনবদ্য অৱদানৰ বাবে ভাৰত চৰকাৰে তেওঁক [[পদ্মশ্ৰী]] সন্মান, আৰু [[ফ্ৰান্স]] চৰকাৰে "অৰ্ডাৰ দে' আৰ্টছ্ এ'ট্ দে'ছ্লেটাৰ্ছ্" আৰু "[[লিজিয়ন ডি'অনাৰ]]" প্ৰদানেৰে সন্মান যাঁচিছিল। ১৯৮০ৰ দশকৰ শেষৰফালে বহুকেইখন দূৰদৰ্শন ধাৰাবাহিকত অংশ লৈ খানে তেওঁৰ কেৰিয়াৰ আৰম্ভ কৰিছিল। ১৯৯২ চনত [[দিৱানা]] চলচ্চিত্ৰখনৰ জৰিয়তে তেওঁ বলিউডত ভূমুকি মাৰে। কেৰিয়াৰৰ প্ৰথমভাগৰ [[দৰ]] (১৯৯৩), [[বাজীগৰ]] (১৯৯৩) আৰু [[অঞ্জাম]] (১৯৯৪) চলচ্চিত্ৰকেইখনত তেওঁ খলনায়কৰ ভূমিকা লৈছিল। ইয়াৰ পিছতে [[দিলৱালে দুলহানিয়া লে' জায়েংগে']] (১৯৯৫), [[দিল ট' পাগল হে']] (১৯৯৭), [[কুছ্ কুছ্ হোতা হে']] (১৯৯৮), [[মহব্বতে']] (২০০০) আৰু [[কভি খুশ্বি কভি গম]] (২০০১) আদি ৰোমাণ্টিক চলচ্চিত্ৰসমূহত অভিনয় কৰাৰ লগে লগে তেওঁ প্ৰসিদ্ধি লাভ কৰে। এজন সুৰাপায়ী ৰূপে [[দেৱদাস]]ত কৰা অভিনয় (২০০২), [[স্বদেশ]]ত নাছা বিজ্ঞানী এজনৰ অভিনয় (২০০৪), [[চক দে'! ইণ্ডিয়া]]ত হকি প্ৰশিক্ষকৰ অভিনয় (২০০৭) আৰু [[মাই নে'ম ইজ্ খান]]ত (২০১০) এচপাৰজাৰ চিণ্ড্ৰমত আক্ৰান্ত ৰোগী এজনৰ অভিনয়ৰ বাবে তেওঁ সমালোচকৰ দ্বাৰা উচ্চপ্ৰশংসিত হয়। তেওঁৰ সৰ্বাধিক উপাৰ্জনকাৰী চলচ্চিত্ৰসমূহৰ ভিতৰত ৰোমাণ্টিক কমেডি [[চেন্নাই এ'ক্সপ্ৰেছ]] (২০১৩), কমেডি চলচ্চিত্ৰ [[হেপ্পী নিউ ইয়েৰ]] (২০১৪), একশ্বন চলচ্চিত্ৰ [[দিলৱালে]] (২০১৫), আৰু অপৰাধমূলক কাহিনীৰ চিত্ৰ [[ৰেইজ]]ৰ (২০১৭) নাম ল'ব পাৰি। তেওঁৰ বহু চলচ্চিত্ৰত ভাৰতীয় জাতীয় সত্তাক বিষয়বস্তু হিচাপে লোৱাৰ লগতে প্ৰৱাসী সমাজৰ সৈতে সম্পৰ্কও দাঙি ধৰা হয়। লিংগ, বৰ্ণবাদ, সামাজিক আৰু ধৰ্মীয় বৈষম্য আৰু এইসম্পৰ্কীয় সমস্যাসমূহো তেওঁৰ চলচ্চিত্ৰসমূহৰ অন্যতম বিষয়বস্তু। শ্বাহৰুখ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাণ কোম্পানী [[ৰেড চিলিজ এণ্টাৰটেইনমেণ্ট]] আৰু ইয়াৰ উপবিভাগসমূহৰ যুটীয়া অধ্যক্ষ। ভাৰতীয় প্ৰিমিয়াৰ লিগৰ ক্ৰিকেট দল [[কলকাতা নাইট ৰাইডাৰ্ছ]]ৰো মালিকীস্বত্ব যুটীয়াভাৱে তেওঁৰ অধীনত আছে। তেওঁ প্ৰায়েই দূৰদৰ্শন আৰু মঞ্চ অনুষ্ঠানত অংশগ্ৰহণ কৰে। ভালেমান ব্ৰে'ণ্ড আৰু উদ্যোগী কাম-কাজৰ সৈতে চুক্তিৱদ্ধ হোৱা বাবে বহসময়ত সংবাদ মাধ্যমে তেওঁক "ব্ৰে'ণ্ড এছ আৰ কে" বুলিও অভিহিত কৰে। খানে স্বাস্থ্যসেৱা, দুৰ্যোগৰ সময়ত সাহায্য প্ৰদান আদিৰ জৰিয়তে দেশপ্ৰেমমূলক কাম-কাজো কৰিছে। শিশুৰ শিক্ষাৰ অধিকাৰ সম্পৰ্কে মাত মাতি অহা বাবে ২০১১ চনত [[ইউনেস্ক']]ৱে তেওঁক পিৰামিড কন মাৰ্নি এৱাৰ্ড প্ৰদান কৰিছিল। মহিলা আৰু শিশুৰ অধিকাৰ বৃদ্ধিত নেতৃত্ব লোৱা বাবে ২০১৮ চনত তেওঁ ৱৰ্ল্ড ইক'ন'মিক ফৰামৰ পৰা ক্ৰিষ্টেল এৱাৰ্ডো পাইছিল। ভাৰতীয় সংস্কৃতিৰ সবাতোকৈ প্ৰভাৱশীল লোকৰ তালিকাত তেওঁৰ নাম নিয়মীয়াকৈ দেখা যায়। আনকি ২০০৮ চনত নিউজৱিক আলোচনীখনে তেওঁক বিশ্বৰ সবাতোকৈ শক্তিশালী ৫০ জন লোকৰ এজন বুলিও কৈছিল। == প্ৰাৰম্ভিক জীৱন আৰু পৰিয়াল == [[চিত্ৰ:Shahrukh_Khan_and_Gauri_at_'The_Outsider'_launch_party.jpg|alt=Shah Rukh Khan standing beside his wife Gauri at a party in 2012|right|thumb|পত্নী গৌৰী খানৰ সৈতে শ্বাহ ৰুখ, ২০১২ চন]] ১৯৬৫ চনৰ ২ নৱেম্বৰত [[দিল্লী|নতুন দিল্লী]]ৰ এটা মুছলিম পৰিয়ালত শ্বাহৰুখ খানৰ জন্ম হৈছিল। জীৱনৰ প্ৰথম পাঁচটা বছৰ শ্বাহৰুখে মাংগালোৰত কটাইছিল। তেওঁৰ মামাকৰ ফালৰ ককা ইফটিকাৰ আহমেদে ১৯৬০ৰ দশকত ইয়াৰ বন্দৰতে মুখ্য অভিযন্তাৰূপে কাম কৰিছিল। খানে কোৱা মতে, তেওঁৰ পিতৃৰ ফালৰ ককা জান মহম্মদ আছিল আফগানিস্তানৰ পৰা অহা এজন পাশ্বতুন সম্প্ৰদায়ৰ লোক। খানৰ পিতৃ মিৰ তাজ মহম্মদ খান ব্ৰিটিছ ইণ্ডিয়াৰ পেছোৱাৰৰ (এতিয়া [[পাকিস্তান]]ৰ অন্তৰ্গত) এগৰাকী স্বাধীনতা সংগ্ৰামী আছিল। ২০১০ চনত ওলোৱা সংবাদ অনুসৰি খানৰ পৈতৃক পৰিয়ালটো এতিয়াও পেছোৱাৰৰ কিছা খাৱানি বাজাৰ অঞ্চলৰ ছাহ ৱালি কাটালত বাস কৰে। পিতৃ মিৰ আছিল [[খান আব্দুল গফ্ফৰ খান|খান আব্দুল গফৰ খান]]ৰ অনুগামী আৰু তেওঁ [[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]]ৰ সদস্যভুক্ত হৈছিল। দেশৰ বিভাজনৰ পিছতে ১৯৪৮ চনত তেওঁ নতুন দিল্লীলৈ আহে। মাতৃ লতিফ ফাটিমা এজন শীৰ্ষ চৰকাৰী অভিযন্তাৰ জীয়ৰী আছিল। তেওঁৰ পিতৃ-মাতৃ ১৯৫৯ চনত বিবাহপাশত আৱদ্ধ হৈছিল। খানে টুইটাৰত নিজকে "আধা হাইদৰাবাদী (মাতৃ), আধা পাঠান (পিতৃ), আৰু কিছুপৰিমাণে কাশ্মিৰী (আইতা)" বুলি বৰ্ণনা দিছে। পেছোৱাৰত থকা তেওঁৰ পিতৃৰ ফালৰ সম্পৰ্কীয়ই দাবী কৰা অনুসৰি তেওঁলোকৰ পৰিয়ালটো পাছটুনৰ নহয়, তেওঁলোক কাশ্মীৰৰ হিণ্ডকোৱান মূলৰহে। তেওঁলোকে ককাকৰ আদিপুৰুষ আফগানিস্তানৰ আছিল বুলিও মানি লোৱা নাই। দিল্লীৰ সমীপৱৰ্তী ৰাজেন্দ্ৰ নগৰত শ্বাহৰুখ ডাঙৰ-দীঘল হয়। তেওঁৰ পিতৃয়ে পৰিয়ালটো চলাবৰ বাবে এখন ৰেষ্টুৰে'ণ্ট চলোৱাকে ধৰি কেইবাটাও ব্যৱসায়িক পথ অৱলম্বন কৰিছিল। মধ্যবিত্ত শ্ৰেণীৰ জীৱন কটোৱা তেওঁলোকৰ পৰিয়ালটো এটা ভাড়াঘৰত থাকিছিল। খানে কেন্দ্ৰীয় দিল্লী অঞ্চলৰ চে'ণ্ট কলম্বিয়াছ স্কুললৈ গৈছিল। তাত তেওঁ হকি, ফুটবল আদি খেলবোৰৰ লগতে পঢ়া-শুনাতো পাৰদৰ্শিতা দেখুৱাইছিল। ফলস্বৰূপে তেওঁ স্কুলখনৰ পৰা প্ৰদান কৰা সৰ্বোচ্চ সন্মান "স্বৰ্ড অৱ্ অনাৰ" লাভ কৰিছিল। প্ৰথমে শ্বাহৰুখে এগৰাকী খেলুৱৈ হোৱাৰে ইচ্ছা পুহি ৰাখিছিল, কিন্তু এবাৰ কান্ধত আঘাত পোৱাৰ পিছত তেওঁৰ খেলা-ধূলাৰ পথ বন্ধ হ'ল। সেইবাবে তেওঁ ডেকা কালত মঞ্চনাটত অভিনয় কৰিবলৈ লয়। বিশেষকৈ তেওঁৰ প্ৰিয় বলিউড অভিনেতা [[দিলীপ কুমাৰ]], [[অমিতাভ বচ্চন|অমিতাভ বচ্ছন]]ৰ উপৰি মমতাজৰ অবিকল ভাও ধৰাৰ বাবে তেওঁ দৰ্শকৰ পৰা যথেষ্ট প্ৰশংসা লাভ কৰিছিল। খানৰ শৈশৱ কালৰ বান্ধৱী আৰু অভিনয়ৰ সংগীৰ মাজত অমৃতা সিঙো আছিল, যিয়ে পিছলৈ এগৰাকী বলিউডৰ অভিনেত্ৰী হ'লগৈ। শ্বাহৰুখে অৰ্থনীতি বিজ্ঞানত স্নাতক শিক্ষা (১৯৮৫-১৯৮৮) লাভৰ বাবে [[হংসৰাজ কলেজ]]ত নামভৰ্তি কৰিছিল যদিও তেতিয়া অধিকাংশ সময় দিল্লীৰ "থিয়েটাৰ একশ্বন গ্ৰুপ"তে (TAG) কটায়। তাত তেওঁ থিয়েটাৰ পৰিচালক বেৰি জনৰ অধীনত অভিনয়ৰ শিক্ষা লৈছিল। ইয়াৰ পিছত তেওঁ গণশিক্ষা বিষয়ত স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী লাভৰ বাবে দিল্লীৰ [[জামিয়া মিলিয়া ইছলামিয়া বিশ্ববিদ্যালয়]]লৈ আহে। কিন্তু অভিনয়ৰ কেৰিয়াৰত অধিক গুৰুত্ব দিয়াত তেওঁ এই শিক্ষাও আধাতে সামৰে। বলিউডত সোমোৱাৰ প্ৰাৰম্ভিক কালছোৱাত তেওঁ দিল্লীৰ [[নেশ্বনেল স্কুল অৱ্ ড্ৰামা]]ত অভিনয়ৰ প্ৰশিক্ষণ লৈছিল। ১৯৮১ চনত কৰ্কট ৰোগত আক্ৰান্ত হৈ তেওঁৰ পিতৃৰ মৃত্যু হয়। ইয়াৰ দহ বছৰ পিছত ১৯৯১ চনত তেওঁৰ মাতৃৰো মধুমেহ ৰোগৰ বাবে মৃত্যু হয়। পিতৃ-মাতৃৰ মৃত্যুৰ পিছত তেওঁৰ ডাঙৰ ভগ্নী শ্বেহনাজ লালাৰুখ (১৯৬০-) মানসিকভাৱে ভাঙি পৰিছিল। ফলত শ্বাহৰুখেই তেতিয়াৰ পৰা বায়েকৰ যত্ন লোৱাৰ দায়িত্ব লয়। শ্বেহনাজে এতিয়াও ভাতৃ আৰু তেওঁৰ পৰিয়ালৰ লগত মুম্বাইৰ বাসগৃহত থাকে। জন্মতে তেওঁৰ নামটো শ্বাহৰুখ খান (Shahrukh Khan) ৰখা হৈছিল যদিও তেওঁ নিজে নিজৰ নামটো শ্বাহ ৰুখ খান (Shah Rukh Khan) বুলি লিখিবলৈহে পছন্দ কৰে। অৱশ্যে সৰ্বসাধাৰণ লোক আৰু অনুৰাগীয়ে তেওঁক বুজাবলৈ চমুকৈ এছ. আৰ. কে. (SRK) সংক্ষিপ্তৰূপটোও বহুলভাৱে ব্যৱহাৰ কৰে। তেওঁ গৌৰী ছিব্বাৰ নামৰ পঞ্জাবী হিন্দু ছোৱালী এজনীক বিয়া কৰাইছিল। ছয়-বছৰীয়া ক'ৰ্টশ্বিপৰ পিছত ১৯৯১ চনৰ ২৫ অক্টোবৰত সম্পূৰ্ণ হিন্দু পৰম্পৰাৰে তেওঁলোকৰ বিয়াখন অনুষ্ঠিত হৈছিল। বিয়াৰ পিছত তেওঁলোকৰ আৰ্য়ন (জন্ম ১৯৯৭) নামৰ পুত্ৰ আৰু ছুহানা (জন্ম ২০০০) নামৰ এজনী কন্যা সন্তান জন্ম পাইছিল। ২০১৩ চনত ভেৰোণীয়া মাতৃৰ জৰিয়তে তেওঁলোকৰ তৃতীয়টো সন্তান আব্ৰামৰ জন্ম হয়। খানে কোৱা মতে তেওঁ ইছলাম ধৰ্মত গভীৰ বিশ্বাস ৰাখে, কিন্তু তেওঁৰ পত্নীৰ ধৰ্মকো শ্ৰদ্ধা কৰে। তেওঁলোকৰ সন্তানেও দুয়োটা ধৰ্মকে মানি চলে, ঘৰত তেওঁলোকৰ হিন্দু দেৱ-দেৱীৰ মূৰ্তিৰ লগত একেশাৰীতে কোৰানো ৰখা হয়। == অভিনয় কেৰিয়াৰ == === ১৯৮৮-১৯৯২: দূৰদৰ্শন আৰু চলচ্চিত্ৰজগতত ভূমুকি === খানে প্ৰথম অভিনয় কৰিছিল লেখ টেণ্ডনৰ দূৰদৰ্শন ধাৰাবাহিক দিল দৰিয়াত। এইখনৰ শ্বুটিং ১৯৮৮ চনতে আৰম্ভ হৈছিল যদিও পৰৱৰ্তী কামখিনি লেহেমীয়া হোৱাত ১৯৮৯ চনৰ ধাৰাবাহিক 'ফৌজি'ৰ যোগেৰেহে তেওঁ দূৰদৰ্শনৰ পৰ্দাত প্ৰথম ভূমুকি মাৰে। এই ধাৰাবাহিকখনত তেওঁ সেনা বাহিনীৰ প্ৰশিক্ষণ লোৱা কালৰ এটা বাস্তৱিক চৰিত্ৰৰ ভূমিকা লৈছিল। এই চৰিত্ৰটোৰ নাম আছিল অভিমন্যু ৰায়। ইয়াৰ পিছতে তেওঁ আজিজ মিৰ্জাৰ দূৰদৰ্শন ধাৰাবাহিক [[চাৰ্কাছ]] (১৯৮৯-৯০) আৰু মানি কৌলৰ চুটি ধাৰাবাহিক ইডিয়টত (১৯৯১) অংশ লোৱাৰ সুযোগ পায়। খানে উমীড (১৯৮৯), ৱাগলে কি দুনিয়া (১৯৮৮-৯০) আৰু ইংৰাজী ভাষাৰ দূৰদৰ্শন ধাৰাবাহিক In Which Annie Gives It Those Ones (১৯৮৯) তো গৌণ চৰিত্ৰৰূপে কম সময়ৰ বাবে ভূমিকা লৈছিল। এই ধাৰাবাহিকসমূহত অভিনয় প্ৰতিভা দেখি বহু সমালোচকে তেওঁৰ অভিনয় শৈলী আৰু মুখৰ ভংগিমাক দিলীপ কুমাৰৰ সৈতে তুলনা কৰিছিল। কিন্তু খানে তেতিয়াও নিজকে বৰ দক্ষ অভিনেতা বুলি ভবা নাছিল আৰু চলচ্চিত্ৰত অভিনয়ৰ বাবে যোগ্য হৈ উঠা নাই গণ্য কৰিছিল। খানে পিছলৈ মন সলনি কৰে আৰু ১৯৯১ চনৰ এপ্ৰিলত পোনপ্ৰথমবাৰৰ বাবে চলচ্চিত্ৰত অভিনয় কৰিবলৈ আহে। তেওঁ মাকৰ মৃত্যুৰ দুখ আঁতৰাবলৈ এই ক্ষেত্ৰখনলৈ অহা বুলি জনাইছিল। বলিউডত এটা সম্পূৰ্ণ কেৰিয়াৰ গঢ়িবলৈ তেওঁ দিল্লীৰ পৰা মুম্বাইলৈ আহিল আৰু কম সময়ৰ ভিতৰতে চাৰিখন চলচ্চিত্ৰৰ সৈতে চুক্তিৱদ্ধ হয়। তেওঁ প্ৰথম অভিনয়ৰ বাবে আমন্ত্ৰণ পাইছিল হেমা মালিনীয়ে পৰিচালনা কৰা প্ৰথমখন ছবি "দিল আশ্বিয়ানা হ্যায়"ত। তেওঁ জুনৰ ভিতৰত চিত্ৰগ্ৰহণত ভাগো লৈছিল। চলচ্চিত্ৰ হিচাপে তেওঁ প্ৰথম ভূমুকি মাৰে ১৯৯২ চনৰ জুনত মুক্তি পোৱা চলচ্চিত্ৰ দিৱানাত। === ১৯৯৩-১৯৯৪: খলনায়ক === ১৯৯৩ চনত মুক্তি পোৱা চলচ্চিত্ৰসমূহৰ ভিতৰত তেওঁ দুখন চলচ্চিত্ৰত লোৱা খলনায়কৰ ভূমিকাৰ বাবে প্ৰশংসা বিশেষভাৱে বুটলিবলৈ সক্ষম হয়। বক্স অফিচতো সফলতা লাভ কৰা ইয়াৰে 'ডৰ' চিত্ৰখনত তেওঁ এজন প্ৰেমিক আৰু 'বাজীগৰ'ত এজন হত্যাকাৰীৰ অভিনয় কৰিছিল। === ১৯৯৫-১৯৯৮: ৰোমাণ্টিক নায়ক === [[চিত্ৰ:Shah_Rukh_Khan_&_Kajol_unveil_the_special_coffee_table_book_'DDLJ'.jpg|alt=Shah Rukh Khan hugs Kajol|left|thumb|"দিলৱালে দুলহানিয়া লে' জায়েংগে"ৰ নীৰৱচ্ছিন্ন প্ৰদৰ্শনীৰ ১০০০ সপ্তাহ পূৰ্তি পালনৰ সময়ত নায়িকা কাজলৰ সৈতে শ্বাহৰুখ, ২০১৪ চনত]] === ১৯৯৯-২০০৩: কেৰিয়াৰৰ প্ৰত্যাহ্বান === [[চিত্ৰ:Devdas_CD-Rom_Release.jpg|alt=Shah Rukh Khan views a book with Aishwarya Rai in 2002|right|thumb|"দেৱদাস" চলচ্চিত্ৰখনৰ ভিডিঅ' উন্মোচনৰ সময়ত অভিনেত্ৰী ঐশ্বৰ্যৰ সৈতে (২০০২ চন)]] === ২০০৪-২০০৯: পুনৰুত্থান === [[চিত্ৰ:Don_premiere.jpg|alt=Shah Rukh Khan standing beside Priyanka Chopra at film premiere|left|thumb|"ডন" চলচ্চিত্ৰখনৰ প্ৰিমিয়াৰৰ সময়ত প্ৰিয়ংকা চোপ্ৰাৰ সৈতে শ্বাহৰুখ (২০০৬ চন)]] === ২০১০-২০১৪: "মাই নেম ইজ খান" আৰু একশ্বন-ব্যংগ চিত্ৰ === [[চিত্ৰ:SRK_Kajol_&_Karan.jpg|alt=Shah Rukh Khan with Kajol and Karan Johar|thumb|"মাই নেম ইজ খান"ৰ এটা অনুষ্ঠানত অংশ ল'বৰ সময়ত পৰিচালক কৰন জোহৰ আৰু অভিনেত্ৰী কাজলৰ সৈতে খান (২০১০ চন)]] [[চিত্ৰ:Shahrukh_Khan_CE.jpg|left|thumb|"চেন্নাই এক্সপ্ৰেছ"ৰ এটা অনুষ্ঠানত খান (২০১৩ চন)]] [[চিত্|right|thumb|Vijay with SRK]] [[চিত্|thumb|Vijay with SRK]] === ২০১৫-বৰ্তমানলৈ: কেৰিয়াৰৰ উত্থান-পতন === ইয়াৰ পিছত তেওঁ [[কাজল]], [[বৰুণ ধাৱান]] আৰু [[কৃতি চেনন]]ৰ সৈতে ৰোহিত সেট্টিৰ ব্যংগছবি [[দিলৱালে]]ত অভিনয় কৰে (২০১৫)। চলচ্চিত্ৰখনে ₹৩.৭ বিলিয়ন (US$৫১ মিলিয়ন) উপাৰ্জন কৰিবলৈ সক্ষম হৈছিল যদিও কাহিনীটোৱে ভাল ৰিভিউ নাপালে। ২০১৬ চনত তেওঁ মনিশ শৰ্মাৰ ৰোমাঞ্চকৰ কাহিনীৰ ছবি [[ফেন (হিন্দী বোলছবি)|ফেন]] ত অভিনয় কৰে। ইয়াত তেওঁ এজন ছুপাৰষ্টাৰ আৰু তেওঁৰ অনুৰাগীৰূপে দ্বৈত চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল। চলচ্চিত্ৰখনে দৰ্শকৰ পৰা বৰ ভাল সঁহাৰি নাপালে। সেই বছৰৰে পিছৰভাগত গৌৰী ছিণ্ডে'ৰ [[ডিয়েৰ জিন্দেগী]]ত এজন চিনেমাট'গ্ৰাফাৰৰ ([[আলিয়া ভাট|আলিয়া ভাটে]] অভিনয় কৰা) পৰামৰ্শদাতা ৰূপে অভিনয় কৰে। ২০১৭ চনত মুক্তি পোৱা ৰাহুল ধোলাকিয়াৰ অপৰাধমূলক চলচ্চিত্ৰ [[ৰেইজ]]ত তেওঁ এজন খলনায়কৰূপে পৰিচিত মানুহৰ চৰিত্ৰ ৰূপায়ণ কৰে। মানুহজনে ১৯৮০ৰ দশকত [[গুজৰাট]]ত চোৰাং মদৰ বেপাৰ কৰি পিছলৈ ডকাইতৰ দলত সোমাইছিল। বাণিজ্যিকভাৱে এই চলচ্চিত্ৰখনে মধ্যমীয়া সাফল্য লাভ কৰিছিল। বিশ্বজুৰি ৰেইজৰ সৰ্বমুঠ উপাৰ্জন আছিল প্ৰায় ₹৩.০৮ বিলিয়ন (US$৪৩ মিলিয়ন) । ইমটিয়াজ আলীৰ [[জব হেৰি মে'ট ছেজাল]]ত এজন ভ্ৰমণ সাৰথিৰ (travel guide) অভিনয়েৰে তেওঁক পুনৰ ৰোমাণ্টিক চৰিত্ৰলৈ ঘূৰি আহিল। ভ্ৰমণ সাৰথিৰূপে তেওঁ এগৰাকী পৰ্য্যটকৰ ([[অনুষ্কা শৰ্মা]]) প্ৰেমত পৰিছিল। এই চলচ্চিত্ৰখন বাণিজ্যিকভাৱে ব্যৰ্থ হ'ল। পৰৱৰ্তী সময়ত শ্বাহৰুখে অনুষ্কা শৰ্মা আৰু [[কেটৰিণা কাইফ]]ৰ সৈতে যুটি বান্ধি আনন্দ এল. ৰাইৰ ব্যংগ আৰু কাহিনীসমৃদ্ধ চিত্ৰ '''জিৰ''''ত অভিনয় কৰিলে (২০১৮)। ইয়াত তেওঁ ত্ৰিকোণীয় প্ৰেমত বান্ধ খোৱা বৌৱা সিং নামৰ এজন বাওনাৰ চৰিত্ৰ ৰূপায়ণ কৰিছিল। চলচ্চিত্ৰখনে সমালোচকৰ পৰা মিশ্ৰিত সহাঁৰি লাভ কৰিছিল যদিও খানৰ অভিনয়ক প্ৰশংসা কৰা হৈছিল। [[হিন্দুস্তান টাইমছ্]] কাকতত ৰাজ সেনে খানৰ অভিনয় সম্পৰ্কে লিখিছিল- "দুৰ্দান্ত প্ৰদৰ্শন আৰু অফুৰন্ত উদ্যমৰ সমাহাৰ"। [[ফাৰ্ষ্টপোষ্ট]]ৰ আনা এম. এম. ভে'টিকাডে তেওঁক বৌৱা সিঙৰ চৰিত্ৰটোত "সাংঘাতিকধৰণে খাপ খাইছে" বুলি মন্তব্য কৰিছিল আৰু কৈছিল যে খানৰ "স্বাভাৱিক উদ্যমী, হাস্যমধুৰ আৰু আকৰ্ষণী ব্যক্তিত্ব" চৰিত্ৰটো ফুটাই তোলাত কামত আহিছে। অৱশ্যে উপাৰ্জনৰ দিশৰ পৰা এইখন চলচ্চিত্ৰয়েও বিশেষ সাফল্য লাভ কৰিব নোৱাৰিলে। ==চলচ্চিত্ৰপঞ্জী== === চলচ্চিত্ৰসমূহৰ তালিকা === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" width=100% !scope="col" width=25%| Title !scope="col" width=5%| Year !scope="col" | Credited as !scope="col" | Role !scope="col" | Director(s) !scope="col" | Notes !scope="col" width=2% class="unsortable" | {{Abbr|Ref.|Reference(s)}} |- ! scope="row" align="left" |''দিৱানা'' || 1992||অভিনেতা|| ৰাজা চাহাই ||{{Sort|Kanwar|[[Raj Kanwar]]}}||[[Filmfare Award for Best Male Debut]] || style="text-align:center;"|{{Sfn|O'Brien|2014|p=217}}<br /><ref>{{cite web|title=Deewana (1992) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/539134 |publisher=[[Bollywood Hungama]] |accessdate=18 May 2014 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140518172120/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/539134 |archivedate=18 May 2014 |df= }}</ref> |- ! scope="row" align="left" |চমতকাৰ || 1992||অভিনেতা || সুন্দৰ শ্ৰীবাস্তৱ ||{{Sort|Mehra|Rajiv Mehra}} || || style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|title=Chamatkar (1992) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/534321 |publisher=Bollywood Hungama |accessdate=18 May 2014 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140518172304/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/534321 |archivedate=18 May 2014 |df= }}</ref> |- ! scope="row" align="left" |দিল আস্না হ্যে || 1992||অভিনেতা || কৰন সিঙ ||{{Sort|Malini|[[Hema Malini]]}} || || style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|title=Dil Aashna Hai (1992) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/534430 |publisher=Bollywood Hungama |accessdate=18 May 2014 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140903090744/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/534430 |archivedate= 3 September 2014 |df= }}</ref> |- ! scope="row" align="left" |ৰাজু বন গয়া জেণ্টলমেন || 1992|| অভিনেতা || ৰাজ মাথোৰ ||{{Sort|Mirza|[[Aziz Mirza]]}} || || style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|title=Raju Ban Gaya Gentleman (1992) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/508289 |publisher=Bollywood Hungama |accessdate=18 May 2014 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140518172352/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/508289 |archivedate=18 May 2014 |df= }}</ref> |- ! scope="row" align="left" |মায়া মেমচা'ব || 1993||অভিনেতা || ললীত কুমাৰ ||{{Sort|Mehta|[[Ketan Mehta]]}} || || style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|title=Maya Memsaab (1993) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/505375 |publisher=Bollywood Hungama |accessdate=18 May 2014 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140518172242/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/505375 |archivedate=18 May 2014 |df= }}</ref> |- ! scope="row" align="left" |পেহলা নচা || 1993||অভিনেতা || Himself ||{{Sort|Gowariker|[[Ashutosh Gowariker]]}} || Cameo appearance || style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|title=Pehla Nasha (1993) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/508327 |publisher=Bollywood Hungama |accessdate=18 May 2014 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150905151837/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/508327 |archivedate= 5 September 2015 |df= }}</ref> |- ! scope="row" align="left" |কিং আংকল || 1993||অভিনেতা || অনিল বঞ্চল ||{{Sort|Roshan|[[Rakesh Roshan]]}} || || style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|title=King Uncle (1993) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/534551 |publisher=Bollywood Hungama |accessdate=18 May 2014 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140518172350/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/534551 |archivedate=18 May 2014 |df= }}</ref> |- ! scope="row" align="left" |বাজীগৰ || 1993||অভিনেতা || বিকী মালহোত্ৰা (অজয় শৰ্মা){{efn|name=twonames|Khan played a single character in the film who has two different names.<ref>{{cite web|last=Chopra |first=Simran |title=SRK's Baazigar: Things You May Not Know! |url=http://businessofcinema.com/news/srk-baazigar-things-you-may-not-know/119292 |publisher=Business of Cinema |date=13 November 2013 |accessdate=18 May 2014 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131118210541/http://businessofcinema.com/news/srk-baazigar-things-you-may-not-know/119292 |archivedate=18 November 2013 |df= }}</ref>{{Sfn|Patel|2012|p=385}}<ref>{{cite news|last=Tunzelmann |first=Alex Von |title=Asoka: Never mind the bullocks |url=https://www.theguardian.com/film/2008/aug/14/1 |work=The Guardian |date=14 August 2008 |accessdate=20 May 2014 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131203121638/http://www.theguardian.com/film/2008/aug/14/1 |archivedate= 3 December 2013 |df= }}</ref><ref>{{cite web|last=Chopra |first=Sonia |title=Review: Rab Ne Bana Di Jodi is unmissable |url=http://www.sify.com/movies/review-rab-ne-bana-di-jodi-is-unmissable-review-bollywood-14817533.html# |publisher=Sify |accessdate=20 May 2014 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140513012212/http://www.sify.com/movies/review-rab-ne-bana-di-jodi-is-unmissable-review-bollywood-14817533.html |archivedate=13 May 2014 |df= }}</ref>}} |[[Abbas-Mustan]] ||[[Filmfare Award for Best Actor]] || style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|title=Baazigar (1993) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/538506 |publisher=Bollywood Hungama |accessdate=18 May 2014 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140518172307/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/538506 |archivedate=18 May 2014 |df= }}</ref><br /><ref>{{cite web|url=http://filmfareawards.indiatimes.com/articleshow/articleshow/articleshow/368614.cms|title=The Winners {{mdash}} 1993|accessdate=4 April 2014|publisher=[[Indiatimes]]|deadurl=yes|archiveurl=https://archive.is/20140521150701/http://filmfareawards.indiatimes.com/articleshow/articleshow/articleshow/368614.cms|archivedate=21 May 2014|df=dmy-all}}</ref> |- ! scope="row" align="left" |ড'ৰ || 1993||অভিনেতা || ৰাহুল মেহৰা ||{{Sort|Chopra|[[Yash Chopra]]}} ||Nominated—[[Filmfare Award for Best Performance in a Negative Role]] || style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|title=Darr (1993) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/201696 |publisher=Bollywood Hungama |accessdate=18 May 2014 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140518172237/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/201696 |archivedate=18 May 2014 |df= }}</ref><br /><ref>{{cite web|url=http://filmfareawards.indiatimes.com/articleshow/articleshow/368610.cms |title=The Nominations {{mdash}} 1993 |accessdate=4 April 2014 |publisher=Indiatimes |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110617120325/http://filmfareawards.indiatimes.com/articleshow/articleshow/368610.cms |archivedate=17 June 2011 |df= }}</ref> |- ! scope="row" align="left" |কভি হাঁ কভি না || 1994||অভিনেতা || সুনীল ||{{Sort|Shah|[[Kundan Shah]]}} ||[[Filmfare Critics Award for Best Actor]]<br />Nominated—Filmfare Award for Best Actor || style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|title=Kabhi Haan Kabhi Naa (1994) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/201896 |publisher=Bollywood Hungama |accessdate=18 May 2014 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140518172339/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/201896 |archivedate=18 May 2014 |df= }}</ref><br /><ref name="ff94">{{cite web|url=http://filmfareawards.indiatimes.com/articleshow/368623.cms |title=The Winners {{mdash}} 1994 |accessdate=4 April 2014 |publisher=Indiatimes |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110306141410/http://filmfareawards.indiatimes.com/articleshow/368623.cms |archivedate= 6 March 2011 |df= }}</ref><br /><ref>{{cite web|url=http://filmfareawards.indiatimes.com/articleshow/articleshow/368622.cms |title=The Nominations {{mdash}} 1994 |accessdate=4 April 2014 |publisher=Indiatimes }}{{dead link|date=April 2017 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- ! scope="row" align="left" |আঞ্জাম || 1994||অভিনেতা || বিজয় অগ্নিহোত্ৰী ||{{Sort|Rawail|Rahul Rawail}} ||Filmfare Award for Best Performance in a Negative Role || style="text-align:center;"|<ref name="ff94" /><br /><ref>{{cite web|title=Anjaam (1994) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/538810 |publisher=Bollywood Hungama |accessdate=18 May 2014 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150331124844/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/538810 |archivedate=31 March 2015 |df= }}</ref> |- ! scope="row" align="left" |কৰন অৰ্জুন || 1995||অভিনেতা ||{{Sort|Singh|Arjun Singh}} / Vijay{{efn|name=dual|Khan performed dual roles in the film.{{Sfn|Basu|2010|pp=1–4}}{{Sfn|Gulzar|Nihalani|Chatterjee|2003|pp=407}}<ref>{{cite web|last=Masand |first=Rajeev |title=Masand's verdict: Don, such a con |url=http://ibnlive.in.com/news/masands-verdict-don-such-a-con/24412-8.html |publisher=CNN-IBN |date=22 October 2006 |accessdate=20 May 2014 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140104205921/http://ibnlive.in.com/news/masands-verdict-don-such-a-con/24412-8.html |archivedate= 4 January 2014 |df= }}</ref><ref>{{cite web|last=Rathore |first=Tajpal |title=Om Shanti Om (2007) |url=http://www.bbc.co.uk/films/2007/11/05/om_shanti_om_2007_review.shtml |publisher=BBC |date=28 October 2007 |accessdate=20 May 2014 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140226195754/http://www.bbc.co.uk/films/2007/11/05/om_shanti_om_2007_review.shtml |archivedate=26 February 2014 |df= }}</ref><ref>{{cite news |title=Ra.One |author=Kazmi, Nikhat |url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/movie-reviews/hindi/Ra-One/movie-review/10484952.cms |accessdate=26 October 2011 |work=[[The Times of India]] |date=26 October 2011 |archiveurl=https://www.webcitation.org/66zo7REYQ?url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/movie-reviews/hindi/Ra-One/movie-review/10484952.cms |archivedate=17 April 2012 |deadurl=yes |df= }}</ref><ref name="fan" />}} ||{{Sort|Roshan|[[Rakesh Roshan]]}} || || style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|title=Karan Arjun (1995) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/201865 |publisher=Bollywood Hungama |accessdate=18 May 2014 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140901101350/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/201865 |archivedate= 1 September 2014 |df= }}</ref> |- ! scope="row" align="left" |জামানা দিৱানা || 1995||অভিনেতা ||{{Sort|Singh|Rahul Singh}} ||{{Sort|Sippy|[[Ramesh Sippy]]}} || || style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|title=Zamaana Deewana (1995) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/534822 |publisher=Bollywood Hungama |accessdate=18 May 2014 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150905190705/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/534822 |archivedate= 5 September 2015 |df= }}</ref> |- ! scope="row" align="left" |গুড্ডু || 1995||অভিনেতা ||{{Sort|Bahadur|Guddu Bahadur}} ||{{Sort|Alvi|[[Abrar Alvi]]}} || || style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|title=Guddu (1995) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/534324 |publisher=Bollywood Hungama |accessdate=18 May 2014 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150717003323/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/534324/ |archivedate=17 July 2015 |df= }}</ref> |- ! scope="row" align="left" |অ' দাৰ্লিং! য়ে হে ইণ্ডিয়া! || 1995||অভিনেতা || Hero ||{{Sort|Mehta|[[Ketan Mehta]]}} || || style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|title=Oh Darling Yeh Hai India (1995) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/505636 |publisher=Bollywood Hungama |accessdate=18 May 2014 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140901012117/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/505636 |archivedate= 1 September 2014 |df= }}</ref> |- ! scope="row" align="left" |ডিলৱালে দুলহনীয়া লে জায়েংগে || 1995||অভিনেতা || ৰাজ মালহোত্ৰা ||{{Sort|Chopra|[[Aditya Chopra]]}} ||Filmfare Award for Best Actor || style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|title=Dilwale Dulhaniya Le Jayenge (1995) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/539181 |publisher=Bollywood Hungama |accessdate=18 May 2014 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140518172359/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/539181 |archivedate=18 May 2014 |df= }}</ref><br /><ref>{{cite web|url=http://filmfareawards.indiatimes.com/articleshow/368633.cms|title=The Winners {{mdash}} 1995|accessdate=4 April 2014|publisher=Indiatimes|deadurl=yes|archiveurl=https://archive.is/20120709034457/http://filmfareawards.indiatimes.com/articleshow/368633.cms|archivedate=9 July 2012|df=dmy-all}}</ref> |- ! scope="row" align="left" |ৰাম জানে || 1995||অভিনেতা ||{{Sort|Jaane|Ram Jaane}} ||{{Sort|Mehra|Rajiv Mehra}} || || style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|title=Ram Jaane (1995) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/201918 |publisher=Bollywood Hungama |accessdate=18 May 2014 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140518172313/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/201918 |archivedate=18 May 2014 |df= }}</ref> |- ! scope="row" align="left" |ত্ৰিমুৰ্তী || 1995||অভিনেতা ||{{Sort|Singh|Romi Singh}} ||{{Sort|Anand|[[Mukul S. Anand]]}} || || style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|title=Trimurti (1995) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/508489 |publisher=Bollywood Hungama |accessdate=18 May 2014 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140518172345/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/508489 |archivedate=18 May 2014 |df= }}</ref> |- ! scope="row" align="left" |''ইংলিছ বাবু দেশী মেম'' || 1996||অভিনেতা ||{{Sort|Mayur|Gopal Mayur}} / Hari Mayur / <br/>Vikram Mayur{{efn|name=englishbabu|Khan performed triple roles in the film.<ref>{{cite news|title=Triple role for Hrithik in Krrish 3|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news-interviews/Triple-role-for-Hrithik-in-Krrish-3/articleshow/19359517.cms|work=The Times of India|date=4 April 2013|accessdate=20 May 2014}}</ref>}} ||{{Sort|Nischol|Praveen Nischol}} || || style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|title=English Babu Desi Mem (1996) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/534284 |publisher=Bollywood Hungama |accessdate=18 May 2014 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140518172356/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/534284 |archivedate=18 May 2014 |df= }}</ref> |- ! scope="row" align="left" |চাহত || 1996||অভিনেতা ||{{Sort|Rathore|Roop Rathore}} ||{{Sort|Bhatt|[[Mahesh Bhatt]]}} || || style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|title=Chahat (1996) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/538476 |publisher=Bollywood Hungama |accessdate=18 May 2014 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140518172249/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/538476 |archivedate=18 May 2014 |df= }}</ref> |- ! scope="row" align="left" |আৰ্মি | 1996 | অভিনেতা | Major Arjun Singh |{{Sort|Shetty|Ram Shetty}} | |style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/535131|title=Army (1996)|publisher=Bollywood Hungama|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140518172335/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/535131|archivedate=18 May 2014|deadurl=no|accessdate=18 May 2014|df=}}</ref> |- ! scope="row" align="left" |''[[Dushman Duniya Ka]]'' || 1996||অভিনেতা || Badru ||{{Sort|Ali|[[Mehmood Ali]]}} || Special appearance || style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|title=Dushman Duniya Ka (1996) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/534302 |publisher=Bollywood Hungama |accessdate=18 May 2014 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140518172337/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/534302 |archivedate=18 May 2014 |df= }}</ref> |- ! scope="row" align="left" |''[[Gudgudee]]'' || 1997||অভিনেতা || Unknown ||{{Sort|Chatterjee|[[Basu Chatterjee]]}} || Special appearance || style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|title=Gudgudee (1997) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/534326 |publisher=Bollywood Hungama |accessdate=18 May 2014 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140518172406/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/534326 |archivedate=18 May 2014 |df= }}</ref> |- ! scope="row" align="left" |কয়লা || 1997||অভিনেতা || Shankar ||{{Sort|Roshan|[[Rakesh Roshan]]}} || || style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|title=Koyla (1997) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/201936 |publisher=Bollywood Hungama |accessdate=18 May 2014 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150409115447/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/201936 |archivedate= 9 April 2015 |df= }}</ref> |- ! scope="row" align="left" |য়েচ ব'চ || 1997||অভিনেতা ||{{Sort|Joshi|Rahul Joshi}}||{{Sort|Mirza|[[Aziz Mirza]]}} ||Nominated—Filmfare Award for Best Actor || style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|title=Yes Boss (1997) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/201822 |publisher=Bollywood Hungama |accessdate=18 May 2014 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140518172343/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/201822 |archivedate=18 May 2014 |df= }}</ref><br /><ref>{{cite web|url=http://filmfareawards.indiatimes.com/articleshow/articleshow/368659.cms |title=The Nominations {{mdash}} 1997 |accessdate=4 April 2014 |publisher=Indiatimes }}{{dead link|date=April 2017 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- ! scope="row" align="left" |পৰদেশ || 1997||অভিনেতা ||{{Sort|Sagar|Arjun Sagar}}||{{Sort|Ghai|[[Subhash Ghai]]}} || || style="text-align:center;"|<ref>{{cite news|title=20 best films of Shah Rukh Khan |url=http://indiatoday.intoday.in/gallery/shah-rukh-khan-best-films/9/8077.html |work=[[India Today]] |accessdate=20 May 2014 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140520215744/http://indiatoday.intoday.in/gallery/shah-rukh-khan-best-films/9/8077.html |archivedate=20 May 2014 |df= }}</ref> |- ! scope="row" align="left" |ডিল ট' পাগল হে || 1997||অভিনেতা || ৰাহুল ||{{Sort|Chopra|[[Yash Chopra]]}} ||Filmfare Award for Best Actor || style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|title=Dil To Pagal Hai (1997) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/57068 |publisher=Bollywood Hungama |accessdate=18 May 2014 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140518172118/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/57068 |archivedate=18 May 2014 |df= }}</ref><br /><ref>{{cite web|url=http://filmfareawards.indiatimes.com/articleshow/368661.cms|title=The Winners {{mdash}} 1997|accessdate=4 April 2014|publisher=Indiatimes|deadurl=yes|archiveurl=https://archive.is/20120708052729/http://filmfareawards.indiatimes.com/articleshow/368661.cms|archivedate=8 July 2012|df=dmy-all}}</ref> |- ! scope="row" align="left" |ডুপ্লিকেট || 1998||অভিনেতা ||{{Sort|Chaudhry|Bablu Chaudhry}} / Manu Dada{{efn|name=dual|}}||{{Sort|Bhatt|[[Mahesh Bhatt]]}} ||Nominated—Filmfare Award for Best Performance in a Negative Role || style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|title=Duplicate (1998) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/201729 |publisher=Bollywood Hungama |accessdate=18 May 2014 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140518172254/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/201729 |archivedate=18 May 2014 |df= }}</ref><br /><ref>{{cite web|url=http://filmfareawards.indiatimes.com/articleshow/articleshow/368676.cms|title=The Nominations {{mdash}} 1998|accessdate=4 April 2014|publisher=Indiatimes|deadurl=yes|archiveurl=https://archive.is/20120708134330/http://filmfareawards.indiatimes.com/articleshow/articleshow/368676.cms|archivedate=8 July 2012|df=dmy-all}}</ref> |- ! scope="row" align="left" |''[[Achanak (1998 film)|Achanak]]'' || 1998||অভিনেতা || Himself ||{{Sort|Malhotra|Naresh Malhotra}} ||Cameo appearance || style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|title=Achanak (1998) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/538722 |publisher=Bollywood Hungama |accessdate=18 May 2014 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150717151509/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/538722/ |archivedate=17 July 2015 |df= }}</ref> |- ! scope="row" align="left" |''ডিল চে..'' || 1998||অভিনেতা ||{{Sort|Verma|Amarkant Verma}}||{{Sort|Ratnam|[[Mani Ratnam]]}} || || style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|title=Dil Se (1998) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/201717 |publisher=Bollywood Hungama |accessdate=18 May 2014 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150116021109/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/201717 |archivedate=16 January 2015 |df= }}</ref> |- ! scope="row" align="left" |কুচ্ কুচ্ হোতা হ্যে || 1998||অভিনেতা, action director || ৰাহুল খান্না||{{Sort|Johar|[[Karan Johar]]}} ||Filmfare Award for Best Actor || style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|title=Kuch Kuch Hota Hai (1998) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/201863 |publisher=Bollywood Hungama |accessdate=18 May 2014 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140901150757/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/201863 |archivedate= 1 September 2014 |df= }}</ref><br /><ref>{{cite web|url=http://filmfareawards.indiatimes.com/articleshow/368679.cms|title=The Winners {{mdash}} 1998|accessdate=4 April 2014|publisher=Indiatimes|deadurl=yes|archiveurl=https://archive.is/20120709230849/http://filmfareawards.indiatimes.com/articleshow/368679.cms|archivedate=9 July 2012|df=dmy-all}}</ref> |- ! scope="row" align="left" |বাদশ্বাহ || 1999||Actor, playback singer || ৰাজ (বাদশ্বাহ){{efn|name=twonames|}}||[[Abbas-Mustan]] ||Nominated—[[Filmfare Award for Best Performance in a Comic Role]] || style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|title=Baadshah (1999) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/538868 |publisher=Bollywood Hungama |accessdate=18 May 2014 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140518172116/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/538868 |archivedate=18 May 2014 |df= }}</ref><br /><ref>{{cite web|url=http://filmfareawards.indiatimes.com/articleshow/articleshow/368694.cms |title=The Nominations {{mdash}} 1999 |accessdate=4 April 2014 |publisher=Indiatimes }}{{dead link|date=April 2017 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- ! scope="row" align="left" |ফিৰ ভি ডিল হে হিন্দুস্তানী || 2000||অভিনেতা, প্ৰযোজক ||{{Sort|Bakshi|Ajay Bakshi}}||{{Sort|Mirza|[[Aziz Mirza]]}} || || style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|title=Phir Bhi Dil Ha Hindustani (2000) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/201601 |publisher=Bollywood Hungama |accessdate=18 May 2014 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140518172256/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/201601 |archivedate=18 May 2014 |df= }}</ref> |- ! scope="row" align="left" |হে ৰাম || 2000||অভিনেতা ||{{Sort|Khan|Amjad Khan}}||{{Sort|Haasan|[[Kamal Haasan]]}} || [[Multiple-language version|Bilingual film]] in [[Tamil Language|Tamil]] and Hindi || style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|title=Hey! Ram (2000) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/201833 |publisher=Bollywood Hungama |accessdate=18 May 2014 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150605011412/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/201833 |archivedate= 5 June 2015 |df= }}</ref> |- ! scope="row" align="left" |জোচ || 2000||অভিনেতা, playback singer ||{{Sort|Dias|Max "Maxy" Dias}} ||{{Sort|Khan|[[Mansoor Khan]]}} || || style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|title=Josh (2000) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/538516 |publisher=Bollywood Hungama |accessdate=18 May 2014 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140901023557/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/538516 |archivedate= 1 September 2014 |df= }}</ref> |- ! scope="row" align="left" |''[[Har Dil Jo Pyar Karega]]'' || 2000||অভিনেতা || ৰাহুল ||{{Sort|Kanwar|[[Raj Kanwar]]}} ||Special appearance || style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|title=Har Dil Jo Pyar Karega (2000) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/201760 |publisher=Bollywood Hungama |accessdate=18 May 2014 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141227172239/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/201760 |archivedate=27 December 2014 |df= }}</ref> |- ! scope="row" align="left" |মহাব্বতে || 2000||অভিনেতা || ৰাজ আৰয়ান মালহোত্ৰা ||{{Sort|Chopra|[[Aditya Chopra]]}} ||Filmfare Critics Award for Best Actor<br />Nominated—Filmfare Award for Best Actor || style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|title=Mohabbatein (2000) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/57069 |publisher=Bollywood Hungama |accessdate=18 May 2014 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140518172354/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/57069 |archivedate=18 May 2014 |df= }}</ref><br /><ref>{{cite web|url=http://filmfareawards.indiatimes.com/articleshow/368708.cms|title=The Winners {{mdash}} 2000|accessdate=4 April 2014|publisher=Indiatimes|deadurl=yes|archiveurl=https://archive.is/20120708165249/http://filmfareawards.indiatimes.com/articleshow/368708.cms|archivedate=8 July 2012|df=dmy-all}}</ref> |- ! scope="row" align="left" |''[[Gaja Gamini]]'' || 2000||অভিনেতা || Himself ||{{Sort|Husain|[[M. F. Husain]]}} ||Special appearance || style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|title=Gaja Gamini (2000) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/534450 |publisher=Bollywood Hungama |accessdate=18 May 2014 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150330152954/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/534450 |archivedate=30 March 2015 |df= }}</ref> |- ! scope="row" align="left" |''[[One 2 Ka 4]]'' || 2001||অভিনেতা || অৰুন বৰ্মা ||{{Sort|Nair|[[Shashilal K. Nair]]}} || || style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|title=One 2 Ka 4 (2001) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/201588 |publisher=Bollywood Hungama |accessdate=18 May 2014 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140518172122/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/201588 |archivedate=18 May 2014 |df= }}</ref> |- ! scope="row" align="left" |অশোকা || 2001||অভিনেতা, প্ৰযোজক ||{{Sort|Maurya|[[Ashoka|Ashoka Maurya]]}} (Pawan){{efn|name=twonames|}} ||{{Sort|Sivan|[[Santosh Sivan]]}} ||Nominated—[[Filmfare Award for Best Film]] || style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|title=Asoka (2001) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/200455 |publisher=Bollywood Hungama |accessdate=18 May 2014 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140831201010/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/200455 |archivedate=31 August 2014 |df= }}</ref><br /><ref name="ff01">{{cite web|url=http://filmfareawards.indiatimes.com/articleshow/articleshow/368737.cms |title=The Nominations {{mdash}} 2001 |accessdate=4 April 2014 |publisher=Indiatimes }}{{dead link|date=April 2017 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- ! scope="row" align="left" |কভি খুচি কভি গ'ম || 2001||অভিনেতা || ৰাহুল ৰাইচণ্ড ||{{Sort|Johar|[[Karan Johar]]}} ||Nominated—Filmfare Award for Best Actor || style="text-align:center;"|<ref name="ff01" /><br /><ref>{{cite web|title=Kabhi Khushi Kabhie Gham (2001) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/201895 |publisher=Bollywood Hungama |accessdate=18 May 2014 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140901143559/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/201895 |archivedate= 1 September 2014 |df= }}</ref> |- ! scope="row" align="left" |''[[Hum Tumhare Hain Sanam]]'' || 2002||অভিনেতা || গোপাল ||{{Sort|Adhiyaman|[[K. S. Adhiyaman]]}} || || style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|title=Hum Tumhare Hain Sanam (2002) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/55962 |publisher=Bollywood Hungama |accessdate=18 May 2014 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140922061216/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/55962 |archivedate=22 September 2014 |df= }}</ref> |- ! scope="row" align="left" |দেৱদাস || 2002||অভিনেতা || দেৱদাস মুখাৰ্জী ||{{Sort|Bhansali|[[Sanjay Leela Bhansali]]}} ||Filmfare Award for Best Actor || style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|title=Devdas (2002) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/539146 |publisher=Bollywood Hungama |accessdate=18 May 2014 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140518172233/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/539146 |archivedate=18 May 2014 |df= }}</ref><br /><ref>{{cite web|url=http://filmfareawards.indiatimes.com/articleshow/368745.cms |title=The Winners {{mdash}} 2002 |accessdate=4 April 2014 |publisher=Indiatimes }}{{dead link|date=April 2017 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- ! scope="row" align="left" |''[[Shakti: The Power]]'' || 2002||অভিনেতা ||{{Sort|Singh|Jai Singh}} ||{{Sort|Vamsi|[[Pasupuleti Krishna Vamsi]]}} || || style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|title=Shakti&nbsp;– The Power (2002) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/510587 |publisher=Bollywood Hungama |accessdate=18 May 2014 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140518172311/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/510587 |archivedate=18 May 2014 |df= }}</ref> |- ! scope="row" align="left" |''[[Saathiya (film)|Saathiya]]'' || 2002||অভিনেতা ||{{Sort|Rao|Yeshwant Rao}} ||{{Sort|Ali|[[Shaad Ali]]}} ||Special appearance || style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|title=Saathiya (2002) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/57072 |publisher=Bollywood Hungama |accessdate=18 May 2014 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140303200531/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/57072 |archivedate= 3 March 2014 |df= }}</ref> |- ! scope="row" align="left" |চলতে চলতে || 2003||অভিনেতা, প্ৰযোজক || ৰাজ মাথোৰ ||{{Sort|Mirza|[[Aziz Mirza]]}} || || style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|title=Chalte Chalte (2003) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/539040 |publisher=Bollywood Hungama |accessdate=18 May 2014 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140518172130/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/539040 |archivedate=18 May 2014 |df= }}</ref> |- ! scope="row" align="left" |ক'ল হ' না হ' || 2003||অভিনেতা || অমন মাথোৰ ||{{Sort|Advani|[[Nikhil Advani]]}} ||Nominated—Filmfare Award for Best Actor || style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|title=Kal Ho Naa Ho (2003) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/201866 |publisher=Bollywood Hungama |accessdate=18 May 2014 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141225130721/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/201866 |archivedate=25 December 2014 |df= }}</ref><br /><ref>{{cite web |url=http://filmfareawards.indiatimes.com/articleshow/477404.cms?&fright=1&right=1 |archive-url=https://archive.is/20120712081107/http://filmfareawards.indiatimes.com/articleshow/477404.cms?&fright=1&right=1 |dead-url=yes |archive-date=12 July 2012 |title=Nominees for the 49th Manikchand Filmfare Awards 2003 |accessdate=4 April 2014 |publisher=Indiatimes |archivedate=12 July 2012 |archiveurl=https://archive.ph/20120712081107/http://filmfareawards.indiatimes.com/articleshow/477404.cms?&fright=1&right=1 |deadurl=yes }}</ref> |- ! scope="row" align="left" |''[[Yeh Lamhe Judaai Ke]]'' || 2004||অভিনেতা || Dushant ||{{Sort|Tiwari|Birendra Nath Tiwari}} || || style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|title=Yeh Lamhe Judaai Ke (2004) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/510941 |publisher=Bollywood Hungama |accessdate=18 May 2014 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150905155706/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/510941 |archivedate= 5 September 2015 |df= }}</ref> |- ! scope="row" align="left" |মে হু না || 2004||অভিনেতা, প্ৰযোজক || ৰাম প্ৰসাদ শৰ্মা ||{{Sort|Khan|[[Farah Khan]]}} ||Nominated—Filmfare Award for Best Film<br />Nominated—Filmfare Award for Best Actor || style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|title=Main Hoon Na (2004) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/55985 |publisher=Bollywood Hungama |accessdate=18 May 2014 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140901194403/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/55985 |archivedate= 1 September 2014 |df= }}</ref><br /><ref name="ff04">{{cite web |url=http://filmfareawards.indiatimes.com/articleshow/1021384.cms |archive-url=https://archive.is/20120710013930/http://filmfareawards.indiatimes.com/articleshow/1021384.cms |dead-url=yes |archive-date=10 July 2012 |title=Nominees of 50th Filmfare Awards |accessdate=4 April 2014 |publisher=Indiatimes |archivedate=10 July 2012 |archiveurl=https://archive.ph/20120710013930/http://filmfareawards.indiatimes.com/articleshow/1021384.cms |deadurl=yes }}</ref> |- ! scope="row" align="left" |বীৰ - জাৰা || 2004||অভিনেতা || বীৰ প্ৰতাপ সিঙ ||{{Sort|Chopra|[[Yash Chopra]]}} ||Nominated—Filmfare Award for Best Actor || style="text-align:center;"|<ref name="ff04" /><br /><ref>{{cite web|title=Veer Zaara (2004) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/508688 |publisher=Bollywood Hungama |accessdate=18 May 2014 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140228134357/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/508688 |archivedate=28 February 2014 |df= }}</ref> |- ! scope="row" align="left" |স্বদেশ || 2004||অভিনেতা || মোহন ভাৰ্গৱ ||{{Sort|Gowariker|[[Ashutosh Gowariker]]}} ||Filmfare Award for Best Actor || style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|title=Swades (2004) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/54591 |publisher=Bollywood Hungama |accessdate=18 May 2014 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140902151726/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/54591 |archivedate= 2 September 2014 |df= }}</ref><br /><ref>{{cite web|url=http://filmfareawards.indiatimes.com/articleshow/msid-1028660,curpg-12.cms|title=Filmfare Awards 2005: Big Night|accessdate=4 April 2014|publisher=Indiatimes|deadurl=yes|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090131220800/http://filmfareawards.indiatimes.com/articleshow/msid-1028660,curpg-12.cms|archivedate=31 January 2009|df=dmy-all}}</ref> |- ! scope="row" align="left" |''[[Kuchh Meetha Ho Jaye]]'' || 2005||অভিনেতা || Himself ||{{Sort|Khan|Samar Khan}} ||Special appearance || style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|title=Kuch Meetha Ho Jaye (2005) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/533340 |publisher=Bollywood Hungama |accessdate=18 May 2014 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140901092245/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/533340 |archivedate= 1 September 2014 |df= }}</ref> |- ! scope="row" align="left" |''[[Kaal (2005 film)|Kaal]]'' || 2005||অভিনেতা, প্ৰযোজক || Unknown ||{{Sort|Shah|Soham Shah}} ||Special appearance in song "Kaal Dhamaal" || style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|title=Kaal (2005) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/201898 |publisher=Bollywood Hungama |accessdate=18 May 2014 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150116020737/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/201898 |archivedate=16 January 2015 |df= }}</ref> |- ! scope="row" align="left" |''[[Silsiilay]]'' || 2005||অভিনেতা || Sutradhar ||{{Sort|Mohamed|[[Khalid Mohamed]]}} ||Special appearance || style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|title=Silsiilay (2005) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/201922 |publisher=Bollywood Hungama |accessdate=18 May 2014 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140518172252/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/201922 |archivedate=18 May 2014 |df= }}</ref> |- ! scope="row" align="left" |''[[Paheli]]'' || 2005||অভিনেতা, প্ৰযোজক || Kishanlal / The Ghost{{efn|name=dual|}} ||{{Sort|Palekar|[[Amol Palekar]]}} || || style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|title=Paheli (2005) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/540117 |publisher=Bollywood Hungama |accessdate=18 May 2014 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140303200143/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/540117 |archivedate= 3 March 2014 |df= }}</ref> |- ! scope="row" align="left" |''[[Alag]]'' || 2006||অভিনেতা || Unknown ||{{Sort|Trikha|[[Ashu Trikha]]}} ||Cameo appearance in song "Sabse Alag" || style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|title=Alag (2006) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/508924 |publisher=Bollywood Hungama |accessdate=18 May 2014 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130828093959/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/508924 |archivedate=28 August 2013 |df= }}</ref> |- ! scope="row" align="left" |''[[Kabhi Alvida Naa Kehna]]'' || 2006||অভিনেতা, action director || দেৱ সৰন ||{{Sort|Johar|[[Karan Johar]]}} ||Nominated—Filmfare Award for Best Actor || style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|title=Kabhi Alvida Naa Kehna (2006) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/509037 |publisher=Bollywood Hungama |accessdate=18 May 2014 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141213020958/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/509037 |archivedate=13 December 2014 |df= }}</ref><br /><ref name="awards">{{cite web|url=http://www.bollywoodhungama.com/celebrities/awards/11185/index.html|title=Shahrukh Khan: Awards & nominations|accessdate=23 July 2010|publisher=Bollywood Hungama|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090501102732/http://www.bollywoodhungama.com/celebrities/awards/11185/index.html|archivedate=1 May 2009 }}</ref> |- ! scope="row" align="left" |''ড'ন - দ্যা চেচ বিগিন'' || 2006||অভিনেতা, playback singer || ড'ন / বিজয়{{efn|name=dual|}}||{{Sort|Akhtar|[[Farhan Akhtar]]}} ||Nominated—Filmfare Award for Best Actor || style="text-align:center;"|<ref name="awards" /><br /><ref>{{cite web|title=Don&nbsp;– The Chase Begins Again (2006) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/534291 |publisher=Bollywood Hungama |accessdate=18 May 2014 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130708065130/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/534291 |archivedate= 8 July 2013 |df= }}</ref> |- ! scope="row" align="left" |''[[I See You (film)|I See You]]'' || 2006||অভিনেতা || Unknown ||{{Sort|Agrawal|[[Vivek Agrawal]]}} ||Cameo appearance in song "Subah Subah" || style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|title=I See You (2006) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/201853 |publisher=Bollywood Hungama |accessdate=18 May 2014 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140518172245/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/201853 |archivedate=18 May 2014 |df= }}</ref> |- ! scope="row" align="left" |চক্ দে! ইণ্ডিয়া || 2007||অভিনেতা || কবীৰ খান ||{{Sort|Amin|[[Shimit Amin]]}} ||Filmfare Award for Best Actor || style="text-align:center;"|<ref name="awards" /><br /><ref>{{cite web|title=Chak De India (2007) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/65078 |publisher=Bollywood Hungama |accessdate=18 May 2014 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140518172128/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/65078 |archivedate=18 May 2014 |df= }}</ref> |- ! scope="row" align="left" |''[[Heyy Babyy]]'' || 2007||অভিনেতা || ৰাজ মালহোত্ৰা ||{{Sort|Khan|[[Sajid Khan]]}} ||Special appearance || style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|title=Heyy Babyy (2007) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/54366 |publisher=Bollywood Hungama |accessdate=18 May 2014 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140518172401/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/54366 |archivedate=18 May 2014 |df= }}</ref> |- ! scope="row" align="left" |ওঁম শান্তী ওঁম || 2007||অভিনেতা, action director{{efn|name=producer|The film was produced under Khan's Red Chillies Entertainment, but he was not credited as producer.<ref name="oso" /><ref name="billu" /><ref name="mnik" /><ref name="akk" /><ref name="ra" /><ref name="ce" /><ref name="dz" /><ref name="raees" /><ref name="jhms" />}}|| ওম কাপোৰ / <br/>ওম প্ৰকাশ মাখিজা{{efn|name=dual|}}||{{Sort|Khan|[[Farah Khan]]}} ||Nominated—Filmfare Award for Best Actor || style="text-align:center;"|<ref name="awards" /><br /><ref name="oso">{{cite web|title=Om Shanti Om (2007) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/54373 |publisher=Bollywood Hungama |accessdate=18 May 2014 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141025045139/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/54373 |archivedate=25 October 2014 |df= }}</ref> |- ! scope="row" align="left" |''[[Shaurya]]'' || 2008||Narrator || ||{{Sort|Khan|Samar Khan}} || || style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|title=Shaurya (2008) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/508618 |publisher=Bollywood Hungama |accessdate=18 May 2014 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140901034151/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/508618 |archivedate= 1 September 2014 |df= }}</ref> |- ! scope="row" align="left" |''[[Krazzy 4]]'' || 2008||অভিনেতা || Unknown ||{{Sort|Sen|Jaideep Sen}} ||Special appearance in song "Break Free" || style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|title=Krazzy 4 (2008) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/54396 |publisher=Bollywood Hungama |accessdate=18 May 2014 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140901194133/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/54396 |archivedate= 1 September 2014 |df= }}</ref> |- ! scope="row" align="left" |''[[Bhoothnath]]'' || 2008||অভিনেতা || আদিত্য শৰ্মা ||{{Sort|Sharma|[[Vivek Sharma]]}} || Special appearance || style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|title=Bhoothnath (2008) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/538475 |publisher=Bollywood Hungama |accessdate=18 May 2014 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140902130116/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/538475 |archivedate= 2 September 2014 |df= }}</ref> |- ! scope="row" align="left" |''[[Kismat Konnection]]'' || 2008|| Narrator || ||{{Sort|Mirza|[[Aziz Mirza]]}} || || style="text-align:center;"|<ref>{{cite news|title='Shah Rukh is part of my film' |url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news-interviews/Shah-Rukh-is-part-of-my-film/articleshow/3228159.cms |work=The Times of India |date=14 July 2008 |accessdate=20 May 2014 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140724134144/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news-interviews/Shah-Rukh-is-part-of-my-film/articleshow/3228159.cms |archivedate=24 July 2014 |df= }}</ref> |- ! scope="row" align="left" |ৰব নে বনা দি জডী || 2008||অভিনেতা || Surinder Sahni (Raj Kapoor){{efn|name=twonames|}}||{{Sort|Chopra|[[Aditya Chopra]]}} ||Nominated—Filmfare Award for Best Actor || style="text-align:center;"|<ref name="awards" /><br /><ref>{{cite web|title=Rab Ne Bana Di Jodi (2008) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/56215 |publisher=Bollywood Hungama |accessdate=18 May 2014 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150906012215/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/56215 |archivedate= 6 September 2015 |df= }}</ref> |- ! scope="row" align="left" |''[[Luck by Chance]]'' || 2009||অভিনেতা || Himself ||{{Sort|Akhtar|[[Zoya Akhtar]]}} || Special appearance || style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|title=Luck by Chance (2009) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/201796 |publisher=Bollywood Hungama |accessdate=18 May 2014 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140901203137/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/201796 |archivedate= 1 September 2014 |df= }}</ref> |- ! scope="row" align="left" |''[[Billu]]'' || 2009||অভিনেতা{{efn|name=producer|}}||{{Sort|Khan|Sahir Khan}} ||[[Priyadarshan]] || || style="text-align:center;"|<ref name="billu">{{cite web|title=Billu (2009) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/62945 |publisher=Bollywood Hungama |accessdate=18 May 2014 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130724031236/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/62945 |archivedate=24 July 2013 |df= }}</ref> |- ! scope="row" align="left" |''[[Dulha Mil Gaya]]'' || 2010||অভিনেতা ||{{Sort|Gandhi|Pawan Raj Gandhi}} ||{{Sort|Aziz|[[Mudassar Aziz]]}} || Special appearance || style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|title=Dulha Mil Gaya (2010) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/533079 |publisher=Bollywood Hungama |accessdate=18 May 2014 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140306215204/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/533079 |archivedate= 6 March 2014 |df= }}</ref> |- ! scope="row" align="left" |মাই নেম ইজ খান || 2010||অভিনেতা{{efn|name=producer|}}||{{Sort|Khan|Rizwan Khan}} ||{{Sort|Johar|[[Karan Johar]]}} ||Filmfare Award for Best Actor || style="text-align:center;"|<ref name="mnik">{{cite web|title=My Name Is Khan (2010) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/502816 |publisher=Bollywood Hungama |accessdate=18 May 2014 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141224082913/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/502816 |archivedate=24 December 2014 |df= }}</ref><br /><ref>{{cite web|title=Nominations for 56th Idea Filmfare Awards 2010 |url=http://www.bollywoodhungama.com/movies/features/type/view/id/1765/ |publisher=Bollywood Hungama |date=14 January 2011 |accessdate=2 March 2014 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131114012817/http://www.bollywoodhungama.com/movies/features/type/view/id/1765/ |archivedate=14 November 2013 |df= }}</ref><br /><ref>{{cite news|title='My Name is Khan', 'Dabangg' shine at Filmfare Awards |url=http://www.dnaindia.com/entertainment/report-my-name-is-khan-dabangg-shine-at-filmfare-awards-1500857 |work=Daily News and Analysis |date=30 January 2011 |accessdate=22 May 2014 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140714063752/http://www.dnaindia.com/entertainment/report-my-name-is-khan-dabangg-shine-at-filmfare-awards-1500857 |archivedate=14 July 2014 |df= }}</ref> |- ! scope="row" align="left" |''[[Shahrukh Bola "Khoobsurat Hai Tu"]]'' || 2010||অভিনেতা||Himself ||{{Sort|Deshpande|[[Makarand Deshpande]]}} ||Cameo appearance || style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|title=Shahrukh Bola Khubsurat Hai Tu (2010) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/507168 |publisher=Bollywood Hungama |accessdate=18 May 2014 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140302045625/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/507168 |archivedate= 2 March 2014 |df= }}</ref> |- ! scope="row" align="left" |''[[Always Kabhi Kabhi]]'' || 2011||অভিনেতা{{efn|name=producer|}}||Unknown||{{Sort|Abbas|[[Roshan Abbas]]}} ||Special appearance in song "Antenna" || style="text-align:center;"|<ref name="akk">{{cite web|title=Always Kabhi Kabhi (2011) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/542352 |publisher=Bollywood Hungama |accessdate=18 May 2014 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140301122458/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/542352 |archivedate= 1 March 2014 |df= }}</ref> |- ! scope="row" align="left" |''[[Love Breakups Zindagi]]'' || 2011||অভিনেতা||Himself||{{Sort|Sangha|Sahil Sangha}} ||Cameo appearance || style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|title=Love Breakups Zindagi (2011) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/542220 |publisher=Bollywood Hungama |accessdate=18 May 2014 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140301021627/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/542220 |archivedate= 1 March 2014 |df= }}</ref> |- ! scope="row" align="left" |ৰা. ৱান || 2011||অভিনেতা{{efn|name=producer|}}||[[G.One (character)|G.One]] / Shekhar Subramanium{{efn|name=dual|}}||{{Sort|Sinha|[[Anubhav Sinha]]}} || || style="text-align:center;"|<ref name="ra">{{cite web |title=Ra.One (2011) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/541043 |publisher=Bollywood Hungama |accessdate=18 May 2014 |deadurl=no |archiveurl=https://www.webcitation.org/66znBHnqt?url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/541043 |archivedate=17 April 2012 |df= }}</ref> |- ! scope="row" align="left" |ড'ন ২ || 2011||অভিনেতা, প্ৰযোজক,<br /> playback singer ||ড'ন ||{{Sort|Akhtar|[[Farhan Akhtar]]}} ||Nominated—Filmfare Award for Best Film<br />Nominated—Filmfare Award for Best Actor || style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|title=Don 2 (2011) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/525404 |publisher=Bollywood Hungama |accessdate=18 May 2014 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160515003617/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/525404 |archivedate=15 May 2016 |df= }}</ref><br /><ref>{{cite web|title=Nominations for 57th Idea Filmfare Awards 2011 |url=http://www.bollywoodhungama.com/movies/features/type/view/id/2974/Nominations+for+57th+Idea+Filmfare+Awards+2011 |publisher=Bollywood Hungama |date=11 January 2012 |accessdate=4 April 2014 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150715230452/http://www.bollywoodhungama.com/movies/features/type/view/id/2974/Nominations%2Bfor%2B57th%2BIdea%2BFilmfare%2BAwards%2B2011 |archivedate=15 July 2015 |df= }}</ref> |- ! scope="row" align="left" |''[[Student of the Year]]'' || 2012||প্ৰযোজক || {{n/a}}||{{Sort|Johar|[[Karan Johar]]}} || || style="text-align:center;"|<ref>{{cite news|last=Jha|first=Subhash K.|title=Shah Rukh Khan's not Karan Johar's star anymore|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news-interviews/Shah-Rukh-Khans-not-Karan-Johars-star-anymore/articleshow/9133882.cms|work=The Times of India|date=7 July 2011|accessdate=18 May 2014}}</ref> |- ! scope="row" align="left" |জ'ব টক জান || 2012||অভিনেতা, playback singer ||{{Sort|Anand|Samar Anand}} ||{{Sort|Chopra|[[Yash Chopra]]}} ||Nominated—Filmfare Award for Best Actor || style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|title=Jab Tak Hai Jaan (2012) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/548942 |publisher=Bollywood Hungama |accessdate=18 May 2014 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150716171437/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/548942/ |archivedate=16 July 2015 |df= }}</ref><br /><ref>{{cite web|title=Nominations for 58th Idea Filmfare Awards 2012 |url=http://www.bollywoodhungama.com/movies/features/type/view/id/4404 |publisher=Bollywood Hungama |date=13 January 2013 |accessdate=4 April 2014 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130116062555/http://www.bollywoodhungama.com/movies/features/type/view/id/4404 |archivedate=16 January 2013 |df= }}</ref> |- ! scope="row" align="left" |''[[Bombay Talkies (film)|Bombay Talkies]]'' || 2013||অভিনেতা ||Himself ||Various ||Special appearance in song "[[Apna Bombay Talkies]]" ||style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|title=Bombay Talkies (2013) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/588998 |publisher=Bollywood Hungama |accessdate=18 May 2014 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130707001430/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/588998 |archivedate= 7 July 2013 |df= }}</ref> |- ! scope="row" align="left" |চেন্নাই এক্সপ্ৰেচ || 2013||অভিনেতা{{efn|name=producer|}}||{{Sort|Mithaiwala|Rahul Y.Y Mithaiwala}} ||{{Sort|Shetty|[[Rohit Shetty]]}} ||Nominated—Filmfare Award for Best Actor || style="text-align:center;"|<ref name="ce">{{cite web|title=Chennai Express (2013) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/570145 |publisher=Bollywood Hungama |accessdate=18 May 2014 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140901142356/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/570145 |archivedate= 1 September 2014 |df= }}</ref><br /><ref>{{cite web|title=Nominations for 59th Idea Filmfare Awards 2013 |url=http://www.bollywoodhungama.com/movies/features/type/view/id/6025 |publisher=Bollywood Hungama |date=14 January 2014 |accessdate=4 April 2014 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140301131802/http://www.bollywoodhungama.com/movies/features/type/view/id/6025 |archivedate= 1 March 2014 |df= }}</ref> |- ! scope="row" align="left" |''[[Bhoothnath Returns]]'' || 2014||অভিনেতা ||আদিত্য শৰ্মা ||{{Sort|Tiwari|[[Nitesh Tiwari]]}} ||Cameo appearance || style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|title=Bhoothnath Returns (2014) |url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/598179 |publisher=Bollywood Hungama |accessdate=18 May 2014 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140502151913/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/598179 |archivedate= 2 May 2014 |df= }}</ref> |- ! scope="row" align="left" |হেপ্পী নিউ ইয়েৰ || 2014||অভিনেতা{{efn|name=producer|}}|| চন্দ্ৰমোহন শৰ্মা (চাৰ্লী) ||{{Sort|Khan|[[Farah Khan]]}} || || style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/506826 |title=Happy New Year (2014) |publisher=Bollywood Hungama |accessdate=9 April 2014 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141116155828/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/506826 |archivedate=16 November 2014 |df= }}</ref> |- ! scope="row" align="left" |ডিলৱালে || 2015||অভিনেতা{{efn|name=producer|}}||{{sort|Bakshi|Raj "Kaali" Randhir Bakshi}} ||{{Sort|Shetty|[[Rohit Shetty]]}} | Nominated—Filmfare Award for Best Actor || style="text-align:center;"|<ref>{{cite news|url=http://www.dnaindia.com/entertainment/report-shah-rukh-khan-talks-about-working-with-kajol-in-dilwale-2076630 |title=Shah Rukh Khan talks about working with Kajol in 'Dilwale' |work=Daily News and Analysis |date=11 April 2015 |accessdate=12 April 2015 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150413094141/http://www.dnaindia.com/entertainment/report-shah-rukh-khan-talks-about-working-with-kajol-in-dilwale-2076630 |archivedate=13 April 2015 |df= }}</ref><br /><ref>{{cite news |title=Nominations for the 61st Britannia Filmfare Awards |url=http://www.filmfare.com/news/nominations-for-the-61st-britannia-filmfare-awards-11809.html |work=Filmfare |date=11 January 2016 |accessdate=11 January 2016 |deadurl=no |archiveurl=https://www.webcitation.org/6gO32fdDO?url=http://www.filmfare.com/news/nominations-for-the-61st-britannia-filmfare-awards-11809.html |archivedate=30 March 2016 |df= }}</ref> |- ! scope="row" align="left" |''[[ফেন (হিন্দী বোলছবি)|ফেন]]'' || 2016||অভিনেতা ||{{sort|Khanna|Aryan Khanna}} / <br /> Gaurav Chandna{{efn|name=dual|}} ||{{Sort|Sharma|[[Maneesh Sharma]]}} || Nominated—Filmfare Award for Best Actor || style="text-align:center;"|<ref name="fan">{{cite web|last=Tartaglione |first=Nancy |url=http://deadline.com/2016/03/shah-rukh-khan-fan-official-trailer-english-subtitles-bollywood-1201711998/ |title='Fan' Trailer: Shah Rukh Khan In Dual Roles As Star And (Much Younger) Stalker |website=[[Deadline Hollywood]] |date=1 March 2016 |accessdate=3 March 2016 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160302103650/https://deadline.com/2016/03/shah-rukh-khan-fan-official-trailer-english-subtitles-bollywood-1201711998/ |archivedate= 2 March 2016 |df= }}</ref><br /><ref>{{cite news|title=62nd Jio Filmfare Awards 2017 Nominations |url=http://www.filmfare.com/news/nominations-for-the-62nd-jio-filmfare-awards-17987.html |work=Filmfare |date=9 January 2017 |accessdate=13 January 2017 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170113122217/http://www.filmfare.com/news/nominations-for-the-62nd-jio-filmfare-awards-17987.html |archivedate=13 January 2017 |df= }}</ref> |- ! scope="row" align="left" |''[[Devi (2016 film)|Tutak Tutak Tutiya]]'' || 2016||Voiceover in trailer || ||{{Sort|Vijay|[[A. L. Vijay]]}} || || style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Popularity-of-SRKs-voice-is-reason-for-roping-him-in-for-Tutak-Tutak-Tutiya-trailer-Sonu-Sood/articleshow/54380084.cms |title=Popularity of SRK's voice is reason for roping him in for 'Tutak Tutak Tutiya' trailer: Sonu Sood |date=17 September 2016 |work=The Times of India |accessdate=24 January 2017 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160927211639/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Popularity-of-SRKs-voice-is-reason-for-roping-him-in-for-Tutak-Tutak-Tutiya-trailer-Sonu-Sood/articleshow/54380084.cms |archivedate=27 September 2016 |df= }}</ref> |- ! scope="row" align="left" |''[[Ae Dil Hai Mushkil]]'' || 2016||অভিনেতা || Tahir Taliyar Khan ||{{Sort|Johar|[[Karan Johar]]}} ||Special appearance || style="text-align:center;"|<ref>{{cite news|last=Rakshit |first=Nayandeep |title='Fan' is not the only release for Shah Rukh Khan this year? |url=http://www.dnaindia.com/entertainment/report-dna-exclusive-khan-ka-cameo-shah-rukh-khan-s-special-appearance-in-karan-johar-s-ae-dil-hai-mushkil-2244259 |date=23 August 2016 |work=Mid Day |accessdate=23 August 2016 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160815105831/http://www.dnaindia.com/entertainment/report-dna-exclusive-khan-ka-cameo-shah-rukh-khan-s-special-appearance-in-karan-johar-s-ae-dil-hai-mushkil-2244259 |archivedate=15 August 2016 |df= }}</ref> |- ! scope="row" align="left" |ডিয়েৰ জিণ্ডগী || 2016||অভিনেতা{{efn|name=producer|}}|| Jehangir "Jug" Khan ||{{Sort|Shinde|[[Gauri Shinde]]}} || || style="text-align:center;"|<ref name="dz">{{cite news|url=http://www.hindustantimes.com/bollywood/shah-rukh-khan-just-revealed-a-big-dear-zindagi-spoiler-his-role-is-a-cameo/story-IKg0pKEs1eCIF8bKD4HtBI.html |title=Shah Rukh Khan just revealed a big Dear Zindagi spoiler: His role is a cameo |newspaper=Hindustan Times |date=23 November 2016 |accessdate=23 November 2016 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20161123055603/http://www.hindustantimes.com/bollywood/shah-rukh-khan-just-revealed-a-big-dear-zindagi-spoiler-his-role-is-a-cameo/story-IKg0pKEs1eCIF8bKD4HtBI.html |archivedate=23 November 2016 |df= }}</ref> |- ! scope="row" align="left" |ৰইচ || 2017||অভিনেতা{{efn|name=producer|}}||ৰইচ আলম ||{{Sort|Dholakia|[[Rahul Dholakia]]}} || Nominated—Filmfare Award for Best Actor || style="text-align:center;"|<ref name="raees">{{cite web|last=Tartaglione |first=Nancy |title=Shah Rukh Khan's 'Raees' Moves To 2017; Clash Avoided With Salman Khan's 'Sultan' |url=http://deadline.com/2016/05/shah-rukh-khan-raees-moved-to-2017-eid-clash-salman-khan-sultan-1201748922/ |date=4 May 2016 |website=Deadline Hollywood |accessdate=5 May 2016 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160505141428/http://deadline.com/2016/05/shah-rukh-khan-raees-moved-to-2017-eid-clash-salman-khan-sultan-1201748922/ |archivedate= 5 May 2016 |df= }}</ref><br /><ref>{{cite web|url=http://www.bollywoodhungama.com/news/bollywood/raees-trailer-set-release-next-week/ |title=Raees trailer all set to release next week |date=25 November 2016 |accessdate=25 November 2016 |work=[[Bollywood Hungama]] |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20161126072943/http://www.bollywoodhungama.com/news/bollywood/raees-trailer-set-release-next-week/ |archivedate=26 November 2016 |df= }}</ref> |- ! scope="row" align="left" |''[[Tubelight (film)|Tubelight]]'' || 2017||অভিনেতা|| Gogo Pasha ||{{Sort|Khan| [[Kabir Khan (director)|Kabir Khan]]}} ||Cameo appearance || style="text-align:center;"|<ref>{{cite news|url=http://indiatoday.intoday.in/story/shah-rukh-khan-salmna-khan-reunion-kabir-khan-tubelight-cameo/1/854696.html |title=Confirmed: SRK-Salman to reunite on screen after 10 years in Tubelight |last= |first= |date=11 January 2017 |work=India Today |accessdate=14 January 2017 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170111194142/http://indiatoday.intoday.in/story/shah-rukh-khan-salmna-khan-reunion-kabir-khan-tubelight-cameo/1/854696.html |archivedate=11 January 2017 |df= }}</ref> |- ! scope="row" align="left"| ''[[Jab Harry Met Sejal]]'' || 2017||অভিনেতা{{efn|name=producer|}}||{{sort|Nehra|Harinder "Harry" Singh Nehra}} ||{{Sort|Ali|[[Imtiaz Ali (director)|Imtiaz Ali]]}} || || style="text-align:center;"|<ref name="jhms">{{cite news |last1=Bhatia |first1=Uday |title=Film Review: Jab Harry Met Sejal |url=http://www.livemint.com/Consumer/iCpVi59HQvws17vMmEyzQO/Film-Review-Jab-Harry-Met-Sejal.html |accessdate=4 August 2017 |work=[[Mint (newspaper)|Mint]] |date=4 August 2017 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170804145710/http://www.livemint.com/Consumer/iCpVi59HQvws17vMmEyzQO/Film-Review-Jab-Harry-Met-Sejal.html |archivedate=4 August 2017 |df=dmy-all }}</ref> |- ! scope="row" align="left" | জিৰ' || 2018|| অভিনেতা ||বাউৱা সিঙ||{{Sort|Rai|[[Anand L. Rai]]}} || || style="text-align:center;" |<ref>{{cite news |title=Everything we know about Shah Rukh Khan’s Zero so far |url=http://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/shah-rukh-khan-zero-5008329/ |accessdate=5 February 2018 |work=The Indian Express |date=3 January 2018 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180102080503/http://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/shah-rukh-khan-zero-5008329/ |archivedate=2 January 2018 |df=dmy-all }}</ref> |} === তথ্যচিত্ৰ === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" width=100% !scope="col" width=25%| Title !scope="col" width=5%| Year !scope="col" | Role !scope="col" | Director(s) !scope="col" class="unsortable"| Notes !scope="col" width=2% class="unsortable" | {{Abbr|Ref.|Reference}} |- ! scope="row" | ''Bollywood im Alpenrausch'' || 2000|| Himself||| {{Sort|Frei|[[Christian Frei]]}}|| [[Cinema of Switzerland|Swiss film]]<br />Uncredited; cameo appearance || style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|title=Bollywood im Alpenrausch&nbsp;– Indische Filmemacher erobern die Schweiz |url=http://www.swissfilms.ch/en/film_search/filmdetails/-/id_film/974192573 |publisher=Swiss Films |accessdate=27 February 2014 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140227012118/http://www.swissfilms.ch/en/film_search/filmdetails/-/id_film/974192573 |archivedate=27 February 2014 |df= }}</ref> |- ! scope="row"| ''Bollywood for Beginners'' || 2002|| Himself|| {{Sort|Chaffer|Penelope Jagessar Chaffer}}|| [[Cinema of the United Kingdom|British film]]|| style="text-align:center;"|<ref>{{cite news|title=UK prepares 'Bollywood for dummies' |work=The Times of India |url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news-interviews/UK-prepares-Bollywood-for-dummies/articleshow/17482814.cms |date=29 July 2002 |accessdate=20 May 2005 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140804222747/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news-interviews/UK-prepares-Bollywood-for-dummies/articleshow/17482814.cms |archivedate= 4 August 2014 |df= }}</ref> |- ! scope="row" align="left" |{{Sort|Inner and Outer World of Shah Rukh Khan, The|''[[The Inner and Outer World of Shah Rukh Khan]]''}} || 2005|| Himself ||{{Sort|Kabir|[[Nasreen Munni Kabir]]}} || || style="text-align:center;"|<ref name="world">{{cite web|last=Chhabra |first=Aseem |title=Shah Rukh's inner world |url=http://www.rediff.com/movies/2005/oct/17srk.htm |publisher=Rediff.com |date=17 October 2005 |accessdate=2 March 2014 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140318143945/http://www.rediff.com/movies/2005/oct/17srk.htm |archivedate=18 March 2014 |df= }}</ref> |- ! scope="row" align="left" |''Bollywood {{endash}} Indiens klingendes Kino'' || 2005|| Himself ||{{Sort|Münchmeyer|Nele Münchmeyer}} ||[[Cinema of Germany|German film]] || style="text-align:center;"|<ref>{{cite book|title=Film-Dienst |url=https://books.google.com/books?id=tYELAQAAMAAJ |date=January 2008 |publisher=Katholisches Institut für Medieninformationen |page=14 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140707220302/http://books.google.com/books?id=tYELAQAAMAAJ |archivedate= 7 July 2014 |df= }}</ref> |- ! scope="row" align="left" |''Living with a Superstar {{endash}} Shahrukh Khan'' || 2010|| Himself ||{{Sort|Khan|Samar Khan}} || || <ref>{{cite news|last=Russell |first=Ishita |title=Discovery splurges on Shah Rukh Khan series |url=http://www.livemint.com/Home-Page/0DMn7bg6aCKGZ0l3VaASdO/Discovery-splurges-on-Shah-Rukh-Khan-series.html |work=[[Mint (newspaper)|Mint]] |date=6 February 2010 |accessdate=21 May 2014 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140521084531/http://www.livemint.com/Home-Page/0DMn7bg6aCKGZ0l3VaASdO/Discovery-splurges-on-Shah-Rukh-Khan-series.html |archivedate=21 May 2014 |df= }}</ref> |- ! scope="row" align="left" |''Mughal-E-Azam&nbsp;– A Tribute by a son to his father'' || 2011|| Narrator ||{{Sort|Munjal|Deven Munjal}} || || <ref>{{cite news|url=http://www.mumbaimirror.com/entertainment/bollywood/King-Khan-makes-documentary-on-Mughal-E-Azam/articleshow/16103019.cms |title=King Khan makes documentary on Mughal-E-Azam, Entertainment&nbsp;— Bollywood |work=Mumbai Mirror |author=Shah, Kunal M |date=18 February 2011 |accessdate=4 June 2013 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131021165454/http://www.mumbaimirror.com/entertainment/bollywood/King-Khan-makes-documentary-on-Mughal-E-Azam/articleshow/16103019.cms |archivedate=21 October 2013 |df= }}</ref> |- ! scope="row"| ''Living with KKR'' || 2014|| Himself|| {{Sort|F|Jonathan F.}}|| || style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|title=Shah Rukh Khan gets emotional after watching documentary made on Kolkata Knight Riders |publisher=NDTV |url=http://movies.ndtv.com/bollywood/shah-rukh-khan-gets-emotional-after-watching-documentary-made-on-kolkata-knight-riders-486075 |date=20 February 2014 |accessdate=21 May 2014 |deadurl=no |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140613051756/http://movies.ndtv.com/bollywood/shah-rukh-khan-gets-emotional-after-watching-documentary-made-on-kolkata-knight-riders-486075 |archivedate=13 June 2014 |df= }}</ref> |} == অন্যান্য কাম-কাজ == === চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাণ আৰু দূৰদৰ্শন অনুষ্ঠানৰ পৰিচালনা === [[চিত্ৰ:SRK_at_61st_filmfare.jpg|left|thumb|৬১তম ফিল্মফেয়াৰ এৱাৰ্ডছ্ পৰিচালনাৰ সময়ত খান]] ড্ৰিমজ্ আনলিমিটেডৰ প্ৰতিষ্ঠাপক সদস্য হিচাপে শ্বাহৰুখ খানে ১৯৯৯ চনৰ পৰা ২০০৩ চনৰ ভিতৰত তিনিখন চলচ্চিত্ৰৰ সহ-প্ৰযোজনা কৰিছিল। ইয়াৰ সৈতে চুক্তি ভংগ হোৱাত তেওঁ পত্নী গৌৰীৰ সৈতে লগ হৈ কোম্পানীটোক ৰেড চিলিজ এণ্টাৰটেইনমেণ্ট নামেৰে নতুন ৰূপ দিলে। এই নতুন সংস্থাটোৰ দ্বাৰা চলচ্চিত্ৰ আৰু দূৰদৰ্শন অনুষ্ঠানৰ সৈতে সহযোগিতা কৰা হয়, দৃশ্যসজ্জাৰ প্ৰভাৱসমূহ (visual effects) আৰু বিজ্ঞাপনৰ কাম-কাজ কৰা হয়। ২০১৫ চনলৈ এই কোম্পানীটোৱে কমেও নখন চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাণ অথবা সহ-নিৰ্মাণ কৰিছে। এই চলচ্চিত্ৰসমূহ প্ৰযোজনাৰ কৃতিত্ব সাধাৰণতে খান অথবা পত্নী গৌৰীয়ে লাভ কৰে। এই চলচ্চিত্ৰসমূহৰ কেইখনমানত তেওঁ নিজেই মুখ্য চৰিত্ৰৰ অভিনয় কৰিছে আৰু আন কেইখনমানত অতিথি শিল্পীৰূূপে ভূমুকি মাৰিছে। ২০১১ চনত নিৰ্মিত চলচ্চিত্ৰ ৰা.ৱানৰ (Ra.One) বিভিন্ন দিশ তেওঁ নিজেই তদাৰক কৰিছিল। ২০১৭ চনৰ পৰা তেওঁ টেড্ কনফাৰেন্সৰ (TED Conferences, LLC) অধীনত টেড্ টক ইণ্ডিয়া নয়ী ছোচ্ নামৰ বক্তৃতানুষ্ঠান এটা পৰিচালনাৰ দায়িত্বও লৈছে। অনুষ্ঠানটো দূৰদৰ্শন চেনেল ষ্টাৰ প্লাছৰ যোগেৰে সম্প্ৰচাৰ কৰা হৈছিল। === মঞ্চ অনুষ্ঠানত প্ৰদৰ্শন === শ্বাহৰুখক সঘনে বিভিন্ন মঞ্চ অনুষ্ঠানত ভাগ লোৱা দেখা যায়। তেওঁ অনুষ্ঠান প্ৰদৰ্শন আৰু কনচাৰ্টত অংশ ল'বলৈ ইতিমধ্যে কেবাটাও বিদেশ ভ্ৰমণো কৰিছে। ১৯৯৭ চনত তেওঁ মালয়েছিয়াত অনুষ্ঠিত [[আশা ভোছলে]]ৰ "মমেণ্টছ্ ইন টাইম কনছাৰ্ট"ত অংশ লৈছিল। পিছৰটো বছৰত [[কৰিশ্মা কাপুৰ]]ৰ সৈতে "শ্বাহৰুখ-কৰিশ্মা: লাইভ ইন [[মালয়েছিয়া]] কনছাৰ্ট"ত অংশ ল'বলৈ তেওঁ পুনৰ মালয়েছিয়ালৈ গৈছিল। সেই একেটা বছৰতে তেওঁ [[জুহি চাওলা]], [[অক্সয় কুমাৰ]] আৰু কাজলৰ সৈতে The Awesome Foursome শীৰ্ষক বিশ্ব ভ্ৰমণ কাৰ্য্যসূচীৰে সংযুক্ত যুক্তৰাষ্ট্ৰ, [[কানাডা]] আৰু [[আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ]]ত প্ৰদৰ্শন আগবঢ়াইছিল। এই কাৰ্য্যসূচীটো পৰৱৰ্তী বছৰত মালয়েছিয়াতো কৰা হৈছিল। ২০০২ চনত মানচেষ্টাৰৰ অ'ল্ড ট্ৰে'ফ'ৰ্ড আৰু লণ্ডনৰ হাইদছ্ পাৰ্কত অনুষ্ঠিত "ফ্ৰম ইণ্ডিয়া ৱিথ লাইফ" অনুষ্ঠানটোত [[অমিতাভ বচ্চন|অমিতাভ বচ্ছন]], [[আমীৰ খান]], [[প্ৰীতি জিণ্টা]] আৰু [[ঐশ্বৰ্য্য ৰায়]]ৰ সৈতে তেৱোঁ অংশ লৈছিল। অনুষ্ঠানটোত ১০০০০০ৰো অধিক লোক উপস্থিত আছিল। === আই পি এল ক্ৰিকেট দলৰ স্বত্ব === ২০০৮ চনত খানে জুহি চাওলা আৰু তেওঁৰ স্বামী জয় মেহতাৰ সহযোগত টুৱেণ্টি২০ ক্ৰিকেট টুৰ্নামেণ্ট ভাৰতীয় প্ৰিমিয়াৰ লীগৰ কলকাতাৰ হৈ খেলিবলগীয়া ফ্ৰেন্সাইজ দলটোৰ মালিকীস্বস্ত্ব আহৰণ কৰে। ৭৫.০৯ মিলিয়ন আমেৰিকান ডলাৰৰ বিনিময়ত কিনি লোৱা এই দলটোৰ নাম কলকাতা নাইট ৰাইডাৰ্ছ্ (কে কে আৰ) ৰখা হ'ল। ৪২.১ মিলিয়ন আমেৰিকান ডলাৰ ব্ৰে'ণ্ড ভ্যে'লুৰে ২০০৯ চনৰ ভিতৰত কে.কে.আৰ. দলটো আই পি এলৰ অন্যতম চহকী দল আছিল। কিন্তু প্ৰথম তিনিটা বছৰত দলটোৰ প্ৰদৰ্শন অতি নিম্নপৰ্য্যায়ৰ আছিল। পিছত দলটোৰ প্ৰদৰ্শন পূৰ্বতকৈ ভালেখিনি উন্নত হ'ল আৰু ২০১২ চনত প্ৰথমবাৰৰ বাবে কেকেআৰে চেম্পিয়নৰ খিতাপ দখল কৰিলে। ২০১৪ চনত দলটো পুনৰবাৰ চেম্পিয়ন হ'ল। == প্ৰচাৰ মাধ্যমত খান == [[চিত্ৰ:Shahrukh_Khan_launches_the_Tag_Heuer_Carrera_Monaco_GP_limited_edition_watch_(3).jpg|alt=Shah Rukh Khan wearing sunglasses and a vest at a promotional event|right|thumb|Tag Heuer প্ৰেছ কনফাৰেন্সত কেৰ্ৰেৰা মনাক' জিপি ঘড়ীৰ প্ৰচাৰৰ সময়ত খান (২০১২ চন)]] ভাৰতীয় সংবাদ মাধ্যমত শ্বাহৰুখ খানে এক গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থান দখল কৰি আহিছে। তেওঁক প্ৰায়েই "কিং খান", "বাদশ্বাহ অৱ্ বলিউড" আৰু "কিং অৱ্ বলিউড" শিৰোনামৰে বুজোৱা হয়। প্ৰতি বছৰেই দুই তিনিখন চলচ্চিত্ৰৰে জনসাধাৰণক আমোদ দিয়া, দূৰদৰ্শন আৰু বাতৰি কাকতৰ যোগেৰে বিজ্ঞাপন দিয়া, ভাৰতৰ চহৰসমূহত ডাঙৰ ডাঙৰ পোষ্টাৰৰ ফটোত দেখা পোৱা শ্বাহ ৰুখক অনুপমা চোপ্ৰাই "চিৰ বিদ্যমান চে'লিব্ৰিটি" আখ্যা দিছে। ২০০৮ চনত নিউৱিকে তেওঁক বিশ্বৰ সবাতোকৈ প্ৰভাৱশীল ৫০ জন লোকৰ এজন বুলি কৈছিল আৰু বিশ্বৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ চলচ্চিত্ৰ তাৰকা (World's biggest movie star) বুলি অভিহিত কৰিছিল। ২০১১ চনত লছ্ এঞ্জেলছ্ টাইমছৰ ষ্টিভেন জেইটছিকে শ্বাহৰুখ সম্পৰ্কে মন্তব্য কৰিছিল- "the biggest movie star you've never heard of...perhaps the world's biggest movie star, period"। জনপ্ৰিয়তা সম্পৰ্কে চলোৱা সমীক্ষাত পোৱা গৈছিল যে বিশ্বৰ ৩.২ বিলিয়ন মানুহে শ্বাহৰুখ খানক চিনি পায়। এই সংখ্যাটো হলিউডৰ টম ক্ৰুইজতকৈও বেছি। খান ভাৰতৰ সবাতোকৈ সম্পদশীল চে'লিব্ৰিটিৰ তালিকাতো আছে। ফ'বৰ্ছ ইণ্ডিয়াৰ "শীৰ্ষ ১০০ চে'লিব্ৰিটি"ৰ তালিকাত তেওঁ ২০১২, ২০১৩ আৰু ২০১৫ চনত শীৰ্ষস্থানত আছিল। তেওঁৰ মুঠ সম্পত্তিৰ পৰিমাণ ৪০০–৬০০ নিযুত আমেৰিকান ডলাৰৰ ভিতৰত থাকিব বুলি অনুমান কৰা হৈছে। দেশ-বিদেশৰ বহু ঠাইত খানৰ সম্পত্তি আছে। ইয়াৰ ভিতৰত লণ্ডনত GB£২০ নিযুত অৰ্থমূল্যৰ এটা এপাৰ্টমেণ্ট আৰু ডুবাইৰ পাম জুমেইৰাহত এটা প্ৰাসাদগৃহ আছে। ভাৰতৰ সবাতোকৈ জনপ্ৰিয়, চৌখিন আৰু প্ৰভাৱশীল লোকৰ তালিকাত প্ৰায়েই শ্বাহৰুখ খানৰ নাম দেখা যায়। দ্য টাইমছ্ অৱ্ ইণ্ডিয়াৰ ৫০ জন শীৰ্ষ ভাৰতীয় আকাংক্ষিত পুৰুষৰ তালিকাত তেওঁ নিয়মিতভাৱে স্থান পাই আহিছে। ২০০৭ চনত ইষ্টাৰ্ন আই আলোচনীখনে আয়োজন কৰা ভোটদানৰ দ্বাৰা খান এছিয়াৰ সবাতোকৈ যৌন আৱেদনময়ী পুৰুষৰূপে নিৰ্বাচিত হৈছিল। ভালেমান ব্ৰে'ণ্ড আৰু উদ্যোগী কাম-কাজৰ সৈতে চুক্তিৱদ্ধ হোৱা বাবে বহসময়ত সংবাদ মাধ্যমে তেওঁক "ব্ৰে'ণ্ড এছ আৰ কে" বুলিও অভিহিত কৰে। তেওঁ বলিউডৰ সৰ্বাধিক উপাৰ্জনকাৰী লোকসকলৰ মাজৰো এজন। দূৰদৰ্শনৰ বিজ্ঞাপনত সবাতোকৈ বেছি দেখা পোৱা তাৰকাৰ তালিকাতো শ্বাহৰুখৰ নাম প্ৰথমেই আহিব। দূৰদৰ্শনৰ বিজ্ঞাপনৰ মুঠ বাজেটৰ কেতিয়াবা ছয় শতাংশ পৰ্য্যন্ত তেওঁ অংশীদাৰ হৈ পাইছে। তেওঁ চুক্তিৱদ্ধ হোৱা কেইটামান উল্লেখযোগ্য ব্ৰে'ণ্ড হৈছে- [[পেপছি]], [[নকিয়া]], হিয়ুণ্ডাই, ডিশ্ব টিভি, ডি'ডেকৰ, লাক্স ইত্যাদি। তেওঁৰ সম্পৰ্কে কিতাপ ৰচিত হৈছে আৰু তেওঁৰ জনপ্ৰিয়তাক ইতিমধ্যে ভালেমান তথ্যচিত্ৰতো দাঙি ধৰা হৈছে। ইয়াৰ ভিতৰত দুটা খণ্ডৰ তথ্যচিত্ৰ The Inner and Outer World of Shah Rukh Khan (২০০৫) আৰু ডিছক'ভাৰি ট্ৰে'ভেল & লিভিং চেনেলযোগে প্ৰচাৰিত দহটা খণ্ডৰ ক্ষুদ্ৰ ধাৰাবাহিক Living with a Superstar—Shah Rukh Khan (২০১০) বিশেষভাৱে উল্লেখযোগ্য। ২০০৭ চনত তেওঁৰ মমৰ মূৰ্তি এটা লণ্ডনস্থিত মাডাম টুছু সংগ্ৰহালয়ত স্থাপন কৰা হয়। ঐশ্বৰ্য্য ৰায় আৰু [[অমিতাভ বচ্চন|অমিতাভ বচ্ছন]]ৰ পিছত এই সন্মান পোৱা তেওঁ তৃতীয়গৰাকী ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ তাৰকা। পিছলৈ [[লছ এঞ্জলছ্]], [[হংকং]], [[নিউয়ৰ্ক]] আৰু [[ৱাশ্বিংটন]]ত অৱস্থিত [[মাডাম টুছু সংগ্ৰহালয়]]তো তেওঁৰ মূৰ্তি একোটা যোগ দিয়া হয়। <br /> == বঁঁটা-বাহন == শ্বাহ ৰুখ খান বলিউডৰ জগতখনত সবাতোকৈ বেছি বঁটা-বাহনেৰে স্বীকৃত অভিনেতাসকলৰ এজন। তেওঁ ফিল্মফেয়াৰ বঁটাৰ বাবে ৩০টা মনোনয়ন লাভ কৰিছে আৰু ইয়াৰে ১৪টা লাভ কৰিবলৈ সক্ষম হৈছে। ইয়াৰে ৮ বাৰ তেওঁ শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতাৰ স্বীকৃতিস্বৰূপে এই বঁটা লাভ কৰিছিল। এইক্ষেত্ৰত তেওঁ অভিনেতা দিলীপ কুমাৰৰ সৈতে যুটীয়াভাৱে শীৰ্ষস্থানত আছে। তেওঁ শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতাৰূপে ফিল্মফেয়াৰ বঁটা পোৱা চলচ্চিত্ৰকেইখন হৈছে- বাজীগৰ (১৯৯৩), দিলৱালে' দুলহানিয়া লে' জায়েংগে' (১৯৯৫), দিল ট' পাগল হে' (১৯৯৭), কুছ্ কুছ্ হোতা হে' (১৯৯৮), দেৱদাস (২০০২), স্বদেশ (২০০৪), চক দে'! ইণ্ডিয়া (২০০৭) আৰু মাই নে'ম ইজ খান (২০১০)। তেওঁ 'জৱান' চলচ্চিত্ৰ খনৰ বাবে ২০২৫ চনত ৭১ সংখ্যক 'ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা' প্ৰদান অনুষ্ঠানত শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতাৰ ৰজত কমল বঁটা লাভ কৰে।২০০৫ চনত তেওঁক ভাৰত চৰকাৰে [[পদ্মশ্ৰী]] বঁটাৰে সন্মানিত কৰিছিল। ২০০৭ চনত ফ্ৰান্স চৰকাৰে শ্বাহ ৰুখক "অৰ্ডাৰ দে' আৰ্টছ্ এ'ট দে' লেটাৰ্ছ্" (Ordre des Arts et des Lettres) সন্মান আৰু ২০১৪ চনত ফ্ৰান্সৰ সৰ্বোচ্চ অসামৰিক সন্মান "লিজিয়ন দিঅনাৰ" (Légion d'honneur) প্ৰদান কৰিছিল। == টোকা == <references group="lower-alpha" responsive=""></references> == তথ্যসূত্ৰ == <div class="reflist4" style="height: 400px; overflow: auto; padding: 3px noprint" > {{reflist|30em}} </div> == গ্ৰন্থপঞ্জী == {{Refbegin|30em}} * {{cite book|last1=Bharat|first1=Meenakshi|last2=Kumar|first2=Nirmal|title=Filming the Line of Control: The Indo-Pak Relationship Through the Cinematic Lens|url=https://books.google.com/books?id=3zE6ndYKml0C&pg=PA43|date=27 April 2012|publisher=Routledge|isbn=978-1-136-51605-4|ref=harv}} * {{cite book|last=Bose|first=Derek |url=https://books.google.com/books?id=wv_mmculJ8kC&pg=PA34 |title= Everybody Wants a Hit: 10 Mantras of Success in Bollywood Cinema |publisher=Jaico Publishing House |date=1 January 2006|isbn=978-81-7992-558-4 |ref=harv}} * {{cite book|last=Chandra|first=Anjana Motihar|title=India Condensed: 5,000 Years of History & Culture|url=https://books.google.com/books?id=b7-IAAAAQBAJ&pg=PA128|date=15 July 2008|publisher=Marshall Cavendish International Asia Pte Ltd|isbn=978-981-261-975-4|ref=harv}} * {{cite book|last=Chopra |first=Anupama |title=King of Bollywood: Shah Rukh Khan and the Seductive World of Indian Cinema|url=https://books.google.com/books?id=RPEIlUESZCUC|date=2007|publisher=Grand Central Publishing|isbn=978-0-446-50898-8|ref=harv}} * {{cite book|last=Ciecko|first=Anne Tereska|title=Contemporary Asian Cinema: Popular Culture in a Global Frame|url=https://books.google.com/books?id=9_PmysZli1cC&pg=PA142|year=2006|publisher=Berg Publishers|isbn=978-1-84520-237-8|ref=harv}} * {{cite book|last1=Dalmia|first1=Vasudha|last2=Sadana|first2=Rashmi|title=The Cambridge Companion to Modern Indian Culture|url=https://books.google.com/books?id=1hyIWIe4T0YC&pg=PA180|date=5 April 2012|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-1-139-82546-7|ref=harv}} * {{cite book|last1=Gulazāra|last2=Nihalani|first2=Govind|last3=Chatterjee|first3=Saibal|title=Encyclopaedia of Hindi Cinema|url=https://books.google.com/books?id=8y8vN9A14nkC&pg=PT401|year=2003|publisher=Popular Prakashan|isbn=978-81-7991-066-5|ref=harv}} * {{cite book|last1=Mehta|first1=Rini Bhattacharya|last2=Pandharipande|first2=Rajeshwari V.|title=Bollywood and Globalization: Indian Popular Cinema, Nation, and Diaspora|url=https://books.google.com/books?id=B7BD142N_gIC&pg=PA151|date=1 June 2011|publisher=Anthem Press|isbn=978-0-85728-897-4|ref=harv}} * {{cite book|last=O'Brien|first=Derek|title=Derek Introduces: 100 Iconic Indians|url=https://books.google.com/books?id=YMOeAwAAQBAJ&pg=PT217|year=2014|publisher=Rupa Publications|isbn=978-81-291-3413-4|ref=harv}} * {{cite book|last=Patel|first=Bhaichand|title=Bollywood's Top 20: Superstars of Indian Cinema|url=https://books.google.com/books?id=RQL4dkVAnPIC&pg=PA253|year=2012|publisher=Penguin Books India|isbn=978-0-670-08572-9|ref=harv}} * {{cite book|last=Raj|first=Ashok|title=Hero Vol.2, Volume 2|url=https://books.google.com/books?id=2wo9BAAAQBAJ&pg=PT143|date=1 November 2009|publisher=Hay House, Inc|isbn=978-93-81398-03-6|ref=harv}} * {{cite book|last=Roll|first=Martin|title=Asian Brand Strategy: How Asia Builds Strong Brands|url=https://books.google.com/books?id=VrO3O0h6I0wC&pg=PA91|date=17 October 2005|publisher=Palgrave Macmillan|isbn=978-0-230-51306-8|ref=harv}} * {{cite book|last=Teo|first=Stephen|title=The Asian Cinematic Experience|url=https://books.google.com/books?id=1H9mdj4mViAC&pg=PA125|date=26 April 2013|publisher=Routledge|isbn=978-1-136-29609-3|ref=harv}} {{Refend}} == বাহ্যিক সংযোগ == * {{IMDb name|id=0451321}} * {{Rotten-tomatoes-person|shahrukh_khan|শ্বাহৰুখ খান}} * {{Twitter|iamsrk}} {{শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতাৰ ফিল্মফেয়াৰ বঁটা}} {{সমালোচকৰ শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতাৰ ফিল্মফেয়াৰ বঁটা}} [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:জীৱিত ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় অভিনেতা]] [[শ্ৰেণী:পদ্মশ্ৰী বঁটা বিজয়ী]] [[শ্ৰেণী:ফিল্মফেয়াৰ বঁটা বিজয়ী]] 7bb13ia0e2m9fcrmuqorjl7bgshys00 0 53764 606568 465215 2026-05-15T18:37:43Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 606568 wikitext text/x-wiki [[চিত্ৰ:Bitcoin logo.svg|alt=|thumb|307x307px|বিটকইনৰ ল'গ']] '''বিটকইন''' ({{Lang-en|Bitcoin}}, চিহ্ন: ₿) হৈছে একপ্ৰকাৰ ডিজিটেল মুদ্ৰা বা সাংকেতিক মুদ্ৰা (ক্ৰিপ্ট'কাৰেন্সী)। ইয়াক বিশ্বৰ সৰ্বপ্ৰথম মুক্ত-উৎসৰ ক্ৰিপ্ট'কাৰেন্সী আৰু কেন্দ্ৰীয় নিয়ন্ত্ৰণহীন অৰ্থাৎ প্ৰশাসকবিহিন বিকেন্দ্ৰীকৃত ডিজিটেল মুদ্ৰা ৰূপে গণ্য কৰা হয়। বিটকইনৰ সৈতে লেনদেনৰ বাবে কোন ধৰণৰ অৰ্থনৈতিক প্ৰতিষ্ঠান বা বেংকৰ প্ৰয়োজন নহয় তথা ই কোনো দেশৰ চৰকাৰ মান্যপ্ৰাপ্ত মুদ্ৰাও নহয়।<ref>{{Cite journal |last1= Hough |first1= Jack |date= 3 June 2011 |title= The Currency That's Up 200,000% |journal= [[SmartMoney]] |publisher= Dow Jones & Company |url= http://www.smartmoney.com/invest/stocks/the-currency-thats-up-200000-1307029053200/ |accessdate= 18 February 2013 |archiveurl= https://archive.ph/20130411195920/http://www.smartmoney.com/invest/stocks/the-currency-thats-up-200000-1307029053200/ |archivedate= 11 April 2013 |deadurl= yes }}</ref> ২০০৯ চনত ছাটোছি নাকামোটো ({{Lang-en|Satoshi Nakamoto}}) ছদ্মনামেৰে কোন এক ব্যক্তি বা গোষ্ঠীয়ে এই মুদ্ৰা ব্যৱস্থাৰ প্ৰচলন আৰম্ভ কৰে যাক পিয়েৰ-টু-পিয়েৰ মুদ্ৰা বুলি অভিহিত কৰা হয়।<ref>{{Cite web |url=http://www.economist.com/news/finance-and-economics/21576149-even-if-it-crashes-bitcoin-may-make-dent-financial-world-mining-digital |title=Virtual currencies: Mining digital gold |archiveurl=https://archive.ph/20130429003501/http://www.economist.com/news/finance-and-economics/21576149-even-if-it-crashes-bitcoin-may-make-dent-financial-world-mining-digital |archivedate=2013-04-29 |deadurl=no |access-date=2019-09-25 }}. The Economist (13 April 2013). Retrieved on 20 April 2013.</ref><ref>Sidel, Robin. (16 April 2013) {{Cite web |url=http://online.wsj.com/article/SB10001424127887324345804578426692340390104.html?mod=googlenews_wsj |title=Bitcoin Investors Hang On for the Ride&nbsp;– WSJ.com |archiveurl=https://archive.ph/20130429003528/http://online.wsj.com/article/SB10001424127887324345804578426692340390104.html?mod=googlenews_wsj |archivedate=2013-04-29 |deadurl=no |access-date=2019-09-25 }}. Online.wsj.com. Retrieved on 20 April 2013.</ref> বিটকইনৰ লেনদেন হয় অনলাইন যোগে পোনপটিয়াকৈ প্ৰেৰকৰ কম্পিউটাৰৰ পৰা প্ৰাপকৰ কম্পিউটাৰলৈ।<ref>{{Cite web|url=https://bitcoin.org/bitcoin.pdf|title=Bitcoin: A Peer-to-Peer Electronic Cash System|last=Nakamoto|first=Satoshi|date=|website=Bitcoin|accessdate=}}</ref> এই লেনদেনসমূহৰ সত্যাপন কৰা হয় ক্ৰিপ্ট'গ্ৰাফিৰ মাধ্যমেৰে আৰু এক খতিয়ানত লিপিবদ্ধ কৰি ৰাজহুৱাকৈ প্ৰকাশ কৰা হয়। এই মুক্ত আৰু বিতৰিত খতিয়ানকে [[ব্লকচেইন]] বোলা হয়।<ref>{{Cite web|url=https://money.cnn.com/infographic/technology/what-is-bitcoin/|title=What is Bitcoin?|last=|first=|date=December 2013|website=CNN|accessdate=|archivedate=2015-10-31|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151031113913/https://money.cnn.com/infographic/technology/what-is-bitcoin/|deadurl=yes}}</ref> বিটকইন উৎপাদিত হয় '''মাইনিং''' নামৰ এক জটিল প্ৰক্ৰিয়াৰ দ্বাৰা য'ত কম্পিউটাৰৰ প্ৰচেচিং ক্ষমতাৰ ভিত্তিতে লেনদেন লিপিবদ্ধ তথা সত্যাপন কৰা হয়।<ref>{{Cite web|url=https://en.bitcoin.it/wiki/Mining|title=Mining|last=|first=|date=|website=Bitcoin Wiki|accessdate=}}</ref> বিটকইনৰ লেনদেন সম্পন্ন কৰাত কোনো আৰ্থিক প্ৰতিষ্ঠানৰ প্ৰয়োজন নহয়, ইয়াৰ লেনদেনৰ প্ৰেৰক আৰু প্ৰাপকৰ বাস্তৱ পৰিচয় সম্বন্ধে বিস্তাৰিত তথ্য অনুসৰণ কৰা নহয়।<ref>{{Cite web |last= Madrigal |first= Alexis |title= Libertarian Dream? A Site Where You Buy Drugs With Digital Dollars |publisher= [[The Atlantic Monthly]] |date= 1 June 2011 |url= http://www.theatlantic.com/technology/archive/2011/06/libertarian-dream-a-site-where-you-buy-drugs-with-digital-dollars/239776/ |accessdate= 5 June 2011 |archiveurl= https://archive.today/20121209050609/http://www.theatlantic.com/technology/archive/2011/06/libertarian-dream-a-site-where-you-buy-drugs-with-digital-dollars/239776/ |archivedate= ২০১২-১২-০৯ |deadurl= no }}</ref><ref>Chen, Adrian (1 June 2011). {{Cite web |url=http://gawker.com/5805928/the-underground-website-where-you-can-buy-any-drug-imaginable |title=The Underground Website Where You Can Buy Any Drug Imaginable |archiveurl=https://archive.today/20120726124623/http://gawker.com/5805928/the-underground-website-where-you-can-buy-any-drug-imaginable |archivedate=২০১২-০৭-২৬ |deadurl=yes |accessdate=২০১৩-০৮-০২ }}. Gawker.</ref> বৰ্তমানে একাধিক দেশত বিটকইন ক্ৰমান্বয়ে জনপ্ৰিয় হৈ পৰিছে।<ref name="Guardian Ball">{{Cite web|last=Ball|first=James|title=Silk Road: the online drug marketplace that officials seem powerless to stop|url=http://www.guardian.co.uk/world/2013/mar/22/silk-road-online-drug-marketplace|publisher=The Guardian|date=22 March 2013|archiveurl=https://archive.today/20130429003455/http://www.guardian.co.uk/world/2013/mar/22/silk-road-online-drug-marketplace|archivedate=২০১৩-০৪-২৯|deadurl=no|accessdate=২০১৩-০৮-০২}}</ref> বৰ্তমানে বিটকইন ডিজিটেল মুদ্ৰা, পণ্য বা সেৱা আকাৰে ব্যবহাৰ কৰা হয়। বৈধ পণ্য লেনদেনৰ বাহিৰেও কলাবজাৰত অবৈধ পণ্য লেনদেন আৰু কলাধন বৈধ কৰাৰ বাবেও বিটকইনৰ ব্যৱহাৰ কৰা দেখা যায়। যদিও বিটকইন ডিজিটেল কাৰেন্সী হিচাপে জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰিছে, অবৈধ লেনদেনৰ বাবে ব্যৱহাৰ, বিভিন্ন আন্তৰাষ্ট্ৰীয় মুদ্ৰাৰ বিপৰীতে ইয়াৰ সাংঘাতিক উঠা-নমা দৰ, দুষ্প্ৰাপ্যতা আৰু ব্যৱসায়ৰ সীমিত ব্যৱহাৰৰ কাৰণে বহুতেই ইয়াৰ সমালোচনা কৰে।<ref>{{Cite web |url=http://www.washingtonpost.com/blogs/wonkblog/wp/2013/04/11/yes-bitcoin-is-volatile-its-still-got-defenders/ |title=Yes, Bitcoin is volatile. But it's still got defenders |archiveurl=https://archive.today/20130429003506/http://www.washingtonpost.com/blogs/wonkblog/wp/2013/04/11/yes-bitcoin-is-volatile-its-still-got-defenders/ |archivedate=২০১৩-০৪-২৯ |deadurl=no |accessdate=২০১৩-০৮-০২ }}. Washingtonpost.com (11 April 2013). Retrieved on 20 April 2013.</ref><ref name=Wired.co.UK>{{Cite web|title=Study: 45 percent of Bitcoin exchanges end up closing|url=http://www.wired.co.uk/news/archive/2013-04/26/large-bitcoin-exchanges-attacks|accessdate=28 April 2013|উক্তি=© Condé Nast UK 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130428012542/http://www.wired.co.uk/news/archive/2013-04/26/large-bitcoin-exchanges-attacks|archivedate=2013-04-28|deadurl=unfit}} Wired.co.uk (26 April 2013).</ref> ২০১৩ চনৰ ২৯ অক্টোবৰত কানাডাৰ [[ভেনকুভাৰ|ভেনকুভাৰত]] বিটকইনৰ প্ৰথম ৰাজহুৱা ব্যৱহাৰৰ [[এ টি এম|এটিএম মেছিন]] স্থাপন কৰা হয়।<ref>http://www.telegraph.co.uk/finance/currency/10408635/Worlds-first-bitcoin-ATM-to-launch-this-week.html</ref><ref>{{cite web|last=Wagner|first=Kurt|title=World's First Bitcoin ATM Opens In Vancouver, Canada|url=http://mashable.com/2013/10/30/bitcoin-atm-2/|work=Mashable|accessdate=9 February 2014}}</ref> নিচাযুক্ত দ্ৰব্য, অবৈধ অস্ত্ৰ আৰু অন্যান্য বেআইনি লেনদেনত বিটকইনৰ ব্যৱহাৰ ৰোধ কৰিবৰ বাবে [[আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ]] আৰু [[কানাডা]]ৰ চৰকাৰে বিটকইনক গ্ৰাহকৰ পঞ্জীয়নৰ আওতাত অনাৰ চিন্তা কৰিছে।<ref name=Finextra1>{{Cite web|title=US govt clarifies virtual currency regulatory position|url=http://www.finextra.com/News/FullStory.aspx?newsitemid=24645|publisher=Finextra|date=19 March 2013|archiveurl=https://archive.today/20130409164217/http://www.finextra.com/News/FullStory.aspx?newsitemid=24645|archivedate=২০১৩-০৪-০৯|deadurl=no|accessdate=২০১৩-১০-৩০}}</ref><ref name=FinCEN1>{{Cite web|title=Application of FinCEN's Regulations to Persons Administering, Exchanging, or Using Virtual Currencies|url=http://www.fincen.gov/statutes_regs/guidance/pdf/FIN-2013-G001.pdf|publisher=Department of the Treasury Financial Crimes Enforcement Network|accessdate=19 March 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130328190308/http://fincen.gov/statutes_regs/guidance/pdf/FIN-2013-G001.pdf|archivedate=২৮ মাৰ্চ ২০১৩|deadurl=yes}}</ref> == ইতিহাস == ২০০৮ চনৰ ১৮ আগষ্টত bitcoin.org ৱেবচাইট ড'মেইনৰ নাম পঞ্জীয়ন কৰা হয়।<ref>{{Cite web|url=https://www.businessinsider.com/bitcoin-history-cryptocurrency-satoshi-nakamoto-2017-12|title=Everything you need to know about Bitcoin, its mysterious origins, and the many alleged identities of its creator|last=Bernard|first=Zoë|date=10 November 2018|website=Business Insider|accessdate=}}</ref> সেই বছৰৰে নৱেম্বৰত ছাটোছি নাকামোটোই বিটকইন কি আৰু কিদৰে কাম কৰে তাক প্ৰকাশ কৰে metzdowd.com ৱেবছাইটৰ মেইলিং লিষ্টৰ জৰিয়তে। ২০০৯ চনত sourceforge নামৰ এক অনলাইন প্লেটফৰ্মত ছাটোছিয়ে বিটকইনৰ [[চৰ্চক'ড]] ৰাজহুৱা কৰে।<ref>{{Cite web|url=https://sourceforge.net/p/bitcoin/code/HEAD/tree/|title=Bitcoin|last=|first=|date=4 November 2009|website=SourceForge|accessdate=}}</ref> ইয়াৰ পাছতে বিটকইন নেটৱৰ্ক সম্প্ৰচাৰ কৰা হয় আৰু ছাটোছিয়ে ব্লকচেইনৰ সৰ্বপ্ৰথম ব্লক মাইন কৰে যাক “জেনেচিচ ব্লক” নামে জনা যায়।<ref>{{Cite web|url=https://www.blockchain.com/btc/block/000000000019d6689c085ae165831e934ff763ae46a2a6c172b3f1b60a8ce26f|title=Block #0|last=|first=|date=3 January 2009|website=Blockchain|accessdate=}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.wired.com/2011/11/mf-bitcoin/|title=The Rise and Fall of Bitcoin|last=Wallace|first=Benjamin|date=23 November 2011|website=Wired|accessdate=}}</ref> সৰ্বপ্ৰথম বিটকইনৰ লেনদেন ঘটিছিল ছাটোছি নাকামোটো আৰু হাল ফিনি নামক এক ব্যক্তিৰ মাজত। সেই লেনদেনত ছাটোছিয়ে হাল ফিনিক ১০ বিটকইন প্ৰেৰণ কৰে।<ref>{{Cite web|url=https://www.washingtonpost.com/news/the-switch/wp/2014/01/03/hal-finney-received-the-first-bitcoin-transaction-heres-how-he-describes-it/?noredirect=on&utm_term=.da5b73b837be|title=Hal Finney received the first Bitcoin transaction. Here’s how he describes it.|last=Peterson|first=Andrea|date=3 January 2014|website=The Washington Post|accessdate=}}</ref> প্ৰথম বছৰটোত ছাটোছিয়ে প্ৰায় ১০ লাখ বিটকইন মাইন কৰিছিল।<ref>{{Cite web|url=https://www.wired.com/2013/12/fbi-wallet/|title=Who Owns the World's Biggest Bitcoin Wallet? The FBI|last=McMillan|first=Robert|date=18 December 2013|website=Wired|accessdate=}}</ref> ২০১০ চনত ছাটোছি নাকামোটোই বিটকইন নেটৱৰ্ক এলাৰ্ট কী (network alert key) আৰু বিটকইন ক'ৰ (ছফ্টৱেৰ ৱালেট য'ত বিটকইন সংৰক্ষণ কৰা হয়)-ৰ ক'ড ৰিপ'জিটৰিৰ স্বত্ব গেভিন এণ্ডাৰছন নামে এজন ছফ্টৱেৰ বিকাশক বা ডেভেলপাৰৰ ওচৰত হস্তান্তৰ কৰে।<ref>{{Cite web|url=https://www.technologyreview.com/s/527051/the-man-who-really-built-bitcoin/|title=The Man Who Really Built Bitcoin|last=Simonite|first=Tom|date=15 August 2014|website=MIT Technology Review|accessdate=}}</ref> পাছলৈ গেভিন এণ্ডাৰছন বিটকইন ফাউণ্ডডেছনৰ প্ৰধান ডেভেলপাৰ আসনত অধিষ্ঠিত হয়। স্বত্ব হস্তান্তৰ পাছৰে পৰা ছাটোছি নাকামোটোৰ কোনো সম্বেদ পোৱা নগ'ল আৰু বৰ্তমানেও ছাটোছি নাকামোটোৰ প্ৰকৃত পৰিচয় অজ্ঞাত।<ref name="whoissn">{{cite news |url = https://www.economist.com/blogs/economist-explains/2015/11/economist-explains-1 |title = Who is Satoshi Nakamoto? |last1 = S. |first1 = L. |date = 2 November 2015 |work = The Economist |accessdate = 23 September 2016 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20160821154511/http://www.economist.com/blogs/economist-explains/2015/11/economist-explains-1 |archivedate = 21 August 2016 |url-status=live |publisher = The Economist Newspaper Limited |df = dmy-all }}</ref> == কাৰ্যপ্ৰণালী == [[File:Capture-Electrum.png|thumb|320px|এক বিটকইন লেনদেন ল'গৰ চিত্ৰ।]] বিটকইনৰ লেনদেন হয় পিয়েৰ টু পিয়েৰ বা গ্ৰাহক পৰা গ্ৰাহকৰ কম্পিউটাৰলৈ। ই কোনো কেন্দ্ৰীয় অৰ্থনৈতিক প্ৰতিষ্ঠান মাজেৰে নাযায় বা ইয়াৰ কোনো নিয়ন্ত্ৰণকাৰী বা প্ৰশাসক প্ৰতিষ্ঠান নাই। বিটকইনৰ সকলো প্ৰক্ৰিয়া সম্পন্ন হয় অনলাইন যোগে এক মুক্ত-উৎসৰ ছফ্টৱেৰৰ মাধ্যমেৰে। বিটকইন মাইনিং প্ৰক্ৰিয়াৰ দ্বাৰা যিকোনো লোকেই বিটকইন উৎপন্ন কৰিব পাৰে। বিটকইন উৎপন্ন হোৱাৰ লগে লগে ই গ্ৰাহকৰ ডিজিটেল ৱালেটত সংৰক্ষিত হৈ ৰয়। এই সংৰক্ষিত বিটকইন যদি গ্ৰাহকে অন্য কাৰোবাৰ একাউণ্টলৈ পাঠায়, তেন্তে এই লেনদেনৰ কাৰণে এক স্বতন্ত্ৰ ইলেক্ট্ৰনিক চিগনেচাৰ তৈয়াৰী হয় যি অন্যান্য মাইনাৰৰ দ্বাৰা নিৰীক্ষিত হয় আৰু নেটৱৰ্কৰ মাজেৰে গোপন অথচ সুৰক্ষিতভাবে সংৰক্ষিত হয় তথা খতিয়ানত অন্তৰ্ভূক্ত হয়। বিটকইনেৰে কোনো পণ্য কিনা-বেছা কৰিলে ক্ৰেতাই বিক্ৰেতাৰ একাউণ্ট বিটকইন প্ৰেৰণ কৰে যি বিক্ৰেটাৰ একাউণ্টত যোগ হয়। বিক্ৰেতাই এই বিটকইন পৰবৰ্তী সময়ত পুনৰায় পণ্য কিনাত ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰে; অন্যহাতে ক্ৰেতাৰ একাউণ্টতৰ পৰা সেই একে পৰিমাণৰ বিটকইন কমি যায়। প্ৰত্যেক চাৰি বছৰ ব্যৱধানত বিটকইনৰ মুঠ সংখ্যা পুনঃনিৰ্ধাৰণ কৰা হয়। == বৈধতা == বিটকইনৰ বিকেন্দ্ৰীকৃত আৰু অনলাইন হোৱাৰ বাবে ইয়াক নিয়ন্ত্ৰণ কৰাতো কঠিন। বিটকইনৰ আইনি বৈধতা দেশ ভেদে বেলেগ বেলেগ। [[দ্য লাইব্ৰেৰী অব্ কংগ্ৰেছ]]ৰ তথ্য অনুসৰি বৰ্তমানলৈ ৮খন দেশে বিটকইন ব্যৱহাৰত "সম্পূৰ্ণ নিষেধাজ্ঞা" আৰোপ কৰিছে। এই দেশকেইখন হৈছে: [[আলজেৰিয়া]], [[ব'লিভিয়া]], [[ইজিপ্ত]], [[ইৰাক]], [[ম'ৰকো]], [[নেপাল]], [[পাকিস্তান]] আৰু [[সংযুক্ত আৰৱ আমিৰাত]]। আনহাতে ১৫খন দেশে "পৰোক্ষ নিষেধাজ্ঞা" আৰোপ কৰিছে। এই দেশকেইখন হ'ল: [[বাহৰেইন]], [[বাংলাদেশ]], [[চীন]], [[কলম্বিয়া]], [[ডমিনিকান গণৰাজ্য]], [[ইণ্ডোনেছিয়া]], [[ইৰাণ]], [[কুৱেইট]], [[ল'চ'থ']], [[লিথুৱেনিয়া]], [[মাকাও]], [[ওমান]], [[কাটাৰ]], [[চৌদি আৰব]] আৰু [[টাইৱান]]।<ref name="RCAWJune2018LOC">{{cite web |title=Regulation of Cryptocurrency Around the World |url=https://www.loc.gov/law/help/cryptocurrency/cryptocurrency-world-survey.pdf |website=Library of Congress |publisher=The Law Library of Congress, Global Legal Research Center |accessdate=15 August 2018 |date=June 2018 | pages=4–5}}</ref> ২০১৮ চনৰ ১ ফেব্ৰুৱাৰীৰ বাজেট অধিবেশনত [[ভাৰত]]ৰ বিত্ত মন্ত্ৰী [[অৰুণ জেটলী|অৰুণ জেটলীয়ে]] তেখেতৰ ভাষণত ঘোষণা কৰে যে ভাৰত চৰকাৰে বেআইনী কামৰ বাবে বিটকইনৰ ব্যৱহাৰক বন্ধ কৰিবলৈ সকলো প্ৰচেষ্টা চলাব। তেওঁ লগতে এয়াও কয় যে ভাৰতে বিটকইনক বিধিসম্মত মুদ্ৰা ৰূপে ব্যৱহাৰৰ স্বীকৃতি নিদিয়ে।<ref>{{Cite news|url=https://qz.com/1195316/budget-2018-busts-bitcoin-arun-jaitley-has-just-killed-indias-cryptocurrency-party/|title=Arun Jaitley has just killed India’s cryptocurrency party|last=Anand|first=Nupur|work=Quartz|access-date=2018-02-01|language=en-US}}</ref> ২০১৮ চনতে ভাৰতৰ কেন্দ্ৰীয় বেংকিং প্ৰতিষ্ঠান [[ভাৰতীয় ৰিজাৰ্ভ বেংক|ভাৰতীয় ৰিজাৰ্ভ বেংকে]] ইয়াৰ নিয়মাধীন সকলো প্ৰতিষ্ঠানতে ক্ৰিপ্ট'কাৰেন্সীৰ লেনদেনত নিষেধাজ্ঞা আৰোপ কৰে।<ref>{{cite news |title=India bans crypto-currency trades |url=https://www.bbc.com/news/world-asia-india-43669730 |accessdate=20 February 2019 |work=BBC |date=6 April 2018}}</ref> == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{Commons category|Bitcoin|বিটকইন}} * {{Official website|https://bitcoin.org}} * [[বিকাশপেডিয়া]]ত [http://as.vikaspedia.in/e-governance/9a19bf99c9bf99f9c79b2-9ad9be9f09a49ac9f09cd9b7/9859a69c39b69cd9af-9ae9c19a69cd9f09be-9ac9bf99f9959879a8 বিটকইন] {{Authority control}} [[শ্ৰেণী:মুদ্ৰা]] [[শ্ৰেণী:ডিজিটেল মুদ্ৰা]] qx7hobp1kzaiqn5rgx7ggkjfdx24qn7 0 59082 606456 606279 2026-05-15T12:28:07Z ~2026-29299-76 49880 606456 wikitext text/x-wiki {{Geobox | River |name = ভোগদৈ নদী |category_hide= 1 |native_name = |other_name = |other_name1 = |image = |image_size = |image_caption = |etymology = |country = {{flag|ভাৰত}} |country1 = |state = |state1 = |region = |region1 = |district = [[যোৰহাট জিলা|যোৰহাট]] |district1 = |city = |city1 = |landmark = |landmark1 = |landmark 2 = |length = |watershed = |discharge_location = |discharge = |discharge_max = |discharge_min = |discharge1_location = |discharge1 = |source_name = নগা পাহাৰ |source_location = |source_district = |source_region = |source_state = |source_country = |source_lat_d = |source_lat_m = |source_lat_s = |source_lat_NS = |source_long_d = |source_long_m = |source_long_s = |source_long_EW = |source_elevation = |source_length = |mouth_name = [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদ]] |mouth_location = |mouth_district = |mouth_region = |mouth_state = |mouth_country = |mouth_lat_d = |mouth_lat_m = |mouth_lat_s = |mouth_lat_NS = |mouth_long_d = |mouth_long_m = |mouth_long_s = |mouth_long_EW = |mouth_elevation = |tributary_left = |tributary_left1 = |tributary_right = |tributary_right1 = |free_name = |free_value = |map = |map_size = |map_caption = }} '''ভোগদৈ নদী''' ({{lang-en|Bhogdoi River}}) [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদ]]ৰ এখন দক্ষিণ বাহিনী উপনদী। নগা পাহাৰৰ পৰা উৎপত্তি হৈ ই [[যোৰহাট]] চহৰৰ মাজেদি প্ৰবাহিত হৈছে আৰু অন্য এখন নদীৰ সৈতে মিলিত হৈ নদীখনৰ নাম গেলাবিল হৈ যায় আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰত লগ লাগে। পূৰ্বতে ভোগদৈ নদী খনৰ নাম আছিল দিচৈ।<ref>{{Cite news|url=https://www.telegraphindia.com/states/north-east/meet-bhogdoi-river-of-jorhat-s-ancestors/cid/1527624|title=Meet Bhogdoi, river of Jorhat's ancestors|last=|first=|date=28 November 2015|work=[[The Telegraph (Calcutta)|The Telegraph India]] online|access-date=25 January 2019}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://shodhganga.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/5500/13/13_chapter%208.pdf|title=A CASE STUDY OF BHOGDOI RIVER BASIN|last=|first=|date=|website=[[Shodhganga|Shodhganga : a reservoir of Indian theses]]|archive-url=|archive-date=|access-date=25 January 2019}}</ref> ইয়াৰ পুৰণা সুঁতিটো বৰ্তমান মৰিদিচৈ নামেৰে জনাজাত। মৰিদিচৈ সুঁতিটো বৰ্তমান যোৰহাট জিলাৰ উত্তৰ-পশ্চিম দিশ হৈ গোলাঘাট জিলাৰ দেৰগাঁৱৰ উত্তৰ দিশৰ বাঁহগুৰি, টায়ুং, দানিচাপৰি মিচিং, গঁড়মৰা, [[লেঙেৰা চাপৰি]], [[চাৰহ মিচিং (English: Charoh Mising)]], চুমনীয়া, ওপৰ টেমেৰা (দেশৰ স্বাধীনতা আন্দোলনৰ শ্বহীদ কমলা মিৰিৰ জন্মস্থান)হৈ বোকাখাট মহকুমাৰ ৰঙাগড়া নামে ঠাইত গেলাবিলৰ লগত মিলিত হৈছে। এই [[মৰিদিচৈ]] সুঁতিটোৱে অতীতৰ [[দিচৈ নদী]]ৰ অস্তিত্ব আজিও বহন কৰি আছে। যোৱা কেইবছৰমানৰ পৰা ভোগদৈ নদীখন যথেষ্ট প্ৰদূষিত হৈ পৰিছে।<ref>{{Cite web|url=http://www.ijirset.com/upload/2017/august/53_13_Paper%20ID_IJ60808089_Final%20Manuscript_Sujayita.pdf|title=The Poisoned Waters: A Critical Study of River Pollution in the Middle Bhogdoi Basin|last=|first=|date=|website=|archive-url=|archive-date=|access-date=25 January 2019}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://indiageomorph.org/uploads/pdf/JoIG-v1-(2012)-p083-090_Nath--Bora---Depositional-activities-of-Lower-Bhogdoi-river.pdf|title=Depositional activities of Lower Bhogdoi river|last=|first=|date=|website=|archive-url=|archive-date=|access-date=25 January 2019}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} {{অসমৰ নদীসমূহ}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ নদী]] [[শ্ৰেণী:যোৰহাট জিলা]] [[শ্ৰেণী:পোখালি (অসম)]] [[শ্ৰেণী:ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদীৰ উপনৈ]] ig4xs5j51gc0xl9n88ggkyinromwj0f 0 59232 606508 547363 2026-05-15T16:52:01Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 606508 wikitext text/x-wiki {{অসমীয়াকৰণ}} '''বহুস্তৰীয় বিপণন''', যিটো ইংৰাজী ভাষাত {{Lang|en|'''multi-level marketing''' ('''MLM''')}}, '''পিৰামিড চেলিং''',<ref>{{cite book|last=Clegg|first=Brian|author-link=|title=The invisible customer: strategies for successive customer service down the wire|publisher=Kogan Page|year=2000|page=112|isbn=0-7494-3144-X}}</ref><ref>{{cite book|last=Higgs|first=Philip|author-link=|author২=Smith, Jane|title=Rethinking Our World|publisher=Juta Academic|year=2007|page=30|isbn=0-7021-7255-3}}</ref><ref name="Kitching Trevor">{{cite book|last=Kitching|first=Trevor|title=Purchasing scams and how to avoid them|publisher=Gower Publishing Company|year=2001|পাতা=4|isbn=0-566-08281-0}}</ref><ref>{{cite book|last=Mendelsohn|first=Martin|title=The guide to franchising|publisher=Cengage Learning Business Press|year=2004|page=36|isbn=1-84480-162-4}}</ref> '''নেটৱৰ্ক মাৰ্কেটিং''',<ref name="Kitching Trevor" /><ref name="Vandernat">{{Cite journal|last=Vander Nat|first=Peter J.|last2=Keep|first2=William W.|title=Marketing Fraud: An Approach for Differentiating Multilevel Marketing from Pyramid Schemes|journal=Journal of Public Policy & Marketing|volume=21|issue=1|pages=139–15|year=2002|doi=10.1509/jppm.21.1.139.17603}}</ref><ref>{{cite book|last=Mendelsohn|first=Martin|title=The guide to franchising|publisher=Cengage Learning Business Press|year=2004|page=36|isbn=1-84480-162-4}}</ref> আৰু '''ৰেফাৰেল মাৰ্কেটিং''' নামেও পৰিচিত, এখন পিৰামিড আকৃতিৰ [[বিপণন কৌশল|বিপণন কৌশল]] য'ত তাত্ত্বিকভাৱে লাভ আহে দুই ফালৰ পৰা: ক্ৰেতাৰ পৰা [[পোনপোটিয়া বিক্ৰয়|পোনে পোনে বিক্ৰয়]] আৰু বিক্ৰয় দলৰ সদস্য, ''ডাউন লাইন'' নামত খ্যাত, তেওঁলোকৰ বিক্ৰয়ৰ ভিত্তি কমিচন পায়।<ref name="DuBoff2004">{{cite book|author=DuBoff, Leonard D.|title=The Law (in Plain English) for Small Business|url=https://books.google.com/books?id=8PnUHaOQX5QC&pg=PA286|year=2004|publisher=Sphinx Pub.|isbn=978-1-57248-377-4|pages=285–286}}</ref> সাধাৰণত এমএলএম বিক্ৰয়কৰ্মীসকলে ভোক্তাসকলৰ লগত তেওঁলকৰ সম্পৰ্ক তথা [[মুখৰ কথা|ৱাৰ্ড অফ মাউথ]] বিপণনৰ ভিত্তিত পোনে ভোক্তাসকলৰ ওচৰত দ্ৰব্য বা সেৱা পঠাই দি থাকে<ref name="Vandernat" /> [[আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ ফেডাৰেল ট্ৰেড কমিচন|আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ ফেডাৰেল ট্ৰেড কমিচন]] (এফটিচি) অনুসৰি কিছু এমএলএম কোম্পানি ইতিমধ্যে বিদ্যমান আইনক সংকীৰ্ণ কৰি আৰু সংগঠনৰ সদস্যসকলৰ শোষণ কৰি অবৈধ পিৰামিড পদ্ধতি গঠন কৰিছে।<ref>{{cite web|title=The Bottom Line About Multilevel Marketing Plans and Pyramid Schemes|publisher=FTC|url=http://business.ftc.gov/sites/default/files/pdf/inv08-bottom-line-about-multi-level-marketing-plans.pdf|access-date=১৫ ফেব্ৰুৱাৰী ২০১৭|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120508042320/http://business.ftc.gov/sites/default/files/pdf/inv08-bottom-line-about-multi-level-marketing-plans.pdf|archivedate=৮ মে ২০১২|dead-url=yes}}</ref><ref>{{cite web|title=Multilevel Marketing|publisher=FTC|url=http://www.consumer.ftc.gov/articles/0065-multilevel-marketing|access-date=2020-04-22|archivedate=2014-04-03|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140403135459/http://www.consumer.ftc.gov/articles/0065-multilevel-marketing|deadurl=yes}}}}</ref><ref>{{cite web|title=Multilevel Marketing|publisher=FTC, Bureau of Consumer Protection|url=http://www.business.ftc.gov/documents/inv08-bottom-line-about-multi-level-marketing-plans|access-date=2020-04-22|archivedate=2014-03-26|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140326221105/http://business.ftc.gov/documents/inv08-bottom-line-about-multi-level-marketing-plans|deadurl=yes}}</ref> বহুস্তৰীয় বিপণন পিৰামিড পদ্ধতিৰ এটা ধৰণ হিচাপে অভিহিত কৰি কিছু চীনৰ সমভূমি সহ কিছু অধিক্ষেত্ৰত অবৈধ ঘোষণা কৰা হৈছে।<ref name="china-briefing">{{cite news|last1=O'Regan|first1=Stephen|title=Multi-Level Marketing: China Isn't Buying It|url=http://www.china-briefing.com/news/2015/07/16/multi-level-marketing-china-isnt-buying.html|work=China Briefing|এজেঞ্চি=Dezan Shira & Associates|date=July 16, 2015|access-date=১৭ ফেব্ৰুৱাৰী ২০১৭}}</ref><ref name="china-MLM-law">{{cite web|title=MLM law of China 'Prohibition of Chuanxiao'|url=http://www.gov.cn/zwgk/2005-09/03/content_28808.htm|date=2005-09-03|work=gov.cn}}}}</ref> যিসকল অধিক্ষেত্ৰত এমএলএমক এতিয়াও অবৈধ ঘোষণা কৰা হোৱা নাই, সেইবিলাক ঠাইত অবৈধ পিৰামিড পদ্ধতিৰ ব্যৱসায় নিজৰ এমএলএম ব্যৱসায় হিচাপে উপস্থাপন কৰিছে।<ref name="FTCstatement">{{cite web|title=Pyramid Schemes|url=https://www.ftc.gov/public-statements/1998/05/pyramid-schemes|publisher=FTC|date=May 13, 1998|access-date=June 24, 2009|author=Debra A. Valentine}}}}</ref> কিছু উৎস এমএলএমক পিৰামিড পদ্ধতিৰ বলত সংজ্ঞায়িত কৰি, আনকি তেওঁলোক এই ব্যৱসায়ক আইনৰ দৃষ্টিত অবৈধ বুলি উল্লেখ নকৰে।<ref name="skepdic">{{cite book|last=Carroll|first=Robert Todd|title=The Skeptic's Dictionary: A Collection of Strange Beliefs, Amusing Deceptions, and Dangerous Delusions|url=http://www.skepdic.com/mlm.html|publisher=[[জন উইলি এণ্ড চন্স]]|year=2003|pages=235–36|author-link=Robert Todd Carroll|isbn=0-471-27242-6}}</ref><ref name="Coenen">{{cite book|last=Coenen|first=Tracy|title=Expert Fraud Investigation: A Step-by-Step Guide|publisher=Wiley|year=2009|page=168|isbn=0-470-38796-3}}</ref><ref name="Salinger">{{cite book|last=Salinger (Editor)|first=Lawrence M.|title=Encyclopedia of White-Collar & Corporate Crime|publisher=Sage Publishing|year=2005|volume=2|page=880|isbn=0-7619-3004-3|url=https://books.google.com/books?id=0f7yTNb_V3QC&lpg=PP1&dq=isbn%3A0761930043&pg=PA880#v=onepage&q&f=false|access-date=13 June 2016}}</ref> যদিও আইনগত স্বাতন্ত্ৰ অলপ দৃশ্যমান, এমএলএম ব্যৱসায় তথা অবৈধ পিৰামিডক স্কিম কিছু ঠাইৰ স্বতন্ত্ৰ, যেনে এমএলএম দ্ৰব্য বিক্ৰয়ৰ উপৰ নিৰ্ভৰশীল। যিকেই নহওক, এমএলএম বিক্ৰয়কৰ্মীসকলে এই মডেলৰ বিক্ৰয় ধৰণৰ পৰা তেনে মুনাফা অৰ্জন কৰিব নোৱাৰে বৰং এমএলএল কৰ্পোৰেচনসমূহ এই বিক্ৰয়কৰ্মীসকলৰ বিক্ৰয়ৰ পৰা তেওঁলোকৰ কৰ্পোৰেচন তথা শেয়াৰহল্ডাৰসকলৰ বাবে মাল্টি মিলিয়ন ডলাৰ মুনাফা কৰে। এমএলএম বিক্ৰয়কৰ্মীসকলৰ মুনাফা কেৱলমাত্ৰ আৰ্জিত হয় নতুন বিক্ৰয়কৰ্মী নিয়োগ কৰিব পাৰিলে আৰু এনেকৈ প্ৰথম চাইকেলত নিয়োগপ্ৰাপ্তসকলে দ্বিতীয় চাইকেলৰ বিক্ৰয়কসকলৰ মুনাফা বৃদ্ধি কৰে আৰু এনেকৈ উপৰৰ চাইকেলসমূহ মুনাফা অৰ্জন কৰে। এমএলএম বিক্ৰয়কৰ্মীসকলে এমএলএম ব্যৱসায়ৰ কৰ্মচাৰী নহয়, ফলত তেওঁলোক কোনো প্ৰকাৰ বেতন/মজুৰি নাপায় আৰু তেওঁলকক বিনিয়োগকৃত অৰ্থ তথা শ্ৰমৰ বিনিময়ত কোনো প্ৰত্যৰ্পণ নাপায়। তেওঁলকৰ মুনাফা অৰ্জিত হয় এমএলএম ব্যৱসায়ৰ গঠন অনুযায়ী। ফলত যিহেতু যিসকল প্ৰতিষ্ঠানৰ কৰ্মচাৰী নহয় তেওঁলক কৰ্মসংস্থান আইনৰ বিধান অনুযায়ী তেওঁলকৰ অধিকাৰ সংৰক্ষিত নহয়। বৰং তেওঁলকৰ এমএলএম ব্যৱসায়ত "স্বাধীন ঠিকাদাৰ" বা "ব্যৱসায়ৰ মালিক" হিচাপে উপস্থাপন কৰা হয়। যিকেই নহওক, বিক্ৰয়কৰ্মীসকলে প্ৰচলিত আইন অনুযায়ী এই ব্যৱসায়ৰ মালিক নহয় কাৰণ তেওঁলক কোনো প্ৰকাৰ স্পৰ্শনীয় সম্পদ বা অস্পৰ্শনীয় সুনামৰ অধিকাৰী নহয়, যি তেওঁলক ক্ৰয় বা বিক্ৰয় কৰিব পাৰিব। যিবিলাক কোম্পানি বেতন ভাতাৰ ক্ষেত্ৰত এমএলএম মডেল ব্যৱহাৰ কৰে তেওঁলকৰ প্ৰায়বোৰ সমালোচনা তথা আইনি সমস্যা পুহিব লগা হয়। বেছিভাগ ক্ষেত্ৰত সমালোচনাৰ বিষয়বস্তু হ'ল অবৈধ পিৰামিড স্কিমৰ লগত তুলনা, অবৈধ মূল নিৰ্ধাৰণ, উচ্চ বজাৰ প্ৰৱেশ মূল্য, প্ৰকৃত বিক্ৰয়তকৈ অধিক বিক্ৰয়কৰ্মী নিয়োগ, প্ৰয়োজন নথকা সত্ত্বেও কোম্পানি দ্ৰব্য ক্ৰয় তথা ব্যৱহাৰৰ বাবে খৰখেদা কৰা, বিক্ৰয় তথা নিয়োগৰ লক্ষ্য পূৰণ কৰিব যাওঁতে ব্যক্তিগত সম্পৰ্ক নষ্ট কৰা, জটিল তথা অতিৰঞ্জিত বেতন স্কিম, কোম্পানি তথা শীৰ্ষস্থানীয় বণ্টনকাৰীসকলৰ প্ৰশিক্ষণ তথা অন্যান্য সৰঞ্জামাদিৰ পৰা অৰ্থ উপাৰ্জন, আৰু দলৰ সদস্যসকলৰ উৎসাহ তথা অনুৰক্তি বৃদ্ধিৰ বাবে গৃহীত কাল্ট পদ্ধতি।<ref name="skepdic" /><ref name="vandruff">{{cite web|url=http://www.vandruff.com/mlm.html|title=What's Wrong With Multi-Level Marketing?|publisher=Vandruff.com|access-date=১৭ ফেব্ৰুৱাৰী ২০১৭}}</ref> == প্ৰত্যক্ষ বিক্ৰয় তথা নেটৱৰ্ক বিপণন == লেখক [[ডমিনিক জাৰ্দেল]] নেটৱৰ্ক মাৰ্কেটিং তথা মাল্টি লেভেল মাৰ্কেটিংক সমাৰ্থক তথা [[প্ৰত্যক্ষ বিক্ৰয়]]-ৰ এটা কৌশল বুলি উল্লেখ কৰিছে।<ref name="Xardel">{{cite book|last=Xardel|first=Dominique|author-link=Dominique Xardel|title=The Direct Selling Revolution. Understanding the Growth of the Amway Corporation|publisher=[[Blackwell Publishing]]|year=1993|isbn=978-0-631-19229-9|pages=1–4}}</ref> মাল্টি লেভেল মাৰ্কেটিং বুজাবলৈ ব্যৱহৃত অন্য শব্দসমূহ হ'ল ''ৱাৰ্ড অফ মাউথ মাৰ্কেটিং'', ''ইণ্টাৰেক্টিভ ডিষ্ট্ৰিবিউচন'', তথা [[সম্পৰ্কযুক্ত বিপণন]]। সমালোচসকলে কয় ভিন্ন শব্দ তথা [[পুনৰাবৃত্তিমূলক শব্দ]]সমূহৰ ব্যৱহাৰ মূলত মাল্টি লেভেল মাৰ্কেটিং-ৰ অবৈধ [[পনজি স্কিম]], [[চেইন লেটাৰ]] তথা ভোক্তা প্ৰতাৰণামূলক কুৎসাৰ পৰা বাচিবৰ বাবে ব্যৱহৃত হয়।<ref name="NewPros">{{cite book|title=The New Professionals|author১=Charles W. King|author২=James W. Robinson|publisher=Prima Publishing|year=2000|পাতা=80|আইএসবিএন=0-7615-1966-1}}</ref> কিছু কিতাপত মাল্টি লেভেল মাৰ্কেটিংক প্ৰত্যক্ষ বিক্ৰয় নকৈ প্ৰত্যক্ষ বিক্ৰয় এটা ৰূপ হিচাপে শ্ৰেণীবিভাগ কৰে।<ref name="for Dummies">{{cite book|last1=Edwards|first1=Paul|last2=Edwards|first2=Sarah|last3=Economy|first3=Peter|year=2009|title=Home-Based Business for Dummies|সংস্কৰণ=3rd|publisher=Wiley|isbn=978-0-470-53805-0|pages=38–39}}</ref><ref>{{Cite journal|journal=Life|date=February 27, 1970|title='Person to person' sales plans... "dream" opportunity or business nightmare? [Amway Ad]|volume=68|issue=7|pages=51|url=https://books.google.com/books?id=6lAEAAAAMBAJ&pg=PA51}}</ref><ref>{{Cite journal|author=Brown Caryne|journal=Black Enterprise|date=Dec 1992|title=Door-to-door Selling Grows Up|volume=23|issue=5|pages=76}}</ref> == ইতিহাস == মাল্টি লেভেল মাৰ্কেটিং-ৰ উৎপত্তি লৈ মতাবিদ আছে। কিন্তু মাল্টি লেভেল মাৰ্কেটিং পদ্ধতিত ব্যৱসায় ১৯২০-ৰ দশকৰ পৰা হৈ আহিছে।<ref>{{Cite journal|last=Pareja|first=Sergio|title=Sales Gone Wild: Will the FTC's Business Opportunity Rule Put an End to Pyramid Marketing Schemes?|journal=McGeorge Law Review|volume=39|issue=83|year=2008}}</ref> ১৯৩০-ৰ দশকত কেলিফোৰ্নিয়া ভিটামিন কোম্পানি,<ref>{{Cite journal|last=Attri|first=Rekha|title=A Study of Consumer Perceptions of the Products Sold Through Multilevel Marketing|journal=Management Research Journal|publisher=Prabandhan & Taqniki|volume=39|issue=83|pages=97–103|year=2011}}</ref> (পৰবৰ্তীত [[নিউট্ৰিলাইট]] নামকৰণ কৰা হয়) বা কেলিফোৰ্নিয়া পাৰফিউম কোম্পানি (১৯৩৯ চনত নাম পৰিবৰ্তন কৰি "[[এভন প্ৰ'ডাক্টচ]]" ৰখা হয়), যিটো এতিয়াও প্ৰথম শাৰীৰ মাল্টি লেভেল কোম্পানি, এই ধৰণৰ ব্যৱসায় আৰম্ভ কৰে বুলি ধাৰণা কৰা হয়।<ref>{{cite web|url=http://www.network-experience.net/en/multi-level-marketing/mlm-history.php|title=MLM History|publisher=network-experience.net|date=January 24, 2014|access-date=৩ ফেব্ৰুৱাৰী ২০১৭|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140129023946/http://www.network-experience.net/en/multi-level-marketing/mlm-history.php|archivedate=জানুৱাৰী ২৯, ২০১৪|dead-url=yes}}</ref> == প্ৰতিষ্ঠা == [[চিত্ৰ:Multi-level_marketing_tree_diagram.png|right|thumb|250x250px|এমএলএমৰ [[বাইনাৰি ট্ৰি]] গঠন। নীল চিহ্নিত ব্যক্তিসকলে ৰঙা চিহ্নিত ব্যক্তিসকলৰ বিক্ৰয়ৰ পৰা কমিচন পাব। ]] স্বাধীন অবৈতনিক ব্যক্তিবৰ্গ, বণ্টনকাৰী (''সহযোগী'', ''স্বাধীন ব্যৱসায়ৰ মালিক'', ''স্বাধীন প্ৰতিনিধি'' নামেও পৰিচিত), কোম্পানিৰ দ্ৰব্য বা সেৱা বিতৰণৰ দায়িত্বত থাক। তেওঁলকক ক্ৰেতাৰ পৰা বিক্ৰয় লাভৰ অংশৰ লগতে কমিচন প্ৰদান কৰা হয়, কিন্তু ডাউনলাইনসকলে এই লাভৰ অংশ বা কমিচন নাপায়। মাল্টি লেভেল মাৰ্কেটিং বেতন পৰিকল্পনা অনুযায়ী বণ্টনকাৰীসকলে তেওঁলকৰ নিজ আৰু তেওঁলকৰ ডাউনলাইনৰ বিক্ৰয় প্ৰচেষ্টাৰ ফলত বিক্ৰীত দ্ৰব্যৰ উপৰ লভ্যাংশ তথা কমিচন পায়। স্বাধীন বণ্টনকাৰীগণ তেওঁলকৰ নিজস্ব কৰ্মঠ ভোক্তা নেটৱৰ্ক গঢ়ি তুলে, যিসকল পোনপোটিয়াকৈ কোম্পানিৰ পৰা দ্ৰব্য বা সেৱা ক্ৰয় কৰে; অথবা তেওঁলক তেওঁলকৰ ডাউনলাইনসকলৰ মাধ্যমত ভোক্তা নেটৱৰ্ক তৈয়াৰ কৰি কোম্পানিৰ বিস্তাৰ তথা প্ৰসাৰ কৰে। এই চক্ৰৰ সম্বিলিত কৰ্মীসকলে মিলি বিক্ৰয় বাহিনী গঢ়ি তুলে যাক বিক্ৰয়কৰ্মীসকলক ''ডাউনলাইন''ও বুলি কোৱা হয়। ডাউনলাইন হ'ল এমএলএমৰ বেতনৰ একাধিক স্তৰ গঠনৰ পিৰামিড।<ref name="Xardel" /> ধৰা হ'ল, নীল চিহ্নিত ব্যক্তি পাঁচজনক তেওঁলকৰ কামত নিয়োগ দিছে, আৰু সেই পাঁচজন তেওঁৰ নিজস্ব পাঁচজন বিক্ৰয়কৰ্মী। ফলত তেওঁৰ লত যিমান জন যুক্ত হব সকলোৱে নীল চিহ্নিত ব্যক্তিৰ ''ডাউনলাইন'' আৰু তাত্ত্বিকভাৱে ১৪টা চক্ৰত এজন ব্যক্তিৰ সৰ্বোচ্চ (৫^''১৪'' = ৬.১ বিলিয়ন ব্যক্তি) ডাউনলাইন হব পাৰিব। বণ্টনকাৰীগণ [[পাইকাৰী]] দামত কোম্পানিৰ পৰা দ্ৰব্য বা সামগ্ৰী ক্ৰয় কৰি খুচৰা মাধ্যমত বিক্ৰয় কৰি লাভ কৰিব পাৰে। === পিৰামিড গঠন === এমএলএম ব্যৱসায় যুক্তি প্ৰদৰ্শন কৰে যে সকলো ব্যৱসায়ত পিৰামিডীয় গঠন বিদ্যমান। সকলো ধৰণৰ ব্যৱসায়ত আটাইতকৈ ওপৰত এজন প্ৰধান নিৰ্বাহী কৰ্মকৰ্তা, তাৰ তলত ব্যৱস্থাপনা পৰ্ষদ তথা তাৰ তলত বিভিন্ন শ্ৰেণীৰ কৰ্মচাৰী নিযুক্ত থাকে। বিভিন্ন সংস্থাৰ এই পিৰামিড গঠনপ্ৰণালীৰ পৰা এমএলএম ব্যৱসায়ও যুক্তি দাঙি তেওঁলকেও এই গঠনপ্ৰণালীৰ বাহিৰত নহয় আৰু এমএলএমৰ গঠনক বৈধ ব্যৱসায়িক গঠন নকৈ পিৰামিড পদ্ধতিৰ এটা ধৰণ বুলি কোৱা অযুক্তিক। যিকেই নহওক, এমএলএমৰ পিৰামিড আকৃতি ''পিৰামিড গঠন'' নহয়, বৰং সেয়া এমএলএমৰ আয়ৰ উৎসৰ পিৰামিড গঠন যিটো নিজেই অবৈতনিক ব্যক্তিসকলৰ (অবৈতনিক আৰু কৰ্মচাৰী নহয়) বিক্ৰয়ৰ পৰা আহে। এই কাৰণত এমএলএমক সাধাৰণ পিৰামিড পদ্ধতিৰ পৰা ভিন্ন বুলি ধৰা হয়, আনকি যিবিলাক ঠাইত আইনৰ মাধ্যমত সেয়া বিভাজিত কৰা হোৱা নাই। সাধাৰণ ব্যৱসায়ত পিৰামিড আকৃতি ব্যৱসায়ৰ আয়ৰ পিৰামিড গঠন নহয়, বৰং সেয়া সেই সংস্থাৰ মানৱ সম্পদৰ (বৈতনিক কৰ্মচাৰীসকলৰ) পিৰামিড গঠন। ব্যৱসায়ৰ ৰাজস্ব তথা আয় আহে স্বাধীন ক্ৰেতাসকলৰ পৰা, ব্যৱসায়ত অবৈতনিকভাৱে যুক্ত ব্যক্তিসকলৰ পৰা নহয়। == আয় == নিৰ্দিষ্ট এমএলএম ব্যৱসায় বা সৰ্বোপৰি এমএলএম ব্যৱসায়ৰ আয় সম্পৰ্কত কেইবাটাও সূত্ৰ বিভিন্ন তথ্য প্ৰকাশ কৰিছে: * ''[[দি টাইমচ]]'': "চৰকাৰী তদন্তত প্ৰকাশিত হৈছে [[যুক্তৰাজ্য]]ত দশটা বিক্ৰয়যোগ্য দ্ৰব্যৰ কমপক্ষে এটা বিক্ৰয় কৰি [[এমৱে]]ৰ প্ৰতিনিধিসকলৰ মাত্ৰ ১০% আয় কৰিব পাৰিছে। "<ref>{{cite news|last=Brown|first=David|title=Marketing group merely 'selling a dream'|work=The Times|date=November 27, 2007|url=http://business.timesonline.co.uk/tol/business/industry_sectors/media/article2951266.ece|access-date=৬ ফেব্ৰুৱাৰী ২০১৭|archivedate=February 29, 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120229054329/http://www.timesplus.co.uk/tto/news/?login=false|deadurl=yes}}</ref> * এৰিক শেইবেলাৰ, "এমেৰাল্ড" তথা এমৱেৰ উচ্চ পদস্থ কৰ্মকৰ্তা: "[[যুক্তৰাজ্য]]ৰ বিচাৰপতি নৰিচ ২০০৮ চনত এক গৱেষণাৰ ফলাফলত কয় ৩৩,০০০ স্বাধীন ব্যৱসায় মালিকসকলৰ মাজত মাত্ৰ ৯০ জন যথেষ্ট পৰিমাণ আয় কৰিব পাৰিছে যিটো দ্বাৰা তেওঁলোক তেওঁলকৰ ব্যৱসায়ৰ ব্যয় বহন কৰিব পাৰিছে। ৯৯.৭ ভাগ বিনিয়োগকাৰী এতিয়াও লোকচানত আছে। "<ref>{{cite news|last=Berkowitz|first=Bill|title=Republican Benefactor Launches Comeback|publisher=Inter press service|date=January 28, 2009|url=http://ipsnews.net/wap/news.asp?idnews=45588|access-date=৬ ফেব্ৰুৱাৰী ২০১৭|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100912062722/http://ipsnews.net/wap/news.asp?idnews=45588|archivedate=১২ ছেপ্টেম্বৰ ২০১০|dead-url=yes (in reference to BERR vs Amway (Case No:2651, 2652 and 2653 of 2007) in point of objectionability"c")}}</ref> * ''[[নিউজউইক]]'': [[মোনাভায়]]ৰ ২০০৭ চনৰ আয় বিৱৰণ অনুযায়ী "১ শতাংশৰ কম কমিচন পোৱাৰ যোগ্যতা লাভ কৰে আৰু তেওঁলোকৰ মাজত মাত্ৰ ১০ শতাংশ এক সপ্তাহত $১০০ ত কৈ বেছি আয় কৰিব পাৰে। "<ref>{{cite web|title=A Drink's Purple Reign|author=Tony Dokoupil|work=[[নিউজউইক]]|date=August 2, 2008|url=http://www.newsweek.com/id/150499/page/1|access-date=৬ ফেব্ৰুৱাৰী ২০১৭|archiveurl=https://www.webcitation.org/69poZrMWG?url=http://www.thedailybeast.com/newsweek/2008/08/01/a-drink-s-purple-reign.html|archivedate=১১ আগষ্ট ২০১২|dead-url=yes}}</ref> * বিজনেচ ষ্টুডেণ্টচ‌ ফোকাচ অন ইথিকচ্‌: "[[আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ]]ত এমএলএমৰ পৰা ৯০% ৰ বাৰ্ষিক গড় আয় $৫,০০০ তকৈ বাছি নহয়, যিটো স্বাভাৱিক জীৱন ধাৰণতকৈ বহু কম (সান লিয়ান লাইফ উইকলি ১৯৯৮)"<ref>{{cite book|last1=Ryan (Editor)|first1=Leo|first2=Gasparski (Editor)|last2=Wojciech|first3=Enderle (Editor)|last3=Georges|title=Business Students Focus on Ethics (Praxiology): The international Annual of Practical Philosophy and Methodology Volume 8|publisher=[[Transaction Publishers]]|year=2000|অৱস্থান=New Jersey|page=75|isbn=0-7658-0037-3}}</ref> * ''[[ইউএচএ টুডে]]''ত কেইবাটাও প্ৰবন্ধ প্ৰকাশিত হৈছে: :* "যিহেতু আয়ৰ সম্ভাব্যতা কোম্পানি তথা বক্ৰয় যোগ্যতাৰ উপৰ নিৰ্ভৰ কৰে, [[ডিৰেক্ট চেলিং এচ'চিয়েচন]]-ৰ নিচিনা পোনপোটীয়া বিক্ৰয়ৰ পৰা বাৰ্ষিক মধ্যক আয় হব পাৰে $২,৪০০। "<ref>{{cite news|last=Peterecca|first=Laura|title=What kind of business do you want to start?|সংবাদপত্ৰ=USA Today|pages=4B|date=September 14, 2009|url=http://www.usatoday.com/printedition/money/20090914/smallbizweek114_st.art.htm|access-date=৬ ফেব্ৰুৱাৰী ২০১৭}}</ref> :* ২০১০ চনৰ ১৫ অক্টোবৰৰ এটা প্ৰবন্ধত কোৱা হৈছে যে, এমএলএম প্ৰতিষ্ঠান ফৰচুনৰ নথিপত্ৰৰ পৰা জনা যায় ৩০ শতাংশ প্ৰতিনিধি কোনো প্ৰকাৰ আয় কৰিব পৰা নাই আৰু ৭০ শতাংশৰ ৫৪ শতাংশ মাহত মাত্ৰ $৯৩ আয় কৰিব পাৰিছে। প্ৰবন্ধত আৰু কোৱা হৈছে ফৰচুন টেক্সাচ, কেণ্টাকি, নৰ্থ ডাকোটা তথা নৰ্থ কেৰোলিনাৰ এটৰ্নি জেনাৰেলৰ তদন্তৰ অধিনত আছে আৰু মিচৌৰী, চাউথ কেৰোলিনা, ইলিনয়চ্, তথা ফ্লোৰিডাত এই কোম্পানিৰ বিৰুদ্ধত অভিযোগৰ তদন্ত চলি আছে।<ref>{{cite news|last=O'Donnell|first=Jayne|title=Fortune Hi-Tech: American dream or pyramid scheme?|সংবাদপত্ৰ=USA Today|pages=6B|date=October 15, 2010|url=http://www.usatoday.com/money/companies/2010-10-15-multilevelmarketing14_CV_N.htm|access-date=৬ ফেব্ৰুৱাৰী ২০১৭}}</ref> :* ২০১১ চনৰ ১০ ফেব্ৰুৱাৰীত এখন প্ৰবন্ধত কোৱা হয় যে, "যদি অসম্ভব নহয়, বেছিভাগ মানুহৰ বাবে ভোক্তাৰ পৰা প্ৰত্যক্ষ দ্ৰব্য বিক্ৰয় কৰি আয় কৰা কষ্টসাধ্য। নিয়োগকাৰীসকলে কেৱল বিশাল পৰিমাণ অৰ্থ আয়ৰ কথাকে কয়। "<ref name="usatjod">{{cite news|last=O'Donnell|first=Jayne|title=Multilevel marketing or 'pyramid?' Sales people find it hard to earn much|সংবাদপত্ৰ=USA Today|date=February 10, 2011|url=http://www.usatoday.com/money/industries/retail/2011-02-07-multilevelmarketing03_CV_N.htm|access-date=৬ ফেব্ৰুৱাৰী ২০১৭}}</ref> :* "ৰোলেণ্ড হুইটচেল, এজন প্ৰাক্তন ব্যৱসায় বিষয়ৰ অধ্যাপক যিয়ে মাল্টি লেভেল মাৰ্কেটিংয়ৰ অসুবিধা লৈ ৪০ year ধৰি গৱেষণা তথা শিক্ষকতা কৰিছে": "ঘণ্টাত $১.৫০ আয় কৰে এনে মানুহ বিচাৰি পোৱা কঠিন, মূল দ্ৰব্য হ'ল সুযোগ। আটাইতকৈ ডাঙৰ প্ৰেৰণা হ'ল মিচা প্ৰতিশ্ৰুতি। "<ref name="usatjod" /> == আইনগত বৈধতা == === আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ === এমএলএম ব্যৱসায় আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ ৫০খন ৰাজ্যত পৰিচালিত হয়। এই ব্যৱসায়সমূহ ''এফিলিয়েট মাৰ্কেটিং'' বা ''হোম-বেজড বিজনেচ ফ্ৰাঞ্চাইজিং'' নামত পৰিচালিত হয়। যাৰ মাজত কিছু পিৰামিড পদ্ধতিৰ ব্যৱসায় নিজস্ব আইনগতভাৱে বৈধ বুলি দাবী কৰে।<ref name="FTCstatement" /> কিছু সূত্ৰত কোৱা হয় বৈধতা থাকিলেও সকলো এমএলএম পিৰামিড পদ্ধতিৰ ব্যৱসায়।<ref name="skepdic" /> [[আমেৰিকা যুক্তৰাষ্টৰ ফেডাৰেল ট্ৰেড কমিচন]] (এফটিচি) অনুসাৰি: "মাল্টি লেভেল মাৰ্কেটিংৰ পৰিকল্পনা হ'ল নতুন বণ্টনকাৰী নিয়োগৰ বাবে কমিচন প্ৰদান কৰা। এইবোৰ প্ৰকৃতপক্ষত অবৈধ পিৰামিড পদ্ধতি। পিৰামিড পদ্ধতি বিপদজনক। কাৰণ নতুন বণ্টনকাৰী নিয়োগৰ বাবে কমিচন প্ৰদানৰ পৰিকল্পনা বিফলত যাব যেতিয়া নতুন বণ্টনকাৰী নিয়োগ কৰা নাযাব। ইয়াৰ উপৰিও এই পৰিকল্পনা বিফলত যাব কাৰণ উপৰৰ শাৰীৰ কেইবাজনৰ বাহিৰে বাকী সকলোকে খালি হাতত উভতিব লাগিব। "<ref>{{cite web|title=FTC Consumer Alert; Lotions and Potions: The Bottom Line About Multilevel Marketing Plans|url=http://www.ftc.gov/bcp/edu/pubs/consumer/alerts/alt057.shtm|publisher=FTC|date=January 2000|access-date=১২ ফেব্ৰুৱাৰী ২০১৭|archivedate=2009-01-18|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090118151624/http://ftc.gov/bcp/edu/pubs/consumer/alerts/alt057.shtm|deadurl=yes}}</ref> ২০০৪ চনত ডিৰেক্ট চেলিং এচ'চিয়েচন ষ্টাফ এডভাইজৰি পত্ৰত এফটিচি কয়:<blockquote>সাম্প্ৰতিক কেই yearত ভাল কিছু ব্যক্তিগত বা অভ্যন্তৰীণ ভোগৰ বিষয় উঠি আহিছে। আনকি, মাল্টি লেভেল ব্যৱসায়ত অভ্যন্তৰীণ ভোগৰ পৰিমাণ এইটো নিশ্চিত নকৰি যি এফটিচি পিৰামিড পদ্ধতিৰ এই পৰিকল্পনাক গ্ৰহণ কৰিব নে নাই। এফটিচিৰ বাবে গুৰুত্বপূৰ্ণ বিষয় হ'ল সকলো অংশগ্ৰহণকাৰীসকলৰ কমিচন প্ৰদানৰ বাবে যি আয়ৰ প্ৰয়োজন সেয়া কি দ্ৰব্য বা সামগ্ৰী বিক্ৰয়ৰ পৰা আহিছে নেকি সেই বিক্ৰয় আৰম্ভ অৰ্থ উপাৰ্জনৰ বাবে দ্ৰব্য বা সামগ্ৰী স্বত্ব হস্তান্তৰ।<ref name="ftcadvisory2004">{{Cite journal|author=Kohm, James A.|title=RE: Staff Advisory Opinion - Pyramid Scheme Analysis|publisher=Federal Trade Commission|date=January 14, 2004|url=http://www.mlmwatchdog.com/files/FTC_Letter.pdf|বিন্যাস=reprint|access-date=April 22, 2020|archivedate=July 3, 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170703094557/http://www.mlmwatchdog.com/files/FTC_Letter.pdf|deadurl=yes}}</ref></blockquote>ফেডাৰেল ট্ৰেড কমিচন সাৱধান কৰি দি কয়, "সকলো মাল্টি লেভেল মাৰ্কেটিং পৰিকল্পনা বৈধ নহয়। কিছু পিৰামিড পদ্ধতিৰ। গতিকে এনে কোনো ব্যৱসায়ত যোগদান দিয়া উচিত নহয় য'ত অৰ্থ প্ৰকৃত ভোক্তাৰ ওচৰত দ্ৰব্য বিক্ৰয়ৰ পৰা নহয় আহে বণ্টনকাৰী নিয়োগৰ পৰা। "<ref name="The Bottom Line About Multilevel Marketing">[http://www.ftc.gov/bcp/edu/pubs/consumer/invest/inv08.shtm Facts for Consumers; The Bottom Line About Multilevel Marketing Plans and Pyramid Schemes] Federal Trade Commission}}</ref> ==== সমালোচনা ==== ফেডাৰেল ট্ৰেড কমিচনৰ ১৯৭৯ চনৰ ''[[ইন ৰে এমৱে কৰ্পোৰেচন]]'' অনুচ্ছেদ অনুযায়ী [[যুক্তৰাষ্ট্ৰ]]ত মাল্টি লেভেল মাৰ্কেটিং অবৈধ নহয়।<ref name="inreAmway">{{cite web|title=In re Amway Corp. vol=93|work=F.T.C.|date=1979|url=http://www.ftc.gov/os/decisions/docs/vol93/FTC_VOLUME_DECISION_93_(JANUARY_-_JUNE_1979)PAGES_618-738.pdf|access-date=১২ ফেব্ৰুৱাৰী ২০১৭|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090320121545/http://www.ftc.gov/os/decisions/docs/vol93/FTC_VOLUME_DECISION_93_(JANUARY_-_JUNE_1979)PAGES_618-738.pdf|archivedate=২০ মাৰ্চ ২০০৯|dead-url=yes}}</ref> কিন্তু, [[এমৱে]]ৰ বিৰুদ্ধত অবৈধ মূল্য নিৰ্ধাৰণৰ বাবে আৰু অতিৰিক্ত আয়ৰ বাবে অভিযোগ অনা হয়।<ref>{{cite news|author=Richard Eisenberg|publisher=CNN|date=June 1, 1987|title=The Mess Called Multi-Level Marketing With celebrities etting the bait, hundreds of pyramid-style sales companies are raking in millions, often taking in the gullible|url=http://money.cnn.com/magazines/moneymag/moneymag_archive/1987/06/01/83883/index.htm|access-date=April 22, 2020|archivedate=April 27, 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140427121305/http://money.cnn.com/magazines/moneymag/moneymag_archive/1987/06/01/83883/index.htm|deadurl=yes}}</ref> এফটিচি কয় যে, দ্ৰব্য বিক্ৰয়তকৈ নিয়োগকাৰীসকলক ইনচেণ্টিভৰ পৰা বেছি আয় কৰা বহুসমতাবিশিষ্ট বিপণন প্ৰতিষ্ঠানসমূহৰ খবৰ ৰাখিব লাগিব। এফটিচি সতৰ্ক কৰি দি কয় যে, নতুন সদস্য নিয়োগৰ মাধ্যমত কমিচন পোৱাৰ ৰীতি বহু ৰাজ্যত "পিৰামিডিং" হিচাপে পৰিচিত আৰু আইন বহিৰ্ভূত।<ref name="FTC">{{cite web|title=Multilevel Marketing Plans|publisher=FTC Consumer Alert|url=http://www.ftc.gov/bcp/edu/pubs/consumer/invest/inv12.shtm|date=November 1996|access-date=১৫ ফেব্ৰুৱাৰী ২০১৭|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080509201318/http://www.ftc.gov/bcp/edu/pubs/consumer/invest/inv12.shtm|archivedate=৯ মে ২০০৮|dead-url=yes}}</ref> ২০০৬ চনৰ এপ্ৰিলত এফটিচি এটা নতুন ব্যৱসায়িক নিয়মৰ প্ৰস্তাৱ দিয়ে য'ত এমএলএম সহ সকলো ব্যৱসায়ৰ বিক্ৰেতাসকলক তেওঁলকৰ সম্ভাব্য ক্ৰেতা/অংশগ্ৰহণকাৰীসকলক্ৰ তথ্য দিবলৈ কোৱা হয় যাতে সাৰ্বিক তথ্যৰ উপৰ ভিত্তি কৰি গড় আৰ্থিক সম্ভাব্যতা পৰীক্ষা কৰি নতুন ব্যৱসায় গঠন কৰা যায় বা নতুন ব্যৱসায়ত যোগ দিব পৰা যায়। ২০০৮ চনৰ মাৰ্চত এফটিচি "নেটৱৰ্ক মাৰ্কেটিং" (যেনে এমএলএম) কোম্পানিসমূহক এই ব্যৱসায়িক নিয়মৰ পৰা আঁতৰাই দিয়ে, ফলত এমএলএম ব্যৱসায়ৰ অংশগ্ৰহণকাৰীসকলে সেই সাৰ্বিক তথ্যভাণ্ডাৰৰ তথ্যৰ পৰা বাদ পৰে বা এমএলএম ব্যৱসায় সাফল্য তথা সম্ভাৱনাৰ ফলাফল জনাৰ পৰা বাদ পৰে:<blockquote>সংশোধিত প্ৰস্তাব অনুযায়ী বহুস্তৰীয় বিপণন কোম্পানিসমূহ বা নিৰ্দিষ্ট কিছু কোম্পানি যিবিলাক অসাৱধানত ২০০৬ চনৰ এপ্ৰিলৰ প্ৰস্তাবত অন্তৰ্ভুক্ত হৈছিল।<ref>{{cite web|title=FTC Press Release|url=http://www.ftc.gov/opa/2008/03/busrule.shtm|access-date=১৫ ফেব্ৰুৱাৰী ২০১৭}}</ref></blockquote>কিছু নিয়োগকাৰীসকলক এনেকৈ উৎসাহ প্ৰদান কৰা হয় যে তেওঁলোক তেওঁলোকৰ প্ৰতিযোগী কোম্পানিৰ নিয়োগকাৰীসকলেও তেওঁলোকৰ কোম্পানিত অংশগ্ৰহণ কৰিবলৈ সক্ৰিয় হৈ উঠিছে। কিছু মানুহ ইমান দূৰ লৈকে গুচি গৈছে যে শ্ৰেষ্ঠ আধুনিক এমএলএম ব্যৱসায়সমূহ আইনসিদ্ধ পিৰামিড পদ্ধতিৰ পৰা কোনো অংশত কম নহয়।<ref name="skepdic" /> এজন কয়, "বহুস্তৰীয় বিপণন কোম্পানিসমূহ [[আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ]]ত পিৰামিড পদ্ধতিৰ গ্ৰহণযোগ্য তথা বৈধ অনুমোদিত ৰূপ। "<ref name="Coenen" /> একেধৰণে আন এজন কয়, "বহুস্তৰীয় বিপণন, পিৰামিড পদ্ধতিৰ এটা ৰূপ, যি সকলো ক্ষেত্ৰত প্ৰতাৰণামূলক নহয়। "<ref name="Salinger" /> ৱাল্টাৰ জে. কাৰ্ল ২০০৪ চনত ''ৱেষ্টাৰ্ন জাৰ্নাল অফ কমিউনিকেচন'' ত এক প্ৰবন্ধত এমএলএম প্ৰতিষ্ঠানসমূহক কাল্ট (বাটাৰাফিল্ড, ১৯৮৫),<ref>{{cite book|first=Stephen|last=Butterfield|title=Amway, the Cult of Free Enterprise|অৱস্থান=Boston|publisher=South End Press|year=1985}}</ref> পিৰামিড পদ্ধতি (ফিট্‌জপেট্ৰিক তথা ৰেনল্ডচ, ১৯৯৭),<ref name="falseprofits">{{cite web|url=http://www.falseprofits.com/|title=False Profits: Seeking Financial and Spiritual Deliverance in Multi-Level Marketing and Pyramid Schemes'' (Herald Pr, 1997)|publisher=Falseprofits.com|first1=Robert L.|last1=FitzPatrick|first2=Joyce K.|last2=Reynolds|access-date=১৭ ফেব্ৰুৱাৰী ২০১৭|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100308031011/http://www.falseprofits.com/|archivedate=৮ মাৰ্চ ২০১০|dead-url=yes}}</ref> বা বিভ্ৰান্তিকৰ, প্ৰৱঞ্চনামূলক, তথা অনৈতিক প্ৰাতিষ্ঠানিক চল (কাৰ্টাৰ, ১৯৯৯),<ref>{{cite book|first=Ruth|last=Carter|title=Amway Motivational Organizations: Behind the Smoke and Mirrors''|অৱস্থান=Winter Park, Fla.|publisher=Backstreet Publishing|year=1999}}}}</ref> যেনে ব্যৱসাযৰৰ প্ৰসাৰৰ বাবে যীশুৰ বাণী সম্বলিত বক্তৃতাৰ প্ৰশ্নবিদ্ধ ব্যৱহাৰ (হোপফ্‌ল তথা মাদ্ৰেল, ১৯৯৬),<ref>{{cite book|first1=H.|last1=Höpfl|first2=J.|last2=Maddrell|title=Can You Resist a Dream? Evangelical Metaphors and the Appropriation of Emotion”, ''Metaphor and Organizations'', eds. D. Grant & C. Oswick|অৱস্থান=Thousand Oaks, Cal.:|publisher=Sage|year=1996|page=200–12}}</ref> আৰু অৰ্থনৈতিক লাভৰ আশাত ব্যক্তিগত সম্পৰ্কৰ অৱক্ষয় (ফিট্‌জপেট্ৰিক তথা ৰেনল্ডচ, ১৯৯৭)<ref name="falseprofits" /><ref>{{Cite journal|last=Carl|first=Walter J.|title=The Interactional Business of Doing Business: Managing Legitimacy and Co-constructing Entrepreneurial Identities in E-Commerce Multilevel Marketing Discourse|journal=Western Journal of Communication|volume=68|issue=1|year=Winter 2004|pages=92–119}}</ref> বুলি উল্লেখ কৰিছে। চীনত এই পদ্ধতিৰ পৰা জনগণক বিৰত ৰাখিবলৈ কাৰ কৰিছে এনে কেইজন স্বেচ্ছাসেৱক শাৰীৰিক নিৰ্যাতনৰ চিকাৰ হৈছে।<ref>{{cite news|url=http://www.chinadaily.com.cn/cndy/2010-07/29/content_11063919.htm|title=Going against the slippery slope of a pyramid scheme|author=Hu Yongqi|work=China Daily}}</ref> পশ্চিমা সাংস্কৃতিক নিয়মৰ লগত দ্বন্দ্ব্ব্ব্বৰ কাৰণত অংশগ্ৰহণকাসকলৰ অধিকাংশৰ তেওঁলোকৰ প্ৰতিশ্ৰুতি পূৰণ কৰিব নোৱাৰাৰ বাবে এমএলএমৰ সমালোচনা কৰা হয়।<ref>{{Cite journal|last=Bloch|first=Brian|title=Multilevel marketing: what's the catch?|journal=Journal of Consumer Marketing|volume=13|issue=4|doi=10.1108/07363769610124519|year=1996|pages=18–26}}</ref> বহু লোকে অভিযোগ কৰে যে এই ব্যৱসায়ত ব্ৰেক ইভেন পাৰ কৰাৰ সাফল্যৰ হাৰ বা লাভ কৰা অন্যান্য ব্যৱসায়ৰ তুলনাত একেবাৰেই বিৰল:<ref name="taylor2002">{{cite web|last=Taylor|first=Jon M.|title=Comparing Recruiting MLMs with No-product Pyramid Schemes, and with Gambling|url=http://www.mlm-thetruth.com/research/mlm-statistics/shocking-stats/|publisher=Consumers Awareness Institute|year=2002|access-date=১৭ ফেব্ৰুৱাৰী ২০১৭}}</ref><ref>{{cite web|last=FitzPatrick|first=Robert L.|title=The 10 Big Lies of Multi-Level Marketing|url=http://www.mlmwatch.org/01General/10lies.html|publisher=Consumers Awareness Institute|date=August 4, 2002|access-date=১৭ ফেব্ৰুৱাৰী ২০১৭}}</ref><ref>{{cite web|last1=Cruz|first1=Joan Paola|last2=Camilo|first2=Olaya|title=A System Dynamics Model for Studying the Structure of Network Marketing Organizations [Peer reviewed paper that refers uses Taylor as references]|year=2008|url=http://www.systemdynamics.org/conferences/2008/proceed/papers/OLAYA411.pdf|access-date=১৭ ফেব্ৰুৱাৰী ২০১৭|archiveurl=https://web.archive.org/web/20091229073915/http://www.systemdynamics.org/conferences/2008/proceed/papers/OLAYA411.pdf|archivedate=২৯ ডিছেম্বৰ ২০০৯|dead-url=yes}}</ref> "বিশাল পৰিমাণ এমএলএম ব্যৱসায় এমএলএম নিয়োগ দি আছে, য'ত অংশগ্ৰহণকাৰীসকলৰ অৱশ্যই মুনাফা অৰ্জনৰ বাবে বেছি হাৰত নিয়োগ বেলেগক নিয়োগ কৰিব লাগিব। কোম্পানিৰ নিজস্বৰ পৰা পোৱা তথ্যৰ উপৰ ভিত্তি কৰি, এমএলএম ব্যৱসায়ত নিয়োগত ক্ষতিৰ হাৰ প্ৰায় ৯৯.৯%; অৰ্থাৎ অংশগ্ৰহণকাৰীসকলৰ ৯৯.৯% কোম্পানীৰ পৰা ক্ৰয়সহ সকলো খৰচ বাদ দিয়াৰ পিছতও কোনো অৰ্থ উপাৰ্জন কৰিব নোৱাৰে। "<ref name="taylor2002" /> কিছু ক্ষেত্ৰত, ইয়াৰ কাৰণ হ'ল নিয়োগপ্ৰাপ্তসকলৰ আধিক নিয়োগত উৎসাহিত কৰা "[তেওঁলোকৰ] লগত প্ৰতিযোগিতা কৰিবলৈ লোক নিয়োগ"<ref name="skepdic" /> যাৰ ফলত "বজাৰ সম্পৃক্তি" বাঢ়ে।<ref name="vandruff" /> ইয়াৰ উপৰিও কোৱা হৈছে যে "প্ৰকৃতি অনুযায়ী, এমএলএম বৈজ্ঞানিক ভিত্তিত সম্পূৰ্ণৰূপে বৰ্জিত।<ref>{{cite web|last=Sandbek PhD|first=Terry|title=Brain Typing: The Pseudoscience of Cold Reading|url=http://www.americanboardofsportpsychology.org/Portals/24/BrainTypingSANDBEK.doc|publisher=American Board of Sport Psychology|access-date=১৭ ফেব্ৰুৱাৰী ২০১৭|archiveurl=https://web.archive.org/web/20061206082051/http://www.americanboardofsportpsychology.org/Portals/24/BrainTypingSANDBEK.doc|archivedate=৬ ডিছেম্বৰ ২০০৬|dead-url=yes}}</ref> ২০১০ চনৰ অক্টোবৰত এক প্ৰতিবেদনত কোৱা হয় যে, অভিযোগৰ প্ৰেক্ষিতত কেই জন চৰকাৰী এটৰ্নি জেনাৰেল বহুস্তৰীয় বিপণন কোম্পানিসমূহ তদন্ত কৰি চাইছে যে প্ৰথম ফালে কিছু বিক্ৰয়কৰ্মীসকলক নিয়োগৰ ক্ষেত্ৰত পাৰশ্ৰমিক দিয়া হৈছিল আৰু সাম্প্ৰতিক সময়ৰ নিয়োগপ্ৰাপ্তসকলে আগতে যসকল এই ব্যৱসায়ত আহিছে তেওঁলোকৰ তুলনাত একো পোৱা নাই।<ref>{{cite news|title=Multilevel marketing or 'pyramid?' Sales people find it hard to earn much|url=http://www.usatoday.com/money/industries/retail/2011-02-07-multilevelmarketing03_CV_N.htm|work=USA Today|date=February 10, 2011|access-date=১৫ ফেব্ৰুৱাৰী ২০১৭}}</ref> শিল্প সমালোচক [[ৰবাৰ্ট এল. ফিট্‌জপেট্ৰিক]] বহুস্তৰীয় বিপণনক "দি মেইন ষ্ট্ৰীট বাবল" বুলি উল্লেখ কৰিছে যিটো যি কোনো সময়ত বিস্ফোৰিত হব পাৰে।<ref>{{cite news|last=Greenberg|first=Herb|title=Multi-Level Marketing Critic: Beware 'Main Street Bubble'|url=http://www.cnbc.com/id/100366687|প্ৰকাশক=CNBC|date=January 9, 2013|access-date=১৫ ফেব্ৰুৱাৰী ২০১৭}}</ref> === চীন === চীনত ১৯৭৮ চনৰ [[চীনৰ অৰ্থনৈতিক সংস্কাৰ]]ৰ পিছত আমেৰিকা, তাইৱানীয় আৰু জাপানী কোম্পানিসমূহ প্ৰথম বহুস্তৰীয় বিপণন ({{zh|s=传销|t=傳銷|p=chuán xiāo}}) লৈ আহে। অৰ্থনৈতিক অনিশ্চয়তা আৰু ব্যক্তিক ভোক্তাবাদৰ নতুন পট পৰিবৰ্তনৰ লগে লগে কাকতালীয়ভাৱে বহুস্তৰীয় বিপণন জনপ্ৰিয়তা অৰ্জন কৰে। ১৯৯৮ চনত চীনা চৰকাৰ সামাজিক, অৰ্থনৈতিক তথা কৰাৰোপণ বিষয়সমূহক আগত ৰাখি চীনৰ সমভূমিত বহুস্তৰীয় বিপণন নিষিদ্ধ কৰে।<ref>{{cite book|last1=Jeffery|first1=Lyn|সম্পাদক১-last=Chen|সম্পাদক১-first=Nancy N.|title=China Urban: Ethnographies of Contemporary Culture|date=March 21, 2001|publisher=Duke University Press|isbn=9780822326403|pages=23–42|url=https://books.google.com/books?id=5pYsBLZdAIIC&pg=PA25&lpg=PA25&dq=%22Chuanxiao%22+mlm&source=bl&ots=Sr37IYFBCy&sig=0FEUF9GRXD39ggU8wBVKWpfV-SE&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwj4kIWSla_JAhULWogKHfGUCvIQ6AEIMDAD#v=onepage&q=%22transnational%20network%20marketing%22&f=false|অধ্যায়=Placing Practices: Transnational Network Marketing in Mainland China}}</ref> ২০০৫ চনত প্ৰণয়ন কৰা "প্ৰহিবিশন অফ চুয়ানচিয়াঅ"ৰ ৩ নং ধাৰাৰ ২ নং অনুচ্ছেদ অনুযায়ী ডাউনলাইন থকা অবৈধ ঘোষণা কৰা হয়।<ref name="china-MLM-law" /> অ'ৰিগান লিখে, "এই বিধান দ্বাৰা চীন এটা বিষয় পৰিষ্কাৰ কৰি দিছে যে চীনৰ সমভূমিত প্ৰত্যক্ষ বিক্ৰয়ৰ অনুমতি আছে, কিন্তু বহুস্তৰীয় বিপণনৰ নাই। "<ref name="china-briefing" /> এমএলএম কোম্পানিসমূহ চীনৰ প্ৰহিবিশনৰ ওচৰে-পাজৰে কোনো উপায় বা কোনো পদ্ধতিৰ, যেনে প্ৰত্যক্ষ বিক্ৰয়, সাহায্যত খুচৰা বিক্ৰয় কাৰ্যক্ৰমৰ মাধ্যমত চীনত তেওঁলোকৰ দ্ৰব্য পঠাই দিয়াৰ চেষ্টা কৰিছে। প্ৰত্যক্ষ বিক্ৰয়ৰ বিধান কচমেটিকচ, স্বাস্থসম্মত খাদ্য, স্বাস্থসম্মত দ্ৰব্য, শৰীৰচৰ্চাৰ উপাদান তথা ৰন্ধা সামগ্ৰীৰ ক্ষেত্ৰত সীমিত আৰু এই বিধানত কোনো চীনা বা বিদেশী কোম্পানি চীনৰ সমভূমিত প্ৰত্যক্ষ বিক্ৰয় ব্যৱসায়ত আহ্ৰহী এনে হব লাগে তথা বাণিজ্য মন্ত্ৰণালয়ৰ পৰা প্ৰত্যক্ষ বিক্ৰয়ৰ লাইচেন্স গ্ৰহণ কৰিব লাগে।<ref>{{cite web|url=http://www.lehmanlaw.com/practices/direct-sale.html|title=Chinese Law {{!}} China: Direct Sale|last=Xu|first=Lehman, Lee &|website=www.lehmanlaw.com|access-date=১৭ ফেব্ৰুৱাৰী ২০১৭অকাৰ্যকৰ সংযোগ|date=আগষ্ট ২০১৯|bot=InternetArchiveBot|ঠিক কৰাৰ প্ৰচেষ্টা=yes|archivedate=2015-01-21|archiveurl=https://archive.today/20150121025519/http://www.lehmanlaw.com/practices/direct-sale.html|deadurl=yes}}}}</ref> ২০১৬ চনত ৭৩টা দেশী তথা বিদেশী কোম্পানি প্ৰত্যক্ষ বিক্ৰয়ৰ লাইচেন্স পায়।<ref>{{cite web|url=http://zxjg.saic.gov.cn/saicmrktout/etpsPublish.do?method=toEtpsList|title=直销企业信息披露网站|website=zxjg.saic.gov.cn|access-date=১৭ ফেব্ৰুৱাৰী ২০১৭|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160428051217/http://zxjg.saic.gov.cn/saicmrktout/etpsPublish.do?method=toEtpsList|archivedate=২৮ এপ্ৰিল ২০১৬|dead-url=yes}}</ref> ২০০৫ চনৰ ২৩ আগষ্ট লৈকে ৰাজ্য কাউন্সিল নিয়ম জাৰি কৰে যিটো প্ৰত্যক্ষ বিক্ৰয় কাৰ্যক্ৰম (১ ডিচেম্বৰ, ২০০৫ৰ পৰা কাৰ্যকৰ হয়) আৰু প্ৰহিবিশন অফ চুয়ানচিৱা বিধান (১ ডিচেম্বৰ, ২০০৫ ৰ পৰা কাৰ্যকৰ হয়) ইয়াৰ লগত সম্পৰ্কিত। যিহেতু প্ৰত্যক্ষ বিক্ৰয় অনুমোদিত, প্ৰয়োজনীয় অনুমতি পাবলৈ তেওঁলোকৰ কাৰ্যক্ৰম পিৰামিড পদ্ধতি, এমএলএম, বা ফ্লাই-ৱাই-নাইট অপাৰেচনৰ নহয় সেয়া নিশ্চিত কৰিব লাগিব। == বহিঃসংযোগ == * [http://www.ftc.gov/bcp/edu/pubs/consumer/alerts/alt057.shtm Federal Trade Commission article] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090118151624/http://ftc.gov/bcp/edu/pubs/consumer/alerts/alt057.shtm |date=2009-01-18 }} == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist|30em}} [[শ্ৰেণী:বিপণন]] mgdb20iwg8cc4s28zzbotoa9qbk0y4x 0 60295 606646 386008 2026-05-16T06:44:31Z Ishanjyotibora 14131 606646 wikitext text/x-wiki {{Infobox organisation |name = সৰ্ব ভাৰতীয় প্ৰযুক্তি শিক্ষা পৰিষদ<br>All India Council for Technical Education |image = AICTE logo.png |abbreviation = এআইচিটিই |leader_title = অধ্যক্ষ |leader_name = অনিল সহস্ৰবুদ্ধি<ref name=team>{{cite web|title=Leadership Team|url=https://www.aicte-india.org/about-us/leadership-team|website=www.aicte-india.org|accessdate=9 April 2018|language=en}}</ref> |leader_title2 = সদস্য সচিব |leader_name2 = আলোক প্ৰকাশ মিত্তাল<ref>https://hindi.aicte-india.org/leadership/prof-alok-prakash-mittal{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |leader_title3 = উপাধ্যক্ষ |leader_name3 = এম পি পুনিয়া<ref>https://www.aicte-india.org/leadership/prof-mp-poonia|website=www.aicte-india.org</ref> |formation = নৱেম্বৰ ১৯৪৫ |headquarters = [[নতুন দিল্লী]] |location = তিৰুঅনন্তপুৰম, [[কলকাতা]], [[চেন্নাই]], কানপুৰ, [[মুম্বাই]], ভাদডৰা, [[চণ্ডীগড়]], [[গুৱাহাটী]], ভূপাল, [[বেংগালুৰু]], [[হায়দৰাবাদ]], গুৰুগ্ৰাম<ref>[http://www.aicte-india.org/office.htm Regional Offices] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100119043200/http://www.aicte-india.org/office.htm |date=19 January 2010 }} AICTE website.</ref> |main_organ = পৰিষদ |affiliations = [[বিশ্ববিদ্যালয় অনুদান আয়োগ]]<br>মানৱ সম্পদ উন্নয়ন মন্ত্ৰণালয়, [[ভাৰত চৰকাৰ]] |website = {{url|http://www.aicte-india.org}} |remarks = }} '''সৰ্ব ভাৰতীয় প্ৰযুক্তি শিক্ষা পৰিষদ''' [[ভাৰত চৰকাৰ]]ৰ মানৱ সম্পদ উন্নয়ন মন্ত্ৰণালয়ৰ উচ্চশিক্ষা বিভাগৰ অধীনত আৰু [[বিশ্ববিদ্যালয় অনুদান আয়োগ]]ৰ অন্তৰ্ভুক্ত ৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ৰ প্ৰযুক্তি শিক্ষাৰ পৰিষদ।<ref>[http://www.education.nic.in/tech/tech_overview.asp Technical Education Overview] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111005200745/http://www.education.nic.in/tech/tech_overview.asp |date=5 October 2011 }} [[Department of Higher Education (India)|Department of Higher Education]]</ref> ১৯৪৫ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত এই পৰিষদ চৰকাৰৰ উপদেষ্টা পৰিষদ হিচাপে গঠন কৰা হৈছিল। ১৯৮৭ চনত সংসদৰ বিধেয়কৰ দ্বাৰা ই ভাৰতৰ প্ৰযুক্তি আৰু ব্যৱস্থাপনা শিক্ষাৰ আঁচনি প্ৰস্তুতকৰণ আৰু ৰূপায়ণৰ জৰিয়তে সুসংবৰ্ধিত উন্নয়নৰ আইনী ক্ষমতা লাভ কৰে। পৰিষদে ভাৰতীয় প্ৰতিষ্ঠান সমূহৰ বিশেষ স্নাতক আৰু স্নাতকোত্তৰ পাঠ্যক্ৰমক স্বীকৃতি প্ৰদান কৰে। সৰ্ব ভাৰতীয় প্ৰযুক্তি শিক্ষা পৰিষদৰ অন্তৰ্গত ১০টা শিক্ষাবৰ্ড আছে। সেই কেইটা হ'ল: অভিযান্ত্ৰিক আৰু প্ৰযুক্তিবিদ্যাৰ স্নাতক অধ্যয়ন, অভিযান্ত্ৰিক আৰু প্ৰযুক্তিবিদ্যাৰ স্নাতকোত্তৰ আৰু গৱেষণা, ব্যৱস্থাপনা অধ্যয়ন, বৃত্তিমূলক শিক্ষা, প্ৰযুক্তি শিক্ষা, ভেষজ বিজ্ঞান শিক্ষা, স্থাপত্যবিদ্যা, হোটেল ব্যৱস্থাপনা আৰু কেটাৰিং প্ৰযুক্তি, তথ্য প্ৰযুক্তি আৰু নগৰ পৰিকল্পনা। ইয়াৰ মুখ্য কাৰ্যালয় [[নতুন দিল্লী]]ৰ নেলছন মেণ্ডেলা ৰোডৰ বসন্ত কুঞ্জত অৱস্থিত। ইয়াৰ আন আঞ্চলিক কাৰ্যালয় সমূহ তিৰুঅনন্তপুৰম, [[কলকাতা]], [[চেন্নাই]], কানপুৰ, [[মুম্বাই]], ভাদডৰা, [[চণ্ডীগড়]], [[গুৱাহাটী]], ভূপাল, [[বেংগালুৰু]], [[হায়দৰাবাদ]] আৰু গুৰুগ্ৰামত অৱস্থিত।<ref>[http://www.education.nic.in/tech/tech_if-nlc.asp National Level Councils] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100201175923/http://education.nic.in/tech/tech_if-nlc.asp |date=1 February 2010 }} Tech Ed., [[Department of Higher Education (India)|Department of Higher Education]].</ref> সৰ্ব ভাৰতীয় প্ৰযুক্তি শিক্ষা পৰিষদৰ বৰ্তমান অধ্যক্ষ অনিল সহস্ৰবুদ্ধি। ==তথ্য উৎস== {{ৰেফলিষ্ট}} ==বাহ্যিক সংযোগ== * {{official|http://www.aicte-india.org}} [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ চৰকাৰী সংস্থা]] k26ackxr3cw0fag4cxxeh3e4v6z1pv3 0 60623 606504 496712 2026-05-15T16:40:27Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 606504 wikitext text/x-wiki {{Infobox sportsperson | headercolor = | name = বলবীৰ সিং | image = Shri Balbir Singh.jpg | caption = | native_name = | native_name_lang = | birth_name = বলবীৰ সিং দচাংঝ | nickname = বলবীৰ সিং চিনিয়ৰ | nationality = ভাৰতীয় | residence = বুৰণাবি, [[কানাডা]]<br/>[[চণ্ডীগড়]], [[ভাৰত]] | birth_date = {{birth date |df=yes|1923|12|31}}<ref name=HockeyIndiaCaptains>{{Cite web | title=Olympic Captains of India | url=http://hockeyindia.org/hall-of-fame-olympic-captains-of-india | work=Hockey India | accessdate=10 July 2017 | archivedate=13 July 2016 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20160713222409/http://hockeyindia.org/hall-of-fame-olympic-captains-of-india | deadurl=yes }}</ref> | birth_place = হৰিপুৰ, [[পঞ্জাব, ভাৰত|পঞ্জাব]], ব্ৰিটিছ ভাৰত | death_date = {{death date and age|df=yes|2020|5|25|1923|12|31}}<ref>{{cite web | url=https://timesofindia.indiatimes.com/sports/hockey/top-stories/hockey-legend-balbir-singh-sr-dies-at-the-age-of-95/articleshow/75962278.cms | title=Hockey legend Balbir Singh Sr dies at the age of 95 | publisher=[[The Times of India]] | date=25 May 2020 | accessdate=25 May 2020}}</ref> | death_place = মোহালি, [[পঞ্জাব, ভাৰত|পঞ্জাব]], ব্ৰিটিছ ভাৰত<ref>{{cite web | url=https://twitter.com/ANI/status/1264753030689218560/photo/1 |title = Hockey Olympian Balbir Singh Sr passes away at a hospital in Mohali in Punjab. (file pic)}}</ref> | alma_mater = দেৱ সমাজ হাইস্কুল, মগা<br/>ডিএম কলেজ, মগা<br/>শিখ ৰাষ্ট্ৰীয় মহাবিদ্যালয়, লাহোৰ<br/>খালছা কলেজ, অমৃতচৰ | employer = | yearsactive = | website = | country = ভাৰত | sport = ফিল্ড হকী | event = ফিল্ড হকীৰ পুৰুষৰ দল | team = ভাৰত (আন্তৰ্জাতিক)<br/>পঞ্জাব (ৰাষ্ট্ৰীয়)<br/>পঞ্জাব আৰক্ষী (ৰাষ্ট্ৰীয়)<br/>পঞ্জাব বিশ্ববিদ্যালয় (ৰাষ্ট্ৰীয়) | retired = | nationalyears1 = ১৯৭৯–১৯৮৯ | nationalteam1 = ভাৰত | nationalcaps1 = | nationalgoals1 = | medaltemplates = {{MedalSport|পুৰুষৰ ফিল্ড হকী}} {{MedalCountry|{{IND}}}} {{MedalCompetition|গ্ৰীষ্ম [[অলিম্পিক]]}} {{MedalGold|লণ্ডন ১৯৪৮|দল}} {{MedalGold|হেলছিংকী ১৯৫২|দল}} {{MedalGold|মেলবৰ্ণ ১৯৫৬|দল}} {{MedalCompetition|এছিয়ান গেমছ}} {{MedalSilver|টকিঅ' ১৯৫৮|দল}}| show-medals = yes | module2 = | updated = ২৫ মে', ২০২০ }} '''বলবীৰ সিং দচাংঝ''' (৩১ ডিচেম্বৰ ১৯২৩ – ২৫ মে' ২০২০)<ref>{{cite web | url=https://www.republicworld.com/sports-news/hockey-news/hockey-icon-balbir-singh-sr-dies-olympic-gold-chandigarh.html | title=Triple Olympic Gold-winning Hockey Icon Balbir Singh Sr Passes Away | publisher=Republic World | date=25 May 2020 | accessdate=25 May 2020 }}{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web |title=Oldest Living Olympians |url=https://acsweb.ucsd.edu/~ptchir/ |access-date=2020-05-25 |archivedate=2018-04-14 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180414041422/http://acsweb.ucsd.edu/~ptchir/ |deadurl=yes }}</ref> এগৰাকী ভাৰতীয় ফিল্ড হকী ক্ৰীড়াবিদ।<ref name=HockeyIndiaCaptains/> তেওঁ ফিল্ড হকীৰ পুৰুষৰ ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰীয় দলৰ সদস্য আছিল আৰু [[অলিম্পিক]]ত ভাৰতীয় দলৰ হৈ খেলিছিল।<ref name=OlympicDosanjh>{{Cite web| title=Singh on song for India | url=https://www.olympic.org/balbir-singh-dosanjh | work=IOC|accessdate=5 July 2017}}</ref> ১৯৪৮ চনৰ লণ্ডন অলিম্পিক, ১৯৫২ চনৰ হেলছিংকী অলিম্পিক আৰু ১৯৫৬ চনৰ মেলবৰ্ণ অলিম্পিকত ভাৰতে সোণৰ পদক লাভ কৰাত তেওঁ উল্লেখযোগ্য অৱদান আগবঢ়াইছিল। হেলছিংকী অলিম্পিকত তেওঁ ভাৰতীয় দলৰ উপকেপ্তেইন আৰু মেলবৰ্ণ অলিম্পিকত কেপ্তেইন আছিল।<ref>[http://www.tribuneindia.com/2012/20120424/sports.htm#4 Balbir Singh Senior stakes claim for Bharat Ratna]. The Tribune, 24 April 2012.</ref> তেওঁক বিশ্বৰ শ্ৰেষ্ঠতম হকী খেলুৱৈসকলৰ অন্যতম হিচাপে গণ্য কৰা হয়।<ref name=Macleans>{{Cite news| title=The greatest hockey player ever| url=http://www.macleans.ca/culture/books/the-worlds-most-underappreciated-hockey-legend/ | work=Maclean's Magazine | location=Toronto | date=6 March 2016 | accessdate=5 July 2017 | first=Charlie | last=Gillis}}</ref> তেওঁক "আধুনিক ধ্যানচন্দ" বুলিও অভিহিত কৰা হয়।<ref name=Olympic2008>{{Cite news| title=Champions of the stick and ball| url=https://www.olympic.org/news/champions-of-the-stick-and-ball | work=IOC News|accessdate=5 July 2017}}</ref><ref name=TheHinduClassAct>{{Cite news| title=Balbir (Sr.) — a class act | url=http://www.thehindu.com/sport/hockey/balbir-sr-a-class-act/article3635470.ece | work=The Hindu | date=14 July 2012 | accessdate=10 July 2017 }}</ref><ref name=Olympic1948>{{Cite news| title=Legendary hockey star Balbir Singh takes you back... to 1948! | url=https://www.olympic.org/news/legendary-hockey-star-balbir-singh-takes-you-back-to-1948 | work=IOC News |date=9 May 2014| accessdate=5 July 2017}}</ref><ref name=TheHindu1948>{{Cite news| title=1948 Olympics: Record fourth gold medal for India | url=http://www.thehindu.com/sport/hockey/1948-olympics-record-fourth-gold-medal-for-india/article3620679.ece | work=The Hindu | date=9 July 2012 | accessdate=10 July 2017 }}</ref><ref name=IELegend>{{Cite news| title=Hockey legend Balbir Singh Sr meets MS Dhoni & co. | url=http://indianexpress.com/article/sports/cricket/hockey-legend-balbir-singh-sr-meets-ms-dhoni-co/ | work=The Indian Express | date=26 March 2016 | accessdate=10 July 2017 }}</ref><ref name=FPLegend>{{Cite news| title=Before Akshay Kumar's Gold, a look at his muse: Hockey legend Balbir Singh Sr | url=http://www.firstpost.com/sports/before-akshay-kumars-gold-a-look-at-his-muse-hockey-legend-balbir-singh-sr-3089080.html | work=FirstPost | date=6 Nov 2016 | accessdate=10 July 2017 }}</ref><ref name=TOILegend>{{Cite news| title=Balbir Singh Sr: Forgotten legend of India's Olympic glory | url=http://timesofindia.indiatimes.com/indiario/hockey/Balbir-Singh-Sr-Forgotten-legend-of-Indias-Olympic-glory/articleshow/53474143.cms | work=The Times Of India | date=31 July 2016 | accessdate=10 July 2017 }}</ref><ref name=ZeeLifetimeAward>{{Cite news| title=Hockey legend Balbir Singh Sr. honoured with Lifetime Achievement Award | url=http://zeenews.india.com/sports/hockey/hockey-legend-balbir-singh-sr-honoured-with-lifetime-achievement-award_1569348.html | work=Zee News | date=28 March 2015 | accessdate=10 July 2017 }}</ref><ref name=HTLegend>{{Cite news| title=Hockey legend Balbir Singh Sr honoured in Canada | url=http://www.hindustantimes.com/sports/sikh-hockey-legend-balbir-singh-honoured-in-canada/story-QO0XP9Tvi7KvtfiJkcnzyO.html | work=Hindustan Times | date=4 March 2016 | accessdate=10 July 2017 }}</ref> ইয়াৰ লগতে হকীৰ চেণ্টাৰ ফৰৱাৰ্ডত খেলা তেওঁ শ্ৰেষ্ঠতম খেলুৱৈ বুলিও কোৱা হয়।<ref name=TheHinduClassAct/><ref name=Olympic1948/> তেওঁ অলিম্পিকৰ পুৰুষৰ ফিল্ড হকীৰ চূড়ান্ত খেলত ব্যক্তিগতভাবে সৰ্বোচ্চ গ'ল কৰি অভিলেখ গঢ়িছিল।<ref>[http://www.guinnessworldrecords.com/world-records/9000/most-goals-scored-by-an-individual-in-an-olympic-hockey-final-(male) Most Goals scored by an Individual in an Olympic Hockey Final (Male)]. Guinness World Records</ref> তেওঁ ১৯৫২ চনৰ অলিম্পিকত ভাৰতে নেদাৰলেণ্ডৰ বিৰুদ্ধে ৬-১ গ'লত জয়ী হোৱা খেলত অকলে পাঁচটা গল দিছিল। ১৯৭১ চনৰ হকী বিশ্বকাপত ভাৰতে ব্ৰঞ্জ পদক লাভ কৰা আৰু ১৯৭৫ চনৰ বিশ্বকাপ জয়ী হোৱা পুৰুষৰ ৰাষ্ট্ৰীয় দলৰ তেওঁ প্ৰশিক্ষক তথা ব্যৱস্থাপক আছিল। ২০১২ চনৰ লণ্ডন অলিম্পিকত ৰয়েল অপেৰা হাউচত অনুষ্ঠিত অলিম্পিক সংগ্ৰহালয় প্ৰদৰ্শনীত তেওঁক সন্মানিত কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web |title=The personal stories of 16 great Olympians |url=http://www.bplondon2012.com/london_2012_festival/the_olympic_journey/press/11_july_2012/ |access-date=2020-05-25 |archivedate=2012-07-11 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120711034545/http://www.bplondon2012.com/london_2012_festival/the_olympic_journey/press/11_july_2012/ |deadurl=yes }}</ref><ref>{{Cite web |title=One of the 16 iconic Olympians – Times of India |url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-08-10/edit-page/33119989_1_indian-hockey-london-olympics-hockey-debacle |access-date=2020-05-25 |archivedate=2013-12-03 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131203005600/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-08-10/edit-page/33119989_1_indian-hockey-london-olympics-hockey-debacle |deadurl=yes }}</ref><ref>[http://www.bp.com/genericarticle.do?categoryId=2012968&contentId=7075812 The Olympic Journey: The Story of The Games]</ref> ১৯৫৭ চনত [[ভাৰত চৰকাৰ|ভাৰত চৰকাৰে]] তেওঁ ক্ৰীড়াক্ষেত্ৰলৈ আগবঢ়োৱা অৱদানৰ স্বীকৃতি স্বৰূপে দেশৰ চতুৰ্থ সৰ্বোচ্চ অসামৰিক সন্মান [[পদ্মশ্ৰী]] প্ৰদান কৰে। ২০২০ চনৰ ২৫ মে' তাৰিখে ৯৬ বছৰ বয়সত তেওঁৰ মৃত্যু হয়।<ref>https://timesofindia.indiatimes.com/sports/hockey/top-stories/hockey-legend-balbir-singh-sr-dies-at-the-age-of-95/articleshow/75962278.cms</ref> ==প্ৰাৰম্ভিক জীৱন== ১৯২৩ চনৰ ৩১ ডিচেম্বৰ তাৰিখে পঞ্জাবৰ হৰিপুৰ খালছাত বলবীৰ সিঙৰ জন্ম হৈছিল। তেওঁ ১৯৩৬ চনৰ অলিম্পিকৰ হকী খেলৰ নিউজৰীল দেখি হকীৰ প্ৰতি আকৰ্ষিত হৈছিল। তেওঁ শিখ নেচনেল কলেজত পঢ়ি থাকোঁতে খালছা কলেজ হকী দলৰ প্ৰশিক্ষক হৰবাইল সিঙে তেওঁৰ প্ৰতিভাৰ উমান পায়। তেওঁ বলবীৰক লাহোৰৰ শিখ নেচনেল কলেজ এৰি অমৃতচৰৰ খালছা কলেজত স্থানান্তৰ কৰিবলৈ কয়। তেওঁৰ পৰিয়ালৰ পৰা অনুমতি লাভ কৰাৰ পিছত ১৯৪২ চনত খালছা কলেজলৈ আহে আৰু প্ৰশিক্ষক হৰবাইল সিঙৰ ওচৰত প্ৰশিক্ষণ গ্ৰহণ কৰে। হৰবাইল সিং পিছলৈ ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰীয় হকী দলৰ প্ৰশিক্ষক পদ লাভ কৰিছিল। ১৯৪২-৪৩ চনত বলবীৰ সিঙে পঞ্জাব বিশ্ববিদ্যালয়ৰ হকী দলত চয়নিত হয়। পঞ্জাব বিশ্ববিদ্যালয়ে সৰ্ব ভাৰতীয় আন্তঃবিশ্ববিদ্যালয় হকী প্ৰতিযোগিতাত জয় লাভ কৰিছিল। তেওঁ পঞ্জাব বিশ্ববিদ্যালয়ৰ হকী দলৰ তিনিবাৰকৈ কেপ্তেইন আছিল। তাৰপিছত তেওঁ অবিভক্ত পঞ্জাব ৰাজ্যক প্ৰতিনিধিত্ব কৰি ১৯৪৭ চনৰ ৰাষ্ট্ৰীয় চেম্পিয়নশ্বিপৰ খিতাপ দখল কৰা হকী দলৰ সদস্য আছিল। দেশ বিভাজনৰ পিছত তেওঁৰ পৰিয়াল ভাৰতীয় পঞ্জাবৰ লুধিয়ানালৈ উঠি আহে আৰু তাত তেওঁ পঞ্জাব আৰক্ষীত যোগদান কৰে। তেওঁ ১৯৪১-৬১ চনলৈ পঞ্জাব আৰক্ষীৰ হকী দলত অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। ==খেলুৱৈ জীৱন== ===লণ্ডন অলিম্পিক=== ১৯৪৮ চনৰ লণ্ডন অলিম্পিকত বলবীৰ সিঙে প্ৰথমবাৰৰ বাবে অলিম্পিকত খেলিবলৈ সুযোগ লাভ কৰিছিল। ভাৰতীয় দলৰ আৰ্জেণ্টিনাৰ সৈতে দ্বিতীয় খেল তেওঁৰ জীৱনৰ প্ৰথম অলিম্পিক খেল আছিল। ফাইনেলত ভাৰত গ্ৰেট ব্ৰিটেইনৰ সন্মুখীন হয় আৰু ভাৰতে ৪-০ গ'লত জয়ী হয়। ইয়াৰে দুটা গ'ল বলবীৰ সিঙে দিছিল। ===হেলছিংকী অলিম্পিক=== ১৯৫২ চনৰ হেলছিংকী অলিম্পিক তেওঁ ভাৰতীয় দলৰ উপ অধিনায়ক আৰু কে. ডি. সিং নায়ক আছিল। অলিম্পিকৰ উদ্বোধনী অনুষ্ঠানত তেওঁ ভাৰতীয় ৰাষ্ট্ৰীয় পতাকাৰ ধ্বজাবাহী আছিল। ছেমিফাইনেলত তেওঁ ব্ৰিটেইনৰ বিৰুদ্ধে হেট ট্ৰিক লাভ কৰে আৰু ভাৰত ৩-১ গলত জয়ী হয়। ফাইনেলত তেওঁ নেদাৰলেণ্ডৰ বিৰুদ্ধে পাঁচটা গল মাৰে আৰু অলিম্পিকৰ পুৰুষৰ হকীৰ ফাইনেলত ব্যক্তিগতভাবে সৰ্বোচ্চ গল দিয়া ব্যক্তিৰ অভিলেখ গঢ়ে। ভাৰতে ফাইনেলত ৬-১ গলৰ ব্যৱধানত জয়ী হয়। হেলছিংকী অলিম্পিকত ভাৰতীয় দলে স্কৰ কৰা মুঠ ১৩টা গলৰ ৯টা গল অকলে মাৰিছিল। ===মেলবৰ্ণ অলিম্পিক=== ১৯৫৬ চনৰ মেলবৰ্ণ অলিম্পিকত তেওঁ ভাৰতীয় দলৰ অধিনায়ক আছিল। তেওঁ উদ্বোধনী খেলত আফগানিস্তানৰ বিৰুদ্ধে পাঁচটা গল কৰিছিল যদিও আঘাতপ্ৰাপ্ত হোৱাৰ বাবে বাকী কেইখন খেলত ৰণধীৰ সিঙে অধিনায়কৰ দায়িত্ব গ্ৰহণ কৰে। তেওঁ গ্ৰুপ পৰ্যায়ৰ খেল এৰিবলৈ বাধ্য হয় যদিও ছেমি ফাইনেল আৰু ফাইনেল খেলাৰ সুযোগ পায়। ফাইনেলত ভাৰতে পাকিস্তানৰ বিৰুদ্ধে ১-০ গলৰ ব্যৱধানত জয় লাভ কৰে। তেওঁৰ অলিম্পিয়ান হিচাপে মুঠ আঠখন অলিম্পিক খেলিছিল আৰু দেশৰ বাবে সৰ্বমুঠ ২২টা গল কৰিছিল। ১৯৫৮ চনৰ এছিয়ান গেমছত ব্ৰঞ্জৰ পদক লাভ কৰা ভাৰতীয় দলৰো তেওঁ সদস্য আছিল। ==অন্যান্য== ১৯৭১ চনত হকী বিশ্বকাপৰ বাবে তেওঁ ভাৰতীয় দলক প্ৰশিক্ষণ প্ৰদান কৰিছিল। ইয়াত ভাৰতে ব্ৰঞ্জৰ পদক লাভ কৰিছিল। ১৯৭৫ চনৰ হকী বিশ্বকাপ বিজয়ী ভাৰতীয় দলৰ তেওঁ ব্যৱস্থাপক আছিল। তেওঁ দুখন গ্ৰন্থ ৰচনা কৰিছে। তেওঁৰ দুয়োখন আত্মজীৱনী হ'ল: "দা গোল্ডেন হেট ট্ৰিক" (১৯৭৭) আৰু "দা গোল্ডেন য়াৰ্ডষ্টিক: দা কুৱেষ্ট অফ হকী এক্সচেলেন্স" (২০০৮)। ==বঁটা আৰু সন্মান== ১৯৫৭ চনত ভাৰত চৰকাৰে তেওঁ ক্ৰীড়াক্ষেত্ৰলৈ আগবঢ়োৱা অৱদানৰ স্বীকৃতি স্বৰূপে দেশৰ চতুৰ্থ সৰ্বোচ্চ অসামৰিক সন্মান [[পদ্মশ্ৰী]] প্ৰদান কৰে।<ref>[http://www.mha.nic.in/pdfs/PadmaAwards1954-2007.pdf Padma Awards Directory (1954–2007)] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20090410000000/http://www.mha.nic.in/pdfs/PadmaAwards1954-2007.pdf |date=10 April 2009 }}, Ministry of Home Affairs.</ref> পদ্মশ্ৰী লাভ কৰা তেওঁ প্ৰথম ক্ৰীড়াবিদ। ১৯৫৬ চনৰ মেলবৰ্ণ অলিম্পিকৰ স্মৃতিত ডমিনিকান ৰিপাব্লিকে তেওঁ আৰু গুৰুদেৱ সিঙক ডাক টিকটত প্ৰদৰ্শন কৰিছিল। ১৯৮২ চনত [[নতুন দিল্লী]]ত আয়োজিত এছিয়ান গেমছৰ শিখা তেওঁ প্ৰজ্বলন কৰিছিল। ২০০৬ ছবিত তেওঁ শ্ৰেষ্ঠ শিখ হকী খেলুৱৈৰ খিতাপ লাভ কৰে।<ref>{{Cite web |title=Balbir (Sr.) gets the top accolade |url=http://www.hindu.com/2006/04/27/stories/2006042704172100.htm |access-date=2020-05-25 |archivedate=2006-05-29 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20060529214810/http://www.hindu.com/2006/04/27/stories/2006042704172100.htm |deadurl=yes }}</ref> ২০১৫ চনত তেওঁ ভাৰতীয় হকীৰ সৰ্বোচ্চ সন্মান মেজৰ ধ্যানচন্দ জীৱনজোৰা সাধনা বঁটা লাভ কৰিছিল। ==ব্যক্তিগত জীৱন== তেওঁৰ পিতাৰ ফালৰ ককা-আইতাক পাৱাদ্ৰাৰ পঞ্জাবী গাঁৱৰ দচাংঝ সম্প্ৰদায়ৰ আৰু মাতাৰ ফালৰ হৰিপুৰ খালছা গাঁৱৰ ধানোৱা সম্প্ৰদায়ৰ আছিল। দুয়ো পঞ্জাবৰ জলন্ধৰ জিলাৰ ফিলুৱাৰ তহচিলৰ অন্তৰ্গত। বলবীৰৰ পিতৃ দিলীপ সিং দচাংঝ এগৰাকী স্বাধীনতা সংগ্ৰামী আছিল। ১৯৪৬ চনত বলবীৰে লাহোৰৰ সুশীল সিঙৰ সৈতে বিবাহপাশত আবদ্ধ হয়। তেওঁলোকৰ এগৰাকী কন্যা সুছবীৰ আৰু তিনি গৰাকী পুত্ৰ ক্ৰমে কাঁৱালবীৰ, কৰণবীৰ আৰু গুৰুবীৰ। তেওঁলোক আটায়ে [[কানাডা]]ৰ ভেনকোভাৰত বসবাস কৰে। ২০২০ চনৰ ২৫ মে' তাৰিখে ৯৬ বছৰ বয়সত ভাৰতৰ পঞ্জাব ৰাজ্যৰ মোহালিত বলবীৰ সিঙৰ মৃত্যু হয়। ==তথ্য উৎস== {{ৰেফলিষ্ট|30em}} ==বাহ্যিক সংযোগ== * [http://www.bharatiyahockey.org/granthalaya/hattrick আত্মজীৱনী: দা গোল্ডেন হেট ট্ৰিক] (১৯৭৭) [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ ফিল্ড হকী খেলুৱৈ]] [[শ্ৰেণী:অলিম্পিকত পদক বিজয়ী ভাৰতীয়]] [[শ্ৰেণী:পদ্মশ্ৰী বঁটা বিজয়ী]] h9mko6or562b6p2y3i5v8hxloieqmyp 3 60633 606449 231597 2026-05-15T12:00:16Z J ansari 14712 J ansariয়ে পুনৰ্নিৰ্দেশ নেৰাকৈ পৃষ্ঠা [[সদস্য বাৰ্তা:Mommpie]]ৰ পৰা [[সদস্য বাৰ্তা:Renamed user 09f00fe09f8241fe9720ddf7a4cbb429]]লৈ স্থানান্তৰ কৰিলে: Automatically moved page while renaming the user "[[Special:CentralAuth/Mommpie|Mommpie]]" to "[[Special:CentralAuth/Renamed user 09f00fe09f8241fe9720ddf7a4cbb429|Renamed user 09f00fe09f8241fe9720ddf7a4cbb429]]" 231597 wikitext text/x-wiki {{tmbox | type = notice | image = [[চিত্ৰ:Assamese Jaapi.png|135px|left]] | imageright = [[চিত্ৰ:Wikipedia-logo-v2-as.svg|135px]] | style = border: 1px blue solid; | textstyle = | text = {{Center|<big>{{#if: {{{1}}} |'''নমস্কাৰ, {{#if: | {{{1}}} | {{BASEPAGENAME}} }}<br/>}}}} {{Center|'''[[অসমীয়া ৱিকিপিডিয়া]]লৈ আপোনাক [[ৱিকিপিডিয়া:আদৰণি|আদৰণি জনাইছোঁ]]!'''</big><br/><br/> আপোনাৰ আগ্ৰহৰ বাবে ধন্যবাদ। আশা কৰোঁ আপুনি সদায় আমাৰ লগত জড়িত হৈ থাকিব। নৱাগত সকলৰ বাবে তলত দিয়া পৃষ্ঠাকেইখন অতি উপযোগী, অনুগ্ৰহ কৰি পৃষ্ঠাকেইখন এবাৰ চকু ফুৰাই চাই যেন।}}<br/> {{Center| '''ৱিকিপিডিয়াত সম্পাদনাৰ সহায়'''<br/> <big> [[ৱিকিপিডিয়া:পৰিচয়|ৱিকিপিডিয়াৰ বিষয়ে অলপ]]</big><br/> <big> [[সহায়:সৰল সম্পাদনা|সম্পাদনাৰ থুলমুল আভাস]]</big><br/> <big> [[ৱিকিপিডিয়া:সহায়িকা|ৱিকিপিডিয়া সম্পাদনাৰ বিষয়ে প্ৰয়োজনীয় আভাস]]</big><br/> <big> [[সহায়:নতুন প্ৰবন্ধ আৰম্ভ কৰক|প্ৰবন্ধ এটা কেনেকৈ আৰম্ভ কৰিব?]]</big><br/> <br> '''ৱিকিপিডিয়াৰ সম্পাদনাৰ নিয়ম নীতি'''<br/> <big> [[ৱিকিপিডিয়া:পাঁচটা স্তম্ভ|ৱিকিপিডিয়াৰ পঞ্চশীল নীতি]]</big><br/> <big> [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া কি নহয়|ৱিকিপিডিয়া কি নহয়]]</big><br/> }} <br/> '''ইয়াৰ উপৰিও ফে'চবুকত [https://www.facebook.com/groups/assamwikigroup/ {{Like|''Assamese Wikipedia Community''}}] বুলি আমাৰ এটা আলোচনা গোট আৰু [https://www.facebook.com/aswikipedia/ {{Like|''অসমীয়া ৱিকিপিডিয়া- Assamese Wikipedia''}}] নামৰ এটা পৃষ্ঠা আছে। ৱিকিপিডিয়ানসকলক লগ পাবলৈ আৰু ৱিকিপিডিয়াৰ বিষয়ে জানিবলৈ আপুনিও সেইবোৰৰ সদস্য হৈ ল'ব পাৰে।''' আশা কৰোঁ ৱিকিপিডিয়াত সম্পাদনা কৰি আৰু এজন [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়ান|ৱিকিপিডিয়ান]] হোৱাটো উপভোগ কৰিব। <center>{{Wikipedia in Social Media}}</center> | small = / yes | smallimage = none / [[Image:Some image.svg|30px]] | smallimageright = none / [[Image:Some image.svg|30px]] | smalltext = আদৰণি }} <!-- This welcome message is delivered by [[User:WikitanvirBot]] on behalf of the community. See [[Special:PermaLink/178496]] for details. --> o4d8em73gfyj2qvzp38rxeeekoj1utb 0 66010 606631 453418 2026-05-16T03:43:59Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 606631 wikitext text/x-wiki {{Infobox website | name = মাইক্ৰছফ্ট বিং | logo = [[File:Microsoft Bing logo.svg|220px|Microsoft Bing logo]] | logo_caption = Microsoft Bing logo since October 2020 | screenshot =Bing.com-screenshot-aug-2015.png | collapsible = no | caption = বিংৰ মুখ্যপৃষ্ঠাত দৈনিক পৰিৱৰ্তন হোৱা ছবি বা ভিডিঅ’ থাকে | url = {{URL|https://www.bing.com}} | commercial = হয় | type = ৱেব অনুসন্ধান ইঞ্জিন | language = ৪০টা ভাষা | registration = ঐচ্ছিক ([[মাইক্ৰছফ্ট একাউণ্ট]]) | owner = [[মাইক্ৰছফ্ট]] | author = মাইক্ৰছফ্ট | launch_date = {{start date and age|2009|6|3}} | programming_language = [[ASP.NET]]<ref name="roadchap">{{cite web|url=http://rogchap.com/2011/09/06/top-40-website-programming-languages/ |title=Top 40 Website Programming Languages |work=roadchap.com |author=Roger Chapman |access-date=September 6, 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110927184557/http://rogchap.com/2011/09/06/top-40-website-programming-languages/ |archive-date=September 27, 2011 }}</ref> | current_status = সক্ৰিয় | revenue = মাইক্ৰছফ্ট এডভাৰটাইজিং }} '''মাইক্ৰছফ্ট বিং''' ({{lang-en|Microsoft Bing}}; পূৰ্বতে '''বিং''' বুলি জনা যায়) হৈছে মাইক্ৰছফ্টৰ মালিকানাধীন আৰু পৰিচালিত এক ৱেব অনুসন্ধান ইঞ্জিন (ৱেব চাৰ্চ ইঞ্জিন)। মাইক্ৰছফ্ট বিংৰ উৎস হৈছে MSN সন্ধান, উইণ্ডোজ লাইভ সন্ধান আৰু পিছত লাইভ সন্ধান। বিং ৱেবে, ভিডিঅ', ছবি আৰু মেপ সন্ধান সামগ্ৰীসহ বিভিন্ন সন্ধান সেৱা প্ৰদান কৰে। ইয়াক ASP.NET ব্যৱহাৰ কৰি সৃষ্টি কৰা হৈছে। লাইভ ছাৰ্চৰ পৰিবৰ্তে মাইক্ৰছফ্টৰ বিং, ২০০৯ চনৰ ১৮ মে' তাৰিখে মাইক্ৰছফ্টৰ চি ই ও ষ্টীভ বলমেৰে কেলিফৰ্ণিয়াৰ ছেন ডিয়েগোত অনুষ্ঠিত হোৱা All Things Digital নামৰ সন্মিলনত প্ৰতিষ্ঠাপন কৰে।<ref>{{cite web|title=Microsoft's New Search at Bing.com Helps People Make Better Decisions {{!}} News Center|url=https://news.microsoft.com/2009/05/28/microsofts-new-search-at-bing-com-helps-people-make-better-decisions/|website=news.microsoft.com|access-date=November 23, 2016}}</ref> ৩ জুন, ২০০৯ তাৰিখে ইয়াৰ উন্মোচন কৰা হয়। উল্লেখযোগ্য নতুন বৈশিষ্ট্যবোৰৰ ভিতৰত আছিল প্ৰবিষ্ট কৰোঁতে সন্ধান পৰামৰ্শৰ তালিকা,আৰু পাৱাৰছেট শব্দকোষ প্ৰযুক্তিৰ ওপৰত আধাৰিত সন্ধানৰ তালিকা (যাক "এক্সপ্ল'ৰাৰ ব্লেড" বুলি জনা যায়), যাক মাইক্ৰছফ্টে 2008 চনত অধিগ্ৰহণ কৰিছিল।<ref>{{cite web |url=https://www.theregister.co.uk/2009/06/04/bing_and_powerset/ |title=Microsoft Bing rides open source to semantic search |publisher=The Register |access-date=January 1, 2010}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.bing.com/community/blogs/powerset/archive/2008/07/01/microsoft-to-acquire-powerset.aspx |title=Microsoft to Acquire Powerset |publisher=Bing |access-date=January 1, 2010 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091228171524/http://www.bing.com/community/blogs/powerset/archive/2008/07/01/microsoft-to-acquire-powerset.aspx |archive-date=December 28, 2009 }}</ref> জুলাই ২০০৯-ত, মাইক্ৰছফ্ট আৰু [[য়াহু!]]-এ এটা চুক্তি ঘোষণা কৰে য'ত বিং-এ য়াহু! সন্ধানক শক্তি প্ৰদান কৰিব।<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/business/8174763.stm|title=Microsoft and Yahoo seal web deal|publisher=BBC News|date=July 29, 2009|access-date=May 10, 2012}}</ref> সকলো য়াহু! ব্যৱহাৰ কৰা বিশ্বব্যাপী গ্ৰাহক আৰু সহযোগীসকলে ২০১২ চনৰ আৰম্ভণিৰ ভিতৰত এই নতুন পৰিৱৰ্তনটোত সন্নিবিষ্ট হʼল।<ref name=YahooHelp>{{cite web|url=http://help.yahoo.com/l/us/yahoo/search/alliance/alliance-2.html; _ylt=AvrC8b99B5.r4JmW33gA5ChaMnlG|title=When will the change happen? How long will the transition take?|publisher=Yahoo!|date=December 1, 2011|access-date=May 10, 2012}}</ref> চুক্তিখন ২০১৫ চনত সলনি কৰা হৈছিল, যাৰ ফলত য়াহু! কেৱল "বেছিভাগ" সন্ধানহে Bing ব্যৱহাৰ কৰি কৰিব পৰা হʼল।<ref>{{cite news|last1=Bright|first1=Peter|title=Microsoft loses exclusivity in shaken up Yahoo search deal|url=https://arstechnica.com/information-technology/2015/04/microsoft-loses-exclusivity-in-shaken-up-yahoo-search-deal/|access-date=January 26, 2016|work=Ars Technica|date=April 16, 2015}}</ref> ২০১১ চনৰ অক্টোবৰ মাহত, মাইক্ৰ'ছফ্টে কৈছিল যে তেওঁলোকে ব্যৱহাৰকৰ্তাৰ বাবে দ্ৰুত আৰু সামান্য অধিক প্ৰাসঙ্গিক সন্ধান ফলাফল প্ৰদান কৰাৰ লক্ষ্যৰে নতুন বেক-এণ্ড সন্ধান আন্তঃগাঁথনিৰ ওপৰত কাম কৰি আছে। "টাইগাৰ" নামেৰে খ্যাত, এই নতুন সূচী পৰিবেশন প্ৰযুক্তি সেই বছৰৰ আগষ্টৰ পৰা বিশ্বব্যাপী বিঙত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web|url=http://searchenginewatch.com/article/2113363/Bing-Unleashing-Tiger-to-Speed-Search-Results|title=Bing Unleashing Tiger to Speed Search Results|publisher=Search Engine Watch|date=September 30, 2011|access-date=October 3, 2011}}</ref> মে' ২০১২-ত, মাইক্ৰছফ্টে ইয়াৰ চাৰ্চ ইঞ্জিনৰ আন এটা নকশাৰ ঘোষণা কৰে য'ত "চাইডবাৰ" অন্তৰভুক্ত কৰা হয়। ই এক সামাজিক সুবিধা যি সন্ধান প্ৰশ্নৰ সৈতে প্ৰাসঙ্গিক তথ্যৰ বাবে ব্যৱহাৰকৰ্তাৰ সামাজিক নেটৱৰ্ক সন্ধান কৰে।<ref name=Goldman>{{cite web|last=Goldman|first=David|title=Bing fires at Google with new social search|url=https://money.cnn.com/2012/05/10/technology/bing-redesign/index.htm?source=cnn_bin|publisher=CNN Money|access-date=May 10, 2012|date=May 10, 2012|archivedate=May 13, 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120513022851/http://money.cnn.com/2012/05/10/technology/bing-redesign/index.htm?source=cnn_bin|deadurl=yes}}</ref> বিটফানেল অনুসন্ধান ইঞ্জিন সূচীকৰণ (BitFunnel search engine indexing) চাৰ্চ ইঞ্জিনৰ বিভিন্ন উপাদান ২০১৬ চনত মাইক্ৰছফ্টে জনসাধাৰণৰ বাবে মুক্ত উৎস (open source) কৰিছিল।<ref name="InfoWorld">[https://www.infoworld.com/article/3116080/microsoft-open-sources-bing-components-for-fast-code-compilation.html Microsoft open-sources Bing components for fast code compilation | InfoWorld]</ref><ref>{{Cite web|last=Verma|first=Arpit|date=2016-09-07|title=Microsoft Open Sources Major Components Of Bing Search Engine, Here's Why It Matters|url=https://fossbytes.com/microsoft-working-open-source-search-components-used-power-bing/|access-date=2020-06-12|website=Fossbytes|language=en-US}}</ref> অক্টোবৰ ২০১৮ লৈকে, বিং বিশ্বব্যাপী তৃতীয় সৰ্ববৃহৎ চাৰ্চ ইঞ্জিন (৪.৫৮%), গুগলৰ (৭৭%) আৰু বায়ডুৰ (১৪.৪৫%) পিছতেই। য়াহু! সন্ধান (২.৬৩%), যি বিংৰ মুখ্য ক্ষমতা আছিল চতুৰ্থ শাৰিত থিয় দিয়ে।<ref>{{Cite web|url=https://www.netmarketshare.com/search-engine-market-share.aspx?options=%7B%22filter%22%3A%7B%22%24and%22%3A%5B%7B%22deviceType%22%3A%7B%22%24in%22%3A%5B%22Desktop%2Flaptop%22%2C%22Mobile%22%5D%7D%7D%5D%7D%2C%22dateLabel%22%3A%22Trend%22%2C%22attributes%22%3A%22share%22%2C%22group%22%3A%22searchEngine%22%2C%22sort%22%3A%7B%22share%22%3A-1%7D%2C%22id%22%3A%22searchEnginesDesktop%22%2C%22dateInterval%22%3A%22Monthly%22%2C%22dateStart%22%3A%222017-10%22%2C%22dateEnd%22%3A%222018-09%22%2C%22segments%22%3A%22-1000%22%7D|title=Net Marketshare, Market Share Statistics for Internet Technologies|website=netmarketshare.com}}</ref> == ইতিহাস == === এমএছএন অনুসন্ধান === <!-- [[File:MSN Search screenshot 2002.png|thumb|MSN Search homepage in 2002]] [[File:MSN Search screenshot.png|thumb|MSN Search homepage in 2006]] --> মাইক্ৰছফ্টে MSN ১৯৯৮ চনত Inktomi (কোম্পানী)-ৰ পৰা সন্ধান ফলাফল ব্যৱহাৰ কৰি আৰম্ভ কৰা হৈছিল। মাইক্ৰছফ্টে এমএছএন অনুসন্ধানৰ বাবে নিজৰ ৱেব ক্ৰলাৰ নিৰ্মাণ কৰি ৱেব সন্ধানত বৃহৎ বিনিয়োগ কৰাৰ সিদ্ধান্ত লৈছিল, যাৰ সূচী সাপ্তাহিক আৰু কেতিয়াবা দৈনিক আধুনিকিকৰন কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web|url=https://searchenginewatch.com/sew/news/2048132/microsofts-msn-search-to-build-crawler-based-search-engine|title=Microsoft's MSN Search To Build Crawler-Based Search Engine|date=June 30, 2003}}</ref> ২০০৪ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত এই প্ৰগ্ৰেমটো বিটা প্ৰগ্ৰাম হিচাপে আৰম্ভ হৈছিল, আৰু ফেব্ৰুৱাৰী 2005 ত বিটাৰ পৰা ওলাই আহিছিল। প্ৰতিদ্বন্দ্বী Yahoo! অনুসন্ধানে নিজৰ ক্ৰলাৰটো ওলাই যোৱাৰ এবছৰ পিছত এয়া ঘটিছিল। ছবি অনুসন্ধান পিকচাৰ্ছ নামৰ এটা তৃতীয় পক্ষৰ দ্বাৰা চালিত হৈছিল। এই সেৱাই প্ৰতিদ্বন্দ্বিতা কৰাৰ প্ৰচেষ্টাত থকা অন্যান্য চাৰ্চ ইঞ্জিন পোৰ্টেলবোৰক বজাৰত উন্নত ভাৱে সন্ধান ফলাফল প্ৰদান কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিছিল। === উইণ্ডোজ লাইভ অনুসন্ধান / উইণ্ডোজ লাইভ চাৰ্চ === এমএছএন সন্ধানৰ সলনি উইণ্ডোজ লাইভ চাৰ্চৰ প্ৰথম ৰাজহুৱা বিটা উন্মোচন কৰা হৈছিল, ২০০৬ চনৰ ৮ মাৰ্চত আৰু ১১ ছেপ্টেম্বৰ, ২০০৬ত ইয়াক চূড়ান্ত মুক্তি দিয়া হৈছিল। নতুন চাৰ্চ ইঞ্জিনে ৱেব, সংবাদ, ছবি, সঙ্গীত, ডেস্কটপ, স্থানীয় আৰু মাইক্ৰছফ্ট এনকাৰ্টা (Microsoft Encarta অন্তৰ্ভুক্ত থকা সন্ধান-টেববোৰ ব্যৱহাৰ কৰে। এমএছএন অনুসন্ধান উইণ্ডোচ লাইভ চাৰ্চলৈ ৰূপান্তৰিত হোৱাৰ পাছত, মাইক্ৰছফ্টে পিকচাৰ্চক তেওঁলোকৰ ছবি সন্ধান প্ৰদানকাৰী হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা বন্ধ কৰে আৰু তেওঁলোকৰ নিজৰ অভ্যন্তৰীণ ছবি সন্ধান এলগৰিথমৰ দ্বাৰা ইন্ধন যুক্ত তেওঁলোকৰ নিজৰ ছবি সন্ধান কৰা আৰম্ভ কৰে।<ref>{{cite web|url=http://searchenginewatch.com/showPage.html?page=3623401 |author=Chris Sherman |date=September 11, 2006 |access-date=September 12, 2006 |title=Microsoft Upgrades Live Search Offerings |publisher=Search Engine Watch |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20061016202109/http://searchenginewatch.com/showPage.html?page=3623401 |archive-date=October 16, 2006 }}</ref> === লাইভ অনুসন্ধান / লাইভ চাৰ্চ === ২০০৭ চনৰ ২১ মাৰ্চত মাইক্ৰছফ্টে ঘোষণা কৰে যে, ই ইয়াৰ সন্ধান প্ৰক্ৰিয়াটো উইণ্ডোজ লাইভ সেৱা পৰিয়ালৰ পৰা পৃথক কৰিব, সেৱাটো "লাইভ চাৰ্চ" হিচাপে পুনৰ ব্ৰেণ্ডিং কৰিব। লাইভ চাৰ্চ ক মাইক্ৰছফ্টৰ প্লেটফৰ্ম আৰু চিষ্টেম বিভাগৰ অংশ সত্য নাডেলাৰ (Satya Nadella) নেতৃত্বত লাইভ চাৰ্চ আৰু এড প্লেটফৰ্মত একত্ৰিত কৰা হৈছিল। এই পৰিৱৰ্তনৰ অংশ হিচাপে, লাইভ চাৰ্চ মাইক্ৰছফ্ট এডচেণ্টাৰৰ (Microsoft adCenter) সৈতে একত্ৰিত কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web|url=http://blogs.zdnet.com/microsoft/?p=339|author=Mary Jo Foley|title=Microsoft severs Live Search from the rest of the Windows Live family|publisher=ZDNet|date=March 21, 2007|access-date=May 10, 2012|archivedate=October 15, 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20091015221510/http://blogs.zdnet.com/microsoft/?p=339|deadurl=yes}}</ref> লাইভ চাৰ্চ ব্ৰেণ্ডিঙৰ অধীনত মাইক্ৰছফ্টৰ সন্ধান এক শৃংখলাবদ্ধ ৰূপত পুনৰ্সংগঠন আৰু একত্ৰীকৰণ কৰা হৈছিল। 23 মে, 2008-ত, মাইক্ৰছফ্টে "লাইভ চাৰ্চ বুকছ" (Live Search Books) আৰু "লাইভ চাৰ্চ একাডেমিক"(Live Search Academic) বন্ধ কৰাৰ কথা ঘোষণা কৰে আৰু সকলো শৈক্ষিক আৰু কিতাপ সন্ধান ফলাফলক নিয়মীয়া অনুসন্ধানত একত্ৰিত কৰে, আৰু ইয়াৰ ফলত লাইভ চাৰ্চ বুকছ প্ৰকাশক প্ৰ’গ্ৰাম বন্ধ হৈছিল। তাৰ কিছু দিনৰ পিছত, উইণ্ডোজ লাইভ এক্সপো (Windows Live Expo) 31 জুলাই, 2008-ত বন্ধ কৰা হৈছিল। লাইভ চাৰ্চ মেক্ৰ'এক সেৱা, ব্যৱহাৰকাৰীসকলে তেওঁলোকৰ নিজা কাষ্টম চাৰ্চ ইঞ্জিন সৃষ্টি কৰিবলৈ বা আন ব্যৱহাৰকাৰীসকলে সৃষ্টি কৰা মেক্ৰ’ ব্যৱহাৰ কৰাৰ বাবে ইয়াৰ সহায় লয়। ইয়াকো কিছুদিন পিছত বন্ধ কৰা হৈছিল। 2009 চনৰ 15 মে’ত, লাইভ প্ৰডাক্ট আপল’ড বন্ধ কৰা হৈছিল। লাইভ প্ৰডাক্ট আপল’ড (Live Product Upload) এক সেৱা যি ব্যৱসায়ীসকলক লাইভ চাৰ্চ প্ৰডাক্টত (Live Search Product) সামগ্ৰীৰ তথ্য আপল’ড কৰিবলৈ অনুমতি দিয়ে। অন্তিম পুনৰ্সংগঠনটো আহিছিল লাইভ চাৰ্চ কিউএনএ (Live Search QnA ৰূপত। ইয়াক 18 ফেব্ৰুৱাৰী, 2009ত এমএছএন কিউএনএ হিচাপে পুনৰ ব্ৰেণ্ডকৰা হৈছিল, অৱশ্যে, পৰৱৰ্তী সময়ত ইয়াক 21 মে, 2009 তাৰিখে বন্ধ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.webpronews.com/yahoo-answers-outlives-msn-qna-2009-05|title=Yahoo Answers Outlives MSN QnA|date=May 29, 2009|access-date=May 10, 2012|publisher=WebProNews|author=Doug Caverly|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120114223923/http://www.webpronews.com/yahoo-answers-outlives-msn-qna-2009-05|archive-date=January 14, 2012|archivedate=January 14, 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120114223923/http://www.webpronews.com/yahoo-answers-outlives-msn-qna-2009-05|deadurl=yes}}</ref> ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:ৱেবছাইট]] [[শ্ৰেণী:অনুসন্ধান ইঞ্জিন]] 06xfo9bjm87141jkikz6tr9duf7xrhx 0 74503 606587 595963 2026-05-15T19:27:43Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 606587 wikitext text/x-wiki {{underconstruction}} '''বিশ্ব আত্মহত্যা প্ৰতিৰোধ দিৱস''' ('''WSPD''') প্ৰতিবছৰে ১০ ছেপ্টেম্বৰ তাৰিখে পালিত এক সজাগতা জাগৰণমূলক দিৱস। ২০০৩ চনৰ পৰা বিভিন্ন কৰ্মসূচীৰ জৰিয়তে আত্মহত্যাৰ সম্পৰ্কে জনসচেতনতা সৃষ্টি কৰি আত্মহত্যাৰ প্ৰতিৰোধৰ ক্ষেত্ৰত বিশ্বব্যাপ্ত প্ৰতিশ্ৰুতিবদ্ধতাক প্ৰকাশ কৰাৰ উদ্দেশ্যে এই দিৱস পালন কৰা হৈ আহিছে। <ref name=sitnews>{{cite news|title=Alaska Observes World Suicide Prevention Day and Alaska Suicide Prevention Month|url=http://www.sitnews.us/0904news/091104/091104_suicide_prevention.html|accessdate=11 June 2012|newspaper=SitNews|date=11 September 2004|archivedate=26 July 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120726172340/http://www.sitnews.us/0904news/091104/091104_suicide_prevention.html|deadurl=yes}}</ref> আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় আত্মহত্যা প্ৰতিৰোধ সংস্থা(IASP)-ই বিশ্ব স্বাস্থ্য সংস্থা(WHO) আৰু বিশ্ব মানসিক স্বাস্থ্য ফেডাৰেছন(WFMH)-ৰ সহযোগত বিশ্ব আত্মহত্যা প্ৰতিৰোধ দিৱস পালন কৰাত অগ্ৰণী ভূমিকা লৈ আহিছে। <ref name=suicidology>{{cite web|title=Suicide in the U.S.A. Based on Current (2007) Statistics|url=http://www.suicidology.org/c/document_library/get_file?folderId=236&name=DLFE-368.pdf|publisher=American Association of Suicidology|accessdate=10 June 2012|archivedate=2 June 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120602221443/http://www.suicidology.org/c/document_library/get_file?folderId=236&name=DLFE-368.pdf|deadurl=yes}}</ref> ২০১১ চনত প্ৰায় ৪০খন দেশে এই আত্মহত্যা প্ৰতিৰোধ দিৱসৰ অংগীকাৰবদ্ধতা দোহাৰিবলৈ সজাগতা কাৰ্য্যসূচী গ্ৰহণ কৰিছিল। <ref name=lfp>{{cite news|last=QMI Agency|title=Inuit youth celebrate life on World Suicide Day |url=https://lfpress.com/news/canada/2011/09/10/18666426.html|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170820162440/https://lfpress.com/news/canada/2011/09/10/18666426.html|accessdate=11 June 2012|newspaper=London Free Press|date=10 September 2011|archive-date=20 August 2017 }}</ref> ২০১৪ চনত মুক্তিপ্ৰাপ্ত WHO-ৰ মানসিক স্বাস্থ্য এটলাছ (Mental Health Atlas)-ৰ তথ্য অনুসৰি, নিম্ন আয়সম্পন্ন কোনো দেশতেই আত্মহত্যা প্ৰতিৰোধৰ কোনো ৰাষ্ট্ৰীয় নীতি বা কৰ্মপন্থা নাছিল। অন্যহাতে, নিম্ন-মধ্য আয়সম্পন্ন দেশসমূহৰ ১০%-তকৈ কম, আৰু উচ্চ-মধ্য আয়সম্পন্ন আৰু উচ্চ আয়সম্পন্ন দেশসমূহৰ প্ৰায় দুই তৃতীয়াংশৰে আত্মহত্যা প্ৰতিৰোধৰ ক্ষেত্ৰত সুস্পষ্ট ৰাষ্ট্ৰীয় নীতি আছিল। <ref name="MentalAtlas2014">{{cite web|title=2014 Mental health Atlas |url=http://apps.who.int/iris/bitstream/10665/178879/1/9789241565011_eng.pdf |publisher=World Health Organization|accessdate=4 May 2018|date=2015}}</ref> ২০০৩ চনত পালিত বিশ্ব আত্মহত্যা প্ৰতিৰোধ দিৱসৰ প্ৰথম কাৰ্য্যসূচীত, ১৯৯৯ চনৰ বিশ্ব স্বাস্থ্য সংস্থাই এই বিষয়ত গ্ৰহণ কৰা কিছু পদক্ষেপৰ সম্পৰ্কে আলোকপাত কৰা হয় য'ত প্ৰধান কৌশলসমূহ নিৰ্ধাৰণ কৰা হৈছিল: <ref name=IASPpr>{{cite web|title=Celebrating the 1st World Suicide Prevention Day 10 September 2003|url=http://iasp.info/wspd/2003_wspd.php|work=Press Release|publisher=International Association for Suicide Prevention|accessdate=12 June 2012|archivedate=3 November 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20111103165734/http://www.iasp.info/wspd/2003_wspd.php|deadurl=yes}}adapted from the chapter on "Self-Directed Violence" from the ''World Report on Violence and Health'', [[World Health Organization]], Geneva, 2002.</ref> # "আত্মহত্যাৰ প্ৰৱণতা ৰোধ আৰু এই সম্পৰ্কীয় সচেতনতা সৃষ্টিৰ বাবে বৈশ্বিক এটি সংস্থাৰ লগতে আঞ্চলিক আৰু ৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্য্যায়ত বহুমুখী কৰ্মসূচী গ্ৰহণ, আৰু আত্মহত্যাৰ ঘটনাসমূহ ফলপ্ৰসূভাৱে প্ৰতিৰোধ কৰাৰ ওপৰত গুৰুত্ব প্ৰদান।" # "বিভিন্ন দেশৰ আত্মহত্যা প্ৰতিৰোধৰ ৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্য্যায়ৰ নীতি, কৰ্মসূচী আৰু পৰিকল্পনাসমূহৰ বিকাশ আৰু মূল্যায়ণ, আৰু সেই সম্পৰ্কীয় দক্ষতাৰ শক্তিশালীকৰণ।" বিশ্ব স্বাস্থ্য সংস্থাৰ সাম্প্ৰতিক বিজ্ঞপ্তিসমূহৰ বক্তব্য অনুসৰি, আত্মহত্যাৰ বিষয়ে মুকলিভাৱে আলোচনা-বিলোচনাক লৈ থকা সামাজিক দ্বিধাবোধ বা বাধা-নিষেধ, আৰু আত্মহত্যাৰ সম্পৰ্কে বিৰাজমান সামাজিক মালিন্য ইত্যাদিৰ দৰে প্ৰত্যাহ্বানে আত্মহত্যাৰ প্ৰতিৰোধ জটিলতৰ কৰি তোলে। ইয়াৰ লগতে, আত্মহত্যা সম্পৰ্কীয় ঘটনাসমূহৰ সঠিক তথ্যৰ অভাৱেও এই সমস্যাক মোকাবিলা কৰাৰ ক্ষেত্ৰত বাধাৰ সৃষ্টি কৰে: "আত্মহত্যাৰ সংবেদনশীলতা আৰু কিছুমান দেশত আত্মঘাতী মনোভাৱক অবৈধ হিচাপে গৃহীত স্বীকৃতিৰ কাৰণেই বহু সময়ত আত্মহত্যাৰ ঘটনাসমূহৰ তথ্য সঠিকভাৱে উপস্থাপন নোহোৱাৰ উপৰিও আত্মহত্যাৰ ঘটনাসমূহ স্বাভাৱিক মৃত্যুৰ বিষয় ৰূপে শ্ৰেণীভুক্ত হোৱাটোয়ে, মৃত্যুৰ আন কাৰকসমূহৰ তুলনাত আত্মহত্যাৰ ক্ষেত্ৰত অধিক সমস্যাৰ সৃষ্টি কৰে।" "<ref name="WHO2017">{{cite web |website=www.who.int |publisher=World Health Organization |title=Suicide - Challenges and obstacles |url=https://www.who.int/mediacentre/factsheets/fs398/en/ |date=August 2017}}</ref><ref name="WHO2002">{{cite web |author=WHO |title=Self-directed violence |url=https://www.who.int/violence_injury_prevention/violence/world_report/factsheets/en/selfdirectedviolfacts.pdf |website=www.who.int|date=2002}}</ref> {{quote|text=আত্মহত্যাৰ সৈতে বহুতো জটিল আৰু আন্তঃসম্পৰ্কিত অন্তৰ্নিহিত অৱদানকাৰী কাৰক জড়িত হৈ থাকে... এই বিষয়সমূহে বেদনা বা ব্যথা আৰু হতাশাৰৰ অনুভূতি সৃষ্টি কৰি আত্মহত্যাৰ প্ৰৱণতা গঢ় দিব পাৰে। নিজকে হত্যা কৰি নিঃশেষ কৰি দিয়াকৈ আগ্নেয়াস্ত্ৰ, ঔষধ আৰু বিঁহৰ দৰে প্ৰয়োজনীয় উপাদানৰ উপলব্ধতাও আত্মহত্যাৰ ক্ষেত্ৰত প্ৰভাৱী হানিকাৰক। <ref name=sitnews/>|source=প্ৰচাৰ অভিযানৰ বিজ্ঞপ্তি}} ==পটভূমি== আত্মহত্যাৰ সৈতে উপলব্ধ তথ্য অনুসৰি প্ৰতি বছৰে প্ৰায় এক মিলিয়ন লোকৰ আত্মহত্যাৰ জৰিয়তে মৃত্যু হয় বুলি অনুমান কৰা হৈছে। প্ৰতি ১০,০০০ জনৰ মাজত ১জন (সকলো মৃত্যুৰ ১.৪%), বা "প্ৰতি ৪০ ছেকেণ্ডত এজন বা প্ৰতিদিনে প্ৰায় ৩,০০০ জন" লোকৰ আত্মহত্যাৰ দ্বাৰা জীৱন নাশ হয়। ২০০৪ চনৰ তথ্যৰ পৰা এইটো অনুমান কৰা হৈছে যে, ২০২০ চনৰ ভিতৰত প্ৰতিবছৰে প্ৰায় ১.৫ মিলিয়ন লোকৰ আত্মহত্যাৰে মৃত্যু ঘটিব। <ref name=rtenews>{{cite news|title=World Suicide Prevention Day is marked |url=http://www.rte.ie/news/2004/0910/suicide.html|accessdate=11 June 2012 |newspaper=Raidió Teilifís Éireann|date=10 September 2004}}</ref> [[image:Suicide_Prevention_Day.jpg|thumb|left|বিশ্ব আত্মহত্যা প্ৰতিৰোধ দিৱসত এজন ব্যক্তিয়ে নিজৰ হাতত "LOVE" লিখি সচেতনতা সৃষ্টিৰ প্ৰয়াস]] {{multiple image | align = right | image1 = Male suicide rates 2015 (crude).svg | width1 = 200 | alt1 = | caption1 = | image2 = Female suicide rates 2015 (crude).svg | width2 = 200 | alt2 = | caption2 = | footer = Suicide rates per 100,000 males (left) and females (right).<ref>{{cite web |title=Suicide rates, crude - Data by country |publisher=WHO |date=2018-04-05 |url=http://apps.who.int/gho/data/node.main.MHSUICIDE?lang=en}}</ref> {{Col-begin}} {{Col-break}} {{legend|#fef23d|0 – 5}} {{legend|#f0c809|5 – 10}} {{Col-break}} {{legend|#ff980d|10 – 15}} {{legend|#f05c0d|15 – 25}} {{Col-break}} {{legend|#cd281b|25 – 35}} {{legend|#b00507|Above 35}} {{Col-break}} {{legend|#d1d1d1|No data}} {{col-end}} }} পৰিসংখ্যাৰ পৰা দেখা যায় যে, পৃথিৱীৰ প্ৰায় সকলো দেশতে যিকোনো বয়স গোটৰ ব্যক্তিৰ ক্ষেত্ৰত গড় হিচাপত প্ৰতিগৰাকী মহিলাৰ আত্মহত্যাৰ বিপৰীতে তিনিগৰাকী পুৰুষে আত্মহত্যা সংঘটিত কৰে। "অন্যহাতে, আত্মহত্যাৰ চেষ্টাৰ ক্ষেত্ৰত পুৰুষতকৈ মহিলাৰ ক্ষেত্ৰত হাৰ ২ ৰ পৰা ৩ গুণ বেছি হোৱা যেন লাগে। অৱশ্যে, এইক্ষেত্ৰত থকা লিংগ বৈষম্য শেহতীয়া বছৰবোৰত হ্ৰাস পাইছে। "<ref name=IASPpr2012>{{cite web|title=World Suicide Prevention Day - 10 September, 2012|url=https://www.iasp.info/wspd/2012_wspd.php|work=Press Release|publisher=International Association for Suicide Prevention|accessdate=24 January 2018}}</ref> পৰিসংখ্যাই দেখুৱায় যে, হত্যা আৰু যুদ্ধতকৈ আত্মহত্যাৰ জৰিয়তে মৃত্যু হোৱা লোকৰ সংখ্যা অধিক। বিশ্বব্যাপী, মৃত্যুৰ অগ্ৰণী কাৰকসমূহৰ ভিতৰত আত্মহত্যা হৈছে ত্ৰয়োদশ স্থানৰ কাৰক। <ref name=sitnews/><ref name=rtenews/> বিশ্ব স্বাস্থ্য সংস্থাৰ মতে, আত্মহত্যাৰ দ্বাৰা প্ৰাণনাশ হোৱা প্ৰতিটো ঘটনাৰ বিপৰীতে প্ৰায় ২০জন মানুহে আত্মহত্যাৰে স্ব-প্ৰাণ নাশৰ প্ৰচেষ্টা চলায়। এই হাৰ প্ৰতি তিনি ছেকেণ্ডত এটাৰ সমতুল্য। <ref name=time>{{cite news|last=Melnick|first=Meredith|title=It's World Suicide Prevention Day: What You Can Do to Help|url=http://healthland.time.com/2010/09/10/its-world-suicide-prevention%C2%A0day-what-you-can-do-to-help/|accessdate=11 June 2012|newspaper=Time|date=10 September 2010|archivedate=4 March 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304084153/http://healthland.time.com/2010/09/10/its-world-suicide-prevention|deadurl=yes}}</ref> ১৫ ৰ পৰা ২৪ বছৰ বয়সৰ ব্যক্তিসকলৰ ক্ষেত্ৰত আত্মহত্যা হৈছে মৃত্যুৰ সৰ্বাধিক সংঘটনৰ কাৰক। <ref name=Beausejour>{{cite news|last=Fierheller|first=Lorel|title=Suicide Prevention Day coming up|url=http://www.beausejourreview.com/ArticleDisplay.aspx?e=1720519&archive=true|accessdate=12 June 2012|newspaper=The Beausejour Review|year=2009}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== {{reflist}} [[শ্ৰেণী:দিৱসসমূহ]] 5he0d2uay33kvagud8z6a165rk1yo5w 0 75681 606468 300786 2026-05-15T13:57:39Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 606468 wikitext text/x-wiki {{Infobox writer | name = প্ৰিয়া কুমাৰ | image = Priya Kumar (cropped).jpg | caption = ২০১৬ চনত, মুম্বাইত প্ৰিয়া কুমাৰ | birth_date = {{Birth date and age|df=y|1974|03|4}} | birth_place = [[চণ্ডীগড়]], ভাৰত | nationality = [[ভাৰত]] | alma_mater = {{plainlist| * ছেইণ্ট কবিৰ পাব্লিক স্কুল * বোম্বাই বিশ্ববিদ্যালয় }} | occupation = লেখক, অনুপ্ৰেৰণাদায়ী বক্তা | notableworks = {{plainlist| * 'I Will Go with You' (২০১৫) }} | awards = | website = {{URL|priya-kumar.com}} }} '''প্ৰিয়া কুমাৰ''' ({{lang-en|Priya Kumar}}, জন্ম: ৪ মাৰ্চ, ১৯৭৪) হৈছে এগৰাকী ভাৰতীয় লেখিকা আৰু অনুপ্ৰেৰণাদায়ী বক্তা। তেখেতে এতিয়ালৈকে বাৰখন গ্ৰন্থ লিখি উলিয়াইছে। ইয়াৰে ভিতৰত উপন্যাস আৰু আত্ম-সহায়ক গ্ৰন্থও আছে। তেখেতৰ গ্ৰন্থসমূহে মূলতঃ অনুপ্ৰেৰণাদায়ী আৰু আধ্যাত্মিক বিষয়বস্তুক সামৰি লয়। ২০১০ চনত প্ৰকাশিত হোৱা তেখেতৰ গ্ৰন্থ 'লাইচেন্স টু লিভ'ক ২০১০ চনত অনুষ্ঠিত হোৱা ভোডাফোন ক্ৰছৱৰ্ড গ্ৰন্থ বঁটালৈ মনোনীত কৰা হয়। ২০১৯ চনত তেখেতৰ উপন্যাস 'I Will Go with You'ৰ আধাৰত 'দ্য ফাইনেল কল' নামৰ ৱেব টেলিভিছন ছিৰিজটো নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। এইটো ছিৰিজত বলিউডৰ [[অৰ্জুন ৰামপাল]], [[সাক্ষী তানৱাৰ]] আৰু [[জাভেদ জাফ্ৰী]] আদিয়ে অভিনয় কৰে।<ref name=":4">{{cite news |last=Jain |first=Arushi |title=With success of The Final Call, I learnt content is king: Writer Priya Kumar |date=2019-04-14 |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/web-series/the-final-call-writer-priya-kumar-5673971/ |newspaper=The Indian Express |accessdate=2020-10-04}}</ref><ref name=":5">{{cite web |title=Priya Kumar's novel 'I Will Go With You' to be adapted into a Zee5 web series |date=2018-10-10 |url=https://scroll.in/reel/897716/priya-kumars-novel-i-will-go-with-you-to-be-adapted-into-a-zee5-web-series |website=Scroll |accessdate=2020-10-04}}</ref> == প্ৰাৰম্ভিক জীৱন == ১৯৭৪ চনৰ ৪ মাৰ্চত প্ৰিয়া কুমাৰৰ জন্ম হয়। জন্মস্থান আছিল ভাৰতৰ চণ্ডীগড়। চণ্ডীগড়তে থকা ছেইণ্ট কবীৰ পাব্লিক স্কুলত প্ৰিয়া কুমাৰে স্কুলীয়া শিক্ষা গ্ৰহণ কৰে। ইয়াৰ পিছত তেখেতে বোম্বাই বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা অৰ্থনীতি বিষয়ত স্নাতক ডিগ্ৰী অৰ্জন কৰে। ইয়াৰ পিছত তেখেতে ছাইক'থেৰাপী আৰু কাউণ্টাৰ ছেলিঙত স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী অৰ্জন কৰে। ইয়াৰ পিছত তেখেতে NMIMS বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা বিপণন আৰু বিক্ৰীত এটা স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী লাভ কৰে। ২২ বছৰ বয়সতে তেখেতে অনুপ্ৰেৰণাদায়ী বক্তা হিচাপে নিজৰ কেৰিয়াৰ আৰম্ভ কৰে।<ref name=":0">{{cite news |last1=Gina |first1=Justus |title=Dealing with your fears and learning to cope up with the demands of today's lifestyle can be challenging |date=2007-05-31 |location=Sharjah |newspaper=Gulf Today}}</ref> ==কৰ্মজীৱন== প্ৰিয়া কুমাৰে এতিয়ালৈকে বাৰখন গ্ৰন্থ লিখিছে। তেখেতৰ গ্ৰন্থসমূহত অনুপ্ৰেৰণা আৰু আধ্যাত্মিকতাৰ বিষয়বস্তু দেখিবলৈ পোৱা যায়।<ref name=":4"/> ২০১০ চনত প্ৰিয়া কুমাৰে লিখা প্ৰথমখন গ্ৰন্থ আছিল 'License to Live'। এইখন আছিল এখন আত্মসহায়ক গ্ৰন্থ আৰু ইয়াৰ বিষয়বস্তুটোৰ আধাৰ আছিল আধ্যাত্মিকতা। তেখেতে ইয়াৰ নামকৰণ কৰিছিল 'অনুপ্ৰেৰণাদায়ী থ্ৰিলাৰ' আৰু 'আধ্যাত্মিকতা কল্পকথা' হিচাপে।<ref>{{cite news |last=Ansari |first=Humaira |title=Spirituality spun into fiction |date=2010-10-10 |url=https://www.proquest.com/docview/757196459/B580B13189CE4388PQ/1 |url-access=subscription |newspaper=DNA India |location=Mumbai |accessdate=2020-10-05}}</ref> ২০১২ চনত এই গ্ৰন্থখনে 'এৰিক হোফাৰ' বঁটা লাভ কৰে।<ref name=":2">{{cite web |last=McDermott |first=Alice |title=Spectrum |website=The Sunday Tribune |date=2014-04-06 |url=https://www.tribuneindia.com/2014/20140406/spectrum/book3.htm |accessdate=2020-10-04}}</ref><ref>{{cite magazine |first=Manoj |last=Khatri |title=License to live: A seeker's journey to greatness! by Priya Kumar |magazine=Complete Wellbeing |date=2012-09-09 |url=https://completewellbeing.com/book-review/license-to-live-a-seekers-journey-to-greatness-by-priya-kumar/ |accessdate=2020-10-04}}</ref><ref>{{cite web |title=I Am Another You |website=The Times of India |date=2009-08-09 |url=https://timesofindia.indiatimes.com/I-Am-Another-You/articleshow/4872415.cms |accessdate=2020-10-04}}</ref><ref>{{cite news |last=Chandra |first=Vaishalli |title=Whack yourself before life does Priya Kumar's first book, I am another you, was launched in Banglaore on Friday |date=2009-09-12 |url=https://www.dnaindia.com/bangalore/report-whack-yourself-before-life-does-1289565 |newspaper=DNA India |accessdate=2020-10-05}}</ref> 'I Am Another You' নামৰ গ্ৰন্থখনকো এৰিক হোফাৰ বঁটাৰ বাবে সংক্ষিপ্ত বাছনিৰ তালিকাভুক্ত কৰা হয়।<ref>{{cite web |title=Priya Kumar - I am a woman and I get paid to talk |url=https://www.iuemag.com/september2014/is/i-am-a-woman.php |date=2014-09-24 |website=iuemag.com |accessdate=2020-10-04}}</ref> পৰৱৰ্তী বৰ্ষটোত প্ৰিয়া কুমাৰে 'The Perfect World' নামৰ উপন্যাসখন লিখে।<ref>{{cite news |last=Virmani |first=Ashish |title='I'm a messenger of hope': Spiritualist and self-help author Priya Kumar talks about her new book and her world view |date=2011-12-21 |url=https://www.proquest.com/docview/912140541/E4D47AEBCA694E5FPQ/1 |url-access=subscription |newspaper=DNA India|location=Mumbai |accessdate=2020-10-05}}</ref> ২০১৪ চনত প্ৰিয়া কুমাৰে ভাৰতীয় উদ্যোগী আৰু হিৰো চাইকেলৰ প্ৰতিষ্ঠাতা ওম প্ৰকাশ মুঞ্জলৰ আত্মজীৱনী লিখি উলিয়ায়। গ্ৰন্থখনৰ শিৰোনাম ধাৰ্য কৰা হৈছিল 'The Inspiring Journey of a Hero'। এইখন গ্ৰন্থৰ শৈলীটোও আত্ম-সহায়ক গ্ৰন্থৰ দৰে। গ্ৰন্থখনত মুঞ্জলৰ জীৱনযাত্ৰাক এটা অনুপ্ৰেৰণাদায়ী দৃষ্টিভংগীৰে উপস্থাপন কৰা হৈছে। মুঞ্জলৰ প্ৰাৰম্ভিক জীৱন, বিভাজন আৰু তেখেতৰ বাইচাইকেলৰ কোম্পানীটোক পৰিচালনাৰ দিশটোক গ্ৰন্থখনত সন্নিৱিষ্ট কৰা হয়।<ref>{{cite news |last=Venkataramakrishnana |first=Rohan |title=An Inspirational read that does not deliver |date=2014-02-16 |newspaper=Mail Today }}</ref> ২০১৪ চনত পেংগুইন বুকছে গ্ৰন্থখন প্ৰকাশ কৰে। গ্ৰন্থখনে একাংশ সমালোচকৰ পৰা ইতিবাচক মত লাভ কৰে।<ref>{{cite news |last=Swamy |first=Narayan |title=Story A 'Hero' every Indian can be proud of (Book Review) |newspaper=Indo-Asian News Service |date=2014-06-21 |url=https://www.business-standard.com/article/news-ians/story-a-hero-every-indian-can-be-proud-of-book-review-114062100180_1.html |location=New Delhi |accessdate=2020-10-05}}</ref><ref>{{cite web |last=Ramachandran |first=P. P. |title=Book Review: The Inspiring Journey of a Hero |website=The Free Press Journal |date=2014-06-14 |url=https://www.freepressjournal.in/book-reviews/the-inspiring-journey-of-a-hero |accessdate=2020-10-04}}</ref><ref name=":2"/> ২০১৫ চনত এই গ্ৰন্থখন 'এক ছুপাৰ হিৰো কি কাহানী' নামেৰে হিন্দী ভাষালৈ অনূদিত হয়। ২০১৫ চনত প্ৰিয়া কুমাৰে 'আই ৱিল গো উইথ ইউ' নামৰ ছাছপেঞ্চ থ্ৰিলাৰখন লিখি উলিয়ায়।<ref>{{cite magazine |first=Anuradha |last=Shankar |title=I Will Go With You: The Flight Of A Lifetime By Priya Kumar |magazine=Complete Wellbeing |date=2015-04-01 |url=https://completewellbeing.com/book-review/i-will-go-with-you-the-flight-of-a-lifetime-by-priya-kumar/ |accessdate=2020-09-18}}</ref> গ্ৰন্থখন বেষ্টচেলাৰ হিচাপে পৰিগণিত হয় আৰু ২০১৯ চনত এই উপন্যাসৰ আধাৰতেই 'দ্য ফাইনেল কল' নামৰ এটা ৱেব ছিৰিজে মুক্তিলাভ কৰে। ছিৰিজটোত অৰ্জুন ৰামপাল আৰু সাক্ষী তানৱাৰৰ দৰে শিল্পীয়ে অভিনয় কৰে।<ref name=":5"/><ref>{{cite web |title=ZEE5 to launch web series on Priya Kumar's bestselling novel 'I Will Go With You' |url=https://www.indiantelevision.com/television/tv-channels/gecs/zee5-to-launch-web-series-on-priya-kumar-s-bestselling-novel-i-will-go-with-you-181009 |date=2018-10-09 |website=Indian Television |accessdate=2020-10-05}}</ref> ২০১৯ চনৰ এপ্ৰিলত প্ৰিয়াই ঘোষণা কৰে যে, তেখেতে 'দ্য ফাইনেকল কল'ৰ দ্বিতীয়টো ছিজন লিখি আছে।<ref>{{cite web |last=Shah |first=Chandni |title=Exclusive: 'The Final Call' Screenwriter Priya Kumar Reveals Season 2 in Making, Says she Wants to Direct it This Time |website=LatestLY |date=2019-04-20 |url=https://www.latestly.com/entertainment/tv/exclusive-the-final-call-screenwriter-priya-kumar-reveals-season-2-in-making-says-she-wants-to-direct-it-this-time-781050.html |accessdate=2020-10-04}}</ref> ২০১৯ চনত জিফাইভ তেখেতৰ ২০১৭ চনৰ উপন্যাস 'দ্য ৱাইজ মেন ছেইড'ৰ আধাৰত এখনি ৱেব ছিৰিজ নিৰ্মাণ কৰিব বুলি ঘোষণা কৰে।<ref>{{cite web |last=Rajesh |first=Srividya |title=ZEE5 to launch web-series on Priya Kumar's novel 'The Wise Man Said' |website=IWMBuzz |date=2019-01-28 |url=https://www.iwmbuzz.com/digital/news-digital/zee5-launch-web-series-priya-kumars-novel-wise-man-said/2019/01/28 |accessdate=2020-10-04}}</ref><ref>{{cite web |title=This World Book Day, ZEE5 announces eight new book adaptations |website=Zee News |date=2019-05-02 |url=https://zeenews.india.com/culture/this-world-book-day-zee5-announces-eight-new-book-adaptations-2200361.html |accessdate=2020-10-04}}</ref> ভাৰতৰ শীৰ্ষৰ দহগৰাকী অনুপ্ৰেৰণাদায়ী বক্তাৰ ভিতৰত প্ৰিয়া কুমাৰকো স্থান দিয়া হৈছে।<ref>{{Cite web |title=আৰ্কাইভ কপি |url=https://www.indianspeakerbureau.com/blog/top-10-indian-motivational-speakers-in-2021/ |access-date=2021-09-26 |archivedate=2021-09-26 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210926044732/https://www.indianspeakerbureau.com/blog/top-10-indian-motivational-speakers-in-2021/ |deadurl=yes }}</ref> == প্ৰকাশনসমূহ == * ''License to Live'' (২০১০) * ''I Am Another You: A Journey To Powerful Breakthroughs'' (২০১০) * ''The Perfect World: A Journey To Infinite Possibilities'' (২০১১) * ''Thinking Aloud: A Collection Of Original Inspirational Quotes'' (২০১৩) * ''The Inspiring Journey of a Hero'' (২০১৪) * ''I Will Go with You: The Flight of a Lifetime'' (২০১৫) * ''Dream Dare Deliver'' (২০১৫) * ''Ek Super Hero Ki Shandaar Kahani'' (২০১৫), ''The Inspiring Journey of a Hero''ৰ হিন্দী অনুবাদ * ''The Calling – Unleash Your True Self'' (২০১৬) * ''How to Write a Book in 8 Days'' (২০১৭) * ''The Wise Man Said'' (২০১৭) * ''Man Hunt'' (২০২০) ==তথ্যসূত্ৰ== {{reflist|30em}} [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:জীৱিত ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় সাহিত্যিক]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ অনুপ্ৰেৰণাদায়ী বক্তা]] fneyq0t1i6wbw1t148ixxrc5k5tic3q 0 80623 606627 329589 2026-05-16T03:11:57Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 606627 wikitext text/x-wiki [[চিত্ৰ:Astasahasrika_Prajnaparamita_Maitreya_Detail.jpeg|thumb|289x289px|মহাযানৰ মহত্বপূৰ্ণ চৰিত্ৰ [[মৈত্ৰেয়]]ক দৰ্শোৱা এখন ছবি, নালন্দাৰ অষ্টসাহস্ৰিকা প্ৰজ্ঞাপাৰমিতা সূত্ৰত।]] [[চিত্ৰ:Shishoin_temple_shibamata_Five_Tathagatas_2020.jpg|thumb|260x260px|[[জাপান]]ৰ [[টকিঅ']]ৰ শ্বিশ্বইনত পাঁচ তথাগতৰ মূৰ্তি। মহাযানৰ এটি সূকীয়া বিশ্বাস হ'ল যে বৰ্তমানে অনেক বুদ্ধই একে সময়তে ধৰ্ম প্ৰচাৰ কৰি আছে।]] '''মহাযান''' একাধিক [[বৌদ্ধ ধৰ্ম|বৌদ্ধ]] পৰম্পৰা, লেখ, [[দৰ্শন]] আৰু কাৰ্যৰ এক বহল গোটক বুজোৱা এক সংজ্ঞা। মহাযানৰ বিকাশ [[ভাৰত]]ত হৈছিল, খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ১০০ৰ পাছত। মহাযান আৰু [[থেৰবাদ]] বৌদ্ধ ধৰ্মত অস্তিত্বত থকা দুই মুখ্য পৰম্পৰা।<ref name=":182">Harvey (2013), p. 189.</ref> মহাযানে আগৰ বৌদ্ধ শিক্ষাৰ লগতে তলুনামূলকভাৱে নতুন লেখ, যেনে [[মহাযান সূত্ৰ]]সমূহক মান্যতা প্ৰদান কৰে। এই নতুন লেখসমূহত [[বোধিসত্ত্ব মাৰ্গ]] আৰু [[প্ৰজ্ঞাপাৰমিতা]] আদিক গুৰুত্ব প্ৰদান কৰা হৈছে।<ref>Harvey (2013), pp. 108-109.</ref> [[বজ্ৰযান]] বা মন্ত্ৰ পৰম্পৰা মহাযানৰেই উপ-পৰম্পৰা বুলিব পৰা যায়, য'ত সোণকালে বুদ্ধত্ব লাভ কৰিবলৈ [[তন্ত্ৰ|তান্ত্ৰিক]] পদ্ধতি অৱলম্বন কৰা হয়।<ref name=":183">Harvey (2013), p. 189.</ref> == বিশ্বাস == মহাযানে বোধিসত্ত্ব মাৰ্গকো বুজাব পাৰে, য'ত সম্পূৰ্ণৰূপে জাগ্ৰত বুদ্ধ (সম্যক সংবুদ্ধ) হোৱাৰ চেষ্টা কৰা হয়, সকলো সংবেদনশীল জীৱৰ ভালৰ বাবে। সেয়ে মহাযানক বোধিসত্ত্বযানো বোলা হয়।<ref name=":184">Harvey (2013), p. 189.</ref>{{refn|"The Mahayana, 'Great Vehicle' or 'Great Carriage' (for carrying all beings to nirvana), is also, and perhaps more correctly and accurately, known as the Bodhisattvayana, the bodhisattva's vehicle." Warder, A.K. (3rd edn. 1999). ''Indian Buddhism'': p. 338|group=note}} মহাযানত বোধিসত্ত্ব মাৰ্গেৰে [[বুদ্ধত্ব]] লাভ কৰাক সকলোৰে বাবে খোলা জ্ঞান কৰা হয়, আৰু [[অৰ্হত]]ক অসম্পূৰ্ণ জ্ঞান কৰা হয়।<ref>Harvey (2013), p. 111.</ref> থেৰবাদত নোপোৱা অনেক বুদ্ধই মহাযানত স্থান পায় (যেনে [[অমিতাভ বুদ্ধ|অমিতাভ]] আৰু [[বৈৰোচন]])।<ref name=":722">Williams, Paul, ''Mahayana Buddhism: The Doctrinal Foundations,'' Routledge, 2008, p. 21.</ref> মহাযান বৌদ্ধ দৰ্শনত কেইবাটাও অনন্য তত্ত্বও আগবঢ়োৱা হয়, যেনে [[মাধ্যমক]] [[শূণ্যতা]], [[বিজ্ঞানবাদ (বৌদ্ধ ধৰ্ম)|বিজ্ঞানবাদ]] তত্ত্ব আৰু [[বুদ্ধ-প্ৰকৃতি]])। == প্ৰসাৰ == যদিও পূৰ্বতে ই এক সৰু আন্দোলন আছিল, সময়ৰ লগে লগে ই ভাৰতীয় বৌদ্ধ ধৰ্মত এক প্ৰভাৱশালী শক্তি হৈ পৰিল।<ref name="Woodhead2">{{Cite book|title=Religions in the modern world : traditions and transformations|date=2016|publisher=Routledge|isbn=978-0415858809|editor1-last=Woodhead|editor1-first=Linda|edition=Third|location=Abingdon, Oxon|oclc=916409066|editor2-last=Partridge|editor2-first=Christopher Hugh|editor3-last=Kawanami|editor3-first=Hiroko}}</ref> সপ্তম আৰু দ্বাদশ শতিকাৰ [[নালন্দা]] আৰু [[বিক্ৰমশীলা]]ৰ দৰে বৃহৎ শিক্ষাকেন্দ্ৰ মহাযানৰ সৈতে জড়িত।<ref name="Woodhead3">{{Cite book|title=Religions in the modern world : traditions and transformations|date=2016|publisher=Routledge|isbn=978-0415858809|editor1-last=Woodhead|editor1-first=Linda|edition=Third|location=Abingdon, Oxon|oclc=916409066|editor2-last=Partridge|editor2-first=Christopher Hugh|editor3-last=Kawanami|editor3-first=Hiroko}}</ref> পাছলৈ মহাযান [[ভাৰতীয় উপমহাদেশ|দক্ষিণ এছিয়া]], [[মধ্য এছিয়া]], [[পূব এছিয়া]] আৰু [[দক্ষিণ-পূব এছিয়া]]ত বিয়পি পৰিল। ই [[চীন]], [[মংগোলিয়া]], [[হংকং]], [[কোৰিয়া|কোৰিয়া]], [[জাপান]], [[চিংগাপুৰ]], [[ভিয়েটনাম]], [[নেপাল]], [[মালয়েছিয়া]], [[টাইৱান]] আৰু [[ভূটান]]ত এতিয়াও প্ৰভাৱশালী।<ref>{{cite book|last=Foltz|first=Richard|url=https://books.google.com/books?id=sZRGAQAAQBAJ&q=buddhist+viharas+found+in+modern+day+iran&pg=PA95|title=Religions of Iran:From Prehistory to the Present|date=2013|isbn=978-1780743097|page=95|quote=In the centuries before the Arab conquests Buddhism was spread throughout the eastern Iranian world. Buddhist sites have been found in Afghanistan, Turkmenistan, Uzbekistan, and Tajikistan, as well as within Iran itself.|access-date=2017-12-18}}</ref> বৰ্তমানে মহাযান বৌদ্ধ ধৰ্মৰ আতাইতকৈ জনপ্ৰিয় গোট। ২০১০ৰ এক সমীক্ষাৰ মতে ইয়াৰে ৫৩% পূব এছিয়াই মহাযানত বিশ্বাস ৰাখে, আৰু ৬%ই বজ্ৰযানত। তাৰ বিপৰীতে ৩৬%ই থেৰবাদত বিশ্বাস ৰাখে। == তথ্য সংগ্ৰহ == {{Reflist}} == উৎসসমূহ == {{Refbegin}} * Akira, Hirakawa; Groner, Paul (editor and translator) (1993). ''A History of Indian Buddhism.'' Delhi: Motilal Banarsidass. * {{Cite encyclopedia|year=2002}} * Beal (1871). ''Catena of Buddhist Scriptures from the Chinese'', London, Trübner * Harvey, Peter (2013). ''An Introduction to Buddhism: Teachings, History and Practices'' * Karashima, Seishi, "[http://iriab.soka.ac.jp/content/pdf/aririab/Vol.%20XVI%20(2013).pdf Was the ''Așțasāhasrikā Prajñāparamitā'' Compiled in Gandhāra in Gandhārī?]" ''Annual Report of the International Research Institute for Advanced Buddhology'', Soka University, vol. XVI (2013). * Lowenstein, Tom (1996). ''The Vision of the Buddha'', Boston: Little Brown, {{ISBN|1-903296-91-9}} * Schopen, G. "The inscription on the Kusan image of Amitabha and the character of the early Mahayana in India", ''Journal of the International Association of Buddhist Studies 10'', 1990 * Suzuki, D.T. (1914). [https://archive.org/details/the-development-of-mahayana-buddhism-the-monist-1914-10 "The Development of Mahayana Buddhism"], ''[[The Monist]]'' Volume 24, Issue 4, 1914, pp.&nbsp;565–581 * Suzuki, D.T. (1908). [https://archive.org/details/outlinesmahayan00suzugoog ''Outline of Mahayana Buddhism''], Open Court, Chicago * Walser, Joseph (2005). ''Nagarjuna in Context: Mahayana Buddhism and Early Indian Culture'', Columbia University Press. * Williams, Paul (2008). ''Mahayana Buddhism: The Doctrinal Foundation'', Routledge. * Williams, Paul (with Anthony Tribe) (2002)'' Buddhist Thought: A Complete Introduction to the Indian Tradition.'' Routledge. * {{Cite book|last=Karel Werner|last2=Jeffrey Samuels|last3=Bhikkhu Bodhi|last4=Peter Skilling, Bhikkhu Anālayo, David McMahan|title=The Bodhisattva Ideal: Essays on the Emergence of Mahayana|url=https://books.google.com/books?id=hFTqBQAAQBAJ&pg=PA122|date=2013|publisher=Buddhist Publication Society|isbn=978-955-24-0396-5}} {{Refend}} == বাহ্যিক সংযোগ == * [http://www.buddhism-dict.net/ddb/ Digital Dictionary of Buddhism] * [http://studybuddhism.com/web/x/nav/n.html_505172737.html Comparison of Buddhist Traditions (Mahayana – Therevada – Tibetan)] * [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/29058160 Introduction to Mahayana] on Kagyu Samye Ling's website * [http://www.nirvanasutra.net/ The Mahayana Mahaparinirvana Sutra: complete text and analysis] * [http://www.cttbusa.org/buddhas_bodhisattvas.asp Buddhas and Bodhisattvas in Mahayana Buddhism] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728002631/http://www.cttbusa.org/buddhas_bodhisattvas.asp |date=2011-07-28 }} * [http://info-buddhism.com/Arahants-Buddhas-Bodhisattvas_Bhikkhu_Bodhi.html Arahants, Buddhas and Bodhisattvas] by Bhikkhu Bodhi * [http://info-buddhism.com/Bodhisattva-Ideal-Theravada_JeffreySamuels.html The Bodhisattva Ideal in Theravāda Theory and Practice] by Jeffrey Samuel [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ ইতিহাস]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ সংস্কৃতি]] [[শ্ৰেণী:CS1 maint: Multiple names: authors list]] [[শ্ৰেণী:বৌদ্ধ ধৰ্ম]] nwx7wjygpvlar7tp5et5dz17h1rl55p 0 87491 606452 606447 2026-05-15T12:09:39Z KhiLanTzi 23530 Inscription translation 606452 wikitext text/x-wiki {{Infobox artefact||name=শদিয়া সৰ্প স্তম্ভ|image=Serpent pillar, A commemorative pillar of Swarganarayan Suhunmung.jpg|image_size=150|writing=[[টাই-আহোম ভাষা]]|created= ফ্ৰাছেংমুঙ বৰগোহাঞি<ref>The famous Snake Pillar of Sadiya, dated 1532 AD, erected as a mark of truce between the Ahoms and the Mishmis"{{harvcol|Das|1980|p=53}}</ref>|discovered=[[শদিয়া]], ডিবাং আৰু দেওপানী নদীৰ মাজত|discovered_place=[[শদিয়া]]|location=[[অসম ৰাজ্যিক সংগ্ৰহালয়]]|period=আহোম যুগ|height=৩.৪ মিটাৰ|width=৩৮ চেণ্টিমিটাৰ}} '''শদিয়া সৰ্প স্তম্ভ''', [[ভাৰত|ভাৰতৰ]] অসম আৰু অৰুণাচল প্ৰদেশৰ ঐতিহাসিক [[শদিয়া]] অঞ্চলত স্থাপিত এক প্ৰাচীন আঠকোণীয়া শিলৰ স্তম্ভ। ১৫৩২ খ্ৰীষ্টাব্দত আহোম [[চুহুন্মুং|চাওফা চুহুংমুংৰ]] দিনত স্থাপন কৰা এই স্তম্ভত [[টাই-আহোম লিপি|টাই-আহোম লিপিৰ]] আদিমতম চানেকি আছে, য'ত [[আহোম ৰাজ্য]] আৰু [[মিচিমি জনগোষ্ঠী|মিছিমি জনগোষ্ঠীৰ]] মাজত চুতীয়া ৰাজ্যৰ পৰা বিজয় কৰা শদিয়া অঞ্চল সুৰক্ষিত কৰাৰ বাবে কূটনৈতিক সন্ধি লিপিবদ্ধ কৰা হৈছে। <ref name=":0">{{cite journal |title=The Sadiya Serpent Pillar Inscription: A Historical and Epigraphic Analysis of the Ahom- Mishmi Relation |journal=International Journal of Creative Research Thoughts |volume=13 |issue=7 |year=2025 |url=https://ijcrt.org/papers/IJCRT2507261.pdf |access-date=15 May 2026 }}</ref> এই স্তম্ভটোৰ লগত মিলা একেই আঠকোণীয়া সৰ্প স্তম্ভ বৃটিছৰ দিনত তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰৰ সীমাৰ ভিতৰত পোৱা‌ গৈছিল।‌‌<ref>{{harvcol|C. Allen|1928|p=94}}</ref> শদিয়াৰ পৰা প্ৰায় ৭ মাইল উত্তৰে দেওপানী নদীৰ ওচৰত ১৯২১ চনত আৱিষ্কাৰ হোৱা এই স্তম্ভটো ১৯৫৩ চনত গুৱাহাটীৰ অসম ৰাজ্যিক সংগ্ৰহালয়ত সংৰক্ষণ কৰা হয়।<ref name=":0" /> প্ৰথম শদিয়া খোৱা গোহাঁই ফ্ৰাচেনমুং বৰগোহাঁইয়ে জাৰি কৰা এই শিলালিপিত ভূমি বিতৰণ, দিবলগীয়া কৰ আৰু কৰ, [[মিচিমি জনগোষ্ঠী]]ৰ কৰ্তব্য, আৰু অবৈধ বেদখলৰ বিৰুদ্ধে নিয়ম, উলংঘাকাৰীক শাস্তি প্ৰদানৰ বিষয়ে বৰ্ণনা কৰা হৈছে।<ref name=":0" /> ==আকৃতিৰ বিৱৰণ== শদিয়া সৰ্প স্তম্ভ হৈছে প্ৰায় ১১ ফুট (৩.৪ মিটাৰ) ওখ অষ্টভুজ আকৃতিৰ শিলৰ স্তম্ভ আৰু ইয়াৰ প্ৰতিটো ফালে ১৫ ইঞ্চি (৩৮ চে.মি.) জোখৰ বৰ্গক্ষেত্ৰৰ ভিত্তি।<ref name=":0" /> ইয়াক এটা শিলৰ টুকুৰাৰ পৰা তৈয়াৰ কৰা হয়। স্তম্ভটোৰ চাৰিওফালে এডাল সাপৰ আকৃতি খোদিত কৰা হৈছে।<ref name=":0" /> ===লিখনি=== আহোম লিপিত লিখা এই শিলালিপিটোৰ ব্যাখ্যা ১৯২৪ চনত গোলাপ চন্দ্ৰ বৰুৱাই দিছিল। এই শিলা লিপিটোৰ অসমীয়া অনুবাদ এনেধৰণৰ<ref name=":0" />:- {{Blockquote|“মই, দিহিঙ্গীয়া বৰগোঁহাইয়ে, এই শিলাস্তম্ভ আৰু তাম্ৰপত্ৰত এই লিখনিসমূহ খোদিত কৰিলোঁ, (যাৰ শক্তিৰ বলত) মিচিমিসকলে তেওঁলোকৰ তিৰোতা, সন্তান, পৰিচাৰক আৰু অনুগামীসকলৰ সৈতে দিবাং নদীৰ কাষৰ পাহাৰবোৰত বসবাস কৰিব পাৰিব। তেওঁলোকে সকলো পাহাৰ নিজৰ দখলত ৰাখিব। তেওঁলোকে কৰ কাটল হিচাপে চাৰি পাচি বিষ আৰু অন্যান্য সামগ্ৰী প্ৰদান কৰিব আৰু শকত গোঁহাইৰ শৰীৰৰ পহৰা দিব (অৰ্থাৎ তেওঁক সুৰক্ষা প্ৰদান কৰিব)। যদি কোনোবাই (পাহাৰৰ) চাৰিওফালে থকা মাটিৰ গৰাকী হয় আৰু তাত থাকিব বিচাৰে, তেন্তে তেওঁক বেদখল কৰাৰ পৰা বাৰণ কৰা হৈছে। যদি কোনোবাই পাহাৰৰ কাষত বসবাস কৰে, তেন্তে তেওঁ নিশ্চয়কৈ (মিচিমিসকলৰ) দাস হৈ পৰিব। মই ইয়াকে সৰ্বত্ৰে ঘোষণা কৰিছোঁ যে যদি কোনোবাই উচ্চ পদবীত অধিষ্ঠিত হয় (অৰ্থাৎ ক্ষমতা লাভ কৰে বা শাসক হয়), তেওঁ যেন এই চুক্তি ভংগ নকৰে আৰু এই শিলাস্তম্ভটো নষ্ট নকৰে।}} ==স্থাপন== ১৫২৪ খ্ৰীষ্টাব্দত আহোমসকলে চুতীয়া ৰাজ্যৰ পৰা সদিয়া অঞ্চল বিজয়কৰাৰ পিছত প্ৰথম সদিয়া খোৱা গোহাঁই ফ্ৰাচেনমুং বৰগোহাঁয়ে এই স্তম্ভ স্থাপন কৰিছিল। আহোম প্ৰশাসন আৰু কাষৰীয়া পাহাৰীয়া অঞ্চলত বসবাস কৰা মিচিমি জনজাতিসকলৰ মাজত শান্তি চুক্তিৰ স্বাৰ্থত এই স্তম্ভটো সৃষ্টি কৰা হৈছিল।<ref>{{cite book |title=A History of Assam |edition=3rd |url=https://ia601403.us.archive.org/8/items/in.ernet.dli.2015.126153/2015.126153.A-History-Of-Assam-Ed-3rd.pdf |access-date=15 May 2026}}</ref> এই সন্ধিৰ লক্ষ্য আছিল কেইবাবাৰো বিদ্ৰোহ আৰু অশান্তিৰ পিছত সীমান্ত অঞ্চলত সংঘাত হ্ৰাস আৰু শান্তি বজাই ৰখা। স্তম্ভটোৰ শিলালিপিত ভূমিৰ সীমা, কৰ পৰিশোধ, মিছমী জনগোষ্ঠীৰ কৰ্তব্য আদিৰ কথা উল্লেখ আছে।  লগতে চুক্তি ভংগ বা অবৈধভাৱে নিষিদ্ধ অঞ্চলত প্ৰৱেশৰ বিৰুদ্ধে সকীয়াই দিয়ে। বৰ্তমানৰ অৰুণাচল প্ৰদেশৰ পাহাৰৰ সৈতে অসমক সংযোগ কৰা গুৰুত্বপূৰ্ণ বাণিজ্যিক আৰু সামৰিক পথ সদিয়াৰ ওচৰত দেওপানী নদীৰ ওচৰত এই স্তম্ভটো স্থাপন কৰা হৈছিল।  ই আহোম আৰু মিছিমিৰ মাজত বন্ধুত্ব, সহযোগিতা, শান্তিপূৰ্ণ সম্পৰ্কৰ প্ৰতীক আছিল। ==অনুৰূপ স্তম্ভ== ১৯২৮ চনৰ বৃটিছৰ লেখনীৰ মতে এই স্তম্ভটো দিবাং আৰু দেওপানী নৈৰ মাজত আৰু শদিয়াৰ পৰা নিজামঘাট লৈ যোৱা পথৰ সাত মাইলপষ্টৰ সোঁফালে পোৱা গৈছিল। স্তম্ভটোৰ কাষতে এখন শিলৰ দলং উদ্ধাৰ কৰা‌ হৈছিল আৰু দলঙৰ পথে দি ওচৰৰ এটা ইটাৰ পুখুৰী লৈ যাব পৰা হৈছিল<ref>Assam District Gazetteers, 1928, p. 18.</ref>। বৃটিছ গৱেষক SF Hannayয়ে ১৮৪৮ চনত উল্লেখ কৰা মতে দিবাং আৰু দেওপানী নৈৰ মাজত ১৪ ফোট ওখ গড়ে আগুৰা এখন বৃহৎ নগৰৰ ধ্বংসাৱশেষত পোৱা গৈছিল<ref>Journal of Asiatic Society of Bengal, p. 470.</ref>। এই নগৰ খনৰ ইটাৰ দ্বাৰৰ মুখতে এখন শিলৰ দলং‌ আছিল আৰু ওচৰতে গড়ৰ ভিতৰত এটা ইটাৰ পুখুৰী দেখা পোৱা গৈছিল। এই তথ্য সমূহৰ পৰা ধৰিব পৰা যায় যে দুয়োখন লেখনীত একেইটা অঞ্চলৰে বিবৰণ দিয়া হৈছিল। সম্ভৱতঃ দ্বাৰখনৰ সন্মুখত দুয়োফালে দুটা সৰ্প স্তম্ভ ঠিয় কৰোৱা হৈছিল।‌ উল্লেখযোগ্য যে এই পুখুৰীটোত বৃটিছ গৱেষক SF Hannayয়ে কিছুমান খনিকৰ চিহ্ন খোদিত পাইছিল,‌ যি বোৰ খনিকৰ চিহ্ন তেওঁ তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰৰ ইটা-শিলৰ দেৱালতো দেখা পাইছিল। এই দেৱালখন মুক্তধৰ্মনাৰায়ণ ৰজাই ১৪৪২ চনত নিৰ্মাণ কৰিছিল<ref>A Sircar, D.C, Journal of Ancient Indian History, p. 21; Barua, Swarnalata, Chutia Jatir Buranji, p.589; Journal of the Asiatic Soceity of Bengal, 1848, p.467</ref>। SF Hannayয়ে এইদৰে লিখিছে, {{blockquote|"I am inclined to think that the country from the Dibong to the Kundil river, a distance of 10 or 12 miles, with the hill fortifications known as Bhismak Nagar, and Sisupal Nagar, belonged to one people and dynasty. It is indeed quite obvious that the masonry of bricks or stone, which we examined, is the work of the same people, and the sandstone is the produce of one quarry."}} বৃটিছ সকলে একে ধৰণৰ দুটা আঠকোণীয়া সৰ্প স্তম্ভ শদিয়াৰ [[চুতীয়া জনগোষ্ঠী|চুতীয়া]] সকলে নিৰ্মাণ কৰা তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰতো উদ্ধাৰ কৰিছিল<ref>T.Block, 1905, Assam District Gazetteers, 1928, p. 94)</ref>। উল্লেখযোগ্য যে তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰৰ সীমাৰ দেৱাল খনত সৰ্প আকৃতি কেইবাখনো terracotta plate পোৱা গৈছিল। বৃটিছ অভিযাত্ৰী T.Blockৰ মতে এই স্তম্ভ দুটাৰ প্ৰত্যেক টোতে সাপ দুটা পাক খাই কুণ্ডালিনী ৰূপ লৈ থকা দেখা গৈছিল। ইয়াৰ পৰা ক'ব পাৰি যে এই সকলো স্তম্ভ সমূহ চুতীয়া ৰাজ্যৰ দিনৰে সৃষ্টি। তেওঁ লিখিছে,{{blockquote|"They (the pillars) were found in the north-eastern section of the enclosed area (of Tamreswari). I found two such bases, their shape is octagonal, 2 feet 6 inches in diameter, with a circular hollow inside; these rested on squares, with their corners cut off and differently moulded. The hemispherical capital measures 2 feet 4 inches in diameter at its base and is perforated by a hollow shaft 1 feet 10 inches land. Near the bottom, a pair of snakes biting their tails is twisted around it."}} == বৰ্তমান == ১৯৫৩ চনত ইয়াক মূল স্থানৰ পৰা আঁতৰাই দিয়া হয় আৰু [[অসম ৰাজ্যিক সংগ্ৰহালয়|অসম ৰাজ্যিক সংগ্ৰহালয়ত]] ৰখা হয় আৰু তেতিয়াৰে পৰা ইয়াত প্ৰদৰ্শন কৰা হয়। == টোকা == {{Reflist}} == গ্ৰন্থপঞ্জী ==  {{Refbegin}} *{{cite book|last1=Sen|first1=Pada Sen|title=Sources of the History of India: Assam. Sikkim. Tamilnadu|date=1978}} *{{cite book|last1=Bhattacharya|first1=Asutosh|title=The Sun and the Serpent Lore of Bengal|date=1977|publisher=Firma KLM|url=https://archive.org/details/sunserpentloreof0000vari/page/142/mode/2up}} *{{cite book|last1=Nath|first1=Rajmohan|title=The Back Ground Of Assamese Culture|date=1948}} *{{cite book|last1=Das|first1=Jogesh|title=Folklore of Assam|date=1980|publisher=National Book Trust}} *{{cite book|last1=C. Allen|first1=B|year=1928|title=Assam district gazetteers|volume=XI|publisher=Baptist Mission Press}} *{{cite journal |last=Hannay |first=S.F |journal=Journal of the Asiatic Society of Bengal |title=Journal of the Asiatic Society of Bengal |year=1848 |publisher=Asiatic Society of Bengal |location=Calcutta |language=en }} *{{Citation|last1=Phukan|first1=J.N.|title=Studies in some aspects of inscriptions of the Ahom kings|date=1997|publisher=Gauhati University}} *{{Cite journal|last=Prinsep|first=F.R.S James|title=Journal of the Asiatic Society of Bengal|date=1838|volume=7|publisher=Asiatic Society (Calcutta, India)|url=https://books.google.com/books?id=gjczAQAAMAAJ&q=Journal+of+the+asiatic+7|language=en}} *{{cite journal|last1=Wharton|first1=David|title=Historical Evidence for the Early Lik Tai Scripts|date=2019}} [[শ্ৰেণী:আহোম ৰাজ্য]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ ইতিহাস]] dl0kw76xdj68lmvmcrguqc1dudh7x2r 606454 606452 2026-05-15T12:17:24Z KhiLanTzi 23530 606454 wikitext text/x-wiki {{Infobox artefact||name=শদিয়া সৰ্প স্তম্ভ|image=Serpent pillar, A commemorative pillar of Swarganarayan Suhunmung.jpg|image_size=150|writing=[[টাই-আহোম ভাষা]]|created= ফ্ৰাছেংমুঙ বৰগোহাঞি<ref>The famous Snake Pillar of Sadiya, dated 1532 AD, erected as a mark of truce between the Ahoms and the Mishmis"{{harvcol|Das|1980|p=53}}</ref>|discovered=[[শদিয়া]], ডিবাং আৰু দেওপানী নদীৰ মাজত|discovered_place=[[শদিয়া]]|location=[[অসম ৰাজ্যিক সংগ্ৰহালয়]]|period=আহোম যুগ|height=৩.৪ মিটাৰ|width=৩৮ চেণ্টিমিটাৰ}} '''শদিয়া সৰ্প স্তম্ভ''', [[ভাৰত|ভাৰতৰ]] অসম আৰু অৰুণাচল প্ৰদেশৰ ঐতিহাসিক [[শদিয়া]] অঞ্চলত স্থাপিত এক প্ৰাচীন আঠকোণীয়া শিলৰ স্তম্ভ। ১৫৩২ খ্ৰীষ্টাব্দত আহোম [[চুহুন্মুং|চাওফা চুহুংমুংৰ]] দিনত স্থাপন কৰা এই স্তম্ভত [[টাই-আহোম লিপি|টাই-আহোম লিপিৰ]] আদিমতম চানেকি আছে, য'ত [[আহোম ৰাজ্য]] আৰু [[মিচিমি জনগোষ্ঠী|মিছিমি জনগোষ্ঠীৰ]] মাজত চুতীয়া ৰাজ্যৰ পৰা বিজয় কৰা শদিয়া অঞ্চল সুৰক্ষিত কৰাৰ বাবে কূটনৈতিক সন্ধি লিপিবদ্ধ কৰা হৈছে। <ref name=":0">{{cite journal |title=The Sadiya Serpent Pillar Inscription: A Historical and Epigraphic Analysis of the Ahom- Mishmi Relation |journal=International Journal of Creative Research Thoughts |volume=13 |issue=7 |year=2025 |url=https://ijcrt.org/papers/IJCRT2507261.pdf |access-date=15 May 2026 }}</ref> এই স্তম্ভটোৰ লগত মিলা একেই আঠকোণীয়া সৰ্প স্তম্ভ বৃটিছৰ দিনত তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰৰ সীমাৰ ভিতৰত পোৱা‌ গৈছিল।‌‌<ref>{{harvcol|C. Allen|1928|p=94}}</ref> শদিয়াৰ পৰা প্ৰায় ৭ মাইল উত্তৰে দেওপানী নদীৰ ওচৰত ১৯২১ চনত আৱিষ্কাৰ হোৱা এই স্তম্ভটো ১৯৫৩ চনত গুৱাহাটীৰ অসম ৰাজ্যিক সংগ্ৰহালয়ত সংৰক্ষণ কৰা হয়।<ref name=":0" /> প্ৰথম শদিয়া খোৱা গোহাঁই ফ্ৰাচেনমুং বৰগোহাঁইয়ে জাৰি কৰা এই শিলালিপিত ভূমি বিতৰণ, দিবলগীয়া কৰ আৰু কৰ, [[মিচিমি জনগোষ্ঠী]]ৰ কৰ্তব্য, আৰু অবৈধ বেদখলৰ বিৰুদ্ধে নিয়ম, উলংঘাকাৰীক শাস্তি প্ৰদানৰ বিষয়ে বৰ্ণনা কৰা হৈছে।<ref name=":0" /> ==আকৃতিৰ বিৱৰণ== শদিয়া সৰ্প স্তম্ভ হৈছে প্ৰায় ১১ ফুট (৩.৪ মিটাৰ) ওখ অষ্টভুজ আকৃতিৰ শিলৰ স্তম্ভ আৰু ইয়াৰ প্ৰতিটো ফালে ১৫ ইঞ্চি (৩৮ চে.মি.) জোখৰ বৰ্গক্ষেত্ৰৰ ভিত্তি।<ref name=":0" /> ইয়াক এটা শিলৰ টুকুৰাৰ পৰা তৈয়াৰ কৰা হয়। স্তম্ভটোৰ চাৰিওফালে এডাল সাপৰ আকৃতি খোদিত কৰা হৈছে।<ref name=":0" /> ===লিখনি=== আহোম লিপিত লিখা এই শিলালিপিটোৰ ব্যাখ্যা ১৯২৪ চনত গোলাপ চন্দ্ৰ বৰুৱাই দিছিল। এই শিলা লিপিটোৰ অসমীয়া অনুবাদ এনেধৰণৰ<ref name=":0" />:- {{Blockquote|“মই, দিহিঙ্গীয়া বৰগোঁহাইয়ে, এই শিলাস্তম্ভ আৰু তাম্ৰপত্ৰত এই লিখনিসমূহ খোদিত কৰিলোঁ, (যাৰ শক্তিৰ বলত) মিচিমিসকলে তেওঁলোকৰ তিৰোতা, সন্তান, পৰিচাৰক আৰু অনুগামীসকলৰ সৈতে দিবাং নদীৰ কাষৰ পাহাৰবোৰত বসবাস কৰিব পাৰিব। তেওঁলোকে সকলো পাহাৰ নিজৰ দখলত ৰাখিব। তেওঁলোকে কৰ কাটল হিচাপে চাৰি পাচি বিষ আৰু অন্যান্য সামগ্ৰী প্ৰদান কৰিব আৰু শকত গোঁহাইৰ শৰীৰৰ পহৰা দিব (অৰ্থাৎ তেওঁক সুৰক্ষা প্ৰদান কৰিব)। যদি কোনোবাই (পাহাৰৰ) চাৰিওফালে থকা মাটিৰ গৰাকী হয় আৰু তাত থাকিব বিচাৰে, তেন্তে তেওঁক বেদখল কৰাৰ পৰা বাৰণ কৰা হৈছে। যদি কোনোবাই পাহাৰৰ কাষত বসবাস কৰে, তেন্তে তেওঁ নিশ্চয়কৈ (মিচিমিসকলৰ) দাস হৈ পৰিব। মই ইয়াকে সৰ্বত্ৰে ঘোষণা কৰিছোঁ যে যদি কোনোবাই উচ্চ পদবীত অধিষ্ঠিত হয় (অৰ্থাৎ ক্ষমতা লাভ কৰে বা শাসক হয়), তেওঁ যেন এই চুক্তি ভংগ নকৰে আৰু এই শিলাস্তম্ভটো নষ্ট নকৰে।}} ==আৱিষ্কাৰ আৰু সংৰক্ষণ== শদিয়া সৰ্প স্তম্ভ ১৯২১ চনত ব্ৰিটিছ ঔপনিৱেশিক সমীক্ষাৰ সময়ত ডেওপানী নদীৰ ওচৰত, শদিয়াৰ প্ৰায় সাত মাইল উত্তৰত আৱিষ্কাৰ কৰা হৈছিল। ই এটা জংঘলীয়া অঞ্চলত পুৰণি ইটাৰ গাঁথনি আৰু শিলৰ অৱশেষৰ ওচৰত পোৱা গৈছিল, যাৰ পৰা বুজা যায় যে ই আগতে কোনো গুৰুত্বপূর্ণ আনুষ্ঠানিক স্থানত স্থাপন কৰা হৈছিল। সময় আৰু প্ৰাকৃতিক প্ৰভাৱৰ ফলত স্তম্ভটো কিছু ক্ষতিগ্ৰস্ত হৈছিল যদিও সৰ্পৰ আকৃতি আৰু আহোম লিপিৰ লিখনী স্পষ্টভাৱে দেখা গৈছিল। ব্ৰিটিছ বিষয়া আৰু গৱেষকসকলে ইয়াক এক গুৰুত্বপূর্ণ আহোম ঐতিহাসিক নিদৰ্শন হিচাপে চিনাক্ত কৰে। পিছত ৰাই চাহাব গোলাপ চন্দ্ৰ বৰুৱাই ইয়াৰ লেখনী অধ্যয়ন কৰে। ১৯২০ দশকৰ শেষৰ ফালে স্তম্ভটো শদিয়ালৈ স্থানান্তৰ কৰা হয় । ১৯৫৩ চনত শদিয়া সৰ্প স্তম্ভটো সুৰক্ষা আৰু সংৰক্ষণৰ বাবে শদিয়াৰ পৰা অসম ৰাজ্যিক সংগ্ৰহালয়, গুৱাহাটীলৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়। ৰাজনৈতিক অশান্তি আৰু পৰিৱেশজনিত ক্ষতিৰ পৰা স্মৃতিস্তম্ভটো ৰক্ষা কৰাৰ বাবে এই ব্যৱস্থা লোৱা হৈছিল।বৰ্তমান স্তম্ভটো সংগ্ৰহালয়ৰ প্ৰত্নতত্ত্ব বিভাগত সংৰক্ষিত হৈ আছে। ইয়াক এক সুৰক্ষিত স্থানত ৰখা হৈছে আৰু দৰ্শনাৰ্থীয়ে ইয়াৰ ইতিহাস সম্পৰ্কীয় তথ্যসহ স্তম্ভটো চাব পাৰে। আৰ্দ্ৰতা আৰু সময়ৰ ফলত হোৱা ক্ষতি ৰোধ কৰিবলৈ স্তম্ভটোৰ পৰিষ্কাৰ আৰু সংৰক্ষণমূলক কামো কৰা হৈছিল। ==স্থাপন== ১৫২৪ খ্ৰীষ্টাব্দত আহোমসকলে চুতীয়া ৰাজ্যৰ পৰা সদিয়া অঞ্চল বিজয়কৰাৰ পিছত প্ৰথম সদিয়া খোৱা গোহাঁই ফ্ৰাচেনমুং বৰগোহাঁয়ে এই স্তম্ভ স্থাপন কৰিছিল। আহোম প্ৰশাসন আৰু কাষৰীয়া পাহাৰীয়া অঞ্চলত বসবাস কৰা মিচিমি জনজাতিসকলৰ মাজত শান্তি চুক্তিৰ স্বাৰ্থত এই স্তম্ভটো সৃষ্টি কৰা হৈছিল।<ref>{{cite book |title=A History of Assam |edition=3rd |url=https://ia601403.us.archive.org/8/items/in.ernet.dli.2015.126153/2015.126153.A-History-Of-Assam-Ed-3rd.pdf |access-date=15 May 2026}}</ref> এই সন্ধিৰ লক্ষ্য আছিল কেইবাবাৰো বিদ্ৰোহ আৰু অশান্তিৰ পিছত সীমান্ত অঞ্চলত সংঘাত হ্ৰাস আৰু শান্তি বজাই ৰখা। স্তম্ভটোৰ শিলালিপিত ভূমিৰ সীমা, কৰ পৰিশোধ, মিছমী জনগোষ্ঠীৰ কৰ্তব্য আদিৰ কথা উল্লেখ আছে।  লগতে চুক্তি ভংগ বা অবৈধভাৱে নিষিদ্ধ অঞ্চলত প্ৰৱেশৰ বিৰুদ্ধে সকীয়াই দিয়ে। বৰ্তমানৰ অৰুণাচল প্ৰদেশৰ পাহাৰৰ সৈতে অসমক সংযোগ কৰা গুৰুত্বপূৰ্ণ বাণিজ্যিক আৰু সামৰিক পথ সদিয়াৰ ওচৰত দেওপানী নদীৰ ওচৰত এই স্তম্ভটো স্থাপন কৰা হৈছিল।  ই আহোম আৰু মিছিমিৰ মাজত বন্ধুত্ব, সহযোগিতা, শান্তিপূৰ্ণ সম্পৰ্কৰ প্ৰতীক আছিল। ==অনুৰূপ স্তম্ভ== ১৯২৮ চনৰ বৃটিছৰ লেখনীৰ মতে এই স্তম্ভটো দিবাং আৰু দেওপানী নৈৰ মাজত আৰু শদিয়াৰ পৰা নিজামঘাট লৈ যোৱা পথৰ সাত মাইলপষ্টৰ সোঁফালে পোৱা গৈছিল। স্তম্ভটোৰ কাষতে এখন শিলৰ দলং উদ্ধাৰ কৰা‌ হৈছিল আৰু দলঙৰ পথে দি ওচৰৰ এটা ইটাৰ পুখুৰী লৈ যাব পৰা হৈছিল<ref>Assam District Gazetteers, 1928, p. 18.</ref>। বৃটিছ গৱেষক SF Hannayয়ে ১৮৪৮ চনত উল্লেখ কৰা মতে দিবাং আৰু দেওপানী নৈৰ মাজত ১৪ ফোট ওখ গড়ে আগুৰা এখন বৃহৎ নগৰৰ ধ্বংসাৱশেষত পোৱা গৈছিল<ref>Journal of Asiatic Society of Bengal, p. 470.</ref>। এই নগৰ খনৰ ইটাৰ দ্বাৰৰ মুখতে এখন শিলৰ দলং‌ আছিল আৰু ওচৰতে গড়ৰ ভিতৰত এটা ইটাৰ পুখুৰী দেখা পোৱা গৈছিল। এই তথ্য সমূহৰ পৰা ধৰিব পৰা যায় যে দুয়োখন লেখনীত একেইটা অঞ্চলৰে বিবৰণ দিয়া হৈছিল। সম্ভৱতঃ দ্বাৰখনৰ সন্মুখত দুয়োফালে দুটা সৰ্প স্তম্ভ ঠিয় কৰোৱা হৈছিল।‌ উল্লেখযোগ্য যে এই পুখুৰীটোত বৃটিছ গৱেষক SF Hannayয়ে কিছুমান খনিকৰ চিহ্ন খোদিত পাইছিল,‌ যি বোৰ খনিকৰ চিহ্ন তেওঁ তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰৰ ইটা-শিলৰ দেৱালতো দেখা পাইছিল। এই দেৱালখন মুক্তধৰ্মনাৰায়ণ ৰজাই ১৪৪২ চনত নিৰ্মাণ কৰিছিল<ref>A Sircar, D.C, Journal of Ancient Indian History, p. 21; Barua, Swarnalata, Chutia Jatir Buranji, p.589; Journal of the Asiatic Soceity of Bengal, 1848, p.467</ref>। SF Hannayয়ে এইদৰে লিখিছে, {{blockquote|"I am inclined to think that the country from the Dibong to the Kundil river, a distance of 10 or 12 miles, with the hill fortifications known as Bhismak Nagar, and Sisupal Nagar, belonged to one people and dynasty. It is indeed quite obvious that the masonry of bricks or stone, which we examined, is the work of the same people, and the sandstone is the produce of one quarry."}} বৃটিছ সকলে একে ধৰণৰ দুটা আঠকোণীয়া সৰ্প স্তম্ভ শদিয়াৰ [[চুতীয়া জনগোষ্ঠী|চুতীয়া]] সকলে নিৰ্মাণ কৰা তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰতো উদ্ধাৰ কৰিছিল<ref>T.Block, 1905, Assam District Gazetteers, 1928, p. 94)</ref>। উল্লেখযোগ্য যে তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰৰ সীমাৰ দেৱাল খনত সৰ্প আকৃতি কেইবাখনো terracotta plate পোৱা গৈছিল। বৃটিছ অভিযাত্ৰী T.Blockৰ মতে এই স্তম্ভ দুটাৰ প্ৰত্যেক টোতে সাপ দুটা পাক খাই কুণ্ডালিনী ৰূপ লৈ থকা দেখা গৈছিল। ইয়াৰ পৰা ক'ব পাৰি যে এই সকলো স্তম্ভ সমূহ চুতীয়া ৰাজ্যৰ দিনৰে সৃষ্টি। তেওঁ লিখিছে,{{blockquote|"They (the pillars) were found in the north-eastern section of the enclosed area (of Tamreswari). I found two such bases, their shape is octagonal, 2 feet 6 inches in diameter, with a circular hollow inside; these rested on squares, with their corners cut off and differently moulded. The hemispherical capital measures 2 feet 4 inches in diameter at its base and is perforated by a hollow shaft 1 feet 10 inches land. Near the bottom, a pair of snakes biting their tails is twisted around it."}} == বৰ্তমান == ১৯৫৩ চনত ইয়াক মূল স্থানৰ পৰা আঁতৰাই দিয়া হয় আৰু [[অসম ৰাজ্যিক সংগ্ৰহালয়|অসম ৰাজ্যিক সংগ্ৰহালয়ত]] ৰখা হয় আৰু তেতিয়াৰে পৰা ইয়াত প্ৰদৰ্শন কৰা হয়। == টোকা == {{Reflist}} == গ্ৰন্থপঞ্জী ==  {{Refbegin}} *{{cite book|last1=Sen|first1=Pada Sen|title=Sources of the History of India: Assam. Sikkim. Tamilnadu|date=1978}} *{{cite book|last1=Bhattacharya|first1=Asutosh|title=The Sun and the Serpent Lore of Bengal|date=1977|publisher=Firma KLM|url=https://archive.org/details/sunserpentloreof0000vari/page/142/mode/2up}} *{{cite book|last1=Nath|first1=Rajmohan|title=The Back Ground Of Assamese Culture|date=1948}} *{{cite book|last1=Das|first1=Jogesh|title=Folklore of Assam|date=1980|publisher=National Book Trust}} *{{cite book|last1=C. Allen|first1=B|year=1928|title=Assam district gazetteers|volume=XI|publisher=Baptist Mission Press}} *{{cite journal |last=Hannay |first=S.F |journal=Journal of the Asiatic Society of Bengal |title=Journal of the Asiatic Society of Bengal |year=1848 |publisher=Asiatic Society of Bengal |location=Calcutta |language=en }} *{{Citation|last1=Phukan|first1=J.N.|title=Studies in some aspects of inscriptions of the Ahom kings|date=1997|publisher=Gauhati University}} *{{Cite journal|last=Prinsep|first=F.R.S James|title=Journal of the Asiatic Society of Bengal|date=1838|volume=7|publisher=Asiatic Society (Calcutta, India)|url=https://books.google.com/books?id=gjczAQAAMAAJ&q=Journal+of+the+asiatic+7|language=en}} *{{cite journal|last1=Wharton|first1=David|title=Historical Evidence for the Early Lik Tai Scripts|date=2019}} [[শ্ৰেণী:আহোম ৰাজ্য]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ ইতিহাস]] qd1aimxp87ge29rb6al39va0f8mqylc 606455 606454 2026-05-15T12:18:16Z KhiLanTzi 23530 606455 wikitext text/x-wiki {{Infobox artefact||name=শদিয়া সৰ্প স্তম্ভ|image=Serpent pillar, A commemorative pillar of Swarganarayan Suhunmung.jpg|image_size=150|writing=[[টাই-আহোম ভাষা]]|created= ফ্ৰাছেংমুঙ বৰগোহাঞি<ref>The famous Snake Pillar of Sadiya, dated 1532 AD, erected as a mark of truce between the Ahoms and the Mishmis"{{harvcol|Das|1980|p=53}}</ref>|discovered=[[শদিয়া]], ডিবাং আৰু দেওপানী নদীৰ মাজত|discovered_place=[[শদিয়া]]|location=[[অসম ৰাজ্যিক সংগ্ৰহালয়]]|period=আহোম যুগ|height=৩.৪ মিটাৰ|width=৩৮ চেণ্টিমিটাৰ}} '''শদিয়া সৰ্প স্তম্ভ''', [[ভাৰত|ভাৰতৰ]] অসম আৰু অৰুণাচল প্ৰদেশৰ ঐতিহাসিক [[শদিয়া]] অঞ্চলত স্থাপিত এক প্ৰাচীন আঠকোণীয়া শিলৰ স্তম্ভ। ১৫৩২ খ্ৰীষ্টাব্দত আহোম [[চুহুন্মুং|চাওফা চুহুংমুংৰ]] দিনত স্থাপন কৰা এই স্তম্ভত [[টাই-আহোম লিপি|টাই-আহোম লিপিৰ]] আদিমতম চানেকি আছে, য'ত [[আহোম ৰাজ্য]] আৰু [[মিচিমি জনগোষ্ঠী|মিছিমি জনগোষ্ঠীৰ]] মাজত চুতীয়া ৰাজ্যৰ পৰা বিজয় কৰা শদিয়া অঞ্চল সুৰক্ষিত কৰাৰ বাবে কূটনৈতিক সন্ধি লিপিবদ্ধ কৰা হৈছে। <ref name=":0">{{cite journal |title=The Sadiya Serpent Pillar Inscription: A Historical and Epigraphic Analysis of the Ahom- Mishmi Relation |journal=International Journal of Creative Research Thoughts |volume=13 |issue=7 |year=2025 |url=https://ijcrt.org/papers/IJCRT2507261.pdf |access-date=15 May 2026 }}</ref> এই স্তম্ভটোৰ লগত মিলা একেই আঠকোণীয়া সৰ্প স্তম্ভ বৃটিছৰ দিনত তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰৰ সীমাৰ ভিতৰত পোৱা‌ গৈছিল।‌‌<ref>{{harvcol|C. Allen|1928|p=94}}</ref> শদিয়াৰ পৰা প্ৰায় ৭ মাইল উত্তৰে দেওপানী নদীৰ ওচৰত ১৯২১ চনত আৱিষ্কাৰ হোৱা এই স্তম্ভটো ১৯৫৩ চনত গুৱাহাটীৰ অসম ৰাজ্যিক সংগ্ৰহালয়ত সংৰক্ষণ কৰা হয়।<ref name=":0" /> প্ৰথম শদিয়া খোৱা গোহাঁই ফ্ৰাচেনমুং বৰগোহাঁইয়ে জাৰি কৰা এই শিলালিপিত ভূমি বিতৰণ, দিবলগীয়া কৰ আৰু কৰ, [[মিচিমি জনগোষ্ঠী]]ৰ কৰ্তব্য, আৰু অবৈধ বেদখলৰ বিৰুদ্ধে নিয়ম, উলংঘাকাৰীক শাস্তি প্ৰদানৰ বিষয়ে বৰ্ণনা কৰা হৈছে।<ref name=":0" /> ==আকৃতিৰ বিৱৰণ== শদিয়া সৰ্প স্তম্ভ হৈছে প্ৰায় ১১ ফুট (৩.৪ মিটাৰ) ওখ অষ্টভুজ আকৃতিৰ শিলৰ স্তম্ভ আৰু ইয়াৰ প্ৰতিটো ফালে ১৫ ইঞ্চি (৩৮ চে.মি.) জোখৰ বৰ্গক্ষেত্ৰৰ ভিত্তি।<ref name=":0" /> ইয়াক এটা শিলৰ টুকুৰাৰ পৰা তৈয়াৰ কৰা হয়। স্তম্ভটোৰ চাৰিওফালে এডাল সাপৰ আকৃতি খোদিত কৰা হৈছে।<ref name=":0" /> ===লিখনি=== আহোম লিপিত লিখা এই শিলালিপিটোৰ ব্যাখ্যা ১৯২৪ চনত গোলাপ চন্দ্ৰ বৰুৱাই দিছিল। এই শিলা লিপিটোৰ অসমীয়া অনুবাদ এনেধৰণৰ<ref name=":0" />:- {{Blockquote|“মই, দিহিঙ্গীয়া বৰগোঁহাইয়ে, এই শিলাস্তম্ভ আৰু তাম্ৰপত্ৰত এই লিখনিসমূহ খোদিত কৰিলোঁ, (যাৰ শক্তিৰ বলত) মিচিমিসকলে তেওঁলোকৰ তিৰোতা, সন্তান, পৰিচাৰক আৰু অনুগামীসকলৰ সৈতে দিবাং নদীৰ কাষৰ পাহাৰবোৰত বসবাস কৰিব পাৰিব। তেওঁলোকে সকলো পাহাৰ নিজৰ দখলত ৰাখিব। তেওঁলোকে কৰ কাটল হিচাপে চাৰি পাচি বিষ আৰু অন্যান্য সামগ্ৰী প্ৰদান কৰিব আৰু শকত গোঁহাইৰ শৰীৰৰ পহৰা দিব (অৰ্থাৎ তেওঁক সুৰক্ষা প্ৰদান কৰিব)। যদি কোনোবাই (পাহাৰৰ) চাৰিওফালে থকা মাটিৰ গৰাকী হয় আৰু তাত থাকিব বিচাৰে, তেন্তে তেওঁক বেদখল কৰাৰ পৰা বাৰণ কৰা হৈছে। যদি কোনোবাই পাহাৰৰ কাষত বসবাস কৰে, তেন্তে তেওঁ নিশ্চয়কৈ (মিচিমিসকলৰ) দাস হৈ পৰিব। মই ইয়াকে সৰ্বত্ৰে ঘোষণা কৰিছোঁ যে যদি কোনোবাই উচ্চ পদবীত অধিষ্ঠিত হয় (অৰ্থাৎ ক্ষমতা লাভ কৰে বা শাসক হয়), তেওঁ যেন এই চুক্তি ভংগ নকৰে আৰু এই শিলাস্তম্ভটো নষ্ট নকৰে।}} ==আৱিষ্কাৰ আৰু সংৰক্ষণ== শদিয়া সৰ্প স্তম্ভ ১৯২১ চনত ব্ৰিটিছ ঔপনিৱেশিক সমীক্ষাৰ সময়ত ডেওপানী নদীৰ ওচৰত, শদিয়াৰ প্ৰায় সাত মাইল উত্তৰত আৱিষ্কাৰ কৰা হৈছিল। ই এটা জংঘলীয়া অঞ্চলত পুৰণি ইটাৰ গাঁথনি আৰু শিলৰ অৱশেষৰ ওচৰত পোৱা গৈছিল, যাৰ পৰা বুজা যায় যে ই আগতে কোনো গুৰুত্বপূর্ণ আনুষ্ঠানিক স্থানত স্থাপন কৰা হৈছিল।<ref name=":0" /> সময় আৰু প্ৰাকৃতিক প্ৰভাৱৰ ফলত স্তম্ভটো কিছু ক্ষতিগ্ৰস্ত হৈছিল যদিও সৰ্পৰ আকৃতি আৰু আহোম লিপিৰ লিখনী স্পষ্টভাৱে দেখা গৈছিল। ব্ৰিটিছ বিষয়া আৰু গৱেষকসকলে ইয়াক এক গুৰুত্বপূর্ণ আহোম ঐতিহাসিক নিদৰ্শন হিচাপে চিনাক্ত কৰে। পিছত ৰাই চাহাব গোলাপ চন্দ্ৰ বৰুৱাই ইয়াৰ লেখনী অধ্যয়ন কৰে। ১৯২০ দশকৰ শেষৰ ফালে স্তম্ভটো শদিয়ালৈ স্থানান্তৰ কৰা হয় ।<ref name=":0" /> ১৯৫৩ চনত শদিয়া সৰ্প স্তম্ভটো সুৰক্ষা আৰু সংৰক্ষণৰ বাবে শদিয়াৰ পৰা অসম ৰাজ্যিক সংগ্ৰহালয়, গুৱাহাটীলৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়। ৰাজনৈতিক অশান্তি আৰু পৰিৱেশজনিত ক্ষতিৰ পৰা স্মৃতিস্তম্ভটো ৰক্ষা কৰাৰ বাবে এই ব্যৱস্থা লোৱা হৈছিল।<ref name=":0" />বৰ্তমান স্তম্ভটো সংগ্ৰহালয়ৰ প্ৰত্নতত্ত্ব বিভাগত সংৰক্ষিত হৈ আছে। ইয়াক এক সুৰক্ষিত স্থানত ৰখা হৈছে আৰু দৰ্শনাৰ্থীয়ে ইয়াৰ ইতিহাস সম্পৰ্কীয় তথ্যসহ স্তম্ভটো চাব পাৰে। আৰ্দ্ৰতা আৰু সময়ৰ ফলত হোৱা ক্ষতি ৰোধ কৰিবলৈ স্তম্ভটোৰ পৰিষ্কাৰ আৰু সংৰক্ষণমূলক কামো কৰা হৈছিল।<ref name=":0" /> ==স্থাপন== ১৫২৪ খ্ৰীষ্টাব্দত আহোমসকলে চুতীয়া ৰাজ্যৰ পৰা সদিয়া অঞ্চল বিজয়কৰাৰ পিছত প্ৰথম সদিয়া খোৱা গোহাঁই ফ্ৰাচেনমুং বৰগোহাঁয়ে এই স্তম্ভ স্থাপন কৰিছিল। আহোম প্ৰশাসন আৰু কাষৰীয়া পাহাৰীয়া অঞ্চলত বসবাস কৰা মিচিমি জনজাতিসকলৰ মাজত শান্তি চুক্তিৰ স্বাৰ্থত এই স্তম্ভটো সৃষ্টি কৰা হৈছিল।<ref>{{cite book |title=A History of Assam |edition=3rd |url=https://ia601403.us.archive.org/8/items/in.ernet.dli.2015.126153/2015.126153.A-History-Of-Assam-Ed-3rd.pdf |access-date=15 May 2026}}</ref> এই সন্ধিৰ লক্ষ্য আছিল কেইবাবাৰো বিদ্ৰোহ আৰু অশান্তিৰ পিছত সীমান্ত অঞ্চলত সংঘাত হ্ৰাস আৰু শান্তি বজাই ৰখা। স্তম্ভটোৰ শিলালিপিত ভূমিৰ সীমা, কৰ পৰিশোধ, মিছমী জনগোষ্ঠীৰ কৰ্তব্য আদিৰ কথা উল্লেখ আছে।  লগতে চুক্তি ভংগ বা অবৈধভাৱে নিষিদ্ধ অঞ্চলত প্ৰৱেশৰ বিৰুদ্ধে সকীয়াই দিয়ে। বৰ্তমানৰ অৰুণাচল প্ৰদেশৰ পাহাৰৰ সৈতে অসমক সংযোগ কৰা গুৰুত্বপূৰ্ণ বাণিজ্যিক আৰু সামৰিক পথ সদিয়াৰ ওচৰত দেওপানী নদীৰ ওচৰত এই স্তম্ভটো স্থাপন কৰা হৈছিল।  ই আহোম আৰু মিছিমিৰ মাজত বন্ধুত্ব, সহযোগিতা, শান্তিপূৰ্ণ সম্পৰ্কৰ প্ৰতীক আছিল। ==অনুৰূপ স্তম্ভ== ১৯২৮ চনৰ বৃটিছৰ লেখনীৰ মতে এই স্তম্ভটো দিবাং আৰু দেওপানী নৈৰ মাজত আৰু শদিয়াৰ পৰা নিজামঘাট লৈ যোৱা পথৰ সাত মাইলপষ্টৰ সোঁফালে পোৱা গৈছিল। স্তম্ভটোৰ কাষতে এখন শিলৰ দলং উদ্ধাৰ কৰা‌ হৈছিল আৰু দলঙৰ পথে দি ওচৰৰ এটা ইটাৰ পুখুৰী লৈ যাব পৰা হৈছিল<ref>Assam District Gazetteers, 1928, p. 18.</ref>। বৃটিছ গৱেষক SF Hannayয়ে ১৮৪৮ চনত উল্লেখ কৰা মতে দিবাং আৰু দেওপানী নৈৰ মাজত ১৪ ফোট ওখ গড়ে আগুৰা এখন বৃহৎ নগৰৰ ধ্বংসাৱশেষত পোৱা গৈছিল<ref>Journal of Asiatic Society of Bengal, p. 470.</ref>। এই নগৰ খনৰ ইটাৰ দ্বাৰৰ মুখতে এখন শিলৰ দলং‌ আছিল আৰু ওচৰতে গড়ৰ ভিতৰত এটা ইটাৰ পুখুৰী দেখা পোৱা গৈছিল। এই তথ্য সমূহৰ পৰা ধৰিব পৰা যায় যে দুয়োখন লেখনীত একেইটা অঞ্চলৰে বিবৰণ দিয়া হৈছিল। সম্ভৱতঃ দ্বাৰখনৰ সন্মুখত দুয়োফালে দুটা সৰ্প স্তম্ভ ঠিয় কৰোৱা হৈছিল।‌ উল্লেখযোগ্য যে এই পুখুৰীটোত বৃটিছ গৱেষক SF Hannayয়ে কিছুমান খনিকৰ চিহ্ন খোদিত পাইছিল,‌ যি বোৰ খনিকৰ চিহ্ন তেওঁ তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰৰ ইটা-শিলৰ দেৱালতো দেখা পাইছিল। এই দেৱালখন মুক্তধৰ্মনাৰায়ণ ৰজাই ১৪৪২ চনত নিৰ্মাণ কৰিছিল<ref>A Sircar, D.C, Journal of Ancient Indian History, p. 21; Barua, Swarnalata, Chutia Jatir Buranji, p.589; Journal of the Asiatic Soceity of Bengal, 1848, p.467</ref>। SF Hannayয়ে এইদৰে লিখিছে, {{blockquote|"I am inclined to think that the country from the Dibong to the Kundil river, a distance of 10 or 12 miles, with the hill fortifications known as Bhismak Nagar, and Sisupal Nagar, belonged to one people and dynasty. It is indeed quite obvious that the masonry of bricks or stone, which we examined, is the work of the same people, and the sandstone is the produce of one quarry."}} বৃটিছ সকলে একে ধৰণৰ দুটা আঠকোণীয়া সৰ্প স্তম্ভ শদিয়াৰ [[চুতীয়া জনগোষ্ঠী|চুতীয়া]] সকলে নিৰ্মাণ কৰা তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰতো উদ্ধাৰ কৰিছিল<ref>T.Block, 1905, Assam District Gazetteers, 1928, p. 94)</ref>। উল্লেখযোগ্য যে তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰৰ সীমাৰ দেৱাল খনত সৰ্প আকৃতি কেইবাখনো terracotta plate পোৱা গৈছিল। বৃটিছ অভিযাত্ৰী T.Blockৰ মতে এই স্তম্ভ দুটাৰ প্ৰত্যেক টোতে সাপ দুটা পাক খাই কুণ্ডালিনী ৰূপ লৈ থকা দেখা গৈছিল। ইয়াৰ পৰা ক'ব পাৰি যে এই সকলো স্তম্ভ সমূহ চুতীয়া ৰাজ্যৰ দিনৰে সৃষ্টি। তেওঁ লিখিছে,{{blockquote|"They (the pillars) were found in the north-eastern section of the enclosed area (of Tamreswari). I found two such bases, their shape is octagonal, 2 feet 6 inches in diameter, with a circular hollow inside; these rested on squares, with their corners cut off and differently moulded. The hemispherical capital measures 2 feet 4 inches in diameter at its base and is perforated by a hollow shaft 1 feet 10 inches land. Near the bottom, a pair of snakes biting their tails is twisted around it."}} == বৰ্তমান == ১৯৫৩ চনত ইয়াক মূল স্থানৰ পৰা আঁতৰাই দিয়া হয় আৰু [[অসম ৰাজ্যিক সংগ্ৰহালয়|অসম ৰাজ্যিক সংগ্ৰহালয়ত]] ৰখা হয় আৰু তেতিয়াৰে পৰা ইয়াত প্ৰদৰ্শন কৰা হয়। == টোকা == {{Reflist}} == গ্ৰন্থপঞ্জী ==  {{Refbegin}} *{{cite book|last1=Sen|first1=Pada Sen|title=Sources of the History of India: Assam. Sikkim. Tamilnadu|date=1978}} *{{cite book|last1=Bhattacharya|first1=Asutosh|title=The Sun and the Serpent Lore of Bengal|date=1977|publisher=Firma KLM|url=https://archive.org/details/sunserpentloreof0000vari/page/142/mode/2up}} *{{cite book|last1=Nath|first1=Rajmohan|title=The Back Ground Of Assamese Culture|date=1948}} *{{cite book|last1=Das|first1=Jogesh|title=Folklore of Assam|date=1980|publisher=National Book Trust}} *{{cite book|last1=C. Allen|first1=B|year=1928|title=Assam district gazetteers|volume=XI|publisher=Baptist Mission Press}} *{{cite journal |last=Hannay |first=S.F |journal=Journal of the Asiatic Society of Bengal |title=Journal of the Asiatic Society of Bengal |year=1848 |publisher=Asiatic Society of Bengal |location=Calcutta |language=en }} *{{Citation|last1=Phukan|first1=J.N.|title=Studies in some aspects of inscriptions of the Ahom kings|date=1997|publisher=Gauhati University}} *{{Cite journal|last=Prinsep|first=F.R.S James|title=Journal of the Asiatic Society of Bengal|date=1838|volume=7|publisher=Asiatic Society (Calcutta, India)|url=https://books.google.com/books?id=gjczAQAAMAAJ&q=Journal+of+the+asiatic+7|language=en}} *{{cite journal|last1=Wharton|first1=David|title=Historical Evidence for the Early Lik Tai Scripts|date=2019}} [[শ্ৰেণী:আহোম ৰাজ্য]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ ইতিহাস]] pebb81z0mbml4959cy9eq02lz1wc7i6 606512 606455 2026-05-15T17:07:42Z KhiLanTzi 23530 /* */ 606512 wikitext text/x-wiki {{Infobox artefact||name=শদিয়া সৰ্প স্তম্ভ|image=Serpent pillar, A commemorative pillar of Swarganarayan Suhunmung.jpg| type= একশিলা শিলৰ স্তম্ভ | material= শিল|image_size=150|writing=টাই-আহোম লিপিত খোদিত টাই আহোম ভাষা (টাই-আহোম লিপিৰ অন্যতম পুৰণি চানেকি)|created= ফ্ৰাছেংমুঙ বৰগোহাঞি<ref>The famous Snake Pillar of Sadiya, dated 1532 AD, erected as a mark of truce between the Ahoms and the Mishmis"{{harvcol|Das|1980|p=53}}</ref>|discovered=[[শদিয়া]], ডিবাং আৰু দেওপানী নদীৰ মাজত (শদিয়াৰ তদানীন্তন ব্ৰিটিছ বিষয়াৰ দ্বাৰা)|discovered_place=[[শদিয়া]]|location=[[অসম ৰাজ্যিক সংগ্ৰহালয়]]| inscription = স্বৰ্গদেউ চুহুংমুং (দিহিঙ্গীয়া ৰজা)-ৰ শাসনকালত শদিয়াৰ আহোম ৰাজ্যপাল ফ্ৰাচেংমুং বৰগোহাঁই আৰু স্থানীয় মিচিমি জনজাতিৰ মাজত হোৱা এক শান্তি চুক্তিৰ ঘোষণাপত্ৰ।|period=আহোম যুগ|height=৩.৪ মিটাৰ|width=৩৮ চেণ্টিমিটাৰ}} '''শদিয়া সৰ্প স্তম্ভ''', [[ভাৰত|ভাৰতৰ]] অসম আৰু অৰুণাচল প্ৰদেশৰ ঐতিহাসিক [[শদিয়া]] অঞ্চলত স্থাপিত এক প্ৰাচীন আঠকোণীয়া শিলৰ স্তম্ভ। ১৫৩২ খ্ৰীষ্টাব্দত আহোম [[চুহুন্মুং|চাওফা চুহুংমুংৰ]] দিনত স্থাপন কৰা এই স্তম্ভত [[টাই-আহোম লিপি|টাই-আহোম লিপিৰ]] আদিমতম চানেকি আছে, য'ত [[আহোম ৰাজ্য]] আৰু [[মিচিমি জনগোষ্ঠী|মিছিমি জনগোষ্ঠীৰ]] মাজত চুতীয়া ৰাজ্যৰ পৰা বিজয় কৰা শদিয়া অঞ্চল সুৰক্ষিত কৰাৰ বাবে কূটনৈতিক সন্ধি লিপিবদ্ধ কৰা হৈছে। <ref name=":0">{{cite journal |title=The Sadiya Serpent Pillar Inscription: A Historical and Epigraphic Analysis of the Ahom- Mishmi Relation |journal=International Journal of Creative Research Thoughts |volume=13 |issue=7 |year=2025 |url=https://ijcrt.org/papers/IJCRT2507261.pdf |access-date=15 May 2026 }}</ref> এই স্তম্ভটোৰ লগত মিলা একেই আঠকোণীয়া সৰ্প স্তম্ভ বৃটিছৰ দিনত তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰৰ সীমাৰ ভিতৰত পোৱা‌ গৈছিল।‌‌<ref>{{harvcol|C. Allen|1928|p=94}}</ref> শদিয়াৰ পৰা প্ৰায় ৭ মাইল উত্তৰে দেওপানী নদীৰ ওচৰত ১৯২১ চনত আৱিষ্কাৰ হোৱা এই স্তম্ভটো ১৯৫৩ চনত গুৱাহাটীৰ অসম ৰাজ্যিক সংগ্ৰহালয়ত সংৰক্ষণ কৰা হয়।<ref name=":0" /> প্ৰথম শদিয়া খোৱা গোহাঁই ফ্ৰাচেনমুং বৰগোহাঁইয়ে জাৰি কৰা এই শিলালিপিত ভূমি বিতৰণ, দিবলগীয়া কৰ আৰু কৰ, [[মিচিমি জনগোষ্ঠী]]ৰ কৰ্তব্য, আৰু অবৈধ বেদখলৰ বিৰুদ্ধে নিয়ম, উলংঘাকাৰীক শাস্তি প্ৰদানৰ বিষয়ে বৰ্ণনা কৰা হৈছে।<ref name=":0" /> ==আকৃতিৰ বিৱৰণ== শদিয়া সৰ্প স্তম্ভ হৈছে প্ৰায় ১১ ফুট (৩.৪ মিটাৰ) ওখ অষ্টভুজ আকৃতিৰ শিলৰ স্তম্ভ আৰু ইয়াৰ প্ৰতিটো ফালে ১৫ ইঞ্চি (৩৮ চে.মি.) জোখৰ বৰ্গক্ষেত্ৰৰ ভিত্তি।<ref name=":0" /> ইয়াক এটা শিলৰ টুকুৰাৰ পৰা তৈয়াৰ কৰা হয়। স্তম্ভটোৰ চাৰিওফালে এডাল সাপৰ আকৃতি খোদিত কৰা হৈছে।<ref name=":0" /> ===লিখনি=== আহোম লিপিত লিখা এই শিলালিপিটোৰ ব্যাখ্যা ১৯২৪ চনত গোলাপ চন্দ্ৰ বৰুৱাই দিছিল। এই শিলা লিপিটোৰ অসমীয়া অনুবাদ এনেধৰণৰ<ref name=":0" />:- {{Blockquote|“মই, দিহিঙ্গীয়া বৰগোঁহাইয়ে, এই শিলাস্তম্ভ আৰু তাম্ৰপত্ৰত এই লিখনিসমূহ খোদিত কৰিলোঁ, (যাৰ শক্তিৰ বলত) মিচিমিসকলে তেওঁলোকৰ তিৰোতা, সন্তান, পৰিচাৰক আৰু অনুগামীসকলৰ সৈতে দিবাং নদীৰ কাষৰ পাহাৰবোৰত বসবাস কৰিব পাৰিব। তেওঁলোকে সকলো পাহাৰ নিজৰ দখলত ৰাখিব। তেওঁলোকে কৰ কাটল হিচাপে চাৰি পাচি বিষ আৰু অন্যান্য সামগ্ৰী প্ৰদান কৰিব আৰু শকত গোঁহাইৰ শৰীৰৰ পহৰা দিব (অৰ্থাৎ তেওঁক সুৰক্ষা প্ৰদান কৰিব)। যদি কোনোবাই (পাহাৰৰ) চাৰিওফালে থকা মাটিৰ গৰাকী হয় আৰু তাত থাকিব বিচাৰে, তেন্তে তেওঁক বেদখল কৰাৰ পৰা বাৰণ কৰা হৈছে। যদি কোনোবাই পাহাৰৰ কাষত বসবাস কৰে, তেন্তে তেওঁ নিশ্চয়কৈ (মিচিমিসকলৰ) দাস হৈ পৰিব। মই ইয়াকে সৰ্বত্ৰে ঘোষণা কৰিছোঁ যে যদি কোনোবাই উচ্চ পদবীত অধিষ্ঠিত হয় (অৰ্থাৎ ক্ষমতা লাভ কৰে বা শাসক হয়), তেওঁ যেন এই চুক্তি ভংগ নকৰে আৰু এই শিলাস্তম্ভটো নষ্ট নকৰে।}} ==আৱিষ্কাৰ আৰু সংৰক্ষণ== শদিয়া সৰ্প স্তম্ভ ১৯২১ চনত ব্ৰিটিছ ঔপনিৱেশিক সমীক্ষাৰ সময়ত ডেওপানী নদীৰ ওচৰত, শদিয়াৰ প্ৰায় সাত মাইল উত্তৰত আৱিষ্কাৰ কৰা হৈছিল। ই এটা জংঘলীয়া অঞ্চলত পুৰণি ইটাৰ গাঁথনি আৰু শিলৰ অৱশেষৰ ওচৰত পোৱা গৈছিল, যাৰ পৰা বুজা যায় যে ই আগতে কোনো গুৰুত্বপূর্ণ আনুষ্ঠানিক স্থানত স্থাপন কৰা হৈছিল।<ref name=":0" /> সময় আৰু প্ৰাকৃতিক প্ৰভাৱৰ ফলত স্তম্ভটো কিছু ক্ষতিগ্ৰস্ত হৈছিল যদিও সৰ্পৰ আকৃতি আৰু আহোম লিপিৰ লিখনী স্পষ্টভাৱে দেখা গৈছিল। ব্ৰিটিছ বিষয়া আৰু গৱেষকসকলে ইয়াক এক গুৰুত্বপূর্ণ আহোম ঐতিহাসিক নিদৰ্শন হিচাপে চিনাক্ত কৰে। পিছত ৰাই চাহাব গোলাপ চন্দ্ৰ বৰুৱাই ইয়াৰ লেখনী অধ্যয়ন কৰে। ১৯২০ দশকৰ শেষৰ ফালে স্তম্ভটো শদিয়ালৈ স্থানান্তৰ কৰা হয় ।<ref name=":0" /> ১৯৫৩ চনত শদিয়া সৰ্প স্তম্ভটো সুৰক্ষা আৰু সংৰক্ষণৰ বাবে শদিয়াৰ পৰা অসম ৰাজ্যিক সংগ্ৰহালয়, গুৱাহাটীলৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়। ৰাজনৈতিক অশান্তি আৰু পৰিৱেশজনিত ক্ষতিৰ পৰা স্মৃতিস্তম্ভটো ৰক্ষা কৰাৰ বাবে এই ব্যৱস্থা লোৱা হৈছিল।<ref name=":0" />বৰ্তমান স্তম্ভটো সংগ্ৰহালয়ৰ প্ৰত্নতত্ত্ব বিভাগত সংৰক্ষিত হৈ আছে। ইয়াক এক সুৰক্ষিত স্থানত ৰখা হৈছে আৰু দৰ্শনাৰ্থীয়ে ইয়াৰ ইতিহাস সম্পৰ্কীয় তথ্যসহ স্তম্ভটো চাব পাৰে। আৰ্দ্ৰতা আৰু সময়ৰ ফলত হোৱা ক্ষতি ৰোধ কৰিবলৈ স্তম্ভটোৰ পৰিষ্কাৰ আৰু সংৰক্ষণমূলক কামো কৰা হৈছিল।<ref name=":0" /> ==স্থাপন== ১৫২৪ খ্ৰীষ্টাব্দত আহোমসকলে চুতীয়া ৰাজ্যৰ পৰা সদিয়া অঞ্চল বিজয়কৰাৰ পিছত প্ৰথম সদিয়া খোৱা গোহাঁই ফ্ৰাচেনমুং বৰগোহাঁয়ে এই স্তম্ভ স্থাপন কৰিছিল। আহোম প্ৰশাসন আৰু কাষৰীয়া পাহাৰীয়া অঞ্চলত বসবাস কৰা মিচিমি জনজাতিসকলৰ মাজত শান্তি চুক্তিৰ স্বাৰ্থত এই স্তম্ভটো সৃষ্টি কৰা হৈছিল।<ref>{{cite book |title=A History of Assam |edition=3rd |url=https://ia601403.us.archive.org/8/items/in.ernet.dli.2015.126153/2015.126153.A-History-Of-Assam-Ed-3rd.pdf |access-date=15 May 2026}}</ref> এই সন্ধিৰ লক্ষ্য আছিল কেইবাবাৰো বিদ্ৰোহ আৰু অশান্তিৰ পিছত সীমান্ত অঞ্চলত সংঘাত হ্ৰাস আৰু শান্তি বজাই ৰখা। স্তম্ভটোৰ শিলালিপিত ভূমিৰ সীমা, কৰ পৰিশোধ, মিছমী জনগোষ্ঠীৰ কৰ্তব্য আদিৰ কথা উল্লেখ আছে।  লগতে চুক্তি ভংগ বা অবৈধভাৱে নিষিদ্ধ অঞ্চলত প্ৰৱেশৰ বিৰুদ্ধে সকীয়াই দিয়ে। বৰ্তমানৰ অৰুণাচল প্ৰদেশৰ পাহাৰৰ সৈতে অসমক সংযোগ কৰা গুৰুত্বপূৰ্ণ বাণিজ্যিক আৰু সামৰিক পথ সদিয়াৰ ওচৰত দেওপানী নদীৰ ওচৰত এই স্তম্ভটো স্থাপন কৰা হৈছিল।  ই আহোম আৰু মিছিমিৰ মাজত বন্ধুত্ব, সহযোগিতা, শান্তিপূৰ্ণ সম্পৰ্কৰ প্ৰতীক আছিল। ==অনুৰূপ স্তম্ভ== ১৯২৮ চনৰ বৃটিছৰ লেখনীৰ মতে এই স্তম্ভটো দিবাং আৰু দেওপানী নৈৰ মাজত আৰু শদিয়াৰ পৰা নিজামঘাট লৈ যোৱা পথৰ সাত মাইলপষ্টৰ সোঁফালে পোৱা গৈছিল। স্তম্ভটোৰ কাষতে এখন শিলৰ দলং উদ্ধাৰ কৰা‌ হৈছিল আৰু দলঙৰ পথে দি ওচৰৰ এটা ইটাৰ পুখুৰী লৈ যাব পৰা হৈছিল<ref>Assam District Gazetteers, 1928, p. 18.</ref>। বৃটিছ গৱেষক SF Hannayয়ে ১৮৪৮ চনত উল্লেখ কৰা মতে দিবাং আৰু দেওপানী নৈৰ মাজত ১৪ ফোট ওখ গড়ে আগুৰা এখন বৃহৎ নগৰৰ ধ্বংসাৱশেষত পোৱা গৈছিল<ref>Journal of Asiatic Society of Bengal, p. 470.</ref>। এই নগৰ খনৰ ইটাৰ দ্বাৰৰ মুখতে এখন শিলৰ দলং‌ আছিল আৰু ওচৰতে গড়ৰ ভিতৰত এটা ইটাৰ পুখুৰী দেখা পোৱা গৈছিল। এই তথ্য সমূহৰ পৰা ধৰিব পৰা যায় যে দুয়োখন লেখনীত একেইটা অঞ্চলৰে বিবৰণ দিয়া হৈছিল। সম্ভৱতঃ দ্বাৰখনৰ সন্মুখত দুয়োফালে দুটা সৰ্প স্তম্ভ ঠিয় কৰোৱা হৈছিল।‌ উল্লেখযোগ্য যে এই পুখুৰীটোত বৃটিছ গৱেষক SF Hannayয়ে কিছুমান খনিকৰ চিহ্ন খোদিত পাইছিল,‌ যি বোৰ খনিকৰ চিহ্ন তেওঁ তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰৰ ইটা-শিলৰ দেৱালতো দেখা পাইছিল। এই দেৱালখন মুক্তধৰ্মনাৰায়ণ ৰজাই ১৪৪২ চনত নিৰ্মাণ কৰিছিল<ref>A Sircar, D.C, Journal of Ancient Indian History, p. 21; Barua, Swarnalata, Chutia Jatir Buranji, p.589; Journal of the Asiatic Soceity of Bengal, 1848, p.467</ref>। SF Hannayয়ে এইদৰে লিখিছে, {{blockquote|"I am inclined to think that the country from the Dibong to the Kundil river, a distance of 10 or 12 miles, with the hill fortifications known as Bhismak Nagar, and Sisupal Nagar, belonged to one people and dynasty. It is indeed quite obvious that the masonry of bricks or stone, which we examined, is the work of the same people, and the sandstone is the produce of one quarry."}} বৃটিছ সকলে একে ধৰণৰ দুটা আঠকোণীয়া সৰ্প স্তম্ভ শদিয়াৰ [[চুতীয়া জনগোষ্ঠী|চুতীয়া]] সকলে নিৰ্মাণ কৰা তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰতো উদ্ধাৰ কৰিছিল<ref>T.Block, 1905, Assam District Gazetteers, 1928, p. 94)</ref>। উল্লেখযোগ্য যে তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰৰ সীমাৰ দেৱাল খনত সৰ্প আকৃতি কেইবাখনো terracotta plate পোৱা গৈছিল। বৃটিছ অভিযাত্ৰী T.Blockৰ মতে এই স্তম্ভ দুটাৰ প্ৰত্যেক টোতে সাপ দুটা পাক খাই কুণ্ডালিনী ৰূপ লৈ থকা দেখা গৈছিল। ইয়াৰ পৰা ক'ব পাৰি যে এই সকলো স্তম্ভ সমূহ চুতীয়া ৰাজ্যৰ দিনৰে সৃষ্টি। তেওঁ লিখিছে,{{blockquote|"They (the pillars) were found in the north-eastern section of the enclosed area (of Tamreswari). I found two such bases, their shape is octagonal, 2 feet 6 inches in diameter, with a circular hollow inside; these rested on squares, with their corners cut off and differently moulded. The hemispherical capital measures 2 feet 4 inches in diameter at its base and is perforated by a hollow shaft 1 feet 10 inches land. Near the bottom, a pair of snakes biting their tails is twisted around it."}} == বৰ্তমান == ১৯৫৩ চনত ইয়াক মূল স্থানৰ পৰা আঁতৰাই দিয়া হয় আৰু [[অসম ৰাজ্যিক সংগ্ৰহালয়|অসম ৰাজ্যিক সংগ্ৰহালয়ত]] ৰখা হয় আৰু তেতিয়াৰে পৰা ইয়াত প্ৰদৰ্শন কৰা হয়। == টোকা == {{Reflist}} == গ্ৰন্থপঞ্জী ==  {{Refbegin}} *{{cite book|last1=Sen|first1=Pada Sen|title=Sources of the History of India: Assam. Sikkim. Tamilnadu|date=1978}} *{{cite book|last1=Bhattacharya|first1=Asutosh|title=The Sun and the Serpent Lore of Bengal|date=1977|publisher=Firma KLM|url=https://archive.org/details/sunserpentloreof0000vari/page/142/mode/2up}} *{{cite book|last1=Nath|first1=Rajmohan|title=The Back Ground Of Assamese Culture|date=1948}} *{{cite book|last1=Das|first1=Jogesh|title=Folklore of Assam|date=1980|publisher=National Book Trust}} *{{cite book|last1=C. Allen|first1=B|year=1928|title=Assam district gazetteers|volume=XI|publisher=Baptist Mission Press}} *{{cite journal |last=Hannay |first=S.F |journal=Journal of the Asiatic Society of Bengal |title=Journal of the Asiatic Society of Bengal |year=1848 |publisher=Asiatic Society of Bengal |location=Calcutta |language=en }} *{{Citation|last1=Phukan|first1=J.N.|title=Studies in some aspects of inscriptions of the Ahom kings|date=1997|publisher=Gauhati University}} *{{Cite journal|last=Prinsep|first=F.R.S James|title=Journal of the Asiatic Society of Bengal|date=1838|volume=7|publisher=Asiatic Society (Calcutta, India)|url=https://books.google.com/books?id=gjczAQAAMAAJ&q=Journal+of+the+asiatic+7|language=en}} *{{cite journal|last1=Wharton|first1=David|title=Historical Evidence for the Early Lik Tai Scripts|date=2019}} [[শ্ৰেণী:আহোম ৰাজ্য]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ ইতিহাস]] 0tdr38qoiyg5fv7jwg0vluvixo24doa 606648 606512 2026-05-16T07:42:29Z KhiLanTzi 23530 /* লিখনি */ 606648 wikitext text/x-wiki {{Infobox artefact||name=শদিয়া সৰ্প স্তম্ভ|image=Serpent pillar, A commemorative pillar of Swarganarayan Suhunmung.jpg| type= একশিলা শিলৰ স্তম্ভ | material= শিল|image_size=150|writing=টাই-আহোম লিপিত খোদিত টাই আহোম ভাষা (টাই-আহোম লিপিৰ অন্যতম পুৰণি চানেকি)|created= ফ্ৰাছেংমুঙ বৰগোহাঞি<ref>The famous Snake Pillar of Sadiya, dated 1532 AD, erected as a mark of truce between the Ahoms and the Mishmis"{{harvcol|Das|1980|p=53}}</ref>|discovered=[[শদিয়া]], ডিবাং আৰু দেওপানী নদীৰ মাজত (শদিয়াৰ তদানীন্তন ব্ৰিটিছ বিষয়াৰ দ্বাৰা)|discovered_place=[[শদিয়া]]|location=[[অসম ৰাজ্যিক সংগ্ৰহালয়]]| inscription = স্বৰ্গদেউ চুহুংমুং (দিহিঙ্গীয়া ৰজা)-ৰ শাসনকালত শদিয়াৰ আহোম ৰাজ্যপাল ফ্ৰাচেংমুং বৰগোহাঁই আৰু স্থানীয় মিচিমি জনজাতিৰ মাজত হোৱা এক শান্তি চুক্তিৰ ঘোষণাপত্ৰ।|period=আহোম যুগ|height=৩.৪ মিটাৰ|width=৩৮ চেণ্টিমিটাৰ}} '''শদিয়া সৰ্প স্তম্ভ''', [[ভাৰত|ভাৰতৰ]] অসম আৰু অৰুণাচল প্ৰদেশৰ ঐতিহাসিক [[শদিয়া]] অঞ্চলত স্থাপিত এক প্ৰাচীন আঠকোণীয়া শিলৰ স্তম্ভ। ১৫৩২ খ্ৰীষ্টাব্দত আহোম [[চুহুন্মুং|চাওফা চুহুংমুংৰ]] দিনত স্থাপন কৰা এই স্তম্ভত [[টাই-আহোম লিপি|টাই-আহোম লিপিৰ]] আদিমতম চানেকি আছে, য'ত [[আহোম ৰাজ্য]] আৰু [[মিচিমি জনগোষ্ঠী|মিছিমি জনগোষ্ঠীৰ]] মাজত চুতীয়া ৰাজ্যৰ পৰা বিজয় কৰা শদিয়া অঞ্চল সুৰক্ষিত কৰাৰ বাবে কূটনৈতিক সন্ধি লিপিবদ্ধ কৰা হৈছে। <ref name=":0">{{cite journal |title=The Sadiya Serpent Pillar Inscription: A Historical and Epigraphic Analysis of the Ahom- Mishmi Relation |journal=International Journal of Creative Research Thoughts |volume=13 |issue=7 |year=2025 |url=https://ijcrt.org/papers/IJCRT2507261.pdf |access-date=15 May 2026 }}</ref> এই স্তম্ভটোৰ লগত মিলা একেই আঠকোণীয়া সৰ্প স্তম্ভ বৃটিছৰ দিনত তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰৰ সীমাৰ ভিতৰত পোৱা‌ গৈছিল।‌‌<ref>{{harvcol|C. Allen|1928|p=94}}</ref> শদিয়াৰ পৰা প্ৰায় ৭ মাইল উত্তৰে দেওপানী নদীৰ ওচৰত ১৯২১ চনত আৱিষ্কাৰ হোৱা এই স্তম্ভটো ১৯৫৩ চনত গুৱাহাটীৰ অসম ৰাজ্যিক সংগ্ৰহালয়ত সংৰক্ষণ কৰা হয়।<ref name=":0" /> প্ৰথম শদিয়া খোৱা গোহাঁই ফ্ৰাচেনমুং বৰগোহাঁইয়ে জাৰি কৰা এই শিলালিপিত ভূমি বিতৰণ, দিবলগীয়া কৰ আৰু কৰ, [[মিচিমি জনগোষ্ঠী]]ৰ কৰ্তব্য, আৰু অবৈধ বেদখলৰ বিৰুদ্ধে নিয়ম, উলংঘাকাৰীক শাস্তি প্ৰদানৰ বিষয়ে বৰ্ণনা কৰা হৈছে।<ref name=":0" /> ==আকৃতিৰ বিৱৰণ== শদিয়া সৰ্প স্তম্ভ হৈছে প্ৰায় ১১ ফুট (৩.৪ মিটাৰ) ওখ অষ্টভুজ আকৃতিৰ শিলৰ স্তম্ভ আৰু ইয়াৰ প্ৰতিটো ফালে ১৫ ইঞ্চি (৩৮ চে.মি.) জোখৰ বৰ্গক্ষেত্ৰৰ ভিত্তি।<ref name=":0" /> ইয়াক এটা শিলৰ টুকুৰাৰ পৰা তৈয়াৰ কৰা হয়। স্তম্ভটোৰ চাৰিওফালে এডাল সাপৰ আকৃতি খোদিত কৰা হৈছে।<ref name=":0" /> ===লেখনি=== আহোম লিপিত লিখা এই শিলালিপিটোৰ ব্যাখ্যা ১৯২৪ চনত গোলাপ চন্দ্ৰ বৰুৱাই দিছিল।<ref name=":0" /> এই শিলা লিপিটোৰ অসমীয়া অনুবাদ এনেধৰণৰ:- {{Blockquote|𑜉𑜤𑜈𑜫 𑜃 𑜎𑜩 𑜄𑜨𑜂𑜫 𑜄𑜢𑜃𑜫 𑜀𑜨𑜂𑜫 𑜇𑜡 𑜉𑜩 𑜄𑜦 (‘’মৌ ন’ লাই টং টিন খং ফা মাই টে”) 𑜏𑜢 𑜁𑜂𑜫 𑜋𑜩𑜨 𑜁𑜂𑜫 𑜏𑜢𑜤𑜂𑜫 𑜄𑜦𑜧 (“চি খাঙ চৈ খাঙ য়ুং টে’’) 𑜓𑜢 𑜈𑜨𑜂𑜫 𑜓𑜢𑜃𑜫 𑜓𑜩𑜨 𑜓𑜩 𑜄𑜂𑜫 𑜄𑜀𑜫 𑜒𑜧𑜈𑜫 𑜉𑜡 (‘’দি বং দিন দৈ দাই টাং টক আও মা”) 𑜀𑜧 𑜌𑜧 𑜉𑜢𑜤𑜂𑜫 𑜎𑜤𑜂𑜫 𑜉𑜦𑜡 𑜂𑜢𑜃𑜫 𑜽 𑜇𑜧 𑜉𑜡 𑜀𑜡 (“কাও থাও মু’ঙ লুং ম’ ঙিন 𑜽 ফাও মা কা’’) 𑜀𑜧 𑜋𑜈𑜫 𑜏𑜤𑜂𑜫 𑜎𑜤𑜂𑜫 𑜃𑜩 𑜑𑜤𑜂𑜫 𑜈𑜡 𑜁𑜡 (‘’কাও চাও ছুং লুঙ নাই হুং বা খা’’) 𑜉𑜧𑜈𑜫 𑜈𑜃𑜫 𑜇𑜥 (‘’মৌ বান ফু’’) 𑜐𑜢𑜂𑜫 𑜇𑜥 𑜋𑜩 𑜋𑜪 𑜎𑜢𑜀𑜫 𑜁𑜡 (‘’ঙিন ফু ছাই চাম লিক খা’’) 𑜁𑜃𑜫 𑜋𑜪 𑜉𑜣 𑜏𑜣 𑜉𑜣 𑜽 𑜆𑜢𑜤𑜂𑜫 (‘’খন চাম মিছিমি 𑜽 পৌং’’) 𑜁𑜪 𑜁𑜂𑜫 𑜓𑜢𑜃𑜫 𑜓𑜩𑜨 𑜉𑜩 𑜓𑜩 𑜋𑜪 𑜁𑜡 𑜉𑜡 (‘’খাম খাং দিন দৈ মাই দাই চাম খা মা’’) 𑜄𑜀𑜫 𑜒𑜈𑜫 𑜈𑜡 𑜀 (‘’তাক আও বা কৈ’’) 𑜐𑜥 𑜈𑜡 𑜎𑜩 𑜄𑜨𑜂𑜫 𑜎𑜀𑜫 (‘’ঙু বা লাই তং লাক’’) 𑜇𑜨𑜂𑜫 𑜃𑜨𑜂𑜫 𑜋𑜪 𑜁𑜡 𑜉 (‘’ফং নং চাম খা মিছিমি’’) ….𑜀𑜂𑜫 𑜲𑜦 𑜎𑜧𑜈𑜧… 𑜏𑜂𑜫 𑜏𑜤 …𑜋𑜢𑜂𑜫 𑜋𑜪 𑜁𑜡 𑜉𑜃𑜫 𑜄 (‘’কাং খে লাও চাং চু চেং চাম খা মান তে’’) }} ==আৱিষ্কাৰ আৰু সংৰক্ষণ== শদিয়া সৰ্প স্তম্ভ ১৯২১ চনত ব্ৰিটিছ ঔপনিৱেশিক সমীক্ষাৰ সময়ত ডেওপানী নদীৰ ওচৰত, শদিয়াৰ প্ৰায় সাত মাইল উত্তৰত আৱিষ্কাৰ কৰা হৈছিল। ই এটা জংঘলীয়া অঞ্চলত পুৰণি ইটাৰ গাঁথনি আৰু শিলৰ অৱশেষৰ ওচৰত পোৱা গৈছিল, যাৰ পৰা বুজা যায় যে ই আগতে কোনো গুৰুত্বপূর্ণ আনুষ্ঠানিক স্থানত স্থাপন কৰা হৈছিল।<ref name=":0" /> সময় আৰু প্ৰাকৃতিক প্ৰভাৱৰ ফলত স্তম্ভটো কিছু ক্ষতিগ্ৰস্ত হৈছিল যদিও সৰ্পৰ আকৃতি আৰু আহোম লিপিৰ লিখনী স্পষ্টভাৱে দেখা গৈছিল। ব্ৰিটিছ বিষয়া আৰু গৱেষকসকলে ইয়াক এক গুৰুত্বপূর্ণ আহোম ঐতিহাসিক নিদৰ্শন হিচাপে চিনাক্ত কৰে। পিছত ৰাই চাহাব গোলাপ চন্দ্ৰ বৰুৱাই ইয়াৰ লেখনী অধ্যয়ন কৰে। ১৯২০ দশকৰ শেষৰ ফালে স্তম্ভটো শদিয়ালৈ স্থানান্তৰ কৰা হয় ।<ref name=":0" /> ১৯৫৩ চনত শদিয়া সৰ্প স্তম্ভটো সুৰক্ষা আৰু সংৰক্ষণৰ বাবে শদিয়াৰ পৰা অসম ৰাজ্যিক সংগ্ৰহালয়, গুৱাহাটীলৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়। ৰাজনৈতিক অশান্তি আৰু পৰিৱেশজনিত ক্ষতিৰ পৰা স্মৃতিস্তম্ভটো ৰক্ষা কৰাৰ বাবে এই ব্যৱস্থা লোৱা হৈছিল।<ref name=":0" />বৰ্তমান স্তম্ভটো সংগ্ৰহালয়ৰ প্ৰত্নতত্ত্ব বিভাগত সংৰক্ষিত হৈ আছে। ইয়াক এক সুৰক্ষিত স্থানত ৰখা হৈছে আৰু দৰ্শনাৰ্থীয়ে ইয়াৰ ইতিহাস সম্পৰ্কীয় তথ্যসহ স্তম্ভটো চাব পাৰে। আৰ্দ্ৰতা আৰু সময়ৰ ফলত হোৱা ক্ষতি ৰোধ কৰিবলৈ স্তম্ভটোৰ পৰিষ্কাৰ আৰু সংৰক্ষণমূলক কামো কৰা হৈছিল।<ref name=":0" /> ==স্থাপন== ১৫২৪ খ্ৰীষ্টাব্দত আহোমসকলে চুতীয়া ৰাজ্যৰ পৰা সদিয়া অঞ্চল বিজয়কৰাৰ পিছত প্ৰথম সদিয়া খোৱা গোহাঁই ফ্ৰাচেনমুং বৰগোহাঁয়ে এই স্তম্ভ স্থাপন কৰিছিল। আহোম প্ৰশাসন আৰু কাষৰীয়া পাহাৰীয়া অঞ্চলত বসবাস কৰা মিচিমি জনজাতিসকলৰ মাজত শান্তি চুক্তিৰ স্বাৰ্থত এই স্তম্ভটো সৃষ্টি কৰা হৈছিল।<ref>{{cite book |title=A History of Assam |edition=3rd |url=https://ia601403.us.archive.org/8/items/in.ernet.dli.2015.126153/2015.126153.A-History-Of-Assam-Ed-3rd.pdf |access-date=15 May 2026}}</ref> এই সন্ধিৰ লক্ষ্য আছিল কেইবাবাৰো বিদ্ৰোহ আৰু অশান্তিৰ পিছত সীমান্ত অঞ্চলত সংঘাত হ্ৰাস আৰু শান্তি বজাই ৰখা। স্তম্ভটোৰ শিলালিপিত ভূমিৰ সীমা, কৰ পৰিশোধ, মিছমী জনগোষ্ঠীৰ কৰ্তব্য আদিৰ কথা উল্লেখ আছে।  লগতে চুক্তি ভংগ বা অবৈধভাৱে নিষিদ্ধ অঞ্চলত প্ৰৱেশৰ বিৰুদ্ধে সকীয়াই দিয়ে। বৰ্তমানৰ অৰুণাচল প্ৰদেশৰ পাহাৰৰ সৈতে অসমক সংযোগ কৰা গুৰুত্বপূৰ্ণ বাণিজ্যিক আৰু সামৰিক পথ সদিয়াৰ ওচৰত দেওপানী নদীৰ ওচৰত এই স্তম্ভটো স্থাপন কৰা হৈছিল।  ই আহোম আৰু মিছিমিৰ মাজত বন্ধুত্ব, সহযোগিতা, শান্তিপূৰ্ণ সম্পৰ্কৰ প্ৰতীক আছিল। ==অনুৰূপ স্তম্ভ== ১৯২৮ চনৰ বৃটিছৰ লেখনীৰ মতে এই স্তম্ভটো দিবাং আৰু দেওপানী নৈৰ মাজত আৰু শদিয়াৰ পৰা নিজামঘাট লৈ যোৱা পথৰ সাত মাইলপষ্টৰ সোঁফালে পোৱা গৈছিল। স্তম্ভটোৰ কাষতে এখন শিলৰ দলং উদ্ধাৰ কৰা‌ হৈছিল আৰু দলঙৰ পথে দি ওচৰৰ এটা ইটাৰ পুখুৰী লৈ যাব পৰা হৈছিল<ref>Assam District Gazetteers, 1928, p. 18.</ref>। বৃটিছ গৱেষক SF Hannayয়ে ১৮৪৮ চনত উল্লেখ কৰা মতে দিবাং আৰু দেওপানী নৈৰ মাজত ১৪ ফোট ওখ গড়ে আগুৰা এখন বৃহৎ নগৰৰ ধ্বংসাৱশেষত পোৱা গৈছিল<ref>Journal of Asiatic Society of Bengal, p. 470.</ref>। এই নগৰ খনৰ ইটাৰ দ্বাৰৰ মুখতে এখন শিলৰ দলং‌ আছিল আৰু ওচৰতে গড়ৰ ভিতৰত এটা ইটাৰ পুখুৰী দেখা পোৱা গৈছিল। এই তথ্য সমূহৰ পৰা ধৰিব পৰা যায় যে দুয়োখন লেখনীত একেইটা অঞ্চলৰে বিবৰণ দিয়া হৈছিল। সম্ভৱতঃ দ্বাৰখনৰ সন্মুখত দুয়োফালে দুটা সৰ্প স্তম্ভ ঠিয় কৰোৱা হৈছিল।‌ উল্লেখযোগ্য যে এই পুখুৰীটোত বৃটিছ গৱেষক SF Hannayয়ে কিছুমান খনিকৰ চিহ্ন খোদিত পাইছিল,‌ যি বোৰ খনিকৰ চিহ্ন তেওঁ তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰৰ ইটা-শিলৰ দেৱালতো দেখা পাইছিল। এই দেৱালখন মুক্তধৰ্মনাৰায়ণ ৰজাই ১৪৪২ চনত নিৰ্মাণ কৰিছিল<ref>A Sircar, D.C, Journal of Ancient Indian History, p. 21; Barua, Swarnalata, Chutia Jatir Buranji, p.589; Journal of the Asiatic Soceity of Bengal, 1848, p.467</ref>। SF Hannayয়ে এইদৰে লিখিছে, {{blockquote|"I am inclined to think that the country from the Dibong to the Kundil river, a distance of 10 or 12 miles, with the hill fortifications known as Bhismak Nagar, and Sisupal Nagar, belonged to one people and dynasty. It is indeed quite obvious that the masonry of bricks or stone, which we examined, is the work of the same people, and the sandstone is the produce of one quarry."}} বৃটিছ সকলে একে ধৰণৰ দুটা আঠকোণীয়া সৰ্প স্তম্ভ শদিয়াৰ [[চুতীয়া জনগোষ্ঠী|চুতীয়া]] সকলে নিৰ্মাণ কৰা তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰতো উদ্ধাৰ কৰিছিল<ref>T.Block, 1905, Assam District Gazetteers, 1928, p. 94)</ref>। উল্লেখযোগ্য যে তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰৰ সীমাৰ দেৱাল খনত সৰ্প আকৃতি কেইবাখনো terracotta plate পোৱা গৈছিল। বৃটিছ অভিযাত্ৰী T.Blockৰ মতে এই স্তম্ভ দুটাৰ প্ৰত্যেক টোতে সাপ দুটা পাক খাই কুণ্ডালিনী ৰূপ লৈ থকা দেখা গৈছিল। ইয়াৰ পৰা ক'ব পাৰি যে এই সকলো স্তম্ভ সমূহ চুতীয়া ৰাজ্যৰ দিনৰে সৃষ্টি। তেওঁ লিখিছে,{{blockquote|"They (the pillars) were found in the north-eastern section of the enclosed area (of Tamreswari). I found two such bases, their shape is octagonal, 2 feet 6 inches in diameter, with a circular hollow inside; these rested on squares, with their corners cut off and differently moulded. The hemispherical capital measures 2 feet 4 inches in diameter at its base and is perforated by a hollow shaft 1 feet 10 inches land. Near the bottom, a pair of snakes biting their tails is twisted around it."}} == বৰ্তমান == ১৯৫৩ চনত ইয়াক মূল স্থানৰ পৰা আঁতৰাই দিয়া হয় আৰু [[অসম ৰাজ্যিক সংগ্ৰহালয়|অসম ৰাজ্যিক সংগ্ৰহালয়ত]] ৰখা হয় আৰু তেতিয়াৰে পৰা ইয়াত প্ৰদৰ্শন কৰা হয়। == টোকা == {{Reflist}} == গ্ৰন্থপঞ্জী ==  {{Refbegin}} *{{cite book|last1=Sen|first1=Pada Sen|title=Sources of the History of India: Assam. Sikkim. Tamilnadu|date=1978}} *{{cite book|last1=Bhattacharya|first1=Asutosh|title=The Sun and the Serpent Lore of Bengal|date=1977|publisher=Firma KLM|url=https://archive.org/details/sunserpentloreof0000vari/page/142/mode/2up}} *{{cite book|last1=Nath|first1=Rajmohan|title=The Back Ground Of Assamese Culture|date=1948}} *{{cite book|last1=Das|first1=Jogesh|title=Folklore of Assam|date=1980|publisher=National Book Trust}} *{{cite book|last1=C. Allen|first1=B|year=1928|title=Assam district gazetteers|volume=XI|publisher=Baptist Mission Press}} *{{cite journal |last=Hannay |first=S.F |journal=Journal of the Asiatic Society of Bengal |title=Journal of the Asiatic Society of Bengal |year=1848 |publisher=Asiatic Society of Bengal |location=Calcutta |language=en }} *{{Citation|last1=Phukan|first1=J.N.|title=Studies in some aspects of inscriptions of the Ahom kings|date=1997|publisher=Gauhati University}} *{{Cite journal|last=Prinsep|first=F.R.S James|title=Journal of the Asiatic Society of Bengal|date=1838|volume=7|publisher=Asiatic Society (Calcutta, India)|url=https://books.google.com/books?id=gjczAQAAMAAJ&q=Journal+of+the+asiatic+7|language=en}} *{{cite journal|last1=Wharton|first1=David|title=Historical Evidence for the Early Lik Tai Scripts|date=2019}} [[শ্ৰেণী:আহোম ৰাজ্য]] [[শ্ৰেণী:অসমৰ ইতিহাস]] 1ysrspnrzk6370gh0bx2rf2hnyucpmt 3 101042 606660 606143 2026-05-16T10:46:14Z Kuldhar Rabha 17600 /* Question from Hemchandra Mili, Dergaon (11:40, 13 May 2026) */ 606660 wikitext text/x-wiki {{সদস্য:Kuldhar_Rabha/NavBox}} == Translation request == Hello, Kuldhar Rabha. Can you translate and upload the articles [[:en:Azerbaijan Railway Museum]], [[:en:Baku Puppet Theatre]] and [[:en:Azerbaijan State Academic Russian Drama Theatre]] in Assamese Wikipedia? Yours sincerely, [[সদস্য:Oirattas|Oirattas]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Oirattas|বাৰ্তা]]) 16:03, 12 October 2024 (ইউ.টি.চি.) == Question from [[User:তাহেৰউদ্দিন আহমেদ|তাহেৰউদ্দিন আহমেদ]] (05:24, 4 August 2025) == নমস্কাৰ গ্ৰহণ কৰিব৷ মই আজিপেজটো খুলিছো৷ কেনেকৈ আগবাড়িব লাগ সেই বিষয়ে অলপ আলোচনা কৰিব বিচাৰিছো৷ আপোনাৰ উত্তৰ নিশ্চয়পাম৷ --[[সদস্য:তাহেৰউদ্দিন আহমেদ|তাহেৰউদ্দিন আহমেদ]] ([[সদস্য বাৰ্তা:তাহেৰউদ্দিন আহমেদ|বাৰ্তা]]) 05:24, 4 August 2025 (ইউ.টি.চি.) ::শ্ৰদ্ধাৰ {{ping|তাহেৰউদ্দিন আহমেদ}}, {{Gap}}'''অসমীয়া ৱিকিপিডিয়ালৈ''' আপোনাক আন্তৰিক স্বাগতম জনাইছোঁ। আপুনি আগ্ৰহেৰে ৱিকিপিডিয়াত কেনেকৈ আগবাঢ়িব লাগে জানিবলৈ বিচৰাৰ বাবে প্ৰথমে আপোনাক অশেষ ধন্যবাদ জনালোঁ। {{gap}}ৱিকিপিডিয়াত সম্পাদনা আৰম্ভ কৰাৰ আগেয়ে কেইটামান গুৰুত্বপূৰ্ণ কথা জনাটো দৰকাৰী। * '''নীতি আৰু নিৰ্দেশনা''': ৱিকিপিডিয়াৰ মূল আধাৰ হৈছে ইয়াৰ নীতিসমূহ। অনুগ্ৰহ কৰি এই পৃষ্ঠাটো এবাৰ চকু ফুৰাব: [[ৱিকিপিডিয়া:নীতি আৰু নিৰ্দেশনাসমূহ|নীতি আৰু নিৰ্দেশনাসমূহ]]৷ * '''সহায়িকা''': আপুনি কেনেকৈ পৃষ্ঠা সম্পাদনা কৰিব বা আন কাৰিকৰী সহায়ৰ বাবে এই পৃষ্ঠাটো চাব পাৰে৷ লিংক: [[ৱিকিপিডিয়া:সহায়িকা|সহায়িকা]] * '''পৰীক্ষাগাৰ (Sandbox)''': আপুনি ইয়াত নিসংকোচে সম্পাদনা কৰি চাব পাৰে। ইয়াত কৰা সম্পাদনাবোৰ স্থায়ী নহয়, ইয়াক মাজে-সময়ে খালী কৰা হয়৷ লিংক: [[ৱিকিপিডিয়া:Tutorial/Editing/sandbox|পৰীক্ষাগাৰ]] {{gap}}আৰম্ভণিতে আপুনি তলৰ সহজ কামবোৰ কৰি চাব পাৰে: * কোনো প্ৰবন্ধত দেখা ''বানান বা ব্যাকৰণৰ ভুল'' শুধৰোৱা৷ * কোনো প্ৰবন্ধত বিশ্বাসযোগ্য উৎসৰ সৈতে ''নতুন তথ্য'' যোগ কৰা আদি৷ মনত ৰাখিব, ৱিকিপিডিয়াত ''উৎস উল্লেখ কৰা''টো বাধ্যতামূলক। * আপুনি আপোনাৰ [[সদস্য:তাহেৰউদ্দিন আহমেদ|সদস্য পৃষ্ঠা]]ত নিজৰ পৰিচয় আদি লিখি পৰীক্ষা কৰি চাব পাৰে৷ {{gap}}ৱিকিপিডিয়া এক সহযোগিতামূলক মঞ্চ। ইয়াত ভুল হোৱাটো স্বাভাৱিক, গতিকে নিসংকোচে সম্পাদনা কৰক। ভৱিষ্যতে যিকোনো সহায়ৰ প্ৰয়োজন হ’লে, মোৰ [[সদস্য বাৰ্তা:Kuldhar Rabha|সদস্য পৃষ্ঠা]]ত বাৰ্তা দিব পাৰিব৷ আৰু যদি বিচাৰে আপুনি '''ৱিকি সম্পৰ্কীয় আলোচনা'''ৰ বাবে ''ফেচবুক গোট''ত যোগ হ’ব পাৰে: লিংক: [https://facebook.com/groups/assamwikigroup/ {{clickable button|অসমীয়া ৱিকিমিডিয়া সমাজ}}] ধন্যবাদ৷ শুভেচ্ছাৰে, —[[User:Kuldhar Rabha|<font color="#cc0099">𝒦𝓊𝓁𝒹𝒽𝒶𝓇 ℛ𝒶𝒷𝒽𝒶</font>]] ^{[[User Talk:Kuldhar Rabha|<font color="#6600cc">(𝒯𝒶𝓁𝓀)</font>]]} 07:57, 4 August 2025 (ইউ.টি.চি.) == Question from [[User:Hemchandra Mili, Dergaon|Hemchandra Mili, Dergaon]] (11:40, 13 May 2026) == অনুগ্ৰহ কৰি ৱিকিপিডিয়াত কেনেকৈ প্ৰবন্ধ লিখিব আৰু প্ৰকাশ কৰিব পাৰি জনাবচোন --[[সদস্য:Hemchandra Mili, Dergaon|Hemchandra Mili, Dergaon]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Hemchandra Mili, Dergaon|বাৰ্তা]]) 11:40, 13 May 2026 (ইউ.টি.চি.) :{{Ping|Hemchandra Mili}} আপুনি যদি মোবাইলেৰে সম্পাদনা কৰিছে তেন্তে প্ৰথমে '''ডেক্সটপ সংস্কৰণ''' কৰি ল’ব৷ আপুনি লিখিব বিচৰা প্ৰবন্ধটো প্ৰথমে (অসমীয়া) ৱিকিপিডিয়াত আছে নে নাই অনুসন্ধান কৰি ল’ব৷ যদি নাই তলত এনেদৰে দেখিব- #'''এই ৱিকিত "আপুনি অনুসন্ধান কৰা প্ৰবন্ধৰ শিৰোনাম" পৃষ্ঠাটো সৃষ্টি কৰক!''' # "আপুনি অনুসন্ধান কৰা প্ৰবন্ধৰ শিৰোনাম"-ত ক্লিক কৰিলে অন্য এটা পৃষ্ঠা খোল খাব৷ ইয়াতে প্ৰবন্ধটো লিখি প্ৰকাশ কৰিব পাৰিব৷ ধন্যবাদ৷ -[[User:Kuldhar Rabha|<font color="#cc0099">𝒦𝓊𝓁𝒹𝒽𝒶𝓇 ℛ𝒶𝒷𝒽𝒶</font>]] ^{[[User Talk:Kuldhar Rabha|<font color="#6600cc">(𝒯𝒶𝓁𝓀)</font>]]} 10:46, 16 May 2026 (ইউ.টি.চি.) bpl0rk8rz666j0scyujceod0kqxrpol 606661 606660 2026-05-16T10:48:15Z Kuldhar Rabha 17600 /* Question from Hemchandra Mili, Dergaon (11:40, 13 May 2026) */ 606661 wikitext text/x-wiki {{সদস্য:Kuldhar_Rabha/NavBox}} == Translation request == Hello, Kuldhar Rabha. Can you translate and upload the articles [[:en:Azerbaijan Railway Museum]], [[:en:Baku Puppet Theatre]] and [[:en:Azerbaijan State Academic Russian Drama Theatre]] in Assamese Wikipedia? Yours sincerely, [[সদস্য:Oirattas|Oirattas]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Oirattas|বাৰ্তা]]) 16:03, 12 October 2024 (ইউ.টি.চি.) == Question from [[User:তাহেৰউদ্দিন আহমেদ|তাহেৰউদ্দিন আহমেদ]] (05:24, 4 August 2025) == নমস্কাৰ গ্ৰহণ কৰিব৷ মই আজিপেজটো খুলিছো৷ কেনেকৈ আগবাড়িব লাগ সেই বিষয়ে অলপ আলোচনা কৰিব বিচাৰিছো৷ আপোনাৰ উত্তৰ নিশ্চয়পাম৷ --[[সদস্য:তাহেৰউদ্দিন আহমেদ|তাহেৰউদ্দিন আহমেদ]] ([[সদস্য বাৰ্তা:তাহেৰউদ্দিন আহমেদ|বাৰ্তা]]) 05:24, 4 August 2025 (ইউ.টি.চি.) ::শ্ৰদ্ধাৰ {{ping|তাহেৰউদ্দিন আহমেদ}}, {{Gap}}'''অসমীয়া ৱিকিপিডিয়ালৈ''' আপোনাক আন্তৰিক স্বাগতম জনাইছোঁ। আপুনি আগ্ৰহেৰে ৱিকিপিডিয়াত কেনেকৈ আগবাঢ়িব লাগে জানিবলৈ বিচৰাৰ বাবে প্ৰথমে আপোনাক অশেষ ধন্যবাদ জনালোঁ। {{gap}}ৱিকিপিডিয়াত সম্পাদনা আৰম্ভ কৰাৰ আগেয়ে কেইটামান গুৰুত্বপূৰ্ণ কথা জনাটো দৰকাৰী। * '''নীতি আৰু নিৰ্দেশনা''': ৱিকিপিডিয়াৰ মূল আধাৰ হৈছে ইয়াৰ নীতিসমূহ। অনুগ্ৰহ কৰি এই পৃষ্ঠাটো এবাৰ চকু ফুৰাব: [[ৱিকিপিডিয়া:নীতি আৰু নিৰ্দেশনাসমূহ|নীতি আৰু নিৰ্দেশনাসমূহ]]৷ * '''সহায়িকা''': আপুনি কেনেকৈ পৃষ্ঠা সম্পাদনা কৰিব বা আন কাৰিকৰী সহায়ৰ বাবে এই পৃষ্ঠাটো চাব পাৰে৷ লিংক: [[ৱিকিপিডিয়া:সহায়িকা|সহায়িকা]] * '''পৰীক্ষাগাৰ (Sandbox)''': আপুনি ইয়াত নিসংকোচে সম্পাদনা কৰি চাব পাৰে। ইয়াত কৰা সম্পাদনাবোৰ স্থায়ী নহয়, ইয়াক মাজে-সময়ে খালী কৰা হয়৷ লিংক: [[ৱিকিপিডিয়া:Tutorial/Editing/sandbox|পৰীক্ষাগাৰ]] {{gap}}আৰম্ভণিতে আপুনি তলৰ সহজ কামবোৰ কৰি চাব পাৰে: * কোনো প্ৰবন্ধত দেখা ''বানান বা ব্যাকৰণৰ ভুল'' শুধৰোৱা৷ * কোনো প্ৰবন্ধত বিশ্বাসযোগ্য উৎসৰ সৈতে ''নতুন তথ্য'' যোগ কৰা আদি৷ মনত ৰাখিব, ৱিকিপিডিয়াত ''উৎস উল্লেখ কৰা''টো বাধ্যতামূলক। * আপুনি আপোনাৰ [[সদস্য:তাহেৰউদ্দিন আহমেদ|সদস্য পৃষ্ঠা]]ত নিজৰ পৰিচয় আদি লিখি পৰীক্ষা কৰি চাব পাৰে৷ {{gap}}ৱিকিপিডিয়া এক সহযোগিতামূলক মঞ্চ। ইয়াত ভুল হোৱাটো স্বাভাৱিক, গতিকে নিসংকোচে সম্পাদনা কৰক। ভৱিষ্যতে যিকোনো সহায়ৰ প্ৰয়োজন হ’লে, মোৰ [[সদস্য বাৰ্তা:Kuldhar Rabha|সদস্য পৃষ্ঠা]]ত বাৰ্তা দিব পাৰিব৷ আৰু যদি বিচাৰে আপুনি '''ৱিকি সম্পৰ্কীয় আলোচনা'''ৰ বাবে ''ফেচবুক গোট''ত যোগ হ’ব পাৰে: লিংক: [https://facebook.com/groups/assamwikigroup/ {{clickable button|অসমীয়া ৱিকিমিডিয়া সমাজ}}] ধন্যবাদ৷ শুভেচ্ছাৰে, —[[User:Kuldhar Rabha|<font color="#cc0099">𝒦𝓊𝓁𝒹𝒽𝒶𝓇 ℛ𝒶𝒷𝒽𝒶</font>]] ^{[[User Talk:Kuldhar Rabha|<font color="#6600cc">(𝒯𝒶𝓁𝓀)</font>]]} 07:57, 4 August 2025 (ইউ.টি.চি.) == Question from [[User:Hemchandra Mili, Dergaon|Hemchandra Mili, Dergaon]] (11:40, 13 May 2026) == অনুগ্ৰহ কৰি ৱিকিপিডিয়াত কেনেকৈ প্ৰবন্ধ লিখিব আৰু প্ৰকাশ কৰিব পাৰি জনাবচোন --[[সদস্য:Hemchandra Mili, Dergaon|Hemchandra Mili, Dergaon]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Hemchandra Mili, Dergaon|বাৰ্তা]]) 11:40, 13 May 2026 (ইউ.টি.চি.) :{{Ping|Hemchandra Mili}} আপুনি যদি মোবাইলেৰে সম্পাদনা কৰিছে তেন্তে প্ৰথমে '''ডেক্সটপ সংস্কৰণ''' কৰি ল’ব৷ আপুনি লিখিব বিচৰা প্ৰবন্ধটো প্ৰথমে (অসমীয়া) ৱিকিপিডিয়াত আছে নে নাই অনুসন্ধান কৰি ল’ব৷ যদি নাই তলত এনেদৰে দেখিব- #'''এই ৱিকিত "{{color|red|আপুনি অনুসন্ধান কৰা প্ৰবন্ধৰ শিৰোনাম}}" পৃষ্ঠাটো সৃষ্টি কৰক!''' # "{{color|red|আপুনি অনুসন্ধান কৰা প্ৰবন্ধৰ শিৰোনাম}}"-ত ক্লিক কৰিলে অন্য এটা পৃষ্ঠা খোল খাব৷ ইয়াতে প্ৰবন্ধটো লিখি প্ৰকাশ কৰিব পাৰিব৷ ধন্যবাদ৷ -[[User:Kuldhar Rabha|<font color="#cc0099">𝒦𝓊𝓁𝒹𝒽𝒶𝓇 ℛ𝒶𝒷𝒽𝒶</font>]] ^{[[User Talk:Kuldhar Rabha|<font color="#6600cc">(𝒯𝒶𝓁𝓀)</font>]]} 10:46, 16 May 2026 (ইউ.টি.চি.) nk6d2e13paqjd7hpm3dz2ycff86y4oo 606664 606661 2026-05-16T10:50:54Z Kuldhar Rabha 17600 /* Question from Hemchandra Mili, Dergaon (11:40, 13 May 2026) */ 606664 wikitext text/x-wiki {{সদস্য:Kuldhar_Rabha/NavBox}} == Translation request == Hello, Kuldhar Rabha. Can you translate and upload the articles [[:en:Azerbaijan Railway Museum]], [[:en:Baku Puppet Theatre]] and [[:en:Azerbaijan State Academic Russian Drama Theatre]] in Assamese Wikipedia? Yours sincerely, [[সদস্য:Oirattas|Oirattas]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Oirattas|বাৰ্তা]]) 16:03, 12 October 2024 (ইউ.টি.চি.) == Question from [[User:তাহেৰউদ্দিন আহমেদ|তাহেৰউদ্দিন আহমেদ]] (05:24, 4 August 2025) == নমস্কাৰ গ্ৰহণ কৰিব৷ মই আজিপেজটো খুলিছো৷ কেনেকৈ আগবাড়িব লাগ সেই বিষয়ে অলপ আলোচনা কৰিব বিচাৰিছো৷ আপোনাৰ উত্তৰ নিশ্চয়পাম৷ --[[সদস্য:তাহেৰউদ্দিন আহমেদ|তাহেৰউদ্দিন আহমেদ]] ([[সদস্য বাৰ্তা:তাহেৰউদ্দিন আহমেদ|বাৰ্তা]]) 05:24, 4 August 2025 (ইউ.টি.চি.) ::শ্ৰদ্ধাৰ {{ping|তাহেৰউদ্দিন আহমেদ}}, {{Gap}}'''অসমীয়া ৱিকিপিডিয়ালৈ''' আপোনাক আন্তৰিক স্বাগতম জনাইছোঁ। আপুনি আগ্ৰহেৰে ৱিকিপিডিয়াত কেনেকৈ আগবাঢ়িব লাগে জানিবলৈ বিচৰাৰ বাবে প্ৰথমে আপোনাক অশেষ ধন্যবাদ জনালোঁ। {{gap}}ৱিকিপিডিয়াত সম্পাদনা আৰম্ভ কৰাৰ আগেয়ে কেইটামান গুৰুত্বপূৰ্ণ কথা জনাটো দৰকাৰী। * '''নীতি আৰু নিৰ্দেশনা''': ৱিকিপিডিয়াৰ মূল আধাৰ হৈছে ইয়াৰ নীতিসমূহ। অনুগ্ৰহ কৰি এই পৃষ্ঠাটো এবাৰ চকু ফুৰাব: [[ৱিকিপিডিয়া:নীতি আৰু নিৰ্দেশনাসমূহ|নীতি আৰু নিৰ্দেশনাসমূহ]]৷ * '''সহায়িকা''': আপুনি কেনেকৈ পৃষ্ঠা সম্পাদনা কৰিব বা আন কাৰিকৰী সহায়ৰ বাবে এই পৃষ্ঠাটো চাব পাৰে৷ লিংক: [[ৱিকিপিডিয়া:সহায়িকা|সহায়িকা]] * '''পৰীক্ষাগাৰ (Sandbox)''': আপুনি ইয়াত নিসংকোচে সম্পাদনা কৰি চাব পাৰে। ইয়াত কৰা সম্পাদনাবোৰ স্থায়ী নহয়, ইয়াক মাজে-সময়ে খালী কৰা হয়৷ লিংক: [[ৱিকিপিডিয়া:Tutorial/Editing/sandbox|পৰীক্ষাগাৰ]] {{gap}}আৰম্ভণিতে আপুনি তলৰ সহজ কামবোৰ কৰি চাব পাৰে: * কোনো প্ৰবন্ধত দেখা ''বানান বা ব্যাকৰণৰ ভুল'' শুধৰোৱা৷ * কোনো প্ৰবন্ধত বিশ্বাসযোগ্য উৎসৰ সৈতে ''নতুন তথ্য'' যোগ কৰা আদি৷ মনত ৰাখিব, ৱিকিপিডিয়াত ''উৎস উল্লেখ কৰা''টো বাধ্যতামূলক। * আপুনি আপোনাৰ [[সদস্য:তাহেৰউদ্দিন আহমেদ|সদস্য পৃষ্ঠা]]ত নিজৰ পৰিচয় আদি লিখি পৰীক্ষা কৰি চাব পাৰে৷ {{gap}}ৱিকিপিডিয়া এক সহযোগিতামূলক মঞ্চ। ইয়াত ভুল হোৱাটো স্বাভাৱিক, গতিকে নিসংকোচে সম্পাদনা কৰক। ভৱিষ্যতে যিকোনো সহায়ৰ প্ৰয়োজন হ’লে, মোৰ [[সদস্য বাৰ্তা:Kuldhar Rabha|সদস্য পৃষ্ঠা]]ত বাৰ্তা দিব পাৰিব৷ আৰু যদি বিচাৰে আপুনি '''ৱিকি সম্পৰ্কীয় আলোচনা'''ৰ বাবে ''ফেচবুক গোট''ত যোগ হ’ব পাৰে: লিংক: [https://facebook.com/groups/assamwikigroup/ {{clickable button|অসমীয়া ৱিকিমিডিয়া সমাজ}}] ধন্যবাদ৷ শুভেচ্ছাৰে, —[[User:Kuldhar Rabha|<font color="#cc0099">𝒦𝓊𝓁𝒹𝒽𝒶𝓇 ℛ𝒶𝒷𝒽𝒶</font>]] ^{[[User Talk:Kuldhar Rabha|<font color="#6600cc">(𝒯𝒶𝓁𝓀)</font>]]} 07:57, 4 August 2025 (ইউ.টি.চি.) == Question from [[User:Hemchandra Mili, Dergaon|Hemchandra Mili, Dergaon]] (11:40, 13 May 2026) == অনুগ্ৰহ কৰি ৱিকিপিডিয়াত কেনেকৈ প্ৰবন্ধ লিখিব আৰু প্ৰকাশ কৰিব পাৰি জনাবচোন --[[সদস্য:Hemchandra Mili, Dergaon|Hemchandra Mili, Dergaon]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Hemchandra Mili, Dergaon|বাৰ্তা]]) 11:40, 13 May 2026 (ইউ.টি.চি.) :{{Ping|Hemchandra Mili, Dergaon}} আপুনি যদি মোবাইলেৰে সম্পাদনা কৰিছে তেন্তে প্ৰথমে '''ডেক্সটপ সংস্কৰণ''' কৰি ল’ব৷ আপুনি লিখিব বিচৰা প্ৰবন্ধটো প্ৰথমে (অসমীয়া) ৱিকিপিডিয়াত আছে নে নাই অনুসন্ধান কৰি ল’ব৷ যদি নাই তলত এনেদৰে দেখিব- #'''এই ৱিকিত "{{color|red|আপুনি অনুসন্ধান কৰা প্ৰবন্ধৰ শিৰোনাম}}" পৃষ্ঠাটো সৃষ্টি কৰক!''' # "{{color|red|'''আপুনি অনুসন্ধান কৰা প্ৰবন্ধৰ শিৰোনাম'''}}"-ত ক্লিক কৰিলে অন্য এটা পৃষ্ঠা খোল খাব৷ ইয়াতে প্ৰবন্ধটো লিখি প্ৰকাশ কৰিব পাৰিব৷ ধন্যবাদ৷ -[[User:Kuldhar Rabha|<font color="#cc0099">𝒦𝓊𝓁𝒹𝒽𝒶𝓇 ℛ𝒶𝒷𝒽𝒶</font>]] ^{[[User Talk:Kuldhar Rabha|<font color="#6600cc">(𝒯𝒶𝓁𝓀)</font>]]} 10:46, 16 May 2026 (ইউ.টি.চি.) j6z924f9tlgm57ek4qizjbins58kwa3 0 102373 606594 407981 2026-05-15T21:39:22Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 606594 wikitext text/x-wiki {{Short description|German meat preparation}}[[চিত্ৰ:Jambon_fumé_de_Forêt_Noire.jpg|thumb|250x250px|ব্লেক ফৰেষ্ট হেম]] [[চিত্ৰ:Schinken-roh.jpg|right|thumb|ব্লেক ফৰেষ্ট হেম টুকুৰা কৰা]] [[চিত্ৰ:2022-10-23_Schwarzwälder_Schinken_Toast_anagoria.jpg|right|thumb|ব্লেক ফৰেষ্ট হেমৰ সৈতে টোষ্ট]] '''ব্লেক ফৰেষ্ট হেম''' ({{Lang-de|Schwarzwälder Schinken}}) হৈছে [[জাৰ্মানী|জাৰ্মানীৰ]] ব্লেক ফৰেষ্ট অঞ্চলত উৎপাদিত বিভিন্ন ধৰণৰ শুকান নিৰাময় কৰা ধোঁৱা দিয়া হেম। ১৯৫৯ চনত বনডৰ্ফৰ হান্স এডলাৰে খুচুৰা আৰু মেইল অৰ্ডাৰৰ জৰিয়তে অৰিজিনেল ব্লেক ফৰেষ্ট হাম নিৰ্মাণ আৰু বিক্ৰীৰ পথ উলিয়াইছিল।<ref>{{cite web|title=History|url=https://www.adlerschwarzwald.de/us/history/|website=Adler – Schwarzwald|accessdate=2020-10-06|archive-date=2020-10-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20201001145734/https://www.adlerschwarzwald.de/us/history/|url-status=dead|archivedate=2020-10-01|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201001145734/https://www.adlerschwarzwald.de/us/history/|deadurl=yes}}</ref> ১৯৯৭ চনৰ পৰা [[ইউৰোপিয়ান ইউনিয়ন|ইউৰোপীয় সংঘ]]ত ব্লেক ফৰেষ্ট হেম শব্দটো সংৰক্ষিত ভৌগোলিক ইংগিত হিচাপে পৰিগণিত হৈছে,<ref name="SSV">{{cite web|title=Unser Schwarzwälder Schinken|trans-title=Our Black Forest Ham|url=http://www.schwarzwaelder-schinken-verband.de/|website=Schwarzwälder Schinken Verband|accessdate=2020-10-06|language=German}}</ref> অৰ্থাৎ [[ইউৰোপিয়ান ইউনিয়ন|ইউৰোপীয় ইউনিয়ন]]ত ব্লেক ফৰেষ্ট হাম হিচাপে বিক্ৰী কৰা যিকোনো সামগ্ৰী পৰম্পৰাগতভাৱে আৰু অন্ততঃ আংশিকভাৱে ব্লেকৰ ভিতৰতে নিৰ্মিত (প্ৰস্তুত, প্ৰক্ৰিয়াকৰণ বা উৎপাদন) [[জাৰ্মানী]]ৰ বনাঞ্চল হ’ব লাগিব। কিন্তু ইউৰোপীয় ইউনিয়নৰ বাহিৰত এই নাম স্বীকৃতি দিয়া হোৱা নাই, বিশেষকৈ [[কানাডা]] আৰু [[আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ|আমেৰিকা]]ত, য’ত বাণিজ্যিকভাৱে উৎপাদিত বিভিন্ন ধৰণৰ আৰু মানৰ হেম বজাৰত বিক্ৰী কৰি ব্লেক ফৰেষ্ট হেম হিচাপে বিক্ৰী কৰা হয়। == প্ৰস্তুতি == কেঁচা হেম [[নিমখ]] দি [[হালধি]], [[ধনিয়া|ধনীয়া]], [[জলকীয়া]], [[জুনিপাৰ জামু]] আৰু অন্যান্য [[মছলা]]ৰ সৈতে জুতি লোৱা হয়। দুসপ্তাহৰ পৰা তিনিসপ্তাহলৈকে কুয়াৰ কৰাৰ পিছত নিমখ আঁতৰাই হেমটো অতিৰিক্ত দুসপ্তাহ বয়সীয়াল কৰা হয়। তাৰ পিছত ইয়াক "স্থানীয় কনিফাৰ আৰু কাঠৰ গুড়ি" ব্যৱহাৰ কৰি প্ৰায় ২৫ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ (৭৭ ডিগ্ৰী ফাৰেনহাইট)ত কেইবাদিনো ঠাণ্ডা ধোঁৱা দিয়া হয়। তাৰ পিছত ই শীততাপ নিয়ন্ত্ৰিত কোঠাত কেইবা সপ্তাহ ধৰি পকি যায়, বাহিৰৰ পৰা প্ৰায় ক’লা হৈ পৰে আৰু ইয়াৰ বহুখিনি স্বকীয় সোৱাদ লাভ কৰে। == বৈশিষ্ট্যসমূহ == ব্লেক ফৰেষ্ট হেম হাড়বিহীন আৰু প্ৰায় এক পঞ্চমাংশ চৰ্বিযুক্ত। ইয়াৰ সোৱাদ অতি উচ্চাৰিত আৰু ই সাধাৰণ [[জাৰ্মান খাদ্য]]। ইয়াক সতেজভাৱে খাব পাৰি, উদাহৰণস্বৰূপে হোলজ’ফেনব্ৰট বা ৰাই ব্ৰেডত, ফলৰ সৈতে, বা ৰন্ধা খাদ্যত উপাদান হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি। ব্লেক ফৰেষ্ট হেমৰ গোটা টুকুৰাবোৰ সঠিকভাৱে সংৰক্ষণ কৰিলে মাহৰ পিছত মাহ ধৰি সংৰক্ষণ কৰিব পাৰি। সাধাৰণতে ইয়াক কোঠাৰ উষ্ণতাত পৰিবেশন কৰা হয়। == সম্পৰ্কীয় সামগ্ৰী == ব্লেক ফৰেষ্ট বেকন ({{Lang-de|Schwarzwälder Speck}}) একে ধৰণে উৎপাদিত বেকন, আৰু দুটা ভাগত পোৱা যায়: ডাৰ্চৱাচচেনাৰ স্পেকত মাংসৰ কেইবাটাও তৰপ থাকে, আৰু ইয়াৰ আধা চৰ্বি থাকে; fetter স্পেক প্ৰায় সম্পূৰ্ণ চৰ্বিযুক্ত। দুয়োটা ভিন্নতে ছাল অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়, যাক গাহৰিৰ ছাল বোলা হয়। [[গাহৰিৰ মাংস]]ৰ ছাল খাবলৈ বৰ কঠিন যদিও ইয়াক কিছুমান পৰম্পৰাগত জাৰ্মান খাদ্য, যেনে লিনচেন মিট স্পেট্জল বা আইনটফত ৰন্ধা হয়, যাতে খাদ্যত ইয়াৰ সোৱাদ যোগ হয়। == লগতে চাওক == {{Portal|Food|Baden-Württemberg}} * [[Prosciutto|প্ৰচিউট্টো]] * [[হেমৰ তালিকা]] * [[শুকান খাদ্যৰ তালিকা]] * [[ধোঁৱা দিয়া খাদ্যৰ তালিকা]] == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist}} == বাহ্যিক সংযোগসমূহ == {{commons}} * [http://www.foodsubs.com/MeatcureHams.html The Cooks Thesaurus - Ham] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081016063903/http://www.foodsubs.com/MeatcureHams.html |date=2008-10-16 }} * [http://www.chow.com/ingredients/418 Chow.com - Black Forest Ham] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071103112519/http://www.chow.com/ingredients/418|date=2007-11-03}} * [https://www.tmdn.org/giview/gi/EUGI00000013046 GIview ID card of the Protected Geographical indication 'Schwarzwälder Schinken'] {{ham}} 9nszd130eupufm45611mqzf8g5xsx6y 0 102618 606453 606180 2026-05-15T12:13:16Z ~2026-29166-76 49879 চাৰহ মিচিং 606453 wikitext text/x-wiki {{merge|ভোগদৈ নদী}} অসমৰ ইতিহাসত বিশেষভাৱে উল্লিখিত এখন নদীৰ নাম হৈছে দিচৈ। নৈখনৰ বৰ্তমানৰ নাম ভোগদৈ বুলি জনা যায়। কোৱা হয় যে দিচৈ নদীৰ উৎপত্তিস্থল নাগালেণ্ডৰ চামটাং অঞ্চল। নগা পাহাৰৰ পৰা বৈ অহা দিচৈ নৈক আহোম ৰজা গৌৰীনাথ সিংহৰ দিনত পানীৰ অভাৱ পূৰ কৰিবলৈ ৰাজধানী যোৰহাটৰ মাজেৰে বোৱাই নিয়াৰ আঁচনি লোৱা হয়। আৰু সেই মতে দিচৈ নৈক খান্দি নতুন সুঁতি সৃষ্টি কৰি যোৰহাট চহৰৰ মাজেৰে বোৱাই নিয়ে। নৈখন খন্দাৰ আগেয়ে দিচৈৰ পাৰত ভোগ দি পূজা-অৰ্চনা কৰা হৈছিল আৰু তেতিয়াৰ পৰা নতুন সুঁতিটোৱে ভোগদৈ নাম পায়। দিচৈৰ নতুন সুঁতিটো বৰ্তমানেও ভোগদৈ নামেৰেই বৈ আছে। পুৰণা সুঁতিটো এতিয়াও যোৰহাট জিলাৰ উত্তৰ-পশ্চিম অঞ্চলৰ বাঁহফলা-গৰুমৰা হৈ গোলাঘাট জিলাৰ দেৰগাঁও অঞ্চলৰ উত্তৰেদি বাঁহগুৰি, টায়ুং, দানিচাপৰি, লেঙেৰা চাপৰি, [[চাৰহ মিচিং (English: Charoh Mising)]]চাৰহ মিচিং, ওপৰ টেমেৰাদিৰে বৈ আছে বুলি জনা যায়। অৱশ্যে এই সুঁতিটো এতিয়া মৰা সুঁতিলৈ পৰিণত হোৱাৰ উপক্ৰম হৈছে। সেয়ে এইছোৱা দিচৈক বহুতে এতিয়া মৰিদিচৈ বুলিও কয়। ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{reflist}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ নদী]] ajp18i46hwr4bsbrhex50qps9hcu4de 606658 606453 2026-05-16T09:46:00Z Hemchandra Mili, Dergaon 49582 606658 wikitext text/x-wiki {{merge|ভোগদৈ নদী}} অসমৰ ইতিহাসত বিশেষভাৱে উল্লিখিত এখন নদীৰ নাম হৈছে দিচৈ। নৈখনৰ বৰ্তমানৰ নাম ভোগদৈ বুলি জনা যায়। কোৱা হয় যে দিচৈ নদীৰ উৎপত্তিস্থল নাগালেণ্ডৰ চামটাং অঞ্চল। নগা পাহাৰৰ পৰা বৈ অহা দিচৈ নৈক আহোম ৰজা গৌৰীনাথ সিংহৰ দিনত পানীৰ অভাৱ পূৰ কৰিবলৈ ৰাজধানী যোৰহাটৰ মাজেৰে বোৱাই নিয়াৰ আঁচনি লোৱা হয়। আৰু সেই মতে দিচৈ নৈক খান্দি নতুন সুঁতি সৃষ্টি কৰি যোৰহাট চহৰৰ মাজেৰে বোৱাই নিয়ে। নৈখন খন্দাৰ আগেয়ে দিচৈৰ পাৰত ভোগ দি পূজা-অৰ্চনা কৰা হৈছিল আৰু তেতিয়াৰ পৰা নতুন সুঁতিটোৱে ভোগদৈ নাম পায়। দিচৈৰ নতুন সুঁতিটো বৰ্তমানেও ভোগদৈ নামেৰেই বৈ আছে। পুৰণা সুঁতিটো এতিয়াও যোৰহাট জিলাৰ উত্তৰ-পশ্চিম অঞ্চলৰ বাঁহফলা-গৰুমৰা হৈ গোলাঘাট জিলাৰ দেৰগাঁও অঞ্চলৰ উত্তৰেদি বাঁহগুৰি, টায়ুং, দানিচাপৰি, লেঙেৰা চাপৰি, [[চাৰহ মিচিং (English: Charoh Mising)]], ওপৰ টেমেৰাদিৰে বৈ আছে বুলি জনা যায়। অৱশ্যে এই সুঁতিটো এতিয়া মৰা সুঁতিলৈ পৰিণত হোৱাৰ উপক্ৰম হৈছে। সেয়ে এইছোৱা দিচৈক বহুতে এতিয়া মৰিদিচৈ বুলিও কয়। ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{reflist}} [[শ্ৰেণী:অসমৰ নদী]] recsgineohcb1xgz95snwt693l7g5ly 0 103773 606663 596701 2026-05-16T10:49:35Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 606663 wikitext text/x-wiki [[File:US womens earnings as a percentage of mens 1979-2005.gif|thumb|450px|right|বয়স অনুসৰি আমেৰিকাত পুৰুষৰ শতাংশ হিচাপে মহিলাৰ সাপ্তাহিক উপাৰ্জন, ১৯৭৯–২০০৫<ref>{{cite web|date=3 October 2006|url=https://www.bls.gov/opub/ted/2006/oct/wk1/art02.htm|title=Women's earnings as a percentage of men's, 1979-2005|publisher=United States Department of Labor|access-date=16 February 2020}}</ref>]] '''লিংগ অনুসৰি দৰমহাৰ ব্যৱধান''' বা '''লিংগ অনুসৰি মজুৰিৰ ব্যৱধান''' ({{lang-en|Gender pay gap}}) হ’ল কাম কৰা পুৰুষ আৰু মহিলাৰ পাৰিতোষিকৰ মাজৰ গড় পাৰ্থক্য। সাধাৰণতে মহিলাসকলক পুৰুষতকৈ কম দৰমহা পোৱা দেখা যায়। দৰমহাৰ ব্যৱধানৰ সন্দৰ্ভত দুটা সুকীয়া সংখ্যা আছে: ''অ-নিয়মিত'' (Non adjusted) বনাম ''নিয়মিত ম''জুৰিৰ (adjusted) ব্যৱধান। নিয়মিত মজুৰিয়ে সাধাৰণতে কৰ্মঘণ্টা, নিৰ্বাচিত বৃত্তি, শিক্ষা আৰু চাকৰিৰ অভিজ্ঞতাৰ পাৰ্থক্য লক্ষ্য কৰে।<ref>{{Cite web|url=http://www.genderequality.ie/en/GE/Pages/GenderPayGap|title=Gender Pay Gap|website=www.genderequality.ie|archive-url=https://web.archive.org/web/20210425124344/http://www.genderequality.ie/en/GE/Pages/GenderPayGap|archive-date=2021-04-25}}</ref> অৰ্থাৎ সমন্বিত মূল্যবোধে একে কামৰ বাবে মহিলা আৰু পুৰুষে কিমান উপাৰ্জন কৰে সেইটো প্ৰতিনিধিত্ব কৰে, আনহাতে অসামঞ্জস্যহীন মূল্যবোধে গড় পুৰুষ আৰু মহিলাই মুঠতে কিমান উপাৰ্জন কৰে সেইটো প্ৰতিনিধিত্ব কৰে। উদাহৰণস্বৰূপে, আমেৰিকাত অ-সামঞ্জস্যহীন গড় মহিলাৰ বাৰ্ষিক দৰমহা গড় পুৰুষৰ দৰমহাৰ ৭৯–৮৩%, সমন্বিত গড় দৰমহাৰ তুলনাত ৯৫–৯৯%।.<ref>{{Cite web|date=2023-03-13|title=2023 Gender Pay Gap Report (GPGR)|url=https://www.payscale.com/research-and-insights/gender-pay-gap/|access-date=2023-04-20|website=Payscale - Salary Comparison, Salary Survey, Search Wages|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|date=2019-03-27|title=Progress on the Gender Pay Gap: 2019 - Glassdoor|url=https://www.glassdoor.com/research/gender-pay-gap-2019/|access-date=2021-03-09|website=Glassdoor Economic Research|language=en-US|archivedate=2021-03-24|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210324153845/https://www.glassdoor.com/research/gender-pay-gap-2019/|deadurl=yes}}</ref><ref>{{cite report|date=Spring 2018|url=https://www.aauw.org/aauw_check/pdf_download/show_pdf.php?file=The-Simple-Truth|title=The Simple Truth About The Gender Wage Gap|location=1310 L St. NW, Suite 1000 Washington, DC 20005|access-date=19 March 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20170224051057/https://www.aauw.org/aauw_check/pdf_download/show_pdf.php?file=The-Simple-Truth|archive-date=2017-02-24|archivedate=2017-02-24|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170224051057/https://www.aauw.org/aauw_check/pdf_download/show_pdf.php?file=The-Simple-Truth|deadurl=yes}}</ref> এই ব্যৱধানৰ কাৰণসমূহ আইনী, সামাজিক আৰু অৰ্থনৈতিক কাৰকৰ সৈতে জড়িত।<ref name=":0">{{cite press release|author=Eurostat|date=8 March 2017|title=Only 1 manager out of 3 in the EU is a woman... earning on average almost a quarter less than a man|url=https://ec.europa.eu/eurostat/documents/2995521/7896990/3-06032017-AP-EN.pdf}}</ref> ইয়াৰ ভিতৰত সন্তান জন্ম দিয়া (মাতৃত্বৰ শাস্তি বনাম পিতৃত্বৰ ব'নাছ), পিতৃ-মাতৃৰ ছুটী, [[লিংগ বৈষম্য]] আৰু লিংগ নীতি। ইয়াৰ উপৰিও লিংগ দৰমহাৰ ব্যৱধানৰ পৰিণতিয়ে ব্যক্তিগত অভিযোগক অতিক্ৰম কৰে, যাৰ ফলত অৰ্থনৈতিক উৎপাদন হ্ৰাস পায়, মহিলাৰ বাবে পেঞ্চন কম হয়, আৰু শিক্ষণৰ সুযোগ কম হয়। উন্নয়নশীল দেশসমূহত লিংগ দৰমহাৰ ব্যৱধান ৰাজহুৱা নীতিৰ দৃষ্টিকোণৰ পৰা উদ্ভৱ হ'ব পাৰে কাৰণ ইয়াৰ ফলত অৰ্থনৈতিক উৎপাদন হ্ৰাস পায়৷ ইয়াৰ অৰ্থ হ'ল মহিলাসকল বিশেষকৈ বৃদ্ধ বয়সত কল্যাণমূলক ধনৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল হোৱাৰ সম্ভাৱনা বেছি।<ref name="Bandara">{{cite journal|first1=Amarakoon|last1=Bandara|title=The Economic Cost of Gender Gaps in Effective Labor: Africa's Missing Growth Reserve|url=https://doi.org/10.1080/13545701.2014.986153|journal=Feminist Economics|date=3 April 2015|issn=1354-5701|pages=162–186|volume=21|issue=2|doi=10.1080/13545701.2014.986153|s2cid=154698810}}</ref><ref name="Klasen">{{cite journal|first1=Stephan|last1=Klasen|title=The Impact of Gender Inequality on Economic Performance in Developing Countries|url=https://www.annualreviews.org/doi/10.1146/annurev-resource-100517-023429|journal=Annual Review of Resource Economics|date=5 October 2018|issn=1941-1340|pages=279–298|volume=10|issue=1|doi=10.1146/annurev-resource-100517-023429|s2cid=158819118}}</ref><ref name="Mandel">{{cite journal|first1=Hadas|last1=Mandel|first2=Michael|last2=Shalev|title=How Welfare States Shape the Gender Pay Gap: A Theoretical and Comparative Analysis|url=https://doi.org/10.1353/sof.0.0187|journal=Social Forces|date=1 June 2009|issn=0037-7732|pages=1873–1911|volume=87|issue=4|doi=10.1353/sof.0.0187|s2cid=20802566}}</ref> ==ঐতিহাসিক দৃষ্টিভংগী== [[আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ|আমেৰিকা]]ত ১৯৬০ চনৰ পৰা পুৰুষৰ তুলনাত মহিলাৰ দৰমহা বৃদ্ধি পাইছে। আমেৰিকাৰ লোকপিয়লৰ তথ্য অনুসৰি ১৯৬৩ চনত মহিলাৰ মধ্যম উপাৰ্জন পুৰুষৰ ৫৬% আছিল।<ref name=":04">{{Cite web|last=Maloney|first=Carolyn B.|date=April 2016|title=Gender Pay Inequity: Consequences for Women, Families and the Economy|url=https://www.jec.senate.gov/public/_cache/files/0779dc2f-4a4e-4386-b847-9ae919735acc/gender-pay-inequality----us-congress-joint-economic-committee.pdf|website=Joint Economic Committee}}</ref> ২০১৬ চনত মহিলাৰ মধ্যম উপাৰ্জন পুৰুষৰ ৭৯% লৈ বৃদ্ধি পাইছিল।<ref name=":04" /> ২০১৭ চনত প্ৰকাশিত ''ইনষ্টিটিউট ফৰ উইমেনছ পলিচি ৰিচাৰ্চ''ৰ বিশ্লেষণে ভৱিষ্যদ্বাণী কৰা হৈছে যে ২০৫৯ চনত গড় দৰমহাই সমতা লাভ কৰিব।<ref>{{Cite journal|last1=Pham|first1=Xuan|last2=Fitzpatrick|first2=Laura|last3=Wagner|first3=Richard|date=2018-01-01|title=The US gender pay gap: the way forward|url=https://doi.org/10.1108/IJSSP-01-2018-0002|journal=International Journal of Sociology and Social Policy|volume=38|issue=9/10|pages=907–920|doi=10.1108/IJSSP-01-2018-0002|s2cid=150122314|issn=0144-333X}}</ref> ২০২১ চনত ঐতিহাসিক লিংগ মজুৰি অনুপাত সন্দৰ্ভত কৰা এক অধ্যয়ন অনুসৰি দক্ষিণ [[ইউৰোপ]]ৰ মহিলাসকলে ১৩০০ৰ পৰা ১৮০০ চনৰ ভিতৰত অদক্ষ পুৰুষৰ তুলনাত প্ৰায় আধা মজুৰি লাভ কৰিছিল।উত্তৰ আৰু পশ্চিম ইউৰোপত এই অনুপাত বহু বেছি আছিল যদিও ১৫০০–১৮০০ চনৰ ভিতৰত ই হ্ৰাস পাইছিল।<ref>{{Cite journal|last1=Pleijt|first1=Alexandra de|last2=Zanden|first2=Jan Luiten van|title=Two worlds of female labour: gender wage inequality in western Europe, 1300–1800†|journal=The Economic History Review|year=2021|volume=74|issue=3|pages=611–638|language=en|doi=10.1111/ehr.13045|issn=1468-0289|doi-access=free}}</ref> ২০০৫ চনত ড’ৰিছ ৱেইচেলবামাৰ আৰু ৰুডলফ উইণ্টাৰ-এবমাৰে ৬০খনতকৈও অধিক দেশৰ ২৬০টাতকৈও অধিক প্ৰকাশিত দৰমহাৰ ব্যৱধানৰ অধ্যয়নৰ এক মেটা-বিশ্লেষণত দেখা গৈছে যে, ১৯৬০ চনৰ পৰা ১৯৯০ চনলৈকে বিশ্বজুৰি কেঁচা (অৰ্থাৎ অ-সামঞ্জস্যহীন) মজুৰিৰ পাৰ্থক্য চাৰিওফালৰ পৰা যথেষ্ট হ্ৰাস পাইছে, যি হৈছে ৬৫%ৰ পৰা ৩০%। এই অৱনতিৰ মূল কাৰণ আছিল মহিলাসকলৰ উন্নত শ্ৰম বজাৰৰ বৃত্তি বা আৰ্থিক সহযোগিতা (অৰ্থাৎ উন্নত শিক্ষা, প্ৰশিক্ষণ আৰু কৰ্মসংলগ্নতা)।<ref>{{cite journal|last1=Weichselbaumer|first1=Doris|last2=Winter-Ebmer|first2=Rudolf|year=2005|title=A Meta-Analysis on the International Gender Wage Gap|url=http://www.econ.jku.at/papers/2003/wp0311.pdf|journal=Journal of Economic Surveys|volume=19|issue=3|pages=479–511|doi=10.1111/j.0950-0804.2005.00256.x|citeseerx=10.1.1.318.9241|s2cid=88508221}}</ref> ১৯৯৮ চনত কৰা মজুৰিৰ ব্যৱধান সন্দৰ্ভত কৰা ৪১টা অভিজ্ঞতাভিত্তিক অধ্যয়নৰ আন এটা মেটা-বিশ্লেষণত আনুমানিক দৰমহাৰ ব্যৱধানত একেধৰণৰ সময়ৰ ধাৰা পোৱা গৈছে, যিটো প্ৰতি বছৰে প্ৰায় ১% হ্ৰাস হৈছে।<ref>{{cite journal|last1=Stanley|first1=T. D.|last2=Jarrell|first2=Stephen B.|date=1998|title=Gender Wage Discrimination Bias? A Meta-Regression Analysis|journal=The Journal of Human Resources|volume=33|issue=4|pages=947–973|doi=10.2307/146404|jstor=146404}}</ref> ২০১১ চনত ব্ৰিটিছ চিএমআইৰ এক অধ্যয়নত এই সিদ্ধান্ত লোৱা হৈছে যে যদিহে বৰ্তমানৰ হাৰত মহিলা কাৰ্যবাহীসকলৰ দৰমহা বৃদ্ধি অব্যাহত থাকে, তেন্তে মহিলা আৰু পুৰুষ কাৰ্যবাহীসকলৰ উপাৰ্জনৰ মাজৰ ব্যৱধান ২১০৯ চনলৈকে অন্ত নপৰিব।<ref name="guardian equal pay cmi report">{{cite news|url=https://www.theguardian.com/society/2011/aug/31/cmi-equal-pay-report|title=Women executives could wait 98 years for equal pay, says report|author=Goodley, Simon|date=2011-08-31|work=[[The Guardian]]|access-date=August 31, 2011|location=London|quote=While the salaries of female executives are increasing faster than those of their male counterparts, it will take until 2109 to close the gap if pay grows at current rates, the Chartered Management Institute reveals.}}</ref> == মাপাংকন বা গণনা == অ-সামঞ্জস্যহীন লিংগ দৰমহাৰ ব্যৱধান বা লিংগ মজুৰিৰ ব্যৱধান সাধাৰণতে নিৰ্বাচিত নমুনাৰ সকলো শ্ৰমিক পুৰুষ আৰু মহিলাৰ পাৰিতোষিকৰ মাজৰ মধ্যম বা গড় গড় পাৰ্থক্য। ইয়াক সাধাৰণতে "পুৰুষ আৰু মহিলা কৰ্মচাৰীৰ গড় মুঠ ঘণ্টাৰ [বা বাৰ্ষিক] উপাৰ্জনৰ মাজৰ পাৰ্থক্যক পুৰুষৰ মুঠ উপাৰ্জনৰ শতাংশ হিচাপে" শতাংশ বা অনুপাত হিচাপে প্ৰতিনিধিত্ব কৰা হয়।<ref name="ec.europa.eu">{{cite web|url=https://ec.europa.eu/eurostat/statistics-explained/index.php/Gender_pay_gap_statistics|title=Gender pay gap statistics - Statistics Explained|website=ec.europa.eu|publisher=Eurostat}}</ref> কিছুমান দেশত ৰাষ্ট্ৰীয় লিংগ ব্যৱধান গণনাৰ বাবে কেৱল পূৰ্ণকালীন কৰ্মৰত জনসংখ্যাহে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।.<ref name="auto4">{{Cite web|last=Kochhar|first=Rakesh|date=11 December 2013|title=How Pew Research measured the gender pay gap|url=https://www.pewresearch.org/fact-tank/2013/12/11/how-pew-research-measured-the-gender-pay-gap/|publisher=Pew Research Center}}</ref><ref name=":2">{{Cite web|date=20 February 2020|title=Australia's Gender Pay Gap Statistics|url=https://www.wgea.gov.au/data/fact-sheets/australias-gender-pay-gap-statistics|website=Australian Government Workplace Gender Equality Statistics|access-date=29 March 2024|archivedate=24 October 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181024073827/https://www.wgea.gov.au/sites/default/files/gender-pay-gap-statistic.pdf|deadurl=yes}}</ref> আন কিছুমান দেশৰ সমগ্ৰ শ্ৰমিক জনসংখ্যাৰ (অংশকালীন শ্ৰমিককে ধৰি) নমুনাৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি লোৱা হয়৷ তেনে ক্ষেত্ৰত পূৰ্ণকালীন সমতুল্য (FTE) ব্যৱহাৰ কৰি কাম কৰা সমান পৰিমাণৰ দৰমহা পোৱা ঘণ্টাৰ পাৰিতোষিক লাভ কৰা হয়।<ref name="ec.europa.eu" /><ref>{{cite web|url=https://www.wgea.gov.au/addressing-pay-equity/what-gender-pay-gap|title=What is the gender pay gap? - The Workplace Gender Equality Agency|author=Workplace Gender Equality Agency|date=7 November 2013|website=wgea.gov.au|publisher=Australian Government|archive-url=https://web.archive.org/web/20151031163903/https://www.wgea.gov.au/addressing-pay-equity/what-gender-pay-gap|archive-date=31 October 2015|access-date=7 February 2019|archivedate=31 October 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151031163903/https://www.wgea.gov.au/addressing-pay-equity/what-gender-pay-gap|deadurl=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=https://gender-pay-gap.service.gov.uk/public/assets/pdf/gender-pay-gap-explained.pdf|title=The Gender Pay Gap Explained|access-date=7 February 2019|website=gov.uk}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.dol.gov/wb/media/gender_wage_gap.pdf|title=Breaking down the gender wage gap|work=dol.gov|access-date=7 February 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20180728035654/https://www.dol.gov/wb/media/gender_wage_gap.pdf|archive-date=28 July 2018|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.census.gov/library/publications/2017/demo/p60-259.html|title=Income and Poverty in the United States: 2016|first=US Census|last=Bureau|website=www.census.gov}}</ref><ref>{{cite web|url=https://africacheck.org/reports/south-african-women-earn-27-less-men/|title=Do South African women earn 27% less than men?|date=27 September 2017|editor-last1=Wilkinson|editor-first1=Kate|editor-last2=Mwiti|editor-first2=Lee|website=Africa Check}}</ref><ref name=":2" /> বেচৰকাৰী সংস্থাসমূহে গণনাটো বিভিন্ন নমুনাৰ ক্ষেত্ৰত প্ৰয়োগ কৰে। কিছুমানে গণনা কেনেকৈ কৰা হৈছিল আৰু কোনটো তথ্যৰ গোটত কৰা হৈছিল সেই বিষয়ে উপস্থাপন কৰে।<ref name="auto4" /> লিংগ দৰমহাৰ ব্যৱধান জাতিগত ভিত্তিত,<ref>{{cite web|url=https://iwpr.org/publications/gender-wage-gap-2017-race-ethnicity/|title=The Gender Wage Gap: 2017 Earnings Differences by Race and Ethnicity|date=7 March 2018|last1=Hegeswisch|first1=Ariane|last2=Williams-Baron|first2=Emma|website=Institute for Women's Policy Research|archive-url=https://web.archive.org/web/20180805071229/https://iwpr.org/publications/gender-wage-gap-2017-race-ethnicity/|archive-date=5 August 2018|url-status=dead|access-date=29 March 2024|archivedate=5 August 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180805071229/https://iwpr.org/publications/gender-wage-gap-2017-race-ethnicity/|deadurl=yes}}</ref> চহৰৰ ভিত্তিত,<ref>{{Cite web|url=https://www.businessinsider.com/gender-wage-pay-gap-charts-2017-3|title=These 8 charts show the glaring gap between men's and women's salaries in the US|date=15 March 2022|last1=Sheth|first1=Sonam|last2=Hoff|first2=Madison|last3=Ward|first3=Marguerite|last4=Tyson|first4=Taylor|website=Business Insider|url-access=registration}}</ref> চাকৰিৰ ভিত্তিত,<ref name="information-beautiful">{{Cite web|url=https://informationisbeautiful.net/visualizations/gender-pay-gap|title=Gender Pay Gap|last1=McCandless|first1=David|author-link1=David McCandless|last2=Quick|first2=Miriam|last3=Smith|first3=Stephanie|last4=Thomas|first4=Philippa|last5=Bergamaschi|first5=Fabio|website=Information is Beautiful}}</ref> বা এটা সংস্থাৰ ভিত্তিত মূল্যাংকন কৰিব পাৰি।<ref>{{cite news|date=2018-03-29|last=Suddath|first=Claire|title=New Numbers Show the Gender Pay Gap Is Real|url=https://www.bloomberg.com/news/features/2018-03-29/the-gender-pay-gap-is-real-say-new-numbers-from-the-u-k|access-date=2020-09-26|website=Bloomberg.com|url-access=subscription}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/technology/2018/03/26/google-reveals-uk-gender-pay-gap-17pc/|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220112/https://www.telegraph.co.uk/technology/2018/03/26/google-reveals-uk-gender-pay-gap-17pc/|archive-date=2022-01-12|url-access=subscription|url-status=live|title=Google reveals UK gender pay gap of 17pc|first=James|last=Titcomb|date=26 March 2018|via=www.telegraph.co.uk|newspaper=The Telegraph}}{{cbignore}}</ref><ref>{{cite web|url=https://news.microsoft.com/en-gb/2018/03/29/microsoft-publishes-gender-pay-data-for-uk/|title=Microsoft publishes gender pay data for UK|date=29 March 2018|website=Microsoft News Centre UK|publisher=Microsoft}}</ref> ==দেশভেদে লিংগ অনুসৰি মজুৰিৰ ব্যৱধান== এইটো OECD অনুসৰি অ-নিয়মিত মজুৰিৰ ব্যৱধানৰ গ্ৰাফ (পূৰ্ণকালীন কৰ্মচাৰীৰ মধ্যম উপাৰ্জন)।তদুপৰি বিশ্ব অৰ্থনৈতিক মঞ্চই ২০১৫ চনৰ তথ্য প্ৰদান কৰে যিয়ে ১৪৫খন দেশৰ লিংগভিত্তিক দৰমহাৰ ব্যৱধানৰ মূল্যায়ন কৰে। তেওঁলোকৰ মূল্যায়নত অৰ্থনৈতিক অংশগ্ৰহণ আৰু সুযোগ, শৈক্ষিক অৰ্হতা, স্বাস্থ্য আৰু জীয়াই থকা, আৰু ৰাজনৈতিক সবলীকৰণৰ নম্বৰৰ কথা লক্ষ্য কৰা হয়। [[File:Gender wage gap.svg|thumb|right|450px|none|Gender pay gap of employees in OECD countries<ref name=OECDemp>{{Citation |publisher=OECD |title=OECD Employment Outlook 2021 |doi=10.1787/5a700c4b-en |date=2021 |isbn=9789264708723 |s2cid=243542731 }}</ref>]] === অষ্ট্ৰেলিয়া === [[অষ্ট্ৰেলিয়া]]ত লিংগভিত্তিক দৰমহাৰ এক স্থায়ী ব্যৱধান দেখিবলৈ পোৱা যায়। ১৯৯০ চনৰ পৰা ২০২০ চনৰ ভিতৰত লিংগভিত্তিক দৰমহাৰ ব্যৱধান ১৩ৰ পৰা ১৯%ৰ ভিতৰত আছিল।<ref name="auto5">{{Cite web|url=https://www.wgea.gov.au/publications/australias-gender-pay-gap-statistics|title=Australia's Gender Pay Gap Statistics 2021|year=2021}}</ref> ২০২০ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত অষ্ট্ৰেলিয়াৰ লিংগভিত্তিক দৰমহাৰ ব্যৱধান আছিল ১৩.৪%।<ref name="auto5" />[[বিশ্ব বেংক]]ৰ এক প্ৰতিবেদনত এইটোও দেখা গৈছে যে [[অষ্ট্ৰেলিয়াৰ নাৰী|অষ্ট্ৰেলিয়াৰ মহিলা]]সকলৰ মাজৰ যিসকলে অংশকালীন চাকৰি কৰিছিল, বিবাহিত আছিল, যিবোৰ পৰিয়ালত লিংগভিত্তিক শ্ৰমৰ বিতৰণ আছিল, যিসকলৰ হাতত উচ্চ ক্ষমতা আছিল আৰু যিসকলে কৰ্মসন্তুষ্টি লাভ কৰিছিল, তেওঁলোকে তেওঁলোকৰ কৰ্মৰ সময় বৃদ্ধি কৰিবলৈ অনুপ্ৰাণিত হোৱা নাছিল।<ref>{{Cite book|chapter=Gender Differences in Employment and Why They Matter|date=2011-09-12|publisher=The World Bank|isbn=9780821388105|pages=[https://archive.org/details/genderequalityde0000unse/page/198 198–253]|doi=10.1596/9780821388105_ch5|title=World Development Report 2012|chapter-url=https://archive.org/details/genderequalityde0000unse/page/198}}</ref> === ব্ৰাজিল === গোলকীয় লিংগ ব্যৱধান প্ৰতিবেদন অনুসৰি, [[ব্ৰাজিলৰ নাৰী|ব্ৰাজিলে]] একে ধৰণৰ চাকৰিৰ বাবে দৰমহাৰ সমতাৰ ক্ষেত্ৰত ১৪৪খন দেশৰ ভিতৰত ৯৫ নং স্থান লাভ কৰিছে।<ref>{{cite web|last1=Derocher|first1=John|title=Student|url=http://reports.weforum.org/global-gender-gap-report-2018/latin-america-and-the-caribbean/|website=Global Gender Gap Report 2018|publisher=World Economic Forum|access-date=December 5, 2019}}</ref> [[ব্ৰাজিল]]ৰ নম্বৰ হৈছে ০.৬৮৪, যিটো ২০১৭ চনৰ গোলকীয় সূচকাংকৰ অলপ তলত। ২০১৭ চনত স্বাস্থ্য, জীয়াই থকা আৰু শৈক্ষিক প্ৰাপ্তিৰ উপ-সূচী দুয়োটাতে নিজৰ ব্যৱধান সম্পূৰ্ণৰূপে নাইকিয়া কৰা ৬খন দেশৰ ভিতৰত ব্ৰাজিল অন্যতম আছিল। <ref>{{Cite web|url=https://www.weforum.org/reports/the-global-gender-gap-report-2017|title=The Global Gender Gap Report 2017|website=World Economic Forum|access-date=2018-07-01}}</ref> === কানাডা === [[কানাডা]]ৰ যোগান শৃংখল পৰিচালকসকলৰ মাজত মজুৰিৰ সম্পৰ্কে কৰা এক অধ্যয়নত দেখা গৈছে যে মহিলাসকলে পুৰুষতকৈ বছৰি গড়ে ১৪,২৯৬ ডলাৰ কম উপাৰ্জন কৰে৷<ref name="supply">{{cite journal|last1=Larson|first1=Paul D.|last2=Morris|first2=Matthew|title=Sex and salary: Does size matter? (A survey of supply chain managers)|journal=Supply Chain Management|date=2014|volume=19|issue=4|pages=385–394|doi=10.1108/SCM-08-2013-0268}}</ref> একেদৰে স্বাস্থ্যসেৱা খণ্ডৰ এক অধ্যয়নত দেখা গৈছে যে বয়স, শিক্ষা আৰু অন্যান্য বৈশিষ্ট্যৰ বাবে পৰিসংখ্যাগতভাৱে সামঞ্জস্য স্থাপন কৰাৰ পিছত মহিলা স্বাস্থ্য পৰিচালকে মধ্যম পৰ্যায়ত পুৰুষতকৈ ১২% কম আৰু জ্যেষ্ঠ পৰ্যায়ত ২০% কম উপাৰ্জন কৰে।<ref name="healthcare">{{cite journal|last1=Gupta|first1=Neeru|last2=Bamcom|first2=Sarah A|last3=Singh|first3=Paramdeep|title=Looking beyond parity: Gender wage gaps and the leadership labyrinth in the Canadian healthcare management workforce|journal=Healthcare Management Forum|date=2023|volume=36|issue=1|pages=49–54|doi=10.1177/08404704221104435|pmid=35766880|pmc=9749556}}</ref> === চীন === গোলকীয় লিংগ ব্যৱধান প্ৰতিবেদন মতে, ২০১৮ চনত [[চীনৰ নাৰী|চীনৰ]] লিংগ ব্যৱধান ১৪৫ খন দেশৰ ভিতৰত ১১০ খন দেশত উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref>{{cite web|last1=Derocher|first1=John|title=Student|url=http://reports.weforum.org/global-gender-gap-report-2018/latin-america-and-the-caribbean/|website=Global Gender Pay Gap Report|publisher=World Economic Forum|access-date=December 5, 2019}}</ref> বিশ্ব বেংকে শ্ৰেণীভুক্ত কৰা অনুসৰি উচ্চ মধ্যম আয়ৰ দেশ হিচাপে লিংগ ব্যৱধানৰ ক্ষেত্ৰত চীন হৈছে "বিশ্বৰ তৃতীয় সৰ্বনিম্ন উন্নত দেশ"।<ref name="Schwab2015">{{Cite book|url=http://www3.weforum.org/docs/GGGR2015/cover.pdf|title=The Global Gender Gap Report 2015|last1=Schwab|first1=Klaus|last2=Samans|first2=Richard|last3=Zahidi|first3=Saadia|last4=Bekhouche|first4=Yasmina|last5=Ugarte|first5=Paulina Padilla|last6=Ratcheva|first6=Vesselina|last7=Hausmann|first7=Ricardo|last8=Tyson|first8=Laura D'Andrea|publisher=World Economic Forum|year=2015}}</ref> === ভাৰত === {{Main|ভাৰতত লিংগ অনুসৰি মজুৰিৰ ব্যৱধান}} ২০১৩ চনৰ বাবে [[ভাৰত]]ত লিংগ দৰমহাৰ ব্যৱধান ২৪.৮১% বুলি অনুমান কৰা হৈছিল।<ref name="wageindicator">{{cite web|title=Gender Pay Gap in the Formal Sector: 2006 - 2013(September, 2013)|url=http://www.wageindicator.org/documents/publicationslist/publications-2013/gender-pay-gap-in-formal-sector-in-india-2006-2013|publisher=Wage Indicator Data Report|access-date=2024-03-29|archivedate=2023-09-16|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230916134903/https://wageindicator.org/documents/publicationslist/publications-2013/gender-pay-gap-in-formal-sector-in-india-2006-2013|deadurl=yes}}</ref> ইয়াৰ উপৰিও [[অৰ্থনীতি]]ত মহিলাৰ অংশগ্ৰহণৰ মাত্ৰা বিশ্লেষণ কৰাৰ সময়তে এখন প্ৰতিবেদনত ভাৰতক ইয়াৰ তালিকাৰ তলৰ ১০খন দেশৰ ভিতৰত অন্যতম হিচাপে স্থান দিয়া হৈছে। এইদৰে অসমান দৰমহাৰ উপৰিও অসমান প্ৰতিনিধিত্বও আছে, কাৰণ ভাৰতীয় জনসংখ্যাৰ প্ৰায় আধা (মুঠৰ প্ৰায় ৪৮%) মহিলাসকলৰ প্ৰতিনিধিত্ব থাকিলেও কৰ্মশক্তিত তেওঁলোকৰ প্ৰতিনিধিত্ব মুঠ জনসংখ্যাৰ প্ৰায় এক চতুৰ্থাংশহে।<ref>{{Cite web|url=http://planningcommission.nic.in/plans/planrel/11thf.htm|title=Eleventh Five Year Plan 2007-2012|website=planningcommission.nic.in|access-date=2024-03-29|archivedate=2018-06-14|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180614192902/http://www.planningcommission.nic.in/plans/planrel/11thf.htm|deadurl=yes}}</ref> === আমেৰিকা === [[আমেৰিকাৰ নাৰী|আমেৰিকাত মহিলা]]ৰ গড় বাৰ্ষিক দৰমহা পুৰুষৰ গড় দৰমহাৰ ৭৮%ৰ পৰা ৮৩% বুলি অনুমান কৰা হৈছে। <ref>{{cite news|url=https://money.cnn.com/2015/04/13/news/economy/equal-pay-day-2015/|title=78 cents on the dollar: The facts about the gender wage gap|work=CNN Money|date=April 14, 2015|access-date=May 28, 2015|author=O'Brien, Sara Ashley|location=New York|archivedate=March 16, 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180316233315/http://money.cnn.com/2015/04/13/news/economy/equal-pay-day-2015/|deadurl=yes}}</ref><ref name="BLS2018">{{cite web|title=Women in the labor force: a databook|url=https://www.bls.gov/opub/reports/womens-databook/2018/pdf/home.pdf|publisher=US Bureau of Labor Statistics|access-date=24 August 2019|date=December 2018}}</ref><ref>{{cite report|date=Spring 2018|url=https://www.aauw.org/aauw_check/pdf_download/show_pdf.php?file=The-Simple-Truth|title=The Simple Truth About The Gender Wage Gap|location=1310 L St. NW, Suite 1000 Washington, DC 20005|access-date=19 March 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20170224051057/https://www.aauw.org/aauw_check/pdf_download/show_pdf.php?file=The-Simple-Truth|archive-date=2017-02-24|archivedate=2017-02-24|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170224051057/https://www.aauw.org/aauw_check/pdf_download/show_pdf.php?file=The-Simple-Truth|deadurl=yes}}</ref>বৰ্ণ শ্ৰেণীসমূহৰ মাজত প্ৰতিটো বৰ্ণ বা জনগোষ্ঠীৰ মহিলাসকলে একে গোটৰ পুৰুষতকৈ কম উপাৰ্জন কৰে।<ref name=":12">{{Cite journal|last1=Misra|first1=Joya|last2=Murray-Close|first2=Marta|date=November 1, 2014|title=The Gender Wage Gap in the United States and Cross Nationally: The Gender Wage Gap in the United States and Cross Nationally|url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/soc4.12213|journal=Sociology Compass|language=en|volume=8|issue=11|pages=1281–1295|doi=10.1111/soc4.12213}}</ref> প্ৰকাশ্য বৈষম্যৰ বাহিৰেও একাধিক অধ্যয়নে অন্যান্য কাৰকৰ লগতে অংশকালীন কামত মহিলাৰ অধিক অংশগ্ৰহণ আৰু যত্নৰ দায়িত্বৰ বাবে শ্ৰম বজাৰত দীৰ্ঘম্যাদী অনুপস্থিতিৰ ক্ষেত্ৰত লিংগ দৰমহাৰ ব্যৱধান ব্যাখ্যা কৰিছে।<ref>{{cite web|title=An Analysis of Reasons for the Disparity in Wages Between Men and Women|url=https://www.shrm.org/hr-today/public-policy/hr-public-policy-issues/Documents/Gender%20Wage%20Gap%20Final%20Report.pdf|publisher=US Department of Labor; CONSAD Research Corp|access-date=August 24, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20160327195224/http://www.hawaii.edu/religion/courses/Gender_Wage_Gap_Report.pdf|archive-date=March 27, 2016|archivedate=March 27, 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160327195224/http://www.hawaii.edu/religion/courses/Gender_Wage_Gap_Report.pdf|deadurl=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.factcheck.org/2012/06/obamas-77-cent-exaggeration/|website=FactCheck.org|title=Obama's 77-Cent Exaggeration|author=Jackson, Brooks|date=June 22, 2012}}</ref><ref>{{citation|url=http://www.aauw.org/files/2013/02/graduating-to-a-pay-gap-the-earnings-of-women-and-men-one-year-after-college-graduation.pdf|title=Graduating to a Pay Gap – The Earnings of Women and Men One Year after College Graduation|access-date=2024-03-29|archivedate=2018-03-16|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180316055829/https://www.aauw.org/files/2013/02/graduating-to-a-pay-gap-the-earnings-of-women-and-men-one-year-after-college-graduation.pdf}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== {{reflist|30em}} [[শ্ৰেণী:লিংগ বৈষম্য]] [[শ্ৰেণী:লিংগভিত্তিক অধ্যয়ন]] [[শ্ৰেণী:নাৰীৰ অধিকাৰ]] [[শ্ৰেণী:নাৰীবাদ]] [[শ্ৰেণী:দেশভেদে নাৰী]] 8v25caldcjdug8wec9tep5138lf59p6 0 111361 606657 495506 2026-05-16T09:41:49Z 90svintagecassettecd 49708 /* */ 606657 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist | bgcolour = silver | name = ৰাজীৱ শদিয়া | image = | image_size = | birth_year = ১৯৮৪ | background = | birth_name = ৰাজীৱ গগৈ | alias = | birth_place = টুপছিঙা গাঁও, [[শদিয়া]], [[তিনিচুকীয়া]], [[অসম]], [[ভাৰত]] | genre = | occupation = গায়ক | instrument = | nationality = {{flagicon|IND}} ভাৰতীয় |awards = |years_active = |spouse = |website = }} '''ৰাজীৱ শদিয়া''' ({{lang-en| Rajiv Sadiya}}) অসমৰ এগৰাকী জনপ্ৰিয় গায়ক আছিল। বিশেষকৈ উজনি অসমত অধিক পৰিচিত ৰাজীৱ শদিয়া মৃত্যুৰ পিছত সমগ্ৰ অসমত পৰিচিত হৈ পৰিছিল আৰু তেওঁৰ দেশপ্ৰেমমূলক গীতবোৰৰ চৰ্চা হৈছিল। তেওঁৰ প্ৰকৃত নাম ৰাজীৱ গগৈ। ==জন্ম আৰু পৰিয়াল== ৰাজীৱ শদিয়াৰ জন্ম হৈছিল [[অসম]]ৰ [[তিনিচুকীয়া]] জিলাৰ [[শদিয়া]] মহকুমাৰ টুপছিঙা গাঁৱত। ১৯৮৪ চনত জন্ম হৈছিল। পিতৃ শুক্লধৰ গগৈ আৰু মাতৃ লক্ষীমা গগৈ। ৰাজীৱ পিতৃ-মাতৃৰ মধ্যম সন্তান আছিল। সৰুতে তেওঁক ধাদু গগৈ বুলি জনা গৈছিল।<ref name="ৰাজীৱ-২">{{cite web | url=https://www.etvbharat.com/as/!entertainment/fans-pay-public-tribute-to-singer-rajib-sadiya-aasu-to-build-a-statue-to-immortalize-the-memory-assam-news-ass25011402191 | title=গণশিল্পী ৰাজীৱ শদিয়ালৈ ৰাজহুৱা শ্ৰদ্ধাঞ্জলি | accessdate=21 January 2025}}</ref> বিবাহিত ৰাজীৱ শদিয়াৰ পত্নীৰ নাম উপাসনা গগৈ,<ref name="ৰাজীৱ-২"/> তেওঁলোকৰ এটি পুত্ৰ সন্তান আছে।<ref name="Rajiv">{{cite web | url=https://www.asomiyapratidin.in/editorial-desk/special-writing/a-special-story-on-rajiv-sadiya-by-mridul-kumar-handique-8626410 | title=ৰাজীৱ শদিয়াৰ কথাবোৰ | accessdate=21 January 2025}}</ref> ==মৃত্যু== মৃত্যুৰ পিছত অধিক পৰিচিতি লাভ কৰা ৰাজীৱ শদিয়াৰ এখন মঞ্চত সংগীত পৰিৱেশন কৰি থাকোঁতে মৃত্যু হৈছিল। তিনিচুকীয়া জিলাৰ ফিল’বাৰীৰ হাঁহখাতিত [[মাঘ বিহু]]ৰ উৰুকাৰ আগদিনা [[১২ জানুৱাৰী]], ২০২৫ৰ ৰাতি ১১ বাজি ২০ মিনিটত মঞ্চত গীত পৰিৱেশন কৰিবলৈ উঠিছিল। তেওঁ তিনি নম্বৰ গীতটি পৰিৱেশন কৰিবলৈ লওঁতেই ঢলি পৰিছিল। তেওঁক চিকিৎসালয়লৈ নিয়া হৈছিল যদিও পিছদিনা ১৩ জানুৱাৰীত দুপৰীয়া ২ বজাত তেওঁৰ মৃত্যু হৈছিল।<ref name="Rajiv"/> চিকিৎসকৰ মতে তেওঁ হৃদৰোগত আক্ৰান্ত হৈছিল।<ref name="ৰাজীৱ-১">{{cite web | url=https://www.asomiyapratidin.in/editorial-desk/special-writing/spcl-writing-about-helath-sector-dimpul-bor-gohain-8633686 | title=ৰাজীৱৰ মৃত্যুৰ পৰা আমি কি শিকিম | accessdate=21 January 2025}}</ref> ==ৰাজীৱ শদিয়াৰ গানৰ উৎস== ৰাজীৱ শদিয়া গ্লেমাৰযুক্ত শিল্পী নাছিল। তেওঁ আছিল জনতাৰ শিল্পী। তেওঁৰ গীতত সৰ্বসাধাৰণৰ ক্ষোভ-বেদনা প্ৰকাশ পাইছিল। গীত লিখিছিল, সুৰাৰোপ কৰিছিল। আৰ্থিকভাৱে অতি দুৰ্বল আছিল যদিও জাতীয়তাবাদী চিন্তা-চেতনাৰে সমৃদ্ধ ৰাজীৱে সংগীত সাধনাক তেওঁৰ জীৱনৰ ব্ৰত কৰি লৈছিল। আৰ্থিক দৈন্যৰে ভৰা শিল্পীজনে কৈছিল, {{Cquote|গান এটা লিখি সুৰ কৰাটো বৰ ডাঙৰ কথা নহয়। সেই গানটো যেতিয়া ষ্টুডিঅ’লৈ লৈ যোৱা হয় বা কাৰোবাক সংগীত কৰিবলৈ দিয়া হয়, কমেও ৩০/৩৫ হাজাৰ টকা খৰচ হয়। সেইটোহে আমাৰ দৰে সৰু গায়কবোৰৰ বাবে বৰ ডাঙৰ কথা।<ref name="Rajiv"/>}} ===কেইটিমান জনপ্ৰিয় গীত=== * আই অসমীৰ বুকুলৈ কিয় আহিলি বসন্ত * তেজত উঠিছে পিৰপিৰণি * বৰঘৰত সোমালে বিদেশী বঙালী * নৈয়ে সলালেও সুঁতি * জয় আই অসম * আজি মানৱ সমাজ * নিৰ্বাচন * মোক এৰিলেও * অ’ ভাইটি * বাঘজানৰ কলিজাখন * মৰমৰ উপাসনা * নিমাতী ঘাটৰ পাৰত বহি * পকা কল থাকিলে বাৰীত * খাবলে মনে গ’লে ==বাহ্যিক সংযোগ== * [https://www.youtube.com/watch?v=SNgEmlIBgC8 ৰাজীৱ শদিয়াৰ সৈতে সাক্ষাৎকাৰ৷] ==তথ্য সূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:অসমৰ কণ্ঠশিল্পী]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় কণ্ঠশিল্পী]] [[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]] 7nurzx3gb3anillxjwn2owu2pb62ylu 0 111852 606651 536046 2026-05-16T08:06:46Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 606651 wikitext text/x-wiki {{Short description|Sindhi and Rajasthani folklore}} {{Infobox folk tale |Folk_Tale_Name=মোমল ৰাণো|Image_Name=|Region=সিন্ধ}} '''মোমল ৰাণো''' ({{Lang-en|Momal Rano }}) হৈছে সিন্ধী লোককথা আৰু ৰাজস্থানী লোককথাৰ পৰা মোমল আৰু ৰানোৰ এক ৰোমান্টিক কাহিনী।<ref>{{Cite book |last=Lalwani |first=Tamana |url=https://episteme.net.in/content/73/3824/attachments/5-Sindhi.pdf |title=Sindhi Folklore and Sindhi Folk Tales |date=March 2018 |publisher=Bharat College of Arts and Commerce |location=[[India]]}}</ref> দুঃসাহসিক কৰ্ম, যাদু, পৰিকল্পনা, সৌন্দৰ্য্য, প্ৰেম, বিচ্ছেদৰ অধ্যায়, আৰু সৰ্বোপৰি ৰোমান্টিক ট্ৰেজেডীক সামৰি লোৱা বহুমুখী কাহিনী। এই কাহিনীটো শ্বাহ জো ৰিছালোতো প্ৰকাশ পাইছে আৰু সিন্ধৰ সাতটা জনপ্ৰিয় কৰুণ ৰোমাঞ্চৰ অংশ। আন ছয়টা কাহিনী হ’ল [[উমৰ মাৰভি]], [[ছাছুই পুন্নহুন]], [[চোনী মহিৱাল|সোহনী মেহাৰ]], [[লিলান চানেছাৰ]], [[নূৰী জাম তামাচী]] আৰু [[সোৰথ ৰায় দিয়াচ]] যিবোৰ সাধাৰণতে সিন্ধৰ সাত ৰাণী বুলি জনা যায়। ইয়াৰ আগতে ভিত্তাইৰ বাহিৰেও শ্বাহ ইনাত ৰিজৱীকে ধৰি আন বহু কবিয়ে এই কাহিনীটোৰ ওপৰত পদ্য ৰচনা কৰিছিল আৰু লতিফৰ মৃত্যুৰ পিছত আন বহু কবিয়ে, যেনে তাজল বেৱাছ আৰু শ্বেইখ আয়াজ (দুই এজনৰ উদ্ধৃতি দিওঁ) একেটা কাহিনীৰেই চেষ্টা কৰিছিল; গতিকে সকলোৱে বিভিন্ন কোণৰ পৰা কাহিনীৰ দৃষ্টিভংগী বহল কৰিলে। মোমল-ৰানোক সিন্ধী আৰু ৰাজস্থানী সাহিত্যৰ অন্যতম জনপ্ৰিয় লোককথা হিচাপে গণ্য কৰা হয়। ==ঐতিহাসিক প্ৰসংগ== এই কাহিনী ভাৰতৰ ৰাজস্থানৰ ভৌগোলিক বেল্টৰ লগতে পাকিস্তানৰ সিন্ধতো সংঘটিত হোৱা বুলি ধৰা হয়। কাহিনীৰ সম্পৰ্কত ৰাজস্থানৰ ভূগোল সামৰি লোৱা বেল্টটো হৈছে জয়ছলমেৰ জিলাৰ লোদ্ৰৱা বা লোধ্ৰুৱ; আনহাতে সিন্ধৰ অঞ্চলটো হৈছে প্ৰদেশখনৰ ঘটকী জিলাৰ মোমল জী মাৰি (মোমলৰ অট্টালিকা) আৰু তেওঁৰ পিতৃৰ ঘৰ। এই কাহিনীটো সম্ভৱতঃ ১৪ শতিকাৰ মাজভাগত উমেৰকোট বা আমাৰকোট (বৰ্তমান পাকিস্তানৰ সিন্ধ প্ৰদেশৰ দক্ষিণ-পূব দিশৰ এখন জিলা)ৰ ৰজা হামিৰ ছুমৰ’ৰ সময়ত ঘটিছিল।<ref name=sindhiadabiboard>[http://www.sindhiadabiboard.org/catalogue/Folk_Litrature/Book27/Book_page1.html#_ftn1 Sindhi Abadi board]</ref> ==কাহিনী== অমৰকটৰ ৰজা হামীৰ ছুমোৰোৱে তেওঁৰ মন্ত্ৰী ৰানো মহেন্দ্ৰ, ছিনহাৰো ধমাচান্নী আৰু দৌনৰো ভাত্যান্নীৰ সৈতে অমৰকটৰ দূৰৈৰ অঞ্চলবোৰত চিকাৰ কৰিবলৈ গৈছিল আৰু কেতিয়াবা দুঃসাহসিক অভিযানৰ বাবে নিজৰ সৰু দেশখনৰ সীমাও পাৰ হ’ব পাৰিছিল। এবাৰ চিকাৰৰ হুলস্থুলৰ সময়ত এই চাৰিজন লোকৰ সন্মুখীন হোৱা এজন ব্যক্তিয়ে ভুলবশতঃ তেওঁলোকৰ সন্মুখীন হৈছিল। তেওঁলোক কোন আৰু কি কৰিছিল সেই কথা মানুহজনক প্ৰকাশ কৰা নাছিল। কিন্তু মানুহজনে তেওঁলোকক বিগত দিনত তেওঁৰ লগত ঘটা কাহিনীটোত নিয়োজিত কৰি তুলিলে। তেওঁ কাশ্মীৰৰ ওচৰৰ অঞ্চলৰ এজন ৰাজকুমাৰ আছিল, তেওঁ মোমলৰ সৌন্দৰ্য্য আৰু মনোমোহাতাৰ কিংবদন্তি শুনি ইমানেই অনুপ্ৰাণিত হৈছিল যে তেওঁ দুঃসাহসিক অভিযানৰ পিছত লগালে,কিন্তু যেতিয়া তেওঁ মোমল থকা অঞ্চলটোৰ ওচৰ পালেগৈ, তেতিয়া তেওঁ কেৱল মোমলৰ মোহনীয় সৌন্দৰ্য্যই নহয়, মোমলৰ মহিলা চাকৰ/ভগ্নীসকলে কৰা কৌশল আৰু আঁচনিবোৰেও তেওঁক আগুৰি ধৰিলে, যিয়ে সেই ৰাজকুমাৰৰ ধন-সম্পত্তি আৰু সামগ্ৰী কাঢ়ি লোৱাই নহয়, একাধিক প্ৰহেলিকাত তেওঁক ইমানেই বিভ্ৰান্ত কৰিছিল যে তেওঁ নিজৰ জীৱন ৰক্ষা আৰু দৌৰাৰ বাহিৰে আন একো কৰিব নোৱাৰিলে। এই ৰাজকুমাৰে কোৱা কাহিনীটোৱেই সেই চাৰিজন বন্ধুৰ কৌতুহল বৃদ্ধি কৰিবলৈ যথেষ্ট আছিল। তেওঁ ৰাজকুমাৰৰ পৰা মোমলৰ অৱস্থানৰ তথ্য লাভ কৰি একেটা দুঃসাহসিক অভিযান চলাবলৈ সিদ্ধান্ত ল’লে। মোমলৰ বাসস্থান আছিল উমেৰকোটৰ উত্তৰ-পূবত লোধ্ৰুভাৰ ওচৰত। কাক মহল (ককৰ ৰাজপ্ৰসাদ) নামৰ এটা ৰাজপ্ৰসাদত তাই নিজৰ সাতগৰাকী (কিছুমান ইতিহাসবিদে নজনী বুলি কয়) ভগ্নীৰ সৈতে বাস কৰিছিল, ইয়াৰে আটাইতকৈ বিখ্যাত আছিল সোমাল আৰু নাতিৰ, (কিছুমানে তাইক ভনীয়েকতকৈ মোমলৰ চাকৰ বুলি গণ্য কৰে)। লেবিৰিন্থ, প্ৰহেলিকা, নকল পুখুৰী, ভ্ৰম আৰু বহুত কিবাকিবি থকা এটা যাদুকৰী ৰাজপ্ৰসাদ আছিল। মোমালৰ বাবে যিয়েই প্ৰেমিক হ’ব বিচাৰে তেওঁ কেইবাটাও বাধাৰ সন্মুখীন হ’ব, আৰু যিজনে অক্ষত অৱস্থাত ৰাজপ্ৰসাদত উপস্থিত হ’বলৈ সফল হ’ব, মোমলক সম্ভৱতঃ তেওঁৰ পত্নী হিচাপে গ্ৰহণ কৰা হ’ব বুলি এটা কিংবদন্তি আছিল। ইতিহাসে কোৱাৰ দৰে মোমল আৰু তাইৰ ভনীয়েক/চাকৰৰ কাষ চাপি অহা প্ৰায় সকলোৰে পৰাই সকলো লুটি লোৱা হৈছিল, তেওঁৰ ধ্বংসৰ কাহিনী কোৱা কাশ্মীৰৰ ৰাজকুমাৰৰ দৰে দুই এজনক বাদ দি তেওঁলোকৰ জীৱনকে ধৰি সকলো লুটি লোৱা হৈছিল। ভাগ্যৰ দৰেই বিখ্যাত বুদ্ধিমান আৰু সাহসী ৰানো মান্দ্ৰোৱেই একমাত্ৰ সফলতাৰে ৰাজপ্ৰসাদত উপস্থিত হৈছিল, সম্পূৰ্ণ অক্ষত অৱস্থাত। মোমলে ​​বহুত আপ্লুত হৈছিল আৰু সেয়েহে মোমলক তেওঁ পত্নী হিচাপে গ্ৰহণ কৰিছিল। আন দুজন মন্ত্ৰীৰ সৈতে ৰজা হামিৰে কাকত ৰানো মেন্ধ্ৰ’ক এৰি উমেৰকোটলৈ ৰাওনা হয়। ৰাণো আৰু মোমলে ​​বহুদিন লগ পাই থাকিল আৰু দুয়োপক্ষৰ পৰা তেওঁলোকৰ প্ৰেম কাহিনীয়ে অনুভৱৰ গভীৰতা লাভ কৰিলে। অৱশ্যে ৰজা হামিৰে ৰাণোক লৈ ঈৰ্ষা অনুভৱ কৰিছিল যে তেওঁ ব্যক্তিগতভাৱে চিনি পোৱা পৃথিৱীৰ আটাইতকৈ ধুনীয়া মহিলাগৰাকীক বন্দী কৰাত সফল হৈছে। সেয়ে ৰানোৰ ওপৰত চকু ৰাখি মোমলক লগ নকৰিবলৈ ক’লে। ৰাণোৱে তেওঁৰ মন্ত্ৰী হোৱাৰ বাবে ৰজা বন্ধুৰ আদেশ মানি চলিবলগীয়া হৈছিল। কিন্তু মোমলৰ প্ৰতি থকা তেওঁৰ আবেগে তেওঁক শান্তিৰে তাইৰ পৰা আঁতৰি থাকিবলৈ নিদিলে। গতিকে সাধাৰণতে তেওঁ কামৰ অন্তত সন্ধিয়া উটত উঠি লুধ্ৰুভালৈ ৰাওনা হয় আৰু পিছদিনা ৰাতিপুৱালৈকে উমেৰকোটলৈ উভতি যায়। যিটো ৰাণোই মোটামুটি সঘনাই কৰিছিল, তেওঁ মনে মনে গৈ মোমলক লগ কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিছিল, যদিও সেয়া যথেষ্ট দীঘলীয়া দূৰত্ব আছিল। হঠাৎ তেওঁ এদিন ধৰা পৰিল আৰু ৰজাই তেওঁক কাৰাগাৰত ভৰাই দিলে। কিন্তু পুৰণি বন্ধুত্বৰ খাতিৰত ৰজাই তেওঁক মোমলক আৰু লগ নাপাবলৈ চৰ্ত দি মুকলি কৰি দিলে। কিন্তু ৰাণো আগৰ দৰে মনে মনে গৈ থাকিল। এবাৰ ৰাণোৱে কাকৰ কাষ চাপিব নোৱাৰিলে, প্ৰিয়জনৰ প্ৰতি আবেগ আৰু চৰম অপেক্ষাত মোমলে ভনীয়েক সোমালক ৰানোৰ দৰে সাজ-পোছাক পিন্ধি কাষতে শুবলৈ ক’লে। ৰাণো আহি পোৱাৰ লগে লগে সি সোমালক মোমলৰ প্ৰেমিক বুলি ভুল কৰি সম্পূৰ্ণ হতাশ হৈ ৰাজপ্ৰসাদ এৰি উমাকোটলৈ গুচি গ’ল, তেওঁৰ লাঠিডাল এৰি। মোমল সাৰ পোৱাৰ লগে লগে তাই তাৰ লাঠিডাল দেখি বুজিলে যে ৰাণো তাইৰ কোঠালৈ গৈ তাইক সোমালৰ লগত দেখিছে, বৰঞ্চ সোমালক কোনোবা মানুহ বুলি ভুল কৰিছিল, আৰু হয়তো চিৰদিনৰ বাবে গুচি গৈছে। এইটো তাইৰ বাবে বহুত বেছি আছিল। মোমলে ​​তেওঁ উভতি অহাৰ বাবে অপেক্ষা কৰি থাকিল যদিও কোনো লাভ নহ’ল। ==ঐতিহাসিকতা== মোমল-ৰানোৰ কাহিনীটো তথ্য আৰু কল্পকাহিনী দুয়োটাৰে সমন্বয়। কাহিনীটোৰ লগত জড়িত ঠাইৰ নাম বাস্তৱ, দুয়োখনেই সিন্ধ আৰু ৰাজস্থান প্ৰদেশৰ সীমাৰ ভিতৰত। কিন্তু যাদুৰ ধাৰণা, কাক, ৰাণোৱে কেনেকৈ প্ৰায় প্ৰতিদিনে উমেৰকোটৰ পৰা লোধ্ৰুৱলৈ ইমান বেগেৰে যাত্ৰা কৰিবলৈ সক্ষম হৈছিল ইত্যাদি চিন্তাই ইয়াক এক কিংবদন্তি কৰি তুলিছে।<ref name=sindhiadabiboard/> মোমল ৰানোৰ কাহিনীকো অৰ্ফিউছৰ কিংবদন্তিৰ সৈতে তুলনা কৰা হৈছে।<ref>Muzamil Syre, ''[http://books.sindhsalamat.com/book.php?book_id=316 Khathuri Khep Kheter Mein] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201202032357/https://books.sindhsalamat.com/book.php?book_id=316 |date=2020-12-02 }}'', Sindhica Publishers, Karachi 2014 <!-- for the name in Latin characters, see http://www.dawn.com/news/1199457/sindhi-poetry-collection-launched --></ref> ==জনপ্ৰিয় সংস্কৃতি== মোমল ৰানোৰ প্ৰেম কাহিনীয়ে বহুতো আধুনিক গীতক অনুপ্ৰাণিত কৰি আহিছে, য'ত আছে ক'ক ষ্টুডিঅ' পাকিস্তানৰ দ্য স্কেচছৰ "দাস্তান-ই-মূমল" (১১ম মৌসুম): ৫ম খণ্ড।<ref>{{Cite web |title=Dastaan-e-Moomal Rano by Coke Studio |url=https://www.cokestudio.com.pk/season11/episode5.html?WT.cl=1&WT.mn=Episode5#&view=video2 |access-date=2025-02-03 |archivedate=2023-02-26 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230226152715/https://www.cokestudio.com.pk/season11/episode5.html?WT.cl=1&WT.mn=Episode5#&view=video2 |deadurl=yes }}</ref> ==লগতে চাওক== *[[উমৰ মাৰভি]] *[[ছাছুই পুন্নহুন]] *[[চোনী মহিৱাল]] *[[লিলান চানেছাৰ]] *[[সোৰথ ৰায় দিয়াচ]] *[[নূৰী জাম তামাচী]] ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:ৰাজস্থানী লোককথা]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় লোককথা]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় সাহিত্য]] [[শ্ৰেণী:লোক-সংস্কৃতি]] 9768f59qm3eq923tecnbl9kb40s8fah 0 115709 606606 596229 2026-05-16T01:07:46Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 606606 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist | honorific_prefix = | name = ভূমিকা গিৰি | honorific_suffix = | image = | image_size = | image_upright = | landscape = <!-- yes, if wide image, otherwise leave blank --> | alt = | caption = | native_name = भूमिका गिरी | native_name_lang = ne | birth_name = | alias = | birth_date = <!-- {{Birth date and age|YYYY|MM|DD}} for living people supply only the year unless the exact date is already WIDELY published, as per [[WP:DOB]] --> | birth_place = ডং, নেপাল | origin = [[নেপাল]] | death_date = <!-- {{death date and age|df=y|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} (death date 1st) --> | death_place = | genre = লোক-সংগীত <br/> ধ্ৰুপদী | occupation = গায়িকা | instrument = | years_active = | label = | associated_acts = | website = | module = | module2 = | module3 = | Notable work = }} '''ভূমিকা গিৰি''' এগৰাকী নেপালী লোক-গায়িকা। মঞ্চত অভিনয় কৰাৰ বাবে তেওঁক জনপ্ৰিয়ভাৱে Stage Queen (মঞ্চ ৰাণী) বুলি জনা যায়।<ref>{{cite web|title=संघर्षले बनेकी लोकगायिका|url=https://archive.nayapatrikadaily.com/2018/05/29/55000/|website=Naya Patrika|language=ne|date=29 May 2018|access-date=12 May 2020|archive-date=7 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210207182726/https://archive.nayapatrikadaily.com/2018/05/29/55000/|url-status=dead|archivedate=7 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210207182726/https://archive.nayapatrikadaily.com/2018/05/29/55000/|deadurl=yes}}</ref> ২০১৬ চনৰ জুলাই মাহলৈকে গিৰিয়ে ৩০০ৰো অধিক গীত বাণীবদ্ধ কৰিছে।<ref name="Gulftimes">{{cite web|title=Gulftimes : Celebrating Eid with song and dance|url=https://www.gulf-times.com/story/502103/Celebrating-Eid-with-song-and-dance|website=www.gulf-times.com|date=11 July 2016}}</ref> ==প্ৰাৰম্ভক জীৱন== নেপালৰ ডঙত ভূমিকা গিৰিৰ জন্ম হৈছিল৷ তেওঁৰ পিতৃৰ নাম হেমৰাজ গিৰি আৰু মাতৃৰ নাম অঞ্জু গিৰি।<ref>{{cite web|title=सांगितिक क्षेत्रमा भूमिका खोज्दै छिन् भूमिका :: newssewa.com|url=https://www.newssewa.com/content/bhumika.html|website=www.newssewa.com|access-date=12 May 2020|archive-date=15 June 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200615000041/https://www.newssewa.com/content/bhumika.html|url-status=dead|archivedate=15 June 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200615000041/https://www.newssewa.com/content/bhumika.html|deadurl=yes}}</ref> ==কেৰিয়াৰ== মঞ্চত অভিনয়ৰ বাবে জনপ্ৰিয় ভূমিকা গিৰিয়ে ব্ৰিটেইনকে<ref>{{cite web|last1=Mato|first1=Nepali|title=युके पुगेकी भुमिकालाइ कार्यक्रममा भ्याइनभ्याई|url=https://www.nepalimato.com/?p=7768|website=Nepali Mato|date=17 July 2019|access-date=27 February 2025|archivedate=23 November 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20221123162228/https://www.nepalimato.com/?p=7768|deadurl=yes}}</ref> ধৰি অন্য কেইবাখনো দেশত অনুষ্ঠান পৰিৱেশন কৰিছে।<ref>{{cite web|last1=Mato|first1=Nepali|title=युके पुगेकी भुमिकालाइ कार्यक्रममा भ्याइनभ्याई|url=https://www.nepalimato.com/?p=7768|website=Nepali Mato|date=17 July 2019|access-date=27 February 2025|archivedate=23 November 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20221123162228/https://www.nepalimato.com/?p=7768|deadurl=yes}}</ref> and other several countries.<ref name="Gulftimes"/><ref>{{cite web|title=के गर्दैछिन बेलायतमा गायिका भूमिका गिरी?|url=https://nagarikkhabar.com/2019/5/2049|website=nagarikkhabar.com|language=ne|access-date=12 May 2020|archive-date=23 November 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221123162407/https://nagarikkhabar.com/2019/5/2049/|url-status=dead|archivedate=23 November 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20221123162407/https://nagarikkhabar.com/2019/5/2049/|deadurl=yes}}</ref> তেওঁ প্ৰথম মঞ্চ অভিনয় কৰিছিল কাটাৰত।<ref name="Gulftimes"/> ==এলবাম== তেওঁ বানীবদ্ধ কৰা কেইখনমান জনপ্ৰিয় এলবাম হৈছে লাউকা চাখনে মৌকা দেউ<ref>{{cite news|title=सोमबार शुक्लागण्डकी लायन्स महोत्सवमा भुमिका गिरी आउने|url=https://www.radiodhorbarahi.com.np/news-details/594/index.php|website=radiodhorbarahi.com.np|language=ne}}</ref>, তীজলে গাৰায়ো (২০১৫), গোৰখপুৰকো ছালাই (২০১৭)<ref>{{cite web|title=भूमिका गिरीको 'गोरखपुरको सलाई' युटुबमा भाइरल (भिडियोसहित)|url=http://www.nepaltalk.com/entertainment/3147.html|website=www.nepaltalk.com|access-date=12 May 2020|archive-date=14 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210214063445/https://www.nepaltalk.com/entertainment/3147.html|url-status=dead}}</ref>, ডিয়েউ চুৰোট (২০১৭)<ref>{{cite web|title=Bhumika's new music video for Teej|url=https://myrepublica.nagariknetwork.com/mycity/news/bhumikas-new-music-video-for-teej|website=My City|language=ne|access-date=2025-02-27|archivedate=2020-06-15|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200615032518/https://myrepublica.nagariknetwork.com/mycity/news/bhumikas-new-music-video-for-teej|deadurl=yes}}</ref>, মায়াকাই পিৰালো (২০১৮)<ref>{{cite web|title=गायिका भूमिका गिरीको "मायाकै पिरलो" सार्वजनिक (भिडियो सहित)|url=https://www.recentnepal.com/news/79903/%E0%A4%97%E0%A4%BE%E0%A4%AF%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%BE-%E0%A4%AD%E0%A5%82%E0%A4%AE%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%BE-%E0%A4%97%E0%A4%BF%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%B2%E0%A5%87-%E0%A4%B2%E0%A5%8D%E0%A4%AF.html|website=Recent Nepal News|date=27 April 2018|access-date=12 May 2020|archive-date=14 June 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200614234547/https://www.recentnepal.com/news/79903/%e0%a4%97%e0%a4%be%e0%a4%af%e0%a4%bf%e0%a4%95%e0%a4%be-%e0%a4%ad%e0%a5%82%e0%a4%ae%e0%a4%bf%e0%a4%95%e0%a4%be-%e0%a4%97%e0%a4%bf%e0%a4%b0%e0%a4%bf%e0%a4%b2%e0%a5%87-%e0%a4%b2%e0%a5%8d%e0%a4%af.html|url-status=dead|archivedate=14 June 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200614234547/https://www.recentnepal.com/news/79903/%e0%a4%97%e0%a4%be%e0%a4%af%e0%a4%bf%e0%a4%95%e0%a4%be-%e0%a4%ad%e0%a5%82%e0%a4%ae%e0%a4%bf%e0%a4%95%e0%a4%be-%e0%a4%97%e0%a4%bf%e0%a4%b0%e0%a4%bf%e0%a4%b2%e0%a5%87-%e0%a4%b2%e0%a5%8d%e0%a4%af.html|deadurl=yes}}</ref><ref>{{cite news|title=भुमिकालाई मायाकै पिरलो|url=https://www.onlinekhabar.com/2018/06/683266|website=Online Khabar}}</ref>, তাৰা সাংগাই জুন (২০১৮)<ref>{{cite news|title=स्टेज क्वीन भूमिकाले ल्याइन् 'तारासँगै जून'|url=https://www.onlinekhabar.com/2018/12/723760|website=Online Khabar}}</ref>, বিকৃতী (২০১৮)<ref>{{cite news|last1=Pangeni|first1=Durga|title=विकृतिको बिषयमा ज्योति मगर र भूमिका गिरि बीच बिबाद- शुटिंगमै गरे भनाभन|url=https://www.ekjamarko.com/2018/07/blog-post_77.html|accessdate=7 March 2020|publisher=www.ekjamarko.com|archive-date=14 June 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200614234539/https://www.ekjamarko.com/2018/07/blog-post_77.html|url-status=dead|archivedate=14 June 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200614234539/https://www.ekjamarko.com/2018/07/blog-post_77.html|deadurl=yes}}</ref>, বাছাইকো তামা<ref>{{cite web|title=पहिलो पटक भूमिका गिरी र बेग रानाले गाए अर्को उत्कृष्ट मौलिक (भिडियो)|url=https://www.fmcitizen.com/archives/17355|website=Citizen FM 97.5 MHz|date=25 December 2018|access-date=27 February 2025|archivedate=14 June 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200614234541/https://www.fmcitizen.com/archives/17355|deadurl=yes}}</ref>, আজৈ ভাগী জাম (২০১৯)<ref>{{cite web|last1=Mato|first1=Nepali|title=गायिका भुमिका गिरिलाइ कस्ले भगायो ?(हेर्नुहोस् भिडियो)|url=https://www.nepalimato.com/?p=1071|website=Nepali Mato|date=16 March 2019|language=ne|access-date=27 February 2025|archivedate=15 June 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200615003047/https://www.nepalimato.com/?p=1071|deadurl=yes}}</ref> আদি৷ ==বঁটা== *২০১৭: সুন্দৰদেৱী সন্দেশ সংগীত বঁটা<ref>{{cite web |title=साहिमा र भूमिका उत्कृष्ट गायिका, भिडियो निर्देशकमा नबिन (अवार्ड पाउनको सूचिसहित)|url=http://www.ratopati.com/story/9792|website=RatoPati|language=Nepali}}</ref> *২০১৭: হিমালয়ান আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় নেপালী সংগীত বঁটা - শ্ৰেষ্ঠ শাস্ত্ৰীয় গায়ক *২০১৮: ৰাপ্তী সংগীত বঁটা<ref>{{cite web|title=रापती म्यूजिक अवार्ड |url=https://dharaharaonline.com/458/|website=Dharahara Online|date=17 April 2018}}</ref> *২০১৮: কালিকা সংগীত বঁটা<ref>{{cite web|title=कालिका अवार्ड पाएपछि गदगद भइन् गायिका गिरी |url=https://www.republicadainik.com/2018/10/9807/|website=REPUBLICADAINIK|date=13 October 2018}}</ref><ref>{{cite web|title="सर्बोत्कृष्ट लोक दोहोरि गायिका" को अवार्ड भूमिका गिरीको पोल्टामा...|url=https://www.patrikanepal.com/archives/174|website=Online Patrika Nepal|date=13 October 2018}}{{Dead link|date=July 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *২০১৯: হিমালয়ান আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সংগীত বঁটা<ref>{{Cite web|title=कतारमा कलाकार तथा विशिष्ट व्यक्तिहरुलाई अवार्ड र सम्मान|url=https://www.24newspress.com/archives/12528|website=24 News Press|date=18 February 2019|language=ne|access-date=27 February 2025|archivedate=15 June 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200615000044/https://www.24newspress.com/archives/12528|deadurl=yes}}</ref> আদি৷ ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:নেপালৰ কণ্ঠশিল্পী]] lvilerizn6avs2w6vlteebiaqh5erpz 0 121719 606597 571435 2026-05-15T23:56:39Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 606597 wikitext text/x-wiki {{Infobox military unit | unit_name = ভাৰতীয় সেনা | native_name = Bhāratīya Sēnā | image = | image_size = 200px | caption = ভাৰতীয় সেনাৰ প্ৰতীক চিহ্ন | dates = | country = {{IND}} | type = সেনা | role = [[Ground warfare|স্থল যুদ্ধসেনা]] | size = {{plainlist| *1,248,000 active personnel<ref name="India Today">{{Cite web |date=2025-04-14 |title=Army facing shortage of over 1 lakh personnel amid border tensions: Government |url=https://www.indiatoday.in/india/story/indian-army-soldiers-shortage-border-tension-defence-ministry-2709056-2025-04-14 |access-date=2025-04-15 |website=India Today |language=en}}</ref> *900,000 reserve personnel<ref>{{cite book |title=The Military Balance 2017 |date=2017 |publisher=Routledge |isbn=978-1-85743-900-7 |url=https://books.google.com/books?id=Vk8-vgAACAAJ |language=en}}</ref><br/>~[[List of active Indian military aircraft#Army Aviation Corps|310 manned aircraft]] }} | start_date = {{Start date and age|df=yes|1950|01|26}} (''in current form'') ---- {{Start date and age|df=yes|1895|04|01}} (''as [[British Indian Army]]'') ---- | equipment = | equipment_label = Aircraft | battles = {{collapsible list | titlestyle = background:transparent;text-align:left;font-weight:normal; | title = ''See list:'' | expand = no |'''[[Wars involving India|Large scale international conflicts]]''' *{{small|[[Mahdist War|Mahdist War (1881–1899)]]}} *{{small|[[World War I|World War I (1914–1918)]]}} *{{small|[[World War II|World War II (1939–1945)]]}} *{{small|[[Korean War]]}} |'''[[Wars involving India|Wars with]] [[Afghanistan]]''' *{{small|[[Third Anglo-Afghan War|Third Anglo-Afghan War (1919)]]}} *{{small|[[Tirah campaign|Tirah campaign (1897–1898)]]}} *{{small|[[Waziristan campaign (1919–1920)]]}} |'''[[Wars involving India|Wars with]] [[China]]''' *{{small|[[Boxer Rebellion|Boxer Rebellion (1899–1901)]]}} *{{small|[[Sino-Indian War|Sino-Indian War (1962)]]}} *{{small|[[Nathu La and Cho La clashes|Second Sino-Indian War (1967)]]}} *{{small|[[Timeline of the 2020–2022 China–India skirmishes|China–India border skirmishes]]}} |'''[[Sri Lankan Civil War]]''' *{{small|[[Indian intervention in the Sri Lankan Civil War|Indian intervention in the Sri Lankan Civil War (1987–1990)]]}} *{{small|[[1988 Maldives coup attempt|Indian intervention in Maldives coup d'etat (1988)]]}} |'''[[Indo-Pakistani wars and conflicts|Wars with Pakistan]]''' *{{small|[[Indo-Pakistani War of 1947–1948|First Kashmir War (1947–1949)]]}} *{{small|[[Indo-Pakistani War of 1965]]}} *{{small|[[Indo-Pakistani War of 1971]]}} *{{small|[[Siachen conflict|Siachen conflict (1984–2003)]]}} *{{small|[[Kargil War|Kargil War (1999)]]}} *{{small|[[Indo-Pakistani wars and conflicts#Past skirmishes and standoffs|India-Pakistan standoffs and border skirmishes]]}} **{{small|[[2008 India–Pakistan standoff]]}} **{{small|[[2013 India–Pakistan border skirmishes]]}} **{{small|[[2014–2015 India–Pakistan border skirmishes]]}} **{{small|[[2016–2018 India–Pakistan border skirmishes]]}} ***{{small|[[2016 Indian Line of Control strike]]}} **{{small|[[2019 India–Pakistan border skirmishes]]}} **{{small|[[2020–21 India–Pakistan border skirmishes]]}} **{{small|[[2025 India–Pakistan border skirmishes]]}} |'''[[Wars involving India|Minor conflicts and annexations]]''' *{{small|[[British expedition to Tibet|Expedition to Tibet (1903–1904)]]}} *{{small|[[Annexation of Hyderabad|Annexation of Hyderabad (1948)]]}} *{{small|[[Annexation of Goa|Annexation of Goa (1961)]]}} *{{small|[[Annexation of Dadra and Nagar Haveli|Annexation of Dadra and Nagar Haveli (1954)]]}} *{{small|[[1975 Sikkimese monarchy referendum#Background|Invasion of Sikkim (1975)]]}} |'''[[List of wars involving India|Domestic conflicts]]''' *{{small|[[Insurgency in Jammu and Kashmir|Insurgency in Jammu and Kashmir (1989–)]]}} *{{small|[[Insurgency in Northeast India|Insurgency in Northeast India (1954–)]]}} *{{small|[[Naxalite–Maoist insurgency|Naxalite-Maoist insurgency (1967–)]]}} }} | command_structure = {{armed forces|India}} | garrison = [[Secretariat Building, New Delhi|Integrated Defence Headquarters]], [[Ministry of Defence (India)|Ministry of Defence]], [[New Delhi]] | garrison_label = Headquarters | march = {{plainlist| *Quick: ''[[Qadam Qadam Badhaye Ja]]'' <br />(Keep stepping forward) *Slow: ''[[Samman Guard]]'' <br />(The Guard of Honour) }} | motto = {{transliteration|sa|ISO|Sevā Paramo Dharmaḥ}} <small>([[ISO 15919|ISO]])</small> <br /> {{Translation|'Service Before Self'}} {{literal translation|Service is the eternal [[dharma]].}} | colors = Gold, red and black<br />{{color box|#FFD700}} {{color box|#D90000}} {{color box|#000000}} | colors_label = Colours | anniversaries = [[Army Day (India)|Army Day]]: 15 January | website = [http://indianarmy.nic.in/ indianarmy.nic.in]<!-- Commanders --> | commander1 = {{flagicon|India}} [[President of India|President]] [[Droupadi Murmu]] | commander1_label = [[Commander-in-chief#India|Commander-in-Chief]] | commander2 = {{Flagicon image|Flag COAS.svg}} [[General (India)|General]] [[Upendra Dwivedi]] | commander2_label = [[Chief of the Army Staff (India)|Chief of the Army Staff (COAS)]] | commander3 = {{Flagicon image|Flag of Indian Vice Chief of Army Staff.svg}} [[Lieutenant general (India)|Lieutenant General]] [[N. S. Raja Subramani]] | commander3_label = [[Vice Chief of the Army Staff (India)|Vice Chief of the Army Staff (VCOAS)]] | commander4 = [[Lieutenant general (India)|Lieutenant General]] [[Pratik Sharma]] | commander4_label = [[Deputy Chief of the Army Staff (India)|Deputy Chief of the Army Staff (DCOAS)]] | notable_commanders = {{plainlist| *{{Flagicon image|Flag of Field Marshal.jpg}} [[Field marshal (India)|Field Marshal]] [[Kodandera Madappa Cariappa|K. M. Cariappa]] *{{Flagicon image|Flag of Field Marshal.jpg}} [[Field marshal (India)|Field Marshal]] [[Sam Manekshaw]] *{{Flagicon image|Flag COAS.svg}} [[General (India)|General]] [[Kodandera Subayya Thimayya|K. S. Thimayya]] }} <!-- Insignia -->| identification_symbol = [[File:Flag of Indian Army.svg|border|200px]] | identification_symbol_label = Flag | identification_symbol_2 = | identification_symbol_2_label = <!-- Aircraft --> | aircraft_helicopter_attack = [[HAL Rudra]], [[HAL Prachand]] | aircraft_electronic = | aircraft_utility = | aircraft_helicopter_utility = [[HAL Dhruv]], [[HAL Chetak]], [[HAL Cheetah]] }} '''ভাৰতীয় সেনা''' ({{lang-en|Indian Army}}) ভাৰতীয় সশস্ত্ৰ বাহিনীৰ স্থলভিত্তিক শাখা আৰু সামৰিক ক্ষেত্ৰৰ সৰ্ববৃহৎ উপাদান, যাৰ ফলত ই বিশ্বৰ দ্বিতীয় বৃহত্তম সেনা আৰু বিশ্বজুৰি চতুৰ্থ শক্তিশালী সামৰিক বাহিনী হিচাপে পৰিগণিত।<ref>{{cite web |title=India ranks 4th in list of most powerful militaries in the world, Pakistan at 9th |url=https://indianexpress.com/article/trending/top-10-listing/most-powerful-military-globally-2025-india-pakistan-rank-9783617/ |website=The Indian Express |date=25 January 2025 |access-date=29 April 2025}}</ref> ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰপতি ভাৰতীয় সেনাবাহিনীৰ উচ্চতম সেনাধ্যক্ষ,<ref>{{cite web|url=http://presidentofindia.nic.in/about.htm|title=About – The President of India|access-date=4 April 2016|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160405170925/http://www.presidentofindia.nic.in/about.htm|archive-date=5 April 2016}}</ref> আৰু ইয়াৰ পেছাদাৰী মুৰব্বী হৈছে সেনাবাহিনীৰ মুৰব্বী (COAS)। ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীৰ দীৰ্ঘদিনীয়া শাসনৰ সেনাবাহিনীৰ সমান্তৰালভাৱে ১৮৯৫ চনৰ ১ এপ্ৰিলত “ভাৰতীয় সেনা’’ প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়, যিবোৰো ১৯০৩ চনত ইয়াৰ মাজত সোমাই পৰে। কিছুমান ৰাজ্যই নিজাববীয়াকৈ নিজ ৰাজ্যৰ সেৱাৰ বাবে সেনাবাহিনী গঠন কৰিছিল, যিয়ে পিছলৈ ভাৰতীয় সেনাৰ সৈতে ভাৰতীয় সাম্ৰাজ্যৰ প্ৰতিৰক্ষাৰ বাবে দায়বদ্ধ ইম্পেৰিয়েল চাৰ্ভিছ ট্ৰুপছৰ স্থল উপাদান গঠন কৰিছিল।<ref>{{cite book|first=R. P.|last=Bhargava|page=206|title=The Chamber of Prince|quote=''Liability with regard to Defence''<br/>This point was examined at length and it was put forward that with due regard to the obligations undertaken by the Crown to protect the States against internal commotion and external aggression, the States could not be asked to contribute the cost of the armed forces of the Crown of India. In the case of several States the price of protection was settled by the Crown and paid by the States.}}</ref><ref name="Sikhs Across Borders">{{cite book|title=Sikhs Across Borders|page=37|quote=In 1914, the Indian Army consisted of 39 cavalry regiments, 118 battalions of Indian infantry, and 20 battalions of Gurkha Rifles. The army contained 159,134 Indian soldiers, and 2,333 British officers (plus reserves). Together with the 70,000 troops of the British garrison of India these forces made up the "Army in India." This army had three principal functions: first, the maintenance of internal security; second, the defence of the Indian Empire's frontiers; and third (if necessary) the provision of a force for imperial purposes outside India.}}</ref> স্বাধীনতাৰ পিছত ইম্পেৰিয়েল চাৰ্ভিচ ট্ৰুপছ ভাৰতীয় সেনাবাহিনীত একত্ৰিত কৰা হয়। ভাৰতীয় সেনাবাহিনীৰ ইউনিট আৰু ৰেজিমেণ্টসমূহৰ ইতিহাস বৈচিত্ৰময় আৰু তেওঁলোকে বিশ্বৰ কেইবাখনো যুদ্ধ আৰু অভিযানত অংশগ্ৰহণ কৰি স্বাধীনতাৰ পূৰ্বে আৰু পিছত বহুতো যুদ্ধ আৰু নাট্য সন্মান লাভ কৰিছে।<ref name="Sarbans">{{cite book |title=Battle Honours of the Indian Army 1757–1971 |last=Singh |first=Sarbans |year=1993 |publisher=Vision Books |location=New Delhi |isbn=978-8170941156}}</ref> ভাৰতীয় সেনাৰ প্ৰাথমিক লক্ষ্য হৈছে ৰাষ্ট্ৰীয় নিৰাপত্তা আৰু জাতীয় ঐক্য নিশ্চিত কৰা, বাহ্যিক আগ্ৰাসন আৰু আভ্যন্তৰীণ ভাবুকিৰ পৰা জাতিটোক ৰক্ষা কৰা, আৰু ইয়াৰ সীমাৰ ভিতৰত শান্তি আৰু নিৰাপত্তা বজাই ৰখা। ই প্ৰাকৃতিক দুৰ্যোগ আৰু অন্যান্য অশান্তিৰ সময়ত উদ্ধাৰ অভিযান চলায়, যেনে অপাৰেচন সূৰ্য্য আশা আৰু আভ্যন্তৰীণ ভাবুকিৰ সৈতে মোকাবিলা কৰিবলৈ চৰকাৰে ইয়াক ৰিকুইজিচনও কৰিব পাৰে। ভাৰতীয় নৌসেনা আৰু ভাৰতীয় বায়ুসেনাৰ সমান্তৰালকৈ ই জাতীয় শক্তিৰ এটা প্ৰধান উপাদান।<ref>{{cite web|url=http://indianarmy.nic.in/indianarmydoctrine_1.doc |title=Indian Army Doctrine |date=October 2004 |publisher=Headquarters Army Training Command |access-date=1 December 2007 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20071201062843/http://indianarmy.nic.in/indianarmydoctrine_1.doc |archive-date=1 December 2007 }}</ref> স্বতন্ত্ৰ ভাৰতীয় সেনাই চুবুৰীয়া ৰাষ্ট্ৰ পাকিস্তানৰ সৈতে চাৰিখন আৰু চীনৰ সৈতে এখন যুদ্ধত লিপ্ত হৈছে। পাকিস্তানৰ বিৰুদ্ধে সকলো যুদ্ধতে ই বিজয়ী হৈ আত্মপ্ৰকাশ কৰিছে। সেনাই গ্ৰহণ কৰা ডাঙৰ অভিযানসমূহ হ’ল অপাৰেচন বিজয়, অপাৰেচন মেঘদূত আৰু অপাৰেচন কেকটাছ। সেনাই অপাৰেচন ব্ৰাছষ্টেক আৰু এক্সাৰচাইজ সুৰবীৰৰ দৰে বৃহৎ শান্তিকালীন অনুশীলন চলাইছে আৰু ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ অসংখ্য শান্তিৰক্ষা অভিযানতো সক্ৰিয় অংশগ্ৰহণ কৰি আহিছে। প্ৰথম আৰু দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধত, বিশেষকৈ প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধৰ সময়ত পশ্চিম ফ্ৰণ্ট আৰু মধ্যপ্ৰাচ্যৰ প্ৰেক্ষাপটত, আৰু দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ সময়ত দক্ষিণ-পূব এছিয়ান প্ৰেক্ষাপটত আৰু পূব আফ্ৰিকা আৰু উত্তৰ আফ্ৰিকাৰ অভিযানত ভাৰতীয় সেনা এক প্ৰধান শক্তি আছিল। ভাৰতীয় সেনা কাৰ্যকৰী আৰু ভৌগোলিকভাৱে সাতটা কমাণ্ডত বিভক্ত, মূল ক্ষেত্ৰ গঠন হৈছে এটা বিভাগ। সৰ্বস্বেচ্ছাসেৱী বাহিনী সেনাবাহিনীত দেশৰ ৮০%তকৈ অধিক সক্ৰিয় প্ৰতিৰক্ষা জোৱান। ই বিশ্বৰ আটাইতকৈ বৃহৎ সক্ৰিয় সেনাবাহিনী,<ref>{{cite web|date=17 March 2020|title=Indian Army now world's largest ground force as China halves strength on modernisation push|url=https://theprint.in/defence/indian-army-now-worlds-largest-ground-force-as-china-halves-strength-on-modernisation-push/382287/|access-date=16 January 2022|website=ThePrint|language=en-US}}</ref> যাৰ মাজত ১,২৪৮,০০০<ref name="India Today" /> সক্ৰিয় সৈন্য আৰু ৯৬০,০০০ সংৰক্ষিত সৈন্য আছে।<ref name="IISS 2014">{{cite book| title=The Military Balance 2014|pages=241–246| author1=International Institute for Strategic Studies| author-link1=International Institute for Strategic Studies| date=3 February 2014| publisher=[[Routledge]]| location=[[London]]| isbn=978-1-85743-722-5| ref=IISS2014}}</ref><ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=Vk8-vgAACAAJ|title=The Military Balance 2017|date=14 February 2017|publisher=Routledge, Chapman & Hall, Incorporated|isbn=978-1-85743-900-7|language=en}}</ref> সেনাই ফিউচাৰিষ্টিক ইনফেণ্ট্ৰি চোল্ডাৰ এজ এ চিষ্টেম (F-INSAS) নামেৰে জনাজাত পদাতিক আধুনিকীকৰণ কাৰ্যসূচী আৰম্ভ কৰিছে আৰু ইয়াৰ সাজসজ্জা, আৰ্টিলাৰী আৰু বিমান শাখাসমূহৰ বাবেও নতুন সম্পদ উন্নীত আৰু অধিগ্ৰহণৰ কাম কৰি আছে।<ref name=tmb2010>{{cite book|title=The Military Balance 2010|url=https://archive.org/details/militarybalance2010iiss|url-access=limited|year=2010|publisher=Routledge|location=Oxfordshire|isbn=978-1-85743-557-3|pages=[https://archive.org/details/militarybalance2010iiss/page/n348 351], 359–364}}</ref><ref name=isfeb10>{{cite news|title=Indian Army Modernisation Needs a Major Push|url=http://www.indiastrategic.in/topstories482.htm|access-date=10 July 2013|newspaper=India Strategic|date=February 2010|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20130906195929/http://indiastrategic.in/topstories482.htm|archive-date=6 September 2013|archivedate=6 September 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130906195929/http://indiastrategic.in/topstories482.htm|deadurl=yes}}</ref><ref name=dn2a12>{{cite news|title=India's Military Modernisation Up To 2027 Gets Approval |url=http://www.defencenow.com/news/611/indias-military-modernisation-up-to-2027-gets-approval.html |access-date=10 July 2013 |newspaper=Defence Now |date=2 April 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131029201514/http://www.defencenow.com/news/611/indias-military-modernisation-up-to-2027-gets-approval.html |archive-date=29 October 2013 }}</ref> ==ইতিহাস== ভাৰতৰ স্বাধীনতা লাভৰ আগলৈকে "ভাৰতীয় সেনা" আছিল ব্ৰিটিছ কমাণ্ডেড বাহিনী যাৰ সংজ্ঞা আছিল "ইয়াৰ প্ৰবাসী ব্ৰিটিছ বিষয়াসকলৰ সৈতে একেলগে ভাৰতত স্থানীয় আৰু স্থায়ী ভিত্তিক নিযুক্তি দিয়া বাহিনী’’;<ref>Oxford History of the British Army</ref> "ভাৰতত ব্ৰিটিছ সেনা" বুলিলে কৰ্তব্যত ভ্ৰমণৰ বাবে ভাৰতত নিযুক্ত কৰা ব্ৰিটিছ সেনাবাহিনীৰ ইউনিটসমূহক বুজোৱা হৈছিল। "ভাৰতীয় সেনা" মানে ভাৰতত থকা ভাৰতীয় সেনা আৰু ব্ৰিটিছ সেনা সংযুক্ত। ===পটভূমি=== [[File:RML7pounderMountanGunHazaraBattery1895.jpg|thumb|left|৪ নং হাজাৰা জিলা মাউণ্টেন বেটাৰীৰ সৈতে RML7 পাউণ্ডাৰ "ষ্টীল গান" মাউণ্টেন গান ৰিভিউ ক্ৰমত। বাওঁফালৰ পৰা সোঁফাললৈ নাইক, হাভালদাৰ, সুবাদাৰ (শিখ) আৰু গুনাৰ (পাঞ্জাবী মুছলমান) আনুমানিক ১৮৯৫ চন।]] ১৭৭৬ চনত কলিকতাত ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীৰ চৰকাৰৰ ভিতৰত সামৰিক বিভাগ গঠন কৰা হয়। ইয়াৰ মূল কাম আছিল ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীৰ বিভিন্ন বিভাগে ইয়াৰ নিয়ন্ত্ৰণত থকা ভূখণ্ডসমূহৰ বাবে সেনাবাহিনীক জাৰি কৰা আদেশসমূহ লিপিবদ্ধ কৰা।<ref name=mod-history>{{cite web |url=http://mod.nic.in/aboutus/welcome.html |title=About The Ministry |publisher=Ministry of Defence, Government of India |access-date=31 March 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120509001243/http://mod.nic.in/aboutus/welcome.html |archive-date=9 May 2012 }}</ref> ১৮৩৩ চনৰ চাৰ্টাৰ এক্টৰ জৰিয়তে ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী চৰকাৰৰ সচিবালয় পুনৰ সংগঠিত হয় আৰু এটা সামৰিক বিভাগকে ধৰি চাৰিটা বিভাগত পৰিণত হয়। বংগ, বম্বে আৰু মাদ্ৰাজৰ ৰাষ্ট্ৰপতিত্বত থকা সেনাই ১৮৯৫ চনৰ ১ এপ্ৰিললৈকে নিজ নিজ ৰাষ্ট্ৰপতি সেনা হিচাপে কাম কৰিছিল আৰু তেতিয়া তেওঁলোকক ভাৰতীয় সেনা নামেৰে জনাজাত একক বাহিনীত একত্ৰিত কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.ssbcrack.com/2015/07/10-facts-which-prove-indian-army-living-up-to-its-motto-service-before-self.html|title=10 Facts Which Prove Indian Army Living Up To Its Motto – "Service Before Self"|author=Editorial Team|work=SSB Interview Tips & Coaching – SSBCrack|date=20 July 2015 |url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160414043620/http://www.ssbcrack.com/2015/07/10-facts-which-prove-indian-army-living-up-to-its-motto-service-before-self.html|archive-date=14 April 2016}}</ref><ref>{{cite web|url=http://guidinghawk.com/indian-army-official-facebook-page-wikifactsofficial-websitemotto/|title=Indian army official Facebook page wiki-facts, official website, motto|work=GuidingHawk|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160411132259/http://guidinghawk.com/indian-army-official-facebook-page-wikifactsofficial-websitemotto/|archive-date=11 April 2016|access-date=2 April 2016|archivedate=11 April 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160411132259/http://guidinghawk.com/indian-army-official-facebook-page-wikifactsofficial-websitemotto/|deadurl=yes}}</ref><ref>{{cite web |author=((richreynolds74)) |title=The British Indian Army During the First World War |url=http://20thcenturybattles.com/2015/02/06/the-british-indian-army-during-the-first-world-war/# |date=6 February 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160228235732/http://20thcenturybattles.com/2015/02/06/the-british-indian-army-during-the-first-world-war/ |archive-date=28 February 2016 |website=20th Century Battles |access-date=6 October 2024}}</ref><ref>[[Institute for Defence Studies and Analyses]]{{cite web |url=http://www.idsa-india.org/an-jul8-1.html |title=Direction of Higher Defence: II |access-date=2 April 2016 |url-status=usurped |archive-url=https://web.archive.org/web/20160415110107/http://www.idsa-india.org/an-jul8-1.html |archive-date=15 April 2016 |archivedate=15 April 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160415110107/http://www.idsa-india.org/an-jul8-1.html |deadurl=yes }}</ref> প্ৰশাসনিক সুবিধাৰ বাবে ইয়াক চাৰিটা কমাণ্ডত ভাগ কৰা হৈছিল, যথা- পঞ্জাৱ (উত্তৰ-পশ্চিম সীমান্তকে ধৰি), বংগ, মাদ্ৰাজ (বাৰ্মাকে ধৰি), আৰু বম্বে (সিন্ধ, কুৱেটা আৰু এডেনকে ধৰি)।<ref>Harold E. Raugh, ''The Victorians at war, 1815–1914: an encyclopaedia of British military history'' (2004) pp 173–79</ref> ভাৰতত আৰু সমগ্ৰ বিশ্বতে ব্ৰিটিছ সাম্ৰাজ্যৰ প্ৰাধান্য বজাই ৰখাৰ বাবে ভাৰতীয় সেনা আছিল এক জটিল শক্তি। আভ্যন্তৰীণ নিৰাপত্তা বজাই ৰখাৰ উপৰিও<ref name="Sikhs Across Borders"/> সেনাই আন বহুতো ৰণক্ষেত্ৰত যুঁজিছিল: তৃতীয় এংলো-আফগান যুদ্ধ; চীনত বক্সাৰ বিদ্ৰোহ; এবিচিনিয়াত আৰু প্ৰথম আৰু দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধত। ===বিশ্ব যুদ্ধ=== * বিতংভাৱে পাবলৈ পঢ়ক [[প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধ]] আৰু [[দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধ]] [[File:Hodsons Horse France 1917 IWM Q 2061.jpg|right|thumb|প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধৰ সময়ত পশ্চিম ফ্ৰণ্টত ভাৰতীয় অশ্বাৰোহী বাহিনী।]] [[File:0129.jpg|right|thumb|ভাৰতীয় সেনাৰ চতুৰ্থ ডিভিজন (ৰেড ইগলছ)ৰ এজন শিখ সৈনিক, ইটালীত ব্ৰিটিছ পঞ্চম সেনাবাহিনীৰ লগত জড়িত। ইটালীত জাৰ্মান বাহিনীয়ে আত্মসমৰ্পণৰ পিছত বন্দী কৰা নাজী পতাকা লৈ, ১৯৪৫ চনৰ মে' মাহত। তেওঁৰ পিছফালে এটা ফেচিষ্ট শিলালিপিত লিখা আছে "VIVA IL DUCE", “লং লিভ দা ডিউচ’’ (অৰ্থাৎ মুছোলিনী)।]] কিচেনাৰ সংস্কাৰে ব্ৰিটিছ সেনাবাহিনীক এটা নতুন শতিকালৈ লৈ যায়।<ref>{{cite thesis |first=John |last=Lydgate |title=Quezon, Kitchener and the Problem of Indian Army Administration, 1899–1909 |url=https://eprints.soas.ac.uk/28542/1/10672701.pdf |work=SOAS Research Online |publisher=University of London |degree=PhD |date=June 1965 |access-date=4 January 2020 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200615134159/https://eprints.soas.ac.uk/28542/1/10672701.pdf |archive-date=15 June 2020}}</ref> ২০ শতিকাত ভাৰতীয় সেনা দুয়োখন বিশ্বযুদ্ধতে ব্ৰিটিছ সাম্ৰাজ্যৰ বাহিনীৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ সংযোজক আছিল। প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধত (১৯১৪–১৯১৮) ১৩ লাখ ভাৰতীয় সৈন্যই মিত্ৰশক্তিৰ সৈতে সেৱা আগবঢ়াইছিল, য’ত ৭৪,১৮৭ জন ভাৰতীয় সৈন্য নিহত হৈছিল বা কাৰ্যতঃ নিৰুদ্দেশ হৈছিল।<ref name="Urlanis">{{cite book |last=Urlanis |first=Boris |translator-last=Lempert |translator-first=Leo |title=Wars and Population |url=https://archive.org/details/warspopulationurlanis/page/85/mode/2up |year=1971 |page=85 |location=Moscow |publisher=[[Progress Publishers]] |access-date=6 October 2024}}</ref> ১৯১৫ চনত ছিংগাপুৰত ভাৰতীয় সৈন্যৰ বিদ্ৰোহ সংঘটিত হয়। যুক্তৰাজ্যই ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছক সমৰ্থনৰ বিনিময়ত আত্মশাসনৰ প্ৰতিশ্ৰুতি দিছিল যদিও যুদ্ধৰ পিছত সেইবোৰৰ পৰা বিৰত আছিল, তাৰ পিছত ভাৰতীয় স্বাধীনতা আন্দোলনে শক্তি লাভ কৰিছিল। ভাৰতীয় সেনাৰ "ভাৰতীয়কৰণ" আৰম্ভ হৈছিল ১৯১২ চনৰ মাৰ্চ মাহত ডেৰাডুনত ''প্ৰিন্স অৱ ৱেলছ ৰয়েল ইণ্ডিয়ান মিলিটাৰী কলেজ'' গঠনৰ পৰা, যাতে অভিজাত আৰু সুখী ভাৰতীয় পৰিয়ালৰ বংশধৰসকলক শিক্ষা প্ৰদান কৰা হয় আৰু নিৰ্বাচিত ভাৰতীয় শিক্ষাৰ্থীক চেণ্ডহাৰ্ষ্টৰ ৰয়েল মিলিটাৰী কলেজত নামভৰ্তিৰ বাবে প্ৰস্তুত কৰা হয়। কেডেটসকলক ৰজাৰ কমিচন দিয়া হৈছিল, পাছ আউট হোৱাৰ পিছত, আৰু ভাৰতীয়কৰণৰ বাবে নিৰ্বাচিত আঠটা ইউনিটৰ ভিতৰত এটাত পোষ্ট কৰা হৈছিল। ভাৰতীয়কৰণৰ গতি লেহেমীয়া হোৱাৰ বাবে ১৯১৮ চনৰ পৰা ১৯৩২ চনৰ ভিতৰত মাত্ৰ ৬৯ জন বিষয়াক নিযুক্তি দিয়াৰ বাবে ৰাজনৈতিক হেঁচা প্ৰয়োগ কৰা হয়, যাৰ ফলত ১৯৩২ চনত ভাৰতীয় সামৰিক একাডেমী গঠন হয় আৰু অধিক সংখ্যক ভাৰতীয় মূলৰ বিষয়া নিযুক্তি দিয়া হয়।<ref>{{cite book |title=Thimayya: an amazing life |last=Khanduri |first=Chandra B. |year=2006 |publisher=Knowledge World |location=New Delhi |isbn=978-81-87966-36-4 |page=394 |url=https://books.google.com/books?id=ZWXfAAAAMAAJ |access-date=30 July 2010 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160106003728/https://books.google.com/books?id=ZWXfAAAAMAAJ |archive-date=6 January 2016 }}</ref> [[দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধ]]ৰ প্ৰাকক্ষণত বিষয়া কৰ্পছত প্ৰায় ৩,০০০ ব্ৰিটিছ বিষয়াৰ বিপৰীতে নিয়মীয়া কমিচন লাভ কৰা প্ৰায় ৫০০ ভাৰতীয় সেনা আছিল।<ref>{{cite web|title=Nationalisation of Officer Ranks of the Indian Army|date=7 February 1947|url=https://archive.pib.gov.in/archive/ArchiveSecondPhase/DEFENCE/1947-JULY-DEC-MIN-OF-DEFENCE/PDF/DEF-1947-02-07_053.pdf|website=Press Information Bureau of India – Archive|access-date=28 August 2021}}</ref> দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধত ভাৰতীয় সৈন্যই মিত্ৰশক্তিৰ সমান্তৰালকৈ যুদ্ধ কৰিছিল। ১৯৩৯ চনলৈ ব্ৰিটিছ বিষয়াসকলৰ ভাৰতীয় বাহিনী সম্প্ৰসাৰণ আৰু প্ৰশিক্ষণৰ কোনো পৰিকল্পনা নাছিল, য’ত প্ৰায় ১ লাখ ৩০ হাজাৰ সৈন্য আছিল (ইয়াৰ উপৰিও ১৯৩৯ চনত ভাৰতত ব্ৰিটিছ ইউনিটত ৪৪,০০০ সৈন্য আছিল), যাৰ মিছন আছিল আফগানিস্তানৰ জৰিয়তে সম্ভাৱ্য ছোভিয়েট ভাবুকিৰ বিৰুদ্ধে আভ্যন্তৰীণ নিৰাপত্তা আৰু প্ৰতিৰক্ষা কৰা। যুদ্ধ আগবাঢ়ি যোৱাৰ লগে লগে ভাৰতীয় সেনাবাহিনীৰ আকাৰ আৰু ভূমিকা নাটকীয়ভাৱে সম্প্ৰসাৰিত হ’ল আৰু যিমান পাৰি সোনকালে যুদ্ধক্ষেত্ৰলৈ সৈন্য প্ৰেৰণ কৰা হ’ল। আটাইতকৈ গুৰুতৰ সমস্যা আছিল অস্ত্ৰ-শস্ত্ৰৰ অভাৱ।<ref>Kaushik Roy, "Expansion And Deployment of the Indian Army during World War II: 1939–45,"''Journal of the Society for Army Historical Research,'' Autumn 2010, Vol. 88 Issue 355, pp 248–268</ref> ভাৰতীয় ইউনিটসমূহে বাৰ্মাত সেৱা আগবঢ়াইছিল, য’ত ১৯৪৪–৪৫ চনত এটা ব্ৰিটিছ আৰু তিনিটা আফ্ৰিকান বিভাগৰ সৈতে পাঁচটা ভাৰতীয় বিভাগ নিয়োজিত হৈছিল। ইয়াতকৈও বৃহৎ সংখ্যকে মধ্যপ্ৰাচ্যত কাম কৰিছিল। এই যুদ্ধত প্ৰায় ৮৭,০০০ ভাৰতীয় সৈনিকৰ মৃত্যু হয়। যুদ্ধৰ শেষলৈকে ই ইতিহাসৰ সৰ্ববৃহৎ স্বেচ্ছাসেৱী সেনাবাহিনীত পৰিণত হৈছিল, ১৯৪৫ চনৰ আগষ্ট মাহত ই ২৫ লাখতকৈ অধিক সৈন্যলৈ বৃদ্ধি পাইছিল।<ref name="su25">Sumner, p.25</ref><ref name="CWrepdirect">{{cite web|url=http://www.cwgc.org/admin/files/cwgc_india.pdf |title=Commonwealth War Graves Commission Report on India 2007–2008 |access-date=7 September 2009 |publisher=[[Commonwealth War Graves Commission]] |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100618081321/http://www.cwgc.org/admin/files/cwgc_india.pdf |archive-date=18 June 2010 }}</ref> আফ্ৰিকা আৰু মধ্যপ্ৰাচ্যৰ অভিযানত বন্দী ভাৰতীয় সৈন্যক জাৰ্মান সেনাবাহিনীত যোগদান কৰাৰ পছন্দ দিয়া হৈছিল, অৱশেষত ভাৰতক ব্ৰিটেইনৰ পৰা “মুক্ত’’ কৰিবলৈ, POW শিবিৰলৈ পঠোৱাৰ পৰিৱৰ্তে। যুদ্ধ আৰম্ভ হোৱাৰ সময়ত জাৰ্মানীত থকা ভাৰতীয় ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ সৈতে এই লোকসকলে ফ্ৰী ইণ্ডিয়া লিজিয়ন বুলি কোৱা ঠাইখন গঠন কৰিছিল। প্ৰথমে এছিয়াত জাৰ্মান বাহিনীৰ পথ নিৰ্মাতা হিচাপে এইবোৰক উদ্দেশ্য কৰা হৈছিল যদিও অতি সোনকালেই আটলাণ্টিক দেৱাল পহৰা দিয়াত সহায় কৰিবলৈ পঠিওৱা হৈছিল। ফ্ৰী ইণ্ডিয়া লিজিয়নৰ অংশ হোৱা কমসংখ্যকেহে কেতিয়াও কোনো যুদ্ধ দেখা নাছিল আৰু ইউৰোপৰ বাহিৰত কেতিয়াও নিয়োজিত হোৱা অতি কমেইহে আছিল। উচ্চতাত ফ্ৰী ইণ্ডিয়া লিজিয়নৰ শাৰীত ৩,০০০ৰো অধিক সৈন্য আছিল।<ref>{{cite web |author=Martin Bamber and Aad Neeven |url=http://www.freeindianlegion.info/pag_infanterie-regement-950.php |title=The Free Indian Legion&nbsp;– Infantry Regiment 950 (Ind) |publisher=Freeindianlegion.info |date=26 August 1942 |access-date=1 June 2012 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20120317021230/http://www.freeindianlegion.info/pag_infanterie-regement-950.php |archive-date=17 March 2012 |archivedate=17 March 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120317021230/http://www.freeindianlegion.info/pag_infanterie-regement-950.php |deadurl=yes }}</ref> ভাৰতীয় POW সকলেও জাপান সাম্ৰাজ্যৰ সৈতে মিত্ৰতা থকা ভাৰতীয় ৰাষ্ট্ৰীয় সেনাবাহিনীত যোগদান কৰে। ভাৰতীয় সেনাৰ এজন প্ৰাক্তন কৰ্ণেল জেনেৰেল মোহন সিঙে ইয়াক উত্থাপন কৰিছিল যদিও পিছলৈ ইয়াৰ নেতৃত্ব দিছিল [[সুভাষ চন্দ্ৰ বসু]] আৰু [[ৰাস বিহাৰী বসু]]ৱে। ১৯৪২ চনত ছিংগাপুৰৰ পতনৰ লগে লগে প্ৰায় ৪০,০০০ ভাৰতীয় সৈনিক বন্দী হয়। যেতিয়া পছন্দ দিয়া হয়, তেতিয়া ৩০ হাজাৰৰো অধিক লোকে ভাৰতীয় ৰাষ্ট্ৰীয় সেনাবাহিনীত যোগদান কৰে। যিসকলে নাকচ কৰিছিল তেওঁলোক POW হৈ পৰিছিল আৰু বেছিভাগেই নিউগিনিলৈ পঠিওৱা হৈছিল।<ref>Peter Stanley, "Great in adversity": Indian prisoners of war in New Guinea," ''Journal of the Australian War Memorial'' (October 2002) No. 37 [https://www.awm.gov.au/journal/j37/indians.asp online] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160208040250/https://www.awm.gov.au/journal/j37/indians.asp |date=8 February 2016 }}</ref> প্ৰাৰম্ভিক সফলতাৰ পিছত এই সেনাবাহিনীও পৰাজিত হয়, লগতে জাপানীসকলো; কিন্তু ভাৰতৰ স্বাধীনতা আন্দোলনত ইয়াৰ বিপুল প্ৰভাৱ পৰিছিল। ===ভাৰতৰ স্বাধীনতা আন্দোলন=== * বিতংকৈ পঢ়ক [[ভাৰতৰ স্বাধীনতা আন্দোলন]] ১৯৪৭ চনত ভাৰত বিভাজন আৰু ভাৰতৰ স্বাধীনতাৰ পিছত দহটা গোৰ্খা ৰেজিমেণ্টৰ ভিতৰত চাৰিটা ৰেজিমেণ্ট ব্ৰিটিছ সেনাবাহিনীলৈ বদলি কৰা হয়। বাকী ভাৰতীয় সেনাবাহিনী নতুনকৈ সৃষ্টি হোৱা ইউনিয়ন অৱ ইণ্ডিয়া আৰু ডমিনিয়ন অৱ পাকিস্তানৰ মাজত বিভক্ত হৈছিল। বিভাজনৰ সময়ছোৱাত পঞ্জাৱক আৰক্ষীক সহায় কৰিবলৈ গঠন কৰা পঞ্জাৱ সীমা বাহিনী ভংগ কৰা হয়।<ref>For the Punjab Boundary Force, see Daniel P. Marston, "The Indian Army, Partition, and the Punjab Boundary Force, 1945–47", ''War in History'' November 2009, vol. 16 no. 4 469–505</ref> এই অঞ্চলৰ প্ৰশাসনৰ বাবে মুখ্য কাৰ্যালয় দিল্লী আৰু ইষ্ট পঞ্জাৱ কমাণ্ড গঠন কৰা হৈছিল। স্বাধীনতাৰ পিছত প্ৰায় সকলো জ্যেষ্ঠ ব্ৰিটিছ বিষয়াৰ বিদায়, আৰু তেওঁলোকৰ ঠাইত ভাৰতীয় বিষয়াই লোৱাৰ অৰ্থ আছিল যে পিছৰসকলৰ বহুতেই নিজৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ পদবীতকৈ কেইবাটাও পদবী ওপৰত ভাৰপ্ৰাপ্ত পদবী লাভ কৰিছিল। উদাহৰণস্বৰূপে, ১৯৪৭–৪৯ চনৰ প্ৰথম ভাৰত-পাক যুদ্ধৰ সময়ত (আৰু ভৱিষ্যতৰ তৃতীয় চি অ’ এ এছ) ভাৰতীয় বাহিনীৰ স্থল বাহিনীৰ অধিনায়ক এছ এম শ্ৰীনেগেশ প্ৰথমে সংঘাতৰ সময়ত ভাৰপ্ৰাপ্ত মেজৰ জেনেৰেল আৰু তাৰ পিছত ভাৰপ্ৰাপ্ত লেফটেনেণ্ট জেনেৰেল আছিল আৰু মেজৰৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ পদবী লাভ কৰিছিল আৰু আগষ্ট মাহতহে লেফটেনেণ্ট কৰ্ণেলৰ পদত যথেষ্ট পদোন্নতি লাভ কৰিছিল ১৯৪৯ চন।<ref>{{cite news |title=Part I-Section 4: Ministry of Defence (Army Branch) |page=1375 |date=24 September 1949 |publisher=The Gazette of India}}</ref> গোপাল গুৰুনাথ বেউৰ, ভৱিষ্যতৰ নৱম চিঅ'এএছ, ১৯৪৯ চনত ছাষ্টেণ্টিভ কেপ্তেইনৰ পৰা ছাষ্টেন্টিভ মেজৰলৈ পদোন্নতিৰ সময়ত ভাৰপ্ৰাপ্ত কৰ্ণেল আছিল, আনহাতে ভৱিষ্যতৰ লেফটেনেণ্ট জেনেৰেল কে.পি. ১৯৪৮ চনৰ এপ্ৰিল মাহত প্ৰাক্তন ভাইচৰয়ৰ কমিছনড অফিচাৰ (ভিচিঅ')সকলক পুনৰ কনিষ্ঠ কমিচনড অফিচাৰ হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়,<ref>{{cite news |title=Part I-Section 4: Ministry of Defence (Army Branch) |page=1520 |date=29 October 1949 |publisher=The Gazette of India}}</ref> আনহাতে পূৰ্বৰ কিংছ কমিছনড ইণ্ডিয়ান অফিচাৰ (কেচিআইঅ') আৰু ইণ্ডিয়ান কমিছনড অফিচাৰ (আইচিঅ')ৰ লগতে পূৰ্বৰ ইণ্ডিয়ান অদাৰ ৰেংক (আই অ' আৰ)ক ক্ৰমে অফিচাৰ আৰু অদাৰ ৰেংক হিচাপে পুনৰ নিযুক্তি দিয়া হয়।<ref>{{cite web|title=Press Note|url=http://pibarchive.nic.in/archive/ArchiveSecondPhase/DEFENCE/1948-JAN-JUNE-DEFENCE/PDF/DEF-1948-04-06_199.pdf|website=Press Information Bureau of India – Archive|date=6 April 1948|access-date=15 February 2020}}</ref> ভাৰতত প্ৰতি বছৰে ১৫ জানুৱাৰীত সেনা দিৱস পালন কৰা হয়, লেফটেনেণ্ট জেনেৰেল কে এম কেৰিয়াপাৰ স্বীকৃতি স্বৰূপে, যি ১৯৪৯ চনৰ ১৫ জানুৱাৰীত জেনেৰেল ছাৰ ৰয় বুচাৰৰ পৰা ভাৰতীয় সেনাবাহিনীৰ প্ৰথম "ভাৰতীয়" মুৰব্বী আৰু ভাৰতীয় সেনাবাহিনীৰ মুখ্য সেনাপতি হিচাপে দায়িত্ব গ্ৰহণ কৰে। ১৯৫০ চনৰ ২৬ জানুৱাৰীৰ পৰা ভাৰত গণৰাজ্য হোৱাৰ তাৰিখৰ পৰা কাৰ্যকৰী হোৱাকৈ পূৰ্বতে ৰজাৰ পৃষ্ঠপোষকতা গ্ৰহণ কৰা সকলো সক্ৰিয় কৰ্তব্যৰত ভাৰতীয় সেনা বিষয়াক পুনৰ নিযুক্তি দিয়া হয় আৰু তেওঁলোকৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ পদবীত নিশ্চিত কৰা হয়।<ref>{{cite news |title=Part I-Section 4: Ministry of Defence (Army Branch) |page=227 |date=11 February 1950 |publisher=The Gazette of India}}</ref> * [[ভাৰতৰ সেনা অভিযানৰ তালিকা]] ==তথ্য সূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় সেনা বাহিনী]] frjlfzjwjudbdsnhfmt0l0oh7hzupp9 2 121841 606574 604849 2026-05-15T19:07:01Z Kandarpajit Kallol 6257 /* প্ৰতিযোগিতা */ 606574 wikitext text/x-wiki <inputbox> type = create buttonlabel = নতুন পৃষ্ঠা সৃষ্টি কৰক width = 30 break = yes </inputbox> ==প্ৰতিযোগিতা== *[https://meta.wikimedia.org/wiki/Wiki_Loves_Iran_2026/as ৱিকি লাভ ইৰাণ ২০২৬] (১ মে'ৰ পৰা ৩১ মে' ২০২৬) ===হৈ যোৱা প্ৰতিযোগিতা=== *[[ৱিকিপিডিয়া:নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা এডিটাথন ২০২৬|নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা এডিটাথন ২০২৬]],<br/>''(১ ফেব্ৰুৱাৰী—৩১ মাৰ্চ)'' ([https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2026 মেটা-ৱিকি]) *[[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ দ্বিতীয় পৰ্যায়, ২০২৬|ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ দ্বিতীয় পৰ্যায়, ২০২৬]] (১৫ এপ্ৰিলৰ পৰা ১৫ মে' ২০২৬) ==সাঁচসমূহ== ==={{}}=== {{div col|2}} # {{পোখালি} } # {{wikify} } # {{under construction} } # {{unreferenced} } # {{উদ্ধৃতিৰ প্ৰয়োজন} } # {{Citation needed} } # {{More citations needed|date=February 2026} } # {{Delete|} } # {{rough translation} } # {{notability} } # {{cleanup} } # {{merge} } # {{অসম্পূৰ্ণ তালিকা} } # {{New user article} } # {{confuse| } } # {{বিস্তাৰ} } # {{Moresources} } {{div col end}} ===তাৰিখ=== * জন্ম: {{Birth date|df=yes|1987|4|6}} ; জীৱিত ব্যক্তিৰ বয়স গণনাৰ ক্ষেত্ৰত ↷ * জন্ম: {{Birth date and age|1987|4|6|df=yes}} ; মৃত ব্যক্তিৰ ক্ষেত্ৰত ↷ * জন্ম: {{Birth date|1907|9|27|df=yes}} ([[ভগৎ সিং]]) * মৃত্যু: {{Death date and age|df=yes|1931|3|23|1907|9|27}} ([[ভগৎ সিং]]) ===সাক্ষৰ=== # <span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px; ">[[User:Kandarpajit Kallol|<font color="#872455">'''কন্দৰ্পজিৎ কল্লোল'''</font>]]&nbsp; ([[User Talk:Kandarpajit Kallol|বাৰ্তা]])</span> 19:00, 6 July 2025 (ইউ.টি.চি.) ===আখৰৰ আকাৰ আৰু '''<font color="green">ৰং</font>=== {{Div col|3}} *অসমীয়া *''অসমীয়া'' *'''অসমীয়া''' *'''''অসমীয়া''''' *'''^{অসমীয়া} *_{অসমীয়া} *<s>অসমীয়া</s> *<code>অসমীয়া</code> *<u>অসমীয়া</u> *<big>অসমীয়া</big> *'''<font color="red">অসমীয়া</font> *'''<font color="green">অসমীয়া</font> *'''<font color="blue">অসমীয়া</font> *'''<font color="purple">অসমীয়া</font> *'''<font color="yellow">অসমীয়া</font> *'''<font color="maroon">অসমীয়া</font> *'''<font color="silver">অসমীয়া</font> {{Div col end}} ==অন্যান্য== *[https://as.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ContentTranslation&filter-type=automatic&filter-id=previous-edits&active-list=published&from=en&to=as পৃষ্ঠা অনুবাদ কৰক] *[https://as.m.wikipedia.org/wiki/শ্ৰেণী:বিশেষ_সংশোধনৰ_প্ৰয়োজন_থকা_প্ৰবন্ধ বিশেষ সংশোধনৰ প্ৰয়োজন থকা প্ৰবন্ধ] *[https://awnat.toolforge.org নতুন প্ৰবন্ধৰ তালিকা] *[https://obotrack.toolforge.org সদস্যৰ বৰঙনিৰ তালিকা ] ---- *[https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:UploadWizard ফাইল আপলোড] ''(ৱিকিমিডিয়া কমন্স)'' *[https://as.wikipedia.org/wiki/বিশেষ:আপল’ড ফাইল আপলোড] ''(অসমীয়া ৱিকিপিডিয়া)'' *[https://croptool.toolforge.org/ Crop Tool] *[https://xtools.wmcloud.org/articleinfo প্ৰবন্ধৰ শব্দ গণনা টুল] ---- kjxdgfjb6rbyavt7tg09ddgbka0umxd 0 126031 606635 542979 2026-05-16T05:47:46Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 606635 wikitext text/x-wiki {{Infobox scientist | birth_name = মিচেল হেনৰী ডেভ’ৰেট | image = Michel H. Devoret 2017 190x180.jpg | caption = ২০১৭ চনত ডেভ’ৰেট | birth_date = ১৯৫৩ | birth_place = | fields = ঘনীভূতপদাৰ্থ বিজ্ঞান | workplaces = কলেজ ডি ফ্ৰান্স<br>য়েল বিশ্ববিদ্যালয়<br>কেলিফৰ্ণিয়া বিশ্ববিদ্যালয়, চাণ্টা বাৰ্বাৰা | education = টেলিকম পেৰিছ (অভিযন্তা ডিগ্ৰী)<br>ইউনিভাৰ্চিটি পেৰিছ-চেক্লে (মাষ্টাৰ অৱ এডভান্সড ষ্টাডিজ, পি এইচ ডি) | thesis_title = Mise en évidence d'un ordre orientationnel de type vitreux dans l'hydrogène et le deutérium solides<ref>{{cite web|url=https://www.college-de-france.fr/sites/default/files/media/document/2022-12/AN_83_abragam.pdf|last=Abragam|first=Anatole|website=Collège de France|title=Magnétisme nucléaire renforcé|year=1982|access-date=2025-10-08|archivedate=2024-06-26|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240626190932/https://www.college-de-france.fr/sites/default/files/media/document/2022-12/AN_83_abragam.pdf|deadurl=yes}}</ref> | thesis_year = 1982 | doctoral_students = | notable_students = | known_for = | awards = জন ষ্টুৱেৰ্ট বেল বঁটা (২০১৩)<br>মিচিয়াছ কোৱাণ্টাম বঁটা (২০২১)<br>পদাৰ্থ বিজ্ঞানৰ নোবেল বঁটা(২০২৫) }} '''মিচেল হেনৰী ডেভ'ৰেট'''<ref>{{Cite web |title=Michel Henri Devoret {{!}} American Academy of Arts and Sciences |url=https://www.amacad.org/person/michel-henri-devoret |access-date=2025-10-07 |website=www.amacad.org |language=en}}</ref> ({{IPA|fr|miʃɛl dəvɔʁɛ}}; জন্ম ১৯৫৩)<ref name="CDF">{{cite web|lang=fr|url=https://www.college-de-france.fr/en/chair/michel-devoret-mesoscopic-physics-statutory-chair/biography|title=Michel Devoret|publisher=[[Collège de France]]}}</ref><ref>{{Cite web |title=Nobel Prize in Physics 2025 |url=https://www.nobelprize.org/prizes/physics/2025/devoret/facts/ |access-date=2025-10-07 |website=NobelPrize.org |language=en-US}}</ref> এজন ফৰাচী [[পদাৰ্থ বিজ্ঞান|পদাৰ্থবিজ্ঞানী]]। তেওঁ চাণ্টা বাৰ্বাৰাৰ কেলিফৰ্ণিয়া বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পদাৰ্থ বিজ্ঞানৰ অধ্যাপক<ref>{{Cite web |title=Michel Devoret {{!}} Department of Physics {{!}} UC Santa Barbara |url=https://www.physics.ucsb.edu/people/michel-devoret |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251007141512/https://www.physics.ucsb.edu/people/michel-devoret |archive-date=2025-10-07 |access-date=2025-10-07 |website=www.physics.ucsb.edu}}</ref><ref>{{Cite web |title=Michel Devoret – Andrew D. White Professors-at-Large Program |url=https://adwhiteprofessors.cornell.edu/professors-at-large/michel-devoret/ |url-status=live |archive-url=https://archive.ph/pkmsu |archive-date=2025-10-07 |access-date=2025-10-07 |language=en-US}}</ref> আৰু ইয়েল বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰায়োগিক পদাৰ্থ বিজ্ঞানৰ এমেৰিটাছ অধ্যাপক।<ref>{{Cite web |title=Michel Devoret |url=https://engineering.yale.edu/research-and-faculty/faculty-directory/michel-devoret |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251007123450/engineering.yale.edu/research-and-faculty/faculty-directory/michel-devoret |archive-date=2025-10-07 |access-date=2025-10-07 |website=Yale Engineering |language=en}}</ref> তেওঁ গুগল কোৱাণ্টাম এআইত কোৱাণ্টাম হাৰ্ডৱেৰৰ মুখ্য বিজ্ঞানীৰ বিশিষ্টতা লাভ কৰিছে।<ref>{{Cite web |title=Googler Michel Devoret awarded the Nobel Prize in Physics |url=https://blog.google/inside-google/company-announcements/googler-michel-devoret-awarded-the-nobel-prize-in-physics/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251007193339/https://blog.google/inside-google/company-announcements/googler-michel-devoret-awarded-the-nobel-prize-in-physics/ |archive-date=2025-10-07 |access-date=2025-10-07 |website=Inside Google |language=en}}</ref> মেক্ৰস্কোপিক কোৱাণ্টাম পৰিঘটনাৰ দিশত আগবঢ়োৱা তেওঁৰ অগ্ৰণী কামৰ বাবে তেওঁ পৰিচিত। তেওঁ [[জন ক্লাৰ্ক]] আৰু [[জন এম মাৰ্টিনিছ]]ৰ সৈতে [[অতি পৰিবাহিতা|অতিপৰিবাহী]]ত মেক্ৰ'স্কোপিক [[কোৱাণ্টাম বলবিজ্ঞান|কোৱাণ্টাম]] পৰিঘটনাৰ দিশত আগবঢ়োৱা কামৰ বাবে ২০২৫ চনৰ [[পদাৰ্থ বিজ্ঞান]]ৰ [[ন'বেল বঁটা বিজয়ী (পদাৰ্থ বিজ্ঞান)|নোবেল বঁটা]] লাভ কৰিছিল।<ref name=Nobel>{{Cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=m9FUkAis62s |title=Announcement of the 2025 Nobel Prize in Physics |date=2025-09-15 |last=Nobel Prize |access-date=2025-10-07 |via=YouTube}}</ref> == শিক্ষা == ১৯৭৫ চনত ডেভ'ৰেটে পেৰিছৰ ইক'ল নেচনেল চুপিৰিয়েৰ ডেছ টেলিকমিউনিকেচনৰ পৰা টেলিকমিউনিকেচন অভিযন্তা হিচাপে স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰে ৷<ref name=":1" /><ref name="CDF" /> তেওঁ অৰ্চে বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা (বৰ্তমানৰ পেৰিছ-চেক্লে বিশ্ববিদ্যালয়) কোৱাণ্টাম অপটিক্সত স্নাতক ডিপ্লমা (DEA) লাভ কৰে, তাৰ পিছত ১৯৮২ চনত ঘনীভূত পদাৰ্থ বিজ্ঞানত ডক্টৰেট ডিগ্ৰী লাভ কৰে।<ref name="CDF" /><ref name=":1" /> তেওঁ চি ই এ চেক্লেত আনাটোলে আব্ৰাগামৰ গোটত ডক্টৰেট ডিগ্ৰীৰ কাম সম্পন্ন কৰে<ref>{{Cite book |last=Hassinger |first=Sebastian |url=https://books.google.com/books?id=cE8hEQAAQBAJ&dq=martinis+phd+%22advisor%22+clarke+devoret&pg=PA113 |title=The New Quantum Era |date=2024-09-11 |publisher="O'Reilly Media, Inc." |isbn=978-1-0981-4938-3 |language=en}}</ref> ==গৱেষণা== ডেভৰেটে ১৯৮২ চনৰ পৰা ১৯৮৪ চনলৈকে বাৰ্কলেৰ কেলিফৰ্ণিয়া বিশ্ববিদ্যালয়ত [[জন ক্লাৰ্ক]]ৰ গোটত পোষ্ট ডক্টৰেট গৱেষক হিচাপে কাম কৰিছিল।<ref name="CDF" /> সেই সময়ৰ স্নাতক ছাত্ৰ [[জন এম মাৰ্টিনিছ]]ৰ সৈতে একেলগে ১৯৮৫ চনত প্ৰথমবাৰৰ বাবে জোচেফছন জংচনৰ মেছ'স্কোপিক কোৱাণ্টাম স্তৰ প্ৰদৰ্শন কৰে।<ref name="CDF" /><ref>{{Cite book |last=Hassinger |first=Sebastian |url=https://books.google.com/books?id=cE8hEQAAQBAJ&dq=martinis+phd+%22advisor%22+clarke+devoret&pg=PA113 |title=The New Quantum Era |date=2024-09-11 |publisher="O'Reilly Media, Inc." |isbn=978-1-0981-4938-3 |language=en}}</ref> কোৱাণ্টাম তথ্যৰ দিশত এ. মাৰ্বলষ্টোনৰ সৈতে কৰা সহযোগিতামূলক তেওঁৰ কিছুমান কামে একাংশ যোগাযোগ মাধ্যমত এণটেংগলমেণ্টৰ ফলত ঘাতীয় কোৱাণ্টাম বৃদ্ধি দেখুৱাইছে।<ref>A. Marblestone and M. Devoret, "Exponential Quantum Enhancement for Distributed Addition with Local Nonlinearity", Quantum Information Processing, Vol. 9, No.1 (2010).</ref> == বঁটা আৰু সন্মান == * এম্পেৰ বঁটা (ডেনিয়েল এষ্টেভ [fr] ৰ সৈতে), ফৰাচী বিজ্ঞান একাডেমী, ১৯৯১ * ডেকাৰ্টেছ-হিউজেন্স বঁটা, ৰয়েল নেদাৰলেণ্ড একাডেমী অৱ আৰ্টছ এণ্ড চাইন্স, ১৯৯৫<ref name="Descartes-Huygens">{{cite web | title=Prix Descartes-Huygens/Descartes-Huygensprijs Liste des lauréat(e)s | website=Académie des sciences | url=https://www.academie-sciences.fr/pdf/prix/PrixDH_laureats.pdf | access-date=2025-10-07}}</ref> * নিৰ্বাচিত সদস্যপদ, আমেৰিকান একাডেমী অৱ আৰ্টছ এণ্ড চাইন্সেছ, ২০০৩<ref name="AAAS">{{cite web | title=Michel Henri Devoret | website=American Academy of Arts & Sciences | date=2018-12-06 | url=https://www.amacad.org/person/michel-henri-devoret | access-date=2025-10-07}}</ref> * ইউৰোফিজিক্স-এজিলেণ্ট প্ৰাইজ (এষ্টেভ, নাকামুৰা আৰু জোহান মুজ), ইউৰোপীয় ফিজিকেল ছ'চাইটি, ২০০৪<ref name="AgilentEurophysics">{{cite journal | title=In Brief | journal=Physics Today | volume=57 | issue=7 | date=2004-07-01 | issn=0031-9228 | doi=10.1063/1.2408584 | pages=73–74 | url=https://pubs.aip.org/physicstoday/article/57/7/73/918002/In-Brief | access-date=2025-10-07}}</ref> * কলেজ ডি ফ্ৰান্সত অধ্যাপক পদ, ২০০৭ – ২০১২<ref name="CDF" /> * নিৰ্বাচিত সদস্যপদ, ফৰাচী বিজ্ঞান একাডেমী, ২০০৭<ref name="French Academy">{{cite web | title=Michel Devoret | website=Académie des sciences | date=2007-12-01 | url=https://www.academie-sciences.fr/michel-devoret | language=fr | access-date=2025-10-07}}</ref> * জন বেল বঁটা, ২০১৩<ref>{{Cite web |title=Michel Devoret and Robert Schoelkopf win the John Stewart Bell Prize {{!}} Department of Physics |url=https://physics.yale.edu/news/michel-devoret-and-robert-schoelkopf-win-john-stewart-bell-prize |access-date=2025-10-07 |website=physics.yale.edu}}</ref> * ফ্ৰিটজ লণ্ডন মেম'ৰিয়েল প্ৰাইজ, ২০১৪<ref name="FritzL">{{cite web|title=Fritz London Memorial Prize|url=https://phy.duke.edu/fritz-london-memorial-prize|website=phy.duke.edu|accessdate=21 April 2020}}</ref> * অলি ভি লৌনাছমা স্মৃতি পুৰস্কাৰ, ২০১৬<ref name=":1">{{Cite web |title=Olli V. Lounasmaa Memorial Prize |url=https://www.aalto.fi/en/ovl-memorial-prize |archive-url=http://web.archive.org/web/20250123193351/https://www.aalto.fi/en/ovl-memorial-prize |archive-date=2025-01-23 |access-date=2025-10-07 |website=Aalto University |language=en}}</ref> * মাইচিয়াছ কোৱাণ্টাম বঁটা, ২০২১<ref name=":0">{{Cite web|title=John Clarke Is A Co-Recipient Of The Micius Quantum Prize {{!}} Physics|url=https://physics.berkeley.edu/news-events/news/john-clarke-co-recipient-of-micius-quantum-prize|access-date=2025-10-07|website=physics.berkeley.edu}}</ref> * পদাৰ্থ বিজ্ঞানত কমষ্টক বঁটা, ২০২৪<ref name="NAS-Comstock">{{cite web | title=Noteworthy - Select Prizes and Awards to Members | website=American Academy of Arts & Sciences | date=2024-05-14 | url=https://www.amacad.org/bulletin/spring-2024/noteworthy | access-date=2025-10-07}}</ref> * পদাৰ্থ বিজ্ঞানৰ [[নোবেল বঁটা]], ২০২৫<ref name="Nobel" /> ==তথ্যসূত্ৰ== {{reflist|30em}} ==বাহ্যিক সংযোগ== * {{Nobelprize}} * {{URL|http://qulab.eng.yale.edu/}} {{Year Nobel Prize winners | year = 2025 | state = {{{state|}}} | chemistry = ''To be announced Wednesday 8 October 2025, 11:45&nbsp; [[Central European Summer Time|CEST]] at the earliest'' | literature = ''To be announced Thursday 9 October 2025, 13:00&nbsp; CEST at the earliest'' | peace = ''To be announced Friday 10 October 2025, 11:00&nbsp; CEST at the earliest'' | physics = [[John Clarke|জন ক্লাৰ্ক]] ({{flagu|আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ}}), [[মিচেল ডেভ’ৰেট|মিচেল হেনৰী ডেভ’ৰেট]] ({{flagu|ফ্ৰান্স}}), [[John M. Martinis|জন এম মাৰ্টিনিছ]] ({{flagu|আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ}}) | medicine = [[Mary E. Brunkow|মেৰী ই. ব্ৰান্‌কো]] ({{flagu|আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ}}), [[Fred Ramsdell|ফ্ৰেড ৰামছ্‌ডেল]] ({{flagu|আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ}}), [[Shimon Sakaguchi|শ্বিমন ছাকাগুচি]] ({{flagu|জাপান}}) | economy = ''To be announced Monday 13 October 2025, 11:45&nbsp; CEST at the earliest'' }}<noinclude> উৎস: https://www.nobelprize.org/prizes/about/prize-announcement-dates/ </noinclude> [[শ্ৰেণী:পদাৰ্থ বিজ্ঞানৰ ন'বেল বঁটা বিজয়ী]] [[শ্ৰেণী:ন’বেল বঁটা বিজয়ী]] [[শ্ৰেণী:ফ্ৰান্সৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:জীৱিত ব্যক্তি]] hdx34jqb2hgspkapbjl3jjv1x53jbqo 0 126341 606592 555481 2026-05-15T20:51:53Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 606592 wikitext text/x-wiki {{Short description|Dry chemical leavening agent}} [[File:BakingPowder.jpg|thumb|U.S. consumer-packaged baking powder. This particular type of baking powder contains monocalcium phosphate, sodium bicarbonate, and cornstarch.]] '''বেকিং পাউডাৰ''' হৈছে এটা শুকান ৰাসায়নিক [[লিভেনিং এজেণ্ট]], এটা [[:en:Carbonate|কাৰ্বনেট]] বা [[:en:Bicarbonate|বাইকাৰ্বনেট]] আৰু এটা দুৰ্বল [[এচিড]]ৰ মিশ্ৰণ। বেছ আৰু এচিডক অকালতে প্ৰতিক্ৰিয়া কৰাৰপৰা বিৰত কৰিবলৈ [[:en:Cornstarch|কৰ্ণষ্টাৰ্চ]]ৰ দৰে এটা বাফাৰ অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়। বেকিং পাউডাৰক বেক কৰা সামগ্ৰীৰ পৰিমাণ বৃদ্ধি কৰিবলৈ আৰু টেক্সচাৰ লঘু কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ই এটা [[:en:Acid–base reaction|এচিড–বেছ প্ৰতিক্ৰিয়া]]ৰ মাধ্যমে বেটাৰ বা ড'হত [[কাৰ্বন ডাই অক্সাইড]] গেছ মুক্ত কৰি কাম কৰে, যাৰ ফলত ভিজা মিশ্ৰণত বুদবুদবোৰ প্ৰসাৰিত হয় আৰু এইদৰে মিশ্ৰণটো [[লিভেনিং এজেণ্ট]] কৰে। প্ৰথম ''একক-কাৰ্যকৰী'' বেকিং পাউডাৰ (যাৰ অৰ্থ হৈছে ই ভিজা হোৱাৰ লগে লগে ইয়াৰ সকলো কাৰ্বন ডাই অক্সাইড মুক্ত কৰে) ইংলেণ্ডত খাদ্য নিৰ্মাতা [[:en:Alfred Bird|আলফ্ৰেড বাৰ্ড]]ই ১৮৪৩ চনত বিকশিত কৰিছিল। প্ৰথম ''দ্বৈত-কাৰ্যকৰী'' বেকিং পাউডাৰ, যিয়ে ভিজা হোৱাৰ সময়ত কিছু কাৰ্বন ডাই অক্সাইড মুক্ত কৰে আৰু পিছত বেক কৰি গৰম কৰিলে গেছৰ অধিক মুক্ত কৰে, আমেৰিকাত [[:en:Eben Norton Horsford|ইবেন নৰ্টন হৰ্ছফৰ্ড]]ই ১৮৬০ চনত বিকশিত কৰিছিল। বেকিং পাউডাৰ [[:en:Yeast|খমিৰ]]ৰ সলনি ব্যৱহাৰ কৰা হয় য'ত [[কিন্বণ]] সোৱাদ অবাঞ্ছিত,<ref>{{cite book | last=Matz | first=Samuel A. | title=Bakery Technology and Engineering | edition=3 | year=1992 | page=54 | publisher=Springer | isbn=9780442308551 | url=https://books.google.com/books?id=rU1wQotD3jIC&pg=PA54 | access-date=2009-08-12}}</ref> বা য'ত বেটাৰত গেছৰ বুদবুদ কেইমিনিটতকৈ অধিক সময় ধৰি ৰখাৰ বাবে ইলাষ্টিক গঠনৰ অভাৱ,<ref>{{cite book | last=McGee| first= Harold | title=On Food and Cooking | edition=revised | year=2004 | page=533 | publisher=Scribner-Simon & Schuster | url= https://books.google.com/books?id=bKVCtH4AjwgC&q=%22on+food+and+cooking%22+mcgee | access-date=2009-08-12| isbn=9781416556374 }}</ref> আৰু বেক কৰা সামগ্ৰীৰ উৎপাদন দ্ৰুত কৰিবলৈ। কাৰ্বন ডাই অক্সাইড উত্তালনতকৈ এচিড–বেছ প্ৰতিক্ৰিয়াৰ মাধ্যমে দ্ৰুত গতিত মুক্ত হোৱাৰ বাবে, ৰাসায়নিক খমিৰকৰণৰদ্বাৰা তৈয়াৰ কৰা ৰুটিবোৰক [[:en:Quick bread|দ্ৰুত ৰুটি]] বুলি কোৱা হয়। বেকিং পাউডাৰৰ প্ৰচলনে ৰুটিৰ সামগ্ৰী তৈয়াৰ কৰিবলৈ প্ৰয়োজনীয় সময় আৰু শ্ৰম কমোৱাত বিপ্লৱী পৰিৱৰ্তন আনিছে। ই নতুন প্ৰকাৰৰ কেক, কুকিজ, বিস্কুট, আৰু অন্যান্য বেক কৰা সামগ্ৰীৰ সৃষ্টিৰ দিশলৈ লৈ গৈছে।<ref name="Civitello"/><ref name="Brown"/> ==ৰচনা আৰু কাৰ্যপ্ৰণালী== বেকিং পাউডাৰ এটা [[:en:Base (chemistry)|বেছ]], এটা [[এচিড]], আৰু এটা বাফাৰিং সামগ্ৰীৰে গঠিত যাতে উদ্দেশ্যপূৰ্ণ ব্যৱহাৰৰ আগতে এচিড আৰু বেছক প্ৰতিক্ৰিয়া কৰাত বাধা দিয়া হয়।<ref name="Distillations">{{cite journal |last1=Reisert |first1=Sarah |title= Baking up a Storm: When crime and politics influenced American baking habits |url=https://www.sciencehistory.org/distillations/magazine/baking-up-a-storm |journal=Distillations |date=2018|volume=4 |issue=3 |pages=46–47 |access-date=August 23, 2018 }}</ref><ref name="KO"/> বাণিজ্যিকভাৱে উপলব্ধ অধিকাংশ বেকিং পাউডাৰ [[:en:Sodium bicarbonate|ছডিয়াম বাইকাৰ্বনেট]] (NaHCO₃, যাক [[:en:Baking soda|বেকিং ছডা]] বা ছডাৰ বাইকাৰ্বনেট বুলিও জনা যায়) আৰু এটা বা ততোধিক [[:en:Acid salt|এচিড লৱণ]]ৰে গঠিত।<ref name="KO"/> ===এচিড-বেছ প্ৰতিক্ৰিয়াসমূহ=== পানীৰ সৈতে মিহলি হ'লে, ছডিয়াম বাইকাৰ্বনেট আৰু এচিড লৱণসমূহে গেছীয় [[কাৰ্বন ডাই অক্সাইড]] উৎপাদন কৰিবলৈ প্ৰতিক্ৰিয়া কৰে। বাণিজ্যিক বা ঘৰুৱাভাৱে তৈয়াৰ কৰা হওক, বেকিং পাউডাৰ ৰচনাৰ আঁৰৰ নীতিসমূহ একে। এচিড-বেছ প্ৰতিক্ৰিয়াক সাধাৰণতে এনেকৈ প্ৰতিনিধিত্ব কৰা হয়:<ref>{{cite book | editor=A.J. Bent | title=The Technology of Cake Making | edition=6 | year=1997 | page=102 | publisher=Springer | isbn=9780751403497 | url=https://books.google.com/books?id=OTy8aIWxHhQC&pg=PA102 | access-date=2009-08-12}}</ref> :NaHCO₃ + H⁺ → Na⁺ + CO₂ + H₂O প্ৰকৃত প্ৰতিক্ৰিয়াসমূহ অধিক জটিল কাৰণ এচিডসমূহ জটিল। উদাহৰণস্বৰূপে, বেকিং ছডা আৰু মনোকেলচিয়াম ফছফেটৰপৰা আৰম্ভ কৰি, প্ৰতিক্ৰিয়াই নিম্নলিখিত [[:en:Stoichiometry|ষ্টইকিয়মেট্ৰী]]ৰদ্বাৰা কাৰ্বন ডাই অক্সাইড উৎপাদন কৰে:<ref name=KO/> :14 NaHCO₃ + 5 Ca(H₂PO₄)₂ → 14 CO₂ + Ca₅(PO₄)₃OH + 7 Na₂HPO₄ + 13 H₂O [[Image:Calcium dihydrogen phosphate.png|thumb|220px|[[:en:Monocalcium phosphate|মনোকেলচিয়াম ফছফেট]] ("MCP") ঘৰুৱা বেকিং পাউডাৰত এটা সাধাৰণ এচিড উপাদান। ]] এটা সাধাৰণ ৰচনা (ওজন অনুসৰি)ত ৩০% চোডিয়াম বাইকাৰ্বনেট, ৫–১২% [[:en:Monocalcium phosphate|মনোকেলচিয়াম ফছফেট]], আৰু ২১–২৬% [[:en:Sodium aluminium sulfate|চোডিয়াম এলুমিনিয়াম ছালফেট]] থাকিব পাৰে। বিকল্পভাৱে, এটা বাণিজ্যিক বেকিং পাউডাৰে চোডিয়াম এলুমিনিয়াম ছালফেটৰ সলনি দুটা এচিডিক উপাদানৰ এটা হিচাপে [[:en:Sodium acid pyrophosphate|চোডিয়াম এচিড পাইৰ'ফছফেট]] ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰে। এনে ৰচনাত থকা আন এটা সাধাৰণ এচিড হৈছে [[:en:Cream of tartar|ক্ৰিম অৱ টাৰটাৰ]] ([[potassium|K]][[Carbon|C₄]][[hydrogen|H₅]][[oxygen|O₆]]), [[:en:Tartaric acid|টাৰটাৰিক এচিড]]ৰ এটা উৎপাদিত।<ref name="KO"/> ===একক- আৰু দ্বৈত-কাৰ্যকৰী বেকিং পাউডাৰসমূহ=== দুটা এচিডিক উপাদানৰ ব্যৱহাৰ "দ্বৈত-কাৰ্যকৰী" শব্দটোৰ ভিত্তি।<ref name="KO"/> বেকিং পাউডাৰত থকা এচিড দ্ৰুত-কাৰ্যকৰী বা লেহেমীয়া-কাৰ্যকৰী হ'ব পাৰে।<ref>{{cite book | last=Lindsay | first=Robert C. | editor=Owen R. Fennema | title=Food Chemistry | edition=3 | year=1996 | page=772 | publisher=CRC Press | isbn=9780824796914 | url=https://books.google.com/books?id=1OhFPZ7tFz8C&pg=PA772 | access-date=2009-08-12}}</ref> এটা দ্ৰুত-কাৰ্যকৰী এচিডে কোঠাৰ উষ্ণতাত বেকিং চোডাৰ সৈতে ভিজা মিশ্ৰণত প্ৰতিক্ৰিয়া কৰে, আৰু এটা লেহেমীয়া-কাৰ্যকৰী এচিডে গৰম নোহোৱালৈকে প্ৰতিক্ৰিয়া নকৰে। যেতিয়া বেকিং পাউডাৰত ৰাসায়নিক প্ৰতিক্ৰিয়াসমূহে দ্ৰুত- আৰু লেহেমীয়া-কাৰ্যকৰী এচিড দুয়োটা জড়িত কৰে, তেতিয়া সিহঁতক "দ্বৈত-কাৰ্যকৰী" বুলি জনা যায়; যিবোৰত কেৱল এটা এচিড থাকে সেইবোৰ "একক-কাৰ্যকৰী।" <ref name="google"/><ref name="Lallemand">{{cite web|url=http://www.lallemand.com/BakerYeastNA/eng/PDFs/LBU%20PDF%20FILES/1_12CHEM.PDF |archive-url=https://web.archive.org/web/20030303163912/http://www.lallemand.com/BakerYeastNA/eng/PDFs/LBU%20PDF%20FILES/1_12CHEM.PDF |url-status=dead |archive-date=2003-03-03 |title=A Guide to Chemical Leaveners, Lallemand Baking Update, Vol. 1 No. 12, 1996 |access-date=2009-03-05 |publisher=Lallemand Inc. }}</ref> উদাহৰণস্বৰূপে, ৰামফৰ্ড বেকিং পাউডাৰ হৈছে এটা দ্বৈত-কাৰ্যকৰী সামগ্ৰী য'ত খমিৰকাৰী এচিড হিচাপে কেৱল মনোকেলচিয়াম ফছফেট থাকে। এই এচিডৰ সৈতে, কোঠাৰ উষ্ণতাত মিহলি কৰাৰ প্ৰায় দুমিনিটৰ ভিতৰত উপলব্ধ গেছৰ প্ৰায় দুই-তৃতীয়াংশ মুক্ত হয়। তাৰ পিছত ই নিষ্ক্ৰিয় হৈ পৰে কাৰণ প্ৰাৰম্ভিক মিহলিৰ সময়ত এটা মধ্যৱৰ্তী প্ৰজাতি, [[:en:Dicalcium phosphate|ডাইকেলচিয়াম ফছফেট]], উৎপন্ন হয়। গেছৰ আৰু অধিক মুক্তিৰ বাবে বেটাৰক ১৪০&nbsp; °F (৬০&nbsp; °C)তকৈ ওপৰত গৰম কৰা প্ৰয়োজন।<ref>{{cite web | url=http://www.clabbergirl.com/faq.php | title=Frequently Asked Questions | work=Clabber Girl | publisher=[[Clabber Girl]] | date=2014 | access-date=2014-03-29 | archive-url=https://web.archive.org/web/20140329214603/http://www.clabbergirl.com/faq.php | archive-date=2014-03-29 | url-status=dead | archivedate=2014-03-29 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20140329214603/http://www.clabbergirl.com/faq.php | deadurl=yes }}</ref> সাধাৰণ নিম্ন-উষ্ণতাৰ এচিড লৱণসমূহত [[:en:Cream of tartar|ক্ৰিম অৱ টাৰটাৰ]] আৰু [[:en:Monocalcium phosphate|মনোকেলচিয়াম ফছফেট]] (যাক কেলচিয়াম এচিড ফছফেট বুলিও কোৱা হয়) অন্তৰ্ভুক্ত। উচ্চ-উষ্ণতাৰ এচিড লৱণসমূহত [[:en:Sodium aluminium sulfate|চোডিয়াম এলুমিনিয়াম ছালফেট]], [[:en:Sodium aluminium phosphate|চোডিয়াম এলুমিনিয়াম ফছফেট]], আৰু [[:en:Sodium acid pyrophosphate|চোডিয়াম এচিড পাইৰ'ফছফেট]] অন্তৰ্ভুক্ত।<ref name="Lallemand" /><ref>{{cite book | last=Matz | first=Samuel A. | title=Bakery Technology and Engineering | edition=3 | year=1992 | pages=71–72 | publisher=Springer | isbn=9780442308551 | url=https://books.google.com/books?id=rU1wQotD3jIC&pg=PA71 | access-date=2009-08-12}}</ref> ===ষ্টাৰ্চ উপাদান=== বেকিং পাউডাৰসমূহত ইয়াৰ স্থিৰতা আৰু সংহতি উন্নত কৰিবলৈ উপাদানসমূহ অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়। [[:en:Cornstarch|কৰ্ণষ্টাৰ্চ]], [[:en:Flour|ময়দা]], বা [[:en:Potato starch|আলু ষ্টাৰ্চ]] প্ৰায়ে বাফাৰ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name="Distillations"/><ref name="KO">John Brodie, John Godber "Bakery Processes, Chemical Leavening Agents" in Kirk-Othmer Encyclopedia of Chemical Technology 2001, John Wiley & Sons. {{doi|10.1002/0471238961.0308051303082114.a01.pub2}}</ref> এটা নিষ্ক্ৰিয় ষ্টাৰ্ছে বেকিং পাউডাৰত কেইবাটাও কাৰ্য্য সম্পাদন কৰে। প্ৰধানকৈ ইয়াক আৰ্দ্ৰতা শোষণ কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হয়, আৰু এইদৰে যৌগটোৰ শেল্ফ লাইফ দীৰ্ঘায়িত কৰিবলৈ পাউডাৰৰ ক্ষাৰীয় আৰু এচিডিক উপাদানসমূহক শুকান কৰি ৰাখি যাতে ইহঁতে অকালতে ইজনে সিজনৰ সৈতে প্ৰতিক্ৰিয়া নকৰে। এটা শুকান পাউডাৰ অধিক সহজে বৈ যায় আৰু মিহলি হয়। শেষত, যোগ কৰা বাল্কে অধিক সঠিক পৰিমাপৰ অনুমতি দিয়ে।<ref>{{cite book | last=McGee| first= Harold | title=On Food and Cooking | edition=revised | year=2004 | page=534 | publisher=Scribner-Simon & Schuster | isbn=9781416556374 | url=https://books.google.com/books?id=iX05JaZXRz0C&pg=PA534 | access-date=2009-08-12}}</ref> === সাধাৰণতে ব্যৱহৃত বেছ আৰু এচিডসমূহ === বেকিং পাউডাৰ দুটা মূল উপাদানৰে গঠিত: এচিড আৰু বাইকাৰ্বনেট বেছ। যেতিয়া ইহঁতক হাইড্ৰেট কৰা হয়, তেতিয়া এচিড–বেছ প্ৰতিক্ৰিয়া ঘটে, কাৰ্বন ডাই অক্সাইড মুক্ত কৰে। বেকিং পাউডাৰৰ বাবে সাধাৰণতে ব্যৱহৃত এচিড আৰু বেছসমূহ হৈছে:<ref name=":0">{{Cite web|last=BAKERpedia|date=2021-11-09|title=Baking Powder|url=https://bakerpedia.com/ingredients/baking-powder/|url-status=live|access-date=2021-11-09|website=Bakerpedia|archive-url=https://web.archive.org/web/20160728064135/http://www.bakerpedia.com:80/ingredients/baking-powder/ |archive-date=2016-07-28 }}</ref><ref name=":1">{{Cite web|title=Leavening Acids {{!}} Baking Ingredients|url=https://bakerpedia.com/ingredients/leavening-acids/|access-date=2021-11-10|website=BAKERpedia|date=10 June 2015 |language=en-US}}</ref> ==== বেছসমূহ ==== * [[:en:Sodium bicarbonate|ছডিয়াম বাইকাৰ্বনেট]] * [[:en:Ammonium bicarbonate|এম'নিয়াম বাইকাৰ্বনেট]] * [[:en:Potassium bicarbonate|পটাছিয়াম বাইকাৰ্বনেট]] ==== এচিডসমূহ ==== * পটাছিয়াম এচিড টাৰট্ৰেট ([[:en:Cream of tartar|ক্ৰিম অৱ টাৰটাৰ]]) * [[:en:Monocalcium phosphate|মনোকেলচিয়াম ফছফেট]] (MCP) * [[:en:Sodium acid pyrophosphate|চোডিয়াম এচিড পাইৰ'ফছফেট]] (SAPP) * [[:en:Sodium aluminium phosphate|চোডিয়াম এলুমিনিয়াম ফছফেট]] (SALP) * ডাইকেলচিয়াম ফছফেট ডাইহাইড্ৰেট * [[:en:Sodium aluminium sulfate|চোডিয়াম এলুমিনিয়াম ছালফেট]] * [[:en:Glucono delta-lactone|গ্লুক'ন' ডেল্টা-লেকটন]] (GDL) * [[:en:Fumaric acid|ফিউমেৰিক এচিড]] * [[:en:Dimagnesium phosphate|ডাইমেগনেছিয়াম ফছফেট]] (DMP) === নিউট্ৰেলাইজিং মান === নিউট্ৰেলাইজিং মান (NV)ক খমিৰকাৰী এচিডৰ ১০০ অংশ (ওজন অনুসৰি) নিউট্ৰেলাইজ কৰিবলৈ প্ৰয়োজনীয় বেকিং চোডাৰ পৰিমাণ হিচাপে সংজ্ঞায়িত কৰা হয়।<ref name=":0" /> নিউট্ৰেলাইজিং মানক নিম্নলিখিত সূত্ৰৰ মাধ্যমে প্ৰকাশ কৰিব পাৰি:<ref name=":0" /> ''NV = g of NaHCO₃ neutralized by 100 g leavening acid'' === প্ৰতিক্ৰিয়াৰ হাৰ === প্ৰতিক্ৰিয়াৰ হাৰ (ROR)ক এচিড-বেছ প্ৰতিক্ৰিয়াৰদ্বাৰা মুক্ত হোৱা কাৰ্বন ডাই অক্সাইডৰ শতাংশৰদ্বাৰা প্ৰতিনিধিত্ব কৰা হয়।<ref name=":1" /> মিহলি আৰু ধৰি ৰখাৰ সময়ত প্ৰতিক্ৰিয়াৰ হাৰ শ্ৰেণীবদ্ধ কৰিবলৈ আন উপশ্ৰেণীসমূহ বিদ্যমান যাক “ড'হ প্ৰতিক্ৰিয়া হাৰ (DRR)” বুলি কোৱা হয় আৰু দিয়া উষ্ণতাত বেক কৰাৰ সময়ত “বেটাৰ প্ৰতিক্ৰিয়া হাৰ (BRR)” বুলি কোৱা হয়।<ref>{{Cite book|last=Sumnu|first=Servet Gulum|title=Food engineering aspects of baking sweet goods|publisher=CRC Press|year=2008|pages=61–62|language=English}}</ref> বেকিং পাউডাৰৰ RORত বহুতো কাৰকৰ প্ৰভাৱ পৰে, যেনে:<ref name=":1" /> * এচিডৰ প্ৰকাৰ: আৰ্দ্ৰতা আৰু/বা তাপৰ প্ৰতিক্ৰিয়া ইয়াৰ ভৌতিক ৰাসায়নিক গুণ যেনে দ্ৰৱণীয়তা আৰু বিচ্ছিন্নতাৰ পৰিমাণৰদ্বাৰা প্ৰভাবিত হয়। * গ্ৰেনুল'মেট্ৰী * ড'হ বা বেটাৰৰ উষ্ণতা * খমিৰকাৰী এচিড আৰু বেছৰ ঘনত্ব * হাইড্ৰেচন * পানী-বন্ধনকাৰী উপাদানৰ উপস্থিতি (যেনে চেনি, এলক'হল, ষ্টাৰ্চ, গাম, নিমখ) * কেটায়নৰ উপস্থিতি (কেলচিয়াম) == ইতিহাস == [[File:Industries of War - Baking Powder - MANUFACTURING K.C. BAKING POWDER. K.C. Baking Powder laboratory. Taken in plant of Jacques Manufacturing Company, Chicago, Illinois - NARA - 31485969 (cropped).jpg|thumb|right|চিকাগ'ত বেকিং পাউডাৰ পৰীক্ষাগাৰ, ১৯১৮]] [[File:Industries of War - Baking Powder - MANUFACTURING K.C. BAKING POW. Automatic weighing and filling machines. Taken in plant of Jacques Manufacturing Company, Chicago, Illinois - NARA - 31485957 (cropped).jpg|thumb|right|চিকাগ'ত বেকিং পাউডাৰ ভৰোৱা যন্ত্ৰ, ১৯১৮]] [[File:Industries of War - Baking Powder - MANUFACTURING K.C. BAKING POWDER. Day's output ready for the U.S. Government. Taken in Jacques Manufacturing Company's plant, Chicago, Illinois - NARA - 31485961 (cropped).jpg|thumb|right|প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধত আমেৰিকাৰ সেনাৰ বাবে পঠোৱাৰ বাবে সাজু বেকিং পাউডাৰ]] ===বেকিং পাউডাৰৰ আগতে=== যেতিয়া এমেলিয়া চিমনছৰ ''[[:en:American Cookery|আমেৰিকান কুকৰী]]'' (১৭৯২) প্ৰকাশিত হৈছিল, প্ৰথম আমেৰিকান ৰান্ধনীপুথি, তেতিয়া ইয়াৰ ৰেচিপিসমূহত তিনিটা জনাজাতপ্ৰকাৰৰ খমিৰকাৰী ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল: [[:en:Baker's yeast|বেকাৰৰ খমিৰ]], [[:en:Emptins|এম্পটিনছ]] ([[:en:Brewer's yeast|ব্ৰুৱাৰৰ খমিৰ]]ৰ অৱশিষ্টৰ পৰা), আৰু [[:en:Pearlash|পাৰ্লেশ]]। সেই সময়ত, খমিৰ আৰু অন্যান্য খমিৰকাৰীৰ কাৰ্য্যৰ আঁৰৰ প্ৰক্ৰিয়াসমূহ বুজা নাছিল, আৰু নিৰ্ভৰযোগ্য বাণিজ্যিক সামগ্ৰী উপলব্ধ নাছিল। বেকাৰসকলে ব্ৰুৱাৰ বা ডিষ্টিলাৰৰপৰা খমিৰ লাভ কৰিছিল বা ময়দা আৰু পানীৰ মিশ্ৰণক মুকলি বতাহত ৰাখি নিজেই তৈয়াৰ কৰিছিল। যদি ভাগ্য ভাল হয়, তেওঁলোকে উপযোগী বন্য খমিৰ ধৰিব পাৰিছিল আৰু কিছুমানক জীৱিত ৰাখিব পাৰিছিল, নিয়মিতভাৱে খুৱাই দি চলি থকা ব্যৱহাৰৰ বাবে আৰু দূষণ এৰাই চলিবলৈ চেষ্টা কৰিছিল। নিজৰ এল লগোৱা মহিলাসকলে নিজৰ বেকিঙত ব্ৰুৱিংৰ অৱশিষ্ট বা "এম্পটিনছ" ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰিছিল।<ref name="Civitello"/> এনে খমিৰকাৰীসমূহৰ ফলপ্ৰসূতা বহুত বেলেগ বেলেগ আছিল। ফলস্বৰূপে বেক কৰা সামগ্ৰীসমূহত প্ৰায়ে টেঙা বা তিতা সোৱাদ থাকিছিল। ৰুটিবোৰ শস্য, পানী, খমিৰ, আৰু কেতিয়াবা নিমখৰে তৈয়াৰ কৰা হৈছিল। ৰন্ধনশালসকলে খমিৰ, স্পঞ্জ আৰু [[:en:Pound cake|পাউণ্ড কেক]]ও তৈয়াৰ কৰিছিল। খমিৰ কেকবোৰ ৰুটিৰ দৰে আছিল কিন্তু চেনি, মচলা, ফল বা বাদামৰ দৰে অধিক ফেন্সী উপাদান অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। স্পঞ্জ কেকত খমিৰকাৰণৰ বাবে পিটা কণীৰ বগা ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। পাউণ্ড কেকত মাখন, চেনি, আৰু ময়দা আৰু কণী মিহলাই দিয়া হৈছিল, আৰু বিশেষকৈ ঘন আছিল। ৰুটি তৈয়াৰ কৰাতকৈ কেক তৈয়াৰ কৰাটো অধিক শ্ৰমসাধ্য আছিল: এটা কেক তৈয়াৰ কৰিবলৈ, এজন পুৰুষ চাকৰে এঘণ্টালৈকে উপাদানসমূহ একেলগে পিটিব লগা হ'ব পাৰে।<ref name="Civitello"/> ===পাৰ্লেশ=== খমিৰকাৰীৰ তৃতীয় প্ৰকাৰ পাৰ্লেশ আছিল আধুনিক বেকিং পাউডাৰৰ পূৰ্বসূৰী। পাৰ্লেশ আছিল [[:en:Potash|পটাছ]]ৰ এটা বিশুদ্ধ ৰূপ।<ref name="Civitello"/> জুপ উইটেভিন (১৯৮৫)ৰ মতে, পাৰ্লেশক মধ্য-সপ্তদশ শতিকাত ইউৰোপত পেছাদাৰী বেকাৰসকলে ব্যৱহাৰ কৰিছিল।<ref>{{cite web |title=Birthday Foods {{!}} Encyclopedia.com |url=https://www.encyclopedia.com/food/encyclopedias-almanacs-transcripts-and-maps/birthday-foods |website=encyclopedia.com |access-date=7 December 2024}}</ref><ref>{{cite journal |last1=Witteveen |first1=Joop |title=Notes and Queries |journal=Petits Propos Culinaires |date=1985|location=London |publisher=Prospect Books |issue=21 |pages=66–68}}</ref> ''[[:en:Oxford English Dictionary|অক্সফৰ্ড ইংৰাজী অভিধান]]''ত "পাৰ্ল এছ" শব্দটোৰ প্ৰথম লিখিত ব্যৱহাৰ ১৭০৩ চনত আৰু [[:en:Abel Boyer|এবেল বয়াৰ]]ৰ লেখাত দিয়া হৈছে।<ref>{{cite web |title=Pearl ash |url=https://www.oed.com/dictionary/pearl-ash_n?tab=factsheet |website=Oxford English Dictionary}}</ref> মধ্য-১৭০০ চনৰ ভিতৰত, পাৰ্লেশৰ কেলচিনেচনৰ ওপৰত ব্যাৱহাৰিক গ্ৰন্থসমূহ ইংলেণ্ড আৰু আমেৰিকা দুয়োটাতে উপলব্ধ আছিল।<ref>{{Cite book |last=Bishop |first=J. Leander (John Leander) |date=1868 |title=A history of American manufactures from 1608 to 1860 : exhibiting the origin and growth of the principal mechanic arts and manufactures, from the earliest colonial period to the adoption of the Constitution : and comprising annals of the industry of the United States in machinery, manufactures and useful arts, with a notice of the important inventions, tariffs, and the results of each decennial census |location=Philadelphia |publisher= Edward Young & Co.|url=https://search.library.wisc.edu/digital/AIJVJIEUN6C6IC84/full/A3NGZM7X4EICIT8Z |access-date= }}</ref> পাৰ্লেশৰ প্ৰস্তুতি সময়সাপেক্ষ আছিল, কিন্তু কাষ্ট-আইৰন কেটলৰ সৈতে সম্পন্ন কৰিব পাৰি: ইয়াত ফায়াৰপ্লেছৰ ছাই পানীত ডুবাই [[:en:Lye|লাই]] তৈয়াৰ কৰা হৈছিল, আৰু তাৰ পিছত লাইক উতলাই পানী আঁতৰাই "লৱণ" লাভ কৰা হৈছিল।<ref name="Civitello"/> পাৰ্লেশত সক্ৰিয় উপাদান আছিল [[:en:Potassium carbonate|পটাছিয়াম কাৰ্বনেট]] ([[potassium|K₂]][[carbonate|CO₃]])। ইয়াক টেঙা গাখীৰ বা [[:en:Lemon juice|নেমুৰ ৰস]]ৰ দৰে এচিডিক উপাদানৰ সৈতে মিলাই দিলে ৰাসায়নিক প্ৰতিক্ৰিয়াৰ ফলত কাৰ্বন ডাই অক্সাইড উৎপন্ন হয়।<ref name="FPF">{{cite web |title=The History Dish: Pearlash, The First Chemical Leavening |url=http://www.fourpoundsflour.com/the-history-dish-pearlash-the-first-chemical-leavening/ |website=Four Pounds Flour |access-date=11 January 2019|date=May 23, 2012}}</ref> এবাৰ প্ৰস্তুত কৰিলে, বগা-পাউডাৰটো খমিৰতকৈ বহুত অধিক স্থিৰ আছিল। এসপ্তাহ বা দুসপ্তাহৰ মূল্যৰ ৰুটি একেলগে বেক কৰাৰ সলনি দৈনিক ভিত্তিত সৰু পৰিমাণৰ ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি। ''আমেৰিকান কুকৰী''ত ইয়াৰ ব্যৱহাৰৰ বাবে প্ৰথমখন ৰান্ধনীপুথি আছিল, কিন্তু শেষখনতকৈ বহু দূৰত। পাৰ্লেশৰ সৈতে, ৰন্ধনশালসকলে খমিৰ-ভিত্তিক ৰেচিপিতকৈ দ্ৰুত আৰু সহজে তৈয়াৰ কৰিব পৰা কেক, কুকিজ, আৰু বিস্কুটৰ নতুনপ্ৰকাৰৰ ৰেচিপি সৃষ্টি কৰিব পাৰিছিল।<ref name="Civitello"/><ref name="Brown">{{cite journal |last1=Brown |first1=Martha C. |title=Of Pearl Ash, Emptins, And Tree Sweetnin' America's First Native Cookbook |journal=American Heritage |date=1981 |volume=32 |issue=5 |url=https://www.americanheritage.com/content/pearl-ash-emptins-and-tree-sweetnin%E2%80%99 |access-date=22 January 2019}}</ref><ref name="Stavely">{{cite news |last1=Stavely |first1=Keith |last2=Fitzgerald |first2=Kathleen |title=What America's First Cookbook Says About Our Country and Its Cuisine |url=https://www.smithsonianmag.com/history/what-americas-first-cookbook-says-about-our-country-its-cuisine-180967809/ |access-date=24 January 2019 |work=Smithsonian magazine |date=January 12, 2018}}</ref><ref name="Longone">{{cite web |last1=Longone |first1=Jan |title=Feeding America: The Historic American Cookbook Project By Jan Longone, Curator of American Culinary History, Clements Library, University of Michigan |url=https://d.lib.msu.edu/fa/introduction |website=Clements Library, University of Michigan |access-date=26 January 2019 |date=2002 |archivedate=10 August 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230810232431/https://d.lib.msu.edu/fa/introduction |deadurl=yes }}</ref> ===পৰীক্ষা=== ১৭৯৬ চনত ''আমেৰিকান কুকৰী'' প্ৰকাশিত হোৱাৰপৰা ১৮০০ চনৰ মধ্যভাগলৈকে, ৰন্ধনশালসকলে সম্ভাৱ্য ৰাসায়নিক খমিৰকাৰী হিচাপে বিভিন্ন এচিড, ক্ষাৰ, আৰু খনিজ লৱণৰ সৈতে পৰীক্ষা কৰিছিল। বহুতো ঔষধ, চাফাই বা দ্ৰৱক সামগ্ৰী হিচাপে ঘৰত ইতিমধ্যে উপলব্ধ আছিল। [[:en:Smelling salts|স্মেলিং চল্ট]], [[:en:Hartshorn|হাৰ্টশ্বৰ্ণ]], আৰু [[:en:Sal volatile|চেল ভ'লেটাইল]] সকলো এম'নিয়া ইনহেলেণ্ট আছিল, য'ত [[:en:Ammonium carbonate|এম'নিয়াম কাৰ্বনেট]]ৰ ৰূপ থাকে। "চেলেৰেটাছ" শব্দটো বিভ্ৰান্তিকৰভাৱে [[:en:Potassium bicarbonate|পটাছিয়াম বাইকাৰ্বনেট]] আৰু [[:en:Sodium bicarbonate|চোডিয়াম বাইকাৰ্বনেট]] ([[sodium|Na]][[bicarbonate|HCO₃]], যাক আমি এতিয়া বেকিং চোডা বুলি কওঁ) দুয়োটাতে প্ৰয়োগ কৰা হৈছিল।<ref name="Civitello"/>{{rp|24–25}} বেকিং চোডা আৰু ক্ৰিম অৱ টাৰটাৰ ৰন্ধনশালসকলৰ বাবে তুলনামূলকভাৱে নতুন উপাদান আছিল: চোডা আমেৰিকান ৰান্ধনীলৈ আইৰিছ অভিবাসী মহিলাসকলে পৰিচয় কৰাই দিব পাৰে যিসকলে ৰান্ধনীশালৰ সহায়ক হিচাপে কাম বিচাৰি পাইছিল।<ref name="Civitello"/>{{rp|39}} [[:en:Cream of tartar|ক্ৰিম অৱ টাৰটাৰ]], যাক টাৰটাৰিক এচিড বা পটাছিয়াম বিটাৰট্ৰেট বুলিও কোৱা হয়, ওৱাইন-নিৰ্মাণৰ উপজাত সামগ্ৰী আছিল আৰু ফ্ৰান্স আৰু ইটালীৰপৰা আমদানি কৰিব লগা হৈছিল।<ref name="Civitello"/>{{rp|24–25}} ১৮৪৬ চনত, কেথেৰিন বিচাৰৰ ৰান্ধনীপুথি ''ডমেষ্টিক ৰেচিপি বুক'' (১৮৪৬)ৰ প্ৰথম সংস্কৰণত বেকিং চোডা আৰু ক্ৰিম অৱ টাৰটাৰ দুয়োটা ব্যৱহাৰ কৰা এটা প্ৰাৰম্ভিক প্ৰ'ট'টাইপ বেকিং পাউডাৰ বিস্কুটৰ ৰেচিপি অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। কম্পাইলেচন ৰান্ধনীপুথি ''প্ৰেক্টিকেল আমেৰিকান কুকৰী'' (১৮৫৫)ত থকা কেইবাটা ৰেচিপিত নতুনপ্ৰকাৰৰ ড'হ গঠন কৰিবলৈ বেকিং চোডা আৰু ক্ৰিম অৱ টাৰটাৰ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। "ক্ৰাষ্ট"ৰ বাবে ৰেচিপিসমূহ আছিল আধুনিক ডাম্পলিং বা কবলাৰৰ দৰে, কেইবাটা কেকৰ বাবে, আৰু এটা "চোডা ড'নাটছ"ৰ বাবে।<ref name="Civitello"/>{{rp|24–25}} যেতিয়া ''মিছ বিচাৰৰ ডমেষ্টিক ৰিচিপ্ট বুক''ৰ তৃতীয় সংস্কৰণ ১৮৫৮ চনত প্ৰকাশিত হ'ল, তেতিয়া ইয়াত ৮প্ৰকাৰৰ খমিৰকাৰী অন্তৰ্ভুক্ত আছিল, যাৰ ভিতৰত কেৱল দুটাহে ঘৰতে তৈয়াৰ কৰিব পৰা গৈছিল।<ref name="Civitello"/>{{rp|31–32}} বেকিং চোডা আৰু ক্ৰিম অৱ টাৰটাৰ গ্ৰ'চাৰী ষ্ট'ৰতকৈ ৰসায়নবিদসকলে বিক্ৰী কৰিছিল। ফাৰ্মাচিষ্টসকলে সামগ্ৰীসমূহ বাল্কত ক্ৰয় কৰিছিল আৰু তাৰ পিছত সেইবোৰ কাগজৰ পেকেজিঙত স্বতন্ত্ৰভাৱে সৰু পৰিমাণত বিতৰণ কৰিছিল। ''প্ৰেক্টিকেল আমেৰিকান কুকৰী''ৰ অন্ততঃ এজন অৱদানকাৰীয়ে বেকিং চোডা আৰু ক্ৰিম অৱ টাৰটাৰ কেনেকৈ চম্ভালিব লাগে তাৰ নিৰ্দেশনা দিছিল।<ref name="Civitello"/>{{rp|24–25}} নিৰ্দেশনাৰ সৈতে সত্ত্বেও, প্ৰাৰম্ভিক খমিৰকাৰীসমূহ লাভ কৰাত কঠিন, সংৰক্ষণ কৰাত অসুবিধাজনক, অমানকীকৃত, আৰু ব্যৱহাৰ কৰাত অপূৰ্বানুমানিত হ'ব পাৰে।<ref name="Civitello"/>{{rp|26–32}} ৰাসায়নিক খমিৰকাৰী প্ৰভাৱসমূহ লিকুইড(সমূহ) আৰু টেঙা গাখীৰ, [[:en:Vinegar|ভিনেগাৰ]], নেমুৰ ৰস, বা ক্ৰিম অৱ টাৰটাৰৰ দৰে এচিডৰ উপস্থিতিত বেকিং চোডা সক্ৰিয় কৰি সম্পন্ন কৰা হৈছিল।<ref>{{cite book | last=Stauffer | first=Clyde E. | title=Functional Additives for Bakery Foods | year=1990 | page=193 | publisher=Springer | isbn=9780442003531 | url=https://books.google.com/books?id=ckfdE5sRbqAC&pg=PA193 | access-date=2009-08-12}}</ref> যিহেতু এই এচিডুলেণ্টসমূহে বেকিং চোডাৰ সৈতে দ্ৰুত প্ৰতিক্ৰিয়া কৰে, গেছৰ বুদবুদৰ ধৰি ৰখাটো বেটাৰৰ সান্দ্ৰতাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল আছিল। গেছ ওলাই নোযোৱালৈকে বেটাৰ দ্ৰুতভাৱে বেক কৰাটো গুৰুত্বপূৰ্ণ আছিল। পৰৱৰ্তী পদক্ষেপ, বেকিং পাউডাৰৰ বিকাশে এটা প্ৰণালী সৃষ্টি কৰিছে য'ত গেছ-উৎপাদনকাৰী প্ৰতিক্ৰিয়াসমূহ প্ৰয়োজন নোহোৱালৈকে বিলম্ব কৰিব পাৰি।<ref>{{cite book | last=Edwards | first=W.P. | title=The Science of Bakery Products | year=2007 | page=73 | publisher=Royal Society of Chemistry | isbn=9780854044863 | url=https://books.google.com/books?id=oCVPjK0mSfkC&pg=PA73 | access-date=2009-08-12}}</ref> ===বেকিং পাউডাৰৰ উত্থান=== [[File:Chemical Baking Powder.jpg|thumb|right|ডি লেণ্ড এণ্ড ক'ৰ ৰাসায়নিক বেকিং পাউডাৰৰ বিজ্ঞাপন। আটাইতকৈ পুৰণি সম্ভাৱ্য তাৰিখ: ১৮৭৭; আটাইতকৈ শেহতীয়া সম্ভাৱ্য তাৰিখ: ১৮৯৩]] চোডিয়াম বাইকাৰ্বনেট আৰু ক্ৰিম অৱ টাৰটাৰৰ শেল্ফ-স্থিৰ ৰাসায়নিক সংমিশ্ৰণৰ সৃষ্টিক সঁচাকৈয়ে বেকিং পাউডাৰৰ প্ৰচলন হিচাপে চিহ্নিত কৰা হৈছে।<ref name="Landmark"/> যদিও ৰন্ধনশালসকলে ৰেচিপিত চোডিয়াম বাইকাৰ্বনেট আৰু ক্ৰিম অৱ টাৰটাৰ দুয়োটা ব্যৱহাৰ কৰিছিল, তথাপি সিহঁতে উপাদানসমূহ স্বতন্ত্ৰভাৱে ক্ৰয় কৰিব লগা হৈছিল আৰু ইহঁতক নষ্ট হোৱা বা অকালতে প্ৰতিক্ৰিয়া কৰাৰপৰা বিৰত কৰিবলৈ পৃথককৈ সংৰক্ষণ কৰিব লগা হৈছিল। ৰসায়নবিদসকলে অধিক একক উপাদান বিকশিত কৰাৰ লগে লগে, সিহঁতে ইহঁতক সংযোজিত কৰাৰ উপায়ৰ সৈতে পৰীক্ষা কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিছে। মধ্য-দেৰি ১৮০০ চনত, কেইবাটাও কোম্পানীয়ে আধুনিক প্ৰথম বেকিং পাউডাৰসমূহ বিকশিত কৰিছে।<ref name="Landmark"/> ====আলফ্ৰেড বাৰ্ড==== বেকিং পাউডাৰৰ এটা ৰূপ সৃষ্টি কৰা প্ৰথমজন আছিল ইংৰাজ ৰসায়নবিদ আৰু খাদ্য নিৰ্মাতা [[:en:Alfred Bird|আলফ্ৰেড বাৰ্ড]] ১৮৪৩ চনত। বাৰ্ডে খমিৰ-মুক্ত খমিৰকাৰী বিকশিত কৰিবলৈ অনুপ্ৰাণিত হৈছিল কাৰণ তেওঁৰ পত্নী এলিজাবেথ কণী আৰু খমিৰৰ প্ৰতি এলাৰ্জিক আছিল। তেওঁৰ ৰচনাত বাইকাৰ্বনেট অৱ চোডা আৰু টাৰটাৰিক এচিড অন্তৰ্ভুক্ত আছিল, যিটো আৰ্দ্ৰতা শোষণ কৰিবলৈ আৰু অন্যান্য উপাদানসমূহক প্ৰতিক্ৰিয়া কৰাত বাধা দিবলৈ ষ্টাৰ্চৰ সৈতে মিহলি কৰা হৈছিল। বেকিং পাউডাৰৰ এটা একক-কাৰ্যকৰী ৰূপ, আলফ্ৰেড বাৰ্ডৰ বেকিং পাউডাৰ ভিজা হোৱাৰ লগে লগে প্ৰতিক্ৰিয়া কৰিছিল।<ref name="Davidson">{{cite book |last1=Davidson |first1=Alan |last2=Saberi |first2=Helen |last3=Jaine |first3=Tom |last4=Davidson |first4=Jane L. |title=The Oxford Companion to Food |year=2014 |publisher=OUP Oxford |page=55 |edition=2nd |url=https://books.google.com/books?id=bIIeBQAAQBAJ&pg=PA55 |access-date=24 January 2019|isbn=978-0191040726 }}</ref> বাৰ্ডে [[:en:Crimean War|ক্ৰিমিয়ান যুদ্ধ]]ৰ সময়ত ব্ৰিটিছ সেনাৰ ওচৰত তেওঁৰ বেকিং পাউডাৰ বিক্ৰী কৰাত মনোনিৱেশ কৰিছিল, আৰু [[:en:Francis McClintock|কেপ্তেইন চাৰ ফ্ৰেন্সিছ লিঅ'পল্ড মেকক্লিণ্টক]]ৰ দৰে অন্বেষকসকলৰ ওচৰত, ঘৰুৱা বজাৰতকৈ।<ref name="Chynoweth">{{cite web |last1=Chynoweth |first1=Tessa |title=Birmingham Manufactures: Alfred Bird & Sons – Poles Apart |url=http://www.birminghammuseums.org.uk/blog/posts/birmingham-manufactures-alfred-bird-sons-poles-apart |website=Birmingham Museums |access-date=25 January 2019 |date=23 April 2018 |archive-date=25 January 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190125130838/http://www.birminghammuseums.org.uk/blog/posts/birmingham-manufactures-alfred-bird-sons-poles-apart |url-status=dead |archivedate=25 January 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190125130838/http://www.birminghammuseums.org.uk/blog/posts/birmingham-manufactures-alfred-bird-sons-poles-apart |deadurl=yes }}</ref> তথাপি, বাৰ্ডৰ সৃষ্টিৰ ফলত ৰন্ধনশালসকলে দেশপ্ৰেমিক নামৰ [[:en:Victoria sponge|ভিক্টোৰিয়া স্পঞ্জ]]ৰ দৰে কেকৰ ৰেচিপি লৈ তেওঁলোকক ওখকৈ উঠিবলৈ সক্ষম কৰিছিল।<ref name="Earle">{{cite news |last1=Earle |first1=Rebecca |title=How to make Victoria Sponge the way Queen Victoria would have eaten it |url=http://theconversation.com/how-to-make-victoria-sponge-the-way-queen-victoria-would-have-eaten-it-67798 |access-date=25 January 2019 |work=The Conversation |date=October 27, 2016}}</ref><ref name="Cloake">{{cite news |last1=Cloake |first1=Felicity |title=How to make the perfect Victoria sponge cake |url=https://www.theguardian.com/lifeandstyle/wordofmouth/2013/may/16/how-bake-perfect-victoria-sponge-cake |access-date=24 January 2019 |work=The Guardian |date=16 May 2013}}</ref><ref name="Hughes">{{cite book |last1=Hughes |first1=Kathryn |title=The Short Life and Long Times of Mrs Beeton |date=2005 |publisher=Fourth Estate |location=London}}</ref> তেওঁ তেওঁৰ আৱিষ্কাৰৰ পেটেণ্ট লোৱা নাছিল, আৰু [[:en:Henry Jones (baker)|হেনৰী জ'নছ]]ৰ দৰে আনসকলে শীঘ্ৰেই একে ধৰণৰ সামগ্ৰী উৎপাদন কৰি পেটেণ্ট লৈছিল। ১৮৪৫ চনত, জ'নছে "ময়দাৰ এটা নতুন প্ৰস্তুতি" ([[self-raising flour|চেল্ফ-ৰেইজিং ফ্ল'ৱাৰ]]) পেটেণ্ট লৈছিল য'ত চোডিয়াম বাইকাৰ্বনেট আৰু টাৰটাৰিক এচিড অন্তৰ্ভুক্ত আছিল যাতে খমিৰকাৰী প্ৰভাৱ লাভ কৰা যায়।<ref name="Page">{{cite journal |last1=Page |first1=Frederick G. |title=BAKING POWDER AND SELF-RISING FLOUR (1) IN NINETEENTH-CENTURY BRITAIN: THE CARBON DIOXIDE AERATIONS OF HENRY JONES AND ALFRED BIRD |journal=Bulletin for the History of Chemistry |date=2013 |volume=38 |issue=2 |pages=140–154 |url=http://acshist.scs.illinois.edu/bulletin_open_access/v38-2/v38-2%20p140-154.pdf |access-date=31 January 2019 |archivedate=1 February 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190201013601/http://acshist.scs.illinois.edu/bulletin_open_access/v38-2/v38-2%20p140-154.pdf |deadurl=yes }}</ref> ====ইবেন নৰ্টন হৰ্ছফৰ্ড==== [[File:The rumford cook book 1910 cover back.tiff |thumb|right| দ্য ৰামফৰ্ড কুক বুক, ১৯১০, পিছফালৰ কভাৰ]] [[File:Prof. Horsford's Baking Powder (3093625150).jpg|thumb|right|প্ৰফেছৰ হৰ্ছফৰ্ডৰ ফছফেটিক বেকিং পাউডাৰ, {{Circa|1900}}]] আমেৰিকাত, [[:en:Eben Norton Horsford|ইবেন নৰ্টন হৰ্ছফৰ্ড]], [[:en:Justus von Liebig|জাষ্টাছ ভন লিবিগ]]ৰ এজন ছাত্ৰ, ময়দা শক্তিশালীকাৰী আৰু খমিৰকাৰী এজেণ্ট সৃষ্টি কৰিবলৈ ওলাইছিল। ১৮৫৬ চনত, তেওঁক "পালভেৰুলেণ্ট ফছফৰিক এচিড"ৰ বাবে এটা পেটেণ্ট প্ৰদান কৰা হৈছিল, হাড়ৰপৰা নিষ্কাশিত মনোকেলচিয়াম পাইৰ'ফছফেট নিষ্কাশনৰ প্ৰক্ৰিয়া। বেকিং চোডাৰ সৈতে মিলাই, [[:en:Monocalcium phosphate|মনোকেলচিয়াম পাইৰ'ফছফেট]]ই খমিৰকাৰণৰ এটা দ্বৈত-কাৰ্যকৰী ৰূপ প্ৰদান কৰিছিল। ইয়াৰ প্ৰাৰম্ভিক প্ৰতিক্ৰিয়া, পানীৰ সংস্পৰ্শলৈ অহাৰ সময়ত, কাৰ্বন ডাই অক্সাইড মুক্ত কৰিছিল আৰু ডাইকেলচিয়াম ফছফেট উৎপন্ন কৰিছিল, যিটো তাপৰ তলত প্ৰতিক্ৰিয়া কৰি দ্বিতীয় পৰ্যায়ৰ কাৰ্বন ডাই অক্সাইড মুক্ত কৰিছিল।<ref name="Civitello"/>{{rp|36–44}}<ref name="Landmark"/> ১৮৫৯ চনত, হৰ্ছফৰ্ড আৰু জৰ্জ উইলছনে [[:en:Count Rumford|কাউণ্ট ৰামফৰ্ড]]ৰ সন্মানত নামকৰণ কৰা ৰামফৰ্ড কেমিকেল ৱৰ্কছ গঠন কৰে। ১৮৬১ চনত, হৰ্ছফৰ্ডে ''দ্য থিয়ৰী এণ্ড আৰ্ট অৱ ব্ৰেডমেকিং: এ নিউ প্ৰচেছ উইদাউট দ্য য়ুজ অৱ ফাৰ্মেণ্ট'' প্ৰকাশ কৰে, য'ত তেওঁৰ নৱপ্ৰৱৰ্তনসমূহ বৰ্ণনা কৰা হৈছে। ১৮৬৪ চনত, তেওঁ কেলচিয়াম এচিড ফছফেট আৰু চোডিয়াম বাইকাৰ্বনেটে খমিৰকাৰী হিচাপে কাম কৰা চেল্ফ-ৰাইজিং ফ্ল'ৱাৰ বা "ব্ৰেড প্ৰিপাৰেচন"ৰ বাবে এটা পেটেণ্ট লাভ কৰে।<ref name="Civitello"/>{{rp|36–44}}<ref name="Landmark"/> হৰ্ছফৰ্ডৰ গৱেষণা [[:en:American Civil War|আমেৰিকান গৃহ-যুদ্ধ]]ৰদ্বাৰা বাধাগ্ৰস্ত হৈছিল, কিন্তু ১৮৬৯ চনত হৰ্ছফৰ্ডে অৱশেষত এটা ইতিমধ্যে মিহলি খমিৰকাৰী এজেণ্ট সৃষ্টি কৰিছে য'ত বাফাৰ হিচাপে [[:en:Cornstarch|কৰ্ণষ্টাৰ্চ]] ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। তাৰ পিছত ৰামফৰ্ড কেমিকেল ৱৰ্কছে যিটোক সঁচাকৈয়ে বেকিং পাউডাৰ বুলি গণ্য কৰিব পাৰি তাৰ উৎপাদন আৰম্ভ কৰে। তেওঁৰ সমগ্ৰ কেৰিয়াৰত, হৰ্ছফৰ্ডে বেকিং পাউডাৰৰ সম্ভাৱ্য কৌশল আৰু প্ৰস্তুতিৰ সৈতে ব্যাপকভাৱে পৰীক্ষা কৰি থাকিল। হৰ্ছফৰ্ডৰ খমিৰকাৰী সামগ্ৰীসমূহ প্ৰথমে "হৰ্ছফৰ্ডৰ য়ীষ্ট পাউডাৰ" হিচাপে আৰু পিছত "ৰামফৰ্ড বেকিং পাউডাৰ" হিচাপে বজাৰজাত কৰা হৈছিল। সেইবোৰ কাঁচৰ বটলত আৰু পিছত ধাতুৰ কেনত পেকেজ কৰা হৈছিল।<ref name="Civitello"/>{{rp|36–44}}<ref name="Landmark"/> ২০০৬ চনত ৰ'ড আইলেণ্ডৰ ইষ্ট প্ৰভিডেন্সত থকা ৰামফৰ্ড কেমিকেল ৱৰ্কছক বেকিং সহজ, দ্ৰুত আৰু অধিক নিৰ্ভৰযোগ্য কৰাত বেকিং পাউডাৰৰ প্ৰভাৱ স্বীকৃতি দি [[:en:National Historic Chemical Landmark|ৰাষ্ট্ৰীয় ঐতিহাসিক ৰাসায়নিক লেণ্ডমাৰ্ক]] হিচাপে নামকৰণ কৰা হৈছিল।<ref name="Landmark">{{cite web|title=Development of Baking Powder: National Historic Chemical Landmark|url=https://www.acs.org/content/acs/en/education/whatischemistry/landmarks/bakingpowder.html |website=ACS Chemistry for Life|publisher=[[American Chemical Society]]|access-date=2018-01-22}}</ref> ১৮৬০ চনত, হৰ্ছফৰ্ডে বেকিং পাউডাৰৰ বাবে তেওঁৰ সূত্ৰ তেওঁৰ পূৰ্বৰ শিক্ষক জাষ্টাছ ভন লিবিগৰ সৈতে ভাগ-বতৰা কৰিছিল, যিয়ে পাল পালকৈ ইয়াক জাৰ্মানীত [[:en:Ludwig Clamor Marquart|লুডৱিগ ক্লেমৰ মাৰক্বাৰ্ট]] আৰু কাৰ্ল জিমাৰৰ সৈতে ভাগ-বতৰা কৰিছিল। হৰ্ছফৰ্ডৰ সূত্ৰৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি বেকিং পাউডাৰসমূহ ইংলেণ্ডত "হৰ্ছফৰ্ড-লিবিগ বেকিং পাউডাৰ" হিচাপে বিক্ৰী কৰা হৈছিল। সেইবোৰ জাৰ্মানীত কেইবাটাও কোম্পানীয়ে বিক্ৰী কৰিছিল, মাৰক্বাৰ্টৰপৰা আৰম্ভ কৰি জিমাৰৰ সৈতে। তথাপি, সেই সময়ত জাৰ্মানীত বেকিং পাউডাৰ সফল নহৈছিল। জাৰ্মানীত বহুতো বেকিং গিল্ড-ভিত্তিক বেকেৰীত হৈছিল, ব্যক্তিগত ঘৰত নহয়, আৰু গিল্ডসকলে শতিকা পুৰণি ক্ৰাফ্ট দক্ষতাক নতুন প্ৰযুক্তিৰে সলনি কৰাত আগ্ৰহী নাছিল।<ref name="Civitello"/>{{rp|33–44}}<ref name="Jones"/> তথাপি, লিবিগে স্পষ্টভাৱে হৰ্ছফৰ্ডৰ কামৰ গুৰুত্ব দেখিছিল, য'ত কোৱা হৈছে: {{blockquote|উত্তৰ আমেৰিকাৰ কেম্ব্ৰিজত প্ৰফেছৰ হৰ্ছফৰ্ডৰদ্বাৰা বেকিং পাউডাৰৰ প্ৰস্তুতিক মই শেষৰ দশকত হোৱা আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ আৰু উপকাৰী আৱিষ্কাৰসমূহৰ ভিতৰত এটা বুলি গণ্য কৰোঁ। |[[Justus von Liebig]]<ref name="Jones"/>{{rp|73}}}} ====ডক্টৰ অ'টকাৰৰ বেকিং পাউডাৰ==== [[Image:X014.jpg|thumb|right|১৯০৩ চনত ডক্টৰ অ'টকাৰৰ বেকিং পাউডাৰৰ জাৰ্মান বিজ্ঞাপন]] ১৮৯০ চনত, জাৰ্মান ফাৰ্মাচিষ্ট [[:en:August Oetker|আগষ্ট অ'টকাৰ]]ে গৃহিণীসকলৰ ওচৰত পোনপটীয়াকৈ বেকিং পাউডাৰ বজাৰজাত কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিছিল। ই জাৰ্মানীত "ডক্টৰ অ'টকাৰৰ বেকিং পাউডাৰ" আৰু "বেকিন" হিচাপে জনপ্ৰিয় হৈ পৰিছিল। অ'টকাৰে ১৮৯৮ চনত ফছফেট-ভিত্তিক বেকিং পাউডাৰৰ ভৰ উৎপাদন আৰম্ভ কৰিছিল আৰু ১৯০৩ চনত তেওঁৰ কৌশল পেটেণ্ট লৈছিল।<ref name="Civitello"/>{{rp|93–94}} <ref name="Jones"/> পল আৰ. জ'নছৰ ১৯৯৩ চনৰ গৱেষণাই দেখুৱাইছে যে অ'টকাৰৰ মূল ৰেচিপি হৰ্ছফৰ্ডৰ ফছফেট-ভিত্তিক ৰেচিপিৰ বংশধৰ আছিল, যিটো লুডৱিগ ক্লেমৰ মাৰক্বাৰ্টৰ পুত্ৰ লুইছ মাৰক্বাণ্ডৰপৰা লাভ কৰা হৈছিল।<ref name="Civitello"/>{{rp|93–94}}<ref name="Jones">{{cite journal |last1=Jones |first1=Paul R. |title=Justus Von Liebig, Eben Horsford and the Development of the Baking Powder Industry |journal=Ambix |date=18 July 2013 |volume=40 |issue=2 |pages=65–74 |doi=10.1179/amb.1993.40.2.65 |pmid=29185890 }}</ref> ডক্টৰ অ'টকাৰ বেকিং পাউডাৰ বিক্ৰী অব্যাহত আছে, বৰ্তমান ইয়াৰ উপাদানসমূহক চোডিয়াম এচিড পাইৰ'ফছফেট, চোডিয়াম বাইকাৰ্বনেট আৰু কৰ্ণষ্টাৰ্চ হিচাপে তালিকাভুক্ত কৰা হৈছে।<ref name="Civitello"/>{{rp|93–94}}<ref>{{cite web |title=Dr. Oetker Baking Powder |url=https://www.oetker.ca/ca-en/our-products/dr-oetker-baking-powder/dr-oetker-baking-powder.html |website=Dr. Oetker |access-date=26 January 2019}}</ref> ====ৰয়েল বেকিং পাউডাৰ==== আমেৰিকাত, ১৮৬৬ চনত, [[:en:Joseph C. Hoagland|জ'ছেফ চি. হ'গলেণ্ড]] আৰু তেওঁৰ ভায়েক কৰ্নেলিয়াছে থমাছ এম. বিডলৰ সহায়ত এটা বেকিং পাউডাৰ সামগ্ৰী বিকশিত কৰিছিল।<ref name="Civitello"/>{{rp|70–74}} সিহঁতে ক্ৰিম অৱ টাৰটাৰ, বাইকাৰ্বনেট অৱ চোডা আৰু ষ্টাৰ্চ থকা এটা একক-কাৰ্যকৰী বেকিং পাউডাৰ বিক্ৰী কৰিছিল। সিহঁতৰ সূত্ৰক ৰয়েল বেকিং পাউডাৰ বুলি জনা গৈছিল।<ref name="Royal1942">{{cite book |last1=Royal Baking Powder |title=A Guide to Royal Success in Baking |date=1942 |publisher=Standard Brands Incorporated |page=4 |url=https://archive.lib.msu.edu/DMC/sliker/msuspcsbs_royb_royalbakin46/msuspcsbs_royb_royalbakin46.pdf |access-date=26 January 2019}}</ref> প্ৰথমে বিডল এণ্ড হ'গলেণ্ড হিচাপে অংশীদাৰিত্বত, হ'গলেণ্ডসকলে ইণ্ডিয়ানাৰ ফৰ্ট ৱেইনৰপৰা চিকাগ'লৈ আৰু তাৰ পিছত নিউয়ৰ্কলৈ স্থানান্তৰিত হৈছিল, বিডলক পিছফালে এৰি দি। সিহঁতে ১৮৬৮ চনত তাত [[:en:Royal Baking Powder Company|ৰয়েল বেকিং পাউডাৰ কোম্পানী]] হিচাপে অন্তৰ্ভুক্ত হৈছিল। হ'গলেণ্ড ভায়েকসকল আৰু সিহঁতৰ এসময়ৰ কৰ্মচাৰী [[:en:William Ziegler (industrialist)|উইলিয়াম জিগলাৰ]]ৰ মাজত নিয়ন্ত্ৰণৰ বাবে বিভিন্ন যুদ্ধ হৈছিল। অৱশেষত, ১৮৯৯ চনৰ ২ মাৰ্চত, জিগলাৰে নিউ জাৰ্চি-ভিত্তিক ৰয়েল বেকিং পাউডাৰ কৰ্পৰেচন স্থাপন কৰিছিল যিয়ে আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰত তেতিয়া বিদ্যমান তিনিটা প্ৰধান ক্ৰিম অৱ টাৰটাৰ বেকিং পাউডাৰ কোম্পানীক একত্ৰিত কৰিছিল: ডক্টৰ প্ৰাইচ (জিগলাৰ), ৰয়েল (জ'ছেফ হ'গলেণ্ড) আৰু ক্লিভলেণ্ড (কৰ্নেলিয়াছ নেভিয়াছ হ'গলেণ্ড)।<ref name="Civitello">{{cite book |last1=Civitello |first1=Linda |title=Baking powder wars : the cutthroat food fight that revolutionized cooking |date=2017 |publisher=University of Illinois Press |location=Urbana |isbn=978-0252041082 |pages=45, 70–74}}</ref> ====এলাম-ভিত্তিক বেকিং পাউডাৰসমূহ ==== আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰত ক্ৰিম অৱ টাৰটাৰ এটা ব্যয়-বহুল উপাদান আছিল, যিহেতু ইয়াক ফ্ৰান্সৰপৰা আমদানি কৰিব লগা হৈছিল। ১৮৮০ চনত, কেইবাটাও কোম্পানীয়ে [[:en:Alum|এলাম]] বুলি জনা সস্তা বিকল্প এচিড থকা দ্বৈত-কাৰ্যকৰী বেকিং পাউডাৰ বিকশিত কৰিছিল, যিটো এলুমিনিয়ামৰ দ্বৈত ছালফেট জড়িত যৌগৰ এটা শ্ৰেণী।<ref name="Civitello"/>{{rp|68}} ঔষধ আৰু ডাইত বিভিন্নপ্ৰকাৰৰ এলামৰ ব্যৱহাৰ [[:en:Pliny the Elder|প্লিনী দ্য এলডাৰ]]ৰ ''[[:en:Natural History (Pliny)|নেচাৰেল হিষ্টৰী]]''ত উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref name="pliny">{{cite book |chapter-url=https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.02.0137%3Abook%3D35%3Achapter%3D52 |chapter=Alumen, and the several varieties of it; Thirty-eight remedies |author=Pliny the Elder |author-link=Pliny the Elder |trans-title=[[Natural History (Pliny)|Natural History]] |title=Naturalis Historia |at=book&nbsp; 35, chapter&nbsp; 52 |series=Perseus Digital Library |publisher=[[Tufts University]] |access-date=27 December 2011 |language=la, en}}</ref> তথাপি, এলামৰ প্ৰকৃত গঠন ১৭৯৮ চনলৈকে নিৰ্ধাৰণ কৰা হোৱা নাছিল, যেতিয়া [[:en:Louis Nicolas Vauquelin|লুইছ ভ'কেলিন]]ে প্ৰমাণ কৰিছিল যে সাধাৰণ এলাম এটা [[:en:Double salt|দ্বৈত লৱণ]], য'ত [[:en:Sulfuric acid|চালফিউৰিক এচিড]], এলুমিনা, আৰু পটাছ থাকে।<ref>Vauquelin (1797) [http://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=mdp.39015065209101; view=1up; seq=266 "Sur la nature de l'Alun du commerce, sur l'existence de la potasse dans ce sel, et sur diverses combinaisons simples ou triples de l'alumine avec l'acide sulfurique"]. In ''Annales de Chimie et de Physique'', 1st series, volume 22, pp. 258–279.</ref> আৰু [[:en:Jean-Antoine Chaptal|জিন-এণ্ট'ইন চাপ্টেল]]ে চাৰিটা বেলেগ বেলেগপ্ৰকাৰৰ এলামৰ বিশ্লেষণ প্ৰকাশ কৰিছে।<ref>Jean-Antoine Chaptal (1797), [http://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=mdp.39015065209101; view=1up; seq=288 "Comparée des quatre principales sortes d'Alun connues dans le commerce; et Observations sur leur nature et leur usage"]. In ''Annales de Chimie et de Physique'', 1st series, volume 22, pp. 280–296.</ref> ১৮৮৮ চনত, [[:en:William Monroe Wright|উইলিয়াম মনৰ' ৰাইট]] (ডক্টৰ প্ৰাইচৰ পূৰ্বৰ চেলছমেন) আৰু [[:en:George Campbell Rew|জৰ্জ কেম্পবেল ৰিউ]] চিকাগ'ত বেকিং পাউডাৰৰ এটা নতুন ৰূপ পৰিচয় কৰাই দিছে, যাক সিহঁতে [[:en:Calumet Baking Powder Company|কেলুমেট]] বুলি কয়। কেলুমেট বেকিং পাউডাৰত বেকিং চোডা, এটা কৰ্ণষ্টাৰ্চ বাফাৰ, খমিৰকাৰী এজেণ্ট হিচাপে [[:en:Sodium aluminium sulfate|চোডিয়াম এলুমিনিয়াম ছালফেট]] ({{chem|NaAl(SO|4|)|2|·12H|2|O}}) আৰু [[:en:Albumen|এলবুমেন]] থাকে।<ref name="Civitello"/>{{rp|83–85}} ১৮৯৯ চনত, ১৮৭০ চনৰ দশকত আৰম্ভ হোৱা বিভিন্ন সম্ভাৱ্য সূত্ৰৰ সৈতে বছৰ বছৰ ধৰি পৰীক্ষা কৰাৰ পাছত, [[:en:Hulman & Company|হাৰ্মেন হুলমেন]]ে টেৰে হ'টে চোডিয়াম এলুমিনিয়াম ছালফেটৰে তৈয়াৰ কৰা এটা বেকিং পাউডাৰ পৰিচয় কৰাই দিছে। তেওঁ তেওঁৰ বেকিং পাউডাৰক [[:en:Clabber Girl|ক্লেবাৰ]] বুলি কয়, যিটো এটা জাৰ্মান বেকিং পৰম্পৰাৰ উল্লেখ য'ত খমিৰকাৰণৰ বাবে [[:en:Clabber (food)|টেঙা গাখীৰ]] ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।<ref name="Civitello"/>{{rp|92–95}} ====ক্ৰিম অৱ টাৰটাৰ বনাম এলাম==== চোডিয়াম এলুমিনিয়াম ছালফেট বেকিং পাউডাৰসমূহ দ্বৈত-কাৰ্যকৰী আছিল, আৰু ক্ৰিম অৱ টাৰটাৰ-ভিত্তিক বেকিং পাউডাৰতকৈ উৎপাদন কৰাত বহুত সস্তা আছিল। ৰন্ধনশালসকলক একে প্ৰভাৱ উৎপাদন কৰিবলৈ কম এলাম-ভিত্তিক বেকিং পাউডাৰৰ প্ৰয়োজন হৈছিল। ফলস্বৰূপে, এলাম-ভিত্তিক বেকিং পাউডাৰসমূহ ৰয়েল বেকিং পাউডাৰৰ ক্ৰিম অৱ টাৰটাৰ-ভিত্তিক সামগ্ৰীসমূহৰ বাবে গুৰুতৰ প্ৰতিযোগিতা আছিল। উইলিয়াম জিগলাৰে ৰয়েল বেকিং পাউডাৰ কোম্পানীৰ গ্ৰাহক আৰু বিধায়কসকলক এলুমিনিয়াম-ভিত্তিক বেকিং পাউডাৰসমূহ ক্ষতিকাৰক বুলি বিশ্বাস কৰাবলৈ মিছা বিজ্ঞাপন আৰু উদ্যোগিক গুপ্তচৰবৃত্তিৰপৰা ঘুচ দিয়ালৈকে বিভিন্ন কৌশল ব্যৱহাৰ কৰিছিল। তেওঁ (প্ৰকৃত প্ৰমাণ অবিহনে) পৰামৰ্শ দিছিল যে এলাম অপ্ৰাকৃতিক আৰু বিষাক্ত, যেতিয়া ক্ৰিম অৱ টাৰটাৰ প্ৰাকৃতিক আৰু স্বাস্থ্যকৰ। তেওঁ বিধায়কসকলক এলুমিনিয়াম যৌগসমূহক বেকিং পাউডাৰত ব্যৱহাৰ কৰাত নিষেধাজ্ঞা জাৰি কৰিবলৈ বিশ্বাস কৰাবলৈ চেষ্টা কৰিছিল (আৰু [[:en:Missouri|মিজুৰী]]ত সংক্ষিপ্তভাৱে সফল হৈছিল)। একে সময়তে, তেওঁ তেওঁৰ নিজৰ "ডক্টৰ প্ৰাইচ" বেকিং পাউডাৰক এলুমিনিয়াম-ভিত্তিক সূত্ৰলৈ সলনি কৰিছিল যিয়ে দক্ষিণৰ ৰাজ্যসমূহত বেকিং পাউডাৰ বজাৰৰ দুই-তৃতীয়াংশ কৰ্ণাৰ কৰিছিল। অৱশেষত, জিগলাৰৰ বিৰুদ্ধে ঘুচৰ অভিযোগকে ধৰি কেইবাটাও আইনী আৰু বাণিজ্যিক যুদ্ধ আৰু গ্ৰেণ্ড জুৰীৰ শুনানিৰ পিছত, ৰয়েলে বেকিং পাউডাৰ যুদ্ধত পৰাজিত হৈছিল।<ref name="Distillations"/><ref name="Civitello"/>{{rp|97–113}}<ref>{{cite news|last1=Panko|first1=Ben|title=The Great Uprising: How a Powder Revolutionized Baking|url=http://www.smithsonianmag.com/science-nature/great-uprising-how-powder-revolutionized-baking-180963772/|access-date=20 June 2017|work=[[Smithsonian (magazine)|Smithsonian]]|date=20 June 2017}}</ref> বেকিং পাউডাৰত এলুমিনিয়াম বিপজ্জনক বুলি ধাৰণাটো জিগলাৰৰ আক্ৰমণাত্মক বিজ্ঞাপনলৈ অনুসন্ধান কৰিব পাৰি, আৰু ইয়াৰ বৈজ্ঞানিক সমৰ্থন কম বা একদম নাই। এলুমিনিয়াম এটা সাধাৰণতে পোৱা ধাতু যিটো অধিকাংশ খাদ্যত ট্ৰেচ পৰিমাণত দেখা দিয়ে।<ref name="Schwarcz">{{cite news |last1=Schwarcz |first1=Joe |title=The Right Chemistry: Why might baking powder contain aluminum or GMOs? |url=https://montrealgazette.com/technology/science/the-right-chemistry-why-might-baking-power-contain-aluminum-or-gmos |access-date=29 January 2019 |work=Montreal Gazette |date=June 3, 2016}}</ref> ১৯৭০ চনৰ ভিতৰত ৰয়েলে ক্ৰিম অৱ টাৰটাৰ বেকিং পাউডাৰ উৎপাদন বন্ধ কৰি দিছিল। যিসকলে একে ধৰণৰ কিবা এটা বিচাৰিছিল, তেওঁলোকৰ বাবে [[:en:James Beard|জেমছ বিয়াৰ্ড]]ে ব্যৱহাৰ কৰাৰ ঠিক আগতে দুটা অংশ ক্ৰিম অৱ টাৰটাৰক এটা অংশ বেকিং চোডাৰ সৈতে মিলাই দিয়াৰ পৰামৰ্শ দিছিল, যিহেতু মিশ্ৰণটো ৰখা নহ'ব।<ref name="Civitello"/>{{rp|175}} ক্ৰিম অৱ টাৰটাৰৰ সলনি, আধুনিক ৰয়েল বেকিং পাউডাৰত হুলমেনৰ চোডিয়াম এলুমিনিয়াম ছালফেট আৰু হৰ্ছফৰ্ডৰ মনোকেলচিয়াম ফছফেটৰ মিশ্ৰণ থাকে।<ref name="Civitello"/>{{rp|187}} ====বেকৱেল বেকিং পাউডাৰ==== দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ সময়ত "বেকৱেল" ব্ৰেণ্ডৰ অধীনত আৰু এটাপ্ৰকাৰৰ বেকিং পাউডাৰ পৰিচয় কৰোৱা হৈছিল। ক্ৰিম অৱ টাৰটাৰ আৰু বেকিং পাউডাৰৰ যুদ্ধকালীন অভাৱৰ সন্মুখীন হৈ, [[:en:Bangor, Maine|বেংগৰ, মেইন]]ৰ আমেৰিকান উদ্ভাৱক বাইৰন এইচ. স্মিথে আমেৰিকান গৃহিণীসকলৰ বাবে সলনি সামগ্ৰী সৃষ্টি কৰিছিল। [[:en:Bakewell Cream|বেকৱেল ক্ৰিম]]ক ক্ৰিম অৱ টাৰটাৰৰ সলনি হিচাপে পৰিচয় কৰোৱা হৈছিল।<ref>{{cite web |title=All About Bakewell Cream |url=https://www.cooksillustrated.com/how_tos/5827-all-about-bakewell-cream |website=Cook's Illustrated |access-date=29 January 2019|date= January 2011}}</ref> ইয়াত [[:en:Sodium acid pyrophosphate|চোডিয়াম এচিড পাইৰ'ফছফেট]] আৰু কৰ্ণষ্টাৰ্চ থাকে আৰু ইয়াক খমিৰকাৰী এজেণ্ট হিচাপে লেবেল কৰা হৈছিল। ইয়াক ক্ৰিম অৱ টাৰটাৰৰ সলনি কৰিব পাৰি বা বেকিং পাউডাৰ সলনি কৰিবলৈ বেকিং চোডাৰ সৈতে মিহলাই দিব পাৰি।<ref name="Oliver">{{cite book |last1=Oliver |first1=Sandra |last2=Standish |first2=Marjorie |title=Cooking Maine style : tried and true recipes from Down East |date=May 31, 2018 |publisher=Down East Books |location=Lanham, MD |isbn=978-1608939534 |page=112 |url=https://books.google.com/books?id=d99jDwAAQBAJ&pg=PA112 |access-date=29 January 2019}}</ref><ref name="Jampel">{{cite web |last1=Jampel |first1=Sarah |title=Is This Ingredient the Secret to the Best Biscuits of Your Life?! |url=https://food52.com/blog/16844-is-this-ingredient-the-secret-to-the-best-biscuits-of-your-life |website=Food52 |access-date=29 January 2019|date=May 11, 2016}}</ref> স্মিথে এটা বেকিং পাউডাৰ সলনিও বিক্ৰী কৰিছিল, য'ত [[:en:Sodium acid pyrophosphate|চোডিয়াম এচিড পাইৰ'ফছফেট]] ইতিমধ্যে বাইকাৰ্বনেট অৱ চোডা আৰু কৰ্ণষ্টাৰ্চৰ সৈতে মিহলি কৰা হৈছিল। কিছু বিভ্ৰান্তিকৰভাৱে, ইয়াক "বেকৱেল বেকিং পাউডাৰ" বা "বেকৱেল ক্ৰিম বেকিং পাউডাৰ" হিচাপে বজাৰজাত কৰা হৈছিল। কিছুমান পেকেজিঙত "দ্য অৰিজিনেল বেকৱেল ক্ৰিম" বাক্যাংশ ব্যৱহাৰ কৰা হয়। "বেকৱেল ক্ৰিম" লেবেলযুক্ত এটা সামগ্ৰী "দ্বৈত-কাৰ্যকৰী" "বেকিং পাউডাৰ" হিচাপে অতিৰিক্তভাৱে চিনাক্ত কৰা হয় নেকি তাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি ক্ৰিম অৱ টাৰটাৰ সলনি বা বেকিং পাউডাৰ সলনি হ'ব পাৰে। এচিড চোডিয়াম পাইৰ'ফছফেট, চোডিয়াম বাইকাৰ্বনেট আৰু ৰিড্ৰাইড ষ্টাৰ্চ থকা এটা আধুনিক সংস্কৰণক এলুমিনিয়াম-মুক্ত আৰু গ্লুটেন-মুক্ত দুয়োটা হিচাপে বিক্ৰী কৰা হয়।<ref name="Pollard">{{cite news |last1=Pollard |first1=Nancy |title=A Gift Of A Better Baking Powder |url=https://lacuisineus.com/superior-source-for-baking-powder-a-great-rise/ |access-date=29 January 2019 |work=Kitchen Detail |date=September 18, 2018}}</ref> ====মূল প্ৰস্তুতিসমূহ==== [[File:Tin, food product (AM 2015.4.24-2).jpg|thumb|right|চোডিয়াম এচিড পাইৰ'ফছফেট থকা বেকিং পাউডাৰ, নিউজিলেণ্ড, ১৯৫০ চনৰ দশক]] সময়ৰ লগে লগে, অধিকাংশ বেকিং পাউডাৰ নিৰ্মাতাই তেওঁলোকৰ সামগ্ৰীৰ সৈতে পৰীক্ষা কৰিছে, যিবোৰ এসময়ত মূল উপাদান আছিল সেইবোৰক সংযোজিত কৰি বা সলনি কৰি। তলৰ তালিকাত থকা তথ্যই বিভিন্ন ব্যক্তি আৰু কোম্পানীয়ে পৰিচয় কৰোৱা মূল উপাদানসমূহক প্ৰতিফলিত কৰে। ব্যৱহৃত উপাদানসমূহ পিছৰ ৰচনা আৰু বৰ্তমানৰ সামগ্ৰীৰপৰা বহুত বেলেগ হ'ব পাৰে। য'ত এটা উপাদানৰ একাধিক নাম আছিল, সেইবোৰ প্ৰথম সংঘটনত একেলগে তালিকাভুক্ত কৰা হৈছে, আৰু আটাইতকৈ সাধাৰণ নাম তাৰ পিছত তালিকাভুক্ত কৰা হৈছে।<ref name="Civitello"/> এই সকলো সামগ্ৰীৰ ভিত্তি হৈছে [[:en:Sodium bicarbonate|চোডিয়াম বাইকাৰ্বনেট]], যাক বেকিং চোডা বুলিও জনা যায়। {| class="wikitable sortable" ! কোম্পানী ! পৰিচয়ৰ তাৰিখ ! এচিড ! বেছ ! বাফাৰ ! প্ৰকাৰ ! সামগ্ৰীৰ নামসমূহ |- | [[:en:Alfred Bird|আলফ্ৰেড বাৰ্ড]], ইংলেণ্ড | ১৮৪৩ | [[:en:Cream of tartar|ক্ৰিম অৱ টাৰটাৰ]] / টাৰটাৰিক এচিড / পটাছিয়াম বিটাৰট্ৰেট / [[potassium|K]][[Carbon|C₄]][[hydrogen|H₅]][[oxygen|O₆]] | [[:en:Baking soda|বেকিং চোডা]] | ষ্টাৰ্চ | একক-কাৰ্যকৰী | বাৰ্ডৰ বেকিং পাউডাৰ |- | [[:en:Eben Norton Horsford|ইবেন নৰ্টন হৰ্ছফৰ্ড]], আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ | ১৮৫৬–১৮৬৯ | ফছফেটিক / [[:en:Monocalcium phosphate|মনোকেলচিয়াম ফছফেট]] / কেলচিয়াম এচিড ফছফেট / Ca(H₂PO₄)₂ | বেকিং চোডা | কৰ্ণষ্টাৰ্চ | দ্বৈত-কাৰ্যকৰী | হৰ্ছফৰ্ডৰ য়ীষ্ট পাউডাৰ<br>ৰামফৰ্ড বেকিং পাউডাৰ<br>হৰ্ছফৰ্ড-লিবিগ বেকিং পাউডাৰ |- | [[:en:August Oetker|আগষ্ট অ'টকাৰ]], জাৰ্মানী | ১৮৯১–১৯০৩ | ফছফেটিক / [[:en:Monocalcium phosphate|মনোকেলচিয়াম ফছফেট]] / কেলচিয়াম এচিড ফছফেট / Ca(H₂PO₄)₂ | বেকিং চোডা | কৰ্ণষ্টাৰ্চ | দ্বৈত-কাৰ্যকৰী | ডক্টৰ অ'টকাৰৰ বেকিং পাউডাৰ, বেকিন |- | [[:en:Joseph C. Hoagland|জ'ছেফ চি. হ'গলেণ্ড]], [[:en:Cornelius Hoagland|কৰ্নেলিয়াছ হ'গলেণ্ড]], পিছত [[:en:William Ziegler (industrialist)|উইলিয়াম জিগলাৰ]], আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ | ১৮৬৬–১৮৬৮ | [[:en:Cream of tartar|ক্ৰিম অৱ টাৰটাৰ]] / টাৰটাৰিক এচিড / পটাছিয়াম বিটাৰট্ৰেট / [[potassium|K]][[Carbon|C₄]][[hydrogen|H₅]][[oxygen|O₆]] | বেকিং চোডা | ষ্টাৰ্চ | একক-কাৰ্যকৰী | ডক্টৰ প্ৰাইচ বেকিং পাউডাৰ (জিগলাৰ)<br>[[:en:Royal Baking Powder Company|ৰয়েল বেকিং পাউডাৰ]] (জ'ছেফ হ'গলেণ্ড)<br>ক্লিভলেণ্ড বেকিং পাউডাৰ (কৰ্নেলিয়াছ হ'গলেণ্ড) |- | উইলিয়াম মনৰ' ৰাইট, জৰ্জ কেম্পবেল ৰিউ, আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ | ১৮৮৮ | এলাম / [[:en:Sodium aluminium sulfate|চোডিয়াম এলুমিনিয়াম ছালফেট]] / {{chem|NaAl(SO|4|)|2|·12H|2|O}} | বেকিং চোডা | কৰ্ণষ্টাৰ্চ, [[:en:Albumen|এলবুমেন]] | দ্বৈত-কাৰ্যকৰী | [[:en:Calumet Baking Powder Company|কেলুমেট বেকিং পাউডাৰ]] |- | [[:en:Hulman & Company|হাৰ্মেন হুলমেন]], আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ | ১৮৭০–১৮৯৯ | এলাম / [[:en:Sodium aluminium sulfate|চোডিয়াম এলুমিনিয়াম ছালফেট]] / {{chem|NaAl(SO|4|)|2|·12H|2|O}} | বেকিং চোডা | কৰ্ণষ্টাৰ্চ | দ্বৈত-কাৰ্যকৰী | ক্লেবাৰ বা [[:en:Clabber Girl|ক্লেবাৰ গাৰ্ল]] বেকিং পাউডাৰ |- | বাইৰন এইচ. স্মিথ, আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ | ১৯৪০ চন | ফছফেটিক / [[:en:Sodium acid pyrophosphate|চোডিয়াম এচিড পাইৰ'ফছফেট]] | বেকিং চোডা | কৰ্ণষ্টাৰ্চ | দ্বৈত-কাৰ্যকৰী | বেকৱেল বা [[:en:Bakewell Cream|বেকৱেল ক্ৰিম]] বেকিং পাউডাৰ |} ব্ৰেণ্ডৰ বৰ্তমানৰ বেকিং পাউডাৰৰ গঠন ওপৰত দেখুওৱাৰ দৰে সিহঁতে উৎপাদন কৰা মূল সূত্ৰৰপৰা বহুত বেলেগ হ'ব পাৰে। সিহঁতে এতিয়া এচিডসমূহৰ সংমিশ্ৰণ ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰে, বা সম্পূৰ্ণ বেলেগ এচিডসমূহ। ২০১০ চনলৈকে, আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰত দুটা প্ৰধান বেকিং পাউডাৰ কোম্পানী আছিল ক্লেবাৰ গাৰ্ল আৰু কেলুমেট। কেলুমেটে আমেৰিকান বেকিং পাউডাৰ বজাৰৰ প্ৰায় ১/৩ অংশ ধৰি ৰাখিছিল, ক্লেবাৰ গাৰ্লে (যিয়ে ক্লেবাৰ গাৰ্ল, ৰামফৰ্ড, আৰু ডেভিছ ব্ৰেণ্ডৰ বেকিং পাউডাৰ উৎপাদন কৰে, আনসকলৰ লগতে) ২/৩ অংশত আধিপত্য বিস্তাৰ কৰিছিল।<ref name="Civitello"/>{{rp|187–188}} <ref>{{Cite web|url=https://www.clabbergirl.com/retailers/brands/|title=Brands|access-date=2020-10-18|archive-date=2020-10-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20201018205302/https://www.clabbergirl.com/retailers/brands/|url-status=dead|archivedate=2020-10-18|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201018205302/https://www.clabbergirl.com/retailers/brands/|deadurl=yes}}</ref> (ডেভিছ বেকিং পাউডাৰ সাধাৰণতে উত্তৰ-পূব আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰত পোৱা যায়। )<ref>{{Cite web|url=https://www.clabbergirl.com/retailers/davis/|title = Davis}}</ref> == কিমান ব্যৱহাৰ কৰিব == [[File:BakingPowderFoaming.jpg|thumb|125px|ফলপ্ৰসূ বেকিং পাউডাৰ গৰম পানীত ৰখাৰ সময়ত ফেন উৎপন্ন কৰে। ]] সাধাৰণতে, এটা [[:en:Teaspoon|চামুচ]] (৫ গ্ৰাম বা ১/৬ আউন্স) বেকিং পাউডাৰ এটা [[:en:Cup (unit)|কাপ]] (১২০ গ্ৰাম বা ৪ আউন্স) ময়দা, এটা কাপ তৰল, আৰু এটা কণীৰ মিশ্ৰণ [[:en:Leavening|উত্তোলন]] কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হয়। তথাপি, যদি মিশ্ৰণটো এচিডিক হয়, তেন্তে বেকিং পাউডাৰৰ অতিৰিক্ত এচিডসমূহ ৰাসায়নিক প্ৰতিক্ৰিয়াত অব্যৱহৃত হৈ থাকে আৰু প্ৰায়ে খাদ্যত এটা অপ্ৰীতিকৰ সোৱাদ দিয়ে। উচ্চ এচিডিটি [[:en:Buttermilk|বাটাৰমিল্ক]], [[:en:Lemon juice|নেমুৰ ৰস]], [[:en:Yogurt|দৈ]], [[:en:Citrus|চাইট্ৰাছ]], বা [[:en:Honey|মৌ]]ৰ দৰে উপাদানৰদ্বাৰা হ'ব পাৰে। যেতিয়া অত্যধিক এচিড উপস্থিত থাকে, তেতিয়া বেকিং পাউডাৰৰ কিছুমানক বেকিং চোডাৰ সৈতে সলনি কৰিব লাগে। উদাহৰণস্বৰূপে, এটা কাপ ময়দা, এটা কণী, আৰু এটা কাপ বাটাৰমিল্কৰ বাবে কেৱল {{frac|1|2}} চামুচ বেকিং পাউডাৰৰ প্ৰয়োজন—বাকী খমিৰকাৰণ বাটাৰমিল্ক এচিডসমূহে {{frac|1|4}} চামুচ বেকিং চোডাৰ সৈতে প্ৰতিক্ৰিয়া কৰি হয়।{{Citation needed|date=December 2009}} তথাপি, চোডিয়াম এচিড পাইৰ'ফছফেট থকা বেকিং পাউডাৰসমূহৰ সৈতে, অতিৰিক্ত ক্ষাৰীয় পদাৰ্থসমূহে কেতিয়াবা এচিডক সাধাৰণতে ঘটা এটাৰ সলনি দুটা পদক্ষেপত [[:en:Deprotonate|ডিপ্ৰ'ট'নেট]] কৰিব পাৰে, যাৰ ফলত বেক কৰা সামগ্ৰীত এটা আপত্তিজনক তিতা সোৱাদ হয়। কেলচিয়াম যৌগ আৰু এলুমিনিয়াম যৌগসমূহত সেই সমস্যা নাই, যিহেতু দুবাৰ ডিপ্ৰ'ট'নেট হোৱা কেলচিয়াম যৌগসমূহ অদ্ৰৱণীয় আৰু এলুমিনিয়াম যৌগসমূহে সেই ফেশ্বনত ডিপ্ৰ'ট'নেট নকৰে।{{Citation needed|date=January 2021}} আৰ্দ্ৰতা আৰু তাপে সময়ৰ লগে লগে বেকিং পাউডাৰক ইয়াৰ ফলপ্ৰসূতা হেৰুৱাবলৈ কৰিব পাৰে, আৰু বাণিজ্যিক প্ৰকাৰসমূহত পাত্ৰত এটা কিছু অস্পষ্ট ম্যাদ উত্তীৰ্ণৰ তাৰিখ মুদ্ৰিত থাকে। ম্যাদ উত্তীৰ্ণৰ তাৰিখ নিৰ্বিশেষে, ফলপ্ৰসূতাৰ পৰীক্ষা কৰিব পাৰি পাউডাৰৰ এটা চামুচ গৰম পানীৰ সৰু পাত্ৰত ৰাখি। যদি ই তীব্ৰভাৱে বুদবুদ উৎপন্ন কৰে, তেন্তে ই এতিয়াও সক্ৰিয় আৰু ব্যৱহাৰযোগ্য।<ref>{{cite web |url=http://www.finecooking.com/item/5054/baking-powder |title=Baking Powder |access-date=2009-03-06 |publisher=Fine Cooking |archive-url=https://web.archive.org/web/20090201093809/http://www.finecooking.com/item/5054/baking-powder |archive-date=1 February 2009 |url-status=live |archivedate=2009-02-01 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090201093809/http://www.finecooking.com/item/5054/baking-powder |deadurl=yes }}</ref> == তুলনাসমূহ == বিভিন্ন ব্ৰেণ্ডৰ বেকিং পাউডাৰ অভেনত যথেষ্ট বেলেগ বেলেগ প্ৰদৰ্শন কৰিব পাৰে। প্ৰথম বেকিং পাউডাৰ কোম্পানীসকলে তেওঁলোকৰ নতুন সামগ্ৰী প্ৰচাৰ কৰিবলৈ, ৰন্ধনশালসকলক ঠিক কেনেকৈ আৰু কেতিয়া ব্যৱহাৰ কৰিব লাগে সেই বিষয়ে শিক্ষিত কৰিবলৈ, আৰু কাৰণ ৰন্ধনশালসকলে বিভিন্নপ্ৰকাৰৰ বেকিং পাউডাৰ ব্যৱহাৰ কৰি বিকশিত ৰেচিপিসমূহ সহজে অভিযোজিত কৰিব নোৱাৰিলে, নিজৰ নিজৰ ৰান্ধনীপুথি প্ৰকাশ কৰিছিল। ক্ৰিম-অৱ-টাৰটাৰ, ফছফেট, বা এলাম ব্যৱহাৰ কৰা বেকিং পাউডাৰসমূহ যথেষ্ট বেলেগ বেলেগ আচৰণ কৰিব পাৰে, আৰু আকাঙ্খিত উত্থান প্ৰভাৱৰ বাবে বিভিন্ন পৰিমাণৰ প্ৰয়োজন হয়।<ref name="Civitello"/> <gallery> File:The horsford cookbook 1877 2227mq61j 0 6w924d079.tiff | ''দ্য হৰ্ছফৰ্ড কুকবুক'', ১৮৭৭ File:The Horsford 1887 almanac and cook book.tiff | ''দ্য হৰ্ছফৰ্ড ১৮৮৭ আলমেনেক এণ্ড কুক বুক'', ১৮৮৭ File:The rumford cook book 1910 cover front.tiff | ''দ্য ৰামফৰ্ড কুক বুক'', ১৯১০ </gallery> ২০১৫ চনত, ''[[:en:Cook's Country|কুকছ কাণ্ট্ৰী]]'', এটা আমেৰিকান টিভি শ্ব' আৰু আলোচনীয়ে গ্ৰাহকসকললৈ বজাৰজাত কৰা ছটা বেকিং পাউডাৰ মূল্যায়ন কৰিছে। এটা পৰীক্ষাত, ছটা আমেৰিকান ব্ৰেণ্ড বগা কেক, ক্ৰিম বিস্কুট আৰু চকলেট কুকিজ বেক কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। ব্ৰেণ্ডৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি, কেকসমূহৰ বেধ ২০%লৈকে (০.৮৯ৰপৰা ১.২৪ ইঞ্চলৈ) বেলেগ বেলেগ আছিল। ইয়াক এইটোও পোৱা গৈছিল যে নিম্ন-উত্থানকাৰী সামগ্ৰীসমূহে ভাল চকলেট কুকিজ বুলি বিবেচিত কৰা হৈছিল। লগতে, পৰীক্ষকসকলৰ (n=২১) ৩০%ই এলুমিনিয়াম থকা ব্ৰেণ্ডৰ সৈতে তৈয়াৰ কৰা ক্ৰিম বিস্কুটত ধাতৱীয় সোৱাদ উল্লেখ কৰিছে।<ref name="CooksCountry">{{cite journal|last=Savoie|first=Lauren|year=2015|title=Taste Test: Baking Powder|journal=[[Cook's Country]]|issue=66|page=31|issn=1552-1990}}<!--=2015-11-21 --></ref> == ৰেচিপিত সলনি কৰা == ===সলনি এচিডসমূহ=== ওপৰত বৰ্ণনা কৰা অনুসৰি, বেকিং পাউডাৰ মূলতঃ এচিডৰ সৈতে মিহলি কৰা বেকিং চোডাহে। নীতিগতভাৱে, কেইবাটাও ৰান্ধনীশালৰ এচিডক বেকিং চোডাৰ সৈতে মিলাই বাণিজ্যিক বেকিং পাউডাৰ অনুকৰণ কৰিব পাৰি। [[:en:Vinegar|ভিনেগাৰ]] (পাতল এছিটিক এচিড), বিশেষকৈ বগা ভিনেগাৰ, বেকিঙত এটা সাধাৰণ এচিডিফায়াৰ; উদাহৰণস্বৰূপে, বহুতো ঐতিহ্যগত চকলেট কেক ৰেচিপিত এচামুচ বা দুচামুচ ভিনেগাৰ থাকে।<ref>{{cite news | title=Chocolate Cake with Vinegar – Antique Recipe Still Very Good | url=http://www.cooks.com/rec/view/0,176,151187-238193,00.html | work =Cooks.com | access-date = 2009-06-12 }}</ref> য'ত এটা ৰেচিপিত ইতিমধ্যে [[:en:Buttermilk|বাটাৰমিল্ক]] বা [[:en:Yogurt|দৈ]] ব্যৱহাৰ কৰা হয়, তাত ক্ৰিম অৱ টাৰটাৰ অবিহনে (বা কমৰ সৈতে) বেকিং চোডা ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি। বিকল্পভাৱে, নেমুৰ ৰসক ৰেচিপিত থকা তৰলৰ কিছুমানৰ সলনি কৰিব পাৰি, যাতে বেকিং চোডাক সক্ৰিয় কৰিবলৈ প্ৰয়োজনীয় এচিডিটি প্ৰদান কৰিব পাৰি। এই ৰান্ধনীশালৰ এচিডসমূহৰ সৈতে মূল চলকটো হৈছে খমিৰকাৰণৰ হাৰ। == চাওক == * [[:en:Bakewell Cream|বেকৱেল ক্ৰিম]] * [[:en:Calumet Baking Powder Company|কেলুমেট বেকিং পাউডাৰ কোম্পানী]] * [[:en:Clabber Girl|ক্লেবাৰ গাৰ্ল]] * [[:en:Dr. Oetker|ডক্টৰ অ'টকাৰ]] * [[:en:Irish soda bread|আইৰিছ চোডা ৰুটি]] == তথ্যসূত্ৰ == {{Reflist|30em}} {{cookbook|Baking Powder}} == বাহ্যিক সংযোগ == * [http://www.foodsubs.com/Leaven.html Cook's Thesaurus: Leavens] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161128002210/http://www.foodsubs.com/Leaven.html |date=2016-11-28 }} বিভিন্ন ৰাসায়নিক খমিৰকাৰী এজেণ্ট আৰু সলনিৰ বৰ্ণনা। * [http://bowlofplenty.blogspot.com/2009/02/baking-powder_16.html Baking Powder] আমেৰিকাত উপলব্ধ এলুমিনিয়াম-মুক্ত বেকিং পাউডাৰৰ তালিকা থাকে। {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Baking Powder}} [[Category:Baking powder| ]] [[Category:Leavening agents]] 34dvk00o6qsevrga70vc8y4p6xz2c6l 0 127252 606604 604933 2026-05-16T00:09:09Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 606604 wikitext text/x-wiki [[File:Bengal Tiger looking at us in Jim Corbett National Park.jpg|alt=|thumb|[[ঢেঁকীয়াপতীয়া বাঘ]]]] [[File:Elephas maximus (Bandipur).jpg|[[হাতী]]|thumb]] [[ভাৰতবৰ্ষ]] ২০২০ চনত বৈচিত্ৰ্য সূচকাংকত ০.৪৬ বায়'ডি স্ক'ৰ, ১০২,৭১৮ প্ৰজাতিৰ প্ৰাণী আৰু দেশৰ ভৌগোলিক অঞ্চলৰ ২৩.৩৯% বনাঞ্চল আৰু গছৰ আৱৰণৰ সৈতে বিশ্বৰ ৮ম সৰ্বাধিক জৈৱ-বৈচিত্ৰ্যপূৰ্ণ অঞ্চল।<ref name=bod1>[https://www.thehindu.com/sci-tech/energy-and-environment/india-adds-557-new-species-to-its-fauna-zoological-survey-of-india/article36141615.ece India adds 557 new species to its fauna: Zoological Survey of India] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210913071118/https://www.thehindu.com/sci-tech/energy-and-environment/india-adds-557-new-species-to-its-fauna-zoological-survey-of-india/article36141615.ece |date=13 September 2021 }}, The Hindu, 27 Aug 2021.</ref>ভাৰতে বহুতো বায়’ম সামৰি লৈছে: [[মৰুভূমি]], ওখ [[পৰ্বত]], উচ্চভূমি, গ্ৰীষ্মমণ্ডলীয় আৰু নাতিশীতোষ্ণ [[অৰণ্য]], জলাশয়, সমভূমি, ঘাঁহনি, [[নদী]]ৰ আশে-পাশে থকা অঞ্চল, আৰু লগতে দ্বীপ দ্বীপপুঞ্জ। আনুষ্ঠানিকভাৱে বিশ্বৰ ৩৬টা জৈৱ-বৈচিত্ৰ্য হটস্পটৰ ভিতৰত চাৰিটা ভাৰতত উপস্থিত আছে: [[হিমালয়]], [[পশ্চিমঘাট পৰ্বতমালা]], [[ভাৰত-বাৰ্মা]] আৰু [[নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জ]]। ইয়াৰ ভিতৰত সুন্দৰবন আৰু তেৰাই-দুৱাৰ ছাভানা ঘাঁহনি অঞ্চলসমূহো ইয়াৰ অনন্য পত্ৰ আৰু প্ৰাণীজগতৰ বাবে।<ref>{{cite news | url=https://www.thehindu.com/children/wild-wonderlands/article34686553.ece | title=Here's a look at 6 biodiversity hotspots of India | newspaper=The Hindu | date=31 May 2021 | last1=Bagli | first1=Katie }}</ref> এই হটস্পটবোৰত বহুতো স্থানীয় প্ৰজাতি থাকে।<ref name="TERI website">[http://www.teriin.org/biodiv/hotspot.htm] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051109182255/http://www.teriin.org/biodiv/hotspot.htm|date=9 November 2005}}</ref> ভাৰতৰ মুঠ মাটি-কালিৰ প্ৰায় ৫% আনুষ্ঠানিকভাৱে সংৰক্ষিত অঞ্চল হিচাপে শ্ৰেণীভুক্ত কৰা হৈছে। ভাৰতৰ অধিকাংশ অংশ ভাৰত-মালয় অঞ্চলত অৱস্থিত, য'ত হিমালয়ৰ ওপৰৰ অংশ পেলিঅ'আৰ্কটিক পৰিৱেশ মণ্ডলৰ অংশ; ২০০০ৰপৰা ২৫০০ মিটাৰ উচ্চতাক ভাৰত-মালয় আৰু পেলিঅ'আৰ্কটিক পৰিৱেশ মণ্ডলৰ মাজৰ উচ্চতাৰ সীমা বুলি গণ্য কৰা হয়। ভাৰতত প্ৰচুৰ জৈৱ-বৈচিত্ৰ্য আছে। সোতৰখন মেগাডাইভাৰ্চিটি দেশৰ ভিতৰত অন্যতম, ইয়াত বিশ্বৰ ৭.৬% [[স্তন্যপায়ী প্ৰাণী]], ১২.৬% বিশ্বৰ [[চৰাই]], ৬.২% বিশ্বৰ [[সৰীসৃপ]], ৪.৪% বিশ্বৰ [[উভচৰ প্ৰাণী]] আৰু ১১.৭% [[মাছ]]ৰ বাসস্থান। গ্ৰীষ্মকালীন বাৰিষাৰ ফলতো এই অঞ্চলটো যথেষ্ট প্ৰভাবিত হয় যাৰ ফলত গছ-গছনি আৰু বাসস্থানৰ ঋতু অনুসৰি বৃহৎ পৰিৱৰ্তন ঘটে। ভাৰতে ভাৰতমালয়ৰ জৈৱ-ভৌগোলিক অঞ্চলৰ এটা বৃহৎ অংশ গঠন কৰে আৰু বহুতো ফুল আৰু প্ৰাণীজগতৰ ৰূপত মালয়ৰ আত্মীয়তা দেখা যায় আৰু মাত্ৰ কেইটামান প্ৰজাতিহে ভাৰতীয় অঞ্চলৰ বাবে অনন্য। এই অনন্য প্ৰজাতিসমূহৰ ভিতৰত কেৱল পশ্চিম ঘাট আৰু শ্ৰীলংকাত পোৱা Uropeltidae পৰিয়াল সাপ অন্যতম। ক্ৰিটেচিয়াছ যুগৰ জীৱাশ্ম প্ৰজাতিসমূহে ছিচেলছ আৰু মাদাগাস্কাৰ দ্বীপসমূহৰ শৃংখলৰ সৈতে সংযোগ দেখুৱাইছে।<ref>Jean-Claude Rage (2003) Relationships of the Malagasy fauna during the Late Cretaceous: Northern or Southern routes? Acta Palaeontologica Polonica 48(4):661-662 [http://app.pan.pl/acta48/app48-661.pdf PDF] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20041214205519/http://app.pan.pl/acta48/app48-661.pdf |date=14 December 2004 }}</ref> ক্ৰিটেচিয়াছ যুগৰ প্ৰাণীসমূহৰ ভিতৰত সৰীসৃপ, উভচৰ আৰু মাছ অন্তৰ্ভুক্ত আৰু এই বংশভৌগোলিক সংযোগ প্ৰদৰ্শন কৰা এটা বিদ্যমান প্ৰজাতি হৈছে বেঙুনীয়া বেং। ভাৰত আৰু মাদাগাস্কাৰৰ পৃথক্কৰণ পৰম্পৰাগতভাৱে প্ৰায় ৮.৮ কোটি বছৰ আগতে হৈছিল বুলি অনুমান কৰা হৈছে। কিন্তু [[ভাৰতীয়]] উপমহাদেশখনে ইউৰেছিয়াক লগ পোৱাৰ সময়তো মাদাগাস্কাৰ আৰু আফ্ৰিকাৰ সৈতে সংযোগ থকা বুলি ধাৰণা কৰা হৈছে। ভাৰতক এছিয়ালৈ কেইবাটাও [[আফ্ৰিকা]]ন প্ৰজাতিৰ স্থানান্তৰৰ বাবে জাহাজ হিচাপে পৰামৰ্শ দিয়া হৈছে। এই প্ৰজাতিসমূহৰ ভিতৰত পাঁচটা বেং পৰিয়াল (মাই'বাট্ৰেচিডেকে ধৰি), তিনিটা চেচিলিয়ান পৰিয়াল, এটা লেচাৰটিড জেঠী আৰু প'মেটিঅ'পচিডে পৰিয়ালৰ মিঠা পানীৰ শামুক আদি অন্তৰ্ভুক্ত।<ref name="briggs">Briggs, JC (2003) The biogeographic and tectonic history of India. Journal of Biogeography, 30:381–388</ref> [[পাকিস্তান|মধ্য পাকিস্তান]]ৰ বুগটি পাহাৰৰপৰা পোৱা ত্ৰিছ মিলিয়নবছৰীয়া অলিগোচিন যুগৰ জীৱাশ্ম দাঁত এটা লেমুৰ সদৃশ প্ৰাইমেটৰ বুলি চিনাক্ত কৰা হৈছে, যাৰ ফলত লেমূৰৰ উৎপত্তি [[এছিয়া]]ত হ'ব পাৰে বুলি বিতৰ্কিত পৰামৰ্শৰ সৃষ্টি হৈছে।<ref>Marivaux L., Welcome J.-L., Antoine P-O., Métais G., Baloch I.M., Benammi M., Chaimanee Y., Ducrocq S., and Jaeger J.-J. (2001) A fossil lemur from the Oligocene of Pakistan. Science, 294: 587–591.</ref><ref>[http://news.nationalgeographic.com/news/2001/10/1022_TVlemur.html Oligocene Lemur fossil hints at Asian origin] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171006135255/http://news.nationalgeographic.com/news/2001/10/1022_TVlemur.html |date=6 October 2017 }}. Retrieved February 2007.</ref> পূৰ্বতে ভাৰতৰপৰা অহা লেমুৰ জীৱাশ্মৰ ফলত লেমুৰিয়া নামৰ হেৰাই যোৱা মহাদেশ এখনৰ তত্ত্বৰ সৃষ্টি হৈছিল। এই তত্ত্বটো অৱশ্যে খাৰিজ কৰা হৈছিল যেতিয়া মহাদেশীয় ড্ৰিফ্ট আৰু প্লেট টেকটনিক্স ভালদৰে প্ৰতিষ্ঠিত হৈছিল। ==জীৱজগত== [[File:FAMILY TIME.jpg|alt=|thumb|[[সিংহ]]]] [[File:Greater one-horned rhinoceros at Chitwan.jpg|[[এশিঙীয়া গঁড়]]|thumb]] [[File:Gaur bull Kodaikanal "Biff".jpg|[[মেঠোন]]|thumb]] [[File:Paonroue.JPG|ভাৰতীয় ময়ূৰ|thumb]] [[File:Indian Cobra, crop.jpg|[[ভাৰতীয় ফেঁটী সাপ]]|thumb]] [[কলকাতা]] ([[পশ্চিম বংগ]]ৰ ৰাজধানী)ত মুখ্য কাৰ্যালয় থকা আৰু ১৬টা আঞ্চলিক কেন্দ্ৰ থকা ভাৰতীয় প্ৰাণীজৰীপ জৰীপ (ZSI) ভাৰতৰ প্ৰাণীজ সম্পদৰ জৰীপৰ দায়িত্ব লয়। জলবায়ু আৰু প্ৰাকৃতিক পৰিস্থিতিৰ বিপুল বৈচিত্ৰ্যৰে ভাৰতত ৮৯,৪৫১ প্ৰজাতিৰ প্ৰাণীৰ বাসস্থান। [[স্তন্যপায়ী]] প্ৰাণীসমূহৰ ভিতৰত [[হাতী|ভাৰতীয় হাতী]], [[মেঠোন]] বা ভুলকৈ ভাৰতীয় বাইছন বৰ্তমানৰ [[বোভিনি]]ৰ ভিতৰত আটাইতকৈ ডাঙৰ, বিখ্যাত ভাৰতীয় [[এশিঙীয়া গঁড়]], আৰু বন্য জল [[ম'হ]] আদি অন্তৰ্ভুক্ত। হৰিণা আৰু এণ্টিলোপৰ ভিতৰত [[দল-হৰিণা]], সঙ্গাই, চিতাল, [[শৰপহু]], ভাৰতীয় [[খটীয়া পহু]], হিমালয়ান কস্তুৰী হৰিণা, ইণ্ডিয়ান মুণ্টজাক, ইণ্ডিয়ান স্পটেড চেভ্ৰটেইন, কাশ্মীৰ হংগুল, তিব্বতী এণ্টিলোপ, কৃষ্ণমৃগ, চাৰিশিংযুক্ত হৰিণা, গোৱানা, ভাৰতীয় হৰিণা, নীলগাই আদি উল্লেখযোগ্য। ভাৰতীয় বনৰীয়া গাধ আৰু কিয়াঙৰ দৰে বনৰীয়া গাধ আছে, লগতে ভূটান টাকিন, মিশ্মী টাকিন, ৰঙা চেৰও, হিমালয়ৰ ছেৰও, ৰঙা গোৰাল, হিমালয়ৰ গোৰাল, মাৰ্খোৰ, চাইবেৰিয়ান আইবেক্স, নীলগিৰি তহৰ, হিমালয়ৰ তহৰ, উৰিয়াল, অৰ্গালী আৰু নীলা ভেড়াৰ দৰে ছাগলীও আছে। এই ছাগলী সাধাৰণতে হিমাচল প্ৰদেশ, লাডাখ, আৰু জম্মু-কাশ্মীৰ (ইউনিয়ন টেৰিটৰী)ৰ হিমালয়ৰ লগতে হিমালয়ৰ গুৰিৰ বানপানীৰ সমভূমি দুৱাৰছ বনাঞ্চল আৰু তেৰাই অঞ্চলত পোৱা যায়। ইয়াৰ উল্লেখযোগ্য ব্যতিক্ৰম হ’ল তামিলনাডুৰ নীলগিৰি পাহাৰৰ স্থানীয় নীলগিৰি তাহৰ। কেইবাটাও ডাঙৰ মেকুৰী আছে: এছিয়াটিক সিংহ, বংগ বাঘ, ভাৰতীয় নাহৰফুটুকী, নিয়ৰ নাহৰফুটুকী, ডাৱৰীয়া নাহৰফুটুকী, ইউৰেছিয়ান লিংকছ, আৰু কেৰাকেল। সৰু মেকুৰী প্ৰজাতিৰ ভিতৰত মাছ ধৰা মেকুৰী, এছিয়াটিক বনৰীয়া মেকুৰী, জংঘল মেকুৰী, পল্লাছ মেকুৰী, বংগ মেকুৰী, মাৰ্বল মেকুৰী, এছিয়াটিক সোণালী মেকুৰী, আৰু নাহৰফুটুকী মেকুৰী আদি উল্লেখযোগ্য। ইয়াৰ উপৰি উছুৰি ঢোলে, ভাৰতীয় শিয়াল, ভাৰতীয় পহু, বংগ শিয়াল, তিব্বতী পহু, তিব্বতী শিয়াল আদি কেনিন পোৱা যায়। লগতে আন এটা মাংসভোজী প্ৰাণী হ’ল ডাঠ হায়েনা। কেইবাটাও [[চৰাই]], যেনে গ্ৰেটাৰ ফ্লেমিংগো, ব্ৰাহ্মণিক হাঁহ, বগা বুকুৰ ৱাটাৰহেন, ফেজেণ্ট ঠেংযুক্ত জাকানা, ইউৰেছিয়ান চামুচবিল, লেছাৰ ফ্লেমিংগো, বেঙুনীয়া বগলী, গ্ৰেট আৰু গৰু এগ্ৰেট, ভাৰতীয় পুখুৰীৰ বগলী, প্ৰাচ্যৰ মেগপাই-ৰবিন, নিকোবাৰ পাৰ চৰাই, ভাৰতীয় মাইনাছ, ভাৰতীয় ৰোলাৰ, স্লেটি ব্ৰেষ্টেড ৰেল, গ্ৰেটাৰ ক'কেল, ক'লা পেটৰ টাৰ্ণ, ইণ্ডিয়ান পিটা, ইণ্ডিয়ান পেৰাডাইজ ফ্লাইকেচাৰ, চেৰাছ ক্ৰেন, চাইবেৰিয়ান ক্ৰেন, ডেম'ইজেল ক্ৰেন, গ্ৰেট হৰ্ণবিল, গোলাপ আঙঠিযুক্ত পেৰাকিট, বসন্তকালীন ওলমি থকা কপৌ, নব-বিল হাঁহ, ৰং কৰা ষ্টৰ্ক, আৰু এছিয়ান অ'পেনবিল দেশৰ বিভিন্ন বাসস্থানত পোৱা যায়। ভাৰতত কেইবাটাও ক্ষুদ্ৰ [[স্তন্যপায়ী]] প্ৰাণী আছে। ইয়াৰ ভিতৰত এছিয়ান হাউচ শ্ব্ৰু, উত্তৰ আৰু গ্ৰেটাৰ হগ বেজাৰ, চাইনিজ ফেৰেট-বেজাৰ, হানি বেজাৰ, ভাৰতীয় [[পেংগুইন]], চীনা পেংগুইন আদি উল্লেখযোগ্য। বৃক্ষীয় সৰু স্তন্যপায়ী প্ৰাণীৰ ভিতৰত নীলগিৰি মাৰ্টেন, সৰু দাঁতযুক্ত তাল চিভেট, এছিয়ান পাম চিভেট, সৰু ভাৰতীয় চিভেট, বৃহৎ ভাৰতীয় চিভেট, বিনটুৰং, আৰু ৰঙা পাণ্ডা আদি উল্লেখযোগ্য। ভাৰতৰ [[ভালুক]]বোৰ হ’ল সূৰ্য্য ভালুক, অলস ভালুক, হিমালয়ৰ ক’লা ভালুক, আৰু [[হিমালয়]]ৰ বাদামী ভালুক। ==জৈৱ-বৈচিত্ৰ্য== বৈচিত্ৰ্য সূচকাংকত "যিটো প্ৰতিটো গোটৰ মুঠ বিশ্বব্যাপী প্ৰজাতিৰ সংখ্যাৰ তুলনাত প্ৰতিটো গোটৰ প্ৰজাতিৰ শতাংশৰদ্বাৰা গণনা কৰা" ত বিশ্বৰ মেগা-বায়'ডাইভাৰ্চিটি ৰাষ্ট্ৰসমূহৰ ভিতৰত দ্বাদশ স্থানত আছে। ভৌগোলিক অঞ্চলৰ ২৩.৩৯% বনাঞ্চল আৰু গছৰ আৱৰণৰ তলত থকা ভাৰত জৈৱ-বৈচিত্ৰ্যৰে চহকী। ভাৰতৰ প্ৰাণীবিজ্ঞান জৰীপ (ZSI) ৰ ২০২০ চনত ভাৰতৰ প্ৰাণীজগতৰ জৰীপত মুঠ ১০২,৭১৮ প্ৰজাতিৰ প্ৰাণীৰ তথ্য পোৱা গৈছে, য’ত ৪০৭টা নতুনকৈ বৰ্ণনা কৰা প্ৰজাতি আৰু ১৫০টা নতুন দেশৰ ৰেকৰ্ডকে ধৰি ৫৫৭টা নতুন প্ৰজাতিৰ তথ্য পোৱা গৈছে। নতুন আৱিষ্কাৰসমূহৰ ভিতৰত ৪৮৬টা প্ৰজাতি অকৃমি (বেছিভাগেই পোক-পৰুৱা), আৰু ৭১টা মেৰুদণ্ডী প্ৰজাতি, বেছিভাগেই মাছ আৰু সৰীসৃপ। [[কৰ্ণাটক]] (৬৬ প্ৰজাতি), [[কেৰালা]] (৫১), [[ৰাজস্থান]] (৪৬) আৰু [[পশ্চিম বংগ]] (৩০)ৰপৰা নতুন প্ৰজাতিৰ তথ্য পোৱা গৈছে। ২০১০ চনৰপৰা ২০২০ চনলৈকে ভাৰতীয় প্ৰাণীজগতত ২,৮০০টা নতুন প্ৰজাতি আৰু ১,৩১২টা নতুন অভিলেখকে ধৰি ৪,১১২টা প্ৰজাতি সংযোজন কৰা হয়।<ref name=bod1/> == জৈৱ-বৈচিত্ৰ্যৰ হটস্পট == === পশ্চিমঘাট পৰ্বতমালা === পশ্চিমঘাট পৰ্বতমালা হৈছে উপদ্বীপীয় ভাৰতৰ পশ্চিম সীমাৰে বিস্তৃত এক পাহাৰীয়া শৃংখলা। সাগৰৰ নৈকট্য আৰু পৰ্বতৰ বাধাৰ ফলত হোৱা বৰষুণৰ বাবে এই অঞ্চলত প্ৰচুৰ বৰষুণ হয়। এই অঞ্চলসমূহত আৰ্দ্ৰ পৰ্ণপাতী অৰণ্য আৰু বৰ্ষাৰণ্য পোৱা যায়। অঞ্চলটোত উচ্চ পৰ্যায়ৰ প্ৰজাতি বৈচিত্ৰ্যৰ লগতে উচ্চ স্তৰৰ থলুৱা প্ৰজাতি দেখা যায়। ইয়াত পোৱা উভচৰ প্ৰাণীৰ প্ৰায় ৭৭% আৰু সৰীসৃপ প্ৰজাতিৰ ৬২% পৃথিৱীৰ আন কতো পোৱা নাযায়।<ref name="RJRD">Daniels, R. J. R. (2001) [http://iisc.ernet.in Endemic fishes of the Western Ghats and the Satpura hypothesis] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303191139/http://iisc.ernet.in |date=3 March 2016 }}. Current Science 81(3):240-244</ref> এই অঞ্চলটোৰ মালয় উপদ্বীপৰ সৈতে জৈৱ-ভৌগোলিক সাদৃশ্য আছে। সুন্দৰ লাল হোৰাই আগবঢ়োৱা ''সাতপূৰা পৰিকল্পনা'' অনুসৰি মধ্য ভাৰতৰ পাহাৰীয়া শৃংখলাবোৰে এসময়ত উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ অৰণ্যৰপৰা ইন্দো-মালয়ান অঞ্চললৈ এক সংযোগ স্থাপন কৰিছিল। হোৰাই এই তত্ত্ব সমৰ্থন কৰিবলৈ পাহাৰীয়া সুঁতিৰ মাছৰ সহায় লৈছিল, কিন্তু চৰাইৰ ক্ষেত্ৰতো ই প্ৰযোজ্য হ'ব পাৰে বুলি ধাৰণা কৰা হৈছিল।<ref>Ripley, Dillon S. (1947) [https://www.jstor.org/pss/2405549 Avian relicts and double invasions in Peninsular India and Ceylon(Sri Lanka)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221205125548/https://www.jstor.org/stable/2405549 |date=5 December 2022 }}. Evolution 2:150–159</ref> পৰৱৰ্তী অধ্যয়নসমূহে সূচাইছে যে হোৰাৰ মূল আৰ্হি প্ৰজাতিসমূহ বিচ্ছিন্নতাৰদ্বাৰা হোৱা প্ৰজাতিকৰণতকৈ ''অভিসাৰী বিৱৰ্তন''ৰ হে এক নিদৰ্শন আছিল।<ref name="RJRD"/> অধিক শেহতীয়া ফাইলোজিঅ'গ্ৰাফিক অধ্যয়নসমূহে আণৱিক পদ্ধতি ব্যৱহাৰ কৰি এই সমস্যাটো অধ্যয়ন কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিছে।<ref>Karanth, P. K. (2003) [http://www.ias.ac.in/currsci/nov102003/1276.pdf Evolution of disjunct distributions among wet-zone species of the Indian subcontinent: Testing various hypotheses using a phylogenetic approach] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181216031243/https://www.ias.ac.in/currsci/nov102003/1276.pdf |date=16 December 2018 }} Current Science, 85(9): 1276-1283</ref> পৃথক্কৰণৰ সময় আৰু ভূ-তাত্ত্বিক ইতিহাসৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি টেক্সাসমূহৰ মাজতো পাৰ্থক্য আছে।<ref>Biswas, S. and Pawar S. S. (2006) [http://www.ias.ac.in/jbiosci/mar2006/95.pdf Phylogenetic tests of distribution patterns in South Asia: towards an integrative approach] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181216031527/https://www.ias.ac.in/jbiosci/mar2006/95.pdf |date=16 December 2018 }}; J. Biosci. 31 95–113</ref> শ্ৰীলংকাৰ লগতে এই অঞ্চলটোৰ বিশেষকৈ সৰীসৃপ আৰু উভচৰ প্ৰাণীৰ ক্ষেত্ৰত মাদাগাস্কাৰ অঞ্চলৰ সৈতে কিছু প্ৰাণীজ সাদৃশ্য দেখা যায়। উদাহৰণস্বৰূপে Sinophis সাপ, বেঙুনীয়া ভেকুলী আৰু শ্ৰীলংকাৰ জেঠীজাতীয় প্ৰাণী Nessia, যিবোৰ মাদাগাস্কাৰৰ Acontias গণৰ সৈতে একে যেন লাগে।<ref>{{Cite web |url=http://pdn.ac.lk/ |title=affinities<!-- Bot generated title --> |access-date=30 August 2006 |archive-date=4 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304051931/http://pdn.ac.lk |url-status=dead |archivedate=11 August 2006 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20060811215431/http://www.pdn.ac.lk/ |deadurl=yes }}</ref> মাদাগাস্কাৰ অঞ্চলৰ সৈতে অসংখ্য উদ্ভিদৰ সংযোগো বিদ্যমান।<ref>{{Cite web |url=http://mobot.org |title=Bio geography of Madagascar<!-- Bot generated title --> |access-date=6 September 2006 |archive-date=18 January 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190118113039/http://mobot.org |url-status=live }}</ref> এক বৈকল্পিক ধাৰণা অনুসৰি এই টেক্সাসমূহ মূলতঃ ভাৰতৰপৰাই বিৱৰ্তিত হোৱা বুলিও কোৱা হৈছে।<ref>Karanth, P. 2006 [http://iisc.ernet.in Out-of-India Gondwanan origin of some tropical Asian biota] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190411223533/http://iisc.ernet.in |date=11 April 2019 }}. Current Science 90(6):789-792</ref> মালয়ান মূলৰ কিছুমান টেক্সা শ্ৰীলংকাত পোৱা যায় কিন্তু পশ্চিমঘাটত অনুপস্থিত থকাৰ দৰে জৈৱ-ভৌগোলিক বিচিত্ৰতাও বিদ্যমান। ইয়াৰ ভিতৰত Nepenthes গণৰ উদ্ভিদ আদি অন্তৰ্ভুক্ত। === পূব হিমালয় === পূব হিমালয় হৈছে ভূটান, উত্তৰ-পূব ভাৰত, পশ্চিম বংগ আৰু নেপালৰ দক্ষিণ, মধ্য আৰু পূব অংশক সামৰি লোৱা অঞ্চল। এই অঞ্চলটো ভূ-তাত্ত্বিকভাবে নৱীন আৰু ইয়াত উচ্চতাৰ যথেষ্ট তাৰতম্য দেখা যায়। ইয়াত এশিঙীয়া গঁড়, বনৰীয়া ম’হকে ধৰি বিশ্বজুৰি বিলুপ্তিৰ ভাবুকি থকা প্ৰায় ১৬৩টা প্ৰজাতি আছে। মুঠতে ইয়াত ৪৫বিধ স্তন্যপায়ী প্ৰাণী, ৫০বিধ চৰাই, ১৭বিধ সৰীসৃপ, ১২বিধ উভচৰ, ৩বিধ অমেৰুদণ্ডী আৰু ৩৬বিধ উদ্ভিদৰ প্ৰজাতি পোৱা যায়।<ref>[http://cepf.net Conservation International 2006] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060825232127/http://cepf.net |date=25 August 2006 }}</ref><ref>[http://panda.org Ecosystem Profile: Eastern Himalayas Region] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110928092502/http://panda.org |date=28 September 2011 }}, 2005</ref> তৰাই অঞ্চলৰ ডুয়াৰ্ছ অৰণ্য এখন জৈৱ-বৈচিত্ৰ্যপূৰ্ণ এলেকা, য’ত হিমালয়ৰ জৈৱ-বৈচিত্ৰ্যৰ লগতে গ্ৰীষ্মমণ্ডলীয় জৈৱ-বৈচিত্ৰ্যও দেখা যায়। ইয়াত ৰেলিক ড্ৰেগনফ্লাই নামৰ এবিধ বিপন্ন প্ৰজাতি পোৱা যায়, যাৰ এই গণৰ আনটো মাত্ৰ প্ৰজাতি জাপানত পোৱা যায়। এই অঞ্চলটো হিমালয়ৰ নিউটৰো আৱাসস্থল, যি ভাৰতৰ সীমাত পোৱা একমাত্ৰ চেলামেণ্ডাৰ প্ৰজাতি।<ref>[http://amnh.org Amphibian Species of the World - Desmognathus imitator Dunn, 1927<!-- Bot generated title -->] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070310233130/http://amnh.org |date=10 March 2007 }}</ref> == বিলুপ্ত আৰু জীৱাশ্মৰূপসমূহ == প্ৰাৰম্ভিক টাৰ্চিয়াৰী যুগত ভাৰতীয় উপদ্বীপীয় অঞ্চলটো এখন বৃহৎ দ্বীপ আছিল। দ্বীপ হোৱাৰ পূৰ্বে ই আফ্ৰিকা মহাদেশৰ সৈতে সংযুক্ত আছিল। টাৰ্চিয়াৰী যুগত এই দ্বীপটো এখন অগভীৰ সাগৰৰদ্বাৰা এছিয়াৰ মূল ভূ-খণ্ডৰপৰা পৃথক হৈ আছিল। হিমালয় অঞ্চল আৰু তিব্বতৰ বেছিভাগ অংশই এই সাগৰৰ তলত আছিল। এছিয়াৰ মূল ভূ-খণ্ডৰ দিশে ভাৰতীয় উপ-মহাদেশৰ গতিৰ ফলত বিশাল হিমালয় পৰ্বতমালাৰ সৃষ্টি হয় আৰু সাগৰৰ তলিখন উঠি আহি বৰ্তমানৰ উত্তৰ ভাৰতৰ সমভূমি অঞ্চললৈ পৰিবৰ্তিত হয়। এছিয়াৰ মূল ভূ-খণ্ডৰ সৈতে সংযুক্ত হোৱাৰ পিছত বহুতো প্ৰজাতি ভাৰতলৈ প্ৰব্ৰজন কৰে। কেইবাটাও উত্থানৰ ফলত হিমালয়ৰ সৃষ্টি হৈছিল। শিৱালিক পৰ্বতমালা একেবাৰে শেষত গঠিত হৈছিল আৰু টাৰ্চিয়াৰী যুগৰ সৰ্বাধিকসংখ্যক জীৱাশ্ম এই পৰ্বতমালাতেই পোৱা যায়।<ref name="prater">Prater, S. H. (1971) The Book of Indian Animals. BNHS</ref> শিৱালিকৰ জীৱাশ্মসমূহৰ ভিতৰত মেষ্টোডন, জলহস্তী, গঁড়, চিভাথেৰিয়াম, জিৰাফ, ঘোঁৰা, উট, বাইছন, হৰিণ, কৃষ্ণসাৰ মৃগ, গৰিলা, গাহৰি, চিম্পাঞ্জী, ওৰাংওটাং, বেবুন, লেঙ্গুৰ, মাকাক বান্দৰ, চিতা বাঘ, ছেবাৰ-টুথড কেট, সিংহ, বাঘ, ভালুক, অৰ’ক্স, নাহৰফুটুকী বাঘ, কুকুৰনেচীয়া বাঘ, ঢোল, হাজাৰু, শহাপহু আৰু বহুতো স্তন্যপায়ী প্ৰাণী অন্তৰ্ভুক্ত।<ref name="prater"/> ইণ্টাৰট্ৰেপিয়ান বেডসমূহত বহুতো উদ্ভিদৰ জীৱাশ্ম পোৱা গৈছে,<ref>Stewart R. Hinsley [http://malvaceae.info Notes on fossil wood] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171119185436/http://malvaceae.info |date=19 November 2017 }}. Retrieved September 2006.</ref> যাৰ ভিতৰত ইঅ’চিন যুগৰ Grewioxylon, কেৰালাত পোৱা মধ্য মায়’চিন যুগৰ Heritieroxylon keralensis আৰু অৰুণাচল প্ৰদেশত পোৱা মায়’-প্লায়’চিন যুগৰ Heritieroxylon arunachalensis অন্যতম। ভাৰত আৰু এণ্টাৰ্কটিকাত Glossopteris নামৰ ঢেঁকীয়া জাতীয় উদ্ভিদৰ জীৱাশ্ম উদ্ধাৰ হোৱাৰ ফলত 'গোণ্ডোৱানলেণ্ড'ৰ আৱিষ্কাৰ হয় আৰু ই মহাদেশীয় সঞ্চৰণ সম্পৰ্কে অধিক জ্ঞান আহৰণত সহায় কৰে। ভাৰতত চাইকাড উদ্ভিদৰ জীৱাশ্ম পোৱা গৈছে,<ref>Robert Buckler (1999) A brief review of the fossil cycads. [http://plantapalm.com PDF] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224053853/http://plantapalm.com |date=24 February 2012 }}</ref> আনহাতে বৰ্তমানো ভাৰতত চাইকাডৰ সাতটা প্ৰজাতি জীয়াই আছে।<ref>{{Cite web |url=http://nsw.gov.au |title=Royal Botanical Gardens, Sydney, Australia |access-date=10 August 2006 |archive-date=1 April 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190401122145/http://nsw.gov.au |url-status=dead }}</ref><ref>Singh, Rita, P. Radha (2006) A new species of Cycas from the Malabar Coast, Western Ghats, India. Volume 58(2):119-123</ref> ১৮৭৭ চনত নৰ্মদা উপত্যকাত ৰিচাৰ্ড লাইডেকাৰে আৱিষ্কাৰ কৰা Titanosaurus indicus সম্ভৱতঃ ভাৰতত আৱিষ্কৃত প্ৰথম ডাইনোছৰ আছিল। ভাৰতৰ পুৰাজীৱবিজ্ঞানৰ ক্ষেত্ৰত এই অঞ্চলটো অত্যন্ত গুৰুত্বপূৰ্ণ। ভাৰতত পোৱা আন এক ডাইনোছৰ হৈছে Rajasaurus narmadensis,<ref>Rajasaurus and Indian Dinosaur. Geological Survey of India. [http://gsi.gov.in PDF] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20080528000848/http://gsi.gov.in |date=28 May 2008 }}</ref> যি এক বৃহৎ মাংসভোজী ডাইনোছৰ আছিল। ই প্ৰায় ৯ মিটাৰ দীঘল আৰু ৩ মিটাৰ ওখ আছিল। চিনোজয়িক যুগৰ কিছুমান সাপৰ জীৱাশ্মও ভাৰতত পোৱা গৈছে।<ref>Rage J.-C., Bajpai S., Thewissen J. G. M. & Tiwari B. N. 2003. Early Eocene snakes from Kutch, Western India, with a review of the Palaeophiidae. Geodiversitas 25 (4) : 695-716 [http://mnhn.fr PDF] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120221235530/http://mnhn.fr |date=21 February 2012 }}</ref> কিছুমান বিজ্ঞানীৰ মতে দাক্ষিণাত্তৰ লাভা উদগীৰণ আৰু তাৰপৰা নিৰ্গত গেছ ডাইনোছৰৰ বিশ্বব্যাপী বিলুপ্তিৰ বাবে দায়ী আছিল, যদিও এই বিষয়টো বিতৰ্কিত।<ref>{{Cite web |url=http://cosis.net/ |title=Floodvolcanism is the main cause of mass extinctions: Nice try, but where is the evidence? PDF |access-date=21 February 2006 |archive-date=1 December 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171201043641/http://cosis.net |url-status=live |archivedate=23 October 2003 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20031023152310/http://www.cosis.net/ |deadurl=yes }}</ref><ref>[http://plattsburgh.edu Volcanism] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060504212202/http://plattsburgh.edu|date=4 May 2006}}</ref> হিমালয়ৰ পাদদেশৰ চিমলা পাহাৰত প্ৰায় ৫৩.৫ নিযুত বছৰ পুৰণি আটাইতকৈ পুৰণি তিমিৰ জীৱাশ্ম Himalayacetus subathuensis পোৱা গৈছে। টাৰ্চিয়াৰী যুগত এই অঞ্চলটো টেথিছ সাগৰৰ তলত আছিল। এই তিমিবোৰ সম্ভৱতঃ আংশিকভাৱে মাটিত বাস কৰিবলৈ সক্ষম আছিল।<ref>{{Cite web |url=http://enchantedlearning.com |title=Whale fossils |access-date=21 February 2006 |archive-date=16 December 2018 |archive-url=https://archive.org |url-status=live }}</ref><ref>Bajpai, S. and Gingerich P.D. (1998) A new Eocene archaeocete (Mammalia, Cetacea) from India and the time of origin of whales Proc. Natl. Acad. Sci. USA 95:15464–15468 [http://umich.edu PDF] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051222060959/http://umich.edu |date=22 December 2005 }}</ref> ভাৰতত পোৱা আন এক তিমিৰ জীৱাশ্ম হৈছে Remingtonocetus, যি প্ৰায় ৪৩-৪৬ নিযুত বছৰ পুৰণি। ইণ্টাৰট্ৰেপিয়ান বেডসমূহত কেইবাটাও সৰু স্তন্যপায়ী প্ৰাণীৰ জীৱাশ্ম পোৱা গৈছে যদিও ডাঙৰ স্তন্যপায়ীৰ উপস্থিতি বিৰল। প্ৰাইমেটৰ একমাত্ৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ জীৱাশ্ম ওচৰৰ ম্যানমাৰ অঞ্চলৰপৰাহে পোৱা গৈছে। === শেহতীয়া বিলুপ্তি === মানুহৰদ্বাৰা ভূমি আৰু বনজ সম্পদৰ অত্যধিক ব্যৱহাৰৰ লগতে খাদ্য আৰু ক্ৰীড়াৰ বাবে চলোৱা চিকাৰ আৰু জালত বন্দী কৰা কাৰ্যই শেহতীয়া সময়ছোৱাত ভাৰতত বহুতো প্ৰজাতিৰ বিলুপ্তি ঘটাইছে। সিন্ধু সভ্যতাৰ সময়ত সম্ভৱতঃ প্ৰথম বিলুপ্ত হোৱা প্ৰজাতিটো আছিল বনৰীয়া গৰুৰ প্ৰজাতি Bos primegenius nomadicus বা বনৰীয়া জেনু। সিন্ধু উপত্যকা আৰু পশ্চিম ভাৰতৰপৰা এই প্ৰজাতিটো বিলুপ্ত হোৱাৰ মূল কাৰণ আছিল পোহনীয়া গৰুৰ সৈতে হোৱা আন্তঃপ্ৰজনন আৰু বাসস্থান ধ্বংসৰ ফলত বনৰীয়া গোটসমূহৰ পৃথক্কৰণ।<ref name="IWH2">Rangarajan, M. (2006) [https://books.google.com/books?id=a89yMml_etQC&pg=PA4 India's Wildlife History] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221205125547/https://books.google.com/books?id=a89yMml_etQC&pg=PA4 |date=5 December 2022 }}, p. 4 {{ISBN|81-7824-140-4}}</ref> দেশখনৰ ভিতৰত বিলুপ্ত হোৱা বা বিলুপ্ত বুলি ধাৰণা কৰা উল্লেখযোগ্য স্তন্যপায়ী প্ৰাণীসমূহৰ ভিতৰত আছে ভাৰতীয় বা এছিয়াটিক চিতা, জাভানিজ গঁড় আৰু সুমাত্ৰাণ গঁড়।<ref>{{cite book|first=Vivek|last=Menon|title=A field guide to Indian mammals|publisher=Dorling Kindersley, Delhi|year=2003|isbn=0-14-302998-3}}</ref> যদিও এইবোৰ বৃহৎ স্তন্যপায়ী প্ৰাণীৰ বিলুপ্তি নিশ্চিত কৰা হৈছে, বহুতো সৰু প্ৰাণী আৰু উদ্ভিদ প্ৰজাতিৰ স্থিতি নিৰ্ধাৰণ কৰাটো কঠিন হৈ পৰিছে। বহুতো প্ৰজাতি প্ৰথমবাৰ চিনাক্ত কৰাৰ পিছৰেপৰা পুনৰ দেখা পোৱা হোৱা নাই। Hubbardia heptaneuron নামৰ ঘাঁহৰ প্ৰজাতিবিধ লিংগনামক্কি জলাশয় নিৰ্মাণৰ পূৰ্বে জোগ জলপ্ৰপাতৰ জলকণা পৰা অঞ্চলত গজিছিল। ইয়াক বিলুপ্ত বুলি ভবা হৈছিল যদিও পিছলৈ কোলহাপুৰৰ ওচৰত পুনৰ আৱিষ্কাৰ কৰা হয়।<ref>[https://archive.today/20030310045600/http://www.iucn.org/themes/ssc/news/ebulletin2002/ebulletindec02.html IUCN Species Survival Commission (SSC) E-Bulletin] - December 2002. Retrieved October 2006.</ref> শেহতীয়া সময়ত গোলাপী মূৰীয়া হাঁহ আৰু হিমালয়ৰ বতা চৰাইকে ধৰি চৰাইৰ কিছুমান প্ৰজাতি বিলুপ্ত হৈছে। হিমাচল প্ৰদেশৰ ৰামপুৰৰ ওচৰত এলান অক্টেভিয়ান হিউমে সংগ্ৰহ কৰা এটা নমুনাৰপৰা জনাজাত Acrocephalus orinus নামৰ চৰাইবিধ ১৩৯ বছৰৰ পাছত থাইলেণ্ডত পুনৰ পোৱা গৈছিল।<ref>[http://www.rdb.or.id/detailbird.php?id=693 Threatened birds of Asia] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061013154616/http://www.rdb.or.id/detailbird.php?id=693 |date=13 October 2006 }}. Retrieved October 2006.</ref><ref>The Nation, [http://www.nationmultimedia.com/2007/03/07/headlines/headlines_30028700.php March 6, 2007] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070527090228/http://www.nationmultimedia.com/2007/03/07/headlines/headlines_30028700.php |date=27 May 2007 }}</ref> একেদৰে ১৮৪৮ চনত প্ৰাণীবিজ্ঞানী থমাছ চি জেৰ্ডনে আৱিষ্কাৰ কৰা জেৰ্ডনৰ কোৰ্চাৰ নামৰ চৰাইবিধ বিলুপ্ত বুলি ধাৰণা কৰাৰ পাছত ১৯৮৬ চনত বোম্বে নেচাৰেল হিষ্ট্ৰী ছ’চাইটীৰ পক্ষীবিজ্ঞানী ভাৰত ভূষণে পুনৰ আৱিষ্কাৰ কৰে। ==প্ৰজাতিৰ অনুমান== [[File:Thumb strip india biodiv.jpg|thumb|100px|জীৱ বৈচিত্ৰ্যৰ ঝলক]] ভাৰতত বিভিন্ন গোট অনুসাৰে প্ৰজাতিৰ সংখ্যাৰ এটা অনুমান তলত দিয়া হৈছে। এইটো Alfred, ১৯৯৮ ৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি কৰা হৈছে। {| class="wikitable" |- ! শ্ৰেণীবিভাগ গোট ! বিশ্বৰ প্ৰজাতি ! ভাৰতৰ প্ৰজাতি ! ভাৰতত % |- ! colspan="4" style="background:#ccc; " | প্ৰটিষ্টা |- | প্ৰটোজোৱা | ৩১২৫০ | ২৫৭৭ | ৮.২৪ |- ! style="background:#ccc; " | মুঠ (প্ৰটিষ্টা) ! style="background:#ccc; " | ৩১২৫০ ! style="background:#ccc; " | ২৫৭৭ ! style="background:#ccc; " | ৮.২৪ |- ! colspan="4" style="background:#ccc; " | জন্তু জগত |- | মেছ’জোৱা | ৭১ | ১০ | ১৪.০৮ |- | পৰিফেৰা | ৪৫৬২ | ৪৮৬ | ১০.৬৫ |- | ক্নিডাৰিয়া | ৯৯১৬ | ৮৪২ | ৮.৪৯ |- | ক্টেন’ফ’ৰা | ১০০ | ১২ | ১২ |- | প্লেটিহেলমিন্থেছ | ১৭৫০০ | ১৬২২ | ৯.২৭ |- | ৰ’টিফেৰা | ২৫০০ | ৩৩০ | ১৩.২ |- | গেষ্ট্ৰ’ট্ৰিকা | ৩০০০ | ১০০ | ৩.৩৩ |- | কিন’ৰিঙ্কা | ১০০ | ১০ | ১০ |- | নিমাটোডা | ৩০০০০ | ২৮৫০ | ৯.৫ |- | একেন্থ’চেফেলা | ৮০০ | ২২৯ | ২৮.৬২ |- | সিপুনকুলা | ১৪৫ | ৩৫ | ২৪.১৪ |- | মলাস্কা | ৬৬৫৩৫ | ৫০৭০ | ৭.৬২ |- | একিউৰা | ১২৭ | ৪৩ | ৩৩.৮৬ |- | এনেলিডা | ১২৭০০ | ৮৪০ | ৬.৬১ |- | অনিক’ফ’ৰা | ১০০ | ১ | ১ |- ! style="background:#ccc; " | আৰ্থ্ৰ’প’ডা ! style="background:#ccc; " | ৯৮৭৯৪৯ ! style="background:#ccc; " | ৬৮৩৮৯ ! style="background:#ccc; " | ৬.৯ |- | ক্ৰাষ্টেচিয়া | ৩৫৫৩৪ | ২৯৩৪ | ৮.২৬ |- | পতংগ | ৮৫৩০০০ | ৫৩৪০০ | ৬.৮৩ |- | এৰাক্নিডা | ৭৩৪৪০ | — | ৭.৯ |- | পাইকন’গ’নিডা | ৬০০ | — | ২.৬৭ |- | চিল’প’ডা | ৩০০০ | ১০০ | ৩.৩৩ |- | ডিপ্ল’প’ডা | ৭৫০০ | ১৬২ | ২.১৬ |- | ছিম্ফিলা | ১২০ | ৪ | ৩.৩৩ |- | জিফ’ছুৰা | ৪ | ২ | ৫০ |- | ফ’ৰ’নিডা | ১১ | ৩ | ২৭.২৭ |- | ব্ৰায়’জ’ৱা | ৪০০০ | ২০০ | ৫ |- | এণ্ড’প্ৰ’ক্টা | ৬০ | ১০ | ১৬.৬৬ |- | ব্ৰেকিঅ’প’ডা | ৩০০ | ৩ | ১ |- | কেট’গনাথা | ১১১ | ৩০ | ২৭.০২ |- | টাৰ্ডিগ্ৰাডা | ৫১৪ | ৩০ | ৫.৮৩ |- | ইকাইন’ডাৰ্মাটা | ৬২২৩ | ৭৬৫ | ১২.২৯ |- | হেমিক’ৰ্ডাটা | ১২০ | ১২ | ১০ |- | ক’ৰ্ডাটা | ৪৮৪৫১ | ৪৯৫২ | ১০.২২ |- | প্ৰট’ক’ৰ্ডাটা | ২১০৬ | ১১৯ | ৫.৬৫ |- | মাছ | ২১৭২৩ | ২৫৪৬ | ১১.৭২ |- | উভচৰ | ৭৫৩৩ | ৩৫০ | ৪.৬৩ |- | সৰীসৃপ | ৫৮১৭ | ৪৫৬ | ৭.৮৪ |- | পক্ষী | ৯০২৬ | ১২৩২ | ১৩.৬৬ |- | স্তন্যপায়ী | ৪৬২৯ | ৩৯০ | ৮.৪২ |- ! style="background:#ccc; " | মুঠ (Animalia) ! style="background:#ccc; " | ১১৯৬৯০৩ ! style="background:#ccc; " | ৮৬৮৭৪১ ! style="background:#ccc; " | ৭.২৫ |- ! style="background:#ccc; " | গ্ৰেণ্ড মুঠ ! style="background:#ccc; " | ১২২৮১৫৩ ! style="background:#ccc; " | ৮৭১৩১৮ ! style="background:#ccc; " | ৭.০৯ |} == চিত্ৰ ভঁৰাল == [[File:Akwa18_puntius2.jpg|thumb|ডেনিসন বাৰ্ব ভাৰতৰ পশ্চিমঘাট পৰ্বতমালাৰ এক থলুৱা প্ৰজাতি। ]] [[File:Praying mantis india.jpg|thumb|right|এটা প্ৰেইং মেণ্টিছ]] [[File:Harpegnathos saltator fight.jpg|thumb|Harpegnathos saltator]] [[File:BannerghattaBlackSpiderFr.jpg|thumb|ভাৰতৰ এক থলুৱা ইডিঅ'পিডি মকৰা]] ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:জীৱবিজ্ঞান]] [[শ্ৰেণী:প্ৰাণীজগত]] [[শ্ৰেণী:ভাৰত]] 7rzlhm1jqvrhnfsobkv6nq39mxnz8s6 0 128387 606506 606421 2026-05-15T16:48:06Z যদুমণি 32127 606506 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} {{Infobox islands | name = চুলাৱেছি | image_name = Sulawesi Topography.png | image_caption = চুলাৱেছিৰ ভূ-তাত্ত্বিক মানচিত্ৰ | native_name = | native_name_link = | other_names = চেলেবিছ (Celebes) | map_image = Sulawesi map.PNG | map_caption = চুলাৱেছিৰ প্ৰাদেশিক বিভাজন | location = [[ইণ্ডোনেছিয়া]] | coordinates = {{coord|02|S|121|E|type:isle_scale:5000000|display=inline,title}} | archipelago = ইণ্ডোনেছিয়ান দ্বীপপুঞ্জ ---- বৃহত্তৰ চুণ্ডা দ্বীপপুঞ্জ | area_km2 = 174,416.16 | rank = ১১তম | highest_mount = [[মাউণ্ট লাটিমোজং|লাটিমোজং]] | elevation_m = 3,478 | country = [[ইণ্ডোনেছিয়া]] | country_admin_divisions_title = প্ৰদেশসমূহ | country_admin_divisions = {{ubl|[[উত্তৰ চুলাৱেছি]]|[[গোৰোন্তালো]]|[[মধ্য চুলাৱেছি]]|[[পশ্চিম চুলাৱেছি]]|[[দক্ষিণ চুলাৱেছি]]|[[দক্ষিণ-পূব চুলাৱেছি]]}} | country_largest_city = [[মাকাছাৰ]] (জনসংখ্যা ১,৪৩২,২০০) | population = ২০,৫৬৮,৪১১ | population_as_of = ২০২৩-ৰ মাজভাগৰ অনুমাণিক হিচাপ | density_km2 = ১১০.৫ | ethnic_groups = মাকাছাৰীজ, বুগিনীজ, মাণ্ডাৰ, মিনাহাচা, গোৰোন্তালোৱান, কাইলি, তোৰাজা, মামাচা, বুটোনীজ, মুনা, তোলাকি, বাজৌ, মংগনডো, ছাংগিহে, নাপু }} '''চুলাৱেছি''' ({{lang-en|Sulawesi}}),<ref>{{cite Dictionary.com|Sulawesi}}</ref> '''চেলেবেছ''' নামেৰেও জনাজাত,<ref>{{cite Dictionary.com|Celebes}}</ref> [[ইণ্ডোনেছিয়া]]ৰ এটা দ্বীপ। চাৰিটা বৃহত্তৰ চুণ্ডা দ্বীপৰ ভিতৰত অন্যতম আৰু বিশ্বৰ ১১ নং বৃহত্তম দ্বীপটো বৰ্নিওৰ পূবে, মালুকু দ্বীপপুঞ্জৰ পশ্চিমে আৰু মিন্দানাও আৰু চুলু দ্বীপপুঞ্জৰ দক্ষিণে অৱস্থিত। ইণ্ডোনেছিয়াৰ ভিতৰত কেৱল সুমাট্ৰা, বৰ্নিও আৰু পাপুয়াৰ ভূ-খণ্ড বৃহৎ আৰু কেৱল জাভা আৰু সুমাট্ৰাহে অধিক জনবহুল। চুলাৱেছিৰ ভূ-খণ্ডত চাৰিটা উপদ্বীপ অন্তৰ্ভুক্ত: উত্তৰ মিনাহাছা উপদ্বীপ, পূব উপদ্বীপ, দক্ষিণ উপদ্বীপ আৰু দক্ষিণ-পূব উপদ্বীপ। তিনিটা উপসাগৰে এই উপদ্বীপসমূহক পৃথক কৰে: উত্তৰ মিনাহাছা আৰু পূব উপদ্বীপৰ মাজৰ টমিনি উপসাগৰ, পূব আৰু দক্ষিণ-পূব উপদ্বীপৰ মাজৰ টোলো উপসাগৰ আৰু দক্ষিণ আৰু দক্ষিণ-পূব উপদ্বীপৰ মাজৰ বনি উপসাগৰ। দ্বীপটোৰ পশ্চিম দিশৰ কাষেৰে মাকাছাৰ জলদ্বীপটোৱে দ্বীপটোক বৰ্নিওৰপৰা পৃথক কৰে। ==ব্যুৎপত্তিবিজ্ঞান== চুলাৱেচি নামটো সম্ভৱতঃ চুলা ("দ্বীপ") আৰু বেচি ("লোহা") শব্দৰপৰা আহিছে আৰু ই হয়তো মাটানো হ্ৰদৰ চহকী লোহাৰ আৱৰ্জনাৰপৰা লোহাৰ ঐতিহাসিক ৰপ্তানিৰ কথা বুজাব পাৰে।<ref>Watuseke, F. S. 1974. On the name Celebes. Sixth International Conference on Asian History, International Association of Historians of Asia, Yogyakarta, 26–30 August. Unpublished.</ref> [[ইণ্ডোনেছিয়া]]ৰ স্বাধীনতাৰ পিছত ইংৰাজী ভাষাত এই নামটো সাধাৰণ ব্যৱহাৰলৈ আহে। প্ৰথমে পৰ্তুগীজ অভিযাত্ৰীসকলে এই দ্বীপটোক চেলেবেছ নাম দিছিল। ইয়াৰ প্ৰত্যক্ষ অনুবাদ স্পষ্ট নহ'লেও ইয়াক স্থানীয় নাম "চুলাৱেছি"ৰ পৰ্তুগীজ অনুবাদ বুলি গণ্য কৰা হ'ব পাৰে।<ref>{{Cite book|title=The concise dictionary of world place-names|last=Everett-Heath|first=John|publisher=Oxford University Press|year=2018|isbn=978-0-19-186632-6|edition= Fourth|location=[Oxford]|pages=1131|oclc=1053905476}}</ref> ==ভূগোল== চুলাৱেছি বিশ্বৰ একাদশ বৃহত্তম দ্বীপ,<ref>{{cite book| url=https://books.google.com/books?id=vZhECgAAQBAJ&pg=PA8| page=8| title=The Spectral Tarsier |first=Sharon L. |last=Gursky| publisher=[[Routledge]]|year= 2015 |isbn=978-1-317-34397-4}}</ref> ইয়াৰ আয়তন ১৮৬,২১৬.১৬ কিলোমিটাৰ (৭১,৮৯৮ বৰ্গমাইল) (চুলাৱেছিৰ অংশ হিচাপে প্ৰশাসন কৰা সৰু দ্বীপসমূহকে ধৰি)। দ্বীপটোৰ কেন্দ্ৰীয় অংশটো ঠেককৈ পাহাৰীয়া, যেনেকৈ দ্বীপটোৰ উপদ্বীপসমূহ পৰম্পৰাগতভাৱে ইটোৱে সিটোৰপৰা দূৰৈত আছিল, পথতকৈ সাগৰৰ যোগেদি ভাল সংযোগ আছে। চুলাৱেছিৰ উপদ্বীপসমূহক বিভাজিত কৰা তিনিটা উপসাগৰ হৈছে উত্তৰৰপৰা দক্ষিণলৈ টমিনি, টলো আৰু বনি।{{refn|group=n|Technically, Tomini{{sfnp|IHO|1953|loc=§48 (d)}} and Boni{{sfnp|IHO|1953|loc=§48 (k)}} are defined as gulfs by the [[International Hydrographic Organization]], while Tolo is considered a bay of the [[Molucca Sea]].{{sfnp|IHO|1953|loc=§48 (c)}}}} এইবোৰে মিনাহাছা বা উত্তৰ উপদ্বীপ, পূব উপদ্বীপ, দক্ষিণ-পূব উপদ্বীপ আৰু দক্ষিণ উপদ্বীপক পৃথক কৰে। দ্বীপটোৰ পশ্চিম দিশত মাকাছাৰ জলদ্বীপ চলি আছে।<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/place/Makassar-Strait |title=Makassar Strait |author=<!--Not stated--> |website=Encyclopedia Britannica |publisher=Encyclopedia Britannica, Inc. |access-date=23 August 2017 }}</ref> এই দ্বীপটোৰ পশ্চিমে বৰ্নিও, উত্তৰে ফিলিপাইনছ, পূবে মালুকু আৰু দক্ষিণে ফ্ল'ৰেছ আৰু টিমৰ। ==ভূতত্ত্ব== [[File:Tangkoko National Park, North Sulawesi, Indonesia.jpg|thumb|মাউণ্ট টংকোকো উত্তৰ চুলাৱেছিৰ এটা আগ্নেয়গিৰি। ]] দ্বীপটোক আগুৰি থকা গভীৰ সাগৰৰপৰা ওখ, বেছিভাগেই আগ্নেয়গিৰিবিহীন, পাহাৰীয়া অভ্যন্তৰীণ অংশলৈ এই দ্বীপটো ওপৰলৈ উঠিছে। উত্তৰ দিশত ছাংগিহে দ্বীপলৈকে বিস্তৃত উত্তৰ মিনাহাছা উপদ্বীপত সক্ৰিয় আগ্নেয়গিৰি পোৱা যায়। উত্তৰ উপদ্বীপত মাউণ্ট লোকন, মাউণ্ট আউ, ছ’পুটান, কাৰাংগেটাংকে ধৰি কেইবাটাও সক্ৰিয় আগ্নেয়গিৰি আছে। প্লেট পুনৰ্গঠনৰ মতে এছিয়ান প্লেট (পশ্চিম আৰু দক্ষিণ-পশ্চিম গঠন কৰা) আৰু অষ্ট্ৰেলিয়ান প্লেট (দক্ষিণ-পূব আৰু বাংগাই গঠন কৰা)ৰপৰা ভূ-খণ্ডৰ সংঘৰ্ষৰ ফলত এই দ্বীপটো গঠন হোৱা বুলি বিশ্বাস কৰা হয় আৰু পূৰ্বৰটো প্ৰশান্ত মহাসাগৰীয় দ্বীপ চাপ (উত্তৰ আৰু পূব উপদ্বীপ গঠন কৰা)।<ref>{{cite web|url=http://www.anu.edu.au/news/all-news/researchers-find-biggest-exposed-fault-on-earth|title=Researchers find biggest exposed fault on Earth|work=ANU |date=28 November 2016}}</ref> ইয়াৰ একাধিক টেকটনিক উৎপত্তিৰ বাবে বিভিন্ন ফল্টে ভূমিৰ মাজেৰে পাৰ হৈ যায় আৰু ফলস্বৰূপে দ্বীপটোত ২০১৮ আৰু ২০২১ চনত মাৰাত্মক ভূমিকম্পকে ধৰি ভূমিকম্পৰ প্ৰৱণতা থাকে। চুলাৱেচীৰ পূব উপকূলত অৱস্থিত উত্তৰ বান্দা সাগৰৰ সৃষ্টি হৈছিল আৰম্ভণিৰ মায়’চিন যুগত ছাবডাকচন ৰ’লবেকৰ ফলত। এই ভূ-তাত্ত্বিক ঘটনাটোৰ প্ৰমাণ পোৱা যায় অঞ্চলটোত থকা বিস্তৃত আৰু আন্তঃসংযোগিত ফল্ট নেটৱৰ্ক, এটা আগ্নেয়গিৰিযুক্ত ছিমাউণ্ট আৰু ইয়াৰ চাৰিওফালৰ ৰিজ, আৰু এটা এক্ৰিচনেৰী ৱেজৰ উপস্থিতিৰপৰা। পূব চুলাৱেচী আৰু বাংগাইৰ উপকূলত শেহতীয়া মায়’চিন যুগৰ কাৰ্বনেট শিলাৰ এটা সঞ্চয় দেখা যায়। এই কাৰ্বনেটবোৰ সম্ভৱতঃ পিনাকল ৰিফ আৰু এই কাৰ্বনেট প্লেটফৰ্মখনৰ মুঠ ডাঠ প্ৰায় ১৮০–৭৭০ মিটাৰ। ৱালেচিয়াৰ জৈৱ-ভৌগোলিক অঞ্চলৰ অন্যান্য বেছিভাগ দ্বীপৰ তুলনাত চুলাৱেচী প্ৰকৃততে সম্পূৰ্ণ সাগৰীয় নহয়; বৰঞ্চ ই এছিয়া-অষ্ট্ৰেলিয়া সংঘৰ্ষ ক্ষেত্ৰৰ কেন্দ্ৰবিন্দুত অৱস্থিত এটা মিশ্ৰিত দ্বীপ। দ্বীপটোৰ কিছুমান অংশ পূৰ্বতে এছিয়া বা অষ্ট্ৰেলিয়াৰ মহাদেশীয় প্ৰান্তৰ সৈতে সংলগ্ন আছিল আৰু ভিকাৰিয়েণ্ট প্ৰক্ৰিয়াৰদ্বাৰা সেই অঞ্চলবোৰৰপৰা পৃথক হৈ পৰিছিল। পশ্চিম দিশত, ইঅ’চিন যুগত প্ৰায় ৪৫ নিযুত বছৰ আগতে মাকাছাৰ প্ৰণালী মুকলি হোৱাৰ ফলত পশ্চিম চুলাৱেচী চুন্দালেণ্ডৰপৰা পৃথক হৈছিল। পূব দিশত, নিউ গিনিৰপৰা খণ্ডিত হোৱা একাধিক মাইক্ৰ’-কণ্টিনেণ্টেল অংশৰ সৈতে পশ্চিম চুলাৱেচীৰ সক্ৰিয় আগ্নেয়গিৰিৰ প্ৰান্তৰ বিভিন্ন সময়ত (প্ৰায় ২০ নিযুত বছৰ আগৰ পৰা) সংঘৰ্ষ হৈছিল বুলি থকা পৰম্পৰাগত ধাৰণাটো শেহতীয়াকৈ এটা নতুন তত্ত্বৰদ্বাৰা প্ৰতিষ্থাপিত হৈছে। এই নতুন ধাৰণা অনুসৰি, চুলা স্পাৰৰ (লেট প্যালিঅ’জ’য়িক যুগৰ ভেৰিচান উৎপত্তিৰ এটা প্ৰাচীন ভাজপ্ৰাপ্ত বেল্টৰ পশ্চিম প্ৰান্ত) সৈতে পশ্চিম চুলাৱেচীৰ একক মায়’চিন সংঘৰ্ষৰ পৰিণতিত হোৱা প্ৰসাৰিত খণ্ডবিখণ্ডৰ ফলতহে এই ভৌগোলিক গঠনৰ সৃষ্টি হৈছে। === হাড়ৰ অৱবাহিকা === হাড়ৰ অৱবাহিকা চুলাৱেছিৰ দক্ষিণ-পূব আৰু দক্ষিণ বাহুৰ মাজত অৱস্থিত। শেহতীয়া অধ্যয়ন অনুসৰি প্ৰসাৰণ বলৰ বাবে অৱবাহিকাটো মুকলি কৰা হৈছে। অৱবাহিকাটোৰ প্ৰতিটো ফালে স্বাভাৱিক ফল্টৰ সীমাৰেখাৰে আবৃত আৰু অৱবাহিকাৰ প্ৰতিটো ফালে উঠা বেছমেণ্ট শিলেৰে আগুৰি আছে আৰু মাজত সৰু পলস পোৱা যায়। অতীতৰ ভূ-তাত্ত্বিক ইতিহাসে কাৰ্বনেটৰ বৃহৎ সঞ্চয়ৰ অনুমতি দিছে যাৰ ফলত তেল আৰু গেছৰ সংঘটনৰ সম্ভাৱনা অধিক হ’ব পাৰে। কিন্তু অৱবাহিকাত উপস্থিত হোৱা ফল্টবোৰে ইয়াক অতি জটিল ব্যৱস্থা কৰি তুলিছে।<ref>[https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0264817214001548#fig16 Camplin, David J.; Hall, Robert (2014). "Neogene history of Bone Gulf, Sulawesi, Indonesia"]. Marine and Petroleum Geology. 57: 88. [[:en:Bibcode_(identifier)|Bibcode]]:[https://ui.adsabs.harvard.edu/abs/2014MarPG..57...88C 2014MarPG..57...88C.] [[:en:Doi_(identifier)|doi]]:[[doi:10.1016/j.marpetgeo.2014.04.014|10.1016/j.marpetgeo.2014.04.014.]]</ref> == প্ৰাগঐতিহাসিক == [[চিত্ৰ:COLLECTIE TROPENMUSEUM Paalwoning Sulawesi TMnr 10021564.jpg|thumb|১৯০০ চনৰপৰা ১৯৪০ চনৰ ভিতৰত লোৱা এটা সাধাৰণ বাসগৃহ। ]] ইয়াৰ উপৰি চাওক: [[:en:Prehistoric_Indonesia|প্ৰাগঐতিহাসিক ইণ্ডোনেছিয়া]] চুলাৱেচীত মানুহৰ অস্তিত্বৰ আটাইতকৈ পুৰণি প্ৰমাণ হ’ল আদিম মানুহে নিৰ্মাণ কৰা শিলৰ সঁজুলি, যিবোৰ অতি কমেও ১০.৪ লাখ বছৰ পুৰণি আৰু সম্ভৱতঃ ১৪.৮ লাখ বছৰ পৰ্যন্ত পুৰণি হ’ব পাৰে। এইবোৰ দক্ষিণ-পশ্চিম চুলাৱেচীৰ চপ্পেং ৰিজেন্সিৰ লিলিৰিলাউ জিলাৰ উজুং গাঁৱৰ ওচৰৰ কেলিঅ’ ছাইটত পোৱা গৈছে। আদিম মানুহে নিৰ্মাণ কৰা আন কিছুমান শিলৰ সঁজুলি, যিবোৰ ২,০০,০০০ ৰপৰা ১,০০,০০০ বছৰতকৈও অধিক পুৰণি, সেইবোৰ চাবেংগে গাঁৱৰ ওচৰৰ তালেপু ছাইটত পোৱা গৈছে, যিটো লিিলিৰিলাউ জিলাতে অৱস্থিত। ২০১৪ চনৰ অক্টোবৰৰ আগলৈকে, মাৰোচৰ শৈলাশ্ৰয়বোৰৰপৰা প্ৰাপ্ত ৰেডিঅ’কাৰ্বন তাৰিখৰ ভিত্তিত আধুনিক মানুহৰদ্বাৰা দক্ষিণ চুলাৱেচীৰ বসতি স্থাপন প্ৰায় ৩০,০০০ খ্ৰীষ্টপূৰ্বৰ বুলি ধৰা হৈছিল। সেই সময়লৈকে মানুহৰ বসতিৰ ইয়াৰতকৈ পুৰণি কোনো প্ৰমাণ পোৱা হোৱা নাছিল, কিন্তু দ্বীপটো নিশ্চিতভাৱে অতি কমেও ৪০,০০০ খ্ৰীষ্টপূৰ্বৰ ভিতৰত অষ্ট্ৰেলিয়া আৰু নিউগিনিৰ বসতিৰ বাবে ব্যৱহৃত ভূমি সংযোগৰ অংশ আছিল। চুলাৱেচীত হ’মো ইৰেক্টাছ উপস্থিত হোৱাৰ কোনো প্ৰমাণ নাই; ১৯৪৭ চনত বাৰুৰ ৱালানায়ে নদীৰ সোঁপাৰত প্ৰথমবাৰৰ বাবে আৱিষ্কৃত খহটা শিলৰ সঁজুলিবোৰ, যিবোৰ মেৰুদণ্ডী জীৱৰ জীৱাশ্মৰ সৈতে সম্পৰ্ক থকাৰ বাবে প্লিষ্ট’চিন যুগৰ বুলি ভবা হৈছিল, এতিয়া সেইবোৰ সম্ভৱতঃ ৫০,০০০ খ্ৰীষ্টপূৰ্বৰ বুলি ধৰা হয়। অষ্ট্ৰোনেচিয়ান ভাষী কৃষকসকলৰ দক্ষিণমুখী প্ৰব্ৰজনৰ পিটাৰ বেলউডৰ আৰ্হি অনুসৰণ কৰি, মাৰোচৰ গুহাবোৰৰপৰা পোৱা ৰেডিঅ’কাৰ্বন তাৰিখে সূচায় যে খ্ৰীষ্টপূৰ্ব দ্বিতীয় সহস্ৰাব্দৰ মাজভাগত পূব বোৰ্নিঅ’ৰপৰা এটা গোট আহিছিল যি প্ৰাক-দক্ষিণ চুলাৱেচী ভাষা কৈছিল। প্ৰাৰম্ভিক বসতি সম্ভৱতঃ উপদ্বীপৰ উত্তৰ-পশ্চিম উপকূলৰ চা'দান নদীৰ মুখৰ আশে-পাশে আছিল, যদিও দক্ষিণ উপকূলৰ কথাও কোৱা হয়। [[চিত্ৰ:Tokalalaea Megalith 2007.jpg|thumb|মধ্য চুলাৱেছিত মেগালিথ। ]] পাহাৰীয়া ভূ-খণ্ডৰ মাজেৰে পৰৱৰ্তী প্ৰব্ৰজনৰ ফলত PSS ভাষীসকলৰ ভৌগোলিক বিচ্ছিন্নতা ঘটিছিল আৰু তেওঁলোকৰ ভাষাসমূহ দক্ষিণ চুলাৱেচী ভাষা গোটৰ আঠটা পৰিয়াললৈ বিকশিত হৈছিল। যদি প্ৰতিটো গোটৰ একোখন গৃহভূমি আছে বুলি ক’ব পাৰি, তেন্তে বুগিছসকলৰ —যিসকল বৰ্তমান আটাইতকৈ বৃহৎ গোট—গৃহভূমি আছিল ৱালানায়ে অৱনমিত অঞ্চলৰ টেম্পে আৰু চিডেনৰেং হ্ৰদৰ আশে-পাশে। ইয়াত প্ৰায় ২,০০০ বছৰ ধৰি সেই ভাষিক গোটটো বাস কৰিছিল যি পিছলৈ আধুনিক বুগিছ হৈ পৰিছিল; এই গোটটোৰ প্ৰাচীন নাম আছিল উগিক (যিটো আন স্থানীয় ভাষাসমূহত সংৰক্ষিত হৈ আছে)। বৰ্তমান মাকাচাৰীসকলৰ সৈতে তেওঁলোকৰ ঘনিষ্ঠ সম্পৰ্ক থকা সত্ত্বেও, বুগিছসকলৰ আটাইতকৈ নিকটতম ভাষিক প্ৰতিবেশী হ’ল টোৰাজানসকল। ১২০০ চনৰ পূৰ্বৰ বুগিছ সমাজ সম্ভৱতঃ বিভিন্ন মুখিয়ালৰ নেতৃত্বত সৰু সৰু গোটত সংগঠিত আছিল। কিছুমান নৃবিজ্ঞানীয়ে অনুমান কৰিছে যে এই গোটবোৰে যুদ্ধত লিপ্ত হৈছিল আৰু শান্তিৰ সময়ত তেওঁলোকৰ মাজত বৈবাহিক সম্পৰ্ক স্থাপন হৈছিল। তদুপৰি, তেওঁলোকে অনুমান কৰিছে যে সেই সময়ত ব্যক্তিগত নিৰাপত্তা নগণ্য আছিল আৰু মূৰ চিকাৰ কৰাটো এটা প্ৰতিষ্ঠিত সাংস্কৃতিক পৰম্পৰা আছিল। ৰাজনৈতিক অৰ্থনীতি আছিল চিকাৰ আৰু সংগ্ৰহ তথা ঝুম খেতি বা স্থানান্তৰিত কৃষিপদ্ধতিৰ মিশ্ৰণ। হ্ৰদ আৰু নদীৰ পাৰৰ দ ঠাইবোৰত সম্ভৱতঃ পৰীক্ষামূলকভাৱে শালি ধানৰ খেতি কৰা হৈছিল। মধ্য চুলাৱেচীত ৪০০তকৈও অধিক গ্ৰেনাইট পাথৰৰ মেগালিথ বা স্মৃতিশিলা (বেহোৱা উপত্যকাৰ পোকেকেয়া মেগালিথিক ছাইট, লৰে লিণ্ডু ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানৰ অন্তৰ্গত বাডা আৰু নাপু উপত্যকা) আছে, যিবোৰ বিভিন্ন প্ৰত্নতাত্ত্বিক অধ্যয়নে খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৩০০০-ৰপৰা ১৩০০ খ্ৰীষ্টাব্দৰ ভিতৰৰ বুলি নিৰূপণ কৰিছে। এইবোৰৰ আকাৰ কেইচেণ্টিমিটাৰমানৰপৰা প্ৰায় ৪.৫ মিটাৰ (১৫ ফুট) পৰ্যন্ত হ’ব পাৰে। এই মেগালিথবোৰৰ মূল উদ্দেশ্য এতিয়াও অজ্ঞাত। প্ৰায় ৩০টা মেগালিথত মানুহৰ আকৃতি খোদিত কৰা আছে। আন কিছুমান মেগালিথ ডাঙৰ পাত্ৰ (কালম্বা) আৰু পাথৰৰ প্লেটৰ (টুটু'না) আকৃতিৰ। ৭,০০০ বছৰ পূৰ্বৰ চিকাৰী-সংগ্ৰহকাৰী টোঁৱালিয়ান সংস্কৃতিৰ সৈতে জড়িত এগৰাকী মহিলাৰ কবৰৰপৰা ডি.এন.এ পোৱা গৈছে, যিয়ে এই অঞ্চলটোৰ মাজেৰে হোৱা প্ৰাৰম্ভিক প্ৰব্ৰজনৰ বিষয়ে এক বিৰল অন্তৰ্দৃষ্টি প্ৰদান কৰিছে। === গুহা শিল্প === [[চিত্ৰ:Hands in Pettakere Cave.jpg|thumb|মাৰোছৰ পেটাকেৰে গুহাত সোঁহাতৰ ষ্টেনচিল মানৱ শিল্পকৰ্মৰ আটাইতকৈ পুৰণি জ্ঞাত উদাহৰণৰ ভিতৰত অন্যতম]] ২০১৪ চনৰ অক্টোবৰ মাহত ঘোষণা কৰা হৈছিল যে মাৰোচৰ গুহাচিত্ৰসমূহ প্ৰায় ৪০,০০০ বছৰ পুৰণি বুলি নিৰূপণ কৰা হৈছে। ইয়াৰে এখন হাতৰ ছাপ ৩৯,৯০০ বছৰ পুৰণি আছিল, যিয়ে ইয়াক বিশ্বৰ ভিতৰতে আটাইতকৈ পুৰণি হাতৰ ছাপবোৰৰ ভিতৰত স্থান দিছে। <ref>{{cite journal|author1=D. L. Hoffmann|author2=C. D. Standish|author3=M. García-Diez|author4=P. B. Pettitt|author5=J. A. Milton|author6=J. Zilhão|author7=J. J. Alcolea-González|author8=P. Cantalejo-Duarte|author9=H. Collado|author10=R. de Balbín|author11=M. Lorblanchet|author12=J. Ramos-Muñoz|author13=G.-Ch. Weniger|author14=A. W. G. Pike|year=2018|title=U-Th dating of carbonate crusts reveals Neandertal origin of Iberian cave art|journal=Science|volume=359|issue=6378|pages=912–915|doi=10.1126/science.aap7778|doi-access=free|pmid=29472483|bibcode=2018Sci...359..912H|hdl=10498/21578|hdl-access=free}} "we present dating results for three sites in Spain that show that cave art emerged in Iberia substantially earlier than previously thought. Uranium-thorium (U-Th) dates on carbonate crusts overlying paintings provide minimum ages for a red linear motif in La Pasiega (Cantabria), a hand stencil in [[:en:Cave_of_Maltravieso|Maltravieso (Extremadura)]], and red-painted speleothems in Ardales (Andalucía). Collectively, these results show that cave art in Iberia is older than 64.8 thousand years (ka). This cave art is the earliest dated so far and predates, by at least 20 ka, the arrival of modern humans in Europe, which implies Neandertal authorship."</ref> অষ্ট্ৰেলিয়াৰ কুইন্সলেণ্ডৰ গ্ৰিফিথ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ ড° মেক্সিম অবেৰ্টে কৈছিল যে মাৰোচৰ পেটাকেৰে (Pettakere) গুহাৰ এই চিত্ৰৰ বয়স আছিল অতি কমেও ৩৯,৯০০ বছৰ। তেওঁ লগতে কয়: "ইয়াৰ ঠিক কাষতে এটা গাহৰিৰ ছবি আছে যাৰ বয়স অতি কমেও ৩৫,৪০০ বছৰ, আৰু ই বিশ্বৰ অন্যতম পুৰণি—যদিহে আটাইতকৈ পুৰণি নহয়—ৰূপক চিত্ৰণ।<ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.co.uk/news/science-environment-29415716|title=Painted caves challenge art origins|publisher=[[BBC News]]|date=2014-10-08|last1=Ghosh|first1=Pallab}}</ref> [[চিত্ৰ:Leang Tedongnge rock art panel credit AA Oktaviana-01.jpg|thumb|গৱেষকসকলে ২০২১ চনত ইণ্ডোনেছিয়াৰ চুলাৱেছিৰ লিয়াং টেডংগেত গুহা শিল্প আৱিষ্কাৰ কৰিছিল, যাৰ বয়স কমেও ৪৫,৫০০ বছৰ বুলি অনুমান কৰা হৈছে, যাৰ ফলত ই বিশ্বৰ আটাইতকৈ পুৰণি পৰিচিত প্ৰতিনিধিত্বমূলক শিল্পকৰ্ম হিচাপে পৰিগণিত হৈছে। ]] ২০১৯ চনৰ ১১ ডিচেম্বৰত ড° মেক্সিম অবেৰ্টৰ নেতৃত্বত এটা গৱেষক দলে 'লিয়াং বুলু চিপং ৪' (Leang Bulu' Sipong 4) নামৰ চূণশিলৰ গুহাটোত ৪৪,০০০ বছৰতকৈও অধিক পুৰণি বিশ্বৰ আটাইতকৈ পুৰণি প্ৰাগৈতিহাসিক চিকাৰৰ দৃশ্য আৱিষ্কাৰৰ কথা ঘোষণা কৰে। প্ৰত্নতাত্ত্বিকসকলে কেলচাইট 'পপকৰ্ণ' (calcite 'popcorn'), আৰু তেজস্ক্ৰিয় ইউৰেনিয়াম তথা থ’ৰিয়ামৰ ভিন্ন আইচ’ট’প মাত্ৰাৰ সহায়ত গাহৰি আৰু ম’হ চিকাৰৰ এই চিত্ৰৰ বয়স নিৰ্ণয় কৰিছিল।<ref>{{Cite news|url=https://www.nature.com/articles/s41586-019-1806-y|title=Earliest hunting scene in prehistoric art|journal=Nature|date=2019-12-11|last1=Ghosh|first1=Pallab}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-50754303|title=Animal painting found in cave is 44,000 years old|date=2019-12-12|publisher=[[BBC News]]|access-date=2020-04-23|language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.washingtonpost.com/science/2019/12/11/oldest-story-ever-told-is-painted-this-cave-wall-archaeologists-report/|title=The oldest story ever told is painted on this cave wall, archaeologists report|first1=Ben|last1=Guarino|newspaper=The Washington Post|language=en|access-date=2020-04-23}}</ref> ২০২০ চনৰ মাৰ্চ মাহত গ্ৰিফিথ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰত্নতাত্ত্বিকসকলে 'লিয়াং বুলু বেটুৱে' (Leang Bulu Bettue) গুহাত দুটা সৰু শিলৰ ফলক (plaquettes) বিচাৰি পায়, যিবোৰ ২৬,০০০ ৰপৰা ১৪,০০০ বছৰৰ পুৰণি বুলি ধৰা হৈছে।<ref>{{cite journal|last1=Langley|first1=Michelle C.|last2=Hakim|first2=Budianto|last3=Oktaviana|first3=Adhi Agus|last4=Basran|first4=Burhan|last5=Sumantri|first5=Iwan|last6=Sulistyarto|first6=Priyatno Hadi|last7=Lebe|first7=Rustan|last8=McGahan|first8=David|author9-link=Adam Brumm|last9=Brumm|first9=Adam|s2cid=212732696|title=Portable art from Pleistocene Sulawesi|journal=Nature Human Behaviour|year=2020|volume=4|issue=6|pages=597–602|doi=10.1038/s41562-020-0837-6|pmid=32203323|hdl=10072/395406|hdl-access=free}}</ref> শিলৰ ফলক দুখনৰ এখনত এটা আনোয়া (একপ্ৰকাৰৰ বনৰীয়া ম’হ) আৰু এপাহ ফুল, তৰা বা চকুৰ দৰে কিবা এটা অংকিত আছিল, আনখনত জ্যোতিৰ্বিজ্ঞান সম্পৰ্কীয় পোহৰৰ ৰশ্মি চিত্ৰিত কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web|last=Wu|first=Katherine J.|title=Portable, Pocket-Sized Rock Art Discovered in Ice Age Indonesian Cave|url=https://www.smithsonianmag.com/smart-news/portable-pocket-sized-rock-art-discovered-ice-age-indonesian-cave-180974462/|access-date=2020-08-31|website=Smithsonian Magazine|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|last=Rosengreen|first=Carley|title=Portable rock art 'social glue' for early humans in Ice Age|url=https://news.griffith.edu.au/2020/03/17/portable-rock-art-social-glue-for-early-humans-in-ice-age/|access-date=2020-08-31|website=news.griffith.edu.au|date=16 March 2020|language=en-EN}}</ref><ref>{{Cite web|date=2020-03-26|title=Two 20,000-Year-Old Artworks From Indonesia Prove That Europe Wasn't the Only Place Art Was Being Made During the Last Ice Age|url=https://news.artnet.com/art-world/prehistoric-art-indonesia-1816671|access-date=2020-08-31|website=artnet News|language=en-US}}</ref> ২০২১ চনৰ জানুৱাৰী মাহত পুৰাতত্ত্ববিদসকলে লিয়াং টেডংগে গুহাত কমেও ৪৫,৫০০ বছৰ পুৰণি গুহা শিল্প আৱিষ্কাৰ কৰাৰ কথা ঘোষণা কৰে। ছায়েন্স এডভান্সেছ নামৰ আলোচনীখনৰ তথ্য অনুসৰি উফি গাহৰিৰ গুহা চিত্ৰই এই অঞ্চলত মানুহৰ বসতিৰ আদিম প্ৰমাণ। ১৩৬ চে.মি. x ৫৪ চে.মি. জোখৰ এটা প্ৰাপ্তবয়স্ক মতা গাহৰি আৰু সম্ভৱতঃ চুলাৱেচি বা চেলেবেছ উফি গাহৰি মুখৰ ওপৰত শিঙৰ দৰে উফি আৰু পিছফালৰ অংশৰ ওপৰত দুটা হাতৰ ছাপ থকা চিত্ৰিত কৰা হৈছিল। সহ-লেখক এডাম ব্ৰুমৰ মতে, আন দুটা গাহৰি আছে যিবোৰ আংশিকভাৱে সংৰক্ষিত হৈ আছে আৰু দেখা গৈছে যে উফি গাহৰিটোৱে আন দুটা গাহৰিৰ মাজত কাজিয়া পৰ্যবেক্ষণ কৰি আছিল।<ref>{{Cite journal|last1=Brumm|first1=Adam|last2=Oktaviana|first2=Adhi Agus|last3=Burhan|first3=Basran|last4=Hakim|first4=Budianto|last5=Lebe|first5=Rustan|last6=Zhao|first6=Jian-xin|last7=Sulistyarto|first7=Priyatno Hadi|last8=Ririmasse|first8=Marlon|last9=Adhityatama|first9=Shinatria|last10=Sumantri|first10=Iwan|last11=Aubert|first11=Maxime|date=2021-01-01|title=Oldest cave art found in Sulawesi|journal=Science Advances|language=en|volume=7|issue=3|article-number=eabd4648|doi=10.1126/sciadv.abd4648|pmid=33523879|pmc=7806210|bibcode=2021SciA....7.4648B|issn=2375-2548|doi-access=free}}</ref><ref>{{Cite web|agency=Agence France-Presse|date=2021-01-13|title=World's oldest known cave painting found in Indonesia|url=http://www.theguardian.com/science/2021/jan/13/worlds-oldest-known-cave-painting-found-in-indonesia|access-date=2021-01-21|website=the Guardian|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|last=Sawal|first=Ibrahim|title=World's oldest painting of animals discovered in an Indonesian cave|url=https://www.newscientist.com/article/2264793-worlds-oldest-painting-of-animals-discovered-in-an-indonesian-cave/|access-date=2021-01-21|website=New Scientist|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite news|date=2021-01-14|title=Indonesia: Archaeologists find world's oldest animal cave painting|language=en-GB|work=BBC News|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-55657257|access-date=2021-01-21}}</ref> ২০২৬ চনৰ জানুৱাৰী মাহত দক্ষিণ-পশ্চিম উপদ্বীপ চুলাৱেছিৰ গুহাত নতুনকৈ আৱিষ্কৃত হাতৰ ষ্টেনচিল আৰু মানুহৰ মূৰ্তিৰ ছবি কমেও ৬৭,৮০০ বছৰ পুৰণি বুলি ধৰা হৈছিল, যাৰ ফলত এইবোৰ বিশ্বৰ ভিতৰতে শিলৰ শিল্পৰ আটাইতকৈ প্ৰাচীন প্ৰমাণ হিচাপে পৰিগণিত হৈছিল আৰু মাল্ট্ৰাভিয়েছ’ৰ গুহাত পূৰ্বৰ অভিলেখ ধাৰণকাৰী ছবিৰ তুলনাত এহাজাৰ বছৰতকৈও অধিক পূৰ্বৰ।<ref>{{cite journal|last1=Oktaviana|first1=A.A.|last2=Joannes-Boyau|first2=R.|date=2026-01-21|title=Rock art from at least 67,800 years ago in Sulawesi|url=https://www.nature.com/articles/s41586-025-09968-y|journal=Nature|volume=|issue=|publisher=|pages=|doi=|access-date=2026-01-24}}</ref> == ইতিহাস == === হিন্দু-বৌদ্ধ যুগ === ইয়াৰ উপৰিও চাওক: [[:en:Hinduism_in_Southeast_Asia|দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ হিন্দু ধৰ্ম]], [[:en:Buddhism_in_Southeast_Asia|দক্ষিণ-পূব এছিয়াত বৌদ্ধ ধৰ্ম]], [[:en:Hinduism_in_Indonesia|ইণ্ডোনেছিয়াত হিন্দু ধৰ্ম]], ই[[:en:Buddhism_in_Indonesia|ণ্ডোনেছিয়াত বৌদ্ধ ধৰ্ম]], [[:en:Greater_India|বৃহত্তৰ ভাৰত]], আৰু [[:en:Mandala_(political_model)|মণ্ডলা (ৰাজনৈতিক আৰ্হি)]] [[চিত্ৰ:COLLECTIE TROPENMUSEUM Lokaal hoofd van de eilanden ten zuiden van Celebes TMnr 10001613.jpg|thumb|স্থানীয় প্ৰধান (১৮৭২)।]] ১৯২১ চনত দক্ষিণ চুলাৱেচীৰ কামাৰা নদীৰ ওচৰৰ চিকেনডেঙত এটা ব্ৰঞ্জৰ অমৰাৱতী মূৰ্তি আৱিষ্কাৰ কৰা হৈছিল, যাক বচ-এ খ্ৰীষ্টীয় দ্বিতীয়ৰপৰা সপ্তম শতিকাৰ বুলি নিৰূপণ কৰিছিল। ১৯৭৫ চনত দক্ষিণ চুলাৱেচীৰ চেলিয়াৰ দ্বীপৰ বন্তোহাৰুত দশম-একাদশ শতিকাৰ থলুৱাভাৱে নিৰ্মিত কিছুমান সৰু বুদ্ধ মূৰ্তিও পোৱা গৈছিল।<ref>I. A. Caldwell, M. Nur</ref> ত্ৰয়োদশ শতিকাৰ পৰা, সন্মানীয় বাণিজ্যিক সামগ্ৰী আৰু লোহাৰ উৎসৰ সহজলভ্যতাই দীৰ্ঘদিন ধৰি চলি অহা সাংস্কৃতিক আৰ্হিবোৰ সলনি কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে আৰু অভিলাষী ব্যক্তিসকলক বৃহত্তৰ ৰাজনৈতিক গোট গঠন কৰাত সহায় কৰে। এই দুয়োটা উপাদান কিয় একেলগে দেখা দিছিল সেয়া জনা নাযায়; হয়তো এটা আনটোৰ পৰিণতি আছিল। ১৩৬৭ চনত, মাজাপাহিত যুগৰ জাভানিজ পাণ্ডুলিপি 'নাগৰকৃতিগামা'ত এই দ্বীপটোত অৱস্থিত কেইবাটাও চিনাক্তকৃত ৰাজ্যৰ উল্লেখ পোৱা গৈছিল। ইয়াৰ ১৪ নম্বৰ কেণ্টোত গোৱা, মাকাচাৰ, লুৱু আৰু বাংগাই আদিকে ধৰি বিভিন্ন ৰাজ্যৰ নাম উল্লেখ কৰা হৈছিল। যেন ধাৰণা হয় যে চতুৰ্দশ শতিকাৰ ভিতৰত দ্বীপটোৰ ৰাজ্যসমূহ পূব জাভাৰ মাজাপাহিত বন্দৰক কেন্দ্ৰ কৰি গঢ়ি উঠা এক সামুদ্ৰিক বাণিজ্যিক নেটৱৰ্কৰ সৈতে সংলগ্ন আছিল। ১৪০০ চনৰ ভিতৰত, পশ্চিম চেনৰানা উপত্যকাৰ লগতে দক্ষিণ উপকূল আৰু বৰ্তমানৰ পাৰেপাৰেৰ ওচৰৰ পশ্চিম উপকূলত কেবাখনো নতুন কৃষিভিত্তিক ৰাজ্যৰ উত্থান ঘটিছিল।<ref>Caldwell, I.A. 1988. 'South Sulawesi A.D. 1300–1600: Ten Bugis texts.' PhD thesis, The Australian National University; Bougas, W. 1998. 'Bantayan: An early Makassarese kingdom 1200 -1600 AD. ''Archipel'' 55: 83–123; Caldwell, I. and W.A. Bougas 2004. 'The early history of Binamu and Bangkala, South Sulawesi.' ''Bijdragen tot de Taal-, Land- en Volkenkunde'' 64: 456–510; Druce, S. 2005. 'The lands west of the lake: The history of Ajattappareng, South Sulawesi, AD 1200 to 1600.' PhD thesis, the University of Hull.</ref> === খ্ৰীষ্টান ঔপনিৱেশিক যুগ === দ্বীপটো দৰ্শন কৰা প্ৰথম ইউৰোপীয়সকল আছিল পৰ্তুগীজ নাৱিক চিমাও ডি আব্ৰেউ (১৫২৩ চনত) আৰু গোমেছ ডি চেকুৱেৰা (১৫২৫ চনত)। তেওঁলোকক মলুকাছৰপৰা সোণৰ সন্ধানত পঠোৱা হৈছিল, কাৰণ এই দ্বীপটো সোণ উৎপাদনৰ বাবে বিখ্যাত আছিল (অৱশ্যে দ্বীপটোৰ পাকখোৱা আকৃতিৰ বাবে তেওঁলোকে ইয়াক এটা দ্বীপপুঞ্জ বুলিহে ভাবিছিল)। ১৬ শতিকাৰ প্ৰথম দশকবোৰত মাকাচাৰত এটা পৰ্তুগীজ ঘাটি স্থাপন কৰা হৈছিল, যিটো ১৬৬৫ চনলৈকে আছিল; তাৰ পিছত ডাচসকলে ইয়াৰ দখল লয়। ডাচসকল ১৬০৫ চনত চুলাৱেচীত উপস্থিত হৈছিল আৰু তাৰ পাছতে ইংৰাজসকল আহি মাকাচাৰত এটা ফেক্টৰী স্থাপন কৰিছিল। ১৬৬০ চনৰপৰা ডাচসকলে মাকাচাৰৰ পশ্চিম উপকূলৰ প্ৰধান শক্তি গোৱাৰ সৈতে যুদ্ধত লিপ্ত হয়। ১৬৬৯ চনত এডমিৰেল স্পিলমেনে শাসক চুলতান হাছানুদ্দিনক 'বংগায়া চুক্তিত' স্বাক্ষৰ কৰিবলৈ বাধ্য কৰায়, যাৰ জৰিয়তে ব্যৱসায়-বাণিজ্যৰ নিয়ন্ত্ৰণ ডাচ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীৰ হাতলৈ যায়। ডাচসকলক তেওঁলোকৰ এই বিজয়ত সহায় কৰিছিল বুগিছৰ সেনাপতি তথা বোনে ৰাজ্যৰ শাসক আৰুণ পালাক্কাই। ডাচসকলে উজুং পাণ্ডাঙত এটা দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰে, আনহাতে আৰুণ পালাক্কা আঞ্চলিক অধিপতি হৈ পৰে আৰু বোনে আটাইতকৈ শক্তিশালী ৰাজ্য হিচাপে পৰিগণিত হয়। এই স্থিতাৱস্থাৰ ফলত ৰাজনৈতিক আৰু সাংস্কৃতিক উন্নয়ন স্থবিৰ হৈ পৰা যেন ধাৰণা হয়।<ref>Crawfurd, J. 1856. ''A descriptive dictionary of the Indian islands and adjacent countries.'' London: Bradbury & Evans.</ref><ref>[http://www.persee.fr/web/revues/home/prescript/article/arch_0044-8613_1995_num_49_1_3038?_Prescripts_Search_tabs1=standard&] Luis Filipe F. R. Thomaz, ''The image of the Archipelago in Portuguese cartography of the 16th and early 17th centuries'', Persee, 1995, Volume 49 pages: 83</ref><ref>{{cite journal|last1=Bassett|first1=D. K.|year=1958|title=English trade in Celebes, 1613–67|journal=Journal of the Royal Asiatic Society|volume=31|issue=1|pages=1–39}} "and ruled a base in Makassar since the mid-16th century to the year 1665 when it was taken by the Dutch."</ref> ১৯০৫ চনত সমগ্ৰ দ্বীপটো নেদাৰলেণ্ড ইষ্ট ইণ্ডিজৰ ডাচ উপনিৱেশৰ অন্তৰ্ভুক্ত হয় আৰু দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধত জাপানী দখললৈ নোযোৱালৈকে এইদৰেই থাকে। ইণ্ডোনেছিয়াৰ ৰাষ্ট্ৰীয় বিপ্লৱৰ সময়ত, ডাচ কেপ্তেইন 'তুৰ্ক' ৱেষ্টাৰলিঙে এক অভিযান চলাইছিল য’ত দক্ষিণ চুলাৱেচী অভিযানৰ সময়ত শ শ বা সম্ভৱতঃ হাজাৰ হাজাৰ লোকৰ মৃত্যু হৈছিল। ১৯৪৯ চনৰ ডিচেম্বৰত সাৰ্বভৌমত্ব হস্তান্তৰ কৰাৰ পাছত, চুলাৱেচী যুক্তৰাষ্ট্ৰীয় 'ইউনাইটেড ষ্টেটছ অফ ইণ্ডোনেছিয়া'ৰ অংশ হয়, যিটো ১৯৫০ চনত একীভূত 'ৰিপাব্লিক অফ ইণ্ডোনেছিয়া'ৰ সৈতে চামিল হয়।<ref name="Kahin145">Kahin (1952), p. 145</ref><ref>Westerling, R. 1952. Challenge to Terror</ref> === কেইখনমান আলোকচিত্ৰ === <gallery> File:COLLECTIE TROPENMUSEUM 'Tandako' dansers en een muzikant te Pasere Maloku Celebes TMnr 10003462.jpg|চুলাৱেছিৰ পাছেৰে মালোকুত টাণ্ডাকো নৃত্যশিল্পী আৰু সংগীতজ্ঞ। File:COLLECTIE TROPENMUSEUM 'Tandako pajogé' danseressen te Pasere Maloku Celebes TMnr 10003461.jpg|চুলাৱেছিৰ পাছেৰে মালোকুত টাণ্ডাকো নৃত্যশিল্পী আৰু সংগীতজ্ঞ। File:COLLECTIE TROPENMUSEUM 'Padjogé' danseressen te Maros Celebes TMnr 10003470 Retouch.jpg|১৮৭০ চনত চুলাৱেছিৰ মাৰোছত পেডজ’জে নৃত্যশিল্পী। File:Tandako dancers and musicians in Gorontalo, North Celebes.jpg|1870 চনৰ আশে-পাশে উত্তৰ চেলেবছৰ গ'ৰ'ণ্টালোত টাণ্ডাকো পাজোগে নৃত্যশিল্পী আৰু সংগীতজ্ঞসকল। </gallery> ==টোকা== {{reflist|group=n}} ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:দ্বীপ]] [[শ্ৰেণী:এছিয়া]] [[শ্ৰেণী:ইণ্ডোনেছিয়া]] mjyqeuo8bt3ukxc7e0tgmgdppx6hmr9 606527 606506 2026-05-15T17:25:32Z যদুমণি 32127 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 606527 wikitext text/x-wiki {{Infobox islands | name = চুলাৱেছি | image_name = Sulawesi Topography.png | image_caption = চুলাৱেছিৰ ভূ-তাত্ত্বিক মানচিত্ৰ | native_name = | native_name_link = | other_names = চেলেবিছ (Celebes) | map_image = Sulawesi map.PNG | map_caption = চুলাৱেছিৰ প্ৰাদেশিক বিভাজন | location = [[ইণ্ডোনেছিয়া]] | coordinates = {{coord|02|S|121|E|type:isle_scale:5000000|display=inline,title}} | archipelago = ইণ্ডোনেছিয়ান দ্বীপপুঞ্জ ---- বৃহত্তৰ চুণ্ডা দ্বীপপুঞ্জ | area_km2 = 174,416.16 | rank = ১১তম | highest_mount = [[মাউণ্ট লাটিমোজং|লাটিমোজং]] | elevation_m = 3,478 | country = [[ইণ্ডোনেছিয়া]] | country_admin_divisions_title = প্ৰদেশসমূহ | country_admin_divisions = {{ubl|[[উত্তৰ চুলাৱেছি]]|[[গোৰোন্তালো]]|[[মধ্য চুলাৱেছি]]|[[পশ্চিম চুলাৱেছি]]|[[দক্ষিণ চুলাৱেছি]]|[[দক্ষিণ-পূব চুলাৱেছি]]}} | country_largest_city = [[মাকাছাৰ]] (জনসংখ্যা ১,৪৩২,২০০) | population = ২০,৫৬৮,৪১১ | population_as_of = ২০২৩-ৰ মাজভাগৰ অনুমাণিক হিচাপ | density_km2 = ১১০.৫ | ethnic_groups = মাকাছাৰীজ, বুগিনীজ, মাণ্ডাৰ, মিনাহাচা, গোৰোন্তালোৱান, কাইলি, তোৰাজা, মামাচা, বুটোনীজ, মুনা, তোলাকি, বাজৌ, মংগনডো, ছাংগিহে, নাপু }} '''চুলাৱেছি''' ({{lang-en|Sulawesi}}),<ref>{{cite Dictionary.com|Sulawesi}}</ref> '''চেলেবেছ''' নামেৰেও জনাজাত,<ref>{{cite Dictionary.com|Celebes}}</ref> [[ইণ্ডোনেছিয়া]]ৰ এটা দ্বীপ। চাৰিটা বৃহত্তৰ চুণ্ডা দ্বীপৰ ভিতৰত অন্যতম আৰু বিশ্বৰ ১১ নং বৃহত্তম দ্বীপটো বৰ্নিওৰ পূবে, মালুকু দ্বীপপুঞ্জৰ পশ্চিমে আৰু মিন্দানাও আৰু চুলু দ্বীপপুঞ্জৰ দক্ষিণে অৱস্থিত। ইণ্ডোনেছিয়াৰ ভিতৰত কেৱল সুমাট্ৰা, বৰ্নিও আৰু পাপুয়াৰ ভূ-খণ্ড বৃহৎ আৰু কেৱল জাভা আৰু সুমাট্ৰাহে অধিক জনবহুল। চুলাৱেছিৰ ভূ-খণ্ডত চাৰিটা উপদ্বীপ অন্তৰ্ভুক্ত: উত্তৰ মিনাহাছা উপদ্বীপ, পূব উপদ্বীপ, দক্ষিণ উপদ্বীপ আৰু দক্ষিণ-পূব উপদ্বীপ। তিনিটা উপসাগৰে এই উপদ্বীপসমূহক পৃথক কৰে: উত্তৰ মিনাহাছা আৰু পূব উপদ্বীপৰ মাজৰ টমিনি উপসাগৰ, পূব আৰু দক্ষিণ-পূব উপদ্বীপৰ মাজৰ টোলো উপসাগৰ আৰু দক্ষিণ আৰু দক্ষিণ-পূব উপদ্বীপৰ মাজৰ বনি উপসাগৰ। দ্বীপটোৰ পশ্চিম দিশৰ কাষেৰে মাকাছাৰ জলদ্বীপটোৱে দ্বীপটোক বৰ্নিওৰপৰা পৃথক কৰে। ==ব্যুৎপত্তিবিজ্ঞান== চুলাৱেচি নামটো সম্ভৱতঃ চুলা ("দ্বীপ") আৰু বেচি ("লোহা") শব্দৰপৰা আহিছে আৰু ই হয়তো মাটানো হ্ৰদৰ চহকী লোহাৰ আৱৰ্জনাৰপৰা লোহাৰ ঐতিহাসিক ৰপ্তানিৰ কথা বুজাব পাৰে।<ref>Watuseke, F. S. 1974. On the name Celebes. Sixth International Conference on Asian History, International Association of Historians of Asia, Yogyakarta, 26–30 August. Unpublished.</ref> [[ইণ্ডোনেছিয়া]]ৰ স্বাধীনতাৰ পিছত ইংৰাজী ভাষাত এই নামটো সাধাৰণ ব্যৱহাৰলৈ আহে। প্ৰথমে পৰ্তুগীজ অভিযাত্ৰীসকলে এই দ্বীপটোক চেলেবেছ নাম দিছিল। ইয়াৰ প্ৰত্যক্ষ অনুবাদ স্পষ্ট নহ'লেও ইয়াক স্থানীয় নাম "চুলাৱেছি"ৰ পৰ্তুগীজ অনুবাদ বুলি গণ্য কৰা হ'ব পাৰে।<ref>{{Cite book|title=The concise dictionary of world place-names|last=Everett-Heath|first=John|publisher=Oxford University Press|year=2018|isbn=978-0-19-186632-6|edition= Fourth|location=[Oxford]|pages=1131|oclc=1053905476}}</ref> ==ভূগোল== চুলাৱেছি বিশ্বৰ একাদশ বৃহত্তম দ্বীপ,<ref>{{cite book| url=https://books.google.com/books?id=vZhECgAAQBAJ&pg=PA8| page=8| title=The Spectral Tarsier |first=Sharon L. |last=Gursky| publisher=[[Routledge]]|year= 2015 |isbn=978-1-317-34397-4}}</ref> ইয়াৰ আয়তন ১৮৬,২১৬.১৬ কিলোমিটাৰ (৭১,৮৯৮ বৰ্গমাইল) (চুলাৱেছিৰ অংশ হিচাপে প্ৰশাসন কৰা সৰু দ্বীপসমূহকে ধৰি)। দ্বীপটোৰ কেন্দ্ৰীয় অংশটো ঠেককৈ পাহাৰীয়া, যেনেকৈ দ্বীপটোৰ উপদ্বীপসমূহ পৰম্পৰাগতভাৱে ইটোৱে সিটোৰপৰা দূৰৈত আছিল, পথতকৈ সাগৰৰ যোগেদি ভাল সংযোগ আছে। চুলাৱেছিৰ উপদ্বীপসমূহক বিভাজিত কৰা তিনিটা উপসাগৰ হৈছে উত্তৰৰপৰা দক্ষিণলৈ টমিনি, টলো আৰু বনি।{{refn|group=n|Technically, Tomini{{sfnp|IHO|1953|loc=§48 (d)}} and Boni{{sfnp|IHO|1953|loc=§48 (k)}} are defined as gulfs by the [[International Hydrographic Organization]], while Tolo is considered a bay of the [[Molucca Sea]].{{sfnp|IHO|1953|loc=§48 (c)}}}} এইবোৰে মিনাহাছা বা উত্তৰ উপদ্বীপ, পূব উপদ্বীপ, দক্ষিণ-পূব উপদ্বীপ আৰু দক্ষিণ উপদ্বীপক পৃথক কৰে। দ্বীপটোৰ পশ্চিম দিশত মাকাছাৰ জলদ্বীপ চলি আছে।<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/place/Makassar-Strait |title=Makassar Strait |author=<!--Not stated--> |website=Encyclopedia Britannica |publisher=Encyclopedia Britannica, Inc. |access-date=23 August 2017 }}</ref> এই দ্বীপটোৰ পশ্চিমে বৰ্নিও, উত্তৰে ফিলিপাইনছ, পূবে মালুকু আৰু দক্ষিণে ফ্ল'ৰেছ আৰু টিমৰ। ==ভূতত্ত্ব== [[File:Tangkoko National Park, North Sulawesi, Indonesia.jpg|thumb|মাউণ্ট টংকোকো উত্তৰ চুলাৱেছিৰ এটা আগ্নেয়গিৰি। ]] দ্বীপটোক আগুৰি থকা গভীৰ সাগৰৰপৰা ওখ, বেছিভাগেই আগ্নেয়গিৰিবিহীন, পাহাৰীয়া অভ্যন্তৰীণ অংশলৈ এই দ্বীপটো ওপৰলৈ উঠিছে। উত্তৰ দিশত ছাংগিহে দ্বীপলৈকে বিস্তৃত উত্তৰ মিনাহাছা উপদ্বীপত সক্ৰিয় আগ্নেয়গিৰি পোৱা যায়। উত্তৰ উপদ্বীপত মাউণ্ট লোকন, মাউণ্ট আউ, ছ’পুটান, কাৰাংগেটাংকে ধৰি কেইবাটাও সক্ৰিয় আগ্নেয়গিৰি আছে। প্লেট পুনৰ্গঠনৰ মতে এছিয়ান প্লেট (পশ্চিম আৰু দক্ষিণ-পশ্চিম গঠন কৰা) আৰু অষ্ট্ৰেলিয়ান প্লেট (দক্ষিণ-পূব আৰু বাংগাই গঠন কৰা)ৰপৰা ভূ-খণ্ডৰ সংঘৰ্ষৰ ফলত এই দ্বীপটো গঠন হোৱা বুলি বিশ্বাস কৰা হয় আৰু পূৰ্বৰটো প্ৰশান্ত মহাসাগৰীয় দ্বীপ চাপ (উত্তৰ আৰু পূব উপদ্বীপ গঠন কৰা)।<ref>{{cite web|url=http://www.anu.edu.au/news/all-news/researchers-find-biggest-exposed-fault-on-earth|title=Researchers find biggest exposed fault on Earth|work=ANU |date=28 November 2016}}</ref> ইয়াৰ একাধিক টেকটনিক উৎপত্তিৰ বাবে বিভিন্ন ফল্টে ভূমিৰ মাজেৰে পাৰ হৈ যায় আৰু ফলস্বৰূপে দ্বীপটোত ২০১৮ আৰু ২০২১ চনত মাৰাত্মক ভূমিকম্পকে ধৰি ভূমিকম্পৰ প্ৰৱণতা থাকে। চুলাৱেচীৰ পূব উপকূলত অৱস্থিত উত্তৰ বান্দা সাগৰৰ সৃষ্টি হৈছিল আৰম্ভণিৰ মায়’চিন যুগত ছাবডাকচন ৰ’লবেকৰ ফলত। এই ভূ-তাত্ত্বিক ঘটনাটোৰ প্ৰমাণ পোৱা যায় অঞ্চলটোত থকা বিস্তৃত আৰু আন্তঃসংযোগিত ফল্ট নেটৱৰ্ক, এটা আগ্নেয়গিৰিযুক্ত ছিমাউণ্ট আৰু ইয়াৰ চাৰিওফালৰ ৰিজ, আৰু এটা এক্ৰিচনেৰী ৱেজৰ উপস্থিতিৰপৰা। পূব চুলাৱেচী আৰু বাংগাইৰ উপকূলত শেহতীয়া মায়’চিন যুগৰ কাৰ্বনেট শিলাৰ এটা সঞ্চয় দেখা যায়। এই কাৰ্বনেটবোৰ সম্ভৱতঃ পিনাকল ৰিফ আৰু এই কাৰ্বনেট প্লেটফৰ্মখনৰ মুঠ ডাঠ প্ৰায় ১৮০–৭৭০ মিটাৰ। ৱালেচিয়াৰ জৈৱ-ভৌগোলিক অঞ্চলৰ অন্যান্য বেছিভাগ দ্বীপৰ তুলনাত চুলাৱেচী প্ৰকৃততে সম্পূৰ্ণ সাগৰীয় নহয়; বৰঞ্চ ই এছিয়া-অষ্ট্ৰেলিয়া সংঘৰ্ষ ক্ষেত্ৰৰ কেন্দ্ৰবিন্দুত অৱস্থিত এটা মিশ্ৰিত দ্বীপ। দ্বীপটোৰ কিছুমান অংশ পূৰ্বতে এছিয়া বা অষ্ট্ৰেলিয়াৰ মহাদেশীয় প্ৰান্তৰ সৈতে সংলগ্ন আছিল আৰু ভিকাৰিয়েণ্ট প্ৰক্ৰিয়াৰদ্বাৰা সেই অঞ্চলবোৰৰপৰা পৃথক হৈ পৰিছিল। পশ্চিম দিশত, ইঅ’চিন যুগত প্ৰায় ৪৫ নিযুত বছৰ আগতে মাকাছাৰ প্ৰণালী মুকলি হোৱাৰ ফলত পশ্চিম চুলাৱেচী চুন্দালেণ্ডৰপৰা পৃথক হৈছিল। পূব দিশত, নিউ গিনিৰপৰা খণ্ডিত হোৱা একাধিক মাইক্ৰ’-কণ্টিনেণ্টেল অংশৰ সৈতে পশ্চিম চুলাৱেচীৰ সক্ৰিয় আগ্নেয়গিৰিৰ প্ৰান্তৰ বিভিন্ন সময়ত (প্ৰায় ২০ নিযুত বছৰ আগৰ পৰা) সংঘৰ্ষ হৈছিল বুলি থকা পৰম্পৰাগত ধাৰণাটো শেহতীয়াকৈ এটা নতুন তত্ত্বৰদ্বাৰা প্ৰতিষ্থাপিত হৈছে। এই নতুন ধাৰণা অনুসৰি, চুলা স্পাৰৰ (লেট প্যালিঅ’জ’য়িক যুগৰ ভেৰিচান উৎপত্তিৰ এটা প্ৰাচীন ভাজপ্ৰাপ্ত বেল্টৰ পশ্চিম প্ৰান্ত) সৈতে পশ্চিম চুলাৱেচীৰ একক মায়’চিন সংঘৰ্ষৰ পৰিণতিত হোৱা প্ৰসাৰিত খণ্ডবিখণ্ডৰ ফলতহে এই ভৌগোলিক গঠনৰ সৃষ্টি হৈছে। === হাড়ৰ অৱবাহিকা === হাড়ৰ অৱবাহিকা চুলাৱেছিৰ দক্ষিণ-পূব আৰু দক্ষিণ বাহুৰ মাজত অৱস্থিত। শেহতীয়া অধ্যয়ন অনুসৰি প্ৰসাৰণ বলৰ বাবে অৱবাহিকাটো মুকলি কৰা হৈছে। অৱবাহিকাটোৰ প্ৰতিটো ফালে স্বাভাৱিক ফল্টৰ সীমাৰেখাৰে আবৃত আৰু অৱবাহিকাৰ প্ৰতিটো ফালে উঠা বেছমেণ্ট শিলেৰে আগুৰি আছে আৰু মাজত সৰু পলস পোৱা যায়। অতীতৰ ভূ-তাত্ত্বিক ইতিহাসে কাৰ্বনেটৰ বৃহৎ সঞ্চয়ৰ অনুমতি দিছে যাৰ ফলত তেল আৰু গেছৰ সংঘটনৰ সম্ভাৱনা অধিক হ’ব পাৰে। কিন্তু অৱবাহিকাত উপস্থিত হোৱা ফল্টবোৰে ইয়াক অতি জটিল ব্যৱস্থা কৰি তুলিছে।<ref>[https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0264817214001548#fig16 Camplin, David J.; Hall, Robert (2014). "Neogene history of Bone Gulf, Sulawesi, Indonesia"]. Marine and Petroleum Geology. 57: 88. [[:en:Bibcode_(identifier)|Bibcode]]:[https://ui.adsabs.harvard.edu/abs/2014MarPG..57...88C 2014MarPG..57...88C.] [[:en:Doi_(identifier)|doi]]:[[doi:10.1016/j.marpetgeo.2014.04.014|10.1016/j.marpetgeo.2014.04.014.]]</ref> == প্ৰাগঐতিহাসিক == [[চিত্ৰ:COLLECTIE TROPENMUSEUM Paalwoning Sulawesi TMnr 10021564.jpg|thumb|১৯০০ চনৰপৰা ১৯৪০ চনৰ ভিতৰত লোৱা এটা সাধাৰণ বাসগৃহ। ]] ইয়াৰ উপৰি চাওক: [[:en:Prehistoric_Indonesia|প্ৰাগঐতিহাসিক ইণ্ডোনেছিয়া]] চুলাৱেচীত মানুহৰ অস্তিত্বৰ আটাইতকৈ পুৰণি প্ৰমাণ হ’ল আদিম মানুহে নিৰ্মাণ কৰা শিলৰ সঁজুলি, যিবোৰ অতি কমেও ১০.৪ লাখ বছৰ পুৰণি আৰু সম্ভৱতঃ ১৪.৮ লাখ বছৰ পৰ্যন্ত পুৰণি হ’ব পাৰে। এইবোৰ দক্ষিণ-পশ্চিম চুলাৱেচীৰ চপ্পেং ৰিজেন্সিৰ লিলিৰিলাউ জিলাৰ উজুং গাঁৱৰ ওচৰৰ কেলিঅ’ ছাইটত পোৱা গৈছে। আদিম মানুহে নিৰ্মাণ কৰা আন কিছুমান শিলৰ সঁজুলি, যিবোৰ ২,০০,০০০ ৰপৰা ১,০০,০০০ বছৰতকৈও অধিক পুৰণি, সেইবোৰ চাবেংগে গাঁৱৰ ওচৰৰ তালেপু ছাইটত পোৱা গৈছে, যিটো লিিলিৰিলাউ জিলাতে অৱস্থিত। ২০১৪ চনৰ অক্টোবৰৰ আগলৈকে, মাৰোচৰ শৈলাশ্ৰয়বোৰৰপৰা প্ৰাপ্ত ৰেডিঅ’কাৰ্বন তাৰিখৰ ভিত্তিত আধুনিক মানুহৰদ্বাৰা দক্ষিণ চুলাৱেচীৰ বসতি স্থাপন প্ৰায় ৩০,০০০ খ্ৰীষ্টপূৰ্বৰ বুলি ধৰা হৈছিল। সেই সময়লৈকে মানুহৰ বসতিৰ ইয়াৰতকৈ পুৰণি কোনো প্ৰমাণ পোৱা হোৱা নাছিল, কিন্তু দ্বীপটো নিশ্চিতভাৱে অতি কমেও ৪০,০০০ খ্ৰীষ্টপূৰ্বৰ ভিতৰত অষ্ট্ৰেলিয়া আৰু নিউগিনিৰ বসতিৰ বাবে ব্যৱহৃত ভূমি সংযোগৰ অংশ আছিল। চুলাৱেচীত হ’মো ইৰেক্টাছ উপস্থিত হোৱাৰ কোনো প্ৰমাণ নাই; ১৯৪৭ চনত বাৰুৰ ৱালানায়ে নদীৰ সোঁপাৰত প্ৰথমবাৰৰ বাবে আৱিষ্কৃত খহটা শিলৰ সঁজুলিবোৰ, যিবোৰ মেৰুদণ্ডী জীৱৰ জীৱাশ্মৰ সৈতে সম্পৰ্ক থকাৰ বাবে প্লিষ্ট’চিন যুগৰ বুলি ভবা হৈছিল, এতিয়া সেইবোৰ সম্ভৱতঃ ৫০,০০০ খ্ৰীষ্টপূৰ্বৰ বুলি ধৰা হয়। অষ্ট্ৰোনেচিয়ান ভাষী কৃষকসকলৰ দক্ষিণমুখী প্ৰব্ৰজনৰ পিটাৰ বেলউডৰ আৰ্হি অনুসৰণ কৰি, মাৰোচৰ গুহাবোৰৰপৰা পোৱা ৰেডিঅ’কাৰ্বন তাৰিখে সূচায় যে খ্ৰীষ্টপূৰ্ব দ্বিতীয় সহস্ৰাব্দৰ মাজভাগত পূব বোৰ্নিঅ’ৰপৰা এটা গোট আহিছিল যি প্ৰাক-দক্ষিণ চুলাৱেচী ভাষা কৈছিল। প্ৰাৰম্ভিক বসতি সম্ভৱতঃ উপদ্বীপৰ উত্তৰ-পশ্চিম উপকূলৰ চা'দান নদীৰ মুখৰ আশে-পাশে আছিল, যদিও দক্ষিণ উপকূলৰ কথাও কোৱা হয়। [[চিত্ৰ:Tokalalaea Megalith 2007.jpg|thumb|মধ্য চুলাৱেছিত মেগালিথ। ]] পাহাৰীয়া ভূ-খণ্ডৰ মাজেৰে পৰৱৰ্তী প্ৰব্ৰজনৰ ফলত PSS ভাষীসকলৰ ভৌগোলিক বিচ্ছিন্নতা ঘটিছিল আৰু তেওঁলোকৰ ভাষাসমূহ দক্ষিণ চুলাৱেচী ভাষা গোটৰ আঠটা পৰিয়াললৈ বিকশিত হৈছিল। যদি প্ৰতিটো গোটৰ একোখন গৃহভূমি আছে বুলি ক’ব পাৰি, তেন্তে বুগিছসকলৰ —যিসকল বৰ্তমান আটাইতকৈ বৃহৎ গোট—গৃহভূমি আছিল ৱালানায়ে অৱনমিত অঞ্চলৰ টেম্পে আৰু চিডেনৰেং হ্ৰদৰ আশে-পাশে। ইয়াত প্ৰায় ২,০০০ বছৰ ধৰি সেই ভাষিক গোটটো বাস কৰিছিল যি পিছলৈ আধুনিক বুগিছ হৈ পৰিছিল; এই গোটটোৰ প্ৰাচীন নাম আছিল উগিক (যিটো আন স্থানীয় ভাষাসমূহত সংৰক্ষিত হৈ আছে)। বৰ্তমান মাকাচাৰীসকলৰ সৈতে তেওঁলোকৰ ঘনিষ্ঠ সম্পৰ্ক থকা সত্ত্বেও, বুগিছসকলৰ আটাইতকৈ নিকটতম ভাষিক প্ৰতিবেশী হ’ল টোৰাজানসকল। ১২০০ চনৰ পূৰ্বৰ বুগিছ সমাজ সম্ভৱতঃ বিভিন্ন মুখিয়ালৰ নেতৃত্বত সৰু সৰু গোটত সংগঠিত আছিল। কিছুমান নৃবিজ্ঞানীয়ে অনুমান কৰিছে যে এই গোটবোৰে যুদ্ধত লিপ্ত হৈছিল আৰু শান্তিৰ সময়ত তেওঁলোকৰ মাজত বৈবাহিক সম্পৰ্ক স্থাপন হৈছিল। তদুপৰি, তেওঁলোকে অনুমান কৰিছে যে সেই সময়ত ব্যক্তিগত নিৰাপত্তা নগণ্য আছিল আৰু মূৰ চিকাৰ কৰাটো এটা প্ৰতিষ্ঠিত সাংস্কৃতিক পৰম্পৰা আছিল। ৰাজনৈতিক অৰ্থনীতি আছিল চিকাৰ আৰু সংগ্ৰহ তথা ঝুম খেতি বা স্থানান্তৰিত কৃষিপদ্ধতিৰ মিশ্ৰণ। হ্ৰদ আৰু নদীৰ পাৰৰ দ ঠাইবোৰত সম্ভৱতঃ পৰীক্ষামূলকভাৱে শালি ধানৰ খেতি কৰা হৈছিল। মধ্য চুলাৱেচীত ৪০০তকৈও অধিক গ্ৰেনাইট পাথৰৰ মেগালিথ বা স্মৃতিশিলা (বেহোৱা উপত্যকাৰ পোকেকেয়া মেগালিথিক ছাইট, লৰে লিণ্ডু ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানৰ অন্তৰ্গত বাডা আৰু নাপু উপত্যকা) আছে, যিবোৰ বিভিন্ন প্ৰত্নতাত্ত্বিক অধ্যয়নে খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৩০০০-ৰপৰা ১৩০০ খ্ৰীষ্টাব্দৰ ভিতৰৰ বুলি নিৰূপণ কৰিছে। এইবোৰৰ আকাৰ কেইচেণ্টিমিটাৰমানৰপৰা প্ৰায় ৪.৫ মিটাৰ (১৫ ফুট) পৰ্যন্ত হ’ব পাৰে। এই মেগালিথবোৰৰ মূল উদ্দেশ্য এতিয়াও অজ্ঞাত। প্ৰায় ৩০টা মেগালিথত মানুহৰ আকৃতি খোদিত কৰা আছে। আন কিছুমান মেগালিথ ডাঙৰ পাত্ৰ (কালম্বা) আৰু পাথৰৰ প্লেটৰ (টুটু'না) আকৃতিৰ। ৭,০০০ বছৰ পূৰ্বৰ চিকাৰী-সংগ্ৰহকাৰী টোঁৱালিয়ান সংস্কৃতিৰ সৈতে জড়িত এগৰাকী মহিলাৰ কবৰৰপৰা ডি.এন.এ পোৱা গৈছে, যিয়ে এই অঞ্চলটোৰ মাজেৰে হোৱা প্ৰাৰম্ভিক প্ৰব্ৰজনৰ বিষয়ে এক বিৰল অন্তৰ্দৃষ্টি প্ৰদান কৰিছে। === গুহা শিল্প === [[চিত্ৰ:Hands in Pettakere Cave.jpg|thumb|মাৰোছৰ পেটাকেৰে গুহাত সোঁহাতৰ ষ্টেনচিল মানৱ শিল্পকৰ্মৰ আটাইতকৈ পুৰণি জ্ঞাত উদাহৰণৰ ভিতৰত অন্যতম]] ২০১৪ চনৰ অক্টোবৰ মাহত ঘোষণা কৰা হৈছিল যে মাৰোচৰ গুহাচিত্ৰসমূহ প্ৰায় ৪০,০০০ বছৰ পুৰণি বুলি নিৰূপণ কৰা হৈছে। ইয়াৰে এখন হাতৰ ছাপ ৩৯,৯০০ বছৰ পুৰণি আছিল, যিয়ে ইয়াক বিশ্বৰ ভিতৰতে আটাইতকৈ পুৰণি হাতৰ ছাপবোৰৰ ভিতৰত স্থান দিছে। <ref>{{cite journal|author1=D. L. Hoffmann|author2=C. D. Standish|author3=M. García-Diez|author4=P. B. Pettitt|author5=J. A. Milton|author6=J. Zilhão|author7=J. J. Alcolea-González|author8=P. Cantalejo-Duarte|author9=H. Collado|author10=R. de Balbín|author11=M. Lorblanchet|author12=J. Ramos-Muñoz|author13=G.-Ch. Weniger|author14=A. W. G. Pike|year=2018|title=U-Th dating of carbonate crusts reveals Neandertal origin of Iberian cave art|journal=Science|volume=359|issue=6378|pages=912–915|doi=10.1126/science.aap7778|doi-access=free|pmid=29472483|bibcode=2018Sci...359..912H|hdl=10498/21578|hdl-access=free}} "we present dating results for three sites in Spain that show that cave art emerged in Iberia substantially earlier than previously thought. Uranium-thorium (U-Th) dates on carbonate crusts overlying paintings provide minimum ages for a red linear motif in La Pasiega (Cantabria), a hand stencil in [[:en:Cave_of_Maltravieso|Maltravieso (Extremadura)]], and red-painted speleothems in Ardales (Andalucía). Collectively, these results show that cave art in Iberia is older than 64.8 thousand years (ka). This cave art is the earliest dated so far and predates, by at least 20 ka, the arrival of modern humans in Europe, which implies Neandertal authorship."</ref> অষ্ট্ৰেলিয়াৰ কুইন্সলেণ্ডৰ গ্ৰিফিথ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ ড° মেক্সিম অবেৰ্টে কৈছিল যে মাৰোচৰ পেটাকেৰে (Pettakere) গুহাৰ এই চিত্ৰৰ বয়স আছিল অতি কমেও ৩৯,৯০০ বছৰ। তেওঁ লগতে কয়: "ইয়াৰ ঠিক কাষতে এটা গাহৰিৰ ছবি আছে যাৰ বয়স অতি কমেও ৩৫,৪০০ বছৰ, আৰু ই বিশ্বৰ অন্যতম পুৰণি—যদিহে আটাইতকৈ পুৰণি নহয়—ৰূপক চিত্ৰণ।<ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.co.uk/news/science-environment-29415716|title=Painted caves challenge art origins|publisher=[[BBC News]]|date=2014-10-08|last1=Ghosh|first1=Pallab}}</ref> [[চিত্ৰ:Leang Tedongnge rock art panel credit AA Oktaviana-01.jpg|thumb|গৱেষকসকলে ২০২১ চনত ইণ্ডোনেছিয়াৰ চুলাৱেছিৰ লিয়াং টেডংগেত গুহা শিল্প আৱিষ্কাৰ কৰিছিল, যাৰ বয়স কমেও ৪৫,৫০০ বছৰ বুলি অনুমান কৰা হৈছে, যাৰ ফলত ই বিশ্বৰ আটাইতকৈ পুৰণি পৰিচিত প্ৰতিনিধিত্বমূলক শিল্পকৰ্ম হিচাপে পৰিগণিত হৈছে। ]] ২০১৯ চনৰ ১১ ডিচেম্বৰত ড° মেক্সিম অবেৰ্টৰ নেতৃত্বত এটা গৱেষক দলে 'লিয়াং বুলু চিপং ৪' (Leang Bulu' Sipong 4) নামৰ চূণশিলৰ গুহাটোত ৪৪,০০০ বছৰতকৈও অধিক পুৰণি বিশ্বৰ আটাইতকৈ পুৰণি প্ৰাগৈতিহাসিক চিকাৰৰ দৃশ্য আৱিষ্কাৰৰ কথা ঘোষণা কৰে। প্ৰত্নতাত্ত্বিকসকলে কেলচাইট 'পপকৰ্ণ' (calcite 'popcorn'), আৰু তেজস্ক্ৰিয় ইউৰেনিয়াম তথা থ’ৰিয়ামৰ ভিন্ন আইচ’ট’প মাত্ৰাৰ সহায়ত গাহৰি আৰু ম’হ চিকাৰৰ এই চিত্ৰৰ বয়স নিৰ্ণয় কৰিছিল।<ref>{{Cite news|url=https://www.nature.com/articles/s41586-019-1806-y|title=Earliest hunting scene in prehistoric art|journal=Nature|date=2019-12-11|last1=Ghosh|first1=Pallab}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-50754303|title=Animal painting found in cave is 44,000 years old|date=2019-12-12|publisher=[[BBC News]]|access-date=2020-04-23|language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.washingtonpost.com/science/2019/12/11/oldest-story-ever-told-is-painted-this-cave-wall-archaeologists-report/|title=The oldest story ever told is painted on this cave wall, archaeologists report|first1=Ben|last1=Guarino|newspaper=The Washington Post|language=en|access-date=2020-04-23}}</ref> ২০২০ চনৰ মাৰ্চ মাহত গ্ৰিফিথ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰত্নতাত্ত্বিকসকলে 'লিয়াং বুলু বেটুৱে' (Leang Bulu Bettue) গুহাত দুটা সৰু শিলৰ ফলক (plaquettes) বিচাৰি পায়, যিবোৰ ২৬,০০০ ৰপৰা ১৪,০০০ বছৰৰ পুৰণি বুলি ধৰা হৈছে।<ref>{{cite journal|last1=Langley|first1=Michelle C.|last2=Hakim|first2=Budianto|last3=Oktaviana|first3=Adhi Agus|last4=Basran|first4=Burhan|last5=Sumantri|first5=Iwan|last6=Sulistyarto|first6=Priyatno Hadi|last7=Lebe|first7=Rustan|last8=McGahan|first8=David|author9-link=Adam Brumm|last9=Brumm|first9=Adam|s2cid=212732696|title=Portable art from Pleistocene Sulawesi|journal=Nature Human Behaviour|year=2020|volume=4|issue=6|pages=597–602|doi=10.1038/s41562-020-0837-6|pmid=32203323|hdl=10072/395406|hdl-access=free}}</ref> শিলৰ ফলক দুখনৰ এখনত এটা আনোয়া (একপ্ৰকাৰৰ বনৰীয়া ম’হ) আৰু এপাহ ফুল, তৰা বা চকুৰ দৰে কিবা এটা অংকিত আছিল, আনখনত জ্যোতিৰ্বিজ্ঞান সম্পৰ্কীয় পোহৰৰ ৰশ্মি চিত্ৰিত কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web|last=Wu|first=Katherine J.|title=Portable, Pocket-Sized Rock Art Discovered in Ice Age Indonesian Cave|url=https://www.smithsonianmag.com/smart-news/portable-pocket-sized-rock-art-discovered-ice-age-indonesian-cave-180974462/|access-date=2020-08-31|website=Smithsonian Magazine|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|last=Rosengreen|first=Carley|title=Portable rock art 'social glue' for early humans in Ice Age|url=https://news.griffith.edu.au/2020/03/17/portable-rock-art-social-glue-for-early-humans-in-ice-age/|access-date=2020-08-31|website=news.griffith.edu.au|date=16 March 2020|language=en-EN}}</ref><ref>{{Cite web|date=2020-03-26|title=Two 20,000-Year-Old Artworks From Indonesia Prove That Europe Wasn't the Only Place Art Was Being Made During the Last Ice Age|url=https://news.artnet.com/art-world/prehistoric-art-indonesia-1816671|access-date=2020-08-31|website=artnet News|language=en-US}}</ref> ২০২১ চনৰ জানুৱাৰী মাহত পুৰাতত্ত্ববিদসকলে লিয়াং টেডংগে গুহাত কমেও ৪৫,৫০০ বছৰ পুৰণি গুহা শিল্প আৱিষ্কাৰ কৰাৰ কথা ঘোষণা কৰে। ছায়েন্স এডভান্সেছ নামৰ আলোচনীখনৰ তথ্য অনুসৰি উফি গাহৰিৰ গুহা চিত্ৰই এই অঞ্চলত মানুহৰ বসতিৰ আদিম প্ৰমাণ। ১৩৬ চে.মি. x ৫৪ চে.মি. জোখৰ এটা প্ৰাপ্তবয়স্ক মতা গাহৰি আৰু সম্ভৱতঃ চুলাৱেচি বা চেলেবেছ উফি গাহৰি মুখৰ ওপৰত শিঙৰ দৰে উফি আৰু পিছফালৰ অংশৰ ওপৰত দুটা হাতৰ ছাপ থকা চিত্ৰিত কৰা হৈছিল। সহ-লেখক এডাম ব্ৰুমৰ মতে, আন দুটা গাহৰি আছে যিবোৰ আংশিকভাৱে সংৰক্ষিত হৈ আছে আৰু দেখা গৈছে যে উফি গাহৰিটোৱে আন দুটা গাহৰিৰ মাজত কাজিয়া পৰ্যবেক্ষণ কৰি আছিল।<ref>{{Cite journal|last1=Brumm|first1=Adam|last2=Oktaviana|first2=Adhi Agus|last3=Burhan|first3=Basran|last4=Hakim|first4=Budianto|last5=Lebe|first5=Rustan|last6=Zhao|first6=Jian-xin|last7=Sulistyarto|first7=Priyatno Hadi|last8=Ririmasse|first8=Marlon|last9=Adhityatama|first9=Shinatria|last10=Sumantri|first10=Iwan|last11=Aubert|first11=Maxime|date=2021-01-01|title=Oldest cave art found in Sulawesi|journal=Science Advances|language=en|volume=7|issue=3|article-number=eabd4648|doi=10.1126/sciadv.abd4648|pmid=33523879|pmc=7806210|bibcode=2021SciA....7.4648B|issn=2375-2548|doi-access=free}}</ref><ref>{{Cite web|agency=Agence France-Presse|date=2021-01-13|title=World's oldest known cave painting found in Indonesia|url=http://www.theguardian.com/science/2021/jan/13/worlds-oldest-known-cave-painting-found-in-indonesia|access-date=2021-01-21|website=the Guardian|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|last=Sawal|first=Ibrahim|title=World's oldest painting of animals discovered in an Indonesian cave|url=https://www.newscientist.com/article/2264793-worlds-oldest-painting-of-animals-discovered-in-an-indonesian-cave/|access-date=2021-01-21|website=New Scientist|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite news|date=2021-01-14|title=Indonesia: Archaeologists find world's oldest animal cave painting|language=en-GB|work=BBC News|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-55657257|access-date=2021-01-21}}</ref> ২০২৬ চনৰ জানুৱাৰী মাহত দক্ষিণ-পশ্চিম উপদ্বীপ চুলাৱেছিৰ গুহাত নতুনকৈ আৱিষ্কৃত হাতৰ ষ্টেনচিল আৰু মানুহৰ মূৰ্তিৰ ছবি কমেও ৬৭,৮০০ বছৰ পুৰণি বুলি ধৰা হৈছিল, যাৰ ফলত এইবোৰ বিশ্বৰ ভিতৰতে শিলৰ শিল্পৰ আটাইতকৈ প্ৰাচীন প্ৰমাণ হিচাপে পৰিগণিত হৈছিল আৰু মাল্ট্ৰাভিয়েছ’ৰ গুহাত পূৰ্বৰ অভিলেখ ধাৰণকাৰী ছবিৰ তুলনাত এহাজাৰ বছৰতকৈও অধিক পূৰ্বৰ।<ref>{{cite journal|last1=Oktaviana|first1=A.A.|last2=Joannes-Boyau|first2=R.|date=2026-01-21|title=Rock art from at least 67,800 years ago in Sulawesi|url=https://www.nature.com/articles/s41586-025-09968-y|journal=Nature|volume=|issue=|publisher=|pages=|doi=|access-date=2026-01-24}}</ref> == ইতিহাস == === হিন্দু-বৌদ্ধ যুগ === ইয়াৰ উপৰি চাওক: [[:en:Hinduism_in_Southeast_Asia|দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ হিন্দু ধৰ্ম]], [[:en:Buddhism_in_Southeast_Asia|দক্ষিণ-পূব এছিয়াত বৌদ্ধ ধৰ্ম]], [[:en:Hinduism_in_Indonesia|ইণ্ডোনেছিয়াত হিন্দু ধৰ্ম]], ই[[:en:Buddhism_in_Indonesia|ণ্ডোনেছিয়াত বৌদ্ধ ধৰ্ম]], [[:en:Greater_India|বৃহত্তৰ ভাৰত]], আৰু [[:en:Mandala_(political_model)|মণ্ডলা (ৰাজনৈতিক আৰ্হি)]] [[চিত্ৰ:COLLECTIE TROPENMUSEUM Lokaal hoofd van de eilanden ten zuiden van Celebes TMnr 10001613.jpg|thumb|স্থানীয় প্ৰধান (১৮৭২)। ]] ১৯২১ চনত দক্ষিণ চুলাৱেচীৰ কামাৰা নদীৰ ওচৰৰ চিকেনডেঙত এটা ব্ৰঞ্জৰ অমৰাৱতী মূৰ্তি আৱিষ্কাৰ কৰা হৈছিল, যাক বচ-এ খ্ৰীষ্টীয় দ্বিতীয়ৰপৰা সপ্তম শতিকাৰ বুলি নিৰূপণ কৰিছিল। ১৯৭৫ চনত দক্ষিণ চুলাৱেচীৰ চেলিয়াৰ দ্বীপৰ বন্তোহাৰুত দশম-একাদশ শতিকাৰ থলুৱাভাৱে নিৰ্মিত কিছুমান সৰু বুদ্ধ মূৰ্তিও পোৱা গৈছিল।<ref>I. A. Caldwell, M. Nur</ref> ত্ৰয়োদশ শতিকাৰ পৰা, সন্মানীয় বাণিজ্যিক সামগ্ৰী আৰু লোহাৰ উৎসৰ সহজলভ্যতাই দীৰ্ঘদিন ধৰি চলি অহা সাংস্কৃতিক আৰ্হিবোৰ সলনি কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে আৰু অভিলাষী ব্যক্তিসকলক বৃহত্তৰ ৰাজনৈতিক গোট গঠন কৰাত সহায় কৰে। এই দুয়োটা উপাদান কিয় একেলগে দেখা দিছিল সেয়া জনা নাযায়; হয়তো এটা আনটোৰ পৰিণতি আছিল। ১৩৬৭ চনত, মাজাপাহিত যুগৰ জাভানিজ পাণ্ডুলিপি 'নাগৰকৃতিগামা'ত এই দ্বীপটোত অৱস্থিত কেইবাটাও চিনাক্তকৃত ৰাজ্যৰ উল্লেখ পোৱা গৈছিল। ইয়াৰ ১৪ নম্বৰ কেণ্টোত গোৱা, মাকাচাৰ, লুৱু আৰু বাংগাই আদিকে ধৰি বিভিন্ন ৰাজ্যৰ নাম উল্লেখ কৰা হৈছিল। যেন ধাৰণা হয় যে চতুৰ্দশ শতিকাৰ ভিতৰত দ্বীপটোৰ ৰাজ্যসমূহ পূব জাভাৰ মাজাপাহিত বন্দৰক কেন্দ্ৰ কৰি গঢ়ি উঠা এক সামুদ্ৰিক বাণিজ্যিক নেটৱৰ্কৰ সৈতে সংলগ্ন আছিল। ১৪০০ চনৰ ভিতৰত, পশ্চিম চেনৰানা উপত্যকাৰ লগতে দক্ষিণ উপকূল আৰু বৰ্তমানৰ পাৰেপাৰেৰ ওচৰৰ পশ্চিম উপকূলত কেবাখনো নতুন কৃষিভিত্তিক ৰাজ্যৰ উত্থান ঘটিছিল।<ref>Caldwell, I.A. 1988. 'South Sulawesi A.D. 1300–1600: Ten Bugis texts.' PhD thesis, The Australian National University; Bougas, W. 1998. 'Bantayan: An early Makassarese kingdom 1200 -1600 AD. ''Archipel'' 55: 83–123; Caldwell, I. and W.A. Bougas 2004. 'The early history of Binamu and Bangkala, South Sulawesi.' ''Bijdragen tot de Taal-, Land- en Volkenkunde'' 64: 456–510; Druce, S. 2005. 'The lands west of the lake: The history of Ajattappareng, South Sulawesi, AD 1200 to 1600.' PhD thesis, the University of Hull.</ref> === খ্ৰীষ্টান ঔপনিৱেশিক যুগ === দ্বীপটো দৰ্শন কৰা প্ৰথম ইউৰোপীয়সকল আছিল পৰ্তুগীজ নাৱিক চিমাও ডি আব্ৰেউ (১৫২৩ চনত) আৰু গোমেছ ডি চেকুৱেৰা (১৫২৫ চনত)। তেওঁলোকক মলুকাছৰপৰা সোণৰ সন্ধানত পঠোৱা হৈছিল, কাৰণ এই দ্বীপটো সোণ উৎপাদনৰ বাবে বিখ্যাত আছিল (অৱশ্যে দ্বীপটোৰ পাকখোৱা আকৃতিৰ বাবে তেওঁলোকে ইয়াক এটা দ্বীপপুঞ্জ বুলিহে ভাবিছিল)। ১৬ শতিকাৰ প্ৰথম দশকবোৰত মাকাচাৰত এটা পৰ্তুগীজ ঘাটি স্থাপন কৰা হৈছিল, যিটো ১৬৬৫ চনলৈকে আছিল; তাৰ পিছত ডাচসকলে ইয়াৰ দখল লয়। ডাচসকল ১৬০৫ চনত চুলাৱেচীত উপস্থিত হৈছিল আৰু তাৰ পাছতে ইংৰাজসকল আহি মাকাচাৰত এটা ফেক্টৰী স্থাপন কৰিছিল। ১৬৬০ চনৰপৰা ডাচসকলে মাকাচাৰৰ পশ্চিম উপকূলৰ প্ৰধান শক্তি গোৱাৰ সৈতে যুদ্ধত লিপ্ত হয়। ১৬৬৯ চনত এডমিৰেল স্পিলমেনে শাসক চুলতান হাছানুদ্দিনক 'বংগায়া চুক্তিত' স্বাক্ষৰ কৰিবলৈ বাধ্য কৰায়, যাৰ জৰিয়তে ব্যৱসায়-বাণিজ্যৰ নিয়ন্ত্ৰণ ডাচ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীৰ হাতলৈ যায়। ডাচসকলক তেওঁলোকৰ এই বিজয়ত সহায় কৰিছিল বুগিছৰ সেনাপতি তথা বোনে ৰাজ্যৰ শাসক আৰুণ পালাক্কাই। ডাচসকলে উজুং পাণ্ডাঙত এটা দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰে, আনহাতে আৰুণ পালাক্কা আঞ্চলিক অধিপতি হৈ পৰে আৰু বোনে আটাইতকৈ শক্তিশালী ৰাজ্য হিচাপে পৰিগণিত হয়। এই স্থিতাৱস্থাৰ ফলত ৰাজনৈতিক আৰু সাংস্কৃতিক উন্নয়ন স্থবিৰ হৈ পৰা যেন ধাৰণা হয়।<ref>Crawfurd, J. 1856. ''A descriptive dictionary of the Indian islands and adjacent countries.'' London: Bradbury & Evans.</ref><ref>[http://www.persee.fr/web/revues/home/prescript/article/arch_0044-8613_1995_num_49_1_3038?_Prescripts_Search_tabs1=standard&] Luis Filipe F. R. Thomaz, ''The image of the Archipelago in Portuguese cartography of the 16th and early 17th centuries'', Persee, 1995, Volume 49 pages: 83</ref><ref>{{cite journal|last1=Bassett|first1=D. K.|year=1958|title=English trade in Celebes, 1613–67|journal=Journal of the Royal Asiatic Society|volume=31|issue=1|pages=1–39}} "and ruled a base in Makassar since the mid-16th century to the year 1665 when it was taken by the Dutch."</ref> ১৯০৫ চনত সমগ্ৰ দ্বীপটো নেদাৰলেণ্ড ইষ্ট ইণ্ডিজৰ ডাচ উপনিৱেশৰ অন্তৰ্ভুক্ত হয় আৰু দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধত জাপানী দখললৈ নোযোৱালৈকে এইদৰেই থাকে। ইণ্ডোনেছিয়াৰ ৰাষ্ট্ৰীয় বিপ্লৱৰ সময়ত, ডাচ কেপ্তেইন 'তুৰ্ক' ৱেষ্টাৰলিঙে এক অভিযান চলাইছিল য’ত দক্ষিণ চুলাৱেচী অভিযানৰ সময়ত শ শ বা সম্ভৱতঃ হাজাৰ হাজাৰ লোকৰ মৃত্যু হৈছিল। ১৯৪৯ চনৰ ডিচেম্বৰত সাৰ্বভৌমত্ব হস্তান্তৰ কৰাৰ পাছত, চুলাৱেচী যুক্তৰাষ্ট্ৰীয় 'ইউনাইটেড ষ্টেটছ অফ ইণ্ডোনেছিয়া'ৰ অংশ হয়, যিটো ১৯৫০ চনত একীভূত 'ৰিপাব্লিক অফ ইণ্ডোনেছিয়া'ৰ সৈতে চামিল হয়।<ref name="Kahin145">Kahin (1952), p. 145</ref><ref>Westerling, R. 1952. Challenge to Terror</ref> === কেইখনমান আলোকচিত্ৰ === <gallery> File:COLLECTIE TROPENMUSEUM 'Tandako' dansers en een muzikant te Pasere Maloku Celebes TMnr 10003462.jpg|চুলাৱেছিৰ পাছেৰে মালোকুত টাণ্ডাকো নৃত্যশিল্পী আৰু সংগীতজ্ঞ। File:COLLECTIE TROPENMUSEUM 'Tandako pajogé' danseressen te Pasere Maloku Celebes TMnr 10003461.jpg|চুলাৱেছিৰ পাছেৰে মালোকুত টাণ্ডাকো নৃত্যশিল্পী আৰু সংগীতজ্ঞ। File:COLLECTIE TROPENMUSEUM 'Padjogé' danseressen te Maros Celebes TMnr 10003470 Retouch.jpg|১৮৭০ চনত চুলাৱেছিৰ মাৰোছত পেডজ’জে নৃত্যশিল্পী। File:Tandako dancers and musicians in Gorontalo, North Celebes.jpg|1870 চনৰ আশে-পাশে উত্তৰ চেলেবছৰ গ'ৰ'ণ্টালোত টাণ্ডাকো পাজোগে নৃত্যশিল্পী আৰু সংগীতজ্ঞসকল। </gallery> == জনসংখ্যা == {{Pie chart |thumb = right |caption = প্ৰদেশ অনুসৰি চুলাৱেছিৰ জনসংখ্যা (২০২০ৰ লোকপিয়ল)<ref>Indonesia's Population Census 2020.</ref> |label1 = দক্ষিণ চুলাৱেছি |value1 = 45.60 |color1 = Red |label2 = মধ্য চুলাৱেছি |value2 = 15.01 |color2 = Gold |label3 = দক্ষিণ-পূব চুলাৱেছি |value3 = 13.19 |color3 = Black |label4 = উত্তৰ চুলাৱেছি |value4 = 13.18 |color4 = DarkBlue |label5 = পশ্চিম চুলাৱেছি |value5 = 7.13 |color5 = Green |label6 = গোৰণ্টালো |value6 = 5.89 |color6 = Purple }} ২০০০ চনৰ ইণ্ডোনেছিয়াৰ লোকপিয়লত চুলাৱেছি প্ৰদেশৰ জনসংখ্যা আছিল ১৪,৯৪৬,৪৮৮ জন বা দেশখনৰ মুঠ জনসংখ্যাৰ প্ৰায় ৭.২৫%। ২০১০ চনৰ লোকপিয়ল অনুসৰি মুঠ ১৭,৩৭১,৭৮২ জন আৰু ২০২০ চনৰ লোকপিয়লত মুঠ ১৯,৮৯৬,৯৫১ জন। ২০২৩ চনৰ মাজভাগৰ বাবে চৰকাৰী অনুমান আছিল ২০,৫৬৮,৪১১। চুলাৱেছিৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ চহৰখন হৈছে মাকাছাৰ।<ref>[http://www.bps.go.id/sector/population/pop2000.htm Brief Analysis – A. Total Population] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090725055302/http://www.bps.go.id/sector/population/pop2000.htm|date=25 July 2009}}</ref><ref>Badan Pusat Statistik, Jakarta, 2021.</ref><ref>Badan Pusat Statistik, Jakarta, 2024.</ref> == ধৰ্ম == {| class="wikitable" |- ! ধৰ্ম!! মুঠ<ref>{{cite web|url=https://gis.dukcapil.kemendagri.go.id/peta/|publisher=[[Ministry of Religious Affairs (Indonesia)|Ministry of Home Affairs]]|date=31 December 2023|access-date=11 March 2024|language=id|title=Visualisasi Data Kependudukan|archive-date=5 July 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220705211227/http://gis.dukcapil.kemendagri.go.id/peta/|url-status=dead}}</ref> |- | [[ইছলাম|ইচলাম]]|| ১৬,৮৮৮,৭৩৬ |- | প্ৰটেষ্টেণ্ট || ৩,১২৬,৭৮৬ |- | ৰোমান কেথলিক || ৩৩১,৬৪৬ |- | [[হিন্দু ধৰ্ম|হিন্ধু]]|| ২৬৭,০৫৯ |- | [[Buddhism|বৌদ্ধ]] || ৩০,৪১২ |- | আলিৰান কেপাৰচায়ান || ১২,৫৮৪ |- | কনফুচিয়াছবাদ || ৫২৩ |- | '''সৰ্বমুঠ''' || ২০,৬৫৭,৭৪৬ |} [[চিত্ৰ:Religion in Sulawesi.svg|thumb|232x232px|চুলাৱেছি দ্বীপত ধৰ্মৰ বিতৰণ। ]] চুলাৱেছিত ইছলাম সংখ্যাগৰিষ্ঠ ধৰ্ম। দক্ষিণ-পশ্চিম উপদ্বীপৰ (দক্ষিণ চুলাৱেছি) নিম্নভূমিৰ ইছলাম ধৰ্মান্তৰকৰণ ১৭ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে হৈছিল। হাড় উপসাগৰৰ লুউ ৰাজ্যই ১৬০৫ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত প্ৰথমে ইছলাম ধৰ্ম গ্ৰহণ কৰে; আধুনিক মকাছাৰ চহৰখনক কেন্দ্ৰ কৰি গোৱা-টালকৰ মকাছাৰ ৰাজ্যয়ো ছেপ্টেম্বৰ মাহত ইয়াৰ অনুসৰণ কৰে। কিন্তু উত্তৰ উপদ্বীপৰ গোৰনটালো আৰু মংগোণ্ডো জনগোষ্ঠীয়ে বহুলাংশে ১৯ শতিকাতহে ইছলাম ধৰ্ম গ্ৰহণ কৰিছিল। বেছিভাগ চুলাৱেছি মুছলমানেই চুন্নী। দ্বীপটোত খ্ৰীষ্টানসকলে যথেষ্ট সংখ্যালঘু গঠন কৰে। জনগাঁথনিবিদ টবি এলিছ ভলকমেনৰ মতে চুলাৱেছিৰ ১৭% জনসংখ্যা প্ৰটেষ্টেণ্ট আৰু ২%তকৈও কম কেথলিক। খ্ৰীষ্টানসকলে উত্তৰ উপদ্বীপৰ প্ৰান্তত মানাডো চহৰৰ চাৰিওফালে কেন্দ্ৰীভূত হৈ আছে, য'ত মিনাহাছা, প্ৰধানকৈ প্ৰটেষ্টেণ্ট জনগোষ্ঠী আৰু উত্তৰতম ছাংগিৰ আৰু তালাউড দ্বীপপুঞ্জৰ বসতি আছে। দক্ষিণ চুলাৱেছিৰ টানা টোৰাজাৰ ট’ৰাজা জনগোষ্ঠীসমূহে ইণ্ডোনেছিয়াৰ স্বাধীনতাৰ পিছৰেপৰা বহুলাংশে খ্ৰীষ্টান ধৰ্ম গ্ৰহণ কৰিছে। মধ্য চুলাৱেছিৰ প’ছ’ হ্ৰদৰ আশে-পাশে, মধ্য চুলাৱেছিৰ পামোনা ভাষী জনগোষ্ঠীৰ মাজত আৰু মামাছাৰ ওচৰতো যথেষ্টসংখ্যক খ্ৰীষ্টান লোক আছে। যদিও বেছিভাগ মানুহেই নিজকে মুছলমান বা খ্ৰীষ্টান বুলি পৰিচয় দিয়ে, তথাপি তেওঁলোকে প্ৰায়ে স্থানীয় বিশ্বাস আৰু দেৱতাকো সমৰ্থন কৰে। বৌদ্ধ আৰু হিন্দূৰ সৰু সৰু সম্প্ৰদায়ো চুলাৱেছিত পোৱা যায়, সাধাৰণতে চীনা, বালি আৰু ভাৰতীয় সম্প্ৰদায়ৰ মাজত। === ভাষাসমূহ === মূল প্ৰবন্ধ: [[:en:Languages_of_Sulawesi|চুলাৱেছিৰ ভাষা]] == অৰ্থনীতি == মূল প্ৰবন্ধ: [[:en:Economy_of_Sulawesi|চুলাৱেছিৰ অৰ্থনীতি]] চুলাৱেছিৰ অৰ্থনীতি কৃষি, মাছ ধৰা, খনন, বনজ সম্পদৰ ওপৰত প্ৰচণ্ডভাৱে কেন্দ্ৰীভূত।<ref>{{Cite web|title=indahnesia.com – Sulawesi island – Economy – Clove, shrimps and tourists – Discover Indonesia Online|url=https://indahnesia.com/indonesia/SULECO/economy.php|access-date=2020-12-19|website=indahnesia.com}}</ref> == প্ৰশাসন == ১৯৪৫ চনৰপৰা ১৯৬০ চনৰ ভিতৰত এই দ্বীপটো এটা প্ৰদেশ হিচাপে প্ৰশাসন কৰা হৈছিল। ১৯৬০ চনত ইয়াক দুখন প্ৰদেশত বিভক্ত কৰা হৈছিল – উত্তৰ আৰু মধ্য চুলাৱেছি, আৰু দক্ষিণ আৰু দক্ষিণ-পূব চুলাৱেছি। ১৯৬৪ চনত এই দুয়োটাকে পুনৰ বিভক্ত কৰা হয়, প্ৰথমটোক উত্তৰ চুলাৱেছি আৰু মধ্য চুলাৱেছি আৰু দ্বিতীয়টোক দক্ষিণ চুলাৱেছি আৰু দক্ষিণ-পূব চুলাৱেছি বুলি। আজি ইয়াক ছটা প্ৰদেশত বিভক্ত কৰা হৈছে: গোৰণ্টালো, পশ্চিম চুলাৱেছি, দক্ষিণ চুলাৱেছি, মধ্য চুলাৱেছি, দক্ষিণ-পূব চুলাৱেছি, আৰু উত্তৰ চুলাৱেছি। ইয়াৰ ভিতৰত নতুন প্ৰদেশসমূহ হ’ল উত্তৰ চুলাৱেছিৰ এটা অংশৰপৰা ২০০০ চনত স্থাপিত হোৱা গ’ৰ’ণ্টালো আৰু দক্ষিণ চুলাৱেছিৰ কিছু অংশৰপৰা ২০০৪ চনত স্থাপিত পশ্চিম চুলাৱেছি। দ্বীপটোৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ চহৰসমূহ হ’ল প্ৰাদেশিক ৰাজধানী মাকাছাৰ, মানাডো, পালু, কেণ্ডাৰী, আৰু গ’ৰ’ণ্টালো (পশ্চিম চুলাৱেছিৰ প্ৰাদেশিক ৰাজধানী – মামুজু চহৰ – এখন চহৰ নহয়); ইয়াৰ উপৰি আন ছখন চহৰ আছে – বিটুং, পালোপো, বাউ-বাউ, পাৰেপাৰে, কোটামোবাগু আৰু টোমোহুন। == পৰিৱেশ == [[চিত্ৰ:Bunaken01.JPG|thumb|মানাডো টুয়া দ্বীপৰপৰা দেখা বুনাকেন দ্বীপ। ]] চুলাৱেছিৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ পৰিৱেশ বিষয়টো হ’ল বনাঞ্চল ধ্বংস। ২০০৭ চনত বিজ্ঞানীসকলে লক্ষ্য কৰিছিল যে চুলাৱেছিৰ ৮০ শতাংশ অৰণ্য হেৰাই গৈছে বা অৱক্ষয় হৈছে, বিশেষকৈ নিম্নভূমি আৰু মেংগ্ৰোভক কেন্দ্ৰ কৰি।<ref>"[https://www.mongabay.com/profiles/sulawesi.html Sulawesi Profile]" – mongabay.com</ref> কাঠ কটা, বৃহৎ কৃষি প্ৰকল্প, আৰু ক্ৰমান্বয়ে নিকেল খননৰ বাবে বনাঞ্চল কাটি পেলোৱা হৈছে। বনাঞ্চল হেৰুৱাৰ ফলত চুলাৱেছিৰ বহুতো স্থানীয় প্ৰজাতি বিপন্ন হৈ পৰিছে। ইয়াৰ উপৰি চুলাৱেছিৰ ৯৯ শতাংশ জলাশয় হেৰাই গৈছে বা ক্ষতিগ্ৰস্ত হৈছে। আন পৰিৱেশৰ প্ৰতি ভাবুকিসমূহৰ ভিতৰত আছিল বুছমাংস চিকাৰ আৰু খনন।<ref name="Sulawesi Profile">"[https://www.mongabay.com/profiles/sulawesi.html Sulawesi Profile]" – mongabay.com</ref> === উদ্যান === চুলাৱেছি দ্বীপত ছখন ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান আৰু ঊনৈছটা প্ৰকৃতি সংৰক্ষিত বনাঞ্চল আছে। ইয়াৰ উপৰি চুলাৱেছিত তিনিটা সামুদ্ৰিক সংৰক্ষিত অঞ্চল আছে। চুলাৱেছিৰ বহু উদ্যান কৃষিৰ বাবে কাঠ কটা, খনন আৰু বনাঞ্চল ধ্বংসৰ ফলত ভাবুকি কঢ়িয়াই আনিছে।<ref name="Sulawesi Profile" /> == লগতে চাওক == * [[:en:List_of_islands_of_Indonesia|ইণ্ডোনেছিয়াৰ দ্বীপসমূহৰ তালিকা]] * [[:en:Celebes_Sea|চেলেবিছ সাগৰ]] * [[:en:HMS_Celebes|এইচ এম এছ চেলেবেছ (১৮০৬)]] * [[:en:2009_Sulawesi_superbolide|২০০৯ চনৰ চুলাৱেছি ছুপাৰব’লাইড]] ==টোকা== {{reflist|group=n}} ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:দ্বীপ]] [[শ্ৰেণী:এছিয়া]] [[শ্ৰেণী:ইণ্ডোনেছিয়া]] bs269b52znxl0d6ck2aoms9z56ujs4l 0 128963 606577 605730 2026-05-15T19:10:16Z Kandarpajit Kallol 6257 /* */ 606577 wikitext text/x-wiki {{পোখালি}}{{Infobox settlement | name = ফতেহপুৰ ছিক্ৰী | settlement_type = চহৰ | image_skyline = [[File:Fatehput Sikiri Buland Darwaza gate 2010.jpg|275px]] | image_caption = বুলণ্ড দৰৱাজা, ৫৪-মিটাৰ-উচ্চ (১৭৭ ফাটে) প্ৰৱেশদ্বাৰৰ পৰা ছিক্ৰিৰ জামা মছজিদৰ প্ৰৱেশদ্বাৰ | pushpin_map = India Uttar Pradesh#India | coordinates = {{coord|27.091|N|77.661|E|display=inline,title}} | subdivision_type = Country | subdivision_name = [[ভাৰত]] | subdivision_type1 = [[States and territories of India|State]] | subdivision_name1 = [[উত্তৰ প্ৰদেশ]] | subdivision_type2 = [[List of districts of India|District]] | subdivision_name2 = [[আগ্ৰা]] | unit_pref = Metric | population_footnotes = <ref name="Census2011Gov">{{cite web |title=Census of India: Fatehpur Sikri |url=http://censusindia.gov.in/pca/SearchDetails.aspx?Id=144061 |website=www.censusindia.gov.in |access-date=8 December 2019 |archive-date=19 September 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200919154352/https://censusindia.gov.in/pca/SearchDetails.aspx?Id=144061 |url-status=live }}</ref> | population_total = 32905 | population_density_km2 = Auto | demographics_type1 = [[Language]] | demographics1_title1 = Official | demographics1_info1 = [[Hindi]]<ref name="langoff">{{cite web|title=52nd Report of the Commissioner for Linguistic Minorities in India|url=http://nclm.nic.in/shared/linkimages/NCLM52ndReport.pdf|website=nclm.nic.in|publisher=[[Ministry of Minority Affairs]]|access-date=26 December 2018|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20170525141614/http://nclm.nic.in/shared/linkimages/NCLM52ndReport.pdf|archive-date=25 May 2017}}</ref> | demographics1_title2 = Additional&nbsp;official | demographics1_info2 = [[Urdu]]<ref name="langoff"/> | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | registration_plate = UP-80 | module = {{Infobox UNESCO World Heritage Site |child = yes |Official_name = Fatehpur Sikri |ID = 255 |Year = 1986 |Criteria = Cultural: ii, iii, iv }} | founder = [[আকবৰ]] }} [[File:Kos Minar 793.jpg|thumb|২১ নং ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথৰ আগ্ৰা–ফতেহপুৰ ছিক্ৰী ৰোড অংশৰ ১৯ কিলোমিটাৰ পইণ্টত কোছ মিনাৰ#৭৯৩]] '''ফতেহপুৰ ছিক্ৰী''' {{en| Fatehpur Sikri}} [[ভাৰত]]ৰ [[উত্তৰ প্ৰদেশ]]ৰ [[আগ্ৰা]] জিলাৰ এখন চহৰ। আগ্ৰাৰ জিলা সদৰৰ পৰা ৩৫.৭ কিলোমিটাৰ (২২.২ মাইল) দূৰত্বত অৱস্থিত।<ref>{{cite web |title=Fatehpur Sikri |url=https://www.tajmahal.gov.in/fatehpur-sikri.aspx |website=www.tajmahal.gov.in |access-date=8 March 2022 |archive-date=8 March 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220308114239/https://www.tajmahal.gov.in/fatehpur-sikri.aspx |url-status=live }}</ref> ফতেহপুৰ ছিক্ৰী ১৫৭১ চনত সম্ৰাট আকবৰে মোগল সাম্ৰাজ্যৰ ৰাজধানী হিচাপে প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল আৰু ১৫৭১ চনৰ পৰা ১৫৮৫ চনলৈকে এই ভূমিকা পালন কৰিছিল, যেতিয়া পঞ্জাৱত চলোৱা অভিযানৰ বাবে আকবৰে ইয়াক পৰিত্যাগ কৰিছিল আৰু পিছলৈ ১৬১০ চনত ইয়াক সম্পূৰ্ণৰূপে পৰিত্যাগ কৰা হৈছিল।<ref name="Routlegde">{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=9A-EAgAAQBAJ&pg=PA82 |title=Dictionary of Islamic Architecture |author=Andrew Petersen |publisher=Routlegde |page=82 |isbn=9781134613656 |date=11 March 2002}}</ref> পূৰ্বতে এই স্থান দখল কৰা ছিক্ৰি নামৰ গাঁওখনৰ পৰাই এই চহৰৰ নামটো উদ্ভৱ হৈছে। ১৯৯৯ চনৰ পৰা ২০০০ চনলৈ ভাৰতীয় প্ৰত্নতাত্ত্বিক জৰীপ (ASI)ৰ খনন কাৰ্য্যত দেখা গৈছে যে আকবৰে ৰাজধানী ৰাজধানী হিচাপে প্ৰতিষ্ঠা কৰাৰ আগতে এই স্থানত আৱাস, মন্দিৰ আৰু বাণিজ্যিক কেন্দ্ৰ আছিল বুলি ইংগিত পোৱা গৈছে। খ্ৰীষ্টীয় ৭ম শতিকাৰ পৰা ১৬ শতিকালৈকে এই অঞ্চলত সকাৰৱাৰ বংশৰ বসতি আৰু শাসন আছিল আৰু খানৱা যুদ্ধ (১৫২৭)লৈকে ই তেওঁলোকৰ দুৰ্গ হিচাপে কাম কৰিছিল।<ref>{{cite journal | last1=Downs | first1=Troy | title=Rural Insurgency During the Indian Revolt of 1857-59: Meghar Singh and the Uprising of the Sakarwars | journal=South Asia Research | date=2002 | volume=22 | issue=2 | pages=123–143 | doi=10.1177/026272800202200202 | url=https://journals.sagepub.com/doi/abs/10.1177/026272800202200202 | url-access=subscription }}</ref><ref>{{cite book |last1=Patil |first1=Devendrakumar Rajaram |title=The Antiquarian Remains in Bihar |date=1963 |publisher=Kashi Prasad Jayaswal Research Institute |page=75 |url=https://books.google.com/books?id=9xNXAAAAMAAJ&q=sakarwar+rajputs+fatehpur+sikri |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Evolution and Spatial Organization of Clan Settlements: A Case Study of (Kanyakubja Bhumihar Rajput Pathan) |url=https://books.google.co.in/books?id=dxDWbsztdVQC&q=Kanyakubja+Bhumihar+Rajput+Pathan&redir_esc=y#v=onepage&q=Kanyakubja%20Bhumihar%20Rajput%20Pathan&f=false}}</ref><ref>{{Cite web |title=The Baburnama: Memoirs of Babur, Prince and Emperor |url=https://books.google.co.in/books/about/The_Baburnama.html?id=CymNEAAAQBAJ&redir_esc=y}}</ref><ref>{{Cite web |title=BRAHMINS WHO REFUSED TO BEG: BRIEF HISTORY OF BHUMIHARS, “AYACHAK” BRAHMINS ... |url=https://books.google.co.in/books?id=zVmaEAAAQBAJ&dq=Battle+of+Madarpur&pg=PT46&redir_esc=y#v=onepage&q=Battle%20of%20Madarpur&f=false}}</ref><ref>{{Cite web |title=Jagran-news/uttar-pradesh/ghazipur |url=https://www.jagran.com/uttar-pradesh/ghazipur-9765789.html}}</ref><ref>{{Cite web |title=कमसारनामा |url=http://mediamorcha.com/entries/%E0%A4%AA%E0%A5%81%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%95-%E0%A4%B8%E0%A4%AE%E0%A5%80%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B7%E0%A4%BE/%E0%A4%95%E0%A4%AE%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%A8%E0%A4%BE%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%83-%E0%A4%95%E0%A4%AE%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%B0-%E0%A4%B5-%E0%A4%AC%E0%A4%BE%E0%A4%B0-%E0%A4%95%E0%A4%BE-%E0%A4%85%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%B8}}</ref> এই স্থানত পূৰ্বতে শ্বেইখ চেলিম চিষ্টিৰ খানকাহ আছিল। আকবৰৰ পুত্ৰ জাহাংগীৰৰ জন্ম হৈছিল ছিক্ৰি গাঁৱত ১৫৬৯ চনত তেওঁৰ প্ৰিয় পত্নী মৰিয়াম-উজ-জামানীৰ ঘৰত,<ref>{{cite book|last1=Hindu Shah|first1=Muhammad Qasim|title=Gulshan-I-Ibrahimi|page=223}}</ref> আৰু, সেই বছৰতে আকবৰে জন্মৰ ভৱিষ্যদ্বাণী কৰা শ্বেখজনৰ স্মৃতিত এটা ধৰ্মীয় চৌহদ নিৰ্মাণ আৰম্ভ কৰে। জাহাংগীৰৰ দ্বিতীয় জন্মদিনৰ পিছত তেওঁ ইয়াত এখন দেৱালযুক্ত নগৰ আৰু ৰাজপ্ৰসাদ নিৰ্মাণৰ কাম আৰম্ভ কৰে। ১৫৭৩ চনত আকবৰৰ বিজয়ী গুজৰাট অভিযানৰ পিছত এই চহৰখন ফতেহপুৰ ছিক্ৰী, "বিজয় নগৰ" নামেৰে জনাজাত হয়। ১৮০৩ চনত আগ্ৰা দখল কৰাৰ পিছত ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীয়ে ইয়াত এটা প্ৰশাসনিক কেন্দ্ৰ স্থাপন কৰে আৰু ১৮৫০ চনলৈকে তেনেকৈয়ে থাকে।১৮১৫ চনত হেষ্টিংছৰ মাৰ্কুৱেছে ছিক্ৰিত কীৰ্তিচিহ্ন মেৰামতিৰ নিৰ্দেশ দিয়ে। মোগল সাম্ৰাজ্যৰ ৰাজধানী হিচাপে ইয়াৰ ঐতিহাসিক গুৰুত্ব আৰু ইয়াৰ অসাধাৰণ স্থাপত্যৰ বাবে ফতেহপুৰ ছিক্ৰীক ১৯৮৬ চনত ইউনেস্কোৰ বিশ্ব ঐতিহ্য ক্ষেত্ৰৰ মৰ্যাদা প্ৰদান কৰা হয়।<ref>{{cite web |title=Fatehpur Sikri |url=https://whc.unesco.org/en/list/255/ |website=UNESCO World Heritage Centre |access-date=15 February 2022 |language=en |archive-date=15 February 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220215162920/https://whc.unesco.org/en/list/255/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web|url = https://www.makeheritagefun.com/30-years-world-heritage-site-fatehpur-sikri/ |title = 30 Years as World Heritage Site: Fatehpur Sikri|date = 22 March 2016|access-date = 13 January 2022|archive-date = 13 January 2022|archive-url = https://web.archive.org/web/20220113152418/https://www.makeheritagefun.com/30-years-world-heritage-site-fatehpur-sikri |url-status=live}}</ref> ==ইতিহাস== প্ৰত্নতাত্ত্বিক প্ৰমাণে পেইণ্টেড গ্ৰে ৱেৰ যুগৰ পৰাই এই অঞ্চলত বসতি স্থাপনৰ কথা সূচায়। ইতিহাসবিদ চৈয়দ আলী নাদীম ৰেজাৱীৰ মতে, ছুংগা শাসনৰ অধীনত আৰু তাৰ পিছত সাকাৰৱাৰ বংশৰ অধীনত এই অঞ্চলটো গঢ়ি উঠে, যিসকলে ৭ম শতিকাৰ পৰা ১৬ শতিকালৈকে এই অঞ্চল নিয়ন্ত্ৰণ কৰাৰ সময়ত খানৱা যুদ্ধ (১৫২৭)লৈকে এটা দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰিছিল।<ref name="Zee News">{{citation |title=Fatehpur Sikri was once a Jain pilgrimage centre: Book |url=http://zeenews.india.com/news/uttar-pradesh/fatehpur-sikri-was-once-a-jain-pilgrimage-centre-book_831821.html |work=[[Zee News]] |date=27 February 2013 |access-date=29 March 2016 |archive-date=13 February 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210213220745/https://zeenews.india.com/news/uttar-pradesh/fatehpur-sikri-was-once-a-jain-pilgrimage-centre-book_831821.html |url-status=live }}</ref><ref name="The Free Press Journal">{{citation |title=Fatehpur Sikri was once a Jain pilgrimage centre |url=http://www.freepressjournal.in/fatehpur-sikri-was-once-a-jain-pilgrimage-centre/154050 |work=[[The Free Press Journal]] |date=28 February 2013 }}</ref><ref>{{Cite web |title=Evolution and Spatial Organization of Clan Settlements: A Case Study of (Kanyakubja Bhumihar Rajput Pathan) |url=https://books.google.co.in/books?id=dxDWbsztdVQC&q=Kanyakubja+Bhumihar+Rajput+Pathan&redir_esc=y#v=onepage&q=Kanyakubja%20Bhumihar%20Rajput%20Pathan&f=false}}</ref><ref>{{Cite web |title=The Baburnama: Memoirs of Babur, Prince and Emperor |url=https://books.google.co.in/books/about/The_Baburnama.html?id=CymNEAAAQBAJ&redir_esc=y}}</ref><ref>{{Cite web |title=BRAHMINS WHO REFUSED TO BEG: BRIEF HISTORY OF BHUMIHARS, “AYACHAK” BRAHMINS |url=https://books.google.co.in/books?id=zVmaEAAAQBAJ&dq=Battle+of+Madarpur&pg=PT46&redir_esc=y#v=onepage&q=Battle%20of%20Madarpur&f=false}}</ref> পিছলৈ এই অঞ্চলটো দিল্লী চুলতানতাৰ শাসনৰ অধীনলৈ আহে আৰু এই ঠাইত কেইবাটাও মছজিদ নিৰ্মাণ কৰা হয়, যিবোৰৰ আকাৰ খালজী বংশৰ সময়ছোৱাত বৃদ্ধি পায়।<ref>{{cite book |last1=Rezavi |first1=Syed Ali Nadeem |title=Sikri before Akbar |date=2013 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-908256-8 |url=https://www.oxfordscholarship.com/view/10.1093/acprof:oso/9780198084037.001.0001/acprof-9780198084037-chapter-2 |access-date=13 January 2020 |archive-date=13 January 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200113124948/https://www.oxfordscholarship.com/view/10.1093/acprof:oso/9780198084037.001.0001/acprof-9780198084037-chapter-2 |url-status=live }}</ref><ref>{{cite news |last1=Safvi |first1=Rana |title=The secrets about Fatehpur Sikri |url=https://www.thehindu.com/opinion/columns/the-secrets-about-fatehpur-sikri/article21381895.ece |access-date=13 January 2020 |work=The Hindu |date=10 December 2017 |language=en-IN |archive-date=13 January 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200113125020/https://www.thehindu.com/opinion/columns/the-secrets-about-fatehpur-sikri/article21381895.ece |url-status=live }}</ref> ==তথ্য সংগ্ৰহ== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:বিশ্ব ঐতিহ্য ক্ষেত্ৰ]] 2xkvt4aaq7bdy1pvcx07zff25g1txmv 0 130845 606593 583159 2026-05-15T21:14:26Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 606593 wikitext text/x-wiki {{Infobox model | name = বেলা হাদিদ | image = Bella Hadid Cannes 2018 (cropped) (cropped).jpg | image_size = 175px | caption = ২০১৮ চনত বেলা হাদিদ | birth_name = ইজাবেলা খাইৰ হাদিদ | birth_date = {{Birth date and age|1996|10|09}} | birth_place = ৱাশ্বিংটন ডি. চি., [[আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ]] | occupation = মডেল | years_active = ২০১২–বৰ্তমান | parents = {{Plainlist| * মহম্মদ হাদিদ (পিতৃ) * য়োলান্দা হাদিদ (মাতৃ) }} | relatives = জিজি হাদিদ (ভগ্নী) | haircolor = সোণালী | eyecolor = নীলা-সেউজীয়া | agency = আইএমজি মডেল্‌ছ | height = }} '''ইজাবেলা খাইৰ হাদিদ''' ([[ইংৰাজী]]: Bella Hadid; জন্ম ৯ অক্টোবৰ, ১৯৯৬) এগৰাকী আমেৰিকান মডেল।<ref name="Haskell">{{Cite web |last=Haskell |first=Rob |date=March 15, 2022 |title=Bella From the Heart: On Health Struggles, Happiness, and Everything In Between |url=https://www.vogue.com/article/bella-hadid-cover-april-2022 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220315123841/https://www.vogue.com/article/bella-hadid-cover-april-2022 |archive-date=March 15, 2022 |access-date=March 15, 2022 |website=[[Vogue (magazine)|Vogue]]}}</ref> হাদিদে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ''Vogue'' আলোচনীৰ মুঠ ৩৫টা কভাৰত উপস্থিত হৈছে।<ref name="fashionista 2017-03">{{Cite news |last=McCall |first=Tyler |title=Every Bella Hadid 'Vogue' Cover, All in One Place |url=https://fashionista.com/2017/03/bella-hadid-vogue-magazine-covers |access-date=March 13, 2022 |website=Fashionista |archive-date=April 2, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230402133552/https://fashionista.com/2017/03/bella-hadid-vogue-magazine-covers |url-status=live }}</ref> ২০২২ চনত তেওঁক ব্ৰিটিছ ফেশ্বন কাউন্সিলৰদ্বাৰা ‘‘মডেল অৱ দ্য য়েৰ’’ হিচাপে মনোনীত কৰা হয়।<ref>{{Cite web |last=Dolan |first=Leah |date=December 6, 2022 |title=Bella Hadid's Model of the Year win and more highlights from the Fashion Awards |url=https://www.cnn.com/style/article/fashion-awards-bella-hadid-model-of-the-year-2022/index.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230413130132/https://www.cnn.com/style/article/fashion-awards-bella-hadid-model-of-the-year-2022/index.html |archive-date=April 13, 2023 |access-date=April 13, 2023 |publisher=[[CNN]]}}</ref> ২০২৩ চনত [[Time (magazine)|''Time'']] আলোচনীয়ে তেওঁক তাৰ বাৰ্ষিক তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত কৰি বিশ্বৰ ১০০ গৰাকী আটাইতকৈ প্ৰভাৱশালী ব্যক্তিৰ ভিতৰত এজন হিচাপে স্বীকৃতি দিয়ে।<ref>{{Cite magazine |last=Turlington Burns |first=Christy |date=April 13, 2023 |title=Bella Hadid: The 100 Most Influential People of 2023 |url=https://time.com/collection/100-most-influential-people-2023/6269992/bella-hadid/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230413130131/https://time.com/collection/100-most-influential-people-2023/6269992/bella-hadid/ |archive-date=April 13, 2023 |access-date=April 13, 2023 |magazine=[[Time (magazine)|Time]] |archivedate=April 13, 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230413130131/https://time.com/collection/100-most-influential-people-2023/6269992/bella-hadid/ |deadurl=yes }}</ref> হাদিদে ১৬ বছৰ বয়সত মডেলিং জীৱন আৰম্ভ কৰে। ২০১৪ চনৰ আগষ্ট মাহত তেওঁ IMG Models-ৰ সৈতে চুক্তিবদ্ধ হয় আৰু তাৰ পৰৱৰ্তী মাহতে [[নিউয়ৰ্ক]] ফেশ্বন উইকত প্ৰথমবাৰৰ বাবে অংশগ্ৰহণ কৰে।<ref>{{cite web|title=Bella Hadid Signs with IMG Models|url=https://www.vogue.com/article/bella-hadid-signs-img-models|website=Vogue|date=August 22, 2014|access-date=October 22, 2025}}{{Dead link|date=February 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ২০১৬ চনত Models.com-ৰ উদ্যোগী পেছাদাৰীসকলৰ ভোটত তেওঁ ‘‘মডেল অৱ দ্য য়েৰ’’ হিচাপে নিৰ্বাচিত হয়।<ref>{{Cite web|url=https://models.com/mdx/model-of-the-year-2016/|title=Model of the Year Awards 2016 {{!}} models.com MDX|website=models.com|access-date=December 23, 2016|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20161222223726/https://models.com/mdx/model-of-the-year-2016/|archive-date=December 22, 2016}}</ref> ২০১৭ চনত, একে বছৰত পাঁচখন আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ''Vogue'' ছেপ্টেম্বৰ সংখ্যাত উপস্থিত হৈ তেওঁ ডাউজেন ক্ৰ'ছৰ এক অভিলেখ ভংগ কৰে।<ref>{{cite web|title=Bella Hadid Sets Record for Most Vogue September Covers in a Year|url=https://www.harpersbazaar.com/fashion/models/a12039885/bella-hadid-vogue-september-covers/|website=Harper's Bazaar|date=September 1, 2017|access-date=October 22, 2025}}</ref> {{As of|2023}}, হাদিদ বিশ্বৰ আটাইতকৈ অধিক উপাৰ্জন কৰা মডেলসকলৰ ভিতৰত অন্যতম আছিল আৰু তেওঁ প্ৰায় ১৯ মিলিয়ন আমেৰিকান ডলাৰ উপাৰ্জন কৰিছিল।<ref>{{Cite web |first=Courtney |last=Mason|date=September 9, 2023|title=These are the Highest Paid Models in the World |url=https://www.lofficielusa.com/fashion/highest-paid-models-in-the-world-kendall-jenner-gisele-bundchen |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231102202227/https://www.lofficielusa.com/fashion/highest-paid-models-in-the-world-kendall-jenner-gisele-bundchen |archive-date=November 2, 2023 |access-date=October 9, 2023 |website=[[L'Officiel USA]]}}</ref> == জীৱনৰ আৰম্ভণি == হাদিদৰ জন্ম ৯ অক্টোবৰ, ১৯৯৬ তাৰিখে আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ ৱাশ্বিংটন, ডি. চি.ত হয় আৰু তেওঁ দক্ষিণ কেলিফৰ্ণিয়াত ডাঙৰ-দীঘল হয়।<ref name="washington">{{cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=HGsjNOOaRXg&t=31s |title=73 Questions With Bella Hadid |date=December 19, 2018 |time=0:31 |archive-url=https://ghostarchive.org/varchive/youtube/20211030/HGsjNOOaRXg |archive-date=October 30, 2021 |work=Vogue}}{{cbignore}}</ref><ref name="YolandaFamily">{{cite web|url=https://www.yolanda.com/about/my-family|title=My Beautiful Family |website=Yolanda.com |first=Yolanda|last=Hadid |date=n.d.|access-date=July 20, 2016 |archive-date=August 1, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150801202931/http://www.yolanda.com/about/my-family}}</ref><ref name="Haskell"/> তেওঁৰ পিতৃ মোহাম্মদ হাদিদ এজন পেলেষ্টিনীয়-আমেৰিকান ৰিয়েল এষ্টেট ডেভেলপাৰ আৰু মাতৃ য়োলান্দা হাদিদ (জন্মনাম ভান ডেন হেৰিক) এগৰাকী নেদাৰলেণ্ডছৰ প্ৰাক্তন মডেল।<ref name="nytimesconstruction">{{cite news |last1=Janofsky |first1=Michael |date=December 20, 1991 |title=Olympics; Construction Was Slow, So ... |url=https://www.nytimes.com/1991/12/20/sports/olympics-construction-was-slow-so.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160201010210/http://www.nytimes.com/1991/12/20/sports/olympics-construction-was-slow-so.html |archive-date=February 1, 2016 |access-date=January 10, 2016 |work=The New York Times}}</ref><ref name="glammonitor">{{cite web |last=Houlis |first=AnnaMarie |date=September 18, 2014 |title=Gigi Hadid Opens Our Eyes to the Israeli-Palestinian Conflict |url=http://www.glammonitor.com/2014/09/18/gigi-hadid-opens-eyes/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150805182834/http://www.glammonitor.com/2014/gigi-hadid-opens-eyes-1246/ |archive-date=August 5, 2015 |access-date=April 13, 2017 |website=GlamMonitor.com |archivedate=August 5, 2015 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150805182834/http://www.glammonitor.com/2014/gigi-hadid-opens-eyes-1246/ |deadurl=yes }}</ref><ref>{{cite news |url=http://www.nydailynews.com/entertainment/gossip/confidential/east-side-gigi-hadid-model-home-article-1.2271823 |title=Lower East Side is looking like a model home for Gigi Hadid, with new guy Joe Jonas|work=Daily News |date=June 26, 2015}}</ref> পিতৃৰ জৰিয়তে হাদিদে অষ্টাদশ শতিকাৰ মাজভাগত উত্তৰ পেলেষ্টিনৰ শাসক দাহিৰ আল-উমৰৰ বংশধৰ হোৱাৰ দাবী কৰে।<ref name="Fortune">{{cite web|last1=Tully|first1=Shawn|last2=Blank|first2=J. B.|title=The Big Moneymen of Israel. Inc.|url=https://money.cnn.com/magazines/fortune/fortune_archive/1989/07/31/72291/index.htm|work=Fortune|access-date=June 17, 2016|date=July 31, 1989|archivedate=December 22, 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151222160613/http://archive.fortune.com/magazines/fortune/fortune_archive/1989/07/31/72291/index.htm|deadurl=yes}}</ref><ref name="ANGE">{{cite web|title=The Radar People Surreal Estate Developer|url=http://digital.modernluxury.com/article/The+Radar+People/453793/0/article.html |website=Modern Luxury|date=August 2010}}</ref> তেওঁৰ এগৰাকী ডাঙৰ ভগ্নী জিজি হাদিদ আৰু এগৰাকী সৰু ভাতৃ আছে, দুয়োজনে মডেল।<ref>{{Cite web |title=Meet the Hadids, the family of models who have been called 'the first family of fashion' |url=https://www.insider.com/hadid-family-net-worth-life-fame-modeling-2019-5 |website=Insider}}</ref> ইয়াৰ উপৰি তেওঁৰ পিতৃৰফালৰপৰা দুগৰাকী ডাঙৰ অৰ্ধ-ভগ্নী আছে।<ref>{{cite web |last=Ford |first=Sabrina |date=March 5, 2015 |title=Who Are Gigi Hadid's Other Siblings? |url=http://www.bravotv.com/the-daily-dish/who-are-gigi-hadids-other-siblings |work=Bravo TV}}</ref> ২০২৫ চনৰ মে’ মাহত, হাদিদ আৰু তেওঁৰ ভগ্নী জিজিয়ে এক যৌথ বিবৃতিত ঘোষণা কৰে যে পিতৃৰ জৰিয়তে তেওঁলোকৰ এগৰাকী সৰু অৰ্ধ-ভগ্নী আছে, যাৰ নাম আইদান নিক্স। তেওঁলোকে ২০২৩ চনৰ শেষভাগত নিক্সৰ সৈতে যোগাযোগ স্থাপন কৰা বুলি জানিবলৈ দিয়ে। নিক্সৰ মাতৃ টেৰী হেটফিল্ড ডাল আৰু মোহাম্মদ হাদিদৰ মাজত হোৱা স্বল্পকালীন সম্পৰ্কৰ ফলস্বৰূপে নিক্সৰ জন্ম হৈছিল, যি সম্পৰ্ক য়োলান্দাৰ সৈতে বিবাহ বিচ্ছেদৰ পিছত হৈছিল।<ref>{{cite web|last=Comiter|first=Jordana|title=All About Gigi Hadid and Bella Hadid's Half-Sister Aydan Nix |url=https://people.com/all-about-gigi-bella-hadid-sister-aydan-nix-11745208|date=May 30, 2025|website=People}}</ref> হাদিদ আৰু তেওঁৰ সহোদৰসকল চাণ্টা বাৰবাৰাত থকা এখন ৰেঞ্চত ডাঙৰ হয়।<ref>{{Cite web|url=http://www.bustle.com/articles/138064-how-did-yolanda-foster-get-lyme-disease-its-a-complicated-illness-for-sure|title=How Did Yolanda Foster Get Lyme Disease? |website=Bustle |date=January 27, 2016}}</ref> প্ৰায় দহ বছৰ পাছত পৰিয়ালটো বেভাৰ্লী হিল্‌ছলৈ স্থানান্তৰিত হয়।<ref>{{Cite web|last=Collins|first=Ashley|date=March 12, 2020|title=The Hadid Sisters Live An Insanely Glamorous Life|url=https://www.thelist.com/193991/the-hadid-sisters-live-an-insanely-glamorous-life/|website=TheList}}</ref> ২০২৫ চনৰ জানুৱাৰী মাহত দক্ষিণ কেলিফৰ্ণিয়াৰ বনজুইৰ ফলত হাদিদৰ শৈশৱৰ বাসগৃহ ধ্বংস হয়।<ref>{{Cite web |date=January 11, 2025 |title=Bella Hadid's childhood home destroyed in LA fires |url=https://www.arabnews.com/node/2586005/lifestyle |website=Arab News}}</ref> কৈশোৰাৱস্থাত হাদিদ এগৰাকী অশ্বাৰোহী আছিল আৰু ২০১৬ গ্ৰীষ্মকালীন অলিম্পিকত প্ৰতিযোগিতা কৰাৰ সপোন দেখিছিল।<ref>{{cite web |last=Korba |first=Alexandra |date=October 2, 2015 |title=Bella Hadid dreams of being an Olympian |url=https://www.usatoday.com/story/life/entertainthis/2015/10/02/bella-hadid-dreams-being-olympian/73158582/ |work=USA Today}}</ref> যদিও তেওঁ ইকুইটেচন শাখাত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল, যি অলিম্পিক শাখা নহয়।<ref>{{Cite web|url=https://eventingnation.com/model-bella-hadid-wants-to-be-an-olympic-eventer/|title=Model Bella Hadid Wants to Be an Olympic Eventer |website=Eventing Nation}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://data.ushja.org/awards-standings/rider-results.aspx|title=Rider Results |publisher=United States Hunter Jumper Association}}</ref> ২০১২ চনত হাদিদ, তেওঁৰ মাতৃ আৰু ভাতৃৰ সৈতে একেলগে দীৰ্ঘমেয়াদী লাইম ৰোগ নিৰ্ণয় কৰা হয়।<ref>{{Cite web|url=https://people.com/tv/yolanda-foster-reveals-daughter-bella-and-son-anwar-have-battled-lyme-disease/|title=Yolanda Foster Reveals Daughter Bella Hadid and Son Anwar Have Battled Lyme Disease|website=People}}</ref> উচ্চ বিদ্যালয়ত পঢ়ি থকা সময়ত হাদিদে মনোযোগ সংক্ৰান্ত সমস্যাৰ সন্মুখীন হয় আৰু তেওঁক ADHD ৰোগ ধৰা পৰে। তেওঁক Adderall ঔষধ প্ৰদান কৰা হৈছিল, কিন্তু তাৰ ফলস্বৰূপে তেওঁ এনোৰেক্সিয়া ৰোগত ভুগিবলৈ আৰম্ভ কৰে।<ref name="fashionista 2017-03" /> ২০১৪ চনত মালিবু হাইস্কুলৰপৰা স্নাতক হোৱাৰ পিছত হাদিদে নিউয়ৰ্ক চহৰলৈ গৈ পাৰ্ছনছ স্কুল অৱ ডিজাইনত ফটোগ্ৰাফীৰ অধ্যয়ন আৰম্ভ কৰে। পিছলৈ গৈ তেওঁ মডেলিং জীৱনত মনোনিৱেশ কৰাৰ বাবে পঢ়া স্থগিত ৰাখে, যদিও ভৱিষ্যতে মডেলিং শেষ কৰাৰ পাছত পুনৰ শিক্ষালয়লৈ উভতি গৈ ফেশ্বন ফটোগ্ৰাফী ক্ষেত্ৰত আগবঢ়াৰ আগ্ৰহ প্ৰকাশ কৰিছে।<ref name="VOGUE">{{cite web |date=March 12, 2016 |title=Bella Hadid 5 things you didn't know |url=http://www.vogue.com/13414995/bella-hadid-5-things-you-didnt-know |website=Vogue |access-date=February 3, 2026 |archivedate=April 8, 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160408155931/http://www.vogue.com/13414995/bella-hadid-5-things-you-didnt-know |deadurl=yes}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{Sister project links |1= |collapsible=no |position=right |style= |display=Bella Hadid |commons=Category:Bella Hadid |q=Bella Hadid |wikt=no |d=yes |n=no |s=no |author=no |b=no |v=no }} * {{IMDb name|7194079}} [[শ্ৰেণী:মডেল]] [[শ্ৰেণী:আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ ব্যক্তি]] d4rgwpw1wzsli6mcozi0y314cz6k2jp 4 135147 606576 606223 2026-05-15T19:09:15Z Kandarpajit Kallol 6257 606576 wikitext text/x-wiki __NOTOC__ {{WAM |header= ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ দ্বিতীয় পৰ্যায়, ২০২৬ [[File:Wikipedia Asian Month Logo.svg|200px|right]] |subheader = '''[[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৫|ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ, ২০২৫]]''' আছিল ৱিকিপিডিয়া এছীয় সম্প্ৰদায়সমূহৰ মাজত সদ্ভাৱ বৃদ্ধিৰ লক্ষ্যৰে ২০২৫ বৰ্ষত আয়োজিত এখনি সম্পাদনা মেলা। <u>ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ দ্বিতীয় পৰ্যায়, ২০২৬ত [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৫|ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ, ২০২৫]]ত সৃষ্টি কৰা প্ৰবন্ধসমূহৰ পুনৰ পৰীক্ষণ আৰু আৱশ্যক অনুযায়ী প্ৰবন্ধৰ শুধৰণি, বিস্তাৰ তথা তথ্য পেৰা সংযোগ কৰি প্ৰবন্ধসমূহৰ গুণগত মানদণ্ড বৃদ্ধি কৰাৰ প্ৰয়াস কৰা হ'ব।</u> ২০২৬ চনৰ ১৫ এপ্ৰিলৰ পৰা মে' মাহৰ ১৫ তাৰিখলৈকে [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া ভাষাৰ]] ৱিকিপিডিয়াত এখনি এমহীয়া সম্পাদনা মেলা অনুষ্ঠিত কৰিবলৈ লোৱা হৈছে। এই মেলাত নতুনকৈ কোনো প্ৰবন্ধ সৃষ্টি কৰাৰ প্ৰয়োজন নাই। '''সময়সীমা''': <mark>''' ১৫ এপ্ৰিলৰ পৰা ১৫ মে' ২০২৬ '''</mark> |body = == পটভূমি == '''[[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ|ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ]] হৈছে ৱিকিপিডিয়া এছীয় সম্প্ৰদায়সমূহৰ মাজত সদ্ভাৱ বৃদ্ধিৰ লক্ষ্যৰে প্ৰতিবছৰে নৱেম্বৰ/ডিচেম্বৰ মাহত আয়োজিত এখনি সম্পাদনা মেলা। অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াত প্ৰতিযোগিতাখনৰ বিগত [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০১৫|২০১৫]], [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০১৬|২০১৬]], [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২১|২০২১]], [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৩|২০২৩]] আৰু [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৪|২০২৪]] চনৰ সংস্কৰণৰ পাছত [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৫|২০২৫]] চনত পুনৰ ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ এডিটাথন অনুষ্ঠিত হয়। ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ দ্বিতীয় পৰ্যায়, ২০২৬-ৰ সম্পাদনা মেলাত পূৰ্বৰ এছিয়ান মাহৰ সম্পাদনা মেলাত ভুল ৰৈ যোৱা [[:w:as:শ্ৰেণী:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৫|প্ৰবন্ধসমূহৰ]] গুণগত মান উন্নত কৰিবলৈ পৰিকল্পনা কৰা হৈছে।''' == লক্ষ্যসমূহ == *'''পূৰ্বৰ এছিয়ান মাহৰ সম্পাদনা মেলাত ভুল ৰৈ যোৱা [[:w:as:শ্ৰেণী:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৫|প্ৰবন্ধৰ]] গুণগত মান উন্নত কৰা।''' * আধৰুৱাকৈ অনুবাদ হোৱা আৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধৰ অনুবাদ সম্পূৰ্ণ কৰা। * ৱিকিডাটা সংযোগ নকৰা প্ৰবন্ধসমূহত ৱিকিডাটা সংযোগ কৰা। * ইংৰাজী ৱিকিপিডিয়াৰ শৈলীত বাহ্যিক সংযোগ যোগ কৰা। (যদিহে কৰা হোৱা নাছিল।) * তথ্যসূত্ৰৰ খেলিমেলি থকা প্ৰবন্ধসমূহৰ তথ্য পেৰা সঠিক কৰা। * যান্ত্ৰিকভাৱে অনূদিত প্ৰবন্ধসমূহ সম্পাদনা সঠিক কৰা। * শ্ৰেণীবিহীন প্ৰবন্ধসমূহত উপযুক্ত শ্ৰেণী (কেটেগৰী) যোগ কৰা। * ৰঙা হৈ থকা লিংকসমূহ যিমান পাৰি ঠিক কৰা। ==প্ৰয়োজনীয় সতৰ্কতা== * সম্পাদনাৰ বাবে তলৰ তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত প্ৰবন্ধসমূহ কোনো এটা বাচি লৈ সম্পাদনা কৰিব। * সম্পাদনা দ্বন্দ্বৰপৰা হাত সাৰিবলৈ সম্পাদনাৰ আগতে সম্পাদনা কৰিবলৈ লোৱা প্ৰবন্ধৰ ওপৰত <nowiki>{{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}}</nowiki> সাঁচ লগাই প্ৰবন্ধটো সাঁচি ল'ব। * এজনে সম্পাদনা দ্বন্দ্ব লগাই লোৱাৰ পিছত আন এজনে সেইটো প্ৰবন্ধত হাত নিদিব। * এটা প্ৰবন্ধ সম্পূৰ্ণ কৰি আন এটাত হাত দিব। ==পুৰস্কাৰ== # প্ৰতিগৰাকী অংশগ্ৰহণকাৰীকে একোখনকৈ ডিজিটেল প্ৰমাণপ্ৰত্ৰ প্ৰদান কৰা হ'ব। # আটাইতকৈ বেছি প্ৰবন্ধৰ গুণগত মানদ্বন্দ্ব সঠিক কৰা প্ৰতিযোগী সহিতে আয়োজক আৰু সমন্বয়কক একোটিকৈ টি-চাৰ্ট প্ৰদান কৰা হ'ব। ==সহায়== * দক্ষতা আৰু সম্পাদনা সহযোগী বৃদ্ধিৰ লক্ষ্যৰে এই সম্পাদনা মেলাৰ সমান্তৰালকৈ এখনি অফলাইন কৰ্মশালা আয়োজন কৰা হ'ব। ==আয়োজক== * [[সদস্য:নৰুনা বৰুৱা|নৰুনা বৰুৱা]] * [[সদস্য:Kandarpajit Kallol|কন্দৰ্পজিৎ কল্লোল]] ===সমন্বয়ক=== * [[সদস্য:JyotiPN|প্ৰাণজ্যোতি নাথ]] == অংশগ্ৰহণ == === অংশগ্ৰহণ কৰক === <div style="text-align:center; "> [[/অংশগ্ৰহণকাৰীসকল|{{Clickable button|অংশগ্ৰহণ কৰক|color=blue}}]] <!--Blue : Primary call to action --> </div> {{Hidden|অংশগ্ৰহণকাৰীৰ তালিকা|{{/অংশগ্ৰহণকাৰীসকল}}}} === প্ৰবন্ধ জমা কৰক === (নিজৰ ব্যৱহাৰকাৰী নাম লিখি তলত বিস্তাৰ কৰা প্ৰবন্ধ যোগ কৰক) <div style="text-align:center; "> [[/প্ৰবন্ধসমূহ|{{Clickable button|প্ৰবন্ধ জমা কৰক|color=blue}}]] <!--Blue : Primary call to action --> </div> {{Hidden|জমা কৰা প্ৰবন্ধসমূহ|{{/প্ৰবন্ধসমূহ}}}} ===অনুবাদ/সম্পাদনা কৰিবলগীয়া প্ৰবন্ধসমূহৰ তালিকা === #[[ফতেহপুৰ ছিক্ৰী]] #[[বম্বে উচ্চ ন্যায়ালয়]] #[[ৰজনীশ]] #[[ৰাজীৱ মালহোত্ৰা]] ---- * [[:w:as:শ্ৰেণী:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৫|''ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৫-ৰ প্ৰবন্ধসমূহ'']] ---- |footer= প্ৰতিযোগিতাখনৰ বিষয়ে আপোনাৰ কোনো প্ৰশ্ন বা প্ৰস্তাৱ থাকিলে আলোচনা পৃষ্ঠাত লিখিব পাৰে মেটা-ৱিকিৰ [[:m:Wikipedia Asian Month 2025|গোলকীয় প্ৰকল্প পৃষ্ঠাত]] বাৰ্তা দিব পাৰে।}} {{অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াৰ সম্পাদনা মেলা}} [[শ্ৰেণী:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ]] d56mevgbny6sf1d8dm39rfyz56l45dq 606578 606576 2026-05-15T19:11:45Z Kandarpajit Kallol 6257 606578 wikitext text/x-wiki __NOTOC__ {{WAM |header= ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ দ্বিতীয় পৰ্যায়, ২০২৬ [[File:Wikipedia Asian Month Logo.svg|200px|right]] |subheader = '''[[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৫|ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ, ২০২৫]]''' আছিল ৱিকিপিডিয়া এছীয় সম্প্ৰদায়সমূহৰ মাজত সদ্ভাৱ বৃদ্ধিৰ লক্ষ্যৰে ২০২৫ বৰ্ষত আয়োজিত এখনি সম্পাদনা মেলা। <u>ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ দ্বিতীয় পৰ্যায়, ২০২৬ত [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৫|ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ, ২০২৫]]ত সৃষ্টি কৰা প্ৰবন্ধসমূহৰ পুনৰ পৰীক্ষণ আৰু আৱশ্যক অনুযায়ী প্ৰবন্ধৰ শুধৰণি, বিস্তাৰ তথা তথ্য পেৰা সংযোগ কৰি প্ৰবন্ধসমূহৰ গুণগত মানদণ্ড বৃদ্ধি কৰাৰ প্ৰয়াস কৰা হ'ব।</u> ২০২৬ চনৰ ১৫ এপ্ৰিলৰ পৰা মে' মাহৰ ১৫ তাৰিখলৈকে [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া ভাষাৰ]] ৱিকিপিডিয়াত এখনি এমহীয়া সম্পাদনা মেলা অনুষ্ঠিত কৰিবলৈ লোৱা হৈছে। এই মেলাত নতুনকৈ কোনো প্ৰবন্ধ সৃষ্টি কৰাৰ প্ৰয়োজন নাই। '''সময়সীমা''': <mark>''' ১৫ এপ্ৰিলৰ পৰা ১৫ মে' ২০২৬ '''</mark> |body = == পটভূমি == '''[[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ|ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ]] হৈছে ৱিকিপিডিয়া এছীয় সম্প্ৰদায়সমূহৰ মাজত সদ্ভাৱ বৃদ্ধিৰ লক্ষ্যৰে প্ৰতিবছৰে নৱেম্বৰ/ডিচেম্বৰ মাহত আয়োজিত এখনি সম্পাদনা মেলা। অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াত প্ৰতিযোগিতাখনৰ বিগত [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০১৫|২০১৫]], [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০১৬|২০১৬]], [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২১|২০২১]], [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৩|২০২৩]] আৰু [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৪|২০২৪]] চনৰ সংস্কৰণৰ পাছত [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৫|২০২৫]] চনত পুনৰ ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ এডিটাথন অনুষ্ঠিত হয়। ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ দ্বিতীয় পৰ্যায়, ২০২৬-ৰ সম্পাদনা মেলাত পূৰ্বৰ এছিয়ান মাহৰ সম্পাদনা মেলাত ভুল ৰৈ যোৱা [[:w:as:শ্ৰেণী:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৫|প্ৰবন্ধসমূহৰ]] গুণগত মান উন্নত কৰিবলৈ পৰিকল্পনা কৰা হৈছে।''' == লক্ষ্যসমূহ == *'''পূৰ্বৰ এছিয়ান মাহৰ সম্পাদনা মেলাত ভুল ৰৈ যোৱা [[:w:as:শ্ৰেণী:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৫|প্ৰবন্ধৰ]] গুণগত মান উন্নত কৰা।''' * আধৰুৱাকৈ অনুবাদ হোৱা আৱশ্যকীয় প্ৰবন্ধৰ অনুবাদ সম্পূৰ্ণ কৰা। * ৱিকিডাটা সংযোগ নকৰা প্ৰবন্ধসমূহত ৱিকিডাটা সংযোগ কৰা। * ইংৰাজী ৱিকিপিডিয়াৰ শৈলীত বাহ্যিক সংযোগ যোগ কৰা। (যদিহে কৰা হোৱা নাছিল।) * তথ্যসূত্ৰৰ খেলিমেলি থকা প্ৰবন্ধসমূহৰ তথ্য পেৰা সঠিক কৰা। * যান্ত্ৰিকভাৱে অনূদিত প্ৰবন্ধসমূহ সম্পাদনা সঠিক কৰা। * শ্ৰেণীবিহীন প্ৰবন্ধসমূহত উপযুক্ত শ্ৰেণী (কেটেগৰী) যোগ কৰা। * ৰঙা হৈ থকা লিংকসমূহ যিমান পাৰি ঠিক কৰা। ==প্ৰয়োজনীয় সতৰ্কতা== * সম্পাদনাৰ বাবে তলৰ তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত প্ৰবন্ধসমূহ কোনো এটা বাচি লৈ সম্পাদনা কৰিব। * সম্পাদনা দ্বন্দ্বৰপৰা হাত সাৰিবলৈ সম্পাদনাৰ আগতে সম্পাদনা কৰিবলৈ লোৱা প্ৰবন্ধৰ ওপৰত <nowiki>{{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}}</nowiki> সাঁচ লগাই প্ৰবন্ধটো সাঁচি ল'ব। * এজনে সম্পাদনা দ্বন্দ্ব লগাই লোৱাৰ পিছত আন এজনে সেইটো প্ৰবন্ধত হাত নিদিব। * এটা প্ৰবন্ধ সম্পূৰ্ণ কৰি আন এটাত হাত দিব। ==পুৰস্কাৰ== # প্ৰতিগৰাকী অংশগ্ৰহণকাৰীকে একোখনকৈ ডিজিটেল প্ৰমাণপ্ৰত্ৰ প্ৰদান কৰা হ'ব। # আটাইতকৈ বেছি প্ৰবন্ধৰ গুণগত মানদ্বন্দ্ব সঠিক কৰা প্ৰতিযোগী সহিতে আয়োজক আৰু সমন্বয়কক একোটিকৈ টি-চাৰ্ট প্ৰদান কৰা হ'ব। ==সহায়== * দক্ষতা আৰু সম্পাদনা সহযোগী বৃদ্ধিৰ লক্ষ্যৰে এই সম্পাদনা মেলাৰ সমান্তৰালকৈ এখনি অফলাইন কৰ্মশালা আয়োজন কৰা হ'ব। ==আয়োজক== * [[সদস্য:নৰুনা বৰুৱা|নৰুনা বৰুৱা]] * [[সদস্য:Kandarpajit Kallol|কন্দৰ্পজিৎ কল্লোল]] ===সমন্বয়ক=== * [[সদস্য:JyotiPN|প্ৰাণজ্যোতি নাথ]] == অংশগ্ৰহণ == === অংশগ্ৰহণ কৰক === <div style="text-align:center; "> [[/অংশগ্ৰহণকাৰীসকল|{{Clickable button|অংশগ্ৰহণ কৰক|color=blue}}]] <!--Blue : Primary call to action --> </div> {{Hidden|অংশগ্ৰহণকাৰীৰ তালিকা|{{/অংশগ্ৰহণকাৰীসকল}}}} === প্ৰবন্ধ জমা কৰক === (নিজৰ ব্যৱহাৰকাৰী নাম লিখি তলত বিস্তাৰ কৰা প্ৰবন্ধ যোগ কৰক) <div style="text-align:center; "> [[/প্ৰবন্ধসমূহ|{{Clickable button|প্ৰবন্ধ জমা কৰক|color=blue}}]] <!--Blue : Primary call to action --> </div> {{Hidden|জমা কৰা প্ৰবন্ধসমূহ|{{/প্ৰবন্ধসমূহ}}}} ---- * [[:w:as:শ্ৰেণী:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৫|''ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৫-ৰ প্ৰবন্ধসমূহ'']] ---- |footer= প্ৰতিযোগিতাখনৰ বিষয়ে আপোনাৰ কোনো প্ৰশ্ন বা প্ৰস্তাৱ থাকিলে আলোচনা পৃষ্ঠাত লিখিব পাৰে মেটা-ৱিকিৰ [[:m:Wikipedia Asian Month 2025|গোলকীয় প্ৰকল্প পৃষ্ঠাত]] বাৰ্তা দিব পাৰে।}} {{অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াৰ সম্পাদনা মেলা}} [[শ্ৰেণী:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ]] op8hhug27a72dbe62wro5vgno337udt 0 136098 606668 599761 2026-05-16T11:57:26Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 606668 wikitext text/x-wiki {{Infobox person |name = লেছলী ত্ৰিপাঠী |image = Leslie Tripathy at 19th Transmedia Gujarati Film And TV Awards.jpg |imagesize = |caption = ২০২০ চনত ১৯তম ট্ৰেন্সমিডিয়া গুজৰাটী ফিল্ম এণ্ড টিভি এৱাৰ্ডছত ত্ৰিপাঠী |birth_name = লেছলী এন ত্ৰিপাঠী |birth_place = ব্ৰহ্মপুৰ, [[ওড়িশা]], [[ভাৰত]] |birth_date = ২৬ জুন, ১৯৯০ |height= |occupation = অভিনেত্ৰী, মডেল |yearsactive = ২০১৪–বৰ্তমান |website = }} '''লেছলী এন ত্ৰিপাঠী''' ([[ইংৰাজী]]: Leslie Ann Tripathy) এগৰাকী ভাৰতীয় অভিনেত্ৰী যিয়ে প্ৰথমে [[ওড়িয়া]] সংগীত ভিডিঅ' আৰু চলচ্চিত্ৰত আৰু তাৰ পিছত বলীউডত অভিনয় কৰিছিল। ২০১৪ চনত ত্ৰিপাঠীয়ে ''ডব্লিউ'' ছবিৰ জৰিয়তে [[হিন্দী]] চলচ্চিত্ৰ জগতত আত্মপ্ৰকাশ কৰে।<ref>{{cite news |author1=Ashok Palit |title=Odisha: Leslie Tripathy to act in Hindi cinema |url=http://www.orissadiary.com/ShowEntertainmentNews.asp?id=39177 |access-date=17 February 2015 |date=31 January 2013 |location=Bhubaneswar |archive-date=17 February 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150217123018/http://www.orissadiary.com/ShowEntertainmentNews.asp?id=39177 |url-status=live |archivedate=17 February 2015 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150217123018/http://www.orissadiary.com/ShowEntertainmentNews.asp?id=39177 |deadurl=yes }}</ref><ref>{{cite news |author1=Ashok Palit |title=Odia actress Leslie Tripathy upcoming Hindi film scheduled to be released in March |url=http://www.orissadiary.com/currentnews.asp?id=48276 |access-date=17 February 2015 |date=1 March 2014 |location=Bhubaneswar |archive-date=17 February 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150217141738/http://www.orissadiary.com/currentnews.asp?id=48276 |url-status=live |archivedate=17 February 2015 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150217141738/http://www.orissadiary.com/currentnews.asp?id=48276 |deadurl=yes }}</ref> == প্ৰাৰম্ভিক জীৱন আৰু পটভূমি == ত্ৰিপাঠী ইংৰাজী বিষয়ৰ অধ্যাপক ড° শৈলেন্দ্ৰ নাৰায়ণ ত্ৰিপাঠী<ref name="oocities">{{cite web |url=http://www.oocities.org/poesieindia/About.html |title=Poesie India International - All About Us! |author=Jigsaw Creations |publisher=oocities.org |access-date=25 February 2015 |archive-date=24 February 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150224122029/http://www.oocities.org/poesieindia/About.html |url-status=live}}</ref> আৰু ইংৰাজী সাহিত্যৰ শিক্ষয়িত্ৰী অশোকা ত্ৰিপাঠীৰ প্ৰথম সন্তান। ত্ৰিপাঠীৰ এজন সৰু ভাতৃ আছে, যাৰ নাম শ্বেইকছপীয়েৰ কিং। তেওঁ এজন মডেলৰপৰা অভিনেতা হোৱা ব্যক্তি আৰু সাধাৰণতে ভাৰতীয় এডাল্ট চলচ্চিত্ৰ উদ্যোগত কাম কৰে। তেওঁ বক্সী জগবন্ধু বিদ্যাধৰ মহাবিদ্যালয়ৰ (বিজেবি কলেজ) এগৰাকী প্ৰাক্তন ছাত্ৰী।<ref>{{cite web |title=Leslie Ann Tripathy |url=https://bjbfriends.com/alumni/leslie-tripathy |access-date=17 February 2015 }}</ref> তেওঁ চেন্নাইৰ এছিয়ান কলেজ অৱ জাৰ্নালিজমৰপৰা সাংবাদিকতা অধ্যয়ন কৰিছিল। তেওঁ প্ৰবন্ধ লিখাৰ লগতে মহিলাৰ অধিকাৰৰ বাবে প্ৰচাৰ চলাই আহিছে।{{citation needed|date=March 2015}} বলীউড উদ্যোগত প্ৰৱেশ কৰাৰ আগতে ত্ৰিপাঠী ওড়িয়া চলচ্চিত্ৰ উদ্যোগত সক্ৰিয় আছিল আৰু বহুতো সংগীত ভিডিঅ’ তথা ছবিত কাম কৰিছিল।{{citation needed|date=February 2021}} == কেৰিয়াৰ == ত্ৰিপাঠীয়ে ২০১৪ চনৰ ছবি ''ডব্লিউ''ৰ জৰিয়তে বলীউডত নিজৰ কেৰিয়াৰ আৰম্ভ কৰিছিল। এই ছবিত তেওঁ ৰুহী মালিক নামৰ এগৰাকী ধৰ্ষণৰ বলি হোৱা যুৱতীৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল।<ref>{{cite web |url=http://mybhubaneswarcity.com/lesly-tripathy-in-telegu-movie/ |title=Lesly Tripathy in Telegu Movie |work=My City Bhubaneswar |date=9 August 2014 |access-date=24 February 2015 |archive-date=24 February 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150224122007/http://mybhubaneswarcity.com/lesly-tripathy-in-telegu-movie/ |url-status=live |archivedate=24 February 2015 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150224122007/http://mybhubaneswarcity.com/lesly-tripathy-in-telegu-movie/ |deadurl=yes }}</ref> তেওঁ শিৱাজীৰ সৈতে তেওঁৰ প্ৰথম তেলেগু ছবি ''চুচিনোডিকি চুচিনান্থা''ত অভিনয় কৰিছিল।<ref>{{cite web |url=http://www.newindianexpress.com/entertainment/reviews/Movie-Bytes/2014/08/02/article2358303.ece1 |title=Movie Bytes |work=The New Indian Express |access-date=17 February 2015 |archive-date=17 February 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150217125012/http://www.newindianexpress.com/entertainment/reviews/Movie-Bytes/2014/08/02/article2358303.ece1 |url-status=dead |archivedate=17 February 2015 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150217125012/http://www.newindianexpress.com/entertainment/reviews/Movie-Bytes/2014/08/02/article2358303.ece1 |deadurl=yes }}</ref><ref>{{cite news |last1=Palit |first1=Ashok |title=Odisha girl Lesly Tripathy in Telegu Movie |url=http://www.orissadiary.com/CurrentNews.asp?id=52390 |date=5 August 2014 |access-date=24 February 2015 |archive-date=24 February 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150224123544/http://www.orissadiary.com/CurrentNews.asp?id=52390 |url-status=dead |archivedate=24 February 2015 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150224123544/http://www.orissadiary.com/CurrentNews.asp?id=52390 |deadurl=yes }}</ref> [[File:Leslie Tripathy, Bollywood Actress at India Leadership Conclave 2017.jpg|thumb|ইণ্ডিয়া লিডাৰশ্বিপ কনক্লেভত প্ৰতিষ্ঠাপক সত্য ব্ৰহ্মৰ সৈতে অভিনেত্ৰী লেছলী]] ২০১৭ চনৰ ৪ আগষ্টত মুম্বাইৰ হোটেল ছাহাৰা ষ্টাৰত সত্য ব্ৰহ্মই প্ৰতিষ্ঠা কৰা ইণ্ডিয়া লিডাৰশ্বিপ কনক্লেভত লেছলীক "চাইবাৰস্পেছ ট্ৰোলিং, বডী শ্বেমিং, ষ্টকিং, ধৰ্ষণ আৰু মৃত্যুৰ ভাবুকিৰ বিৰোধিতা" শীৰ্ষক বিষয়ত এগৰাকী বক্তা হিচাপে আমন্ত্ৰণ জনোৱা হৈছিল।<ref>{{Cite web |title=Agenda – India Leadership Conclave 2017 |url=https://indialeadershipconclave.in/agenda/ |access-date=30 August 2020 |language=en-US |archive-date=17 February 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200217194545/http://indialeadershipconclave.in/agenda/ |url-status=live |archivedate=17 February 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200217194545/http://indialeadershipconclave.in/agenda/ |deadurl=yes }}</ref> == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist}} == বাহ্যিক সংযোগ == * {{IMDb name|3532001|লেছলী ত্ৰিপাঠী}} * {{Bollywood Hungama person|lezlie-tripathy|লেছলী ত্ৰিপাঠী}} * [https://www.ollywoodmovie.com/leslie-tripathy-ollywood-actress/ লেছলী ত্ৰিপাঠী] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200411095928/https://www.ollywoodmovie.com/leslie-tripathy-ollywood-actress/ |date=11 April 2020 }} OllywoodMovie.com ত [[শ্ৰেণী:হিন্দী চলচ্চিত্ৰৰ অভিনেত্ৰী]] [[শ্ৰেণী:ওড়িয়া চলচ্চিত্ৰৰ অভিনেত্ৰী]] 6dovd9e2p6pr8f3r39izzv1vjee54pu 0 136119 606622 599659 2026-05-16T02:14:41Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 606622 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = মধু শালিনী | image = Madhu Shalini in Cinivaram.jpg | caption = | native_name_lang = | birth_place = [[হায়দৰাবাদ]], [[তেলংগানা]], [[ভাৰত]] | death_date = | death_place = | other_names = | occupation = অভিনেত্ৰী, মডেল, সূত্ৰধাৰ | years_active = ২০০৬–বৰ্তমান | known_for = }} '''মধু শালিনী''' ([[ইংৰাজী]]: Madhu Shalini) এগৰাকী ভাৰতীয় অভিনেত্ৰী আৰু মডেল যিয়ে মূলতঃ [[তেলুগু]], [[তামিল]] আৰু [[হিন্দী]] ছবিত কাম কৰে। তেওঁ ২০০৫ চনত মিছ অন্ধ্ৰপ্ৰদেশ খিতাপ জয় কৰিছিল। 'ড্ৰিম গাৰ্ল' প্ৰতিযোগিতাত জয়ী হোৱাৰ পিছত তেওঁ ''প্ৰেমাকথালু'' নামৰ এটা টেলিভিছন অনুষ্ঠানৰ আঁত ধৰিছিল।<ref name="ragalahari1">{{cite web |url=http://www.ragalahari.com/stars/interviews/159/madhushalinitalksaboutfilms.aspx |title=Madhu Shalini talks about Films >> Tollywood Star Interviews |publisher=Ragalahari.com |date=13 June 2006 |access-date=21 October 2011 |archive-date=18 July 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180718083843/http://www.ragalahari.com/stars/interviews/159/madhushalinitalksaboutfilms.aspx |url-status=dead}}</ref> == প্ৰাৰম্ভিক জীৱন == মধু শালিনীৰ জন্ম ভাৰতৰ [[হায়দৰাবাদ]]ত হৈছিল। তেওঁৰ পিতৃ হামিদ এজন ব্যৱসায়ী আৰু মাতৃ পোলাপ্ৰগাদা ৰাজ কুমাৰী এগৰাকী অধিবক্তা তথা ধ্ৰুপদী নৃত্যশিল্পী।<ref name="ragalahari1"/> মাতৃৰ দৰেই তেৱোঁ এটা সৌন্দৰ্য প্ৰতিযোগিতাত অংশগ্ৰহণ কৰাৰ আগতে কুচিপুডী নৃত্য শিকিছিল। সেই প্ৰতিযোগিতাত জয়ী হোৱাৰ পিছত তেওঁৰ মডেলিং কেৰিয়াৰৰ পথ প্ৰশস্ত হয়। == কেৰিয়াৰ == অল্প সময়ৰ বাবে টেলিভিছন এংকৰ হিচাপে কাম কৰাৰ পাছত তেওঁ অতি সোনকালে অভিনয় জগতত ভৰি দিয়ে।<ref name="idlebrain1">{{cite web |url=http://www.idlebrain.com/news/functions/audio-naapranam.html |title=Naa Pranamkante Ekkuva – audio function – Telugu Cinema – Dr. Nirajj & Madhu Shalini – Sashi Preetam |publisher=Idlebrain.com |access-date=21 October 2011 |archive-date=4 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304073542/http://www.idlebrain.com/news/functions/audio-naapranam.html |url-status=dead}}</ref> ২০০৬ চনত মুক্তি পোৱা ই ভি ভি সত্যনাৰায়ণৰ ছবি ''কিথাকিথালু''ত আল্লাৰী নৰেশৰ বিপৰীতে তেওঁ চলচ্চিত্ৰ জগতত আত্মপ্ৰকাশ কৰে। ছবিখন ব্যাৱসায়িকভাৱে যথেষ্ট সফল হৈছিল।<ref>{{cite news |url=http://www.hindu.com/fr/2007/03/09/stories/2007030900420200.htm |title=Friday Review Hyderabad / On Location : Comedy with a message |location=India |date=9 March 2007 |access-date=21 October 2011 |archive-date=5 September 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130905034517/http://www.hindu.com/fr/2007/03/09/stories/2007030900420200.htm |work=The Hindu |url-status=dead}}</ref> সেই একে বছৰতে তেওঁ আৰু দুখন তেলুগু ছবি ক্ৰমে তেজাৰ ''ওকা ভি চিত্ৰম'' আৰু ''আগন্থাকুদু''ত অভিনয় কৰিছিল। ২০০৭ চনত তেওঁ তেলুগু একচন কমেডী ''ষ্টেট ৰাউডী''ত অভিনয় কৰে, যিখন আছিল সফল তামিল ছবি ''এথিৰী''ৰ ৰিমেক। সেই বছৰৰে শেষৰফালে তেওঁ ''পজনিয়াপ্পা কাল্লুৰী'' নামৰ ছবিখনৰ জৰিয়তে তামিল চলচ্চিত্ৰত আত্মপ্ৰকাশ কৰে। ইয়াৰ পিছত তেওঁ ডি সভাপথিৰ তেলুগু প্ৰকল্প ''হেপ্পী জাৰ্নি'' আৰু তামিল ছবি ''পাথিনাৰু''ৰ বাবে চুক্তিবদ্ধ হয়।<ref name="indiatimes1">{{cite news |url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-01-29/news-interviews/28366299_1_telugu-film-actress-dusky-beauties |archive-url=https://archive.today/20130126231639/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-01-29/news-interviews/28366299_1_telugu-film-actress-dusky-beauties |url-status=dead |archive-date=26 January 2013 |title=It's talent that matters: Madhu |access-date=21 October 2011 |work=The Times of India |date=29 January 2011 |archivedate=26 January 2013 |archiveurl=https://archive.today/20130126231639/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-01-29/news-interviews/28366299_1_telugu-film-actress-dusky-beauties |deadurl=yes }}</ref> ছবিখনে বক্স অফিচত গড় ফল দেখুৱাইছিল যদিও ইন্দূৰ চৰিত্ৰত মধু শালিনীৰ অভিনয়ে ইতিবাচক সঁহাৰি লাভ কৰিছিল। সমালোচকসকলে উল্লেখ কৰিছিল যে তেওঁ অত্যন্ত সহজতাৰে নিজৰ চৰিত্ৰটো ৰূপায়ণ কৰিছিল।<ref>{{cite web |url=http://www.indiaglitz.com/channels/tamil/review/11032.html |title=Pathinaru Tamil Movie Review – cinema preview stills gallery trailer video clips showtimes |website=IndiaGlitz |date=28 January 2011 |access-date=21 October 2011 |archive-date=6 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110906191640/http://www.indiaglitz.com/channels/tamil/review/11032.html |url-status=live |archivedate=31 December 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20101231074443/http://www.indiaglitz.com/channels/tamil/review/11032.html |deadurl=yes }}</ref> তেওঁৰ পৰৱৰ্তী ছবি ''কাৰালু মিৰিয়ালু''ৱে নেতিবাচক সমালোচনা লাভ কৰিছিল যদিও মধুৰ অভিনয় প্ৰশংসিত হৈছিল।<ref>{{cite web |url=http://www.fullhyderabad.com/profile/movies/4140/2/karalu-miriyalu-movie-review |title=Karalu Miriyalu Review - Karalu Miriyalu Movie Review on fullhyd.com |publisher=Fullhyderabad.com |access-date=21 October 2011 |archive-date=15 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110915025755/http://www.fullhyderabad.com/profile/movies/4140/2/karalu-miriyalu-movie-review |url-status=dead |archivedate=15 September 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110915025755/http://www.fullhyderabad.com/profile/movies/4140/2/karalu-miriyalu-movie-review |deadurl=yes }}</ref> অৱশেষত ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা বিজয়ী পৰিচালক বালাৰ কমেডী ছবি ''অৱন ইভান''ত সুযোগ পাই তেওঁ এক ডাঙৰ সফলতা লাভ কৰে।<ref name="indiatimes1" /> তেওঁ প্ৰকাশ কৰিছিল যে বালাই কোনো অডিচন নোলোৱাকৈয়ে তেওঁক নিৰ্বাচিত কৰিছিল। এই ছবিত তেওঁ এগৰাকী কলেজীয়া ছাত্ৰীৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল আৰু প্ৰথমবাৰৰ বাবে নিজেই ডাবিং কৰিছিল।<ref>{{cite web |url=http://www.videos.behindwoods.com/videos-q1-09/actor-actress-interview/madhu-shalini.html |title=Madhu Shalini – Tamil Cinema Actress Interview – Madhu Shalini | Arya |publisher=Videos.behindwoods.com |access-date=21 October 2011 |archive-date=2 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110902070219/http://www.videos.behindwoods.com/videos-q1-09/actor-actress-interview/madhu-shalini.html |url-status=dead}}</ref> [[ৰাম গোপাল বাৰ্মা]]ৰ ছবি ''ডিপাৰ্টমেণ্ট''ৰ জৰিয়তে তেওঁ [[বলীউড]]ত আত্মপ্ৰকাশ কৰে, য’ত তেওঁ [[অমিতাভ বচ্চন]], [[সঞ্জয় দত্ত]] আৰু ৰানা দগ্গুবাতীৰ সৈতে এগৰাকী গেংষ্টাৰৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল। ==তথ্যসূত্ৰ== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{Commons category|Madhu Shalini}} * {{IMDb name}} * {{BH person|madhu-shalini}} * {{Facebook}} [[শ্ৰেণী:তেলুগু চলচ্চিত্ৰৰ অভিনেত্ৰী]] [[শ্ৰেণী:তামিল চলচ্চিত্ৰৰ অভিনেত্ৰী]] [[শ্ৰেণী:হিন্দী চলচ্চিত্ৰৰ অভিনেত্ৰী]] pn5jw4xmdvcbb4tbhq9tk57la40blog 0 136215 606624 599660 2026-05-16T02:19:54Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 606624 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = মধুৰিমা তুলি | image = Madhurima Tuli (actress).jpg | image_size = | caption = ২০২০ বৰ্ষত তুলি | birth_date = {{Birth date and age|1986|8|19|df=yes}} | birth_place = [[ওড়িশা]], [[ভাৰত]] | yearsactive = ২০০৭–বৰ্তমান | height = | title = | partner = | death_place = | other_names = | occupation = অভিনেত্ৰী, মডেল | known_for = চন্দ্ৰকান্তা, বেবী, নাচ বলিয়ে ৯, বিগ বছ ১৩ }} '''মধুৰিমা তুলি''' ([[ইংৰাজী]]: Madhurima Tuli; জন্ম: ১৯ আগষ্ট ১৯৮৬) এগৰাকী [[ভাৰতীয়]] অভিনেত্ৰী আৰু মডেল।<ref name=":0">{{cite news |url=http://www.indianexpress.com |title=She has been selected for role of heroine in Hindi film Baby opposite Akshay Kumar who is one of the biggest star of Bollywood. Madhurima Tuli is on the roll |author=Khan, Asad |date=15 December 2012 |newspaper=The Indian Express |access-date=3 November 2013}}</ref><ref>{{cite news |url=https://timesofindia.indiatimes.com |archive-url=https://web.archive.org |url-status=live |archive-date=4 November 2013 |newspaper=The Times of India |title=Anik Singal a US citizen is all set to shoot in India |date=15 September 2011 |author=Dasgupta, Piyali |access-date=3 November 2013}}</ref> [[হিন্দী]] টেলিভিছনত তেওঁৰ কৰ্মৰাজিৰ ভিতৰত কাল্পনিক ধাৰাবাহিক ''কস্তুৰী'', ''পৰিচয়'', ''কুমকুম ভাগ্য'', ''চন্দ্ৰকান্তা'' আৰু ''কয়ামত কী ৰাত''ৰ লগতে ৰিয়েলিটি শ্ব’ ''নাচ বলিয়ে ৯'' আৰু ''বিগ বছ ১৩'' অন্তৰ্ভুক্ত।<ref>{{cite news |date=16 January 2017 |url=https://www.indiatoday.in |title=Kumkum Bhagya actress Madhurima Tuli raises the temperature with her bikini pic |newspaper=India Today}}</ref> তেওঁ জনপ্ৰিয় হিন্দী ছবি যেনে ''বেবী'' (২০১৫), ''হমাৰী অধুৰী কাহানী'' (২০১৫) আৰু ''নাম শবানা''তো (২০১৭) অভিনয় কৰিছে। == প্ৰাৰম্ভিক জীৱন == ১৯৮৬ চনৰ ১৯ আগষ্টত ওড়িশাত তুলিৰ জন্ম হৈছিল।<ref>{{cite news |url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/hindi/bigg-boss-13-fame-madhurima-tuli-rings-in-her-birthday-with-family-in-pics-and-videos/articleshow/77633326.cms |title=Bigg Boss 13 fame Madhurima Tuli rings in her birthday with family; in pics and videos |date=19 August 2020 |work=The Times of India |access-date=25 March 2022}}</ref><ref name="IT"/> তেওঁ উত্তৰাখণ্ডৰ ডেৰাডুনৰ নিবাসী। কলেজত পঢ়ি থকা সময়তে তেওঁ 'মিছ উত্তৰাঞ্চল' প্ৰতিযোগিতাত বিজয়ী হৈছিল।<ref name="IT">{{cite magazine |url=https://www.indiatoday.in/magazine/glossary/story/20130909-madhurima-tuli-miss-uttarakhand-jhansi-ki-rani-765613-2013-08-30 |title=Madhurima Tuli takes a leap, goes to big screen : Glossary |magazine=India Today |date=31 August 2013 |access-date=15 November 2013}}</ref> তেওঁৰ পিতৃ টাটা ষ্টীলত কৰ্মৰত আছিল আৰু মাতৃ এগৰাকী বেচৰকাৰী সংস্থাৰ (NGO) কৰ্মী। তেওঁৰ শ্ৰীকান্ত তুলি নামৰ এজন কনিষ্ঠ ভাতৃ আছে,<ref>{{cite web |url=http://www.rediff.com/movies/slide-show/slide-show-1-madhurima-tuli-on-kaalo/20101217.htm |title=Meet the pretty face of horror! |work=Rediff.com |date=17 December 2010 |access-date=15 November 2013}}</ref><ref>{{cite news |url=https://timesofindia.indiatimes.com/videos/tv/hindi/madhurima-tuli-and-her-brother-srikant-tuli-celebrate-raksha-bandhan-with-etimes-tv/videoshow/85532961.cms |title=Madhurima Tuli and her brother Srikant Tuli celebrate Raksha Bandhan with ETimes TV |work=The Times of India |date=22 August 2021 |access-date=11 November 2021}}</ref> যি 'SVMT Music' নামৰ এটা সংগীত লেবেলৰ গৰাকী।<ref>{{cite web |url=https://bollyukmedia.com/madhurima-tulis-brother-shrikant-tuli-announces-his-third-song-in-association-ek-raah/ |title=Madhurima Tuli's brother Shrikant Tuli, announces his third song in association "Ek Raah" |work=bollyukmedia.com |date=2 August 2021 |access-date=11 November 2021 |archivedate=11 November 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20211111120444/https://bollyukmedia.com/madhurima-tulis-brother-shrikant-tuli-announces-his-third-song-in-association-ek-raah/ |deadurl=yes }}</ref> == কেৰিয়াৰ == তুলিয়ে ২০০৪ চনত চাই কিৰণৰ বিপৰীতে তেলেগু ছবি ''সত্থা''ৰ জৰিয়তে অভিনয় জগতত ভৰি থৈছিল। তেওঁ মুম্বাইলৈ আহি কিশোৰ নমিত কাপুৰ এক্টিং স্কুলত অভিনয়ৰ শিক্ষা গ্ৰহণ কৰে আৰু গডৰেজ, ফিয়ামা ডি উইলছ, এয়াৰটেল, লেনোভো, আল্ট্ৰাট্ৰেক চিমেণ্ট, ডমিনোজ পিজ্জা আৰু কাৰ্বন মবাইলৰ দৰে ব্ৰেণ্ডৰ বিজ্ঞাপনত মডেল হিচাপে কাম কৰে।<ref>{{Cite news |date=4 December 2019 |title=Bigg Boss 13: From winning Miss Uttaranchal contest to being a part of Akshay Kumar's film; a look at Madhurima Tuli's lesser-known facts |url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/hindi/bigg-boss-13-from-winning-miss-uttaranchal-contest-to-being-a-part-of-akshay-kumars-film-a-look-at-madhurima-tulis-lesser-known-facts/photostory/72355995.cms |access-date=2 March 2021 |work=The Times of India |language=en}}</ref> ২০০৮ চনত জে. ডি. চক্ৰৱৰ্তীৰদ্বাৰা ৰচিত তথা পৰিচালিত ভাৰতীয় থ্ৰিলাৰ ছবি ''হোমম''ত তেওঁ সত্যা নামৰ এগৰাকী ধুনীয়া ছোৱালীৰ সহযোগী চৰিত্ৰত অভিনয় কৰে।<ref>{{cite web |url=http://www.idlebrain.com/news/functions/audio-homam.html |title=Homam music launch - Telugu cinema - Jagapati Babu, JD Chakravarthy, Mamata Mohandas & Madhurima |publisher=Idlebrain.com |date=3 August 2008 |access-date=15 November 2013 |archive-date=19 May 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140519113204/http://www.idlebrain.com/news/functions/audio-homam.html |url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite news |date=5 September 2018 |title=Madhurima Tuli, actress |url=https://www.deccanherald.com/metrolife/madhurima-tuli-actress-691240.html |access-date=30 November 2022 |work=Deccan Herald |language=en}}</ref> এই ছবিখন মাৰ্টিন স্কোৰচেজৰ ২০০৬ চনৰ হলিউড ছবি ''দ্য ডিপাৰ্টেড''ৰদ্বাৰা কিছু পৰিমাণে অনুপ্ৰাণিত আছিল।<ref>{{cite web |url=http://www.totaltollywood.com/interviews/Interview-with-JD-on-Homam_2494.html |title=Interview with JD on Homam |date=27 August 2008 |publisher=Totaltollywood.com |access-date=14 November 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080908115152/http://www.totaltollywood.com/interviews/Interview-with-JD-on-Homam_2494.html |archive-date=8 September 2008 |archivedate=8 September 2008 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080908115152/http://www.totaltollywood.com/interviews/Interview-with-JD-on-Homam_2494.html |deadurl=yes }}</ref> ২০০৯ চনত ''টছ'' তেওঁৰ পৰৱৰ্তী ছবি আছিল য’ত তেওঁ চেৰীৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল।<ref>{{cite web |author=iBaburao |url=http://www.ibaburao.com/movie/toss-2009-hindi-movie-5MT9jLb |title=Toss 2009 Hindi Movie |publisher=Ibaburao.com |access-date=15 November 2013 |archive-date=15 November 2013 |archive-url=https://archive.today/20131115054116/http://www.ibaburao.com/movie/toss-2009-hindi-movie-5MT9jLb |url-status=dead}}</ref> জি টিভিৰ অতিপ্ৰাকৃতিক ধাৰাবাহিক ''শ্ৰী''ত (২০০৮-২০০৯) বিন্ধিয়াৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰাৰ পাছত তেওঁ ষ্টাৰ ৱানৰ টিভি ধাৰাবাহিক ''ৰং বদলতী ওঢ়নী''ত (২০১০-২০১১) এগৰাকী উচ্চাকাঙ্ক্ষী মডেল খুশীৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰে।<ref>{{cite web |url=http://www.metromasti.com/tv/news/Madhurima-Tuli-enters-in-Rang-Badalti-Odhani-on-Star-One/9723 |title=Madhurima Tuli enters in Rang Badalti Odhani on Star One |publisher=Metromasti.com |date=20 June 2011 |access-date=15 November 2013}}</ref> ২০১০ চনত ''কালো'' ছবিত তেওঁ নৱ-বিবাহিতা ৰুক্মিণীৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল। এই ছবিখন কেপ টাউনৰ ষষ্ঠ বাৰ্ষিক দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ হেল’ৱিন হৰৰ ফেষ্টিভেলত প্ৰদৰ্শিত হৈছিল আৰু ই শ্ৰেষ্ঠ ফিচাৰ ফিল্ম আৰু শ্ৰেষ্ঠ চিনেমেট’গ্ৰাফীৰ বঁটা লাভ কৰিছিল।<ref>{{cite web |last=Dedhia |first=Sonil |date=14 December 2010 |url=http://www.rediff.com/movies/report/wilson-louis-on-kaalo/20101214.htm |title=Awards are really not new to me |work=Rediff.com |access-date=15 November 2013}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.horror-movies.ca/horror_19482.html |title='Kaalo' India's First Daytime Creature Feature |publisher=Horror-movies.ca |date=17 December 2010 |access-date=15 November 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140518000248/http://www.horror-movies.ca/horror_19482.html |archive-date=18 May 2014 |url-status=dead}}</ref> তেওঁ ডিনো মৰিয়াৰ সৈতে ৰিয়েলিটি শ্ব’ ''ফিয়েৰ ফেক্টৰ: খতৰোঁ কে খিলাড়ী''ৰ তৃতীয় ছিজনত অংশ লৈছিল। ২০১২ চনত তেওঁ প্ৰশান্ত নাৰায়ণনৰ সৈতে ''ছিগাৰেট কী তৰহ'' ছবিত মুখ্য চৰিত্ৰত অভিনয় কৰে।<ref>{{cite web |url=http://www.theshadow.in/newsdet.aspx?q=74061 |title='Madhuri is a complete actor': Madhurima Tuli - Daily The Shadow Newspaper Jammu Kashmir |publisher=Theshadow.in |date=16 December 2012 |access-date=15 November 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140517233810/http://www.theshadow.in/newsdet.aspx?q=74061 |archive-date=17 May 2014 |url-status=dead |archivedate=17 May 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140517233810/http://www.theshadow.in/newsdet.aspx?q=74061 |deadurl=yes }}</ref><ref>{{cite web |author=Hyderabad Deccan News |url=http://www.newswala.com/Entertainment-News/Movie-Review-Cigarette-Ki-Tarah-25383.html |title=Movie Review - Cigarette Ki Tarah |publisher=Newswala.com |access-date=15 November 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140518002337/http://www.newswala.com/Entertainment-News/Movie-Review-Cigarette-Ki-Tarah-25383.html |archive-date=18 May 2014 |url-status=dead |archivedate=18 May 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140518002337/http://www.newswala.com/Entertainment-News/Movie-Review-Cigarette-Ki-Tarah-25383.html |deadurl=yes }}</ref> ইয়াৰ উপৰি তেওঁ আনিক সিংঘালৰ ইংৰাজী চুটি ছবি ''লেথাল কমিছন''ত নাতাশাৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল।<ref>{{cite web |url=http://www.nme.com/movies/trailers/id/mQwZSQl65cQ/search/movie |title=Lethal Commission (full movie official) - Free Movie Videos, Movie Trailers, Film Trailers, Interviews and Gossip |work=NME |access-date=15 November 2013}}</ref> তেওঁ কে. শিৱসূৰ্যৰ পৰিচালনাত ''মাৰীচা'' (২০১২) ছবিতো অভিনয় কৰিছিল। এই ছবিখন কানাড়া আৰু তামিল ভাষাত একেলগে নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite news |url=http://newindianexpress.com/entertainment/kannada/article249916.ece |archive-url=https://web.archive.org/web/20131110071013/http://newindianexpress.com/entertainment/kannada/article249916.ece |url-status=dead |archive-date=10 November 2013 |title=Maaricha: A thriller on honeymoon |author=Y Maheswara Reddy |newspaper=The Indian Express |date=29 November 2011 |access-date=10 November 2013 |archivedate=10 November 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131110071013/http://newindianexpress.com/entertainment/kannada/article249916.ece |deadurl=yes }}</ref> ২০১৩ চনৰ থ্ৰিলাৰ ছবি ''ৱাৰ্নিং''ত তুলিয়ে গুঞ্জন দত্তৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল।<ref>{{cite news |author=Anuj Kumar |url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-miscellaneous/tp-others/a-film-thats-all-at-sea/article5180990.ece |title=A film that's all at sea |newspaper=The Hindu |date=29 September 2013 |access-date=15 November 2013}}</ref><ref>{{cite web |url=http://starblockbuster.com/warning-danger-ahead |title=Warning : Danger ahead! |publisher=Starblockbuster |date=28 September 2013 |access-date=15 November 2013 |archive-date=21 May 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140521194603/http://starblockbuster.com/warning-danger-ahead |url-status=dead}}</ref> তেওঁ সুভাষ ঘাইৰ প্ৰযোজনা আৰু হেমন্ত হেগড়েৰ পৰিচালনাত নিৰ্মিত কানাড়া ছবি ''নিমবে হুলি''তো অভিনয় কৰিছিল।<ref>{{cite news |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/regional/kannada/news-interviews/Nimbe-Huli-audio-launched/articleshow/18238861.cms |archive-url=https://web.archive.org/web/20131110071956/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-01-29/news-interviews/36615255_1_nimbe-huli-muktha-arts-komal-jha |url-status=live |archive-date=10 November 2013 |title=Nimbe Huli audio launched |author=Sharanya CR |newspaper=The Times of India |date=29 January 2013 |access-date=10 November 2013}}</ref> ২০১৫ চনৰ একচন ছবি ''বেবী''ত তেওঁ অক্ষয় কুমাৰৰ পত্নী অঞ্জলি সিং ৰাজপুতৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰি বিশেষ জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰে।<ref>{{Cite news |title=Madhurima Tuli to play Akshay Kumar's wife in Baby |last=Bhattacharya |first=Roshmila |work=The Times of India |date=8 September 2014 |access-date=30 July 2016 |url=http://timesofindia.indiatimes.com}}</ref> == ব্যক্তিগত জীৱন == ২০১৭ চনত নিজৰ ধাৰাবাহিক ''চন্দ্ৰকান্তা''ৰ ছেটত তুলিয়ে অভিনেতা বিশাল আদিত্য সিঙক লগ পাইছিল আৰু পিছলৈ তেওঁৰ সৈতে প্ৰেমৰ সম্পৰ্ক গঢ়ি তুলিছিল। ২০১৮ চনত এবছৰ ডেটিং কৰাৰ পাছত তেওঁলোকৰ বিচ্ছেদ ঘটে।<ref name="broke up">{{cite news |title='Chandrakanta' co-actors Madhurima Tuli and Vishal Aditya Singh BREAK UP! |url=https://news.abplive.com/entertainment/television/chandrakanta-co-actors-madhurima-tuli-and-vishal-aditya-singh-break-up-794072 |access-date=7 February 2020 |work=news.abplive.com |date=3 October 2018 |language=en}}</ref><ref name="broke up 2">{{cite news |title=Nach Baliye's Vishal Aditya Singh on breakup with Madhurima Tuli: 'She was abusive, was ashamed to be seen with me in public' |url=https://www.hindustantimes.com/tv/nach-baliye-s-vishal-aditya-singh-on-breakup-with-madhurima-tuli-she-was-abusive-was-ashamed-to-be-seen-with-me-in-public/story-SYBSLcotCVhHNCad37wS7I.html |access-date=8 November 2020 |work=Hindustan Times |date=10 August 2019 |language=en}}</ref> == তথ্যসূত্ৰ == <references /> ==বাহ্যিক সংযোগ== <!-- Per [[WP:ELMINOFFICIAL]], choose one official website only --> * {{IMDb name|5564868}} * {{Instagram|madhurimatuli}} [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় অভিনেত্ৰী]] 9dqzk14uvsirtftvq58wnq58x6gxwmi 4 136690 606526 606390 2026-05-15T17:25:30Z যদুমণি 32127 /* যদুমণি গগৈ */ 606526 wikitext text/x-wiki ====[[সদস্য:Duhita Ragini Kalita|দুহিতা ৰাগিনী কলিতা]]==== # [[অজিত কুমাৰ বেনাৰ্জী]] {{accepted}} # [[কিম জি-ৱন]] {{accepted}} # [[ছং কাং]] {{accepted}} # [[চেন ঝেয়ুয়ান]] {{accepted}} # [[অক্ষয় খান্না]] {{accepted}} # [[চি কে জানু]] {{accepted}} # [[কুম্বৰজুৱা]] {{accepted}} # [[সীতা আম্মান মন্দিৰ]] {{accepted}} # [[সুবৰ্ণৰেখা নদী]] {{accepted}} # [[জল মহল]] {{accepted}} # [[ৰণবীৰ শ্ব’ৰে]] {{accepted}} # [[নাং মাই]] {{accepted}} # [[ৰাজাৰাণী মন্দিৰ]] {{accepted}} # [[গংগাৰ অৱতৰণ]] {{accepted}} # [[মেগান ইয়ং]] {{accepted}} # [[বিজয় বাৰ্মা]] {{accepted}} # [[ৰোহন পেথিয়াগোডা]] {{accepted}} # [[শ্বীবা চাদ্ধা]] {{accepted}} # [[শ্বৰীব হাছমী]] {{accepted}} # [[ৰাজপাল সিং যাদৱ]] {{accepted}} # [[সুৰু উপত্যকা]] {{accepted}} # [[ছিৰিন্ধহৰ্ণ]] {{accepted}} # [[ৰায়গড় দুৰ্গ]] {{accepted}} # [[শিশুপালগড়]] {{accepted}} # [[ওড়িশাৰ সামুদ্ৰিক ইতিহাস]] {{accepted}} # [[ৰত্নগিৰি, ওড়িশা]] {{accepted}} # [[ছাং থং]] {{accepted}} # [[ৰণবীৰ সিং]] {{accepted}} # [[ডিস্কিট মঠ]] {{accepted}} # [[পশ্চিম প্ৰদেশ, শ্ৰীলংকা]] {{accepted}} ====[[সদস্য:নৰুনা বৰুৱা|নৰুনা বৰুৱা]]==== #[[ইৰানৰ ক্ৰীড়া]] {{accepted}} #[[আদিত্য তিৱাৰী]] {{accepted}} #[[তিৰুমালা]] {{accepted}} #[[ক’লা নহৰু]] {{accepted}} #[[পাঞ্চাল]] {{accepted}} #[[অটল সেতু]] {{accepted}} #[[হেমেন্দ্ৰ সিং পানৱাৰ]] {{accepted}} #[[প্ৰিয়া ডেভিদৰ]] {{accepted}} #[[ওম প্ৰকাশ আগৰৱাল]] {{accepted}} #[[যমুনা শৰণ সিং]] {{accepted}} #[[আলাউদ্দিন আল আজাদ]] {{accepted}} #[[নিতিন নবীন]] {{accepted}} #[[একলব্য শৰ্মা]] {{accepted}} #[[ৰাজা ৰাজেশ্বৰী ছেঠা ৰমন]] {{accepted}} #[[স্বাধীনতা পুৰস্কাৰ]] {{accepted}} #[[কৃষ্ণা নদী]] {{accepted}} #[[সুষমা স্বৰাজ ইনষ্টিটিউট অৱ ফৰেইন চাৰ্ভিচ]]‌ {{accepted}} #[[হৰিচৰণ]] {{accepted}} ====[[সদস্য:Kandarpajit Kallol|কন্দৰ্পজিৎ কল্লোল]]==== # [[আশা ভাট]]{{accepted}} # [[ৰেৱতী (চুটিগল্প)]]{{accepted}} # [[অনন্তনাৰায়ণন ৰমন]]{{accepted}} # [[শ্ৰীনিধি শেট্টী]]{{accepted}} # [[স্নেহা উল্লাল]]{{accepted}} # [[শ্ৰেয়া ধনন্তৰি]]{{accepted}} # [[সাক্ষী আগৰৱাল]]{{accepted}} # [[যোগিতা বিহানী]]{{accepted}} # [[এণ্ড্ৰু কিশোৰ]]{{accepted}} # [[উণ্ডৱল্লী গুহা]]{{accepted}} # [[এহতেশাম]]{{accepted}} # [[কালি নদী]]{{accepted}} # [[চৈয়দা ৰিজৱানা হাছান]]{{accepted}} # [[মাধৱ চন্দ্ৰ দাশ]]{{accepted}} # [[নাককাটি পাহাৰ]]{{accepted}} # [[সুভাষ দত্ত]]{{accepted}} # [[ছাবিনা ইয়াছমিন]]{{accepted}} # [[জহিৰ ৰায়হান]]{{accepted}} # [[মক্তাব]]{{accepted}} # [[মুল্কৰাজ আনন্দ]]{{accepted}} # [[ৰাধা বল্লভ মন্দিৰ, বৃন্দাবন]]{{accepted}} # [[ৰেডিঅ' নেপাল]]{{accepted}} # [[সামাজিক ন্যায়ৰ মূৰ্তি]]{{accepted}} # [[বাংলাদেশৰ প্ৰাণীজগত]]{{accepted}} # [[ভাৰতৰ প্ৰাণীজগত]] ====[[সদস্য:Jmgogoi99|যদুমণি গগৈ]]==== # [[অমৰাৱতী, অন্ধ্ৰপ্ৰদেশ]] {{accepted}} # [[আকাশবাণী ডিব্ৰুগড়]] {{accepted}} # [[অহিংসাৰ মূৰ্তি]] {{accepted}} # [[বিনয় পাঠক]] {{not accepted|''চলচিত্ৰপঞ্জী অসমীয়া লিপিৰে লিখা হোৱা নাছিল। সম্পাদনা দ্বন্দ্ব নোলোগোৱা বাবে পৰৱৰ্তী সময়ত বেলেগে সেইখিনি লিপ্যন্তৰ কৰে।''}} # [[কলিংগ (অঞ্চল)]] {{accepted}} # [[কৌন বনেগা ক্ৰৌড়পতি]] {{accepted}} # [[তেহেলকা]] {{accepted}} # [[লম্বক]] {{accepted}} # [[ডংজি উৎসৱ]] {{accepted}} # [[ৰাজীৱ গান্ধী সাগৰীয় সেতু]] {{accepted}} # [[জাপানী কাপোৰ]] {{accepted}} # [[মুনকেক]] # [[চুলাৱেছি]] ====[[সদস্য:JAKHINI|JAKHINI]]==== # [[ছিগিৰিয়া]] {{accepted}} # [[দক্ষিণ এছিয়া]] {{accepted}} ====[[সদস্য:JyotiPN|JyotiPN]]==== # [[ললিতগিৰি]] {{accepted}} # [[চম্বল নদী]] {{accepted}} # [[বিভৱ কুমাৰ তালুকদাৰ]] {{accepted}} # [[হৰিণী নাগ্ৰেণ্ডা]] {{accepted}} # [[আদিত্য নাৰায়ণ পুৰোহিত]] {{accepted}} # [[বিনয় পাঠক]] {{accepted}} # [[বিশাল জেঠৱা]] {{accepted}} ====[[সদস্য:Jyoti Chiring|Jyoti Chiring]]==== # [[টান্দুৰ নান]] {{accepted}} # [[বিধু বিনোদ চোপ্ৰা]] {{accepted}} # [[ফতেহ সিং ৰাথোৰ]] {{accepted}} # [[চীনা নুডলছ]] {{accepted}} # [[বাল্মিক থাপাৰ]] {{accepted}} # [[হৰিণী অমৰাছুৰীয়া]] {{accepted}} # [[হাথীগুম্ফা শিলালিপি]] {{accepted}} #[[ৰোমুলাছ হুইটেকাৰ]] {{accepted}} ====[[সদস্য:ৰুণুমী বৰ্মন কলিতা|ৰুণুমী বৰ্মন কলিতা]]==== # [[ঐতিহাসিক চহৰ আহমদাবাদ]] {{accepted}} # [[চণ্ডীগড় কেপিটেল কমপ্লেক্স]] {{accepted}} # [[দীঘা–সোণপুৰ দলং]] {{accepted}} # [[দ্ৰাস]] {{accepted}} # [[নীতা লুল্লা]] {{accepted}} # [[নেচনেল মিউজিয়াম অৱ নেচাৰেল হিষ্ট্ৰী]] {{accepted}} # [[পঞ্চৰথ]] {{accepted}} # [[পৰশুৰামেশ্বৰ মন্দিৰ]] {{accepted}} # [[বক্সা দুৰ্গ]] {{accepted}} # [[বুৰ্জাহোম প্ৰত্নতাত্ত্বিক স্থান]] {{accepted}} # [[মনসামঙ্গল কাব্য]] {{accepted}} # [[মুক্তেশ্বৰ মন্দিৰ]] {{accepted}} # [[যাজ্ঞবল্ক্য আশ্ৰম]] {{accepted}} # [[লীলা চিতনিছ]] {{accepted}} # [[লেছাৰ চুণ্ডা দ্বীপপুঞ্জ]] {{accepted}} ====[[সদস্য:দিম্পল দাস|দিম্পল দাস]]==== # [[আমেৰ দুৰ্গ]] {{accepted}} # [[খাজুৰাহো স্মাৰকসমূহ]] {{accepted}} [[শ্ৰেণী:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৫]] 7b16tgedox3xnt9zw85mkjuryoo7fvl 606575 606526 2026-05-15T19:08:31Z Kandarpajit Kallol 6257 606575 wikitext text/x-wiki ====[[সদস্য:Duhita Ragini Kalita|দুহিতা ৰাগিনী কলিতা]]==== # [[অজিত কুমাৰ বেনাৰ্জী]] {{accepted}} # [[কিম জি-ৱন]] {{accepted}} # [[ছং কাং]] {{accepted}} # [[চেন ঝেয়ুয়ান]] {{accepted}} # [[অক্ষয় খান্না]] {{accepted}} # [[চি কে জানু]] {{accepted}} # [[কুম্বৰজুৱা]] {{accepted}} # [[সীতা আম্মান মন্দিৰ]] {{accepted}} # [[সুবৰ্ণৰেখা নদী]] {{accepted}} # [[জল মহল]] {{accepted}} # [[ৰণবীৰ শ্ব’ৰে]] {{accepted}} # [[নাং মাই]] {{accepted}} # [[ৰাজাৰাণী মন্দিৰ]] {{accepted}} # [[গংগাৰ অৱতৰণ]] {{accepted}} # [[মেগান ইয়ং]] {{accepted}} # [[বিজয় বাৰ্মা]] {{accepted}} # [[ৰোহন পেথিয়াগোডা]] {{accepted}} # [[শ্বীবা চাদ্ধা]] {{accepted}} # [[শ্বৰীব হাছমী]] {{accepted}} # [[ৰাজপাল সিং যাদৱ]] {{accepted}} # [[সুৰু উপত্যকা]] {{accepted}} # [[ছিৰিন্ধহৰ্ণ]] {{accepted}} # [[ৰায়গড় দুৰ্গ]] {{accepted}} # [[শিশুপালগড়]] {{accepted}} # [[ওড়িশাৰ সামুদ্ৰিক ইতিহাস]] {{accepted}} # [[ৰত্নগিৰি, ওড়িশা]] {{accepted}} # [[ছাং থং]] {{accepted}} # [[ৰণবীৰ সিং]] {{accepted}} # [[ডিস্কিট মঠ]] {{accepted}} # [[পশ্চিম প্ৰদেশ, শ্ৰীলংকা]] {{accepted}} ====[[সদস্য:নৰুনা বৰুৱা|নৰুনা বৰুৱা]]==== #[[ইৰানৰ ক্ৰীড়া]] {{accepted}} #[[আদিত্য তিৱাৰী]] {{accepted}} #[[তিৰুমালা]] {{accepted}} #[[ক’লা নহৰু]] {{accepted}} #[[পাঞ্চাল]] {{accepted}} #[[অটল সেতু]] {{accepted}} #[[হেমেন্দ্ৰ সিং পানৱাৰ]] {{accepted}} #[[প্ৰিয়া ডেভিদৰ]] {{accepted}} #[[ওম প্ৰকাশ আগৰৱাল]] {{accepted}} #[[যমুনা শৰণ সিং]] {{accepted}} #[[আলাউদ্দিন আল আজাদ]] {{accepted}} #[[নিতিন নবীন]] {{accepted}} #[[একলব্য শৰ্মা]] {{accepted}} #[[ৰাজা ৰাজেশ্বৰী ছেঠা ৰমন]] {{accepted}} #[[স্বাধীনতা পুৰস্কাৰ]] {{accepted}} #[[কৃষ্ণা নদী]] {{accepted}} #[[সুষমা স্বৰাজ ইনষ্টিটিউট অৱ ফৰেইন চাৰ্ভিচ]]‌ {{accepted}} #[[হৰিচৰণ]] {{accepted}} ====[[সদস্য:Kandarpajit Kallol|কন্দৰ্পজিৎ কল্লোল]]==== # [[আশা ভাট]]{{accepted}} # [[ৰেৱতী (চুটিগল্প)]]{{accepted}} # [[অনন্তনাৰায়ণন ৰমন]]{{accepted}} # [[শ্ৰীনিধি শেট্টী]]{{accepted}} # [[স্নেহা উল্লাল]]{{accepted}} # [[শ্ৰেয়া ধনন্তৰি]]{{accepted}} # [[সাক্ষী আগৰৱাল]]{{accepted}} # [[যোগিতা বিহানী]]{{accepted}} # [[এণ্ড্ৰু কিশোৰ]]{{accepted}} # [[উণ্ডৱল্লী গুহা]]{{accepted}} # [[এহতেশাম]]{{accepted}} # [[কালি নদী]]{{accepted}} # [[চৈয়দা ৰিজৱানা হাছান]]{{accepted}} # [[মাধৱ চন্দ্ৰ দাশ]]{{accepted}} # [[নাককাটি পাহাৰ]]{{accepted}} # [[সুভাষ দত্ত]]{{accepted}} # [[ছাবিনা ইয়াছমিন]]{{accepted}} # [[জহিৰ ৰায়হান]]{{accepted}} # [[মক্তাব]]{{accepted}} # [[মুল্কৰাজ আনন্দ]]{{accepted}} # [[ৰাধা বল্লভ মন্দিৰ, বৃন্দাবন]]{{accepted}} # [[ৰেডিঅ' নেপাল]]{{accepted}} # [[সামাজিক ন্যায়ৰ মূৰ্তি]]{{accepted}} # [[বাংলাদেশৰ প্ৰাণীজগত]]{{accepted}} # [[ভাৰতৰ প্ৰাণীজগত]] ====[[সদস্য:Jmgogoi99|যদুমণি গগৈ]]==== # [[অমৰাৱতী, অন্ধ্ৰপ্ৰদেশ]] {{accepted}} # [[আকাশবাণী ডিব্ৰুগড়]] {{accepted}} # [[অহিংসাৰ মূৰ্তি]] {{accepted}} # [[বিনয় পাঠক]] {{not accepted|''চলচিত্ৰপঞ্জী অসমীয়া লিপিৰে লিখা হোৱা নাছিল। সম্পাদনা দ্বন্দ্ব নোলোগোৱা বাবে পৰৱৰ্তী সময়ত বেলেগে সেইখিনি লিপ্যন্তৰ কৰে।''}} # [[কলিংগ (অঞ্চল)]] {{accepted}} # [[কৌন বনেগা ক্ৰৌড়পতি]] {{accepted}} # [[তেহেলকা]] {{accepted}} # [[লম্বক]] {{accepted}} # [[ডংজি উৎসৱ]] {{accepted}} # [[ৰাজীৱ গান্ধী সাগৰীয় সেতু]] {{accepted}} # [[জাপানী কাপোৰ]] {{accepted}} # [[মুনকেক]] {{accepted}} # [[চুলাৱেছি]] {{accepted}} ====[[সদস্য:JAKHINI|JAKHINI]]==== # [[ছিগিৰিয়া]] {{accepted}} # [[দক্ষিণ এছিয়া]] {{accepted}} ====[[সদস্য:JyotiPN|JyotiPN]]==== # [[ললিতগিৰি]] {{accepted}} # [[চম্বল নদী]] {{accepted}} # [[বিভৱ কুমাৰ তালুকদাৰ]] {{accepted}} # [[হৰিণী নাগ্ৰেণ্ডা]] {{accepted}} # [[আদিত্য নাৰায়ণ পুৰোহিত]] {{accepted}} # [[বিনয় পাঠক]] {{accepted}} # [[বিশাল জেঠৱা]] {{accepted}} ====[[সদস্য:Jyoti Chiring|Jyoti Chiring]]==== # [[টান্দুৰ নান]] {{accepted}} # [[বিধু বিনোদ চোপ্ৰা]] {{accepted}} # [[ফতেহ সিং ৰাথোৰ]] {{accepted}} # [[চীনা নুডলছ]] {{accepted}} # [[বাল্মিক থাপাৰ]] {{accepted}} # [[হৰিণী অমৰাছুৰীয়া]] {{accepted}} # [[হাথীগুম্ফা শিলালিপি]] {{accepted}} #[[ৰোমুলাছ হুইটেকাৰ]] {{accepted}} ====[[সদস্য:ৰুণুমী বৰ্মন কলিতা|ৰুণুমী বৰ্মন কলিতা]]==== # [[ঐতিহাসিক চহৰ আহমদাবাদ]] {{accepted}} # [[চণ্ডীগড় কেপিটেল কমপ্লেক্স]] {{accepted}} # [[দীঘা–সোণপুৰ দলং]] {{accepted}} # [[দ্ৰাস]] {{accepted}} # [[নীতা লুল্লা]] {{accepted}} # [[নেচনেল মিউজিয়াম অৱ নেচাৰেল হিষ্ট্ৰী]] {{accepted}} # [[পঞ্চৰথ]] {{accepted}} # [[পৰশুৰামেশ্বৰ মন্দিৰ]] {{accepted}} # [[বক্সা দুৰ্গ]] {{accepted}} # [[বুৰ্জাহোম প্ৰত্নতাত্ত্বিক স্থান]] {{accepted}} # [[মনসামঙ্গল কাব্য]] {{accepted}} # [[মুক্তেশ্বৰ মন্দিৰ]] {{accepted}} # [[যাজ্ঞবল্ক্য আশ্ৰম]] {{accepted}} # [[লীলা চিতনিছ]] {{accepted}} # [[লেছাৰ চুণ্ডা দ্বীপপুঞ্জ]] {{accepted}} ====[[সদস্য:দিম্পল দাস|দিম্পল দাস]]==== # [[আমেৰ দুৰ্গ]] {{accepted}} # [[খাজুৰাহো স্মাৰকসমূহ]] {{accepted}} [[শ্ৰেণী:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৫]] cqobjldt75rwok56usm9g3gpul2eoyb 0 136728 606513 606436 2026-05-15T17:11:48Z প্ৰিয়াংকু বৰা 45871 তথ্য অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয় 606513 wikitext text/x-wiki {{notability}} {{unreferenced}}{{Infobox writer |name= ড° ৰঞ্জন কলিতা |image= Dr Ranjan Kalita.jpg |image_size= |alt |caption= ৰঙাপৰা মহাবিদ্যালয় চৌহদত অধ্যক্ষ ড° ৰঞ্জন কলিতা |pseudonym= |birth_name= |birth_date= {{Birth date and age|1968|11|19|df=yes}} |birth_place= জামুগুৰিহাট, [[শোণিতপুৰ জিলা]] |occupation= লেখক, গৱেষক, শিক্ষাবিদ তথা অধ্যক্ষ ৰঙাপৰা মহাবিদ্যালয় (স্বতন্ত্ৰ), অধ্যক্ষ (অতিৰিক্ত দায়িত্ব) চৰকাৰী আদৰ্শ মহাবিদ্যালয়, বালিপৰা, অধ্যক্ষ (অতিৰিক্ত দায়িত্ব) চৰকাৰী আইন মহাবিদ্যালয়, চকীঘাট, তেজপুৰ |language= [[অসমীয়া]] |nationality= [[ভাৰতীয়]] |ethnicity= |citizenship= |education= অসমীয়া বিষয়ত স্নাতকোত্তৰ, গণ সংযোগ বিষয়ত স্নাতকোত্তৰ, পি এইচ ডি |alma_mater= |period= |genre= [[অসমীয়া সাহিত্য]] |subject= [[অসমীয়া ভাষা]] |movement= |notableworks= |spouse= পিকুমণি কলিতা |partner= |children= অভীপ্সিত কলিতা |relatives= |influences= |influenced= |awards= |signature= |signature_alt= |website=https://drranjankalita.in|portaldisp= |parents= বিনোদ চন্দ্ৰ কলিতা, নন্দেশ্বৰী কলিতা}} '''ড° ৰঞ্জন কলিতা''' ([[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]]: Dr. Ranjan Kalita) এগৰাকী লেখক, গৱেষক, শিক্ষাবিদ আৰু সমাজকৰ্মী। [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰপৰা [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]] বিভাগত স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী লাভ কৰা কলিতাই ২০১২ চনত ''অসমীয়া আৰু নেপালী প্ৰৱচন : এটি তুলনামূলক অধ্যয়ন'' বিষয়ক গৱেষণাপত্ৰৰ জৰিয়তে ডক্টৰেট ডিগ্ৰী লাভ কৰে।{{উদ্ধৃতিৰ প্ৰয়োজন}} ইয়াৰ উপৰি তেওঁ ২০১৪ চনত কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ ৰাজ্যিক মুক্ত বিশ্ববিদ্যালয়ৰপৰা গণ সংযোগ বিভাগত স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী লাভ কৰে। [[তেজপুৰ মহাবিদ্যালয়]]ৰ অসমীয়া বিভাগত অধ্যাপনা কৰা ড° কলিতা বৰ্তমান [[ৰঙাপৰা মহাবিদ্যালয়]]ৰ অধ্যক্ষ। ইয়াৰ উপৰিও তেওঁ চৰকাৰী আদৰ্শ মহাবিদ্যালয়, বালিপৰা আৰু চৰকাৰী আইন মহাবিদ্যালয়, চকীঘাট, তেজপুৰৰ অধ্যক্ষৰূপেও অতিৰিক্ত দায়িত্ব পালন কৰি আছে।<ref>{{Cite web |url=https://gmcbalipara.ac.in/home/principal_message |title=Message from Principal's Desk || Official Website |website=Govt. Model College, Balipara |access-date=2026-05-07}}</ref> ড° কলিতাই অসম কলেজ অধ্যক্ষ পৰিষদৰ সাধাৰণ সম্পাদক হিচাপে (২০২২-২৪ আৰু (২০২৪-২৬) কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰি আছে।<ref>{{cite web |url=https://www.pratidintime.com/guwahati-news-breaking-latest/assam-college-principals-council-celebrates-diamond-jubilee-this-year |title=Assam College Principals' Council Celebrates Diamond Jubilee This Year |website=Pratidin Time |date=2024-08-01 |language=en |access-date=2026-05-14}}</ref> তেওঁ গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ কাৰ্যবাহী পৰিষদ, গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ কৰ্ট সভা, গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ শৈক্ষিক পৰিষদ আৰু গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ কলেজ উন্নয়ন সমিতিৰো সদস্য হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰে। তেওঁ তেজপুৰৰ বাণ থিয়েটাৰ, অসমীয়া ক্লাব, তৰুণ অসম সংঘৰ সক্ৰিয় সদস্য। তেওঁৰ অধীনত গৱেষণা কাৰ্য সম্পন্ন কৰি কেইবাগৰাকীও গৱেষকে গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা ডক্টৰেট ডিগ্ৰী লাভ কৰিছে।<ref><nowiki><ref>{{citeweb|url=https//shodhganga.inflibnet.ac.in|title=PHD degree of ranjan kalita|website=shodhganga|access date 2026-05-15</nowiki></ref> == প্ৰাৰম্ভিক জীৱন == ১৯৬৮ চনত [[শোণিতপুৰ জিলা]]ৰ জামুগুৰিহাটত জন্মগ্ৰহণ কৰা ৰঞ্জন কলিতাৰ পিতৃ বিনোদ চন্দ্ৰ কলিতা এগৰাকী অৱসৰপ্ৰাপ্ত শিক্ষক তথা মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ নামধৰ্ম সমাজৰ শৰণাচাৰ্য আৰু মাতৃ প্ৰয়াত নন্দেশ্বৰী কলিতা। তেওঁ উত্তৰ জামুগুৰি উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয়ৰপৰা শৈক্ষিক জীৱন সমাপ্ত কৰে আৰু বিশ্বনাথ মহাবিদ্যালয়ৰপৰা অসমীয়া সন্মান বিষয় হিচাপে লৈ স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰে। == উচ্চ শিক্ষা == ১৯৯১ চনত গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰপৰা ৰঞ্জন কলিতাই অসমীয়া বিভাগত স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী লাভ কৰে। ২০১২ চনত তেওঁ ড° সুনীল কুমাৰ দত্ত আৰু ড° [[উমেশ চন্দ্ৰ ডেকা]]ৰ তত্ত্বাৱধানত গৱেষণা কৰি পি এইচ ডি ডিগ্ৰী লাভ কৰে। তেওঁৰ গৱেষণাৰ বিষয় আছিল ''অসমীয়া আৰু নেপালী প্ৰবাদ : এটি তুলনামূলক অধ্যয়ন।'' তেওঁ দ্বিতীয়বাৰৰ বাবে স্নাতকোত্তৰ সন্মানৰ অধিকাৰী হয়। ২০২৪ চনত [[কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ ৰাজ্যিক মুক্ত বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰপৰা তেওঁ গণ সংযোগ বিষয়ত স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী লাভ কৰে। == কৰ্ম জীৱন == ১৯৯৩ চনত তেজপুৰ মহাবিদ্যালয়ৰ অসমীয়া বিভাগৰ এগৰাকী প্ৰবক্তা হিচাপে কলিতাৰ কৰ্ম জীৱন আৰম্ভ হয়। পৰৱৰ্তীকালত তেওঁ তেজপুৰ মহাবিদ্যালয়ৰ অসমীয়া বিভাগৰ মুৰব্বী অধ্যাপক হয়। ২৫ বছৰ সফলতাৰে অধ্যাপনা কৰা ড° কলিতাই ২০১৮ চনত ৰঙাপৰা মহাবিদ্যালয় (স্বায়ত্ত্বশাসিত)ৰ স্থায়ী অধ্যক্ষ ৰূপে দায়িত্বভাৰ গ্ৰহণ কৰে। ইয়াৰ উপৰিও তেওঁ চৰকাৰী আদৰ্শ মহাবিদ্যালয়, বালিপৰাৰ অধ্যক্ষৰ অতিৰিক্ত দায়িত্ব পালন কৰি আছে। তেওঁ অসম কলেজ অধ্যক্ষ পৰিষদৰ সাধাৰণ সম্পাদক হিচাপে (২০২২-২৪) আৰু (২০২৪-২৬) কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰি আছে।<ref>{{Cite web |url=https://www.sentinelassam.com/north-east-india-news/assam-news/67th-conference-of-assam-college-teachers-association-underway-in-lakhimpur-630450 |title=67th conference of Assam College Teachers' Association underway in Lakhimpur |website=The Sentinel Assam |date=29 December 2022 |access-date=15 May 2026 |language=English }}</ref> তেওঁ গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ গৱেষণা পৰ্যবেক্ষকৰ দৰে দায়িত্বও পালন কৰি আছে। তেওঁৰ অধীনত গৱেষণা কৰি কাব্যশ্ৰী বৰুৱা আৰু মিতালি কুমাৰীয়ে পি‌ এইচ ডি ডিগ্ৰী লাভ কৰিছে।<ref>নিয়মীয়া বাৰ্তা, পৃষ্ঠা নং ৭, তেজপুৰ সংস্কৰণ, ১ জানুৱাৰী ২০২৬</ref> বৰ্তমান তেওঁৰ অধীনত ছয়গৰাকী গৱেষকে বিভিন্ন বিষয়ত গৱেষণা কৰি আছে। অসমৰ প্ৰায় সকলো আগশাৰীৰ কাকত-আলোচনীত তেওঁ সাহিত্য বিষয়ক লিখা-মেলা নিয়মীয়াকৈ কৰি আছে। বৃহত্তৰ শোণিতপুৰ জিলাৰ লগতে অসমৰ বিভিন্ন শৈক্ষিক, সামাজিক আৰু সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠানৰ লগতো তেওঁ সক্ৰিয়ভাৱে জড়িত হৈ আছে।<ref>{{Cite web |url=https://www.sentinelassam.com/north-east-india-news/assam-news/assam-valley-academy-concludes-15th-annual-cultural-and-sports-week-with-grand-ceremony |title=Assam Valley Academy Concludes 15th Annual Cultural and Sports Week with Grand Ceremony |website=The Sentinel Assam |date=28 December 2024 |access-date=15 May 2026 |language=English }}</ref> অসম সাহিত্য সভা, অসম নাট্য সন্মিলন আদিৰ লগত ওতপ্ৰোতভাৱে জড়িত হৈ থকা ড° কলিতা এগৰাকী সুবক্তা হিচাপেও পৰিচিত। == দাম্পত্য জীৱন == ড° ৰঞ্জন কলিতাৰ সহধৰ্মিনীৰ নাম পিকুমণি কলিতা। তেওঁলোকৰ একমাত্ৰ পুত্ৰ সন্তান অভীপ্সিত কলিতা। অভীপ্সিত বৰ্তমান আই আই টি, বাৰানসীৰ এগৰাকী মেধাৱী শিক্ষাৰ্থী হোৱাৰ লগতে বিৰলা বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তিবিদ্যা প্ৰতিষ্ঠানৰ গৱেষক ছাত্ৰ। তেওঁৰ বৰ্তমান স্থায়ী ঠিকনা তেজপুৰ চহৰৰ মূঢ়াতেতেলি অঞ্চলত। == উল্লেখযোগ্য কৃতি == # শোণিতপুৰ: ঐতিহ্য আৰু সংস্কৃতি, সম্পাদনা: ড° ৰঞ্জন কলিতা, প্ৰকাশক: অসম কলেজ শিক্ষক সংস্থা। # গৱেষকৰ হাতপুথি, সম্পাদনা: ড° ৰঞ্জন কলিতা। # ভাষা- সাহিত্য আৰু সংস্কৃতি, সম্পাদনা: ড° ৰঞ্জন কলিতা। # অসমৰ পৰম্পৰাগত সংস্কৃতি, সম্পাদনা: ড° ৰঞ্জন কলিতা। # মহাক্ষেত্ৰ শোণিতপুৰ, সম্পাদনা: ড° ৰঞ্জন কলিতা। == বঁটা, সন্মান, স্বীকৃতি == * Received ‘Best Principal of the Year, 2020’ Award from Institute Scholars, Bangalore, India * Received ‘National Eminent Academic Leader Award, 2020” from International Institute of Organized Research, India * An Award was received from the Rotary Club of Greater Tezpur (Rotary International District 3240) for contribution in the Field of Education. (5th September, 2014) * A Fellowship was received from the Gorkha Development Council, Govt. of Assam for contribution towards development of Nepali Literature, Language and Culture of Assam. (19 June, 2013) * International Eminent Principal Award 2021 by I2OR, India-reg == তথ্য সংগ্ৰহ == {{Reflist}} == বাহ্যিক সংযোগ == * [https://drranjankalita.in/ ব্যক্তিগত ৱেবছাইট] * [https://gmcbalipara.ac.in/home/principal_message Message from Principal's Desk] (চৰকাৰী আদৰ্শ মহাবিদ্যালয়ৰ, বালিপৰাৰ অফিচিয়েল ৱেবছাইট) [[শ্ৰেণী:অসমৰ ব্যক্তি]] l65sfsv5actwh6u94a6qdqnk94j9wpk 606516 606513 2026-05-15T17:15:47Z প্ৰিয়াংকু বৰা 45871 /* */ Fixed typo 606516 wikitext text/x-wiki {{notability}} {{unreferenced}}{{Infobox writer |name= ড° ৰঞ্জন কলিতা |image= Dr Ranjan Kalita.jpg |image_size= |alt |caption= ৰঙাপৰা মহাবিদ্যালয় চৌহদত অধ্যক্ষ ড° ৰঞ্জন কলিতা |pseudonym= |birth_name= |birth_date= {{Birth date and age|1968|11|19|df=yes}} |birth_place= জামুগুৰিহাট, [[শোণিতপুৰ জিলা]] |occupation= লেখক, গৱেষক, শিক্ষাবিদ তথা অধ্যক্ষ ৰঙাপৰা মহাবিদ্যালয় (স্বতন্ত্ৰ), অধ্যক্ষ (অতিৰিক্ত দায়িত্ব) চৰকাৰী আদৰ্শ মহাবিদ্যালয়, বালিপৰা, অধ্যক্ষ (অতিৰিক্ত দায়িত্ব) চৰকাৰী আইন মহাবিদ্যালয়, চকীঘাট, তেজপুৰ |language= [[অসমীয়া]] |nationality= [[ভাৰতীয়]] |ethnicity= |citizenship= |education= অসমীয়া বিষয়ত স্নাতকোত্তৰ, গণ সংযোগ বিষয়ত স্নাতকোত্তৰ, পি এইচ ডি |alma_mater= |period= |genre= [[অসমীয়া সাহিত্য]] |subject= [[অসমীয়া ভাষা]] |movement= |notableworks= |spouse= পিকুমণি কলিতা |partner= |children= অভীপ্সিত কলিতা |relatives= |influences= |influenced= |awards= |signature= |signature_alt= |website=https://drranjankalita.in|portaldisp= |parents= বিনোদ চন্দ্ৰ কলিতা, নন্দেশ্বৰী কলিতা}} '''ড° ৰঞ্জন কলিতা''' ([[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]]: Dr. Ranjan Kalita) এগৰাকী লেখক, গৱেষক, শিক্ষাবিদ আৰু সমাজকৰ্মী। [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰপৰা [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]] বিভাগত স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী লাভ কৰা কলিতাই ২০১২ চনত ''অসমীয়া আৰু নেপালী প্ৰৱচন : এটি তুলনামূলক অধ্যয়ন'' বিষয়ক গৱেষণাপত্ৰৰ জৰিয়তে ডক্টৰেট ডিগ্ৰী লাভ কৰে।{{উদ্ধৃতিৰ প্ৰয়োজন}} ইয়াৰ উপৰি তেওঁ ২০১৪ চনত কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ ৰাজ্যিক মুক্ত বিশ্ববিদ্যালয়ৰপৰা গণ সংযোগ বিভাগত স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী লাভ কৰে। [[তেজপুৰ মহাবিদ্যালয়]]ৰ অসমীয়া বিভাগত অধ্যাপনা কৰা ড° কলিতা বৰ্তমান [[ৰঙাপৰা মহাবিদ্যালয়]]ৰ অধ্যক্ষ। ইয়াৰ উপৰিও তেওঁ চৰকাৰী আদৰ্শ মহাবিদ্যালয়, বালিপৰা আৰু চৰকাৰী আইন মহাবিদ্যালয়, চকীঘাট, তেজপুৰৰ অধ্যক্ষৰূপেও অতিৰিক্ত দায়িত্ব পালন কৰি আছে।<ref>{{Cite web |url=https://gmcbalipara.ac.in/home/principal_message |title=Message from Principal's Desk || Official Website |website=Govt. Model College, Balipara |access-date=2026-05-07}}</ref> ড° কলিতাই অসম কলেজ অধ্যক্ষ পৰিষদৰ সাধাৰণ সম্পাদক হিচাপে (২০২২-২৪ আৰু (২০২৪-২৬) কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰি আছে।<ref>{{cite web |url=https://www.pratidintime.com/guwahati-news-breaking-latest/assam-college-principals-council-celebrates-diamond-jubilee-this-year |title=Assam College Principals' Council Celebrates Diamond Jubilee This Year |website=Pratidin Time |date=2024-08-01 |language=en |access-date=2026-05-14}}</ref> তেওঁ গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ কাৰ্যবাহী পৰিষদ, গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ কৰ্ট সভা, গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ শৈক্ষিক পৰিষদ আৰু গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ কলেজ উন্নয়ন সমিতিৰো সদস্য হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰে। তেওঁ তেজপুৰৰ বাণ থিয়েটাৰ, অসমীয়া ক্লাব, তৰুণ অসম সংঘৰ সক্ৰিয় সদস্য। তেওঁৰ অধীনত গৱেষণা কাৰ্য সম্পন্ন কৰি কেইবাগৰাকীও গৱেষকে গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা ডক্টৰেট ডিগ্ৰী লাভ কৰিছে।<ref>{{cite web|url=https//shodhganga.inflibnet.ac.in|title=PHD degree of ranjan kalita|website=shodhganga|access date 2026-05-15</ref> == প্ৰাৰম্ভিক জীৱন == ১৯৬৮ চনত [[শোণিতপুৰ জিলা]]ৰ জামুগুৰিহাটত জন্মগ্ৰহণ কৰা ৰঞ্জন কলিতাৰ পিতৃ বিনোদ চন্দ্ৰ কলিতা এগৰাকী অৱসৰপ্ৰাপ্ত শিক্ষক তথা মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ নামধৰ্ম সমাজৰ শৰণাচাৰ্য আৰু মাতৃ প্ৰয়াত নন্দেশ্বৰী কলিতা। তেওঁ উত্তৰ জামুগুৰি উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয়ৰপৰা শৈক্ষিক জীৱন সমাপ্ত কৰে আৰু বিশ্বনাথ মহাবিদ্যালয়ৰপৰা অসমীয়া সন্মান বিষয় হিচাপে লৈ স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰে। == উচ্চ শিক্ষা == ১৯৯১ চনত গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰপৰা ৰঞ্জন কলিতাই অসমীয়া বিভাগত স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী লাভ কৰে। ২০১২ চনত তেওঁ ড° সুনীল কুমাৰ দত্ত আৰু ড° [[উমেশ চন্দ্ৰ ডেকা]]ৰ তত্ত্বাৱধানত গৱেষণা কৰি পি এইচ ডি ডিগ্ৰী লাভ কৰে। তেওঁৰ গৱেষণাৰ বিষয় আছিল ''অসমীয়া আৰু নেপালী প্ৰবাদ : এটি তুলনামূলক অধ্যয়ন।'' তেওঁ দ্বিতীয়বাৰৰ বাবে স্নাতকোত্তৰ সন্মানৰ অধিকাৰী হয়। ২০২৪ চনত [[কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ ৰাজ্যিক মুক্ত বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰপৰা তেওঁ গণ সংযোগ বিষয়ত স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী লাভ কৰে। == কৰ্ম জীৱন == ১৯৯৩ চনত তেজপুৰ মহাবিদ্যালয়ৰ অসমীয়া বিভাগৰ এগৰাকী প্ৰবক্তা হিচাপে কলিতাৰ কৰ্ম জীৱন আৰম্ভ হয়। পৰৱৰ্তীকালত তেওঁ তেজপুৰ মহাবিদ্যালয়ৰ অসমীয়া বিভাগৰ মুৰব্বী অধ্যাপক হয়। ২৫ বছৰ সফলতাৰে অধ্যাপনা কৰা ড° কলিতাই ২০১৮ চনত ৰঙাপৰা মহাবিদ্যালয় (স্বায়ত্ত্বশাসিত)ৰ স্থায়ী অধ্যক্ষ ৰূপে দায়িত্বভাৰ গ্ৰহণ কৰে। ইয়াৰ উপৰিও তেওঁ চৰকাৰী আদৰ্শ মহাবিদ্যালয়, বালিপৰাৰ অধ্যক্ষৰ অতিৰিক্ত দায়িত্ব পালন কৰি আছে। তেওঁ অসম কলেজ অধ্যক্ষ পৰিষদৰ সাধাৰণ সম্পাদক হিচাপে (২০২২-২৪) আৰু (২০২৪-২৬) কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰি আছে।<ref>{{Cite web |url=https://www.sentinelassam.com/north-east-india-news/assam-news/67th-conference-of-assam-college-teachers-association-underway-in-lakhimpur-630450 |title=67th conference of Assam College Teachers' Association underway in Lakhimpur |website=The Sentinel Assam |date=29 December 2022 |access-date=15 May 2026 |language=English }}</ref> তেওঁ গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ গৱেষণা পৰ্যবেক্ষকৰ দৰে দায়িত্বও পালন কৰি আছে। তেওঁৰ অধীনত গৱেষণা কৰি কাব্যশ্ৰী বৰুৱা আৰু মিতালি কুমাৰীয়ে পি‌ এইচ ডি ডিগ্ৰী লাভ কৰিছে।<ref>নিয়মীয়া বাৰ্তা, পৃষ্ঠা নং ৭, তেজপুৰ সংস্কৰণ, ১ জানুৱাৰী ২০২৬</ref> বৰ্তমান তেওঁৰ অধীনত ছয়গৰাকী গৱেষকে বিভিন্ন বিষয়ত গৱেষণা কৰি আছে। অসমৰ প্ৰায় সকলো আগশাৰীৰ কাকত-আলোচনীত তেওঁ সাহিত্য বিষয়ক লিখা-মেলা নিয়মীয়াকৈ কৰি আছে। বৃহত্তৰ শোণিতপুৰ জিলাৰ লগতে অসমৰ বিভিন্ন শৈক্ষিক, সামাজিক আৰু সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠানৰ লগতো তেওঁ সক্ৰিয়ভাৱে জড়িত হৈ আছে।<ref>{{Cite web |url=https://www.sentinelassam.com/north-east-india-news/assam-news/assam-valley-academy-concludes-15th-annual-cultural-and-sports-week-with-grand-ceremony |title=Assam Valley Academy Concludes 15th Annual Cultural and Sports Week with Grand Ceremony |website=The Sentinel Assam |date=28 December 2024 |access-date=15 May 2026 |language=English }}</ref> অসম সাহিত্য সভা, অসম নাট্য সন্মিলন আদিৰ লগত ওতপ্ৰোতভাৱে জড়িত হৈ থকা ড° কলিতা এগৰাকী সুবক্তা হিচাপেও পৰিচিত। == দাম্পত্য জীৱন == ড° ৰঞ্জন কলিতাৰ সহধৰ্মিনীৰ নাম পিকুমণি কলিতা। তেওঁলোকৰ একমাত্ৰ পুত্ৰ সন্তান অভীপ্সিত কলিতা। অভীপ্সিত বৰ্তমান আই আই টি, বাৰানসীৰ এগৰাকী মেধাৱী শিক্ষাৰ্থী হোৱাৰ লগতে বিৰলা বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তিবিদ্যা প্ৰতিষ্ঠানৰ গৱেষক ছাত্ৰ। তেওঁৰ বৰ্তমান স্থায়ী ঠিকনা তেজপুৰ চহৰৰ মূঢ়াতেতেলি অঞ্চলত। == উল্লেখযোগ্য কৃতি == # শোণিতপুৰ: ঐতিহ্য আৰু সংস্কৃতি, সম্পাদনা: ড° ৰঞ্জন কলিতা, প্ৰকাশক: অসম কলেজ শিক্ষক সংস্থা। # গৱেষকৰ হাতপুথি, সম্পাদনা: ড° ৰঞ্জন কলিতা। # ভাষা- সাহিত্য আৰু সংস্কৃতি, সম্পাদনা: ড° ৰঞ্জন কলিতা। # অসমৰ পৰম্পৰাগত সংস্কৃতি, সম্পাদনা: ড° ৰঞ্জন কলিতা। # মহাক্ষেত্ৰ শোণিতপুৰ, সম্পাদনা: ড° ৰঞ্জন কলিতা। == বঁটা, সন্মান, স্বীকৃতি == * Received ‘Best Principal of the Year, 2020’ Award from Institute Scholars, Bangalore, India * Received ‘National Eminent Academic Leader Award, 2020” from International Institute of Organized Research, India * An Award was received from the Rotary Club of Greater Tezpur (Rotary International District 3240) for contribution in the Field of Education. (5th September, 2014) * A Fellowship was received from the Gorkha Development Council, Govt. of Assam for contribution towards development of Nepali Literature, Language and Culture of Assam. (19 June, 2013) * International Eminent Principal Award 2021 by I2OR, India-reg == তথ্য সংগ্ৰহ == {{Reflist}} == বাহ্যিক সংযোগ == * [https://drranjankalita.in/ ব্যক্তিগত ৱেবছাইট] * [https://gmcbalipara.ac.in/home/principal_message Message from Principal's Desk] (চৰকাৰী আদৰ্শ মহাবিদ্যালয়ৰ, বালিপৰাৰ অফিচিয়েল ৱেবছাইট) [[শ্ৰেণী:অসমৰ ব্যক্তি]] cxyhkpmsdwqnb3sxpj9w48w9ld1484q 606519 606516 2026-05-15T17:18:24Z প্ৰিয়াংকু বৰা 45871 /* */ Fixed typo 606519 wikitext text/x-wiki {{notability}} {{unreferenced}}{{Infobox writer |name= ড° ৰঞ্জন কলিতা |image= Dr Ranjan Kalita.jpg |image_size= |alt |caption= ৰঙাপৰা মহাবিদ্যালয় চৌহদত অধ্যক্ষ ড° ৰঞ্জন কলিতা |pseudonym= |birth_name= |birth_date= {{Birth date and age|1968|11|19|df=yes}} |birth_place= জামুগুৰিহাট, [[শোণিতপুৰ জিলা]] |occupation= লেখক, গৱেষক, শিক্ষাবিদ তথা অধ্যক্ষ ৰঙাপৰা মহাবিদ্যালয় (স্বতন্ত্ৰ), অধ্যক্ষ (অতিৰিক্ত দায়িত্ব) চৰকাৰী আদৰ্শ মহাবিদ্যালয়, বালিপৰা, অধ্যক্ষ (অতিৰিক্ত দায়িত্ব) চৰকাৰী আইন মহাবিদ্যালয়, চকীঘাট, তেজপুৰ |language= [[অসমীয়া]] |nationality= [[ভাৰতীয়]] |ethnicity= |citizenship= |education= অসমীয়া বিষয়ত স্নাতকোত্তৰ, গণ সংযোগ বিষয়ত স্নাতকোত্তৰ, পি এইচ ডি |alma_mater= |period= |genre= [[অসমীয়া সাহিত্য]] |subject= [[অসমীয়া ভাষা]] |movement= |notableworks= |spouse= পিকুমণি কলিতা |partner= |children= অভীপ্সিত কলিতা |relatives= |influences= |influenced= |awards= |signature= |signature_alt= |website=https://drranjankalita.in|portaldisp= |parents= বিনোদ চন্দ্ৰ কলিতা, নন্দেশ্বৰী কলিতা}} '''ড° ৰঞ্জন কলিতা''' ([[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]]: Dr. Ranjan Kalita) এগৰাকী লেখক, গৱেষক, শিক্ষাবিদ আৰু সমাজকৰ্মী। [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰপৰা [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]] বিভাগত স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী লাভ কৰা কলিতাই ২০১২ চনত ''অসমীয়া আৰু নেপালী প্ৰৱচন : এটি তুলনামূলক অধ্যয়ন'' বিষয়ক গৱেষণাপত্ৰৰ জৰিয়তে ডক্টৰেট ডিগ্ৰী লাভ কৰে।{{উদ্ধৃতিৰ প্ৰয়োজন}} ইয়াৰ উপৰি তেওঁ ২০১৪ চনত কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ ৰাজ্যিক মুক্ত বিশ্ববিদ্যালয়ৰপৰা গণ সংযোগ বিভাগত স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী লাভ কৰে। [[তেজপুৰ মহাবিদ্যালয়]]ৰ অসমীয়া বিভাগত অধ্যাপনা কৰা ড° কলিতা বৰ্তমান [[ৰঙাপৰা মহাবিদ্যালয়]]ৰ অধ্যক্ষ। ইয়াৰ উপৰিও তেওঁ চৰকাৰী আদৰ্শ মহাবিদ্যালয়, বালিপৰা আৰু চৰকাৰী আইন মহাবিদ্যালয়, চকীঘাট, তেজপুৰৰ অধ্যক্ষৰূপেও অতিৰিক্ত দায়িত্ব পালন কৰি আছে।<ref>{{Cite web |url=https://gmcbalipara.ac.in/home/principal_message |title=Message from Principal's Desk || Official Website |website=Govt. Model College, Balipara |access-date=2026-05-07}}</ref> ড° কলিতাই অসম কলেজ অধ্যক্ষ পৰিষদৰ সাধাৰণ সম্পাদক হিচাপে (২০২২-২৪ আৰু (২০২৪-২৬) কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰি আছে।<ref>{{cite web |url=https://www.pratidintime.com/guwahati-news-breaking-latest/assam-college-principals-council-celebrates-diamond-jubilee-this-year |title=Assam College Principals' Council Celebrates Diamond Jubilee This Year |website=Pratidin Time |date=2024-08-01 |language=en |access-date=2026-05-14}}</ref> তেওঁ গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ কাৰ্যবাহী পৰিষদ, গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ কৰ্ট সভা, গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ শৈক্ষিক পৰিষদ আৰু গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ কলেজ উন্নয়ন সমিতিৰো সদস্য হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰে। তেওঁ তেজপুৰৰ বাণ থিয়েটাৰ, অসমীয়া ক্লাব, তৰুণ অসম সংঘৰ সক্ৰিয় সদস্য। তেওঁৰ অধীনত গৱেষণা কাৰ্য সম্পন্ন কৰি কেইবাগৰাকীও গৱেষকে গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা ডক্টৰেট ডিগ্ৰী লাভ কৰিছে।<ref>{{cite web|url=https://www.shodhganga.inflibnet.ac.in|title=PHD degree of ranjan kalita|website=shodhganga|access date 2026-05-15</ref> == প্ৰাৰম্ভিক জীৱন == ১৯৬৮ চনত [[শোণিতপুৰ জিলা]]ৰ জামুগুৰিহাটত জন্মগ্ৰহণ কৰা ৰঞ্জন কলিতাৰ পিতৃ বিনোদ চন্দ্ৰ কলিতা এগৰাকী অৱসৰপ্ৰাপ্ত শিক্ষক তথা মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ নামধৰ্ম সমাজৰ শৰণাচাৰ্য আৰু মাতৃ প্ৰয়াত নন্দেশ্বৰী কলিতা। তেওঁ উত্তৰ জামুগুৰি উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয়ৰপৰা শৈক্ষিক জীৱন সমাপ্ত কৰে আৰু বিশ্বনাথ মহাবিদ্যালয়ৰপৰা অসমীয়া সন্মান বিষয় হিচাপে লৈ স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰে। == উচ্চ শিক্ষা == ১৯৯১ চনত গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰপৰা ৰঞ্জন কলিতাই অসমীয়া বিভাগত স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী লাভ কৰে। ২০১২ চনত তেওঁ ড° সুনীল কুমাৰ দত্ত আৰু ড° [[উমেশ চন্দ্ৰ ডেকা]]ৰ তত্ত্বাৱধানত গৱেষণা কৰি পি এইচ ডি ডিগ্ৰী লাভ কৰে। তেওঁৰ গৱেষণাৰ বিষয় আছিল ''অসমীয়া আৰু নেপালী প্ৰবাদ : এটি তুলনামূলক অধ্যয়ন।'' তেওঁ দ্বিতীয়বাৰৰ বাবে স্নাতকোত্তৰ সন্মানৰ অধিকাৰী হয়। ২০২৪ চনত [[কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ ৰাজ্যিক মুক্ত বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰপৰা তেওঁ গণ সংযোগ বিষয়ত স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী লাভ কৰে। == কৰ্ম জীৱন == ১৯৯৩ চনত তেজপুৰ মহাবিদ্যালয়ৰ অসমীয়া বিভাগৰ এগৰাকী প্ৰবক্তা হিচাপে কলিতাৰ কৰ্ম জীৱন আৰম্ভ হয়। পৰৱৰ্তীকালত তেওঁ তেজপুৰ মহাবিদ্যালয়ৰ অসমীয়া বিভাগৰ মুৰব্বী অধ্যাপক হয়। ২৫ বছৰ সফলতাৰে অধ্যাপনা কৰা ড° কলিতাই ২০১৮ চনত ৰঙাপৰা মহাবিদ্যালয় (স্বায়ত্ত্বশাসিত)ৰ স্থায়ী অধ্যক্ষ ৰূপে দায়িত্বভাৰ গ্ৰহণ কৰে। ইয়াৰ উপৰিও তেওঁ চৰকাৰী আদৰ্শ মহাবিদ্যালয়, বালিপৰাৰ অধ্যক্ষৰ অতিৰিক্ত দায়িত্ব পালন কৰি আছে। তেওঁ অসম কলেজ অধ্যক্ষ পৰিষদৰ সাধাৰণ সম্পাদক হিচাপে (২০২২-২৪) আৰু (২০২৪-২৬) কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰি আছে।<ref>{{Cite web |url=https://www.sentinelassam.com/north-east-india-news/assam-news/67th-conference-of-assam-college-teachers-association-underway-in-lakhimpur-630450 |title=67th conference of Assam College Teachers' Association underway in Lakhimpur |website=The Sentinel Assam |date=29 December 2022 |access-date=15 May 2026 |language=English }}</ref> তেওঁ গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ গৱেষণা পৰ্যবেক্ষকৰ দৰে দায়িত্বও পালন কৰি আছে। তেওঁৰ অধীনত গৱেষণা কৰি কাব্যশ্ৰী বৰুৱা আৰু মিতালি কুমাৰীয়ে পি‌ এইচ ডি ডিগ্ৰী লাভ কৰিছে।<ref>নিয়মীয়া বাৰ্তা, পৃষ্ঠা নং ৭, তেজপুৰ সংস্কৰণ, ১ জানুৱাৰী ২০২৬</ref> বৰ্তমান তেওঁৰ অধীনত ছয়গৰাকী গৱেষকে বিভিন্ন বিষয়ত গৱেষণা কৰি আছে। অসমৰ প্ৰায় সকলো আগশাৰীৰ কাকত-আলোচনীত তেওঁ সাহিত্য বিষয়ক লিখা-মেলা নিয়মীয়াকৈ কৰি আছে। বৃহত্তৰ শোণিতপুৰ জিলাৰ লগতে অসমৰ বিভিন্ন শৈক্ষিক, সামাজিক আৰু সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠানৰ লগতো তেওঁ সক্ৰিয়ভাৱে জড়িত হৈ আছে।<ref>{{Cite web |url=https://www.sentinelassam.com/north-east-india-news/assam-news/assam-valley-academy-concludes-15th-annual-cultural-and-sports-week-with-grand-ceremony |title=Assam Valley Academy Concludes 15th Annual Cultural and Sports Week with Grand Ceremony |website=The Sentinel Assam |date=28 December 2024 |access-date=15 May 2026 |language=English }}</ref> অসম সাহিত্য সভা, অসম নাট্য সন্মিলন আদিৰ লগত ওতপ্ৰোতভাৱে জড়িত হৈ থকা ড° কলিতা এগৰাকী সুবক্তা হিচাপেও পৰিচিত। == দাম্পত্য জীৱন == ড° ৰঞ্জন কলিতাৰ সহধৰ্মিনীৰ নাম পিকুমণি কলিতা। তেওঁলোকৰ একমাত্ৰ পুত্ৰ সন্তান অভীপ্সিত কলিতা। অভীপ্সিত বৰ্তমান আই আই টি, বাৰানসীৰ এগৰাকী মেধাৱী শিক্ষাৰ্থী হোৱাৰ লগতে বিৰলা বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তিবিদ্যা প্ৰতিষ্ঠানৰ গৱেষক ছাত্ৰ। তেওঁৰ বৰ্তমান স্থায়ী ঠিকনা তেজপুৰ চহৰৰ মূঢ়াতেতেলি অঞ্চলত। == উল্লেখযোগ্য কৃতি == # শোণিতপুৰ: ঐতিহ্য আৰু সংস্কৃতি, সম্পাদনা: ড° ৰঞ্জন কলিতা, প্ৰকাশক: অসম কলেজ শিক্ষক সংস্থা। # গৱেষকৰ হাতপুথি, সম্পাদনা: ড° ৰঞ্জন কলিতা। # ভাষা- সাহিত্য আৰু সংস্কৃতি, সম্পাদনা: ড° ৰঞ্জন কলিতা। # অসমৰ পৰম্পৰাগত সংস্কৃতি, সম্পাদনা: ড° ৰঞ্জন কলিতা। # মহাক্ষেত্ৰ শোণিতপুৰ, সম্পাদনা: ড° ৰঞ্জন কলিতা। == বঁটা, সন্মান, স্বীকৃতি == * Received ‘Best Principal of the Year, 2020’ Award from Institute Scholars, Bangalore, India * Received ‘National Eminent Academic Leader Award, 2020” from International Institute of Organized Research, India * An Award was received from the Rotary Club of Greater Tezpur (Rotary International District 3240) for contribution in the Field of Education. (5th September, 2014) * A Fellowship was received from the Gorkha Development Council, Govt. of Assam for contribution towards development of Nepali Literature, Language and Culture of Assam. (19 June, 2013) * International Eminent Principal Award 2021 by I2OR, India-reg == তথ্য সংগ্ৰহ == {{Reflist}} == বাহ্যিক সংযোগ == * [https://drranjankalita.in/ ব্যক্তিগত ৱেবছাইট] * [https://gmcbalipara.ac.in/home/principal_message Message from Principal's Desk] (চৰকাৰী আদৰ্শ মহাবিদ্যালয়ৰ, বালিপৰাৰ অফিচিয়েল ৱেবছাইট) [[শ্ৰেণী:অসমৰ ব্যক্তি]] 6sk9ntd7vkdg3xelspc0ca0h88358gm 606522 606519 2026-05-15T17:20:42Z প্ৰিয়াংকু বৰা 45871 /* */ Fixed typo 606522 wikitext text/x-wiki {{notability}} {{unreferenced}}{{Infobox writer |name= ড° ৰঞ্জন কলিতা |image= Dr Ranjan Kalita.jpg |image_size= |alt |caption= ৰঙাপৰা মহাবিদ্যালয় চৌহদত অধ্যক্ষ ড° ৰঞ্জন কলিতা |pseudonym= |birth_name= |birth_date= {{Birth date and age|1968|11|19|df=yes}} |birth_place= জামুগুৰিহাট, [[শোণিতপুৰ জিলা]] |occupation= লেখক, গৱেষক, শিক্ষাবিদ তথা অধ্যক্ষ ৰঙাপৰা মহাবিদ্যালয় (স্বতন্ত্ৰ), অধ্যক্ষ (অতিৰিক্ত দায়িত্ব) চৰকাৰী আদৰ্শ মহাবিদ্যালয়, বালিপৰা, অধ্যক্ষ (অতিৰিক্ত দায়িত্ব) চৰকাৰী আইন মহাবিদ্যালয়, চকীঘাট, তেজপুৰ |language= [[অসমীয়া]] |nationality= [[ভাৰতীয়]] |ethnicity= |citizenship= |education= অসমীয়া বিষয়ত স্নাতকোত্তৰ, গণ সংযোগ বিষয়ত স্নাতকোত্তৰ, পি এইচ ডি |alma_mater= |period= |genre= [[অসমীয়া সাহিত্য]] |subject= [[অসমীয়া ভাষা]] |movement= |notableworks= |spouse= পিকুমণি কলিতা |partner= |children= অভীপ্সিত কলিতা |relatives= |influences= |influenced= |awards= |signature= |signature_alt= |website=https://drranjankalita.in|portaldisp= |parents= বিনোদ চন্দ্ৰ কলিতা, নন্দেশ্বৰী কলিতা}} '''ড° ৰঞ্জন কলিতা''' ([[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]]: Dr. Ranjan Kalita) এগৰাকী লেখক, গৱেষক, শিক্ষাবিদ আৰু সমাজকৰ্মী। [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰপৰা [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]] বিভাগত স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী লাভ কৰা কলিতাই ২০১২ চনত ''অসমীয়া আৰু নেপালী প্ৰৱচন : এটি তুলনামূলক অধ্যয়ন'' বিষয়ক গৱেষণাপত্ৰৰ জৰিয়তে ডক্টৰেট ডিগ্ৰী লাভ কৰে।{{উদ্ধৃতিৰ প্ৰয়োজন}} ইয়াৰ উপৰি তেওঁ ২০১৪ চনত কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ ৰাজ্যিক মুক্ত বিশ্ববিদ্যালয়ৰপৰা গণ সংযোগ বিভাগত স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী লাভ কৰে। [[তেজপুৰ মহাবিদ্যালয়]]ৰ অসমীয়া বিভাগত অধ্যাপনা কৰা ড° কলিতা বৰ্তমান [[ৰঙাপৰা মহাবিদ্যালয়]]ৰ অধ্যক্ষ। ইয়াৰ উপৰিও তেওঁ চৰকাৰী আদৰ্শ মহাবিদ্যালয়, বালিপৰা আৰু চৰকাৰী আইন মহাবিদ্যালয়, চকীঘাট, তেজপুৰৰ অধ্যক্ষৰূপেও অতিৰিক্ত দায়িত্ব পালন কৰি আছে।<ref>{{Cite web |url=https://gmcbalipara.ac.in/home/principal_message |title=Message from Principal's Desk || Official Website |website=Govt. Model College, Balipara |access-date=2026-05-07}}</ref> ড° কলিতাই অসম কলেজ অধ্যক্ষ পৰিষদৰ সাধাৰণ সম্পাদক হিচাপে (২০২২-২৪ আৰু (২০২৪-২৬) কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰি আছে।<ref>{{cite web |url=https://www.pratidintime.com/guwahati-news-breaking-latest/assam-college-principals-council-celebrates-diamond-jubilee-this-year |title=Assam College Principals' Council Celebrates Diamond Jubilee This Year |website=Pratidin Time |date=2024-08-01 |language=en |access-date=2026-05-14}}</ref> তেওঁ গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ কাৰ্যবাহী পৰিষদ, গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ কৰ্ট সভা, গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ শৈক্ষিক পৰিষদ আৰু গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ কলেজ উন্নয়ন সমিতিৰো সদস্য হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰে। তেওঁ তেজপুৰৰ বাণ থিয়েটাৰ, অসমীয়া ক্লাব, তৰুণ অসম সংঘৰ সক্ৰিয় সদস্য। তেওঁৰ অধীনত গৱেষণা কাৰ্য সম্পন্ন কৰি কেইবাগৰাকীও গৱেষকে গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা ডক্টৰেট ডিগ্ৰী লাভ কৰিছে।<ref>{{cite web|url=https://www.shodhganga.inflibnet.ac.in|title= phd degree degree of ranjan kalita|website=shodhganga|access date 2026-05-15</ref> == প্ৰাৰম্ভিক জীৱন == ১৯৬৮ চনত [[শোণিতপুৰ জিলা]]ৰ জামুগুৰিহাটত জন্মগ্ৰহণ কৰা ৰঞ্জন কলিতাৰ পিতৃ বিনোদ চন্দ্ৰ কলিতা এগৰাকী অৱসৰপ্ৰাপ্ত শিক্ষক তথা মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ নামধৰ্ম সমাজৰ শৰণাচাৰ্য আৰু মাতৃ প্ৰয়াত নন্দেশ্বৰী কলিতা। তেওঁ উত্তৰ জামুগুৰি উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয়ৰপৰা শৈক্ষিক জীৱন সমাপ্ত কৰে আৰু বিশ্বনাথ মহাবিদ্যালয়ৰপৰা অসমীয়া সন্মান বিষয় হিচাপে লৈ স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰে। == উচ্চ শিক্ষা == ১৯৯১ চনত গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰপৰা ৰঞ্জন কলিতাই অসমীয়া বিভাগত স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী লাভ কৰে। ২০১২ চনত তেওঁ ড° সুনীল কুমাৰ দত্ত আৰু ড° [[উমেশ চন্দ্ৰ ডেকা]]ৰ তত্ত্বাৱধানত গৱেষণা কৰি পি এইচ ডি ডিগ্ৰী লাভ কৰে। তেওঁৰ গৱেষণাৰ বিষয় আছিল ''অসমীয়া আৰু নেপালী প্ৰবাদ : এটি তুলনামূলক অধ্যয়ন।'' তেওঁ দ্বিতীয়বাৰৰ বাবে স্নাতকোত্তৰ সন্মানৰ অধিকাৰী হয়। ২০২৪ চনত [[কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ ৰাজ্যিক মুক্ত বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰপৰা তেওঁ গণ সংযোগ বিষয়ত স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী লাভ কৰে। == কৰ্ম জীৱন == ১৯৯৩ চনত তেজপুৰ মহাবিদ্যালয়ৰ অসমীয়া বিভাগৰ এগৰাকী প্ৰবক্তা হিচাপে কলিতাৰ কৰ্ম জীৱন আৰম্ভ হয়। পৰৱৰ্তীকালত তেওঁ তেজপুৰ মহাবিদ্যালয়ৰ অসমীয়া বিভাগৰ মুৰব্বী অধ্যাপক হয়। ২৫ বছৰ সফলতাৰে অধ্যাপনা কৰা ড° কলিতাই ২০১৮ চনত ৰঙাপৰা মহাবিদ্যালয় (স্বায়ত্ত্বশাসিত)ৰ স্থায়ী অধ্যক্ষ ৰূপে দায়িত্বভাৰ গ্ৰহণ কৰে। ইয়াৰ উপৰিও তেওঁ চৰকাৰী আদৰ্শ মহাবিদ্যালয়, বালিপৰাৰ অধ্যক্ষৰ অতিৰিক্ত দায়িত্ব পালন কৰি আছে। তেওঁ অসম কলেজ অধ্যক্ষ পৰিষদৰ সাধাৰণ সম্পাদক হিচাপে (২০২২-২৪) আৰু (২০২৪-২৬) কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰি আছে।<ref>{{Cite web |url=https://www.sentinelassam.com/north-east-india-news/assam-news/67th-conference-of-assam-college-teachers-association-underway-in-lakhimpur-630450 |title=67th conference of Assam College Teachers' Association underway in Lakhimpur |website=The Sentinel Assam |date=29 December 2022 |access-date=15 May 2026 |language=English }}</ref> তেওঁ গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ গৱেষণা পৰ্যবেক্ষকৰ দৰে দায়িত্বও পালন কৰি আছে। তেওঁৰ অধীনত গৱেষণা কৰি কাব্যশ্ৰী বৰুৱা আৰু মিতালি কুমাৰীয়ে পি‌ এইচ ডি ডিগ্ৰী লাভ কৰিছে।<ref>নিয়মীয়া বাৰ্তা, পৃষ্ঠা নং ৭, তেজপুৰ সংস্কৰণ, ১ জানুৱাৰী ২০২৬</ref> বৰ্তমান তেওঁৰ অধীনত ছয়গৰাকী গৱেষকে বিভিন্ন বিষয়ত গৱেষণা কৰি আছে। অসমৰ প্ৰায় সকলো আগশাৰীৰ কাকত-আলোচনীত তেওঁ সাহিত্য বিষয়ক লিখা-মেলা নিয়মীয়াকৈ কৰি আছে। বৃহত্তৰ শোণিতপুৰ জিলাৰ লগতে অসমৰ বিভিন্ন শৈক্ষিক, সামাজিক আৰু সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠানৰ লগতো তেওঁ সক্ৰিয়ভাৱে জড়িত হৈ আছে।<ref>{{Cite web |url=https://www.sentinelassam.com/north-east-india-news/assam-news/assam-valley-academy-concludes-15th-annual-cultural-and-sports-week-with-grand-ceremony |title=Assam Valley Academy Concludes 15th Annual Cultural and Sports Week with Grand Ceremony |website=The Sentinel Assam |date=28 December 2024 |access-date=15 May 2026 |language=English }}</ref> অসম সাহিত্য সভা, অসম নাট্য সন্মিলন আদিৰ লগত ওতপ্ৰোতভাৱে জড়িত হৈ থকা ড° কলিতা এগৰাকী সুবক্তা হিচাপেও পৰিচিত। == দাম্পত্য জীৱন == ড° ৰঞ্জন কলিতাৰ সহধৰ্মিনীৰ নাম পিকুমণি কলিতা। তেওঁলোকৰ একমাত্ৰ পুত্ৰ সন্তান অভীপ্সিত কলিতা। অভীপ্সিত বৰ্তমান আই আই টি, বাৰানসীৰ এগৰাকী মেধাৱী শিক্ষাৰ্থী হোৱাৰ লগতে বিৰলা বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তিবিদ্যা প্ৰতিষ্ঠানৰ গৱেষক ছাত্ৰ। তেওঁৰ বৰ্তমান স্থায়ী ঠিকনা তেজপুৰ চহৰৰ মূঢ়াতেতেলি অঞ্চলত। == উল্লেখযোগ্য কৃতি == # শোণিতপুৰ: ঐতিহ্য আৰু সংস্কৃতি, সম্পাদনা: ড° ৰঞ্জন কলিতা, প্ৰকাশক: অসম কলেজ শিক্ষক সংস্থা। # গৱেষকৰ হাতপুথি, সম্পাদনা: ড° ৰঞ্জন কলিতা। # ভাষা- সাহিত্য আৰু সংস্কৃতি, সম্পাদনা: ড° ৰঞ্জন কলিতা। # অসমৰ পৰম্পৰাগত সংস্কৃতি, সম্পাদনা: ড° ৰঞ্জন কলিতা। # মহাক্ষেত্ৰ শোণিতপুৰ, সম্পাদনা: ড° ৰঞ্জন কলিতা। == বঁটা, সন্মান, স্বীকৃতি == * Received ‘Best Principal of the Year, 2020’ Award from Institute Scholars, Bangalore, India * Received ‘National Eminent Academic Leader Award, 2020” from International Institute of Organized Research, India * An Award was received from the Rotary Club of Greater Tezpur (Rotary International District 3240) for contribution in the Field of Education. (5th September, 2014) * A Fellowship was received from the Gorkha Development Council, Govt. of Assam for contribution towards development of Nepali Literature, Language and Culture of Assam. (19 June, 2013) * International Eminent Principal Award 2021 by I2OR, India-reg == তথ্য সংগ্ৰহ == {{Reflist}} == বাহ্যিক সংযোগ == * [https://drranjankalita.in/ ব্যক্তিগত ৱেবছাইট] * [https://gmcbalipara.ac.in/home/principal_message Message from Principal's Desk] (চৰকাৰী আদৰ্শ মহাবিদ্যালয়ৰ, বালিপৰাৰ অফিচিয়েল ৱেবছাইট) [[শ্ৰেণী:অসমৰ ব্যক্তি]] t33cx9m5mmkwtirl7jtetw7ih7kicn8 606523 606522 2026-05-15T17:22:25Z প্ৰিয়াংকু বৰা 45871 /* */ Fixed typo 606523 wikitext text/x-wiki {{notability}} {{unreferenced}}{{Infobox writer |name= ড° ৰঞ্জন কলিতা |image= Dr Ranjan Kalita.jpg |image_size= |alt |caption= ৰঙাপৰা মহাবিদ্যালয় চৌহদত অধ্যক্ষ ড° ৰঞ্জন কলিতা |pseudonym= |birth_name= |birth_date= {{Birth date and age|1968|11|19|df=yes}} |birth_place= জামুগুৰিহাট, [[শোণিতপুৰ জিলা]] |occupation= লেখক, গৱেষক, শিক্ষাবিদ তথা অধ্যক্ষ ৰঙাপৰা মহাবিদ্যালয় (স্বতন্ত্ৰ), অধ্যক্ষ (অতিৰিক্ত দায়িত্ব) চৰকাৰী আদৰ্শ মহাবিদ্যালয়, বালিপৰা, অধ্যক্ষ (অতিৰিক্ত দায়িত্ব) চৰকাৰী আইন মহাবিদ্যালয়, চকীঘাট, তেজপুৰ |language= [[অসমীয়া]] |nationality= [[ভাৰতীয়]] |ethnicity= |citizenship= |education= অসমীয়া বিষয়ত স্নাতকোত্তৰ, গণ সংযোগ বিষয়ত স্নাতকোত্তৰ, পি এইচ ডি |alma_mater= |period= |genre= [[অসমীয়া সাহিত্য]] |subject= [[অসমীয়া ভাষা]] |movement= |notableworks= |spouse= পিকুমণি কলিতা |partner= |children= অভীপ্সিত কলিতা |relatives= |influences= |influenced= |awards= |signature= |signature_alt= |website=https://drranjankalita.in|portaldisp= |parents= বিনোদ চন্দ্ৰ কলিতা, নন্দেশ্বৰী কলিতা}} '''ড° ৰঞ্জন কলিতা''' ([[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]]: Dr. Ranjan Kalita) এগৰাকী লেখক, গৱেষক, শিক্ষাবিদ আৰু সমাজকৰ্মী। [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰপৰা [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]] বিভাগত স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী লাভ কৰা কলিতাই ২০১২ চনত ''অসমীয়া আৰু নেপালী প্ৰৱচন : এটি তুলনামূলক অধ্যয়ন'' বিষয়ক গৱেষণাপত্ৰৰ জৰিয়তে ডক্টৰেট ডিগ্ৰী লাভ কৰে।{{উদ্ধৃতিৰ প্ৰয়োজন}} ইয়াৰ উপৰি তেওঁ ২০১৪ চনত কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ ৰাজ্যিক মুক্ত বিশ্ববিদ্যালয়ৰপৰা গণ সংযোগ বিভাগত স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী লাভ কৰে। [[তেজপুৰ মহাবিদ্যালয়]]ৰ অসমীয়া বিভাগত অধ্যাপনা কৰা ড° কলিতা বৰ্তমান [[ৰঙাপৰা মহাবিদ্যালয়]]ৰ অধ্যক্ষ। ইয়াৰ উপৰিও তেওঁ চৰকাৰী আদৰ্শ মহাবিদ্যালয়, বালিপৰা আৰু চৰকাৰী আইন মহাবিদ্যালয়, চকীঘাট, তেজপুৰৰ অধ্যক্ষৰূপেও অতিৰিক্ত দায়িত্ব পালন কৰি আছে।<ref>{{Cite web |url=https://gmcbalipara.ac.in/home/principal_message |title=Message from Principal's Desk || Official Website |website=Govt. Model College, Balipara |access-date=2026-05-07}}</ref> ড° কলিতাই অসম কলেজ অধ্যক্ষ পৰিষদৰ সাধাৰণ সম্পাদক হিচাপে (২০২২-২৪ আৰু (২০২৪-২৬) কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰি আছে।<ref>{{cite web |url=https://www.pratidintime.com/guwahati-news-breaking-latest/assam-college-principals-council-celebrates-diamond-jubilee-this-year |title=Assam College Principals' Council Celebrates Diamond Jubilee This Year |website=Pratidin Time |date=2024-08-01 |language=en |access-date=2026-05-14}}</ref> তেওঁ গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ কাৰ্যবাহী পৰিষদ, গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ কৰ্ট সভা, গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ শৈক্ষিক পৰিষদ আৰু গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ কলেজ উন্নয়ন সমিতিৰো সদস্য হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰে। তেওঁ তেজপুৰৰ বাণ থিয়েটাৰ, অসমীয়া ক্লাব, তৰুণ অসম সংঘৰ সক্ৰিয় সদস্য। তেওঁৰ অধীনত গৱেষণা কাৰ্য সম্পন্ন কৰি কেইবাগৰাকীও গৱেষকে গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা ডক্টৰেট ডিগ্ৰী লাভ কৰিছে।<ref>{{cite web|url=https://www.shodhganga.inflibnet.ac.in |title= phd degree degree of ranjan kalita|website=shodhganga|access date 2026-05-15</ref> == প্ৰাৰম্ভিক জীৱন == ১৯৬৮ চনত [[শোণিতপুৰ জিলা]]ৰ জামুগুৰিহাটত জন্মগ্ৰহণ কৰা ৰঞ্জন কলিতাৰ পিতৃ বিনোদ চন্দ্ৰ কলিতা এগৰাকী অৱসৰপ্ৰাপ্ত শিক্ষক তথা মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ নামধৰ্ম সমাজৰ শৰণাচাৰ্য আৰু মাতৃ প্ৰয়াত নন্দেশ্বৰী কলিতা। তেওঁ উত্তৰ জামুগুৰি উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয়ৰপৰা শৈক্ষিক জীৱন সমাপ্ত কৰে আৰু বিশ্বনাথ মহাবিদ্যালয়ৰপৰা অসমীয়া সন্মান বিষয় হিচাপে লৈ স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰে। == উচ্চ শিক্ষা == ১৯৯১ চনত গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰপৰা ৰঞ্জন কলিতাই অসমীয়া বিভাগত স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী লাভ কৰে। ২০১২ চনত তেওঁ ড° সুনীল কুমাৰ দত্ত আৰু ড° [[উমেশ চন্দ্ৰ ডেকা]]ৰ তত্ত্বাৱধানত গৱেষণা কৰি পি এইচ ডি ডিগ্ৰী লাভ কৰে। তেওঁৰ গৱেষণাৰ বিষয় আছিল ''অসমীয়া আৰু নেপালী প্ৰবাদ : এটি তুলনামূলক অধ্যয়ন।'' তেওঁ দ্বিতীয়বাৰৰ বাবে স্নাতকোত্তৰ সন্মানৰ অধিকাৰী হয়। ২০২৪ চনত [[কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ ৰাজ্যিক মুক্ত বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰপৰা তেওঁ গণ সংযোগ বিষয়ত স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী লাভ কৰে। == কৰ্ম জীৱন == ১৯৯৩ চনত তেজপুৰ মহাবিদ্যালয়ৰ অসমীয়া বিভাগৰ এগৰাকী প্ৰবক্তা হিচাপে কলিতাৰ কৰ্ম জীৱন আৰম্ভ হয়। পৰৱৰ্তীকালত তেওঁ তেজপুৰ মহাবিদ্যালয়ৰ অসমীয়া বিভাগৰ মুৰব্বী অধ্যাপক হয়। ২৫ বছৰ সফলতাৰে অধ্যাপনা কৰা ড° কলিতাই ২০১৮ চনত ৰঙাপৰা মহাবিদ্যালয় (স্বায়ত্ত্বশাসিত)ৰ স্থায়ী অধ্যক্ষ ৰূপে দায়িত্বভাৰ গ্ৰহণ কৰে। ইয়াৰ উপৰিও তেওঁ চৰকাৰী আদৰ্শ মহাবিদ্যালয়, বালিপৰাৰ অধ্যক্ষৰ অতিৰিক্ত দায়িত্ব পালন কৰি আছে। তেওঁ অসম কলেজ অধ্যক্ষ পৰিষদৰ সাধাৰণ সম্পাদক হিচাপে (২০২২-২৪) আৰু (২০২৪-২৬) কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰি আছে।<ref>{{Cite web |url=https://www.sentinelassam.com/north-east-india-news/assam-news/67th-conference-of-assam-college-teachers-association-underway-in-lakhimpur-630450 |title=67th conference of Assam College Teachers' Association underway in Lakhimpur |website=The Sentinel Assam |date=29 December 2022 |access-date=15 May 2026 |language=English }}</ref> তেওঁ গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ গৱেষণা পৰ্যবেক্ষকৰ দৰে দায়িত্বও পালন কৰি আছে। তেওঁৰ অধীনত গৱেষণা কৰি কাব্যশ্ৰী বৰুৱা আৰু মিতালি কুমাৰীয়ে পি‌ এইচ ডি ডিগ্ৰী লাভ কৰিছে।<ref>নিয়মীয়া বাৰ্তা, পৃষ্ঠা নং ৭, তেজপুৰ সংস্কৰণ, ১ জানুৱাৰী ২০২৬</ref> বৰ্তমান তেওঁৰ অধীনত ছয়গৰাকী গৱেষকে বিভিন্ন বিষয়ত গৱেষণা কৰি আছে। অসমৰ প্ৰায় সকলো আগশাৰীৰ কাকত-আলোচনীত তেওঁ সাহিত্য বিষয়ক লিখা-মেলা নিয়মীয়াকৈ কৰি আছে। বৃহত্তৰ শোণিতপুৰ জিলাৰ লগতে অসমৰ বিভিন্ন শৈক্ষিক, সামাজিক আৰু সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠানৰ লগতো তেওঁ সক্ৰিয়ভাৱে জড়িত হৈ আছে।<ref>{{Cite web |url=https://www.sentinelassam.com/north-east-india-news/assam-news/assam-valley-academy-concludes-15th-annual-cultural-and-sports-week-with-grand-ceremony |title=Assam Valley Academy Concludes 15th Annual Cultural and Sports Week with Grand Ceremony |website=The Sentinel Assam |date=28 December 2024 |access-date=15 May 2026 |language=English }}</ref> অসম সাহিত্য সভা, অসম নাট্য সন্মিলন আদিৰ লগত ওতপ্ৰোতভাৱে জড়িত হৈ থকা ড° কলিতা এগৰাকী সুবক্তা হিচাপেও পৰিচিত। == দাম্পত্য জীৱন == ড° ৰঞ্জন কলিতাৰ সহধৰ্মিনীৰ নাম পিকুমণি কলিতা। তেওঁলোকৰ একমাত্ৰ পুত্ৰ সন্তান অভীপ্সিত কলিতা। অভীপ্সিত বৰ্তমান আই আই টি, বাৰানসীৰ এগৰাকী মেধাৱী শিক্ষাৰ্থী হোৱাৰ লগতে বিৰলা বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তিবিদ্যা প্ৰতিষ্ঠানৰ গৱেষক ছাত্ৰ। তেওঁৰ বৰ্তমান স্থায়ী ঠিকনা তেজপুৰ চহৰৰ মূঢ়াতেতেলি অঞ্চলত। == উল্লেখযোগ্য কৃতি == # শোণিতপুৰ: ঐতিহ্য আৰু সংস্কৃতি, সম্পাদনা: ড° ৰঞ্জন কলিতা, প্ৰকাশক: অসম কলেজ শিক্ষক সংস্থা। # গৱেষকৰ হাতপুথি, সম্পাদনা: ড° ৰঞ্জন কলিতা। # ভাষা- সাহিত্য আৰু সংস্কৃতি, সম্পাদনা: ড° ৰঞ্জন কলিতা। # অসমৰ পৰম্পৰাগত সংস্কৃতি, সম্পাদনা: ড° ৰঞ্জন কলিতা। # মহাক্ষেত্ৰ শোণিতপুৰ, সম্পাদনা: ড° ৰঞ্জন কলিতা। == বঁটা, সন্মান, স্বীকৃতি == * Received ‘Best Principal of the Year, 2020’ Award from Institute Scholars, Bangalore, India * Received ‘National Eminent Academic Leader Award, 2020” from International Institute of Organized Research, India * An Award was received from the Rotary Club of Greater Tezpur (Rotary International District 3240) for contribution in the Field of Education. (5th September, 2014) * A Fellowship was received from the Gorkha Development Council, Govt. of Assam for contribution towards development of Nepali Literature, Language and Culture of Assam. (19 June, 2013) * International Eminent Principal Award 2021 by I2OR, India-reg == তথ্য সংগ্ৰহ == {{Reflist}} == বাহ্যিক সংযোগ == * [https://drranjankalita.in/ ব্যক্তিগত ৱেবছাইট] * [https://gmcbalipara.ac.in/home/principal_message Message from Principal's Desk] (চৰকাৰী আদৰ্শ মহাবিদ্যালয়ৰ, বালিপৰাৰ অফিচিয়েল ৱেবছাইট) [[শ্ৰেণী:অসমৰ ব্যক্তি]] 2v4zjat1mas6147y7xniuh1yqs6xmba 606524 606523 2026-05-15T17:23:37Z প্ৰিয়াংকু বৰা 45871 /* */ Fixed typo 606524 wikitext text/x-wiki {{notability}} {{unreferenced}}{{Infobox writer |name= ড° ৰঞ্জন কলিতা |image= Dr Ranjan Kalita.jpg |image_size= |alt |caption= ৰঙাপৰা মহাবিদ্যালয় চৌহদত অধ্যক্ষ ড° ৰঞ্জন কলিতা |pseudonym= |birth_name= |birth_date= {{Birth date and age|1968|11|19|df=yes}} |birth_place= জামুগুৰিহাট, [[শোণিতপুৰ জিলা]] |occupation= লেখক, গৱেষক, শিক্ষাবিদ তথা অধ্যক্ষ ৰঙাপৰা মহাবিদ্যালয় (স্বতন্ত্ৰ), অধ্যক্ষ (অতিৰিক্ত দায়িত্ব) চৰকাৰী আদৰ্শ মহাবিদ্যালয়, বালিপৰা, অধ্যক্ষ (অতিৰিক্ত দায়িত্ব) চৰকাৰী আইন মহাবিদ্যালয়, চকীঘাট, তেজপুৰ |language= [[অসমীয়া]] |nationality= [[ভাৰতীয়]] |ethnicity= |citizenship= |education= অসমীয়া বিষয়ত স্নাতকোত্তৰ, গণ সংযোগ বিষয়ত স্নাতকোত্তৰ, পি এইচ ডি |alma_mater= |period= |genre= [[অসমীয়া সাহিত্য]] |subject= [[অসমীয়া ভাষা]] |movement= |notableworks= |spouse= পিকুমণি কলিতা |partner= |children= অভীপ্সিত কলিতা |relatives= |influences= |influenced= |awards= |signature= |signature_alt= |website=https://drranjankalita.in|portaldisp= |parents= বিনোদ চন্দ্ৰ কলিতা, নন্দেশ্বৰী কলিতা}} '''ড° ৰঞ্জন কলিতা''' ([[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]]: Dr. Ranjan Kalita) এগৰাকী লেখক, গৱেষক, শিক্ষাবিদ আৰু সমাজকৰ্মী। [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰপৰা [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]] বিভাগত স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী লাভ কৰা কলিতাই ২০১২ চনত ''অসমীয়া আৰু নেপালী প্ৰৱচন : এটি তুলনামূলক অধ্যয়ন'' বিষয়ক গৱেষণাপত্ৰৰ জৰিয়তে ডক্টৰেট ডিগ্ৰী লাভ কৰে।{{উদ্ধৃতিৰ প্ৰয়োজন}} ইয়াৰ উপৰি তেওঁ ২০১৪ চনত কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ ৰাজ্যিক মুক্ত বিশ্ববিদ্যালয়ৰপৰা গণ সংযোগ বিভাগত স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী লাভ কৰে। [[তেজপুৰ মহাবিদ্যালয়]]ৰ অসমীয়া বিভাগত অধ্যাপনা কৰা ড° কলিতা বৰ্তমান [[ৰঙাপৰা মহাবিদ্যালয়]]ৰ অধ্যক্ষ। ইয়াৰ উপৰিও তেওঁ চৰকাৰী আদৰ্শ মহাবিদ্যালয়, বালিপৰা আৰু চৰকাৰী আইন মহাবিদ্যালয়, চকীঘাট, তেজপুৰৰ অধ্যক্ষৰূপেও অতিৰিক্ত দায়িত্ব পালন কৰি আছে।<ref>{{Cite web |url=https://gmcbalipara.ac.in/home/principal_message |title=Message from Principal's Desk || Official Website |website=Govt. Model College, Balipara |access-date=2026-05-07}}</ref> ড° কলিতাই অসম কলেজ অধ্যক্ষ পৰিষদৰ সাধাৰণ সম্পাদক হিচাপে (২০২২-২৪ আৰু (২০২৪-২৬) কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰি আছে।<ref>{{cite web |url=https://www.pratidintime.com/guwahati-news-breaking-latest/assam-college-principals-council-celebrates-diamond-jubilee-this-year |title=Assam College Principals' Council Celebrates Diamond Jubilee This Year |website=Pratidin Time |date=2024-08-01 |language=en |access-date=2026-05-14}}</ref> তেওঁ গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ কাৰ্যবাহী পৰিষদ, গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ কৰ্ট সভা, গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ শৈক্ষিক পৰিষদ আৰু গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ কলেজ উন্নয়ন সমিতিৰো সদস্য হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰে। তেওঁ তেজপুৰৰ বাণ থিয়েটাৰ, অসমীয়া ক্লাব, তৰুণ অসম সংঘৰ সক্ৰিয় সদস্য। তেওঁৰ অধীনত গৱেষণা কাৰ্য সম্পন্ন কৰি কেইবাগৰাকীও গৱেষকে গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা ডক্টৰেট ডিগ্ৰী লাভ কৰিছে।<ref>{{cite web|url= https://www.shodhganga.inflibnet.ac.in |title= phd degree degree of ranjan kalita|website=shodhganga|access date 2026-05-15</ref> == প্ৰাৰম্ভিক জীৱন == ১৯৬৮ চনত [[শোণিতপুৰ জিলা]]ৰ জামুগুৰিহাটত জন্মগ্ৰহণ কৰা ৰঞ্জন কলিতাৰ পিতৃ বিনোদ চন্দ্ৰ কলিতা এগৰাকী অৱসৰপ্ৰাপ্ত শিক্ষক তথা মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ নামধৰ্ম সমাজৰ শৰণাচাৰ্য আৰু মাতৃ প্ৰয়াত নন্দেশ্বৰী কলিতা। তেওঁ উত্তৰ জামুগুৰি উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয়ৰপৰা শৈক্ষিক জীৱন সমাপ্ত কৰে আৰু বিশ্বনাথ মহাবিদ্যালয়ৰপৰা অসমীয়া সন্মান বিষয় হিচাপে লৈ স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰে। == উচ্চ শিক্ষা == ১৯৯১ চনত গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰপৰা ৰঞ্জন কলিতাই অসমীয়া বিভাগত স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী লাভ কৰে। ২০১২ চনত তেওঁ ড° সুনীল কুমাৰ দত্ত আৰু ড° [[উমেশ চন্দ্ৰ ডেকা]]ৰ তত্ত্বাৱধানত গৱেষণা কৰি পি এইচ ডি ডিগ্ৰী লাভ কৰে। তেওঁৰ গৱেষণাৰ বিষয় আছিল ''অসমীয়া আৰু নেপালী প্ৰবাদ : এটি তুলনামূলক অধ্যয়ন।'' তেওঁ দ্বিতীয়বাৰৰ বাবে স্নাতকোত্তৰ সন্মানৰ অধিকাৰী হয়। ২০২৪ চনত [[কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ ৰাজ্যিক মুক্ত বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰপৰা তেওঁ গণ সংযোগ বিষয়ত স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী লাভ কৰে। == কৰ্ম জীৱন == ১৯৯৩ চনত তেজপুৰ মহাবিদ্যালয়ৰ অসমীয়া বিভাগৰ এগৰাকী প্ৰবক্তা হিচাপে কলিতাৰ কৰ্ম জীৱন আৰম্ভ হয়। পৰৱৰ্তীকালত তেওঁ তেজপুৰ মহাবিদ্যালয়ৰ অসমীয়া বিভাগৰ মুৰব্বী অধ্যাপক হয়। ২৫ বছৰ সফলতাৰে অধ্যাপনা কৰা ড° কলিতাই ২০১৮ চনত ৰঙাপৰা মহাবিদ্যালয় (স্বায়ত্ত্বশাসিত)ৰ স্থায়ী অধ্যক্ষ ৰূপে দায়িত্বভাৰ গ্ৰহণ কৰে। ইয়াৰ উপৰিও তেওঁ চৰকাৰী আদৰ্শ মহাবিদ্যালয়, বালিপৰাৰ অধ্যক্ষৰ অতিৰিক্ত দায়িত্ব পালন কৰি আছে। তেওঁ অসম কলেজ অধ্যক্ষ পৰিষদৰ সাধাৰণ সম্পাদক হিচাপে (২০২২-২৪) আৰু (২০২৪-২৬) কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰি আছে।<ref>{{Cite web |url=https://www.sentinelassam.com/north-east-india-news/assam-news/67th-conference-of-assam-college-teachers-association-underway-in-lakhimpur-630450 |title=67th conference of Assam College Teachers' Association underway in Lakhimpur |website=The Sentinel Assam |date=29 December 2022 |access-date=15 May 2026 |language=English }}</ref> তেওঁ গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ গৱেষণা পৰ্যবেক্ষকৰ দৰে দায়িত্বও পালন কৰি আছে। তেওঁৰ অধীনত গৱেষণা কৰি কাব্যশ্ৰী বৰুৱা আৰু মিতালি কুমাৰীয়ে পি‌ এইচ ডি ডিগ্ৰী লাভ কৰিছে।<ref>নিয়মীয়া বাৰ্তা, পৃষ্ঠা নং ৭, তেজপুৰ সংস্কৰণ, ১ জানুৱাৰী ২০২৬</ref> বৰ্তমান তেওঁৰ অধীনত ছয়গৰাকী গৱেষকে বিভিন্ন বিষয়ত গৱেষণা কৰি আছে। অসমৰ প্ৰায় সকলো আগশাৰীৰ কাকত-আলোচনীত তেওঁ সাহিত্য বিষয়ক লিখা-মেলা নিয়মীয়াকৈ কৰি আছে। বৃহত্তৰ শোণিতপুৰ জিলাৰ লগতে অসমৰ বিভিন্ন শৈক্ষিক, সামাজিক আৰু সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠানৰ লগতো তেওঁ সক্ৰিয়ভাৱে জড়িত হৈ আছে।<ref>{{Cite web |url=https://www.sentinelassam.com/north-east-india-news/assam-news/assam-valley-academy-concludes-15th-annual-cultural-and-sports-week-with-grand-ceremony |title=Assam Valley Academy Concludes 15th Annual Cultural and Sports Week with Grand Ceremony |website=The Sentinel Assam |date=28 December 2024 |access-date=15 May 2026 |language=English }}</ref> অসম সাহিত্য সভা, অসম নাট্য সন্মিলন আদিৰ লগত ওতপ্ৰোতভাৱে জড়িত হৈ থকা ড° কলিতা এগৰাকী সুবক্তা হিচাপেও পৰিচিত। == দাম্পত্য জীৱন == ড° ৰঞ্জন কলিতাৰ সহধৰ্মিনীৰ নাম পিকুমণি কলিতা। তেওঁলোকৰ একমাত্ৰ পুত্ৰ সন্তান অভীপ্সিত কলিতা। অভীপ্সিত বৰ্তমান আই আই টি, বাৰানসীৰ এগৰাকী মেধাৱী শিক্ষাৰ্থী হোৱাৰ লগতে বিৰলা বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তিবিদ্যা প্ৰতিষ্ঠানৰ গৱেষক ছাত্ৰ। তেওঁৰ বৰ্তমান স্থায়ী ঠিকনা তেজপুৰ চহৰৰ মূঢ়াতেতেলি অঞ্চলত। == উল্লেখযোগ্য কৃতি == # শোণিতপুৰ: ঐতিহ্য আৰু সংস্কৃতি, সম্পাদনা: ড° ৰঞ্জন কলিতা, প্ৰকাশক: অসম কলেজ শিক্ষক সংস্থা। # গৱেষকৰ হাতপুথি, সম্পাদনা: ড° ৰঞ্জন কলিতা। # ভাষা- সাহিত্য আৰু সংস্কৃতি, সম্পাদনা: ড° ৰঞ্জন কলিতা। # অসমৰ পৰম্পৰাগত সংস্কৃতি, সম্পাদনা: ড° ৰঞ্জন কলিতা। # মহাক্ষেত্ৰ শোণিতপুৰ, সম্পাদনা: ড° ৰঞ্জন কলিতা। == বঁটা, সন্মান, স্বীকৃতি == * Received ‘Best Principal of the Year, 2020’ Award from Institute Scholars, Bangalore, India * Received ‘National Eminent Academic Leader Award, 2020” from International Institute of Organized Research, India * An Award was received from the Rotary Club of Greater Tezpur (Rotary International District 3240) for contribution in the Field of Education. (5th September, 2014) * A Fellowship was received from the Gorkha Development Council, Govt. of Assam for contribution towards development of Nepali Literature, Language and Culture of Assam. (19 June, 2013) * International Eminent Principal Award 2021 by I2OR, India-reg == তথ্য সংগ্ৰহ == {{Reflist}} == বাহ্যিক সংযোগ == * [https://drranjankalita.in/ ব্যক্তিগত ৱেবছাইট] * [https://gmcbalipara.ac.in/home/principal_message Message from Principal's Desk] (চৰকাৰী আদৰ্শ মহাবিদ্যালয়ৰ, বালিপৰাৰ অফিচিয়েল ৱেবছাইট) [[শ্ৰেণী:অসমৰ ব্যক্তি]] fk0ryrztppi424x0v5sn05mh9s1vq95 606531 606524 2026-05-15T17:32:03Z প্ৰিয়াংকু বৰা 45871 /* */ Fixed typo 606531 wikitext text/x-wiki {{notability}} {{unreferenced}}{{Infobox writer |name= ড° ৰঞ্জন কলিতা |image= Dr Ranjan Kalita.jpg |image_size= |alt |caption= ৰঙাপৰা মহাবিদ্যালয় চৌহদত অধ্যক্ষ ড° ৰঞ্জন কলিতা |pseudonym= |birth_name= |birth_date= {{Birth date and age|1968|11|19|df=yes}} |birth_place= জামুগুৰিহাট, [[শোণিতপুৰ জিলা]] |occupation= লেখক, গৱেষক, শিক্ষাবিদ তথা অধ্যক্ষ ৰঙাপৰা মহাবিদ্যালয় (স্বতন্ত্ৰ), অধ্যক্ষ (অতিৰিক্ত দায়িত্ব) চৰকাৰী আদৰ্শ মহাবিদ্যালয়, বালিপৰা, অধ্যক্ষ (অতিৰিক্ত দায়িত্ব) চৰকাৰী আইন মহাবিদ্যালয়, চকীঘাট, তেজপুৰ |language= [[অসমীয়া]] |nationality= [[ভাৰতীয়]] |ethnicity= |citizenship= |education= অসমীয়া বিষয়ত স্নাতকোত্তৰ, গণ সংযোগ বিষয়ত স্নাতকোত্তৰ, পি এইচ ডি |alma_mater= |period= |genre= [[অসমীয়া সাহিত্য]] |subject= [[অসমীয়া ভাষা]] |movement= |notableworks= |spouse= পিকুমণি কলিতা |partner= |children= অভীপ্সিত কলিতা |relatives= |influences= |influenced= |awards= |signature= |signature_alt= |website=https://drranjankalita.in|portaldisp= |parents= বিনোদ চন্দ্ৰ কলিতা, নন্দেশ্বৰী কলিতা}} '''ড° ৰঞ্জন কলিতা''' ([[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]]: Dr. Ranjan Kalita) এগৰাকী লেখক, গৱেষক, শিক্ষাবিদ আৰু সমাজকৰ্মী। [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰপৰা [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]] বিভাগত স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী লাভ কৰা কলিতাই ২০১২ চনত ''অসমীয়া আৰু নেপালী প্ৰৱচন : এটি তুলনামূলক অধ্যয়ন'' বিষয়ক গৱেষণাপত্ৰৰ জৰিয়তে ডক্টৰেট ডিগ্ৰী লাভ কৰে।<ref>{{cite web|url=https//www.shodhganga.inflibnet.ac.in |access date=2026-05-15}}<ref> ইয়াৰ উপৰি তেওঁ ২০১৪ চনত কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ ৰাজ্যিক মুক্ত বিশ্ববিদ্যালয়ৰপৰা গণ সংযোগ বিভাগত স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী লাভ কৰে। [[তেজপুৰ মহাবিদ্যালয়]]ৰ অসমীয়া বিভাগত অধ্যাপনা কৰা ড° কলিতা বৰ্তমান [[ৰঙাপৰা মহাবিদ্যালয়]]ৰ অধ্যক্ষ। ইয়াৰ উপৰিও তেওঁ চৰকাৰী আদৰ্শ মহাবিদ্যালয়, বালিপৰা আৰু চৰকাৰী আইন মহাবিদ্যালয়, চকীঘাট, তেজপুৰৰ অধ্যক্ষৰূপেও অতিৰিক্ত দায়িত্ব পালন কৰি আছে।<ref>{{Cite web |url=https://gmcbalipara.ac.in/home/principal_message |title=Message from Principal's Desk || Official Website |website=Govt. Model College, Balipara |access-date=2026-05-07}}</ref> ড° কলিতাই অসম কলেজ অধ্যক্ষ পৰিষদৰ সাধাৰণ সম্পাদক হিচাপে (২০২২-২৪ আৰু (২০২৪-২৬) কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰি আছে।<ref>{{cite web |url=https://www.pratidintime.com/guwahati-news-breaking-latest/assam-college-principals-council-celebrates-diamond-jubilee-this-year |title=Assam College Principals' Council Celebrates Diamond Jubilee This Year |website=Pratidin Time |date=2024-08-01 |language=en |access-date=2026-05-14}}</ref> তেওঁ গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ কাৰ্যবাহী পৰিষদ, গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ কৰ্ট সভা, গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ শৈক্ষিক পৰিষদ আৰু গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ কলেজ উন্নয়ন সমিতিৰো সদস্য হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰে। তেওঁ তেজপুৰৰ বাণ থিয়েটাৰ, অসমীয়া ক্লাব, তৰুণ অসম সংঘৰ সক্ৰিয় সদস্য। তেওঁৰ অধীনত গৱেষণা কাৰ্য সম্পন্ন কৰি কেইবাগৰাকীও গৱেষকে গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা ডক্টৰেট ডিগ্ৰী লাভ কৰিছে।<ref>{{cite web|url=https//www.shidhganga.inflib.ac.in | title= PHD degree under Dr.Ranjan kalita|access date= 2026-05-15}}<ref> == প্ৰাৰম্ভিক জীৱন == ১৯৬৮ চনত [[শোণিতপুৰ জিলা]]ৰ জামুগুৰিহাটত জন্মগ্ৰহণ কৰা ৰঞ্জন কলিতাৰ পিতৃ বিনোদ চন্দ্ৰ কলিতা এগৰাকী অৱসৰপ্ৰাপ্ত শিক্ষক তথা মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ নামধৰ্ম সমাজৰ শৰণাচাৰ্য আৰু মাতৃ প্ৰয়াত নন্দেশ্বৰী কলিতা। তেওঁ উত্তৰ জামুগুৰি উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয়ৰপৰা শৈক্ষিক জীৱন সমাপ্ত কৰে আৰু বিশ্বনাথ মহাবিদ্যালয়ৰপৰা অসমীয়া সন্মান বিষয় হিচাপে লৈ স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰে। == উচ্চ শিক্ষা == ১৯৯১ চনত গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰপৰা ৰঞ্জন কলিতাই অসমীয়া বিভাগত স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী লাভ কৰে। ২০১২ চনত তেওঁ ড° সুনীল কুমাৰ দত্ত আৰু ড° [[উমেশ চন্দ্ৰ ডেকা]]ৰ তত্ত্বাৱধানত গৱেষণা কৰি পি এইচ ডি ডিগ্ৰী লাভ কৰে। তেওঁৰ গৱেষণাৰ বিষয় আছিল ''অসমীয়া আৰু নেপালী প্ৰবাদ : এটি তুলনামূলক অধ্যয়ন।'' তেওঁ দ্বিতীয়বাৰৰ বাবে স্নাতকোত্তৰ সন্মানৰ অধিকাৰী হয়। ২০২৪ চনত [[কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ ৰাজ্যিক মুক্ত বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰপৰা তেওঁ গণ সংযোগ বিষয়ত স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী লাভ কৰে। == কৰ্ম জীৱন == ১৯৯৩ চনত তেজপুৰ মহাবিদ্যালয়ৰ অসমীয়া বিভাগৰ এগৰাকী প্ৰবক্তা হিচাপে কলিতাৰ কৰ্ম জীৱন আৰম্ভ হয়। পৰৱৰ্তীকালত তেওঁ তেজপুৰ মহাবিদ্যালয়ৰ অসমীয়া বিভাগৰ মুৰব্বী অধ্যাপক হয়। ২৫ বছৰ সফলতাৰে অধ্যাপনা কৰা ড° কলিতাই ২০১৮ চনত ৰঙাপৰা মহাবিদ্যালয় (স্বায়ত্ত্বশাসিত)ৰ স্থায়ী অধ্যক্ষ ৰূপে দায়িত্বভাৰ গ্ৰহণ কৰে। ইয়াৰ উপৰিও তেওঁ চৰকাৰী আদৰ্শ মহাবিদ্যালয়, বালিপৰাৰ অধ্যক্ষৰ অতিৰিক্ত দায়িত্ব পালন কৰি আছে। তেওঁ অসম কলেজ অধ্যক্ষ পৰিষদৰ সাধাৰণ সম্পাদক হিচাপে (২০২২-২৪) আৰু (২০২৪-২৬) কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰি আছে।<ref>{{Cite web |url=https://www.sentinelassam.com/north-east-india-news/assam-news/67th-conference-of-assam-college-teachers-association-underway-in-lakhimpur-630450 |title=67th conference of Assam College Teachers' Association underway in Lakhimpur |website=The Sentinel Assam |date=29 December 2022 |access-date=15 May 2026 |language=English }}</ref> তেওঁ গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ গৱেষণা পৰ্যবেক্ষকৰ দৰে দায়িত্বও পালন কৰি আছে। তেওঁৰ অধীনত গৱেষণা কৰি কাব্যশ্ৰী বৰুৱা আৰু মিতালি কুমাৰীয়ে পি‌ এইচ ডি ডিগ্ৰী লাভ কৰিছে।<ref>নিয়মীয়া বাৰ্তা, পৃষ্ঠা নং ৭, তেজপুৰ সংস্কৰণ, ১ জানুৱাৰী ২০২৬</ref> বৰ্তমান তেওঁৰ অধীনত ছয়গৰাকী গৱেষকে বিভিন্ন বিষয়ত গৱেষণা কৰি আছে। অসমৰ প্ৰায় সকলো আগশাৰীৰ কাকত-আলোচনীত তেওঁ সাহিত্য বিষয়ক লিখা-মেলা নিয়মীয়াকৈ কৰি আছে। বৃহত্তৰ শোণিতপুৰ জিলাৰ লগতে অসমৰ বিভিন্ন শৈক্ষিক, সামাজিক আৰু সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠানৰ লগতো তেওঁ সক্ৰিয়ভাৱে জড়িত হৈ আছে।<ref>{{Cite web |url=https://www.sentinelassam.com/north-east-india-news/assam-news/assam-valley-academy-concludes-15th-annual-cultural-and-sports-week-with-grand-ceremony |title=Assam Valley Academy Concludes 15th Annual Cultural and Sports Week with Grand Ceremony |website=The Sentinel Assam |date=28 December 2024 |access-date=15 May 2026 |language=English }}</ref> অসম সাহিত্য সভা, অসম নাট্য সন্মিলন আদিৰ লগত ওতপ্ৰোতভাৱে জড়িত হৈ থকা ড° কলিতা এগৰাকী সুবক্তা হিচাপেও পৰিচিত। == দাম্পত্য জীৱন == ড° ৰঞ্জন কলিতাৰ সহধৰ্মিনীৰ নাম পিকুমণি কলিতা। তেওঁলোকৰ একমাত্ৰ পুত্ৰ সন্তান অভীপ্সিত কলিতা। অভীপ্সিত বৰ্তমান আই আই টি, বাৰানসীৰ এগৰাকী মেধাৱী শিক্ষাৰ্থী হোৱাৰ লগতে বিৰলা বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তিবিদ্যা প্ৰতিষ্ঠানৰ গৱেষক ছাত্ৰ। তেওঁৰ বৰ্তমান স্থায়ী ঠিকনা তেজপুৰ চহৰৰ মূঢ়াতেতেলি অঞ্চলত। == উল্লেখযোগ্য কৃতি == # শোণিতপুৰ: ঐতিহ্য আৰু সংস্কৃতি, সম্পাদনা: ড° ৰঞ্জন কলিতা, প্ৰকাশক: অসম কলেজ শিক্ষক সংস্থা। # গৱেষকৰ হাতপুথি, সম্পাদনা: ড° ৰঞ্জন কলিতা। # ভাষা- সাহিত্য আৰু সংস্কৃতি, সম্পাদনা: ড° ৰঞ্জন কলিতা। # অসমৰ পৰম্পৰাগত সংস্কৃতি, সম্পাদনা: ড° ৰঞ্জন কলিতা। # মহাক্ষেত্ৰ শোণিতপুৰ, সম্পাদনা: ড° ৰঞ্জন কলিতা। == বঁটা, সন্মান, স্বীকৃতি == * Received ‘Best Principal of the Year, 2020’ Award from Institute Scholars, Bangalore, India * Received ‘National Eminent Academic Leader Award, 2020” from International Institute of Organized Research, India * An Award was received from the Rotary Club of Greater Tezpur (Rotary International District 3240) for contribution in the Field of Education. (5th September, 2014) * A Fellowship was received from the Gorkha Development Council, Govt. of Assam for contribution towards development of Nepali Literature, Language and Culture of Assam. (19 June, 2013) * International Eminent Principal Award 2021 by I2OR, India-reg == তথ্য সংগ্ৰহ == {{Reflist}} == বাহ্যিক সংযোগ == * [https://drranjankalita.in/ ব্যক্তিগত ৱেবছাইট] * [https://gmcbalipara.ac.in/home/principal_message Message from Principal's Desk] (চৰকাৰী আদৰ্শ মহাবিদ্যালয়ৰ, বালিপৰাৰ অফিচিয়েল ৱেবছাইট) [[শ্ৰেণী:অসমৰ ব্যক্তি]] dyg2lev9zztr3ldqawbcpe0mbadl705 606534 606531 2026-05-15T17:37:19Z প্ৰিয়াংকু বৰা 45871 /* */ Fixed typo 606534 wikitext text/x-wiki {{notability}} {{unreferenced}}{{Infobox writer |name= ড° ৰঞ্জন কলিতা |image= Dr Ranjan Kalita.jpg |image_size= |alt |caption= ৰঙাপৰা মহাবিদ্যালয় চৌহদত অধ্যক্ষ ড° ৰঞ্জন কলিতা |pseudonym= |birth_name= |birth_date= {{Birth date and age|1968|11|19|df=yes}} |birth_place= জামুগুৰিহাট, [[শোণিতপুৰ জিলা]] |occupation= লেখক, গৱেষক, শিক্ষাবিদ তথা অধ্যক্ষ ৰঙাপৰা মহাবিদ্যালয় (স্বতন্ত্ৰ), অধ্যক্ষ (অতিৰিক্ত দায়িত্ব) চৰকাৰী আদৰ্শ মহাবিদ্যালয়, বালিপৰা, অধ্যক্ষ (অতিৰিক্ত দায়িত্ব) চৰকাৰী আইন মহাবিদ্যালয়, চকীঘাট, তেজপুৰ |language= [[অসমীয়া]] |nationality= [[ভাৰতীয়]] |ethnicity= |citizenship= |education= অসমীয়া বিষয়ত স্নাতকোত্তৰ, গণ সংযোগ বিষয়ত স্নাতকোত্তৰ, পি এইচ ডি |alma_mater= |period= |genre= [[অসমীয়া সাহিত্য]] |subject= [[অসমীয়া ভাষা]] |movement= |notableworks= |spouse= পিকুমণি কলিতা |partner= |children= অভীপ্সিত কলিতা |relatives= |influences= |influenced= |awards= |signature= |signature_alt= |website=https://drranjankalita.in|portaldisp= |parents= বিনোদ চন্দ্ৰ কলিতা, নন্দেশ্বৰী কলিতা}} '''ড° ৰঞ্জন কলিতা''' ([[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]]: Dr. Ranjan Kalita) এগৰাকী লেখক, গৱেষক, শিক্ষাবিদ আৰু সমাজকৰ্মী। [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰপৰা [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]] বিভাগত স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী লাভ কৰা কলিতাই ২০১২ চনত ''অসমীয়া আৰু নেপালী প্ৰৱচন : এটি তুলনামূলক অধ্যয়ন'' বিষয়ক গৱেষণাপত্ৰৰ জৰিয়তে ডক্টৰেট ডিগ্ৰী লাভ কৰে। <ref>{{cite web|url=https//www.shodhganga.inflibnet.ac.in |access date=2026-05-15}}<ref> ইয়াৰ উপৰি তেওঁ ২০১৪ চনত কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ ৰাজ্যিক মুক্ত বিশ্ববিদ্যালয়ৰপৰা গণ সংযোগ বিভাগত স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী লাভ কৰে। [[তেজপুৰ মহাবিদ্যালয়]]ৰ অসমীয়া বিভাগত অধ্যাপনা কৰা ড° কলিতা বৰ্তমান [[ৰঙাপৰা মহাবিদ্যালয়]]ৰ অধ্যক্ষ। ইয়াৰ উপৰিও তেওঁ চৰকাৰী আদৰ্শ মহাবিদ্যালয়, বালিপৰা আৰু চৰকাৰী আইন মহাবিদ্যালয়, চকীঘাট, তেজপুৰৰ অধ্যক্ষৰূপেও অতিৰিক্ত দায়িত্ব পালন কৰি আছে।<ref>{{Cite web |url=https://gmcbalipara.ac.in/home/principal_message |title=Message from Principal's Desk || Official Website |website=Govt. Model College, Balipara |access-date=2026-05-07}}</ref> ড° কলিতাই অসম কলেজ অধ্যক্ষ পৰিষদৰ সাধাৰণ সম্পাদক হিচাপে (২০২২-২৪ আৰু (২০২৪-২৬) কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰি আছে।<ref>{{cite web |url=https://www.pratidintime.com/guwahati-news-breaking-latest/assam-college-principals-council-celebrates-diamond-jubilee-this-year |title=Assam College Principals' Council Celebrates Diamond Jubilee This Year |website=Pratidin Time |date=2024-08-01 |language=en |access-date=2026-05-14}}</ref> তেওঁ গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ কাৰ্যবাহী পৰিষদ, গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ কৰ্ট সভা, গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ শৈক্ষিক পৰিষদ আৰু গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ কলেজ উন্নয়ন সমিতিৰো সদস্য হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰে। তেওঁ তেজপুৰৰ বাণ থিয়েটাৰ, অসমীয়া ক্লাব, তৰুণ অসম সংঘৰ সক্ৰিয় সদস্য। তেওঁৰ অধীনত গৱেষণা কাৰ্য সম্পন্ন কৰি কেইবাগৰাকীও গৱেষকে গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা ডক্টৰেট ডিগ্ৰী লাভ কৰিছে।<ref>{{cite web|url=https//shidhganga.inflib.ac.in | title= PHD degree under Dr.Ranjan kalita|access date= 2026-05-15}}<ref> == প্ৰাৰম্ভিক জীৱন == ১৯৬৮ চনত [[শোণিতপুৰ জিলা]]ৰ জামুগুৰিহাটত জন্মগ্ৰহণ কৰা ৰঞ্জন কলিতাৰ পিতৃ বিনোদ চন্দ্ৰ কলিতা এগৰাকী অৱসৰপ্ৰাপ্ত শিক্ষক তথা মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ নামধৰ্ম সমাজৰ শৰণাচাৰ্য আৰু মাতৃ প্ৰয়াত নন্দেশ্বৰী কলিতা। তেওঁ উত্তৰ জামুগুৰি উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয়ৰপৰা শৈক্ষিক জীৱন সমাপ্ত কৰে আৰু বিশ্বনাথ মহাবিদ্যালয়ৰপৰা অসমীয়া সন্মান বিষয় হিচাপে লৈ স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰে। == উচ্চ শিক্ষা == ১৯৯১ চনত গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰপৰা ৰঞ্জন কলিতাই অসমীয়া বিভাগত স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী লাভ কৰে। ২০১২ চনত তেওঁ ড° সুনীল কুমাৰ দত্ত আৰু ড° [[উমেশ চন্দ্ৰ ডেকা]]ৰ তত্ত্বাৱধানত গৱেষণা কৰি পি এইচ ডি ডিগ্ৰী লাভ কৰে। তেওঁৰ গৱেষণাৰ বিষয় আছিল ''অসমীয়া আৰু নেপালী প্ৰবাদ : এটি তুলনামূলক অধ্যয়ন।'' তেওঁ দ্বিতীয়বাৰৰ বাবে স্নাতকোত্তৰ সন্মানৰ অধিকাৰী হয়। ২০২৪ চনত [[কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ ৰাজ্যিক মুক্ত বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰপৰা তেওঁ গণ সংযোগ বিষয়ত স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী লাভ কৰে। == কৰ্ম জীৱন == ১৯৯৩ চনত তেজপুৰ মহাবিদ্যালয়ৰ অসমীয়া বিভাগৰ এগৰাকী প্ৰবক্তা হিচাপে কলিতাৰ কৰ্ম জীৱন আৰম্ভ হয়। পৰৱৰ্তীকালত তেওঁ তেজপুৰ মহাবিদ্যালয়ৰ অসমীয়া বিভাগৰ মুৰব্বী অধ্যাপক হয়। ২৫ বছৰ সফলতাৰে অধ্যাপনা কৰা ড° কলিতাই ২০১৮ চনত ৰঙাপৰা মহাবিদ্যালয় (স্বায়ত্ত্বশাসিত)ৰ স্থায়ী অধ্যক্ষ ৰূপে দায়িত্বভাৰ গ্ৰহণ কৰে। ইয়াৰ উপৰিও তেওঁ চৰকাৰী আদৰ্শ মহাবিদ্যালয়, বালিপৰাৰ অধ্যক্ষৰ অতিৰিক্ত দায়িত্ব পালন কৰি আছে। তেওঁ অসম কলেজ অধ্যক্ষ পৰিষদৰ সাধাৰণ সম্পাদক হিচাপে (২০২২-২৪) আৰু (২০২৪-২৬) কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰি আছে।<ref>{{Cite web |url=https://www.sentinelassam.com/north-east-india-news/assam-news/67th-conference-of-assam-college-teachers-association-underway-in-lakhimpur-630450 |title=67th conference of Assam College Teachers' Association underway in Lakhimpur |website=The Sentinel Assam |date=29 December 2022 |access-date=15 May 2026 |language=English }}</ref> তেওঁ গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ গৱেষণা পৰ্যবেক্ষকৰ দৰে দায়িত্বও পালন কৰি আছে। তেওঁৰ অধীনত গৱেষণা কৰি কাব্যশ্ৰী বৰুৱা আৰু মিতালি কুমাৰীয়ে পি‌ এইচ ডি ডিগ্ৰী লাভ কৰিছে।<ref>নিয়মীয়া বাৰ্তা, পৃষ্ঠা নং ৭, তেজপুৰ সংস্কৰণ, ১ জানুৱাৰী ২০২৬</ref> বৰ্তমান তেওঁৰ অধীনত ছয়গৰাকী গৱেষকে বিভিন্ন বিষয়ত গৱেষণা কৰি আছে। অসমৰ প্ৰায় সকলো আগশাৰীৰ কাকত-আলোচনীত তেওঁ সাহিত্য বিষয়ক লিখা-মেলা নিয়মীয়াকৈ কৰি আছে। বৃহত্তৰ শোণিতপুৰ জিলাৰ লগতে অসমৰ বিভিন্ন শৈক্ষিক, সামাজিক আৰু সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠানৰ লগতো তেওঁ সক্ৰিয়ভাৱে জড়িত হৈ আছে।<ref>{{Cite web |url=https://www.sentinelassam.com/north-east-india-news/assam-news/assam-valley-academy-concludes-15th-annual-cultural-and-sports-week-with-grand-ceremony |title=Assam Valley Academy Concludes 15th Annual Cultural and Sports Week with Grand Ceremony |website=The Sentinel Assam |date=28 December 2024 |access-date=15 May 2026 |language=English }}</ref> অসম সাহিত্য সভা, অসম নাট্য সন্মিলন আদিৰ লগত ওতপ্ৰোতভাৱে জড়িত হৈ থকা ড° কলিতা এগৰাকী সুবক্তা হিচাপেও পৰিচিত। == দাম্পত্য জীৱন == ড° ৰঞ্জন কলিতাৰ সহধৰ্মিনীৰ নাম পিকুমণি কলিতা। তেওঁলোকৰ একমাত্ৰ পুত্ৰ সন্তান অভীপ্সিত কলিতা। অভীপ্সিত বৰ্তমান আই আই টি, বাৰানসীৰ এগৰাকী মেধাৱী শিক্ষাৰ্থী হোৱাৰ লগতে বিৰলা বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তিবিদ্যা প্ৰতিষ্ঠানৰ গৱেষক ছাত্ৰ। তেওঁৰ বৰ্তমান স্থায়ী ঠিকনা তেজপুৰ চহৰৰ মূঢ়াতেতেলি অঞ্চলত। == উল্লেখযোগ্য কৃতি == # শোণিতপুৰ: ঐতিহ্য আৰু সংস্কৃতি, সম্পাদনা: ড° ৰঞ্জন কলিতা, প্ৰকাশক: অসম কলেজ শিক্ষক সংস্থা। # গৱেষকৰ হাতপুথি, সম্পাদনা: ড° ৰঞ্জন কলিতা। # ভাষা- সাহিত্য আৰু সংস্কৃতি, সম্পাদনা: ড° ৰঞ্জন কলিতা। # অসমৰ পৰম্পৰাগত সংস্কৃতি, সম্পাদনা: ড° ৰঞ্জন কলিতা। # মহাক্ষেত্ৰ শোণিতপুৰ, সম্পাদনা: ড° ৰঞ্জন কলিতা। == বঁটা, সন্মান, স্বীকৃতি == * Received ‘Best Principal of the Year, 2020’ Award from Institute Scholars, Bangalore, India * Received ‘National Eminent Academic Leader Award, 2020” from International Institute of Organized Research, India * An Award was received from the Rotary Club of Greater Tezpur (Rotary International District 3240) for contribution in the Field of Education. (5th September, 2014) * A Fellowship was received from the Gorkha Development Council, Govt. of Assam for contribution towards development of Nepali Literature, Language and Culture of Assam. (19 June, 2013) * International Eminent Principal Award 2021 by I2OR, India-reg == তথ্য সংগ্ৰহ == {{Reflist}} == বাহ্যিক সংযোগ == * [https://drranjankalita.in/ ব্যক্তিগত ৱেবছাইট] * [https://gmcbalipara.ac.in/home/principal_message Message from Principal's Desk] (চৰকাৰী আদৰ্শ মহাবিদ্যালয়ৰ, বালিপৰাৰ অফিচিয়েল ৱেবছাইট) [[শ্ৰেণী:অসমৰ ব্যক্তি]] mqm2e5lkk6ixi3n092ravtubzw7emvb 606538 606534 2026-05-15T17:39:13Z প্ৰিয়াংকু বৰা 45871 /* */ Fixed typo 606538 wikitext text/x-wiki {{notability}} {{unreferenced}}{{Infobox writer |name= ড° ৰঞ্জন কলিতা |image= Dr Ranjan Kalita.jpg |image_size= |alt |caption= ৰঙাপৰা মহাবিদ্যালয় চৌহদত অধ্যক্ষ ড° ৰঞ্জন কলিতা |pseudonym= |birth_name= |birth_date= {{Birth date and age|1968|11|19|df=yes}} |birth_place= জামুগুৰিহাট, [[শোণিতপুৰ জিলা]] |occupation= লেখক, গৱেষক, শিক্ষাবিদ তথা অধ্যক্ষ ৰঙাপৰা মহাবিদ্যালয় (স্বতন্ত্ৰ), অধ্যক্ষ (অতিৰিক্ত দায়িত্ব) চৰকাৰী আদৰ্শ মহাবিদ্যালয়, বালিপৰা, অধ্যক্ষ (অতিৰিক্ত দায়িত্ব) চৰকাৰী আইন মহাবিদ্যালয়, চকীঘাট, তেজপুৰ |language= [[অসমীয়া]] |nationality= [[ভাৰতীয়]] |ethnicity= |citizenship= |education= অসমীয়া বিষয়ত স্নাতকোত্তৰ, গণ সংযোগ বিষয়ত স্নাতকোত্তৰ, পি এইচ ডি |alma_mater= |period= |genre= [[অসমীয়া সাহিত্য]] |subject= [[অসমীয়া ভাষা]] |movement= |notableworks= |spouse= পিকুমণি কলিতা |partner= |children= অভীপ্সিত কলিতা |relatives= |influences= |influenced= |awards= |signature= |signature_alt= |website=https://drranjankalita.in|portaldisp= |parents= বিনোদ চন্দ্ৰ কলিতা, নন্দেশ্বৰী কলিতা}} '''ড° ৰঞ্জন কলিতা''' ([[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]]: Dr. Ranjan Kalita) এগৰাকী লেখক, গৱেষক, শিক্ষাবিদ আৰু সমাজকৰ্মী। [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰপৰা [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]] বিভাগত স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী লাভ কৰা কলিতাই ২০১২ চনত ''অসমীয়া আৰু নেপালী প্ৰৱচন : এটি তুলনামূলক অধ্যয়ন'' বিষয়ক গৱেষণাপত্ৰৰ জৰিয়তে ডক্টৰেট ডিগ্ৰী লাভ কৰে। ইয়াৰ উপৰি তেওঁ ২০১৪ চনত কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ ৰাজ্যিক মুক্ত বিশ্ববিদ্যালয়ৰপৰা গণ সংযোগ বিভাগত স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী লাভ কৰে। [[তেজপুৰ মহাবিদ্যালয়]]ৰ অসমীয়া বিভাগত অধ্যাপনা কৰা ড° কলিতা বৰ্তমান [[ৰঙাপৰা মহাবিদ্যালয়]]ৰ অধ্যক্ষ। ইয়াৰ উপৰিও তেওঁ চৰকাৰী আদৰ্শ মহাবিদ্যালয়, বালিপৰা আৰু চৰকাৰী আইন মহাবিদ্যালয়, চকীঘাট, তেজপুৰৰ অধ্যক্ষৰূপেও অতিৰিক্ত দায়িত্ব পালন কৰি আছে।<ref>{{Cite web |url=https://gmcbalipara.ac.in/home/principal_message |title=Message from Principal's Desk || Official Website |website=Govt. Model College, Balipara |access-date=2026-05-07}}</ref> ড° কলিতাই অসম কলেজ অধ্যক্ষ পৰিষদৰ সাধাৰণ সম্পাদক হিচাপে (২০২২-২৪ আৰু (২০২৪-২৬) কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰি আছে।<ref>{{cite web |url=https://www.pratidintime.com/guwahati-news-breaking-latest/assam-college-principals-council-celebrates-diamond-jubilee-this-year |title=Assam College Principals' Council Celebrates Diamond Jubilee This Year |website=Pratidin Time |date=2024-08-01 |language=en |access-date=2026-05-14}}</ref> তেওঁ গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ কাৰ্যবাহী পৰিষদ, গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ কৰ্ট সভা, গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ শৈক্ষিক পৰিষদ আৰু গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ কলেজ উন্নয়ন সমিতিৰো সদস্য হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰে। তেওঁ তেজপুৰৰ বাণ থিয়েটাৰ, অসমীয়া ক্লাব, তৰুণ অসম সংঘৰ সক্ৰিয় সদস্য। তেওঁৰ অধীনত গৱেষণা কাৰ্য সম্পন্ন কৰি কেইবাগৰাকীও গৱেষকে গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা ডক্টৰেট ডিগ্ৰী লাভ কৰিছে।<ref>{{cite web|url=https//shodhganga.inflib.ac.in | title= PHD degree under Dr.Ranjan kalita|access date= 2026-05-15}}<ref> == প্ৰাৰম্ভিক জীৱন == ১৯৬৮ চনত [[শোণিতপুৰ জিলা]]ৰ জামুগুৰিহাটত জন্মগ্ৰহণ কৰা ৰঞ্জন কলিতাৰ পিতৃ বিনোদ চন্দ্ৰ কলিতা এগৰাকী অৱসৰপ্ৰাপ্ত শিক্ষক তথা মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ নামধৰ্ম সমাজৰ শৰণাচাৰ্য আৰু মাতৃ প্ৰয়াত নন্দেশ্বৰী কলিতা। তেওঁ উত্তৰ জামুগুৰি উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয়ৰপৰা শৈক্ষিক জীৱন সমাপ্ত কৰে আৰু বিশ্বনাথ মহাবিদ্যালয়ৰপৰা অসমীয়া সন্মান বিষয় হিচাপে লৈ স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰে। == উচ্চ শিক্ষা == ১৯৯১ চনত গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰপৰা ৰঞ্জন কলিতাই অসমীয়া বিভাগত স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী লাভ কৰে। ২০১২ চনত তেওঁ ড° সুনীল কুমাৰ দত্ত আৰু ড° [[উমেশ চন্দ্ৰ ডেকা]]ৰ তত্ত্বাৱধানত গৱেষণা কৰি পি এইচ ডি ডিগ্ৰী লাভ কৰে। তেওঁৰ গৱেষণাৰ বিষয় আছিল ''অসমীয়া আৰু নেপালী প্ৰবাদ : এটি তুলনামূলক অধ্যয়ন।'' তেওঁ দ্বিতীয়বাৰৰ বাবে স্নাতকোত্তৰ সন্মানৰ অধিকাৰী হয়। ২০২৪ চনত [[কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ ৰাজ্যিক মুক্ত বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰপৰা তেওঁ গণ সংযোগ বিষয়ত স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী লাভ কৰে। == কৰ্ম জীৱন == ১৯৯৩ চনত তেজপুৰ মহাবিদ্যালয়ৰ অসমীয়া বিভাগৰ এগৰাকী প্ৰবক্তা হিচাপে কলিতাৰ কৰ্ম জীৱন আৰম্ভ হয়। পৰৱৰ্তীকালত তেওঁ তেজপুৰ মহাবিদ্যালয়ৰ অসমীয়া বিভাগৰ মুৰব্বী অধ্যাপক হয়। ২৫ বছৰ সফলতাৰে অধ্যাপনা কৰা ড° কলিতাই ২০১৮ চনত ৰঙাপৰা মহাবিদ্যালয় (স্বায়ত্ত্বশাসিত)ৰ স্থায়ী অধ্যক্ষ ৰূপে দায়িত্বভাৰ গ্ৰহণ কৰে। ইয়াৰ উপৰিও তেওঁ চৰকাৰী আদৰ্শ মহাবিদ্যালয়, বালিপৰাৰ অধ্যক্ষৰ অতিৰিক্ত দায়িত্ব পালন কৰি আছে। তেওঁ অসম কলেজ অধ্যক্ষ পৰিষদৰ সাধাৰণ সম্পাদক হিচাপে (২০২২-২৪) আৰু (২০২৪-২৬) কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰি আছে।<ref>{{Cite web |url=https://www.sentinelassam.com/north-east-india-news/assam-news/67th-conference-of-assam-college-teachers-association-underway-in-lakhimpur-630450 |title=67th conference of Assam College Teachers' Association underway in Lakhimpur |website=The Sentinel Assam |date=29 December 2022 |access-date=15 May 2026 |language=English }}</ref> তেওঁ গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ গৱেষণা পৰ্যবেক্ষকৰ দৰে দায়িত্বও পালন কৰি আছে। তেওঁৰ অধীনত গৱেষণা কৰি কাব্যশ্ৰী বৰুৱা আৰু মিতালি কুমাৰীয়ে পি‌ এইচ ডি ডিগ্ৰী লাভ কৰিছে।<ref>নিয়মীয়া বাৰ্তা, পৃষ্ঠা নং ৭, তেজপুৰ সংস্কৰণ, ১ জানুৱাৰী ২০২৬</ref> বৰ্তমান তেওঁৰ অধীনত ছয়গৰাকী গৱেষকে বিভিন্ন বিষয়ত গৱেষণা কৰি আছে। অসমৰ প্ৰায় সকলো আগশাৰীৰ কাকত-আলোচনীত তেওঁ সাহিত্য বিষয়ক লিখা-মেলা নিয়মীয়াকৈ কৰি আছে। বৃহত্তৰ শোণিতপুৰ জিলাৰ লগতে অসমৰ বিভিন্ন শৈক্ষিক, সামাজিক আৰু সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠানৰ লগতো তেওঁ সক্ৰিয়ভাৱে জড়িত হৈ আছে।<ref>{{Cite web |url=https://www.sentinelassam.com/north-east-india-news/assam-news/assam-valley-academy-concludes-15th-annual-cultural-and-sports-week-with-grand-ceremony |title=Assam Valley Academy Concludes 15th Annual Cultural and Sports Week with Grand Ceremony |website=The Sentinel Assam |date=28 December 2024 |access-date=15 May 2026 |language=English }}</ref> অসম সাহিত্য সভা, অসম নাট্য সন্মিলন আদিৰ লগত ওতপ্ৰোতভাৱে জড়িত হৈ থকা ড° কলিতা এগৰাকী সুবক্তা হিচাপেও পৰিচিত। == দাম্পত্য জীৱন == ড° ৰঞ্জন কলিতাৰ সহধৰ্মিনীৰ নাম পিকুমণি কলিতা। তেওঁলোকৰ একমাত্ৰ পুত্ৰ সন্তান অভীপ্সিত কলিতা। অভীপ্সিত বৰ্তমান আই আই টি, বাৰানসীৰ এগৰাকী মেধাৱী শিক্ষাৰ্থী হোৱাৰ লগতে বিৰলা বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তিবিদ্যা প্ৰতিষ্ঠানৰ গৱেষক ছাত্ৰ। তেওঁৰ বৰ্তমান স্থায়ী ঠিকনা তেজপুৰ চহৰৰ মূঢ়াতেতেলি অঞ্চলত। == উল্লেখযোগ্য কৃতি == # শোণিতপুৰ: ঐতিহ্য আৰু সংস্কৃতি, সম্পাদনা: ড° ৰঞ্জন কলিতা, প্ৰকাশক: অসম কলেজ শিক্ষক সংস্থা। # গৱেষকৰ হাতপুথি, সম্পাদনা: ড° ৰঞ্জন কলিতা। # ভাষা- সাহিত্য আৰু সংস্কৃতি, সম্পাদনা: ড° ৰঞ্জন কলিতা। # অসমৰ পৰম্পৰাগত সংস্কৃতি, সম্পাদনা: ড° ৰঞ্জন কলিতা। # মহাক্ষেত্ৰ শোণিতপুৰ, সম্পাদনা: ড° ৰঞ্জন কলিতা। == বঁটা, সন্মান, স্বীকৃতি == * Received ‘Best Principal of the Year, 2020’ Award from Institute Scholars, Bangalore, India * Received ‘National Eminent Academic Leader Award, 2020” from International Institute of Organized Research, India * An Award was received from the Rotary Club of Greater Tezpur (Rotary International District 3240) for contribution in the Field of Education. (5th September, 2014) * A Fellowship was received from the Gorkha Development Council, Govt. of Assam for contribution towards development of Nepali Literature, Language and Culture of Assam. (19 June, 2013) * International Eminent Principal Award 2021 by I2OR, India-reg == তথ্য সংগ্ৰহ == {{Reflist}} == বাহ্যিক সংযোগ == * [https://drranjankalita.in/ ব্যক্তিগত ৱেবছাইট] * [https://gmcbalipara.ac.in/home/principal_message Message from Principal's Desk] (চৰকাৰী আদৰ্শ মহাবিদ্যালয়ৰ, বালিপৰাৰ অফিচিয়েল ৱেবছাইট) [[শ্ৰেণী:অসমৰ ব্যক্তি]] qujkjrdyux1pal80gxm94kcheoof354 606539 606538 2026-05-15T17:41:47Z প্ৰিয়াংকু বৰা 45871 /* */ Fixed typo 606539 wikitext text/x-wiki {{notability}} {{unreferenced}}{{Infobox writer |name= ড° ৰঞ্জন কলিতা |image= Dr Ranjan Kalita.jpg |image_size= |alt |caption= ৰঙাপৰা মহাবিদ্যালয় চৌহদত অধ্যক্ষ ড° ৰঞ্জন কলিতা |pseudonym= |birth_name= |birth_date= {{Birth date and age|1968|11|19|df=yes}} |birth_place= জামুগুৰিহাট, [[শোণিতপুৰ জিলা]] |occupation= লেখক, গৱেষক, শিক্ষাবিদ তথা অধ্যক্ষ ৰঙাপৰা মহাবিদ্যালয় (স্বতন্ত্ৰ), অধ্যক্ষ (অতিৰিক্ত দায়িত্ব) চৰকাৰী আদৰ্শ মহাবিদ্যালয়, বালিপৰা, অধ্যক্ষ (অতিৰিক্ত দায়িত্ব) চৰকাৰী আইন মহাবিদ্যালয়, চকীঘাট, তেজপুৰ |language= [[অসমীয়া]] |nationality= [[ভাৰতীয়]] |ethnicity= |citizenship= |education= অসমীয়া বিষয়ত স্নাতকোত্তৰ, গণ সংযোগ বিষয়ত স্নাতকোত্তৰ, পি এইচ ডি |alma_mater= |period= |genre= [[অসমীয়া সাহিত্য]] |subject= [[অসমীয়া ভাষা]] |movement= |notableworks= |spouse= পিকুমণি কলিতা |partner= |children= অভীপ্সিত কলিতা |relatives= |influences= |influenced= |awards= |signature= |signature_alt= |website=https://drranjankalita.in|portaldisp= |parents= বিনোদ চন্দ্ৰ কলিতা, নন্দেশ্বৰী কলিতা}} '''ড° ৰঞ্জন কলিতা''' ([[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]]: Dr. Ranjan Kalita) এগৰাকী লেখক, গৱেষক, শিক্ষাবিদ আৰু সমাজকৰ্মী। [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰপৰা [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]] বিভাগত স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী লাভ কৰা কলিতাই ২০১২ চনত ''অসমীয়া আৰু নেপালী প্ৰৱচন : এটি তুলনামূলক অধ্যয়ন'' বিষয়ক গৱেষণাপত্ৰৰ জৰিয়তে ডক্টৰেট ডিগ্ৰী লাভ কৰে। ইয়াৰ উপৰি তেওঁ ২০১৪ চনত কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ ৰাজ্যিক মুক্ত বিশ্ববিদ্যালয়ৰপৰা গণ সংযোগ বিভাগত স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী লাভ কৰে। [[তেজপুৰ মহাবিদ্যালয়]]ৰ অসমীয়া বিভাগত অধ্যাপনা কৰা ড° কলিতা বৰ্তমান [[ৰঙাপৰা মহাবিদ্যালয়]]ৰ অধ্যক্ষ। ইয়াৰ উপৰিও তেওঁ চৰকাৰী আদৰ্শ মহাবিদ্যালয়, বালিপৰা আৰু চৰকাৰী আইন মহাবিদ্যালয়, চকীঘাট, তেজপুৰৰ অধ্যক্ষৰূপেও অতিৰিক্ত দায়িত্ব পালন কৰি আছে।<ref>{{Cite web |url=https://gmcbalipara.ac.in/home/principal_message |title=Message from Principal's Desk || Official Website |website=Govt. Model College, Balipara |access-date=2026-05-07}}</ref> ড° কলিতাই অসম কলেজ অধ্যক্ষ পৰিষদৰ সাধাৰণ সম্পাদক হিচাপে (২০২২-২৪ আৰু (২০২৪-২৬) কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰি আছে।<ref>{{cite web |url=https://www.pratidintime.com/guwahati-news-breaking-latest/assam-college-principals-council-celebrates-diamond-jubilee-this-year |title=Assam College Principals' Council Celebrates Diamond Jubilee This Year |website=Pratidin Time |date=2024-08-01 |language=en |access-date=2026-05-14}}</ref> তেওঁ গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ কাৰ্যবাহী পৰিষদ, গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ কৰ্ট সভা, গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ শৈক্ষিক পৰিষদ আৰু গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ কলেজ উন্নয়ন সমিতিৰো সদস্য হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰে। তেওঁ তেজপুৰৰ বাণ থিয়েটাৰ, অসমীয়া ক্লাব, তৰুণ অসম সংঘৰ সক্ৰিয় সদস্য। তেওঁৰ অধীনত গৱেষণা কাৰ্য সম্পন্ন কৰি কেইবাগৰাকীও গৱেষকে গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা ডক্টৰেট ডিগ্ৰী লাভ কৰিছে। == প্ৰাৰম্ভিক জীৱন == ১৯৬৮ চনত [[শোণিতপুৰ জিলা]]ৰ জামুগুৰিহাটত জন্মগ্ৰহণ কৰা ৰঞ্জন কলিতাৰ পিতৃ বিনোদ চন্দ্ৰ কলিতা এগৰাকী অৱসৰপ্ৰাপ্ত শিক্ষক তথা মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ নামধৰ্ম সমাজৰ শৰণাচাৰ্য আৰু মাতৃ প্ৰয়াত নন্দেশ্বৰী কলিতা। তেওঁ উত্তৰ জামুগুৰি উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয়ৰপৰা শৈক্ষিক জীৱন সমাপ্ত কৰে আৰু বিশ্বনাথ মহাবিদ্যালয়ৰপৰা অসমীয়া সন্মান বিষয় হিচাপে লৈ স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰে। == উচ্চ শিক্ষা == ১৯৯১ চনত গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰপৰা ৰঞ্জন কলিতাই অসমীয়া বিভাগত স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী লাভ কৰে। ২০১২ চনত তেওঁ ড° সুনীল কুমাৰ দত্ত আৰু ড° [[উমেশ চন্দ্ৰ ডেকা]]ৰ তত্ত্বাৱধানত গৱেষণা কৰি পি এইচ ডি ডিগ্ৰী লাভ কৰে। তেওঁৰ গৱেষণাৰ বিষয় আছিল ''অসমীয়া আৰু নেপালী প্ৰবাদ : এটি তুলনামূলক অধ্যয়ন।'' তেওঁ দ্বিতীয়বাৰৰ বাবে স্নাতকোত্তৰ সন্মানৰ অধিকাৰী হয়। ২০২৪ চনত [[কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ ৰাজ্যিক মুক্ত বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰপৰা তেওঁ গণ সংযোগ বিষয়ত স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী লাভ কৰে। == কৰ্ম জীৱন == ১৯৯৩ চনত তেজপুৰ মহাবিদ্যালয়ৰ অসমীয়া বিভাগৰ এগৰাকী প্ৰবক্তা হিচাপে কলিতাৰ কৰ্ম জীৱন আৰম্ভ হয়। পৰৱৰ্তীকালত তেওঁ তেজপুৰ মহাবিদ্যালয়ৰ অসমীয়া বিভাগৰ মুৰব্বী অধ্যাপক হয়। ২৫ বছৰ সফলতাৰে অধ্যাপনা কৰা ড° কলিতাই ২০১৮ চনত ৰঙাপৰা মহাবিদ্যালয় (স্বায়ত্ত্বশাসিত)ৰ স্থায়ী অধ্যক্ষ ৰূপে দায়িত্বভাৰ গ্ৰহণ কৰে। ইয়াৰ উপৰিও তেওঁ চৰকাৰী আদৰ্শ মহাবিদ্যালয়, বালিপৰাৰ অধ্যক্ষৰ অতিৰিক্ত দায়িত্ব পালন কৰি আছে। তেওঁ অসম কলেজ অধ্যক্ষ পৰিষদৰ সাধাৰণ সম্পাদক হিচাপে (২০২২-২৪) আৰু (২০২৪-২৬) কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰি আছে।<ref>{{Cite web |url=https://www.sentinelassam.com/north-east-india-news/assam-news/67th-conference-of-assam-college-teachers-association-underway-in-lakhimpur-630450 |title=67th conference of Assam College Teachers' Association underway in Lakhimpur |website=The Sentinel Assam |date=29 December 2022 |access-date=15 May 2026 |language=English }}</ref> তেওঁ গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ গৱেষণা পৰ্যবেক্ষকৰ দৰে দায়িত্বও পালন কৰি আছে। তেওঁৰ অধীনত গৱেষণা কৰি কাব্যশ্ৰী বৰুৱা আৰু মিতালি কুমাৰীয়ে পি‌ এইচ ডি ডিগ্ৰী লাভ কৰিছে।<ref>নিয়মীয়া বাৰ্তা, পৃষ্ঠা নং ৭, তেজপুৰ সংস্কৰণ, ১ জানুৱাৰী ২০২৬</ref> বৰ্তমান তেওঁৰ অধীনত ছয়গৰাকী গৱেষকে বিভিন্ন বিষয়ত গৱেষণা কৰি আছে। অসমৰ প্ৰায় সকলো আগশাৰীৰ কাকত-আলোচনীত তেওঁ সাহিত্য বিষয়ক লিখা-মেলা নিয়মীয়াকৈ কৰি আছে। বৃহত্তৰ শোণিতপুৰ জিলাৰ লগতে অসমৰ বিভিন্ন শৈক্ষিক, সামাজিক আৰু সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠানৰ লগতো তেওঁ সক্ৰিয়ভাৱে জড়িত হৈ আছে।<ref>{{Cite web |url=https://www.sentinelassam.com/north-east-india-news/assam-news/assam-valley-academy-concludes-15th-annual-cultural-and-sports-week-with-grand-ceremony |title=Assam Valley Academy Concludes 15th Annual Cultural and Sports Week with Grand Ceremony |website=The Sentinel Assam |date=28 December 2024 |access-date=15 May 2026 |language=English }}</ref> অসম সাহিত্য সভা, অসম নাট্য সন্মিলন আদিৰ লগত ওতপ্ৰোতভাৱে জড়িত হৈ থকা ড° কলিতা এগৰাকী সুবক্তা হিচাপেও পৰিচিত। == দাম্পত্য জীৱন == ড° ৰঞ্জন কলিতাৰ সহধৰ্মিনীৰ নাম পিকুমণি কলিতা। তেওঁলোকৰ একমাত্ৰ পুত্ৰ সন্তান অভীপ্সিত কলিতা। অভীপ্সিত বৰ্তমান আই আই টি, বাৰানসীৰ এগৰাকী মেধাৱী শিক্ষাৰ্থী হোৱাৰ লগতে বিৰলা বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তিবিদ্যা প্ৰতিষ্ঠানৰ গৱেষক ছাত্ৰ। তেওঁৰ বৰ্তমান স্থায়ী ঠিকনা তেজপুৰ চহৰৰ মূঢ়াতেতেলি অঞ্চলত। == উল্লেখযোগ্য কৃতি == # শোণিতপুৰ: ঐতিহ্য আৰু সংস্কৃতি, সম্পাদনা: ড° ৰঞ্জন কলিতা, প্ৰকাশক: অসম কলেজ শিক্ষক সংস্থা। # গৱেষকৰ হাতপুথি, সম্পাদনা: ড° ৰঞ্জন কলিতা। # ভাষা- সাহিত্য আৰু সংস্কৃতি, সম্পাদনা: ড° ৰঞ্জন কলিতা। # অসমৰ পৰম্পৰাগত সংস্কৃতি, সম্পাদনা: ড° ৰঞ্জন কলিতা। # মহাক্ষেত্ৰ শোণিতপুৰ, সম্পাদনা: ড° ৰঞ্জন কলিতা। == বঁটা, সন্মান, স্বীকৃতি == * Received ‘Best Principal of the Year, 2020’ Award from Institute Scholars, Bangalore, India * Received ‘National Eminent Academic Leader Award, 2020” from International Institute of Organized Research, India * An Award was received from the Rotary Club of Greater Tezpur (Rotary International District 3240) for contribution in the Field of Education. (5th September, 2014) * A Fellowship was received from the Gorkha Development Council, Govt. of Assam for contribution towards development of Nepali Literature, Language and Culture of Assam. (19 June, 2013) * International Eminent Principal Award 2021 by I2OR, India-reg == তথ্য সংগ্ৰহ == {{Reflist}} == বাহ্যিক সংযোগ == * [https://drranjankalita.in/ ব্যক্তিগত ৱেবছাইট] * [https://gmcbalipara.ac.in/home/principal_message Message from Principal's Desk] (চৰকাৰী আদৰ্শ মহাবিদ্যালয়ৰ, বালিপৰাৰ অফিচিয়েল ৱেবছাইট) [[শ্ৰেণী:অসমৰ ব্যক্তি]] r0m4c01vkzny2ayq83n3d4u1kmx8dwl 606565 606539 2026-05-15T18:29:19Z প্ৰিয়াংকু বৰা 45871 /* */ Fixed typo 606565 wikitext text/x-wiki {{notability}} {{unreferenced}}{{Infobox writer |name= ড° ৰঞ্জন কলিতা |image= Dr Ranjan Kalita.jpg |image_size= |alt |caption= ৰঙাপৰা মহাবিদ্যালয় চৌহদত অধ্যক্ষ ড° ৰঞ্জন কলিতা |pseudonym= |birth_name= |birth_date= {{Birth date and age|1968|11|19|df=yes}} |birth_place= জামুগুৰিহাট, [[শোণিতপুৰ জিলা]] |occupation= লেখক, গৱেষক, শিক্ষাবিদ তথা অধ্যক্ষ ৰঙাপৰা মহাবিদ্যালয় (স্বতন্ত্ৰ), অধ্যক্ষ (অতিৰিক্ত দায়িত্ব) চৰকাৰী আদৰ্শ মহাবিদ্যালয়, বালিপৰা, অধ্যক্ষ (অতিৰিক্ত দায়িত্ব) চৰকাৰী আইন মহাবিদ্যালয়, চকীঘাট, তেজপুৰ |language= [[অসমীয়া]] |nationality= [[ভাৰতীয়]] |ethnicity= |citizenship= |education= অসমীয়া বিষয়ত স্নাতকোত্তৰ, গণ সংযোগ বিষয়ত স্নাতকোত্তৰ, পি এইচ ডি |alma_mater= |period= |genre= [[অসমীয়া সাহিত্য]] |subject= [[অসমীয়া ভাষা]] |movement= |notableworks= |spouse= পিকুমণি কলিতা |partner= |children= অভীপ্সিত কলিতা |relatives= |influences= |influenced= |awards= |signature= |signature_alt= |website=https://drranjankalita.in|portaldisp= |parents= বিনোদ চন্দ্ৰ কলিতা, নন্দেশ্বৰী কলিতা}} '''ড° ৰঞ্জন কলিতা''' ([[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]]: Dr. Ranjan Kalita) এগৰাকী লেখক, গৱেষক, শিক্ষাবিদ আৰু সমাজকৰ্মী। [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰপৰা [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]] বিভাগত স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী লাভ কৰা কলিতাই ২০১২ চনত ''অসমীয়া আৰু নেপালী প্ৰৱচন : এটি তুলনামূলক অধ্যয়ন'' বিষয়ক গৱেষণাপত্ৰৰ জৰিয়তে ডক্টৰেট ডিগ্ৰী লাভ কৰে।<ref>{{cite web|url=https://shodhganga.inflib.ac.in |title =phd degree of ranjan kalita|website=shodhganga |access- date=2026-05-15}}<ref> ইয়াৰ উপৰি তেওঁ ২০১৪ চনত কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ ৰাজ্যিক মুক্ত বিশ্ববিদ্যালয়ৰপৰা গণ সংযোগ বিভাগত স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী লাভ কৰে। [[তেজপুৰ মহাবিদ্যালয়]]ৰ অসমীয়া বিভাগত অধ্যাপনা কৰা ড° কলিতা বৰ্তমান [[ৰঙাপৰা মহাবিদ্যালয়]]ৰ অধ্যক্ষ। ইয়াৰ উপৰিও তেওঁ চৰকাৰী আদৰ্শ মহাবিদ্যালয়, বালিপৰা আৰু চৰকাৰী আইন মহাবিদ্যালয়, চকীঘাট, তেজপুৰৰ অধ্যক্ষৰূপেও অতিৰিক্ত দায়িত্ব পালন কৰি আছে।<ref>{{Cite web |url=https://gmcbalipara.ac.in/home/principal_message |title=Message from Principal's Desk || Official Website |website=Govt. Model College, Balipara |access-date=2026-05-07}}</ref> ড° কলিতাই অসম কলেজ অধ্যক্ষ পৰিষদৰ সাধাৰণ সম্পাদক হিচাপে (২০২২-২৪ আৰু (২০২৪-২৬) কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰি আছে।<ref>{{cite web |url=https://www.pratidintime.com/guwahati-news-breaking-latest/assam-college-principals-council-celebrates-diamond-jubilee-this-year |title=Assam College Principals' Council Celebrates Diamond Jubilee This Year |website=Pratidin Time |date=2024-08-01 |language=en |access-date=2026-05-14}}</ref> তেওঁ গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ কাৰ্যবাহী পৰিষদ, গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ কৰ্ট সভা, গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ শৈক্ষিক পৰিষদ আৰু গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ কলেজ উন্নয়ন সমিতিৰো সদস্য হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰে। তেওঁ তেজপুৰৰ বাণ থিয়েটাৰ, অসমীয়া ক্লাব, তৰুণ অসম সংঘৰ সক্ৰিয় সদস্য। তেওঁৰ অধীনত গৱেষণা কাৰ্য সম্পন্ন কৰি কেইবাগৰাকীও গৱেষকে গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা ডক্টৰেট ডিগ্ৰী লাভ কৰিছে। == প্ৰাৰম্ভিক জীৱন == ১৯৬৮ চনত [[শোণিতপুৰ জিলা]]ৰ জামুগুৰিহাটত জন্মগ্ৰহণ কৰা ৰঞ্জন কলিতাৰ পিতৃ বিনোদ চন্দ্ৰ কলিতা এগৰাকী অৱসৰপ্ৰাপ্ত শিক্ষক তথা মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ নামধৰ্ম সমাজৰ শৰণাচাৰ্য আৰু মাতৃ প্ৰয়াত নন্দেশ্বৰী কলিতা। তেওঁ উত্তৰ জামুগুৰি উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয়ৰপৰা শৈক্ষিক জীৱন সমাপ্ত কৰে আৰু বিশ্বনাথ মহাবিদ্যালয়ৰপৰা অসমীয়া সন্মান বিষয় হিচাপে লৈ স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰে। == উচ্চ শিক্ষা == ১৯৯১ চনত গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰপৰা ৰঞ্জন কলিতাই অসমীয়া বিভাগত স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী লাভ কৰে। ২০১২ চনত তেওঁ ড° সুনীল কুমাৰ দত্ত আৰু ড° [[উমেশ চন্দ্ৰ ডেকা]]ৰ তত্ত্বাৱধানত গৱেষণা কৰি পি এইচ ডি ডিগ্ৰী লাভ কৰে। তেওঁৰ গৱেষণাৰ বিষয় আছিল ''অসমীয়া আৰু নেপালী প্ৰবাদ : এটি তুলনামূলক অধ্যয়ন।'' তেওঁ দ্বিতীয়বাৰৰ বাবে স্নাতকোত্তৰ সন্মানৰ অধিকাৰী হয়। ২০২৪ চনত [[কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ ৰাজ্যিক মুক্ত বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰপৰা তেওঁ গণ সংযোগ বিষয়ত স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী লাভ কৰে। == কৰ্ম জীৱন == ১৯৯৩ চনত তেজপুৰ মহাবিদ্যালয়ৰ অসমীয়া বিভাগৰ এগৰাকী প্ৰবক্তা হিচাপে কলিতাৰ কৰ্ম জীৱন আৰম্ভ হয়। পৰৱৰ্তীকালত তেওঁ তেজপুৰ মহাবিদ্যালয়ৰ অসমীয়া বিভাগৰ মুৰব্বী অধ্যাপক হয়। ২৫ বছৰ সফলতাৰে অধ্যাপনা কৰা ড° কলিতাই ২০১৮ চনত ৰঙাপৰা মহাবিদ্যালয় (স্বায়ত্ত্বশাসিত)ৰ স্থায়ী অধ্যক্ষ ৰূপে দায়িত্বভাৰ গ্ৰহণ কৰে। ইয়াৰ উপৰিও তেওঁ চৰকাৰী আদৰ্শ মহাবিদ্যালয়, বালিপৰাৰ অধ্যক্ষৰ অতিৰিক্ত দায়িত্ব পালন কৰি আছে। তেওঁ অসম কলেজ অধ্যক্ষ পৰিষদৰ সাধাৰণ সম্পাদক হিচাপে (২০২২-২৪) আৰু (২০২৪-২৬) কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰি আছে।<ref>{{Cite web |url=https://www.sentinelassam.com/north-east-india-news/assam-news/67th-conference-of-assam-college-teachers-association-underway-in-lakhimpur-630450 |title=67th conference of Assam College Teachers' Association underway in Lakhimpur |website=The Sentinel Assam |date=29 December 2022 |access-date=15 May 2026 |language=English }}</ref> তেওঁ গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ গৱেষণা পৰ্যবেক্ষকৰ দৰে দায়িত্বও পালন কৰি আছে। তেওঁৰ অধীনত গৱেষণা কৰি কাব্যশ্ৰী বৰুৱা আৰু মিতালি কুমাৰীয়ে পি‌ এইচ ডি ডিগ্ৰী লাভ কৰিছে।<ref>নিয়মীয়া বাৰ্তা, পৃষ্ঠা নং ৭, তেজপুৰ সংস্কৰণ, ১ জানুৱাৰী ২০২৬</ref> বৰ্তমান তেওঁৰ অধীনত ছয়গৰাকী গৱেষকে বিভিন্ন বিষয়ত গৱেষণা কৰি আছে। অসমৰ প্ৰায় সকলো আগশাৰীৰ কাকত-আলোচনীত তেওঁ সাহিত্য বিষয়ক লিখা-মেলা নিয়মীয়াকৈ কৰি আছে। বৃহত্তৰ শোণিতপুৰ জিলাৰ লগতে অসমৰ বিভিন্ন শৈক্ষিক, সামাজিক আৰু সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠানৰ লগতো তেওঁ সক্ৰিয়ভাৱে জড়িত হৈ আছে।<ref>{{Cite web |url=https://www.sentinelassam.com/north-east-india-news/assam-news/assam-valley-academy-concludes-15th-annual-cultural-and-sports-week-with-grand-ceremony |title=Assam Valley Academy Concludes 15th Annual Cultural and Sports Week with Grand Ceremony |website=The Sentinel Assam |date=28 December 2024 |access-date=15 May 2026 |language=English }}</ref> অসম সাহিত্য সভা, অসম নাট্য সন্মিলন আদিৰ লগত ওতপ্ৰোতভাৱে জড়িত হৈ থকা ড° কলিতা এগৰাকী সুবক্তা হিচাপেও পৰিচিত। == দাম্পত্য জীৱন == ড° ৰঞ্জন কলিতাৰ সহধৰ্মিনীৰ নাম পিকুমণি কলিতা। তেওঁলোকৰ একমাত্ৰ পুত্ৰ সন্তান অভীপ্সিত কলিতা। অভীপ্সিত বৰ্তমান আই আই টি, বাৰানসীৰ এগৰাকী মেধাৱী শিক্ষাৰ্থী হোৱাৰ লগতে বিৰলা বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তিবিদ্যা প্ৰতিষ্ঠানৰ গৱেষক ছাত্ৰ। তেওঁৰ বৰ্তমান স্থায়ী ঠিকনা তেজপুৰ চহৰৰ মূঢ়াতেতেলি অঞ্চলত। == উল্লেখযোগ্য কৃতি == # শোণিতপুৰ: ঐতিহ্য আৰু সংস্কৃতি, সম্পাদনা: ড° ৰঞ্জন কলিতা, প্ৰকাশক: অসম কলেজ শিক্ষক সংস্থা। # গৱেষকৰ হাতপুথি, সম্পাদনা: ড° ৰঞ্জন কলিতা। # ভাষা- সাহিত্য আৰু সংস্কৃতি, সম্পাদনা: ড° ৰঞ্জন কলিতা। # অসমৰ পৰম্পৰাগত সংস্কৃতি, সম্পাদনা: ড° ৰঞ্জন কলিতা। # মহাক্ষেত্ৰ শোণিতপুৰ, সম্পাদনা: ড° ৰঞ্জন কলিতা। == বঁটা, সন্মান, স্বীকৃতি == * Received ‘Best Principal of the Year, 2020’ Award from Institute Scholars, Bangalore, India * Received ‘National Eminent Academic Leader Award, 2020” from International Institute of Organized Research, India * An Award was received from the Rotary Club of Greater Tezpur (Rotary International District 3240) for contribution in the Field of Education. (5th September, 2014) * A Fellowship was received from the Gorkha Development Council, Govt. of Assam for contribution towards development of Nepali Literature, Language and Culture of Assam. (19 June, 2013) * International Eminent Principal Award 2021 by I2OR, India-reg == তথ্য সংগ্ৰহ == {{Reflist}} == বাহ্যিক সংযোগ == * [https://drranjankalita.in/ ব্যক্তিগত ৱেবছাইট] * [https://gmcbalipara.ac.in/home/principal_message Message from Principal's Desk] (চৰকাৰী আদৰ্শ মহাবিদ্যালয়ৰ, বালিপৰাৰ অফিচিয়েল ৱেবছাইট) [[শ্ৰেণী:অসমৰ ব্যক্তি]] guzmek2kuuh243mx20h8dgxvh3mvpmp 606566 606565 2026-05-15T18:31:37Z প্ৰিয়াংকু বৰা 45871 /* */ Fixed typo 606566 wikitext text/x-wiki {{notability}} {{unreferenced}}{{Infobox writer |name= ড° ৰঞ্জন কলিতা |image= Dr Ranjan Kalita.jpg |image_size= |alt |caption= ৰঙাপৰা মহাবিদ্যালয় চৌহদত অধ্যক্ষ ড° ৰঞ্জন কলিতা |pseudonym= |birth_name= |birth_date= {{Birth date and age|1968|11|19|df=yes}} |birth_place= জামুগুৰিহাট, [[শোণিতপুৰ জিলা]] |occupation= লেখক, গৱেষক, শিক্ষাবিদ তথা অধ্যক্ষ ৰঙাপৰা মহাবিদ্যালয় (স্বতন্ত্ৰ), অধ্যক্ষ (অতিৰিক্ত দায়িত্ব) চৰকাৰী আদৰ্শ মহাবিদ্যালয়, বালিপৰা, অধ্যক্ষ (অতিৰিক্ত দায়িত্ব) চৰকাৰী আইন মহাবিদ্যালয়, চকীঘাট, তেজপুৰ |language= [[অসমীয়া]] |nationality= [[ভাৰতীয়]] |ethnicity= |citizenship= |education= অসমীয়া বিষয়ত স্নাতকোত্তৰ, গণ সংযোগ বিষয়ত স্নাতকোত্তৰ, পি এইচ ডি |alma_mater= |period= |genre= [[অসমীয়া সাহিত্য]] |subject= [[অসমীয়া ভাষা]] |movement= |notableworks= |spouse= পিকুমণি কলিতা |partner= |children= অভীপ্সিত কলিতা |relatives= |influences= |influenced= |awards= |signature= |signature_alt= |website=https://drranjankalita.in|portaldisp= |parents= বিনোদ চন্দ্ৰ কলিতা, নন্দেশ্বৰী কলিতা}} '''ড° ৰঞ্জন কলিতা''' ([[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]]: Dr. Ranjan Kalita) এগৰাকী লেখক, গৱেষক, শিক্ষাবিদ আৰু সমাজকৰ্মী। [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰপৰা [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]] বিভাগত স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী লাভ কৰা কলিতাই ২০১২ চনত ''অসমীয়া আৰু নেপালী প্ৰৱচন : এটি তুলনামূলক অধ্যয়ন'' বিষয়ক গৱেষণাপত্ৰৰ জৰিয়তে ডক্টৰেট ডিগ্ৰী লাভ কৰে।<ref>{{cite web|url=https://shodhganga.inflib.ac.in |title =phd degree of ranjan kalita|website=shodhganga |access- date=2026-05-15}}</ref> ইয়াৰ উপৰি তেওঁ ২০১৪ চনত কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ ৰাজ্যিক মুক্ত বিশ্ববিদ্যালয়ৰপৰা গণ সংযোগ বিভাগত স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী লাভ কৰে। [[তেজপুৰ মহাবিদ্যালয়]]ৰ অসমীয়া বিভাগত অধ্যাপনা কৰা ড° কলিতা বৰ্তমান [[ৰঙাপৰা মহাবিদ্যালয়]]ৰ অধ্যক্ষ। ইয়াৰ উপৰিও তেওঁ চৰকাৰী আদৰ্শ মহাবিদ্যালয়, বালিপৰা আৰু চৰকাৰী আইন মহাবিদ্যালয়, চকীঘাট, তেজপুৰৰ অধ্যক্ষৰূপেও অতিৰিক্ত দায়িত্ব পালন কৰি আছে।<ref>{{Cite web |url=https://gmcbalipara.ac.in/home/principal_message |title=Message from Principal's Desk || Official Website |website=Govt. Model College, Balipara |access-date=2026-05-07}}</ref> ড° কলিতাই অসম কলেজ অধ্যক্ষ পৰিষদৰ সাধাৰণ সম্পাদক হিচাপে (২০২২-২৪ আৰু (২০২৪-২৬) কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰি আছে।<ref>{{cite web |url=https://www.pratidintime.com/guwahati-news-breaking-latest/assam-college-principals-council-celebrates-diamond-jubilee-this-year |title=Assam College Principals' Council Celebrates Diamond Jubilee This Year |website=Pratidin Time |date=2024-08-01 |language=en |access-date=2026-05-14}}</ref> তেওঁ গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ কাৰ্যবাহী পৰিষদ, গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ কৰ্ট সভা, গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ শৈক্ষিক পৰিষদ আৰু গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ কলেজ উন্নয়ন সমিতিৰো সদস্য হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰে। তেওঁ তেজপুৰৰ বাণ থিয়েটাৰ, অসমীয়া ক্লাব, তৰুণ অসম সংঘৰ সক্ৰিয় সদস্য। তেওঁৰ অধীনত গৱেষণা কাৰ্য সম্পন্ন কৰি কেইবাগৰাকীও গৱেষকে গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা ডক্টৰেট ডিগ্ৰী লাভ কৰিছে। == প্ৰাৰম্ভিক জীৱন == ১৯৬৮ চনত [[শোণিতপুৰ জিলা]]ৰ জামুগুৰিহাটত জন্মগ্ৰহণ কৰা ৰঞ্জন কলিতাৰ পিতৃ বিনোদ চন্দ্ৰ কলিতা এগৰাকী অৱসৰপ্ৰাপ্ত শিক্ষক তথা মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ নামধৰ্ম সমাজৰ শৰণাচাৰ্য আৰু মাতৃ প্ৰয়াত নন্দেশ্বৰী কলিতা। তেওঁ উত্তৰ জামুগুৰি উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয়ৰপৰা শৈক্ষিক জীৱন সমাপ্ত কৰে আৰু বিশ্বনাথ মহাবিদ্যালয়ৰপৰা অসমীয়া সন্মান বিষয় হিচাপে লৈ স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰে। == উচ্চ শিক্ষা == ১৯৯১ চনত গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰপৰা ৰঞ্জন কলিতাই অসমীয়া বিভাগত স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী লাভ কৰে। ২০১২ চনত তেওঁ ড° সুনীল কুমাৰ দত্ত আৰু ড° [[উমেশ চন্দ্ৰ ডেকা]]ৰ তত্ত্বাৱধানত গৱেষণা কৰি পি এইচ ডি ডিগ্ৰী লাভ কৰে। তেওঁৰ গৱেষণাৰ বিষয় আছিল ''অসমীয়া আৰু নেপালী প্ৰবাদ : এটি তুলনামূলক অধ্যয়ন।'' তেওঁ দ্বিতীয়বাৰৰ বাবে স্নাতকোত্তৰ সন্মানৰ অধিকাৰী হয়। ২০২৪ চনত [[কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ ৰাজ্যিক মুক্ত বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰপৰা তেওঁ গণ সংযোগ বিষয়ত স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী লাভ কৰে। == কৰ্ম জীৱন == ১৯৯৩ চনত তেজপুৰ মহাবিদ্যালয়ৰ অসমীয়া বিভাগৰ এগৰাকী প্ৰবক্তা হিচাপে কলিতাৰ কৰ্ম জীৱন আৰম্ভ হয়। পৰৱৰ্তীকালত তেওঁ তেজপুৰ মহাবিদ্যালয়ৰ অসমীয়া বিভাগৰ মুৰব্বী অধ্যাপক হয়। ২৫ বছৰ সফলতাৰে অধ্যাপনা কৰা ড° কলিতাই ২০১৮ চনত ৰঙাপৰা মহাবিদ্যালয় (স্বায়ত্ত্বশাসিত)ৰ স্থায়ী অধ্যক্ষ ৰূপে দায়িত্বভাৰ গ্ৰহণ কৰে। ইয়াৰ উপৰিও তেওঁ চৰকাৰী আদৰ্শ মহাবিদ্যালয়, বালিপৰাৰ অধ্যক্ষৰ অতিৰিক্ত দায়িত্ব পালন কৰি আছে। তেওঁ অসম কলেজ অধ্যক্ষ পৰিষদৰ সাধাৰণ সম্পাদক হিচাপে (২০২২-২৪) আৰু (২০২৪-২৬) কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰি আছে।<ref>{{Cite web |url=https://www.sentinelassam.com/north-east-india-news/assam-news/67th-conference-of-assam-college-teachers-association-underway-in-lakhimpur-630450 |title=67th conference of Assam College Teachers' Association underway in Lakhimpur |website=The Sentinel Assam |date=29 December 2022 |access-date=15 May 2026 |language=English }}</ref> তেওঁ গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ গৱেষণা পৰ্যবেক্ষকৰ দৰে দায়িত্বও পালন কৰি আছে। তেওঁৰ অধীনত গৱেষণা কৰি কাব্যশ্ৰী বৰুৱা আৰু মিতালি কুমাৰীয়ে পি‌ এইচ ডি ডিগ্ৰী লাভ কৰিছে।<ref>নিয়মীয়া বাৰ্তা, পৃষ্ঠা নং ৭, তেজপুৰ সংস্কৰণ, ১ জানুৱাৰী ২০২৬</ref> বৰ্তমান তেওঁৰ অধীনত ছয়গৰাকী গৱেষকে বিভিন্ন বিষয়ত গৱেষণা কৰি আছে। অসমৰ প্ৰায় সকলো আগশাৰীৰ কাকত-আলোচনীত তেওঁ সাহিত্য বিষয়ক লিখা-মেলা নিয়মীয়াকৈ কৰি আছে। বৃহত্তৰ শোণিতপুৰ জিলাৰ লগতে অসমৰ বিভিন্ন শৈক্ষিক, সামাজিক আৰু সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠানৰ লগতো তেওঁ সক্ৰিয়ভাৱে জড়িত হৈ আছে।<ref>{{Cite web |url=https://www.sentinelassam.com/north-east-india-news/assam-news/assam-valley-academy-concludes-15th-annual-cultural-and-sports-week-with-grand-ceremony |title=Assam Valley Academy Concludes 15th Annual Cultural and Sports Week with Grand Ceremony |website=The Sentinel Assam |date=28 December 2024 |access-date=15 May 2026 |language=English }}</ref> অসম সাহিত্য সভা, অসম নাট্য সন্মিলন আদিৰ লগত ওতপ্ৰোতভাৱে জড়িত হৈ থকা ড° কলিতা এগৰাকী সুবক্তা হিচাপেও পৰিচিত। == দাম্পত্য জীৱন == ড° ৰঞ্জন কলিতাৰ সহধৰ্মিনীৰ নাম পিকুমণি কলিতা। তেওঁলোকৰ একমাত্ৰ পুত্ৰ সন্তান অভীপ্সিত কলিতা। অভীপ্সিত বৰ্তমান আই আই টি, বাৰানসীৰ এগৰাকী মেধাৱী শিক্ষাৰ্থী হোৱাৰ লগতে বিৰলা বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তিবিদ্যা প্ৰতিষ্ঠানৰ গৱেষক ছাত্ৰ। তেওঁৰ বৰ্তমান স্থায়ী ঠিকনা তেজপুৰ চহৰৰ মূঢ়াতেতেলি অঞ্চলত। == উল্লেখযোগ্য কৃতি == # শোণিতপুৰ: ঐতিহ্য আৰু সংস্কৃতি, সম্পাদনা: ড° ৰঞ্জন কলিতা, প্ৰকাশক: অসম কলেজ শিক্ষক সংস্থা। # গৱেষকৰ হাতপুথি, সম্পাদনা: ড° ৰঞ্জন কলিতা। # ভাষা- সাহিত্য আৰু সংস্কৃতি, সম্পাদনা: ড° ৰঞ্জন কলিতা। # অসমৰ পৰম্পৰাগত সংস্কৃতি, সম্পাদনা: ড° ৰঞ্জন কলিতা। # মহাক্ষেত্ৰ শোণিতপুৰ, সম্পাদনা: ড° ৰঞ্জন কলিতা। == বঁটা, সন্মান, স্বীকৃতি == * Received ‘Best Principal of the Year, 2020’ Award from Institute Scholars, Bangalore, India * Received ‘National Eminent Academic Leader Award, 2020” from International Institute of Organized Research, India * An Award was received from the Rotary Club of Greater Tezpur (Rotary International District 3240) for contribution in the Field of Education. (5th September, 2014) * A Fellowship was received from the Gorkha Development Council, Govt. of Assam for contribution towards development of Nepali Literature, Language and Culture of Assam. (19 June, 2013) * International Eminent Principal Award 2021 by I2OR, India-reg == তথ্য সংগ্ৰহ == {{Reflist}} == বাহ্যিক সংযোগ == * [https://drranjankalita.in/ ব্যক্তিগত ৱেবছাইট] * [https://gmcbalipara.ac.in/home/principal_message Message from Principal's Desk] (চৰকাৰী আদৰ্শ মহাবিদ্যালয়ৰ, বালিপৰাৰ অফিচিয়েল ৱেবছাইট) [[শ্ৰেণী:অসমৰ ব্যক্তি]] aib28e80oxvvbs4y7hi74ofaw2h6z3h 606567 606566 2026-05-15T18:34:18Z প্ৰিয়াংকু বৰা 45871 /* */ Fixed typo 606567 wikitext text/x-wiki {{notability}} {{unreferenced}}{{Infobox writer |name= ড° ৰঞ্জন কলিতা |image= Dr Ranjan Kalita.jpg |image_size= |alt |caption= ৰঙাপৰা মহাবিদ্যালয় চৌহদত অধ্যক্ষ ড° ৰঞ্জন কলিতা |pseudonym= |birth_name= |birth_date= {{Birth date and age|1968|11|19|df=yes}} |birth_place= জামুগুৰিহাট, [[শোণিতপুৰ জিলা]] |occupation= লেখক, গৱেষক, শিক্ষাবিদ তথা অধ্যক্ষ ৰঙাপৰা মহাবিদ্যালয় (স্বতন্ত্ৰ), অধ্যক্ষ (অতিৰিক্ত দায়িত্ব) চৰকাৰী আদৰ্শ মহাবিদ্যালয়, বালিপৰা, অধ্যক্ষ (অতিৰিক্ত দায়িত্ব) চৰকাৰী আইন মহাবিদ্যালয়, চকীঘাট, তেজপুৰ |language= [[অসমীয়া]] |nationality= [[ভাৰতীয়]] |ethnicity= |citizenship= |education= অসমীয়া বিষয়ত স্নাতকোত্তৰ, গণ সংযোগ বিষয়ত স্নাতকোত্তৰ, পি এইচ ডি |alma_mater= |period= |genre= [[অসমীয়া সাহিত্য]] |subject= [[অসমীয়া ভাষা]] |movement= |notableworks= |spouse= পিকুমণি কলিতা |partner= |children= অভীপ্সিত কলিতা |relatives= |influences= |influenced= |awards= |signature= |signature_alt= |website=https://drranjankalita.in|portaldisp= |parents= বিনোদ চন্দ্ৰ কলিতা, নন্দেশ্বৰী কলিতা}} '''ড° ৰঞ্জন কলিতা''' ([[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]]: Dr. Ranjan Kalita) এগৰাকী লেখক, গৱেষক, শিক্ষাবিদ আৰু সমাজকৰ্মী। [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰপৰা [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]] বিভাগত স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী লাভ কৰা কলিতাই ২০১২ চনত ''অসমীয়া আৰু নেপালী প্ৰৱচন : এটি তুলনামূলক অধ্যয়ন'' বিষয়ক গৱেষণাপত্ৰৰ জৰিয়তে ডক্টৰেট ডিগ্ৰী লাভ কৰে।<ref>{{cite web|url=https://shodhganga.inflibnet.ac.in |title =phd degree of ranjan kalita|website=shodhganga |access- date=2026-05-15}}</ref> ইয়াৰ উপৰি তেওঁ ২০১৪ চনত কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ ৰাজ্যিক মুক্ত বিশ্ববিদ্যালয়ৰপৰা গণ সংযোগ বিভাগত স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী লাভ কৰে। [[তেজপুৰ মহাবিদ্যালয়]]ৰ অসমীয়া বিভাগত অধ্যাপনা কৰা ড° কলিতা বৰ্তমান [[ৰঙাপৰা মহাবিদ্যালয়]]ৰ অধ্যক্ষ। ইয়াৰ উপৰিও তেওঁ চৰকাৰী আদৰ্শ মহাবিদ্যালয়, বালিপৰা আৰু চৰকাৰী আইন মহাবিদ্যালয়, চকীঘাট, তেজপুৰৰ অধ্যক্ষৰূপেও অতিৰিক্ত দায়িত্ব পালন কৰি আছে।<ref>{{Cite web |url=https://gmcbalipara.ac.in/home/principal_message |title=Message from Principal's Desk || Official Website |website=Govt. Model College, Balipara |access-date=2026-05-07}}</ref> ড° কলিতাই অসম কলেজ অধ্যক্ষ পৰিষদৰ সাধাৰণ সম্পাদক হিচাপে (২০২২-২৪ আৰু (২০২৪-২৬) কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰি আছে।<ref>{{cite web |url=https://www.pratidintime.com/guwahati-news-breaking-latest/assam-college-principals-council-celebrates-diamond-jubilee-this-year |title=Assam College Principals' Council Celebrates Diamond Jubilee This Year |website=Pratidin Time |date=2024-08-01 |language=en |access-date=2026-05-14}}</ref> তেওঁ গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ কাৰ্যবাহী পৰিষদ, গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ কৰ্ট সভা, গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ শৈক্ষিক পৰিষদ আৰু গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ কলেজ উন্নয়ন সমিতিৰো সদস্য হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰে। তেওঁ তেজপুৰৰ বাণ থিয়েটাৰ, অসমীয়া ক্লাব, তৰুণ অসম সংঘৰ সক্ৰিয় সদস্য। তেওঁৰ অধীনত গৱেষণা কাৰ্য সম্পন্ন কৰি কেইবাগৰাকীও গৱেষকে গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা ডক্টৰেট ডিগ্ৰী লাভ কৰিছে। == প্ৰাৰম্ভিক জীৱন == ১৯৬৮ চনত [[শোণিতপুৰ জিলা]]ৰ জামুগুৰিহাটত জন্মগ্ৰহণ কৰা ৰঞ্জন কলিতাৰ পিতৃ বিনোদ চন্দ্ৰ কলিতা এগৰাকী অৱসৰপ্ৰাপ্ত শিক্ষক তথা মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ নামধৰ্ম সমাজৰ শৰণাচাৰ্য আৰু মাতৃ প্ৰয়াত নন্দেশ্বৰী কলিতা। তেওঁ উত্তৰ জামুগুৰি উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয়ৰপৰা শৈক্ষিক জীৱন সমাপ্ত কৰে আৰু বিশ্বনাথ মহাবিদ্যালয়ৰপৰা অসমীয়া সন্মান বিষয় হিচাপে লৈ স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰে। == উচ্চ শিক্ষা == ১৯৯১ চনত গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰপৰা ৰঞ্জন কলিতাই অসমীয়া বিভাগত স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী লাভ কৰে। ২০১২ চনত তেওঁ ড° সুনীল কুমাৰ দত্ত আৰু ড° [[উমেশ চন্দ্ৰ ডেকা]]ৰ তত্ত্বাৱধানত গৱেষণা কৰি পি এইচ ডি ডিগ্ৰী লাভ কৰে। তেওঁৰ গৱেষণাৰ বিষয় আছিল ''অসমীয়া আৰু নেপালী প্ৰবাদ : এটি তুলনামূলক অধ্যয়ন।'' তেওঁ দ্বিতীয়বাৰৰ বাবে স্নাতকোত্তৰ সন্মানৰ অধিকাৰী হয়। ২০২৪ চনত [[কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ ৰাজ্যিক মুক্ত বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰপৰা তেওঁ গণ সংযোগ বিষয়ত স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী লাভ কৰে। == কৰ্ম জীৱন == ১৯৯৩ চনত তেজপুৰ মহাবিদ্যালয়ৰ অসমীয়া বিভাগৰ এগৰাকী প্ৰবক্তা হিচাপে কলিতাৰ কৰ্ম জীৱন আৰম্ভ হয়। পৰৱৰ্তীকালত তেওঁ তেজপুৰ মহাবিদ্যালয়ৰ অসমীয়া বিভাগৰ মুৰব্বী অধ্যাপক হয়। ২৫ বছৰ সফলতাৰে অধ্যাপনা কৰা ড° কলিতাই ২০১৮ চনত ৰঙাপৰা মহাবিদ্যালয় (স্বায়ত্ত্বশাসিত)ৰ স্থায়ী অধ্যক্ষ ৰূপে দায়িত্বভাৰ গ্ৰহণ কৰে। ইয়াৰ উপৰিও তেওঁ চৰকাৰী আদৰ্শ মহাবিদ্যালয়, বালিপৰাৰ অধ্যক্ষৰ অতিৰিক্ত দায়িত্ব পালন কৰি আছে। তেওঁ অসম কলেজ অধ্যক্ষ পৰিষদৰ সাধাৰণ সম্পাদক হিচাপে (২০২২-২৪) আৰু (২০২৪-২৬) কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰি আছে।<ref>{{Cite web |url=https://www.sentinelassam.com/north-east-india-news/assam-news/67th-conference-of-assam-college-teachers-association-underway-in-lakhimpur-630450 |title=67th conference of Assam College Teachers' Association underway in Lakhimpur |website=The Sentinel Assam |date=29 December 2022 |access-date=15 May 2026 |language=English }}</ref> তেওঁ গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ গৱেষণা পৰ্যবেক্ষকৰ দৰে দায়িত্বও পালন কৰি আছে। তেওঁৰ অধীনত গৱেষণা কৰি কাব্যশ্ৰী বৰুৱা আৰু মিতালি কুমাৰীয়ে পি‌ এইচ ডি ডিগ্ৰী লাভ কৰিছে।<ref>নিয়মীয়া বাৰ্তা, পৃষ্ঠা নং ৭, তেজপুৰ সংস্কৰণ, ১ জানুৱাৰী ২০২৬</ref> বৰ্তমান তেওঁৰ অধীনত ছয়গৰাকী গৱেষকে বিভিন্ন বিষয়ত গৱেষণা কৰি আছে। অসমৰ প্ৰায় সকলো আগশাৰীৰ কাকত-আলোচনীত তেওঁ সাহিত্য বিষয়ক লিখা-মেলা নিয়মীয়াকৈ কৰি আছে। বৃহত্তৰ শোণিতপুৰ জিলাৰ লগতে অসমৰ বিভিন্ন শৈক্ষিক, সামাজিক আৰু সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠানৰ লগতো তেওঁ সক্ৰিয়ভাৱে জড়িত হৈ আছে।<ref>{{Cite web |url=https://www.sentinelassam.com/north-east-india-news/assam-news/assam-valley-academy-concludes-15th-annual-cultural-and-sports-week-with-grand-ceremony |title=Assam Valley Academy Concludes 15th Annual Cultural and Sports Week with Grand Ceremony |website=The Sentinel Assam |date=28 December 2024 |access-date=15 May 2026 |language=English }}</ref> অসম সাহিত্য সভা, অসম নাট্য সন্মিলন আদিৰ লগত ওতপ্ৰোতভাৱে জড়িত হৈ থকা ড° কলিতা এগৰাকী সুবক্তা হিচাপেও পৰিচিত। == দাম্পত্য জীৱন == ড° ৰঞ্জন কলিতাৰ সহধৰ্মিনীৰ নাম পিকুমণি কলিতা। তেওঁলোকৰ একমাত্ৰ পুত্ৰ সন্তান অভীপ্সিত কলিতা। অভীপ্সিত বৰ্তমান আই আই টি, বাৰানসীৰ এগৰাকী মেধাৱী শিক্ষাৰ্থী হোৱাৰ লগতে বিৰলা বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তিবিদ্যা প্ৰতিষ্ঠানৰ গৱেষক ছাত্ৰ। তেওঁৰ বৰ্তমান স্থায়ী ঠিকনা তেজপুৰ চহৰৰ মূঢ়াতেতেলি অঞ্চলত। == উল্লেখযোগ্য কৃতি == # শোণিতপুৰ: ঐতিহ্য আৰু সংস্কৃতি, সম্পাদনা: ড° ৰঞ্জন কলিতা, প্ৰকাশক: অসম কলেজ শিক্ষক সংস্থা। # গৱেষকৰ হাতপুথি, সম্পাদনা: ড° ৰঞ্জন কলিতা। # ভাষা- সাহিত্য আৰু সংস্কৃতি, সম্পাদনা: ড° ৰঞ্জন কলিতা। # অসমৰ পৰম্পৰাগত সংস্কৃতি, সম্পাদনা: ড° ৰঞ্জন কলিতা। # মহাক্ষেত্ৰ শোণিতপুৰ, সম্পাদনা: ড° ৰঞ্জন কলিতা। == বঁটা, সন্মান, স্বীকৃতি == * Received ‘Best Principal of the Year, 2020’ Award from Institute Scholars, Bangalore, India * Received ‘National Eminent Academic Leader Award, 2020” from International Institute of Organized Research, India * An Award was received from the Rotary Club of Greater Tezpur (Rotary International District 3240) for contribution in the Field of Education. (5th September, 2014) * A Fellowship was received from the Gorkha Development Council, Govt. of Assam for contribution towards development of Nepali Literature, Language and Culture of Assam. (19 June, 2013) * International Eminent Principal Award 2021 by I2OR, India-reg == তথ্য সংগ্ৰহ == {{Reflist}} == বাহ্যিক সংযোগ == * [https://drranjankalita.in/ ব্যক্তিগত ৱেবছাইট] * [https://gmcbalipara.ac.in/home/principal_message Message from Principal's Desk] (চৰকাৰী আদৰ্শ মহাবিদ্যালয়ৰ, বালিপৰাৰ অফিচিয়েল ৱেবছাইট) [[শ্ৰেণী:অসমৰ ব্যক্তি]] 8zq2z69bk6ga3xltbtq1dn4m600pakb 606569 606567 2026-05-15T18:40:34Z প্ৰিয়াংকু বৰা 45871 /* */ Fixed typo 606569 wikitext text/x-wiki {{notability}} {{unreferenced}}{{Infobox writer |name= ড° ৰঞ্জন কলিতা |image= Dr Ranjan Kalita.jpg |image_size= |alt |caption= ৰঙাপৰা মহাবিদ্যালয় চৌহদত অধ্যক্ষ ড° ৰঞ্জন কলিতা |pseudonym= |birth_name= |birth_date= {{Birth date and age|1968|11|19|df=yes}} |birth_place= জামুগুৰিহাট, [[শোণিতপুৰ জিলা]] |occupation= লেখক, গৱেষক, শিক্ষাবিদ তথা অধ্যক্ষ ৰঙাপৰা মহাবিদ্যালয় (স্বতন্ত্ৰ), অধ্যক্ষ (অতিৰিক্ত দায়িত্ব) চৰকাৰী আদৰ্শ মহাবিদ্যালয়, বালিপৰা, অধ্যক্ষ (অতিৰিক্ত দায়িত্ব) চৰকাৰী আইন মহাবিদ্যালয়, চকীঘাট, তেজপুৰ |language= [[অসমীয়া]] |nationality= [[ভাৰতীয়]] |ethnicity= |citizenship= |education= অসমীয়া বিষয়ত স্নাতকোত্তৰ, গণ সংযোগ বিষয়ত স্নাতকোত্তৰ, পি এইচ ডি |alma_mater= |period= |genre= [[অসমীয়া সাহিত্য]] |subject= [[অসমীয়া ভাষা]] |movement= |notableworks= |spouse= পিকুমণি কলিতা |partner= |children= অভীপ্সিত কলিতা |relatives= |influences= |influenced= |awards= |signature= |signature_alt= |website=https://drranjankalita.in|portaldisp= |parents= বিনোদ চন্দ্ৰ কলিতা, নন্দেশ্বৰী কলিতা}} '''ড° ৰঞ্জন কলিতা''' ([[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]]: Dr. Ranjan Kalita) এগৰাকী লেখক, গৱেষক, শিক্ষাবিদ আৰু সমাজকৰ্মী। [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰপৰা [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]] বিভাগত স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী লাভ কৰা কলিতাই ২০১২ চনত ''অসমীয়া আৰু নেপালী প্ৰৱচন : এটি তুলনামূলক অধ্যয়ন'' বিষয়ক গৱেষণাপত্ৰৰ জৰিয়তে ডক্টৰেট ডিগ্ৰী লাভ কৰে।<ref>{{cite web|url=https://shodhganga.inflibnet.ac.in |title =phd degree of ranjan kalita|website=shodhganga |access- date=2026-05-15}}</ref> ইয়াৰ উপৰি তেওঁ ২০১৪ চনত কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ ৰাজ্যিক মুক্ত বিশ্ববিদ্যালয়ৰপৰা গণ সংযোগ বিভাগত স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী লাভ কৰে। [[তেজপুৰ মহাবিদ্যালয়]]ৰ অসমীয়া বিভাগত অধ্যাপনা কৰা ড° কলিতা বৰ্তমান [[ৰঙাপৰা মহাবিদ্যালয়]]ৰ অধ্যক্ষ। ইয়াৰ উপৰিও তেওঁ চৰকাৰী আদৰ্শ মহাবিদ্যালয়, বালিপৰা আৰু চৰকাৰী আইন মহাবিদ্যালয়, চকীঘাট, তেজপুৰৰ অধ্যক্ষৰূপেও অতিৰিক্ত দায়িত্ব পালন কৰি আছে।<ref>{{Cite web |url=https://gmcbalipara.ac.in/home/principal_message |title=Message from Principal's Desk || Official Website |website=Govt. Model College, Balipara |access-date=2026-05-07}}</ref> ড° কলিতাই অসম কলেজ অধ্যক্ষ পৰিষদৰ সাধাৰণ সম্পাদক হিচাপে (২০২২-২৪ আৰু (২০২৪-২৬) কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰি আছে।<ref>{{cite web |url=https://www.pratidintime.com/guwahati-news-breaking-latest/assam-college-principals-council-celebrates-diamond-jubilee-this-year |title=Assam College Principals' Council Celebrates Diamond Jubilee This Year |website=Pratidin Time |date=2024-08-01 |language=en |access-date=2026-05-14}}</ref> তেওঁ গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ কাৰ্যবাহী পৰিষদ, গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ কৰ্ট সভা, গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ শৈক্ষিক পৰিষদ আৰু গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ কলেজ উন্নয়ন সমিতিৰো সদস্য হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰে। তেওঁ তেজপুৰৰ বাণ থিয়েটাৰ, অসমীয়া ক্লাব, তৰুণ অসম সংঘৰ সক্ৰিয় সদস্য। তেওঁৰ অধীনত গৱেষণা কাৰ্য সম্পন্ন কৰি কেইবাগৰাকীও গৱেষকে গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা ডক্টৰেট ডিগ্ৰী লাভ কৰিছে।<ref>{{cite web=https//shodhganga.inflibnet.ac.in|title= phd degree under supervision of Dr.Ranjan Kalita|website=access -date=2026-05-15}}</ref> == প্ৰাৰম্ভিক জীৱন == ১৯৬৮ চনত [[শোণিতপুৰ জিলা]]ৰ জামুগুৰিহাটত জন্মগ্ৰহণ কৰা ৰঞ্জন কলিতাৰ পিতৃ বিনোদ চন্দ্ৰ কলিতা এগৰাকী অৱসৰপ্ৰাপ্ত শিক্ষক তথা মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ নামধৰ্ম সমাজৰ শৰণাচাৰ্য আৰু মাতৃ প্ৰয়াত নন্দেশ্বৰী কলিতা। তেওঁ উত্তৰ জামুগুৰি উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয়ৰপৰা শৈক্ষিক জীৱন সমাপ্ত কৰে আৰু বিশ্বনাথ মহাবিদ্যালয়ৰপৰা অসমীয়া সন্মান বিষয় হিচাপে লৈ স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰে। == উচ্চ শিক্ষা == ১৯৯১ চনত গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰপৰা ৰঞ্জন কলিতাই অসমীয়া বিভাগত স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী লাভ কৰে। ২০১২ চনত তেওঁ ড° সুনীল কুমাৰ দত্ত আৰু ড° [[উমেশ চন্দ্ৰ ডেকা]]ৰ তত্ত্বাৱধানত গৱেষণা কৰি পি এইচ ডি ডিগ্ৰী লাভ কৰে। তেওঁৰ গৱেষণাৰ বিষয় আছিল ''অসমীয়া আৰু নেপালী প্ৰবাদ : এটি তুলনামূলক অধ্যয়ন।'' তেওঁ দ্বিতীয়বাৰৰ বাবে স্নাতকোত্তৰ সন্মানৰ অধিকাৰী হয়। ২০২৪ চনত [[কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ ৰাজ্যিক মুক্ত বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰপৰা তেওঁ গণ সংযোগ বিষয়ত স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী লাভ কৰে। == কৰ্ম জীৱন == ১৯৯৩ চনত তেজপুৰ মহাবিদ্যালয়ৰ অসমীয়া বিভাগৰ এগৰাকী প্ৰবক্তা হিচাপে কলিতাৰ কৰ্ম জীৱন আৰম্ভ হয়। পৰৱৰ্তীকালত তেওঁ তেজপুৰ মহাবিদ্যালয়ৰ অসমীয়া বিভাগৰ মুৰব্বী অধ্যাপক হয়। ২৫ বছৰ সফলতাৰে অধ্যাপনা কৰা ড° কলিতাই ২০১৮ চনত ৰঙাপৰা মহাবিদ্যালয় (স্বায়ত্ত্বশাসিত)ৰ স্থায়ী অধ্যক্ষ ৰূপে দায়িত্বভাৰ গ্ৰহণ কৰে। ইয়াৰ উপৰিও তেওঁ চৰকাৰী আদৰ্শ মহাবিদ্যালয়, বালিপৰাৰ অধ্যক্ষৰ অতিৰিক্ত দায়িত্ব পালন কৰি আছে। তেওঁ অসম কলেজ অধ্যক্ষ পৰিষদৰ সাধাৰণ সম্পাদক হিচাপে (২০২২-২৪) আৰু (২০২৪-২৬) কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰি আছে।<ref>{{Cite web |url=https://www.sentinelassam.com/north-east-india-news/assam-news/67th-conference-of-assam-college-teachers-association-underway-in-lakhimpur-630450 |title=67th conference of Assam College Teachers' Association underway in Lakhimpur |website=The Sentinel Assam |date=29 December 2022 |access-date=15 May 2026 |language=English }}</ref> তেওঁ গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ গৱেষণা পৰ্যবেক্ষকৰ দৰে দায়িত্বও পালন কৰি আছে। তেওঁৰ অধীনত গৱেষণা কৰি কাব্যশ্ৰী বৰুৱা আৰু মিতালি কুমাৰীয়ে পি‌ এইচ ডি ডিগ্ৰী লাভ কৰিছে।<ref>নিয়মীয়া বাৰ্তা, পৃষ্ঠা নং ৭, তেজপুৰ সংস্কৰণ, ১ জানুৱাৰী ২০২৬</ref> বৰ্তমান তেওঁৰ অধীনত ছয়গৰাকী গৱেষকে বিভিন্ন বিষয়ত গৱেষণা কৰি আছে। অসমৰ প্ৰায় সকলো আগশাৰীৰ কাকত-আলোচনীত তেওঁ সাহিত্য বিষয়ক লিখা-মেলা নিয়মীয়াকৈ কৰি আছে। বৃহত্তৰ শোণিতপুৰ জিলাৰ লগতে অসমৰ বিভিন্ন শৈক্ষিক, সামাজিক আৰু সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠানৰ লগতো তেওঁ সক্ৰিয়ভাৱে জড়িত হৈ আছে।<ref>{{Cite web |url=https://www.sentinelassam.com/north-east-india-news/assam-news/assam-valley-academy-concludes-15th-annual-cultural-and-sports-week-with-grand-ceremony |title=Assam Valley Academy Concludes 15th Annual Cultural and Sports Week with Grand Ceremony |website=The Sentinel Assam |date=28 December 2024 |access-date=15 May 2026 |language=English }}</ref> অসম সাহিত্য সভা, অসম নাট্য সন্মিলন আদিৰ লগত ওতপ্ৰোতভাৱে জড়িত হৈ থকা ড° কলিতা এগৰাকী সুবক্তা হিচাপেও পৰিচিত। == দাম্পত্য জীৱন == ড° ৰঞ্জন কলিতাৰ সহধৰ্মিনীৰ নাম পিকুমণি কলিতা। তেওঁলোকৰ একমাত্ৰ পুত্ৰ সন্তান অভীপ্সিত কলিতা। অভীপ্সিত বৰ্তমান আই আই টি, বাৰানসীৰ এগৰাকী মেধাৱী শিক্ষাৰ্থী হোৱাৰ লগতে বিৰলা বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তিবিদ্যা প্ৰতিষ্ঠানৰ গৱেষক ছাত্ৰ। তেওঁৰ বৰ্তমান স্থায়ী ঠিকনা তেজপুৰ চহৰৰ মূঢ়াতেতেলি অঞ্চলত। == উল্লেখযোগ্য কৃতি == # শোণিতপুৰ: ঐতিহ্য আৰু সংস্কৃতি, সম্পাদনা: ড° ৰঞ্জন কলিতা, প্ৰকাশক: অসম কলেজ শিক্ষক সংস্থা। # গৱেষকৰ হাতপুথি, সম্পাদনা: ড° ৰঞ্জন কলিতা। # ভাষা- সাহিত্য আৰু সংস্কৃতি, সম্পাদনা: ড° ৰঞ্জন কলিতা। # অসমৰ পৰম্পৰাগত সংস্কৃতি, সম্পাদনা: ড° ৰঞ্জন কলিতা। # মহাক্ষেত্ৰ শোণিতপুৰ, সম্পাদনা: ড° ৰঞ্জন কলিতা। == বঁটা, সন্মান, স্বীকৃতি == * Received ‘Best Principal of the Year, 2020’ Award from Institute Scholars, Bangalore, India * Received ‘National Eminent Academic Leader Award, 2020” from International Institute of Organized Research, India * An Award was received from the Rotary Club of Greater Tezpur (Rotary International District 3240) for contribution in the Field of Education. (5th September, 2014) * A Fellowship was received from the Gorkha Development Council, Govt. of Assam for contribution towards development of Nepali Literature, Language and Culture of Assam. (19 June, 2013) * International Eminent Principal Award 2021 by I2OR, India-reg == তথ্য সংগ্ৰহ == {{Reflist}} == বাহ্যিক সংযোগ == * [https://drranjankalita.in/ ব্যক্তিগত ৱেবছাইট] * [https://gmcbalipara.ac.in/home/principal_message Message from Principal's Desk] (চৰকাৰী আদৰ্শ মহাবিদ্যালয়ৰ, বালিপৰাৰ অফিচিয়েল ৱেবছাইট) [[শ্ৰেণী:অসমৰ ব্যক্তি]] rpmb2ghg4xz54355r9fvu8fwfm8ojgu 606570 606569 2026-05-15T18:42:07Z প্ৰিয়াংকু বৰা 45871 /* */ Fixed typo 606570 wikitext text/x-wiki {{notability}} {{unreferenced}}{{Infobox writer |name= ড° ৰঞ্জন কলিতা |image= Dr Ranjan Kalita.jpg |image_size= |alt |caption= ৰঙাপৰা মহাবিদ্যালয় চৌহদত অধ্যক্ষ ড° ৰঞ্জন কলিতা |pseudonym= |birth_name= |birth_date= {{Birth date and age|1968|11|19|df=yes}} |birth_place= জামুগুৰিহাট, [[শোণিতপুৰ জিলা]] |occupation= লেখক, গৱেষক, শিক্ষাবিদ তথা অধ্যক্ষ ৰঙাপৰা মহাবিদ্যালয় (স্বতন্ত্ৰ), অধ্যক্ষ (অতিৰিক্ত দায়িত্ব) চৰকাৰী আদৰ্শ মহাবিদ্যালয়, বালিপৰা, অধ্যক্ষ (অতিৰিক্ত দায়িত্ব) চৰকাৰী আইন মহাবিদ্যালয়, চকীঘাট, তেজপুৰ |language= [[অসমীয়া]] |nationality= [[ভাৰতীয়]] |ethnicity= |citizenship= |education= অসমীয়া বিষয়ত স্নাতকোত্তৰ, গণ সংযোগ বিষয়ত স্নাতকোত্তৰ, পি এইচ ডি |alma_mater= |period= |genre= [[অসমীয়া সাহিত্য]] |subject= [[অসমীয়া ভাষা]] |movement= |notableworks= |spouse= পিকুমণি কলিতা |partner= |children= অভীপ্সিত কলিতা |relatives= |influences= |influenced= |awards= |signature= |signature_alt= |website=https://drranjankalita.in|portaldisp= |parents= বিনোদ চন্দ্ৰ কলিতা, নন্দেশ্বৰী কলিতা}} '''ড° ৰঞ্জন কলিতা''' ([[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]]: Dr. Ranjan Kalita) এগৰাকী লেখক, গৱেষক, শিক্ষাবিদ আৰু সমাজকৰ্মী। [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰপৰা [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]] বিভাগত স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী লাভ কৰা কলিতাই ২০১২ চনত ''অসমীয়া আৰু নেপালী প্ৰৱচন : এটি তুলনামূলক অধ্যয়ন'' বিষয়ক গৱেষণাপত্ৰৰ জৰিয়তে ডক্টৰেট ডিগ্ৰী লাভ কৰে।<ref>{{cite web|url=https://shodhganga.inflibnet.ac.in |title =phd degree of ranjan kalita|website=shodhganga |access- date=2026-05-15}}</ref> ইয়াৰ উপৰি তেওঁ ২০১৪ চনত কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ ৰাজ্যিক মুক্ত বিশ্ববিদ্যালয়ৰপৰা গণ সংযোগ বিভাগত স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী লাভ কৰে। [[তেজপুৰ মহাবিদ্যালয়]]ৰ অসমীয়া বিভাগত অধ্যাপনা কৰা ড° কলিতা বৰ্তমান [[ৰঙাপৰা মহাবিদ্যালয়]]ৰ অধ্যক্ষ। ইয়াৰ উপৰিও তেওঁ চৰকাৰী আদৰ্শ মহাবিদ্যালয়, বালিপৰা আৰু চৰকাৰী আইন মহাবিদ্যালয়, চকীঘাট, তেজপুৰৰ অধ্যক্ষৰূপেও অতিৰিক্ত দায়িত্ব পালন কৰি আছে।<ref>{{Cite web |url=https://gmcbalipara.ac.in/home/principal_message |title=Message from Principal's Desk || Official Website |website=Govt. Model College, Balipara |access-date=2026-05-07}}</ref> ড° কলিতাই অসম কলেজ অধ্যক্ষ পৰিষদৰ সাধাৰণ সম্পাদক হিচাপে (২০২২-২৪ আৰু (২০২৪-২৬) কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰি আছে।<ref>{{cite web |url=https://www.pratidintime.com/guwahati-news-breaking-latest/assam-college-principals-council-celebrates-diamond-jubilee-this-year |title=Assam College Principals' Council Celebrates Diamond Jubilee This Year |website=Pratidin Time |date=2024-08-01 |language=en |access-date=2026-05-14}}</ref> তেওঁ গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ কাৰ্যবাহী পৰিষদ, গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ কৰ্ট সভা, গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ শৈক্ষিক পৰিষদ আৰু গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ কলেজ উন্নয়ন সমিতিৰো সদস্য হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰে। তেওঁ তেজপুৰৰ বাণ থিয়েটাৰ, অসমীয়া ক্লাব, তৰুণ অসম সংঘৰ সক্ৰিয় সদস্য। তেওঁৰ অধীনত গৱেষণা কাৰ্য সম্পন্ন কৰি কেইবাগৰাকীও গৱেষকে গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা ডক্টৰেট ডিগ্ৰী লাভ কৰিছে।<ref>{{cite web=https://shodhganga.inflibnet.ac.in|title= phd degree under supervision of Dr.Ranjan Kalita|website=access -date=2026-05-15}}</ref> == প্ৰাৰম্ভিক জীৱন == ১৯৬৮ চনত [[শোণিতপুৰ জিলা]]ৰ জামুগুৰিহাটত জন্মগ্ৰহণ কৰা ৰঞ্জন কলিতাৰ পিতৃ বিনোদ চন্দ্ৰ কলিতা এগৰাকী অৱসৰপ্ৰাপ্ত শিক্ষক তথা মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ নামধৰ্ম সমাজৰ শৰণাচাৰ্য আৰু মাতৃ প্ৰয়াত নন্দেশ্বৰী কলিতা। তেওঁ উত্তৰ জামুগুৰি উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয়ৰপৰা শৈক্ষিক জীৱন সমাপ্ত কৰে আৰু বিশ্বনাথ মহাবিদ্যালয়ৰপৰা অসমীয়া সন্মান বিষয় হিচাপে লৈ স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰে। == উচ্চ শিক্ষা == ১৯৯১ চনত গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰপৰা ৰঞ্জন কলিতাই অসমীয়া বিভাগত স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী লাভ কৰে। ২০১২ চনত তেওঁ ড° সুনীল কুমাৰ দত্ত আৰু ড° [[উমেশ চন্দ্ৰ ডেকা]]ৰ তত্ত্বাৱধানত গৱেষণা কৰি পি এইচ ডি ডিগ্ৰী লাভ কৰে। তেওঁৰ গৱেষণাৰ বিষয় আছিল ''অসমীয়া আৰু নেপালী প্ৰবাদ : এটি তুলনামূলক অধ্যয়ন।'' তেওঁ দ্বিতীয়বাৰৰ বাবে স্নাতকোত্তৰ সন্মানৰ অধিকাৰী হয়। ২০২৪ চনত [[কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ ৰাজ্যিক মুক্ত বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰপৰা তেওঁ গণ সংযোগ বিষয়ত স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী লাভ কৰে। == কৰ্ম জীৱন == ১৯৯৩ চনত তেজপুৰ মহাবিদ্যালয়ৰ অসমীয়া বিভাগৰ এগৰাকী প্ৰবক্তা হিচাপে কলিতাৰ কৰ্ম জীৱন আৰম্ভ হয়। পৰৱৰ্তীকালত তেওঁ তেজপুৰ মহাবিদ্যালয়ৰ অসমীয়া বিভাগৰ মুৰব্বী অধ্যাপক হয়। ২৫ বছৰ সফলতাৰে অধ্যাপনা কৰা ড° কলিতাই ২০১৮ চনত ৰঙাপৰা মহাবিদ্যালয় (স্বায়ত্ত্বশাসিত)ৰ স্থায়ী অধ্যক্ষ ৰূপে দায়িত্বভাৰ গ্ৰহণ কৰে। ইয়াৰ উপৰিও তেওঁ চৰকাৰী আদৰ্শ মহাবিদ্যালয়, বালিপৰাৰ অধ্যক্ষৰ অতিৰিক্ত দায়িত্ব পালন কৰি আছে। তেওঁ অসম কলেজ অধ্যক্ষ পৰিষদৰ সাধাৰণ সম্পাদক হিচাপে (২০২২-২৪) আৰু (২০২৪-২৬) কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰি আছে।<ref>{{Cite web |url=https://www.sentinelassam.com/north-east-india-news/assam-news/67th-conference-of-assam-college-teachers-association-underway-in-lakhimpur-630450 |title=67th conference of Assam College Teachers' Association underway in Lakhimpur |website=The Sentinel Assam |date=29 December 2022 |access-date=15 May 2026 |language=English }}</ref> তেওঁ গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ গৱেষণা পৰ্যবেক্ষকৰ দৰে দায়িত্বও পালন কৰি আছে। তেওঁৰ অধীনত গৱেষণা কৰি কাব্যশ্ৰী বৰুৱা আৰু মিতালি কুমাৰীয়ে পি‌ এইচ ডি ডিগ্ৰী লাভ কৰিছে।<ref>নিয়মীয়া বাৰ্তা, পৃষ্ঠা নং ৭, তেজপুৰ সংস্কৰণ, ১ জানুৱাৰী ২০২৬</ref> বৰ্তমান তেওঁৰ অধীনত ছয়গৰাকী গৱেষকে বিভিন্ন বিষয়ত গৱেষণা কৰি আছে। অসমৰ প্ৰায় সকলো আগশাৰীৰ কাকত-আলোচনীত তেওঁ সাহিত্য বিষয়ক লিখা-মেলা নিয়মীয়াকৈ কৰি আছে। বৃহত্তৰ শোণিতপুৰ জিলাৰ লগতে অসমৰ বিভিন্ন শৈক্ষিক, সামাজিক আৰু সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠানৰ লগতো তেওঁ সক্ৰিয়ভাৱে জড়িত হৈ আছে।<ref>{{Cite web |url=https://www.sentinelassam.com/north-east-india-news/assam-news/assam-valley-academy-concludes-15th-annual-cultural-and-sports-week-with-grand-ceremony |title=Assam Valley Academy Concludes 15th Annual Cultural and Sports Week with Grand Ceremony |website=The Sentinel Assam |date=28 December 2024 |access-date=15 May 2026 |language=English }}</ref> অসম সাহিত্য সভা, অসম নাট্য সন্মিলন আদিৰ লগত ওতপ্ৰোতভাৱে জড়িত হৈ থকা ড° কলিতা এগৰাকী সুবক্তা হিচাপেও পৰিচিত। == দাম্পত্য জীৱন == ড° ৰঞ্জন কলিতাৰ সহধৰ্মিনীৰ নাম পিকুমণি কলিতা। তেওঁলোকৰ একমাত্ৰ পুত্ৰ সন্তান অভীপ্সিত কলিতা। অভীপ্সিত বৰ্তমান আই আই টি, বাৰানসীৰ এগৰাকী মেধাৱী শিক্ষাৰ্থী হোৱাৰ লগতে বিৰলা বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তিবিদ্যা প্ৰতিষ্ঠানৰ গৱেষক ছাত্ৰ। তেওঁৰ বৰ্তমান স্থায়ী ঠিকনা তেজপুৰ চহৰৰ মূঢ়াতেতেলি অঞ্চলত। == উল্লেখযোগ্য কৃতি == # শোণিতপুৰ: ঐতিহ্য আৰু সংস্কৃতি, সম্পাদনা: ড° ৰঞ্জন কলিতা, প্ৰকাশক: অসম কলেজ শিক্ষক সংস্থা। # গৱেষকৰ হাতপুথি, সম্পাদনা: ড° ৰঞ্জন কলিতা। # ভাষা- সাহিত্য আৰু সংস্কৃতি, সম্পাদনা: ড° ৰঞ্জন কলিতা। # অসমৰ পৰম্পৰাগত সংস্কৃতি, সম্পাদনা: ড° ৰঞ্জন কলিতা। # মহাক্ষেত্ৰ শোণিতপুৰ, সম্পাদনা: ড° ৰঞ্জন কলিতা। == বঁটা, সন্মান, স্বীকৃতি == * Received ‘Best Principal of the Year, 2020’ Award from Institute Scholars, Bangalore, India * Received ‘National Eminent Academic Leader Award, 2020” from International Institute of Organized Research, India * An Award was received from the Rotary Club of Greater Tezpur (Rotary International District 3240) for contribution in the Field of Education. (5th September, 2014) * A Fellowship was received from the Gorkha Development Council, Govt. of Assam for contribution towards development of Nepali Literature, Language and Culture of Assam. (19 June, 2013) * International Eminent Principal Award 2021 by I2OR, India-reg == তথ্য সংগ্ৰহ == {{Reflist}} == বাহ্যিক সংযোগ == * [https://drranjankalita.in/ ব্যক্তিগত ৱেবছাইট] * [https://gmcbalipara.ac.in/home/principal_message Message from Principal's Desk] (চৰকাৰী আদৰ্শ মহাবিদ্যালয়ৰ, বালিপৰাৰ অফিচিয়েল ৱেবছাইট) [[শ্ৰেণী:অসমৰ ব্যক্তি]] t8egvzcx5gchln4ggoi188ijbw7jiz0 606571 606570 2026-05-15T18:44:49Z প্ৰিয়াংকু বৰা 45871 /* */ Fixed typo 606571 wikitext text/x-wiki {{notability}} {{unreferenced}}{{Infobox writer |name= ড° ৰঞ্জন কলিতা |image= Dr Ranjan Kalita.jpg |image_size= |alt |caption= ৰঙাপৰা মহাবিদ্যালয় চৌহদত অধ্যক্ষ ড° ৰঞ্জন কলিতা |pseudonym= |birth_name= |birth_date= {{Birth date and age|1968|11|19|df=yes}} |birth_place= জামুগুৰিহাট, [[শোণিতপুৰ জিলা]] |occupation= লেখক, গৱেষক, শিক্ষাবিদ তথা অধ্যক্ষ ৰঙাপৰা মহাবিদ্যালয় (স্বতন্ত্ৰ), অধ্যক্ষ (অতিৰিক্ত দায়িত্ব) চৰকাৰী আদৰ্শ মহাবিদ্যালয়, বালিপৰা, অধ্যক্ষ (অতিৰিক্ত দায়িত্ব) চৰকাৰী আইন মহাবিদ্যালয়, চকীঘাট, তেজপুৰ |language= [[অসমীয়া]] |nationality= [[ভাৰতীয়]] |ethnicity= |citizenship= |education= অসমীয়া বিষয়ত স্নাতকোত্তৰ, গণ সংযোগ বিষয়ত স্নাতকোত্তৰ, পি এইচ ডি |alma_mater= |period= |genre= [[অসমীয়া সাহিত্য]] |subject= [[অসমীয়া ভাষা]] |movement= |notableworks= |spouse= পিকুমণি কলিতা |partner= |children= অভীপ্সিত কলিতা |relatives= |influences= |influenced= |awards= |signature= |signature_alt= |website=https://drranjankalita.in|portaldisp= |parents= বিনোদ চন্দ্ৰ কলিতা, নন্দেশ্বৰী কলিতা}} '''ড° ৰঞ্জন কলিতা''' ([[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]]: Dr. Ranjan Kalita) এগৰাকী লেখক, গৱেষক, শিক্ষাবিদ আৰু সমাজকৰ্মী। [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰপৰা [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]] বিভাগত স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী লাভ কৰা কলিতাই ২০১২ চনত ''অসমীয়া আৰু নেপালী প্ৰৱচন : এটি তুলনামূলক অধ্যয়ন'' বিষয়ক গৱেষণাপত্ৰৰ জৰিয়তে ডক্টৰেট ডিগ্ৰী লাভ কৰে।<ref>{{cite web|url=https://shodhganga.inflibnet.ac.in |title =phd degree of ranjan kalita|website=shodhganga |access- date=2026-05-15}}</ref> ইয়াৰ উপৰি তেওঁ ২০১৪ চনত কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ ৰাজ্যিক মুক্ত বিশ্ববিদ্যালয়ৰপৰা গণ সংযোগ বিভাগত স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী লাভ কৰে। [[তেজপুৰ মহাবিদ্যালয়]]ৰ অসমীয়া বিভাগত অধ্যাপনা কৰা ড° কলিতা বৰ্তমান [[ৰঙাপৰা মহাবিদ্যালয়]]ৰ অধ্যক্ষ। ইয়াৰ উপৰিও তেওঁ চৰকাৰী আদৰ্শ মহাবিদ্যালয়, বালিপৰা আৰু চৰকাৰী আইন মহাবিদ্যালয়, চকীঘাট, তেজপুৰৰ অধ্যক্ষৰূপেও অতিৰিক্ত দায়িত্ব পালন কৰি আছে।<ref>{{Cite web |url=https://gmcbalipara.ac.in/home/principal_message |title=Message from Principal's Desk || Official Website |website=Govt. Model College, Balipara |access-date=2026-05-07}}</ref> ড° কলিতাই অসম কলেজ অধ্যক্ষ পৰিষদৰ সাধাৰণ সম্পাদক হিচাপে (২০২২-২৪ আৰু (২০২৪-২৬) কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰি আছে।<ref>{{cite web |url=https://www.pratidintime.com/guwahati-news-breaking-latest/assam-college-principals-council-celebrates-diamond-jubilee-this-year |title=Assam College Principals' Council Celebrates Diamond Jubilee This Year |website=Pratidin Time |date=2024-08-01 |language=en |access-date=2026-05-14}}</ref> তেওঁ গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ কাৰ্যবাহী পৰিষদ, গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ কৰ্ট সভা, গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ শৈক্ষিক পৰিষদ আৰু গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ কলেজ উন্নয়ন সমিতিৰো সদস্য হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰে। তেওঁ তেজপুৰৰ বাণ থিয়েটাৰ, অসমীয়া ক্লাব, তৰুণ অসম সংঘৰ সক্ৰিয় সদস্য। তেওঁৰ অধীনত গৱেষণা কাৰ্য সম্পন্ন কৰি কেইবাগৰাকীও গৱেষকে গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা ডক্টৰেট ডিগ্ৰী লাভ কৰিছে।<ref>{{cite web=https://shodhganga.inflibnet.ac.in |title= phd degree under supervision of Dr.Ranjan Kalita|website=access -date=2026-05-15}}</ref> == প্ৰাৰম্ভিক জীৱন == ১৯৬৮ চনত [[শোণিতপুৰ জিলা]]ৰ জামুগুৰিহাটত জন্মগ্ৰহণ কৰা ৰঞ্জন কলিতাৰ পিতৃ বিনোদ চন্দ্ৰ কলিতা এগৰাকী অৱসৰপ্ৰাপ্ত শিক্ষক তথা মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ নামধৰ্ম সমাজৰ শৰণাচাৰ্য আৰু মাতৃ প্ৰয়াত নন্দেশ্বৰী কলিতা। তেওঁ উত্তৰ জামুগুৰি উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয়ৰপৰা শৈক্ষিক জীৱন সমাপ্ত কৰে আৰু বিশ্বনাথ মহাবিদ্যালয়ৰপৰা অসমীয়া সন্মান বিষয় হিচাপে লৈ স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰে। == উচ্চ শিক্ষা == ১৯৯১ চনত গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰপৰা ৰঞ্জন কলিতাই অসমীয়া বিভাগত স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী লাভ কৰে। ২০১২ চনত তেওঁ ড° সুনীল কুমাৰ দত্ত আৰু ড° [[উমেশ চন্দ্ৰ ডেকা]]ৰ তত্ত্বাৱধানত গৱেষণা কৰি পি এইচ ডি ডিগ্ৰী লাভ কৰে। তেওঁৰ গৱেষণাৰ বিষয় আছিল ''অসমীয়া আৰু নেপালী প্ৰবাদ : এটি তুলনামূলক অধ্যয়ন।'' তেওঁ দ্বিতীয়বাৰৰ বাবে স্নাতকোত্তৰ সন্মানৰ অধিকাৰী হয়। ২০২৪ চনত [[কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ ৰাজ্যিক মুক্ত বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰপৰা তেওঁ গণ সংযোগ বিষয়ত স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী লাভ কৰে। == কৰ্ম জীৱন == ১৯৯৩ চনত তেজপুৰ মহাবিদ্যালয়ৰ অসমীয়া বিভাগৰ এগৰাকী প্ৰবক্তা হিচাপে কলিতাৰ কৰ্ম জীৱন আৰম্ভ হয়। পৰৱৰ্তীকালত তেওঁ তেজপুৰ মহাবিদ্যালয়ৰ অসমীয়া বিভাগৰ মুৰব্বী অধ্যাপক হয়। ২৫ বছৰ সফলতাৰে অধ্যাপনা কৰা ড° কলিতাই ২০১৮ চনত ৰঙাপৰা মহাবিদ্যালয় (স্বায়ত্ত্বশাসিত)ৰ স্থায়ী অধ্যক্ষ ৰূপে দায়িত্বভাৰ গ্ৰহণ কৰে। ইয়াৰ উপৰিও তেওঁ চৰকাৰী আদৰ্শ মহাবিদ্যালয়, বালিপৰাৰ অধ্যক্ষৰ অতিৰিক্ত দায়িত্ব পালন কৰি আছে। তেওঁ অসম কলেজ অধ্যক্ষ পৰিষদৰ সাধাৰণ সম্পাদক হিচাপে (২০২২-২৪) আৰু (২০২৪-২৬) কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰি আছে।<ref>{{Cite web |url=https://www.sentinelassam.com/north-east-india-news/assam-news/67th-conference-of-assam-college-teachers-association-underway-in-lakhimpur-630450 |title=67th conference of Assam College Teachers' Association underway in Lakhimpur |website=The Sentinel Assam |date=29 December 2022 |access-date=15 May 2026 |language=English }}</ref> তেওঁ গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ গৱেষণা পৰ্যবেক্ষকৰ দৰে দায়িত্বও পালন কৰি আছে। তেওঁৰ অধীনত গৱেষণা কৰি কাব্যশ্ৰী বৰুৱা আৰু মিতালি কুমাৰীয়ে পি‌ এইচ ডি ডিগ্ৰী লাভ কৰিছে।<ref>নিয়মীয়া বাৰ্তা, পৃষ্ঠা নং ৭, তেজপুৰ সংস্কৰণ, ১ জানুৱাৰী ২০২৬</ref> বৰ্তমান তেওঁৰ অধীনত ছয়গৰাকী গৱেষকে বিভিন্ন বিষয়ত গৱেষণা কৰি আছে। অসমৰ প্ৰায় সকলো আগশাৰীৰ কাকত-আলোচনীত তেওঁ সাহিত্য বিষয়ক লিখা-মেলা নিয়মীয়াকৈ কৰি আছে। বৃহত্তৰ শোণিতপুৰ জিলাৰ লগতে অসমৰ বিভিন্ন শৈক্ষিক, সামাজিক আৰু সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠানৰ লগতো তেওঁ সক্ৰিয়ভাৱে জড়িত হৈ আছে।<ref>{{Cite web |url=https://www.sentinelassam.com/north-east-india-news/assam-news/assam-valley-academy-concludes-15th-annual-cultural-and-sports-week-with-grand-ceremony |title=Assam Valley Academy Concludes 15th Annual Cultural and Sports Week with Grand Ceremony |website=The Sentinel Assam |date=28 December 2024 |access-date=15 May 2026 |language=English }}</ref> অসম সাহিত্য সভা, অসম নাট্য সন্মিলন আদিৰ লগত ওতপ্ৰোতভাৱে জড়িত হৈ থকা ড° কলিতা এগৰাকী সুবক্তা হিচাপেও পৰিচিত। == দাম্পত্য জীৱন == ড° ৰঞ্জন কলিতাৰ সহধৰ্মিনীৰ নাম পিকুমণি কলিতা। তেওঁলোকৰ একমাত্ৰ পুত্ৰ সন্তান অভীপ্সিত কলিতা। অভীপ্সিত বৰ্তমান আই আই টি, বাৰানসীৰ এগৰাকী মেধাৱী শিক্ষাৰ্থী হোৱাৰ লগতে বিৰলা বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তিবিদ্যা প্ৰতিষ্ঠানৰ গৱেষক ছাত্ৰ। তেওঁৰ বৰ্তমান স্থায়ী ঠিকনা তেজপুৰ চহৰৰ মূঢ়াতেতেলি অঞ্চলত। == উল্লেখযোগ্য কৃতি == # শোণিতপুৰ: ঐতিহ্য আৰু সংস্কৃতি, সম্পাদনা: ড° ৰঞ্জন কলিতা, প্ৰকাশক: অসম কলেজ শিক্ষক সংস্থা। # গৱেষকৰ হাতপুথি, সম্পাদনা: ড° ৰঞ্জন কলিতা। # ভাষা- সাহিত্য আৰু সংস্কৃতি, সম্পাদনা: ড° ৰঞ্জন কলিতা। # অসমৰ পৰম্পৰাগত সংস্কৃতি, সম্পাদনা: ড° ৰঞ্জন কলিতা। # মহাক্ষেত্ৰ শোণিতপুৰ, সম্পাদনা: ড° ৰঞ্জন কলিতা। == বঁটা, সন্মান, স্বীকৃতি == * Received ‘Best Principal of the Year, 2020’ Award from Institute Scholars, Bangalore, India * Received ‘National Eminent Academic Leader Award, 2020” from International Institute of Organized Research, India * An Award was received from the Rotary Club of Greater Tezpur (Rotary International District 3240) for contribution in the Field of Education. (5th September, 2014) * A Fellowship was received from the Gorkha Development Council, Govt. of Assam for contribution towards development of Nepali Literature, Language and Culture of Assam. (19 June, 2013) * International Eminent Principal Award 2021 by I2OR, India-reg == তথ্য সংগ্ৰহ == {{Reflist}} == বাহ্যিক সংযোগ == * [https://drranjankalita.in/ ব্যক্তিগত ৱেবছাইট] * [https://gmcbalipara.ac.in/home/principal_message Message from Principal's Desk] (চৰকাৰী আদৰ্শ মহাবিদ্যালয়ৰ, বালিপৰাৰ অফিচিয়েল ৱেবছাইট) [[শ্ৰেণী:অসমৰ ব্যক্তি]] lmxy0xmsvjynzoj7rbwu6bbgvbojmlu 606572 606571 2026-05-15T18:47:24Z প্ৰিয়াংকু বৰা 45871 /* */ Fixed typo 606572 wikitext text/x-wiki {{notability}} {{unreferenced}}{{Infobox writer |name= ড° ৰঞ্জন কলিতা |image= Dr Ranjan Kalita.jpg |image_size= |alt |caption= ৰঙাপৰা মহাবিদ্যালয় চৌহদত অধ্যক্ষ ড° ৰঞ্জন কলিতা |pseudonym= |birth_name= |birth_date= {{Birth date and age|1968|11|19|df=yes}} |birth_place= জামুগুৰিহাট, [[শোণিতপুৰ জিলা]] |occupation= লেখক, গৱেষক, শিক্ষাবিদ তথা অধ্যক্ষ ৰঙাপৰা মহাবিদ্যালয় (স্বতন্ত্ৰ), অধ্যক্ষ (অতিৰিক্ত দায়িত্ব) চৰকাৰী আদৰ্শ মহাবিদ্যালয়, বালিপৰা, অধ্যক্ষ (অতিৰিক্ত দায়িত্ব) চৰকাৰী আইন মহাবিদ্যালয়, চকীঘাট, তেজপুৰ |language= [[অসমীয়া]] |nationality= [[ভাৰতীয়]] |ethnicity= |citizenship= |education= অসমীয়া বিষয়ত স্নাতকোত্তৰ, গণ সংযোগ বিষয়ত স্নাতকোত্তৰ, পি এইচ ডি |alma_mater= |period= |genre= [[অসমীয়া সাহিত্য]] |subject= [[অসমীয়া ভাষা]] |movement= |notableworks= |spouse= পিকুমণি কলিতা |partner= |children= অভীপ্সিত কলিতা |relatives= |influences= |influenced= |awards= |signature= |signature_alt= |website=https://drranjankalita.in|portaldisp= |parents= বিনোদ চন্দ্ৰ কলিতা, নন্দেশ্বৰী কলিতা}} '''ড° ৰঞ্জন কলিতা''' ([[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]]: Dr. Ranjan Kalita) এগৰাকী লেখক, গৱেষক, শিক্ষাবিদ আৰু সমাজকৰ্মী। [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰপৰা [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]] বিভাগত স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী লাভ কৰা কলিতাই ২০১২ চনত ''অসমীয়া আৰু নেপালী প্ৰৱচন : এটি তুলনামূলক অধ্যয়ন'' বিষয়ক গৱেষণাপত্ৰৰ জৰিয়তে ডক্টৰেট ডিগ্ৰী লাভ কৰে।<ref>{{cite web|url=https://shodhganga.inflibnet.ac.in |title =phd degree of ranjan kalita|website=shodhganga |access- date=2026-05-15}}</ref> ইয়াৰ উপৰি তেওঁ ২০১৪ চনত কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ ৰাজ্যিক মুক্ত বিশ্ববিদ্যালয়ৰপৰা গণ সংযোগ বিভাগত স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী লাভ কৰে। [[তেজপুৰ মহাবিদ্যালয়]]ৰ অসমীয়া বিভাগত অধ্যাপনা কৰা ড° কলিতা বৰ্তমান [[ৰঙাপৰা মহাবিদ্যালয়]]ৰ অধ্যক্ষ। ইয়াৰ উপৰিও তেওঁ চৰকাৰী আদৰ্শ মহাবিদ্যালয়, বালিপৰা আৰু চৰকাৰী আইন মহাবিদ্যালয়, চকীঘাট, তেজপুৰৰ অধ্যক্ষৰূপেও অতিৰিক্ত দায়িত্ব পালন কৰি আছে।<ref>{{Cite web |url=https://gmcbalipara.ac.in/home/principal_message |title=Message from Principal's Desk || Official Website |website=Govt. Model College, Balipara |access-date=2026-05-07}}</ref> ড° কলিতাই অসম কলেজ অধ্যক্ষ পৰিষদৰ সাধাৰণ সম্পাদক হিচাপে (২০২২-২৪ আৰু (২০২৪-২৬) কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰি আছে।<ref>{{cite web |url=https://www.pratidintime.com/guwahati-news-breaking-latest/assam-college-principals-council-celebrates-diamond-jubilee-this-year |title=Assam College Principals' Council Celebrates Diamond Jubilee This Year |website=Pratidin Time |date=2024-08-01 |language=en |access-date=2026-05-14}}</ref> তেওঁ গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ কাৰ্যবাহী পৰিষদ, গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ কৰ্ট সভা, গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ শৈক্ষিক পৰিষদ আৰু গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ কলেজ উন্নয়ন সমিতিৰো সদস্য হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰে। তেওঁ তেজপুৰৰ বাণ থিয়েটাৰ, অসমীয়া ক্লাব, তৰুণ অসম সংঘৰ সক্ৰিয় সদস্য। তেওঁৰ অধীনত গৱেষণা কাৰ্য সম্পন্ন কৰি কেইবাগৰাকীও গৱেষকে গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা ডক্টৰেট ডিগ্ৰী লাভ কৰিছে।<ref>{{cite web|url=https://shodhganga.inflibnet.ac.in |title= phd degree under supervision of Dr.Ranjan Kalita|website=access -date=2026-05-15}}</ref> == প্ৰাৰম্ভিক জীৱন == ১৯৬৮ চনত [[শোণিতপুৰ জিলা]]ৰ জামুগুৰিহাটত জন্মগ্ৰহণ কৰা ৰঞ্জন কলিতাৰ পিতৃ বিনোদ চন্দ্ৰ কলিতা এগৰাকী অৱসৰপ্ৰাপ্ত শিক্ষক তথা মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ নামধৰ্ম সমাজৰ শৰণাচাৰ্য আৰু মাতৃ প্ৰয়াত নন্দেশ্বৰী কলিতা। তেওঁ উত্তৰ জামুগুৰি উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয়ৰপৰা শৈক্ষিক জীৱন সমাপ্ত কৰে আৰু বিশ্বনাথ মহাবিদ্যালয়ৰপৰা অসমীয়া সন্মান বিষয় হিচাপে লৈ স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰে। == উচ্চ শিক্ষা == ১৯৯১ চনত গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰপৰা ৰঞ্জন কলিতাই অসমীয়া বিভাগত স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী লাভ কৰে। ২০১২ চনত তেওঁ ড° সুনীল কুমাৰ দত্ত আৰু ড° [[উমেশ চন্দ্ৰ ডেকা]]ৰ তত্ত্বাৱধানত গৱেষণা কৰি পি এইচ ডি ডিগ্ৰী লাভ কৰে। তেওঁৰ গৱেষণাৰ বিষয় আছিল ''অসমীয়া আৰু নেপালী প্ৰবাদ : এটি তুলনামূলক অধ্যয়ন।'' তেওঁ দ্বিতীয়বাৰৰ বাবে স্নাতকোত্তৰ সন্মানৰ অধিকাৰী হয়। ২০২৪ চনত [[কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ ৰাজ্যিক মুক্ত বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰপৰা তেওঁ গণ সংযোগ বিষয়ত স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী লাভ কৰে। == কৰ্ম জীৱন == ১৯৯৩ চনত তেজপুৰ মহাবিদ্যালয়ৰ অসমীয়া বিভাগৰ এগৰাকী প্ৰবক্তা হিচাপে কলিতাৰ কৰ্ম জীৱন আৰম্ভ হয়। পৰৱৰ্তীকালত তেওঁ তেজপুৰ মহাবিদ্যালয়ৰ অসমীয়া বিভাগৰ মুৰব্বী অধ্যাপক হয়। ২৫ বছৰ সফলতাৰে অধ্যাপনা কৰা ড° কলিতাই ২০১৮ চনত ৰঙাপৰা মহাবিদ্যালয় (স্বায়ত্ত্বশাসিত)ৰ স্থায়ী অধ্যক্ষ ৰূপে দায়িত্বভাৰ গ্ৰহণ কৰে। ইয়াৰ উপৰিও তেওঁ চৰকাৰী আদৰ্শ মহাবিদ্যালয়, বালিপৰাৰ অধ্যক্ষৰ অতিৰিক্ত দায়িত্ব পালন কৰি আছে। তেওঁ অসম কলেজ অধ্যক্ষ পৰিষদৰ সাধাৰণ সম্পাদক হিচাপে (২০২২-২৪) আৰু (২০২৪-২৬) কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰি আছে।<ref>{{Cite web |url=https://www.sentinelassam.com/north-east-india-news/assam-news/67th-conference-of-assam-college-teachers-association-underway-in-lakhimpur-630450 |title=67th conference of Assam College Teachers' Association underway in Lakhimpur |website=The Sentinel Assam |date=29 December 2022 |access-date=15 May 2026 |language=English }}</ref> তেওঁ গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ গৱেষণা পৰ্যবেক্ষকৰ দৰে দায়িত্বও পালন কৰি আছে। তেওঁৰ অধীনত গৱেষণা কৰি কাব্যশ্ৰী বৰুৱা আৰু মিতালি কুমাৰীয়ে পি‌ এইচ ডি ডিগ্ৰী লাভ কৰিছে।<ref>নিয়মীয়া বাৰ্তা, পৃষ্ঠা নং ৭, তেজপুৰ সংস্কৰণ, ১ জানুৱাৰী ২০২৬</ref> বৰ্তমান তেওঁৰ অধীনত ছয়গৰাকী গৱেষকে বিভিন্ন বিষয়ত গৱেষণা কৰি আছে। অসমৰ প্ৰায় সকলো আগশাৰীৰ কাকত-আলোচনীত তেওঁ সাহিত্য বিষয়ক লিখা-মেলা নিয়মীয়াকৈ কৰি আছে। বৃহত্তৰ শোণিতপুৰ জিলাৰ লগতে অসমৰ বিভিন্ন শৈক্ষিক, সামাজিক আৰু সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠানৰ লগতো তেওঁ সক্ৰিয়ভাৱে জড়িত হৈ আছে।<ref>{{Cite web |url=https://www.sentinelassam.com/north-east-india-news/assam-news/assam-valley-academy-concludes-15th-annual-cultural-and-sports-week-with-grand-ceremony |title=Assam Valley Academy Concludes 15th Annual Cultural and Sports Week with Grand Ceremony |website=The Sentinel Assam |date=28 December 2024 |access-date=15 May 2026 |language=English }}</ref> অসম সাহিত্য সভা, অসম নাট্য সন্মিলন আদিৰ লগত ওতপ্ৰোতভাৱে জড়িত হৈ থকা ড° কলিতা এগৰাকী সুবক্তা হিচাপেও পৰিচিত। == দাম্পত্য জীৱন == ড° ৰঞ্জন কলিতাৰ সহধৰ্মিনীৰ নাম পিকুমণি কলিতা। তেওঁলোকৰ একমাত্ৰ পুত্ৰ সন্তান অভীপ্সিত কলিতা। অভীপ্সিত বৰ্তমান আই আই টি, বাৰানসীৰ এগৰাকী মেধাৱী শিক্ষাৰ্থী হোৱাৰ লগতে বিৰলা বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তিবিদ্যা প্ৰতিষ্ঠানৰ গৱেষক ছাত্ৰ। তেওঁৰ বৰ্তমান স্থায়ী ঠিকনা তেজপুৰ চহৰৰ মূঢ়াতেতেলি অঞ্চলত। == উল্লেখযোগ্য কৃতি == # শোণিতপুৰ: ঐতিহ্য আৰু সংস্কৃতি, সম্পাদনা: ড° ৰঞ্জন কলিতা, প্ৰকাশক: অসম কলেজ শিক্ষক সংস্থা। # গৱেষকৰ হাতপুথি, সম্পাদনা: ড° ৰঞ্জন কলিতা। # ভাষা- সাহিত্য আৰু সংস্কৃতি, সম্পাদনা: ড° ৰঞ্জন কলিতা। # অসমৰ পৰম্পৰাগত সংস্কৃতি, সম্পাদনা: ড° ৰঞ্জন কলিতা। # মহাক্ষেত্ৰ শোণিতপুৰ, সম্পাদনা: ড° ৰঞ্জন কলিতা। == বঁটা, সন্মান, স্বীকৃতি == * Received ‘Best Principal of the Year, 2020’ Award from Institute Scholars, Bangalore, India * Received ‘National Eminent Academic Leader Award, 2020” from International Institute of Organized Research, India * An Award was received from the Rotary Club of Greater Tezpur (Rotary International District 3240) for contribution in the Field of Education. (5th September, 2014) * A Fellowship was received from the Gorkha Development Council, Govt. of Assam for contribution towards development of Nepali Literature, Language and Culture of Assam. (19 June, 2013) * International Eminent Principal Award 2021 by I2OR, India-reg == তথ্য সংগ্ৰহ == {{Reflist}} == বাহ্যিক সংযোগ == * [https://drranjankalita.in/ ব্যক্তিগত ৱেবছাইট] * [https://gmcbalipara.ac.in/home/principal_message Message from Principal's Desk] (চৰকাৰী আদৰ্শ মহাবিদ্যালয়ৰ, বালিপৰাৰ অফিচিয়েল ৱেবছাইট) [[শ্ৰেণী:অসমৰ ব্যক্তি]] htnw4c4qbjwng9ygqf17xj5m5ohunik 606588 606572 2026-05-15T19:35:34Z প্ৰিয়াংকু বৰা 45871 /* */ added content 606588 wikitext text/x-wiki {{notability}} {{unreferenced}}{{Infobox writer |name= ড° ৰঞ্জন কলিতা |image= Dr Ranjan Kalita.jpg |image_size= |alt |caption= ৰঙাপৰা মহাবিদ্যালয় চৌহদত অধ্যক্ষ ড° ৰঞ্জন কলিতা |pseudonym= |birth_name= |birth_date= {{Birth date and age|1968|11|19|df=yes}} |birth_place= জামুগুৰিহাট, [[শোণিতপুৰ জিলা]] |occupation= লেখক, গৱেষক, শিক্ষাবিদ তথা অধ্যক্ষ ৰঙাপৰা মহাবিদ্যালয় (স্বতন্ত্ৰ), অধ্যক্ষ (অতিৰিক্ত দায়িত্ব) চৰকাৰী আদৰ্শ মহাবিদ্যালয়, বালিপৰা, অধ্যক্ষ (অতিৰিক্ত দায়িত্ব) চৰকাৰী আইন মহাবিদ্যালয়, চকীঘাট, তেজপুৰ |language= [[অসমীয়া]] |nationality= [[ভাৰতীয়]] |ethnicity= |citizenship= |education= অসমীয়া বিষয়ত স্নাতকোত্তৰ, গণ সংযোগ বিষয়ত স্নাতকোত্তৰ, পি এইচ ডি |alma_mater= |period= |genre= [[অসমীয়া সাহিত্য]] |subject= [[অসমীয়া ভাষা]] |movement= |notableworks= |spouse= পিকুমণি কলিতা |partner= |children= অভীপ্সিত কলিতা |relatives= |influences= |influenced= |awards= |signature= |signature_alt= |website=https://drranjankalita.in|portaldisp= |parents= বিনোদ চন্দ্ৰ কলিতা, নন্দেশ্বৰী কলিতা}} '''ড° ৰঞ্জন কলিতা''' ([[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]]: Dr. Ranjan Kalita) এগৰাকী লেখক, গৱেষক, শিক্ষাবিদ আৰু সমাজকৰ্মী। [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰপৰা [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]] বিভাগত স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী লাভ কৰা কলিতাই ২০১২ চনত ''অসমীয়া আৰু নেপালী প্ৰৱচন : এটি তুলনামূলক অধ্যয়ন'' বিষয়ক গৱেষণাপত্ৰৰ জৰিয়তে ডক্টৰেট ডিগ্ৰী লাভ কৰে।<ref>{{cite web|url=https://shodhganga.inflibnet.ac.in |title =a comparative study of Assamese and Nepali proverbs |website=shodhganga |access- date=2026-05-15}}</ref> ইয়াৰ উপৰি তেওঁ ২০১৪ চনত কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ ৰাজ্যিক মুক্ত বিশ্ববিদ্যালয়ৰপৰা গণ সংযোগ বিভাগত স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী লাভ কৰে। [[তেজপুৰ মহাবিদ্যালয়]]ৰ অসমীয়া বিভাগত অধ্যাপনা কৰা ড° কলিতা বৰ্তমান [[ৰঙাপৰা মহাবিদ্যালয়]]ৰ অধ্যক্ষ। ইয়াৰ উপৰিও তেওঁ চৰকাৰী আদৰ্শ মহাবিদ্যালয়, বালিপৰা আৰু চৰকাৰী আইন মহাবিদ্যালয়, চকীঘাট, তেজপুৰৰ অধ্যক্ষৰূপেও অতিৰিক্ত দায়িত্ব পালন কৰি আছে।<ref>{{Cite web |url=https://gmcbalipara.ac.in/home/principal_message |title=Message from Principal's Desk || Official Website |website=Govt. Model College, Balipara |access-date=2026-05-07}}</ref> ড° কলিতাই অসম কলেজ অধ্যক্ষ পৰিষদৰ সাধাৰণ সম্পাদক হিচাপে (২০২২-২৪ আৰু (২০২৪-২৬) কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰি আছে।<ref>{{cite web |url=https://www.pratidintime.com/guwahati-news-breaking-latest/assam-college-principals-council-celebrates-diamond-jubilee-this-year |title=Assam College Principals' Council Celebrates Diamond Jubilee This Year |website=Pratidin Time |date=2024-08-01 |language=en |access-date=2026-05-14}}</ref> তেওঁ গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ কাৰ্যবাহী পৰিষদ, গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ কৰ্ট সভা, গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ শৈক্ষিক পৰিষদ আৰু গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ কলেজ উন্নয়ন সমিতিৰো সদস্য হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰে। তেওঁ তেজপুৰৰ বাণ থিয়েটাৰ, অসমীয়া ক্লাব, তৰুণ অসম সংঘৰ সক্ৰিয় সদস্য। তেওঁৰ অধীনত গৱেষণা কাৰ্য সম্পন্ন কৰি কেইবাগৰাকীও গৱেষকে গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা ডক্টৰেট ডিগ্ৰী লাভ কৰিছে।<ref>{{cite web|url=https://shodhganga.inflibnet.ac.in |title= phd degree under supervision of Dr.Ranjan Kalita|website=access -date=2026-05-15}}</ref> == প্ৰাৰম্ভিক জীৱন == ১৯৬৮ চনত [[শোণিতপুৰ জিলা]]ৰ জামুগুৰিহাটত জন্মগ্ৰহণ কৰা ৰঞ্জন কলিতাৰ পিতৃ বিনোদ চন্দ্ৰ কলিতা এগৰাকী অৱসৰপ্ৰাপ্ত শিক্ষক তথা মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ নামধৰ্ম সমাজৰ শৰণাচাৰ্য আৰু মাতৃ প্ৰয়াত নন্দেশ্বৰী কলিতা। তেওঁ উত্তৰ জামুগুৰি উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয়ৰপৰা শৈক্ষিক জীৱন সমাপ্ত কৰে আৰু বিশ্বনাথ মহাবিদ্যালয়ৰপৰা অসমীয়া সন্মান বিষয় হিচাপে লৈ স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰে। == উচ্চ শিক্ষা == ১৯৯১ চনত গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰপৰা ৰঞ্জন কলিতাই অসমীয়া বিভাগত স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী লাভ কৰে। ২০১২ চনত তেওঁ ড° সুনীল কুমাৰ দত্ত আৰু ড° [[উমেশ চন্দ্ৰ ডেকা]]ৰ তত্ত্বাৱধানত গৱেষণা কৰি পি এইচ ডি ডিগ্ৰী লাভ কৰে। তেওঁৰ গৱেষণাৰ বিষয় আছিল ''অসমীয়া আৰু নেপালী প্ৰবাদ : এটি তুলনামূলক অধ্যয়ন।'' তেওঁ দ্বিতীয়বাৰৰ বাবে স্নাতকোত্তৰ সন্মানৰ অধিকাৰী হয়। ২০২৪ চনত [[কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ ৰাজ্যিক মুক্ত বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰপৰা তেওঁ গণ সংযোগ বিষয়ত স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী লাভ কৰে। == কৰ্ম জীৱন == ১৯৯৩ চনত তেজপুৰ মহাবিদ্যালয়ৰ অসমীয়া বিভাগৰ এগৰাকী প্ৰবক্তা হিচাপে কলিতাৰ কৰ্ম জীৱন আৰম্ভ হয়। পৰৱৰ্তীকালত তেওঁ তেজপুৰ মহাবিদ্যালয়ৰ অসমীয়া বিভাগৰ মুৰব্বী অধ্যাপক হয়। ২৫ বছৰ সফলতাৰে অধ্যাপনা কৰা ড° কলিতাই ২০১৮ চনত ৰঙাপৰা মহাবিদ্যালয় (স্বায়ত্ত্বশাসিত)ৰ স্থায়ী অধ্যক্ষ ৰূপে দায়িত্বভাৰ গ্ৰহণ কৰে। ইয়াৰ উপৰিও তেওঁ চৰকাৰী আদৰ্শ মহাবিদ্যালয়, বালিপৰাৰ অধ্যক্ষৰ অতিৰিক্ত দায়িত্ব পালন কৰি আছে। তেওঁ অসম কলেজ অধ্যক্ষ পৰিষদৰ সাধাৰণ সম্পাদক হিচাপে (২০২২-২৪) আৰু (২০২৪-২৬) কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰি আছে।<ref>{{Cite web |url=https://www.sentinelassam.com/north-east-india-news/assam-news/67th-conference-of-assam-college-teachers-association-underway-in-lakhimpur-630450 |title=67th conference of Assam College Teachers' Association underway in Lakhimpur |website=The Sentinel Assam |date=29 December 2022 |access-date=15 May 2026 |language=English }}</ref> তেওঁ গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ গৱেষণা পৰ্যবেক্ষকৰ দৰে দায়িত্বও পালন কৰি আছে। তেওঁৰ অধীনত গৱেষণা কৰি কাব্যশ্ৰী বৰুৱা আৰু মিতালি কুমাৰীয়ে পি‌ এইচ ডি ডিগ্ৰী লাভ কৰিছে।<ref>নিয়মীয়া বাৰ্তা, পৃষ্ঠা নং ৭, তেজপুৰ সংস্কৰণ, ১ জানুৱাৰী ২০২৬</ref> বৰ্তমান তেওঁৰ অধীনত ছয়গৰাকী গৱেষকে বিভিন্ন বিষয়ত গৱেষণা কৰি আছে। অসমৰ প্ৰায় সকলো আগশাৰীৰ কাকত-আলোচনীত তেওঁ সাহিত্য বিষয়ক লিখা-মেলা নিয়মীয়াকৈ কৰি আছে। বৃহত্তৰ শোণিতপুৰ জিলাৰ লগতে অসমৰ বিভিন্ন শৈক্ষিক, সামাজিক আৰু সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠানৰ লগতো তেওঁ সক্ৰিয়ভাৱে জড়িত হৈ আছে।<ref>{{Cite web |url=https://www.sentinelassam.com/north-east-india-news/assam-news/assam-valley-academy-concludes-15th-annual-cultural-and-sports-week-with-grand-ceremony |title=Assam Valley Academy Concludes 15th Annual Cultural and Sports Week with Grand Ceremony |website=The Sentinel Assam |date=28 December 2024 |access-date=15 May 2026 |language=English }}</ref> অসম সাহিত্য সভা, অসম নাট্য সন্মিলন আদিৰ লগত ওতপ্ৰোতভাৱে জড়িত হৈ থকা ড° কলিতা এগৰাকী সুবক্তা হিচাপেও পৰিচিত। == দাম্পত্য জীৱন == ড° ৰঞ্জন কলিতাৰ সহধৰ্মিনীৰ নাম পিকুমণি কলিতা। তেওঁলোকৰ একমাত্ৰ পুত্ৰ সন্তান অভীপ্সিত কলিতা। অভীপ্সিত বৰ্তমান আই আই টি, বাৰানসীৰ এগৰাকী মেধাৱী শিক্ষাৰ্থী হোৱাৰ লগতে বিৰলা বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তিবিদ্যা প্ৰতিষ্ঠানৰ গৱেষক ছাত্ৰ। তেওঁৰ বৰ্তমান স্থায়ী ঠিকনা তেজপুৰ চহৰৰ মূঢ়াতেতেলি অঞ্চলত। == উল্লেখযোগ্য কৃতি == # শোণিতপুৰ: ঐতিহ্য আৰু সংস্কৃতি, সম্পাদনা: ড° ৰঞ্জন কলিতা, প্ৰকাশক: অসম কলেজ শিক্ষক সংস্থা। # গৱেষকৰ হাতপুথি, সম্পাদনা: ড° ৰঞ্জন কলিতা। # ভাষা- সাহিত্য আৰু সংস্কৃতি, সম্পাদনা: ড° ৰঞ্জন কলিতা। # অসমৰ পৰম্পৰাগত সংস্কৃতি, সম্পাদনা: ড° ৰঞ্জন কলিতা। # মহাক্ষেত্ৰ শোণিতপুৰ, সম্পাদনা: ড° ৰঞ্জন কলিতা। == বঁটা, সন্মান, স্বীকৃতি == * Received ‘Best Principal of the Year, 2020’ Award from Institute Scholars, Bangalore, India * Received ‘National Eminent Academic Leader Award, 2020” from International Institute of Organized Research, India * An Award was received from the Rotary Club of Greater Tezpur (Rotary International District 3240) for contribution in the Field of Education. (5th September, 2014) * A Fellowship was received from the Gorkha Development Council, Govt. of Assam for contribution towards development of Nepali Literature, Language and Culture of Assam. (19 June, 2013) * International Eminent Principal Award 2021 by I2OR, India-reg == তথ্য সংগ্ৰহ == {{Reflist}} == বাহ্যিক সংযোগ == * [https://drranjankalita.in/ ব্যক্তিগত ৱেবছাইট] * [https://gmcbalipara.ac.in/home/principal_message Message from Principal's Desk] (চৰকাৰী আদৰ্শ মহাবিদ্যালয়ৰ, বালিপৰাৰ অফিচিয়েল ৱেবছাইট) [[শ্ৰেণী:অসমৰ ব্যক্তি]] 7utkk5qd5aa724fi6nvrz1duhuob4q5 606589 606588 2026-05-15T19:48:11Z প্ৰিয়াংকু বৰা 45871 /* */ Fixed typo 606589 wikitext text/x-wiki {{notability}} {{unreferenced}}{{Infobox writer |name= ড° ৰঞ্জন কলিতা |image= Dr Ranjan Kalita.jpg |image_size= |alt |caption= ৰঙাপৰা মহাবিদ্যালয় চৌহদত অধ্যক্ষ ড° ৰঞ্জন কলিতা |pseudonym= |birth_name= |birth_date= {{Birth date and age|1968|11|19|df=yes}} |birth_place= জামুগুৰিহাট, [[শোণিতপুৰ জিলা]] |occupation= লেখক, গৱেষক, শিক্ষাবিদ তথা অধ্যক্ষ ৰঙাপৰা মহাবিদ্যালয় (স্বতন্ত্ৰ), অধ্যক্ষ (অতিৰিক্ত দায়িত্ব) চৰকাৰী আদৰ্শ মহাবিদ্যালয়, বালিপৰা, অধ্যক্ষ (অতিৰিক্ত দায়িত্ব) চৰকাৰী আইন মহাবিদ্যালয়, চকীঘাট, তেজপুৰ |language= [[অসমীয়া]] |nationality= [[ভাৰতীয়]] |ethnicity= |citizenship= |education= অসমীয়া বিষয়ত স্নাতকোত্তৰ, গণ সংযোগ বিষয়ত স্নাতকোত্তৰ, পি এইচ ডি |alma_mater= |period= |genre= [[অসমীয়া সাহিত্য]] |subject= [[অসমীয়া ভাষা]] |movement= |notableworks= |spouse= পিকুমণি কলিতা |partner= |children= অভীপ্সিত কলিতা |relatives= |influences= |influenced= |awards= |signature= |signature_alt= |website=https://drranjankalita.in|portaldisp= |parents= বিনোদ চন্দ্ৰ কলিতা, নন্দেশ্বৰী কলিতা}} '''ড° ৰঞ্জন কলিতা''' ([[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]]: Dr. Ranjan Kalita) এগৰাকী লেখক, গৱেষক, শিক্ষাবিদ আৰু সমাজকৰ্মী। [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰপৰা [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]] বিভাগত স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী লাভ কৰা কলিতাই ২০১২ চনত ''অসমীয়া আৰু নেপালী প্ৰৱচন : এটি তুলনামূলক অধ্যয়ন'' বিষয়ক গৱেষণাপত্ৰৰ জৰিয়তে ডক্টৰেট ডিগ্ৰী লাভ কৰে।<ref>{{cite web|url=http://hdl.handle.net/10603/116059|title =a comparative study of Assamese and Nepali proverbs |website=shodhganga |access- date=2026-05-15}}</ref> ইয়াৰ উপৰি তেওঁ ২০১৪ চনত কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ ৰাজ্যিক মুক্ত বিশ্ববিদ্যালয়ৰপৰা গণ সংযোগ বিভাগত স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী লাভ কৰে। [[তেজপুৰ মহাবিদ্যালয়]]ৰ অসমীয়া বিভাগত অধ্যাপনা কৰা ড° কলিতা বৰ্তমান [[ৰঙাপৰা মহাবিদ্যালয়]]ৰ অধ্যক্ষ। ইয়াৰ উপৰিও তেওঁ চৰকাৰী আদৰ্শ মহাবিদ্যালয়, বালিপৰা আৰু চৰকাৰী আইন মহাবিদ্যালয়, চকীঘাট, তেজপুৰৰ অধ্যক্ষৰূপেও অতিৰিক্ত দায়িত্ব পালন কৰি আছে।<ref>{{Cite web |url=https://gmcbalipara.ac.in/home/principal_message |title=Message from Principal's Desk || Official Website |website=Govt. Model College, Balipara |access-date=2026-05-07}}</ref> ড° কলিতাই অসম কলেজ অধ্যক্ষ পৰিষদৰ সাধাৰণ সম্পাদক হিচাপে (২০২২-২৪ আৰু (২০২৪-২৬) কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰি আছে।<ref>{{cite web |url=https://www.pratidintime.com/guwahati-news-breaking-latest/assam-college-principals-council-celebrates-diamond-jubilee-this-year |title=Assam College Principals' Council Celebrates Diamond Jubilee This Year |website=Pratidin Time |date=2024-08-01 |language=en |access-date=2026-05-14}}</ref> তেওঁ গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ কাৰ্যবাহী পৰিষদ, গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ কৰ্ট সভা, গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ শৈক্ষিক পৰিষদ আৰু গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ কলেজ উন্নয়ন সমিতিৰো সদস্য হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰে। তেওঁ তেজপুৰৰ বাণ থিয়েটাৰ, অসমীয়া ক্লাব, তৰুণ অসম সংঘৰ সক্ৰিয় সদস্য। তেওঁৰ অধীনত গৱেষণা কাৰ্য সম্পন্ন কৰি কেইবাগৰাকীও গৱেষকে গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা ডক্টৰেট ডিগ্ৰী লাভ কৰিছে।<ref>{{cite web|url=https://shodhganga.inflibnet.ac.in |title= phd degree under supervision of Dr.Ranjan Kalita|website=access -date=2026-05-15}}</ref> == প্ৰাৰম্ভিক জীৱন == ১৯৬৮ চনত [[শোণিতপুৰ জিলা]]ৰ জামুগুৰিহাটত জন্মগ্ৰহণ কৰা ৰঞ্জন কলিতাৰ পিতৃ বিনোদ চন্দ্ৰ কলিতা এগৰাকী অৱসৰপ্ৰাপ্ত শিক্ষক তথা মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ নামধৰ্ম সমাজৰ শৰণাচাৰ্য আৰু মাতৃ প্ৰয়াত নন্দেশ্বৰী কলিতা। তেওঁ উত্তৰ জামুগুৰি উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয়ৰপৰা শৈক্ষিক জীৱন সমাপ্ত কৰে আৰু বিশ্বনাথ মহাবিদ্যালয়ৰপৰা অসমীয়া সন্মান বিষয় হিচাপে লৈ স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰে। == উচ্চ শিক্ষা == ১৯৯১ চনত গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰপৰা ৰঞ্জন কলিতাই অসমীয়া বিভাগত স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী লাভ কৰে। ২০১২ চনত তেওঁ ড° সুনীল কুমাৰ দত্ত আৰু ড° [[উমেশ চন্দ্ৰ ডেকা]]ৰ তত্ত্বাৱধানত গৱেষণা কৰি পি এইচ ডি ডিগ্ৰী লাভ কৰে। তেওঁৰ গৱেষণাৰ বিষয় আছিল ''অসমীয়া আৰু নেপালী প্ৰবাদ : এটি তুলনামূলক অধ্যয়ন।'' তেওঁ দ্বিতীয়বাৰৰ বাবে স্নাতকোত্তৰ সন্মানৰ অধিকাৰী হয়। ২০২৪ চনত [[কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ ৰাজ্যিক মুক্ত বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰপৰা তেওঁ গণ সংযোগ বিষয়ত স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী লাভ কৰে। == কৰ্ম জীৱন == ১৯৯৩ চনত তেজপুৰ মহাবিদ্যালয়ৰ অসমীয়া বিভাগৰ এগৰাকী প্ৰবক্তা হিচাপে কলিতাৰ কৰ্ম জীৱন আৰম্ভ হয়। পৰৱৰ্তীকালত তেওঁ তেজপুৰ মহাবিদ্যালয়ৰ অসমীয়া বিভাগৰ মুৰব্বী অধ্যাপক হয়। ২৫ বছৰ সফলতাৰে অধ্যাপনা কৰা ড° কলিতাই ২০১৮ চনত ৰঙাপৰা মহাবিদ্যালয় (স্বায়ত্ত্বশাসিত)ৰ স্থায়ী অধ্যক্ষ ৰূপে দায়িত্বভাৰ গ্ৰহণ কৰে। ইয়াৰ উপৰিও তেওঁ চৰকাৰী আদৰ্শ মহাবিদ্যালয়, বালিপৰাৰ অধ্যক্ষৰ অতিৰিক্ত দায়িত্ব পালন কৰি আছে। তেওঁ অসম কলেজ অধ্যক্ষ পৰিষদৰ সাধাৰণ সম্পাদক হিচাপে (২০২২-২৪) আৰু (২০২৪-২৬) কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰি আছে।<ref>{{Cite web |url=https://www.sentinelassam.com/north-east-india-news/assam-news/67th-conference-of-assam-college-teachers-association-underway-in-lakhimpur-630450 |title=67th conference of Assam College Teachers' Association underway in Lakhimpur |website=The Sentinel Assam |date=29 December 2022 |access-date=15 May 2026 |language=English }}</ref> তেওঁ গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ গৱেষণা পৰ্যবেক্ষকৰ দৰে দায়িত্বও পালন কৰি আছে। তেওঁৰ অধীনত গৱেষণা কৰি কাব্যশ্ৰী বৰুৱা আৰু মিতালি কুমাৰীয়ে পি‌ এইচ ডি ডিগ্ৰী লাভ কৰিছে।<ref>নিয়মীয়া বাৰ্তা, পৃষ্ঠা নং ৭, তেজপুৰ সংস্কৰণ, ১ জানুৱাৰী ২০২৬</ref> বৰ্তমান তেওঁৰ অধীনত ছয়গৰাকী গৱেষকে বিভিন্ন বিষয়ত গৱেষণা কৰি আছে। অসমৰ প্ৰায় সকলো আগশাৰীৰ কাকত-আলোচনীত তেওঁ সাহিত্য বিষয়ক লিখা-মেলা নিয়মীয়াকৈ কৰি আছে। বৃহত্তৰ শোণিতপুৰ জিলাৰ লগতে অসমৰ বিভিন্ন শৈক্ষিক, সামাজিক আৰু সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠানৰ লগতো তেওঁ সক্ৰিয়ভাৱে জড়িত হৈ আছে।<ref>{{Cite web |url=https://www.sentinelassam.com/north-east-india-news/assam-news/assam-valley-academy-concludes-15th-annual-cultural-and-sports-week-with-grand-ceremony |title=Assam Valley Academy Concludes 15th Annual Cultural and Sports Week with Grand Ceremony |website=The Sentinel Assam |date=28 December 2024 |access-date=15 May 2026 |language=English }}</ref> অসম সাহিত্য সভা, অসম নাট্য সন্মিলন আদিৰ লগত ওতপ্ৰোতভাৱে জড়িত হৈ থকা ড° কলিতা এগৰাকী সুবক্তা হিচাপেও পৰিচিত। == দাম্পত্য জীৱন == ড° ৰঞ্জন কলিতাৰ সহধৰ্মিনীৰ নাম পিকুমণি কলিতা। তেওঁলোকৰ একমাত্ৰ পুত্ৰ সন্তান অভীপ্সিত কলিতা। অভীপ্সিত বৰ্তমান আই আই টি, বাৰানসীৰ এগৰাকী মেধাৱী শিক্ষাৰ্থী হোৱাৰ লগতে বিৰলা বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তিবিদ্যা প্ৰতিষ্ঠানৰ গৱেষক ছাত্ৰ। তেওঁৰ বৰ্তমান স্থায়ী ঠিকনা তেজপুৰ চহৰৰ মূঢ়াতেতেলি অঞ্চলত। == উল্লেখযোগ্য কৃতি == # শোণিতপুৰ: ঐতিহ্য আৰু সংস্কৃতি, সম্পাদনা: ড° ৰঞ্জন কলিতা, প্ৰকাশক: অসম কলেজ শিক্ষক সংস্থা। # গৱেষকৰ হাতপুথি, সম্পাদনা: ড° ৰঞ্জন কলিতা। # ভাষা- সাহিত্য আৰু সংস্কৃতি, সম্পাদনা: ড° ৰঞ্জন কলিতা। # অসমৰ পৰম্পৰাগত সংস্কৃতি, সম্পাদনা: ড° ৰঞ্জন কলিতা। # মহাক্ষেত্ৰ শোণিতপুৰ, সম্পাদনা: ড° ৰঞ্জন কলিতা। == বঁটা, সন্মান, স্বীকৃতি == * Received ‘Best Principal of the Year, 2020’ Award from Institute Scholars, Bangalore, India * Received ‘National Eminent Academic Leader Award, 2020” from International Institute of Organized Research, India * An Award was received from the Rotary Club of Greater Tezpur (Rotary International District 3240) for contribution in the Field of Education. (5th September, 2014) * A Fellowship was received from the Gorkha Development Council, Govt. of Assam for contribution towards development of Nepali Literature, Language and Culture of Assam. (19 June, 2013) * International Eminent Principal Award 2021 by I2OR, India-reg == তথ্য সংগ্ৰহ == {{Reflist}} == বাহ্যিক সংযোগ == * [https://drranjankalita.in/ ব্যক্তিগত ৱেবছাইট] * [https://gmcbalipara.ac.in/home/principal_message Message from Principal's Desk] (চৰকাৰী আদৰ্শ মহাবিদ্যালয়ৰ, বালিপৰাৰ অফিচিয়েল ৱেবছাইট) [[শ্ৰেণী:অসমৰ ব্যক্তি]] 4spod1bspiu9h6s837r0icgu0oxebth 0 136821 606650 605323 2026-05-16T07:52:40Z EmausBot 1983 [[নিৰ্দলীয় ৰাজনীতিবিদ]] পাতায় করা দ্বিপুনর্নির্দেশনা ঠিক করেছে 606650 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[নিৰ্দলীয় ৰাজনীতিবিদ]] rtyj2bttxo4586g6tqhcjlztg91zkfa 0 136828 606579 605523 2026-05-15T19:14:52Z Kandarpajit Kallol 6257 /* */ 606579 wikitext text/x-wiki {{Infobox politician | name = ৰত্না দেৱনাথ </br>Ratna Debnath | image = | caption = | native_name = ব়ত্না দেবনাথ | native_name_lang = bn | office = পশ্চিম বংগ বিধান সভাৰ সদস্যা | constituency = পানীহাটি বিধানসভা সমষ্টি | term_start = ৪ মে' ২০২৬ | predecessor = নিৰ্মল ঘোষ | successor = | party = ভাৰতীয় জনতা দল | children = ১ (প্ৰয়াত) | occupation = {{hlist|ৰাজনীতিক|সমাজকৰ্মী}} | known_for = আৰ জি কৰৰ ধৰ্ষণ কাণ্ড, ২০২৪ পিছত সামাজিক সক্ৰিয়তা }} '''ৰত্না দেৱনাথ''' ({{Lang-en|Ratna Debnath}})[[পশ্চিমবংগ|পশ্চিম বংগ]]ৰ এগৰাকী ভাৰতীয় ৰাজনীতিবিদ আৰু সমাজকৰ্মী। ২০২৬ চনৰ পৰা তেওঁ [[ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী|ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টি]]ৰ সদস্য হিচাপে পশ্চিমবংগ পানীহাটী বিধানসভা সমষ্টিক প্ৰতিনিধিত্ব কৰি আহিছে।<ref name="TOI-ticket">{{cite news |title=West Bengal polls: RG Kar victim's mother Ratna Debnath gets BJP ticket from Panihati |work=The Times of India |date=25 March 2026 |url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/west-bengal-polls-rg-kar-victims-mother-ratna-debnath-gets-bjp-ticket-from-panihati/articleshow/129804969.cms}}</ref><ref>{{cite news |title=RG Kar victim's mother enters poll fray on BJP ticket |work=The Economic Times |date=25 March 2026 |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/elections/assembly-elections/west-bengal/rg-kar-rape-murder-victims-mother-enters-poll-fray-on-bjp-ticket-named-in-third-bengal-list/articleshow/129806780.cms}}</ref><ref>{{cite news |title=BJP releases Bengal candidate list, names Ratna Debnath from Panihati |work=The Hindu |date=25 March 2026 |url=https://www.thehindu.com/}}</ref> [[২০২৪ কলকাতা ধৰ্ষণ আৰু হত্যাৰ ঘটনা|২০২৪ চনত কলকাতা আৰ জি কৰ মেডিকেল কলেজ এণ্ড হস্পিতাল]]ৰ ঘটনাত ভুক্তভোগী যুৱতীগৰাকীৰ মাতৃ হিচাপে তেওঁ জনসাধাৰণৰ দৃষ্টিগোচৰ হৈছিল, যাৰ ফলত পশ্চিম বংগত [[নাৰীৰ অধিকাৰ|মহিলাৰ সুৰক্ষা]] আৰু ন্যায়ক লৈ জনসাধাৰণৰ প্ৰতিবাদ আৰু বিতৰ্কৰ সৃষ্টি হৈছিল।<ref name="NDTV-profile">{{cite news |title=All About Ratna Debnath, Mother Of RG Kar Victim, Contesting For BJP From Panihati |work=NDTV |date=22 April 2026 |url=https://www.ndtv.com/india-news/bengal-elections-2026-ratna-debnath-mother-of-rg-kar-victim-contesting-on-bjp-ticket-from-panihati-11392072}}</ref><ref>{{cite news |title=RG Kar case becomes major issue in Bengal politics |work=India Today |date=2026 |url=https://www.indiatoday.in/}}</ref><ref>{{cite news |title=RG Kar incident and political reactions in West Bengal |work=The Indian Express |date=2026 |url=https://indianexpress.com/}}</ref> ==ব্যক্তিগত জীৱন== ৰত্না দেৱনাথ [[২০২৪ কলকাতা ধৰ্ষণ আৰু হত্যাৰ ঘটনা|২০২৪ চনৰ কলিকতা আৰ জি কৰ চিকিৎসা মহাবিদ্যালয় আৰু চিকিৎসালয়ত ধৰ্ষণ আৰু হত্যা]]ৰ সন্মুখীন হোৱা যুৱতীগৰাকীৰ মাতৃ ।<ref>{{Cite web |last=Desk |first=India Today News |date=2026-05-04 |title=Ratna Debnath, RG Kar victim's mother and BJP candidate, wins Bengal elections |url=https://www.indiatoday.in/elections/assembly/story/rg-kar-victims-mother-ratna-debnath-wins-panihati-as-bjp-sweeps-bengal-2906677-2026-05-04 |access-date=2026-05-05 |website=India Today |language=en}}</ref> তেওঁৰ একমাত্ৰ কন্যা আছিল আৰ জি কৰ চিকিৎসা মহাবিদ্যালয় আৰু চিকিৎসালয়ত কৰ্মৰত ৩১ বছৰীয়া আৱাসী চিকিৎসক৷ তেওঁক কৰ্তব্যৰত অৱস্থাত ধৰ্ষণ কৰি হত্যা কৰা হৈছিল। এই কাণ্ডৰ পিছত ৰাজ্যখনৰ চিকিৎসকসকলৰ মাজত ভ্ৰাতৃত্ববোধৰ সৃষ্টি হোৱাৰ উপৰি সাধাৰণ লোকৰ মাজতো ভুক্তভোগীৰ ন্যায় বিচাৰি ব্যাপক প্ৰতিবাদ সাব্যস্ত হয়।<ref>https://www.bbc.com/news/articles/crmwj4z1xpko</ref> পৰিয়ালটোৱে তদন্তৰ বিৰুদ্ধে অসন্তুষ্টি প্ৰকাশ কৰি কয় যে তেওঁলোকৰ কন্যাক ন্যায়ৰ পৰা বঞ্চিত কৰা হৈছে।<ref>{{Cite news |last=Chatterjee |first=Moyurie Som & Shrabana |date=2025-06-07 |title=R.G. Kar case: Parents of deceased doctor express dissatisfaction with CBI probe |url=https://www.thehindu.com/news/national/west-bengal/rg-kar-case-parents-of-deceased-doctor-express-dissatisfaction-with-cbi-probe/article69669184.ece |access-date=2026-05-05 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref> ২০২৫ চনত দেবনাথে নিজৰ কন্যাৰ ন্যায় প্ৰদানৰ বাবে নিৰ্বাচনত প্ৰতিদ্বন্দ্বিতা কৰি ৰাজনীতিত প্ৰৱেশ কৰিব বিচাৰে আৰু পৰৱৰ্তী সময়ত বিজেপিয়ে তেওঁক টিকট প্ৰদান কৰে। দেৱনাথক শিক্ষাৰ অৰ্হতাৰ বাবে পশ্চিম বংগৰ শাসকীয় দলৰ ৰাজনীতিবিদসকলে সমালোচনা কৰিছিল যদিও সাধাৰণ জনতাই এই সমালোচনাক অগ্ৰাহ্য কৰিছিল।<ref>{{Cite web |title=Ratna Debnath(Bharatiya Janata Party(BJP)):Constituency- PANIHATI(NORTH 24 PARGANAS) - Affidavit Information of Candidate: |url=https://www.myneta.info/WestBengal2026/candidate.php?candidate_id=2435 |access-date=2026-05-05 |website=www.myneta.info}}</ref>[https://timesofindia.indiatimes.com/city/kolkata/bengal-polls-tmc-goons-harassed-rg-kar-victims-mother-while-filing-nomination-for-panihati-constituency-says-smriti-irani/articleshow/130162714.cms] দেৱনাথ নিৰক্ষৰ মহিলা।<ref>{{Cite web |title=Ratna Debnath(Bharatiya Janata Party(BJP)):Constituency- PANIHATI(NORTH 24 PARGANAS) - Affidavit Information of Candidate: |url=https://www.myneta.info/WestBengal2026/candidate.php?candidate_id=2435 |access-date=2026-05-05 |website=www.myneta.info}}</ref> ==ৰাজনৈতিক পৰিক্ৰমা== ২০২৬ চনৰ পশ্চিম বংগ বিধানসভাৰ নিৰ্বাচনৰ আগে-আগে, বিজেপিয়ে ৰত্না দেৱনাথক পানীহাটি বিধানসভা সমষ্টিৰ প্ৰাৰ্থী হিচাপে মনোনীত কৰে৷ যিটো সমষ্টি উত্তৰ ২৪ পাৰগানা জিলাৰ অন্তৰ্গত<ref name="TOI-ticket">{{cite news |title=West Bengal polls: RG Kar victim's mother Ratna Debnath gets BJP ticket from Panihati |work=The Times of India |date=25 March 2026 |url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/west-bengal-polls-rg-kar-victims-mother-ratna-debnath-gets-bjp-ticket-from-panihati/articleshow/129804969.cms}}</ref><ref>{{cite news |title=WB Assembly Elections: Mother of RG Kar victim gets BJP candidature from Panihati constituency |work=Akashvani News |date=26 March 2026 |url=https://www.newsonair.gov.in/wb-assembly-elections-mother-of-rg-kar-victim-gets-bjp-candidature-from-panihati-constituency/}}</ref><ref>{{cite news |title=BJP names Ratna Debnath in Bengal poll list |work=Hindustan Times |date=26 March 2026 |url=https://www.hindustantimes.com/}}</ref> নিৰ্বাচনী প্ৰচাৰ অভিযানৰ সময়ত, দেৱনাথে মহিলাৰ সুৰক্ষা আৰু ন্যায়প্ৰাপ্তিক অগ্ৰাধিকাৰ দিয়ে৷<ref>{{cite news |title=West Bengal polls: RG Kar victim's mother files nomination, says women's safety a priority |work=The Times of India |date=9 April 2026 |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/kolkata/rg-kar-mother-files-papers-says-womens-safety-a-priority/articleshow/130151117.cms}}</ref><ref>{{cite news |title=Ratna Debnath campaigns on women's safety agenda |work=The Telegraph |date=2026 |url=https://www.telegraphindia.com/}}</ref> অভিযানৰ সময়ছোৱাত, তেওঁ য'লৈকে গৈছিল, তাতেই অশ্ৰুসিক্ত জনতাই তেওঁক উষ্মভাৱে আদৰণি জনাইছিল৷ বিজেপিৰ বহু ৰাজনীতিকে দেৱনাথৰ ন্যায়প্ৰাপ্তি সন্ধানক সমৰ্থন কৰিছিল৷ ভাৰতৰ প্ৰধান মন্ত্ৰী [[নৰেন্দ্ৰ মোদী]], প্ৰাক্তন কেবিনেট মন্ত্ৰী [[স্মৃতি ইৰানী|স্মৃতি ইৰাণী]], ত্ৰিপুৰাৰ প্ৰাক্তন মুখ্য মন্ত্ৰী [[বিপ্লৱ দেৱ]], ভাৰতৰ বৰ্তমানৰ কেবিনেট মন্ত্ৰী [[ধৰ্মেন্দ্ৰ প্ৰধান]] এইসকলৰ ৰাজনীতিকৰ ভিতৰত অন্যতম আছিল৷<ref>{{Cite news |last=Das |first=Anupreeta |last2=Das |first2=Hari KumarAnupreeta |last3=candidate |first3=Hari Kumar spoke with the |last4=Kolkata |first4=her supporters as they campaigned door to door in |date=2026-04-30 |title=Her Daughter Was Raped and Killed. Now She's Seeking Office — and Justice. |url=https://www.nytimes.com/2026/04/30/world/asia/india-elections-bjp-ratna-debnath.html |access-date=2026-05-05 |work=The New York Times |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref> মনোনয়ন দাখিল কৰাৰ সময়ত তেওঁক শাসকীয় দলৰ একাংশ সমৰ্থকে হাৰাশাস্তি কৰাৰ অভিযোগ উঠিছে৷<ref>{{Cite news |date=2026-04-29 |title='TMC goons tried to attack me, threatened me over May 4': BJP's Ratna Debnath amid West Bengal Phase 2 polling |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/elections/assembly-elections/west-bengal/bjp-candidate-ratna-debnath-alleges-attack-by-tmc-goons-amid-voting-in-west-bengal-elections/articleshow/130602096.cms?from=mdr |access-date=2026-05-05 |work=The Economic Times |issn=0013-0389}}</ref> পানীহাটী সমষ্টিৰ পৰা ৰত্না দেৱনাথে [[সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছ|টিএমচি]]ৰ প্ৰতিদ্বন্দ্বী তীৰ্থাংকুৰ ঘোষক বৃহৎ ব্যৱধানত পৰাভূত কৰে৷<ref>{{Cite journal |last=Rajput |first=Kajal |date=2026-05-04 |title=West Bengal Assembly Polls 2026: Ratna Debnath, RG Kar victim's mother leads in Panihati |url=https://medicaldialogues.in/state-news/west-bengal/west-bengal-assembly-polls-2026-ratna-debnath-rg-kar-victims-mother-leads-in-panihati-169932 |language=en}}</ref> == ৰাজহুৱা ভাৱমূৰ্তি == প্ৰাৰ্থীত্ব নিশ্চিত হোৱাৰ পিছত সংবাদ মাধ্যমক সম্বোধন কৰি তেওঁ কৈছিল যে যেতিয়ালৈকে তেওঁৰ কন্যাই ন্যায় নাপায় আৰু যেতিয়ালৈক মুখ্যমন্ত্ৰী [[মমতা বেনাৰ্জী]]ক সিংহাসনৰ পৰা নমাই দিয়া নহয়, তেতিয়ালৈকে তেওঁ কেশসজ্জা ঠিক নকৰে।<ref>{{Cite web |title="Won't comb my hair till my daughter gets justice": Mother of RG Kar rape victim 'vows' to defeat Mamata Banerjee in polls |url=https://www.aninews.in/news/national/politics/wont-comb-my-hair-till-my-daughter-gets-justice-mother-of-rg-kar-rape-victim-vows-to-defeat-mamata-banerjee-in-polls20260409081153/ |access-date=2026-05-05 |website=ANI News |language=en}}</ref> মন্তব্যকাৰীসকলে তেওঁৰ প্ৰাৰ্থীত্বক প্ৰতীকীভাৱে তাৎপৰ্যপূৰ্ণ বুলি অভিহিত কৰিছিল কাৰণ ই পশ্চিম বংগৰ ন্যায়, জনসাধাৰণৰ সুৰক্ষা আৰু নিৰ্বাচনী ৰাজনীতিৰ বিষয়সমূহক সংযোগ কৰিছিল।<ref name="NDTV-profile" /><ref>{{cite news |title=Ratna Debnath candidature seen as symbolic BJP move |work=The Economic Times |date=2026 |url=https://economictimes.indiatimes.com/}}</ref> ২০২৪ চনৰ কলকাতা আৰ জি কৰ মেডিকেল কলেজ এণ্ড হস্পিতালৰ গোচৰ আৰু দেৱনাথে বিজেপিৰ পৰা নিৰ্বাচনত অৱতীৰ্ণ হোৱাৰ সিদ্ধান্তই সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছ আৰু মমতা বেনাৰ্জীৰ পৰাজয়ৰ অন্যতম কাৰণ বুলি কোৱা হৈছে। নিৰ্বাচনৰ ফলাফলত বিজেপিয়ে ২৯৩খন আসনৰ ভিতৰত ২০৭খন আসন লাভ কৰি ঐতিহাসিক জয় সাব্যস্ত কৰে আৰু সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছ মাত্ৰ ৮০খন আসনতে সীমাবদ্ধ থাকে। বিদায়ী মুখ্যমন্ত্ৰী মমতা বেনাৰ্জী বিজেপি প্ৰাৰ্থী [[শুভেন্দু অধিকাৰী]]ৰ হাতত পৰাস্ত হয়।<ref>{{Cite news |last=Ellis-Petersen |first=Hannah |date=2026-05-04 |title=Narendra Modi's BJP wins election in West Bengal for the first time |url=https://www.theguardian.com/world/2026/may/04/modis-bjp-party-win-election-west-bengal-first-time |access-date=2026-05-05 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077}}</ref> == নিৰ্বাচনী প্ৰদৰ্শন == {| class="wikitable" |+পশ্চিম বংগ বিধানসভাৰ নিৰ্বাচন ২০২৬ ! বৰ্ষ !সমষ্টি ! !দল !ভোট !% !প্ৰতিদ্বন্দ্বী ! !দল !ভোট !% !ব্যৱধান !ফলাফল |- |পশ্চিম বংগ বিধানসভাৰ নিৰ্বাচন ২০২৬ |পানীহাটী বিধানসভা সমষ্টি |{{Party name with color|ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টি}} |৮৭,৯৭৭ |৫৯.৮% |তীৰ্থংকৰ ঘোষ |{{Party name with color|সৰ্বভাৰতীয় তৃণমূল কংগ্ৰেছ}} |৫৯,১৪১ |৪০.২% |২৮,৮৩৬ |style="background:#90EE90;" | '''বিজয়ী''' |} == তথ্যসূত্ৰ == {{reflist|30em}} [[শ্ৰেণী:পশ্চিমবঙ্গৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:পশ্চিম বংগৰ ৰাজনীতিত মহিলা]] [[শ্ৰেণী:জীৱিত ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় ৰাজনীতিবিদ]] [[শ্ৰেণী:সমাজকৰ্মী]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় সমাজকৰ্মী]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টিৰ ৰাজনীতিবিদ]] bu0lopd4c03pxmsu0a9dpq80t1a07oa 0 136837 606649 605708 2026-05-16T07:52:30Z EmausBot 1983 [[নিৰ্দলীয় ৰাজনীতিবিদ]] পাতায় করা দ্বিপুনর্নির্দেশনা ঠিক করেছে 606649 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[নিৰ্দলীয় ৰাজনীতিবিদ]] rtyj2bttxo4586g6tqhcjlztg91zkfa 0 136849 606466 605987 2026-05-15T13:42:11Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 606466 wikitext text/x-wiki {{Short description|Museum in Tehran, Iran}} {{Infobox museum | name = প্ৰাচীন ইৰাণৰ সংগ্ৰহালয় | native_name = {{lang|fa|موزهٔ ملی ایران}}<br />{{Transliteration|fa|''Muze-ye Melli-ye Irān''}} | native_name_lang = fa | logo = | image = Národní muzeum Íránu.jpg | image_size = 300px | caption = প্ৰাচীন ইৰাণৰ সংগ্ৰহালয় | alt = | map_type = | map_caption = | map_size = | former_name = | established = ১৯৩৭ চনত; ৮৬ বছৰ | dissolved = | location = [[তেহৰান]], [[ইৰান]] | coordinates = | type = পুৰাতত্ত্ব সংগ্ৰহালয় | collection = | visitors = | director = জেব্ৰাইল নোকাণ্ডেহ | president = | curator = | owner = ICHTO | architect = আন্দ্ৰে গডাৰ্ড | publictransit = | car_park = | website = [http://irannationalmuseum.ir/ irannationalmuseum.ir] | network = }} '''প্ৰাচীন ইৰাণৰ সংগ্ৰহালয় ({{lang-en|Museum of Ancient Iran}}) '''টো [[ইৰাণ]]ৰ [[তেহৰাণ]]ৰ মাছক চৌহদৰ পশ্চিম দিশত অৱস্থিত। পাহলৱী ইৰাণৰ তেতিয়াৰ শিক্ষামন্ত্ৰী আলী-আছঘৰ হিকমতৰ নিৰ্দেশত ফৰাচী স্থপতি আন্দ্ৰে গ’ডাৰ্ডে ইয়াৰ ডিজাইন কৰিছিল। ইৰাণৰ দুজন নিপুণ শিল্পী উস্তাদ মুৰাদ তাব্ৰিজী আৰু আব্বাছ আলী মেমাৰে এই ভৱনটো নিৰ্মাণ কৰিছিল।<ref name="Sardari20"/> ১৯৩৪ চনত এই সংগ্ৰহালয় নিৰ্মাণৰ কাম আৰম্ভ হয় আৰু ১৯৩৭ চনত সম্পূৰ্ণ হয়, তাৰ পিছত ইয়াক জনসাধাৰণৰ বাবে মুকলি কৰা হয়। সংগ্ৰহালয়টোৰ বাবে ৫,৫০০ বৰ্গমিটাৰ মাটি আবণ্টন দিয়া হৈছিল, ইয়াৰে ২,৭৪৪ বৰ্গমিটাৰ মাটি সংগ্ৰহালয়টোৰ ভেটিৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।<ref name="kalouttour">{{cite web|url=https://kalouttour.com/iran-bastan-museum-pictorial-book/|title=Iran Bastan museum pictorial book |website=kalouttour.com|accessdate=2018-10-22}}</ref> এই সংগ্ৰহালয়টোৱে কাষৰীয়া ইছলামিক যুগৰ সংগ্ৰহালয়ৰ সৈতে মিলি ইৰাণৰ ৰাষ্ট্ৰীয় সংগ্ৰহালয় গঠন কৰে। ==অট্টালিকাটো== প্ৰায় ১১ হাজাৰ বৰ্গমিটাৰ অঞ্চল সামৰি লোৱা এই সংগ্ৰহালয়টোৰ মূল ভৱনটো তিনিটা মহলাত নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। ইয়াৰ স্থপতি আন্দ্ৰে গ’ডাৰ্ডৰ লগতে মেক্সিম ছিৰ’ও আছিল [[ফৰাচী]] স্থপতি যাৰ ডিজাইন ছাছানিয়ান যুগৰ প্ৰাচীন চহৰ চিটেচিফনৰ কাছৰা প্ৰাসাদৰপৰা অনুপ্ৰাণিত হৈছিল। <ref name="tavoosonline">{{cite web|url=http://www.tavoosonline.com/Articles/ArticleDetailEn.aspx?src=90&Page=1|website=tavoosonline.com|title=National Museum of Iran (Iran-e Bastan)|accessdate=2018-10-22|archivedate=2018-10-22|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181022113430/http://www.tavoosonline.com/Articles/ArticleDetailEn.aspx?src=90&Page=1|deadurl=yes}}</ref> ১৯৩৪ চনত শিক্ষামন্ত্ৰী আলী-আছঘৰ হেকমতৰ নিৰ্দেশত এই সংগ্ৰহালয় নিৰ্মাণৰ কাম আৰম্ভ কৰা হয়।<ref name="Sardari20"/> ইৰাণৰ তেতিয়াৰ শাসক ৰেজা শ্বাহে হেকমতৰ সংগ্ৰহালয় স্থাপনৰ প্ৰস্তাৱত সন্মতি প্ৰকাশ কৰে আৰু পূৰ্বৰ সামৰিক চৌহদৰ এটা অংশ ইয়াৰ স্থান হিচাপে নিৰ্ধাৰণ কৰে।<ref name="Sardari20"/> পূৰ্বতে উল্লেখ কৰা গ'ডাৰ্ডে এই গঠনটোৰ ডিজাইন কৰিছিল যদিও তেওঁ ইয়াক নিৰ্মাণ কৰিবলৈ দুজন ইৰাণী মাষ্টাৰ বিল্ডাৰ ওষ্টাদ মোৰাদ তাব্ৰিজী আৰু আব্বাছ আলী মেমাৰক নিযুক্তি দিছিল।<ref name="Sardari20"/> ১৯৩৭ চনত এই ভৱনটো আনুষ্ঠানিকভাৱে মুকলি কৰা হয়।<ref name="Sardari20"/> মূলতঃ সংগ্ৰহালয়টোৰ প্ৰথম মহলাটো ইৰাণৰ প্ৰাক-ইছলামী ইতিহাসৰ বাবে আৰু দ্বিতীয় মহলাটো ইছলামীৰ পিছৰ যুগৰ বাবে উৎসৰ্গিত আছিল। সংগ্ৰহালয়টোৰ ডিজাইনত গডাৰ্ডে প্ৰৱেশদ্বাৰৰ বাবে অণ্ডাকাৰ ছাছানিয়ান গম্বুজযুক্ত "ইৱান" ব্যৱহাৰ কৰিছিল, যিটো জটিল ইটাৰ কামেৰে সজাই থোৱা আছিল।<ref name="Sardari20">{{cite journal |last1=Sardari |first1=Mohadeseh Salari |title=Andre Godard and Maxime Siroux: Disentangling the Narrative of French Colonialism and Modern Architecture in Iran |journal=Iranian Studies |date=2024 |doi=10.1017/irn.2024.10|page=20|doi-access=free }}</ref> বিশেষকৈ প্ৰৱেশদ্বাৰৰ তোৰণৰ ডিজাইন বিখ্যাত "চেচেফনৰ তোৰণ"ৰপৰা অনুপ্ৰাণিত হৈছিল যদিও ইয়াক সৰু পৰিসৰত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। প্ৰতীকী নামেৰে এই অণ্ডাকাৰ তোৰণবোৰ ইৰাণৰ বিভিন্ন ঐতিহাসিক যুগত বহুতো অট্টালিকাত বৃহৎ অঞ্চলত ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। গডাৰ্ডে তেওঁৰ ৰচনা "নেইৰিজ মছজিদ"ত বৰ্ণনা কৰিছে যে কেনেকৈ তেওঁ ইয়াজদ আৰু চেমনানৰ ওচৰত শেহতীয়াকৈ নিৰ্মাণ কৰা ঘৰৰ মুখাৱয়ব চেচেফনৰ কথা মনত পেলাই দিয়ে; এইটোৱে আধুনিক ইৰাণত এনে স্থাপত্য শৈলী আৰু কৌশল কিমান প্ৰচলিত সেই কথা উজ্জ্বল কৰি তুলিছে। <ref name="Sardari20"/> আধুনিক নিৰ্মাণ পদ্ধতিত ঐতিহাসিক উপাদানসমূহ অন্তৰ্ভুক্ত কৰি গডাৰ্ডে একান্তভাৱে স্থানীয়ভাৱে উপলব্ধ ইটা ব্যৱহাৰ কৰিছিল।<ref name="Sardari22">{{cite journal |last1=Sardari |first1=Mohadeseh Salari |title=Andre Godard and Maxime Siroux: Disentangling the Narrative of French Colonialism and Modern Architecture in Iran |journal=Iranian Studies |date=2024 |doi=10.1017/irn.2024.10|page=22|doi-access=free }}</ref> মাৰ্বলৰে সজোৱা সংগ্ৰহালয়টোৰ প্ৰৱেশদ্বাৰৰ তোৰণখনৰ বাহিৰৰফালে ৰেজা শ্বাহৰ স্থাপত্যৰ দক্ষতা আৰু গৌৰৱৰ প্ৰশংসা কৰা কবিতা লিখা আছিল। সেই যুগৰ প্ৰখ্যাত সুখ্যাত আমিৰ আল-কোত্তাব কুৰ্দেস্তানীৰদ্বাৰা "থোলাথ" শৈলীত ৰচনা কৰা এই কবিতাটো আছিল এজন সন্মানীয় সাহিত্যিক মহম্মদ-তাকি বাহাৰ (মালেক এছ-শ্বোআৰা বাহাৰ নামেৰেও পৰিচিত)ৰ ৰচনা। ১৯৭৯ চনৰ ইছলামিক বিপ্লৱৰ পিছত এই শিলালিপি আঁতৰাই তাৰ ঠাইত কোৰানৰ আয়াত লিখা হয়। গডাৰ্ডে ঘৰুৱা সামগ্ৰীৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীলতাৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰিছিল; তেওঁ স্পষ্ট কৰি দিছিল যে কেৱল ডিছপ্লে কেছ আৰু কিছুমান ধাতুৰ উপাদানহে আমদানি কৰা হয়।<ref name="Sardari22"/> গ’ডাৰ্ডে স্থাপত্যৰ ডিজাইন চম্ভালি থকাৰ সময়তে ছিৰ’ক সংগ্ৰহালয় আৰু ইৰাণ ৰাষ্ট্ৰীয় পুথিভঁৰাল দুয়োটাৰে বাগিছাৰ বিন্যাস তৈয়াৰ কৰাৰ দায়িত্ব দিয়া হৈছিল। কেন্দ্ৰীয় পুখুৰী আৰু ফোয়াৰাৰপৰা অনুপ্ৰাণিত ইৰাণৰ বাগিছাৰ নিখুঁত জ্যামিতিৰ লগতে বাগিছাৰ সীমাত চাইপ্ৰেছ গছ ৰোপণ কৰাটোৱে ডিজাইনটোক চিহ্নিত কৰিছিল। ইতিহাসবিদ আব্বাছ আমানাত বিশ্বাস কৰে যে সেই সময়ৰ সমসাময়িক ইৰাণী ৰাজহুৱা ভৱনসমূহে প্ৰায়ে পাৰ্চী স্থাপত্য ঐতিহ্য প্ৰতিফলিত কৰিছিল।<ref name="Sardari22"/> উদাহৰণস্বৰূপে, অমানতে আঙুলিয়াই দিয়ে যে প্ৰাচীন ইৰাণ সংগ্ৰহালয় আৰু ইৰাণ ৰাষ্ট্ৰীয় পুথিভঁৰাল দুয়োটাকে ছাছানিয়ান স্থাপত্যৰপৰা অনুপ্ৰাণিত কলাত্মক উপাদানৰে ডিজাইন কৰা হৈছিল। <ref name="Sardari22"/> কিন্তু টেলিন গ্ৰীগৰে গডাৰ্ডৰ এই পন্থাক সমালোচনা কৰি প্ৰাচীন ইৰাণ সংগ্ৰহালয়ক "পুনৰ সৃষ্টি" বুলি অভিহিত কৰে; তেওঁ এইটোও স্বীকাৰ কৰে যে ডিজাইনটোৱে পিছৰ স্থপতিসকলৰ ওপৰত গভীৰ প্ৰভাৱ পেলাইছিল। ১৯৭১ চনত হোছেইন আমানাত নিৰ্মাণ কৰা শ্বাহ্যাদ আৰ্য্যমেহৰ টাৱাৰৰ দৰে প্ৰকল্পত এই কথা স্পষ্ট, যাৰ ডিজাইনে পশ্চিম তেহৰাণৰ চিটেচিফন ভল্টৰ কথা মনত পেলাই দিয়ে।<ref name="Sardari22"/>এই সমালোচনাৰ পিছতো গ্ৰীগৰে আধুনিক ইৰাণী স্থাপত্য গঢ় দিয়াত ঐতিহাসিক প্ৰতীকৰ ব্যৱহাৰৰ পোষকতা কৰাত গ’ডাৰ্ডৰ ভূমিকাক স্বীকাৰ কৰে। <ref name="Sardari22"/> সংগ্ৰহালয় ভৱনটো প্ৰথমে নৃতত্ত্ববিদ্যাৰ সংগ্ৰহালয় হিচাপে পৰিকল্পনা কৰা হৈছিল। কিন্তু ইছলামিক বিপ্লৱৰ পিছত সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য সংস্থা প্ৰতিষ্ঠা আৰু প্ৰাচীন ইৰাণ সংগ্ৰহালয়ত প্ৰাচীন সামগ্ৰী জমা হোৱাৰ লগে লগে সংগ্ৰহালয়টোৰ নাম সলনি কৰি ইৰাণৰ ৰাষ্ট্ৰীয় সংগ্ৰহালয় আৰু ইয়াৰ লগত আন এটা সংগ্ৰহালয়, ইছলামিক কলা সংগ্ৰহালয় সংযোজন কৰাৰ পৰামৰ্শ দিয়া হৈছিল। অৱশেষত ১৯৯৬ চনত ইছলামিক মিউজিয়াম আনুষ্ঠানিকভাৱে মুকলি হোৱাৰ লগে লগে প্ৰাচীন ইৰাণ সংগ্ৰহালয় আৰু ইছলামিক যুগৰ সংগ্ৰহালয়ৰ সমগ্ৰ কমপ্লেক্সটোক আনুষ্ঠানিকভাৱে ইৰাণৰ ৰাষ্ট্ৰীয় সংগ্ৰহালয় বুলি নামকৰণ কৰা হয়। ইছলামিক যুগৰ এই সামগ্ৰীসমূহ আনুষ্ঠানিকভাৱে প্ৰাচীন ইৰাণ সংগ্ৰহালয়ৰপৰা পৃথক কৰি ওচৰৰ এটা অট্টালিকালৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়, যিটো ১৯৫৮ চনত নিৰ্মাণ কৰা হয়। <ref name="unesco">{{cite web|url=https://en.unesco.org/silkroad/content/national-museum-iran|title=National Museum of Iran &#124; SILK ROADS|website=en.unesco.org|accessdate=2018-10-22}}</ref><ref name="pbase">{{cite web|url=http://www.pbase.com/k_amj/tehran_museum|website=pbase.com|author=Ali Majdfar|title=ANCIENT IRAN MUSEUM Photo Gallery – PERSIA the ANCIENT IRAN |accessdate=2018-10-22}}</ref><ref>[http://www.iranreview.org/content/Documents/Iran_s_Museums.htm Iran's Museums]</ref> ==সংগ্ৰহ== হাতেৰে নিৰ্মাণ কৰা সংগ্ৰহালয়টোৰ আটাইতকৈ পুৰণি অংশটো মাছাদ চহৰৰ পূব দিশৰ কাছফৰুদ অৱবাহিকাত পোৱা কোৱাৰ্টছ শিলৰদ্বাৰা হাতেৰে নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। মধ্য প্ৰত্নপ্ৰস্তৰ যুগৰপৰা ইৰাণত [[প্ৰাগ ঐতিহাসিক যুগ]]ৰ মানুহৰ উত্থানকো চিহ্নিত কৰিছে। পাইৰাইট বা প্ৰাণীৰ জীৱাশ্মৰে নিৰ্মিত আকৰ্ষণীয় সঁজুলিও পোৱা যায়; এই অৱশিষ্টসমূহ জাগ্ৰ'ছ পৰ্বতমালা আৰু মধ্য ইৰাণৰ মালভূমিৰ গুহাত পোৱা গৈছিল; যেনে বিষ্টুন আৰু খোৰামাবাদ গুহাত আৰু এতিয়া সংগ্ৰহালয়ত প্ৰদৰ্শিত হৈছে। <ref>{{cite web|url=https://iranroute.com/sights/43/national-museum-of-iran|title=Exploring the National Museum of Iran |website=|accessdate=2025-05-22}}</ref> ইৰাণত আধুনিক মানৱ বুদ্ধিমত্তাৰ প্ৰসাৰৰ লগত মিল থকা নৱপ্ৰত্নপ্ৰস্তৰ যুগত সঁজুলিৰ ব্লেড নিৰ্মাণ কৰাটো সাধাৰণ কথা হৈ পৰিছিল। ইৰাণত পোৱা আটাইতকৈ পুৰণি মানুহৰ অৱশিষ্ট অৰ্থাৎ এটা দাঁত এই সময়ৰ বুলি ধাৰণা কৰা হৈছে। ইৰাণত পোৱা আটাইতকৈ পুৰণি মানৱ জীৱাশ্ম এই দাঁতটো কেৰমানশ্বাহৰ ওচৰৰ ৱেজমেহ নামৰ গুহাত আৱিষ্কাৰ কৰা হৈছিল। ৯বছৰীয়া শিশুৰ বুলি ধাৰণা কৰা এছিয়াৰ এই ক্ষুদ্ৰ দাঁতটোৰ বয়স ২০-২৫ হাজাৰ বছৰ আৰু গামা-ৰে স্পেকট্ৰস্কঁপি ব্যৱহাৰ কৰি আৱিষ্কাৰ কৰা হৈছে। নৱপ্ৰস্তৰ যুগত ইৰাণত হাড়ৰ সঁজুলি নিৰ্মাণ আৰু ব্যক্তিগত অলংকাৰ যেনে লকেট, জন্তুৰ দাঁত, ফুল আদিও সাধাৰণ আছিল। এই সময়ৰ অন্যতম গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থান হ’ল লৰেষ্টান প্ৰদেশৰ ইয়াফতেহ গুহা, য’ত এটা সংগ্ৰহালয়ত এই বস্তুবোৰৰ বহুতো প্ৰদৰ্শন কৰা হৈছে। মাজাণ্ডাৰানৰ আলী টাপ্পে গুহা আৰু ইলামৰ শ্বালম গুহাৰপৰা কম্পোজিট সঁজুলি, স্তৰীয়কৰণৰ প্ৰয়োগ, খাদ্য সংৰক্ষণ পদ্ধতিৰ উদাহৰণো সংগ্ৰহালয়টোত দেখা যায়; এই সকলোবোৰ বস্তু ৰূপান্তৰিত শিলা যুগৰ অন্তৰ্গত। [[নৱপ্ৰস্তৰ যুগ]] আৰু ৰোমানেস্ক শিল্পকলাৰ ভিতৰত হলটোত গংগে ডাৰে পাহাৰৰ আটাইতকৈ পুৰণি ইৰাণী মৃৎশিল্প, চাৰাব পাহাৰৰ আটাইতকৈ পুৰণি মানুহ আৰু প্ৰাণীৰ মৃৎশিল্প, আৰু কিছুমান শিলৰ সঁজুলিকে ধৰি শিল্পকৰ্ম প্ৰদৰ্শিত কৰা হৈছে। এই বস্তুবোৰ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৫ম আৰু চতুৰ্থ সহস্ৰাব্দৰ আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থানৰপৰা আহিছে—যেনে শ্বৌছ (খোজেস্তান), ইছমাইল-আবাদ আৰু চেছমে আলী (তেহৰাণ), আৰু তালেয়াকন (ফাৰছ)। তদুপৰি ইৰাণত পোৱা তাম আৰু শিলৰ লগতে ইয়াৰপৰা তৈয়াৰী মৃৎশিল্পৰ নমুনাও এই হলটোত চিত্ৰিত কৰা দেখা যায়। সংগ্ৰহালয়ৰ হলবোৰত মেড সভ্যতাৰ শিল্পকৰ্ম প্ৰদৰ্শিত হয়, যিবোৰ নৌচেজান, হাছানলু, গোডিন, বাবাজান আদি প্ৰাচীন স্থানৰপৰা অনা হৈছিল। এই সময়ছোৱাত লোহাৰ বস্তুৰ উৎপাদন যথেষ্ট বৃদ্ধি পালে; ইয়াৰ ভিতৰত হাছানলুৰ শিল্পকৰ্মসমূহো অন্তৰ্ভুক্ত, যিবোৰ এই হলত প্ৰদৰ্শিত আটাইতকৈ বিশিষ্ট উদাহৰণসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম। এই সময়ছোৱাত গ্লেজযুক্ত মৃৎশিল্পও উৎপাদন কৰা হৈছিল; এটা উল্লেখযোগ্য উদাহৰণ হ'ল জিৱিয়াৰপৰা গ্লেজযুক্ত শিল্পকৰ্ম, য'ত পদুম ফুলৰ দুয়োফালে দুটা ছাগলীৰ চিত্ৰ অংকন কৰা হৈছে। <ref>[https://www.livius.org/museum/tehran-national-museum/ Tehran, National Museum]</ref> == চিত্ৰসমূহ == <gallery> file:Iwan Muzeh melli.jpg|সংগ্ৰহালয়ৰ প্ৰৱেশদ্বাৰ file:Persepolis Apadana Stairways in National Museum of Iran.jpg|পাৰ্চেপলিছৰপৰা চিৰি file:Dariush in National Museum of Iran.jpg|মিচৰৰ মহান দাৰিয়াছৰ মূৰ্তি file:Persepolis Apadana column in National Museum of Iran.jpg|পাৰ্চেপলিছ file:Achaemenid Statue Sitting lion in National Museum of Iran.jpg|আচেমেনিড যুগৰ মূৰ নোহোৱা সিংহৰ মূৰ্তি file:Parthian Man (Surena) Statue in Iran-e Bastan Museum.jpg|শমি মূৰ্তি file:Parthian Princess in National Museum of Iran.jpg|এগৰাকী পাৰ্থিয়ান ৰাজকুমাৰী file:Museh Melli.jpg|সংগ্ৰহালয়ৰ ভিতৰত </gallery> ==তথ্যৰ উৎস== {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:সংগ্ৰহালয়]] [[শ্ৰেণী:ইৰান]] haor5yh9yc8a9kbajeuc8bamz0elyq5 4 136852 606666 606067 2026-05-16T11:32:30Z দিব্য দত্ত 9244 606666 wikitext text/x-wiki __NOTOC__ <center><span style="text-shadow:10px 10px 10px #FCE205; font-size:20px"><font color=#6A5ACD>'''''অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াত সৃষ্ট মুঠ প্ৰবন্ধৰ সংখ্যা = {{En2As|75}} '''''</font></span></center> {{Rule|}} {{columns-list|2| # [[প্ৰৱতী পাৰিদা]] # [[পবিত্ৰ ৰাভা (ৰাজনীতিক)]] # [[কেন্দ্ৰীয় বিশ্ববিদ্যালয় (ভাৰত)]] # [[ইৰানৰ গণমাধ্যম]] # [[ইৰানৰ পৰিবেশৰ সমস্যা]] # [[মাৰ্কছ ৰড্ৰিগেজ পাণ্টোজা]] # [[প্ৰমথেশ বৰুৱা মহাবিদ্যালয়]] # [[মেৰিনা চেপমেন]] # [[ৰেজা শ্বাহ পাহলৱী]] # [[এন চন্দ্ৰবাবু নাইডু]] # [[আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় তথ্য প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান, হায়দৰাবাদ]] # [[মহম্মদ ৰেজা পাহলৱী]] # [[খেজাৰলি হত্যাকাণ্ড]] # [[অমৃতা দেৱী]] # [[হৰমুজৰ যুদ্ধ]] # [[এৰিক এৰিকছন]] # [[১৯৭৯ চনত তেহৰাণত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় নাৰী দিৱসৰ প্ৰতিবাদ]] # [[চাৰহ মিচিং (English: Charoh Mising)]] # [[হোছেইন ফাতেমী]] # [[Draft:চাৰহ মিচিং (English: Charoh Mising)]] # [[ইৰানৰ বন্যপ্ৰাণী]] # [[বন্য শিশু]] # [[দীনা শনিচৰ]] # [[কাংলু]] # [[প্ৰাচীন ইৰানৰ সংগ্ৰাহালয়]] # [[আৰ্গো ফেক্টৰী]] # [[ইৰানৰ পৰা মানৱ মূলধনৰ পলায়ন]] # [[চন্দ্ৰ চৌধুৰী]] # [[কুকু]] # [[ধুবুৰী বিধান সভা সমষ্টি]] # [[শ্বোম্পেন জনগোষ্ঠী]] # [[মিহৰ আলী]] # [[হোছেইন বেহজাদ]] # [[নৌৰুজ]] # [[ৰত্না দেৱনাথ]] # [[ফিৰদৌসী]] # [[কৃষ্ণ কুমাৰ সিংহ]] # [[জহৰা ৰহনাৱৰ্দ]] # [[হামিদ এনায়েত]] # [[অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদ]] # [[নিৰ্দলীয়]] # [[শ্যামা প্ৰসাদ মুখাৰ্জী]] # [[শ্বাহ]] # [[মেট গালা]] # [[মানকাচৰ বিধান সভা সমষ্টি]] # [[খোৰাছান]] # [[এন্থনী লেগেট]] # [[ৰুহোল্লাহ খোমেইনী]] # [[সাগৰীয় বতাহ]] # [[মোজতাবা আমানি]] # [[চাজ্জাদ মাৰ্দানী]] # [[ভাৰতীয় ব্যৱস্থাপনা প্ৰতিষ্ঠান গুৱাহাটী]] # [[ডিমৌ বিধানসভা সমষ্টি]] # [[মেৰুমুখ]] # [[গৰ্জনমুখৰ চল্লিছ]] # [[কুৰ্ড জাতি]] # [[শুভেন্দু অধিকাৰী]] # [[কালি আন্ধী]] # [[লু]] # [[পশ্চিম এছিয়া]] # [[অসমৰ সমজিলাসমূহৰ তলিকা]] # [[বতাহৰ গতি]] # [[ইৰানৰ ভিছা নীতি]] # [[ৱাজেদ আলী চৌধুৰী]] # [[মছনবী]] # [[শ্বামাল (বতাহ)]] # [[শ্বাৰকী বতাহ]] # [[গৌৰৱ বৰা]] # [[ছাত্তাৰ খান]] # [[বিৰসিং জৰুৱা বিধানসভা সমষ্টি]] # [[জীয়ানেজীয়া পখিলা]] # [[চাংহাই কোঅপাৰেছন অৰ্গেনাইজ্যেশ্যন]] # [[ইৰাণৰ সাহিত্য]] # [[টাই-আহোম সংখ্যা পদ্ধতি]] # [[ৰুমি]] }} <center><span style="text-shadow:10px 10px 10px #FCE205; font-size:20px"><font color=#6A5ACD>'''''অসমীয়া ৱিকিউদ্ধৃতিত সৃষ্ট মুঠ প্ৰবন্ধৰ সংখ্যা = {{En2As|6}} '''''</font></span></center> {{Rule|}} {{columns-list|2| # [[:q:প্ৰতিভা দেৱী সিং পাটিল|প্ৰতিভা দেৱী সিং পাটিল]] # [[:q:মালিহা খান|মালিহা খান]] # [[:q:বাৰ্বাৰা মেকক্লিনটক|বাৰ্বাৰা মেকক্লিনটক]] # [[:q:পাণিনি|পাণিনি]] # [[:q:সৌন্দৰ্য|সৌন্দৰ্য]] # [[:q:গেৰ্টি ক’ৰী|গেৰ্টি ক’ৰী]] }} 6mf9e3lc6yxrarexu7pdhew3933h763 0 136861 606502 606066 2026-05-15T16:13:26Z Pranamikaadhikary 27435 /* প্ৰাইমেট/বান্দৰে ডাঙৰ-দীঘল কৰা */ 606502 wikitext text/x-wiki [[File:Mowgli-1895-illustration.png|thumb|ৰুডিয়াৰ্ড কিপলিঙৰ উপন্যাস ''দ্য জংগল বুক''ৰ মৌগলী নামৰ এজন বন্য শিশুৰ কাল্পনিক ছবি।]] '''বন্য শিশু''' (বনৰীয়া শিশু বুলিও কোৱা হয়) হৈছে এনে এজন ব্যক্তি যিয়ে অতি কম বয়সৰপৰাই মানুহৰ সংস্পৰ্শৰপৰা বিচ্ছিন্ন হৈ বনত বাস কৰি আহিছে; যাৰ ওপৰত মানুহৰ যত্ন, সামাজিক আচৰণ বা ভাষাৰ অভিজ্ঞতা কম বা একেবাৰেই নাই। এনে শিশুৰ প্ৰাথমিক আৰু মাধ্যমিক সামাজিকীকৰণৰ মূল কথাবোৰৰ অভাৱ দেখা যায়।<ref>{{Cite book |last=Blundell |first=Jonathan |title=Cambridge IGCSE® sociology coursebook |date=2014 |publisher=Cambridge, United Kingdom : Cambridge University Press |isbn=978-1-107-64513-4 }}</ref> পৰিত্যক্ত বা পলায়ন কৰাৰ আগতে গুৰুতৰ নিৰ্যাতন বা আঘাতৰ সম্মুখীন হোৱা শিশুক বুজাবলৈ এই শব্দটো ব্যৱহাৰ কৰা হয়। কেতিয়াবা লোককথা আৰু কিংবদন্তিৰ বিষয়-বস্তুত বা কাহিনীত প্ৰায়ে জীৱ-জন্তুৱে এনে শিশুক ডাঙৰ-দীঘল কৰা বুলি চিত্ৰিত কৰা হয়। আনহাতে বন্যপ্ৰাণীৰ ওচৰত পোৱা শিশুৰ বহু ঘটনাত জীৱ-জন্তুৱে মানুহৰ শিশুক খুৱাই-বুৱাই ডাঙৰ কৰাৰ কোনো প্ৰত্যক্ষদৰ্শীৰ বিৱৰণ পোৱা নাই।<ref>{{Cite book |publisher=Springer |isbn=978-1-4419-9970-2 |pages=81–93 |editor-first1=Stefan C. |editor-last1=Dombrowski |editor-first2=Karen L. |editor-last2=Gischlar |editor-first3=Martin |editor-last3=Mrazik |last1=Dombrowski |first1=Stefan C. |last2=Gischlar |first2=Karen L. |last3=Mrazik |first3=Martin |last4=Greer |first4=Fred W. |title=Assessing and Treating Low Incidence/High Severity Psychological Disorders of Childhood |chapter=Feral Children |location=New York, NY |access-date=9 June 2022 |date=2011 |doi=10.1007/978-1-4419-9970-2_5 |chapter-url=https://doi.org/10.1007/978-1-4419-9970-2_5}} </ref> ==বৰ্ণনা== সমাজত থাকি সামাজিকীকৰণৰ দ্বাৰা আয়ত্ব কৰিব পৰা মৌলিক দক্ষতাৰ অভাৱ বন্য শিশুৰ ক্ষেত্ৰত দেখা যায়। উদাহৰণস্বৰূপে, তেওঁলোকে শৌচাগাৰ ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ শিকিব নোৱাৰে, গোটেই জীৱন চাৰিওখন ভৰিৰে খোজ কাঢ়ি থিয় হৈ দুখন ভৰিৰে খোজ কাঢ়িবলৈ শিকিবলৈ অসুবিধা পাব পাৰে বা চৌপাশৰ মানুহৰ কাৰ্যকলাপৰ প্ৰতি সম্পূৰ্ণ আগ্ৰহৰ অভাৱ প্ৰদৰ্শন কৰিব পাৰে। তেওঁলোকক প্ৰায়ে মানসিকভাৱে অক্ষম যেন লাগে আৰু মানৱ ভাষা শিকাবলৈ প্ৰায় সীমাহীন অসুবিধা ভোগ কৰে।<ref>{{Cite web |url=http://www.zmescience.com/other/feature-post/feral-children/ |title=Mind Blowing Cases of Children Raised by Animals |date=1 December 2014 |access-date=20 February 2015 |website=ZME Science |last=Mihai |first=Andrei }}</ref> বহুত বছৰে বিচ্ছিন্ন হৈ থকাৰ পিছত প্ৰাকৃতিক ভাষা এটা শিকিব পৰা ক্ষমতা বিকল হৈ পৰা যেন লাগে, ভাষা শিক্ষণৰ বাবে যথোচিত সময়খিনি সমাজ বিচ্ছিন্ন হৈ থকাৰ বাবে এনে হোৱা বুলি কোৱা হয়।<ref name="Birdsong1999">{{cite book |author=David Birdsong |title=Second Language Acquisition and the Critical Period Hypothesis |url=https://books.google.com/books?id=d7OPAgAAQBAJ&q=curtiss%201977&pg=PA74 |year=1999 |publisher=Routledge |isbn=978-1-135-67489-2 |page=74 }}</ref><ref name="Curtiss2014">{{cite book |author=Susan Curtiss |title=Genie: A Psycholinguistic Study of a Modern-Day Wild Child |url=https://books.google.com/books?id=pSy0BQAAQBAJ&q=%22critical%20period%22&pg=PA207 |date=10 May 2014 |publisher=Elsevier Science |isbn=978-1-4832-1761-1 |page=207 }}</ref> বনৰীয়া শিশুৰ বিষয়ে বৈজ্ঞানিক জ্ঞান কম। ইয়াৰ ভিতৰত এটা সৰ্বোত্তম নথিভুক্ত গোচৰ হৈছে মুখে মুখে প্ৰচলিত ভগ্নী [[অমলা আৰু কমলা]], যাক ১৯২৬ চনত ৰেভাৰেণ্ড জে এ এল সিঙে ভাৰতৰ এখন অৰণ্যত "ঘোঙে ডাঙৰ-দীঘল কৰা" বুলি বৰ্ণনা কৰিছিল। ফ্ৰান্সৰ অস্ত্ৰোপচাৰ বিশেষজ্ঞ চাৰ্জ এৰ’লেছে অৱশ্যে যুক্তি দিছে যে এই গোচৰটো এটা প্ৰৱঞ্চনা আছিল, যিটো সিঙে নিজৰ অনাথ আশ্ৰমৰ বাবে ধন সংগ্ৰহৰ উদ্দেশ্যে সংঘটিত কৰিছিল। শিশু মনোবিজ্ঞানী ব্ৰুনো বেটেলহাইমে কয় যে [[অমলা আৰু কমলা]] জন্মতে মানসিক আৰু শাৰীৰিকভাৱে অক্ষম আছিল।<ref>{{cite journal |last1=Bettelheim |first1=Bruno |title=Feral Children and Autistic Children |journal=American Journal of Sociology |date=March 1959 |volume=64 |issue=5 |pages=455–467 |doi=10.1086/222541 |url=https://autisticacademic.files.wordpress.com/2015/06/bettelheim-feral-children-and-autistic-children.pdf |jstor=2773433 |s2cid=144015209 |access-date=23 May 2018 |archive-date=8 August 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210808144929/https://autisticacademic.files.wordpress.com/2015/06/bettelheim-feral-children-and-autistic-children.pdf |url-status=dead }}</ref> তথাপি বন্য শিশুৰ ওপৰত আন বৈজ্ঞানিক অধ্যয়নো আছে, যেনে [[জিনি (বন্য শিশু)|জিনি]]ৰ ক্ষেত্ৰত কৰা অধ্যয়ন।<ref name="Curtiss2014"/> ==ইতিহাস== ১৬০০ চনৰ আগতে বন্য শিশুৰ কাহিনী সাধাৰণতে লোককথা আৰু কিংবদন্তিত সীমাবদ্ধ আছিল। সেই কাহিনীবোৰত বনৰীয়া শিশুৰ চিত্ৰণত খাদ্যৰ বাবে চিকাৰ কৰা, দুটাৰ সলনি চাৰিওখন ভৰিৰে দৌৰা আৰু ভাষা নজনা আদি অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল। দাৰ্শনিক আৰু বিজ্ঞানীসকলে এনে শিশুৰ ধাৰণাটোৰ প্ৰতি আগ্ৰহী হৈ পৰিছিল, আৰু এই শিশুসকল মানৱ পৰিয়ালৰ পৰা পৃথক প্ৰজাতিৰ অংশ নেকি বুলি প্ৰশ্ন কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিছিল। বিজ্ঞানে মানুহৰ বিকাশ, আৰু ১৮ আৰু ১৯ শতিকাত প্ৰাকৃতিক জগতখনৰ বুজাবুজিৰ নাম আৰু শ্ৰেণীবিভাজন কৰিবলৈ চেষ্টা কৰাৰ সময়তে এই প্ৰশ্নটোক গুৰুত্বসহকাৰে লোৱা হৈছিল।<ref>{{Cite encyclopedia |url=https://www.britannica.com/topic/feral-children |title=Feral children |encyclopedia=Encyclopedia Britannica |access-date=2 July 2018 |language=en }}</ref> ২০ শতিকাৰ আশে-পাশে মনোবিজ্ঞানীসকলে জৈৱিক আচৰণ আৰু সংস্কৃতিৰ মাজত পাৰ্থক্য বিচাৰি উলিয়াবলৈ চেষ্টা কৰিছিল। বিচ্ছিন্নভাৱে বা জীৱ-জন্তুৰ সৈতে বাস কৰা বন্য শিশুৱে এই দ্বিধাদ্বন্দ্বৰ উদাহৰণ দাঙি ধৰিছিল। ১৮৪৯–১৮৫০ চনৰ ''ৰিপৰ্ট অন বুধুক ওৰফে বেগ্ৰী ডিক’ইটছ''ত উইলিয়াম হেনৰী স্লিমেনে কুকুৰনেচীয়াৰ দ্বাৰা লালন-পালন কৰা বন্য শিশুৰ ছটা বিৱৰণ আগবঢ়াইছিল, দুটা তেওঁ নিজেই প্ৰত্যক্ষ কৰিছিল, যিবোৰ ১৮৫২ চনত পৃথকে পৃথকে প্ৰকাশ পাইছিল ''An Account of Wolves Nurturing Children in Their Dens'' হিচাপে আৰু সম্ভৱতঃ ৰুডিয়াৰ্ড কিপলিঙৰ ১৮৯৪ চনৰ উপন্যাস [[দ্য জংঘল বুক]]ৰ মৌগলী চৰিত্ৰটোক অনুপ্ৰাণিত কৰা বুলি ভবা হয়।<ref>{{cite journal|title=Feral Man and Extreme Cases of Isolation|last=Zingg|first= Robert M.| journal=The American Journal of Psychology| volume=53|issue= 4 |date=1940|pages=490-491|doi=10.2307/1417630|jstor=1417630}}</ref><ref>{{cite journal|author=Hotchkiss, Jane|title=The jungle of Eden: Kipling, wolf boys, and the colonial imagination|journal=Victorian Literature and Culture|year=2001|volume=29|issue=2|page=440|doi=10.1017/s1060150301002108|s2cid=162409338}}</ref> ==ঘটনা== ===প্ৰাইমেট/বান্দৰে ডাঙৰ-দীঘল কৰা=== * লুকাছ, দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ খিলঞ্জীয়া ল’ৰা, যাক এদল বাবুনে লালন-পালন কৰিছিল। ১৯০৩ চনত ল’ৰাটোক উদ্ধাৰ কৰা হয়।[10][11][12] * [[মেৰিনা চেপমেন|মেৰিনা চেপমেনে]] ১৯৫৪ চনত প্ৰায় পাঁচ বছৰ বয়সৰ পৰা প্ৰায় ন বছৰ বয়সলৈকে কলম্বিয়াৰ জংঘলত থকা কেপুচিন বান্দৰৰ সৈতে বাস কৰিছিল বুলি দাবী কৰিছিল।[13] তেওঁৰ বিয়া হৈছিল, সন্তান জন্ম দিছিল আৰু কোনো স্থায়ী সমস্যা নোহোৱাকৈ বহুলাংশে স্বাভাৱিক জীৱন কটায়, যিটো এটা বন্য শিশুৰ বাবে অস্বাভাৱিক যেন লাগে। *১৯৭৪ চনত বুৰুণ্ডিৰ এখন জংঘলত [[ভাৰ্ভেট বান্দৰ]]ৰ এটা দলৰ সৈতে আৱিষ্কাৰ হোৱা ল’ৰা জন।[14][15] * মিল্টন ওবোটেৰ সৈন্যই কাম্পালাৰ পৰা প্ৰায় ৫০ মাইল (৮০ কিলোমিটাৰ) দূৰত্বত থকা তেওঁলোকৰ গাঁওখনত অভিযান চলোৱাৰ সময়ত উগাণ্ডাৰ গৃহযুদ্ধত ৰবাৰ্ট মায়াঞ্জা(১৯৮২)ই তিনি বছৰ বয়সত পিতৃ-মাতৃক হেৰুৱাইছিল। তাৰ পিছত ৰবাৰ্ট বন্যপ্ৰাণীত, অনুমানিকভাৱে ভাৰ্ভেট বান্দৰৰ সৈতে, তিনি বছৰ ধৰি জীয়াই থাকে, যেতিয়ালৈকে তেওঁক নেচনেল ৰেজিষ্টেন্স আৰ্মীৰ সৈন্যই বিচাৰি নাপায়।[16] *দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ কোৱাজুলু-নাটালত বান্দৰৰ সংগত প্ৰায় এবছৰ কটোৱাৰ পিছত প্ৰায় পাঁচ বছৰীয়া ল’ৰা চেটাৰ্ডে ম্থিয়ানে (বা মিফুনে) (১৯৮৭)ক উদ্ধাৰ কৰা হয়। তেওঁক পোৱাৰ দিনটোৰ পিছত শনিবাৰে তেওঁক এই নামটো দিয়া হ’ল আৰু ম্থিয়ানে তেওঁক গ্ৰহণ কৰা বিশেষ বিদ্যালয়খনৰ প্ৰধান শিক্ষয়িত্ৰীগৰাকীৰ নাম আছিল। প্ৰায় ১৭ বছৰ বয়সত তেওঁ কেতিয়াও কথা ক’ব পৰা নাছিল, আৰু বান্দৰৰ দৰে খোজ কাঢ়ি জপিয়াইছিল। তেওঁ কেতিয়াও ৰন্ধা খাদ্য নাখাইছিল আৰু আন শিশুৰ সৈতে ভাগ-বতৰা বা খেলিবলৈ অস্বীকাৰ কৰিছিল।[17] ২০০৫ চনত এক অগ্নিকাণ্ডত তেওঁৰ মৃত্যু হয়।[18] *উগাণ্ডাৰ জন চেবুনিয়া শিশু অৱস্থাত দেউতাকে মাকক হত্যা কৰি ফাঁচী মাৰিছিল। চেবুইনাক ভাৰ্ভেট বান্দৰে গ্ৰহণ কৰিছিল আৰু পিছৰ দুবছৰ তেওঁলোকৰ মাজত থাকি খাদ্য বিচাৰিবলৈ আৰু ভ্ৰমণ কৰিবলৈ শিকিছিল। প্ৰায় সাত বছৰ বয়সত তেওঁক সভ্যতালৈ ঘূৰাই অনা হৈছিল। স্থানীয় এজন গাঁৱৰ মানুহৰ মতে, সৰুতে তেওঁৰ যোগাযোগৰ একমাত্ৰ ধৰণ আছিল কান্দোন আৰু খাদ্যৰ দাবী আৰু তেওঁ আছিল এজন "বন্য ল'ৰা" যাক সকলোৱে ভয় কৰিছিল।[19] তাৰ পিছত তেওঁ সম্পূৰ্ণ বাক ক্ষমতা লাভ কৰে আৰু উগাণ্ডাৰ হৈ বিশেষ অলিম্পিকতো দুবাৰকৈ অংশগ্ৰহণ কৰে।[20] ===কুকুৰনেচীয়া বাঘৰ দ্বাৰা ডাঙৰ-দীঘল হোৱা=== ===কুকুৰৰ দ্বাৰা ডাঙৰ-দীঘল হোৱা=== ===ভালুকৰ দ্বাৰা ডাঙৰ-দীঘল হোৱা=== ===ভেৰাৰ দ্বাৰা ডাঙৰ-দীঘল হোৱা=== ===ছাগলীৰ দ্বাৰা ডাঙৰ-দীঘল হোৱা=== ===অন্যান্য ঘটনা=== ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:বন্য শিশু]] anjaqwdnurfvyybg7t7ep27vhckkur7 606503 606502 2026-05-15T16:34:01Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 606503 wikitext text/x-wiki [[File:Mowgli-1895-illustration.png|thumb|ৰুডিয়াৰ্ড কিপলিঙৰ উপন্যাস ''দ্য জংগল বুক''ৰ মৌগলী নামৰ এজন বন্য শিশুৰ কাল্পনিক ছবি।]] '''বন্য শিশু''' (বনৰীয়া শিশু বুলিও কোৱা হয়) হৈছে এনে এজন ব্যক্তি যিয়ে অতি কম বয়সৰপৰাই মানুহৰ সংস্পৰ্শৰপৰা বিচ্ছিন্ন হৈ বনত বাস কৰি আহিছে; যাৰ ওপৰত মানুহৰ যত্ন, সামাজিক আচৰণ বা ভাষাৰ অভিজ্ঞতা কম বা একেবাৰেই নাই। এনে শিশুৰ প্ৰাথমিক আৰু মাধ্যমিক সামাজিকীকৰণৰ মূল কথাবোৰৰ অভাৱ দেখা যায়।<ref>{{Cite book |last=Blundell |first=Jonathan |title=Cambridge IGCSE® sociology coursebook |date=2014 |publisher=Cambridge, United Kingdom : Cambridge University Press |isbn=978-1-107-64513-4 }}</ref> পৰিত্যক্ত বা পলায়ন কৰাৰ আগতে গুৰুতৰ নিৰ্যাতন বা আঘাতৰ সম্মুখীন হোৱা শিশুক বুজাবলৈ এই শব্দটো ব্যৱহাৰ কৰা হয়। কেতিয়াবা লোককথা আৰু কিংবদন্তিৰ বিষয়-বস্তুত বা কাহিনীত প্ৰায়ে জীৱ-জন্তুৱে এনে শিশুক ডাঙৰ-দীঘল কৰা বুলি চিত্ৰিত কৰা হয়। আনহাতে বন্যপ্ৰাণীৰ ওচৰত পোৱা শিশুৰ বহু ঘটনাত জীৱ-জন্তুৱে মানুহৰ শিশুক খুৱাই-বুৱাই ডাঙৰ কৰাৰ কোনো প্ৰত্যক্ষদৰ্শীৰ বিৱৰণ পোৱা নাই।<ref>{{Cite book |publisher=Springer |isbn=978-1-4419-9970-2 |pages=81–93 |editor-first1=Stefan C. |editor-last1=Dombrowski |editor-first2=Karen L. |editor-last2=Gischlar |editor-first3=Martin |editor-last3=Mrazik |last1=Dombrowski |first1=Stefan C. |last2=Gischlar |first2=Karen L. |last3=Mrazik |first3=Martin |last4=Greer |first4=Fred W. |title=Assessing and Treating Low Incidence/High Severity Psychological Disorders of Childhood |chapter=Feral Children |location=New York, NY |access-date=9 June 2022 |date=2011 |doi=10.1007/978-1-4419-9970-2_5 |chapter-url=https://doi.org/10.1007/978-1-4419-9970-2_5}} </ref> ==বৰ্ণনা== সমাজত থাকি সামাজিকীকৰণৰ দ্বাৰা আয়ত্ব কৰিব পৰা মৌলিক দক্ষতাৰ অভাৱ বন্য শিশুৰ ক্ষেত্ৰত দেখা যায়। উদাহৰণস্বৰূপে, তেওঁলোকে শৌচাগাৰ ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ শিকিব নোৱাৰে, গোটেই জীৱন চাৰিওখন ভৰিৰে খোজ কাঢ়ি থিয় হৈ দুখন ভৰিৰে খোজ কাঢ়িবলৈ শিকিবলৈ অসুবিধা পাব পাৰে বা চৌপাশৰ মানুহৰ কাৰ্যকলাপৰ প্ৰতি সম্পূৰ্ণ আগ্ৰহৰ অভাৱ প্ৰদৰ্শন কৰিব পাৰে। তেওঁলোকক প্ৰায়ে মানসিকভাৱে অক্ষম যেন লাগে আৰু মানৱ ভাষা শিকাবলৈ প্ৰায় সীমাহীন অসুবিধা ভোগ কৰে।<ref>{{Cite web |url=http://www.zmescience.com/other/feature-post/feral-children/ |title=Mind Blowing Cases of Children Raised by Animals |date=1 December 2014 |access-date=20 February 2015 |website=ZME Science |last=Mihai |first=Andrei }}</ref> বহুত বছৰে বিচ্ছিন্ন হৈ থকাৰ পিছত প্ৰাকৃতিক ভাষা এটা শিকিব পৰা ক্ষমতা বিকল হৈ পৰা যেন লাগে, ভাষা শিক্ষণৰ বাবে যথোচিত সময়খিনি সমাজ বিচ্ছিন্ন হৈ থকাৰ বাবে এনে হোৱা বুলি কোৱা হয়।<ref name="Birdsong1999">{{cite book |author=David Birdsong |title=Second Language Acquisition and the Critical Period Hypothesis |url=https://books.google.com/books?id=d7OPAgAAQBAJ&q=curtiss%201977&pg=PA74 |year=1999 |publisher=Routledge |isbn=978-1-135-67489-2 |page=74 }}</ref><ref name="Curtiss2014">{{cite book |author=Susan Curtiss |title=Genie: A Psycholinguistic Study of a Modern-Day Wild Child |url=https://books.google.com/books?id=pSy0BQAAQBAJ&q=%22critical%20period%22&pg=PA207 |date=10 May 2014 |publisher=Elsevier Science |isbn=978-1-4832-1761-1 |page=207 }}</ref> বনৰীয়া শিশুৰ বিষয়ে বৈজ্ঞানিক জ্ঞান কম। ইয়াৰ ভিতৰত এটা সৰ্বোত্তম নথিভুক্ত গোচৰ হৈছে মুখে মুখে প্ৰচলিত ভগ্নী [[অমলা আৰু কমলা]], যাক ১৯২৬ চনত ৰেভাৰেণ্ড জে এ এল সিঙে ভাৰতৰ এখন অৰণ্যত "ঘোঙে ডাঙৰ-দীঘল কৰা" বুলি বৰ্ণনা কৰিছিল। ফ্ৰান্সৰ অস্ত্ৰোপচাৰ বিশেষজ্ঞ চাৰ্জ এৰ’লেছে অৱশ্যে যুক্তি দিছে যে এই গোচৰটো এটা প্ৰৱঞ্চনা আছিল, যিটো সিঙে নিজৰ অনাথ আশ্ৰমৰ বাবে ধন সংগ্ৰহৰ উদ্দেশ্যে সংঘটিত কৰিছিল। শিশু মনোবিজ্ঞানী ব্ৰুনো বেটেলহাইমে কয় যে [[অমলা আৰু কমলা]] জন্মতে মানসিক আৰু শাৰীৰিকভাৱে অক্ষম আছিল।<ref>{{cite journal |last1=Bettelheim |first1=Bruno |title=Feral Children and Autistic Children |journal=American Journal of Sociology |date=March 1959 |volume=64 |issue=5 |pages=455–467 |doi=10.1086/222541 |url=https://autisticacademic.files.wordpress.com/2015/06/bettelheim-feral-children-and-autistic-children.pdf |jstor=2773433 |s2cid=144015209 |access-date=23 May 2018 |archive-date=8 August 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210808144929/https://autisticacademic.files.wordpress.com/2015/06/bettelheim-feral-children-and-autistic-children.pdf |url-status=dead |archivedate=8 August 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210808144929/https://autisticacademic.files.wordpress.com/2015/06/bettelheim-feral-children-and-autistic-children.pdf |deadurl=yes }}</ref> তথাপি বন্য শিশুৰ ওপৰত আন বৈজ্ঞানিক অধ্যয়নো আছে, যেনে [[জিনি (বন্য শিশু)|জিনি]]ৰ ক্ষেত্ৰত কৰা অধ্যয়ন।<ref name="Curtiss2014"/> ==ইতিহাস== ১৬০০ চনৰ আগতে বন্য শিশুৰ কাহিনী সাধাৰণতে লোককথা আৰু কিংবদন্তিত সীমাবদ্ধ আছিল। সেই কাহিনীবোৰত বনৰীয়া শিশুৰ চিত্ৰণত খাদ্যৰ বাবে চিকাৰ কৰা, দুটাৰ সলনি চাৰিওখন ভৰিৰে দৌৰা আৰু ভাষা নজনা আদি অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল। দাৰ্শনিক আৰু বিজ্ঞানীসকলে এনে শিশুৰ ধাৰণাটোৰ প্ৰতি আগ্ৰহী হৈ পৰিছিল, আৰু এই শিশুসকল মানৱ পৰিয়ালৰ পৰা পৃথক প্ৰজাতিৰ অংশ নেকি বুলি প্ৰশ্ন কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিছিল। বিজ্ঞানে মানুহৰ বিকাশ, আৰু ১৮ আৰু ১৯ শতিকাত প্ৰাকৃতিক জগতখনৰ বুজাবুজিৰ নাম আৰু শ্ৰেণীবিভাজন কৰিবলৈ চেষ্টা কৰাৰ সময়তে এই প্ৰশ্নটোক গুৰুত্বসহকাৰে লোৱা হৈছিল।<ref>{{Cite encyclopedia |url=https://www.britannica.com/topic/feral-children |title=Feral children |encyclopedia=Encyclopedia Britannica |access-date=2 July 2018 |language=en }}</ref> ২০ শতিকাৰ আশে-পাশে মনোবিজ্ঞানীসকলে জৈৱিক আচৰণ আৰু সংস্কৃতিৰ মাজত পাৰ্থক্য বিচাৰি উলিয়াবলৈ চেষ্টা কৰিছিল। বিচ্ছিন্নভাৱে বা জীৱ-জন্তুৰ সৈতে বাস কৰা বন্য শিশুৱে এই দ্বিধাদ্বন্দ্বৰ উদাহৰণ দাঙি ধৰিছিল। ১৮৪৯–১৮৫০ চনৰ ''ৰিপৰ্ট অন বুধুক ওৰফে বেগ্ৰী ডিক’ইটছ''ত উইলিয়াম হেনৰী স্লিমেনে কুকুৰনেচীয়াৰ দ্বাৰা লালন-পালন কৰা বন্য শিশুৰ ছটা বিৱৰণ আগবঢ়াইছিল, দুটা তেওঁ নিজেই প্ৰত্যক্ষ কৰিছিল, যিবোৰ ১৮৫২ চনত পৃথকে পৃথকে প্ৰকাশ পাইছিল ''An Account of Wolves Nurturing Children in Their Dens'' হিচাপে আৰু সম্ভৱতঃ ৰুডিয়াৰ্ড কিপলিঙৰ ১৮৯৪ চনৰ উপন্যাস [[দ্য জংঘল বুক]]ৰ মৌগলী চৰিত্ৰটোক অনুপ্ৰাণিত কৰা বুলি ভবা হয়।<ref>{{cite journal|title=Feral Man and Extreme Cases of Isolation|last=Zingg|first= Robert M.| journal=The American Journal of Psychology| volume=53|issue= 4 |date=1940|pages=490-491|doi=10.2307/1417630|jstor=1417630}}</ref><ref>{{cite journal|author=Hotchkiss, Jane|title=The jungle of Eden: Kipling, wolf boys, and the colonial imagination|journal=Victorian Literature and Culture|year=2001|volume=29|issue=2|page=440|doi=10.1017/s1060150301002108|s2cid=162409338}}</ref> ==ঘটনা== ===প্ৰাইমেট/বান্দৰে ডাঙৰ-দীঘল কৰা=== * লুকাছ, দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ খিলঞ্জীয়া ল’ৰা, যাক এদল বাবুনে লালন-পালন কৰিছিল। ১৯০৩ চনত ল’ৰাটোক উদ্ধাৰ কৰা হয়।[10][11][12] * [[মেৰিনা চেপমেন|মেৰিনা চেপমেনে]] ১৯৫৪ চনত প্ৰায় পাঁচ বছৰ বয়সৰ পৰা প্ৰায় ন বছৰ বয়সলৈকে কলম্বিয়াৰ জংঘলত থকা কেপুচিন বান্দৰৰ সৈতে বাস কৰিছিল বুলি দাবী কৰিছিল।[13] তেওঁৰ বিয়া হৈছিল, সন্তান জন্ম দিছিল আৰু কোনো স্থায়ী সমস্যা নোহোৱাকৈ বহুলাংশে স্বাভাৱিক জীৱন কটায়, যিটো এটা বন্য শিশুৰ বাবে অস্বাভাৱিক যেন লাগে। *১৯৭৪ চনত বুৰুণ্ডিৰ এখন জংঘলত [[ভাৰ্ভেট বান্দৰ]]ৰ এটা দলৰ সৈতে আৱিষ্কাৰ হোৱা ল’ৰা জন।[14][15] * মিল্টন ওবোটেৰ সৈন্যই কাম্পালাৰ পৰা প্ৰায় ৫০ মাইল (৮০ কিলোমিটাৰ) দূৰত্বত থকা তেওঁলোকৰ গাঁওখনত অভিযান চলোৱাৰ সময়ত উগাণ্ডাৰ গৃহযুদ্ধত ৰবাৰ্ট মায়াঞ্জা(১৯৮২)ই তিনি বছৰ বয়সত পিতৃ-মাতৃক হেৰুৱাইছিল। তাৰ পিছত ৰবাৰ্ট বন্যপ্ৰাণীত, অনুমানিকভাৱে ভাৰ্ভেট বান্দৰৰ সৈতে, তিনি বছৰ ধৰি জীয়াই থাকে, যেতিয়ালৈকে তেওঁক নেচনেল ৰেজিষ্টেন্স আৰ্মীৰ সৈন্যই বিচাৰি নাপায়।[16] *দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ কোৱাজুলু-নাটালত বান্দৰৰ সংগত প্ৰায় এবছৰ কটোৱাৰ পিছত প্ৰায় পাঁচ বছৰীয়া ল’ৰা চেটাৰ্ডে ম্থিয়ানে (বা মিফুনে) (১৯৮৭)ক উদ্ধাৰ কৰা হয়। তেওঁক পোৱাৰ দিনটোৰ পিছত শনিবাৰে তেওঁক এই নামটো দিয়া হ’ল আৰু ম্থিয়ানে তেওঁক গ্ৰহণ কৰা বিশেষ বিদ্যালয়খনৰ প্ৰধান শিক্ষয়িত্ৰীগৰাকীৰ নাম আছিল। প্ৰায় ১৭ বছৰ বয়সত তেওঁ কেতিয়াও কথা ক’ব পৰা নাছিল, আৰু বান্দৰৰ দৰে খোজ কাঢ়ি জপিয়াইছিল। তেওঁ কেতিয়াও ৰন্ধা খাদ্য নাখাইছিল আৰু আন শিশুৰ সৈতে ভাগ-বতৰা বা খেলিবলৈ অস্বীকাৰ কৰিছিল।[17] ২০০৫ চনত এক অগ্নিকাণ্ডত তেওঁৰ মৃত্যু হয়।[18] *উগাণ্ডাৰ জন চেবুনিয়া শিশু অৱস্থাত দেউতাকে মাকক হত্যা কৰি ফাঁচী মাৰিছিল। চেবুইনাক ভাৰ্ভেট বান্দৰে গ্ৰহণ কৰিছিল আৰু পিছৰ দুবছৰ তেওঁলোকৰ মাজত থাকি খাদ্য বিচাৰিবলৈ আৰু ভ্ৰমণ কৰিবলৈ শিকিছিল। প্ৰায় সাত বছৰ বয়সত তেওঁক সভ্যতালৈ ঘূৰাই অনা হৈছিল। স্থানীয় এজন গাঁৱৰ মানুহৰ মতে, সৰুতে তেওঁৰ যোগাযোগৰ একমাত্ৰ ধৰণ আছিল কান্দোন আৰু খাদ্যৰ দাবী আৰু তেওঁ আছিল এজন "বন্য ল'ৰা" যাক সকলোৱে ভয় কৰিছিল।[19] তাৰ পিছত তেওঁ সম্পূৰ্ণ বাক ক্ষমতা লাভ কৰে আৰু উগাণ্ডাৰ হৈ বিশেষ অলিম্পিকতো দুবাৰকৈ অংশগ্ৰহণ কৰে।[20] ===কুকুৰনেচীয়া বাঘৰ দ্বাৰা ডাঙৰ-দীঘল হোৱা=== ===কুকুৰৰ দ্বাৰা ডাঙৰ-দীঘল হোৱা=== ===ভালুকৰ দ্বাৰা ডাঙৰ-দীঘল হোৱা=== ===ভেৰাৰ দ্বাৰা ডাঙৰ-দীঘল হোৱা=== ===ছাগলীৰ দ্বাৰা ডাঙৰ-দীঘল হোৱা=== ===অন্যান্য ঘটনা=== ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:বন্য শিশু]] tofr06e9vgflvl6oakkcf4m9irvr7qe 606514 606503 2026-05-15T17:13:45Z Pranamikaadhikary 27435 /* প্ৰাইমেট/বান্দৰে ডাঙৰ-দীঘল কৰা */ 606514 wikitext text/x-wiki [[File:Mowgli-1895-illustration.png|thumb|ৰুডিয়াৰ্ড কিপলিঙৰ উপন্যাস ''দ্য জংগল বুক''ৰ মৌগলী নামৰ এজন বন্য শিশুৰ কাল্পনিক ছবি।]] '''বন্য শিশু''' (বনৰীয়া শিশু বুলিও কোৱা হয়) হৈছে এনে এজন ব্যক্তি যিয়ে অতি কম বয়সৰপৰাই মানুহৰ সংস্পৰ্শৰপৰা বিচ্ছিন্ন হৈ বনত বাস কৰি আহিছে; যাৰ ওপৰত মানুহৰ যত্ন, সামাজিক আচৰণ বা ভাষাৰ অভিজ্ঞতা কম বা একেবাৰেই নাই। এনে শিশুৰ প্ৰাথমিক আৰু মাধ্যমিক সামাজিকীকৰণৰ মূল কথাবোৰৰ অভাৱ দেখা যায়।<ref>{{Cite book |last=Blundell |first=Jonathan |title=Cambridge IGCSE® sociology coursebook |date=2014 |publisher=Cambridge, United Kingdom : Cambridge University Press |isbn=978-1-107-64513-4 }}</ref> পৰিত্যক্ত বা পলায়ন কৰাৰ আগতে গুৰুতৰ নিৰ্যাতন বা আঘাতৰ সম্মুখীন হোৱা শিশুক বুজাবলৈ এই শব্দটো ব্যৱহাৰ কৰা হয়। কেতিয়াবা লোককথা আৰু কিংবদন্তিৰ বিষয়-বস্তুত বা কাহিনীত প্ৰায়ে জীৱ-জন্তুৱে এনে শিশুক ডাঙৰ-দীঘল কৰা বুলি চিত্ৰিত কৰা হয়। আনহাতে বন্যপ্ৰাণীৰ ওচৰত পোৱা শিশুৰ বহু ঘটনাত জীৱ-জন্তুৱে মানুহৰ শিশুক খুৱাই-বুৱাই ডাঙৰ কৰাৰ কোনো প্ৰত্যক্ষদৰ্শীৰ বিৱৰণ পোৱা নাই।<ref>{{Cite book |publisher=Springer |isbn=978-1-4419-9970-2 |pages=81–93 |editor-first1=Stefan C. |editor-last1=Dombrowski |editor-first2=Karen L. |editor-last2=Gischlar |editor-first3=Martin |editor-last3=Mrazik |last1=Dombrowski |first1=Stefan C. |last2=Gischlar |first2=Karen L. |last3=Mrazik |first3=Martin |last4=Greer |first4=Fred W. |title=Assessing and Treating Low Incidence/High Severity Psychological Disorders of Childhood |chapter=Feral Children |location=New York, NY |access-date=9 June 2022 |date=2011 |doi=10.1007/978-1-4419-9970-2_5 |chapter-url=https://doi.org/10.1007/978-1-4419-9970-2_5}} </ref> ==বৰ্ণনা== সমাজত থাকি সামাজিকীকৰণৰ দ্বাৰা আয়ত্ব কৰিব পৰা মৌলিক দক্ষতাৰ অভাৱ বন্য শিশুৰ ক্ষেত্ৰত দেখা যায়। উদাহৰণস্বৰূপে, তেওঁলোকে শৌচাগাৰ ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ শিকিব নোৱাৰে, গোটেই জীৱন চাৰিওখন ভৰিৰে খোজ কাঢ়ি থিয় হৈ দুখন ভৰিৰে খোজ কাঢ়িবলৈ শিকিবলৈ অসুবিধা পাব পাৰে বা চৌপাশৰ মানুহৰ কাৰ্যকলাপৰ প্ৰতি সম্পূৰ্ণ আগ্ৰহৰ অভাৱ প্ৰদৰ্শন কৰিব পাৰে। তেওঁলোকক প্ৰায়ে মানসিকভাৱে অক্ষম যেন লাগে আৰু মানৱ ভাষা শিকাবলৈ প্ৰায় সীমাহীন অসুবিধা ভোগ কৰে।<ref>{{Cite web |url=http://www.zmescience.com/other/feature-post/feral-children/ |title=Mind Blowing Cases of Children Raised by Animals |date=1 December 2014 |access-date=20 February 2015 |website=ZME Science |last=Mihai |first=Andrei }}</ref> বহুত বছৰে বিচ্ছিন্ন হৈ থকাৰ পিছত প্ৰাকৃতিক ভাষা এটা শিকিব পৰা ক্ষমতা বিকল হৈ পৰা যেন লাগে, ভাষা শিক্ষণৰ বাবে যথোচিত সময়খিনি সমাজ বিচ্ছিন্ন হৈ থকাৰ বাবে এনে হোৱা বুলি কোৱা হয়।<ref name="Birdsong1999">{{cite book |author=David Birdsong |title=Second Language Acquisition and the Critical Period Hypothesis |url=https://books.google.com/books?id=d7OPAgAAQBAJ&q=curtiss%201977&pg=PA74 |year=1999 |publisher=Routledge |isbn=978-1-135-67489-2 |page=74 }}</ref><ref name="Curtiss2014">{{cite book |author=Susan Curtiss |title=Genie: A Psycholinguistic Study of a Modern-Day Wild Child |url=https://books.google.com/books?id=pSy0BQAAQBAJ&q=%22critical%20period%22&pg=PA207 |date=10 May 2014 |publisher=Elsevier Science |isbn=978-1-4832-1761-1 |page=207 }}</ref> বনৰীয়া শিশুৰ বিষয়ে বৈজ্ঞানিক জ্ঞান কম। ইয়াৰ ভিতৰত এটা সৰ্বোত্তম নথিভুক্ত গোচৰ হৈছে মুখে মুখে প্ৰচলিত ভগ্নী [[অমলা আৰু কমলা]], যাক ১৯২৬ চনত ৰেভাৰেণ্ড জে এ এল সিঙে ভাৰতৰ এখন অৰণ্যত "ঘোঙে ডাঙৰ-দীঘল কৰা" বুলি বৰ্ণনা কৰিছিল। ফ্ৰান্সৰ অস্ত্ৰোপচাৰ বিশেষজ্ঞ চাৰ্জ এৰ’লেছে অৱশ্যে যুক্তি দিছে যে এই গোচৰটো এটা প্ৰৱঞ্চনা আছিল, যিটো সিঙে নিজৰ অনাথ আশ্ৰমৰ বাবে ধন সংগ্ৰহৰ উদ্দেশ্যে সংঘটিত কৰিছিল। শিশু মনোবিজ্ঞানী ব্ৰুনো বেটেলহাইমে কয় যে [[অমলা আৰু কমলা]] জন্মতে মানসিক আৰু শাৰীৰিকভাৱে অক্ষম আছিল।<ref>{{cite journal |last1=Bettelheim |first1=Bruno |title=Feral Children and Autistic Children |journal=American Journal of Sociology |date=March 1959 |volume=64 |issue=5 |pages=455–467 |doi=10.1086/222541 |url=https://autisticacademic.files.wordpress.com/2015/06/bettelheim-feral-children-and-autistic-children.pdf |jstor=2773433 |s2cid=144015209 |access-date=23 May 2018 |archive-date=8 August 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210808144929/https://autisticacademic.files.wordpress.com/2015/06/bettelheim-feral-children-and-autistic-children.pdf |url-status=dead |archivedate=8 August 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210808144929/https://autisticacademic.files.wordpress.com/2015/06/bettelheim-feral-children-and-autistic-children.pdf |deadurl=yes }}</ref> তথাপি বন্য শিশুৰ ওপৰত আন বৈজ্ঞানিক অধ্যয়নো আছে, যেনে [[জিনি (বন্য শিশু)|জিনি]]ৰ ক্ষেত্ৰত কৰা অধ্যয়ন।<ref name="Curtiss2014"/> ==ইতিহাস== ১৬০০ চনৰ আগতে বন্য শিশুৰ কাহিনী সাধাৰণতে লোককথা আৰু কিংবদন্তিত সীমাবদ্ধ আছিল। সেই কাহিনীবোৰত বনৰীয়া শিশুৰ চিত্ৰণত খাদ্যৰ বাবে চিকাৰ কৰা, দুটাৰ সলনি চাৰিওখন ভৰিৰে দৌৰা আৰু ভাষা নজনা আদি অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল। দাৰ্শনিক আৰু বিজ্ঞানীসকলে এনে শিশুৰ ধাৰণাটোৰ প্ৰতি আগ্ৰহী হৈ পৰিছিল, আৰু এই শিশুসকল মানৱ পৰিয়ালৰ পৰা পৃথক প্ৰজাতিৰ অংশ নেকি বুলি প্ৰশ্ন কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিছিল। বিজ্ঞানে মানুহৰ বিকাশ, আৰু ১৮ আৰু ১৯ শতিকাত প্ৰাকৃতিক জগতখনৰ বুজাবুজিৰ নাম আৰু শ্ৰেণীবিভাজন কৰিবলৈ চেষ্টা কৰাৰ সময়তে এই প্ৰশ্নটোক গুৰুত্বসহকাৰে লোৱা হৈছিল।<ref>{{Cite encyclopedia |url=https://www.britannica.com/topic/feral-children |title=Feral children |encyclopedia=Encyclopedia Britannica |access-date=2 July 2018 |language=en }}</ref> ২০ শতিকাৰ আশে-পাশে মনোবিজ্ঞানীসকলে জৈৱিক আচৰণ আৰু সংস্কৃতিৰ মাজত পাৰ্থক্য বিচাৰি উলিয়াবলৈ চেষ্টা কৰিছিল। বিচ্ছিন্নভাৱে বা জীৱ-জন্তুৰ সৈতে বাস কৰা বন্য শিশুৱে এই দ্বিধাদ্বন্দ্বৰ উদাহৰণ দাঙি ধৰিছিল। ১৮৪৯–১৮৫০ চনৰ ''ৰিপৰ্ট অন বুধুক ওৰফে বেগ্ৰী ডিক’ইটছ''ত উইলিয়াম হেনৰী স্লিমেনে কুকুৰনেচীয়াৰ দ্বাৰা লালন-পালন কৰা বন্য শিশুৰ ছটা বিৱৰণ আগবঢ়াইছিল, দুটা তেওঁ নিজেই প্ৰত্যক্ষ কৰিছিল, যিবোৰ ১৮৫২ চনত পৃথকে পৃথকে প্ৰকাশ পাইছিল ''An Account of Wolves Nurturing Children in Their Dens'' হিচাপে আৰু সম্ভৱতঃ ৰুডিয়াৰ্ড কিপলিঙৰ ১৮৯৪ চনৰ উপন্যাস [[দ্য জংঘল বুক]]ৰ মৌগলী চৰিত্ৰটোক অনুপ্ৰাণিত কৰা বুলি ভবা হয়।<ref>{{cite journal|title=Feral Man and Extreme Cases of Isolation|last=Zingg|first= Robert M.| journal=The American Journal of Psychology| volume=53|issue= 4 |date=1940|pages=490-491|doi=10.2307/1417630|jstor=1417630}}</ref><ref>{{cite journal|author=Hotchkiss, Jane|title=The jungle of Eden: Kipling, wolf boys, and the colonial imagination|journal=Victorian Literature and Culture|year=2001|volume=29|issue=2|page=440|doi=10.1017/s1060150301002108|s2cid=162409338}}</ref> ==ঘটনা== ===প্ৰাইমেট/বান্দৰে ডাঙৰ-দীঘল কৰা=== * লুকাছ, দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ খিলঞ্জীয়া ল’ৰা, যাক এদল বাবুনে লালন-পালন কৰিছিল। ১৯০৩ চনত ল’ৰাটোক উদ্ধাৰ কৰা হয়।<ref>{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article270342963 |title=The Baboon Boy |newspaper=The Woodend Star |issue=2045 |location=Victoria, Australia |date=3 March 1928 |access-date=29 August 2024 |page=4 |via=National Library of Australia }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Foley |first1=John P. Jr. |date=January 1940 |title=The 'Baboon Boy' of South Africa |url=https://www.jstor.org/stable/1415967 |journal=The American Journal of Psychology |volume=53 |issue=1 |pages=128–133 |doi=10.2307/1415967 |jstor=1415967 |access-date= |url-access=subscription }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Foley |first1=John P. Jr. |date=June 1940 |title=Brought Up by the Baboons |url= |journal=Science Digest |volume=7 |issue=6 |pages=1–4 |doi= |access-date= }}</ref> * [[মেৰিনা চেপমেন|মেৰিনা চেপমেনে]] ১৯৫৪ চনত প্ৰায় পাঁচ বছৰ বয়সৰ পৰা প্ৰায় ন বছৰ বয়সলৈকে কলম্বিয়াৰ জংঘলত থকা কেপুচিন বান্দৰৰ সৈতে বাস কৰিছিল বুলি দাবী কৰিছিল।[13] তেওঁৰ বিয়া হৈছিল, সন্তান জন্ম দিছিল আৰু কোনো স্থায়ী সমস্যা নোহোৱাকৈ বহুলাংশে স্বাভাৱিক জীৱন কটায়, যিটো এটা বন্য শিশুৰ বাবে অস্বাভাৱিক যেন লাগে। *১৯৭৪ চনত বুৰুণ্ডিৰ এখন জংঘলত [[ভাৰ্ভেট বান্দৰ]]ৰ এটা দলৰ সৈতে আৱিষ্কাৰ হোৱা ল’ৰা জন।[14][15] * মিল্টন ওবোটেৰ সৈন্যই কাম্পালাৰ পৰা প্ৰায় ৫০ মাইল (৮০ কিলোমিটাৰ) দূৰত্বত থকা তেওঁলোকৰ গাঁওখনত অভিযান চলোৱাৰ সময়ত উগাণ্ডাৰ গৃহযুদ্ধত ৰবাৰ্ট মায়াঞ্জা(১৯৮২)ই তিনি বছৰ বয়সত পিতৃ-মাতৃক হেৰুৱাইছিল। তাৰ পিছত ৰবাৰ্ট বন্যপ্ৰাণীত, অনুমানিকভাৱে ভাৰ্ভেট বান্দৰৰ সৈতে, তিনি বছৰ ধৰি জীয়াই থাকে, যেতিয়ালৈকে তেওঁক নেচনেল ৰেজিষ্টেন্স আৰ্মীৰ সৈন্যই বিচাৰি নাপায়।[16] *দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ কোৱাজুলু-নাটালত বান্দৰৰ সংগত প্ৰায় এবছৰ কটোৱাৰ পিছত প্ৰায় পাঁচ বছৰীয়া ল’ৰা চেটাৰ্ডে ম্থিয়ানে (বা মিফুনে) (১৯৮৭)ক উদ্ধাৰ কৰা হয়। তেওঁক পোৱাৰ দিনটোৰ পিছত শনিবাৰে তেওঁক এই নামটো দিয়া হ’ল আৰু ম্থিয়ানে তেওঁক গ্ৰহণ কৰা বিশেষ বিদ্যালয়খনৰ প্ৰধান শিক্ষয়িত্ৰীগৰাকীৰ নাম আছিল। প্ৰায় ১৭ বছৰ বয়সত তেওঁ কেতিয়াও কথা ক’ব পৰা নাছিল, আৰু বান্দৰৰ দৰে খোজ কাঢ়ি জপিয়াইছিল। তেওঁ কেতিয়াও ৰন্ধা খাদ্য নাখাইছিল আৰু আন শিশুৰ সৈতে ভাগ-বতৰা বা খেলিবলৈ অস্বীকাৰ কৰিছিল।[17] ২০০৫ চনত এক অগ্নিকাণ্ডত তেওঁৰ মৃত্যু হয়।[18] *উগাণ্ডাৰ জন চেবুনিয়া শিশু অৱস্থাত দেউতাকে মাকক হত্যা কৰি ফাঁচী মাৰিছিল। চেবুইনাক ভাৰ্ভেট বান্দৰে গ্ৰহণ কৰিছিল আৰু পিছৰ দুবছৰ তেওঁলোকৰ মাজত থাকি খাদ্য বিচাৰিবলৈ আৰু ভ্ৰমণ কৰিবলৈ শিকিছিল। প্ৰায় সাত বছৰ বয়সত তেওঁক সভ্যতালৈ ঘূৰাই অনা হৈছিল। স্থানীয় এজন গাঁৱৰ মানুহৰ মতে, সৰুতে তেওঁৰ যোগাযোগৰ একমাত্ৰ ধৰণ আছিল কান্দোন আৰু খাদ্যৰ দাবী আৰু তেওঁ আছিল এজন "বন্য ল'ৰা" যাক সকলোৱে ভয় কৰিছিল।[19] তাৰ পিছত তেওঁ সম্পূৰ্ণ বাক ক্ষমতা লাভ কৰে আৰু উগাণ্ডাৰ হৈ বিশেষ অলিম্পিকতো দুবাৰকৈ অংশগ্ৰহণ কৰে।[20] ===কুকুৰনেচীয়া বাঘৰ দ্বাৰা ডাঙৰ-দীঘল হোৱা=== ===কুকুৰৰ দ্বাৰা ডাঙৰ-দীঘল হোৱা=== ===ভালুকৰ দ্বাৰা ডাঙৰ-দীঘল হোৱা=== ===ভেৰাৰ দ্বাৰা ডাঙৰ-দীঘল হোৱা=== ===ছাগলীৰ দ্বাৰা ডাঙৰ-দীঘল হোৱা=== ===অন্যান্য ঘটনা=== ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:বন্য শিশু]] oicqc9l8puzlw8cgh5g9z54tnw7bzow 606517 606514 2026-05-15T17:17:26Z Pranamikaadhikary 27435 /* প্ৰাইমেট/বান্দৰে ডাঙৰ-দীঘল কৰা */ 606517 wikitext text/x-wiki [[File:Mowgli-1895-illustration.png|thumb|ৰুডিয়াৰ্ড কিপলিঙৰ উপন্যাস ''দ্য জংগল বুক''ৰ মৌগলী নামৰ এজন বন্য শিশুৰ কাল্পনিক ছবি।]] '''বন্য শিশু''' (বনৰীয়া শিশু বুলিও কোৱা হয়) হৈছে এনে এজন ব্যক্তি যিয়ে অতি কম বয়সৰপৰাই মানুহৰ সংস্পৰ্শৰপৰা বিচ্ছিন্ন হৈ বনত বাস কৰি আহিছে; যাৰ ওপৰত মানুহৰ যত্ন, সামাজিক আচৰণ বা ভাষাৰ অভিজ্ঞতা কম বা একেবাৰেই নাই। এনে শিশুৰ প্ৰাথমিক আৰু মাধ্যমিক সামাজিকীকৰণৰ মূল কথাবোৰৰ অভাৱ দেখা যায়।<ref>{{Cite book |last=Blundell |first=Jonathan |title=Cambridge IGCSE® sociology coursebook |date=2014 |publisher=Cambridge, United Kingdom : Cambridge University Press |isbn=978-1-107-64513-4 }}</ref> পৰিত্যক্ত বা পলায়ন কৰাৰ আগতে গুৰুতৰ নিৰ্যাতন বা আঘাতৰ সম্মুখীন হোৱা শিশুক বুজাবলৈ এই শব্দটো ব্যৱহাৰ কৰা হয়। কেতিয়াবা লোককথা আৰু কিংবদন্তিৰ বিষয়-বস্তুত বা কাহিনীত প্ৰায়ে জীৱ-জন্তুৱে এনে শিশুক ডাঙৰ-দীঘল কৰা বুলি চিত্ৰিত কৰা হয়। আনহাতে বন্যপ্ৰাণীৰ ওচৰত পোৱা শিশুৰ বহু ঘটনাত জীৱ-জন্তুৱে মানুহৰ শিশুক খুৱাই-বুৱাই ডাঙৰ কৰাৰ কোনো প্ৰত্যক্ষদৰ্শীৰ বিৱৰণ পোৱা নাই।<ref>{{Cite book |publisher=Springer |isbn=978-1-4419-9970-2 |pages=81–93 |editor-first1=Stefan C. |editor-last1=Dombrowski |editor-first2=Karen L. |editor-last2=Gischlar |editor-first3=Martin |editor-last3=Mrazik |last1=Dombrowski |first1=Stefan C. |last2=Gischlar |first2=Karen L. |last3=Mrazik |first3=Martin |last4=Greer |first4=Fred W. |title=Assessing and Treating Low Incidence/High Severity Psychological Disorders of Childhood |chapter=Feral Children |location=New York, NY |access-date=9 June 2022 |date=2011 |doi=10.1007/978-1-4419-9970-2_5 |chapter-url=https://doi.org/10.1007/978-1-4419-9970-2_5}} </ref> ==বৰ্ণনা== সমাজত থাকি সামাজিকীকৰণৰ দ্বাৰা আয়ত্ব কৰিব পৰা মৌলিক দক্ষতাৰ অভাৱ বন্য শিশুৰ ক্ষেত্ৰত দেখা যায়। উদাহৰণস্বৰূপে, তেওঁলোকে শৌচাগাৰ ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ শিকিব নোৱাৰে, গোটেই জীৱন চাৰিওখন ভৰিৰে খোজ কাঢ়ি থিয় হৈ দুখন ভৰিৰে খোজ কাঢ়িবলৈ শিকিবলৈ অসুবিধা পাব পাৰে বা চৌপাশৰ মানুহৰ কাৰ্যকলাপৰ প্ৰতি সম্পূৰ্ণ আগ্ৰহৰ অভাৱ প্ৰদৰ্শন কৰিব পাৰে। তেওঁলোকক প্ৰায়ে মানসিকভাৱে অক্ষম যেন লাগে আৰু মানৱ ভাষা শিকাবলৈ প্ৰায় সীমাহীন অসুবিধা ভোগ কৰে।<ref>{{Cite web |url=http://www.zmescience.com/other/feature-post/feral-children/ |title=Mind Blowing Cases of Children Raised by Animals |date=1 December 2014 |access-date=20 February 2015 |website=ZME Science |last=Mihai |first=Andrei }}</ref> বহুত বছৰে বিচ্ছিন্ন হৈ থকাৰ পিছত প্ৰাকৃতিক ভাষা এটা শিকিব পৰা ক্ষমতা বিকল হৈ পৰা যেন লাগে, ভাষা শিক্ষণৰ বাবে যথোচিত সময়খিনি সমাজ বিচ্ছিন্ন হৈ থকাৰ বাবে এনে হোৱা বুলি কোৱা হয়।<ref name="Birdsong1999">{{cite book |author=David Birdsong |title=Second Language Acquisition and the Critical Period Hypothesis |url=https://books.google.com/books?id=d7OPAgAAQBAJ&q=curtiss%201977&pg=PA74 |year=1999 |publisher=Routledge |isbn=978-1-135-67489-2 |page=74 }}</ref><ref name="Curtiss2014">{{cite book |author=Susan Curtiss |title=Genie: A Psycholinguistic Study of a Modern-Day Wild Child |url=https://books.google.com/books?id=pSy0BQAAQBAJ&q=%22critical%20period%22&pg=PA207 |date=10 May 2014 |publisher=Elsevier Science |isbn=978-1-4832-1761-1 |page=207 }}</ref> বনৰীয়া শিশুৰ বিষয়ে বৈজ্ঞানিক জ্ঞান কম। ইয়াৰ ভিতৰত এটা সৰ্বোত্তম নথিভুক্ত গোচৰ হৈছে মুখে মুখে প্ৰচলিত ভগ্নী [[অমলা আৰু কমলা]], যাক ১৯২৬ চনত ৰেভাৰেণ্ড জে এ এল সিঙে ভাৰতৰ এখন অৰণ্যত "ঘোঙে ডাঙৰ-দীঘল কৰা" বুলি বৰ্ণনা কৰিছিল। ফ্ৰান্সৰ অস্ত্ৰোপচাৰ বিশেষজ্ঞ চাৰ্জ এৰ’লেছে অৱশ্যে যুক্তি দিছে যে এই গোচৰটো এটা প্ৰৱঞ্চনা আছিল, যিটো সিঙে নিজৰ অনাথ আশ্ৰমৰ বাবে ধন সংগ্ৰহৰ উদ্দেশ্যে সংঘটিত কৰিছিল। শিশু মনোবিজ্ঞানী ব্ৰুনো বেটেলহাইমে কয় যে [[অমলা আৰু কমলা]] জন্মতে মানসিক আৰু শাৰীৰিকভাৱে অক্ষম আছিল।<ref>{{cite journal |last1=Bettelheim |first1=Bruno |title=Feral Children and Autistic Children |journal=American Journal of Sociology |date=March 1959 |volume=64 |issue=5 |pages=455–467 |doi=10.1086/222541 |url=https://autisticacademic.files.wordpress.com/2015/06/bettelheim-feral-children-and-autistic-children.pdf |jstor=2773433 |s2cid=144015209 |access-date=23 May 2018 |archive-date=8 August 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210808144929/https://autisticacademic.files.wordpress.com/2015/06/bettelheim-feral-children-and-autistic-children.pdf |url-status=dead |archivedate=8 August 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210808144929/https://autisticacademic.files.wordpress.com/2015/06/bettelheim-feral-children-and-autistic-children.pdf |deadurl=yes }}</ref> তথাপি বন্য শিশুৰ ওপৰত আন বৈজ্ঞানিক অধ্যয়নো আছে, যেনে [[জিনি (বন্য শিশু)|জিনি]]ৰ ক্ষেত্ৰত কৰা অধ্যয়ন।<ref name="Curtiss2014"/> ==ইতিহাস== ১৬০০ চনৰ আগতে বন্য শিশুৰ কাহিনী সাধাৰণতে লোককথা আৰু কিংবদন্তিত সীমাবদ্ধ আছিল। সেই কাহিনীবোৰত বনৰীয়া শিশুৰ চিত্ৰণত খাদ্যৰ বাবে চিকাৰ কৰা, দুটাৰ সলনি চাৰিওখন ভৰিৰে দৌৰা আৰু ভাষা নজনা আদি অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল। দাৰ্শনিক আৰু বিজ্ঞানীসকলে এনে শিশুৰ ধাৰণাটোৰ প্ৰতি আগ্ৰহী হৈ পৰিছিল, আৰু এই শিশুসকল মানৱ পৰিয়ালৰ পৰা পৃথক প্ৰজাতিৰ অংশ নেকি বুলি প্ৰশ্ন কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিছিল। বিজ্ঞানে মানুহৰ বিকাশ, আৰু ১৮ আৰু ১৯ শতিকাত প্ৰাকৃতিক জগতখনৰ বুজাবুজিৰ নাম আৰু শ্ৰেণীবিভাজন কৰিবলৈ চেষ্টা কৰাৰ সময়তে এই প্ৰশ্নটোক গুৰুত্বসহকাৰে লোৱা হৈছিল।<ref>{{Cite encyclopedia |url=https://www.britannica.com/topic/feral-children |title=Feral children |encyclopedia=Encyclopedia Britannica |access-date=2 July 2018 |language=en }}</ref> ২০ শতিকাৰ আশে-পাশে মনোবিজ্ঞানীসকলে জৈৱিক আচৰণ আৰু সংস্কৃতিৰ মাজত পাৰ্থক্য বিচাৰি উলিয়াবলৈ চেষ্টা কৰিছিল। বিচ্ছিন্নভাৱে বা জীৱ-জন্তুৰ সৈতে বাস কৰা বন্য শিশুৱে এই দ্বিধাদ্বন্দ্বৰ উদাহৰণ দাঙি ধৰিছিল। ১৮৪৯–১৮৫০ চনৰ ''ৰিপৰ্ট অন বুধুক ওৰফে বেগ্ৰী ডিক’ইটছ''ত উইলিয়াম হেনৰী স্লিমেনে কুকুৰনেচীয়াৰ দ্বাৰা লালন-পালন কৰা বন্য শিশুৰ ছটা বিৱৰণ আগবঢ়াইছিল, দুটা তেওঁ নিজেই প্ৰত্যক্ষ কৰিছিল, যিবোৰ ১৮৫২ চনত পৃথকে পৃথকে প্ৰকাশ পাইছিল ''An Account of Wolves Nurturing Children in Their Dens'' হিচাপে আৰু সম্ভৱতঃ ৰুডিয়াৰ্ড কিপলিঙৰ ১৮৯৪ চনৰ উপন্যাস [[দ্য জংঘল বুক]]ৰ মৌগলী চৰিত্ৰটোক অনুপ্ৰাণিত কৰা বুলি ভবা হয়।<ref>{{cite journal|title=Feral Man and Extreme Cases of Isolation|last=Zingg|first= Robert M.| journal=The American Journal of Psychology| volume=53|issue= 4 |date=1940|pages=490-491|doi=10.2307/1417630|jstor=1417630}}</ref><ref>{{cite journal|author=Hotchkiss, Jane|title=The jungle of Eden: Kipling, wolf boys, and the colonial imagination|journal=Victorian Literature and Culture|year=2001|volume=29|issue=2|page=440|doi=10.1017/s1060150301002108|s2cid=162409338}}</ref> ==ঘটনা== ===প্ৰাইমেট/বান্দৰে ডাঙৰ-দীঘল কৰা=== * লুকাছ, দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ খিলঞ্জীয়া ল’ৰা, যাক এদল বাবুনে লালন-পালন কৰিছিল। ১৯০৩ চনত ল’ৰাটোক উদ্ধাৰ কৰা হয়।<ref>{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article270342963 |title=The Baboon Boy |newspaper=The Woodend Star |issue=2045 |location=Victoria, Australia |date=3 March 1928 |access-date=29 August 2024 |page=4 |via=National Library of Australia }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Foley |first1=John P. Jr. |date=January 1940 |title=The 'Baboon Boy' of South Africa |url=https://www.jstor.org/stable/1415967 |journal=The American Journal of Psychology |volume=53 |issue=1 |pages=128–133 |doi=10.2307/1415967 |jstor=1415967 |access-date= |url-access=subscription }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Foley |first1=John P. Jr. |date=June 1940 |title=Brought Up by the Baboons |url= |journal=Science Digest |volume=7 |issue=6 |pages=1–4 |doi= |access-date= }}</ref> * [[মেৰিনা চেপমেন|মেৰিনা চেপমেনে]] ১৯৫৪ চনত প্ৰায় পাঁচ বছৰ বয়সৰ পৰা প্ৰায় ন বছৰ বয়সলৈকে কলম্বিয়াৰ জংঘলত থকা কেপুচিন বান্দৰৰ সৈতে বাস কৰিছিল বুলি দাবী কৰিছিল।<ref>{{cite news |last1=Hattenstone |first1=Simon |title=Was Marina Chapman really brought up by monkeys? |url=https://www.theguardian.com/science/2013/apr/13/marina-chapman-monkeys |access-date=4 November 2017 |work=The Guardian |date=13 April 2013 }}</ref> তেওঁৰ বিয়া হৈছিল, সন্তান জন্ম দিছিল আৰু কোনো স্থায়ী সমস্যা নোহোৱাকৈ বহুলাংশে স্বাভাৱিক জীৱন কটায়, যিটো এটা বন্য শিশুৰ বাবে অস্বাভাৱিক যেন লাগে। *১৯৭৪ চনত বুৰুণ্ডিৰ এখন জংঘলত [[ভাৰ্ভেট বান্দৰ]]ৰ এটা দলৰ সৈতে আৱিষ্কাৰ হোৱা ল’ৰা জন।<ref>{{cite news |author=<!--not stated--> |date=16 May 1976 |title=Tarzan child found in Africa |url= |work=Lansing State Journal |location= |access-date= }}</ref><ref> {{cite book |last1=Lane |first1=Harlan |author-link1=Harlan Lane |last2=Pillard |first2=Richard C. |author-link2=Richard Pillard |date=1978 |title=The Wild Boy of Burundi: A Study of an Outcast Child |url= |location=New York |publisher=Random House |page= |isbn=0394412524 }}</ref> * মিল্টন ওবোটেৰ সৈন্যই কাম্পালাৰ পৰা প্ৰায় ৫০ মাইল (৮০ কিলোমিটাৰ) দূৰত্বত থকা তেওঁলোকৰ গাঁওখনত অভিযান চলোৱাৰ সময়ত উগাণ্ডাৰ গৃহযুদ্ধত ৰবাৰ্ট মায়াঞ্জা(১৯৮২)ই তিনি বছৰ বয়সত পিতৃ-মাতৃক হেৰুৱাইছিল। তাৰ পিছত ৰবাৰ্ট বন্যপ্ৰাণীত, অনুমানিকভাৱে ভাৰ্ভেট বান্দৰৰ সৈতে, তিনি বছৰ ধৰি জীয়াই থাকে, যেতিয়ালৈকে তেওঁক নেচনেল ৰেজিষ্টেন্স আৰ্মীৰ সৈন্যই বিচাৰি নাপায়।<ref>{{cite news |title=Raised by monkeys, struggling to be human |url=https://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1314386/raised-monkeys-strugging-human |access-date=4 November 2017 |work=New Vision |date=17 February 2013 }}</ref> *দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ কোৱাজুলু-নাটালত বান্দৰৰ সংগত প্ৰায় এবছৰ কটোৱাৰ পিছত প্ৰায় পাঁচ বছৰীয়া ল’ৰা চেটাৰ্ডে ম্থিয়ানে (বা মিফুনে) (১৯৮৭)ক উদ্ধাৰ কৰা হয়। তেওঁক পোৱাৰ দিনটোৰ পিছত শনিবাৰে তেওঁক এই নামটো দিয়া হ’ল আৰু ম্থিয়ানে তেওঁক গ্ৰহণ কৰা বিশেষ বিদ্যালয়খনৰ প্ৰধান শিক্ষয়িত্ৰীগৰাকীৰ নাম আছিল। প্ৰায় ১৭ বছৰ বয়সত তেওঁ কেতিয়াও কথা ক’ব পৰা নাছিল, আৰু বান্দৰৰ দৰে খোজ কাঢ়ি জপিয়াইছিল। তেওঁ কেতিয়াও ৰন্ধা খাদ্য নাখাইছিল আৰু আন শিশুৰ সৈতে ভাগ-বতৰা বা খেলিবলৈ অস্বীকাৰ কৰিছিল।<ref>{{cite news |url=https://mg.co.za/article/1997-11-21-child-of-the-wild-still-spurns-life-as-a-human |title=Child of the wild still spurns life as a human |date=21 November 1997 |work=Mail and Guardian |access-date=4 November 2017 }}</ref> ২০০৫ চনত এক অগ্নিকাণ্ডত তেওঁৰ মৃত্যু হয়।<ref>{{Cite web |url=https://www.mysteriesrunsolved.com/2018/06/saturday-mthiyane-child-of-wild.html |title=Saturday Mthiyane {{!}} The Child Of The Wild {{!}} KwaZulu Natal |last=Mysteriesrunsolved |website=Mysteriesrunsolved |date=25 June 2018 |access-date=1 September 2019 |archive-date=8 August 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210808154527/https://mysteriesrunsolved.com/2018/06/saturday-mthiyane-child-of-wild.html |url-status=dead }}</ref> *উগাণ্ডাৰ জন চেবুনিয়া শিশু অৱস্থাত দেউতাকে মাকক ফাঁচী লগাই মাৰিছিল। চেবুইনাক ভাৰ্ভেট বান্দৰে লৈ গৈছিল আৰু পিছৰ দুবছৰ তেওঁলোকৰ মাজত থাকি খাদ্য বিচাৰিবলৈ আৰু ভ্ৰমণ কৰিবলৈ শিকিছিল। প্ৰায় সাত বছৰ বয়সত তেওঁক সভ্যতালৈ ঘূৰাই অনা হৈছিল। স্থানীয় এজন গাঁৱৰ মানুহৰ মতে, সৰুতে তেওঁৰ যোগাযোগৰ একমাত্ৰ ধৰণ আছিল কান্দোন আৰু খাদ্যৰ দাবী আৰু তেওঁ আছিল এজন "বন্য ল'ৰা" যাক সকলোৱে ভয় কৰিছিল।<ref>{{Cite news |url=https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/films/news/raised-in-the-wild-tales-of-survival-8165967.html |title=Raised in the wild: tales of survival |work=The Independent |access-date=2 July 2018 |language=en-GB }}</ref> তাৰ পিছত তেওঁ সম্পূৰ্ণ বাক ক্ষমতা লাভ কৰে আৰু উগাণ্ডাৰ হৈ বিশেষ অলিম্পিকতো দুবাৰকৈ অংশগ্ৰহণ কৰে।<ref>{{Cite news |last=Schmidt |first=Samantha |date=25 October 2021 |title=Accounts of girl raised by monkeys in India questioned |url=https://www.washingtonpost.com/news/morning-mix/wp/2017/04/07/a-girl-was-found-living-among-monkeys-in-an-indian-forest-how-she-got-there-is-a-mystery/ |access-date=14 July 2024 |newspaper=[[Washington Post]] |language=en-US |issn=0190-8286 }}</ref> ===কুকুৰনেচীয়া বাঘৰ দ্বাৰা ডাঙৰ-দীঘল হোৱা=== ===কুকুৰৰ দ্বাৰা ডাঙৰ-দীঘল হোৱা=== ===ভালুকৰ দ্বাৰা ডাঙৰ-দীঘল হোৱা=== ===ভেৰাৰ দ্বাৰা ডাঙৰ-দীঘল হোৱা=== ===ছাগলীৰ দ্বাৰা ডাঙৰ-দীঘল হোৱা=== ===অন্যান্য ঘটনা=== ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:বন্য শিশু]] m4qw3auzxqfeufd6axebyvmhxot4fjp 606520 606517 2026-05-15T17:18:30Z Pranamikaadhikary 27435 /* প্ৰাইমেট/বান্দৰে ডাঙৰ-দীঘল কৰা */ 606520 wikitext text/x-wiki [[File:Mowgli-1895-illustration.png|thumb|ৰুডিয়াৰ্ড কিপলিঙৰ উপন্যাস ''দ্য জংগল বুক''ৰ মৌগলী নামৰ এজন বন্য শিশুৰ কাল্পনিক ছবি।]] '''বন্য শিশু''' (বনৰীয়া শিশু বুলিও কোৱা হয়) হৈছে এনে এজন ব্যক্তি যিয়ে অতি কম বয়সৰপৰাই মানুহৰ সংস্পৰ্শৰপৰা বিচ্ছিন্ন হৈ বনত বাস কৰি আহিছে; যাৰ ওপৰত মানুহৰ যত্ন, সামাজিক আচৰণ বা ভাষাৰ অভিজ্ঞতা কম বা একেবাৰেই নাই। এনে শিশুৰ প্ৰাথমিক আৰু মাধ্যমিক সামাজিকীকৰণৰ মূল কথাবোৰৰ অভাৱ দেখা যায়।<ref>{{Cite book |last=Blundell |first=Jonathan |title=Cambridge IGCSE® sociology coursebook |date=2014 |publisher=Cambridge, United Kingdom : Cambridge University Press |isbn=978-1-107-64513-4 }}</ref> পৰিত্যক্ত বা পলায়ন কৰাৰ আগতে গুৰুতৰ নিৰ্যাতন বা আঘাতৰ সম্মুখীন হোৱা শিশুক বুজাবলৈ এই শব্দটো ব্যৱহাৰ কৰা হয়। কেতিয়াবা লোককথা আৰু কিংবদন্তিৰ বিষয়-বস্তুত বা কাহিনীত প্ৰায়ে জীৱ-জন্তুৱে এনে শিশুক ডাঙৰ-দীঘল কৰা বুলি চিত্ৰিত কৰা হয়। আনহাতে বন্যপ্ৰাণীৰ ওচৰত পোৱা শিশুৰ বহু ঘটনাত জীৱ-জন্তুৱে মানুহৰ শিশুক খুৱাই-বুৱাই ডাঙৰ কৰাৰ কোনো প্ৰত্যক্ষদৰ্শীৰ বিৱৰণ পোৱা নাই।<ref>{{Cite book |publisher=Springer |isbn=978-1-4419-9970-2 |pages=81–93 |editor-first1=Stefan C. |editor-last1=Dombrowski |editor-first2=Karen L. |editor-last2=Gischlar |editor-first3=Martin |editor-last3=Mrazik |last1=Dombrowski |first1=Stefan C. |last2=Gischlar |first2=Karen L. |last3=Mrazik |first3=Martin |last4=Greer |first4=Fred W. |title=Assessing and Treating Low Incidence/High Severity Psychological Disorders of Childhood |chapter=Feral Children |location=New York, NY |access-date=9 June 2022 |date=2011 |doi=10.1007/978-1-4419-9970-2_5 |chapter-url=https://doi.org/10.1007/978-1-4419-9970-2_5}} </ref> ==বৰ্ণনা== সমাজত থাকি সামাজিকীকৰণৰ দ্বাৰা আয়ত্ব কৰিব পৰা মৌলিক দক্ষতাৰ অভাৱ বন্য শিশুৰ ক্ষেত্ৰত দেখা যায়। উদাহৰণস্বৰূপে, তেওঁলোকে শৌচাগাৰ ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ শিকিব নোৱাৰে, গোটেই জীৱন চাৰিওখন ভৰিৰে খোজ কাঢ়ি থিয় হৈ দুখন ভৰিৰে খোজ কাঢ়িবলৈ শিকিবলৈ অসুবিধা পাব পাৰে বা চৌপাশৰ মানুহৰ কাৰ্যকলাপৰ প্ৰতি সম্পূৰ্ণ আগ্ৰহৰ অভাৱ প্ৰদৰ্শন কৰিব পাৰে। তেওঁলোকক প্ৰায়ে মানসিকভাৱে অক্ষম যেন লাগে আৰু মানৱ ভাষা শিকাবলৈ প্ৰায় সীমাহীন অসুবিধা ভোগ কৰে।<ref>{{Cite web |url=http://www.zmescience.com/other/feature-post/feral-children/ |title=Mind Blowing Cases of Children Raised by Animals |date=1 December 2014 |access-date=20 February 2015 |website=ZME Science |last=Mihai |first=Andrei }}</ref> বহুত বছৰে বিচ্ছিন্ন হৈ থকাৰ পিছত প্ৰাকৃতিক ভাষা এটা শিকিব পৰা ক্ষমতা বিকল হৈ পৰা যেন লাগে, ভাষা শিক্ষণৰ বাবে যথোচিত সময়খিনি সমাজ বিচ্ছিন্ন হৈ থকাৰ বাবে এনে হোৱা বুলি কোৱা হয়।<ref name="Birdsong1999">{{cite book |author=David Birdsong |title=Second Language Acquisition and the Critical Period Hypothesis |url=https://books.google.com/books?id=d7OPAgAAQBAJ&q=curtiss%201977&pg=PA74 |year=1999 |publisher=Routledge |isbn=978-1-135-67489-2 |page=74 }}</ref><ref name="Curtiss2014">{{cite book |author=Susan Curtiss |title=Genie: A Psycholinguistic Study of a Modern-Day Wild Child |url=https://books.google.com/books?id=pSy0BQAAQBAJ&q=%22critical%20period%22&pg=PA207 |date=10 May 2014 |publisher=Elsevier Science |isbn=978-1-4832-1761-1 |page=207 }}</ref> বনৰীয়া শিশুৰ বিষয়ে বৈজ্ঞানিক জ্ঞান কম। ইয়াৰ ভিতৰত এটা সৰ্বোত্তম নথিভুক্ত গোচৰ হৈছে মুখে মুখে প্ৰচলিত ভগ্নী [[অমলা আৰু কমলা]], যাক ১৯২৬ চনত ৰেভাৰেণ্ড জে এ এল সিঙে ভাৰতৰ এখন অৰণ্যত "ঘোঙে ডাঙৰ-দীঘল কৰা" বুলি বৰ্ণনা কৰিছিল। ফ্ৰান্সৰ অস্ত্ৰোপচাৰ বিশেষজ্ঞ চাৰ্জ এৰ’লেছে অৱশ্যে যুক্তি দিছে যে এই গোচৰটো এটা প্ৰৱঞ্চনা আছিল, যিটো সিঙে নিজৰ অনাথ আশ্ৰমৰ বাবে ধন সংগ্ৰহৰ উদ্দেশ্যে সংঘটিত কৰিছিল। শিশু মনোবিজ্ঞানী ব্ৰুনো বেটেলহাইমে কয় যে [[অমলা আৰু কমলা]] জন্মতে মানসিক আৰু শাৰীৰিকভাৱে অক্ষম আছিল।<ref>{{cite journal |last1=Bettelheim |first1=Bruno |title=Feral Children and Autistic Children |journal=American Journal of Sociology |date=March 1959 |volume=64 |issue=5 |pages=455–467 |doi=10.1086/222541 |url=https://autisticacademic.files.wordpress.com/2015/06/bettelheim-feral-children-and-autistic-children.pdf |jstor=2773433 |s2cid=144015209 |access-date=23 May 2018 |archive-date=8 August 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210808144929/https://autisticacademic.files.wordpress.com/2015/06/bettelheim-feral-children-and-autistic-children.pdf |url-status=dead |archivedate=8 August 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210808144929/https://autisticacademic.files.wordpress.com/2015/06/bettelheim-feral-children-and-autistic-children.pdf |deadurl=yes }}</ref> তথাপি বন্য শিশুৰ ওপৰত আন বৈজ্ঞানিক অধ্যয়নো আছে, যেনে [[জিনি (বন্য শিশু)|জিনি]]ৰ ক্ষেত্ৰত কৰা অধ্যয়ন।<ref name="Curtiss2014"/> ==ইতিহাস== ১৬০০ চনৰ আগতে বন্য শিশুৰ কাহিনী সাধাৰণতে লোককথা আৰু কিংবদন্তিত সীমাবদ্ধ আছিল। সেই কাহিনীবোৰত বনৰীয়া শিশুৰ চিত্ৰণত খাদ্যৰ বাবে চিকাৰ কৰা, দুটাৰ সলনি চাৰিওখন ভৰিৰে দৌৰা আৰু ভাষা নজনা আদি অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল। দাৰ্শনিক আৰু বিজ্ঞানীসকলে এনে শিশুৰ ধাৰণাটোৰ প্ৰতি আগ্ৰহী হৈ পৰিছিল, আৰু এই শিশুসকল মানৱ পৰিয়ালৰ পৰা পৃথক প্ৰজাতিৰ অংশ নেকি বুলি প্ৰশ্ন কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিছিল। বিজ্ঞানে মানুহৰ বিকাশ, আৰু ১৮ আৰু ১৯ শতিকাত প্ৰাকৃতিক জগতখনৰ বুজাবুজিৰ নাম আৰু শ্ৰেণীবিভাজন কৰিবলৈ চেষ্টা কৰাৰ সময়তে এই প্ৰশ্নটোক গুৰুত্বসহকাৰে লোৱা হৈছিল।<ref>{{Cite encyclopedia |url=https://www.britannica.com/topic/feral-children |title=Feral children |encyclopedia=Encyclopedia Britannica |access-date=2 July 2018 |language=en }}</ref> ২০ শতিকাৰ আশে-পাশে মনোবিজ্ঞানীসকলে জৈৱিক আচৰণ আৰু সংস্কৃতিৰ মাজত পাৰ্থক্য বিচাৰি উলিয়াবলৈ চেষ্টা কৰিছিল। বিচ্ছিন্নভাৱে বা জীৱ-জন্তুৰ সৈতে বাস কৰা বন্য শিশুৱে এই দ্বিধাদ্বন্দ্বৰ উদাহৰণ দাঙি ধৰিছিল। ১৮৪৯–১৮৫০ চনৰ ''ৰিপৰ্ট অন বুধুক ওৰফে বেগ্ৰী ডিক’ইটছ''ত উইলিয়াম হেনৰী স্লিমেনে কুকুৰনেচীয়াৰ দ্বাৰা লালন-পালন কৰা বন্য শিশুৰ ছটা বিৱৰণ আগবঢ়াইছিল, দুটা তেওঁ নিজেই প্ৰত্যক্ষ কৰিছিল, যিবোৰ ১৮৫২ চনত পৃথকে পৃথকে প্ৰকাশ পাইছিল ''An Account of Wolves Nurturing Children in Their Dens'' হিচাপে আৰু সম্ভৱতঃ ৰুডিয়াৰ্ড কিপলিঙৰ ১৮৯৪ চনৰ উপন্যাস [[দ্য জংঘল বুক]]ৰ মৌগলী চৰিত্ৰটোক অনুপ্ৰাণিত কৰা বুলি ভবা হয়।<ref>{{cite journal|title=Feral Man and Extreme Cases of Isolation|last=Zingg|first= Robert M.| journal=The American Journal of Psychology| volume=53|issue= 4 |date=1940|pages=490-491|doi=10.2307/1417630|jstor=1417630}}</ref><ref>{{cite journal|author=Hotchkiss, Jane|title=The jungle of Eden: Kipling, wolf boys, and the colonial imagination|journal=Victorian Literature and Culture|year=2001|volume=29|issue=2|page=440|doi=10.1017/s1060150301002108|s2cid=162409338}}</ref> ==ঘটনা== ===প্ৰাইমেট/বান্দৰে ডাঙৰ-দীঘল কৰা=== * লুকাছ, দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ খিলঞ্জীয়া ল’ৰা, যাক এদল বাবুনে লালন-পালন কৰিছিল। ১৯০৩ চনত ল’ৰাটোক উদ্ধাৰ কৰা হয়।<ref>{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article270342963 |title=The Baboon Boy |newspaper=The Woodend Star |issue=2045 |location=Victoria, Australia |date=3 March 1928 |access-date=29 August 2024 |page=4 |via=National Library of Australia }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Foley |first1=John P. Jr. |date=January 1940 |title=The 'Baboon Boy' of South Africa |url=https://www.jstor.org/stable/1415967 |journal=The American Journal of Psychology |volume=53 |issue=1 |pages=128–133 |doi=10.2307/1415967 |jstor=1415967 |access-date= |url-access=subscription }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Foley |first1=John P. Jr. |date=June 1940 |title=Brought Up by the Baboons |url= |journal=Science Digest |volume=7 |issue=6 |pages=1–4 |doi= |access-date= }}</ref> * [[মেৰিনা চেপমেন|মেৰিনা চেপমেনে]] ১৯৫৪ চনত প্ৰায় পাঁচ বছৰ বয়সৰ পৰা প্ৰায় ন বছৰ বয়সলৈকে কলম্বিয়াৰ জংঘলত থকা কেপুচিন বান্দৰৰ সৈতে বাস কৰিছিল বুলি দাবী কৰিছিল।<ref>{{cite news |last1=Hattenstone |first1=Simon |title=Was Marina Chapman really brought up by monkeys? |url=https://www.theguardian.com/science/2013/apr/13/marina-chapman-monkeys |access-date=4 November 2017 |work=The Guardian |date=13 April 2013 }}</ref> তেওঁৰ বিয়া হৈছিল, সন্তান জন্ম দিছিল আৰু কোনো স্থায়ী সমস্যা নোহোৱাকৈ বহুলাংশে স্বাভাৱিক জীৱন কটায়, যিটো এটা বন্য শিশুৰ বাবে অস্বাভাৱিক যেন লাগে। *১৯৭৪ চনত বুৰুণ্ডিৰ এখন জংঘলত [[ভাৰ্ভেট বান্দৰ]]ৰ এটা দলৰ সৈতে আৱিষ্কাৰ হোৱা ল’ৰা জন।<ref>{{cite news |author=<!--not stated--> |date=16 May 1976 |title=Tarzan child found in Africa |url= |work=Lansing State Journal |location= |access-date= }}</ref><ref> {{cite book |last1=Lane |first1=Harlan |author-link1=Harlan Lane |last2=Pillard |first2=Richard C. |author-link2=Richard Pillard |date=1978 |title=The Wild Boy of Burundi: A Study of an Outcast Child |url= |location=New York |publisher=Random House |page= |isbn=0394412524 }}</ref> * মিল্টন ওবোটেৰ সৈন্যই কাম্পালাৰ পৰা প্ৰায় ৫০ মাইল (৮০ কিলোমিটাৰ) দূৰত্বত থকা তেওঁলোকৰ গাঁওখনত অভিযান চলোৱাৰ সময়ত উগাণ্ডাৰ গৃহযুদ্ধত ৰবাৰ্ট মায়াঞ্জা(১৯৮২)ই তিনি বছৰ বয়সত পিতৃ-মাতৃক হেৰুৱাইছিল। তাৰ পিছত ৰবাৰ্ট বন্যপ্ৰাণীত, অনুমানিকভাৱে ভাৰ্ভেট বান্দৰৰ সৈতে, তিনি বছৰ ধৰি জীয়াই থাকে, যেতিয়ালৈকে তেওঁক নেচনেল ৰেজিষ্টেন্স আৰ্মীৰ সৈন্যই বিচাৰি নাপায়।<ref>{{cite news |title=Raised by monkeys, struggling to be human |url=https://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1314386/raised-monkeys-strugging-human |access-date=4 November 2017 |work=New Vision |date=17 February 2013 }}</ref> *দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ কোৱাজুলু-নাটালত বান্দৰৰ সংগত প্ৰায় এবছৰ কটোৱাৰ পিছত প্ৰায় পাঁচ বছৰীয়া ল’ৰা চেটাৰ্ডে ম্থিয়ানে (বা মিফুনে) (১৯৮৭)ক উদ্ধাৰ কৰা হয়। তেওঁক পোৱাৰ দিনটোৰ পিছত শনিবাৰে তেওঁক এই নামটো দিয়া হ’ল আৰু ম্থিয়ানে তেওঁক গ্ৰহণ কৰা বিশেষ বিদ্যালয়খনৰ প্ৰধান শিক্ষয়িত্ৰীগৰাকীৰ নাম আছিল। প্ৰায় ১৭ বছৰ বয়সত তেওঁ কেতিয়াও কথা ক’ব পৰা নাছিল, আৰু বান্দৰৰ দৰে খোজ কাঢ়ি জপিয়াইছিল। তেওঁ কেতিয়াও ৰন্ধা খাদ্য নাখাইছিল আৰু আন শিশুৰ সৈতে ভাগ-বতৰা বা খেলিবলৈ অস্বীকাৰ কৰিছিল।<ref>{{cite news |url=https://mg.co.za/article/1997-11-21-child-of-the-wild-still-spurns-life-as-a-human |title=Child of the wild still spurns life as a human |date=21 November 1997 |work=Mail and Guardian |access-date=4 November 2017 }}</ref> ২০০৫ চনত এক অগ্নিকাণ্ডত তেওঁৰ মৃত্যু হয়।<ref>{{Cite web |url=https://www.mysteriesrunsolved.com/2018/06/saturday-mthiyane-child-of-wild.html |title=Saturday Mthiyane {{!}} The Child Of The Wild {{!}} KwaZulu Natal |last=Mysteriesrunsolved |website=Mysteriesrunsolved |date=25 June 2018 |access-date=1 September 2019 |archive-date=8 August 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210808154527/https://mysteriesrunsolved.com/2018/06/saturday-mthiyane-child-of-wild.html |url-status=dead }}</ref> *উগাণ্ডাৰ জন চেবুনিয়াৰ শিশু অৱস্থাতে দেউতাকে মাকক হত্যা কৰি নিজেও ফাঁচী লগাই মৰিছিল। চেবুইনাক ভাৰ্ভেট বান্দৰে লৈ গৈছিল আৰু পিছৰ দুবছৰ তেওঁলোকৰ মাজত থাকি খাদ্য বিচাৰিবলৈ আৰু ভ্ৰমণ কৰিবলৈ শিকিছিল। প্ৰায় সাত বছৰ বয়সত তেওঁক সভ্যতালৈ ঘূৰাই অনা হৈছিল। স্থানীয় এজন গাঁৱৰ মানুহৰ মতে, সৰুতে তেওঁৰ যোগাযোগৰ একমাত্ৰ ধৰণ আছিল কান্দোন আৰু খাদ্যৰ দাবী আৰু তেওঁ আছিল এজন "বন্য ল'ৰা" যাক সকলোৱে ভয় কৰিছিল।<ref>{{Cite news |url=https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/films/news/raised-in-the-wild-tales-of-survival-8165967.html |title=Raised in the wild: tales of survival |work=The Independent |access-date=2 July 2018 |language=en-GB }}</ref> তাৰ পিছত তেওঁ সম্পূৰ্ণ বাক ক্ষমতা লাভ কৰে আৰু উগাণ্ডাৰ হৈ বিশেষ অলিম্পিকতো দুবাৰকৈ অংশগ্ৰহণ কৰে।<ref>{{Cite news |last=Schmidt |first=Samantha |date=25 October 2021 |title=Accounts of girl raised by monkeys in India questioned |url=https://www.washingtonpost.com/news/morning-mix/wp/2017/04/07/a-girl-was-found-living-among-monkeys-in-an-indian-forest-how-she-got-there-is-a-mystery/ |access-date=14 July 2024 |newspaper=[[Washington Post]] |language=en-US |issn=0190-8286 }}</ref> ===কুকুৰনেচীয়া বাঘৰ দ্বাৰা ডাঙৰ-দীঘল হোৱা=== ===কুকুৰৰ দ্বাৰা ডাঙৰ-দীঘল হোৱা=== ===ভালুকৰ দ্বাৰা ডাঙৰ-দীঘল হোৱা=== ===ভেৰাৰ দ্বাৰা ডাঙৰ-দীঘল হোৱা=== ===ছাগলীৰ দ্বাৰা ডাঙৰ-দীঘল হোৱা=== ===অন্যান্য ঘটনা=== ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:বন্য শিশু]] h7267k8s2nidrykzjohpy5ejk4jkvsm 606542 606520 2026-05-15T17:45:04Z Pranamikaadhikary 27435 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 606542 wikitext text/x-wiki [[File:Mowgli-1895-illustration.png|thumb|ৰুডিয়াৰ্ড কিপলিঙৰ উপন্যাস ''দ্য জংগল বুক''ৰ মৌগলী নামৰ এজন বন্য শিশুৰ কাল্পনিক ছবি।]] '''বন্য শিশু''' (বনৰীয়া শিশু বুলিও কোৱা হয়) হৈছে এনে এজন ব্যক্তি যিয়ে অতি কম বয়সৰপৰাই মানুহৰ সংস্পৰ্শৰপৰা বিচ্ছিন্ন হৈ বনত বাস কৰি আহিছে; যাৰ ওপৰত মানুহৰ যত্ন, সামাজিক আচৰণ বা ভাষাৰ অভিজ্ঞতা কম বা একেবাৰেই নাই। এনে শিশুৰ প্ৰাথমিক আৰু মাধ্যমিক সামাজিকীকৰণৰ মূল কথাবোৰৰ অভাৱ দেখা যায়।<ref>{{Cite book |last=Blundell |first=Jonathan |title=Cambridge IGCSE® sociology coursebook |date=2014 |publisher=Cambridge, United Kingdom : Cambridge University Press |isbn=978-1-107-64513-4 }}</ref> পৰিত্যক্ত বা পলায়ন কৰাৰ আগতে গুৰুতৰ নিৰ্যাতন বা আঘাতৰ সম্মুখীন হোৱা শিশুক বুজাবলৈ এই শব্দটো ব্যৱহাৰ কৰা হয়। কেতিয়াবা লোককথা আৰু কিংবদন্তিৰ বিষয়-বস্তুত বা কাহিনীত প্ৰায়ে জীৱ-জন্তুৱে এনে শিশুক ডাঙৰ-দীঘল কৰা বুলি চিত্ৰিত কৰা হয়। আনহাতে বন্যপ্ৰাণীৰ ওচৰত পোৱা শিশুৰ বহু ঘটনাত জীৱ-জন্তুৱে মানুহৰ শিশুক খুৱাই-বুৱাই ডাঙৰ কৰাৰ কোনো প্ৰত্যক্ষদৰ্শীৰ বিৱৰণ পোৱা নাই।<ref>{{Cite book |publisher=Springer |isbn=978-1-4419-9970-2 |pages=81–93 |editor-first1=Stefan C. |editor-last1=Dombrowski |editor-first2=Karen L. |editor-last2=Gischlar |editor-first3=Martin |editor-last3=Mrazik |last1=Dombrowski |first1=Stefan C. |last2=Gischlar |first2=Karen L. |last3=Mrazik |first3=Martin |last4=Greer |first4=Fred W. |title=Assessing and Treating Low Incidence/High Severity Psychological Disorders of Childhood |chapter=Feral Children |location=New York, NY |access-date=9 June 2022 |date=2011 |doi=10.1007/978-1-4419-9970-2_5 |chapter-url=https://doi.org/10.1007/978-1-4419-9970-2_5}} </ref> ==বৰ্ণনা== সমাজত থাকি সামাজিকীকৰণৰ দ্বাৰা আয়ত্ব কৰিব পৰা মৌলিক দক্ষতাৰ অভাৱ বন্য শিশুৰ ক্ষেত্ৰত দেখা যায়। উদাহৰণস্বৰূপে, তেওঁলোকে শৌচাগাৰ ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ শিকিব নোৱাৰে, গোটেই জীৱন চাৰিওখন ভৰিৰে খোজ কাঢ়ি থিয় হৈ দুখন ভৰিৰে খোজ কাঢ়িবলৈ শিকিবলৈ অসুবিধা পাব পাৰে বা চৌপাশৰ মানুহৰ কাৰ্যকলাপৰ প্ৰতি সম্পূৰ্ণ আগ্ৰহৰ অভাৱ প্ৰদৰ্শন কৰিব পাৰে। তেওঁলোকক প্ৰায়ে মানসিকভাৱে অক্ষম যেন লাগে আৰু মানৱ ভাষা শিকাবলৈ প্ৰায় সীমাহীন অসুবিধা ভোগ কৰে।<ref>{{Cite web |url=http://www.zmescience.com/other/feature-post/feral-children/ |title=Mind Blowing Cases of Children Raised by Animals |date=1 December 2014 |access-date=20 February 2015 |website=ZME Science |last=Mihai |first=Andrei }}</ref> বহুত বছৰে বিচ্ছিন্ন হৈ থকাৰ পিছত প্ৰাকৃতিক ভাষা এটা শিকিব পৰা ক্ষমতা বিকল হৈ পৰা যেন লাগে, ভাষা শিক্ষণৰ বাবে যথোচিত সময়খিনি সমাজ বিচ্ছিন্ন হৈ থকাৰ বাবে এনে হোৱা বুলি কোৱা হয়।<ref name="Birdsong1999">{{cite book |author=David Birdsong |title=Second Language Acquisition and the Critical Period Hypothesis |url=https://books.google.com/books?id=d7OPAgAAQBAJ&q=curtiss%201977&pg=PA74 |year=1999 |publisher=Routledge |isbn=978-1-135-67489-2 |page=74 }}</ref><ref name="Curtiss2014">{{cite book |author=Susan Curtiss |title=Genie: A Psycholinguistic Study of a Modern-Day Wild Child |url=https://books.google.com/books?id=pSy0BQAAQBAJ&q=%22critical%20period%22&pg=PA207 |date=10 May 2014 |publisher=Elsevier Science |isbn=978-1-4832-1761-1 |page=207 }}</ref> বনৰীয়া শিশুৰ বিষয়ে বৈজ্ঞানিক জ্ঞান কম। ইয়াৰ ভিতৰত এটা সৰ্বোত্তম নথিভুক্ত গোচৰ হৈছে মুখে মুখে প্ৰচলিত ভগ্নী [[অমলা আৰু কমলা]], যাক ১৯২৬ চনত ৰেভাৰেণ্ড জে এ এল সিঙে ভাৰতৰ এখন অৰণ্যত "ঘোঙে ডাঙৰ-দীঘল কৰা" বুলি বৰ্ণনা কৰিছিল। ফ্ৰান্সৰ অস্ত্ৰোপচাৰ বিশেষজ্ঞ চাৰ্জ এৰ’লেছে অৱশ্যে যুক্তি দিছে যে এই গোচৰটো এটা প্ৰৱঞ্চনা আছিল, যিটো সিঙে নিজৰ অনাথ আশ্ৰমৰ বাবে ধন সংগ্ৰহৰ উদ্দেশ্যে সংঘটিত কৰিছিল। শিশু মনোবিজ্ঞানী ব্ৰুনো বেটেলহাইমে কয় যে [[অমলা আৰু কমলা]] জন্মতে মানসিক আৰু শাৰীৰিকভাৱে অক্ষম আছিল।<ref>{{cite journal |last1=Bettelheim |first1=Bruno |title=Feral Children and Autistic Children |journal=American Journal of Sociology |date=March 1959 |volume=64 |issue=5 |pages=455–467 |doi=10.1086/222541 |url=https://autisticacademic.files.wordpress.com/2015/06/bettelheim-feral-children-and-autistic-children.pdf |jstor=2773433 |s2cid=144015209 |access-date=23 May 2018 |archive-date=8 August 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210808144929/https://autisticacademic.files.wordpress.com/2015/06/bettelheim-feral-children-and-autistic-children.pdf |url-status=dead |archivedate=8 August 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210808144929/https://autisticacademic.files.wordpress.com/2015/06/bettelheim-feral-children-and-autistic-children.pdf |deadurl=yes }}</ref> তথাপি বন্য শিশুৰ ওপৰত আন বৈজ্ঞানিক অধ্যয়নো আছে, যেনে [[জিনি (বন্য শিশু)|জিনি]]ৰ ক্ষেত্ৰত কৰা অধ্যয়ন।<ref name="Curtiss2014"/> ==ইতিহাস== ১৬০০ চনৰ আগতে বন্য শিশুৰ কাহিনী সাধাৰণতে লোককথা আৰু কিংবদন্তিত সীমাবদ্ধ আছিল। সেই কাহিনীবোৰত বনৰীয়া শিশুৰ চিত্ৰণত খাদ্যৰ বাবে চিকাৰ কৰা, দুটাৰ সলনি চাৰিওখন ভৰিৰে দৌৰা আৰু ভাষা নজনা আদি অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল। দাৰ্শনিক আৰু বিজ্ঞানীসকলে এনে শিশুৰ ধাৰণাটোৰ প্ৰতি আগ্ৰহী হৈ পৰিছিল, আৰু এই শিশুসকল মানৱ পৰিয়ালৰ পৰা পৃথক প্ৰজাতিৰ অংশ নেকি বুলি প্ৰশ্ন কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিছিল। বিজ্ঞানে মানুহৰ বিকাশ, আৰু ১৮ আৰু ১৯ শতিকাত প্ৰাকৃতিক জগতখনৰ বুজাবুজিৰ নাম আৰু শ্ৰেণীবিভাজন কৰিবলৈ চেষ্টা কৰাৰ সময়তে এই প্ৰশ্নটোক গুৰুত্বসহকাৰে লোৱা হৈছিল।<ref>{{Cite encyclopedia |url=https://www.britannica.com/topic/feral-children |title=Feral children |encyclopedia=Encyclopedia Britannica |access-date=2 July 2018 |language=en }}</ref> ২০ শতিকাৰ আশে-পাশে মনোবিজ্ঞানীসকলে জৈৱিক আচৰণ আৰু সংস্কৃতিৰ মাজত পাৰ্থক্য বিচাৰি উলিয়াবলৈ চেষ্টা কৰিছিল। বিচ্ছিন্নভাৱে বা জীৱ-জন্তুৰ সৈতে বাস কৰা বন্য শিশুৱে এই দ্বিধাদ্বন্দ্বৰ উদাহৰণ দাঙি ধৰিছিল। ১৮৪৯–১৮৫০ চনৰ ''ৰিপৰ্ট অন বুধুক ওৰফে বেগ্ৰী ডিক’ইটছ''ত উইলিয়াম হেনৰী স্লিমেনে কুকুৰনেচীয়াৰ দ্বাৰা লালন-পালন কৰা বন্য শিশুৰ ছটা বিৱৰণ আগবঢ়াইছিল, দুটা তেওঁ নিজেই প্ৰত্যক্ষ কৰিছিল, যিবোৰ ১৮৫২ চনত পৃথকে পৃথকে প্ৰকাশ পাইছিল ''An Account of Wolves Nurturing Children in Their Dens'' হিচাপে আৰু সম্ভৱতঃ ৰুডিয়াৰ্ড কিপলিঙৰ ১৮৯৪ চনৰ উপন্যাস [[দ্য জংঘল বুক]]ৰ মৌগলী চৰিত্ৰটোক অনুপ্ৰাণিত কৰা বুলি ভবা হয়।<ref>{{cite journal|title=Feral Man and Extreme Cases of Isolation|last=Zingg|first= Robert M.| journal=The American Journal of Psychology| volume=53|issue= 4 |date=1940|pages=490-491|doi=10.2307/1417630|jstor=1417630}}</ref><ref>{{cite journal|author=Hotchkiss, Jane|title=The jungle of Eden: Kipling, wolf boys, and the colonial imagination|journal=Victorian Literature and Culture|year=2001|volume=29|issue=2|page=440|doi=10.1017/s1060150301002108|s2cid=162409338}}</ref> ==ঘটনা== ===প্ৰাইমেট/বান্দৰে ডাঙৰ-দীঘল কৰা=== * লুকাছ, দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ খিলঞ্জীয়া ল’ৰা, যাক এদল বাবুনে লালন-পালন কৰিছিল। ১৯০৩ চনত ল’ৰাটোক উদ্ধাৰ কৰা হয়।<ref>{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article270342963 |title=The Baboon Boy |newspaper=The Woodend Star |issue=2045 |location=Victoria, Australia |date=3 March 1928 |access-date=29 August 2024 |page=4 |via=National Library of Australia }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Foley |first1=John P. Jr. |date=January 1940 |title=The 'Baboon Boy' of South Africa |url=https://www.jstor.org/stable/1415967 |journal=The American Journal of Psychology |volume=53 |issue=1 |pages=128–133 |doi=10.2307/1415967 |jstor=1415967 |access-date= |url-access=subscription }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Foley |first1=John P. Jr. |date=June 1940 |title=Brought Up by the Baboons |url= |journal=Science Digest |volume=7 |issue=6 |pages=1–4 |doi= |access-date= }}</ref> * [[মেৰিনা চেপমেন|মেৰিনা চেপমেনে]] ১৯৫৪ চনত প্ৰায় পাঁচ বছৰ বয়সৰ পৰা প্ৰায় ন বছৰ বয়সলৈকে কলম্বিয়াৰ জংঘলত থকা কেপুচিন বান্দৰৰ সৈতে বাস কৰিছিল বুলি দাবী কৰিছিল।<ref>{{cite news |last1=Hattenstone |first1=Simon |title=Was Marina Chapman really brought up by monkeys? |url=https://www.theguardian.com/science/2013/apr/13/marina-chapman-monkeys |access-date=4 November 2017 |work=The Guardian |date=13 April 2013 }}</ref> তেওঁৰ বিয়া হৈছিল, সন্তান জন্ম দিছিল আৰু কোনো স্থায়ী সমস্যা নোহোৱাকৈ বহুলাংশে স্বাভাৱিক জীৱন কটায়, যিটো এটা বন্য শিশুৰ বাবে অস্বাভাৱিক যেন লাগে। *১৯৭৪ চনত বুৰুণ্ডিৰ এখন জংঘলত [[ভাৰ্ভেট বান্দৰ]]ৰ এটা দলৰ সৈতে আৱিষ্কাৰ হোৱা ল’ৰা জন।<ref>{{cite news |author=<!--not stated--> |date=16 May 1976 |title=Tarzan child found in Africa |url= |work=Lansing State Journal |location= |access-date= }}</ref><ref> {{cite book |last1=Lane |first1=Harlan |author-link1=Harlan Lane |last2=Pillard |first2=Richard C. |author-link2=Richard Pillard |date=1978 |title=The Wild Boy of Burundi: A Study of an Outcast Child |url= |location=New York |publisher=Random House |page= |isbn=0394412524 }}</ref> * মিল্টন ওবোটেৰ সৈন্যই কাম্পালাৰ পৰা প্ৰায় ৫০ মাইল (৮০ কিলোমিটাৰ) দূৰত্বত থকা তেওঁলোকৰ গাঁওখনত অভিযান চলোৱাৰ সময়ত উগাণ্ডাৰ গৃহযুদ্ধত ৰবাৰ্ট মায়াঞ্জা(১৯৮২)ই তিনি বছৰ বয়সত পিতৃ-মাতৃক হেৰুৱাইছিল। তাৰ পিছত ৰবাৰ্ট বন্যপ্ৰাণীত, অনুমানিকভাৱে ভাৰ্ভেট বান্দৰৰ সৈতে, তিনি বছৰ ধৰি জীয়াই থাকে, যেতিয়ালৈকে তেওঁক নেচনেল ৰেজিষ্টেন্স আৰ্মীৰ সৈন্যই বিচাৰি নাপায়।<ref>{{cite news |title=Raised by monkeys, struggling to be human |url=https://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1314386/raised-monkeys-strugging-human |access-date=4 November 2017 |work=New Vision |date=17 February 2013 }}</ref> *দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ কোৱাজুলু-নাটালত বান্দৰৰ সংগত প্ৰায় এবছৰ কটোৱাৰ পিছত প্ৰায় পাঁচ বছৰীয়া ল’ৰা চেটাৰ্ডে ম্থিয়ানে (বা মিফুনে) (১৯৮৭)ক উদ্ধাৰ কৰা হয়। তেওঁক পোৱাৰ দিনটোৰ পিছত শনিবাৰে তেওঁক এই নামটো দিয়া হ’ল আৰু ম্থিয়ানে তেওঁক গ্ৰহণ কৰা বিশেষ বিদ্যালয়খনৰ প্ৰধান শিক্ষয়িত্ৰীগৰাকীৰ নাম আছিল। প্ৰায় ১৭ বছৰ বয়সত তেওঁ কেতিয়াও কথা ক’ব পৰা নাছিল, আৰু বান্দৰৰ দৰে খোজ কাঢ়ি জপিয়াইছিল। তেওঁ কেতিয়াও ৰন্ধা খাদ্য নাখাইছিল আৰু আন শিশুৰ সৈতে ভাগ-বতৰা বা খেলিবলৈ অস্বীকাৰ কৰিছিল।<ref>{{cite news |url=https://mg.co.za/article/1997-11-21-child-of-the-wild-still-spurns-life-as-a-human |title=Child of the wild still spurns life as a human |date=21 November 1997 |work=Mail and Guardian |access-date=4 November 2017 }}</ref> ২০০৫ চনত এক অগ্নিকাণ্ডত তেওঁৰ মৃত্যু হয়।<ref>{{Cite web |url=https://www.mysteriesrunsolved.com/2018/06/saturday-mthiyane-child-of-wild.html |title=Saturday Mthiyane {{!}} The Child Of The Wild {{!}} KwaZulu Natal |last=Mysteriesrunsolved |website=Mysteriesrunsolved |date=25 June 2018 |access-date=1 September 2019 |archive-date=8 August 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210808154527/https://mysteriesrunsolved.com/2018/06/saturday-mthiyane-child-of-wild.html |url-status=dead }}</ref> *উগাণ্ডাৰ জন চেবুনিয়াৰ শিশু অৱস্থাতে দেউতাকে মাকক হত্যা কৰি নিজেও ফাঁচী লগাই মৰিছিল। চেবুইনাক ভাৰ্ভেট বান্দৰে লৈ গৈছিল আৰু পিছৰ দুবছৰ তেওঁলোকৰ মাজত থাকি খাদ্য বিচাৰিবলৈ আৰু ভ্ৰমণ কৰিবলৈ শিকিছিল। প্ৰায় সাত বছৰ বয়সত তেওঁক সভ্যতালৈ ঘূৰাই অনা হৈছিল। স্থানীয় এজন গাঁৱৰ মানুহৰ মতে, সৰুতে তেওঁৰ যোগাযোগৰ একমাত্ৰ ধৰণ আছিল কান্দোন আৰু খাদ্যৰ দাবী আৰু তেওঁ আছিল এজন "বন্য ল'ৰা" যাক সকলোৱে ভয় কৰিছিল।<ref>{{Cite news |url=https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/films/news/raised-in-the-wild-tales-of-survival-8165967.html |title=Raised in the wild: tales of survival |work=The Independent |access-date=2 July 2018 |language=en-GB }}</ref> তাৰ পিছত তেওঁ সম্পূৰ্ণ বাক ক্ষমতা লাভ কৰে আৰু উগাণ্ডাৰ হৈ বিশেষ অলিম্পিকতো দুবাৰকৈ অংশগ্ৰহণ কৰে।<ref>{{Cite news |last=Schmidt |first=Samantha |date=25 October 2021 |title=Accounts of girl raised by monkeys in India questioned |url=https://www.washingtonpost.com/news/morning-mix/wp/2017/04/07/a-girl-was-found-living-among-monkeys-in-an-indian-forest-how-she-got-there-is-a-mystery/ |access-date=14 July 2024 |newspaper=[[Washington Post]] |language=en-US |issn=0190-8286 }}</ref> ===কুকুৰনেচীয়া বাঘৰদ্বাৰা ডাঙৰ-দীঘল হোৱা=== *হেচিয়ান কুকুৰনেচীয়া-সন্তান[21]: ১৫–৭ [22] (১৩০৪, ১৩৪১ আৰু ১৩৪৪) ইউৰেছিয়ান ঘোঙৰ সৈতে হেছৰ অৰণ্যত বাস কৰিছিল। *১৮৭২ চনত [[ভাৰত]]ৰ [[উত্তৰ প্ৰদেশ]]ৰ চিকন্দ্ৰাৰ (আগ্ৰাৰ ওচৰত) এটা গুহাত কুকুৰনেচীয়াৰ মাজত আৱিষ্কাৰ কৰা [[দীনা শনিচৰ]]। তেওঁ বিছ বছৰৰো অধিক সময় মানুহৰ মাজত জীয়াই থাকিল, ধূমপান কৰিব পাৰিছিল, কিন্তু কেতিয়াও কথা ক'বলৈ শিকিব পৰা নাছিল আৰু গোটেই জীৱন গুৰুতৰভাৱে অক্ষম হৈ আছিল।[23][24] *[[মাৰ্কছ ৰড্ৰিগেজ পাণ্টোজা]] (প্ৰায় ১৯৪৬, ছিয়েৰা মৰেনা, স্পেইন) দক্ষিণ স্পেইনৰ পাহাৰত কুকুৰনেচীয়াৰ সৈতে ১২ বছৰ ধৰি বাস কৰিছিল। ১৯ বছৰ বয়সত তেওঁক আৱিষ্কাৰ কৰা হয়।[25] ৰড্ৰিগেজৰ কাহিনী ২০১০ চনত স্পেনিছ-জাৰ্মান ছবি এণ্ট্ৰেলোবছত চিত্ৰিত কৰা হৈছিল। ৰড্ৰিগেজৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰাৰ বাবে যুৱ অভিনেতা মেনুৱেল কামাচোৱে ২০১১ চনৰ গ’য়া বঁটাত শ্ৰেষ্ঠ নতুন অভিনেতাৰ মনোনয়ন লাভ কৰে। ===কুকুৰৰ দ্বাৰা ডাঙৰ-দীঘল হোৱা=== ===ভালুকৰ দ্বাৰা ডাঙৰ-দীঘল হোৱা=== ===ভেৰাৰ দ্বাৰা ডাঙৰ-দীঘল হোৱা=== ===ছাগলীৰ দ্বাৰা ডাঙৰ-দীঘল হোৱা=== ===অন্যান্য ঘটনা=== ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:বন্য শিশু]] i8bb81e0ys16tmjclbiy5yz6guy0sc8 606544 606542 2026-05-15T17:45:58Z Pranamikaadhikary 27435 /* কুকুৰনেচীয়া বাঘৰদ্বাৰা ডাঙৰ-দীঘল হোৱা */ 606544 wikitext text/x-wiki [[File:Mowgli-1895-illustration.png|thumb|ৰুডিয়াৰ্ড কিপলিঙৰ উপন্যাস ''দ্য জংগল বুক''ৰ মৌগলী নামৰ এজন বন্য শিশুৰ কাল্পনিক ছবি।]] '''বন্য শিশু''' (বনৰীয়া শিশু বুলিও কোৱা হয়) হৈছে এনে এজন ব্যক্তি যিয়ে অতি কম বয়সৰপৰাই মানুহৰ সংস্পৰ্শৰপৰা বিচ্ছিন্ন হৈ বনত বাস কৰি আহিছে; যাৰ ওপৰত মানুহৰ যত্ন, সামাজিক আচৰণ বা ভাষাৰ অভিজ্ঞতা কম বা একেবাৰেই নাই। এনে শিশুৰ প্ৰাথমিক আৰু মাধ্যমিক সামাজিকীকৰণৰ মূল কথাবোৰৰ অভাৱ দেখা যায়।<ref>{{Cite book |last=Blundell |first=Jonathan |title=Cambridge IGCSE® sociology coursebook |date=2014 |publisher=Cambridge, United Kingdom : Cambridge University Press |isbn=978-1-107-64513-4 }}</ref> পৰিত্যক্ত বা পলায়ন কৰাৰ আগতে গুৰুতৰ নিৰ্যাতন বা আঘাতৰ সম্মুখীন হোৱা শিশুক বুজাবলৈ এই শব্দটো ব্যৱহাৰ কৰা হয়। কেতিয়াবা লোককথা আৰু কিংবদন্তিৰ বিষয়-বস্তুত বা কাহিনীত প্ৰায়ে জীৱ-জন্তুৱে এনে শিশুক ডাঙৰ-দীঘল কৰা বুলি চিত্ৰিত কৰা হয়। আনহাতে বন্যপ্ৰাণীৰ ওচৰত পোৱা শিশুৰ বহু ঘটনাত জীৱ-জন্তুৱে মানুহৰ শিশুক খুৱাই-বুৱাই ডাঙৰ কৰাৰ কোনো প্ৰত্যক্ষদৰ্শীৰ বিৱৰণ পোৱা নাই।<ref>{{Cite book |publisher=Springer |isbn=978-1-4419-9970-2 |pages=81–93 |editor-first1=Stefan C. |editor-last1=Dombrowski |editor-first2=Karen L. |editor-last2=Gischlar |editor-first3=Martin |editor-last3=Mrazik |last1=Dombrowski |first1=Stefan C. |last2=Gischlar |first2=Karen L. |last3=Mrazik |first3=Martin |last4=Greer |first4=Fred W. |title=Assessing and Treating Low Incidence/High Severity Psychological Disorders of Childhood |chapter=Feral Children |location=New York, NY |access-date=9 June 2022 |date=2011 |doi=10.1007/978-1-4419-9970-2_5 |chapter-url=https://doi.org/10.1007/978-1-4419-9970-2_5}} </ref> ==বৰ্ণনা== সমাজত থাকি সামাজিকীকৰণৰ দ্বাৰা আয়ত্ব কৰিব পৰা মৌলিক দক্ষতাৰ অভাৱ বন্য শিশুৰ ক্ষেত্ৰত দেখা যায়। উদাহৰণস্বৰূপে, তেওঁলোকে শৌচাগাৰ ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ শিকিব নোৱাৰে, গোটেই জীৱন চাৰিওখন ভৰিৰে খোজ কাঢ়ি থিয় হৈ দুখন ভৰিৰে খোজ কাঢ়িবলৈ শিকিবলৈ অসুবিধা পাব পাৰে বা চৌপাশৰ মানুহৰ কাৰ্যকলাপৰ প্ৰতি সম্পূৰ্ণ আগ্ৰহৰ অভাৱ প্ৰদৰ্শন কৰিব পাৰে। তেওঁলোকক প্ৰায়ে মানসিকভাৱে অক্ষম যেন লাগে আৰু মানৱ ভাষা শিকাবলৈ প্ৰায় সীমাহীন অসুবিধা ভোগ কৰে।<ref>{{Cite web |url=http://www.zmescience.com/other/feature-post/feral-children/ |title=Mind Blowing Cases of Children Raised by Animals |date=1 December 2014 |access-date=20 February 2015 |website=ZME Science |last=Mihai |first=Andrei }}</ref> বহুত বছৰে বিচ্ছিন্ন হৈ থকাৰ পিছত প্ৰাকৃতিক ভাষা এটা শিকিব পৰা ক্ষমতা বিকল হৈ পৰা যেন লাগে, ভাষা শিক্ষণৰ বাবে যথোচিত সময়খিনি সমাজ বিচ্ছিন্ন হৈ থকাৰ বাবে এনে হোৱা বুলি কোৱা হয়।<ref name="Birdsong1999">{{cite book |author=David Birdsong |title=Second Language Acquisition and the Critical Period Hypothesis |url=https://books.google.com/books?id=d7OPAgAAQBAJ&q=curtiss%201977&pg=PA74 |year=1999 |publisher=Routledge |isbn=978-1-135-67489-2 |page=74 }}</ref><ref name="Curtiss2014">{{cite book |author=Susan Curtiss |title=Genie: A Psycholinguistic Study of a Modern-Day Wild Child |url=https://books.google.com/books?id=pSy0BQAAQBAJ&q=%22critical%20period%22&pg=PA207 |date=10 May 2014 |publisher=Elsevier Science |isbn=978-1-4832-1761-1 |page=207 }}</ref> বনৰীয়া শিশুৰ বিষয়ে বৈজ্ঞানিক জ্ঞান কম। ইয়াৰ ভিতৰত এটা সৰ্বোত্তম নথিভুক্ত গোচৰ হৈছে মুখে মুখে প্ৰচলিত ভগ্নী [[অমলা আৰু কমলা]], যাক ১৯২৬ চনত ৰেভাৰেণ্ড জে এ এল সিঙে ভাৰতৰ এখন অৰণ্যত "ঘোঙে ডাঙৰ-দীঘল কৰা" বুলি বৰ্ণনা কৰিছিল। ফ্ৰান্সৰ অস্ত্ৰোপচাৰ বিশেষজ্ঞ চাৰ্জ এৰ’লেছে অৱশ্যে যুক্তি দিছে যে এই গোচৰটো এটা প্ৰৱঞ্চনা আছিল, যিটো সিঙে নিজৰ অনাথ আশ্ৰমৰ বাবে ধন সংগ্ৰহৰ উদ্দেশ্যে সংঘটিত কৰিছিল। শিশু মনোবিজ্ঞানী ব্ৰুনো বেটেলহাইমে কয় যে [[অমলা আৰু কমলা]] জন্মতে মানসিক আৰু শাৰীৰিকভাৱে অক্ষম আছিল।<ref>{{cite journal |last1=Bettelheim |first1=Bruno |title=Feral Children and Autistic Children |journal=American Journal of Sociology |date=March 1959 |volume=64 |issue=5 |pages=455–467 |doi=10.1086/222541 |url=https://autisticacademic.files.wordpress.com/2015/06/bettelheim-feral-children-and-autistic-children.pdf |jstor=2773433 |s2cid=144015209 |access-date=23 May 2018 |archive-date=8 August 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210808144929/https://autisticacademic.files.wordpress.com/2015/06/bettelheim-feral-children-and-autistic-children.pdf |url-status=dead |archivedate=8 August 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210808144929/https://autisticacademic.files.wordpress.com/2015/06/bettelheim-feral-children-and-autistic-children.pdf |deadurl=yes }}</ref> তথাপি বন্য শিশুৰ ওপৰত আন বৈজ্ঞানিক অধ্যয়নো আছে, যেনে [[জিনি (বন্য শিশু)|জিনি]]ৰ ক্ষেত্ৰত কৰা অধ্যয়ন।<ref name="Curtiss2014"/> ==ইতিহাস== ১৬০০ চনৰ আগতে বন্য শিশুৰ কাহিনী সাধাৰণতে লোককথা আৰু কিংবদন্তিত সীমাবদ্ধ আছিল। সেই কাহিনীবোৰত বনৰীয়া শিশুৰ চিত্ৰণত খাদ্যৰ বাবে চিকাৰ কৰা, দুটাৰ সলনি চাৰিওখন ভৰিৰে দৌৰা আৰু ভাষা নজনা আদি অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল। দাৰ্শনিক আৰু বিজ্ঞানীসকলে এনে শিশুৰ ধাৰণাটোৰ প্ৰতি আগ্ৰহী হৈ পৰিছিল, আৰু এই শিশুসকল মানৱ পৰিয়ালৰ পৰা পৃথক প্ৰজাতিৰ অংশ নেকি বুলি প্ৰশ্ন কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিছিল। বিজ্ঞানে মানুহৰ বিকাশ, আৰু ১৮ আৰু ১৯ শতিকাত প্ৰাকৃতিক জগতখনৰ বুজাবুজিৰ নাম আৰু শ্ৰেণীবিভাজন কৰিবলৈ চেষ্টা কৰাৰ সময়তে এই প্ৰশ্নটোক গুৰুত্বসহকাৰে লোৱা হৈছিল।<ref>{{Cite encyclopedia |url=https://www.britannica.com/topic/feral-children |title=Feral children |encyclopedia=Encyclopedia Britannica |access-date=2 July 2018 |language=en }}</ref> ২০ শতিকাৰ আশে-পাশে মনোবিজ্ঞানীসকলে জৈৱিক আচৰণ আৰু সংস্কৃতিৰ মাজত পাৰ্থক্য বিচাৰি উলিয়াবলৈ চেষ্টা কৰিছিল। বিচ্ছিন্নভাৱে বা জীৱ-জন্তুৰ সৈতে বাস কৰা বন্য শিশুৱে এই দ্বিধাদ্বন্দ্বৰ উদাহৰণ দাঙি ধৰিছিল। ১৮৪৯–১৮৫০ চনৰ ''ৰিপৰ্ট অন বুধুক ওৰফে বেগ্ৰী ডিক’ইটছ''ত উইলিয়াম হেনৰী স্লিমেনে কুকুৰনেচীয়াৰ দ্বাৰা লালন-পালন কৰা বন্য শিশুৰ ছটা বিৱৰণ আগবঢ়াইছিল, দুটা তেওঁ নিজেই প্ৰত্যক্ষ কৰিছিল, যিবোৰ ১৮৫২ চনত পৃথকে পৃথকে প্ৰকাশ পাইছিল ''An Account of Wolves Nurturing Children in Their Dens'' হিচাপে আৰু সম্ভৱতঃ ৰুডিয়াৰ্ড কিপলিঙৰ ১৮৯৪ চনৰ উপন্যাস [[দ্য জংঘল বুক]]ৰ মৌগলী চৰিত্ৰটোক অনুপ্ৰাণিত কৰা বুলি ভবা হয়।<ref>{{cite journal|title=Feral Man and Extreme Cases of Isolation|last=Zingg|first= Robert M.| journal=The American Journal of Psychology| volume=53|issue= 4 |date=1940|pages=490-491|doi=10.2307/1417630|jstor=1417630}}</ref><ref>{{cite journal|author=Hotchkiss, Jane|title=The jungle of Eden: Kipling, wolf boys, and the colonial imagination|journal=Victorian Literature and Culture|year=2001|volume=29|issue=2|page=440|doi=10.1017/s1060150301002108|s2cid=162409338}}</ref> ==ঘটনা== ===প্ৰাইমেট/বান্দৰে ডাঙৰ-দীঘল কৰা=== * লুকাছ, দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ খিলঞ্জীয়া ল’ৰা, যাক এদল বাবুনে লালন-পালন কৰিছিল। ১৯০৩ চনত ল’ৰাটোক উদ্ধাৰ কৰা হয়।<ref>{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article270342963 |title=The Baboon Boy |newspaper=The Woodend Star |issue=2045 |location=Victoria, Australia |date=3 March 1928 |access-date=29 August 2024 |page=4 |via=National Library of Australia }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Foley |first1=John P. Jr. |date=January 1940 |title=The 'Baboon Boy' of South Africa |url=https://www.jstor.org/stable/1415967 |journal=The American Journal of Psychology |volume=53 |issue=1 |pages=128–133 |doi=10.2307/1415967 |jstor=1415967 |access-date= |url-access=subscription }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Foley |first1=John P. Jr. |date=June 1940 |title=Brought Up by the Baboons |url= |journal=Science Digest |volume=7 |issue=6 |pages=1–4 |doi= |access-date= }}</ref> * [[মেৰিনা চেপমেন|মেৰিনা চেপমেনে]] ১৯৫৪ চনত প্ৰায় পাঁচ বছৰ বয়সৰ পৰা প্ৰায় ন বছৰ বয়সলৈকে কলম্বিয়াৰ জংঘলত থকা কেপুচিন বান্দৰৰ সৈতে বাস কৰিছিল বুলি দাবী কৰিছিল।<ref>{{cite news |last1=Hattenstone |first1=Simon |title=Was Marina Chapman really brought up by monkeys? |url=https://www.theguardian.com/science/2013/apr/13/marina-chapman-monkeys |access-date=4 November 2017 |work=The Guardian |date=13 April 2013 }}</ref> তেওঁৰ বিয়া হৈছিল, সন্তান জন্ম দিছিল আৰু কোনো স্থায়ী সমস্যা নোহোৱাকৈ বহুলাংশে স্বাভাৱিক জীৱন কটায়, যিটো এটা বন্য শিশুৰ বাবে অস্বাভাৱিক যেন লাগে। *১৯৭৪ চনত বুৰুণ্ডিৰ এখন জংঘলত [[ভাৰ্ভেট বান্দৰ]]ৰ এটা দলৰ সৈতে আৱিষ্কাৰ হোৱা ল’ৰা জন।<ref>{{cite news |author=<!--not stated--> |date=16 May 1976 |title=Tarzan child found in Africa |url= |work=Lansing State Journal |location= |access-date= }}</ref><ref> {{cite book |last1=Lane |first1=Harlan |author-link1=Harlan Lane |last2=Pillard |first2=Richard C. |author-link2=Richard Pillard |date=1978 |title=The Wild Boy of Burundi: A Study of an Outcast Child |url= |location=New York |publisher=Random House |page= |isbn=0394412524 }}</ref> * মিল্টন ওবোটেৰ সৈন্যই কাম্পালাৰ পৰা প্ৰায় ৫০ মাইল (৮০ কিলোমিটাৰ) দূৰত্বত থকা তেওঁলোকৰ গাঁওখনত অভিযান চলোৱাৰ সময়ত উগাণ্ডাৰ গৃহযুদ্ধত ৰবাৰ্ট মায়াঞ্জা(১৯৮২)ই তিনি বছৰ বয়সত পিতৃ-মাতৃক হেৰুৱাইছিল। তাৰ পিছত ৰবাৰ্ট বন্যপ্ৰাণীত, অনুমানিকভাৱে ভাৰ্ভেট বান্দৰৰ সৈতে, তিনি বছৰ ধৰি জীয়াই থাকে, যেতিয়ালৈকে তেওঁক নেচনেল ৰেজিষ্টেন্স আৰ্মীৰ সৈন্যই বিচাৰি নাপায়।<ref>{{cite news |title=Raised by monkeys, struggling to be human |url=https://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1314386/raised-monkeys-strugging-human |access-date=4 November 2017 |work=New Vision |date=17 February 2013 }}</ref> *দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ কোৱাজুলু-নাটালত বান্দৰৰ সংগত প্ৰায় এবছৰ কটোৱাৰ পিছত প্ৰায় পাঁচ বছৰীয়া ল’ৰা চেটাৰ্ডে ম্থিয়ানে (বা মিফুনে) (১৯৮৭)ক উদ্ধাৰ কৰা হয়। তেওঁক পোৱাৰ দিনটোৰ পিছত শনিবাৰে তেওঁক এই নামটো দিয়া হ’ল আৰু ম্থিয়ানে তেওঁক গ্ৰহণ কৰা বিশেষ বিদ্যালয়খনৰ প্ৰধান শিক্ষয়িত্ৰীগৰাকীৰ নাম আছিল। প্ৰায় ১৭ বছৰ বয়সত তেওঁ কেতিয়াও কথা ক’ব পৰা নাছিল, আৰু বান্দৰৰ দৰে খোজ কাঢ়ি জপিয়াইছিল। তেওঁ কেতিয়াও ৰন্ধা খাদ্য নাখাইছিল আৰু আন শিশুৰ সৈতে ভাগ-বতৰা বা খেলিবলৈ অস্বীকাৰ কৰিছিল।<ref>{{cite news |url=https://mg.co.za/article/1997-11-21-child-of-the-wild-still-spurns-life-as-a-human |title=Child of the wild still spurns life as a human |date=21 November 1997 |work=Mail and Guardian |access-date=4 November 2017 }}</ref> ২০০৫ চনত এক অগ্নিকাণ্ডত তেওঁৰ মৃত্যু হয়।<ref>{{Cite web |url=https://www.mysteriesrunsolved.com/2018/06/saturday-mthiyane-child-of-wild.html |title=Saturday Mthiyane {{!}} The Child Of The Wild {{!}} KwaZulu Natal |last=Mysteriesrunsolved |website=Mysteriesrunsolved |date=25 June 2018 |access-date=1 September 2019 |archive-date=8 August 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210808154527/https://mysteriesrunsolved.com/2018/06/saturday-mthiyane-child-of-wild.html |url-status=dead }}</ref> *উগাণ্ডাৰ জন চেবুনিয়াৰ শিশু অৱস্থাতে দেউতাকে মাকক হত্যা কৰি নিজেও ফাঁচী লগাই মৰিছিল। চেবুইনাক ভাৰ্ভেট বান্দৰে লৈ গৈছিল আৰু পিছৰ দুবছৰ তেওঁলোকৰ মাজত থাকি খাদ্য বিচাৰিবলৈ আৰু ভ্ৰমণ কৰিবলৈ শিকিছিল। প্ৰায় সাত বছৰ বয়সত তেওঁক সভ্যতালৈ ঘূৰাই অনা হৈছিল। স্থানীয় এজন গাঁৱৰ মানুহৰ মতে, সৰুতে তেওঁৰ যোগাযোগৰ একমাত্ৰ ধৰণ আছিল কান্দোন আৰু খাদ্যৰ দাবী আৰু তেওঁ আছিল এজন "বন্য ল'ৰা" যাক সকলোৱে ভয় কৰিছিল।<ref>{{Cite news |url=https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/films/news/raised-in-the-wild-tales-of-survival-8165967.html |title=Raised in the wild: tales of survival |work=The Independent |access-date=2 July 2018 |language=en-GB }}</ref> তাৰ পিছত তেওঁ সম্পূৰ্ণ বাক ক্ষমতা লাভ কৰে আৰু উগাণ্ডাৰ হৈ বিশেষ অলিম্পিকতো দুবাৰকৈ অংশগ্ৰহণ কৰে।<ref>{{Cite news |last=Schmidt |first=Samantha |date=25 October 2021 |title=Accounts of girl raised by monkeys in India questioned |url=https://www.washingtonpost.com/news/morning-mix/wp/2017/04/07/a-girl-was-found-living-among-monkeys-in-an-indian-forest-how-she-got-there-is-a-mystery/ |access-date=14 July 2024 |newspaper=[[Washington Post]] |language=en-US |issn=0190-8286 }}</ref> ===কুকুৰনেচীয়া বাঘৰদ্বাৰা ডাঙৰ-দীঘল হোৱা=== *হেচিয়ান কুকুৰনেচীয়া-সন্তান<ref name="Rauber">{{Cite book |first=August Antinous |last=Rauber |title=Homo sapiens ferus: oder, die Bustände der verwilderten und ihre bedeutung für wissenschaft, politik und schule |publisher=Julius Bregse |year=1888 |language=de |location=Leipzig |url=https://books.google.com/books?id=kpYWAAAAIAAJ }}</ref>{{rp|15–7}}<ref name="Rauber_in_Chamber" /> (১৩০৪, ১৩৪১ আৰু ১৩৪৪) ইউৰেছিয়ান ঘোঙৰ সৈতে হেছৰ অৰণ্যত বাস কৰিছিল। *১৮৭২ চনত [[ভাৰত]]ৰ [[উত্তৰ প্ৰদেশ]]ৰ চিকন্দ্ৰাৰ (আগ্ৰাৰ ওচৰত) এটা গুহাত কুকুৰনেচীয়াৰ মাজত আৱিষ্কাৰ কৰা [[দীনা শনিচৰ]]। তেওঁ বিছ বছৰৰো অধিক সময় মানুহৰ মাজত জীয়াই থাকিল, ধূমপান কৰিব পাৰিছিল, কিন্তু কেতিয়াও কথা ক'বলৈ শিকিব পৰা নাছিল আৰু গোটেই জীৱন গুৰুতৰভাৱে অক্ষম হৈ আছিল।[23][24] *[[মাৰ্কছ ৰড্ৰিগেজ পাণ্টোজা]] (প্ৰায় ১৯৪৬, ছিয়েৰা মৰেনা, স্পেইন) দক্ষিণ স্পেইনৰ পাহাৰত কুকুৰনেচীয়াৰ সৈতে ১২ বছৰ ধৰি বাস কৰিছিল। ১৯ বছৰ বয়সত তেওঁক আৱিষ্কাৰ কৰা হয়।[25] ৰড্ৰিগেজৰ কাহিনী ২০১০ চনত স্পেনিছ-জাৰ্মান ছবি এণ্ট্ৰেলোবছত চিত্ৰিত কৰা হৈছিল। ৰড্ৰিগেজৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰাৰ বাবে যুৱ অভিনেতা মেনুৱেল কামাচোৱে ২০১১ চনৰ গ’য়া বঁটাত শ্ৰেষ্ঠ নতুন অভিনেতাৰ মনোনয়ন লাভ কৰে। ===কুকুৰৰ দ্বাৰা ডাঙৰ-দীঘল হোৱা=== ===ভালুকৰ দ্বাৰা ডাঙৰ-দীঘল হোৱা=== ===ভেৰাৰ দ্বাৰা ডাঙৰ-দীঘল হোৱা=== ===ছাগলীৰ দ্বাৰা ডাঙৰ-দীঘল হোৱা=== ===অন্যান্য ঘটনা=== ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:বন্য শিশু]] erliqz251lp1crzitxbfmn8cgxxbpa4 606547 606544 2026-05-15T17:46:59Z Pranamikaadhikary 27435 /* কুকুৰনেচীয়া বাঘৰদ্বাৰা ডাঙৰ-দীঘল হোৱা */ 606547 wikitext text/x-wiki [[File:Mowgli-1895-illustration.png|thumb|ৰুডিয়াৰ্ড কিপলিঙৰ উপন্যাস ''দ্য জংগল বুক''ৰ মৌগলী নামৰ এজন বন্য শিশুৰ কাল্পনিক ছবি।]] '''বন্য শিশু''' (বনৰীয়া শিশু বুলিও কোৱা হয়) হৈছে এনে এজন ব্যক্তি যিয়ে অতি কম বয়সৰপৰাই মানুহৰ সংস্পৰ্শৰপৰা বিচ্ছিন্ন হৈ বনত বাস কৰি আহিছে; যাৰ ওপৰত মানুহৰ যত্ন, সামাজিক আচৰণ বা ভাষাৰ অভিজ্ঞতা কম বা একেবাৰেই নাই। এনে শিশুৰ প্ৰাথমিক আৰু মাধ্যমিক সামাজিকীকৰণৰ মূল কথাবোৰৰ অভাৱ দেখা যায়।<ref>{{Cite book |last=Blundell |first=Jonathan |title=Cambridge IGCSE® sociology coursebook |date=2014 |publisher=Cambridge, United Kingdom : Cambridge University Press |isbn=978-1-107-64513-4 }}</ref> পৰিত্যক্ত বা পলায়ন কৰাৰ আগতে গুৰুতৰ নিৰ্যাতন বা আঘাতৰ সম্মুখীন হোৱা শিশুক বুজাবলৈ এই শব্দটো ব্যৱহাৰ কৰা হয়। কেতিয়াবা লোককথা আৰু কিংবদন্তিৰ বিষয়-বস্তুত বা কাহিনীত প্ৰায়ে জীৱ-জন্তুৱে এনে শিশুক ডাঙৰ-দীঘল কৰা বুলি চিত্ৰিত কৰা হয়। আনহাতে বন্যপ্ৰাণীৰ ওচৰত পোৱা শিশুৰ বহু ঘটনাত জীৱ-জন্তুৱে মানুহৰ শিশুক খুৱাই-বুৱাই ডাঙৰ কৰাৰ কোনো প্ৰত্যক্ষদৰ্শীৰ বিৱৰণ পোৱা নাই।<ref>{{Cite book |publisher=Springer |isbn=978-1-4419-9970-2 |pages=81–93 |editor-first1=Stefan C. |editor-last1=Dombrowski |editor-first2=Karen L. |editor-last2=Gischlar |editor-first3=Martin |editor-last3=Mrazik |last1=Dombrowski |first1=Stefan C. |last2=Gischlar |first2=Karen L. |last3=Mrazik |first3=Martin |last4=Greer |first4=Fred W. |title=Assessing and Treating Low Incidence/High Severity Psychological Disorders of Childhood |chapter=Feral Children |location=New York, NY |access-date=9 June 2022 |date=2011 |doi=10.1007/978-1-4419-9970-2_5 |chapter-url=https://doi.org/10.1007/978-1-4419-9970-2_5}} </ref> ==বৰ্ণনা== সমাজত থাকি সামাজিকীকৰণৰ দ্বাৰা আয়ত্ব কৰিব পৰা মৌলিক দক্ষতাৰ অভাৱ বন্য শিশুৰ ক্ষেত্ৰত দেখা যায়। উদাহৰণস্বৰূপে, তেওঁলোকে শৌচাগাৰ ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ শিকিব নোৱাৰে, গোটেই জীৱন চাৰিওখন ভৰিৰে খোজ কাঢ়ি থিয় হৈ দুখন ভৰিৰে খোজ কাঢ়িবলৈ শিকিবলৈ অসুবিধা পাব পাৰে বা চৌপাশৰ মানুহৰ কাৰ্যকলাপৰ প্ৰতি সম্পূৰ্ণ আগ্ৰহৰ অভাৱ প্ৰদৰ্শন কৰিব পাৰে। তেওঁলোকক প্ৰায়ে মানসিকভাৱে অক্ষম যেন লাগে আৰু মানৱ ভাষা শিকাবলৈ প্ৰায় সীমাহীন অসুবিধা ভোগ কৰে।<ref>{{Cite web |url=http://www.zmescience.com/other/feature-post/feral-children/ |title=Mind Blowing Cases of Children Raised by Animals |date=1 December 2014 |access-date=20 February 2015 |website=ZME Science |last=Mihai |first=Andrei }}</ref> বহুত বছৰে বিচ্ছিন্ন হৈ থকাৰ পিছত প্ৰাকৃতিক ভাষা এটা শিকিব পৰা ক্ষমতা বিকল হৈ পৰা যেন লাগে, ভাষা শিক্ষণৰ বাবে যথোচিত সময়খিনি সমাজ বিচ্ছিন্ন হৈ থকাৰ বাবে এনে হোৱা বুলি কোৱা হয়।<ref name="Birdsong1999">{{cite book |author=David Birdsong |title=Second Language Acquisition and the Critical Period Hypothesis |url=https://books.google.com/books?id=d7OPAgAAQBAJ&q=curtiss%201977&pg=PA74 |year=1999 |publisher=Routledge |isbn=978-1-135-67489-2 |page=74 }}</ref><ref name="Curtiss2014">{{cite book |author=Susan Curtiss |title=Genie: A Psycholinguistic Study of a Modern-Day Wild Child |url=https://books.google.com/books?id=pSy0BQAAQBAJ&q=%22critical%20period%22&pg=PA207 |date=10 May 2014 |publisher=Elsevier Science |isbn=978-1-4832-1761-1 |page=207 }}</ref> বনৰীয়া শিশুৰ বিষয়ে বৈজ্ঞানিক জ্ঞান কম। ইয়াৰ ভিতৰত এটা সৰ্বোত্তম নথিভুক্ত গোচৰ হৈছে মুখে মুখে প্ৰচলিত ভগ্নী [[অমলা আৰু কমলা]], যাক ১৯২৬ চনত ৰেভাৰেণ্ড জে এ এল সিঙে ভাৰতৰ এখন অৰণ্যত "ঘোঙে ডাঙৰ-দীঘল কৰা" বুলি বৰ্ণনা কৰিছিল। ফ্ৰান্সৰ অস্ত্ৰোপচাৰ বিশেষজ্ঞ চাৰ্জ এৰ’লেছে অৱশ্যে যুক্তি দিছে যে এই গোচৰটো এটা প্ৰৱঞ্চনা আছিল, যিটো সিঙে নিজৰ অনাথ আশ্ৰমৰ বাবে ধন সংগ্ৰহৰ উদ্দেশ্যে সংঘটিত কৰিছিল। শিশু মনোবিজ্ঞানী ব্ৰুনো বেটেলহাইমে কয় যে [[অমলা আৰু কমলা]] জন্মতে মানসিক আৰু শাৰীৰিকভাৱে অক্ষম আছিল।<ref>{{cite journal |last1=Bettelheim |first1=Bruno |title=Feral Children and Autistic Children |journal=American Journal of Sociology |date=March 1959 |volume=64 |issue=5 |pages=455–467 |doi=10.1086/222541 |url=https://autisticacademic.files.wordpress.com/2015/06/bettelheim-feral-children-and-autistic-children.pdf |jstor=2773433 |s2cid=144015209 |access-date=23 May 2018 |archive-date=8 August 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210808144929/https://autisticacademic.files.wordpress.com/2015/06/bettelheim-feral-children-and-autistic-children.pdf |url-status=dead |archivedate=8 August 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210808144929/https://autisticacademic.files.wordpress.com/2015/06/bettelheim-feral-children-and-autistic-children.pdf |deadurl=yes }}</ref> তথাপি বন্য শিশুৰ ওপৰত আন বৈজ্ঞানিক অধ্যয়নো আছে, যেনে [[জিনি (বন্য শিশু)|জিনি]]ৰ ক্ষেত্ৰত কৰা অধ্যয়ন।<ref name="Curtiss2014"/> ==ইতিহাস== ১৬০০ চনৰ আগতে বন্য শিশুৰ কাহিনী সাধাৰণতে লোককথা আৰু কিংবদন্তিত সীমাবদ্ধ আছিল। সেই কাহিনীবোৰত বনৰীয়া শিশুৰ চিত্ৰণত খাদ্যৰ বাবে চিকাৰ কৰা, দুটাৰ সলনি চাৰিওখন ভৰিৰে দৌৰা আৰু ভাষা নজনা আদি অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল। দাৰ্শনিক আৰু বিজ্ঞানীসকলে এনে শিশুৰ ধাৰণাটোৰ প্ৰতি আগ্ৰহী হৈ পৰিছিল, আৰু এই শিশুসকল মানৱ পৰিয়ালৰ পৰা পৃথক প্ৰজাতিৰ অংশ নেকি বুলি প্ৰশ্ন কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিছিল। বিজ্ঞানে মানুহৰ বিকাশ, আৰু ১৮ আৰু ১৯ শতিকাত প্ৰাকৃতিক জগতখনৰ বুজাবুজিৰ নাম আৰু শ্ৰেণীবিভাজন কৰিবলৈ চেষ্টা কৰাৰ সময়তে এই প্ৰশ্নটোক গুৰুত্বসহকাৰে লোৱা হৈছিল।<ref>{{Cite encyclopedia |url=https://www.britannica.com/topic/feral-children |title=Feral children |encyclopedia=Encyclopedia Britannica |access-date=2 July 2018 |language=en }}</ref> ২০ শতিকাৰ আশে-পাশে মনোবিজ্ঞানীসকলে জৈৱিক আচৰণ আৰু সংস্কৃতিৰ মাজত পাৰ্থক্য বিচাৰি উলিয়াবলৈ চেষ্টা কৰিছিল। বিচ্ছিন্নভাৱে বা জীৱ-জন্তুৰ সৈতে বাস কৰা বন্য শিশুৱে এই দ্বিধাদ্বন্দ্বৰ উদাহৰণ দাঙি ধৰিছিল। ১৮৪৯–১৮৫০ চনৰ ''ৰিপৰ্ট অন বুধুক ওৰফে বেগ্ৰী ডিক’ইটছ''ত উইলিয়াম হেনৰী স্লিমেনে কুকুৰনেচীয়াৰ দ্বাৰা লালন-পালন কৰা বন্য শিশুৰ ছটা বিৱৰণ আগবঢ়াইছিল, দুটা তেওঁ নিজেই প্ৰত্যক্ষ কৰিছিল, যিবোৰ ১৮৫২ চনত পৃথকে পৃথকে প্ৰকাশ পাইছিল ''An Account of Wolves Nurturing Children in Their Dens'' হিচাপে আৰু সম্ভৱতঃ ৰুডিয়াৰ্ড কিপলিঙৰ ১৮৯৪ চনৰ উপন্যাস [[দ্য জংঘল বুক]]ৰ মৌগলী চৰিত্ৰটোক অনুপ্ৰাণিত কৰা বুলি ভবা হয়।<ref>{{cite journal|title=Feral Man and Extreme Cases of Isolation|last=Zingg|first= Robert M.| journal=The American Journal of Psychology| volume=53|issue= 4 |date=1940|pages=490-491|doi=10.2307/1417630|jstor=1417630}}</ref><ref>{{cite journal|author=Hotchkiss, Jane|title=The jungle of Eden: Kipling, wolf boys, and the colonial imagination|journal=Victorian Literature and Culture|year=2001|volume=29|issue=2|page=440|doi=10.1017/s1060150301002108|s2cid=162409338}}</ref> ==ঘটনা== ===প্ৰাইমেট/বান্দৰে ডাঙৰ-দীঘল কৰা=== * লুকাছ, দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ খিলঞ্জীয়া ল’ৰা, যাক এদল বাবুনে লালন-পালন কৰিছিল। ১৯০৩ চনত ল’ৰাটোক উদ্ধাৰ কৰা হয়।<ref>{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article270342963 |title=The Baboon Boy |newspaper=The Woodend Star |issue=2045 |location=Victoria, Australia |date=3 March 1928 |access-date=29 August 2024 |page=4 |via=National Library of Australia }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Foley |first1=John P. Jr. |date=January 1940 |title=The 'Baboon Boy' of South Africa |url=https://www.jstor.org/stable/1415967 |journal=The American Journal of Psychology |volume=53 |issue=1 |pages=128–133 |doi=10.2307/1415967 |jstor=1415967 |access-date= |url-access=subscription }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Foley |first1=John P. Jr. |date=June 1940 |title=Brought Up by the Baboons |url= |journal=Science Digest |volume=7 |issue=6 |pages=1–4 |doi= |access-date= }}</ref> * [[মেৰিনা চেপমেন|মেৰিনা চেপমেনে]] ১৯৫৪ চনত প্ৰায় পাঁচ বছৰ বয়সৰ পৰা প্ৰায় ন বছৰ বয়সলৈকে কলম্বিয়াৰ জংঘলত থকা কেপুচিন বান্দৰৰ সৈতে বাস কৰিছিল বুলি দাবী কৰিছিল।<ref>{{cite news |last1=Hattenstone |first1=Simon |title=Was Marina Chapman really brought up by monkeys? |url=https://www.theguardian.com/science/2013/apr/13/marina-chapman-monkeys |access-date=4 November 2017 |work=The Guardian |date=13 April 2013 }}</ref> তেওঁৰ বিয়া হৈছিল, সন্তান জন্ম দিছিল আৰু কোনো স্থায়ী সমস্যা নোহোৱাকৈ বহুলাংশে স্বাভাৱিক জীৱন কটায়, যিটো এটা বন্য শিশুৰ বাবে অস্বাভাৱিক যেন লাগে। *১৯৭৪ চনত বুৰুণ্ডিৰ এখন জংঘলত [[ভাৰ্ভেট বান্দৰ]]ৰ এটা দলৰ সৈতে আৱিষ্কাৰ হোৱা ল’ৰা জন।<ref>{{cite news |author=<!--not stated--> |date=16 May 1976 |title=Tarzan child found in Africa |url= |work=Lansing State Journal |location= |access-date= }}</ref><ref> {{cite book |last1=Lane |first1=Harlan |author-link1=Harlan Lane |last2=Pillard |first2=Richard C. |author-link2=Richard Pillard |date=1978 |title=The Wild Boy of Burundi: A Study of an Outcast Child |url= |location=New York |publisher=Random House |page= |isbn=0394412524 }}</ref> * মিল্টন ওবোটেৰ সৈন্যই কাম্পালাৰ পৰা প্ৰায় ৫০ মাইল (৮০ কিলোমিটাৰ) দূৰত্বত থকা তেওঁলোকৰ গাঁওখনত অভিযান চলোৱাৰ সময়ত উগাণ্ডাৰ গৃহযুদ্ধত ৰবাৰ্ট মায়াঞ্জা(১৯৮২)ই তিনি বছৰ বয়সত পিতৃ-মাতৃক হেৰুৱাইছিল। তাৰ পিছত ৰবাৰ্ট বন্যপ্ৰাণীত, অনুমানিকভাৱে ভাৰ্ভেট বান্দৰৰ সৈতে, তিনি বছৰ ধৰি জীয়াই থাকে, যেতিয়ালৈকে তেওঁক নেচনেল ৰেজিষ্টেন্স আৰ্মীৰ সৈন্যই বিচাৰি নাপায়।<ref>{{cite news |title=Raised by monkeys, struggling to be human |url=https://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1314386/raised-monkeys-strugging-human |access-date=4 November 2017 |work=New Vision |date=17 February 2013 }}</ref> *দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ কোৱাজুলু-নাটালত বান্দৰৰ সংগত প্ৰায় এবছৰ কটোৱাৰ পিছত প্ৰায় পাঁচ বছৰীয়া ল’ৰা চেটাৰ্ডে ম্থিয়ানে (বা মিফুনে) (১৯৮৭)ক উদ্ধাৰ কৰা হয়। তেওঁক পোৱাৰ দিনটোৰ পিছত শনিবাৰে তেওঁক এই নামটো দিয়া হ’ল আৰু ম্থিয়ানে তেওঁক গ্ৰহণ কৰা বিশেষ বিদ্যালয়খনৰ প্ৰধান শিক্ষয়িত্ৰীগৰাকীৰ নাম আছিল। প্ৰায় ১৭ বছৰ বয়সত তেওঁ কেতিয়াও কথা ক’ব পৰা নাছিল, আৰু বান্দৰৰ দৰে খোজ কাঢ়ি জপিয়াইছিল। তেওঁ কেতিয়াও ৰন্ধা খাদ্য নাখাইছিল আৰু আন শিশুৰ সৈতে ভাগ-বতৰা বা খেলিবলৈ অস্বীকাৰ কৰিছিল।<ref>{{cite news |url=https://mg.co.za/article/1997-11-21-child-of-the-wild-still-spurns-life-as-a-human |title=Child of the wild still spurns life as a human |date=21 November 1997 |work=Mail and Guardian |access-date=4 November 2017 }}</ref> ২০০৫ চনত এক অগ্নিকাণ্ডত তেওঁৰ মৃত্যু হয়।<ref>{{Cite web |url=https://www.mysteriesrunsolved.com/2018/06/saturday-mthiyane-child-of-wild.html |title=Saturday Mthiyane {{!}} The Child Of The Wild {{!}} KwaZulu Natal |last=Mysteriesrunsolved |website=Mysteriesrunsolved |date=25 June 2018 |access-date=1 September 2019 |archive-date=8 August 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210808154527/https://mysteriesrunsolved.com/2018/06/saturday-mthiyane-child-of-wild.html |url-status=dead }}</ref> *উগাণ্ডাৰ জন চেবুনিয়াৰ শিশু অৱস্থাতে দেউতাকে মাকক হত্যা কৰি নিজেও ফাঁচী লগাই মৰিছিল। চেবুইনাক ভাৰ্ভেট বান্দৰে লৈ গৈছিল আৰু পিছৰ দুবছৰ তেওঁলোকৰ মাজত থাকি খাদ্য বিচাৰিবলৈ আৰু ভ্ৰমণ কৰিবলৈ শিকিছিল। প্ৰায় সাত বছৰ বয়সত তেওঁক সভ্যতালৈ ঘূৰাই অনা হৈছিল। স্থানীয় এজন গাঁৱৰ মানুহৰ মতে, সৰুতে তেওঁৰ যোগাযোগৰ একমাত্ৰ ধৰণ আছিল কান্দোন আৰু খাদ্যৰ দাবী আৰু তেওঁ আছিল এজন "বন্য ল'ৰা" যাক সকলোৱে ভয় কৰিছিল।<ref>{{Cite news |url=https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/films/news/raised-in-the-wild-tales-of-survival-8165967.html |title=Raised in the wild: tales of survival |work=The Independent |access-date=2 July 2018 |language=en-GB }}</ref> তাৰ পিছত তেওঁ সম্পূৰ্ণ বাক ক্ষমতা লাভ কৰে আৰু উগাণ্ডাৰ হৈ বিশেষ অলিম্পিকতো দুবাৰকৈ অংশগ্ৰহণ কৰে।<ref>{{Cite news |last=Schmidt |first=Samantha |date=25 October 2021 |title=Accounts of girl raised by monkeys in India questioned |url=https://www.washingtonpost.com/news/morning-mix/wp/2017/04/07/a-girl-was-found-living-among-monkeys-in-an-indian-forest-how-she-got-there-is-a-mystery/ |access-date=14 July 2024 |newspaper=[[Washington Post]] |language=en-US |issn=0190-8286 }}</ref> ===কুকুৰনেচীয়া বাঘৰদ্বাৰা ডাঙৰ-দীঘল হোৱা=== *হেচিয়ান কুকুৰনেচীয়া-সন্তান<ref name="Rauber">{{Cite book |first=August Antinous |last=Rauber |title=Homo sapiens ferus: oder, die Bustände der verwilderten und ihre bedeutung für wissenschaft, politik und schule |publisher=Julius Bregse |year=1888 |language=de |location=Leipzig |url=https://books.google.com/books?id=kpYWAAAAIAAJ }}</ref>{{rp|15–7}}<ref name="Rauber_in_Chamber" /> (১৩০৪, ১৩৪১ আৰু ১৩৪৪) ইউৰেছিয়ান ঘোঙৰ সৈতে হেছৰ অৰণ্যত বাস কৰিছিল। *১৮৭২ চনত [[ভাৰত]]ৰ [[উত্তৰ প্ৰদেশ]]ৰ চিকন্দ্ৰাৰ (আগ্ৰাৰ ওচৰত) এটা গুহাত কুকুৰনেচীয়াৰ মাজত আৱিষ্কাৰ কৰা [[দীনা শনিচৰ]]। তেওঁ বিছ বছৰৰো অধিক সময় মানুহৰ মাজত জীয়াই থাকিল, ধূমপান কৰিব পাৰিছিল, কিন্তু কেতিয়াও কথা ক'বলৈ শিকিব পৰা নাছিল আৰু গোটেই জীৱন গুৰুতৰভাৱে অক্ষম হৈ আছিল।<ref name="malson">{{cite book |last=Malson |first=Lucien |date=1972 |title=Wolf children and the problem of human nature |url=https://archive.org/details/wolfchildrenprob00mals |location=New York and London |publisher=Monthly Review Press |page=45 |isbn=978-0-902308-24-4 }}</ref><ref name="zingg">{{cite journal |last1=Zingg |first1=Robert M. |date=1940 |title=Feral man and extreme cases of isolation |journal=The American Journal of Psychology |volume=53 |issue=4 |pages=487–517 |doi=10.2307/1417630 |jstor=1417630 }}</ref> *[[মাৰ্কছ ৰড্ৰিগেজ পাণ্টোজা]] (প্ৰায় ১৯৪৬, ছিয়েৰা মৰেনা, স্পেইন) দক্ষিণ স্পেইনৰ পাহাৰত কুকুৰনেচীয়াৰ সৈতে ১২ বছৰ ধৰি বাস কৰিছিল। ১৯ বছৰ বয়সত তেওঁক আৱিষ্কাৰ কৰা হয়।<ref>[http://www.veterinari.vda.it/index.php?option=com_attachments&task=download&id=128 Lupine Lore by Walter Tarello]</ref> ৰড্ৰিগেজৰ কাহিনী ২০১০ চনত স্পেনিছ-জাৰ্মান ছবি এণ্ট্ৰেলোবছত চিত্ৰিত কৰা হৈছিল। ৰড্ৰিগেজৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰাৰ বাবে যুৱ অভিনেতা মেনুৱেল কামাচোৱে ২০১১ চনৰ গ’য়া বঁটাত শ্ৰেষ্ঠ নতুন অভিনেতাৰ মনোনয়ন লাভ কৰে। ===কুকুৰৰ দ্বাৰা ডাঙৰ-দীঘল হোৱা=== ===ভালুকৰ দ্বাৰা ডাঙৰ-দীঘল হোৱা=== ===ভেৰাৰ দ্বাৰা ডাঙৰ-দীঘল হোৱা=== ===ছাগলীৰ দ্বাৰা ডাঙৰ-দীঘল হোৱা=== ===অন্যান্য ঘটনা=== ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:বন্য শিশু]] sxwdk5ex5vq9mjh9s8dfsn3yvnh546c 0 136874 606500 606165 2026-05-15T16:07:47Z Hemchandra Mili, Dergaon 49582 স্ংযোগ 606500 wikitext text/x-wiki চাৰহ মিচিং অসমৰ গোলাঘাট জিলাৰ দেৰগাঁৱৰ অন্তৰ্গত এখন উল্লেখযোগ্য মিচিং গাঁও। == ইতিহাস আৰু নামকৰণ == গাঁওখনৰ জন্ম কেতিয়া হৈছিল সেই সম্পৰ্কে তথ্য পোৱা নাযায়। মিচিংসকলৰ এট উপাধি চাৰহ উপাধিৰ মানুহ অধিক থকা বাবে গাঁওখনৰ নাম চাৰহ মিচিং হিচাপে নামাকৰণ কৰা হয় বুলি গাঁওখনৰ মানুহে মত প্ৰকাশ কৰে। == ভৌগোলিক বিৱৰণ == ইয়াৰ চাৰিসীমা― পূবে যোৰহাট জিলা; পশ্চিমে বোকাখাত; উত্তৰে ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী আৰু দক্ষিণে ৩৭ নং ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ। ই দেৰগাঁও চাৰিআলিৰ পৰা ৯ কিলোমিটাৰ আৰু ৰঙামাটিৰ পৰা ৬ কিলোমিটাৰ উত্তৰত অৱস্থিত। গাঁওখনৰ মাজেৰে দিচৈ নদী বৈ গৈছে। == সমাজ জীৱন আৰু জনগাঁথনি == চাৰহ মিচিং গাঁওখনত মিচিংসকলৰ অন্যতম ফৈদ পাগ্‌ৰ ফৈদৰ লোকে বসবাস কৰে। গাঁওখনত মিলি, চাৰহ, পাওঁ, মৰাং এইকেইটা মিচিং উপাধিৰ মানুহ দেখিবলৈ পোৱা যায়। তেওঁলোকৰ মাতৃভাষা মিচিং।দৈনন্দিন ঘৰুৱা জীৱনত তেওঁলোকে মিচিং ভাষা ব্যৱহাৰ কৰে যদিয়ো শিক্ষা-দীক্ষা আৰু অন্যান্য কাম-কাজ, অফিচ-কাছাৰী আদিত অসমীয়া ভাষা ব্যৱহাৰ কৰে। ই সম্পূৰ্ণ মিচিং বসতিপ্ৰধান গাঁও আছিল যদিয়ো শেহতীয়াকৈ বঙালী, বিহাৰী, বামুণ সম্প্ৰদায়ৰ দুই-এঘৰ লোকে বসবাস কৰি আছে।বৰ্তমান গাঁওখনত প্ৰায় ১০০০ ৰ ওপৰত জনসংখ্যা আছে। ইয়াৰে ৯৯ শতাংশ লোকেই মিচিং। তেওঁলোক অনুসূচীত জনজাতি (ভৈয়াম)ৰ অন্তৰ্ভূক্ত। আমি জানো যে মিচিং মানুহ নৈপৰীয়া আৰু বানপীড়িত ঠাইত বেছিকৈ বসতি দেখিবলৈ পোৱা যায়। কিন্তু এইখন মিচিং গাঁৱৰ মাজেৰে দিচৈ নদী বৈ গৈছে যদিয়ো ইয়াৰ দক্ষিণ অংশ বানপানীৰ কৱলৰ পৰা বাচি থাকে। দিচৈ নদীৰ পানী বাঢ়ি অহাৰ লগে লগে ইয়াৰ কাষৰ দ-মাটিবোৰত পলস পৰে। যাৰ বাবে এই মাটি খেতি উপযুক্ত। বিশেষকৈ ধান খেতিয়েই এই মাটিত বেছিকৈ কৰা হয়। নদীখনত নানান ধৰণৰ মাছ যেনে- ৰৌ, বৰালি, পুথি, খলিহনা, মাগুৰ, শিঙি, শ'ল, কেঁকোৰা, পুমপুতদালি( গঙ্গাটোপ), মিছামাছ আদি পোৱা যায়। == শিক্ষা == গাঁওখনৰ অধিবাসীসকলৰ ভিতৰত ৯৫ শতাংশ লোকেই কৃষিজীৱী।শিক্ষা-দীক্ষা বৰ উন্ন ত বুলি ক'ব নোৱাৰি। ইয়াত এগৰাকী মহাবিদ্যালয়ৰ অধ্যাপক, এগৰাকী বেংক মেনেজাৰ, এগৰাকী আৰক্ষীৰ উপ-পৰিদৰ্শক দুই-তিনিজন শিক্ষক আৰু আৰক্ষী বিভাগত নিয়োজিত হৈ আছে। == অনুষ্ঠান-প্ৰতিষ্ঠান == গাঁওখনৰ সীমাৰ ভিতৰত থকা কিছুমান ৰাজহুৱা অনুষ্ঠান যেনে― দুখন নামঘৰ (Rikkong  আৰু Rigdum), এখন মুৰং অকুম, এখন মধ্য ইংৰাজী বিদ্যালয়, এখন উচ্চতৰ মাধ্যমিক বালিকা বিদ্যালয়, তিনিখন অংগনবাড়ি কেন্দ্ৰ, এখন পানী যোগান আঁচনি আদি। বিশেষকৈ গাঁওখনত কৃষি অৰ্থনীতি আৰু মিচিং কলা-সংস্কৃতিৰ চৰ্চাত বিশেষ গুৰুত্ব আছে। == তথ্যসূত্ৰ == <ref>তথ্যদাতা: হেমচন্দ্ৰ মিলি (সহকাৰী অধ্যাপক), দেৰগাঁও</ref> তথ্যদাতা: হেমচন্দ্ৰ মিলি (সহকাৰী অধ্যাপক), দেৰগাঁও 4t4ry9hq66w6epvlwded7ms3fqmvfzu 606501 606500 2026-05-15T16:08:29Z Hemchandra Mili, Dergaon 49582 /* তথ্যসূত্ৰ */ 606501 wikitext text/x-wiki চাৰহ মিচিং অসমৰ গোলাঘাট জিলাৰ দেৰগাঁৱৰ অন্তৰ্গত এখন উল্লেখযোগ্য মিচিং গাঁও। == ইতিহাস আৰু নামকৰণ == গাঁওখনৰ জন্ম কেতিয়া হৈছিল সেই সম্পৰ্কে তথ্য পোৱা নাযায়। মিচিংসকলৰ এট উপাধি চাৰহ উপাধিৰ মানুহ অধিক থকা বাবে গাঁওখনৰ নাম চাৰহ মিচিং হিচাপে নামাকৰণ কৰা হয় বুলি গাঁওখনৰ মানুহে মত প্ৰকাশ কৰে। == ভৌগোলিক বিৱৰণ == ইয়াৰ চাৰিসীমা― পূবে যোৰহাট জিলা; পশ্চিমে বোকাখাত; উত্তৰে ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী আৰু দক্ষিণে ৩৭ নং ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ। ই দেৰগাঁও চাৰিআলিৰ পৰা ৯ কিলোমিটাৰ আৰু ৰঙামাটিৰ পৰা ৬ কিলোমিটাৰ উত্তৰত অৱস্থিত। গাঁওখনৰ মাজেৰে দিচৈ নদী বৈ গৈছে। == সমাজ জীৱন আৰু জনগাঁথনি == চাৰহ মিচিং গাঁওখনত মিচিংসকলৰ অন্যতম ফৈদ পাগ্‌ৰ ফৈদৰ লোকে বসবাস কৰে। গাঁওখনত মিলি, চাৰহ, পাওঁ, মৰাং এইকেইটা মিচিং উপাধিৰ মানুহ দেখিবলৈ পোৱা যায়। তেওঁলোকৰ মাতৃভাষা মিচিং।দৈনন্দিন ঘৰুৱা জীৱনত তেওঁলোকে মিচিং ভাষা ব্যৱহাৰ কৰে যদিয়ো শিক্ষা-দীক্ষা আৰু অন্যান্য কাম-কাজ, অফিচ-কাছাৰী আদিত অসমীয়া ভাষা ব্যৱহাৰ কৰে। ই সম্পূৰ্ণ মিচিং বসতিপ্ৰধান গাঁও আছিল যদিয়ো শেহতীয়াকৈ বঙালী, বিহাৰী, বামুণ সম্প্ৰদায়ৰ দুই-এঘৰ লোকে বসবাস কৰি আছে।বৰ্তমান গাঁওখনত প্ৰায় ১০০০ ৰ ওপৰত জনসংখ্যা আছে। ইয়াৰে ৯৯ শতাংশ লোকেই মিচিং। তেওঁলোক অনুসূচীত জনজাতি (ভৈয়াম)ৰ অন্তৰ্ভূক্ত। আমি জানো যে মিচিং মানুহ নৈপৰীয়া আৰু বানপীড়িত ঠাইত বেছিকৈ বসতি দেখিবলৈ পোৱা যায়। কিন্তু এইখন মিচিং গাঁৱৰ মাজেৰে দিচৈ নদী বৈ গৈছে যদিয়ো ইয়াৰ দক্ষিণ অংশ বানপানীৰ কৱলৰ পৰা বাচি থাকে। দিচৈ নদীৰ পানী বাঢ়ি অহাৰ লগে লগে ইয়াৰ কাষৰ দ-মাটিবোৰত পলস পৰে। যাৰ বাবে এই মাটি খেতি উপযুক্ত। বিশেষকৈ ধান খেতিয়েই এই মাটিত বেছিকৈ কৰা হয়। নদীখনত নানান ধৰণৰ মাছ যেনে- ৰৌ, বৰালি, পুথি, খলিহনা, মাগুৰ, শিঙি, শ'ল, কেঁকোৰা, পুমপুতদালি( গঙ্গাটোপ), মিছামাছ আদি পোৱা যায়। == শিক্ষা == গাঁওখনৰ অধিবাসীসকলৰ ভিতৰত ৯৫ শতাংশ লোকেই কৃষিজীৱী।শিক্ষা-দীক্ষা বৰ উন্ন ত বুলি ক'ব নোৱাৰি। ইয়াত এগৰাকী মহাবিদ্যালয়ৰ অধ্যাপক, এগৰাকী বেংক মেনেজাৰ, এগৰাকী আৰক্ষীৰ উপ-পৰিদৰ্শক দুই-তিনিজন শিক্ষক আৰু আৰক্ষী বিভাগত নিয়োজিত হৈ আছে। == অনুষ্ঠান-প্ৰতিষ্ঠান == গাঁওখনৰ সীমাৰ ভিতৰত থকা কিছুমান ৰাজহুৱা অনুষ্ঠান যেনে― দুখন নামঘৰ (Rikkong  আৰু Rigdum), এখন মুৰং অকুম, এখন মধ্য ইংৰাজী বিদ্যালয়, এখন উচ্চতৰ মাধ্যমিক বালিকা বিদ্যালয়, তিনিখন অংগনবাড়ি কেন্দ্ৰ, এখন পানী যোগান আঁচনি আদি। বিশেষকৈ গাঁওখনত কৃষি অৰ্থনীতি আৰু মিচিং কলা-সংস্কৃতিৰ চৰ্চাত বিশেষ গুৰুত্ব আছে। == তথ্যসূত্ৰ == <ref>তথ্যদাতা: হেমচন্দ্ৰ মিলি (সহকাৰী অধ্যাপক), দেৰগাঁও</ref> 7nzeo4q0ea7jjd1rhn25y44dnvtr15e 606564 606501 2026-05-15T18:17:08Z Hemchandra Mili, Dergaon 49582 /* শিক্ষা */ 606564 wikitext text/x-wiki চাৰহ মিচিং অসমৰ গোলাঘাট জিলাৰ দেৰগাঁৱৰ অন্তৰ্গত এখন উল্লেখযোগ্য মিচিং গাঁও। == ইতিহাস আৰু নামকৰণ == গাঁওখনৰ জন্ম কেতিয়া হৈছিল সেই সম্পৰ্কে তথ্য পোৱা নাযায়। মিচিংসকলৰ এট উপাধি চাৰহ উপাধিৰ মানুহ অধিক থকা বাবে গাঁওখনৰ নাম চাৰহ মিচিং হিচাপে নামাকৰণ কৰা হয় বুলি গাঁওখনৰ মানুহে মত প্ৰকাশ কৰে। == ভৌগোলিক বিৱৰণ == ইয়াৰ চাৰিসীমা― পূবে যোৰহাট জিলা; পশ্চিমে বোকাখাত; উত্তৰে ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী আৰু দক্ষিণে ৩৭ নং ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ। ই দেৰগাঁও চাৰিআলিৰ পৰা ৯ কিলোমিটাৰ আৰু ৰঙামাটিৰ পৰা ৬ কিলোমিটাৰ উত্তৰত অৱস্থিত। গাঁওখনৰ মাজেৰে দিচৈ নদী বৈ গৈছে। == সমাজ জীৱন আৰু জনগাঁথনি == চাৰহ মিচিং গাঁওখনত মিচিংসকলৰ অন্যতম ফৈদ পাগ্‌ৰ ফৈদৰ লোকে বসবাস কৰে। গাঁওখনত মিলি, চাৰহ, পাওঁ, মৰাং এইকেইটা মিচিং উপাধিৰ মানুহ দেখিবলৈ পোৱা যায়। তেওঁলোকৰ মাতৃভাষা মিচিং।দৈনন্দিন ঘৰুৱা জীৱনত তেওঁলোকে মিচিং ভাষা ব্যৱহাৰ কৰে যদিয়ো শিক্ষা-দীক্ষা আৰু অন্যান্য কাম-কাজ, অফিচ-কাছাৰী আদিত অসমীয়া ভাষা ব্যৱহাৰ কৰে। ই সম্পূৰ্ণ মিচিং বসতিপ্ৰধান গাঁও আছিল যদিয়ো শেহতীয়াকৈ বঙালী, বিহাৰী, বামুণ সম্প্ৰদায়ৰ দুই-এঘৰ লোকে বসবাস কৰি আছে।বৰ্তমান গাঁওখনত প্ৰায় ১০০০ ৰ ওপৰত জনসংখ্যা আছে। ইয়াৰে ৯৯ শতাংশ লোকেই মিচিং। তেওঁলোক অনুসূচীত জনজাতি (ভৈয়াম)ৰ অন্তৰ্ভূক্ত। আমি জানো যে মিচিং মানুহ নৈপৰীয়া আৰু বানপীড়িত ঠাইত বেছিকৈ বসতি দেখিবলৈ পোৱা যায়। কিন্তু এইখন মিচিং গাঁৱৰ মাজেৰে দিচৈ নদী বৈ গৈছে যদিয়ো ইয়াৰ দক্ষিণ অংশ বানপানীৰ কৱলৰ পৰা বাচি থাকে। দিচৈ নদীৰ পানী বাঢ়ি অহাৰ লগে লগে ইয়াৰ কাষৰ দ-মাটিবোৰত পলস পৰে। যাৰ বাবে এই মাটি খেতি উপযুক্ত। বিশেষকৈ ধান খেতিয়েই এই মাটিত বেছিকৈ কৰা হয়। নদীখনত নানান ধৰণৰ মাছ যেনে- ৰৌ, বৰালি, পুথি, খলিহনা, মাগুৰ, শিঙি, শ'ল, কেঁকোৰা, পুমপুতদালি( গঙ্গাটোপ), মিছামাছ আদি পোৱা যায়। == শিক্ষা == গাঁওখনৰ অধিবাসীসকলৰ ভিতৰত ৯৫ শতাংশ লোকেই কৃষিজীৱী।শিক্ষা-দীক্ষা বৰ উন্ন ত বুলি ক'ব নোৱাৰি। ইয়াত এগৰাকী মহাবিদ্যালয়ৰ অধ্যাপক, এগৰাকী বেংক মেনেজাৰ, এগৰাকী আৰক্ষীৰ উপ-পৰিদৰ্শক, দুই-তিনিজন চৰকাৰী শিক্ষা আৰু আৰক্ষী বিভাগত নিয়োজিত হৈ আছে। == অনুষ্ঠান-প্ৰতিষ্ঠান == গাঁওখনৰ সীমাৰ ভিতৰত থকা কিছুমান ৰাজহুৱা অনুষ্ঠান যেনে― দুখন নামঘৰ (Rikkong  আৰু Rigdum), এখন মুৰং অকুম, এখন মধ্য ইংৰাজী বিদ্যালয়, এখন উচ্চতৰ মাধ্যমিক বালিকা বিদ্যালয়, তিনিখন অংগনবাড়ি কেন্দ্ৰ, এখন পানী যোগান আঁচনি আদি। বিশেষকৈ গাঁওখনত কৃষি অৰ্থনীতি আৰু মিচিং কলা-সংস্কৃতিৰ চৰ্চাত বিশেষ গুৰুত্ব আছে। == তথ্যসূত্ৰ == <ref>তথ্যদাতা: হেমচন্দ্ৰ মিলি (সহকাৰী অধ্যাপক), দেৰগাঁও</ref> n23zbgqd9yd9lhgab1r8bxqekdmkj07 606583 606564 2026-05-15T19:18:47Z Hemchandra Mili, Dergaon 49582 photograph 606583 wikitext text/x-wiki [[চিত্ৰ:Charoh Mising from Dergaon- April 2026.jpg|thumb|295x295px|A photograph of the Charoh Mising (Camera: Hmechandra Mili)]] চাৰহ মিচিং অসমৰ গোলাঘাট জিলাৰ দেৰগাঁৱৰ অন্তৰ্গত এখন উল্লেখযোগ্য মিচিং গাঁও। == ইতিহাস আৰু নামকৰণ == গাঁওখনৰ জন্ম কেতিয়া হৈছিল সেই সম্পৰ্কে তথ্য পোৱা নাযায়। মিচিংসকলৰ এট উপাধি চাৰহ উপাধিৰ মানুহ অধিক থকা বাবে গাঁওখনৰ নাম চাৰহ মিচিং হিচাপে নামাকৰণ কৰা হয় বুলি গাঁওখনৰ মানুহে মত প্ৰকাশ কৰে। == ভৌগোলিক বিৱৰণ == ইয়াৰ চাৰিসীমা― পূবে যোৰহাট জিলা; পশ্চিমে বোকাখাত; উত্তৰে ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী আৰু দক্ষিণে ৩৭ নং ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ। ই দেৰগাঁও চাৰিআলিৰ পৰা ৯ কিলোমিটাৰ আৰু ৰঙামাটিৰ পৰা ৬ কিলোমিটাৰ উত্তৰত অৱস্থিত। গাঁওখনৰ মাজেৰে দিচৈ নদী বৈ গৈছে। == সমাজ জীৱন আৰু জনগাঁথনি == চাৰহ মিচিং গাঁওখনত মিচিংসকলৰ অন্যতম ফৈদ পাগ্‌ৰ ফৈদৰ লোকে বসবাস কৰে। গাঁওখনত মিলি, চাৰহ, পাওঁ, মৰাং এইকেইটা মিচিং উপাধিৰ মানুহ দেখিবলৈ পোৱা যায়। তেওঁলোকৰ মাতৃভাষা মিচিং।দৈনন্দিন ঘৰুৱা জীৱনত তেওঁলোকে মিচিং ভাষা ব্যৱহাৰ কৰে যদিয়ো শিক্ষা-দীক্ষা আৰু অন্যান্য কাম-কাজ, অফিচ-কাছাৰী আদিত অসমীয়া ভাষা ব্যৱহাৰ কৰে। ই সম্পূৰ্ণ মিচিং বসতিপ্ৰধান গাঁও আছিল যদিয়ো শেহতীয়াকৈ বঙালী, বিহাৰী, বামুণ সম্প্ৰদায়ৰ দুই-এঘৰ লোকে বসবাস কৰি আছে।বৰ্তমান গাঁওখনত প্ৰায় ১০০০ ৰ ওপৰত জনসংখ্যা আছে। ইয়াৰে ৯৯ শতাংশ লোকেই মিচিং। তেওঁলোক অনুসূচীত জনজাতি (ভৈয়াম)ৰ অন্তৰ্ভূক্ত। আমি জানো যে মিচিং মানুহ নৈপৰীয়া আৰু বানপীড়িত ঠাইত বেছিকৈ বসতি দেখিবলৈ পোৱা যায়। কিন্তু এইখন মিচিং গাঁৱৰ মাজেৰে দিচৈ নদী বৈ গৈছে যদিয়ো ইয়াৰ দক্ষিণ অংশ বানপানীৰ কৱলৰ পৰা বাচি থাকে। দিচৈ নদীৰ পানী বাঢ়ি অহাৰ লগে লগে ইয়াৰ কাষৰ দ-মাটিবোৰত পলস পৰে। যাৰ বাবে এই মাটি খেতি উপযুক্ত। বিশেষকৈ ধান খেতিয়েই এই মাটিত বেছিকৈ কৰা হয়। নদীখনত নানান ধৰণৰ মাছ যেনে- ৰৌ, বৰালি, পুথি, খলিহনা, মাগুৰ, শিঙি, শ'ল, কেঁকোৰা, পুমপুতদালি( গঙ্গাটোপ), মিছামাছ আদি পোৱা যায়। == শিক্ষা == গাঁওখনৰ অধিবাসীসকলৰ ভিতৰত ৯৫ শতাংশ লোকেই কৃষিজীৱী।শিক্ষা-দীক্ষা বৰ উন্ন ত বুলি ক'ব নোৱাৰি। ইয়াত এগৰাকী মহাবিদ্যালয়ৰ অধ্যাপক, এগৰাকী বেংক মেনেজাৰ, এগৰাকী আৰক্ষীৰ উপ-পৰিদৰ্শক, দুই-তিনিজন চৰকাৰী শিক্ষা আৰু আৰক্ষী বিভাগত নিয়োজিত হৈ আছে। == অনুষ্ঠান-প্ৰতিষ্ঠান == গাঁওখনৰ সীমাৰ ভিতৰত থকা কিছুমান ৰাজহুৱা অনুষ্ঠান যেনে― দুখন নামঘৰ (Rikkong  আৰু Rigdum), এখন মুৰং অকুম, এখন মধ্য ইংৰাজী বিদ্যালয়, এখন উচ্চতৰ মাধ্যমিক বালিকা বিদ্যালয়, তিনিখন অংগনবাড়ি কেন্দ্ৰ, এখন পানী যোগান আঁচনি আদি। বিশেষকৈ গাঁওখনত কৃষি অৰ্থনীতি আৰু মিচিং কলা-সংস্কৃতিৰ চৰ্চাত বিশেষ গুৰুত্ব আছে। == তথ্যসূত্ৰ == <ref>তথ্যদাতা: হেমচন্দ্ৰ মিলি (সহকাৰী অধ্যাপক), দেৰগাঁও</ref> r5vy7c30wbc8tov7ifw93gztbejm9ei 606584 606583 2026-05-15T19:19:58Z Kandarpajit Kallol 6257 added [[Category:বিশেষ সংশোধনৰ প্ৰয়োজন থকা প্ৰবন্ধ]] using [[WP:HC|HotCat]] 606584 wikitext text/x-wiki [[চিত্ৰ:Charoh Mising from Dergaon- April 2026.jpg|thumb|295x295px|A photograph of the Charoh Mising (Camera: Hmechandra Mili)]] চাৰহ মিচিং অসমৰ গোলাঘাট জিলাৰ দেৰগাঁৱৰ অন্তৰ্গত এখন উল্লেখযোগ্য মিচিং গাঁও। == ইতিহাস আৰু নামকৰণ == গাঁওখনৰ জন্ম কেতিয়া হৈছিল সেই সম্পৰ্কে তথ্য পোৱা নাযায়। মিচিংসকলৰ এট উপাধি চাৰহ উপাধিৰ মানুহ অধিক থকা বাবে গাঁওখনৰ নাম চাৰহ মিচিং হিচাপে নামাকৰণ কৰা হয় বুলি গাঁওখনৰ মানুহে মত প্ৰকাশ কৰে। == ভৌগোলিক বিৱৰণ == ইয়াৰ চাৰিসীমা― পূবে যোৰহাট জিলা; পশ্চিমে বোকাখাত; উত্তৰে ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী আৰু দক্ষিণে ৩৭ নং ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ। ই দেৰগাঁও চাৰিআলিৰ পৰা ৯ কিলোমিটাৰ আৰু ৰঙামাটিৰ পৰা ৬ কিলোমিটাৰ উত্তৰত অৱস্থিত। গাঁওখনৰ মাজেৰে দিচৈ নদী বৈ গৈছে। == সমাজ জীৱন আৰু জনগাঁথনি == চাৰহ মিচিং গাঁওখনত মিচিংসকলৰ অন্যতম ফৈদ পাগ্‌ৰ ফৈদৰ লোকে বসবাস কৰে। গাঁওখনত মিলি, চাৰহ, পাওঁ, মৰাং এইকেইটা মিচিং উপাধিৰ মানুহ দেখিবলৈ পোৱা যায়। তেওঁলোকৰ মাতৃভাষা মিচিং।দৈনন্দিন ঘৰুৱা জীৱনত তেওঁলোকে মিচিং ভাষা ব্যৱহাৰ কৰে যদিয়ো শিক্ষা-দীক্ষা আৰু অন্যান্য কাম-কাজ, অফিচ-কাছাৰী আদিত অসমীয়া ভাষা ব্যৱহাৰ কৰে। ই সম্পূৰ্ণ মিচিং বসতিপ্ৰধান গাঁও আছিল যদিয়ো শেহতীয়াকৈ বঙালী, বিহাৰী, বামুণ সম্প্ৰদায়ৰ দুই-এঘৰ লোকে বসবাস কৰি আছে।বৰ্তমান গাঁওখনত প্ৰায় ১০০০ ৰ ওপৰত জনসংখ্যা আছে। ইয়াৰে ৯৯ শতাংশ লোকেই মিচিং। তেওঁলোক অনুসূচীত জনজাতি (ভৈয়াম)ৰ অন্তৰ্ভূক্ত। আমি জানো যে মিচিং মানুহ নৈপৰীয়া আৰু বানপীড়িত ঠাইত বেছিকৈ বসতি দেখিবলৈ পোৱা যায়। কিন্তু এইখন মিচিং গাঁৱৰ মাজেৰে দিচৈ নদী বৈ গৈছে যদিয়ো ইয়াৰ দক্ষিণ অংশ বানপানীৰ কৱলৰ পৰা বাচি থাকে। দিচৈ নদীৰ পানী বাঢ়ি অহাৰ লগে লগে ইয়াৰ কাষৰ দ-মাটিবোৰত পলস পৰে। যাৰ বাবে এই মাটি খেতি উপযুক্ত। বিশেষকৈ ধান খেতিয়েই এই মাটিত বেছিকৈ কৰা হয়। নদীখনত নানান ধৰণৰ মাছ যেনে- ৰৌ, বৰালি, পুথি, খলিহনা, মাগুৰ, শিঙি, শ'ল, কেঁকোৰা, পুমপুতদালি( গঙ্গাটোপ), মিছামাছ আদি পোৱা যায়। == শিক্ষা == গাঁওখনৰ অধিবাসীসকলৰ ভিতৰত ৯৫ শতাংশ লোকেই কৃষিজীৱী।শিক্ষা-দীক্ষা বৰ উন্ন ত বুলি ক'ব নোৱাৰি। ইয়াত এগৰাকী মহাবিদ্যালয়ৰ অধ্যাপক, এগৰাকী বেংক মেনেজাৰ, এগৰাকী আৰক্ষীৰ উপ-পৰিদৰ্শক, দুই-তিনিজন চৰকাৰী শিক্ষা আৰু আৰক্ষী বিভাগত নিয়োজিত হৈ আছে। == অনুষ্ঠান-প্ৰতিষ্ঠান == গাঁওখনৰ সীমাৰ ভিতৰত থকা কিছুমান ৰাজহুৱা অনুষ্ঠান যেনে― দুখন নামঘৰ (Rikkong  আৰু Rigdum), এখন মুৰং অকুম, এখন মধ্য ইংৰাজী বিদ্যালয়, এখন উচ্চতৰ মাধ্যমিক বালিকা বিদ্যালয়, তিনিখন অংগনবাড়ি কেন্দ্ৰ, এখন পানী যোগান আঁচনি আদি। বিশেষকৈ গাঁওখনত কৃষি অৰ্থনীতি আৰু মিচিং কলা-সংস্কৃতিৰ চৰ্চাত বিশেষ গুৰুত্ব আছে। == তথ্যসূত্ৰ == <ref>তথ্যদাতা: হেমচন্দ্ৰ মিলি (সহকাৰী অধ্যাপক), দেৰগাঁও</ref> [[শ্ৰেণী:বিশেষ সংশোধনৰ প্ৰয়োজন থকা প্ৰবন্ধ]] e6m8a4buncj4xxy6h17j0novi37eysg 606609 606584 2026-05-16T01:14:55Z Hemchandra Mili, Dergaon 49582 606609 wikitext text/x-wiki [[চিত্ৰ:Charoh Mising from Dergaon- April 2026.jpg|thumb|295x295px|A photograph of the Charoh Mising (Camera: Hmechandra Mili)]] চাৰহ মিচিং অসমৰ গোলাঘাট জিলাৰ দেৰগাঁৱৰ অন্তৰ্গত এখন উল্লেখযোগ্য মিচিং গাঁও। == ইতিহাস আৰু নামকৰণ == গাঁওখনৰ জন্ম কেতিয়া হৈছিল সেই সম্পৰ্কে তথ্য পোৱা নাযায়। মিচিংসকলৰ এট উপাধি চাৰহ উপাধিৰ মানুহ অধিক থকা বাবে গাঁওখনৰ নাম চাৰহ মিচিং হিচাপে নামাকৰণ কৰা হয় বুলি গাঁওখনৰ মানুহে মত প্ৰকাশ কৰে। == ভৌগোলিক বিৱৰণ == ইয়াৰ চাৰিসীমা― পূবে যোৰহাট জিলা; পশ্চিমে বোকাখাত; উত্তৰে ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী আৰু দক্ষিণে ৩৭ নং ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ। ই দেৰগাঁও চাৰিআলিৰ পৰা ৯ কিলোমিটাৰ আৰু ৰঙামাটিৰ পৰা ৬ কিলোমিটাৰ উত্তৰত অৱস্থিত। গাঁওখনৰ মাজেৰে [[দিচৈ নদী]] বৈ গৈছে। == সমাজ জীৱন আৰু জনগাঁথনি == চাৰহ মিচিং গাঁওখনত মিচিংসকলৰ অন্যতম ফৈদ পাগ্‌ৰ ফৈদৰ লোকে বসবাস কৰে। গাঁওখনত মিলি, চাৰহ, পাওঁ, মৰাং এইকেইটা মিচিং উপাধিৰ মানুহ দেখিবলৈ পোৱা যায়। তেওঁলোকৰ মাতৃভাষা মিচিং।দৈনন্দিন ঘৰুৱা জীৱনত তেওঁলোকে মিচিং ভাষা ব্যৱহাৰ কৰে যদিয়ো শিক্ষা-দীক্ষা আৰু অন্যান্য কাম-কাজ, অফিচ-কাছাৰী আদিত অসমীয়া ভাষা ব্যৱহাৰ কৰে। ই সম্পূৰ্ণ মিচিং বসতিপ্ৰধান গাঁও আছিল যদিয়ো শেহতীয়াকৈ বঙালী, বিহাৰী, বামুণ সম্প্ৰদায়ৰ দুই-এঘৰ লোকে বসবাস কৰি আছে।বৰ্তমান গাঁওখনত প্ৰায় ১০০০ ৰ ওপৰত জনসংখ্যা আছে। ইয়াৰে ৯৯ শতাংশ লোকেই মিচিং। তেওঁলোক অনুসূচীত জনজাতি (ভৈয়াম)ৰ অন্তৰ্ভূক্ত। আমি জানো যে মিচিং মানুহ নৈপৰীয়া আৰু বানপীড়িত ঠাইত বেছিকৈ বসতি দেখিবলৈ পোৱা যায়। কিন্তু এইখন মিচিং গাঁৱৰ মাজেৰে দিচৈ নদী বৈ গৈছে যদিয়ো ইয়াৰ দক্ষিণ অংশ বানপানীৰ কৱলৰ পৰা বাচি থাকে। দিচৈ নদীৰ পানী বাঢ়ি অহাৰ লগে লগে ইয়াৰ কাষৰ দ-মাটিবোৰত পলস পৰে। যাৰ বাবে এই মাটি খেতি উপযুক্ত। বিশেষকৈ ধান খেতিয়েই এই মাটিত বেছিকৈ কৰা হয়। নদীখনত নানান ধৰণৰ মাছ যেনে- ৰৌ, বৰালি, পুথি, খলিহনা, মাগুৰ, শিঙি, শ'ল, কেঁকোৰা, পুমপুতদালি( গঙ্গাটোপ), মিছামাছ আদি পোৱা যায়। == শিক্ষা == গাঁওখনৰ অধিবাসীসকলৰ ভিতৰত ৯৫ শতাংশ লোকেই কৃষিজীৱী।শিক্ষা-দীক্ষা বৰ উন্ন ত বুলি ক'ব নোৱাৰি। ইয়াত এগৰাকী মহাবিদ্যালয়ৰ অধ্যাপক, এগৰাকী বেংক মেনেজাৰ, এগৰাকী আৰক্ষীৰ উপ-পৰিদৰ্শক, দুই-তিনিজন চৰকাৰী শিক্ষা আৰু আৰক্ষী বিভাগত নিয়োজিত হৈ আছে। == অনুষ্ঠান-প্ৰতিষ্ঠান == গাঁওখনৰ সীমাৰ ভিতৰত থকা কিছুমান ৰাজহুৱা অনুষ্ঠান যেনে― দুখন নামঘৰ (Rikkong  আৰু Rigdum), এখন মুৰং অকুম, এখন মধ্য ইংৰাজী বিদ্যালয়, এখন উচ্চতৰ মাধ্যমিক বালিকা বিদ্যালয়, তিনিখন অংগনবাড়ি কেন্দ্ৰ, এখন পানী যোগান আঁচনি আদি। বিশেষকৈ গাঁওখনত কৃষি অৰ্থনীতি আৰু মিচিং কলা-সংস্কৃতিৰ চৰ্চাত বিশেষ গুৰুত্ব আছে। == তথ্যসূত্ৰ == <ref>তথ্যদাতা: হেমচন্দ্ৰ মিলি (সহকাৰী অধ্যাপক), দেৰগাঁও</ref> [[শ্ৰেণী:বিশেষ সংশোধনৰ প্ৰয়োজন থকা প্ৰবন্ধ]] 3zhwgm3qiszmxow4aick44v2u4k4pr9 606629 606609 2026-05-16T03:20:11Z ~2026-29283-16 49888 606629 wikitext text/x-wiki [[চিত্ৰ:Charoh Mising from Dergaon- April 2026.jpg|thumb|295x295px|A photograph of the Charoh Mising (Camera: Hemchandra Mili)]] চাৰহ মিচিং অসমৰ গোলাঘাট জিলাৰ দেৰগাঁৱৰ অন্তৰ্গত এখন উল্লেখযোগ্য মিচিং গাঁও। == ইতিহাস আৰু নামকৰণ == গাঁওখনৰ জন্ম কেতিয়া হৈছিল সেই সম্পৰ্কে তথ্য পোৱা নাযায়। মিচিংসকলৰ এট উপাধি চাৰহ উপাধিৰ মানুহ অধিক থকা বাবে গাঁওখনৰ নাম চাৰহ মিচিং হিচাপে নামাকৰণ কৰা হয় বুলি গাঁওখনৰ মানুহে মত প্ৰকাশ কৰে। == ভৌগোলিক বিৱৰণ == ইয়াৰ চাৰিসীমা― পূবে যোৰহাট জিলা; পশ্চিমে বোকাখাত; উত্তৰে ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী আৰু দক্ষিণে ৩৭ নং ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ। ই দেৰগাঁও চাৰিআলিৰ পৰা ৯ কিলোমিটাৰ আৰু ৰঙামাটিৰ পৰা ৬ কিলোমিটাৰ উত্তৰত অৱস্থিত। গাঁওখনৰ মাজেৰে [[দিচৈ নদী]] বৈ গৈছে। == সমাজ জীৱন আৰু জনগাঁথনি == চাৰহ মিচিং গাঁওখনত মিচিংসকলৰ অন্যতম ফৈদ পাগ্‌ৰ ফৈদৰ লোকে বসবাস কৰে। গাঁওখনত মিলি, চাৰহ, পাওঁ, মৰাং এইকেইটা মিচিং উপাধিৰ মানুহ দেখিবলৈ পোৱা যায়। তেওঁলোকৰ মাতৃভাষা মিচিং।দৈনন্দিন ঘৰুৱা জীৱনত তেওঁলোকে মিচিং ভাষা ব্যৱহাৰ কৰে যদিয়ো শিক্ষা-দীক্ষা আৰু অন্যান্য কাম-কাজ, অফিচ-কাছাৰী আদিত অসমীয়া ভাষা ব্যৱহাৰ কৰে। ই সম্পূৰ্ণ মিচিং বসতিপ্ৰধান গাঁও আছিল যদিয়ো শেহতীয়াকৈ বঙালী, বিহাৰী, বামুণ সম্প্ৰদায়ৰ দুই-এঘৰ লোকে বসবাস কৰি আছে।বৰ্তমান গাঁওখনত প্ৰায় ১০০০ ৰ ওপৰত জনসংখ্যা আছে। ইয়াৰে ৯৯ শতাংশ লোকেই মিচিং। তেওঁলোক অনুসূচীত জনজাতি (ভৈয়াম)ৰ অন্তৰ্ভূক্ত। আমি জানো যে মিচিং মানুহ নৈপৰীয়া আৰু বানপীড়িত ঠাইত বেছিকৈ বসতি দেখিবলৈ পোৱা যায়। কিন্তু এইখন মিচিং গাঁৱৰ মাজেৰে দিচৈ নদী বৈ গৈছে যদিয়ো ইয়াৰ দক্ষিণ অংশ বানপানীৰ কৱলৰ পৰা বাচি থাকে। দিচৈ নদীৰ পানী বাঢ়ি অহাৰ লগে লগে ইয়াৰ কাষৰ দ-মাটিবোৰত পলস পৰে। যাৰ বাবে এই মাটি খেতি উপযুক্ত। বিশেষকৈ ধান খেতিয়েই এই মাটিত বেছিকৈ কৰা হয়। নদীখনত নানান ধৰণৰ মাছ যেনে- ৰৌ, বৰালি, পুথি, খলিহনা, মাগুৰ, শিঙি, শ'ল, কেঁকোৰা, পুমপুতদালি( গঙ্গাটোপ), মিছামাছ আদি পোৱা যায়। == শিক্ষা == গাঁওখনৰ অধিবাসীসকলৰ ভিতৰত ৯৫ শতাংশ লোকেই কৃষিজীৱী।শিক্ষা-দীক্ষা বৰ উন্ন ত বুলি ক'ব নোৱাৰি। ইয়াত এগৰাকী মহাবিদ্যালয়ৰ অধ্যাপক, এগৰাকী বেংক মেনেজাৰ, এগৰাকী আৰক্ষীৰ উপ-পৰিদৰ্শক, দুই-তিনিজন চৰকাৰী শিক্ষা আৰু আৰক্ষী বিভাগত নিয়োজিত হৈ আছে। == অনুষ্ঠান-প্ৰতিষ্ঠান == গাঁওখনৰ সীমাৰ ভিতৰত থকা কিছুমান ৰাজহুৱা অনুষ্ঠান যেনে― দুখন নামঘৰ (Rikkong  আৰু Rigdum), এখন মুৰং অকুম, এখন মধ্য ইংৰাজী বিদ্যালয়, এখন উচ্চতৰ মাধ্যমিক বালিকা বিদ্যালয়, তিনিখন অংগনবাড়ি কেন্দ্ৰ, এখন পানী যোগান আঁচনি আদি। বিশেষকৈ গাঁওখনত কৃষি অৰ্থনীতি আৰু মিচিং কলা-সংস্কৃতিৰ চৰ্চাত বিশেষ গুৰুত্ব আছে। == তথ্যসূত্ৰ == <ref>তথ্যদাতা: হেমচন্দ্ৰ মিলি (সহকাৰী অধ্যাপক), দেৰগাঁও</ref> [[শ্ৰেণী:বিশেষ সংশোধনৰ প্ৰয়োজন থকা প্ৰবন্ধ]] 6o9qvkbash6b40wp9ja2x4pc1slh7y7 606655 606629 2026-05-16T09:19:36Z Hemchandra Mili, Dergaon 49582 606655 wikitext text/x-wiki [[চিত্ৰ:Charoh Mising from Dergaon- April 2026.jpg|thumb|295x295px|A photograph of the Charoh Mising (Camera: Hemchandra Mili)]]চাৰহ মিচিং অসমৰ গোলাঘাট জিলাৰ [[দেৰগাঁও]]ৰ অন্তৰ্গত এখন উল্লেখযোগ্য মিচিং গাঁও। ই ১০৪ নং দেৰগাঁও বিধানসভা সমষ্টি আৰু ১০ নং কাজিৰঙা লোকসভা সমষ্টিৰ অন্তৰ্ভুক্ত। == ইতিহাস আৰু নামকৰণ == গাঁওখনৰ জন্ম কেতিয়া হৈছিল, ইয়াত কেতিয়াৰ পৰা মানুহে বসবাস কৰিছে সেই সম্পৰ্কে সঠিক তথ্য পোৱা নাযায়।সম্ভৱত: ঊনৈশ শতিকাৰে পৰা স্থায়ীকৈ বসবাস কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিছে।ইয়াত মিচিংসকলৰ এটা উপাধি 'চাৰহ' উপাধিৰ মানুহ অধিক থকা বাবে গাঁওখনৰ নাম 'চাৰহ মিচিং' হিচাপে নামাকৰণ কৰা হয় বুলি স্থানীয় লোকে মত প্ৰকাশ কৰে। == ভৌগোলিক বিৱৰণ == ইয়াৰ চাৰিসীমা― পূবে যোৰহাট জিলা; পশ্চিমে বোকাখাত; উত্তৰে ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী আৰু দক্ষিণে ৩৭ নং ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ। ই দেৰগাঁও চাৰিআলিৰ পৰা ৯ কিলোমিটাৰ আৰু ৰঙামাটিৰ পৰা ৬ কিলোমিটাৰ উত্তৰত অৱস্থিত। গাঁওখনৰ মাজেৰে [[দিচৈ নদী]] বৈ গৈছে। == যাতায়ত-যোগাযোগ == দেৰগাঁও টাউন আৰু ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথৰ পৰা চাৰহ মিচিং গাঁৱলৈ যোৱা যাতায়ত-যোগযোগ ব্যৱস্থা সুচল।গাঁওখনৰ মাজেৰে বৈ যোৱা দিচৈ নদীৰ দক্ষিণে থকা পথটি পকীকৰণ হৈছে যদিয়ো উত্তৰত থকা পথটি পকীকৰণ হোৱা নাই। সেইদৰে চাৰহ মিচিং আৰু নাচনিপাৰৰ সংযোগী পকী দলং হৈছে যদিও পথটি পকী হোৱা নাই। তদুপৰি গাঁওখনৰ সৈতে [[লেঙেৰা চাপৰি]]ৰ সংযোগী পকী দলং নির্মাণ হোৱা নাই। == সমাজ জীৱন আৰু জনগাঁথনি == চাৰহ মিচিং গাঁওখনত মিচিংসকলৰ অন্যতম ফৈদ পাগ্‌ৰ ফৈদৰ লোকে বসবাস কৰে। গাঁওখনত মিলি, চাৰহ, পাওঁ, মৰাং এইকেইটা মিচিং উপাধিৰ মানুহ দেখিবলৈ পোৱা যায়। তেওঁলোকৰ মাতৃভাষা মিচিং।দৈনন্দিন ঘৰুৱা জীৱনত তেওঁলোকে মিচিং ভাষা ব্যৱহাৰ কৰে যদিয়ো শিক্ষা-দীক্ষা আৰু অন্যান্য কাম-কাজ, অফিচ-কাছাৰী আদিত অসমীয়া ভাষা ব্যৱহাৰ কৰে। ই সম্পূৰ্ণ মিচিং বসতিপ্ৰধান গাঁও আছিল যদিয়ো শেহতীয়াকৈ বঙালী, বিহাৰী, বামুণ সম্প্ৰদায়ৰ দুই-এঘৰ লোকে বসবাস কৰি আছে।বৰ্তমান গাঁওখনত প্ৰায় ১০০০ ৰ ওপৰত জনসংখ্যা আছে। ইয়াৰে ৯৯ শতাংশ লোকেই মিচিং। তেওঁলোক অনুসূচীত জনজাতি (ভৈয়াম)ৰ অন্তৰ্ভুক্ত।গাৱঁৰ প্ৰায় লোকেই কৃষি আৰু বেহা-বেপাৰ কৰি অৰ্থোপাৰ্জন কৰে। == প্ৰকৃতি == আমি জানো যে মিচিং মানুহ নৈপৰীয়া আৰু বানপীড়িত ঠাইত বেছিকৈ বসতি দেখিবলৈ পোৱা যায়। কিন্তু এইখন মিচিং গাঁৱৰ মাজেৰে দিচৈ নদী বৈ গৈছে যদিয়ো ইয়াৰ দক্ষিণ অংশ বানপানীৰ কৱলৰ পৰা বাচি থাকে। দিচৈ নদীৰ পানী বাঢ়ি অহাৰ লগে লগে ইয়াৰ কাষৰ দ-মাটিবোৰত পলস পৰে। যাৰ বাবে এই মাটি খেতি উপযুক্ত। বিশেষকৈ ধান খেতিয়েই এই মাটিত বেছিকৈ কৰা হয়। নদীখনত নানান ধৰণৰ মাছ যেনে- ৰৌ, বৰালি, পুথি, খলিহনা, মাগুৰ, শিঙি, শ'ল, কেঁকোৰা, পুমপুতদালি( গঙ্গাটোপ), মিছামাছ আদি পোৱা যায়।তদুপৰি গাঁওখনত নানান প্ৰজাতিৰ গছ-গছনি, চৰাই- চিৰিকটি থকা দেখিবলৈ পোৱা যায়। == উৎসৱ-পাৰ্ৱণ == গাঁওখনত তেওঁলোকে নানান উৎসৱ-পাৰ্ৱণ পালন কৰে। বিশেষকৈ তেওঁলোকে  কৃষিভিত্তিক উৎসৱ [[আলি আঃয়ে লৃগাং]] আৰু [[পঃৰাগ]] উৎসৱ উদযাপন কৰা দেখিবলৈ পোৱা যায়।<ref>https://www.facebook.com/reel/1243512180507075 আহৰণ কৰা হৈছে। ফেচবুক</ref>তদুপৰি দৈনন্দিন জীৱনত নানান পূজা-পাতল যেনে [[দবুৰ পূজা]] আদি পালন কৰে। == পৰ্যটনৰ সম্ভাৱনা == গাঁওখনত পৰ্যটনৰ প্ৰচুৰ সম্ভাৱনীয়তা নুই কৰিব নোৱাৰি। ইয়াৰ মাজেৰে বৈ যোৱা দিচৈ নদী, প্ৰাকৃতিক পৰিৱেশ, তেওঁলোকৰ মনোমোহা চাংঘৰ, সাজপাৰ, খাদ্যাদিয়ে পৰ্যটকক সহজতে আকৰ্ষণ কৰিব পাৰে। গতিকে যুৱক সংঘ আৰু সচেতন ব্যক্তিসকলে এইক্ষেত্ৰত পৰ্যটন দিশটোক অধিক সবল কৰি তোলাৰ বাবে পদক্ষেপ গ্ৰহণ কৰা উচিত। == শিক্ষা == গাঁওখনৰ অধিবাসীসকলৰ ভিতৰত ৯৫ শতাংশ লোকেই কৃষিজীৱী।শিক্ষা-দীক্ষা বৰ উন্নত বুলি ক'ব নোৱাৰি। ইয়াত এগৰাকী মহাবিদ্যালয়ৰ অধ্যাপক, এগৰাকী বেংক মেনেজাৰ, এগৰাকী আৰক্ষীৰ উপ-পৰিদৰ্শক, দুই-তিনিজন চৰকাৰী শিক্ষা আৰু আৰক্ষী বিভাগত নিয়োজিত হৈ আছে। == অনুষ্ঠান-প্ৰতিষ্ঠান == গাঁওখনৰ সীমাৰ ভিতৰত থকা কিছুমান ৰাজহুৱা অনুষ্ঠান যেনে― দুখন নামঘৰ (Rikkong  আৰু Rigdum), এখন মুৰং অকুম, এখন মধ্য ইংৰাজী বিদ্যালয়, এখন উচ্চতৰ মাধ্যমিক বালিকা বিদ্যালয়, তিনিখন অংগনবাড়ি কেন্দ্ৰ, এখন যুৱক সংঘ (Charoh Mising Lolat Youth Club)<ref>https://rfsfinance.assam.gov.in/sites/default/files/swf_utility_folder/departments/rfs_finance_uneecopscloud_com_oid_75/portlet/level_1/files/ngo_registered_for_the_year_2017-18.pdf আহৰণ কৰা হৈছে।পৃ,৬০ ১৬ মে', ২০২৬</ref>, এখন পানী যোগান আঁচনি আদি। বিশেষকৈ গাঁওখনত কৃষি অৰ্থনীতি আৰু মিচিং কলা-সংস্কৃতিৰ চৰ্চাত বিশেষ গুৰুত্ব আছে। == তথ্যসূত্ৰ == <ref>তথ্যদাতা: হেমচন্দ্ৰ মিলি (সহকাৰী অধ্যাপক), দেৰগাঁও</ref> [[শ্ৰেণী:বিশেষ সংশোধনৰ প্ৰয়োজন থকা প্ৰবন্ধ]] <references /> [[শ্ৰেণী:বাহ্যিক সংযোগ]] 8v603nk42i6wwxdoowxs6jcvm9esu6o 0 136887 606450 606448 2026-05-15T12:04:34Z Ishanjyotibora 14131 606450 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = এন চন্দ্ৰবাবু নাইডু<br>N. Chandrababu Naidu | birth_name = নৰ চন্দ্ৰ বাবু নাইডু | image = The portrait of CM Shri Nara Chandrababu Naidu.jpg | caption = ২০২৪ চনত নাইডু | office = অন্ধ্ৰপ্ৰদেশৰ মুখ্য মন্ত্ৰী | term_start = ১২ জুন ২০২৪ | term_end = | order = ত্ৰয়োদশ | governor = চৈয়দ আব্দুল নাজীৰ | deputy = [[পৱন কল্যান]] | subterm = '''কেবিনেট''' | suboffice = নাইডু-৪ৰ্থ | predecessor = য়াই. এছ. জগন মোহন ৰেড্ডী {{Collapsed infobox section begin|Additional ministries<ref>{{cite web|url=https://www.thehindu.com/elections/andhra-pradesh-assembly/andhra-pradesh-council-of-ministers-full-list/article68288989.ece|title=Andhra Pradesh Council of Ministers: Full list|work=The Hindu|date=14 June 2024|access-date=15 June 2024}}</ref>}} | 1blankname1 = ৪ৰ্থ নাইডু চৰকাৰ | 1namedata1 = * সাধাৰণ প্ৰশাসন * আইন-কানুন * ৰাজহুৱা প্ৰতিষ্ঠান * অইন কোনো মন্ত্ৰীক আবণ্টন নিদিয়া বিভাগ | term_start1 = ১২ জুন ২০২৪ | term_end1 = | predecessor1 = য়াই. এছ. জগন মোহন ৰেড্ডী {{Collapsed infobox section end}} | term_start2 = ৮ জুন ২০১৪ | term_end2 = ২৯ মে ২০১৯ | governor2 = ই এছ এল নৰসিংহ | deputy2 = * নিম্মাকায়াল চিনাৰাজাপ্পা * কে. ই. কৃষ্ণমূৰ্তি | subterm2 = '''কেবিনেট''' | suboffice2 = তৃতীয় নাইডু চৰকাৰ | successor2 = য়াই. এছ. জগন মোহন ৰেড্ডী {{Collapsed infobox section begin|Additional ministries}} | 1blankname3 = তৃতীয় নাইডু চৰকাৰৰ বিভাগসমূহ | 1namedata3 = * বিনিয়োগ * আন্ত:গাঁথনি * সুখ সূচকাংক * সাধাৰণ প্ৰশাসন * অইন কোনো মন্ত্ৰীক আবণ্টন নিদিয়া বিভাগ | term_start3 = ৮ জুন ২০১৪ | term_end3 = ২৯ মে' ২০১৯ | successor3 = য়াই এছ জগন মোহন ৰেড্ডী {{Collapsed infobox section end}} | term_start4 = ১ ছেপ্টেম্বৰ ১৯৯৫ | term_end4 = ১৩ মে ২০০৪ | governor4 = * কৃষণ কান্ত * গোপাল ৰামানুজন * চি ৰংগৰাজন * সুৰজিৎ সিং বৰ্ণলা | subterm4 = '''কেবিনেট''' | suboffice4 = * নাইডু চৰকাৰ-প্ৰথম * দ্বিতীয় নাইডু চৰকাৰৰ মন্ত্ৰালয় | predecessor4 = এন টি ৰামা ৰাও | successor4 = য়াই এছ ৰাজশেখৰ ৰেড্ডী {{Collapsed infobox section begin|Additional ministries}} | 1blankname5 = প্ৰথম নাইডু চৰকাৰৰ মন্ত্ৰালয় আৰু বিভাগসমূহ | 1namedata5 = * বিনিয়োগ * আন্ত:গাঁথনি * সাধাৰণ প্ৰশাসন * অইন কোনো মন্ত্ৰীক আবণ্টন নিদিয়া বিভাগ | term_start5 = ১ ছেপ্তেম্বৰ ১৯৯৫ | term_end5 = ১৩ মে ২০০৪ | successor5 = য়াই এছ ৰাজশেখৰ ৰেড্ডী {{Collapsed infobox section end}} | office6 = অন্ধ্ৰ প্ৰদেশ বিৰোধী দলৰ ত্ৰয়োদশ নেতা | term_start6 = ১৩ জুন ২০১৯<ref>{{Cite web|title=FIFTEENTH ANDHRA PRADESH LEGISLATIVE ASSEMBLY - RECOGNITION AS LEADER OF OPPOSITION IN THE ASSEMBLY.|url=https://apegazette.cgg.gov.in/uploadGazette_view?filePath=eyJhbGciOiJIUzI1NiJ9.eyJpc3MiOiJodHRwczovL2FwZWdhemV0dGUuY2dnLmdvdi5pbi9zZWFyY2hBbGxHYXpldHRlcyIsImlhdCI6MTcyNTAzMDgxMSwic3ViIjoiL1VwbG9hZHMvQVBHQVpFVFRFL2dhemV0dGVzLzE1NjEwMjk5NDcxNjQucGRmIn0.FCGCEOsWpxwR_36vuzJ6nV7k7a05tkgIaDn3Ws-Bf1g|date=13 June 2019}}</ref> | term_end6 = ৫ জুন ২০২৪<ref>{{Cite web|title=Andhra Pradesh Governor Dissolves 15th State Legislative Assembly|url=https://www.newsonair.gov.in/andhra-pradesh-governor-dissolves-15th-state-legislative-assembly/|date=5 June 2024}}</ref> | governor6 = * ই এছ এল নৰসিংহ * বিশ্বভূষণ হৰিচন্দ্ৰন * এছ আব্দুল নাজীৰ | 1blankname6 = মুখ্য মন্ত্ৰী | 1namedata6 = য়াই এছ জগন মোহন ৰেড্ডী | predecessor6 = য়াই এছ জগন মোহন ৰেড্ডী | successor6 = ''খালী'' | term_start7 = ২ জুন ২০০৪ | term_end7 = ২৮ ফেব্ৰুৱাৰী ২০১৪ | governor7 = * সুশীলকুমাৰ সিন্দে * ৰামেশ্বৰ ঠাকুৰ * এন ডি তিৱাৰী * ই এছ এল নৰসিহং | 1blankname7 = মুখ্য মন্ত্ৰী | 1namedata7 = * য়াই এছ ৰাজশেখৰ ৰেড্ডী * কনিজেট্টি ৰোজায়াহ * এন কিৰণ কুমাৰ ৰেড্ডী | predecessor7 = য়াই এছ জগন মোহন ৰেড্ডী | successor7 = য়াই এছ জগন মোহন ৰেড্ডী | office8 = তেলেগু দশম পাৰ্টি প্ৰথম ৰাষ্ট্ৰীয় সভাপতি | term_start8 = ২৯ মে' ২০১৫ | predecessor8 = পদ স্থাপিত | 1blankname8 = ৰাষ্ট্ৰীয় সাধাৰণ সচিব | 1namedata8 = * কিঞ্জাৰাপু ৰাম মোহন নাইডু * নৰ লোকেশ | office9 = তেলেগু দেশম পাৰ্টিৰ ২য় সভাপতি | term_start9 = ১ ছেপ্টেম্বৰ ১৯৯৫ | term_end9 = ২৯ মে ২০১৫ | predecessor9 = এন টি ৰামা ৰাও | successor9 = ''পদ বিলোপন'' | 1blankname9 = সাধাৰণ সচিব | 1namedata9 = * আলিমিনেটি মাধৱ ৰেড্ডী<br/>(১৯৯৫-২০০০) * তুল্লা দেৱেন্দৰ গৌড়<br/>(২০০০-২০০৮) * কড়িয়াম শ্ৰীহৰি<br/>(২০০৮-২০১৩) * ৰৱুলা চন্দ্ৰ শেখৰ ৰেড্ডী<br/>(২০১৩-২০১৫) | office10 = ৰাজহ, সাহায্য, পুনৰ্বাসন, বিত্ত, পৰিকল্পনা, ক্ষুদ্ৰ সঞ্চয় আৰু লটাৰী মন্ত্ৰী | term_start10 = ১২ ডিচেম্বৰ ১৯৯৪ | term_end10 = ১ ছেপ্তেম্বৰ ১৯৯৫ | governor10 = কৃষণ কান্ত | 1blankname10 = মুখ্য মন্ত্ৰী | 1namedata10 = এন টি ৰামা ৰাও | successor10 = অশোক গজপতি ৰাজু | office11 = চিনেমাট’গ্ৰাফী, কাৰিকৰী শিক্ষা, ক্ষুদ্ৰ জলসিঞ্চন, দুগ্ধ আৰু পশুপালন মন্ত্ৰী | governor11 = [[K. C. Abraham]] | 1blankname11 = Chief Minister | 1namedata11 = * [[T. Anjaiah]] * [[Bhavanam Venkatarami Reddy]] | term_start11 = ১৯৮০ | term_end11 = ১৯৮২ | office12 = অন্ধ্ৰপ্ৰদেশ | constituency12 = কুপ্পম সমষ্টি | term_start12 = ১৯৮৯ | term_end12 = | predecessor12 = এন ৰংগস্বামী নাইডু | successor12 = | constituency13 = চন্দ্ৰগিৰী সমষ্টি | term_start13 = ১৯৭৮ | term_end13 = ১৯৮৩ | predecessor13 = ''সমষ্ঠি গঠিত'' | successor13 = মেদাচানী ভেংকটৰামা নাইডু | party = তেলেগু দেশম পাৰ্টি (১৯৮৩–বৰ্তমানলৈকে) | other_party = ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ (১৯৭৫-১৯৮৩) | birth_date = {{birth date and age|df=yes|1950|04|20}} | birth_place = নৰৱাৰিপাল্লে, মাদ্ৰাছ, ভাৰত<br />(বৰ্তমানৰ অন্ধ্ৰপ্ৰদেশ) | spouse = {{marriage|নৰ ভুৱনেশ্বৰী|1981}} | children = নৰ লোকেশ (পুত্ৰ) | relatives = | alma_mater = শ্ৰী ভেংকটাশ্বেৰা বিশ্ববিদ্যালয়, তিৰুপতি (কলা শাখাৰ স্নাতকোত্তৰ)<ref>{{cite web |url=https://ncbn.in/timeline |title=N Chandrababu Naidu Time Line |archive-url=https://web.archive.org/web/20190601091225/https://ncbn.in/timeline |archive-date=1 June 2019 |website=NCBN.in |access-date=30 August 2024}}</ref> | website = https://ncbn.info/ | signature = Signature of N. Chandrababu Naidu.svg | footnotes = {{Collapsible list |titlestyle = background-color:#FFFF00;text-align:center; |title = Positions Held |bullets = on | 1975–1977: Local Youth President, INC | 1978–83: Member of Andhra Pradesh Legislative Assembly, Chandragiri constituency | 1980–83: Cabinet Minister of Andhra Pradesh | 1985–94: General Secretary of Telugu Desam Party | since 1989: Member of Andhra Pradesh Legislative Assembly, Kuppam constituency | 1994–95: Finance and Revenue Minister of Andhra Pradesh | 1999–2004: Convener of National Democratic Alliance | 1995–2004: 13th Chief Minister of Andhra Pradesh | 1995–2014: 2nd President of the Telugu Desam Party | 2004–2014: 8th Leader of Opposition of the Andhra Pradesh Legislative Assembly | 2014–present: 1st National President of the Telugu Desam Party | 2014–19: 13th Chief Minister of Andhra Pradesh | 2014–18: Convener Of National Democratic Alliance | 2019–24: 8th Leader of Opposition of the Andhra Pradesh Andhra Pradesh Assembly | 2024–tba: Convener of National Democratic Alliance | 2024–present: 13th Chief Minister of Andhra Pradesh }} }} '''নৰ চন্দ্ৰবাবু নাইডু''' ({{lang-en|Nara Chandrababu Naidu}}; জন্ম: ২০ এপ্ৰিল ১৯৫০) সাধাৰণতে '''চিবিএন''' নামেৰে জনাজাত এজন ভাৰতীয় ৰাজনীতিবিদ৷ তেওঁ ২০২৪ চনৰ পৰা অন্ধ্ৰপ্ৰদেশৰ মুখ্যমন্ত্ৰী হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰি আছে৷ [[তেলুগু ভাষা|তেলেগু]]ভাষী ৰাজ্যসমূহৰ ৰাজনৈতিক ইতিহাসত সৰ্বাধিক দিনৰ বাবে মুখ্যমন্ত্ৰী হোৱাৰ অভিলেখ তেওঁৰ দখলত আছে। তেওঁ তেলেগু দেশম পাৰ্টিৰ ৰাষ্ট্ৰীয় সভাপতি। ১৯৭৮ চনত [[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]] দলৰ পৰা [[অন্ধ্ৰপ্ৰদেশ|অন্ধ্ৰ প্ৰদেশ]] বিধানসভালৈ তেওঁ নিৰ্বাচিত হয় আৰু ১৯৮০ চনৰ পৰা ১৯৮২ চনলৈ ৰাজ্যিক মন্ত্ৰীসভাত মন্ত্ৰী হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰে। ইয়াৰ পিছত তেওঁ দলৰ আনুগত্য সলনি কৰি শহুৰেক এন টি ৰামা ৰাৱে প্ৰতিষ্ঠা কৰা টিডিপিত যোগদান কৰে।<ref name=":0">{{Cite news |title=N Chandrababu Naidu |url=https://timesofindia.indiatimes.com/politics/n-chandrababu-naidu/articleshow/8283419.cms |work=The Times of India |issn=0971-8257 |date=12 January 2023 |access-date=7 June 2024}}</ref> নাইডুৱে ১৯৮৯ চনৰ পৰা ১৯৯৫ চনলৈকে বিধানসভাৰ টিডিপি সদস্য হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল।<ref>{{Cite news |title=Meet Nara Bhuvaneswari, wife of Chandrababu Naidu – Here's how her net worth increased by Rs 579 crore in 5 days; Know about TDP leader, his love story, and more |url=https://www.financialexpress.com/life/lifestyle-meet-nara-bhuvaneshwari-wife-of-chandrababu-naidu-heres-how-her-net-worth-increased-by-rs-579-crore-in-5-days-know-about-tdp-leader-his-love-story-and-more-3518241/7 |work=Financial Express |date=8 June 2024 |access-date=8 June 2024}}</ref> ১৯৯৫ চনত তেওঁ অন্ধ্ৰ প্ৰদেশৰ মুখ্যমন্ত্ৰী হয়। ৰাষ্ট্ৰীয় ৰাজনীতিতো তেওঁৰ ভূমিকা আছিল৷ তেওঁ প্ৰথমে ১৯৯৬ চনত ইউনাইটেড ফ্ৰণ্টৰ আহ্বায়ক হিচাপে দায়িত্ব পালন কৰে। ১৯৯৯ চনৰ [[লোকসভা |লোকসভা নিৰ্বাচন]]ৰ পিছত [[ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী|ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টি]] (বিজেপি) নেতৃত্বাধীন নেচনেল ডেম’ক্ৰেটিক এলায়েন্সক সমৰ্থন কৰিছিল, য’ত টিডিপিয়ে ২৯খন আসন লাভ কৰিছিল, যাৰ ফলত নাইডুৰ ৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ৰ বিশিষ্ট ৰাজনীতিবিদ হিচাপে সুনাম বৃদ্ধি পাইছিল। ২০১৪ চনত নাইডুৱে মুখ্যমন্ত্ৰী হিচাপে উভতি আহি এতিয়া অৱশিষ্ট (দ্বিবিভাজনৰ বাবে) অন্ধ্ৰপ্ৰদেশত জয়লাভ কৰে। ২০১৯ চনৰ অন্ধ্ৰ প্ৰদেশ বিধানসভাৰ নিৰ্বাচনত নাইডুৰ দলটোৱে নিৰ্বাচনী বিপৰ্যয়ৰ সন্মুখীন হয়, টিডিপিয়ে ১৭৫খন আসনৰ ভিতৰত মাত্ৰ ২৩খন আসনহে লাভ কৰে।<ref name="The Economic Times">{{Cite news |date=23 May 2019 |title=AP Election Results: YSR Congress storms to power in Andhra with landslide win |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/elections/assembly-elections/andhra-pradesh-assembly-election-result-live/articleshow/69453786.cms |access-date=1 October 2023 |work=The Economic Times |issn=0013-0389 |archive-date=26 July 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230726175856/https://economictimes.indiatimes.com/news/elections/assembly-elections/andhra-pradesh-assembly-election-result-live/articleshow/69453786.cms |url-status=live }}</ref>২০২৩ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ মাহত নাইডুক দক্ষতা বিকাশৰ গোচৰত জড়িত থকাৰ অভিযোগত অন্ধ্ৰ প্ৰদেশৰ অপৰাধ তদন্ত বিভাগৰ আৰক্ষীয়ে গ্ৰেপ্তাৰ কৰে আৰু ২০২৩ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত অন্ধ্ৰ প্ৰদেশ উচ্চ ন্যায়ালয়ে জামিন প্ৰদান কৰে।<ref>{{Cite news |last=Janyala |first=Sreenivas |date=20 November 2023 |title=Chandrababu Naidu granted regular bail by Andhra Pradesh High Court in skill development case |url=https://indianexpress.com/article/india/chandrababu-naidu-regular-bail-andhra-pradesh-high-court-skill-development-case-9034641/ |work=The Indian Express |access-date=7 June 2024}}</ref> ২০২৬ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত বলবৎকাৰী সঞ্চালকালয়ে (ইডি) নাইডুক দক্ষতা বিকাশৰ গোচৰৰ সকলো অভিযোগৰ পৰা মুক্ত কৰে।<ref name=":3">{{Cite web |last=Jayachandran |first=Apoorva |date=2026-02-02 |title=ED gives clean chit to Chandrababu Naidu in skill development case |url=https://www.indiatoday.in/india/law-news/story/ed-gives-clean-chit-to-chandrababu-naidu-in-skill-development-case-2861874-2026-02-02 |access-date=2026-02-03 |website=India Today |language=en}}</ref>০২৪ চনৰ অন্ধ্ৰপ্ৰদেশ বিধানসভাৰ নিৰ্বাচনত বৰ্তমানৰ ৱাই এছ আৰ চি পি চৰকাৰক উফৰাই পেলাই পুনৰবাৰ ভূমিস্খলনত টি ডি পি পুনৰ ক্ষমতালৈ ঘূৰি আহিছিল আৰু নাইডু চতুৰ্থবাৰৰ বাবে মুখ্যমন্ত্ৰী হৈছিল। == তথ্যসূত্ৰ == [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় ৰাজনীতিবিদ]] [[শ্ৰেণী:ৰাজনীতিবিদ]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ ৰাজ্যসমূহৰ মুখ্যমন্ত্ৰী]] [[শ্ৰেণী:জীৱিত ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:অন্ধ্ৰপ্ৰদেশৰ ব্যক্তি]] 5wo4vahdkxw6pcodxe296x17pafahw6 606451 606450 2026-05-15T12:05:43Z Ishanjyotibora 14131 606451 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = এন চন্দ্ৰবাবু নাইডু<br>N. Chandrababu Naidu | birth_name = নৰ চন্দ্ৰ বাবু নাইডু | image = The portrait of CM Shri Nara Chandrababu Naidu.jpg | caption = ২০২৪ চনত নাইডু | office = অন্ধ্ৰপ্ৰদেশৰ মুখ্য মন্ত্ৰী | term_start = ১২ জুন ২০২৪ | term_end = | order = ত্ৰয়োদশ | governor = চৈয়দ আব্দুল নাজীৰ | deputy = [[পৱন কল্যান]] | subterm = '''কেবিনেট''' | suboffice = নাইডু-৪ৰ্থ | predecessor = য়াই. এছ. জগন মোহন ৰেড্ডী {{Collapsed infobox section begin|Additional ministries<ref>{{cite web|url=https://www.thehindu.com/elections/andhra-pradesh-assembly/andhra-pradesh-council-of-ministers-full-list/article68288989.ece|title=Andhra Pradesh Council of Ministers: Full list|work=The Hindu|date=14 June 2024|access-date=15 June 2024}}</ref>}} | 1blankname1 = ৪ৰ্থ নাইডু চৰকাৰ | 1namedata1 = * সাধাৰণ প্ৰশাসন * আইন-কানুন * ৰাজহুৱা প্ৰতিষ্ঠান * অইন কোনো মন্ত্ৰীক আবণ্টন নিদিয়া বিভাগ | term_start1 = ১২ জুন ২০২৪ | term_end1 = | predecessor1 = য়াই. এছ. জগন মোহন ৰেড্ডী {{Collapsed infobox section end}} | term_start2 = ৮ জুন ২০১৪ | term_end2 = ২৯ মে ২০১৯ | governor2 = ই এছ এল নৰসিংহ | deputy2 = * নিম্মাকায়াল চিনাৰাজাপ্পা * কে. ই. কৃষ্ণমূৰ্তি | subterm2 = '''কেবিনেট''' | suboffice2 = তৃতীয় নাইডু চৰকাৰ | successor2 = য়াই. এছ. জগন মোহন ৰেড্ডী {{Collapsed infobox section begin|Additional ministries}} | 1blankname3 = তৃতীয় নাইডু চৰকাৰৰ বিভাগসমূহ | 1namedata3 = * বিনিয়োগ * আন্ত:গাঁথনি * সুখ সূচকাংক * সাধাৰণ প্ৰশাসন * অইন কোনো মন্ত্ৰীক আবণ্টন নিদিয়া বিভাগ | term_start3 = ৮ জুন ২০১৪ | term_end3 = ২৯ মে' ২০১৯ | successor3 = য়াই এছ জগন মোহন ৰেড্ডী {{Collapsed infobox section end}} | term_start4 = ১ ছেপ্টেম্বৰ ১৯৯৫ | term_end4 = ১৩ মে ২০০৪ | governor4 = * কৃষণ কান্ত * গোপাল ৰামানুজন * চি ৰংগৰাজন * সুৰজিৎ সিং বৰ্ণলা | subterm4 = '''কেবিনেট''' | suboffice4 = * নাইডু চৰকাৰ-প্ৰথম * দ্বিতীয় নাইডু চৰকাৰৰ মন্ত্ৰালয় | predecessor4 = এন টি ৰামা ৰাও | successor4 = য়াই এছ ৰাজশেখৰ ৰেড্ডী {{Collapsed infobox section begin|Additional ministries}} | 1blankname5 = প্ৰথম নাইডু চৰকাৰৰ মন্ত্ৰালয় আৰু বিভাগসমূহ | 1namedata5 = * বিনিয়োগ * আন্ত:গাঁথনি * সাধাৰণ প্ৰশাসন * অইন কোনো মন্ত্ৰীক আবণ্টন নিদিয়া বিভাগ | term_start5 = ১ ছেপ্তেম্বৰ ১৯৯৫ | term_end5 = ১৩ মে ২০০৪ | successor5 = য়াই এছ ৰাজশেখৰ ৰেড্ডী {{Collapsed infobox section end}} | office6 = অন্ধ্ৰ প্ৰদেশ বিৰোধী দলৰ ত্ৰয়োদশ নেতা | term_start6 = ১৩ জুন ২০১৯<ref>{{Cite web|title=FIFTEENTH ANDHRA PRADESH LEGISLATIVE ASSEMBLY - RECOGNITION AS LEADER OF OPPOSITION IN THE ASSEMBLY.|url=https://apegazette.cgg.gov.in/uploadGazette_view?filePath=eyJhbGciOiJIUzI1NiJ9.eyJpc3MiOiJodHRwczovL2FwZWdhemV0dGUuY2dnLmdvdi5pbi9zZWFyY2hBbGxHYXpldHRlcyIsImlhdCI6MTcyNTAzMDgxMSwic3ViIjoiL1VwbG9hZHMvQVBHQVpFVFRFL2dhemV0dGVzLzE1NjEwMjk5NDcxNjQucGRmIn0.FCGCEOsWpxwR_36vuzJ6nV7k7a05tkgIaDn3Ws-Bf1g|date=13 June 2019}}</ref> | term_end6 = ৫ জুন ২০২৪<ref>{{Cite web|title=Andhra Pradesh Governor Dissolves 15th State Legislative Assembly|url=https://www.newsonair.gov.in/andhra-pradesh-governor-dissolves-15th-state-legislative-assembly/|date=5 June 2024}}</ref> | governor6 = * ই এছ এল নৰসিংহ * বিশ্বভূষণ হৰিচন্দ্ৰন * এছ আব্দুল নাজীৰ | 1blankname6 = মুখ্য মন্ত্ৰী | 1namedata6 = য়াই এছ জগন মোহন ৰেড্ডী | predecessor6 = য়াই এছ জগন মোহন ৰেড্ডী | successor6 = ''খালী'' | term_start7 = ২ জুন ২০০৪ | term_end7 = ২৮ ফেব্ৰুৱাৰী ২০১৪ | governor7 = * সুশীলকুমাৰ সিন্দে * ৰামেশ্বৰ ঠাকুৰ * এন ডি তিৱাৰী * ই এছ এল নৰসিহং | 1blankname7 = মুখ্য মন্ত্ৰী | 1namedata7 = * য়াই এছ ৰাজশেখৰ ৰেড্ডী * কনিজেট্টি ৰোজায়াহ * এন কিৰণ কুমাৰ ৰেড্ডী | predecessor7 = য়াই এছ জগন মোহন ৰেড্ডী | successor7 = য়াই এছ জগন মোহন ৰেড্ডী | office8 = তেলেগু দশম পাৰ্টি প্ৰথম ৰাষ্ট্ৰীয় সভাপতি | term_start8 = ২৯ মে' ২০১৫ | predecessor8 = পদ স্থাপিত | 1blankname8 = ৰাষ্ট্ৰীয় সাধাৰণ সচিব | 1namedata8 = * কিঞ্জাৰাপু ৰাম মোহন নাইডু * নৰ লোকেশ | office9 = তেলেগু দেশম পাৰ্টিৰ ২য় সভাপতি | term_start9 = ১ ছেপ্টেম্বৰ ১৯৯৫ | term_end9 = ২৯ মে ২০১৫ | predecessor9 = এন টি ৰামা ৰাও | successor9 = ''পদ বিলোপন'' | 1blankname9 = সাধাৰণ সচিব | 1namedata9 = * আলিমিনেটি মাধৱ ৰেড্ডী<br/>(১৯৯৫-২০০০) * তুল্লা দেৱেন্দৰ গৌড়<br/>(২০০০-২০০৮) * কড়িয়াম শ্ৰীহৰি<br/>(২০০৮-২০১৩) * ৰৱুলা চন্দ্ৰ শেখৰ ৰেড্ডী<br/>(২০১৩-২০১৫) | office10 = ৰাজহ, সাহায্য, পুনৰ্বাসন, বিত্ত, পৰিকল্পনা, ক্ষুদ্ৰ সঞ্চয় আৰু লটাৰী মন্ত্ৰী | term_start10 = ১২ ডিচেম্বৰ ১৯৯৪ | term_end10 = ১ ছেপ্তেম্বৰ ১৯৯৫ | governor10 = কৃষণ কান্ত | 1blankname10 = মুখ্য মন্ত্ৰী | 1namedata10 = এন টি ৰামা ৰাও | successor10 = অশোক গজপতি ৰাজু | office11 = চিনেমাট’গ্ৰাফী, কাৰিকৰী শিক্ষা, ক্ষুদ্ৰ জলসিঞ্চন, দুগ্ধ আৰু পশুপালন মন্ত্ৰী | governor11 = [[K. C. Abraham]] | 1blankname11 = Chief Minister | 1namedata11 = * [[T. Anjaiah]] * [[Bhavanam Venkatarami Reddy]] | term_start11 = ১৯৮০ | term_end11 = ১৯৮২ | office12 = অন্ধ্ৰপ্ৰদেশ | constituency12 = কুপ্পম সমষ্টি | term_start12 = ১৯৮৯ | term_end12 = | predecessor12 = এন ৰংগস্বামী নাইডু | successor12 = | constituency13 = চন্দ্ৰগিৰী সমষ্টি | term_start13 = ১৯৭৮ | term_end13 = ১৯৮৩ | predecessor13 = ''সমষ্ঠি গঠিত'' | successor13 = মেদাচানী ভেংকটৰামা নাইডু | party = তেলেগু দেশম পাৰ্টি (১৯৮৩–বৰ্তমানলৈকে) | other_party = ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ (১৯৭৫-১৯৮৩) | birth_date = {{birth date and age|df=yes|1950|04|20}} | birth_place = নৰৱাৰিপাল্লে, মাদ্ৰাছ, ভাৰত<br />(বৰ্তমানৰ অন্ধ্ৰপ্ৰদেশ) | spouse = {{marriage|নৰ ভুৱনেশ্বৰী|1981}} | children = নৰ লোকেশ (পুত্ৰ) | relatives = | alma_mater = শ্ৰী ভেংকটাশ্বেৰা বিশ্ববিদ্যালয়, তিৰুপতি (কলা শাখাৰ স্নাতকোত্তৰ)<ref>{{cite web |url=https://ncbn.in/timeline |title=N Chandrababu Naidu Time Line |archive-url=https://web.archive.org/web/20190601091225/https://ncbn.in/timeline |archive-date=1 June 2019 |website=NCBN.in |access-date=30 August 2024}}</ref> | website = https://ncbn.info/ | signature = Signature of N. Chandrababu Naidu.svg | footnotes = {{Collapsible list |titlestyle = background-color:#FFFF00;text-align:center; |title = Positions Held |bullets = on | 1975–1977: Local Youth President, INC | 1978–83: Member of Andhra Pradesh Legislative Assembly, Chandragiri constituency | 1980–83: Cabinet Minister of Andhra Pradesh | 1985–94: General Secretary of Telugu Desam Party | since 1989: Member of Andhra Pradesh Legislative Assembly, Kuppam constituency | 1994–95: Finance and Revenue Minister of Andhra Pradesh | 1999–2004: Convener of National Democratic Alliance | 1995–2004: 13th Chief Minister of Andhra Pradesh | 1995–2014: 2nd President of the Telugu Desam Party | 2004–2014: 8th Leader of Opposition of the Andhra Pradesh Legislative Assembly | 2014–present: 1st National President of the Telugu Desam Party | 2014–19: 13th Chief Minister of Andhra Pradesh | 2014–18: Convener Of National Democratic Alliance | 2019–24: 8th Leader of Opposition of the Andhra Pradesh Andhra Pradesh Assembly | 2024–tba: Convener of National Democratic Alliance | 2024–present: 13th Chief Minister of Andhra Pradesh }} }} '''নৰ চন্দ্ৰবাবু নাইডু''' ({{lang-en|Nara Chandrababu Naidu}}; জন্ম: ২০ এপ্ৰিল ১৯৫০) সাধাৰণতে '''চিবিএন''' নামেৰে জনাজাত এজন ভাৰতীয় ৰাজনীতিবিদ৷ তেওঁ ২০২৪ চনৰ পৰা অন্ধ্ৰপ্ৰদেশৰ মুখ্যমন্ত্ৰী হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰি আছে৷ [[তেলুগু ভাষা|তেলেগু]]ভাষী ৰাজ্যসমূহৰ ৰাজনৈতিক ইতিহাসত সৰ্বাধিক দিনৰ বাবে মুখ্যমন্ত্ৰী হোৱাৰ অভিলেখ তেওঁৰ দখলত আছে। তেওঁ তেলেগু দেশম পাৰ্টিৰ ৰাষ্ট্ৰীয় সভাপতি। ১৯৭৮ চনত [[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]] দলৰ পৰা [[অন্ধ্ৰপ্ৰদেশ|অন্ধ্ৰ প্ৰদেশ]] বিধানসভালৈ তেওঁ নিৰ্বাচিত হয় আৰু ১৯৮০ চনৰ পৰা ১৯৮২ চনলৈ ৰাজ্যিক মন্ত্ৰীসভাত মন্ত্ৰী হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰে। ইয়াৰ পিছত তেওঁ দলৰ আনুগত্য সলনি কৰি শহুৰেক এন টি ৰামা ৰাৱে প্ৰতিষ্ঠা কৰা টিডিপিত যোগদান কৰে।<ref name=":0">{{Cite news |title=N Chandrababu Naidu |url=https://timesofindia.indiatimes.com/politics/n-chandrababu-naidu/articleshow/8283419.cms |work=The Times of India |issn=0971-8257 |date=12 January 2023 |access-date=7 June 2024}}</ref> নাইডুৱে ১৯৮৯ চনৰ পৰা ১৯৯৫ চনলৈকে বিধানসভাৰ টিডিপি সদস্য হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল।<ref>{{Cite news |title=Meet Nara Bhuvaneswari, wife of Chandrababu Naidu – Here's how her net worth increased by Rs 579 crore in 5 days; Know about TDP leader, his love story, and more |url=https://www.financialexpress.com/life/lifestyle-meet-nara-bhuvaneshwari-wife-of-chandrababu-naidu-heres-how-her-net-worth-increased-by-rs-579-crore-in-5-days-know-about-tdp-leader-his-love-story-and-more-3518241/7 |work=Financial Express |date=8 June 2024 |access-date=8 June 2024}}</ref> ১৯৯৫ চনত তেওঁ অন্ধ্ৰ প্ৰদেশৰ মুখ্যমন্ত্ৰী হয়। ৰাষ্ট্ৰীয় ৰাজনীতিতো তেওঁৰ ভূমিকা আছিল৷ তেওঁ প্ৰথমে ১৯৯৬ চনত ইউনাইটেড ফ্ৰণ্টৰ আহ্বায়ক হিচাপে দায়িত্ব পালন কৰে। ১৯৯৯ চনৰ [[লোকসভা |লোকসভা নিৰ্বাচন]]ৰ পিছত [[ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী|ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টি]] (বিজেপি) নেতৃত্বাধীন ''নেচনেল ডেম’ক্ৰেটিক এলায়েন্স''ক সমৰ্থন কৰিছিল, য’ত টিডিপিয়ে ২৯খন আসন লাভ কৰিছিল, যাৰ ফলত নাইডুৰ ৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ৰ বিশিষ্ট ৰাজনীতিবিদ হিচাপে সুনাম বৃদ্ধি পাইছিল। ২০১৪ চনত নাইডুৱে মুখ্যমন্ত্ৰী হিচাপে উভতি আহি এতিয়া অৱশিষ্ট (দ্বিবিভাজনৰ বাবে) অন্ধ্ৰপ্ৰদেশত জয়লাভ কৰে। ২০১৯ চনৰ অন্ধ্ৰ প্ৰদেশ বিধানসভাৰ নিৰ্বাচনত নাইডুৰ দলটোৱে নিৰ্বাচনী বিপৰ্যয়ৰ সন্মুখীন হয়৷ টিডিপিয়ে ১৭৫খন আসনৰ ভিতৰত মাত্ৰ ২৩খন আসনহে লাভ কৰে।<ref name="The Economic Times">{{Cite news |date=23 May 2019 |title=AP Election Results: YSR Congress storms to power in Andhra with landslide win |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/elections/assembly-elections/andhra-pradesh-assembly-election-result-live/articleshow/69453786.cms |access-date=1 October 2023 |work=The Economic Times |issn=0013-0389 |archive-date=26 July 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230726175856/https://economictimes.indiatimes.com/news/elections/assembly-elections/andhra-pradesh-assembly-election-result-live/articleshow/69453786.cms |url-status=live }}</ref>২০২৩ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ মাহত নাইডুক দক্ষতা বিকাশৰ গোচৰত জড়িত থকাৰ অভিযোগত অন্ধ্ৰ প্ৰদেশৰ অপৰাধ তদন্ত বিভাগৰ আৰক্ষীয়ে গ্ৰেপ্তাৰ কৰে আৰু ২০২৩ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত অন্ধ্ৰ প্ৰদেশ উচ্চ ন্যায়ালয়ে জামিন প্ৰদান কৰে।<ref>{{Cite news |last=Janyala |first=Sreenivas |date=20 November 2023 |title=Chandrababu Naidu granted regular bail by Andhra Pradesh High Court in skill development case |url=https://indianexpress.com/article/india/chandrababu-naidu-regular-bail-andhra-pradesh-high-court-skill-development-case-9034641/ |work=The Indian Express |access-date=7 June 2024}}</ref> ২০২৬ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত বলবৎকাৰী সঞ্চালকালয়ে (ইডি) নাইডুক দক্ষতা বিকাশৰ গোচৰৰ সকলো অভিযোগৰ পৰা মুক্ত কৰে।<ref name=":3">{{Cite web |last=Jayachandran |first=Apoorva |date=2026-02-02 |title=ED gives clean chit to Chandrababu Naidu in skill development case |url=https://www.indiatoday.in/india/law-news/story/ed-gives-clean-chit-to-chandrababu-naidu-in-skill-development-case-2861874-2026-02-02 |access-date=2026-02-03 |website=India Today |language=en}}</ref>২০২৪ চনৰ অন্ধ্ৰপ্ৰদেশ বিধানসভাৰ নিৰ্বাচনত বৰ্তমানৰ ৱাই এছ আৰ চি পি চৰকাৰক উফৰাই টি ডি পি পুনৰ ক্ষমতালৈ ঘূৰি আহিল আৰু নাইডু চতুৰ্থবাৰৰ বাবে মুখ্যমন্ত্ৰী হ'ল। == তথ্যসূত্ৰ == [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় ৰাজনীতিবিদ]] [[শ্ৰেণী:ৰাজনীতিবিদ]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ ৰাজ্যসমূহৰ মুখ্যমন্ত্ৰী]] [[শ্ৰেণী:জীৱিত ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:অন্ধ্ৰপ্ৰদেশৰ ব্যক্তি]] s1k0iv4woeuxyxjueqg99fhwmlzfgy7 606634 606451 2026-05-16T05:44:09Z Ishanjyotibora 14131 /* তথ্যসূত্ৰ */ 606634 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = এন চন্দ্ৰবাবু নাইডু<br>N. Chandrababu Naidu | birth_name = নৰ চন্দ্ৰ বাবু নাইডু | image = The portrait of CM Shri Nara Chandrababu Naidu.jpg | caption = ২০২৪ চনত নাইডু | office = অন্ধ্ৰপ্ৰদেশৰ মুখ্য মন্ত্ৰী | term_start = ১২ জুন ২০২৪ | term_end = | order = ত্ৰয়োদশ | governor = চৈয়দ আব্দুল নাজীৰ | deputy = [[পৱন কল্যান]] | subterm = '''কেবিনেট''' | suboffice = নাইডু-৪ৰ্থ | predecessor = য়াই. এছ. জগন মোহন ৰেড্ডী {{Collapsed infobox section begin|Additional ministries<ref>{{cite web|url=https://www.thehindu.com/elections/andhra-pradesh-assembly/andhra-pradesh-council-of-ministers-full-list/article68288989.ece|title=Andhra Pradesh Council of Ministers: Full list|work=The Hindu|date=14 June 2024|access-date=15 June 2024}}</ref>}} | 1blankname1 = ৪ৰ্থ নাইডু চৰকাৰ | 1namedata1 = * সাধাৰণ প্ৰশাসন * আইন-কানুন * ৰাজহুৱা প্ৰতিষ্ঠান * অইন কোনো মন্ত্ৰীক আবণ্টন নিদিয়া বিভাগ | term_start1 = ১২ জুন ২০২৪ | term_end1 = | predecessor1 = য়াই. এছ. জগন মোহন ৰেড্ডী {{Collapsed infobox section end}} | term_start2 = ৮ জুন ২০১৪ | term_end2 = ২৯ মে ২০১৯ | governor2 = ই এছ এল নৰসিংহ | deputy2 = * নিম্মাকায়াল চিনাৰাজাপ্পা * কে. ই. কৃষ্ণমূৰ্তি | subterm2 = '''কেবিনেট''' | suboffice2 = তৃতীয় নাইডু চৰকাৰ | successor2 = য়াই. এছ. জগন মোহন ৰেড্ডী {{Collapsed infobox section begin|Additional ministries}} | 1blankname3 = তৃতীয় নাইডু চৰকাৰৰ বিভাগসমূহ | 1namedata3 = * বিনিয়োগ * আন্ত:গাঁথনি * সুখ সূচকাংক * সাধাৰণ প্ৰশাসন * অইন কোনো মন্ত্ৰীক আবণ্টন নিদিয়া বিভাগ | term_start3 = ৮ জুন ২০১৪ | term_end3 = ২৯ মে' ২০১৯ | successor3 = য়াই এছ জগন মোহন ৰেড্ডী {{Collapsed infobox section end}} | term_start4 = ১ ছেপ্টেম্বৰ ১৯৯৫ | term_end4 = ১৩ মে ২০০৪ | governor4 = * কৃষণ কান্ত * গোপাল ৰামানুজন * চি ৰংগৰাজন * সুৰজিৎ সিং বৰ্ণলা | subterm4 = '''কেবিনেট''' | suboffice4 = * নাইডু চৰকাৰ-প্ৰথম * দ্বিতীয় নাইডু চৰকাৰৰ মন্ত্ৰালয় | predecessor4 = এন টি ৰামা ৰাও | successor4 = য়াই এছ ৰাজশেখৰ ৰেড্ডী {{Collapsed infobox section begin|Additional ministries}} | 1blankname5 = প্ৰথম নাইডু চৰকাৰৰ মন্ত্ৰালয় আৰু বিভাগসমূহ | 1namedata5 = * বিনিয়োগ * আন্ত:গাঁথনি * সাধাৰণ প্ৰশাসন * অইন কোনো মন্ত্ৰীক আবণ্টন নিদিয়া বিভাগ | term_start5 = ১ ছেপ্তেম্বৰ ১৯৯৫ | term_end5 = ১৩ মে ২০০৪ | successor5 = য়াই এছ ৰাজশেখৰ ৰেড্ডী {{Collapsed infobox section end}} | office6 = অন্ধ্ৰ প্ৰদেশ বিৰোধী দলৰ ত্ৰয়োদশ নেতা | term_start6 = ১৩ জুন ২০১৯<ref>{{Cite web|title=FIFTEENTH ANDHRA PRADESH LEGISLATIVE ASSEMBLY - RECOGNITION AS LEADER OF OPPOSITION IN THE ASSEMBLY.|url=https://apegazette.cgg.gov.in/uploadGazette_view?filePath=eyJhbGciOiJIUzI1NiJ9.eyJpc3MiOiJodHRwczovL2FwZWdhemV0dGUuY2dnLmdvdi5pbi9zZWFyY2hBbGxHYXpldHRlcyIsImlhdCI6MTcyNTAzMDgxMSwic3ViIjoiL1VwbG9hZHMvQVBHQVpFVFRFL2dhemV0dGVzLzE1NjEwMjk5NDcxNjQucGRmIn0.FCGCEOsWpxwR_36vuzJ6nV7k7a05tkgIaDn3Ws-Bf1g|date=13 June 2019}}</ref> | term_end6 = ৫ জুন ২০২৪<ref>{{Cite web|title=Andhra Pradesh Governor Dissolves 15th State Legislative Assembly|url=https://www.newsonair.gov.in/andhra-pradesh-governor-dissolves-15th-state-legislative-assembly/|date=5 June 2024}}</ref> | governor6 = * ই এছ এল নৰসিংহ * বিশ্বভূষণ হৰিচন্দ্ৰন * এছ আব্দুল নাজীৰ | 1blankname6 = মুখ্য মন্ত্ৰী | 1namedata6 = য়াই এছ জগন মোহন ৰেড্ডী | predecessor6 = য়াই এছ জগন মোহন ৰেড্ডী | successor6 = ''খালী'' | term_start7 = ২ জুন ২০০৪ | term_end7 = ২৮ ফেব্ৰুৱাৰী ২০১৪ | governor7 = * সুশীলকুমাৰ সিন্দে * ৰামেশ্বৰ ঠাকুৰ * এন ডি তিৱাৰী * ই এছ এল নৰসিহং | 1blankname7 = মুখ্য মন্ত্ৰী | 1namedata7 = * য়াই এছ ৰাজশেখৰ ৰেড্ডী * কনিজেট্টি ৰোজায়াহ * এন কিৰণ কুমাৰ ৰেড্ডী | predecessor7 = য়াই এছ জগন মোহন ৰেড্ডী | successor7 = য়াই এছ জগন মোহন ৰেড্ডী | office8 = তেলেগু দশম পাৰ্টি প্ৰথম ৰাষ্ট্ৰীয় সভাপতি | term_start8 = ২৯ মে' ২০১৫ | predecessor8 = পদ স্থাপিত | 1blankname8 = ৰাষ্ট্ৰীয় সাধাৰণ সচিব | 1namedata8 = * কিঞ্জাৰাপু ৰাম মোহন নাইডু * নৰ লোকেশ | office9 = তেলেগু দেশম পাৰ্টিৰ ২য় সভাপতি | term_start9 = ১ ছেপ্টেম্বৰ ১৯৯৫ | term_end9 = ২৯ মে ২০১৫ | predecessor9 = এন টি ৰামা ৰাও | successor9 = ''পদ বিলোপন'' | 1blankname9 = সাধাৰণ সচিব | 1namedata9 = * আলিমিনেটি মাধৱ ৰেড্ডী<br/>(১৯৯৫-২০০০) * তুল্লা দেৱেন্দৰ গৌড়<br/>(২০০০-২০০৮) * কড়িয়াম শ্ৰীহৰি<br/>(২০০৮-২০১৩) * ৰৱুলা চন্দ্ৰ শেখৰ ৰেড্ডী<br/>(২০১৩-২০১৫) | office10 = ৰাজহ, সাহায্য, পুনৰ্বাসন, বিত্ত, পৰিকল্পনা, ক্ষুদ্ৰ সঞ্চয় আৰু লটাৰী মন্ত্ৰী | term_start10 = ১২ ডিচেম্বৰ ১৯৯৪ | term_end10 = ১ ছেপ্তেম্বৰ ১৯৯৫ | governor10 = কৃষণ কান্ত | 1blankname10 = মুখ্য মন্ত্ৰী | 1namedata10 = এন টি ৰামা ৰাও | successor10 = অশোক গজপতি ৰাজু | office11 = চিনেমাট’গ্ৰাফী, কাৰিকৰী শিক্ষা, ক্ষুদ্ৰ জলসিঞ্চন, দুগ্ধ আৰু পশুপালন মন্ত্ৰী | governor11 = [[K. C. Abraham]] | 1blankname11 = Chief Minister | 1namedata11 = * [[T. Anjaiah]] * [[Bhavanam Venkatarami Reddy]] | term_start11 = ১৯৮০ | term_end11 = ১৯৮২ | office12 = অন্ধ্ৰপ্ৰদেশ | constituency12 = কুপ্পম সমষ্টি | term_start12 = ১৯৮৯ | term_end12 = | predecessor12 = এন ৰংগস্বামী নাইডু | successor12 = | constituency13 = চন্দ্ৰগিৰী সমষ্টি | term_start13 = ১৯৭৮ | term_end13 = ১৯৮৩ | predecessor13 = ''সমষ্ঠি গঠিত'' | successor13 = মেদাচানী ভেংকটৰামা নাইডু | party = তেলেগু দেশম পাৰ্টি (১৯৮৩–বৰ্তমানলৈকে) | other_party = ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ (১৯৭৫-১৯৮৩) | birth_date = {{birth date and age|df=yes|1950|04|20}} | birth_place = নৰৱাৰিপাল্লে, মাদ্ৰাছ, ভাৰত<br />(বৰ্তমানৰ অন্ধ্ৰপ্ৰদেশ) | spouse = {{marriage|নৰ ভুৱনেশ্বৰী|1981}} | children = নৰ লোকেশ (পুত্ৰ) | relatives = | alma_mater = শ্ৰী ভেংকটাশ্বেৰা বিশ্ববিদ্যালয়, তিৰুপতি (কলা শাখাৰ স্নাতকোত্তৰ)<ref>{{cite web |url=https://ncbn.in/timeline |title=N Chandrababu Naidu Time Line |archive-url=https://web.archive.org/web/20190601091225/https://ncbn.in/timeline |archive-date=1 June 2019 |website=NCBN.in |access-date=30 August 2024}}</ref> | website = https://ncbn.info/ | signature = Signature of N. Chandrababu Naidu.svg | footnotes = {{Collapsible list |titlestyle = background-color:#FFFF00;text-align:center; |title = Positions Held |bullets = on | 1975–1977: Local Youth President, INC | 1978–83: Member of Andhra Pradesh Legislative Assembly, Chandragiri constituency | 1980–83: Cabinet Minister of Andhra Pradesh | 1985–94: General Secretary of Telugu Desam Party | since 1989: Member of Andhra Pradesh Legislative Assembly, Kuppam constituency | 1994–95: Finance and Revenue Minister of Andhra Pradesh | 1999–2004: Convener of National Democratic Alliance | 1995–2004: 13th Chief Minister of Andhra Pradesh | 1995–2014: 2nd President of the Telugu Desam Party | 2004–2014: 8th Leader of Opposition of the Andhra Pradesh Legislative Assembly | 2014–present: 1st National President of the Telugu Desam Party | 2014–19: 13th Chief Minister of Andhra Pradesh | 2014–18: Convener Of National Democratic Alliance | 2019–24: 8th Leader of Opposition of the Andhra Pradesh Andhra Pradesh Assembly | 2024–tba: Convener of National Democratic Alliance | 2024–present: 13th Chief Minister of Andhra Pradesh }} }} '''নৰ চন্দ্ৰবাবু নাইডু''' ({{lang-en|Nara Chandrababu Naidu}}; জন্ম: ২০ এপ্ৰিল ১৯৫০) সাধাৰণতে '''চিবিএন''' নামেৰে জনাজাত এজন ভাৰতীয় ৰাজনীতিবিদ৷ তেওঁ ২০২৪ চনৰ পৰা অন্ধ্ৰপ্ৰদেশৰ মুখ্যমন্ত্ৰী হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰি আছে৷ [[তেলুগু ভাষা|তেলেগু]]ভাষী ৰাজ্যসমূহৰ ৰাজনৈতিক ইতিহাসত সৰ্বাধিক দিনৰ বাবে মুখ্যমন্ত্ৰী হোৱাৰ অভিলেখ তেওঁৰ দখলত আছে। তেওঁ তেলেগু দেশম পাৰ্টিৰ ৰাষ্ট্ৰীয় সভাপতি। ১৯৭৮ চনত [[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]] দলৰ পৰা [[অন্ধ্ৰপ্ৰদেশ|অন্ধ্ৰ প্ৰদেশ]] বিধানসভালৈ তেওঁ নিৰ্বাচিত হয় আৰু ১৯৮০ চনৰ পৰা ১৯৮২ চনলৈ ৰাজ্যিক মন্ত্ৰীসভাত মন্ত্ৰী হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰে। ইয়াৰ পিছত তেওঁ দলৰ আনুগত্য সলনি কৰি শহুৰেক এন টি ৰামা ৰাৱে প্ৰতিষ্ঠা কৰা টিডিপিত যোগদান কৰে।<ref name=":0">{{Cite news |title=N Chandrababu Naidu |url=https://timesofindia.indiatimes.com/politics/n-chandrababu-naidu/articleshow/8283419.cms |work=The Times of India |issn=0971-8257 |date=12 January 2023 |access-date=7 June 2024}}</ref> নাইডুৱে ১৯৮৯ চনৰ পৰা ১৯৯৫ চনলৈকে বিধানসভাৰ টিডিপি সদস্য হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল।<ref>{{Cite news |title=Meet Nara Bhuvaneswari, wife of Chandrababu Naidu – Here's how her net worth increased by Rs 579 crore in 5 days; Know about TDP leader, his love story, and more |url=https://www.financialexpress.com/life/lifestyle-meet-nara-bhuvaneshwari-wife-of-chandrababu-naidu-heres-how-her-net-worth-increased-by-rs-579-crore-in-5-days-know-about-tdp-leader-his-love-story-and-more-3518241/7 |work=Financial Express |date=8 June 2024 |access-date=8 June 2024}}</ref> ১৯৯৫ চনত তেওঁ অন্ধ্ৰ প্ৰদেশৰ মুখ্যমন্ত্ৰী হয়। ৰাষ্ট্ৰীয় ৰাজনীতিতো তেওঁৰ ভূমিকা আছিল৷ তেওঁ প্ৰথমে ১৯৯৬ চনত ইউনাইটেড ফ্ৰণ্টৰ আহ্বায়ক হিচাপে দায়িত্ব পালন কৰে। ১৯৯৯ চনৰ [[লোকসভা |লোকসভা নিৰ্বাচন]]ৰ পিছত [[ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী|ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টি]] (বিজেপি) নেতৃত্বাধীন ''নেচনেল ডেম’ক্ৰেটিক এলায়েন্স''ক সমৰ্থন কৰিছিল, য’ত টিডিপিয়ে ২৯খন আসন লাভ কৰিছিল, যাৰ ফলত নাইডুৰ ৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ৰ বিশিষ্ট ৰাজনীতিবিদ হিচাপে সুনাম বৃদ্ধি পাইছিল। ২০১৪ চনত নাইডুৱে মুখ্যমন্ত্ৰী হিচাপে উভতি আহি এতিয়া অৱশিষ্ট (দ্বিবিভাজনৰ বাবে) অন্ধ্ৰপ্ৰদেশত জয়লাভ কৰে। ২০১৯ চনৰ অন্ধ্ৰ প্ৰদেশ বিধানসভাৰ নিৰ্বাচনত নাইডুৰ দলটোৱে নিৰ্বাচনী বিপৰ্যয়ৰ সন্মুখীন হয়৷ টিডিপিয়ে ১৭৫খন আসনৰ ভিতৰত মাত্ৰ ২৩খন আসনহে লাভ কৰে।<ref name="The Economic Times">{{Cite news |date=23 May 2019 |title=AP Election Results: YSR Congress storms to power in Andhra with landslide win |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/elections/assembly-elections/andhra-pradesh-assembly-election-result-live/articleshow/69453786.cms |access-date=1 October 2023 |work=The Economic Times |issn=0013-0389 |archive-date=26 July 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230726175856/https://economictimes.indiatimes.com/news/elections/assembly-elections/andhra-pradesh-assembly-election-result-live/articleshow/69453786.cms |url-status=live }}</ref>২০২৩ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ মাহত নাইডুক দক্ষতা বিকাশৰ গোচৰত জড়িত থকাৰ অভিযোগত অন্ধ্ৰ প্ৰদেশৰ অপৰাধ তদন্ত বিভাগৰ আৰক্ষীয়ে গ্ৰেপ্তাৰ কৰে আৰু ২০২৩ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত অন্ধ্ৰ প্ৰদেশ উচ্চ ন্যায়ালয়ে জামিন প্ৰদান কৰে।<ref>{{Cite news |last=Janyala |first=Sreenivas |date=20 November 2023 |title=Chandrababu Naidu granted regular bail by Andhra Pradesh High Court in skill development case |url=https://indianexpress.com/article/india/chandrababu-naidu-regular-bail-andhra-pradesh-high-court-skill-development-case-9034641/ |work=The Indian Express |access-date=7 June 2024}}</ref> ২০২৬ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত বলবৎকাৰী সঞ্চালকালয়ে (ইডি) নাইডুক দক্ষতা বিকাশৰ গোচৰৰ সকলো অভিযোগৰ পৰা মুক্ত কৰে।<ref name=":3">{{Cite web |last=Jayachandran |first=Apoorva |date=2026-02-02 |title=ED gives clean chit to Chandrababu Naidu in skill development case |url=https://www.indiatoday.in/india/law-news/story/ed-gives-clean-chit-to-chandrababu-naidu-in-skill-development-case-2861874-2026-02-02 |access-date=2026-02-03 |website=India Today |language=en}}</ref>২০২৪ চনৰ অন্ধ্ৰপ্ৰদেশ বিধানসভাৰ নিৰ্বাচনত বৰ্তমানৰ ৱাই এছ আৰ চি পি চৰকাৰক উফৰাই টি ডি পি পুনৰ ক্ষমতালৈ ঘূৰি আহিল আৰু নাইডু চতুৰ্থবাৰৰ বাবে মুখ্যমন্ত্ৰী হ'ল। == প্ৰাৰম্ভিক জীৱন আৰু শিক্ষা == Naidu was born on 20 April 1950<ref name=":2">{{Cite news|date=20 April 2021|title=Naidu's birthday celebrated|language=en-IN|work=The Hindu|url=https://www.thehindu.com/news/national/andhra-pradesh/naidus-birthday-celebrated/article34370641.ece|access-date=21 June 2021|issn=0971-751X|archive-date=24 June 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210624202413/https://www.thehindu.com/news/national/andhra-pradesh/naidus-birthday-celebrated/article34370641.ece|url-status=live}}</ref> in a [[Telugu people|Telugu]] [[Hindus|Hindu]] agrarian family to Nara Kharjura Naidu and his mother Amanamma in [[Naravaripalle]], [[Tirupati district]], in present-day [[Andhra Pradesh]].{{Efn|The source also spelled the name as Amannama}}<ref>{{Cite news |date=2 June 2018 |title=Chipurupalli Polytechnic named after CM's father |url=https://www.newindianexpress.com/cities/vijayawada/2018/jun/02/chipurupalli-polytechnic-named-after-cms-father-1822726.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210624205044/https://www.newindianexpress.com/cities/vijayawada/2018/jun/02/chipurupalli-polytechnic-named-after-cms-father-1822726.html |archive-date=24 June 2021 |access-date=21 June 2021 |work=The New Indian Express}}</ref><ref name="Rediff">{{cite web|last=J. S.|first=Sai|date=23 September 1999|title=No CM has worked as hard as Naidu|url=https://www.rediff.com/election/1999/sep/23naidu.htm|access-date=8 July 2021|website=Rediff|archive-date=24 June 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210624053054/https://www.rediff.com/election/1999/sep/23naidu.htm|url-status=live}}</ref> He has a younger brother [[Nara Ramamurthy Naidu]] and two younger sisters.{{sfn|Pagadala|2018|p=4}} Naidu has [[vitiligo]], an autoimmune disease that causes white patches on the skin.<ref>{{cite web |title=Shining in Political Arena - 7 Famous Politicians with Vitiligo |url=https://uniteforvitiligo.com/community/shining-in-political-arena-famous-politicians-with-vitiligo/ |access-date=25 July 2022 |work=Unite For Vitiligo |date=24 November 2018 |archive-date=3 July 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220703133858/https://uniteforvitiligo.com/community/shining-in-political-arena-famous-politicians-with-vitiligo/ |url-status=live }}</ref> Since his village had no school, Naidu attended primary school in Seshapuram up to class five and the [[Chandragiri]] Government High School up to class 10. He completed his B.A. degree in 1972 from Sri Venkateswara Arts College, Tirupati.<ref name="Rediff" />{{Sfn|Pagadala|2018|p=7}} Later, he got his master's degree in economics from [[Sri Venkateswara University]].<ref name="HT">{{cite web|date=2 August 2004|title=Chandrababu Naidu|url=https://www.hindustantimes.com/india/chandrababu-naidu/story-DOseYNxkGWACJNxnUh0beI.html|access-date=8 July 2021|website=Hindustan Times|language=en|archive-date=29 June 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210629053111/https://www.hindustantimes.com/india/chandrababu-naidu/story-DOseYNxkGWACJNxnUh0beI.html|url-status=live}}</ref> In 1974, under the guidance of professor Dr. D. L. Narayana he started work on his [[Ph.D.]] on the topic of ''Economic ideas of Professor N. G. Ranga,'' but did not complete his Ph.D.<ref name="Rediff" /> == তথ্যসূত্ৰ == [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় ৰাজনীতিবিদ]] [[শ্ৰেণী:ৰাজনীতিবিদ]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ ৰাজ্যসমূহৰ মুখ্যমন্ত্ৰী]] [[শ্ৰেণী:জীৱিত ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:অন্ধ্ৰপ্ৰদেশৰ ব্যক্তি]] iwwom78yyl62w56q54d11yd4sq98j7y 606636 606634 2026-05-16T05:49:41Z Ishanjyotibora 14131 /* প্ৰাৰম্ভিক জীৱন আৰু শিক্ষা */ 606636 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = এন চন্দ্ৰবাবু নাইডু<br>N. Chandrababu Naidu | birth_name = নৰ চন্দ্ৰ বাবু নাইডু | image = The portrait of CM Shri Nara Chandrababu Naidu.jpg | caption = ২০২৪ চনত নাইডু | office = অন্ধ্ৰপ্ৰদেশৰ মুখ্য মন্ত্ৰী | term_start = ১২ জুন ২০২৪ | term_end = | order = ত্ৰয়োদশ | governor = চৈয়দ আব্দুল নাজীৰ | deputy = [[পৱন কল্যান]] | subterm = '''কেবিনেট''' | suboffice = নাইডু-৪ৰ্থ | predecessor = য়াই. এছ. জগন মোহন ৰেড্ডী {{Collapsed infobox section begin|Additional ministries<ref>{{cite web|url=https://www.thehindu.com/elections/andhra-pradesh-assembly/andhra-pradesh-council-of-ministers-full-list/article68288989.ece|title=Andhra Pradesh Council of Ministers: Full list|work=The Hindu|date=14 June 2024|access-date=15 June 2024}}</ref>}} | 1blankname1 = ৪ৰ্থ নাইডু চৰকাৰ | 1namedata1 = * সাধাৰণ প্ৰশাসন * আইন-কানুন * ৰাজহুৱা প্ৰতিষ্ঠান * অইন কোনো মন্ত্ৰীক আবণ্টন নিদিয়া বিভাগ | term_start1 = ১২ জুন ২০২৪ | term_end1 = | predecessor1 = য়াই. এছ. জগন মোহন ৰেড্ডী {{Collapsed infobox section end}} | term_start2 = ৮ জুন ২০১৪ | term_end2 = ২৯ মে ২০১৯ | governor2 = ই এছ এল নৰসিংহ | deputy2 = * নিম্মাকায়াল চিনাৰাজাপ্পা * কে. ই. কৃষ্ণমূৰ্তি | subterm2 = '''কেবিনেট''' | suboffice2 = তৃতীয় নাইডু চৰকাৰ | successor2 = য়াই. এছ. জগন মোহন ৰেড্ডী {{Collapsed infobox section begin|Additional ministries}} | 1blankname3 = তৃতীয় নাইডু চৰকাৰৰ বিভাগসমূহ | 1namedata3 = * বিনিয়োগ * আন্ত:গাঁথনি * সুখ সূচকাংক * সাধাৰণ প্ৰশাসন * অইন কোনো মন্ত্ৰীক আবণ্টন নিদিয়া বিভাগ | term_start3 = ৮ জুন ২০১৪ | term_end3 = ২৯ মে' ২০১৯ | successor3 = য়াই এছ জগন মোহন ৰেড্ডী {{Collapsed infobox section end}} | term_start4 = ১ ছেপ্টেম্বৰ ১৯৯৫ | term_end4 = ১৩ মে ২০০৪ | governor4 = * কৃষণ কান্ত * গোপাল ৰামানুজন * চি ৰংগৰাজন * সুৰজিৎ সিং বৰ্ণলা | subterm4 = '''কেবিনেট''' | suboffice4 = * নাইডু চৰকাৰ-প্ৰথম * দ্বিতীয় নাইডু চৰকাৰৰ মন্ত্ৰালয় | predecessor4 = এন টি ৰামা ৰাও | successor4 = য়াই এছ ৰাজশেখৰ ৰেড্ডী {{Collapsed infobox section begin|Additional ministries}} | 1blankname5 = প্ৰথম নাইডু চৰকাৰৰ মন্ত্ৰালয় আৰু বিভাগসমূহ | 1namedata5 = * বিনিয়োগ * আন্ত:গাঁথনি * সাধাৰণ প্ৰশাসন * অইন কোনো মন্ত্ৰীক আবণ্টন নিদিয়া বিভাগ | term_start5 = ১ ছেপ্তেম্বৰ ১৯৯৫ | term_end5 = ১৩ মে ২০০৪ | successor5 = য়াই এছ ৰাজশেখৰ ৰেড্ডী {{Collapsed infobox section end}} | office6 = অন্ধ্ৰ প্ৰদেশ বিৰোধী দলৰ ত্ৰয়োদশ নেতা | term_start6 = ১৩ জুন ২০১৯<ref>{{Cite web|title=FIFTEENTH ANDHRA PRADESH LEGISLATIVE ASSEMBLY - RECOGNITION AS LEADER OF OPPOSITION IN THE ASSEMBLY.|url=https://apegazette.cgg.gov.in/uploadGazette_view?filePath=eyJhbGciOiJIUzI1NiJ9.eyJpc3MiOiJodHRwczovL2FwZWdhemV0dGUuY2dnLmdvdi5pbi9zZWFyY2hBbGxHYXpldHRlcyIsImlhdCI6MTcyNTAzMDgxMSwic3ViIjoiL1VwbG9hZHMvQVBHQVpFVFRFL2dhemV0dGVzLzE1NjEwMjk5NDcxNjQucGRmIn0.FCGCEOsWpxwR_36vuzJ6nV7k7a05tkgIaDn3Ws-Bf1g|date=13 June 2019}}</ref> | term_end6 = ৫ জুন ২০২৪<ref>{{Cite web|title=Andhra Pradesh Governor Dissolves 15th State Legislative Assembly|url=https://www.newsonair.gov.in/andhra-pradesh-governor-dissolves-15th-state-legislative-assembly/|date=5 June 2024}}</ref> | governor6 = * ই এছ এল নৰসিংহ * বিশ্বভূষণ হৰিচন্দ্ৰন * এছ আব্দুল নাজীৰ | 1blankname6 = মুখ্য মন্ত্ৰী | 1namedata6 = য়াই এছ জগন মোহন ৰেড্ডী | predecessor6 = য়াই এছ জগন মোহন ৰেড্ডী | successor6 = ''খালী'' | term_start7 = ২ জুন ২০০৪ | term_end7 = ২৮ ফেব্ৰুৱাৰী ২০১৪ | governor7 = * সুশীলকুমাৰ সিন্দে * ৰামেশ্বৰ ঠাকুৰ * এন ডি তিৱাৰী * ই এছ এল নৰসিহং | 1blankname7 = মুখ্য মন্ত্ৰী | 1namedata7 = * য়াই এছ ৰাজশেখৰ ৰেড্ডী * কনিজেট্টি ৰোজায়াহ * এন কিৰণ কুমাৰ ৰেড্ডী | predecessor7 = য়াই এছ জগন মোহন ৰেড্ডী | successor7 = য়াই এছ জগন মোহন ৰেড্ডী | office8 = তেলেগু দশম পাৰ্টি প্ৰথম ৰাষ্ট্ৰীয় সভাপতি | term_start8 = ২৯ মে' ২০১৫ | predecessor8 = পদ স্থাপিত | 1blankname8 = ৰাষ্ট্ৰীয় সাধাৰণ সচিব | 1namedata8 = * কিঞ্জাৰাপু ৰাম মোহন নাইডু * নৰ লোকেশ | office9 = তেলেগু দেশম পাৰ্টিৰ ২য় সভাপতি | term_start9 = ১ ছেপ্টেম্বৰ ১৯৯৫ | term_end9 = ২৯ মে ২০১৫ | predecessor9 = এন টি ৰামা ৰাও | successor9 = ''পদ বিলোপন'' | 1blankname9 = সাধাৰণ সচিব | 1namedata9 = * আলিমিনেটি মাধৱ ৰেড্ডী<br/>(১৯৯৫-২০০০) * তুল্লা দেৱেন্দৰ গৌড়<br/>(২০০০-২০০৮) * কড়িয়াম শ্ৰীহৰি<br/>(২০০৮-২০১৩) * ৰৱুলা চন্দ্ৰ শেখৰ ৰেড্ডী<br/>(২০১৩-২০১৫) | office10 = ৰাজহ, সাহায্য, পুনৰ্বাসন, বিত্ত, পৰিকল্পনা, ক্ষুদ্ৰ সঞ্চয় আৰু লটাৰী মন্ত্ৰী | term_start10 = ১২ ডিচেম্বৰ ১৯৯৪ | term_end10 = ১ ছেপ্তেম্বৰ ১৯৯৫ | governor10 = কৃষণ কান্ত | 1blankname10 = মুখ্য মন্ত্ৰী | 1namedata10 = এন টি ৰামা ৰাও | successor10 = অশোক গজপতি ৰাজু | office11 = চিনেমাট’গ্ৰাফী, কাৰিকৰী শিক্ষা, ক্ষুদ্ৰ জলসিঞ্চন, দুগ্ধ আৰু পশুপালন মন্ত্ৰী | governor11 = [[K. C. Abraham]] | 1blankname11 = Chief Minister | 1namedata11 = * [[T. Anjaiah]] * [[Bhavanam Venkatarami Reddy]] | term_start11 = ১৯৮০ | term_end11 = ১৯৮২ | office12 = অন্ধ্ৰপ্ৰদেশ | constituency12 = কুপ্পম সমষ্টি | term_start12 = ১৯৮৯ | term_end12 = | predecessor12 = এন ৰংগস্বামী নাইডু | successor12 = | constituency13 = চন্দ্ৰগিৰী সমষ্টি | term_start13 = ১৯৭৮ | term_end13 = ১৯৮৩ | predecessor13 = ''সমষ্ঠি গঠিত'' | successor13 = মেদাচানী ভেংকটৰামা নাইডু | party = তেলেগু দেশম পাৰ্টি (১৯৮৩–বৰ্তমানলৈকে) | other_party = ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ (১৯৭৫-১৯৮৩) | birth_date = {{birth date and age|df=yes|1950|04|20}} | birth_place = নৰৱাৰিপাল্লে, মাদ্ৰাছ, ভাৰত<br />(বৰ্তমানৰ অন্ধ্ৰপ্ৰদেশ) | spouse = {{marriage|নৰ ভুৱনেশ্বৰী|1981}} | children = নৰ লোকেশ (পুত্ৰ) | relatives = | alma_mater = শ্ৰী ভেংকটাশ্বেৰা বিশ্ববিদ্যালয়, তিৰুপতি (কলা শাখাৰ স্নাতকোত্তৰ)<ref>{{cite web |url=https://ncbn.in/timeline |title=N Chandrababu Naidu Time Line |archive-url=https://web.archive.org/web/20190601091225/https://ncbn.in/timeline |archive-date=1 June 2019 |website=NCBN.in |access-date=30 August 2024}}</ref> | website = https://ncbn.info/ | signature = Signature of N. Chandrababu Naidu.svg | footnotes = {{Collapsible list |titlestyle = background-color:#FFFF00;text-align:center; |title = Positions Held |bullets = on | 1975–1977: Local Youth President, INC | 1978–83: Member of Andhra Pradesh Legislative Assembly, Chandragiri constituency | 1980–83: Cabinet Minister of Andhra Pradesh | 1985–94: General Secretary of Telugu Desam Party | since 1989: Member of Andhra Pradesh Legislative Assembly, Kuppam constituency | 1994–95: Finance and Revenue Minister of Andhra Pradesh | 1999–2004: Convener of National Democratic Alliance | 1995–2004: 13th Chief Minister of Andhra Pradesh | 1995–2014: 2nd President of the Telugu Desam Party | 2004–2014: 8th Leader of Opposition of the Andhra Pradesh Legislative Assembly | 2014–present: 1st National President of the Telugu Desam Party | 2014–19: 13th Chief Minister of Andhra Pradesh | 2014–18: Convener Of National Democratic Alliance | 2019–24: 8th Leader of Opposition of the Andhra Pradesh Andhra Pradesh Assembly | 2024–tba: Convener of National Democratic Alliance | 2024–present: 13th Chief Minister of Andhra Pradesh }} }} '''নৰ চন্দ্ৰবাবু নাইডু''' ({{lang-en|Nara Chandrababu Naidu}}; জন্ম: ২০ এপ্ৰিল ১৯৫০) সাধাৰণতে '''চিবিএন''' নামেৰে জনাজাত এজন ভাৰতীয় ৰাজনীতিবিদ৷ তেওঁ ২০২৪ চনৰ পৰা অন্ধ্ৰপ্ৰদেশৰ মুখ্যমন্ত্ৰী হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰি আছে৷ [[তেলুগু ভাষা|তেলেগু]]ভাষী ৰাজ্যসমূহৰ ৰাজনৈতিক ইতিহাসত সৰ্বাধিক দিনৰ বাবে মুখ্যমন্ত্ৰী হোৱাৰ অভিলেখ তেওঁৰ দখলত আছে। তেওঁ তেলেগু দেশম পাৰ্টিৰ ৰাষ্ট্ৰীয় সভাপতি। ১৯৭৮ চনত [[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]] দলৰ পৰা [[অন্ধ্ৰপ্ৰদেশ|অন্ধ্ৰ প্ৰদেশ]] বিধানসভালৈ তেওঁ নিৰ্বাচিত হয় আৰু ১৯৮০ চনৰ পৰা ১৯৮২ চনলৈ ৰাজ্যিক মন্ত্ৰীসভাত মন্ত্ৰী হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰে। ইয়াৰ পিছত তেওঁ দলৰ আনুগত্য সলনি কৰি শহুৰেক এন টি ৰামা ৰাৱে প্ৰতিষ্ঠা কৰা টিডিপিত যোগদান কৰে।<ref name=":0">{{Cite news |title=N Chandrababu Naidu |url=https://timesofindia.indiatimes.com/politics/n-chandrababu-naidu/articleshow/8283419.cms |work=The Times of India |issn=0971-8257 |date=12 January 2023 |access-date=7 June 2024}}</ref> নাইডুৱে ১৯৮৯ চনৰ পৰা ১৯৯৫ চনলৈকে বিধানসভাৰ টিডিপি সদস্য হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল।<ref>{{Cite news |title=Meet Nara Bhuvaneswari, wife of Chandrababu Naidu – Here's how her net worth increased by Rs 579 crore in 5 days; Know about TDP leader, his love story, and more |url=https://www.financialexpress.com/life/lifestyle-meet-nara-bhuvaneshwari-wife-of-chandrababu-naidu-heres-how-her-net-worth-increased-by-rs-579-crore-in-5-days-know-about-tdp-leader-his-love-story-and-more-3518241/7 |work=Financial Express |date=8 June 2024 |access-date=8 June 2024}}</ref> ১৯৯৫ চনত তেওঁ অন্ধ্ৰ প্ৰদেশৰ মুখ্যমন্ত্ৰী হয়। ৰাষ্ট্ৰীয় ৰাজনীতিতো তেওঁৰ ভূমিকা আছিল৷ তেওঁ প্ৰথমে ১৯৯৬ চনত ইউনাইটেড ফ্ৰণ্টৰ আহ্বায়ক হিচাপে দায়িত্ব পালন কৰে। ১৯৯৯ চনৰ [[লোকসভা |লোকসভা নিৰ্বাচন]]ৰ পিছত [[ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী|ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টি]] (বিজেপি) নেতৃত্বাধীন ''নেচনেল ডেম’ক্ৰেটিক এলায়েন্স''ক সমৰ্থন কৰিছিল, য’ত টিডিপিয়ে ২৯খন আসন লাভ কৰিছিল, যাৰ ফলত নাইডুৰ ৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ৰ বিশিষ্ট ৰাজনীতিবিদ হিচাপে সুনাম বৃদ্ধি পাইছিল। ২০১৪ চনত নাইডুৱে মুখ্যমন্ত্ৰী হিচাপে উভতি আহি এতিয়া অৱশিষ্ট (দ্বিবিভাজনৰ বাবে) অন্ধ্ৰপ্ৰদেশত জয়লাভ কৰে। ২০১৯ চনৰ অন্ধ্ৰ প্ৰদেশ বিধানসভাৰ নিৰ্বাচনত নাইডুৰ দলটোৱে নিৰ্বাচনী বিপৰ্যয়ৰ সন্মুখীন হয়৷ টিডিপিয়ে ১৭৫খন আসনৰ ভিতৰত মাত্ৰ ২৩খন আসনহে লাভ কৰে।<ref name="The Economic Times">{{Cite news |date=23 May 2019 |title=AP Election Results: YSR Congress storms to power in Andhra with landslide win |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/elections/assembly-elections/andhra-pradesh-assembly-election-result-live/articleshow/69453786.cms |access-date=1 October 2023 |work=The Economic Times |issn=0013-0389 |archive-date=26 July 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230726175856/https://economictimes.indiatimes.com/news/elections/assembly-elections/andhra-pradesh-assembly-election-result-live/articleshow/69453786.cms |url-status=live }}</ref>২০২৩ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ মাহত নাইডুক দক্ষতা বিকাশৰ গোচৰত জড়িত থকাৰ অভিযোগত অন্ধ্ৰ প্ৰদেশৰ অপৰাধ তদন্ত বিভাগৰ আৰক্ষীয়ে গ্ৰেপ্তাৰ কৰে আৰু ২০২৩ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত অন্ধ্ৰ প্ৰদেশ উচ্চ ন্যায়ালয়ে জামিন প্ৰদান কৰে।<ref>{{Cite news |last=Janyala |first=Sreenivas |date=20 November 2023 |title=Chandrababu Naidu granted regular bail by Andhra Pradesh High Court in skill development case |url=https://indianexpress.com/article/india/chandrababu-naidu-regular-bail-andhra-pradesh-high-court-skill-development-case-9034641/ |work=The Indian Express |access-date=7 June 2024}}</ref> ২০২৬ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত বলবৎকাৰী সঞ্চালকালয়ে (ইডি) নাইডুক দক্ষতা বিকাশৰ গোচৰৰ সকলো অভিযোগৰ পৰা মুক্ত কৰে।<ref name=":3">{{Cite web |last=Jayachandran |first=Apoorva |date=2026-02-02 |title=ED gives clean chit to Chandrababu Naidu in skill development case |url=https://www.indiatoday.in/india/law-news/story/ed-gives-clean-chit-to-chandrababu-naidu-in-skill-development-case-2861874-2026-02-02 |access-date=2026-02-03 |website=India Today |language=en}}</ref>২০২৪ চনৰ অন্ধ্ৰপ্ৰদেশ বিধানসভাৰ নিৰ্বাচনত বৰ্তমানৰ ৱাই এছ আৰ চি পি চৰকাৰক উফৰাই টি ডি পি পুনৰ ক্ষমতালৈ ঘূৰি আহিল আৰু নাইডু চতুৰ্থবাৰৰ বাবে মুখ্যমন্ত্ৰী হ'ল। == প্ৰাৰম্ভিক জীৱন আৰু শিক্ষা == ১৯৫০ চনৰ ২০ এপ্ৰিলত<ref name=":2">{{Cite news|date=20 April 2021|title=Naidu's birthday celebrated|language=en-IN|work=The Hindu|url=https://www.thehindu.com/news/national/andhra-pradesh/naidus-birthday-celebrated/article34370641.ece|access-date=21 June 2021|issn=0971-751X|archive-date=24 June 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210624202413/https://www.thehindu.com/news/national/andhra-pradesh/naidus-birthday-celebrated/article34370641.ece|url-status=live}}</ref> এটা তেলেগু হিন্দু কৃষক পৰিয়ালত চন্দ্ৰবাবু নাইডুৰ জন্ম হৈছিল৷ তেওঁৰ পিতৃ নৰ খৰজুৰা নাইডু আৰু মাতৃ আমানাম্মা৷ তেওঁলোকৰ ঘৰ বৰ্তমানৰ অন্ধ্ৰপ্ৰদেশৰ তিৰুপতি জিলাৰ নৰৱাৰিপল্লত আছিল৷<ref>{{Cite news |date=2 June 2018 |title=Chipurupalli Polytechnic named after CM's father |url=https://www.newindianexpress.com/cities/vijayawada/2018/jun/02/chipurupalli-polytechnic-named-after-cms-father-1822726.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210624205044/https://www.newindianexpress.com/cities/vijayawada/2018/jun/02/chipurupalli-polytechnic-named-after-cms-father-1822726.html |archive-date=24 June 2021 |access-date=21 June 2021 |work=The New Indian Express}}</ref><ref name="Rediff">{{cite web|last=J. S.|first=Sai|date=23 September 1999|title=No CM has worked as hard as Naidu|url=https://www.rediff.com/election/1999/sep/23naidu.htm|access-date=8 July 2021|website=Rediff|archive-date=24 June 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210624053054/https://www.rediff.com/election/1999/sep/23naidu.htm|url-status=live}}</ref>তেওঁৰ এজন কনিষ্ঠ ভ্ৰাতৃ আছে; নাম - নৰ ৰামমূৰ্তি নাইডু৷ তেওঁৰ দুগৰাকী কনিষ্ঠা ভগ্নীও আছে৷{{sfn|Pagadala|2018|p=4}} নাইডুৰ ভিটিলিগো নামৰ স্ব-প্ৰতিৰোধী ৰোগ আছে যি ছালত বগা দাগ সৃষ্টি কৰে।<ref>{{cite web |title=Shining in Political Arena - 7 Famous Politicians with Vitiligo |url=https://uniteforvitiligo.com/community/shining-in-political-arena-famous-politicians-with-vitiligo/ |access-date=25 July 2022 |work=Unite For Vitiligo |date=24 November 2018 |archive-date=3 July 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220703133858/https://uniteforvitiligo.com/community/shining-in-political-arena-famous-politicians-with-vitiligo/ |url-status=live }}</ref> যিহেতু তেওঁৰ গাঁৱত স্কুল নাছিল, সেয়েহে নাইডুৱে শেশাপুৰমৰ প্ৰাথমিক বিদ্যালয়ত পঞ্চম শ্ৰেণীলৈকে আৰু চন্দ্ৰগিৰি চৰকাৰী হাইস্কুলত দশম শ্ৰেণীলৈকে পঢ়িছিল।তেওঁ ১৯৭২ চনত তিৰুপতিৰ শ্ৰী ভেংকটেশ্বৰ কলা মহাবিদ্যালয়ৰ পৰা কলা শাখাত স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰে।<ref name="Rediff" />{{Sfn|Pagadala|2018|p=7}}পিছলৈ তেওঁ শ্ৰী ভেংকটেশ্বৰ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা [[অৰ্থনীতি]]ত স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী লাভ কৰে।<ref name="HT">{{cite web|date=2 August 2004|title=Chandrababu Naidu|url=https://www.hindustantimes.com/india/chandrababu-naidu/story-DOseYNxkGWACJNxnUh0beI.html|access-date=8 July 2021|website=Hindustan Times|language=en|archive-date=29 June 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210629053111/https://www.hindustantimes.com/india/chandrababu-naidu/story-DOseYNxkGWACJNxnUh0beI.html|url-status=live}}</ref> ১৯৭৪ চনত অধ্যাপক ড° ডি এল নাৰায়ণৰ নিৰ্দেশনাত তেওঁ পি এইচ ডিৰ কাম আৰম্ভ কৰে। তেওঁ ''Economic ideas of Professor N. G. Ranga'' বিষয়ত লিখিছিল যদিও পি এইচ ডি সম্পূৰ্ণ কৰা নাছিল।<ref name="Rediff" /> == তথ্যসূত্ৰ == [[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় ৰাজনীতিবিদ]] [[শ্ৰেণী:ৰাজনীতিবিদ]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ ৰাজ্যসমূহৰ মুখ্যমন্ত্ৰী]] [[শ্ৰেণী:জীৱিত ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:অন্ধ্ৰপ্ৰদেশৰ ব্যক্তি]] <references /> 8ejk3cgp2dxo84229emap143tjcrnf9 0 136888 606463 2026-05-15T13:12:09Z নৰুনা বৰুৱা 44897 নতুন পৃষ্ঠা: {{Infobox royalty | name = ৰেজা শ্বাহ পাহলৱী | image = Reza shah uniform.jpg | image_size = | caption = Reza Shah in uniform, {{circa|1931}} | succession = [[List of monarchs of Iran|Shah of Iran]] | reign = 15 December 1925 – 16 September 1941<ref>{{Cite encyclopedia|url=https://www.britannica.com/biography/Reza-Shah-Pahlavi|title=Reza Shah Pahlavi &#124; Biography|encyclopedia=Encyclopedia Britannica |date=29 May 2023 }}</r... 606463 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty | name = ৰেজা শ্বাহ পাহলৱী | image = Reza shah uniform.jpg | image_size = | caption = Reza Shah in uniform, {{circa|1931}} | succession = [[List of monarchs of Iran|Shah of Iran]] | reign = 15 December 1925 – 16 September 1941<ref>{{Cite encyclopedia|url=https://www.britannica.com/biography/Reza-Shah-Pahlavi|title=Reza Shah Pahlavi &#124; Biography|encyclopedia=Encyclopedia Britannica |date=29 May 2023 }}</ref> | coronation = 25 April 1926<ref>{{cite book|last=Rahnema|first=Ali|date=2011|title=Superstition as Ideology in Iranian Politics: From Majlesi to Ahmadinejad|publisher=Cambridge University Press|page=115|isbn=9781139495622}}</ref> | cor-type = [[Coronation of Reza Shah|Coronation]] | predecessor = [[আহমদ শ্বাহ কাজাৰ]]<br />''Himself'' {{small|(''as President of the Provisional Government'')}} | successor = [[মহম্মদ ৰেজা পাহলৱী]] {{Collapsed infobox section begin |last = yes |Pre-royal positions | titlestyle = border:1px dashed lightgrey;}}{{Infobox officeholder | embed = yes | office1 = [[List of heads of state of Iran|President of the Provisional Government]]<ref>Hambly, Gavin RG (1991). "The Pahlavī Autocracy: Riżā Shāh, 1921–41". In Avery, Peter ; Hambly, Gavin RG ; Melville, Charles P. (eds.). The Cambridge History of Iran (in English). Vol. 7. Cambridge University Press . pp. 224.</ref> | term_start1 = ১৯২৫ চনৰ ৩১ অক্টোবৰ | term_end1 = ১৯২৫ চনৰ ১৫ ডিচেম্বৰ | predecessor1 = আহমদ শ্বাহ কাজাৰ | successor1 = ''Himself'' {{small|(''as [[Shah of Iran]]'')}} | office2 = ইৰাণৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী | order2 = ১৬ তাৰিখ | monarch2 =আহমদ শ্বাহ কাজাৰ | prime_minister2 = [[Zia ol Din Tabatabaee]] <br /> [[Ahmad Qavam]] <br /> [[Hassan Pirnia]] <br /> [[Mostowfi ol-Mamalek]] <br /> Himself | term_start2 = ১৯২৩ চনৰ ২৮ অক্টোবৰ | term_end2 = 1 November 1925 | predecessor2 = [[Hassan Pirnia]] | successor2 = [[Mohammad Ali Foroughi]] (Acting)<br />[[Mostowfi ol-Mamalek]] | office3 = [[Ministry of Defence and Armed Forces Logistics (Iran)|Minister of War]] | monarch3 = [[Ahmad Shah Qajar]] | term_start3 = 24 April 1921 | term_end3 = 1 November 1925 | predecessor3 = Masoud Kayhan | successor3 = [[Amir Abdollah Tahmasebi]]{{Collapsed infobox section end}} }} | full name = ''Reza Pahlavi''<br />{{langx|fa|رضا پهلوی}} | | spouse = {{plainlist| * {{marriage|Maryam Savadkoohi|1895|1911|reason=died}} * {{marriage|[[Tadj ol-Molouk|Tadj ol-Molouk Ayromlu]]|1916}} * {{marriage|[[Turan Amirsoleimani]]|1922|1923|reason=div}} * {{marriage|[[Esmat Dowlatshahi]]|1923|}} }} | issue = [[Hamdam al-Saltaneh Pahlavi|Princess Hamdam al-Saltaneh]]<br />[[Shams Pahlavi|Princess Shams]]<br />[[Mohammad Reza Pahlavi|Mohammad Reza Shah]]<br />[[Ashraf Pahlavi|Princess Ashraf]]<br />[[Ali Reza Pahlavi (born 1922)|Prince Ali Reza]]<br />[[Gholam Reza Pahlavi|Prince Gholam Reza]]<br />[[Abdul Reza Pahlavi|Prince Abdul Reza]]<br />[[Ahmad Reza Pahlavi|Prince Ahmad Reza]]<br />[[Mahmoud Reza Pahlavi|Prince Mahmoud Reza]]<br />[[Fatemeh Pahlavi|Princess Fatemeh]]<br />[[Hamid Reza Pahlavi|Prince Hamid Reza]] | house = [[House of Pahlavi|Pahlavi]] | father = Abbas-Ali Khan | mother = Noush-Afarin | birth_name = Reza Khan | birth_date = {{birth date|df=yes|1878|03|15}} | birth_place = [[Alasht]], [[Qajar Iran]] | death_date = {{death date and age|df=yes|1944|07|26|1878|03|16}} | death_place = [[Johannesburg]], [[Union of South Africa]] | burial_date = 1944 | burial_place = [[Al-Rifa'i Mosque]], Cairo, Egypt;<br />7 May 1950<br />[[Mausoleum of Reza Shah]], Rey, Iran | signature = Reza Khan signature.svg | module = {{Infobox officeholder | embed = yes | allegiance = [[Sublime State of Iran]]<br />(1894–1925)<br />[[Imperial State of Iran]]<br />(1925–1941) | branch = * in [[Persian Cossack Brigade]] from 1894 to 1925 *in Imperial Army of Iran from 1921 to 1941 | service_years = 1894–1941 | battles = {{Tree list}} * [[Persian Constitutional Revolution]] * [[First World War]] ** [[Persian campaign (World War I)|Persian campaign]] *** [[Jungle Movement of Gilan]] * [[Kurdish separatism in Iran]] ** [[Simko Shikak revolt (1918–1922)]] *** [[Lakestan incident]] *** [[Battle of Miandoab]] ** [[Simko Shikak revolt (1926)]] * [[Mohammad Khiabani's uprising]] * [[1921 Persian coup d'état]] * [[Arab separatism in Khuzestan]] ** [[Sheikh Khazal rebellion]] * [[Goharshad Mosque rebellion]] * [[Second World War]] ** [[Anglo-Soviet invasion of Iran]] *** [[Operation Long Jump]] {{tree list/end}} | rank = * [[Brigadier General]] from 1921 to 1925 * [[Commander-in-Chief|Sardar Sepah (Commander-in-Chief)]] from 1925 to 1941 | commands = }} }} 3ums74wb7uhiyi2u1u5ptobwjme76eq 606464 606463 2026-05-15T13:13:22Z নৰুনা বৰুৱা 44897 606464 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty | name = ৰেজা শ্বাহ পাহলৱী | image = Reza shah uniform.jpg | image_size = | caption = Reza Shah in uniform, {{circa|1931}} | succession = [[List of monarchs of Iran|Shah of Iran]] | reign = 15 December 1925 – 16 September 1941<ref>{{Cite encyclopedia|url=https://www.britannica.com/biography/Reza-Shah-Pahlavi|title=Reza Shah Pahlavi &#124; Biography|encyclopedia=Encyclopedia Britannica |date=29 May 2023 }}</ref> | coronation = 25 April 1926<ref>{{cite book|last=Rahnema|first=Ali|date=2011|title=Superstition as Ideology in Iranian Politics: From Majlesi to Ahmadinejad|publisher=Cambridge University Press|page=115|isbn=9781139495622}}</ref> | cor-type = [[Coronation of Reza Shah|Coronation]] | predecessor = [[আহমদ শ্বাহ কাজাৰ]]<br />''Himself'' {{small|(''as President of the Provisional Government'')}} | successor = [[মহম্মদ ৰেজা পাহলৱী]] {{Collapsed infobox section begin |last = yes |Pre-royal positions | titlestyle = border:1px dashed lightgrey;}}{{Infobox officeholder | embed = yes | office1 = [[List of heads of state of Iran|President of the Provisional Government]]<ref>Hambly, Gavin RG (1991). "The Pahlavī Autocracy: Riżā Shāh, 1921–41". In Avery, Peter ; Hambly, Gavin RG ; Melville, Charles P. (eds.). The Cambridge History of Iran (in English). Vol. 7. Cambridge University Press . pp. 224.</ref> | term_start1 = ১৯২৫ চনৰ ৩১ অক্টোবৰ | term_end1 = ১৯২৫ চনৰ ১৫ ডিচেম্বৰ | predecessor1 = আহমদ শ্বাহ কাজাৰ | successor1 = ''Himself'' {{small|(''as [[Shah of Iran]]'')}} | office2 = ইৰাণৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী | order2 = ১৬ তাৰিখ | monarch2 =আহমদ শ্বাহ কাজাৰ | prime_minister2 = [[Zia ol Din Tabatabaee]] <br /> [[Ahmad Qavam]] <br /> [[Hassan Pirnia]] <br /> [[Mostowfi ol-Mamalek]] <br /> Himself | term_start2 = ১৯২৩ চনৰ ২৮ অক্টোবৰ | term_end2 = 1 November 1925 | predecessor2 = [[Hassan Pirnia]] | successor2 = [[Mohammad Ali Foroughi]] (Acting)<br />[[Mostowfi ol-Mamalek]] | office3 = [[Ministry of Defence and Armed Forces Logistics (Iran)|Minister of War]] | monarch3 = [[Ahmad Shah Qajar]] | term_start3 = 24 April 1921 | term_end3 = 1 November 1925 | predecessor3 = Masoud Kayhan | successor3 = [[Amir Abdollah Tahmasebi]]{{Collapsed infobox section end}} }} | full name = ''Reza Pahlavi''<br />{{langx|fa|رضا پهلوی}} | | spouse = {{plainlist| * {{marriage|Maryam Savadkoohi|1895|1911|reason=died}} * {{marriage|[[Tadj ol-Molouk|Tadj ol-Molouk Ayromlu]]|1916}} * {{marriage|[[Turan Amirsoleimani]]|1922|1923|reason=div}} * {{marriage|[[Esmat Dowlatshahi]]|1923|}} }} | issue = [[Hamdam al-Saltaneh Pahlavi|Princess Hamdam al-Saltaneh]]<br />[[Shams Pahlavi|Princess Shams]]<br />[[Mohammad Reza Pahlavi|Mohammad Reza Shah]]<br />[[Ashraf Pahlavi|Princess Ashraf]]<br />[[Ali Reza Pahlavi (born 1922)|Prince Ali Reza]]<br />[[Gholam Reza Pahlavi|Prince Gholam Reza]]<br />[[Abdul Reza Pahlavi|Prince Abdul Reza]]<br />[[Ahmad Reza Pahlavi|Prince Ahmad Reza]]<br />[[Mahmoud Reza Pahlavi|Prince Mahmoud Reza]]<br />[[Fatemeh Pahlavi|Princess Fatemeh]]<br />[[Hamid Reza Pahlavi|Prince Hamid Reza]] | house = [[House of Pahlavi|Pahlavi]] | father = Abbas-Ali Khan | mother = Noush-Afarin | birth_name = Reza Khan | birth_date = {{birth date|df=yes|1878|03|15}} | birth_place = [[Alasht]], [[Qajar Iran]] | death_date = {{death date and age|df=yes|1944|07|26|1878|03|16}} | death_place = [[Johannesburg]], [[Union of South Africa]] | burial_date = 1944 | burial_place = [[Al-Rifa'i Mosque]], Cairo, Egypt;<br />7 May 1950<br />[[Mausoleum of Reza Shah]], Rey, Iran | signature = Reza Khan signature.svg | module = {{Infobox officeholder | embed = yes | allegiance = [[Sublime State of Iran]]<br />(1894–1925)<br />[[Imperial State of Iran]]<br />(1925–1941) | branch = * in [[Persian Cossack Brigade]] from 1894 to 1925 *in Imperial Army of Iran from 1921 to 1941 | service_years = 1894–1941 | battles = {{Tree list}} * [[Persian Constitutional Revolution]] * [[First World War]] ** [[Persian campaign (World War I)|Persian campaign]] *** [[Jungle Movement of Gilan]] * [[Kurdish separatism in Iran]] ** [[Simko Shikak revolt (1918–1922)]] *** [[Lakestan incident]] *** [[Battle of Miandoab]] ** [[Simko Shikak revolt (1926)]] * [[Mohammad Khiabani's uprising]] * [[1921 Persian coup d'état]] * [[Arab separatism in Khuzestan]] ** [[Sheikh Khazal rebellion]] * [[Goharshad Mosque rebellion]] * [[Second World War]] ** [[Anglo-Soviet invasion of Iran]] *** [[Operation Long Jump]] {{tree list/end}} | rank = * [[Brigadier General]] from 1921 to 1925 * [[Commander-in-Chief|Sardar Sepah (Commander-in-Chief)]] from 1925 to 1941 | commands = }} }} ==তথ্যৰ উৎস== {{reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ= fbjmwimpji1m4vdu9qyjb4kpejtwmn5 606465 606464 2026-05-15T13:13:38Z নৰুনা বৰুৱা 44897 606465 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty | name = ৰেজা শ্বাহ পাহলৱী | image = Reza shah uniform.jpg | image_size = | caption = Reza Shah in uniform, {{circa|1931}} | succession = [[List of monarchs of Iran|Shah of Iran]] | reign = 15 December 1925 – 16 September 1941<ref>{{Cite encyclopedia|url=https://www.britannica.com/biography/Reza-Shah-Pahlavi|title=Reza Shah Pahlavi &#124; Biography|encyclopedia=Encyclopedia Britannica |date=29 May 2023 }}</ref> | coronation = 25 April 1926<ref>{{cite book|last=Rahnema|first=Ali|date=2011|title=Superstition as Ideology in Iranian Politics: From Majlesi to Ahmadinejad|publisher=Cambridge University Press|page=115|isbn=9781139495622}}</ref> | cor-type = [[Coronation of Reza Shah|Coronation]] | predecessor = [[আহমদ শ্বাহ কাজাৰ]]<br />''Himself'' {{small|(''as President of the Provisional Government'')}} | successor = [[মহম্মদ ৰেজা পাহলৱী]] {{Collapsed infobox section begin |last = yes |Pre-royal positions | titlestyle = border:1px dashed lightgrey;}}{{Infobox officeholder | embed = yes | office1 = [[List of heads of state of Iran|President of the Provisional Government]]<ref>Hambly, Gavin RG (1991). "The Pahlavī Autocracy: Riżā Shāh, 1921–41". In Avery, Peter ; Hambly, Gavin RG ; Melville, Charles P. (eds.). The Cambridge History of Iran (in English). Vol. 7. Cambridge University Press . pp. 224.</ref> | term_start1 = ১৯২৫ চনৰ ৩১ অক্টোবৰ | term_end1 = ১৯২৫ চনৰ ১৫ ডিচেম্বৰ | predecessor1 = আহমদ শ্বাহ কাজাৰ | successor1 = ''Himself'' {{small|(''as [[Shah of Iran]]'')}} | office2 = ইৰাণৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী | order2 = ১৬ তাৰিখ | monarch2 =আহমদ শ্বাহ কাজাৰ | prime_minister2 = [[Zia ol Din Tabatabaee]] <br /> [[Ahmad Qavam]] <br /> [[Hassan Pirnia]] <br /> [[Mostowfi ol-Mamalek]] <br /> Himself | term_start2 = ১৯২৩ চনৰ ২৮ অক্টোবৰ | term_end2 = 1 November 1925 | predecessor2 = [[Hassan Pirnia]] | successor2 = [[Mohammad Ali Foroughi]] (Acting)<br />[[Mostowfi ol-Mamalek]] | office3 = [[Ministry of Defence and Armed Forces Logistics (Iran)|Minister of War]] | monarch3 = [[Ahmad Shah Qajar]] | term_start3 = 24 April 1921 | term_end3 = 1 November 1925 | predecessor3 = Masoud Kayhan | successor3 = [[Amir Abdollah Tahmasebi]]{{Collapsed infobox section end}} }} | full name = ''Reza Pahlavi''<br />{{langx|fa|رضا پهلوی}} | | spouse = {{plainlist| * {{marriage|Maryam Savadkoohi|1895|1911|reason=died}} * {{marriage|[[Tadj ol-Molouk|Tadj ol-Molouk Ayromlu]]|1916}} * {{marriage|[[Turan Amirsoleimani]]|1922|1923|reason=div}} * {{marriage|[[Esmat Dowlatshahi]]|1923|}} }} | issue = [[Hamdam al-Saltaneh Pahlavi|Princess Hamdam al-Saltaneh]]<br />[[Shams Pahlavi|Princess Shams]]<br />[[Mohammad Reza Pahlavi|Mohammad Reza Shah]]<br />[[Ashraf Pahlavi|Princess Ashraf]]<br />[[Ali Reza Pahlavi (born 1922)|Prince Ali Reza]]<br />[[Gholam Reza Pahlavi|Prince Gholam Reza]]<br />[[Abdul Reza Pahlavi|Prince Abdul Reza]]<br />[[Ahmad Reza Pahlavi|Prince Ahmad Reza]]<br />[[Mahmoud Reza Pahlavi|Prince Mahmoud Reza]]<br />[[Fatemeh Pahlavi|Princess Fatemeh]]<br />[[Hamid Reza Pahlavi|Prince Hamid Reza]] | house = [[House of Pahlavi|Pahlavi]] | father = Abbas-Ali Khan | mother = Noush-Afarin | birth_name = Reza Khan | birth_date = {{birth date|df=yes|1878|03|15}} | birth_place = [[Alasht]], [[Qajar Iran]] | death_date = {{death date and age|df=yes|1944|07|26|1878|03|16}} | death_place = [[Johannesburg]], [[Union of South Africa]] | burial_date = 1944 | burial_place = [[Al-Rifa'i Mosque]], Cairo, Egypt;<br />7 May 1950<br />[[Mausoleum of Reza Shah]], Rey, Iran | signature = Reza Khan signature.svg | module = {{Infobox officeholder | embed = yes | allegiance = [[Sublime State of Iran]]<br />(1894–1925)<br />[[Imperial State of Iran]]<br />(1925–1941) | branch = * in [[Persian Cossack Brigade]] from 1894 to 1925 *in Imperial Army of Iran from 1921 to 1941 | service_years = 1894–1941 | battles = {{Tree list}} * [[Persian Constitutional Revolution]] * [[First World War]] ** [[Persian campaign (World War I)|Persian campaign]] *** [[Jungle Movement of Gilan]] * [[Kurdish separatism in Iran]] ** [[Simko Shikak revolt (1918–1922)]] *** [[Lakestan incident]] *** [[Battle of Miandoab]] ** [[Simko Shikak revolt (1926)]] * [[Mohammad Khiabani's uprising]] * [[1921 Persian coup d'état]] * [[Arab separatism in Khuzestan]] ** [[Sheikh Khazal rebellion]] * [[Goharshad Mosque rebellion]] * [[Second World War]] ** [[Anglo-Soviet invasion of Iran]] *** [[Operation Long Jump]] {{tree list/end}} | rank = * [[Brigadier General]] from 1921 to 1925 * [[Commander-in-Chief|Sardar Sepah (Commander-in-Chief)]] from 1925 to 1941 | commands = }} }} ==তথ্যৰ উৎস== {{reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== 37a0s8vnas9an9yzggoztx6rugg262e 606467 606465 2026-05-15T13:52:41Z নৰুনা বৰুৱা 44897 606467 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty | name = ৰেজা শ্বাহ পাহলৱী | image = Reza shah uniform.jpg | image_size = | caption = Reza Shah in uniform, {{circa|1931}} | succession = [[List of monarchs of Iran|Shah of Iran]] | reign = 15 December 1925 – 16 September 1941<ref>{{Cite encyclopedia|url=https://www.britannica.com/biography/Reza-Shah-Pahlavi|title=Reza Shah Pahlavi &#124; Biography|encyclopedia=Encyclopedia Britannica |date=29 May 2023 }}</ref> | coronation = 25 April 1926<ref>{{cite book|last=Rahnema|first=Ali|date=2011|title=Superstition as Ideology in Iranian Politics: From Majlesi to Ahmadinejad|publisher=Cambridge University Press|page=115|isbn=9781139495622}}</ref> | cor-type = [[Coronation of Reza Shah|Coronation]] | predecessor = আহমদ শ্বাহ কাজাৰ<br />''Himself'' {{small|(''as President of the Provisional Government'')}} | successor = [[মহম্মদ ৰেজা পাহলৱী]] {{Collapsed infobox section begin |last = yes |Pre-royal positions | titlestyle = border:1px dashed lightgrey;}}{{Infobox officeholder | embed = yes | office1 = [[List of heads of state of Iran|President of the Provisional Government]]<ref>Hambly, Gavin RG (1991). "The Pahlavī Autocracy: Riżā Shāh, 1921–41". In Avery, Peter ; Hambly, Gavin RG ; Melville, Charles P. (eds.). The Cambridge History of Iran (in English). Vol. 7. Cambridge University Press . pp. 224.</ref> | term_start1 = ১৯২৫ চনৰ ৩১ অক্টোবৰ | term_end1 = ১৯২৫ চনৰ ১৫ ডিচেম্বৰ | predecessor1 = আহমদ শ্বাহ কাজাৰ | successor1 = ''Himself'' {{small|(''as [[Shah of Iran]]'')}} | office2 = ইৰাণৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী | order2 = ১৬ তাৰিখ | monarch2 =আহমদ শ্বাহ কাজাৰ | prime_minister2 = [[Zia ol Din Tabatabaee]] <br /> [[Ahmad Qavam]] <br /> [[Hassan Pirnia]] <br /> [[Mostowfi ol-Mamalek]] <br /> Himself | term_start2 = ১৯২৩ চনৰ ২৮ অক্টোবৰ | term_end2 = 1 November 1925 | predecessor2 = [[Hassan Pirnia]] | successor2 = [[Mohammad Ali Foroughi]] (Acting)<br />[[Mostowfi ol-Mamalek]] | office3 = [[Ministry of Defence and Armed Forces Logistics (Iran)|Minister of War]] | monarch3 = [[Ahmad Shah Qajar]] | term_start3 = 24 April 1921 | term_end3 = 1 November 1925 | predecessor3 = Masoud Kayhan | successor3 = [[Amir Abdollah Tahmasebi]]{{Collapsed infobox section end}} }} | full name = ''Reza Pahlavi''<br />{{langx|fa|رضا پهلوی}} | | spouse = {{plainlist| * {{marriage|Maryam Savadkoohi|1895|1911|reason=died}} * {{marriage|[[Tadj ol-Molouk|Tadj ol-Molouk Ayromlu]]|1916}} * {{marriage|[[Turan Amirsoleimani]]|1922|1923|reason=div}} * {{marriage|[[Esmat Dowlatshahi]]|1923|}} }} | issue =ৰাজকুমাৰী হামদাম আল-ছালতানেহ <br />ৰাজকুমাৰী শ্বামছ <br />[[মহম্মদ ৰেজা পাহলৱী]] <br />ৰাজকুমাৰী আশ্ৰফ <br />ৰাজকুমাৰ আলী ৰেজা <br />ৰাজকুমাৰ গোলাম ৰেজা <br />ৰাজকুমাৰ আব্দুল ৰেজা <br />ৰাজকুমাৰ আহমদ ৰেজা <br />ৰাজকুমাৰ মাহমুদ ৰেজা পাহলৱী <br />ৰাজকুমাৰী ফাতেমেহ <br />[[Hamid Reza Pahlavi|Prince Hamid Reza]] | house = [[House of Pahlavi|Pahlavi]] | father = আব্বাছ-আলী খান | mother = নৌচ-আফাৰিন | birth_name = ৰেজা খান | birth_date = {{birth date|df=yes|1878|03|15}} | birth_place =আলাষ্ট , কাজাৰ ইৰাণ | death_date = {{death date and age|df=yes|1944|07|26|1878|03|16}} | death_place = [[Johannesburg]], [[Union of South Africa]] | burial_date = 1944 | burial_place = আল-ৰিফায়ী মছজিদ, কাইৰো,[[ইজিপ্ত]];<br />৭ মে’ ১৯৫০ চন<br /> ৰেজা শ্বাহৰ সমাধিস্থল , ৰেই, ইৰাণ | signature = Reza Khan signature.svg | module = {{Infobox officeholder | embed = yes | allegiance = [[Sublime State of Iran]]<br />(1894–1925)<br />[[Imperial State of Iran]]<br />(1925–1941) | branch = * in [[Persian Cossack Brigade]] from 1894 to 1925 *in Imperial Army of Iran from 1921 to 1941 | service_years = 1894–1941 | battles = {{Tree list}} * [[Persian Constitutional Revolution]] * [[প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধ ]] ** [[Persian campaign (World War I)|Persian campaign]] *** [[Jungle Movement of Gilan]] * [[Kurdish separatism in Iran]] ** [[Simko Shikak revolt (1918–1922)]] *** [[Lakestan incident]] *** [[Battle of Miandoab]] ** [[Simko Shikak revolt (1926)]] * [[Mohammad Khiabani's uprising]] * [[1921 Persian coup d'état]] * [[Arab separatism in Khuzestan]] ** [[Sheikh Khazal rebellion]] * [[Goharshad Mosque rebellion]] * [[Second World War]] ** [[Anglo-Soviet invasion of Iran]] *** [[Operation Long Jump]] {{tree list/end}} | rank = * [[Brigadier General]] from 1921 to 1925 * [[Commander-in-Chief|Sardar Sepah (Commander-in-Chief)]] from 1925 to 1941 | commands = }} }} ==তথ্যৰ উৎস== {{reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== nym78itlr0k8o8sthqusuapke5ldlvz 606469 606467 2026-05-15T13:59:18Z নৰুনা বৰুৱা 44897 606469 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty | name = ৰেজা শ্বাহ পাহলৱী | image = Reza shah uniform.jpg | image_size = | caption = Reza Shah in uniform, {{circa|1931}} | succession = [[List of monarchs of Iran|Shah of Iran]] | reign = 15 December 1925 – 16 September 1941<ref>{{Cite encyclopedia|url=https://www.britannica.com/biography/Reza-Shah-Pahlavi|title=Reza Shah Pahlavi &#124; Biography|encyclopedia=Encyclopedia Britannica |date=29 May 2023 }}</ref> | coronation = 25 April 1926<ref>{{cite book|last=Rahnema|first=Ali|date=2011|title=Superstition as Ideology in Iranian Politics: From Majlesi to Ahmadinejad|publisher=Cambridge University Press|page=115|isbn=9781139495622}}</ref> | cor-type = [[Coronation of Reza Shah|Coronation]] | predecessor = আহমদ শ্বাহ কাজাৰ<br />নিজে (অস্থায়ী চৰকাৰৰ সভাপতি হিচাপে) | successor = [[মহম্মদ ৰেজা পাহলৱী]] {{Collapsed infobox section begin |last = yes |Pre-royal positions | titlestyle = border:1px dashed lightgrey;}}{{Infobox officeholder | embed = yes | office1 = [[List of heads of state of Iran|President of the Provisional Government]]<ref>Hambly, Gavin RG (1991). "The Pahlavī Autocracy: Riżā Shāh, 1921–41". In Avery, Peter ; Hambly, Gavin RG ; Melville, Charles P. (eds.). The Cambridge History of Iran (in English). Vol. 7. Cambridge University Press . pp. 224.</ref> | term_start1 = ১৯২৫ চনৰ ৩১ অক্টোবৰ | term_end1 = ১৯২৫ চনৰ ১৫ ডিচেম্বৰ | predecessor1 = আহমদ শ্বাহ কাজাৰ | successor1 = ''Himself'' {{small|(''as [[Shah of Iran]]'')}} | office2 = ইৰাণৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী | order2 = ১৬ তাৰিখ | monarch2 =আহমদ শ্বাহ কাজাৰ | prime_minister2 = [[Zia ol Din Tabatabaee]] <br /> [[Ahmad Qavam]] <br /> [[Hassan Pirnia]] <br /> [[Mostowfi ol-Mamalek]] <br /> Himself | term_start2 = ১৯২৩ চনৰ ২৮ অক্টোবৰ | term_end2 = ১ নৱেম্বৰ ১৯২৫ চন | predecessor2 = হাছান পিৰনিয়া | successor2 = [[Mohammad Ali Foroughi]] (Acting)<br />[[Mostowfi ol-Mamalek]] | office3 = [[Ministry of Defence and Armed Forces Logistics (Iran)|Minister of War]] | monarch3 = আহমদ শ্বাহ কাজাৰ | term_start3 = ২৪ এপ্ৰিল ১৯২১ | term_end3 = ১ নৱেম্বৰ ১৯২৫ চন | predecessor3 = Masoud Kayhan | successor3 = [[Amir Abdollah Tahmasebi]]{{Collapsed infobox section end}} }} | full name = ''Reza Pahlavi''<br />{{langx|fa|رضا پهلوی}} | | spouse = {{plainlist| * {{marriage|মৰিয়ম সাৱদকুহী |1895|1911|reason=died}} * {{marriage|টাডজ অল-মলৌক|1916}} * {{marriage|তুৰান আমিৰছোলেইমানী|1922|1923|reason=div}} * {{marriage|এছমত দৌলৎশাহি|1923|}} }} | issue =ৰাজকুমাৰী হামদাম আল-ছালতানেহ <br />ৰাজকুমাৰী শ্বামছ <br />[[মহম্মদ ৰেজা পাহলৱী]] <br />ৰাজকুমাৰী আশ্ৰফ <br />ৰাজকুমাৰ আলী ৰেজা <br />ৰাজকুমাৰ গোলাম ৰেজা <br />ৰাজকুমাৰ আব্দুল ৰেজা <br />ৰাজকুমাৰ আহমদ ৰেজা <br />ৰাজকুমাৰ মাহমুদ ৰেজা পাহলৱী <br />ৰাজকুমাৰী ফাতেমেহ <br />ৰাজকুমাৰ হামিদ ৰেজা | house = [[House of Pahlavi|Pahlavi]] | father = আব্বাছ-আলী খান | mother = নৌচ-আফাৰিন | birth_name = ৰেজা খান | birth_date = {{birth date|df=yes|1878|03|15}} | birth_place =আলাষ্ট , কাজাৰ ইৰাণ | death_date = {{death date and age|df=yes|1944|07|26|1878|03|16}} | death_place = জোহান্সবাৰ্গ, দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ সংঘ | burial_date = ১৯৪৪ | burial_place = আল-ৰিফায়ী মছজিদ, কাইৰো,[[ইজিপ্ত]];<br />৭ মে’ ১৯৫০ চন<br /> ৰেজা শ্বাহৰ সমাধিস্থল , ৰেই, ইৰাণ | signature = Reza Khan signature.svg | module = {{Infobox officeholder | embed = yes | allegiance = [[Sublime State of Iran]]<br />(1894–1925)<br />[[Imperial State of Iran]]<br />(1925–1941) | branch = * in [[Persian Cossack Brigade]] from 1894 to 1925 *in Imperial Army of Iran from 1921 to 1941 | service_years = 1894–1941 | battles = {{Tree list}} * [[Persian Constitutional Revolution]] * [[প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধ ]] ** [[Persian campaign (World War I)|Persian campaign]] *** [[Jungle Movement of Gilan]] * [[Kurdish separatism in Iran]] ** [[Simko Shikak revolt (1918–1922)]] *** [[Lakestan incident]] *** [[Battle of Miandoab]] ** [[Simko Shikak revolt (1926)]] * [[Mohammad Khiabani's uprising]] * [[1921 Persian coup d'état]] * [[Arab separatism in Khuzestan]] ** [[Sheikh Khazal rebellion]] * [[Goharshad Mosque rebellion]] * [[Second World War]] ** [[Anglo-Soviet invasion of Iran]] *** [[Operation Long Jump]] {{tree list/end}} | rank = * [[Brigadier General]] from 1921 to 1925 * [[Commander-in-Chief|Sardar Sepah (Commander-in-Chief)]] from 1925 to 1941 | commands = }} }} ==তথ্যৰ উৎস== {{reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== bf62ibg40oz74gyp6034gcg87z2wnwo 606470 606469 2026-05-15T14:02:03Z নৰুনা বৰুৱা 44897 606470 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty | name = ৰেজা শ্বাহ পাহলৱী | image = Reza shah uniform.jpg | image_size = | caption = ইউনিফৰ্মৰ সাজত ৰেজা শ্বাহ, ১৯৩১ চনত | succession = [[List of monarchs of Iran|Shah of Iran]] | reign =১৫ ডিচেম্বৰ ১৯২৫ – ১৬ ছেপ্টেম্বৰ ১৯৪১ <ref>{{Cite encyclopedia|url=https://www.britannica.com/biography/Reza-Shah-Pahlavi|title=Reza Shah Pahlavi &#124; Biography|encyclopedia=Encyclopedia Britannica |date=29 May 2023 }}</ref> | coronation = 25 April 1926<ref>{{cite book|last=Rahnema|first=Ali|date=2011|title=Superstition as Ideology in Iranian Politics: From Majlesi to Ahmadinejad|publisher=Cambridge University Press|page=115|isbn=9781139495622}}</ref> | cor-type = ৰাজঅভিষেক | predecessor = আহমদ শ্বাহ কাজাৰ<br />নিজে (অস্থায়ী চৰকাৰৰ সভাপতি হিচাপে) | successor = [[মহম্মদ ৰেজা পাহলৱী]] {{Collapsed infobox section begin |last = yes |Pre-royal positions | titlestyle = border:1px dashed lightgrey;}}{{Infobox officeholder | embed = yes | office1 = [[List of heads of state of Iran|President of the Provisional Government]]<ref>Hambly, Gavin RG (1991). "The Pahlavī Autocracy: Riżā Shāh, 1921–41". In Avery, Peter ; Hambly, Gavin RG ; Melville, Charles P. (eds.). The Cambridge History of Iran (in English). Vol. 7. Cambridge University Press . pp. 224.</ref> | term_start1 = ১৯২৫ চনৰ ৩১ অক্টোবৰ | term_end1 = ১৯২৫ চনৰ ১৫ ডিচেম্বৰ | predecessor1 = আহমদ শ্বাহ কাজাৰ | successor1 = ''Himself'' {{small|(''as [[Shah of Iran]]'')}} | office2 = ইৰাণৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী | order2 = ১৬ তাৰিখ | monarch2 =আহমদ শ্বাহ কাজাৰ | prime_minister2 = [[Zia ol Din Tabatabaee]] <br /> [[Ahmad Qavam]] <br /> [[Hassan Pirnia]] <br /> [[Mostowfi ol-Mamalek]] <br /> Himself | term_start2 = ১৯২৩ চনৰ ২৮ অক্টোবৰ | term_end2 = ১ নৱেম্বৰ ১৯২৫ চন | predecessor2 = হাছান পিৰনিয়া | successor2 = মহম্মদ আলী ফৰুগী (Acting)<br />[[Mostowfi ol-Mamalek]] | office3 = [[Ministry of Defence and Armed Forces Logistics (Iran)|Minister of War]] | monarch3 = আহমদ শ্বাহ কাজাৰ | term_start3 = ২৪ এপ্ৰিল ১৯২১ | term_end3 = ১ নৱেম্বৰ ১৯২৫ চন | predecessor3 = মাছৌদ কায়হান | successor3 = [[Amir Abdollah Tahmasebi]]{{Collapsed infobox section end}} }} | full name = ''Reza Pahlavi''<br />{{langx|fa|رضا پهلوی}} | | spouse = {{plainlist| * {{marriage|মৰিয়ম সাৱদকুহী |1895|1911|reason=died}} * {{marriage|টাডজ অল-মলৌক|1916}} * {{marriage|তুৰান আমিৰছোলেইমানী|1922|1923|reason=div}} * {{marriage|এছমত দৌলৎশাহি|1923|}} }} | issue =ৰাজকুমাৰী হামদাম আল-ছালতানেহ <br />ৰাজকুমাৰী শ্বামছ <br />[[মহম্মদ ৰেজা পাহলৱী]] <br />ৰাজকুমাৰী আশ্ৰফ <br />ৰাজকুমাৰ আলী ৰেজা <br />ৰাজকুমাৰ গোলাম ৰেজা <br />ৰাজকুমাৰ আব্দুল ৰেজা <br />ৰাজকুমাৰ আহমদ ৰেজা <br />ৰাজকুমাৰ মাহমুদ ৰেজা পাহলৱী <br />ৰাজকুমাৰী ফাতেমেহ <br />ৰাজকুমাৰ হামিদ ৰেজা | house = [[House of Pahlavi|Pahlavi]] | father = আব্বাছ-আলী খান | mother = নৌচ-আফাৰিন | birth_name = ৰেজা খান | birth_date = {{birth date|df=yes|1878|03|15}} | birth_place =আলাষ্ট , কাজাৰ ইৰাণ | death_date = {{death date and age|df=yes|1944|07|26|1878|03|16}} | death_place = জোহান্সবাৰ্গ, দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ সংঘ | burial_date = ১৯৪৪ | burial_place = আল-ৰিফায়ী মছজিদ, কাইৰো,[[ইজিপ্ত]];<br />৭ মে’ ১৯৫০ চন<br /> ৰেজা শ্বাহৰ সমাধিস্থল , ৰেই, ইৰাণ | signature = Reza Khan signature.svg | module = {{Infobox officeholder | embed = yes | allegiance = [[Sublime State of Iran]]<br />(1894–1925)<br />[[Imperial State of Iran]]<br />(1925–1941) | branch = * in [[Persian Cossack Brigade]] from 1894 to 1925 *in Imperial Army of Iran from 1921 to 1941 | service_years = 1894–1941 | battles = {{Tree list}} * [[Persian Constitutional Revolution]] * [[প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধ ]] ** [[Persian campaign (World War I)|Persian campaign]] *** [[Jungle Movement of Gilan]] * [[Kurdish separatism in Iran]] ** [[Simko Shikak revolt (1918–1922)]] *** [[Lakestan incident]] *** [[Battle of Miandoab]] ** [[Simko Shikak revolt (1926)]] * [[Mohammad Khiabani's uprising]] * [[1921 Persian coup d'état]] * [[Arab separatism in Khuzestan]] ** [[Sheikh Khazal rebellion]] * [[Goharshad Mosque rebellion]] * [[Second World War]] ** [[Anglo-Soviet invasion of Iran]] *** [[Operation Long Jump]] {{tree list/end}} | rank = * [[Brigadier General]] from 1921 to 1925 * [[Commander-in-Chief|Sardar Sepah (Commander-in-Chief)]] from 1925 to 1941 | commands = }} }} ==তথ্যৰ উৎস== {{reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== a1tr3uso6oqno31h6n2d6pl6grg8djy 606471 606470 2026-05-15T14:05:48Z নৰুনা বৰুৱা 44897 606471 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty | name = ৰেজা শ্বাহ পাহলৱী | image = Reza shah uniform.jpg | image_size = | caption = ইউনিফৰ্মৰ সাজত ৰেজা শ্বাহ, ১৯৩১ চনত | succession = [[List of monarchs of Iran|Shah of Iran]] | reign =১৫ ডিচেম্বৰ ১৯২৫ – ১৬ ছেপ্টেম্বৰ ১৯৪১ <ref>{{Cite encyclopedia|url=https://www.britannica.com/biography/Reza-Shah-Pahlavi|title=Reza Shah Pahlavi &#124; Biography|encyclopedia=Encyclopedia Britannica |date=29 May 2023 }}</ref> | coronation = 25 April 1926<ref>{{cite book|last=Rahnema|first=Ali|date=2011|title=Superstition as Ideology in Iranian Politics: From Majlesi to Ahmadinejad|publisher=Cambridge University Press|page=115|isbn=9781139495622}}</ref> | cor-type = ৰাজঅভিষেক | predecessor = আহমদ শ্বাহ কাজাৰ<br />নিজে (অস্থায়ী চৰকাৰৰ সভাপতি হিচাপে) | successor = [[মহম্মদ ৰেজা পাহলৱী]] {{Collapsed infobox section begin |last = yes |Pre-royal positions | titlestyle = border:1px dashed lightgrey;}}{{Infobox officeholder | embed = yes | office1 = [[List of heads of state of Iran|President of the Provisional Government]]<ref>Hambly, Gavin RG (1991). "The Pahlavī Autocracy: Riżā Shāh, 1921–41". In Avery, Peter ; Hambly, Gavin RG ; Melville, Charles P. (eds.). The Cambridge History of Iran (in English). Vol. 7. Cambridge University Press . pp. 224.</ref> | term_start1 = ১৯২৫ চনৰ ৩১ অক্টোবৰ | term_end1 = ১৯২৫ চনৰ ১৫ ডিচেম্বৰ | predecessor1 = আহমদ শ্বাহ কাজাৰ | successor1 = ''Himself'' {{small|(''as [[Shah of Iran]]'')}} | office2 = ইৰাণৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী | order2 = ১৬ তাৰিখ | monarch2 =আহমদ শ্বাহ কাজাৰ | prime_minister2 = [[Zia ol Din Tabatabaee]] <br /> [[Ahmad Qavam]] <br /> [[Hassan Pirnia]] <br /> [[Mostowfi ol-Mamalek]] <br /> Himself | term_start2 = ১৯২৩ চনৰ ২৮ অক্টোবৰ | term_end2 = ১ নৱেম্বৰ ১৯২৫ চন | predecessor2 = হাছান পিৰনিয়া | successor2 = মহম্মদ আলী ফৰুগী (Acting)<br />[[Mostowfi ol-Mamalek]] | office3 = [[Ministry of Defence and Armed Forces Logistics (Iran)|Minister of War]] | monarch3 = আহমদ শ্বাহ কাজাৰ | term_start3 = ২৪ এপ্ৰিল ১৯২১ | term_end3 = ১ নৱেম্বৰ ১৯২৫ চন | predecessor3 = মাছৌদ কায়হান | successor3 = আমিৰ আব্দুল্লাহ তাহমাছেবী {{Collapsed infobox section end}} }} | full name = ''ৰেজা পাহলৱী''<br />{{langx|fa|رضا پهلوی}} | | spouse = {{plainlist| * {{marriage|মৰিয়ম সাৱদকুহী |1895|1911|reason=died}} * {{marriage|টাডজ অল-মলৌক|1916}} * {{marriage|তুৰান আমিৰছোলেইমানী|1922|1923|reason=div}} * {{marriage|এছমত দৌলৎশাহি|1923|}} }} | issue =ৰাজকুমাৰী হামদাম আল-ছালতানেহ <br />ৰাজকুমাৰী শ্বামছ <br />[[মহম্মদ ৰেজা পাহলৱী]] <br />ৰাজকুমাৰী আশ্ৰফ <br />ৰাজকুমাৰ আলী ৰেজা <br />ৰাজকুমাৰ গোলাম ৰেজা <br />ৰাজকুমাৰ আব্দুল ৰেজা <br />ৰাজকুমাৰ আহমদ ৰেজা <br />ৰাজকুমাৰ মাহমুদ ৰেজা পাহলৱী <br />ৰাজকুমাৰী ফাতেমেহ <br />ৰাজকুমাৰ হামিদ ৰেজা | house = হাউছ অৱ পাহলৱী | father = আব্বাছ-আলী খান | mother = নৌচ-আফাৰিন | birth_name = ৰেজা খান | birth_date = {{birth date|df=yes|1878|03|15}} | birth_place =আলাষ্ট , কাজাৰ ইৰাণ | death_date = {{death date and age|df=yes|1944|07|26|1878|03|16}} | death_place = জোহান্সবাৰ্গ, দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ সংঘ | burial_date = ১৯৪৪ | burial_place = আল-ৰিফায়ী মছজিদ, কাইৰো,[[ইজিপ্ত]];<br />৭ মে’ ১৯৫০ চন<br /> ৰেজা শ্বাহৰ সমাধিস্থল , ৰেই, ইৰাণ | signature = Reza Khan signature.svg | module = {{Infobox officeholder | embed = yes | allegiance = [[Sublime State of Iran]]<br />(1894–1925)<br />[[Imperial State of Iran]]<br />(1925–1941) | branch = * in [[Persian Cossack Brigade]] from 1894 to 1925 *in Imperial Army of Iran from 1921 to 1941 | service_years = 1894–1941 | battles = {{Tree list}} * পাৰস্যৰ সাংবিধানিক বিপ্লৱ * [[প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধ ]] ** [[Persian campaign (World War I)|Persian campaign]] *** [[Jungle Movement of Gilan]] * [[Kurdish separatism in Iran]] ** [[Simko Shikak revolt (1918–1922)]] *** [[Lakestan incident]] *** [[Battle of Miandoab]] ** [[Simko Shikak revolt (1926)]] * [[Mohammad Khiabani's uprising]] * [[1921 Persian coup d'état]] * [[Arab separatism in Khuzestan]] ** [[Sheikh Khazal rebellion]] * [[Goharshad Mosque rebellion]] * [[Second World War]] ** [[Anglo-Soviet invasion of Iran]] *** [[Operation Long Jump]] {{tree list/end}} | rank = * [[Brigadier General]] from 1921 to 1925 * [[Commander-in-Chief|Sardar Sepah (Commander-in-Chief)]] from 1925 to 1941 | commands = }} }} ==তথ্যৰ উৎস== {{reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== 9qclzw4dz64477tfq6ixsi2fstgowem 606472 606471 2026-05-15T14:06:22Z নৰুনা বৰুৱা 44897 added [[Category:শাসক]] using [[WP:HC|HotCat]] 606472 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty | name = ৰেজা শ্বাহ পাহলৱী | image = Reza shah uniform.jpg | image_size = | caption = ইউনিফৰ্মৰ সাজত ৰেজা শ্বাহ, ১৯৩১ চনত | succession = [[List of monarchs of Iran|Shah of Iran]] | reign =১৫ ডিচেম্বৰ ১৯২৫ – ১৬ ছেপ্টেম্বৰ ১৯৪১ <ref>{{Cite encyclopedia|url=https://www.britannica.com/biography/Reza-Shah-Pahlavi|title=Reza Shah Pahlavi &#124; Biography|encyclopedia=Encyclopedia Britannica |date=29 May 2023 }}</ref> | coronation = 25 April 1926<ref>{{cite book|last=Rahnema|first=Ali|date=2011|title=Superstition as Ideology in Iranian Politics: From Majlesi to Ahmadinejad|publisher=Cambridge University Press|page=115|isbn=9781139495622}}</ref> | cor-type = ৰাজঅভিষেক | predecessor = আহমদ শ্বাহ কাজাৰ<br />নিজে (অস্থায়ী চৰকাৰৰ সভাপতি হিচাপে) | successor = [[মহম্মদ ৰেজা পাহলৱী]] {{Collapsed infobox section begin |last = yes |Pre-royal positions | titlestyle = border:1px dashed lightgrey;}}{{Infobox officeholder | embed = yes | office1 = [[List of heads of state of Iran|President of the Provisional Government]]<ref>Hambly, Gavin RG (1991). "The Pahlavī Autocracy: Riżā Shāh, 1921–41". In Avery, Peter ; Hambly, Gavin RG ; Melville, Charles P. (eds.). The Cambridge History of Iran (in English). Vol. 7. Cambridge University Press . pp. 224.</ref> | term_start1 = ১৯২৫ চনৰ ৩১ অক্টোবৰ | term_end1 = ১৯২৫ চনৰ ১৫ ডিচেম্বৰ | predecessor1 = আহমদ শ্বাহ কাজাৰ | successor1 = ''Himself'' {{small|(''as [[Shah of Iran]]'')}} | office2 = ইৰাণৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী | order2 = ১৬ তাৰিখ | monarch2 =আহমদ শ্বাহ কাজাৰ | prime_minister2 = [[Zia ol Din Tabatabaee]] <br /> [[Ahmad Qavam]] <br /> [[Hassan Pirnia]] <br /> [[Mostowfi ol-Mamalek]] <br /> Himself | term_start2 = ১৯২৩ চনৰ ২৮ অক্টোবৰ | term_end2 = ১ নৱেম্বৰ ১৯২৫ চন | predecessor2 = হাছান পিৰনিয়া | successor2 = মহম্মদ আলী ফৰুগী (Acting)<br />[[Mostowfi ol-Mamalek]] | office3 = [[Ministry of Defence and Armed Forces Logistics (Iran)|Minister of War]] | monarch3 = আহমদ শ্বাহ কাজাৰ | term_start3 = ২৪ এপ্ৰিল ১৯২১ | term_end3 = ১ নৱেম্বৰ ১৯২৫ চন | predecessor3 = মাছৌদ কায়হান | successor3 = আমিৰ আব্দুল্লাহ তাহমাছেবী {{Collapsed infobox section end}} }} | full name = ''ৰেজা পাহলৱী''<br />{{langx|fa|رضا پهلوی}} | | spouse = {{plainlist| * {{marriage|মৰিয়ম সাৱদকুহী |1895|1911|reason=died}} * {{marriage|টাডজ অল-মলৌক|1916}} * {{marriage|তুৰান আমিৰছোলেইমানী|1922|1923|reason=div}} * {{marriage|এছমত দৌলৎশাহি|1923|}} }} | issue =ৰাজকুমাৰী হামদাম আল-ছালতানেহ <br />ৰাজকুমাৰী শ্বামছ <br />[[মহম্মদ ৰেজা পাহলৱী]] <br />ৰাজকুমাৰী আশ্ৰফ <br />ৰাজকুমাৰ আলী ৰেজা <br />ৰাজকুমাৰ গোলাম ৰেজা <br />ৰাজকুমাৰ আব্দুল ৰেজা <br />ৰাজকুমাৰ আহমদ ৰেজা <br />ৰাজকুমাৰ মাহমুদ ৰেজা পাহলৱী <br />ৰাজকুমাৰী ফাতেমেহ <br />ৰাজকুমাৰ হামিদ ৰেজা | house = হাউছ অৱ পাহলৱী | father = আব্বাছ-আলী খান | mother = নৌচ-আফাৰিন | birth_name = ৰেজা খান | birth_date = {{birth date|df=yes|1878|03|15}} | birth_place =আলাষ্ট , কাজাৰ ইৰাণ | death_date = {{death date and age|df=yes|1944|07|26|1878|03|16}} | death_place = জোহান্সবাৰ্গ, দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ সংঘ | burial_date = ১৯৪৪ | burial_place = আল-ৰিফায়ী মছজিদ, কাইৰো,[[ইজিপ্ত]];<br />৭ মে’ ১৯৫০ চন<br /> ৰেজা শ্বাহৰ সমাধিস্থল , ৰেই, ইৰাণ | signature = Reza Khan signature.svg | module = {{Infobox officeholder | embed = yes | allegiance = [[Sublime State of Iran]]<br />(1894–1925)<br />[[Imperial State of Iran]]<br />(1925–1941) | branch = * in [[Persian Cossack Brigade]] from 1894 to 1925 *in Imperial Army of Iran from 1921 to 1941 | service_years = 1894–1941 | battles = {{Tree list}} * পাৰস্যৰ সাংবিধানিক বিপ্লৱ * [[প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধ ]] ** [[Persian campaign (World War I)|Persian campaign]] *** [[Jungle Movement of Gilan]] * [[Kurdish separatism in Iran]] ** [[Simko Shikak revolt (1918–1922)]] *** [[Lakestan incident]] *** [[Battle of Miandoab]] ** [[Simko Shikak revolt (1926)]] * [[Mohammad Khiabani's uprising]] * [[1921 Persian coup d'état]] * [[Arab separatism in Khuzestan]] ** [[Sheikh Khazal rebellion]] * [[Goharshad Mosque rebellion]] * [[Second World War]] ** [[Anglo-Soviet invasion of Iran]] *** [[Operation Long Jump]] {{tree list/end}} | rank = * [[Brigadier General]] from 1921 to 1925 * [[Commander-in-Chief|Sardar Sepah (Commander-in-Chief)]] from 1925 to 1941 | commands = }} }} ==তথ্যৰ উৎস== {{reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== [[শ্ৰেণী:শাসক]] mre9bc1r2vr2ufp9sruiivx9hgynl0g 606473 606472 2026-05-15T14:06:44Z নৰুনা বৰুৱা 44897 added [[Category:ইৰানৰ ব্যক্তি]] using [[WP:HC|HotCat]] 606473 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty | name = ৰেজা শ্বাহ পাহলৱী | image = Reza shah uniform.jpg | image_size = | caption = ইউনিফৰ্মৰ সাজত ৰেজা শ্বাহ, ১৯৩১ চনত | succession = [[List of monarchs of Iran|Shah of Iran]] | reign =১৫ ডিচেম্বৰ ১৯২৫ – ১৬ ছেপ্টেম্বৰ ১৯৪১ <ref>{{Cite encyclopedia|url=https://www.britannica.com/biography/Reza-Shah-Pahlavi|title=Reza Shah Pahlavi &#124; Biography|encyclopedia=Encyclopedia Britannica |date=29 May 2023 }}</ref> | coronation = 25 April 1926<ref>{{cite book|last=Rahnema|first=Ali|date=2011|title=Superstition as Ideology in Iranian Politics: From Majlesi to Ahmadinejad|publisher=Cambridge University Press|page=115|isbn=9781139495622}}</ref> | cor-type = ৰাজঅভিষেক | predecessor = আহমদ শ্বাহ কাজাৰ<br />নিজে (অস্থায়ী চৰকাৰৰ সভাপতি হিচাপে) | successor = [[মহম্মদ ৰেজা পাহলৱী]] {{Collapsed infobox section begin |last = yes |Pre-royal positions | titlestyle = border:1px dashed lightgrey;}}{{Infobox officeholder | embed = yes | office1 = [[List of heads of state of Iran|President of the Provisional Government]]<ref>Hambly, Gavin RG (1991). "The Pahlavī Autocracy: Riżā Shāh, 1921–41". In Avery, Peter ; Hambly, Gavin RG ; Melville, Charles P. (eds.). The Cambridge History of Iran (in English). Vol. 7. Cambridge University Press . pp. 224.</ref> | term_start1 = ১৯২৫ চনৰ ৩১ অক্টোবৰ | term_end1 = ১৯২৫ চনৰ ১৫ ডিচেম্বৰ | predecessor1 = আহমদ শ্বাহ কাজাৰ | successor1 = ''Himself'' {{small|(''as [[Shah of Iran]]'')}} | office2 = ইৰাণৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী | order2 = ১৬ তাৰিখ | monarch2 =আহমদ শ্বাহ কাজাৰ | prime_minister2 = [[Zia ol Din Tabatabaee]] <br /> [[Ahmad Qavam]] <br /> [[Hassan Pirnia]] <br /> [[Mostowfi ol-Mamalek]] <br /> Himself | term_start2 = ১৯২৩ চনৰ ২৮ অক্টোবৰ | term_end2 = ১ নৱেম্বৰ ১৯২৫ চন | predecessor2 = হাছান পিৰনিয়া | successor2 = মহম্মদ আলী ফৰুগী (Acting)<br />[[Mostowfi ol-Mamalek]] | office3 = [[Ministry of Defence and Armed Forces Logistics (Iran)|Minister of War]] | monarch3 = আহমদ শ্বাহ কাজাৰ | term_start3 = ২৪ এপ্ৰিল ১৯২১ | term_end3 = ১ নৱেম্বৰ ১৯২৫ চন | predecessor3 = মাছৌদ কায়হান | successor3 = আমিৰ আব্দুল্লাহ তাহমাছেবী {{Collapsed infobox section end}} }} | full name = ''ৰেজা পাহলৱী''<br />{{langx|fa|رضا پهلوی}} | | spouse = {{plainlist| * {{marriage|মৰিয়ম সাৱদকুহী |1895|1911|reason=died}} * {{marriage|টাডজ অল-মলৌক|1916}} * {{marriage|তুৰান আমিৰছোলেইমানী|1922|1923|reason=div}} * {{marriage|এছমত দৌলৎশাহি|1923|}} }} | issue =ৰাজকুমাৰী হামদাম আল-ছালতানেহ <br />ৰাজকুমাৰী শ্বামছ <br />[[মহম্মদ ৰেজা পাহলৱী]] <br />ৰাজকুমাৰী আশ্ৰফ <br />ৰাজকুমাৰ আলী ৰেজা <br />ৰাজকুমাৰ গোলাম ৰেজা <br />ৰাজকুমাৰ আব্দুল ৰেজা <br />ৰাজকুমাৰ আহমদ ৰেজা <br />ৰাজকুমাৰ মাহমুদ ৰেজা পাহলৱী <br />ৰাজকুমাৰী ফাতেমেহ <br />ৰাজকুমাৰ হামিদ ৰেজা | house = হাউছ অৱ পাহলৱী | father = আব্বাছ-আলী খান | mother = নৌচ-আফাৰিন | birth_name = ৰেজা খান | birth_date = {{birth date|df=yes|1878|03|15}} | birth_place =আলাষ্ট , কাজাৰ ইৰাণ | death_date = {{death date and age|df=yes|1944|07|26|1878|03|16}} | death_place = জোহান্সবাৰ্গ, দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ সংঘ | burial_date = ১৯৪৪ | burial_place = আল-ৰিফায়ী মছজিদ, কাইৰো,[[ইজিপ্ত]];<br />৭ মে’ ১৯৫০ চন<br /> ৰেজা শ্বাহৰ সমাধিস্থল , ৰেই, ইৰাণ | signature = Reza Khan signature.svg | module = {{Infobox officeholder | embed = yes | allegiance = [[Sublime State of Iran]]<br />(1894–1925)<br />[[Imperial State of Iran]]<br />(1925–1941) | branch = * in [[Persian Cossack Brigade]] from 1894 to 1925 *in Imperial Army of Iran from 1921 to 1941 | service_years = 1894–1941 | battles = {{Tree list}} * পাৰস্যৰ সাংবিধানিক বিপ্লৱ * [[প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধ ]] ** [[Persian campaign (World War I)|Persian campaign]] *** [[Jungle Movement of Gilan]] * [[Kurdish separatism in Iran]] ** [[Simko Shikak revolt (1918–1922)]] *** [[Lakestan incident]] *** [[Battle of Miandoab]] ** [[Simko Shikak revolt (1926)]] * [[Mohammad Khiabani's uprising]] * [[1921 Persian coup d'état]] * [[Arab separatism in Khuzestan]] ** [[Sheikh Khazal rebellion]] * [[Goharshad Mosque rebellion]] * [[Second World War]] ** [[Anglo-Soviet invasion of Iran]] *** [[Operation Long Jump]] {{tree list/end}} | rank = * [[Brigadier General]] from 1921 to 1925 * [[Commander-in-Chief|Sardar Sepah (Commander-in-Chief)]] from 1925 to 1941 | commands = }} }} ==তথ্যৰ উৎস== {{reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== [[শ্ৰেণী:শাসক]] [[শ্ৰেণী:ইৰানৰ ব্যক্তি]] 5qgzt3rouj4lge8l1jewho8v83cfhlc 606474 606473 2026-05-15T14:07:01Z নৰুনা বৰুৱা 44897 added [[Category:মৃত ব্যক্তি]] using [[WP:HC|HotCat]] 606474 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty | name = ৰেজা শ্বাহ পাহলৱী | image = Reza shah uniform.jpg | image_size = | caption = ইউনিফৰ্মৰ সাজত ৰেজা শ্বাহ, ১৯৩১ চনত | succession = [[List of monarchs of Iran|Shah of Iran]] | reign =১৫ ডিচেম্বৰ ১৯২৫ – ১৬ ছেপ্টেম্বৰ ১৯৪১ <ref>{{Cite encyclopedia|url=https://www.britannica.com/biography/Reza-Shah-Pahlavi|title=Reza Shah Pahlavi &#124; Biography|encyclopedia=Encyclopedia Britannica |date=29 May 2023 }}</ref> | coronation = 25 April 1926<ref>{{cite book|last=Rahnema|first=Ali|date=2011|title=Superstition as Ideology in Iranian Politics: From Majlesi to Ahmadinejad|publisher=Cambridge University Press|page=115|isbn=9781139495622}}</ref> | cor-type = ৰাজঅভিষেক | predecessor = আহমদ শ্বাহ কাজাৰ<br />নিজে (অস্থায়ী চৰকাৰৰ সভাপতি হিচাপে) | successor = [[মহম্মদ ৰেজা পাহলৱী]] {{Collapsed infobox section begin |last = yes |Pre-royal positions | titlestyle = border:1px dashed lightgrey;}}{{Infobox officeholder | embed = yes | office1 = [[List of heads of state of Iran|President of the Provisional Government]]<ref>Hambly, Gavin RG (1991). "The Pahlavī Autocracy: Riżā Shāh, 1921–41". In Avery, Peter ; Hambly, Gavin RG ; Melville, Charles P. (eds.). The Cambridge History of Iran (in English). Vol. 7. Cambridge University Press . pp. 224.</ref> | term_start1 = ১৯২৫ চনৰ ৩১ অক্টোবৰ | term_end1 = ১৯২৫ চনৰ ১৫ ডিচেম্বৰ | predecessor1 = আহমদ শ্বাহ কাজাৰ | successor1 = ''Himself'' {{small|(''as [[Shah of Iran]]'')}} | office2 = ইৰাণৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী | order2 = ১৬ তাৰিখ | monarch2 =আহমদ শ্বাহ কাজাৰ | prime_minister2 = [[Zia ol Din Tabatabaee]] <br /> [[Ahmad Qavam]] <br /> [[Hassan Pirnia]] <br /> [[Mostowfi ol-Mamalek]] <br /> Himself | term_start2 = ১৯২৩ চনৰ ২৮ অক্টোবৰ | term_end2 = ১ নৱেম্বৰ ১৯২৫ চন | predecessor2 = হাছান পিৰনিয়া | successor2 = মহম্মদ আলী ফৰুগী (Acting)<br />[[Mostowfi ol-Mamalek]] | office3 = [[Ministry of Defence and Armed Forces Logistics (Iran)|Minister of War]] | monarch3 = আহমদ শ্বাহ কাজাৰ | term_start3 = ২৪ এপ্ৰিল ১৯২১ | term_end3 = ১ নৱেম্বৰ ১৯২৫ চন | predecessor3 = মাছৌদ কায়হান | successor3 = আমিৰ আব্দুল্লাহ তাহমাছেবী {{Collapsed infobox section end}} }} | full name = ''ৰেজা পাহলৱী''<br />{{langx|fa|رضا پهلوی}} | | spouse = {{plainlist| * {{marriage|মৰিয়ম সাৱদকুহী |1895|1911|reason=died}} * {{marriage|টাডজ অল-মলৌক|1916}} * {{marriage|তুৰান আমিৰছোলেইমানী|1922|1923|reason=div}} * {{marriage|এছমত দৌলৎশাহি|1923|}} }} | issue =ৰাজকুমাৰী হামদাম আল-ছালতানেহ <br />ৰাজকুমাৰী শ্বামছ <br />[[মহম্মদ ৰেজা পাহলৱী]] <br />ৰাজকুমাৰী আশ্ৰফ <br />ৰাজকুমাৰ আলী ৰেজা <br />ৰাজকুমাৰ গোলাম ৰেজা <br />ৰাজকুমাৰ আব্দুল ৰেজা <br />ৰাজকুমাৰ আহমদ ৰেজা <br />ৰাজকুমাৰ মাহমুদ ৰেজা পাহলৱী <br />ৰাজকুমাৰী ফাতেমেহ <br />ৰাজকুমাৰ হামিদ ৰেজা | house = হাউছ অৱ পাহলৱী | father = আব্বাছ-আলী খান | mother = নৌচ-আফাৰিন | birth_name = ৰেজা খান | birth_date = {{birth date|df=yes|1878|03|15}} | birth_place =আলাষ্ট , কাজাৰ ইৰাণ | death_date = {{death date and age|df=yes|1944|07|26|1878|03|16}} | death_place = জোহান্সবাৰ্গ, দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ সংঘ | burial_date = ১৯৪৪ | burial_place = আল-ৰিফায়ী মছজিদ, কাইৰো,[[ইজিপ্ত]];<br />৭ মে’ ১৯৫০ চন<br /> ৰেজা শ্বাহৰ সমাধিস্থল , ৰেই, ইৰাণ | signature = Reza Khan signature.svg | module = {{Infobox officeholder | embed = yes | allegiance = [[Sublime State of Iran]]<br />(1894–1925)<br />[[Imperial State of Iran]]<br />(1925–1941) | branch = * in [[Persian Cossack Brigade]] from 1894 to 1925 *in Imperial Army of Iran from 1921 to 1941 | service_years = 1894–1941 | battles = {{Tree list}} * পাৰস্যৰ সাংবিধানিক বিপ্লৱ * [[প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধ ]] ** [[Persian campaign (World War I)|Persian campaign]] *** [[Jungle Movement of Gilan]] * [[Kurdish separatism in Iran]] ** [[Simko Shikak revolt (1918–1922)]] *** [[Lakestan incident]] *** [[Battle of Miandoab]] ** [[Simko Shikak revolt (1926)]] * [[Mohammad Khiabani's uprising]] * [[1921 Persian coup d'état]] * [[Arab separatism in Khuzestan]] ** [[Sheikh Khazal rebellion]] * [[Goharshad Mosque rebellion]] * [[Second World War]] ** [[Anglo-Soviet invasion of Iran]] *** [[Operation Long Jump]] {{tree list/end}} | rank = * [[Brigadier General]] from 1921 to 1925 * [[Commander-in-Chief|Sardar Sepah (Commander-in-Chief)]] from 1925 to 1941 | commands = }} }} ==তথ্যৰ উৎস== {{reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== [[শ্ৰেণী:শাসক]] [[শ্ৰেণী:ইৰানৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]] nf8so0pqxjijc8j99hdpuf9vi42gsh8 606475 606474 2026-05-15T14:13:05Z নৰুনা বৰুৱা 44897 606475 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty | name = ৰেজা শ্বাহ পাহলৱী | image = Reza shah uniform.jpg | image_size = | caption = ইউনিফৰ্মৰ সাজত ৰেজা শ্বাহ, ১৯৩১ চনত | succession = ইৰাণৰ শ্বাহ বা সম্ৰাট | reign =১৫ ডিচেম্বৰ ১৯২৫ – ১৬ ছেপ্টেম্বৰ ১৯৪১ <ref>{{Cite encyclopedia|url=https://www.britannica.com/biography/Reza-Shah-Pahlavi|title=Reza Shah Pahlavi &#124; Biography|encyclopedia=Encyclopedia Britannica |date=29 May 2023 }}</ref> | coronation = 25 April 1926<ref>{{cite book|last=Rahnema|first=Ali|date=2011|title=Superstition as Ideology in Iranian Politics: From Majlesi to Ahmadinejad|publisher=Cambridge University Press|page=115|isbn=9781139495622}}</ref> | cor-type = ৰাজঅভিষেক | predecessor = আহমদ শ্বাহ কাজাৰ<br />নিজে (অস্থায়ী চৰকাৰৰ সভাপতি হিচাপে) | successor = [[মহম্মদ ৰেজা পাহলৱী]] {{Collapsed infobox section begin |last = yes |Pre-royal positions | titlestyle = border:1px dashed lightgrey;}}{{Infobox officeholder | embed = yes | office1 = [[List of heads of state of Iran|President of the Provisional Government]]<ref>Hambly, Gavin RG (1991). "The Pahlavī Autocracy: Riżā Shāh, 1921–41". In Avery, Peter ; Hambly, Gavin RG ; Melville, Charles P. (eds.). The Cambridge History of Iran (in English). Vol. 7. Cambridge University Press . pp. 224.</ref> | term_start1 = ১৯২৫ চনৰ ৩১ অক্টোবৰ | term_end1 = ১৯২৫ চনৰ ১৫ ডিচেম্বৰ | predecessor1 = আহমদ শ্বাহ কাজাৰ | successor1 = ''Himself'' {{small|(''as [[Shah of Iran]]'')}} | office2 = ইৰাণৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী | order2 = ১৬ তাৰিখ | monarch2 =আহমদ শ্বাহ কাজাৰ | prime_minister2 = [[Zia ol Din Tabatabaee]] <br /> [[Ahmad Qavam]] <br /> [[Hassan Pirnia]] <br /> [[Mostowfi ol-Mamalek]] <br /> Himself | term_start2 = ১৯২৩ চনৰ ২৮ অক্টোবৰ | term_end2 = ১ নৱেম্বৰ ১৯২৫ চন | predecessor2 = হাছান পিৰনিয়া | successor2 = মহম্মদ আলী ফৰুগী (Acting)<br />[[Mostowfi ol-Mamalek]] | office3 = [[Ministry of Defence and Armed Forces Logistics (Iran)|Minister of War]] | monarch3 = আহমদ শ্বাহ কাজাৰ | term_start3 = ২৪ এপ্ৰিল ১৯২১ | term_end3 = ১ নৱেম্বৰ ১৯২৫ চন | predecessor3 = মাছৌদ কায়হান | successor3 = আমিৰ আব্দুল্লাহ তাহমাছেবী {{Collapsed infobox section end}} }} | full name = ''ৰেজা পাহলৱী''<br />{{langx|fa|رضا پهلوی}} | | spouse = {{plainlist| * {{marriage|মৰিয়ম সাৱদকুহী |1895|1911|reason=died}} * {{marriage|টাডজ অল-মলৌক|1916}} * {{marriage|তুৰান আমিৰছোলেইমানী|1922|1923|reason=div}} * {{marriage|এছমত দৌলৎশাহি|1923|}} }} | issue =ৰাজকুমাৰী হামদাম আল-ছালতানেহ <br />ৰাজকুমাৰী শ্বামছ <br />[[মহম্মদ ৰেজা পাহলৱী]] <br />ৰাজকুমাৰী আশ্ৰফ <br />ৰাজকুমাৰ আলী ৰেজা <br />ৰাজকুমাৰ গোলাম ৰেজা <br />ৰাজকুমাৰ আব্দুল ৰেজা <br />ৰাজকুমাৰ আহমদ ৰেজা <br />ৰাজকুমাৰ মাহমুদ ৰেজা পাহলৱী <br />ৰাজকুমাৰী ফাতেমেহ <br />ৰাজকুমাৰ হামিদ ৰেজা | house = হাউছ অৱ পাহলৱী | father = আব্বাছ-আলী খান | mother = নৌচ-আফাৰিন | birth_name = ৰেজা খান | birth_date = {{birth date|df=yes|1878|03|15}} | birth_place =আলাষ্ট , কাজাৰ ইৰাণ | death_date = {{death date and age|df=yes|1944|07|26|1878|03|16}} | death_place = জোহান্সবাৰ্গ, দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ সংঘ | burial_date = ১৯৪৪ | burial_place = আল-ৰিফায়ী মছজিদ, কাইৰো,[[ইজিপ্ত]];<br />৭ মে’ ১৯৫০ চন<br /> ৰেজা শ্বাহৰ সমাধিস্থল , ৰেই, ইৰাণ | signature = Reza Khan signature.svg | module = {{Infobox officeholder | embed = yes | allegiance = [[Sublime State of Iran]]<br />(1894–1925)<br />[[Imperial State of Iran]]<br />(1925–1941) | branch = * in [[Persian Cossack Brigade]] from 1894 to 1925 *in Imperial Army of Iran from 1921 to 1941 | service_years = 1894–1941 | battles = {{Tree list}} * পাৰস্যৰ সাংবিধানিক বিপ্লৱ * [[প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধ ]] ** [[Persian campaign (World War I)|Persian campaign]] *** [[Jungle Movement of Gilan]] * [[Kurdish separatism in Iran]] ** [[Simko Shikak revolt (1918–1922)]] *** [[Lakestan incident]] *** [[Battle of Miandoab]] ** [[Simko Shikak revolt (1926)]] * [[Mohammad Khiabani's uprising]] * [[1921 Persian coup d'état]] * [[Arab separatism in Khuzestan]] ** [[Sheikh Khazal rebellion]] * [[Goharshad Mosque rebellion]] * [[Second World War]] ** [[Anglo-Soviet invasion of Iran]] *** [[Operation Long Jump]] {{tree list/end}} | rank = * [[Brigadier General]] from 1921 to 1925 * [[Commander-in-Chief|Sardar Sepah (Commander-in-Chief)]] from 1925 to 1941 | commands = }} }} ==তথ্যৰ উৎস== {{reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== [[শ্ৰেণী:শাসক]] [[শ্ৰেণী:ইৰানৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]] 8ll2c5ihnmtbqq2hu7cn90y94hq7dkx 606476 606475 2026-05-15T14:23:38Z নৰুনা বৰুৱা 44897 606476 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty | name = ৰেজা শ্বাহ পাহলৱী | image = Reza shah uniform.jpg | image_size = | caption = ইউনিফৰ্মৰ সাজত ৰেজা শ্বাহ, ১৯৩১ চনত | succession = ইৰাণৰ শ্বাহ বা সম্ৰাট | reign =১৫ ডিচেম্বৰ ১৯২৫ – ১৬ ছেপ্টেম্বৰ ১৯৪১ <ref>{{Cite encyclopedia|url=https://www.britannica.com/biography/Reza-Shah-Pahlavi|title=Reza Shah Pahlavi &#124; Biography|encyclopedia=Encyclopedia Britannica |date=29 May 2023 }}</ref> | coronation = 25 April 1926<ref>{{cite book|last=Rahnema|first=Ali|date=2011|title=Superstition as Ideology in Iranian Politics: From Majlesi to Ahmadinejad|publisher=Cambridge University Press|page=115|isbn=9781139495622}}</ref> | cor-type = ৰাজঅভিষেক | predecessor = আহমদ শ্বাহ কাজাৰ<br />নিজে (অস্থায়ী চৰকাৰৰ সভাপতি হিচাপে) | successor = [[মহম্মদ ৰেজা পাহলৱী]] {{Collapsed infobox section begin |last = yes |Pre-royal positions | titlestyle = border:1px dashed lightgrey;}}{{Infobox officeholder | embed = yes | office1 = [[List of heads of state of Iran|President of the Provisional Government]]<ref>Hambly, Gavin RG (1991). "The Pahlavī Autocracy: Riżā Shāh, 1921–41". In Avery, Peter ; Hambly, Gavin RG ; Melville, Charles P. (eds.). The Cambridge History of Iran (in English). Vol. 7. Cambridge University Press . pp. 224.</ref> | term_start1 = ১৯২৫ চনৰ ৩১ অক্টোবৰ | term_end1 = ১৯২৫ চনৰ ১৫ ডিচেম্বৰ | predecessor1 = আহমদ শ্বাহ কাজাৰ | successor1 = ''Himself'' {{small|(''as [[Shah of Iran]]'')}} | office2 = ইৰাণৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী | order2 = ১৬ তাৰিখ | monarch2 =আহমদ শ্বাহ কাজাৰ | prime_minister2 = [[Zia ol Din Tabatabaee]] <br /> [[Ahmad Qavam]] <br /> [[Hassan Pirnia]] <br /> [[Mostowfi ol-Mamalek]] <br /> Himself | term_start2 = ১৯২৩ চনৰ ২৮ অক্টোবৰ | term_end2 = ১ নৱেম্বৰ ১৯২৫ চন | predecessor2 = হাছান পিৰনিয়া | successor2 = মহম্মদ আলী ফৰুগী (Acting)<br />[[Mostowfi ol-Mamalek]] | office3 = [[Ministry of Defence and Armed Forces Logistics (Iran)|Minister of War]] | monarch3 = আহমদ শ্বাহ কাজাৰ | term_start3 = ২৪ এপ্ৰিল ১৯২১ | term_end3 = ১ নৱেম্বৰ ১৯২৫ চন | predecessor3 = মাছৌদ কায়হান | successor3 = আমিৰ আব্দুল্লাহ তাহমাছেবী {{Collapsed infobox section end}} }} | full name = ''ৰেজা পাহলৱী''<br />{{langx|fa|رضا پهلوی}} | | spouse = {{plainlist| * {{marriage|মৰিয়ম সাৱদকুহী |1895|1911|reason=died}} * {{marriage|টাডজ অল-মলৌক|1916}} * {{marriage|তুৰান আমিৰছোলেইমানী|1922|1923|reason=div}} * {{marriage|এছমত দৌলৎশাহি|1923|}} }} | issue =ৰাজকুমাৰী হামদাম আল-ছালতানেহ <br />ৰাজকুমাৰী শ্বামছ <br />[[মহম্মদ ৰেজা পাহলৱী]] <br />ৰাজকুমাৰী আশ্ৰফ <br />ৰাজকুমাৰ আলী ৰেজা <br />ৰাজকুমাৰ গোলাম ৰেজা <br />ৰাজকুমাৰ আব্দুল ৰেজা <br />ৰাজকুমাৰ আহমদ ৰেজা <br />ৰাজকুমাৰ মাহমুদ ৰেজা পাহলৱী <br />ৰাজকুমাৰী ফাতেমেহ <br />ৰাজকুমাৰ হামিদ ৰেজা | house = হাউছ অৱ পাহলৱী | father = আব্বাছ-আলী খান | mother = নৌচ-আফাৰিন | birth_name = ৰেজা খান | birth_date = {{birth date|df=yes|1878|03|15}} | birth_place =আলাষ্ট , কাজাৰ ইৰাণ | death_date = {{death date and age|df=yes|1944|07|26|1878|03|16}} | death_place = জোহান্সবাৰ্গ, দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ সংঘ | burial_date = ১৯৪৪ | burial_place = আল-ৰিফায়ী মছজিদ, কাইৰো,[[ইজিপ্ত]];<br />৭ মে’ ১৯৫০ চন<br /> ৰেজা শ্বাহৰ সমাধিস্থল , ৰেই, ইৰাণ | signature = Reza Khan signature.svg | module = {{Infobox officeholder | embed = yes | allegiance = [[Sublime State of Iran]]<br />(1894–1925)<br />[[Imperial State of Iran]]<br />(1925–1941) | branch = * in [[Persian Cossack Brigade]] from 1894 to 1925 *in Imperial Army of Iran from 1921 to 1941 | service_years = 1894–1941 | battles = {{Tree list}} * পাৰস্যৰ সাংবিধানিক বিপ্লৱ * [[প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধ ]] ** [[Persian campaign (World War I)|Persian campaign]] *** [[Jungle Movement of Gilan]] * [[Kurdish separatism in Iran]] ** [[Simko Shikak revolt (1918–1922)]] *** [[Lakestan incident]] *** [[Battle of Miandoab]] ** [[Simko Shikak revolt (1926)]] * [[Mohammad Khiabani's uprising]] * [[1921 Persian coup d'état]] * [[Arab separatism in Khuzestan]] ** [[Sheikh Khazal rebellion]] * [[Goharshad Mosque rebellion]] * [[Second World War]] ** [[Anglo-Soviet invasion of Iran]] *** [[Operation Long Jump]] {{tree list/end}} | rank = * [[Brigadier General]] from 1921 to 1925 * [[Commander-in-Chief|Sardar Sepah (Commander-in-Chief)]] from 1925 to 1941 | commands = }} }} '''ৰেজা শ্বাহ পাহলৱী'''ৰ জন্মগত নাম আছিল ৰেজা খান। ( জন্ম,১৫ মাৰ্চ ১৮৭৮ – মৃত্যু,২৬ জুলাই ১৯৪৪) ১৯২৫ চনৰ পৰা ১৯৪১ চনলৈকে তেওঁ ইৰাণৰ শ্বাহ আছিল তথা পাহলৱী বংশৰ প্ৰতিষ্ঠাপক আছিল। এজন সামৰিক বিষয়া হিচাপে কৰ্মজীৱন আৰম্ভ কৰা ৰেজা শ্বাহে পিছলৈ এগৰাকী ৰাজনীতিবিদ হিচাপে নিজকে প্ৰতিষ্ঠিত কৰে । তেওঁ ইৰাণৰ যুদ্ধ মন্ত্ৰী আৰু প্ৰধানমন্ত্ৰী হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল আৰু শেষৰজন কাজাৰ ৰজা আহমদ শ্বাহক উৎখাত কৰাৰ পিছত ইৰানৰ শ্বাহ বা সম্ৰাট নিৰ্বাচিত হৈছিল। ১৪ বছৰ বয়সত পাৰ্চী কছাক ব্ৰিগেডত যোগদান কৰি তেওঁ ক্ৰমান্বয়ে ৰেংকসমূহৰ মাজেৰে উন্নীত হয় আৰু ১৯২১ চনৰ ভিতৰত ব্ৰিগেডিয়াৰ জেনেৰেল হয়। ১৯২১ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত কাজভিন প্ৰদেশত নিয়োজিত সমগ্ৰ কছাক ব্ৰিগেডৰ নেতা হিচাপে তেওঁ তেহৰাণৰ ফালে আগবাঢ়ি গৈ ৰাজধানী দখল কৰে। চৰকাৰ ভংগ কৰিবলৈ বাধ্য কৰাই জিয়া-উল-দিন টাবাতাবাইক নতুন প্ৰধানমন্ত্ৰী হিচাপে নিযুক্তি দিয়ে। নতুন চৰকাৰত ৰেজা খানৰ প্ৰথম ভূমিকা আছিল সেনাবাহিনীৰ প্ৰধান সেনাধ্যক্ষ আৰু যুদ্ধ মন্ত্ৰী হিচাপে। অভ্যুত্থানৰ দুবছৰৰ পাছত ইৰাণৰ নিষ্ঠাবান ৰাষ্ট্ৰীয় বিধানসভাৰ সহযোগত ৰেজা পাহলৱী ইৰাণৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী হয়। ১৯২৫ চনত সংবিধান সভাই আহমদ শ্বাহক পদচ্যুত কৰি ১৯০৬ চনৰ ইৰাণৰ সংবিধান সংশোধন কৰি ৰেজা পাহলৱীক ইৰাণৰ শ্বাহ হিচাপে নিৰ্বাচিত কৰে। তেওঁ পাহলৱী বংশ প্ৰতিষ্ঠা কৰে, ১৯৭৯ চনত ইৰাণী বিপ্লৱৰ ফলত অন্ত হোৱা ৰাজতন্ত্ৰ সময়লৈকে পাহলৱী বংশ তথা তেওঁৰ পুত্ৰ মহম্মদ ৰেজা শ্বাহে শাসন কৰি আছিল। ==তথ্যৰ উৎস== {{reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== [[শ্ৰেণী:শাসক]] [[শ্ৰেণী:ইৰানৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]] l2z5s12fhkdeuz10sc5fguwoezx8pam 606477 606476 2026-05-15T14:25:11Z নৰুনা বৰুৱা 44897 606477 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty | name = ৰেজা শ্বাহ পাহলৱী | image = Reza shah uniform.jpg | image_size = | caption = ইউনিফৰ্মৰ সাজত ৰেজা শ্বাহ, ১৯৩১ চনত | succession = ইৰাণৰ শ্বাহ বা সম্ৰাট | reign =১৫ ডিচেম্বৰ ১৯২৫ – ১৬ ছেপ্টেম্বৰ ১৯৪১ <ref>{{Cite encyclopedia|url=https://www.britannica.com/biography/Reza-Shah-Pahlavi|title=Reza Shah Pahlavi &#124; Biography|encyclopedia=Encyclopedia Britannica |date=29 May 2023 }}</ref> | coronation = 25 April 1926<ref>{{cite book|last=Rahnema|first=Ali|date=2011|title=Superstition as Ideology in Iranian Politics: From Majlesi to Ahmadinejad|publisher=Cambridge University Press|page=115|isbn=9781139495622}}</ref> | cor-type = ৰাজঅভিষেক | predecessor = আহমদ শ্বাহ কাজাৰ<br />নিজে (অস্থায়ী চৰকাৰৰ সভাপতি হিচাপে) | successor = [[মহম্মদ ৰেজা পাহলৱী]] {{Collapsed infobox section begin |last = yes |Pre-royal positions | titlestyle = border:1px dashed lightgrey;}}{{Infobox officeholder | embed = yes | office1 = [[List of heads of state of Iran|President of the Provisional Government]]<ref>Hambly, Gavin RG (1991). "The Pahlavī Autocracy: Riżā Shāh, 1921–41". In Avery, Peter ; Hambly, Gavin RG ; Melville, Charles P. (eds.). The Cambridge History of Iran (in English). Vol. 7. Cambridge University Press . pp. 224.</ref> | term_start1 = ১৯২৫ চনৰ ৩১ অক্টোবৰ | term_end1 = ১৯২৫ চনৰ ১৫ ডিচেম্বৰ | predecessor1 = আহমদ শ্বাহ কাজাৰ | successor1 = ''Himself'' {{small|(''as [[Shah of Iran]]'')}} | office2 = ইৰাণৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী | order2 = ১৬ তাৰিখ | monarch2 =আহমদ শ্বাহ কাজাৰ | prime_minister2 = [[Zia ol Din Tabatabaee]] <br /> [[Ahmad Qavam]] <br /> [[Hassan Pirnia]] <br /> [[Mostowfi ol-Mamalek]] <br /> Himself | term_start2 = ১৯২৩ চনৰ ২৮ অক্টোবৰ | term_end2 = ১ নৱেম্বৰ ১৯২৫ চন | predecessor2 = হাছান পিৰনিয়া | successor2 = মহম্মদ আলী ফৰুগী (Acting)<br />[[Mostowfi ol-Mamalek]] | office3 = [[Ministry of Defence and Armed Forces Logistics (Iran)|Minister of War]] | monarch3 = আহমদ শ্বাহ কাজাৰ | term_start3 = ২৪ এপ্ৰিল ১৯২১ | term_end3 = ১ নৱেম্বৰ ১৯২৫ চন | predecessor3 = মাছৌদ কায়হান | successor3 = আমিৰ আব্দুল্লাহ তাহমাছেবী {{Collapsed infobox section end}} }} | full name = ''ৰেজা পাহলৱী''<br />{{langx|fa|رضا پهلوی}} | | spouse = {{plainlist| * {{marriage|মৰিয়ম সাৱদকুহী |1895|1911|reason=died}} * {{marriage|টাডজ অল-মলৌক|1916}} * {{marriage|তুৰান আমিৰছোলেইমানী|1922|1923|reason=div}} * {{marriage|এছমত দৌলৎশাহি|1923|}} }} | issue =ৰাজকুমাৰী হামদাম আল-ছালতানেহ <br />ৰাজকুমাৰী শ্বামছ <br />[[মহম্মদ ৰেজা পাহলৱী]] <br />ৰাজকুমাৰী আশ্ৰফ <br />ৰাজকুমাৰ আলী ৰেজা <br />ৰাজকুমাৰ গোলাম ৰেজা <br />ৰাজকুমাৰ আব্দুল ৰেজা <br />ৰাজকুমাৰ আহমদ ৰেজা <br />ৰাজকুমাৰ মাহমুদ ৰেজা পাহলৱী <br />ৰাজকুমাৰী ফাতেমেহ <br />ৰাজকুমাৰ হামিদ ৰেজা | house = হাউছ অৱ পাহলৱী | father = আব্বাছ-আলী খান | mother = নৌচ-আফাৰিন | birth_name = ৰেজা খান | birth_date = {{birth date|df=yes|1878|03|15}} | birth_place =আলাষ্ট , কাজাৰ ইৰাণ | death_date = {{death date and age|df=yes|1944|07|26|1878|03|16}} | death_place = জোহান্সবাৰ্গ, দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ সংঘ | burial_date = ১৯৪৪ | burial_place = আল-ৰিফায়ী মছজিদ, কাইৰো,[[ইজিপ্ত]];<br />৭ মে’ ১৯৫০ চন<br /> ৰেজা শ্বাহৰ সমাধিস্থল , ৰেই, ইৰাণ | signature = Reza Khan signature.svg | module = {{Infobox officeholder | embed = yes | allegiance = [[Sublime State of Iran]]<br />(1894–1925)<br />[[Imperial State of Iran]]<br />(1925–1941) | branch = * in [[Persian Cossack Brigade]] from 1894 to 1925 *in Imperial Army of Iran from 1921 to 1941 | service_years = 1894–1941 | battles = {{Tree list}} * পাৰস্যৰ সাংবিধানিক বিপ্লৱ * [[প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধ ]] ** [[Persian campaign (World War I)|Persian campaign]] *** [[Jungle Movement of Gilan]] * [[Kurdish separatism in Iran]] ** [[Simko Shikak revolt (1918–1922)]] *** [[Lakestan incident]] *** [[Battle of Miandoab]] ** [[Simko Shikak revolt (1926)]] * [[Mohammad Khiabani's uprising]] * [[1921 Persian coup d'état]] * [[Arab separatism in Khuzestan]] ** [[Sheikh Khazal rebellion]] * [[Goharshad Mosque rebellion]] * [[Second World War]] ** [[Anglo-Soviet invasion of Iran]] *** [[Operation Long Jump]] {{tree list/end}} | rank = * [[Brigadier General]] from 1921 to 1925 * [[Commander-in-Chief|Sardar Sepah (Commander-in-Chief)]] from 1925 to 1941 | commands = }} }} '''ৰেজা শ্বাহ পাহলৱী'''<ref>{{Cite web|title=Historic Personalities of Iran: Reza Shah Pahlavi|url=https://www.iranchamber.com/history/reza_shah/reza_shah.php|access-date=9 April 2021|website=iranchamber.com}}</ref> ৰ জন্মগত নাম আছিল ৰেজা খান। ( জন্ম,১৫ মাৰ্চ ১৮৭৮ – মৃত্যু,২৬ জুলাই ১৯৪৪) ১৯২৫ চনৰ পৰা ১৯৪১ চনলৈকে তেওঁ ইৰাণৰ শ্বাহ আছিল তথা পাহলৱী বংশৰ প্ৰতিষ্ঠাপক আছিল। এজন সামৰিক বিষয়া হিচাপে কৰ্মজীৱন আৰম্ভ কৰা ৰেজা শ্বাহে পিছলৈ এগৰাকী ৰাজনীতিবিদ হিচাপে নিজকে প্ৰতিষ্ঠিত কৰে । তেওঁ ইৰাণৰ যুদ্ধ মন্ত্ৰী আৰু প্ৰধানমন্ত্ৰী হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল আৰু শেষৰজন কাজাৰ ৰজা আহমদ শ্বাহক উৎখাত কৰাৰ পিছত ইৰানৰ শ্বাহ বা সম্ৰাট নিৰ্বাচিত হৈছিল। ১৪ বছৰ বয়সত পাৰ্চী কছাক ব্ৰিগেডত যোগদান কৰি তেওঁ ক্ৰমান্বয়ে ৰেংকসমূহৰ মাজেৰে উন্নীত হয় আৰু ১৯২১ চনৰ ভিতৰত ব্ৰিগেডিয়াৰ জেনেৰেল হয়। ১৯২১ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত কাজভিন প্ৰদেশত নিয়োজিত সমগ্ৰ কছাক ব্ৰিগেডৰ নেতা হিচাপে তেওঁ তেহৰাণৰ ফালে আগবাঢ়ি গৈ ৰাজধানী দখল কৰে। চৰকাৰ ভংগ কৰিবলৈ বাধ্য কৰাই জিয়া-উল-দিন টাবাতাবাইক নতুন প্ৰধানমন্ত্ৰী হিচাপে নিযুক্তি দিয়ে। নতুন চৰকাৰত ৰেজা খানৰ প্ৰথম ভূমিকা আছিল সেনাবাহিনীৰ প্ৰধান সেনাধ্যক্ষ আৰু যুদ্ধ মন্ত্ৰী হিচাপে। অভ্যুত্থানৰ দুবছৰৰ পাছত ইৰাণৰ নিষ্ঠাবান ৰাষ্ট্ৰীয় বিধানসভাৰ সহযোগত ৰেজা পাহলৱী ইৰাণৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী হয়। ১৯২৫ চনত সংবিধান সভাই আহমদ শ্বাহক পদচ্যুত কৰি ১৯০৬ চনৰ ইৰাণৰ সংবিধান সংশোধন কৰি ৰেজা পাহলৱীক ইৰাণৰ শ্বাহ হিচাপে নিৰ্বাচিত কৰে। তেওঁ পাহলৱী বংশ প্ৰতিষ্ঠা কৰে, ১৯৭৯ চনত ইৰাণী বিপ্লৱৰ ফলত অন্ত হোৱা ৰাজতন্ত্ৰ সময়লৈকে পাহলৱী বংশ তথা তেওঁৰ পুত্ৰ মহম্মদ ৰেজা শ্বাহে শাসন কৰি আছিল। ==তথ্যৰ উৎস== {{reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== [[শ্ৰেণী:শাসক]] [[শ্ৰেণী:ইৰানৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]] fsvdp4ilclqcfwz6jkmk5kegl2kykgi 606478 606477 2026-05-15T14:26:29Z নৰুনা বৰুৱা 44897 606478 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty | name = ৰেজা শ্বাহ পাহলৱী | image = Reza shah uniform.jpg | image_size = | caption = ইউনিফৰ্মৰ সাজত ৰেজা শ্বাহ, ১৯৩১ চনত | succession = ইৰাণৰ শ্বাহ বা সম্ৰাট | reign =১৫ ডিচেম্বৰ ১৯২৫ – ১৬ ছেপ্টেম্বৰ ১৯৪১ <ref>{{Cite encyclopedia|url=https://www.britannica.com/biography/Reza-Shah-Pahlavi|title=Reza Shah Pahlavi &#124; Biography|encyclopedia=Encyclopedia Britannica |date=29 May 2023 }}</ref> | coronation = 25 April 1926<ref>{{cite book|last=Rahnema|first=Ali|date=2011|title=Superstition as Ideology in Iranian Politics: From Majlesi to Ahmadinejad|publisher=Cambridge University Press|page=115|isbn=9781139495622}}</ref> | cor-type = ৰাজঅভিষেক | predecessor = আহমদ শ্বাহ কাজাৰ<br />নিজে (অস্থায়ী চৰকাৰৰ সভাপতি হিচাপে) | successor = [[মহম্মদ ৰেজা পাহলৱী]] {{Collapsed infobox section begin |last = yes |Pre-royal positions | titlestyle = border:1px dashed lightgrey;}}{{Infobox officeholder | embed = yes | office1 = [[List of heads of state of Iran|President of the Provisional Government]]<ref>Hambly, Gavin RG (1991). "The Pahlavī Autocracy: Riżā Shāh, 1921–41". In Avery, Peter ; Hambly, Gavin RG ; Melville, Charles P. (eds.). The Cambridge History of Iran (in English). Vol. 7. Cambridge University Press . pp. 224.</ref> | term_start1 = ১৯২৫ চনৰ ৩১ অক্টোবৰ | term_end1 = ১৯২৫ চনৰ ১৫ ডিচেম্বৰ | predecessor1 = আহমদ শ্বাহ কাজাৰ | successor1 = ''Himself'' {{small|(''as [[Shah of Iran]]'')}} | office2 = ইৰাণৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী | order2 = ১৬ তাৰিখ | monarch2 =আহমদ শ্বাহ কাজাৰ | prime_minister2 = [[Zia ol Din Tabatabaee]] <br /> [[Ahmad Qavam]] <br /> [[Hassan Pirnia]] <br /> [[Mostowfi ol-Mamalek]] <br /> Himself | term_start2 = ১৯২৩ চনৰ ২৮ অক্টোবৰ | term_end2 = ১ নৱেম্বৰ ১৯২৫ চন | predecessor2 = হাছান পিৰনিয়া | successor2 = মহম্মদ আলী ফৰুগী (Acting)<br />[[Mostowfi ol-Mamalek]] | office3 = [[Ministry of Defence and Armed Forces Logistics (Iran)|Minister of War]] | monarch3 = আহমদ শ্বাহ কাজাৰ | term_start3 = ২৪ এপ্ৰিল ১৯২১ | term_end3 = ১ নৱেম্বৰ ১৯২৫ চন | predecessor3 = মাছৌদ কায়হান | successor3 = আমিৰ আব্দুল্লাহ তাহমাছেবী {{Collapsed infobox section end}} }} | full name = ''ৰেজা পাহলৱী''<br />{{langx|fa|رضا پهلوی}} | | spouse = {{plainlist| * {{marriage|মৰিয়ম সাৱদকুহী |1895|1911|reason=died}} * {{marriage|টাডজ অল-মলৌক|1916}} * {{marriage|তুৰান আমিৰছোলেইমানী|1922|1923|reason=div}} * {{marriage|এছমত দৌলৎশাহি|1923|}} }} | issue =ৰাজকুমাৰী হামদাম আল-ছালতানেহ <br />ৰাজকুমাৰী শ্বামছ <br />[[মহম্মদ ৰেজা পাহলৱী]] <br />ৰাজকুমাৰী আশ্ৰফ <br />ৰাজকুমাৰ আলী ৰেজা <br />ৰাজকুমাৰ গোলাম ৰেজা <br />ৰাজকুমাৰ আব্দুল ৰেজা <br />ৰাজকুমাৰ আহমদ ৰেজা <br />ৰাজকুমাৰ মাহমুদ ৰেজা পাহলৱী <br />ৰাজকুমাৰী ফাতেমেহ <br />ৰাজকুমাৰ হামিদ ৰেজা | house = হাউছ অৱ পাহলৱী | father = আব্বাছ-আলী খান | mother = নৌচ-আফাৰিন | birth_name = ৰেজা খান | birth_date = {{birth date|df=yes|1878|03|15}} | birth_place =আলাষ্ট , কাজাৰ ইৰাণ | death_date = {{death date and age|df=yes|1944|07|26|1878|03|16}} | death_place = জোহান্সবাৰ্গ, দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ সংঘ | burial_date = ১৯৪৪ | burial_place = আল-ৰিফায়ী মছজিদ, কাইৰো,[[ইজিপ্ত]];<br />৭ মে’ ১৯৫০ চন<br /> ৰেজা শ্বাহৰ সমাধিস্থল , ৰেই, ইৰাণ | signature = Reza Khan signature.svg | module = {{Infobox officeholder | embed = yes | allegiance = [[Sublime State of Iran]]<br />(1894–1925)<br />[[Imperial State of Iran]]<br />(1925–1941) | branch = * in [[Persian Cossack Brigade]] from 1894 to 1925 *in Imperial Army of Iran from 1921 to 1941 | service_years = 1894–1941 | battles = {{Tree list}} * পাৰস্যৰ সাংবিধানিক বিপ্লৱ * [[প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধ ]] ** [[Persian campaign (World War I)|Persian campaign]] *** [[Jungle Movement of Gilan]] * [[Kurdish separatism in Iran]] ** [[Simko Shikak revolt (1918–1922)]] *** [[Lakestan incident]] *** [[Battle of Miandoab]] ** [[Simko Shikak revolt (1926)]] * [[Mohammad Khiabani's uprising]] * [[1921 Persian coup d'état]] * [[Arab separatism in Khuzestan]] ** [[Sheikh Khazal rebellion]] * [[Goharshad Mosque rebellion]] * [[Second World War]] ** [[Anglo-Soviet invasion of Iran]] *** [[Operation Long Jump]] {{tree list/end}} | rank = * [[Brigadier General]] from 1921 to 1925 * [[Commander-in-Chief|Sardar Sepah (Commander-in-Chief)]] from 1925 to 1941 | commands = }} }} '''ৰেজা শ্বাহ পাহলৱী'''<ref>{{Cite web|title=Historic Personalities of Iran: Reza Shah Pahlavi|url=https://www.iranchamber.com/history/reza_shah/reza_shah.php|access-date=9 April 2021|website=iranchamber.com}}</ref> ৰ জন্মগত নাম আছিল ৰেজা খান। ( জন্ম,১৫ মাৰ্চ ১৮৭৮ – মৃত্যু,২৬ জুলাই ১৯৪৪) ১৯২৫ চনৰ পৰা ১৯৪১ চনলৈকে তেওঁ ইৰাণৰ শ্বাহ আছিল তথা পাহলৱী বংশৰ প্ৰতিষ্ঠাপক আছিল। এজন সামৰিক বিষয়া হিচাপে কৰ্মজীৱন আৰম্ভ কৰা ৰেজা শ্বাহে পিছলৈ এগৰাকী ৰাজনীতিবিদ হিচাপে নিজকে প্ৰতিষ্ঠিত কৰে । তেওঁ ইৰাণৰ যুদ্ধ মন্ত্ৰী আৰু প্ৰধানমন্ত্ৰী হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল আৰু শেষৰজন কাজাৰ ৰজা আহমদ শ্বাহক উৎখাত কৰাৰ পিছত ইৰানৰ শ্বাহ বা সম্ৰাট নিৰ্বাচিত হৈছিল। ১৪ বছৰ বয়সত পাৰ্চী কছাক ব্ৰিগেডত যোগদান কৰি তেওঁ ক্ৰমান্বয়ে ৰেংকসমূহৰ মাজেৰে উন্নীত হয় আৰু ১৯২১ চনৰ ভিতৰত ব্ৰিগেডিয়াৰ জেনেৰেল হয়। <ref>{{cite web |title=Reza Shah Pahlavi |url=https://www.britannica.com/biography/Reza-Shah-Pahlavi |website=Encyclopedia Britannica |access-date=March 13, 2025}}</ref> ১৯২১ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত কাজভিন প্ৰদেশত নিয়োজিত সমগ্ৰ কছাক ব্ৰিগেডৰ নেতা হিচাপে তেওঁ তেহৰাণৰ ফালে আগবাঢ়ি গৈ ৰাজধানী দখল কৰে। চৰকাৰ ভংগ কৰিবলৈ বাধ্য কৰাই জিয়া-উল-দিন টাবাতাবাইক নতুন প্ৰধানমন্ত্ৰী হিচাপে নিযুক্তি দিয়ে। নতুন চৰকাৰত ৰেজা খানৰ প্ৰথম ভূমিকা আছিল সেনাবাহিনীৰ প্ৰধান সেনাধ্যক্ষ আৰু যুদ্ধ মন্ত্ৰী হিচাপে। অভ্যুত্থানৰ দুবছৰৰ পাছত ইৰাণৰ নিষ্ঠাবান ৰাষ্ট্ৰীয় বিধানসভাৰ সহযোগত ৰেজা পাহলৱী ইৰাণৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী হয়। ১৯২৫ চনত সংবিধান সভাই আহমদ শ্বাহক পদচ্যুত কৰি ১৯০৬ চনৰ ইৰাণৰ সংবিধান সংশোধন কৰি ৰেজা পাহলৱীক ইৰাণৰ শ্বাহ হিচাপে নিৰ্বাচিত কৰে। তেওঁ পাহলৱী বংশ প্ৰতিষ্ঠা কৰে, ১৯৭৯ চনত ইৰাণী বিপ্লৱৰ ফলত অন্ত হোৱা ৰাজতন্ত্ৰ সময়লৈকে পাহলৱী বংশ তথা তেওঁৰ পুত্ৰ মহম্মদ ৰেজা শ্বাহে শাসন কৰি আছিল। ==তথ্যৰ উৎস== {{reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== [[শ্ৰেণী:শাসক]] [[শ্ৰেণী:ইৰানৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]] elc3qp3b8qbsutdgtt9ba5m7iiwvjzp 606479 606478 2026-05-15T14:27:13Z নৰুনা বৰুৱা 44897 606479 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty | name = ৰেজা শ্বাহ পাহলৱী | image = Reza shah uniform.jpg | image_size = | caption = ইউনিফৰ্মৰ সাজত ৰেজা শ্বাহ, ১৯৩১ চনত | succession = ইৰাণৰ শ্বাহ বা সম্ৰাট | reign =১৫ ডিচেম্বৰ ১৯২৫ – ১৬ ছেপ্টেম্বৰ ১৯৪১ <ref>{{Cite encyclopedia|url=https://www.britannica.com/biography/Reza-Shah-Pahlavi|title=Reza Shah Pahlavi &#124; Biography|encyclopedia=Encyclopedia Britannica |date=29 May 2023 }}</ref> | coronation = 25 April 1926<ref>{{cite book|last=Rahnema|first=Ali|date=2011|title=Superstition as Ideology in Iranian Politics: From Majlesi to Ahmadinejad|publisher=Cambridge University Press|page=115|isbn=9781139495622}}</ref> | cor-type = ৰাজঅভিষেক | predecessor = আহমদ শ্বাহ কাজাৰ<br />নিজে (অস্থায়ী চৰকাৰৰ সভাপতি হিচাপে) | successor = [[মহম্মদ ৰেজা পাহলৱী]] {{Collapsed infobox section begin |last = yes |Pre-royal positions | titlestyle = border:1px dashed lightgrey;}}{{Infobox officeholder | embed = yes | office1 = [[List of heads of state of Iran|President of the Provisional Government]]<ref>Hambly, Gavin RG (1991). "The Pahlavī Autocracy: Riżā Shāh, 1921–41". In Avery, Peter ; Hambly, Gavin RG ; Melville, Charles P. (eds.). The Cambridge History of Iran (in English). Vol. 7. Cambridge University Press . pp. 224.</ref> | term_start1 = ১৯২৫ চনৰ ৩১ অক্টোবৰ | term_end1 = ১৯২৫ চনৰ ১৫ ডিচেম্বৰ | predecessor1 = আহমদ শ্বাহ কাজাৰ | successor1 = ''Himself'' {{small|(''as [[Shah of Iran]]'')}} | office2 = ইৰাণৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী | order2 = ১৬ তাৰিখ | monarch2 =আহমদ শ্বাহ কাজাৰ | prime_minister2 = [[Zia ol Din Tabatabaee]] <br /> [[Ahmad Qavam]] <br /> [[Hassan Pirnia]] <br /> [[Mostowfi ol-Mamalek]] <br /> Himself | term_start2 = ১৯২৩ চনৰ ২৮ অক্টোবৰ | term_end2 = ১ নৱেম্বৰ ১৯২৫ চন | predecessor2 = হাছান পিৰনিয়া | successor2 = মহম্মদ আলী ফৰুগী (Acting)<br />[[Mostowfi ol-Mamalek]] | office3 = [[Ministry of Defence and Armed Forces Logistics (Iran)|Minister of War]] | monarch3 = আহমদ শ্বাহ কাজাৰ | term_start3 = ২৪ এপ্ৰিল ১৯২১ | term_end3 = ১ নৱেম্বৰ ১৯২৫ চন | predecessor3 = মাছৌদ কায়হান | successor3 = আমিৰ আব্দুল্লাহ তাহমাছেবী {{Collapsed infobox section end}} }} | full name = ''ৰেজা পাহলৱী''<br />{{langx|fa|رضا پهلوی}} | | spouse = {{plainlist| * {{marriage|মৰিয়ম সাৱদকুহী |1895|1911|reason=died}} * {{marriage|টাডজ অল-মলৌক|1916}} * {{marriage|তুৰান আমিৰছোলেইমানী|1922|1923|reason=div}} * {{marriage|এছমত দৌলৎশাহি|1923|}} }} | issue =ৰাজকুমাৰী হামদাম আল-ছালতানেহ <br />ৰাজকুমাৰী শ্বামছ <br />[[মহম্মদ ৰেজা পাহলৱী]] <br />ৰাজকুমাৰী আশ্ৰফ <br />ৰাজকুমাৰ আলী ৰেজা <br />ৰাজকুমাৰ গোলাম ৰেজা <br />ৰাজকুমাৰ আব্দুল ৰেজা <br />ৰাজকুমাৰ আহমদ ৰেজা <br />ৰাজকুমাৰ মাহমুদ ৰেজা পাহলৱী <br />ৰাজকুমাৰী ফাতেমেহ <br />ৰাজকুমাৰ হামিদ ৰেজা | house = হাউছ অৱ পাহলৱী | father = আব্বাছ-আলী খান | mother = নৌচ-আফাৰিন | birth_name = ৰেজা খান | birth_date = {{birth date|df=yes|1878|03|15}} | birth_place =আলাষ্ট , কাজাৰ ইৰাণ | death_date = {{death date and age|df=yes|1944|07|26|1878|03|16}} | death_place = জোহান্সবাৰ্গ, দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ সংঘ | burial_date = ১৯৪৪ | burial_place = আল-ৰিফায়ী মছজিদ, কাইৰো,[[ইজিপ্ত]];<br />৭ মে’ ১৯৫০ চন<br /> ৰেজা শ্বাহৰ সমাধিস্থল , ৰেই, ইৰাণ | signature = Reza Khan signature.svg | module = {{Infobox officeholder | embed = yes | allegiance = [[Sublime State of Iran]]<br />(1894–1925)<br />[[Imperial State of Iran]]<br />(1925–1941) | branch = * in [[Persian Cossack Brigade]] from 1894 to 1925 *in Imperial Army of Iran from 1921 to 1941 | service_years = 1894–1941 | battles = {{Tree list}} * পাৰস্যৰ সাংবিধানিক বিপ্লৱ * [[প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধ ]] ** [[Persian campaign (World War I)|Persian campaign]] *** [[Jungle Movement of Gilan]] * [[Kurdish separatism in Iran]] ** [[Simko Shikak revolt (1918–1922)]] *** [[Lakestan incident]] *** [[Battle of Miandoab]] ** [[Simko Shikak revolt (1926)]] * [[Mohammad Khiabani's uprising]] * [[1921 Persian coup d'état]] * [[Arab separatism in Khuzestan]] ** [[Sheikh Khazal rebellion]] * [[Goharshad Mosque rebellion]] * [[Second World War]] ** [[Anglo-Soviet invasion of Iran]] *** [[Operation Long Jump]] {{tree list/end}} | rank = * [[Brigadier General]] from 1921 to 1925 * [[Commander-in-Chief|Sardar Sepah (Commander-in-Chief)]] from 1925 to 1941 | commands = }} }} '''ৰেজা শ্বাহ পাহলৱী'''<ref>{{Cite web|title=Historic Personalities of Iran: Reza Shah Pahlavi|url=https://www.iranchamber.com/history/reza_shah/reza_shah.php|access-date=9 April 2021|website=iranchamber.com}}</ref> ৰ জন্মগত নাম আছিল ৰেজা খান। ( জন্ম,১৫ মাৰ্চ ১৮৭৮ – মৃত্যু,২৬ জুলাই ১৯৪৪) ১৯২৫ চনৰ পৰা ১৯৪১ চনলৈকে তেওঁ ইৰাণৰ শ্বাহ আছিল তথা পাহলৱী বংশৰ প্ৰতিষ্ঠাপক আছিল। এজন সামৰিক বিষয়া হিচাপে কৰ্মজীৱন আৰম্ভ কৰা ৰেজা শ্বাহে পিছলৈ এগৰাকী ৰাজনীতিবিদ হিচাপে নিজকে প্ৰতিষ্ঠিত কৰে । তেওঁ ইৰাণৰ যুদ্ধ মন্ত্ৰী আৰু প্ৰধানমন্ত্ৰী হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল আৰু শেষৰজন কাজাৰ ৰজা আহমদ শ্বাহক উৎখাত কৰাৰ পিছত ইৰানৰ শ্বাহ বা সম্ৰাট নিৰ্বাচিত হৈছিল। ১৪ বছৰ বয়সত পাৰ্চী কছাক ব্ৰিগেডত যোগদান কৰি তেওঁ ক্ৰমান্বয়ে ৰেংকসমূহৰ মাজেৰে উন্নীত হয় আৰু ১৯২১ চনৰ ভিতৰত ব্ৰিগেডিয়াৰ জেনেৰেল হয়। <ref>{{cite web |title=Reza Shah Pahlavi |url=https://www.britannica.com/biography/Reza-Shah-Pahlavi |website=Encyclopedia Britannica |access-date=March 13, 2025}}</ref> ১৯২১ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত কাজভিন প্ৰদেশত নিয়োজিত সমগ্ৰ কছাক ব্ৰিগেডৰ নেতা হিচাপে তেওঁ [[তেহৰাণ]]ৰ ফালে আগবাঢ়ি গৈ ৰাজধানী দখল কৰে। চৰকাৰ ভংগ কৰিবলৈ বাধ্য কৰাই জিয়া-উল-দিন টাবাতাবাইক নতুন প্ৰধানমন্ত্ৰী হিচাপে নিযুক্তি দিয়ে। নতুন চৰকাৰত ৰেজা খানৰ প্ৰথম ভূমিকা আছিল সেনাবাহিনীৰ প্ৰধান সেনাধ্যক্ষ আৰু যুদ্ধ মন্ত্ৰী হিচাপে। অভ্যুত্থানৰ দুবছৰৰ পাছত ইৰাণৰ নিষ্ঠাবান ৰাষ্ট্ৰীয় বিধানসভাৰ সহযোগত ৰেজা পাহলৱী [[ইৰাণ]]ৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী হয়। ১৯২৫ চনত সংবিধান সভাই আহমদ শ্বাহক পদচ্যুত কৰি ১৯০৬ চনৰ ইৰাণৰ সংবিধান সংশোধন কৰি ৰেজা পাহলৱীক ইৰাণৰ শ্বাহ হিচাপে নিৰ্বাচিত কৰে। তেওঁ পাহলৱী বংশ প্ৰতিষ্ঠা কৰে, ১৯৭৯ চনত ইৰাণী বিপ্লৱৰ ফলত অন্ত হোৱা ৰাজতন্ত্ৰ সময়লৈকে পাহলৱী বংশ তথা তেওঁৰ পুত্ৰ মহম্মদ ৰেজা শ্বাহে শাসন কৰি আছিল। ==তথ্যৰ উৎস== {{reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== [[শ্ৰেণী:শাসক]] [[শ্ৰেণী:ইৰানৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]] l1fe9e3v8mkgf67nhm0ag2tzk0gk4u4 606480 606479 2026-05-15T14:28:37Z নৰুনা বৰুৱা 44897 606480 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty | name = ৰেজা শ্বাহ পাহলৱী | image = Reza shah uniform.jpg | image_size = | caption = ইউনিফৰ্মৰ সাজত ৰেজা শ্বাহ, ১৯৩১ চনত | succession = ইৰাণৰ শ্বাহ বা সম্ৰাট | reign =১৫ ডিচেম্বৰ ১৯২৫ – ১৬ ছেপ্টেম্বৰ ১৯৪১ <ref>{{Cite encyclopedia|url=https://www.britannica.com/biography/Reza-Shah-Pahlavi|title=Reza Shah Pahlavi &#124; Biography|encyclopedia=Encyclopedia Britannica |date=29 May 2023 }}</ref> | coronation = 25 April 1926<ref>{{cite book|last=Rahnema|first=Ali|date=2011|title=Superstition as Ideology in Iranian Politics: From Majlesi to Ahmadinejad|publisher=Cambridge University Press|page=115|isbn=9781139495622}}</ref> | cor-type = ৰাজঅভিষেক | predecessor = আহমদ শ্বাহ কাজাৰ<br />নিজে (অস্থায়ী চৰকাৰৰ সভাপতি হিচাপে) | successor = [[মহম্মদ ৰেজা পাহলৱী]] {{Collapsed infobox section begin |last = yes |Pre-royal positions | titlestyle = border:1px dashed lightgrey;}}{{Infobox officeholder | embed = yes | office1 = [[List of heads of state of Iran|President of the Provisional Government]]<ref>Hambly, Gavin RG (1991). "The Pahlavī Autocracy: Riżā Shāh, 1921–41". In Avery, Peter ; Hambly, Gavin RG ; Melville, Charles P. (eds.). The Cambridge History of Iran (in English). Vol. 7. Cambridge University Press . pp. 224.</ref> | term_start1 = ১৯২৫ চনৰ ৩১ অক্টোবৰ | term_end1 = ১৯২৫ চনৰ ১৫ ডিচেম্বৰ | predecessor1 = আহমদ শ্বাহ কাজাৰ | successor1 = ''Himself'' {{small|(''as [[Shah of Iran]]'')}} | office2 = ইৰাণৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী | order2 = ১৬ তাৰিখ | monarch2 =আহমদ শ্বাহ কাজাৰ | prime_minister2 = [[Zia ol Din Tabatabaee]] <br /> [[Ahmad Qavam]] <br /> [[Hassan Pirnia]] <br /> [[Mostowfi ol-Mamalek]] <br /> Himself | term_start2 = ১৯২৩ চনৰ ২৮ অক্টোবৰ | term_end2 = ১ নৱেম্বৰ ১৯২৫ চন | predecessor2 = হাছান পিৰনিয়া | successor2 = মহম্মদ আলী ফৰুগী (Acting)<br />[[Mostowfi ol-Mamalek]] | office3 = [[Ministry of Defence and Armed Forces Logistics (Iran)|Minister of War]] | monarch3 = আহমদ শ্বাহ কাজাৰ | term_start3 = ২৪ এপ্ৰিল ১৯২১ | term_end3 = ১ নৱেম্বৰ ১৯২৫ চন | predecessor3 = মাছৌদ কায়হান | successor3 = আমিৰ আব্দুল্লাহ তাহমাছেবী {{Collapsed infobox section end}} }} | full name = ''ৰেজা পাহলৱী''<br />{{langx|fa|رضا پهلوی}} | | spouse = {{plainlist| * {{marriage|মৰিয়ম সাৱদকুহী |1895|1911|reason=died}} * {{marriage|টাডজ অল-মলৌক|1916}} * {{marriage|তুৰান আমিৰছোলেইমানী|1922|1923|reason=div}} * {{marriage|এছমত দৌলৎশাহি|1923|}} }} | issue =ৰাজকুমাৰী হামদাম আল-ছালতানেহ <br />ৰাজকুমাৰী শ্বামছ <br />[[মহম্মদ ৰেজা পাহলৱী]] <br />ৰাজকুমাৰী আশ্ৰফ <br />ৰাজকুমাৰ আলী ৰেজা <br />ৰাজকুমাৰ গোলাম ৰেজা <br />ৰাজকুমাৰ আব্দুল ৰেজা <br />ৰাজকুমাৰ আহমদ ৰেজা <br />ৰাজকুমাৰ মাহমুদ ৰেজা পাহলৱী <br />ৰাজকুমাৰী ফাতেমেহ <br />ৰাজকুমাৰ হামিদ ৰেজা | house = হাউছ অৱ পাহলৱী | father = আব্বাছ-আলী খান | mother = নৌচ-আফাৰিন | birth_name = ৰেজা খান | birth_date = {{birth date|df=yes|1878|03|15}} | birth_place =আলাষ্ট , কাজাৰ ইৰাণ | death_date = {{death date and age|df=yes|1944|07|26|1878|03|16}} | death_place = জোহান্সবাৰ্গ, দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ সংঘ | burial_date = ১৯৪৪ | burial_place = আল-ৰিফায়ী মছজিদ, কাইৰো,[[ইজিপ্ত]];<br />৭ মে’ ১৯৫০ চন<br /> ৰেজা শ্বাহৰ সমাধিস্থল , ৰেই, ইৰাণ | signature = Reza Khan signature.svg | module = {{Infobox officeholder | embed = yes | allegiance = [[Sublime State of Iran]]<br />(1894–1925)<br />[[Imperial State of Iran]]<br />(1925–1941) | branch = * in [[Persian Cossack Brigade]] from 1894 to 1925 *in Imperial Army of Iran from 1921 to 1941 | service_years = 1894–1941 | battles = {{Tree list}} * পাৰস্যৰ সাংবিধানিক বিপ্লৱ * [[প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধ ]] ** [[Persian campaign (World War I)|Persian campaign]] *** [[Jungle Movement of Gilan]] * [[Kurdish separatism in Iran]] ** [[Simko Shikak revolt (1918–1922)]] *** [[Lakestan incident]] *** [[Battle of Miandoab]] ** [[Simko Shikak revolt (1926)]] * [[Mohammad Khiabani's uprising]] * [[1921 Persian coup d'état]] * [[Arab separatism in Khuzestan]] ** [[Sheikh Khazal rebellion]] * [[Goharshad Mosque rebellion]] * [[Second World War]] ** [[Anglo-Soviet invasion of Iran]] *** [[Operation Long Jump]] {{tree list/end}} | rank = * [[Brigadier General]] from 1921 to 1925 * [[Commander-in-Chief|Sardar Sepah (Commander-in-Chief)]] from 1925 to 1941 | commands = }} }} '''ৰেজা শ্বাহ পাহলৱী'''<ref>{{Cite web|title=Historic Personalities of Iran: Reza Shah Pahlavi|url=https://www.iranchamber.com/history/reza_shah/reza_shah.php|access-date=9 April 2021|website=iranchamber.com}}</ref> ৰ জন্মগত নাম আছিল ৰেজা খান। ( জন্ম,১৫ মাৰ্চ ১৮৭৮ – মৃত্যু,২৬ জুলাই ১৯৪৪) ১৯২৫ চনৰ পৰা ১৯৪১ চনলৈকে তেওঁ ইৰাণৰ শ্বাহ আছিল তথা পাহলৱী বংশৰ প্ৰতিষ্ঠাপক আছিল। এজন সামৰিক বিষয়া হিচাপে কৰ্মজীৱন আৰম্ভ কৰা ৰেজা শ্বাহে পিছলৈ এগৰাকী ৰাজনীতিবিদ হিচাপে নিজকে প্ৰতিষ্ঠিত কৰে । তেওঁ [[ইৰাণ]]ৰ যুদ্ধ মন্ত্ৰী আৰু প্ৰধানমন্ত্ৰী হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল আৰু শেষৰজন কাজাৰ ৰজা আহমদ শ্বাহক উৎখাত কৰাৰ পিছত ইৰানৰ শ্বাহ বা সম্ৰাট নিৰ্বাচিত হৈছিল।<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=fXXgDwAAQBAJ|title=SINCONA Auction 49: The Kian Collection (Machine Struck Coins and Medals of the Qajar and Pahlavi Dynasties|publisher=SINCONA Swiss International Coin Auction AG}}</ref> ১৪ বছৰ বয়সত পাৰ্চী কছাক ব্ৰিগেডত যোগদান কৰি তেওঁ ক্ৰমান্বয়ে ৰেংকসমূহৰ মাজেৰে উন্নীত হয় আৰু ১৯২১ চনৰ ভিতৰত ব্ৰিগেডিয়াৰ জেনেৰেল হয়। <ref>{{cite web |title=Reza Shah Pahlavi |url=https://www.britannica.com/biography/Reza-Shah-Pahlavi |website=Encyclopedia Britannica |access-date=March 13, 2025}}</ref> ১৯২১ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত কাজভিন প্ৰদেশত নিয়োজিত সমগ্ৰ কছাক ব্ৰিগেডৰ নেতা হিচাপে তেওঁ [[তেহৰাণ]]ৰ ফালে আগবাঢ়ি গৈ ৰাজধানী দখল কৰে। চৰকাৰ ভংগ কৰিবলৈ বাধ্য কৰাই জিয়া-উল-দিন টাবাতাবাইক নতুন প্ৰধানমন্ত্ৰী হিচাপে নিযুক্তি দিয়ে। নতুন চৰকাৰত ৰেজা খানৰ প্ৰথম ভূমিকা আছিল সেনাবাহিনীৰ প্ৰধান সেনাধ্যক্ষ আৰু যুদ্ধ মন্ত্ৰী হিচাপে। অভ্যুত্থানৰ দুবছৰৰ পাছত ইৰাণৰ নিষ্ঠাবান ৰাষ্ট্ৰীয় বিধানসভাৰ সহযোগত ৰেজা পাহলৱী [[ইৰাণ]]ৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী হয়। ১৯২৫ চনত সংবিধান সভাই আহমদ শ্বাহক পদচ্যুত কৰি ১৯০৬ চনৰ ইৰাণৰ সংবিধান সংশোধন কৰি ৰেজা পাহলৱীক ইৰাণৰ শ্বাহ হিচাপে নিৰ্বাচিত কৰে। তেওঁ পাহলৱী বংশ প্ৰতিষ্ঠা কৰে, ১৯৭৯ চনত ইৰাণী বিপ্লৱৰ ফলত অন্ত হোৱা ৰাজতন্ত্ৰ সময়লৈকে পাহলৱী বংশ তথা তেওঁৰ পুত্ৰ মহম্মদ ৰেজা শ্বাহে শাসন কৰি আছিল। ==তথ্যৰ উৎস== {{reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== [[শ্ৰেণী:শাসক]] [[শ্ৰেণী:ইৰানৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]] eqvwv8tuom6w2ani5jq2lvai1ul9kmr 606481 606480 2026-05-15T14:34:17Z নৰুনা বৰুৱা 44897 606481 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty | name = ৰেজা শ্বাহ পাহলৱী | image = Reza shah uniform.jpg | image_size = | caption = ইউনিফৰ্মৰ সাজত ৰেজা শ্বাহ, ১৯৩১ চনত | succession = ইৰাণৰ শ্বাহ বা সম্ৰাট | reign =১৫ ডিচেম্বৰ ১৯২৫ – ১৬ ছেপ্টেম্বৰ ১৯৪১ <ref>{{Cite encyclopedia|url=https://www.britannica.com/biography/Reza-Shah-Pahlavi|title=Reza Shah Pahlavi &#124; Biography|encyclopedia=Encyclopedia Britannica |date=29 May 2023 }}</ref> | coronation = 25 April 1926<ref>{{cite book|last=Rahnema|first=Ali|date=2011|title=Superstition as Ideology in Iranian Politics: From Majlesi to Ahmadinejad|publisher=Cambridge University Press|page=115|isbn=9781139495622}}</ref> | cor-type = ৰাজঅভিষেক | predecessor = আহমদ শ্বাহ কাজাৰ<br />নিজে (অস্থায়ী চৰকাৰৰ সভাপতি হিচাপে) | successor = [[মহম্মদ ৰেজা পাহলৱী]] {{Collapsed infobox section begin |last = yes |Pre-royal positions | titlestyle = border:1px dashed lightgrey;}}{{Infobox officeholder | embed = yes | office1 = [[List of heads of state of Iran|President of the Provisional Government]]<ref>Hambly, Gavin RG (1991). "The Pahlavī Autocracy: Riżā Shāh, 1921–41". In Avery, Peter ; Hambly, Gavin RG ; Melville, Charles P. (eds.). The Cambridge History of Iran (in English). Vol. 7. Cambridge University Press . pp. 224.</ref> | term_start1 = ১৯২৫ চনৰ ৩১ অক্টোবৰ | term_end1 = ১৯২৫ চনৰ ১৫ ডিচেম্বৰ | predecessor1 = আহমদ শ্বাহ কাজাৰ | successor1 = ''Himself'' {{small|(''as [[Shah of Iran]]'')}} | office2 = ইৰাণৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী | order2 = ১৬ তাৰিখ | monarch2 =আহমদ শ্বাহ কাজাৰ | prime_minister2 = [[Zia ol Din Tabatabaee]] <br /> [[Ahmad Qavam]] <br /> [[Hassan Pirnia]] <br /> [[Mostowfi ol-Mamalek]] <br /> Himself | term_start2 = ১৯২৩ চনৰ ২৮ অক্টোবৰ | term_end2 = ১ নৱেম্বৰ ১৯২৫ চন | predecessor2 = হাছান পিৰনিয়া | successor2 = মহম্মদ আলী ফৰুগী (Acting)<br />[[Mostowfi ol-Mamalek]] | office3 = [[Ministry of Defence and Armed Forces Logistics (Iran)|Minister of War]] | monarch3 = আহমদ শ্বাহ কাজাৰ | term_start3 = ২৪ এপ্ৰিল ১৯২১ | term_end3 = ১ নৱেম্বৰ ১৯২৫ চন | predecessor3 = মাছৌদ কায়হান | successor3 = আমিৰ আব্দুল্লাহ তাহমাছেবী {{Collapsed infobox section end}} }} | full name = ''ৰেজা পাহলৱী''<br />{{langx|fa|رضا پهلوی}} | | spouse = {{plainlist| * {{marriage|মৰিয়ম সাৱদকুহী |1895|1911|reason=died}} * {{marriage|টাডজ অল-মলৌক|1916}} * {{marriage|তুৰান আমিৰছোলেইমানী|1922|1923|reason=div}} * {{marriage|এছমত দৌলৎশাহি|1923|}} }} | issue =ৰাজকুমাৰী হামদাম আল-ছালতানেহ <br />ৰাজকুমাৰী শ্বামছ <br />[[মহম্মদ ৰেজা পাহলৱী]] <br />ৰাজকুমাৰী আশ্ৰফ <br />ৰাজকুমাৰ আলী ৰেজা <br />ৰাজকুমাৰ গোলাম ৰেজা <br />ৰাজকুমাৰ আব্দুল ৰেজা <br />ৰাজকুমাৰ আহমদ ৰেজা <br />ৰাজকুমাৰ মাহমুদ ৰেজা পাহলৱী <br />ৰাজকুমাৰী ফাতেমেহ <br />ৰাজকুমাৰ হামিদ ৰেজা | house = হাউছ অৱ পাহলৱী | father = আব্বাছ-আলী খান | mother = নৌচ-আফাৰিন | birth_name = ৰেজা খান | birth_date = {{birth date|df=yes|1878|03|15}} | birth_place =আলাষ্ট , কাজাৰ ইৰাণ | death_date = {{death date and age|df=yes|1944|07|26|1878|03|16}} | death_place = জোহান্সবাৰ্গ, দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ সংঘ | burial_date = ১৯৪৪ | burial_place = আল-ৰিফায়ী মছজিদ, কাইৰো,[[ইজিপ্ত]];<br />৭ মে’ ১৯৫০ চন<br /> ৰেজা শ্বাহৰ সমাধিস্থল , ৰেই, ইৰাণ | signature = Reza Khan signature.svg | module = {{Infobox officeholder | embed = yes | allegiance = [[Sublime State of Iran]]<br />(1894–1925)<br />[[Imperial State of Iran]]<br />(1925–1941) | branch = * in [[Persian Cossack Brigade]] from 1894 to 1925 *in Imperial Army of Iran from 1921 to 1941 | service_years = 1894–1941 | battles = {{Tree list}} * পাৰস্যৰ সাংবিধানিক বিপ্লৱ * [[প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধ ]] ** [[Persian campaign (World War I)|Persian campaign]] *** [[Jungle Movement of Gilan]] * [[Kurdish separatism in Iran]] ** [[Simko Shikak revolt (1918–1922)]] *** [[Lakestan incident]] *** [[Battle of Miandoab]] ** [[Simko Shikak revolt (1926)]] * [[Mohammad Khiabani's uprising]] * [[1921 Persian coup d'état]] * [[Arab separatism in Khuzestan]] ** [[Sheikh Khazal rebellion]] * [[Goharshad Mosque rebellion]] * [[Second World War]] ** [[Anglo-Soviet invasion of Iran]] *** [[Operation Long Jump]] {{tree list/end}} | rank = * [[Brigadier General]] from 1921 to 1925 * [[Commander-in-Chief|Sardar Sepah (Commander-in-Chief)]] from 1925 to 1941 | commands = }} }} '''ৰেজা শ্বাহ পাহলৱী'''<ref>{{Cite web|title=Historic Personalities of Iran: Reza Shah Pahlavi|url=https://www.iranchamber.com/history/reza_shah/reza_shah.php|access-date=9 April 2021|website=iranchamber.com}}</ref> ৰ জন্মগত নাম আছিল ৰেজা খান। ( জন্ম,১৫ মাৰ্চ ১৮৭৮ – মৃত্যু,২৬ জুলাই ১৯৪৪) ১৯২৫ চনৰ পৰা ১৯৪১ চনলৈকে তেওঁ ইৰাণৰ শ্বাহ আছিল তথা পাহলৱী বংশৰ প্ৰতিষ্ঠাপক আছিল। এজন সামৰিক বিষয়া হিচাপে কৰ্মজীৱন আৰম্ভ কৰা ৰেজা শ্বাহে পিছলৈ এগৰাকী ৰাজনীতিবিদ হিচাপে নিজকে প্ৰতিষ্ঠিত কৰে । তেওঁ [[ইৰাণ]]ৰ যুদ্ধ মন্ত্ৰী আৰু প্ৰধানমন্ত্ৰী হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল আৰু শেষৰজন কাজাৰ ৰজা আহমদ শ্বাহক উৎখাত কৰাৰ পিছত ইৰানৰ শ্বাহ বা সম্ৰাট নিৰ্বাচিত হৈছিল।<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=fXXgDwAAQBAJ|title=SINCONA Auction 49: The Kian Collection (Machine Struck Coins and Medals of the Qajar and Pahlavi Dynasties|publisher=SINCONA Swiss International Coin Auction AG}}</ref> ১৪ বছৰ বয়সত পাৰ্চী কছাক ব্ৰিগেডত যোগদান কৰি তেওঁ ক্ৰমান্বয়ে ৰেংকসমূহৰ মাজেৰে উন্নীত হয় আৰু ১৯২১ চনৰ ভিতৰত ব্ৰিগেডিয়াৰ জেনেৰেল হয়। <ref>{{cite web |title=Reza Shah Pahlavi |url=https://www.britannica.com/biography/Reza-Shah-Pahlavi |website=Encyclopedia Britannica |access-date=March 13, 2025}}</ref> ১৯২১ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত কাজভিন প্ৰদেশত নিয়োজিত সমগ্ৰ কছাক ব্ৰিগেডৰ নেতা হিচাপে তেওঁ [[তেহৰাণ]]ৰ ফালে আগবাঢ়ি গৈ ৰাজধানী দখল কৰে। চৰকাৰ ভংগ কৰিবলৈ বাধ্য কৰাই জিয়া-উল-দিন টাবাতাবাইক নতুন প্ৰধানমন্ত্ৰী হিচাপে নিযুক্তি দিয়ে। নতুন চৰকাৰত ৰেজা খানৰ প্ৰথম ভূমিকা আছিল সেনাবাহিনীৰ প্ৰধান সেনাধ্যক্ষ আৰু যুদ্ধ মন্ত্ৰী হিচাপে। অভ্যুত্থানৰ দুবছৰৰ পাছত ইৰাণৰ নিষ্ঠাবান ৰাষ্ট্ৰীয় বিধানসভাৰ সহযোগত ৰেজা পাহলৱী [[ইৰাণ]]ৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী হয়। ১৯২৫ চনত সংবিধান সভাই আহমদ শ্বাহক পদচ্যুত কৰি ১৯০৬ চনৰ ইৰাণৰ সংবিধান সংশোধন কৰি ৰেজা পাহলৱীক ইৰাণৰ শ্বাহ হিচাপে নিৰ্বাচিত কৰে। তেওঁ পাহলৱী বংশ প্ৰতিষ্ঠা কৰে, ১৯৭৯ চনত ইৰাণী বিপ্লৱৰ ফলত অন্ত হোৱা ৰাজতন্ত্ৰ সময়লৈকে পাহলৱী বংশ তথা তেওঁৰ পুত্ৰ মহম্মদ ৰেজা শ্বাহে শাসন কৰি আছিল। ১৯২৫ চনত ব্ৰিটিছ সমৰ্থিত অভ্যুত্থানেৰে কাজাৰ বংশৰ শেষৰজন শ্বাহ আহমদ শ্বাহ কাজাৰক উৎখাত কৰি পাহলৱী বংশ প্ৰতিষ্ঠা কৰা ৰেজা শ্বাহক ১৯৪১ চনৰ ১৬ ছেপ্টেম্বৰত এংলো-ছোভিয়েট বাহিনীয়ে ইৰাণ আক্ৰমণ কৰাৰ সময়ত তেওঁক বলপূৰ্বকভাৱে ক্ষমতাৰ পৰা আঁতৰাই দিয়া হৈছিল। ==তথ্যৰ উৎস== {{reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== [[শ্ৰেণী:শাসক]] [[শ্ৰেণী:ইৰানৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]] hirw5jdmps0azvr2krt2n6w1n7i291k 606482 606481 2026-05-15T14:39:28Z নৰুনা বৰুৱা 44897 606482 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty | name = ৰেজা শ্বাহ পাহলৱী | image = Reza shah uniform.jpg | image_size = | caption = ইউনিফৰ্মৰ সাজত ৰেজা শ্বাহ, ১৯৩১ চনত | succession = ইৰাণৰ শ্বাহ বা সম্ৰাট | reign =১৫ ডিচেম্বৰ ১৯২৫ – ১৬ ছেপ্টেম্বৰ ১৯৪১ <ref>{{Cite encyclopedia|url=https://www.britannica.com/biography/Reza-Shah-Pahlavi|title=Reza Shah Pahlavi &#124; Biography|encyclopedia=Encyclopedia Britannica |date=29 May 2023 }}</ref> | coronation = 25 April 1926<ref>{{cite book|last=Rahnema|first=Ali|date=2011|title=Superstition as Ideology in Iranian Politics: From Majlesi to Ahmadinejad|publisher=Cambridge University Press|page=115|isbn=9781139495622}}</ref> | cor-type = ৰাজঅভিষেক | predecessor = আহমদ শ্বাহ কাজাৰ<br />নিজে (অস্থায়ী চৰকাৰৰ সভাপতি হিচাপে) | successor = [[মহম্মদ ৰেজা পাহলৱী]] {{Collapsed infobox section begin |last = yes |Pre-royal positions | titlestyle = border:1px dashed lightgrey;}}{{Infobox officeholder | embed = yes | office1 = [[List of heads of state of Iran|President of the Provisional Government]]<ref>Hambly, Gavin RG (1991). "The Pahlavī Autocracy: Riżā Shāh, 1921–41". In Avery, Peter ; Hambly, Gavin RG ; Melville, Charles P. (eds.). The Cambridge History of Iran (in English). Vol. 7. Cambridge University Press . pp. 224.</ref> | term_start1 = ১৯২৫ চনৰ ৩১ অক্টোবৰ | term_end1 = ১৯২৫ চনৰ ১৫ ডিচেম্বৰ | predecessor1 = আহমদ শ্বাহ কাজাৰ | successor1 = ''Himself'' {{small|(''as [[Shah of Iran]]'')}} | office2 = ইৰাণৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী | order2 = ১৬ তাৰিখ | monarch2 =আহমদ শ্বাহ কাজাৰ | prime_minister2 = [[Zia ol Din Tabatabaee]] <br /> [[Ahmad Qavam]] <br /> [[Hassan Pirnia]] <br /> [[Mostowfi ol-Mamalek]] <br /> Himself | term_start2 = ১৯২৩ চনৰ ২৮ অক্টোবৰ | term_end2 = ১ নৱেম্বৰ ১৯২৫ চন | predecessor2 = হাছান পিৰনিয়া | successor2 = মহম্মদ আলী ফৰুগী (Acting)<br />[[Mostowfi ol-Mamalek]] | office3 = [[Ministry of Defence and Armed Forces Logistics (Iran)|Minister of War]] | monarch3 = আহমদ শ্বাহ কাজাৰ | term_start3 = ২৪ এপ্ৰিল ১৯২১ | term_end3 = ১ নৱেম্বৰ ১৯২৫ চন | predecessor3 = মাছৌদ কায়হান | successor3 = আমিৰ আব্দুল্লাহ তাহমাছেবী {{Collapsed infobox section end}} }} | full name = ''ৰেজা পাহলৱী''<br />{{langx|fa|رضا پهلوی}} | | spouse = {{plainlist| * {{marriage|মৰিয়ম সাৱদকুহী |1895|1911|reason=died}} * {{marriage|টাডজ অল-মলৌক|1916}} * {{marriage|তুৰান আমিৰছোলেইমানী|1922|1923|reason=div}} * {{marriage|এছমত দৌলৎশাহি|1923|}} }} | issue =ৰাজকুমাৰী হামদাম আল-ছালতানেহ <br />ৰাজকুমাৰী শ্বামছ <br />[[মহম্মদ ৰেজা পাহলৱী]] <br />ৰাজকুমাৰী আশ্ৰফ <br />ৰাজকুমাৰ আলী ৰেজা <br />ৰাজকুমাৰ গোলাম ৰেজা <br />ৰাজকুমাৰ আব্দুল ৰেজা <br />ৰাজকুমাৰ আহমদ ৰেজা <br />ৰাজকুমাৰ মাহমুদ ৰেজা পাহলৱী <br />ৰাজকুমাৰী ফাতেমেহ <br />ৰাজকুমাৰ হামিদ ৰেজা | house = হাউছ অৱ পাহলৱী | father = আব্বাছ-আলী খান | mother = নৌচ-আফাৰিন | birth_name = ৰেজা খান | birth_date = {{birth date|df=yes|1878|03|15}} | birth_place =আলাষ্ট , কাজাৰ ইৰাণ | death_date = {{death date and age|df=yes|1944|07|26|1878|03|16}} | death_place = জোহান্সবাৰ্গ, দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ সংঘ | burial_date = ১৯৪৪ | burial_place = আল-ৰিফায়ী মছজিদ, কাইৰো,[[ইজিপ্ত]];<br />৭ মে’ ১৯৫০ চন<br /> ৰেজা শ্বাহৰ সমাধিস্থল , ৰেই, ইৰাণ | signature = Reza Khan signature.svg | module = {{Infobox officeholder | embed = yes | allegiance = [[Sublime State of Iran]]<br />(1894–1925)<br />[[Imperial State of Iran]]<br />(1925–1941) | branch = * in [[Persian Cossack Brigade]] from 1894 to 1925 *in Imperial Army of Iran from 1921 to 1941 | service_years = 1894–1941 | battles = {{Tree list}} * পাৰস্যৰ সাংবিধানিক বিপ্লৱ * [[প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধ ]] ** [[Persian campaign (World War I)|Persian campaign]] *** [[Jungle Movement of Gilan]] * [[Kurdish separatism in Iran]] ** [[Simko Shikak revolt (1918–1922)]] *** [[Lakestan incident]] *** [[Battle of Miandoab]] ** [[Simko Shikak revolt (1926)]] * [[Mohammad Khiabani's uprising]] * [[1921 Persian coup d'état]] * [[Arab separatism in Khuzestan]] ** [[Sheikh Khazal rebellion]] * [[Goharshad Mosque rebellion]] * [[Second World War]] ** [[Anglo-Soviet invasion of Iran]] *** [[Operation Long Jump]] {{tree list/end}} | rank = * [[Brigadier General]] from 1921 to 1925 * [[Commander-in-Chief|Sardar Sepah (Commander-in-Chief)]] from 1925 to 1941 | commands = }} }} '''ৰেজা শ্বাহ পাহলৱী'''<ref>{{Cite web|title=Historic Personalities of Iran: Reza Shah Pahlavi|url=https://www.iranchamber.com/history/reza_shah/reza_shah.php|access-date=9 April 2021|website=iranchamber.com}}</ref> ৰ জন্মগত নাম আছিল ৰেজা খান। ( জন্ম,১৫ মাৰ্চ ১৮৭৮ – মৃত্যু,২৬ জুলাই ১৯৪৪) ১৯২৫ চনৰ পৰা ১৯৪১ চনলৈকে তেওঁ ইৰাণৰ শ্বাহ আছিল তথা পাহলৱী বংশৰ প্ৰতিষ্ঠাপক আছিল। এজন সামৰিক বিষয়া হিচাপে কৰ্মজীৱন আৰম্ভ কৰা ৰেজা শ্বাহে পিছলৈ এগৰাকী ৰাজনীতিবিদ হিচাপে নিজকে প্ৰতিষ্ঠিত কৰে । তেওঁ [[ইৰাণ]]ৰ যুদ্ধ মন্ত্ৰী আৰু প্ৰধানমন্ত্ৰী হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল আৰু শেষৰজন কাজাৰ ৰজা আহমদ শ্বাহক উৎখাত কৰাৰ পিছত ইৰানৰ শ্বাহ বা সম্ৰাট নিৰ্বাচিত হৈছিল।<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=fXXgDwAAQBAJ|title=SINCONA Auction 49: The Kian Collection (Machine Struck Coins and Medals of the Qajar and Pahlavi Dynasties|publisher=SINCONA Swiss International Coin Auction AG}}</ref> ১৪ বছৰ বয়সত পাৰ্চী কছাক ব্ৰিগেডত যোগদান কৰি তেওঁ ক্ৰমান্বয়ে ৰেংকসমূহৰ মাজেৰে উন্নীত হয় আৰু ১৯২১ চনৰ ভিতৰত ব্ৰিগেডিয়াৰ জেনেৰেল হয়। <ref>{{cite web |title=Reza Shah Pahlavi |url=https://www.britannica.com/biography/Reza-Shah-Pahlavi |website=Encyclopedia Britannica |access-date=March 13, 2025}}</ref> ১৯২১ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত কাজভিন প্ৰদেশত নিয়োজিত সমগ্ৰ কছাক ব্ৰিগেডৰ নেতা হিচাপে তেওঁ [[তেহৰাণ]]ৰ ফালে আগবাঢ়ি গৈ ৰাজধানী দখল কৰে। চৰকাৰ ভংগ কৰিবলৈ বাধ্য কৰাই জিয়া-উল-দিন টাবাতাবাইক নতুন প্ৰধানমন্ত্ৰী হিচাপে নিযুক্তি দিয়ে। নতুন চৰকাৰত ৰেজা খানৰ প্ৰথম ভূমিকা আছিল সেনাবাহিনীৰ প্ৰধান সেনাধ্যক্ষ আৰু যুদ্ধ মন্ত্ৰী হিচাপে। অভ্যুত্থানৰ দুবছৰৰ পাছত ইৰাণৰ নিষ্ঠাবান ৰাষ্ট্ৰীয় বিধানসভাৰ সহযোগত ৰেজা পাহলৱী [[ইৰাণ]]ৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী হয়। ১৯২৫ চনত সংবিধান সভাই আহমদ শ্বাহক পদচ্যুত কৰি ১৯০৬ চনৰ ইৰাণৰ সংবিধান সংশোধন কৰি ৰেজা পাহলৱীক ইৰাণৰ শ্বাহ হিচাপে নিৰ্বাচিত কৰে। তেওঁ পাহলৱী বংশ প্ৰতিষ্ঠা কৰে, ১৯৭৯ চনত ইৰাণী বিপ্লৱৰ ফলত অন্ত হোৱা ৰাজতন্ত্ৰ সময়লৈকে পাহলৱী বংশ তথা তেওঁৰ পুত্ৰ মহম্মদ ৰেজা শ্বাহে শাসন কৰি আছিল। ১৯২৫ চনত ব্ৰিটিছ সমৰ্থিত অভ্যুত্থানেৰে কাজাৰ বংশৰ শেষৰজন শ্বাহ আহমদ শ্বাহ কাজাৰক উৎখাত কৰি পাহলৱী বংশ প্ৰতিষ্ঠা কৰা ৰেজা শ্বাহক ১৯৪১ চনৰ ১৬ ছেপ্টেম্বৰত এংলো-ছোভিয়েট বাহিনীয়ে ইৰাণ আক্ৰমণ কৰাৰ সময়ত তেওঁক বলপূৰ্বকভাৱে ক্ষমতাৰ পৰা আঁতৰাই দিয়া হৈছিল। ৰেজা শ্বাহে ইৰানৰ আধুনিকীকৰনৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিছিল। সেয়ে ছিয়া ধৰ্মগুৰুসকলৰ সৈতে সংঘৰ্ষত লিপ্ত হয় আৰু তেওঁৰ ৰাজত্বকালত সামাজিক, অৰ্থনৈতিক আৰু ৰাজনৈতিক সংস্কাৰৰ প্ৰৱৰ্তন কৰে আৰু শেষত আধুনিক ইৰাণী ৰাষ্ট্ৰৰ ভেটি স্থাপন কৰে। সেয়েহে তেওঁক আধুনিক ইৰাণৰ প্ৰতিষ্ঠাপক হিচাপে বহুতে গণ্য কৰে। ==তথ্যৰ উৎস== {{reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== [[শ্ৰেণী:শাসক]] [[শ্ৰেণী:ইৰানৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]] mif3og1arw11ti0qiukk6zun7mjx5p4 606483 606482 2026-05-15T14:40:58Z নৰুনা বৰুৱা 44897 606483 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty | name = ৰেজা শ্বাহ পাহলৱী | image = Reza shah uniform.jpg | image_size = | caption = ইউনিফৰ্মৰ সাজত ৰেজা শ্বাহ, ১৯৩১ চনত | succession = ইৰাণৰ শ্বাহ বা সম্ৰাট | reign =১৫ ডিচেম্বৰ ১৯২৫ – ১৬ ছেপ্টেম্বৰ ১৯৪১ <ref>{{Cite encyclopedia|url=https://www.britannica.com/biography/Reza-Shah-Pahlavi|title=Reza Shah Pahlavi &#124; Biography|encyclopedia=Encyclopedia Britannica |date=29 May 2023 }}</ref> | coronation = 25 April 1926<ref>{{cite book|last=Rahnema|first=Ali|date=2011|title=Superstition as Ideology in Iranian Politics: From Majlesi to Ahmadinejad|publisher=Cambridge University Press|page=115|isbn=9781139495622}}</ref> | cor-type = ৰাজঅভিষেক | predecessor = আহমদ শ্বাহ কাজাৰ<br />নিজে (অস্থায়ী চৰকাৰৰ সভাপতি হিচাপে) | successor = [[মহম্মদ ৰেজা পাহলৱী]] {{Collapsed infobox section begin |last = yes |Pre-royal positions | titlestyle = border:1px dashed lightgrey;}}{{Infobox officeholder | embed = yes | office1 = [[List of heads of state of Iran|President of the Provisional Government]]<ref>Hambly, Gavin RG (1991). "The Pahlavī Autocracy: Riżā Shāh, 1921–41". In Avery, Peter ; Hambly, Gavin RG ; Melville, Charles P. (eds.). The Cambridge History of Iran (in English). Vol. 7. Cambridge University Press . pp. 224.</ref> | term_start1 = ১৯২৫ চনৰ ৩১ অক্টোবৰ | term_end1 = ১৯২৫ চনৰ ১৫ ডিচেম্বৰ | predecessor1 = আহমদ শ্বাহ কাজাৰ | successor1 = ''Himself'' {{small|(''as [[Shah of Iran]]'')}} | office2 = ইৰাণৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী | order2 = ১৬ তাৰিখ | monarch2 =আহমদ শ্বাহ কাজাৰ | prime_minister2 = [[Zia ol Din Tabatabaee]] <br /> [[Ahmad Qavam]] <br /> [[Hassan Pirnia]] <br /> [[Mostowfi ol-Mamalek]] <br /> Himself | term_start2 = ১৯২৩ চনৰ ২৮ অক্টোবৰ | term_end2 = ১ নৱেম্বৰ ১৯২৫ চন | predecessor2 = হাছান পিৰনিয়া | successor2 = মহম্মদ আলী ফৰুগী (Acting)<br />[[Mostowfi ol-Mamalek]] | office3 = [[Ministry of Defence and Armed Forces Logistics (Iran)|Minister of War]] | monarch3 = আহমদ শ্বাহ কাজাৰ | term_start3 = ২৪ এপ্ৰিল ১৯২১ | term_end3 = ১ নৱেম্বৰ ১৯২৫ চন | predecessor3 = মাছৌদ কায়হান | successor3 = আমিৰ আব্দুল্লাহ তাহমাছেবী {{Collapsed infobox section end}} }} | full name = ''ৰেজা পাহলৱী''<br />{{langx|fa|رضا پهلوی}} | | spouse = {{plainlist| * {{marriage|মৰিয়ম সাৱদকুহী |1895|1911|reason=died}} * {{marriage|টাডজ অল-মলৌক|1916}} * {{marriage|তুৰান আমিৰছোলেইমানী|1922|1923|reason=div}} * {{marriage|এছমত দৌলৎশাহি|1923|}} }} | issue =ৰাজকুমাৰী হামদাম আল-ছালতানেহ <br />ৰাজকুমাৰী শ্বামছ <br />[[মহম্মদ ৰেজা পাহলৱী]] <br />ৰাজকুমাৰী আশ্ৰফ <br />ৰাজকুমাৰ আলী ৰেজা <br />ৰাজকুমাৰ গোলাম ৰেজা <br />ৰাজকুমাৰ আব্দুল ৰেজা <br />ৰাজকুমাৰ আহমদ ৰেজা <br />ৰাজকুমাৰ মাহমুদ ৰেজা পাহলৱী <br />ৰাজকুমাৰী ফাতেমেহ <br />ৰাজকুমাৰ হামিদ ৰেজা | house = হাউছ অৱ পাহলৱী | father = আব্বাছ-আলী খান | mother = নৌচ-আফাৰিন | birth_name = ৰেজা খান | birth_date = {{birth date|df=yes|1878|03|15}} | birth_place =আলাষ্ট , কাজাৰ ইৰাণ | death_date = {{death date and age|df=yes|1944|07|26|1878|03|16}} | death_place = জোহান্সবাৰ্গ, দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ সংঘ | burial_date = ১৯৪৪ | burial_place = আল-ৰিফায়ী মছজিদ, কাইৰো,[[ইজিপ্ত]];<br />৭ মে’ ১৯৫০ চন<br /> ৰেজা শ্বাহৰ সমাধিস্থল , ৰেই, ইৰাণ | signature = Reza Khan signature.svg | module = {{Infobox officeholder | embed = yes | allegiance = [[Sublime State of Iran]]<br />(1894–1925)<br />[[Imperial State of Iran]]<br />(1925–1941) | branch = * in [[Persian Cossack Brigade]] from 1894 to 1925 *in Imperial Army of Iran from 1921 to 1941 | service_years = 1894–1941 | battles = {{Tree list}} * পাৰস্যৰ সাংবিধানিক বিপ্লৱ * [[প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধ ]] ** [[Persian campaign (World War I)|Persian campaign]] *** [[Jungle Movement of Gilan]] * [[Kurdish separatism in Iran]] ** [[Simko Shikak revolt (1918–1922)]] *** [[Lakestan incident]] *** [[Battle of Miandoab]] ** [[Simko Shikak revolt (1926)]] * [[Mohammad Khiabani's uprising]] * [[1921 Persian coup d'état]] * [[Arab separatism in Khuzestan]] ** [[Sheikh Khazal rebellion]] * [[Goharshad Mosque rebellion]] * [[Second World War]] ** [[Anglo-Soviet invasion of Iran]] *** [[Operation Long Jump]] {{tree list/end}} | rank = * [[Brigadier General]] from 1921 to 1925 * [[Commander-in-Chief|Sardar Sepah (Commander-in-Chief)]] from 1925 to 1941 | commands = }} }} '''ৰেজা শ্বাহ পাহলৱী'''<ref>{{Cite web|title=Historic Personalities of Iran: Reza Shah Pahlavi|url=https://www.iranchamber.com/history/reza_shah/reza_shah.php|access-date=9 April 2021|website=iranchamber.com}}</ref> ৰ জন্মগত নাম আছিল ৰেজা খান। ( জন্ম,১৫ মাৰ্চ ১৮৭৮ – মৃত্যু,২৬ জুলাই ১৯৪৪) ১৯২৫ চনৰ পৰা ১৯৪১ চনলৈকে তেওঁ ইৰাণৰ শ্বাহ আছিল তথা পাহলৱী বংশৰ প্ৰতিষ্ঠাপক আছিল। এজন সামৰিক বিষয়া হিচাপে কৰ্মজীৱন আৰম্ভ কৰা ৰেজা শ্বাহে পিছলৈ এগৰাকী ৰাজনীতিবিদ হিচাপে নিজকে প্ৰতিষ্ঠিত কৰে । তেওঁ [[ইৰাণ]]ৰ যুদ্ধ মন্ত্ৰী আৰু প্ৰধানমন্ত্ৰী হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল আৰু শেষৰজন কাজাৰ ৰজা আহমদ শ্বাহক উৎখাত কৰাৰ পিছত ইৰানৰ শ্বাহ বা সম্ৰাট নিৰ্বাচিত হৈছিল।<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=fXXgDwAAQBAJ|title=SINCONA Auction 49: The Kian Collection (Machine Struck Coins and Medals of the Qajar and Pahlavi Dynasties|publisher=SINCONA Swiss International Coin Auction AG}}</ref> ১৪ বছৰ বয়সত পাৰ্চী কছাক ব্ৰিগেডত যোগদান কৰি তেওঁ ক্ৰমান্বয়ে ৰেংকসমূহৰ মাজেৰে উন্নীত হয় আৰু ১৯২১ চনৰ ভিতৰত ব্ৰিগেডিয়াৰ জেনেৰেল হয়। <ref>{{cite web |title=Reza Shah Pahlavi |url=https://www.britannica.com/biography/Reza-Shah-Pahlavi |website=Encyclopedia Britannica |access-date=March 13, 2025}}</ref> ১৯২১ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত কাজভিন প্ৰদেশত নিয়োজিত সমগ্ৰ কছাক ব্ৰিগেডৰ নেতা হিচাপে তেওঁ [[তেহৰাণ]]ৰ ফালে আগবাঢ়ি গৈ ৰাজধানী দখল কৰে। চৰকাৰ ভংগ কৰিবলৈ বাধ্য কৰাই জিয়া-উল-দিন টাবাতাবাইক নতুন প্ৰধানমন্ত্ৰী হিচাপে নিযুক্তি দিয়ে। নতুন চৰকাৰত ৰেজা খানৰ প্ৰথম ভূমিকা আছিল সেনাবাহিনীৰ প্ৰধান সেনাধ্যক্ষ আৰু যুদ্ধ মন্ত্ৰী হিচাপে। অভ্যুত্থানৰ দুবছৰৰ পাছত ইৰাণৰ নিষ্ঠাবান ৰাষ্ট্ৰীয় বিধানসভাৰ সহযোগত ৰেজা পাহলৱী [[ইৰাণ]]ৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী হয়। ১৯২৫ চনত সংবিধান সভাই আহমদ শ্বাহক পদচ্যুত কৰি ১৯০৬ চনৰ ইৰাণৰ সংবিধান সংশোধন কৰি ৰেজা পাহলৱীক ইৰাণৰ শ্বাহ হিচাপে নিৰ্বাচিত কৰে। তেওঁ পাহলৱী বংশ প্ৰতিষ্ঠা কৰে, ১৯৭৯ চনত ইৰাণী বিপ্লৱৰ ফলত অন্ত হোৱা ৰাজতন্ত্ৰ সময়লৈকে পাহলৱী বংশ তথা তেওঁৰ পুত্ৰ মহম্মদ ৰেজা শ্বাহে শাসন কৰি আছিল। ১৯২৫ চনত ব্ৰিটিছ সমৰ্থিত অভ্যুত্থানেৰে কাজাৰ বংশৰ শেষৰজন শ্বাহ আহমদ শ্বাহ কাজাৰক উৎখাত কৰি পাহলৱী বংশ প্ৰতিষ্ঠা কৰা ৰেজা শ্বাহক ১৯৪১ চনৰ ১৬ ছেপ্টেম্বৰত এংলো-ছোভিয়েট বাহিনীয়ে ইৰাণ আক্ৰমণ কৰাৰ সময়ত তেওঁক বলপূৰ্বকভাৱে ক্ষমতাৰ পৰা আঁতৰাই দিয়া হৈছিল। ৰেজা শ্বাহে ইৰানৰ আধুনিকীকৰনৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিছিল। সেয়ে ছিয়া ধৰ্মগুৰুসকলৰ সৈতে সংঘৰ্ষত লিপ্ত হয় আৰু তেওঁৰ ৰাজত্বকালত সামাজিক, অৰ্থনৈতিক আৰু ৰাজনৈতিক সংস্কাৰৰ প্ৰৱৰ্তন কৰে আৰু শেষত আধুনিক ইৰাণী ৰাষ্ট্ৰৰ ভেটি স্থাপন কৰে। সেয়েহে তেওঁক আধুনিক ইৰাণৰ প্ৰতিষ্ঠাপক হিচাপে বহুতে গণ্য কৰে।ref name=":2">{{Cite book |author-link=Cyrus Ghani |title=Ghani, Cyrus. (1998), Iran and the rise of Reza Shah : from Qajar collapse to Pahlavi rule. Tauris publisher, London.}}</ref> ==তথ্যৰ উৎস== {{reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== [[শ্ৰেণী:শাসক]] [[শ্ৰেণী:ইৰানৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]] svt8o9z40g5qkmnsg3zkrppf2q9zn14 606484 606483 2026-05-15T14:41:23Z নৰুনা বৰুৱা 44897 606484 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty | name = ৰেজা শ্বাহ পাহলৱী | image = Reza shah uniform.jpg | image_size = | caption = ইউনিফৰ্মৰ সাজত ৰেজা শ্বাহ, ১৯৩১ চনত | succession = ইৰাণৰ শ্বাহ বা সম্ৰাট | reign =১৫ ডিচেম্বৰ ১৯২৫ – ১৬ ছেপ্টেম্বৰ ১৯৪১ <ref>{{Cite encyclopedia|url=https://www.britannica.com/biography/Reza-Shah-Pahlavi|title=Reza Shah Pahlavi &#124; Biography|encyclopedia=Encyclopedia Britannica |date=29 May 2023 }}</ref> | coronation = 25 April 1926<ref>{{cite book|last=Rahnema|first=Ali|date=2011|title=Superstition as Ideology in Iranian Politics: From Majlesi to Ahmadinejad|publisher=Cambridge University Press|page=115|isbn=9781139495622}}</ref> | cor-type = ৰাজঅভিষেক | predecessor = আহমদ শ্বাহ কাজাৰ<br />নিজে (অস্থায়ী চৰকাৰৰ সভাপতি হিচাপে) | successor = [[মহম্মদ ৰেজা পাহলৱী]] {{Collapsed infobox section begin |last = yes |Pre-royal positions | titlestyle = border:1px dashed lightgrey;}}{{Infobox officeholder | embed = yes | office1 = [[List of heads of state of Iran|President of the Provisional Government]]<ref>Hambly, Gavin RG (1991). "The Pahlavī Autocracy: Riżā Shāh, 1921–41". In Avery, Peter ; Hambly, Gavin RG ; Melville, Charles P. (eds.). The Cambridge History of Iran (in English). Vol. 7. Cambridge University Press . pp. 224.</ref> | term_start1 = ১৯২৫ চনৰ ৩১ অক্টোবৰ | term_end1 = ১৯২৫ চনৰ ১৫ ডিচেম্বৰ | predecessor1 = আহমদ শ্বাহ কাজাৰ | successor1 = ''Himself'' {{small|(''as [[Shah of Iran]]'')}} | office2 = ইৰাণৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী | order2 = ১৬ তাৰিখ | monarch2 =আহমদ শ্বাহ কাজাৰ | prime_minister2 = [[Zia ol Din Tabatabaee]] <br /> [[Ahmad Qavam]] <br /> [[Hassan Pirnia]] <br /> [[Mostowfi ol-Mamalek]] <br /> Himself | term_start2 = ১৯২৩ চনৰ ২৮ অক্টোবৰ | term_end2 = ১ নৱেম্বৰ ১৯২৫ চন | predecessor2 = হাছান পিৰনিয়া | successor2 = মহম্মদ আলী ফৰুগী (Acting)<br />[[Mostowfi ol-Mamalek]] | office3 = [[Ministry of Defence and Armed Forces Logistics (Iran)|Minister of War]] | monarch3 = আহমদ শ্বাহ কাজাৰ | term_start3 = ২৪ এপ্ৰিল ১৯২১ | term_end3 = ১ নৱেম্বৰ ১৯২৫ চন | predecessor3 = মাছৌদ কায়হান | successor3 = আমিৰ আব্দুল্লাহ তাহমাছেবী {{Collapsed infobox section end}} }} | full name = ''ৰেজা পাহলৱী''<br />{{langx|fa|رضا پهلوی}} | | spouse = {{plainlist| * {{marriage|মৰিয়ম সাৱদকুহী |1895|1911|reason=died}} * {{marriage|টাডজ অল-মলৌক|1916}} * {{marriage|তুৰান আমিৰছোলেইমানী|1922|1923|reason=div}} * {{marriage|এছমত দৌলৎশাহি|1923|}} }} | issue =ৰাজকুমাৰী হামদাম আল-ছালতানেহ <br />ৰাজকুমাৰী শ্বামছ <br />[[মহম্মদ ৰেজা পাহলৱী]] <br />ৰাজকুমাৰী আশ্ৰফ <br />ৰাজকুমাৰ আলী ৰেজা <br />ৰাজকুমাৰ গোলাম ৰেজা <br />ৰাজকুমাৰ আব্দুল ৰেজা <br />ৰাজকুমাৰ আহমদ ৰেজা <br />ৰাজকুমাৰ মাহমুদ ৰেজা পাহলৱী <br />ৰাজকুমাৰী ফাতেমেহ <br />ৰাজকুমাৰ হামিদ ৰেজা | house = হাউছ অৱ পাহলৱী | father = আব্বাছ-আলী খান | mother = নৌচ-আফাৰিন | birth_name = ৰেজা খান | birth_date = {{birth date|df=yes|1878|03|15}} | birth_place =আলাষ্ট , কাজাৰ ইৰাণ | death_date = {{death date and age|df=yes|1944|07|26|1878|03|16}} | death_place = জোহান্সবাৰ্গ, দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ সংঘ | burial_date = ১৯৪৪ | burial_place = আল-ৰিফায়ী মছজিদ, কাইৰো,[[ইজিপ্ত]];<br />৭ মে’ ১৯৫০ চন<br /> ৰেজা শ্বাহৰ সমাধিস্থল , ৰেই, ইৰাণ | signature = Reza Khan signature.svg | module = {{Infobox officeholder | embed = yes | allegiance = [[Sublime State of Iran]]<br />(1894–1925)<br />[[Imperial State of Iran]]<br />(1925–1941) | branch = * in [[Persian Cossack Brigade]] from 1894 to 1925 *in Imperial Army of Iran from 1921 to 1941 | service_years = 1894–1941 | battles = {{Tree list}} * পাৰস্যৰ সাংবিধানিক বিপ্লৱ * [[প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধ ]] ** [[Persian campaign (World War I)|Persian campaign]] *** [[Jungle Movement of Gilan]] * [[Kurdish separatism in Iran]] ** [[Simko Shikak revolt (1918–1922)]] *** [[Lakestan incident]] *** [[Battle of Miandoab]] ** [[Simko Shikak revolt (1926)]] * [[Mohammad Khiabani's uprising]] * [[1921 Persian coup d'état]] * [[Arab separatism in Khuzestan]] ** [[Sheikh Khazal rebellion]] * [[Goharshad Mosque rebellion]] * [[Second World War]] ** [[Anglo-Soviet invasion of Iran]] *** [[Operation Long Jump]] {{tree list/end}} | rank = * [[Brigadier General]] from 1921 to 1925 * [[Commander-in-Chief|Sardar Sepah (Commander-in-Chief)]] from 1925 to 1941 | commands = }} }} '''ৰেজা শ্বাহ পাহলৱী'''<ref>{{Cite web|title=Historic Personalities of Iran: Reza Shah Pahlavi|url=https://www.iranchamber.com/history/reza_shah/reza_shah.php|access-date=9 April 2021|website=iranchamber.com}}</ref> ৰ জন্মগত নাম আছিল ৰেজা খান। ( জন্ম,১৫ মাৰ্চ ১৮৭৮ – মৃত্যু,২৬ জুলাই ১৯৪৪) ১৯২৫ চনৰ পৰা ১৯৪১ চনলৈকে তেওঁ ইৰাণৰ শ্বাহ আছিল তথা পাহলৱী বংশৰ প্ৰতিষ্ঠাপক আছিল। এজন সামৰিক বিষয়া হিচাপে কৰ্মজীৱন আৰম্ভ কৰা ৰেজা শ্বাহে পিছলৈ এগৰাকী ৰাজনীতিবিদ হিচাপে নিজকে প্ৰতিষ্ঠিত কৰে । তেওঁ [[ইৰাণ]]ৰ যুদ্ধ মন্ত্ৰী আৰু প্ৰধানমন্ত্ৰী হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল আৰু শেষৰজন কাজাৰ ৰজা আহমদ শ্বাহক উৎখাত কৰাৰ পিছত ইৰানৰ শ্বাহ বা সম্ৰাট নিৰ্বাচিত হৈছিল।<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=fXXgDwAAQBAJ|title=SINCONA Auction 49: The Kian Collection (Machine Struck Coins and Medals of the Qajar and Pahlavi Dynasties|publisher=SINCONA Swiss International Coin Auction AG}}</ref> ১৪ বছৰ বয়সত পাৰ্চী কছাক ব্ৰিগেডত যোগদান কৰি তেওঁ ক্ৰমান্বয়ে ৰেংকসমূহৰ মাজেৰে উন্নীত হয় আৰু ১৯২১ চনৰ ভিতৰত ব্ৰিগেডিয়াৰ জেনেৰেল হয়। <ref>{{cite web |title=Reza Shah Pahlavi |url=https://www.britannica.com/biography/Reza-Shah-Pahlavi |website=Encyclopedia Britannica |access-date=March 13, 2025}}</ref> ১৯২১ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত কাজভিন প্ৰদেশত নিয়োজিত সমগ্ৰ কছাক ব্ৰিগেডৰ নেতা হিচাপে তেওঁ [[তেহৰাণ]]ৰ ফালে আগবাঢ়ি গৈ ৰাজধানী দখল কৰে। চৰকাৰ ভংগ কৰিবলৈ বাধ্য কৰাই জিয়া-উল-দিন টাবাতাবাইক নতুন প্ৰধানমন্ত্ৰী হিচাপে নিযুক্তি দিয়ে। নতুন চৰকাৰত ৰেজা খানৰ প্ৰথম ভূমিকা আছিল সেনাবাহিনীৰ প্ৰধান সেনাধ্যক্ষ আৰু যুদ্ধ মন্ত্ৰী হিচাপে। অভ্যুত্থানৰ দুবছৰৰ পাছত ইৰাণৰ নিষ্ঠাবান ৰাষ্ট্ৰীয় বিধানসভাৰ সহযোগত ৰেজা পাহলৱী [[ইৰাণ]]ৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী হয়। ১৯২৫ চনত সংবিধান সভাই আহমদ শ্বাহক পদচ্যুত কৰি ১৯০৬ চনৰ ইৰাণৰ সংবিধান সংশোধন কৰি ৰেজা পাহলৱীক ইৰাণৰ শ্বাহ হিচাপে নিৰ্বাচিত কৰে। তেওঁ পাহলৱী বংশ প্ৰতিষ্ঠা কৰে, ১৯৭৯ চনত ইৰাণী বিপ্লৱৰ ফলত অন্ত হোৱা ৰাজতন্ত্ৰ সময়লৈকে পাহলৱী বংশ তথা তেওঁৰ পুত্ৰ মহম্মদ ৰেজা শ্বাহে শাসন কৰি আছিল। ১৯২৫ চনত ব্ৰিটিছ সমৰ্থিত অভ্যুত্থানেৰে কাজাৰ বংশৰ শেষৰজন শ্বাহ আহমদ শ্বাহ কাজাৰক উৎখাত কৰি পাহলৱী বংশ প্ৰতিষ্ঠা কৰা ৰেজা শ্বাহক ১৯৪১ চনৰ ১৬ ছেপ্টেম্বৰত এংলো-ছোভিয়েট বাহিনীয়ে ইৰাণ আক্ৰমণ কৰাৰ সময়ত তেওঁক বলপূৰ্বকভাৱে ক্ষমতাৰ পৰা আঁতৰাই দিয়া হৈছিল। ৰেজা শ্বাহে ইৰানৰ আধুনিকীকৰনৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিছিল। সেয়ে ছিয়া ধৰ্মগুৰুসকলৰ সৈতে সংঘৰ্ষত লিপ্ত হয় আৰু তেওঁৰ ৰাজত্বকালত সামাজিক, অৰ্থনৈতিক আৰু ৰাজনৈতিক সংস্কাৰৰ প্ৰৱৰ্তন কৰে আৰু শেষত আধুনিক ইৰাণী ৰাষ্ট্ৰৰ ভেটি স্থাপন কৰে। সেয়েহে তেওঁক আধুনিক ইৰাণৰ প্ৰতিষ্ঠাপক হিচাপে বহুতে গণ্য কৰে।<ref name=":2">{{Cite book |author-link=Cyrus Ghani |title=Ghani, Cyrus. (1998), Iran and the rise of Reza Shah : from Qajar collapse to Pahlavi rule. Tauris publisher, London.}}</ref> ==তথ্যৰ উৎস== {{reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== [[শ্ৰেণী:শাসক]] [[শ্ৰেণী:ইৰানৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]] 4gc135mivqc96c9uywk745vyq0iop0u 606485 606484 2026-05-15T14:42:58Z নৰুনা বৰুৱা 44897 /* বাহ্যিক সংযোগ */ 606485 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty | name = ৰেজা শ্বাহ পাহলৱী | image = Reza shah uniform.jpg | image_size = | caption = ইউনিফৰ্মৰ সাজত ৰেজা শ্বাহ, ১৯৩১ চনত | succession = ইৰাণৰ শ্বাহ বা সম্ৰাট | reign =১৫ ডিচেম্বৰ ১৯২৫ – ১৬ ছেপ্টেম্বৰ ১৯৪১ <ref>{{Cite encyclopedia|url=https://www.britannica.com/biography/Reza-Shah-Pahlavi|title=Reza Shah Pahlavi &#124; Biography|encyclopedia=Encyclopedia Britannica |date=29 May 2023 }}</ref> | coronation = 25 April 1926<ref>{{cite book|last=Rahnema|first=Ali|date=2011|title=Superstition as Ideology in Iranian Politics: From Majlesi to Ahmadinejad|publisher=Cambridge University Press|page=115|isbn=9781139495622}}</ref> | cor-type = ৰাজঅভিষেক | predecessor = আহমদ শ্বাহ কাজাৰ<br />নিজে (অস্থায়ী চৰকাৰৰ সভাপতি হিচাপে) | successor = [[মহম্মদ ৰেজা পাহলৱী]] {{Collapsed infobox section begin |last = yes |Pre-royal positions | titlestyle = border:1px dashed lightgrey;}}{{Infobox officeholder | embed = yes | office1 = [[List of heads of state of Iran|President of the Provisional Government]]<ref>Hambly, Gavin RG (1991). "The Pahlavī Autocracy: Riżā Shāh, 1921–41". In Avery, Peter ; Hambly, Gavin RG ; Melville, Charles P. (eds.). The Cambridge History of Iran (in English). Vol. 7. Cambridge University Press . pp. 224.</ref> | term_start1 = ১৯২৫ চনৰ ৩১ অক্টোবৰ | term_end1 = ১৯২৫ চনৰ ১৫ ডিচেম্বৰ | predecessor1 = আহমদ শ্বাহ কাজাৰ | successor1 = ''Himself'' {{small|(''as [[Shah of Iran]]'')}} | office2 = ইৰাণৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী | order2 = ১৬ তাৰিখ | monarch2 =আহমদ শ্বাহ কাজাৰ | prime_minister2 = [[Zia ol Din Tabatabaee]] <br /> [[Ahmad Qavam]] <br /> [[Hassan Pirnia]] <br /> [[Mostowfi ol-Mamalek]] <br /> Himself | term_start2 = ১৯২৩ চনৰ ২৮ অক্টোবৰ | term_end2 = ১ নৱেম্বৰ ১৯২৫ চন | predecessor2 = হাছান পিৰনিয়া | successor2 = মহম্মদ আলী ফৰুগী (Acting)<br />[[Mostowfi ol-Mamalek]] | office3 = [[Ministry of Defence and Armed Forces Logistics (Iran)|Minister of War]] | monarch3 = আহমদ শ্বাহ কাজাৰ | term_start3 = ২৪ এপ্ৰিল ১৯২১ | term_end3 = ১ নৱেম্বৰ ১৯২৫ চন | predecessor3 = মাছৌদ কায়হান | successor3 = আমিৰ আব্দুল্লাহ তাহমাছেবী {{Collapsed infobox section end}} }} | full name = ''ৰেজা পাহলৱী''<br />{{langx|fa|رضا پهلوی}} | | spouse = {{plainlist| * {{marriage|মৰিয়ম সাৱদকুহী |1895|1911|reason=died}} * {{marriage|টাডজ অল-মলৌক|1916}} * {{marriage|তুৰান আমিৰছোলেইমানী|1922|1923|reason=div}} * {{marriage|এছমত দৌলৎশাহি|1923|}} }} | issue =ৰাজকুমাৰী হামদাম আল-ছালতানেহ <br />ৰাজকুমাৰী শ্বামছ <br />[[মহম্মদ ৰেজা পাহলৱী]] <br />ৰাজকুমাৰী আশ্ৰফ <br />ৰাজকুমাৰ আলী ৰেজা <br />ৰাজকুমাৰ গোলাম ৰেজা <br />ৰাজকুমাৰ আব্দুল ৰেজা <br />ৰাজকুমাৰ আহমদ ৰেজা <br />ৰাজকুমাৰ মাহমুদ ৰেজা পাহলৱী <br />ৰাজকুমাৰী ফাতেমেহ <br />ৰাজকুমাৰ হামিদ ৰেজা | house = হাউছ অৱ পাহলৱী | father = আব্বাছ-আলী খান | mother = নৌচ-আফাৰিন | birth_name = ৰেজা খান | birth_date = {{birth date|df=yes|1878|03|15}} | birth_place =আলাষ্ট , কাজাৰ ইৰাণ | death_date = {{death date and age|df=yes|1944|07|26|1878|03|16}} | death_place = জোহান্সবাৰ্গ, দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ সংঘ | burial_date = ১৯৪৪ | burial_place = আল-ৰিফায়ী মছজিদ, কাইৰো,[[ইজিপ্ত]];<br />৭ মে’ ১৯৫০ চন<br /> ৰেজা শ্বাহৰ সমাধিস্থল , ৰেই, ইৰাণ | signature = Reza Khan signature.svg | module = {{Infobox officeholder | embed = yes | allegiance = [[Sublime State of Iran]]<br />(1894–1925)<br />[[Imperial State of Iran]]<br />(1925–1941) | branch = * in [[Persian Cossack Brigade]] from 1894 to 1925 *in Imperial Army of Iran from 1921 to 1941 | service_years = 1894–1941 | battles = {{Tree list}} * পাৰস্যৰ সাংবিধানিক বিপ্লৱ * [[প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধ ]] ** [[Persian campaign (World War I)|Persian campaign]] *** [[Jungle Movement of Gilan]] * [[Kurdish separatism in Iran]] ** [[Simko Shikak revolt (1918–1922)]] *** [[Lakestan incident]] *** [[Battle of Miandoab]] ** [[Simko Shikak revolt (1926)]] * [[Mohammad Khiabani's uprising]] * [[1921 Persian coup d'état]] * [[Arab separatism in Khuzestan]] ** [[Sheikh Khazal rebellion]] * [[Goharshad Mosque rebellion]] * [[Second World War]] ** [[Anglo-Soviet invasion of Iran]] *** [[Operation Long Jump]] {{tree list/end}} | rank = * [[Brigadier General]] from 1921 to 1925 * [[Commander-in-Chief|Sardar Sepah (Commander-in-Chief)]] from 1925 to 1941 | commands = }} }} '''ৰেজা শ্বাহ পাহলৱী'''<ref>{{Cite web|title=Historic Personalities of Iran: Reza Shah Pahlavi|url=https://www.iranchamber.com/history/reza_shah/reza_shah.php|access-date=9 April 2021|website=iranchamber.com}}</ref> ৰ জন্মগত নাম আছিল ৰেজা খান। ( জন্ম,১৫ মাৰ্চ ১৮৭৮ – মৃত্যু,২৬ জুলাই ১৯৪৪) ১৯২৫ চনৰ পৰা ১৯৪১ চনলৈকে তেওঁ ইৰাণৰ শ্বাহ আছিল তথা পাহলৱী বংশৰ প্ৰতিষ্ঠাপক আছিল। এজন সামৰিক বিষয়া হিচাপে কৰ্মজীৱন আৰম্ভ কৰা ৰেজা শ্বাহে পিছলৈ এগৰাকী ৰাজনীতিবিদ হিচাপে নিজকে প্ৰতিষ্ঠিত কৰে । তেওঁ [[ইৰাণ]]ৰ যুদ্ধ মন্ত্ৰী আৰু প্ৰধানমন্ত্ৰী হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল আৰু শেষৰজন কাজাৰ ৰজা আহমদ শ্বাহক উৎখাত কৰাৰ পিছত ইৰানৰ শ্বাহ বা সম্ৰাট নিৰ্বাচিত হৈছিল।<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=fXXgDwAAQBAJ|title=SINCONA Auction 49: The Kian Collection (Machine Struck Coins and Medals of the Qajar and Pahlavi Dynasties|publisher=SINCONA Swiss International Coin Auction AG}}</ref> ১৪ বছৰ বয়সত পাৰ্চী কছাক ব্ৰিগেডত যোগদান কৰি তেওঁ ক্ৰমান্বয়ে ৰেংকসমূহৰ মাজেৰে উন্নীত হয় আৰু ১৯২১ চনৰ ভিতৰত ব্ৰিগেডিয়াৰ জেনেৰেল হয়। <ref>{{cite web |title=Reza Shah Pahlavi |url=https://www.britannica.com/biography/Reza-Shah-Pahlavi |website=Encyclopedia Britannica |access-date=March 13, 2025}}</ref> ১৯২১ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত কাজভিন প্ৰদেশত নিয়োজিত সমগ্ৰ কছাক ব্ৰিগেডৰ নেতা হিচাপে তেওঁ [[তেহৰাণ]]ৰ ফালে আগবাঢ়ি গৈ ৰাজধানী দখল কৰে। চৰকাৰ ভংগ কৰিবলৈ বাধ্য কৰাই জিয়া-উল-দিন টাবাতাবাইক নতুন প্ৰধানমন্ত্ৰী হিচাপে নিযুক্তি দিয়ে। নতুন চৰকাৰত ৰেজা খানৰ প্ৰথম ভূমিকা আছিল সেনাবাহিনীৰ প্ৰধান সেনাধ্যক্ষ আৰু যুদ্ধ মন্ত্ৰী হিচাপে। অভ্যুত্থানৰ দুবছৰৰ পাছত ইৰাণৰ নিষ্ঠাবান ৰাষ্ট্ৰীয় বিধানসভাৰ সহযোগত ৰেজা পাহলৱী [[ইৰাণ]]ৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী হয়। ১৯২৫ চনত সংবিধান সভাই আহমদ শ্বাহক পদচ্যুত কৰি ১৯০৬ চনৰ ইৰাণৰ সংবিধান সংশোধন কৰি ৰেজা পাহলৱীক ইৰাণৰ শ্বাহ হিচাপে নিৰ্বাচিত কৰে। তেওঁ পাহলৱী বংশ প্ৰতিষ্ঠা কৰে, ১৯৭৯ চনত ইৰাণী বিপ্লৱৰ ফলত অন্ত হোৱা ৰাজতন্ত্ৰ সময়লৈকে পাহলৱী বংশ তথা তেওঁৰ পুত্ৰ মহম্মদ ৰেজা শ্বাহে শাসন কৰি আছিল। ১৯২৫ চনত ব্ৰিটিছ সমৰ্থিত অভ্যুত্থানেৰে কাজাৰ বংশৰ শেষৰজন শ্বাহ আহমদ শ্বাহ কাজাৰক উৎখাত কৰি পাহলৱী বংশ প্ৰতিষ্ঠা কৰা ৰেজা শ্বাহক ১৯৪১ চনৰ ১৬ ছেপ্টেম্বৰত এংলো-ছোভিয়েট বাহিনীয়ে ইৰাণ আক্ৰমণ কৰাৰ সময়ত তেওঁক বলপূৰ্বকভাৱে ক্ষমতাৰ পৰা আঁতৰাই দিয়া হৈছিল। ৰেজা শ্বাহে ইৰানৰ আধুনিকীকৰনৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিছিল। সেয়ে ছিয়া ধৰ্মগুৰুসকলৰ সৈতে সংঘৰ্ষত লিপ্ত হয় আৰু তেওঁৰ ৰাজত্বকালত সামাজিক, অৰ্থনৈতিক আৰু ৰাজনৈতিক সংস্কাৰৰ প্ৰৱৰ্তন কৰে আৰু শেষত আধুনিক ইৰাণী ৰাষ্ট্ৰৰ ভেটি স্থাপন কৰে। সেয়েহে তেওঁক আধুনিক ইৰাণৰ প্ৰতিষ্ঠাপক হিচাপে বহুতে গণ্য কৰে।<ref name=":2">{{Cite book |author-link=Cyrus Ghani |title=Ghani, Cyrus. (1998), Iran and the rise of Reza Shah : from Qajar collapse to Pahlavi rule. Tauris publisher, London.}}</ref> ==তথ্যৰ উৎস== {{reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== *{{Commons category-inline}} *[http://www.irannotes.com IRANNOTES.com] — High quality Iranian banknotes and coins [[শ্ৰেণী:শাসক]] [[শ্ৰেণী:ইৰানৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]] n65qxlinx4rc8q2lou9gj2ljf8mg3ie 606486 606485 2026-05-15T14:44:54Z নৰুনা বৰুৱা 44897 606486 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty | name = ৰেজা শ্বাহ পাহলৱী | image = Reza shah uniform.jpg | image_size = | caption = ইউনিফৰ্মৰ সাজত ৰেজা শ্বাহ, ১৯৩১ চনত | succession = ইৰাণৰ শ্বাহ বা সম্ৰাট | reign =১৫ ডিচেম্বৰ ১৯২৫ – ১৬ ছেপ্টেম্বৰ ১৯৪১ <ref>{{Cite encyclopedia|url=https://www.britannica.com/biography/Reza-Shah-Pahlavi|title=Reza Shah Pahlavi &#124; Biography|encyclopedia=Encyclopedia Britannica |date=29 May 2023 }}</ref> | coronation = 25 April 1926<ref>{{cite book|last=Rahnema|first=Ali|date=2011|title=Superstition as Ideology in Iranian Politics: From Majlesi to Ahmadinejad|publisher=Cambridge University Press|page=115|isbn=9781139495622}}</ref> | cor-type = ৰাজঅভিষেক | predecessor = আহমদ শ্বাহ কাজাৰ<br />নিজে (অস্থায়ী চৰকাৰৰ সভাপতি হিচাপে) | successor = [[মহম্মদ ৰেজা পাহলৱী]] {{Collapsed infobox section begin |last = yes |Pre-royal positions | titlestyle = border:1px dashed lightgrey;}}{{Infobox officeholder | embed = yes | office1 = [[List of heads of state of Iran|President of the Provisional Government]]<ref>Hambly, Gavin RG (1991). "The Pahlavī Autocracy: Riżā Shāh, 1921–41". In Avery, Peter ; Hambly, Gavin RG ; Melville, Charles P. (eds.). The Cambridge History of Iran (in English). Vol. 7. Cambridge University Press . pp. 224.</ref> | term_start1 = ১৯২৫ চনৰ ৩১ অক্টোবৰ | term_end1 = ১৯২৫ চনৰ ১৫ ডিচেম্বৰ | predecessor1 = আহমদ শ্বাহ কাজাৰ | successor1 = ''Himself'' {{small|(''as [[Shah of Iran]]'')}} | office2 = ইৰাণৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী | order2 = ১৬ তাৰিখ | monarch2 =আহমদ শ্বাহ কাজাৰ | prime_minister2 = [[Zia ol Din Tabatabaee]] <br /> [[Ahmad Qavam]] <br /> [[Hassan Pirnia]] <br /> [[Mostowfi ol-Mamalek]] <br /> Himself | term_start2 = ১৯২৩ চনৰ ২৮ অক্টোবৰ | term_end2 = ১ নৱেম্বৰ ১৯২৫ চন | predecessor2 = হাছান পিৰনিয়া | successor2 = মহম্মদ আলী ফৰুগী (Acting)<br />[[Mostowfi ol-Mamalek]] | office3 = [[Ministry of Defence and Armed Forces Logistics (Iran)|Minister of War]] | monarch3 = আহমদ শ্বাহ কাজাৰ | term_start3 = ২৪ এপ্ৰিল ১৯২১ | term_end3 = ১ নৱেম্বৰ ১৯২৫ চন | predecessor3 = মাছৌদ কায়হান | successor3 = আমিৰ আব্দুল্লাহ তাহমাছেবী {{Collapsed infobox section end}} }} | full name = ''ৰেজা পাহলৱী''<br />{{langx|fa|رضا پهلوی}} | | spouse = {{plainlist| * {{marriage|মৰিয়ম সাৱদকুহী |1895|1911|reason=died}} * {{marriage|টাডজ অল-মলৌক|1916}} * {{marriage|তুৰান আমিৰছোলেইমানী|1922|1923|reason=div}} * {{marriage|এছমত দৌলৎশাহি|1923|}} }} | issue =ৰাজকুমাৰী হামদাম আল-ছালতানেহ <br />ৰাজকুমাৰী শ্বামছ <br />[[মহম্মদ ৰেজা পাহলৱী]] <br />ৰাজকুমাৰী আশ্ৰফ <br />ৰাজকুমাৰ আলী ৰেজা <br />ৰাজকুমাৰ গোলাম ৰেজা <br />ৰাজকুমাৰ আব্দুল ৰেজা <br />ৰাজকুমাৰ আহমদ ৰেজা <br />ৰাজকুমাৰ মাহমুদ ৰেজা পাহলৱী <br />ৰাজকুমাৰী ফাতেমেহ <br />ৰাজকুমাৰ হামিদ ৰেজা | house = হাউছ অৱ পাহলৱী | father = আব্বাছ-আলী খান | mother = নৌচ-আফাৰিন | birth_name = ৰেজা খান | birth_date = {{birth date|df=yes|1878|03|15}} | birth_place =আলাষ্ট , কাজাৰ ইৰাণ | death_date = {{death date and age|df=yes|1944|07|26|1878|03|16}} | death_place = জোহান্সবাৰ্গ, দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ সংঘ | burial_date = ১৯৪৪ | burial_place = আল-ৰিফায়ী মছজিদ, কাইৰো,[[ইজিপ্ত]];<br />৭ মে’ ১৯৫০ চন<br /> ৰেজা শ্বাহৰ সমাধিস্থল , ৰেই, ইৰাণ | signature = Reza Khan signature.svg | module = {{Infobox officeholder | embed = yes | allegiance = [[Sublime State of Iran]]<br />(1894–1925)<br />[[Imperial State of Iran]]<br />(1925–1941) | branch = * in [[Persian Cossack Brigade]] from 1894 to 1925 *in Imperial Army of Iran from 1921 to 1941 | service_years = 1894–1941 | battles = {{Tree list}} * পাৰস্যৰ সাংবিধানিক বিপ্লৱ * [[প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধ ]] ** [[Persian campaign (World War I)|Persian campaign]] *** [[Jungle Movement of Gilan]] * [[Kurdish separatism in Iran]] ** [[Simko Shikak revolt (1918–1922)]] *** [[Lakestan incident]] *** [[Battle of Miandoab]] ** [[Simko Shikak revolt (1926)]] * [[Mohammad Khiabani's uprising]] * [[1921 Persian coup d'état]] * [[Arab separatism in Khuzestan]] ** [[Sheikh Khazal rebellion]] * [[Goharshad Mosque rebellion]] * [[Second World War]] ** [[Anglo-Soviet invasion of Iran]] *** [[Operation Long Jump]] {{tree list/end}} | rank = * [[Brigadier General]] from 1921 to 1925 * [[Commander-in-Chief|Sardar Sepah (Commander-in-Chief)]] from 1925 to 1941 | commands = }} }} '''ৰেজা শ্বাহ পাহলৱী'''<ref>{{Cite web|title=Historic Personalities of Iran: Reza Shah Pahlavi|url=https://www.iranchamber.com/history/reza_shah/reza_shah.php|access-date=9 April 2021|website=iranchamber.com}}</ref> ৰ জন্মগত নাম আছিল ৰেজা খান। ( জন্ম,১৫ মাৰ্চ ১৮৭৮ – মৃত্যু,২৬ জুলাই ১৯৪৪) ১৯২৫ চনৰ পৰা ১৯৪১ চনলৈকে তেওঁ ইৰাণৰ শ্বাহ আছিল তথা পাহলৱী বংশৰ প্ৰতিষ্ঠাপক আছিল। এজন সামৰিক বিষয়া হিচাপে কৰ্মজীৱন আৰম্ভ কৰা ৰেজা শ্বাহে পিছলৈ এগৰাকী ৰাজনীতিবিদ হিচাপে নিজকে প্ৰতিষ্ঠিত কৰে । তেওঁ [[ইৰাণ]]ৰ যুদ্ধ মন্ত্ৰী আৰু প্ৰধানমন্ত্ৰী হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল আৰু শেষৰজন কাজাৰ ৰজা আহমদ শ্বাহক উৎখাত কৰাৰ পিছত ইৰানৰ শ্বাহ বা সম্ৰাট নিৰ্বাচিত হৈছিল।<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=fXXgDwAAQBAJ|title=SINCONA Auction 49: The Kian Collection (Machine Struck Coins and Medals of the Qajar and Pahlavi Dynasties|publisher=SINCONA Swiss International Coin Auction AG}}</ref> ১৪ বছৰ বয়সত পাৰ্চী কছাক ব্ৰিগেডত যোগদান কৰি তেওঁ ক্ৰমান্বয়ে ৰেংকসমূহৰ মাজেৰে উন্নীত হয় আৰু ১৯২১ চনৰ ভিতৰত ব্ৰিগেডিয়াৰ জেনেৰেল হয়। <ref>{{cite web |title=Reza Shah Pahlavi |url=https://www.britannica.com/biography/Reza-Shah-Pahlavi |website=Encyclopedia Britannica |access-date=March 13, 2025}}</ref> ১৯২১ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত কাজভিন প্ৰদেশত নিয়োজিত সমগ্ৰ কছাক ব্ৰিগেডৰ নেতা হিচাপে তেওঁ [[তেহৰাণ]]ৰ ফালে আগবাঢ়ি গৈ ৰাজধানী দখল কৰে। চৰকাৰ ভংগ কৰিবলৈ বাধ্য কৰাই জিয়া-উল-দিন টাবাতাবাইক নতুন প্ৰধানমন্ত্ৰী হিচাপে নিযুক্তি দিয়ে। নতুন চৰকাৰত ৰেজা খানৰ প্ৰথম ভূমিকা আছিল সেনাবাহিনীৰ প্ৰধান সেনাধ্যক্ষ আৰু যুদ্ধ মন্ত্ৰী হিচাপে। <ref name=":2" /> অভ্যুত্থানৰ দুবছৰৰ পাছত ইৰাণৰ নিষ্ঠাবান ৰাষ্ট্ৰীয় বিধানসভাৰ সহযোগত ৰেজা পাহলৱী [[ইৰাণ]]ৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী হয়। ১৯২৫ চনত সংবিধান সভাই আহমদ শ্বাহক পদচ্যুত কৰি ১৯০৬ চনৰ ইৰাণৰ সংবিধান সংশোধন কৰি ৰেজা পাহলৱীক ইৰাণৰ শ্বাহ হিচাপে নিৰ্বাচিত কৰে। তেওঁ পাহলৱী বংশ প্ৰতিষ্ঠা কৰে, ১৯৭৯ চনত ইৰাণী বিপ্লৱৰ ফলত অন্ত হোৱা ৰাজতন্ত্ৰ সময়লৈকে পাহলৱী বংশ তথা তেওঁৰ পুত্ৰ মহম্মদ ৰেজা শ্বাহে শাসন কৰি আছিল। ১৯২৫ চনত ব্ৰিটিছ সমৰ্থিত অভ্যুত্থানেৰে কাজাৰ বংশৰ শেষৰজন শ্বাহ আহমদ শ্বাহ কাজাৰক উৎখাত কৰি পাহলৱী বংশ প্ৰতিষ্ঠা কৰা ৰেজা শ্বাহক ১৯৪১ চনৰ ১৬ ছেপ্টেম্বৰত এংলো-ছোভিয়েট বাহিনীয়ে ইৰাণ আক্ৰমণ কৰাৰ সময়ত তেওঁক বলপূৰ্বকভাৱে ক্ষমতাৰ পৰা আঁতৰাই দিয়া হৈছিল। ৰেজা শ্বাহে ইৰানৰ আধুনিকীকৰনৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিছিল। সেয়ে ছিয়া ধৰ্মগুৰুসকলৰ সৈতে সংঘৰ্ষত লিপ্ত হয় আৰু তেওঁৰ ৰাজত্বকালত সামাজিক, অৰ্থনৈতিক আৰু ৰাজনৈতিক সংস্কাৰৰ প্ৰৱৰ্তন কৰে আৰু শেষত আধুনিক ইৰাণী ৰাষ্ট্ৰৰ ভেটি স্থাপন কৰে। সেয়েহে তেওঁক আধুনিক ইৰাণৰ প্ৰতিষ্ঠাপক হিচাপে বহুতে গণ্য কৰে।<ref name=":2">{{Cite book |author-link=Cyrus Ghani |title=Ghani, Cyrus. (1998), Iran and the rise of Reza Shah : from Qajar collapse to Pahlavi rule. Tauris publisher, London.}}</ref> ==তথ্যৰ উৎস== {{reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== *{{Commons category-inline}} *[http://www.irannotes.com IRANNOTES.com] — High quality Iranian banknotes and coins [[শ্ৰেণী:শাসক]] [[শ্ৰেণী:ইৰানৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]] f94jqk3tu8f6r83oeypdzgqx31dohrw 606487 606486 2026-05-15T14:45:46Z নৰুনা বৰুৱা 44897 606487 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty | name = ৰেজা শ্বাহ পাহলৱী | image = Reza shah uniform.jpg | image_size = | caption = ইউনিফৰ্মৰ সাজত ৰেজা শ্বাহ, ১৯৩১ চনত | succession = ইৰাণৰ শ্বাহ বা সম্ৰাট | reign =১৫ ডিচেম্বৰ ১৯২৫ – ১৬ ছেপ্টেম্বৰ ১৯৪১ <ref>{{Cite encyclopedia|url=https://www.britannica.com/biography/Reza-Shah-Pahlavi|title=Reza Shah Pahlavi &#124; Biography|encyclopedia=Encyclopedia Britannica |date=29 May 2023 }}</ref> | coronation = 25 April 1926<ref>{{cite book|last=Rahnema|first=Ali|date=2011|title=Superstition as Ideology in Iranian Politics: From Majlesi to Ahmadinejad|publisher=Cambridge University Press|page=115|isbn=9781139495622}}</ref> | cor-type = ৰাজঅভিষেক | predecessor = আহমদ শ্বাহ কাজাৰ<br />নিজে (অস্থায়ী চৰকাৰৰ সভাপতি হিচাপে) | successor = [[মহম্মদ ৰেজা পাহলৱী]] {{Collapsed infobox section begin |last = yes |Pre-royal positions | titlestyle = border:1px dashed lightgrey;}}{{Infobox officeholder | embed = yes | office1 = [[List of heads of state of Iran|President of the Provisional Government]]<ref>Hambly, Gavin RG (1991). "The Pahlavī Autocracy: Riżā Shāh, 1921–41". In Avery, Peter ; Hambly, Gavin RG ; Melville, Charles P. (eds.). The Cambridge History of Iran (in English). Vol. 7. Cambridge University Press . pp. 224.</ref> | term_start1 = ১৯২৫ চনৰ ৩১ অক্টোবৰ | term_end1 = ১৯২৫ চনৰ ১৫ ডিচেম্বৰ | predecessor1 = আহমদ শ্বাহ কাজাৰ | successor1 = ''Himself'' {{small|(''as [[Shah of Iran]]'')}} | office2 = ইৰাণৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী | order2 = ১৬ তাৰিখ | monarch2 =আহমদ শ্বাহ কাজাৰ | prime_minister2 = [[Zia ol Din Tabatabaee]] <br /> [[Ahmad Qavam]] <br /> [[Hassan Pirnia]] <br /> [[Mostowfi ol-Mamalek]] <br /> Himself | term_start2 = ১৯২৩ চনৰ ২৮ অক্টোবৰ | term_end2 = ১ নৱেম্বৰ ১৯২৫ চন | predecessor2 = হাছান পিৰনিয়া | successor2 = মহম্মদ আলী ফৰুগী (Acting)<br />[[Mostowfi ol-Mamalek]] | office3 = [[Ministry of Defence and Armed Forces Logistics (Iran)|Minister of War]] | monarch3 = আহমদ শ্বাহ কাজাৰ | term_start3 = ২৪ এপ্ৰিল ১৯২১ | term_end3 = ১ নৱেম্বৰ ১৯২৫ চন | predecessor3 = মাছৌদ কায়হান | successor3 = আমিৰ আব্দুল্লাহ তাহমাছেবী {{Collapsed infobox section end}} }} | full name = ''ৰেজা পাহলৱী''<br />{{langx|fa|رضا پهلوی}} | | spouse = {{plainlist| * {{marriage|মৰিয়ম সাৱদকুহী |1895|1911|reason=died}} * {{marriage|টাডজ অল-মলৌক|1916}} * {{marriage|তুৰান আমিৰছোলেইমানী|1922|1923|reason=div}} * {{marriage|এছমত দৌলৎশাহি|1923|}} }} | issue =ৰাজকুমাৰী হামদাম আল-ছালতানেহ <br />ৰাজকুমাৰী শ্বামছ <br />[[মহম্মদ ৰেজা পাহলৱী]] <br />ৰাজকুমাৰী আশ্ৰফ <br />ৰাজকুমাৰ আলী ৰেজা <br />ৰাজকুমাৰ গোলাম ৰেজা <br />ৰাজকুমাৰ আব্দুল ৰেজা <br />ৰাজকুমাৰ আহমদ ৰেজা <br />ৰাজকুমাৰ মাহমুদ ৰেজা পাহলৱী <br />ৰাজকুমাৰী ফাতেমেহ <br />ৰাজকুমাৰ হামিদ ৰেজা | house = হাউছ অৱ পাহলৱী | father = আব্বাছ-আলী খান | mother = নৌচ-আফাৰিন | birth_name = ৰেজা খান | birth_date = {{birth date|df=yes|1878|03|15}} | birth_place =আলাষ্ট , কাজাৰ ইৰাণ | death_date = {{death date and age|df=yes|1944|07|26|1878|03|16}} | death_place = জোহান্সবাৰ্গ, দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ সংঘ | burial_date = ১৯৪৪ | burial_place = আল-ৰিফায়ী মছজিদ, কাইৰো,[[ইজিপ্ত]];<br />৭ মে’ ১৯৫০ চন<br /> ৰেজা শ্বাহৰ সমাধিস্থল , ৰেই, ইৰাণ | signature = Reza Khan signature.svg | module = {{Infobox officeholder | embed = yes | allegiance = [[Sublime State of Iran]]<br />(1894–1925)<br />[[Imperial State of Iran]]<br />(1925–1941) | branch = * in [[Persian Cossack Brigade]] from 1894 to 1925 *in Imperial Army of Iran from 1921 to 1941 | service_years = 1894–1941 | battles = {{Tree list}} * পাৰস্যৰ সাংবিধানিক বিপ্লৱ * [[প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধ ]] ** [[Persian campaign (World War I)|Persian campaign]] *** [[Jungle Movement of Gilan]] * [[Kurdish separatism in Iran]] ** [[Simko Shikak revolt (1918–1922)]] *** [[Lakestan incident]] *** [[Battle of Miandoab]] ** [[Simko Shikak revolt (1926)]] * [[Mohammad Khiabani's uprising]] * [[1921 Persian coup d'état]] * [[Arab separatism in Khuzestan]] ** [[Sheikh Khazal rebellion]] * [[Goharshad Mosque rebellion]] * [[Second World War]] ** [[Anglo-Soviet invasion of Iran]] *** [[Operation Long Jump]] {{tree list/end}} | rank = * [[Brigadier General]] from 1921 to 1925 * [[Commander-in-Chief|Sardar Sepah (Commander-in-Chief)]] from 1925 to 1941 | commands = }} }} '''ৰেজা শ্বাহ পাহলৱী'''<ref>{{Cite web|title=Historic Personalities of Iran: Reza Shah Pahlavi|url=https://www.iranchamber.com/history/reza_shah/reza_shah.php|access-date=9 April 2021|website=iranchamber.com}}</ref> ৰ জন্মগত নাম আছিল ৰেজা খান। ( জন্ম,১৫ মাৰ্চ ১৮৭৮ – মৃত্যু,২৬ জুলাই ১৯৪৪) ১৯২৫ চনৰ পৰা ১৯৪১ চনলৈকে তেওঁ ইৰাণৰ শ্বাহ আছিল তথা পাহলৱী বংশৰ প্ৰতিষ্ঠাপক আছিল। এজন সামৰিক বিষয়া হিচাপে কৰ্মজীৱন আৰম্ভ কৰা ৰেজা শ্বাহে পিছলৈ এগৰাকী ৰাজনীতিবিদ হিচাপে নিজকে প্ৰতিষ্ঠিত কৰে । তেওঁ [[ইৰাণ]]ৰ যুদ্ধ মন্ত্ৰী আৰু প্ৰধানমন্ত্ৰী হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল আৰু শেষৰজন কাজাৰ ৰজা আহমদ শ্বাহক উৎখাত কৰাৰ পিছত ইৰানৰ শ্বাহ বা সম্ৰাট নিৰ্বাচিত হৈছিল।<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=fXXgDwAAQBAJ|title=SINCONA Auction 49: The Kian Collection (Machine Struck Coins and Medals of the Qajar and Pahlavi Dynasties|publisher=SINCONA Swiss International Coin Auction AG}}</ref> ১৪ বছৰ বয়সত পাৰ্চী কছাক ব্ৰিগেডত যোগদান কৰি তেওঁ ক্ৰমান্বয়ে ৰেংকসমূহৰ মাজেৰে উন্নীত হয় আৰু ১৯২১ চনৰ ভিতৰত ব্ৰিগেডিয়াৰ জেনেৰেল হয়। <ref>{{cite web |title=Reza Shah Pahlavi |url=https://www.britannica.com/biography/Reza-Shah-Pahlavi |website=Encyclopedia Britannica |access-date=March 13, 2025}}</ref> ১৯২১ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত কাজভিন প্ৰদেশত নিয়োজিত সমগ্ৰ কছাক ব্ৰিগেডৰ নেতা হিচাপে তেওঁ [[তেহৰাণ]]ৰ ফালে আগবাঢ়ি গৈ ৰাজধানী দখল কৰে। চৰকাৰ ভংগ কৰিবলৈ বাধ্য কৰাই জিয়া-উল-দিন টাবাতাবাইক নতুন প্ৰধানমন্ত্ৰী হিচাপে নিযুক্তি দিয়ে। নতুন চৰকাৰত ৰেজা খানৰ প্ৰথম ভূমিকা আছিল সেনাবাহিনীৰ প্ৰধান সেনাধ্যক্ষ আৰু যুদ্ধ মন্ত্ৰী হিচাপে। <ref name=":2" /> অভ্যুত্থানৰ দুবছৰৰ পাছত ইৰাণৰ নিষ্ঠাবান ৰাষ্ট্ৰীয় বিধানসভাৰ সহযোগত ৰেজা পাহলৱী [[ইৰাণ]]ৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী হয়। ১৯২৫ চনত সংবিধান সভাই আহমদ শ্বাহক পদচ্যুত কৰি ১৯০৬ চনৰ ইৰাণৰ সংবিধান সংশোধন কৰি ৰেজা পাহলৱীক ইৰাণৰ শ্বাহ হিচাপে নিৰ্বাচিত কৰে। তেওঁ পাহলৱী বংশ প্ৰতিষ্ঠা কৰে, ১৯৭৯ চনত ইৰাণী বিপ্লৱৰ ফলত অন্ত হোৱা ৰাজতন্ত্ৰ সময়লৈকে পাহলৱী বংশ তথা তেওঁৰ পুত্ৰ মহম্মদ ৰেজা শ্বাহে শাসন কৰি আছিল।<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=fXXgDwAAQBAJ|title=SINCONA Auction 49: The Kian Collection (Machine Struck Coins and Medals of the Qajar and Pahlavi Dynasties|publisher=SINCONA Swiss International Coin Auction AG}}</ref> ১৯২৫ চনত ব্ৰিটিছ সমৰ্থিত অভ্যুত্থানেৰে কাজাৰ বংশৰ শেষৰজন শ্বাহ আহমদ শ্বাহ কাজাৰক উৎখাত কৰি পাহলৱী বংশ প্ৰতিষ্ঠা কৰা ৰেজা শ্বাহক ১৯৪১ চনৰ ১৬ ছেপ্টেম্বৰত এংলো-ছোভিয়েট বাহিনীয়ে ইৰাণ আক্ৰমণ কৰাৰ সময়ত তেওঁক বলপূৰ্বকভাৱে ক্ষমতাৰ পৰা আঁতৰাই দিয়া হৈছিল। ৰেজা শ্বাহে ইৰানৰ আধুনিকীকৰনৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিছিল। সেয়ে ছিয়া ধৰ্মগুৰুসকলৰ সৈতে সংঘৰ্ষত লিপ্ত হয় আৰু তেওঁৰ ৰাজত্বকালত সামাজিক, অৰ্থনৈতিক আৰু ৰাজনৈতিক সংস্কাৰৰ প্ৰৱৰ্তন কৰে আৰু শেষত আধুনিক ইৰাণী ৰাষ্ট্ৰৰ ভেটি স্থাপন কৰে। সেয়েহে তেওঁক আধুনিক ইৰাণৰ প্ৰতিষ্ঠাপক হিচাপে বহুতে গণ্য কৰে।<ref name=":2">{{Cite book |author-link=Cyrus Ghani |title=Ghani, Cyrus. (1998), Iran and the rise of Reza Shah : from Qajar collapse to Pahlavi rule. Tauris publisher, London.}}</ref> ==তথ্যৰ উৎস== {{reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== *{{Commons category-inline}} *[http://www.irannotes.com IRANNOTES.com] — High quality Iranian banknotes and coins [[শ্ৰেণী:শাসক]] [[শ্ৰেণী:ইৰানৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]] bkhid7cugrern81x8yd8otxcco16lce 606488 606487 2026-05-15T14:51:46Z নৰুনা বৰুৱা 44897 606488 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty | name = ৰেজা শ্বাহ পাহলৱী | image = Reza shah uniform.jpg | image_size = | caption = ইউনিফৰ্মৰ সাজত ৰেজা শ্বাহ, ১৯৩১ চনত | succession = ইৰাণৰ শ্বাহ বা সম্ৰাট | reign =১৫ ডিচেম্বৰ ১৯২৫ – ১৬ ছেপ্টেম্বৰ ১৯৪১ <ref>{{Cite encyclopedia|url=https://www.britannica.com/biography/Reza-Shah-Pahlavi|title=Reza Shah Pahlavi &#124; Biography|encyclopedia=Encyclopedia Britannica |date=29 May 2023 }}</ref> | coronation = 25 April 1926<ref>{{cite book|last=Rahnema|first=Ali|date=2011|title=Superstition as Ideology in Iranian Politics: From Majlesi to Ahmadinejad|publisher=Cambridge University Press|page=115|isbn=9781139495622}}</ref> | cor-type = ৰাজঅভিষেক | predecessor = আহমদ শ্বাহ কাজাৰ<br />নিজে (অস্থায়ী চৰকাৰৰ সভাপতি হিচাপে) | successor = [[মহম্মদ ৰেজা পাহলৱী]] {{Collapsed infobox section begin |last = yes |Pre-royal positions | titlestyle = border:1px dashed lightgrey;}}{{Infobox officeholder | embed = yes | office1 = [[List of heads of state of Iran|President of the Provisional Government]]<ref>Hambly, Gavin RG (1991). "The Pahlavī Autocracy: Riżā Shāh, 1921–41". In Avery, Peter ; Hambly, Gavin RG ; Melville, Charles P. (eds.). The Cambridge History of Iran (in English). Vol. 7. Cambridge University Press . pp. 224.</ref> | term_start1 = ১৯২৫ চনৰ ৩১ অক্টোবৰ | term_end1 = ১৯২৫ চনৰ ১৫ ডিচেম্বৰ | predecessor1 = আহমদ শ্বাহ কাজাৰ | successor1 = ''Himself'' {{small|(''as [[Shah of Iran]]'')}} | office2 = ইৰাণৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী | order2 = ১৬ তাৰিখ | monarch2 =আহমদ শ্বাহ কাজাৰ | prime_minister2 = [[Zia ol Din Tabatabaee]] <br /> [[Ahmad Qavam]] <br /> [[Hassan Pirnia]] <br /> [[Mostowfi ol-Mamalek]] <br /> Himself | term_start2 = ১৯২৩ চনৰ ২৮ অক্টোবৰ | term_end2 = ১ নৱেম্বৰ ১৯২৫ চন | predecessor2 = হাছান পিৰনিয়া | successor2 = মহম্মদ আলী ফৰুগী (Acting)<br />[[Mostowfi ol-Mamalek]] | office3 = [[Ministry of Defence and Armed Forces Logistics (Iran)|Minister of War]] | monarch3 = আহমদ শ্বাহ কাজাৰ | term_start3 = ২৪ এপ্ৰিল ১৯২১ | term_end3 = ১ নৱেম্বৰ ১৯২৫ চন | predecessor3 = মাছৌদ কায়হান | successor3 = আমিৰ আব্দুল্লাহ তাহমাছেবী {{Collapsed infobox section end}} }} | full name = ''ৰেজা পাহলৱী''<br />{{langx|fa|رضا پهلوی}} | | spouse = {{plainlist| * {{marriage|মৰিয়ম সাৱদকুহী |1895|1911|reason=died}} * {{marriage|টাডজ অল-মলৌক|1916}} * {{marriage|তুৰান আমিৰছোলেইমানী|1922|1923|reason=div}} * {{marriage|এছমত দৌলৎশাহি|1923|}} }} | issue =ৰাজকুমাৰী হামদাম আল-ছালতানেহ <br />ৰাজকুমাৰী শ্বামছ <br />[[মহম্মদ ৰেজা পাহলৱী]] <br />ৰাজকুমাৰী আশ্ৰফ <br />ৰাজকুমাৰ আলী ৰেজা <br />ৰাজকুমাৰ গোলাম ৰেজা <br />ৰাজকুমাৰ আব্দুল ৰেজা <br />ৰাজকুমাৰ আহমদ ৰেজা <br />ৰাজকুমাৰ মাহমুদ ৰেজা পাহলৱী <br />ৰাজকুমাৰী ফাতেমেহ <br />ৰাজকুমাৰ হামিদ ৰেজা | house = হাউছ অৱ পাহলৱী | father = আব্বাছ-আলী খান | mother = নৌচ-আফাৰিন | birth_name = ৰেজা খান | birth_date = {{birth date|df=yes|1878|03|15}} | birth_place =আলাষ্ট , কাজাৰ ইৰাণ | death_date = {{death date and age|df=yes|1944|07|26|1878|03|16}} | death_place = জোহান্সবাৰ্গ, দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ সংঘ | burial_date = ১৯৪৪ | burial_place = আল-ৰিফায়ী মছজিদ, কাইৰো,[[ইজিপ্ত]];<br />৭ মে’ ১৯৫০ চন<br /> ৰেজা শ্বাহৰ সমাধিস্থল , ৰেই, ইৰাণ | signature = Reza Khan signature.svg | module = {{Infobox officeholder | embed = yes | allegiance = [[Sublime State of Iran]]<br />(1894–1925)<br />[[Imperial State of Iran]]<br />(1925–1941) | branch = * in [[Persian Cossack Brigade]] from 1894 to 1925 *in Imperial Army of Iran from 1921 to 1941 | service_years = 1894–1941 | battles = {{Tree list}} * পাৰস্যৰ সাংবিধানিক বিপ্লৱ * [[প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধ ]] ** [[Persian campaign (World War I)|Persian campaign]] *** [[Jungle Movement of Gilan]] * [[Kurdish separatism in Iran]] ** [[Simko Shikak revolt (1918–1922)]] *** [[Lakestan incident]] *** [[Battle of Miandoab]] ** [[Simko Shikak revolt (1926)]] * [[Mohammad Khiabani's uprising]] * [[1921 Persian coup d'état]] * [[Arab separatism in Khuzestan]] ** [[Sheikh Khazal rebellion]] * [[Goharshad Mosque rebellion]] * [[Second World War]] ** [[Anglo-Soviet invasion of Iran]] *** [[Operation Long Jump]] {{tree list/end}} | rank = * [[Brigadier General]] from 1921 to 1925 * [[Commander-in-Chief|Sardar Sepah (Commander-in-Chief)]] from 1925 to 1941 | commands = }} }} '''ৰেজা শ্বাহ পাহলৱী'''<ref>{{Cite web|title=Historic Personalities of Iran: Reza Shah Pahlavi|url=https://www.iranchamber.com/history/reza_shah/reza_shah.php|access-date=9 April 2021|website=iranchamber.com}}</ref> ৰ জন্মগত নাম আছিল ৰেজা খান। ( জন্ম,১৫ মাৰ্চ ১৮৭৮ – মৃত্যু,২৬ জুলাই ১৯৪৪) ১৯২৫ চনৰ পৰা ১৯৪১ চনলৈকে তেওঁ ইৰাণৰ শ্বাহ আছিল তথা পাহলৱী বংশৰ প্ৰতিষ্ঠাপক আছিল। এজন সামৰিক বিষয়া হিচাপে কৰ্মজীৱন আৰম্ভ কৰা ৰেজা শ্বাহে পিছলৈ এগৰাকী ৰাজনীতিবিদ হিচাপে নিজকে প্ৰতিষ্ঠিত কৰে । তেওঁ [[ইৰাণ]]ৰ যুদ্ধ মন্ত্ৰী আৰু প্ৰধানমন্ত্ৰী হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল আৰু শেষৰজন কাজাৰ ৰজা আহমদ শ্বাহক উৎখাত কৰাৰ পিছত ইৰানৰ শ্বাহ বা সম্ৰাট নিৰ্বাচিত হৈছিল।<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=fXXgDwAAQBAJ|title=SINCONA Auction 49: The Kian Collection (Machine Struck Coins and Medals of the Qajar and Pahlavi Dynasties|publisher=SINCONA Swiss International Coin Auction AG}}</ref> ১৪ বছৰ বয়সত পাৰ্চী কছাক ব্ৰিগেডত যোগদান কৰি তেওঁ ক্ৰমান্বয়ে ৰেংকসমূহৰ মাজেৰে উন্নীত হয় আৰু ১৯২১ চনৰ ভিতৰত ব্ৰিগেডিয়াৰ জেনেৰেল হয়। <ref>{{cite web |title=Reza Shah Pahlavi |url=https://www.britannica.com/biography/Reza-Shah-Pahlavi |website=Encyclopedia Britannica |access-date=March 13, 2025}}</ref> ১৯২১ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত কাজভিন প্ৰদেশত নিয়োজিত সমগ্ৰ কছাক ব্ৰিগেডৰ নেতা হিচাপে তেওঁ [[তেহৰাণ]]ৰ ফালে আগবাঢ়ি গৈ ৰাজধানী দখল কৰে। চৰকাৰ ভংগ কৰিবলৈ বাধ্য কৰাই জিয়া-উল-দিন টাবাতাবাইক নতুন প্ৰধানমন্ত্ৰী হিচাপে নিযুক্তি দিয়ে। নতুন চৰকাৰত ৰেজা খানৰ প্ৰথম ভূমিকা আছিল সেনাবাহিনীৰ প্ৰধান সেনাধ্যক্ষ আৰু যুদ্ধ মন্ত্ৰী হিচাপে। <ref name=":2" /> অভ্যুত্থানৰ দুবছৰৰ পাছত ইৰাণৰ নিষ্ঠাবান ৰাষ্ট্ৰীয় বিধানসভাৰ সহযোগত ৰেজা পাহলৱী [[ইৰাণ]]ৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী হয়। ১৯২৫ চনত সংবিধান সভাই আহমদ শ্বাহক পদচ্যুত কৰি ১৯০৬ চনৰ ইৰাণৰ সংবিধান সংশোধন কৰি ৰেজা পাহলৱীক ইৰাণৰ শ্বাহ হিচাপে নিৰ্বাচিত কৰে। তেওঁ পাহলৱী বংশ প্ৰতিষ্ঠা কৰে, ১৯৭৯ চনত ইৰাণী বিপ্লৱৰ ফলত অন্ত হোৱা ৰাজতন্ত্ৰ সময়লৈকে পাহলৱী বংশ তথা তেওঁৰ পুত্ৰ মহম্মদ ৰেজা শ্বাহে শাসন কৰি আছিল।<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=fXXgDwAAQBAJ|title=SINCONA Auction 49: The Kian Collection (Machine Struck Coins and Medals of the Qajar and Pahlavi Dynasties|publisher=SINCONA Swiss International Coin Auction AG}}</ref> ১৯২৫ চনত ব্ৰিটিছ সমৰ্থিত অভ্যুত্থানেৰে কাজাৰ বংশৰ শেষৰজন শ্বাহ আহমদ শ্বাহ কাজাৰক উৎখাত কৰি পাহলৱী বংশ প্ৰতিষ্ঠা কৰা ৰেজা শ্বাহক ১৯৪১ চনৰ ১৬ ছেপ্টেম্বৰত এংলো-ছোভিয়েট বাহিনীয়ে ইৰাণ আক্ৰমণ কৰাৰ সময়ত তেওঁক বলপূৰ্বকভাৱে ক্ষমতাৰ পৰা আঁতৰাই দিয়া হৈছিল। ৰেজা শ্বাহে ইৰানৰ আধুনিকীকৰনৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিছিল। সেয়ে ছিয়া ধৰ্মগুৰুসকলৰ সৈতে সংঘৰ্ষত লিপ্ত হয় আৰু তেওঁৰ ৰাজত্বকালত সামাজিক, অৰ্থনৈতিক আৰু ৰাজনৈতিক সংস্কাৰৰ প্ৰৱৰ্তন কৰে আৰু শেষত আধুনিক ইৰাণী ৰাষ্ট্ৰৰ ভেটি স্থাপন কৰে। সেয়েহে তেওঁক আধুনিক ইৰাণৰ প্ৰতিষ্ঠাপক হিচাপে বহুতে গণ্য কৰে।<ref name=":2">{{Cite book |author-link=Cyrus Ghani |title=Ghani, Cyrus. (1998), Iran and the rise of Reza Shah : from Qajar collapse to Pahlavi rule. Tauris publisher, London.}}</ref> ==প্ৰাৰম্ভিক জীৱন== ১৮৭৮ চনৰ ১৫ মাৰ্চত মেজৰ আব্বাছ-আলী খান আৰু তেওঁৰ পত্নী নৌছ-আফাৰিনৰ ঘৰত মাজান্দাৰাণ প্ৰদেশৰ সাভাদকুহ কাউন্টিৰ আলাষ্ট চহৰত ৰেজা খানৰ জন্ম হয়। তেওঁৰ মাতৃ নৌছ-আফাৰিন আইৰ'মলু জৰ্জিয়া বা ইয়েৰেভান (তেতিয়াৰ ৰাছিয়ান সাম্ৰাজ্যৰ অংশ)ৰ পৰা অহা অনুপ্ৰৱেশকাৰী আছিল; ৰেজা শ্বাহৰ জন্মৰ কেইবা দশক আগতে ৰুছ-পাৰ্চী যুদ্ধৰ পিছত ককেছাছৰ সকলো ভূখণ্ড এৰি দিবলৈ বাধ্য হোৱাৰ পিছত তেওঁৰ পৰিয়ালে কাজাৰ ইৰাণলৈ প্ৰব্ৰজন কৰিছিল। তেওঁৰ পিতৃ এজন মাজান্দাৰাণী আৰু পালানি বংশৰ সদস্য আছিল, আব্বাছ-আলী খানক ৭ম সাৱদকুহ ৰেজিমেণ্টত কমিচন দিয়া হৈছিল আৰু ১৮৫৬ চনত হেৰাটৰ দ্বিতীয় যুদ্ধত ভাগ লৈছিল। ==তথ্যৰ উৎস== {{reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== *{{Commons category-inline}} *[http://www.irannotes.com IRANNOTES.com] — High quality Iranian banknotes and coins [[শ্ৰেণী:শাসক]] [[শ্ৰেণী:ইৰানৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]] fy7tyv0pb21ifw3crxflzy4hr66e69d 606489 606488 2026-05-15T14:53:02Z নৰুনা বৰুৱা 44897 /* প্ৰাৰম্ভিক জীৱন */ 606489 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty | name = ৰেজা শ্বাহ পাহলৱী | image = Reza shah uniform.jpg | image_size = | caption = ইউনিফৰ্মৰ সাজত ৰেজা শ্বাহ, ১৯৩১ চনত | succession = ইৰাণৰ শ্বাহ বা সম্ৰাট | reign =১৫ ডিচেম্বৰ ১৯২৫ – ১৬ ছেপ্টেম্বৰ ১৯৪১ <ref>{{Cite encyclopedia|url=https://www.britannica.com/biography/Reza-Shah-Pahlavi|title=Reza Shah Pahlavi &#124; Biography|encyclopedia=Encyclopedia Britannica |date=29 May 2023 }}</ref> | coronation = 25 April 1926<ref>{{cite book|last=Rahnema|first=Ali|date=2011|title=Superstition as Ideology in Iranian Politics: From Majlesi to Ahmadinejad|publisher=Cambridge University Press|page=115|isbn=9781139495622}}</ref> | cor-type = ৰাজঅভিষেক | predecessor = আহমদ শ্বাহ কাজাৰ<br />নিজে (অস্থায়ী চৰকাৰৰ সভাপতি হিচাপে) | successor = [[মহম্মদ ৰেজা পাহলৱী]] {{Collapsed infobox section begin |last = yes |Pre-royal positions | titlestyle = border:1px dashed lightgrey;}}{{Infobox officeholder | embed = yes | office1 = [[List of heads of state of Iran|President of the Provisional Government]]<ref>Hambly, Gavin RG (1991). "The Pahlavī Autocracy: Riżā Shāh, 1921–41". In Avery, Peter ; Hambly, Gavin RG ; Melville, Charles P. (eds.). The Cambridge History of Iran (in English). Vol. 7. Cambridge University Press . pp. 224.</ref> | term_start1 = ১৯২৫ চনৰ ৩১ অক্টোবৰ | term_end1 = ১৯২৫ চনৰ ১৫ ডিচেম্বৰ | predecessor1 = আহমদ শ্বাহ কাজাৰ | successor1 = ''Himself'' {{small|(''as [[Shah of Iran]]'')}} | office2 = ইৰাণৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী | order2 = ১৬ তাৰিখ | monarch2 =আহমদ শ্বাহ কাজাৰ | prime_minister2 = [[Zia ol Din Tabatabaee]] <br /> [[Ahmad Qavam]] <br /> [[Hassan Pirnia]] <br /> [[Mostowfi ol-Mamalek]] <br /> Himself | term_start2 = ১৯২৩ চনৰ ২৮ অক্টোবৰ | term_end2 = ১ নৱেম্বৰ ১৯২৫ চন | predecessor2 = হাছান পিৰনিয়া | successor2 = মহম্মদ আলী ফৰুগী (Acting)<br />[[Mostowfi ol-Mamalek]] | office3 = [[Ministry of Defence and Armed Forces Logistics (Iran)|Minister of War]] | monarch3 = আহমদ শ্বাহ কাজাৰ | term_start3 = ২৪ এপ্ৰিল ১৯২১ | term_end3 = ১ নৱেম্বৰ ১৯২৫ চন | predecessor3 = মাছৌদ কায়হান | successor3 = আমিৰ আব্দুল্লাহ তাহমাছেবী {{Collapsed infobox section end}} }} | full name = ''ৰেজা পাহলৱী''<br />{{langx|fa|رضا پهلوی}} | | spouse = {{plainlist| * {{marriage|মৰিয়ম সাৱদকুহী |1895|1911|reason=died}} * {{marriage|টাডজ অল-মলৌক|1916}} * {{marriage|তুৰান আমিৰছোলেইমানী|1922|1923|reason=div}} * {{marriage|এছমত দৌলৎশাহি|1923|}} }} | issue =ৰাজকুমাৰী হামদাম আল-ছালতানেহ <br />ৰাজকুমাৰী শ্বামছ <br />[[মহম্মদ ৰেজা পাহলৱী]] <br />ৰাজকুমাৰী আশ্ৰফ <br />ৰাজকুমাৰ আলী ৰেজা <br />ৰাজকুমাৰ গোলাম ৰেজা <br />ৰাজকুমাৰ আব্দুল ৰেজা <br />ৰাজকুমাৰ আহমদ ৰেজা <br />ৰাজকুমাৰ মাহমুদ ৰেজা পাহলৱী <br />ৰাজকুমাৰী ফাতেমেহ <br />ৰাজকুমাৰ হামিদ ৰেজা | house = হাউছ অৱ পাহলৱী | father = আব্বাছ-আলী খান | mother = নৌচ-আফাৰিন | birth_name = ৰেজা খান | birth_date = {{birth date|df=yes|1878|03|15}} | birth_place =আলাষ্ট , কাজাৰ ইৰাণ | death_date = {{death date and age|df=yes|1944|07|26|1878|03|16}} | death_place = জোহান্সবাৰ্গ, দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ সংঘ | burial_date = ১৯৪৪ | burial_place = আল-ৰিফায়ী মছজিদ, কাইৰো,[[ইজিপ্ত]];<br />৭ মে’ ১৯৫০ চন<br /> ৰেজা শ্বাহৰ সমাধিস্থল , ৰেই, ইৰাণ | signature = Reza Khan signature.svg | module = {{Infobox officeholder | embed = yes | allegiance = [[Sublime State of Iran]]<br />(1894–1925)<br />[[Imperial State of Iran]]<br />(1925–1941) | branch = * in [[Persian Cossack Brigade]] from 1894 to 1925 *in Imperial Army of Iran from 1921 to 1941 | service_years = 1894–1941 | battles = {{Tree list}} * পাৰস্যৰ সাংবিধানিক বিপ্লৱ * [[প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধ ]] ** [[Persian campaign (World War I)|Persian campaign]] *** [[Jungle Movement of Gilan]] * [[Kurdish separatism in Iran]] ** [[Simko Shikak revolt (1918–1922)]] *** [[Lakestan incident]] *** [[Battle of Miandoab]] ** [[Simko Shikak revolt (1926)]] * [[Mohammad Khiabani's uprising]] * [[1921 Persian coup d'état]] * [[Arab separatism in Khuzestan]] ** [[Sheikh Khazal rebellion]] * [[Goharshad Mosque rebellion]] * [[Second World War]] ** [[Anglo-Soviet invasion of Iran]] *** [[Operation Long Jump]] {{tree list/end}} | rank = * [[Brigadier General]] from 1921 to 1925 * [[Commander-in-Chief|Sardar Sepah (Commander-in-Chief)]] from 1925 to 1941 | commands = }} }} '''ৰেজা শ্বাহ পাহলৱী'''<ref>{{Cite web|title=Historic Personalities of Iran: Reza Shah Pahlavi|url=https://www.iranchamber.com/history/reza_shah/reza_shah.php|access-date=9 April 2021|website=iranchamber.com}}</ref> ৰ জন্মগত নাম আছিল ৰেজা খান। ( জন্ম,১৫ মাৰ্চ ১৮৭৮ – মৃত্যু,২৬ জুলাই ১৯৪৪) ১৯২৫ চনৰ পৰা ১৯৪১ চনলৈকে তেওঁ ইৰাণৰ শ্বাহ আছিল তথা পাহলৱী বংশৰ প্ৰতিষ্ঠাপক আছিল। এজন সামৰিক বিষয়া হিচাপে কৰ্মজীৱন আৰম্ভ কৰা ৰেজা শ্বাহে পিছলৈ এগৰাকী ৰাজনীতিবিদ হিচাপে নিজকে প্ৰতিষ্ঠিত কৰে । তেওঁ [[ইৰাণ]]ৰ যুদ্ধ মন্ত্ৰী আৰু প্ৰধানমন্ত্ৰী হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল আৰু শেষৰজন কাজাৰ ৰজা আহমদ শ্বাহক উৎখাত কৰাৰ পিছত ইৰানৰ শ্বাহ বা সম্ৰাট নিৰ্বাচিত হৈছিল।<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=fXXgDwAAQBAJ|title=SINCONA Auction 49: The Kian Collection (Machine Struck Coins and Medals of the Qajar and Pahlavi Dynasties|publisher=SINCONA Swiss International Coin Auction AG}}</ref> ১৪ বছৰ বয়সত পাৰ্চী কছাক ব্ৰিগেডত যোগদান কৰি তেওঁ ক্ৰমান্বয়ে ৰেংকসমূহৰ মাজেৰে উন্নীত হয় আৰু ১৯২১ চনৰ ভিতৰত ব্ৰিগেডিয়াৰ জেনেৰেল হয়। <ref>{{cite web |title=Reza Shah Pahlavi |url=https://www.britannica.com/biography/Reza-Shah-Pahlavi |website=Encyclopedia Britannica |access-date=March 13, 2025}}</ref> ১৯২১ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত কাজভিন প্ৰদেশত নিয়োজিত সমগ্ৰ কছাক ব্ৰিগেডৰ নেতা হিচাপে তেওঁ [[তেহৰাণ]]ৰ ফালে আগবাঢ়ি গৈ ৰাজধানী দখল কৰে। চৰকাৰ ভংগ কৰিবলৈ বাধ্য কৰাই জিয়া-উল-দিন টাবাতাবাইক নতুন প্ৰধানমন্ত্ৰী হিচাপে নিযুক্তি দিয়ে। নতুন চৰকাৰত ৰেজা খানৰ প্ৰথম ভূমিকা আছিল সেনাবাহিনীৰ প্ৰধান সেনাধ্যক্ষ আৰু যুদ্ধ মন্ত্ৰী হিচাপে। <ref name=":2" /> অভ্যুত্থানৰ দুবছৰৰ পাছত ইৰাণৰ নিষ্ঠাবান ৰাষ্ট্ৰীয় বিধানসভাৰ সহযোগত ৰেজা পাহলৱী [[ইৰাণ]]ৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী হয়। ১৯২৫ চনত সংবিধান সভাই আহমদ শ্বাহক পদচ্যুত কৰি ১৯০৬ চনৰ ইৰাণৰ সংবিধান সংশোধন কৰি ৰেজা পাহলৱীক ইৰাণৰ শ্বাহ হিচাপে নিৰ্বাচিত কৰে। তেওঁ পাহলৱী বংশ প্ৰতিষ্ঠা কৰে, ১৯৭৯ চনত ইৰাণী বিপ্লৱৰ ফলত অন্ত হোৱা ৰাজতন্ত্ৰ সময়লৈকে পাহলৱী বংশ তথা তেওঁৰ পুত্ৰ মহম্মদ ৰেজা শ্বাহে শাসন কৰি আছিল।<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=fXXgDwAAQBAJ|title=SINCONA Auction 49: The Kian Collection (Machine Struck Coins and Medals of the Qajar and Pahlavi Dynasties|publisher=SINCONA Swiss International Coin Auction AG}}</ref> ১৯২৫ চনত ব্ৰিটিছ সমৰ্থিত অভ্যুত্থানেৰে কাজাৰ বংশৰ শেষৰজন শ্বাহ আহমদ শ্বাহ কাজাৰক উৎখাত কৰি পাহলৱী বংশ প্ৰতিষ্ঠা কৰা ৰেজা শ্বাহক ১৯৪১ চনৰ ১৬ ছেপ্টেম্বৰত এংলো-ছোভিয়েট বাহিনীয়ে ইৰাণ আক্ৰমণ কৰাৰ সময়ত তেওঁক বলপূৰ্বকভাৱে ক্ষমতাৰ পৰা আঁতৰাই দিয়া হৈছিল। ৰেজা শ্বাহে ইৰানৰ আধুনিকীকৰনৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিছিল। সেয়ে ছিয়া ধৰ্মগুৰুসকলৰ সৈতে সংঘৰ্ষত লিপ্ত হয় আৰু তেওঁৰ ৰাজত্বকালত সামাজিক, অৰ্থনৈতিক আৰু ৰাজনৈতিক সংস্কাৰৰ প্ৰৱৰ্তন কৰে আৰু শেষত আধুনিক ইৰাণী ৰাষ্ট্ৰৰ ভেটি স্থাপন কৰে। সেয়েহে তেওঁক আধুনিক ইৰাণৰ প্ৰতিষ্ঠাপক হিচাপে বহুতে গণ্য কৰে।<ref name=":2">{{Cite book |author-link=Cyrus Ghani |title=Ghani, Cyrus. (1998), Iran and the rise of Reza Shah : from Qajar collapse to Pahlavi rule. Tauris publisher, London.}}</ref> ==প্ৰাৰম্ভিক জীৱন== ১৮৭৮ চনৰ ১৫ মাৰ্চত মেজৰ আব্বাছ-আলী খান আৰু তেওঁৰ পত্নী নৌছ-আফাৰিনৰ ঘৰত মাজান্দাৰাণ প্ৰদেশৰ সাভাদকুহ কাউন্টিৰ আলাষ্ট চহৰত ৰেজা খানৰ জন্ম হয়। <ref name="b101">{{cite book | last=Abate | first=Frank R. | title=The Oxford Desk Dictionary of People and Places | publisher=Oxford University Press | date=1999 | isbn=978-0-19-513872-6 | url=https://books.google.com/books?id=6xxYAgAAQBAJ&pg=PA290| page=290}}</ref> তেওঁৰ মাতৃ নৌছ-আফাৰিন আইৰ'মলু জৰ্জিয়া বা ইয়েৰেভান (তেতিয়াৰ ৰাছিয়ান সাম্ৰাজ্যৰ অংশ)ৰ পৰা অহা অনুপ্ৰৱেশকাৰী আছিল; ৰেজা শ্বাহৰ জন্মৰ কেইবা দশক আগতে ৰুছ-পাৰ্চী যুদ্ধৰ পিছত ককেছাছৰ সকলো ভূখণ্ড এৰি দিবলৈ বাধ্য হোৱাৰ পিছত তেওঁৰ পৰিয়ালে কাজাৰ ইৰাণলৈ প্ৰব্ৰজন কৰিছিল। তেওঁৰ পিতৃ এজন মাজান্দাৰাণী আৰু পালানি বংশৰ সদস্য আছিল, আব্বাছ-আলী খানক ৭ম সাৱদকুহ ৰেজিমেণ্টত কমিচন দিয়া হৈছিল আৰু ১৮৫৬ চনত হেৰাটৰ দ্বিতীয় যুদ্ধত ভাগ লৈছিল। ==তথ্যৰ উৎস== {{reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== *{{Commons category-inline}} *[http://www.irannotes.com IRANNOTES.com] — High quality Iranian banknotes and coins [[শ্ৰেণী:শাসক]] [[শ্ৰেণী:ইৰানৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]] 0o9ej0k312s7hyvkfzf7njfcee9njoe 606490 606489 2026-05-15T14:54:57Z নৰুনা বৰুৱা 44897 /* প্ৰাৰম্ভিক জীৱন */ 606490 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty | name = ৰেজা শ্বাহ পাহলৱী | image = Reza shah uniform.jpg | image_size = | caption = ইউনিফৰ্মৰ সাজত ৰেজা শ্বাহ, ১৯৩১ চনত | succession = ইৰাণৰ শ্বাহ বা সম্ৰাট | reign =১৫ ডিচেম্বৰ ১৯২৫ – ১৬ ছেপ্টেম্বৰ ১৯৪১ <ref>{{Cite encyclopedia|url=https://www.britannica.com/biography/Reza-Shah-Pahlavi|title=Reza Shah Pahlavi &#124; Biography|encyclopedia=Encyclopedia Britannica |date=29 May 2023 }}</ref> | coronation = 25 April 1926<ref>{{cite book|last=Rahnema|first=Ali|date=2011|title=Superstition as Ideology in Iranian Politics: From Majlesi to Ahmadinejad|publisher=Cambridge University Press|page=115|isbn=9781139495622}}</ref> | cor-type = ৰাজঅভিষেক | predecessor = আহমদ শ্বাহ কাজাৰ<br />নিজে (অস্থায়ী চৰকাৰৰ সভাপতি হিচাপে) | successor = [[মহম্মদ ৰেজা পাহলৱী]] {{Collapsed infobox section begin |last = yes |Pre-royal positions | titlestyle = border:1px dashed lightgrey;}}{{Infobox officeholder | embed = yes | office1 = [[List of heads of state of Iran|President of the Provisional Government]]<ref>Hambly, Gavin RG (1991). "The Pahlavī Autocracy: Riżā Shāh, 1921–41". In Avery, Peter ; Hambly, Gavin RG ; Melville, Charles P. (eds.). The Cambridge History of Iran (in English). Vol. 7. Cambridge University Press . pp. 224.</ref> | term_start1 = ১৯২৫ চনৰ ৩১ অক্টোবৰ | term_end1 = ১৯২৫ চনৰ ১৫ ডিচেম্বৰ | predecessor1 = আহমদ শ্বাহ কাজাৰ | successor1 = ''Himself'' {{small|(''as [[Shah of Iran]]'')}} | office2 = ইৰাণৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী | order2 = ১৬ তাৰিখ | monarch2 =আহমদ শ্বাহ কাজাৰ | prime_minister2 = [[Zia ol Din Tabatabaee]] <br /> [[Ahmad Qavam]] <br /> [[Hassan Pirnia]] <br /> [[Mostowfi ol-Mamalek]] <br /> Himself | term_start2 = ১৯২৩ চনৰ ২৮ অক্টোবৰ | term_end2 = ১ নৱেম্বৰ ১৯২৫ চন | predecessor2 = হাছান পিৰনিয়া | successor2 = মহম্মদ আলী ফৰুগী (Acting)<br />[[Mostowfi ol-Mamalek]] | office3 = [[Ministry of Defence and Armed Forces Logistics (Iran)|Minister of War]] | monarch3 = আহমদ শ্বাহ কাজাৰ | term_start3 = ২৪ এপ্ৰিল ১৯২১ | term_end3 = ১ নৱেম্বৰ ১৯২৫ চন | predecessor3 = মাছৌদ কায়হান | successor3 = আমিৰ আব্দুল্লাহ তাহমাছেবী {{Collapsed infobox section end}} }} | full name = ''ৰেজা পাহলৱী''<br />{{langx|fa|رضا پهلوی}} | | spouse = {{plainlist| * {{marriage|মৰিয়ম সাৱদকুহী |1895|1911|reason=died}} * {{marriage|টাডজ অল-মলৌক|1916}} * {{marriage|তুৰান আমিৰছোলেইমানী|1922|1923|reason=div}} * {{marriage|এছমত দৌলৎশাহি|1923|}} }} | issue =ৰাজকুমাৰী হামদাম আল-ছালতানেহ <br />ৰাজকুমাৰী শ্বামছ <br />[[মহম্মদ ৰেজা পাহলৱী]] <br />ৰাজকুমাৰী আশ্ৰফ <br />ৰাজকুমাৰ আলী ৰেজা <br />ৰাজকুমাৰ গোলাম ৰেজা <br />ৰাজকুমাৰ আব্দুল ৰেজা <br />ৰাজকুমাৰ আহমদ ৰেজা <br />ৰাজকুমাৰ মাহমুদ ৰেজা পাহলৱী <br />ৰাজকুমাৰী ফাতেমেহ <br />ৰাজকুমাৰ হামিদ ৰেজা | house = হাউছ অৱ পাহলৱী | father = আব্বাছ-আলী খান | mother = নৌচ-আফাৰিন | birth_name = ৰেজা খান | birth_date = {{birth date|df=yes|1878|03|15}} | birth_place =আলাষ্ট , কাজাৰ ইৰাণ | death_date = {{death date and age|df=yes|1944|07|26|1878|03|16}} | death_place = জোহান্সবাৰ্গ, দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ সংঘ | burial_date = ১৯৪৪ | burial_place = আল-ৰিফায়ী মছজিদ, কাইৰো,[[ইজিপ্ত]];<br />৭ মে’ ১৯৫০ চন<br /> ৰেজা শ্বাহৰ সমাধিস্থল , ৰেই, ইৰাণ | signature = Reza Khan signature.svg | module = {{Infobox officeholder | embed = yes | allegiance = [[Sublime State of Iran]]<br />(1894–1925)<br />[[Imperial State of Iran]]<br />(1925–1941) | branch = * in [[Persian Cossack Brigade]] from 1894 to 1925 *in Imperial Army of Iran from 1921 to 1941 | service_years = 1894–1941 | battles = {{Tree list}} * পাৰস্যৰ সাংবিধানিক বিপ্লৱ * [[প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধ ]] ** [[Persian campaign (World War I)|Persian campaign]] *** [[Jungle Movement of Gilan]] * [[Kurdish separatism in Iran]] ** [[Simko Shikak revolt (1918–1922)]] *** [[Lakestan incident]] *** [[Battle of Miandoab]] ** [[Simko Shikak revolt (1926)]] * [[Mohammad Khiabani's uprising]] * [[1921 Persian coup d'état]] * [[Arab separatism in Khuzestan]] ** [[Sheikh Khazal rebellion]] * [[Goharshad Mosque rebellion]] * [[Second World War]] ** [[Anglo-Soviet invasion of Iran]] *** [[Operation Long Jump]] {{tree list/end}} | rank = * [[Brigadier General]] from 1921 to 1925 * [[Commander-in-Chief|Sardar Sepah (Commander-in-Chief)]] from 1925 to 1941 | commands = }} }} '''ৰেজা শ্বাহ পাহলৱী'''<ref>{{Cite web|title=Historic Personalities of Iran: Reza Shah Pahlavi|url=https://www.iranchamber.com/history/reza_shah/reza_shah.php|access-date=9 April 2021|website=iranchamber.com}}</ref> ৰ জন্মগত নাম আছিল ৰেজা খান। ( জন্ম,১৫ মাৰ্চ ১৮৭৮ – মৃত্যু,২৬ জুলাই ১৯৪৪) ১৯২৫ চনৰ পৰা ১৯৪১ চনলৈকে তেওঁ ইৰাণৰ শ্বাহ আছিল তথা পাহলৱী বংশৰ প্ৰতিষ্ঠাপক আছিল। এজন সামৰিক বিষয়া হিচাপে কৰ্মজীৱন আৰম্ভ কৰা ৰেজা শ্বাহে পিছলৈ এগৰাকী ৰাজনীতিবিদ হিচাপে নিজকে প্ৰতিষ্ঠিত কৰে । তেওঁ [[ইৰাণ]]ৰ যুদ্ধ মন্ত্ৰী আৰু প্ৰধানমন্ত্ৰী হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল আৰু শেষৰজন কাজাৰ ৰজা আহমদ শ্বাহক উৎখাত কৰাৰ পিছত ইৰানৰ শ্বাহ বা সম্ৰাট নিৰ্বাচিত হৈছিল।<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=fXXgDwAAQBAJ|title=SINCONA Auction 49: The Kian Collection (Machine Struck Coins and Medals of the Qajar and Pahlavi Dynasties|publisher=SINCONA Swiss International Coin Auction AG}}</ref> ১৪ বছৰ বয়সত পাৰ্চী কছাক ব্ৰিগেডত যোগদান কৰি তেওঁ ক্ৰমান্বয়ে ৰেংকসমূহৰ মাজেৰে উন্নীত হয় আৰু ১৯২১ চনৰ ভিতৰত ব্ৰিগেডিয়াৰ জেনেৰেল হয়। <ref>{{cite web |title=Reza Shah Pahlavi |url=https://www.britannica.com/biography/Reza-Shah-Pahlavi |website=Encyclopedia Britannica |access-date=March 13, 2025}}</ref> ১৯২১ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত কাজভিন প্ৰদেশত নিয়োজিত সমগ্ৰ কছাক ব্ৰিগেডৰ নেতা হিচাপে তেওঁ [[তেহৰাণ]]ৰ ফালে আগবাঢ়ি গৈ ৰাজধানী দখল কৰে। চৰকাৰ ভংগ কৰিবলৈ বাধ্য কৰাই জিয়া-উল-দিন টাবাতাবাইক নতুন প্ৰধানমন্ত্ৰী হিচাপে নিযুক্তি দিয়ে। নতুন চৰকাৰত ৰেজা খানৰ প্ৰথম ভূমিকা আছিল সেনাবাহিনীৰ প্ৰধান সেনাধ্যক্ষ আৰু যুদ্ধ মন্ত্ৰী হিচাপে। <ref name=":2" /> অভ্যুত্থানৰ দুবছৰৰ পাছত ইৰাণৰ নিষ্ঠাবান ৰাষ্ট্ৰীয় বিধানসভাৰ সহযোগত ৰেজা পাহলৱী [[ইৰাণ]]ৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী হয়। ১৯২৫ চনত সংবিধান সভাই আহমদ শ্বাহক পদচ্যুত কৰি ১৯০৬ চনৰ ইৰাণৰ সংবিধান সংশোধন কৰি ৰেজা পাহলৱীক ইৰাণৰ শ্বাহ হিচাপে নিৰ্বাচিত কৰে। তেওঁ পাহলৱী বংশ প্ৰতিষ্ঠা কৰে, ১৯৭৯ চনত ইৰাণী বিপ্লৱৰ ফলত অন্ত হোৱা ৰাজতন্ত্ৰ সময়লৈকে পাহলৱী বংশ তথা তেওঁৰ পুত্ৰ মহম্মদ ৰেজা শ্বাহে শাসন কৰি আছিল।<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=fXXgDwAAQBAJ|title=SINCONA Auction 49: The Kian Collection (Machine Struck Coins and Medals of the Qajar and Pahlavi Dynasties|publisher=SINCONA Swiss International Coin Auction AG}}</ref> ১৯২৫ চনত ব্ৰিটিছ সমৰ্থিত অভ্যুত্থানেৰে কাজাৰ বংশৰ শেষৰজন শ্বাহ আহমদ শ্বাহ কাজাৰক উৎখাত কৰি পাহলৱী বংশ প্ৰতিষ্ঠা কৰা ৰেজা শ্বাহক ১৯৪১ চনৰ ১৬ ছেপ্টেম্বৰত এংলো-ছোভিয়েট বাহিনীয়ে ইৰাণ আক্ৰমণ কৰাৰ সময়ত তেওঁক বলপূৰ্বকভাৱে ক্ষমতাৰ পৰা আঁতৰাই দিয়া হৈছিল। ৰেজা শ্বাহে ইৰানৰ আধুনিকীকৰনৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিছিল। সেয়ে ছিয়া ধৰ্মগুৰুসকলৰ সৈতে সংঘৰ্ষত লিপ্ত হয় আৰু তেওঁৰ ৰাজত্বকালত সামাজিক, অৰ্থনৈতিক আৰু ৰাজনৈতিক সংস্কাৰৰ প্ৰৱৰ্তন কৰে আৰু শেষত আধুনিক ইৰাণী ৰাষ্ট্ৰৰ ভেটি স্থাপন কৰে। সেয়েহে তেওঁক আধুনিক ইৰাণৰ প্ৰতিষ্ঠাপক হিচাপে বহুতে গণ্য কৰে।<ref name=":2">{{Cite book |author-link=Cyrus Ghani |title=Ghani, Cyrus. (1998), Iran and the rise of Reza Shah : from Qajar collapse to Pahlavi rule. Tauris publisher, London.}}</ref> ==প্ৰাৰম্ভিক জীৱন== ১৮৭৮ চনৰ ১৫ মাৰ্চত মেজৰ আব্বাছ-আলী খান আৰু তেওঁৰ পত্নী নৌছ-আফাৰিনৰ ঘৰত মাজান্দাৰাণ প্ৰদেশৰ সাভাদকুহ কাউন্টিৰ আলাষ্ট চহৰত ৰেজা খানৰ <ref name="b101">{{cite book | last=Abate | first=Frank R. | title=The Oxford Desk Dictionary of People and Places | publisher=Oxford University Press | date=1999 | isbn=978-0-19-513872-6 | url=https://books.google.com/books?id=6xxYAgAAQBAJ&pg=PA290| page=290}}</ref> জন্ম হয়। <ref name="Afkhami2008">{{cite book|author=Gholam Reza Afkhami|title=The Life and Times of the Shah|url=https://books.google.com/books?id=pTVSPmyvtkAC&pg=PP2|access-date=2 November 2012|date=27 October 2008|publisher=University of California Press|isbn=978-0-520-25328-5|page=4}}</ref><ref>{{cite journal|last=Zirinsky|first=Michael P.|title=Imperial power and dictatorship: Britain and the rise of Reza Shah, 1921–1926|journal=International Journal of Middle East Studies|year=1992|volume=24|issue=4|pages=639–663|url=http://scholarworks.boisestate.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1001&context=history_facpubs&sei-redir=1&referer=http%3A%2F%2Fscholar.google.com%2Fscholar%3Fstart%3D20%26q%3Dlife%2Bof%2Bshah%2Bmohammed%2Breza%26hl%3Den%26as_sdt%3D0%2C5#search=%22life%20shah%20mohammed%20reza%22|access-date=2 November 2012|doi=10.1017/s0020743800022388|s2cid=159878744 |url-access=subscription}}</ref><ref>{{cite web |title=Reza Shah Pahlavi |url=https://www.britannica.com/biography/Reza-Shah-Pahlavi |website=Encyclopedia Britannica |access-date=13 March 2025}}</ref> তেওঁৰ মাতৃ নৌছ-আফাৰিন আইৰ'মলু জৰ্জিয়া বা ইয়েৰেভান (তেতিয়াৰ ৰাছিয়ান সাম্ৰাজ্যৰ অংশ)ৰ পৰা অহা অনুপ্ৰৱেশকাৰী আছিল; ৰেজা শ্বাহৰ জন্মৰ কেইবা দশক আগতে ৰুছ-পাৰ্চী যুদ্ধৰ পিছত ককেছাছৰ সকলো ভূখণ্ড এৰি দিবলৈ বাধ্য হোৱাৰ পিছত তেওঁৰ পৰিয়ালে কাজাৰ ইৰাণলৈ প্ৰব্ৰজন কৰিছিল। তেওঁৰ পিতৃ এজন মাজান্দাৰাণী আৰু পালানি বংশৰ সদস্য আছিল, আব্বাছ-আলী খানক ৭ম সাৱদকুহ ৰেজিমেণ্টত কমিচন দিয়া হৈছিল আৰু ১৮৫৬ চনত হেৰাটৰ দ্বিতীয় যুদ্ধত ভাগ লৈছিল। ==তথ্যৰ উৎস== {{reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== *{{Commons category-inline}} *[http://www.irannotes.com IRANNOTES.com] — High quality Iranian banknotes and coins [[শ্ৰেণী:শাসক]] [[শ্ৰেণী:ইৰানৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]] khecd4s5sx4coxtr9gm28aighkz8pod 606491 606490 2026-05-15T15:36:21Z নৰুনা বৰুৱা 44897 /* প্ৰাৰম্ভিক জীৱন */ 606491 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty | name = ৰেজা শ্বাহ পাহলৱী | image = Reza shah uniform.jpg | image_size = | caption = ইউনিফৰ্মৰ সাজত ৰেজা শ্বাহ, ১৯৩১ চনত | succession = ইৰাণৰ শ্বাহ বা সম্ৰাট | reign =১৫ ডিচেম্বৰ ১৯২৫ – ১৬ ছেপ্টেম্বৰ ১৯৪১ <ref>{{Cite encyclopedia|url=https://www.britannica.com/biography/Reza-Shah-Pahlavi|title=Reza Shah Pahlavi &#124; Biography|encyclopedia=Encyclopedia Britannica |date=29 May 2023 }}</ref> | coronation = 25 April 1926<ref>{{cite book|last=Rahnema|first=Ali|date=2011|title=Superstition as Ideology in Iranian Politics: From Majlesi to Ahmadinejad|publisher=Cambridge University Press|page=115|isbn=9781139495622}}</ref> | cor-type = ৰাজঅভিষেক | predecessor = আহমদ শ্বাহ কাজাৰ<br />নিজে (অস্থায়ী চৰকাৰৰ সভাপতি হিচাপে) | successor = [[মহম্মদ ৰেজা পাহলৱী]] {{Collapsed infobox section begin |last = yes |Pre-royal positions | titlestyle = border:1px dashed lightgrey;}}{{Infobox officeholder | embed = yes | office1 = [[List of heads of state of Iran|President of the Provisional Government]]<ref>Hambly, Gavin RG (1991). "The Pahlavī Autocracy: Riżā Shāh, 1921–41". In Avery, Peter ; Hambly, Gavin RG ; Melville, Charles P. (eds.). The Cambridge History of Iran (in English). Vol. 7. Cambridge University Press . pp. 224.</ref> | term_start1 = ১৯২৫ চনৰ ৩১ অক্টোবৰ | term_end1 = ১৯২৫ চনৰ ১৫ ডিচেম্বৰ | predecessor1 = আহমদ শ্বাহ কাজাৰ | successor1 = ''Himself'' {{small|(''as [[Shah of Iran]]'')}} | office2 = ইৰাণৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী | order2 = ১৬ তাৰিখ | monarch2 =আহমদ শ্বাহ কাজাৰ | prime_minister2 = [[Zia ol Din Tabatabaee]] <br /> [[Ahmad Qavam]] <br /> [[Hassan Pirnia]] <br /> [[Mostowfi ol-Mamalek]] <br /> Himself | term_start2 = ১৯২৩ চনৰ ২৮ অক্টোবৰ | term_end2 = ১ নৱেম্বৰ ১৯২৫ চন | predecessor2 = হাছান পিৰনিয়া | successor2 = মহম্মদ আলী ফৰুগী (Acting)<br />[[Mostowfi ol-Mamalek]] | office3 = [[Ministry of Defence and Armed Forces Logistics (Iran)|Minister of War]] | monarch3 = আহমদ শ্বাহ কাজাৰ | term_start3 = ২৪ এপ্ৰিল ১৯২১ | term_end3 = ১ নৱেম্বৰ ১৯২৫ চন | predecessor3 = মাছৌদ কায়হান | successor3 = আমিৰ আব্দুল্লাহ তাহমাছেবী {{Collapsed infobox section end}} }} | full name = ''ৰেজা পাহলৱী''<br />{{langx|fa|رضا پهلوی}} | | spouse = {{plainlist| * {{marriage|মৰিয়ম সাৱদকুহী |1895|1911|reason=died}} * {{marriage|টাডজ অল-মলৌক|1916}} * {{marriage|তুৰান আমিৰছোলেইমানী|1922|1923|reason=div}} * {{marriage|এছমত দৌলৎশাহি|1923|}} }} | issue =ৰাজকুমাৰী হামদাম আল-ছালতানেহ <br />ৰাজকুমাৰী শ্বামছ <br />[[মহম্মদ ৰেজা পাহলৱী]] <br />ৰাজকুমাৰী আশ্ৰফ <br />ৰাজকুমাৰ আলী ৰেজা <br />ৰাজকুমাৰ গোলাম ৰেজা <br />ৰাজকুমাৰ আব্দুল ৰেজা <br />ৰাজকুমাৰ আহমদ ৰেজা <br />ৰাজকুমাৰ মাহমুদ ৰেজা পাহলৱী <br />ৰাজকুমাৰী ফাতেমেহ <br />ৰাজকুমাৰ হামিদ ৰেজা | house = হাউছ অৱ পাহলৱী | father = আব্বাছ-আলী খান | mother = নৌচ-আফাৰিন | birth_name = ৰেজা খান | birth_date = {{birth date|df=yes|1878|03|15}} | birth_place =আলাষ্ট , কাজাৰ ইৰাণ | death_date = {{death date and age|df=yes|1944|07|26|1878|03|16}} | death_place = জোহান্সবাৰ্গ, দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ সংঘ | burial_date = ১৯৪৪ | burial_place = আল-ৰিফায়ী মছজিদ, কাইৰো,[[ইজিপ্ত]];<br />৭ মে’ ১৯৫০ চন<br /> ৰেজা শ্বাহৰ সমাধিস্থল , ৰেই, ইৰাণ | signature = Reza Khan signature.svg | module = {{Infobox officeholder | embed = yes | allegiance = [[Sublime State of Iran]]<br />(1894–1925)<br />[[Imperial State of Iran]]<br />(1925–1941) | branch = * in [[Persian Cossack Brigade]] from 1894 to 1925 *in Imperial Army of Iran from 1921 to 1941 | service_years = 1894–1941 | battles = {{Tree list}} * পাৰস্যৰ সাংবিধানিক বিপ্লৱ * [[প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধ ]] ** [[Persian campaign (World War I)|Persian campaign]] *** [[Jungle Movement of Gilan]] * [[Kurdish separatism in Iran]] ** [[Simko Shikak revolt (1918–1922)]] *** [[Lakestan incident]] *** [[Battle of Miandoab]] ** [[Simko Shikak revolt (1926)]] * [[Mohammad Khiabani's uprising]] * [[1921 Persian coup d'état]] * [[Arab separatism in Khuzestan]] ** [[Sheikh Khazal rebellion]] * [[Goharshad Mosque rebellion]] * [[Second World War]] ** [[Anglo-Soviet invasion of Iran]] *** [[Operation Long Jump]] {{tree list/end}} | rank = * [[Brigadier General]] from 1921 to 1925 * [[Commander-in-Chief|Sardar Sepah (Commander-in-Chief)]] from 1925 to 1941 | commands = }} }} '''ৰেজা শ্বাহ পাহলৱী'''<ref>{{Cite web|title=Historic Personalities of Iran: Reza Shah Pahlavi|url=https://www.iranchamber.com/history/reza_shah/reza_shah.php|access-date=9 April 2021|website=iranchamber.com}}</ref> ৰ জন্মগত নাম আছিল ৰেজা খান। ( জন্ম,১৫ মাৰ্চ ১৮৭৮ – মৃত্যু,২৬ জুলাই ১৯৪৪) ১৯২৫ চনৰ পৰা ১৯৪১ চনলৈকে তেওঁ ইৰাণৰ শ্বাহ আছিল তথা পাহলৱী বংশৰ প্ৰতিষ্ঠাপক আছিল। এজন সামৰিক বিষয়া হিচাপে কৰ্মজীৱন আৰম্ভ কৰা ৰেজা শ্বাহে পিছলৈ এগৰাকী ৰাজনীতিবিদ হিচাপে নিজকে প্ৰতিষ্ঠিত কৰে । তেওঁ [[ইৰাণ]]ৰ যুদ্ধ মন্ত্ৰী আৰু প্ৰধানমন্ত্ৰী হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল আৰু শেষৰজন কাজাৰ ৰজা আহমদ শ্বাহক উৎখাত কৰাৰ পিছত ইৰানৰ শ্বাহ বা সম্ৰাট নিৰ্বাচিত হৈছিল।<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=fXXgDwAAQBAJ|title=SINCONA Auction 49: The Kian Collection (Machine Struck Coins and Medals of the Qajar and Pahlavi Dynasties|publisher=SINCONA Swiss International Coin Auction AG}}</ref> ১৪ বছৰ বয়সত পাৰ্চী কছাক ব্ৰিগেডত যোগদান কৰি তেওঁ ক্ৰমান্বয়ে ৰেংকসমূহৰ মাজেৰে উন্নীত হয় আৰু ১৯২১ চনৰ ভিতৰত ব্ৰিগেডিয়াৰ জেনেৰেল হয়। <ref>{{cite web |title=Reza Shah Pahlavi |url=https://www.britannica.com/biography/Reza-Shah-Pahlavi |website=Encyclopedia Britannica |access-date=March 13, 2025}}</ref> ১৯২১ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত কাজভিন প্ৰদেশত নিয়োজিত সমগ্ৰ কছাক ব্ৰিগেডৰ নেতা হিচাপে তেওঁ [[তেহৰাণ]]ৰ ফালে আগবাঢ়ি গৈ ৰাজধানী দখল কৰে। চৰকাৰ ভংগ কৰিবলৈ বাধ্য কৰাই জিয়া-উল-দিন টাবাতাবাইক নতুন প্ৰধানমন্ত্ৰী হিচাপে নিযুক্তি দিয়ে। নতুন চৰকাৰত ৰেজা খানৰ প্ৰথম ভূমিকা আছিল সেনাবাহিনীৰ প্ৰধান সেনাধ্যক্ষ আৰু যুদ্ধ মন্ত্ৰী হিচাপে। <ref name=":2" /> অভ্যুত্থানৰ দুবছৰৰ পাছত ইৰাণৰ নিষ্ঠাবান ৰাষ্ট্ৰীয় বিধানসভাৰ সহযোগত ৰেজা পাহলৱী [[ইৰাণ]]ৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী হয়। ১৯২৫ চনত সংবিধান সভাই আহমদ শ্বাহক পদচ্যুত কৰি ১৯০৬ চনৰ ইৰাণৰ সংবিধান সংশোধন কৰি ৰেজা পাহলৱীক ইৰাণৰ শ্বাহ হিচাপে নিৰ্বাচিত কৰে। তেওঁ পাহলৱী বংশ প্ৰতিষ্ঠা কৰে, ১৯৭৯ চনত ইৰাণী বিপ্লৱৰ ফলত অন্ত হোৱা ৰাজতন্ত্ৰ সময়লৈকে পাহলৱী বংশ তথা তেওঁৰ পুত্ৰ মহম্মদ ৰেজা শ্বাহে শাসন কৰি আছিল।<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=fXXgDwAAQBAJ|title=SINCONA Auction 49: The Kian Collection (Machine Struck Coins and Medals of the Qajar and Pahlavi Dynasties|publisher=SINCONA Swiss International Coin Auction AG}}</ref> ১৯২৫ চনত ব্ৰিটিছ সমৰ্থিত অভ্যুত্থানেৰে কাজাৰ বংশৰ শেষৰজন শ্বাহ আহমদ শ্বাহ কাজাৰক উৎখাত কৰি পাহলৱী বংশ প্ৰতিষ্ঠা কৰা ৰেজা শ্বাহক ১৯৪১ চনৰ ১৬ ছেপ্টেম্বৰত এংলো-ছোভিয়েট বাহিনীয়ে ইৰাণ আক্ৰমণ কৰাৰ সময়ত তেওঁক বলপূৰ্বকভাৱে ক্ষমতাৰ পৰা আঁতৰাই দিয়া হৈছিল। ৰেজা শ্বাহে ইৰানৰ আধুনিকীকৰনৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিছিল। সেয়ে ছিয়া ধৰ্মগুৰুসকলৰ সৈতে সংঘৰ্ষত লিপ্ত হয় আৰু তেওঁৰ ৰাজত্বকালত সামাজিক, অৰ্থনৈতিক আৰু ৰাজনৈতিক সংস্কাৰৰ প্ৰৱৰ্তন কৰে আৰু শেষত আধুনিক ইৰাণী ৰাষ্ট্ৰৰ ভেটি স্থাপন কৰে। সেয়েহে তেওঁক আধুনিক ইৰাণৰ প্ৰতিষ্ঠাপক হিচাপে বহুতে গণ্য কৰে।<ref name=":2">{{Cite book |author-link=Cyrus Ghani |title=Ghani, Cyrus. (1998), Iran and the rise of Reza Shah : from Qajar collapse to Pahlavi rule. Tauris publisher, London.}}</ref> ==প্ৰাৰম্ভিক জীৱন== ১৮৭৮ চনৰ ১৫ মাৰ্চত মেজৰ আব্বাছ-আলী খান আৰু তেওঁৰ পত্নী নৌছ-আফাৰিনৰ ঘৰত মাজান্দাৰাণ প্ৰদেশৰ সাভাদকুহ কাউন্টিৰ আলাষ্ট চহৰত ৰেজা খানৰ <ref name="b101">{{cite book | last=Abate | first=Frank R. | title=The Oxford Desk Dictionary of People and Places | publisher=Oxford University Press | date=1999 | isbn=978-0-19-513872-6 | url=https://books.google.com/books?id=6xxYAgAAQBAJ&pg=PA290| page=290}}</ref> জন্ম হয়। <ref name="Afkhami2008">{{cite book|author=Gholam Reza Afkhami|title=The Life and Times of the Shah|url=https://books.google.com/books?id=pTVSPmyvtkAC&pg=PP2|access-date=2 November 2012|date=27 October 2008|publisher=University of California Press|isbn=978-0-520-25328-5|page=4}}</ref><ref>{{cite journal|last=Zirinsky|first=Michael P.|title=Imperial power and dictatorship: Britain and the rise of Reza Shah, 1921–1926|journal=International Journal of Middle East Studies|year=1992|volume=24|issue=4|pages=639–663|url=http://scholarworks.boisestate.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1001&context=history_facpubs&sei-redir=1&referer=http%3A%2F%2Fscholar.google.com%2Fscholar%3Fstart%3D20%26q%3Dlife%2Bof%2Bshah%2Bmohammed%2Breza%26hl%3Den%26as_sdt%3D0%2C5#search=%22life%20shah%20mohammed%20reza%22|access-date=2 November 2012|doi=10.1017/s0020743800022388|s2cid=159878744 |url-access=subscription}}</ref><ref>{{cite web |title=Reza Shah Pahlavi |url=https://www.britannica.com/biography/Reza-Shah-Pahlavi |website=Encyclopedia Britannica |access-date=13 March 2025}}</ref> তেওঁৰ মাতৃ নৌছ-আফাৰিন আইৰ'মলু জৰ্জিয়া বা ইয়েৰেভান (তেতিয়াৰ ৰাছিয়ান সাম্ৰাজ্যৰ অংশ)ৰ পৰা অহা অনুপ্ৰৱেশকাৰী আছিল;<ref>{{cite book|last1=Afkhami|first1=Gholam Reza|url=https://archive.org/details/lifetimesshah00afkh|title=The Life and Times of the Shah|date=2009|publisher=University of California Press|isbn=9780520253285|page=[https://archive.org/details/lifetimesshah00afkh/page/n22 4]|quote=(..) His mother, who was of Georgian origin, died not long after, leaving Reza in her brother's care in Tehran. (...)|url-access=limited}}</ref> ৰেজা শ্বাহৰ জন্মৰ কেইবা দশক আগতে ৰুছ-পাৰ্চী যুদ্ধৰ পিছত ককেছাছৰ সকলো ভূখণ্ড এৰি দিবলৈ বাধ্য হোৱাৰ পিছত তেওঁৰ পৰিয়ালে কাজাৰ ইৰাণলৈ প্ৰব্ৰজন কৰিছিল। তেওঁৰ পিতৃ এজন মাজান্দাৰাণী আৰু পালানি বংশৰ সদস্য আছিল, আব্বাছ-আলী খানক ৭ম সাৱদকুহ ৰেজিমেণ্টত কমিচন দিয়া হৈছিল আৰু ১৮৫৬ চনত হেৰাটৰ দ্বিতীয় যুদ্ধত ভাগ লৈছিল। ==তথ্যৰ উৎস== {{reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== *{{Commons category-inline}} *[http://www.irannotes.com IRANNOTES.com] — High quality Iranian banknotes and coins [[শ্ৰেণী:শাসক]] [[শ্ৰেণী:ইৰানৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]] 3engw5qzyu6v5vghjiy8ubcmp3htm8j 606492 606491 2026-05-15T15:37:34Z নৰুনা বৰুৱা 44897 /* প্ৰাৰম্ভিক জীৱন */ 606492 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty | name = ৰেজা শ্বাহ পাহলৱী | image = Reza shah uniform.jpg | image_size = | caption = ইউনিফৰ্মৰ সাজত ৰেজা শ্বাহ, ১৯৩১ চনত | succession = ইৰাণৰ শ্বাহ বা সম্ৰাট | reign =১৫ ডিচেম্বৰ ১৯২৫ – ১৬ ছেপ্টেম্বৰ ১৯৪১ <ref>{{Cite encyclopedia|url=https://www.britannica.com/biography/Reza-Shah-Pahlavi|title=Reza Shah Pahlavi &#124; Biography|encyclopedia=Encyclopedia Britannica |date=29 May 2023 }}</ref> | coronation = 25 April 1926<ref>{{cite book|last=Rahnema|first=Ali|date=2011|title=Superstition as Ideology in Iranian Politics: From Majlesi to Ahmadinejad|publisher=Cambridge University Press|page=115|isbn=9781139495622}}</ref> | cor-type = ৰাজঅভিষেক | predecessor = আহমদ শ্বাহ কাজাৰ<br />নিজে (অস্থায়ী চৰকাৰৰ সভাপতি হিচাপে) | successor = [[মহম্মদ ৰেজা পাহলৱী]] {{Collapsed infobox section begin |last = yes |Pre-royal positions | titlestyle = border:1px dashed lightgrey;}}{{Infobox officeholder | embed = yes | office1 = [[List of heads of state of Iran|President of the Provisional Government]]<ref>Hambly, Gavin RG (1991). "The Pahlavī Autocracy: Riżā Shāh, 1921–41". In Avery, Peter ; Hambly, Gavin RG ; Melville, Charles P. (eds.). The Cambridge History of Iran (in English). Vol. 7. Cambridge University Press . pp. 224.</ref> | term_start1 = ১৯২৫ চনৰ ৩১ অক্টোবৰ | term_end1 = ১৯২৫ চনৰ ১৫ ডিচেম্বৰ | predecessor1 = আহমদ শ্বাহ কাজাৰ | successor1 = ''Himself'' {{small|(''as [[Shah of Iran]]'')}} | office2 = ইৰাণৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী | order2 = ১৬ তাৰিখ | monarch2 =আহমদ শ্বাহ কাজাৰ | prime_minister2 = [[Zia ol Din Tabatabaee]] <br /> [[Ahmad Qavam]] <br /> [[Hassan Pirnia]] <br /> [[Mostowfi ol-Mamalek]] <br /> Himself | term_start2 = ১৯২৩ চনৰ ২৮ অক্টোবৰ | term_end2 = ১ নৱেম্বৰ ১৯২৫ চন | predecessor2 = হাছান পিৰনিয়া | successor2 = মহম্মদ আলী ফৰুগী (Acting)<br />[[Mostowfi ol-Mamalek]] | office3 = [[Ministry of Defence and Armed Forces Logistics (Iran)|Minister of War]] | monarch3 = আহমদ শ্বাহ কাজাৰ | term_start3 = ২৪ এপ্ৰিল ১৯২১ | term_end3 = ১ নৱেম্বৰ ১৯২৫ চন | predecessor3 = মাছৌদ কায়হান | successor3 = আমিৰ আব্দুল্লাহ তাহমাছেবী {{Collapsed infobox section end}} }} | full name = ''ৰেজা পাহলৱী''<br />{{langx|fa|رضا پهلوی}} | | spouse = {{plainlist| * {{marriage|মৰিয়ম সাৱদকুহী |1895|1911|reason=died}} * {{marriage|টাডজ অল-মলৌক|1916}} * {{marriage|তুৰান আমিৰছোলেইমানী|1922|1923|reason=div}} * {{marriage|এছমত দৌলৎশাহি|1923|}} }} | issue =ৰাজকুমাৰী হামদাম আল-ছালতানেহ <br />ৰাজকুমাৰী শ্বামছ <br />[[মহম্মদ ৰেজা পাহলৱী]] <br />ৰাজকুমাৰী আশ্ৰফ <br />ৰাজকুমাৰ আলী ৰেজা <br />ৰাজকুমাৰ গোলাম ৰেজা <br />ৰাজকুমাৰ আব্দুল ৰেজা <br />ৰাজকুমাৰ আহমদ ৰেজা <br />ৰাজকুমাৰ মাহমুদ ৰেজা পাহলৱী <br />ৰাজকুমাৰী ফাতেমেহ <br />ৰাজকুমাৰ হামিদ ৰেজা | house = হাউছ অৱ পাহলৱী | father = আব্বাছ-আলী খান | mother = নৌচ-আফাৰিন | birth_name = ৰেজা খান | birth_date = {{birth date|df=yes|1878|03|15}} | birth_place =আলাষ্ট , কাজাৰ ইৰাণ | death_date = {{death date and age|df=yes|1944|07|26|1878|03|16}} | death_place = জোহান্সবাৰ্গ, দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ সংঘ | burial_date = ১৯৪৪ | burial_place = আল-ৰিফায়ী মছজিদ, কাইৰো,[[ইজিপ্ত]];<br />৭ মে’ ১৯৫০ চন<br /> ৰেজা শ্বাহৰ সমাধিস্থল , ৰেই, ইৰাণ | signature = Reza Khan signature.svg | module = {{Infobox officeholder | embed = yes | allegiance = [[Sublime State of Iran]]<br />(1894–1925)<br />[[Imperial State of Iran]]<br />(1925–1941) | branch = * in [[Persian Cossack Brigade]] from 1894 to 1925 *in Imperial Army of Iran from 1921 to 1941 | service_years = 1894–1941 | battles = {{Tree list}} * পাৰস্যৰ সাংবিধানিক বিপ্লৱ * [[প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধ ]] ** [[Persian campaign (World War I)|Persian campaign]] *** [[Jungle Movement of Gilan]] * [[Kurdish separatism in Iran]] ** [[Simko Shikak revolt (1918–1922)]] *** [[Lakestan incident]] *** [[Battle of Miandoab]] ** [[Simko Shikak revolt (1926)]] * [[Mohammad Khiabani's uprising]] * [[1921 Persian coup d'état]] * [[Arab separatism in Khuzestan]] ** [[Sheikh Khazal rebellion]] * [[Goharshad Mosque rebellion]] * [[Second World War]] ** [[Anglo-Soviet invasion of Iran]] *** [[Operation Long Jump]] {{tree list/end}} | rank = * [[Brigadier General]] from 1921 to 1925 * [[Commander-in-Chief|Sardar Sepah (Commander-in-Chief)]] from 1925 to 1941 | commands = }} }} '''ৰেজা শ্বাহ পাহলৱী'''<ref>{{Cite web|title=Historic Personalities of Iran: Reza Shah Pahlavi|url=https://www.iranchamber.com/history/reza_shah/reza_shah.php|access-date=9 April 2021|website=iranchamber.com}}</ref> ৰ জন্মগত নাম আছিল ৰেজা খান। ( জন্ম,১৫ মাৰ্চ ১৮৭৮ – মৃত্যু,২৬ জুলাই ১৯৪৪) ১৯২৫ চনৰ পৰা ১৯৪১ চনলৈকে তেওঁ ইৰাণৰ শ্বাহ আছিল তথা পাহলৱী বংশৰ প্ৰতিষ্ঠাপক আছিল। এজন সামৰিক বিষয়া হিচাপে কৰ্মজীৱন আৰম্ভ কৰা ৰেজা শ্বাহে পিছলৈ এগৰাকী ৰাজনীতিবিদ হিচাপে নিজকে প্ৰতিষ্ঠিত কৰে । তেওঁ [[ইৰাণ]]ৰ যুদ্ধ মন্ত্ৰী আৰু প্ৰধানমন্ত্ৰী হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল আৰু শেষৰজন কাজাৰ ৰজা আহমদ শ্বাহক উৎখাত কৰাৰ পিছত ইৰানৰ শ্বাহ বা সম্ৰাট নিৰ্বাচিত হৈছিল।<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=fXXgDwAAQBAJ|title=SINCONA Auction 49: The Kian Collection (Machine Struck Coins and Medals of the Qajar and Pahlavi Dynasties|publisher=SINCONA Swiss International Coin Auction AG}}</ref> ১৪ বছৰ বয়সত পাৰ্চী কছাক ব্ৰিগেডত যোগদান কৰি তেওঁ ক্ৰমান্বয়ে ৰেংকসমূহৰ মাজেৰে উন্নীত হয় আৰু ১৯২১ চনৰ ভিতৰত ব্ৰিগেডিয়াৰ জেনেৰেল হয়। <ref>{{cite web |title=Reza Shah Pahlavi |url=https://www.britannica.com/biography/Reza-Shah-Pahlavi |website=Encyclopedia Britannica |access-date=March 13, 2025}}</ref> ১৯২১ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত কাজভিন প্ৰদেশত নিয়োজিত সমগ্ৰ কছাক ব্ৰিগেডৰ নেতা হিচাপে তেওঁ [[তেহৰাণ]]ৰ ফালে আগবাঢ়ি গৈ ৰাজধানী দখল কৰে। চৰকাৰ ভংগ কৰিবলৈ বাধ্য কৰাই জিয়া-উল-দিন টাবাতাবাইক নতুন প্ৰধানমন্ত্ৰী হিচাপে নিযুক্তি দিয়ে। নতুন চৰকাৰত ৰেজা খানৰ প্ৰথম ভূমিকা আছিল সেনাবাহিনীৰ প্ৰধান সেনাধ্যক্ষ আৰু যুদ্ধ মন্ত্ৰী হিচাপে। <ref name=":2" /> অভ্যুত্থানৰ দুবছৰৰ পাছত ইৰাণৰ নিষ্ঠাবান ৰাষ্ট্ৰীয় বিধানসভাৰ সহযোগত ৰেজা পাহলৱী [[ইৰাণ]]ৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী হয়। ১৯২৫ চনত সংবিধান সভাই আহমদ শ্বাহক পদচ্যুত কৰি ১৯০৬ চনৰ ইৰাণৰ সংবিধান সংশোধন কৰি ৰেজা পাহলৱীক ইৰাণৰ শ্বাহ হিচাপে নিৰ্বাচিত কৰে। তেওঁ পাহলৱী বংশ প্ৰতিষ্ঠা কৰে, ১৯৭৯ চনত ইৰাণী বিপ্লৱৰ ফলত অন্ত হোৱা ৰাজতন্ত্ৰ সময়লৈকে পাহলৱী বংশ তথা তেওঁৰ পুত্ৰ মহম্মদ ৰেজা শ্বাহে শাসন কৰি আছিল।<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=fXXgDwAAQBAJ|title=SINCONA Auction 49: The Kian Collection (Machine Struck Coins and Medals of the Qajar and Pahlavi Dynasties|publisher=SINCONA Swiss International Coin Auction AG}}</ref> ১৯২৫ চনত ব্ৰিটিছ সমৰ্থিত অভ্যুত্থানেৰে কাজাৰ বংশৰ শেষৰজন শ্বাহ আহমদ শ্বাহ কাজাৰক উৎখাত কৰি পাহলৱী বংশ প্ৰতিষ্ঠা কৰা ৰেজা শ্বাহক ১৯৪১ চনৰ ১৬ ছেপ্টেম্বৰত এংলো-ছোভিয়েট বাহিনীয়ে ইৰাণ আক্ৰমণ কৰাৰ সময়ত তেওঁক বলপূৰ্বকভাৱে ক্ষমতাৰ পৰা আঁতৰাই দিয়া হৈছিল। ৰেজা শ্বাহে ইৰানৰ আধুনিকীকৰনৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিছিল। সেয়ে ছিয়া ধৰ্মগুৰুসকলৰ সৈতে সংঘৰ্ষত লিপ্ত হয় আৰু তেওঁৰ ৰাজত্বকালত সামাজিক, অৰ্থনৈতিক আৰু ৰাজনৈতিক সংস্কাৰৰ প্ৰৱৰ্তন কৰে আৰু শেষত আধুনিক ইৰাণী ৰাষ্ট্ৰৰ ভেটি স্থাপন কৰে। সেয়েহে তেওঁক আধুনিক ইৰাণৰ প্ৰতিষ্ঠাপক হিচাপে বহুতে গণ্য কৰে।<ref name=":2">{{Cite book |author-link=Cyrus Ghani |title=Ghani, Cyrus. (1998), Iran and the rise of Reza Shah : from Qajar collapse to Pahlavi rule. Tauris publisher, London.}}</ref> ==প্ৰাৰম্ভিক জীৱন== ১৮৭৮ চনৰ ১৫ মাৰ্চত মেজৰ আব্বাছ-আলী খান আৰু তেওঁৰ পত্নী নৌছ-আফাৰিনৰ ঘৰত মাজান্দাৰাণ প্ৰদেশৰ সাভাদকুহ কাউন্টিৰ আলাষ্ট চহৰত ৰেজা খানৰ <ref name="b101">{{cite book | last=Abate | first=Frank R. | title=The Oxford Desk Dictionary of People and Places | publisher=Oxford University Press | date=1999 | isbn=978-0-19-513872-6 | url=https://books.google.com/books?id=6xxYAgAAQBAJ&pg=PA290| page=290}}</ref> জন্ম হয়। <ref name="Afkhami2008">{{cite book|author=Gholam Reza Afkhami|title=The Life and Times of the Shah|url=https://books.google.com/books?id=pTVSPmyvtkAC&pg=PP2|access-date=2 November 2012|date=27 October 2008|publisher=University of California Press|isbn=978-0-520-25328-5|page=4}}</ref><ref>{{cite journal|last=Zirinsky|first=Michael P.|title=Imperial power and dictatorship: Britain and the rise of Reza Shah, 1921–1926|journal=International Journal of Middle East Studies|year=1992|volume=24|issue=4|pages=639–663|url=http://scholarworks.boisestate.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1001&context=history_facpubs&sei-redir=1&referer=http%3A%2F%2Fscholar.google.com%2Fscholar%3Fstart%3D20%26q%3Dlife%2Bof%2Bshah%2Bmohammed%2Breza%26hl%3Den%26as_sdt%3D0%2C5#search=%22life%20shah%20mohammed%20reza%22|access-date=2 November 2012|doi=10.1017/s0020743800022388|s2cid=159878744 |url-access=subscription}}</ref><ref>{{cite web |title=Reza Shah Pahlavi |url=https://www.britannica.com/biography/Reza-Shah-Pahlavi |website=Encyclopedia Britannica |access-date=13 March 2025}}</ref> তেওঁৰ মাতৃ নৌছ-আফাৰিন আইৰ'মলু জৰ্জিয়া বা ইয়েৰেভান (তেতিয়াৰ ৰাছিয়ান সাম্ৰাজ্যৰ অংশ)ৰ পৰা অহা অনুপ্ৰৱেশকাৰী আছিল;<ref>{{cite book|last1=Afkhami|first1=Gholam Reza|url=https://archive.org/details/lifetimesshah00afkh|title=The Life and Times of the Shah|date=2009|publisher=University of California Press|isbn=9780520253285|page=[https://archive.org/details/lifetimesshah00afkh/page/n22 4]|quote=(..) His mother, who was of Georgian origin, died not long after, leaving Reza in her brother's care in Tehran. (...)|url-access=limited}}</ref> ৰেজা শ্বাহৰ জন্মৰ কেইবা দশক আগতে ৰুছ-পাৰ্চী যুদ্ধৰ পিছত ককেছাছৰ সকলো ভূখণ্ড এৰি দিবলৈ বাধ্য হোৱাৰ পিছত তেওঁৰ পৰিয়ালে কাজাৰ ইৰাণলৈ প্ৰব্ৰজন কৰিছিল। তেওঁৰ পিতৃ এজন মাজান্দাৰাণী আৰু পালানি বংশৰ সদস্য আছিল, আব্বাছ-আলী খানক ৭ম সাৱদকুহ ৰেজিমেণ্টত কমিচন দিয়া হৈছিল আৰু ১৮৫৬ চনত হেৰাটৰ দ্বিতীয় যুদ্ধত ভাগ লৈছিল।<ref>{{Cite book|last=Ghani|first=Cyrus|url=http://dx.doi.org/10.5040/9780755612079|title=Iran and the Rise of Reza Shah|date=1998|publisher=I.B.Tauris|isbn=978-1-86064-258-6|pages=161|doi=10.5040/9780755612079}}</ref><ref>{{Cite book|last=Niazmand|first=Seyed Reza|title=Reza Shah az Tavalod ta Saltanat|publisher=Hekayat Ghalam Novin|year=2002|isbn=9789645925466|location=Tehran|pages=31|language=fa}}</ref> ==তথ্যৰ উৎস== {{reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== *{{Commons category-inline}} *[http://www.irannotes.com IRANNOTES.com] — High quality Iranian banknotes and coins [[শ্ৰেণী:শাসক]] [[শ্ৰেণী:ইৰানৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]] pb21gvt0svgyuf84l5sa9g018xec671 606493 606492 2026-05-15T15:41:42Z নৰুনা বৰুৱা 44897 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 606493 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty | name = ৰেজা শ্বাহ পাহলৱী | image = Reza shah uniform.jpg | image_size = | caption = ইউনিফৰ্মৰ সাজত ৰেজা শ্বাহ, ১৯৩১ চনত | succession = ইৰাণৰ শ্বাহ বা সম্ৰাট | reign =১৫ ডিচেম্বৰ ১৯২৫ – ১৬ ছেপ্টেম্বৰ ১৯৪১ <ref>{{Cite encyclopedia|url=https://www.britannica.com/biography/Reza-Shah-Pahlavi|title=Reza Shah Pahlavi &#124; Biography|encyclopedia=Encyclopedia Britannica |date=29 May 2023 }}</ref> | coronation = 25 April 1926<ref>{{cite book|last=Rahnema|first=Ali|date=2011|title=Superstition as Ideology in Iranian Politics: From Majlesi to Ahmadinejad|publisher=Cambridge University Press|page=115|isbn=9781139495622}}</ref> | cor-type = ৰাজঅভিষেক | predecessor = আহমদ শ্বাহ কাজাৰ<br />নিজে (অস্থায়ী চৰকাৰৰ সভাপতি হিচাপে) | successor = [[মহম্মদ ৰেজা পাহলৱী]] {{Collapsed infobox section begin |last = yes |Pre-royal positions | titlestyle = border:1px dashed lightgrey;}}{{Infobox officeholder | embed = yes | office1 = [[List of heads of state of Iran|President of the Provisional Government]]<ref>Hambly, Gavin RG (1991). "The Pahlavī Autocracy: Riżā Shāh, 1921–41". In Avery, Peter ; Hambly, Gavin RG ; Melville, Charles P. (eds.). The Cambridge History of Iran (in English). Vol. 7. Cambridge University Press . pp. 224.</ref> | term_start1 = ১৯২৫ চনৰ ৩১ অক্টোবৰ | term_end1 = ১৯২৫ চনৰ ১৫ ডিচেম্বৰ | predecessor1 = আহমদ শ্বাহ কাজাৰ | successor1 = ''Himself'' {{small|(''as [[Shah of Iran]]'')}} | office2 = ইৰাণৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী | order2 = ১৬ তাৰিখ | monarch2 =আহমদ শ্বাহ কাজাৰ | prime_minister2 = [[Zia ol Din Tabatabaee]] <br /> [[Ahmad Qavam]] <br /> [[Hassan Pirnia]] <br /> [[Mostowfi ol-Mamalek]] <br /> Himself | term_start2 = ১৯২৩ চনৰ ২৮ অক্টোবৰ | term_end2 = ১ নৱেম্বৰ ১৯২৫ চন | predecessor2 = হাছান পিৰনিয়া | successor2 = মহম্মদ আলী ফৰুগী (Acting)<br />[[Mostowfi ol-Mamalek]] | office3 = [[Ministry of Defence and Armed Forces Logistics (Iran)|Minister of War]] | monarch3 = আহমদ শ্বাহ কাজাৰ | term_start3 = ২৪ এপ্ৰিল ১৯২১ | term_end3 = ১ নৱেম্বৰ ১৯২৫ চন | predecessor3 = মাছৌদ কায়হান | successor3 = আমিৰ আব্দুল্লাহ তাহমাছেবী {{Collapsed infobox section end}} }} | full name = ''ৰেজা পাহলৱী''<br />{{langx|fa|رضا پهلوی}} | | spouse = {{plainlist| * {{marriage|মৰিয়ম সাৱদকুহী |1895|1911|reason=died}} * {{marriage|টাডজ অল-মলৌক|1916}} * {{marriage|তুৰান আমিৰছোলেইমানী|1922|1923|reason=div}} * {{marriage|এছমত দৌলৎশাহি|1923|}} }} | issue =ৰাজকুমাৰী হামদাম আল-ছালতানেহ <br />ৰাজকুমাৰী শ্বামছ <br />[[মহম্মদ ৰেজা পাহলৱী]] <br />ৰাজকুমাৰী আশ্ৰফ <br />ৰাজকুমাৰ আলী ৰেজা <br />ৰাজকুমাৰ গোলাম ৰেজা <br />ৰাজকুমাৰ আব্দুল ৰেজা <br />ৰাজকুমাৰ আহমদ ৰেজা <br />ৰাজকুমাৰ মাহমুদ ৰেজা পাহলৱী <br />ৰাজকুমাৰী ফাতেমেহ <br />ৰাজকুমাৰ হামিদ ৰেজা | house = হাউছ অৱ পাহলৱী | father = আব্বাছ-আলী খান | mother = নৌচ-আফাৰিন | birth_name = ৰেজা খান | birth_date = {{birth date|df=yes|1878|03|15}} | birth_place =আলাষ্ট , কাজাৰ ইৰাণ | death_date = {{death date and age|df=yes|1944|07|26|1878|03|16}} | death_place = জোহান্সবাৰ্গ, দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ সংঘ | burial_date = ১৯৪৪ | burial_place = আল-ৰিফায়ী মছজিদ, কাইৰো,[[ইজিপ্ত]];<br />৭ মে’ ১৯৫০ চন<br /> ৰেজা শ্বাহৰ সমাধিস্থল , ৰেই, ইৰাণ | signature = Reza Khan signature.svg | module = {{Infobox officeholder | embed = yes | allegiance = [[Sublime State of Iran]]<br />(1894–1925)<br />[[Imperial State of Iran]]<br />(1925–1941) | branch = * in [[Persian Cossack Brigade]] from 1894 to 1925 *in Imperial Army of Iran from 1921 to 1941 | service_years = 1894–1941 | battles = {{Tree list}} * পাৰস্যৰ সাংবিধানিক বিপ্লৱ * [[প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধ ]] ** [[Persian campaign (World War I)|Persian campaign]] *** [[Jungle Movement of Gilan]] * [[Kurdish separatism in Iran]] ** [[Simko Shikak revolt (1918–1922)]] *** [[Lakestan incident]] *** [[Battle of Miandoab]] ** [[Simko Shikak revolt (1926)]] * [[Mohammad Khiabani's uprising]] * [[1921 Persian coup d'état]] * [[Arab separatism in Khuzestan]] ** [[Sheikh Khazal rebellion]] * [[Goharshad Mosque rebellion]] * [[Second World War]] ** [[Anglo-Soviet invasion of Iran]] *** [[Operation Long Jump]] {{tree list/end}} | rank = * [[Brigadier General]] from 1921 to 1925 * [[Commander-in-Chief|Sardar Sepah (Commander-in-Chief)]] from 1925 to 1941 | commands = }} }} '''ৰেজা শ্বাহ পাহলৱী'''<ref>{{Cite web|title=Historic Personalities of Iran: Reza Shah Pahlavi|url=https://www.iranchamber.com/history/reza_shah/reza_shah.php|access-date=9 April 2021|website=iranchamber.com}}</ref> ৰ জন্মগত নাম আছিল ৰেজা খান। ( জন্ম,১৫ মাৰ্চ ১৮৭৮ – মৃত্যু,২৬ জুলাই ১৯৪৪) ১৯২৫ চনৰ পৰা ১৯৪১ চনলৈকে তেওঁ ইৰাণৰ শ্বাহ আছিল তথা পাহলৱী বংশৰ প্ৰতিষ্ঠাপক আছিল। এজন সামৰিক বিষয়া হিচাপে কৰ্মজীৱন আৰম্ভ কৰা ৰেজা শ্বাহে পিছলৈ এগৰাকী ৰাজনীতিবিদ হিচাপে নিজকে প্ৰতিষ্ঠিত কৰে । তেওঁ [[ইৰাণ]]ৰ যুদ্ধ মন্ত্ৰী আৰু প্ৰধানমন্ত্ৰী হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল আৰু শেষৰজন কাজাৰ ৰজা আহমদ শ্বাহক উৎখাত কৰাৰ পিছত ইৰানৰ শ্বাহ বা সম্ৰাট নিৰ্বাচিত হৈছিল।<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=fXXgDwAAQBAJ|title=SINCONA Auction 49: The Kian Collection (Machine Struck Coins and Medals of the Qajar and Pahlavi Dynasties|publisher=SINCONA Swiss International Coin Auction AG}}</ref> ১৪ বছৰ বয়সত পাৰ্চী কছাক ব্ৰিগেডত যোগদান কৰি তেওঁ ক্ৰমান্বয়ে ৰেংকসমূহৰ মাজেৰে উন্নীত হয় আৰু ১৯২১ চনৰ ভিতৰত ব্ৰিগেডিয়াৰ জেনেৰেল হয়। <ref>{{cite web |title=Reza Shah Pahlavi |url=https://www.britannica.com/biography/Reza-Shah-Pahlavi |website=Encyclopedia Britannica |access-date=March 13, 2025}}</ref> ১৯২১ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত কাজভিন প্ৰদেশত নিয়োজিত সমগ্ৰ কছাক ব্ৰিগেডৰ নেতা হিচাপে তেওঁ [[তেহৰাণ]]ৰ ফালে আগবাঢ়ি গৈ ৰাজধানী দখল কৰে। চৰকাৰ ভংগ কৰিবলৈ বাধ্য কৰাই জিয়া-উল-দিন টাবাতাবাইক নতুন প্ৰধানমন্ত্ৰী হিচাপে নিযুক্তি দিয়ে। নতুন চৰকাৰত ৰেজা খানৰ প্ৰথম ভূমিকা আছিল সেনাবাহিনীৰ প্ৰধান সেনাধ্যক্ষ আৰু যুদ্ধ মন্ত্ৰী হিচাপে। <ref name=":2" /> অভ্যুত্থানৰ দুবছৰৰ পাছত ইৰাণৰ নিষ্ঠাবান ৰাষ্ট্ৰীয় বিধানসভাৰ সহযোগত ৰেজা পাহলৱী [[ইৰাণ]]ৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী হয়। ১৯২৫ চনত সংবিধান সভাই আহমদ শ্বাহক পদচ্যুত কৰি ১৯০৬ চনৰ ইৰাণৰ সংবিধান সংশোধন কৰি ৰেজা পাহলৱীক ইৰাণৰ শ্বাহ হিচাপে নিৰ্বাচিত কৰে। তেওঁ পাহলৱী বংশ প্ৰতিষ্ঠা কৰে, ১৯৭৯ চনত ইৰাণী বিপ্লৱৰ ফলত অন্ত হোৱা ৰাজতন্ত্ৰ সময়লৈকে পাহলৱী বংশ তথা তেওঁৰ পুত্ৰ মহম্মদ ৰেজা শ্বাহে শাসন কৰি আছিল।<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=fXXgDwAAQBAJ|title=SINCONA Auction 49: The Kian Collection (Machine Struck Coins and Medals of the Qajar and Pahlavi Dynasties|publisher=SINCONA Swiss International Coin Auction AG}}</ref> ১৯২৫ চনত ব্ৰিটিছ সমৰ্থিত অভ্যুত্থানেৰে কাজাৰ বংশৰ শেষৰজন শ্বাহ আহমদ শ্বাহ কাজাৰক উৎখাত কৰি পাহলৱী বংশ প্ৰতিষ্ঠা কৰা ৰেজা শ্বাহক ১৯৪১ চনৰ ১৬ ছেপ্টেম্বৰত এংলো-ছোভিয়েট বাহিনীয়ে ইৰাণ আক্ৰমণ কৰাৰ সময়ত তেওঁক বলপূৰ্বকভাৱে ক্ষমতাৰ পৰা আঁতৰাই দিয়া হৈছিল। ৰেজা শ্বাহে ইৰানৰ আধুনিকীকৰনৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিছিল। সেয়ে ছিয়া ধৰ্মগুৰুসকলৰ সৈতে সংঘৰ্ষত লিপ্ত হয় আৰু তেওঁৰ ৰাজত্বকালত সামাজিক, অৰ্থনৈতিক আৰু ৰাজনৈতিক সংস্কাৰৰ প্ৰৱৰ্তন কৰে আৰু শেষত আধুনিক ইৰাণী ৰাষ্ট্ৰৰ ভেটি স্থাপন কৰে। সেয়েহে তেওঁক আধুনিক ইৰাণৰ প্ৰতিষ্ঠাপক হিচাপে বহুতে গণ্য কৰে।<ref name=":2">{{Cite book |author-link=Cyrus Ghani |title=Ghani, Cyrus. (1998), Iran and the rise of Reza Shah : from Qajar collapse to Pahlavi rule. Tauris publisher, London.}}</ref> ==প্ৰাৰম্ভিক জীৱন== ১৮৭৮ চনৰ ১৫ মাৰ্চত মেজৰ আব্বাছ-আলী খান আৰু তেওঁৰ পত্নী নৌছ-আফাৰিনৰ ঘৰত মাজান্দাৰাণ প্ৰদেশৰ সাভাদকুহ কাউণ্টিৰ আলাষ্ট চহৰত ৰেজা খানৰ <ref name="b101">{{cite book | last=Abate | first=Frank R. | title=The Oxford Desk Dictionary of People and Places | publisher=Oxford University Press | date=1999 | isbn=978-0-19-513872-6 | url=https://books.google.com/books?id=6xxYAgAAQBAJ&pg=PA290| page=290}}</ref> জন্ম হয়। <ref name="Afkhami2008">{{cite book|author=Gholam Reza Afkhami|title=The Life and Times of the Shah|url=https://books.google.com/books?id=pTVSPmyvtkAC&pg=PP2|access-date=2 November 2012|date=27 October 2008|publisher=University of California Press|isbn=978-0-520-25328-5|page=4}}</ref><ref>{{cite journal|last=Zirinsky|first=Michael P.|title=Imperial power and dictatorship: Britain and the rise of Reza Shah, 1921–1926|journal=International Journal of Middle East Studies|year=1992|volume=24|issue=4|pages=639–663|url=http://scholarworks.boisestate.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1001&context=history_facpubs&sei-redir=1&referer=http%3A%2F%2Fscholar.google.com%2Fscholar%3Fstart%3D20%26q%3Dlife%2Bof%2Bshah%2Bmohammed%2Breza%26hl%3Den%26as_sdt%3D0%2C5#search=%22life%20shah%20mohammed%20reza%22|access-date=2 November 2012|doi=10.1017/s0020743800022388|s2cid=159878744 |url-access=subscription}}</ref><ref>{{cite web |title=Reza Shah Pahlavi |url=https://www.britannica.com/biography/Reza-Shah-Pahlavi |website=Encyclopedia Britannica |access-date=13 March 2025}}</ref> তেওঁৰ মাতৃ নৌছ-আফাৰিন আইৰ'মলু জৰ্জিয়া বা য়েৰেভান (তেতিয়াৰ ৰাছিয়ান সাম্ৰাজ্যৰ অংশ)ৰপৰা অহা অনুপ্ৰৱেশকাৰী আছিল; <ref>{{cite book|last1=Afkhami|first1=Gholam Reza|url=https://archive.org/details/lifetimesshah00afkh|title=The Life and Times of the Shah|date=2009|publisher=University of California Press|isbn=9780520253285|page=[https://archive.org/details/lifetimesshah00afkh/page/n22 4]|quote=(..) His mother, who was of Georgian origin, died not long after, leaving Reza in her brother's care in Tehran. (...)|url-access=limited}}</ref> ৰেজা শ্বাহৰ জন্মৰ কেইবা দশক আগতে ৰুছ-পাৰ্চী যুদ্ধৰ পিছত ককেছাছৰ সকলো ভূ-খণ্ড এৰি দিবলৈ বাধ্য হোৱাৰ পিছত তেওঁৰ পৰিয়ালে কাজাৰ ইৰাণলৈ প্ৰব্ৰজন কৰিছিল। তেওঁৰ পিতৃ এজন মাজান্দাৰাণী আৰু পালানি বংশৰ সদস্য আছিল, আব্বাছ-আলী খানক ৭ম সাৱদকুহ ৰেজিমেণ্টত কমিচন দিয়া হৈছিল আৰু ১৮৫৬ চনত হেৰাটৰ দ্বিতীয় যুদ্ধত ভাগ লৈছিল।<ref>{{Cite book|last=Ghani|first=Cyrus|url=http://dx.doi.org/10.5040/9780755612079|title=Iran and the Rise of Reza Shah|date=1998|publisher=I.B.Tauris|isbn=978-1-86064-258-6|pages=161|doi=10.5040/9780755612079}}</ref><ref>{{Cite book|last=Niazmand|first=Seyed Reza|title=Reza Shah az Tavalod ta Saltanat|publisher=Hekayat Ghalam Novin|year=2002|isbn=9789645925466|location=Tehran|pages=31|language=fa}}</ref> ১৮৭৮ চনৰ ২৬ নৱেম্বৰত আব্বাছ-আলীৰ হঠাৎ মৃত্যু হয়, তেতিয়া ৰেজাৰ বয়স মাত্ৰ ৮ মাহ আছিল। পিতৃৰ মৃত্যুৰ পাছত ৰেজা আৰু মাক তেহৰাণৰ ভাতৃৰ ঘৰলৈ গুচি যায়। ১৮৭৯ চনত ৰেজাক ককাকৰ তত্ত্বাৱধানত এৰি দি পুনৰ বিবাহপাশত আবদ্ধ হয়। ১৮৮২ চনত ককাকে ৰেজাক পৰিয়ালৰ বন্ধু আমিৰ তুমান কাজিম খানৰ ওচৰলৈ পঠিয়াইছিল; কাজিম খান পাৰ্চী কছাক ব্ৰিগেডৰ এজন বিষয়া আছিল। ৰেজাৰ ঘৰত এটা সুকীয়া কোঠা আছিল আৰু কাজিম খানৰ সন্তানৰ সৈতে পঢ়াৰ সুযোগ দিয়া হৈছিল, টিউটৰসকলে ঘৰলৈ গৈছিল। ৰেজা ষোল্ল বছৰ বয়সত তেওঁ পাৰ্চী কছাক ব্ৰিগেডত যোগদান কৰে। ১৯০৩ চনত যেতিয়া তেওঁৰ বয়স ২৫ বছৰ আছিল, তেতিয়া তেওঁ ডাচ কনছুল জেনেৰেল ফ্ৰিডলিন মেৰিনাছ নোবেলৰ দেহৰক্ষী আৰু দাস আছিল বুলি কোৱা হয়। ১৯০৩ চনত তেহৰাণত অনুষ্ঠিত হোৱা "হাজ্জি আখণ্টৰ বাবি চক্ৰ"ৰ এখন বৈঠকত ৰেজাক সাক্ষাৎ কৰি কথা পতা মৰিটছ ৱেগেনভ'ৰ্টে ১৯২৬ চনৰ এটা প্ৰকাশনত তেওঁক "ডাচ কনছুল জেনেৰেলৰ সেৱাৰ দাস" বুলি উল্লেখ কৰিছিল আৰু পশ্চিমীয়া ৰাজনীতিৰ প্ৰতি তেওঁৰ তীব্ৰ আগ্ৰহৰ কথা উল্লেখ কৰিছিল। ৰেজাই ইম্পেৰিয়েল আৰ্মীত সেৱা আগবঢ়াইছিল। তেওঁৰ প্ৰাৰম্ভিক কেৰিয়াৰ আৰম্ভ হৈছিল কাজাৰ ৰাজকুমাৰ আব্দল-হুছেইন ফাৰ্মান ফাৰ্মাৰ কমাণ্ডত ব্যক্তিগত হিচাপে। ফাৰ্মান ফাৰ্মাই ৰেজাৰ সম্ভাৱনা দেখি তেওঁক সামৰিক বিদ্যালয়লৈ পঠিয়াই দিলে, য’ত তেওঁ আৰ্টিলাৰী চাৰ্জেণ্টৰ পদবী লাভ কৰে। ১৯১১ চনত তেওঁ পৰৱৰ্তী প্ৰচাৰ অভিযানত নিজৰ যোগ্যতা প্ৰমাণ কৰি প্ৰথম লেফটেনেণ্ট পদত পদোন্নতি লাভ কৰে। মেচিনগান চলোৱাত তেওঁৰ দক্ষতাৰ বাবে ১৯১২ চনত তেওঁ কেপ্তেইন পদবী লাভ কৰে। ১৯১৫ চনলৈকে তেওঁ কৰ্ণেল পদত পদোন্নতি লাভ কৰে। তেওঁৰ সামৰিক সেৱাৰ অভিলেখৰ বাবেই অৱশেষত তেওঁক পাৰ্চী কছাক ব্ৰিগেডত ব্ৰিগেডিয়াৰ জেনেৰেল হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়। ১৯১৯ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত তেওঁ ‘পাহলৱী’ উপাধি বাছি লৈছিল, যিটো পিছলৈ তেওঁ প্ৰতিষ্ঠা কৰা বংশৰ নাম হৈ পৰিছিল। ==তথ্যৰ উৎস== {{reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== *{{Commons category-inline}} *[http://www.irannotes.com IRANNOTES.com] — High quality Iranian banknotes and coins [[শ্ৰেণী:শাসক]] [[শ্ৰেণী:ইৰানৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]] pccjy47vv8sa0i863llbqcrb5m89qe0 606494 606493 2026-05-15T15:49:09Z নৰুনা বৰুৱা 44897 /* প্ৰাৰম্ভিক জীৱন */ 606494 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty | name = ৰেজা শ্বাহ পাহলৱী | image = Reza shah uniform.jpg | image_size = | caption = ইউনিফৰ্মৰ সাজত ৰেজা শ্বাহ, ১৯৩১ চনত | succession = ইৰাণৰ শ্বাহ বা সম্ৰাট | reign =১৫ ডিচেম্বৰ ১৯২৫ – ১৬ ছেপ্টেম্বৰ ১৯৪১ <ref>{{Cite encyclopedia|url=https://www.britannica.com/biography/Reza-Shah-Pahlavi|title=Reza Shah Pahlavi &#124; Biography|encyclopedia=Encyclopedia Britannica |date=29 May 2023 }}</ref> | coronation = 25 April 1926<ref>{{cite book|last=Rahnema|first=Ali|date=2011|title=Superstition as Ideology in Iranian Politics: From Majlesi to Ahmadinejad|publisher=Cambridge University Press|page=115|isbn=9781139495622}}</ref> | cor-type = ৰাজঅভিষেক | predecessor = আহমদ শ্বাহ কাজাৰ<br />নিজে (অস্থায়ী চৰকাৰৰ সভাপতি হিচাপে) | successor = [[মহম্মদ ৰেজা পাহলৱী]] {{Collapsed infobox section begin |last = yes |Pre-royal positions | titlestyle = border:1px dashed lightgrey;}}{{Infobox officeholder | embed = yes | office1 = [[List of heads of state of Iran|President of the Provisional Government]]<ref>Hambly, Gavin RG (1991). "The Pahlavī Autocracy: Riżā Shāh, 1921–41". In Avery, Peter ; Hambly, Gavin RG ; Melville, Charles P. (eds.). The Cambridge History of Iran (in English). Vol. 7. Cambridge University Press . pp. 224.</ref> | term_start1 = ১৯২৫ চনৰ ৩১ অক্টোবৰ | term_end1 = ১৯২৫ চনৰ ১৫ ডিচেম্বৰ | predecessor1 = আহমদ শ্বাহ কাজাৰ | successor1 = ''Himself'' {{small|(''as [[Shah of Iran]]'')}} | office2 = ইৰাণৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী | order2 = ১৬ তাৰিখ | monarch2 =আহমদ শ্বাহ কাজাৰ | prime_minister2 = [[Zia ol Din Tabatabaee]] <br /> [[Ahmad Qavam]] <br /> [[Hassan Pirnia]] <br /> [[Mostowfi ol-Mamalek]] <br /> Himself | term_start2 = ১৯২৩ চনৰ ২৮ অক্টোবৰ | term_end2 = ১ নৱেম্বৰ ১৯২৫ চন | predecessor2 = হাছান পিৰনিয়া | successor2 = মহম্মদ আলী ফৰুগী (Acting)<br />[[Mostowfi ol-Mamalek]] | office3 = [[Ministry of Defence and Armed Forces Logistics (Iran)|Minister of War]] | monarch3 = আহমদ শ্বাহ কাজাৰ | term_start3 = ২৪ এপ্ৰিল ১৯২১ | term_end3 = ১ নৱেম্বৰ ১৯২৫ চন | predecessor3 = মাছৌদ কায়হান | successor3 = আমিৰ আব্দুল্লাহ তাহমাছেবী {{Collapsed infobox section end}} }} | full name = ''ৰেজা পাহলৱী''<br />{{langx|fa|رضا پهلوی}} | | spouse = {{plainlist| * {{marriage|মৰিয়ম সাৱদকুহী |1895|1911|reason=died}} * {{marriage|টাডজ অল-মলৌক|1916}} * {{marriage|তুৰান আমিৰছোলেইমানী|1922|1923|reason=div}} * {{marriage|এছমত দৌলৎশাহি|1923|}} }} | issue =ৰাজকুমাৰী হামদাম আল-ছালতানেহ <br />ৰাজকুমাৰী শ্বামছ <br />[[মহম্মদ ৰেজা পাহলৱী]] <br />ৰাজকুমাৰী আশ্ৰফ <br />ৰাজকুমাৰ আলী ৰেজা <br />ৰাজকুমাৰ গোলাম ৰেজা <br />ৰাজকুমাৰ আব্দুল ৰেজা <br />ৰাজকুমাৰ আহমদ ৰেজা <br />ৰাজকুমাৰ মাহমুদ ৰেজা পাহলৱী <br />ৰাজকুমাৰী ফাতেমেহ <br />ৰাজকুমাৰ হামিদ ৰেজা | house = হাউছ অৱ পাহলৱী | father = আব্বাছ-আলী খান | mother = নৌচ-আফাৰিন | birth_name = ৰেজা খান | birth_date = {{birth date|df=yes|1878|03|15}} | birth_place =আলাষ্ট , কাজাৰ ইৰাণ | death_date = {{death date and age|df=yes|1944|07|26|1878|03|16}} | death_place = জোহান্সবাৰ্গ, দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ সংঘ | burial_date = ১৯৪৪ | burial_place = আল-ৰিফায়ী মছজিদ, কাইৰো,[[ইজিপ্ত]];<br />৭ মে’ ১৯৫০ চন<br /> ৰেজা শ্বাহৰ সমাধিস্থল , ৰেই, ইৰাণ | signature = Reza Khan signature.svg | module = {{Infobox officeholder | embed = yes | allegiance = [[Sublime State of Iran]]<br />(1894–1925)<br />[[Imperial State of Iran]]<br />(1925–1941) | branch = * in [[Persian Cossack Brigade]] from 1894 to 1925 *in Imperial Army of Iran from 1921 to 1941 | service_years = 1894–1941 | battles = {{Tree list}} * পাৰস্যৰ সাংবিধানিক বিপ্লৱ * [[প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধ ]] ** [[Persian campaign (World War I)|Persian campaign]] *** [[Jungle Movement of Gilan]] * [[Kurdish separatism in Iran]] ** [[Simko Shikak revolt (1918–1922)]] *** [[Lakestan incident]] *** [[Battle of Miandoab]] ** [[Simko Shikak revolt (1926)]] * [[Mohammad Khiabani's uprising]] * [[1921 Persian coup d'état]] * [[Arab separatism in Khuzestan]] ** [[Sheikh Khazal rebellion]] * [[Goharshad Mosque rebellion]] * [[Second World War]] ** [[Anglo-Soviet invasion of Iran]] *** [[Operation Long Jump]] {{tree list/end}} | rank = * [[Brigadier General]] from 1921 to 1925 * [[Commander-in-Chief|Sardar Sepah (Commander-in-Chief)]] from 1925 to 1941 | commands = }} }} '''ৰেজা শ্বাহ পাহলৱী'''<ref>{{Cite web|title=Historic Personalities of Iran: Reza Shah Pahlavi|url=https://www.iranchamber.com/history/reza_shah/reza_shah.php|access-date=9 April 2021|website=iranchamber.com}}</ref> ৰ জন্মগত নাম আছিল ৰেজা খান। ( জন্ম,১৫ মাৰ্চ ১৮৭৮ – মৃত্যু,২৬ জুলাই ১৯৪৪) ১৯২৫ চনৰ পৰা ১৯৪১ চনলৈকে তেওঁ ইৰাণৰ শ্বাহ আছিল তথা পাহলৱী বংশৰ প্ৰতিষ্ঠাপক আছিল। এজন সামৰিক বিষয়া হিচাপে কৰ্মজীৱন আৰম্ভ কৰা ৰেজা শ্বাহে পিছলৈ এগৰাকী ৰাজনীতিবিদ হিচাপে নিজকে প্ৰতিষ্ঠিত কৰে । তেওঁ [[ইৰাণ]]ৰ যুদ্ধ মন্ত্ৰী আৰু প্ৰধানমন্ত্ৰী হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল আৰু শেষৰজন কাজাৰ ৰজা আহমদ শ্বাহক উৎখাত কৰাৰ পিছত ইৰানৰ শ্বাহ বা সম্ৰাট নিৰ্বাচিত হৈছিল।<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=fXXgDwAAQBAJ|title=SINCONA Auction 49: The Kian Collection (Machine Struck Coins and Medals of the Qajar and Pahlavi Dynasties|publisher=SINCONA Swiss International Coin Auction AG}}</ref> ১৪ বছৰ বয়সত পাৰ্চী কছাক ব্ৰিগেডত যোগদান কৰি তেওঁ ক্ৰমান্বয়ে ৰেংকসমূহৰ মাজেৰে উন্নীত হয় আৰু ১৯২১ চনৰ ভিতৰত ব্ৰিগেডিয়াৰ জেনেৰেল হয়। <ref>{{cite web |title=Reza Shah Pahlavi |url=https://www.britannica.com/biography/Reza-Shah-Pahlavi |website=Encyclopedia Britannica |access-date=March 13, 2025}}</ref> ১৯২১ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত কাজভিন প্ৰদেশত নিয়োজিত সমগ্ৰ কছাক ব্ৰিগেডৰ নেতা হিচাপে তেওঁ [[তেহৰাণ]]ৰ ফালে আগবাঢ়ি গৈ ৰাজধানী দখল কৰে। চৰকাৰ ভংগ কৰিবলৈ বাধ্য কৰাই জিয়া-উল-দিন টাবাতাবাইক নতুন প্ৰধানমন্ত্ৰী হিচাপে নিযুক্তি দিয়ে। নতুন চৰকাৰত ৰেজা খানৰ প্ৰথম ভূমিকা আছিল সেনাবাহিনীৰ প্ৰধান সেনাধ্যক্ষ আৰু যুদ্ধ মন্ত্ৰী হিচাপে। <ref name=":2" /> অভ্যুত্থানৰ দুবছৰৰ পাছত ইৰাণৰ নিষ্ঠাবান ৰাষ্ট্ৰীয় বিধানসভাৰ সহযোগত ৰেজা পাহলৱী [[ইৰাণ]]ৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী হয়। ১৯২৫ চনত সংবিধান সভাই আহমদ শ্বাহক পদচ্যুত কৰি ১৯০৬ চনৰ ইৰাণৰ সংবিধান সংশোধন কৰি ৰেজা পাহলৱীক ইৰাণৰ শ্বাহ হিচাপে নিৰ্বাচিত কৰে। তেওঁ পাহলৱী বংশ প্ৰতিষ্ঠা কৰে, ১৯৭৯ চনত ইৰাণী বিপ্লৱৰ ফলত অন্ত হোৱা ৰাজতন্ত্ৰ সময়লৈকে পাহলৱী বংশ তথা তেওঁৰ পুত্ৰ মহম্মদ ৰেজা শ্বাহে শাসন কৰি আছিল।<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=fXXgDwAAQBAJ|title=SINCONA Auction 49: The Kian Collection (Machine Struck Coins and Medals of the Qajar and Pahlavi Dynasties|publisher=SINCONA Swiss International Coin Auction AG}}</ref> ১৯২৫ চনত ব্ৰিটিছ সমৰ্থিত অভ্যুত্থানেৰে কাজাৰ বংশৰ শেষৰজন শ্বাহ আহমদ শ্বাহ কাজাৰক উৎখাত কৰি পাহলৱী বংশ প্ৰতিষ্ঠা কৰা ৰেজা শ্বাহক ১৯৪১ চনৰ ১৬ ছেপ্টেম্বৰত এংলো-ছোভিয়েট বাহিনীয়ে ইৰাণ আক্ৰমণ কৰাৰ সময়ত তেওঁক বলপূৰ্বকভাৱে ক্ষমতাৰ পৰা আঁতৰাই দিয়া হৈছিল। ৰেজা শ্বাহে ইৰানৰ আধুনিকীকৰনৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিছিল। সেয়ে ছিয়া ধৰ্মগুৰুসকলৰ সৈতে সংঘৰ্ষত লিপ্ত হয় আৰু তেওঁৰ ৰাজত্বকালত সামাজিক, অৰ্থনৈতিক আৰু ৰাজনৈতিক সংস্কাৰৰ প্ৰৱৰ্তন কৰে আৰু শেষত আধুনিক ইৰাণী ৰাষ্ট্ৰৰ ভেটি স্থাপন কৰে। সেয়েহে তেওঁক আধুনিক ইৰাণৰ প্ৰতিষ্ঠাপক হিচাপে বহুতে গণ্য কৰে।<ref name=":2">{{Cite book |author-link=Cyrus Ghani |title=Ghani, Cyrus. (1998), Iran and the rise of Reza Shah : from Qajar collapse to Pahlavi rule. Tauris publisher, London.}}</ref> ==প্ৰাৰম্ভিক জীৱন== ১৮৭৮ চনৰ ১৫ মাৰ্চত মেজৰ আব্বাছ-আলী খান আৰু তেওঁৰ পত্নী নৌছ-আফাৰিনৰ ঘৰত মাজান্দাৰাণ প্ৰদেশৰ সাভাদকুহ কাউণ্টিৰ আলাষ্ট চহৰত ৰেজা খানৰ <ref name="b101">{{cite book | last=Abate | first=Frank R. | title=The Oxford Desk Dictionary of People and Places | publisher=Oxford University Press | date=1999 | isbn=978-0-19-513872-6 | url=https://books.google.com/books?id=6xxYAgAAQBAJ&pg=PA290| page=290}}</ref> জন্ম হয়। <ref name="Afkhami2008">{{cite book|author=Gholam Reza Afkhami|title=The Life and Times of the Shah|url=https://books.google.com/books?id=pTVSPmyvtkAC&pg=PP2|access-date=2 November 2012|date=27 October 2008|publisher=University of California Press|isbn=978-0-520-25328-5|page=4}}</ref><ref>{{cite journal|last=Zirinsky|first=Michael P.|title=Imperial power and dictatorship: Britain and the rise of Reza Shah, 1921–1926|journal=International Journal of Middle East Studies|year=1992|volume=24|issue=4|pages=639–663|url=http://scholarworks.boisestate.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1001&context=history_facpubs&sei-redir=1&referer=http%3A%2F%2Fscholar.google.com%2Fscholar%3Fstart%3D20%26q%3Dlife%2Bof%2Bshah%2Bmohammed%2Breza%26hl%3Den%26as_sdt%3D0%2C5#search=%22life%20shah%20mohammed%20reza%22|access-date=2 November 2012|doi=10.1017/s0020743800022388|s2cid=159878744 |url-access=subscription}}</ref><ref>{{cite web |title=Reza Shah Pahlavi |url=https://www.britannica.com/biography/Reza-Shah-Pahlavi |website=Encyclopedia Britannica |access-date=13 March 2025}}</ref> তেওঁৰ মাতৃ নৌছ-আফাৰিন আইৰ'মলু জৰ্জিয়া বা য়েৰেভান (তেতিয়াৰ ৰাছিয়ান সাম্ৰাজ্যৰ অংশ)ৰপৰা অহা অনুপ্ৰৱেশকাৰী আছিল; <ref>{{cite book|last1=Afkhami|first1=Gholam Reza|url=https://archive.org/details/lifetimesshah00afkh|title=The Life and Times of the Shah|date=2009|publisher=University of California Press|isbn=9780520253285|page=[https://archive.org/details/lifetimesshah00afkh/page/n22 4]|quote=(..) His mother, who was of Georgian origin, died not long after, leaving Reza in her brother's care in Tehran. (...)|url-access=limited}}</ref> ৰেজা শ্বাহৰ জন্মৰ কেইবা দশক আগতে ৰুছ-পাৰ্চী যুদ্ধৰ পিছত ককেছাছৰ সকলো ভূ-খণ্ড এৰি দিবলৈ বাধ্য হোৱাৰ পিছত তেওঁৰ পৰিয়ালে কাজাৰ ইৰাণলৈ প্ৰব্ৰজন কৰিছিল। তেওঁৰ পিতৃ এজন মাজান্দাৰাণী আৰু পালানি বংশৰ সদস্য আছিল, আব্বাছ-আলী খানক ৭ম সাৱদকুহ ৰেজিমেণ্টত কমিচন দিয়া হৈছিল আৰু ১৮৫৬ চনত হেৰাটৰ দ্বিতীয় যুদ্ধত ভাগ লৈছিল।<ref>{{Cite book|last=Ghani|first=Cyrus|url=http://dx.doi.org/10.5040/9780755612079|title=Iran and the Rise of Reza Shah|date=1998|publisher=I.B.Tauris|isbn=978-1-86064-258-6|pages=161|doi=10.5040/9780755612079}}</ref><ref>{{Cite book|last=Niazmand|first=Seyed Reza|title=Reza Shah az Tavalod ta Saltanat|publisher=Hekayat Ghalam Novin|year=2002|isbn=9789645925466|location=Tehran|pages=31|language=fa}}</ref> ১৮৭৮ চনৰ ২৬ নৱেম্বৰত আব্বাছ-আলীৰ হঠাৎ মৃত্যু হয়, তেতিয়া ৰেজাৰ বয়স মাত্ৰ ৮ মাহ আছিল। পিতৃৰ মৃত্যুৰ পাছত ৰেজা আৰু মাক তেহৰাণৰ ভাতৃৰ ঘৰলৈ গুচি যায়। ১৮৭৯ চনত ৰেজাক খুড়াক এজনৰ তত্ত্বাৱধানত এৰি দি পুনৰ বিবাহপাশত আবদ্ধ হয়। ১৮৮২ চনত খুড়াকে ৰেজাক পৰিয়ালৰ বন্ধু আমিৰ তুমান কাজিম খানৰ ওচৰলৈ পঠিয়াইছিল; কাজিম খান পাৰ্চী কছাক ব্ৰিগেডৰ এজন বিষয়া আছিল। ৰেজাৰ ঘৰত এটা সুকীয়া কোঠা আছিল আৰু কাজিম খানৰ সন্তানৰ সৈতে পঢ়াৰ সুযোগ দিয়া হৈছিল, ঘৰুৱা শিক্ষক সকল ঘৰলৈ গৈ পঢ়ুৱাইছিল। ৰেজা ষোল্ল বছৰ বয়সত তেওঁ পাৰ্চী কছাক ব্ৰিগেডত যোগদান কৰে। ১৯০৩ চনত যেতিয়া তেওঁৰ বয়স ২৫ বছৰ আছিল, তেতিয়া তেওঁ ডাচ কনছুল জেনেৰেল ফ্ৰিডলিন মেৰিনাছ নোবেলৰ দেহৰক্ষী আৰু দাস আছিল বুলি কোৱা হয়। ১৯০৩ চনত তেহৰাণত অনুষ্ঠিত হোৱা "হাজ্জি আখণ্টৰ বাবি চক্ৰ"ৰ এখন বৈঠকত ৰেজাক সাক্ষাৎ কৰি কথা পতা মৰিটছ ৱেগেনভ'ৰ্টে ১৯২৬ চনৰ এটা প্ৰকাশনত তেওঁক "ডাচ কনছুল জেনেৰেলৰ সেৱাৰ দাস" বুলি উল্লেখ কৰিছিল আৰু পশ্চিমীয়া ৰাজনীতিৰ প্ৰতি তেওঁৰ তীব্ৰ আগ্ৰহৰ কথা উল্লেখ কৰিছিল। ৰেজাই ইম্পেৰিয়েল আৰ্মীত সেৱা আগবঢ়াইছিল। তেওঁৰ প্ৰাৰম্ভিক কেৰিয়াৰ আৰম্ভ হৈছিল কাজাৰ ৰাজকুমাৰ আব্দল-হুছেইন ফাৰ্মান ফাৰ্মাৰ কমাণ্ডত ব্যক্তিগত হিচাপে। ফাৰ্মান ফাৰ্মাই ৰেজাৰ সম্ভাৱনা দেখি তেওঁক সামৰিক বিদ্যালয়লৈ পঠিয়াই দিলে, য’ত তেওঁ আৰ্টিলাৰী চাৰ্জেণ্টৰ পদবী লাভ কৰে। ১৯১১ চনত তেওঁ পৰৱৰ্তী প্ৰচাৰ অভিযানত নিজৰ যোগ্যতা প্ৰমাণ কৰি প্ৰথম লেফটেনেণ্ট পদত পদোন্নতি লাভ কৰে। মেচিনগান চলোৱাত তেওঁৰ দক্ষতাৰ বাবে ১৯১২ চনত তেওঁ কেপ্তেইন পদবী লাভ কৰে। ১৯১৫ চনলৈকে তেওঁ কৰ্ণেল পদত পদোন্নতি লাভ কৰে। তেওঁৰ সামৰিক সেৱাৰ অভিলেখৰ বাবেই অৱশেষত তেওঁক পাৰ্চী কছাক ব্ৰিগেডত ব্ৰিগেডিয়াৰ জেনেৰেল হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়। ১৯১৯ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত তেওঁ ‘পাহলৱী’ উপাধি বাছি লৈছিল, যিটো পিছলৈ তেওঁ প্ৰতিষ্ঠা কৰা বংশৰ নাম হৈ পৰিছিল। ==তথ্যৰ উৎস== {{reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== *{{Commons category-inline}} *[http://www.irannotes.com IRANNOTES.com] — High quality Iranian banknotes and coins [[শ্ৰেণী:শাসক]] [[শ্ৰেণী:ইৰানৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]] qb8hnazrkcgwkf11daresbponekvikl 606495 606494 2026-05-15T15:50:38Z নৰুনা বৰুৱা 44897 /* প্ৰাৰম্ভিক জীৱন */ 606495 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty | name = ৰেজা শ্বাহ পাহলৱী | image = Reza shah uniform.jpg | image_size = | caption = ইউনিফৰ্মৰ সাজত ৰেজা শ্বাহ, ১৯৩১ চনত | succession = ইৰাণৰ শ্বাহ বা সম্ৰাট | reign =১৫ ডিচেম্বৰ ১৯২৫ – ১৬ ছেপ্টেম্বৰ ১৯৪১ <ref>{{Cite encyclopedia|url=https://www.britannica.com/biography/Reza-Shah-Pahlavi|title=Reza Shah Pahlavi &#124; Biography|encyclopedia=Encyclopedia Britannica |date=29 May 2023 }}</ref> | coronation = 25 April 1926<ref>{{cite book|last=Rahnema|first=Ali|date=2011|title=Superstition as Ideology in Iranian Politics: From Majlesi to Ahmadinejad|publisher=Cambridge University Press|page=115|isbn=9781139495622}}</ref> | cor-type = ৰাজঅভিষেক | predecessor = আহমদ শ্বাহ কাজাৰ<br />নিজে (অস্থায়ী চৰকাৰৰ সভাপতি হিচাপে) | successor = [[মহম্মদ ৰেজা পাহলৱী]] {{Collapsed infobox section begin |last = yes |Pre-royal positions | titlestyle = border:1px dashed lightgrey;}}{{Infobox officeholder | embed = yes | office1 = [[List of heads of state of Iran|President of the Provisional Government]]<ref>Hambly, Gavin RG (1991). "The Pahlavī Autocracy: Riżā Shāh, 1921–41". In Avery, Peter ; Hambly, Gavin RG ; Melville, Charles P. (eds.). The Cambridge History of Iran (in English). Vol. 7. Cambridge University Press . pp. 224.</ref> | term_start1 = ১৯২৫ চনৰ ৩১ অক্টোবৰ | term_end1 = ১৯২৫ চনৰ ১৫ ডিচেম্বৰ | predecessor1 = আহমদ শ্বাহ কাজাৰ | successor1 = ''Himself'' {{small|(''as [[Shah of Iran]]'')}} | office2 = ইৰাণৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী | order2 = ১৬ তাৰিখ | monarch2 =আহমদ শ্বাহ কাজাৰ | prime_minister2 = [[Zia ol Din Tabatabaee]] <br /> [[Ahmad Qavam]] <br /> [[Hassan Pirnia]] <br /> [[Mostowfi ol-Mamalek]] <br /> Himself | term_start2 = ১৯২৩ চনৰ ২৮ অক্টোবৰ | term_end2 = ১ নৱেম্বৰ ১৯২৫ চন | predecessor2 = হাছান পিৰনিয়া | successor2 = মহম্মদ আলী ফৰুগী (Acting)<br />[[Mostowfi ol-Mamalek]] | office3 = [[Ministry of Defence and Armed Forces Logistics (Iran)|Minister of War]] | monarch3 = আহমদ শ্বাহ কাজাৰ | term_start3 = ২৪ এপ্ৰিল ১৯২১ | term_end3 = ১ নৱেম্বৰ ১৯২৫ চন | predecessor3 = মাছৌদ কায়হান | successor3 = আমিৰ আব্দুল্লাহ তাহমাছেবী {{Collapsed infobox section end}} }} | full name = ''ৰেজা পাহলৱী''<br />{{langx|fa|رضا پهلوی}} | | spouse = {{plainlist| * {{marriage|মৰিয়ম সাৱদকুহী |1895|1911|reason=died}} * {{marriage|টাডজ অল-মলৌক|1916}} * {{marriage|তুৰান আমিৰছোলেইমানী|1922|1923|reason=div}} * {{marriage|এছমত দৌলৎশাহি|1923|}} }} | issue =ৰাজকুমাৰী হামদাম আল-ছালতানেহ <br />ৰাজকুমাৰী শ্বামছ <br />[[মহম্মদ ৰেজা পাহলৱী]] <br />ৰাজকুমাৰী আশ্ৰফ <br />ৰাজকুমাৰ আলী ৰেজা <br />ৰাজকুমাৰ গোলাম ৰেজা <br />ৰাজকুমাৰ আব্দুল ৰেজা <br />ৰাজকুমাৰ আহমদ ৰেজা <br />ৰাজকুমাৰ মাহমুদ ৰেজা পাহলৱী <br />ৰাজকুমাৰী ফাতেমেহ <br />ৰাজকুমাৰ হামিদ ৰেজা | house = হাউছ অৱ পাহলৱী | father = আব্বাছ-আলী খান | mother = নৌচ-আফাৰিন | birth_name = ৰেজা খান | birth_date = {{birth date|df=yes|1878|03|15}} | birth_place =আলাষ্ট , কাজাৰ ইৰাণ | death_date = {{death date and age|df=yes|1944|07|26|1878|03|16}} | death_place = জোহান্সবাৰ্গ, দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ সংঘ | burial_date = ১৯৪৪ | burial_place = আল-ৰিফায়ী মছজিদ, কাইৰো,[[ইজিপ্ত]];<br />৭ মে’ ১৯৫০ চন<br /> ৰেজা শ্বাহৰ সমাধিস্থল , ৰেই, ইৰাণ | signature = Reza Khan signature.svg | module = {{Infobox officeholder | embed = yes | allegiance = [[Sublime State of Iran]]<br />(1894–1925)<br />[[Imperial State of Iran]]<br />(1925–1941) | branch = * in [[Persian Cossack Brigade]] from 1894 to 1925 *in Imperial Army of Iran from 1921 to 1941 | service_years = 1894–1941 | battles = {{Tree list}} * পাৰস্যৰ সাংবিধানিক বিপ্লৱ * [[প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধ ]] ** [[Persian campaign (World War I)|Persian campaign]] *** [[Jungle Movement of Gilan]] * [[Kurdish separatism in Iran]] ** [[Simko Shikak revolt (1918–1922)]] *** [[Lakestan incident]] *** [[Battle of Miandoab]] ** [[Simko Shikak revolt (1926)]] * [[Mohammad Khiabani's uprising]] * [[1921 Persian coup d'état]] * [[Arab separatism in Khuzestan]] ** [[Sheikh Khazal rebellion]] * [[Goharshad Mosque rebellion]] * [[Second World War]] ** [[Anglo-Soviet invasion of Iran]] *** [[Operation Long Jump]] {{tree list/end}} | rank = * [[Brigadier General]] from 1921 to 1925 * [[Commander-in-Chief|Sardar Sepah (Commander-in-Chief)]] from 1925 to 1941 | commands = }} }} '''ৰেজা শ্বাহ পাহলৱী'''<ref>{{Cite web|title=Historic Personalities of Iran: Reza Shah Pahlavi|url=https://www.iranchamber.com/history/reza_shah/reza_shah.php|access-date=9 April 2021|website=iranchamber.com}}</ref> ৰ জন্মগত নাম আছিল ৰেজা খান। ( জন্ম,১৫ মাৰ্চ ১৮৭৮ – মৃত্যু,২৬ জুলাই ১৯৪৪) ১৯২৫ চনৰ পৰা ১৯৪১ চনলৈকে তেওঁ ইৰাণৰ শ্বাহ আছিল তথা পাহলৱী বংশৰ প্ৰতিষ্ঠাপক আছিল। এজন সামৰিক বিষয়া হিচাপে কৰ্মজীৱন আৰম্ভ কৰা ৰেজা শ্বাহে পিছলৈ এগৰাকী ৰাজনীতিবিদ হিচাপে নিজকে প্ৰতিষ্ঠিত কৰে । তেওঁ [[ইৰাণ]]ৰ যুদ্ধ মন্ত্ৰী আৰু প্ৰধানমন্ত্ৰী হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল আৰু শেষৰজন কাজাৰ ৰজা আহমদ শ্বাহক উৎখাত কৰাৰ পিছত ইৰানৰ শ্বাহ বা সম্ৰাট নিৰ্বাচিত হৈছিল।<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=fXXgDwAAQBAJ|title=SINCONA Auction 49: The Kian Collection (Machine Struck Coins and Medals of the Qajar and Pahlavi Dynasties|publisher=SINCONA Swiss International Coin Auction AG}}</ref> ১৪ বছৰ বয়সত পাৰ্চী কছাক ব্ৰিগেডত যোগদান কৰি তেওঁ ক্ৰমান্বয়ে ৰেংকসমূহৰ মাজেৰে উন্নীত হয় আৰু ১৯২১ চনৰ ভিতৰত ব্ৰিগেডিয়াৰ জেনেৰেল হয়। <ref>{{cite web |title=Reza Shah Pahlavi |url=https://www.britannica.com/biography/Reza-Shah-Pahlavi |website=Encyclopedia Britannica |access-date=March 13, 2025}}</ref> ১৯২১ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত কাজভিন প্ৰদেশত নিয়োজিত সমগ্ৰ কছাক ব্ৰিগেডৰ নেতা হিচাপে তেওঁ [[তেহৰাণ]]ৰ ফালে আগবাঢ়ি গৈ ৰাজধানী দখল কৰে। চৰকাৰ ভংগ কৰিবলৈ বাধ্য কৰাই জিয়া-উল-দিন টাবাতাবাইক নতুন প্ৰধানমন্ত্ৰী হিচাপে নিযুক্তি দিয়ে। নতুন চৰকাৰত ৰেজা খানৰ প্ৰথম ভূমিকা আছিল সেনাবাহিনীৰ প্ৰধান সেনাধ্যক্ষ আৰু যুদ্ধ মন্ত্ৰী হিচাপে। <ref name=":2" /> অভ্যুত্থানৰ দুবছৰৰ পাছত ইৰাণৰ নিষ্ঠাবান ৰাষ্ট্ৰীয় বিধানসভাৰ সহযোগত ৰেজা পাহলৱী [[ইৰাণ]]ৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী হয়। ১৯২৫ চনত সংবিধান সভাই আহমদ শ্বাহক পদচ্যুত কৰি ১৯০৬ চনৰ ইৰাণৰ সংবিধান সংশোধন কৰি ৰেজা পাহলৱীক ইৰাণৰ শ্বাহ হিচাপে নিৰ্বাচিত কৰে। তেওঁ পাহলৱী বংশ প্ৰতিষ্ঠা কৰে, ১৯৭৯ চনত ইৰাণী বিপ্লৱৰ ফলত অন্ত হোৱা ৰাজতন্ত্ৰ সময়লৈকে পাহলৱী বংশ তথা তেওঁৰ পুত্ৰ মহম্মদ ৰেজা শ্বাহে শাসন কৰি আছিল।<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=fXXgDwAAQBAJ|title=SINCONA Auction 49: The Kian Collection (Machine Struck Coins and Medals of the Qajar and Pahlavi Dynasties|publisher=SINCONA Swiss International Coin Auction AG}}</ref> ১৯২৫ চনত ব্ৰিটিছ সমৰ্থিত অভ্যুত্থানেৰে কাজাৰ বংশৰ শেষৰজন শ্বাহ আহমদ শ্বাহ কাজাৰক উৎখাত কৰি পাহলৱী বংশ প্ৰতিষ্ঠা কৰা ৰেজা শ্বাহক ১৯৪১ চনৰ ১৬ ছেপ্টেম্বৰত এংলো-ছোভিয়েট বাহিনীয়ে ইৰাণ আক্ৰমণ কৰাৰ সময়ত তেওঁক বলপূৰ্বকভাৱে ক্ষমতাৰ পৰা আঁতৰাই দিয়া হৈছিল। ৰেজা শ্বাহে ইৰানৰ আধুনিকীকৰনৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিছিল। সেয়ে ছিয়া ধৰ্মগুৰুসকলৰ সৈতে সংঘৰ্ষত লিপ্ত হয় আৰু তেওঁৰ ৰাজত্বকালত সামাজিক, অৰ্থনৈতিক আৰু ৰাজনৈতিক সংস্কাৰৰ প্ৰৱৰ্তন কৰে আৰু শেষত আধুনিক ইৰাণী ৰাষ্ট্ৰৰ ভেটি স্থাপন কৰে। সেয়েহে তেওঁক আধুনিক ইৰাণৰ প্ৰতিষ্ঠাপক হিচাপে বহুতে গণ্য কৰে।<ref name=":2">{{Cite book |author-link=Cyrus Ghani |title=Ghani, Cyrus. (1998), Iran and the rise of Reza Shah : from Qajar collapse to Pahlavi rule. Tauris publisher, London.}}</ref> ==প্ৰাৰম্ভিক জীৱন== ১৮৭৮ চনৰ ১৫ মাৰ্চত মেজৰ আব্বাছ-আলী খান আৰু তেওঁৰ পত্নী নৌছ-আফাৰিনৰ ঘৰত মাজান্দাৰাণ প্ৰদেশৰ সাভাদকুহ কাউণ্টিৰ আলাষ্ট চহৰত ৰেজা খানৰ <ref name="b101">{{cite book | last=Abate | first=Frank R. | title=The Oxford Desk Dictionary of People and Places | publisher=Oxford University Press | date=1999 | isbn=978-0-19-513872-6 | url=https://books.google.com/books?id=6xxYAgAAQBAJ&pg=PA290| page=290}}</ref> জন্ম হয়। <ref name="Afkhami2008">{{cite book|author=Gholam Reza Afkhami|title=The Life and Times of the Shah|url=https://books.google.com/books?id=pTVSPmyvtkAC&pg=PP2|access-date=2 November 2012|date=27 October 2008|publisher=University of California Press|isbn=978-0-520-25328-5|page=4}}</ref><ref>{{cite journal|last=Zirinsky|first=Michael P.|title=Imperial power and dictatorship: Britain and the rise of Reza Shah, 1921–1926|journal=International Journal of Middle East Studies|year=1992|volume=24|issue=4|pages=639–663|url=http://scholarworks.boisestate.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1001&context=history_facpubs&sei-redir=1&referer=http%3A%2F%2Fscholar.google.com%2Fscholar%3Fstart%3D20%26q%3Dlife%2Bof%2Bshah%2Bmohammed%2Breza%26hl%3Den%26as_sdt%3D0%2C5#search=%22life%20shah%20mohammed%20reza%22|access-date=2 November 2012|doi=10.1017/s0020743800022388|s2cid=159878744 |url-access=subscription}}</ref><ref>{{cite web |title=Reza Shah Pahlavi |url=https://www.britannica.com/biography/Reza-Shah-Pahlavi |website=Encyclopedia Britannica |access-date=13 March 2025}}</ref> তেওঁৰ মাতৃ নৌছ-আফাৰিন আইৰ'মলু জৰ্জিয়া বা য়েৰেভান (তেতিয়াৰ ৰাছিয়ান সাম্ৰাজ্যৰ অংশ)ৰপৰা অহা অনুপ্ৰৱেশকাৰী আছিল; <ref>{{cite book|last1=Afkhami|first1=Gholam Reza|url=https://archive.org/details/lifetimesshah00afkh|title=The Life and Times of the Shah|date=2009|publisher=University of California Press|isbn=9780520253285|page=[https://archive.org/details/lifetimesshah00afkh/page/n22 4]|quote=(..) His mother, who was of Georgian origin, died not long after, leaving Reza in her brother's care in Tehran. (...)|url-access=limited}}</ref> ৰেজা শ্বাহৰ জন্মৰ কেইবা দশক আগতে ৰুছ-পাৰ্চী যুদ্ধৰ পিছত ককেছাছৰ সকলো ভূ-খণ্ড এৰি দিবলৈ বাধ্য হোৱাৰ পিছত তেওঁৰ পৰিয়ালে কাজাৰ ইৰাণলৈ প্ৰব্ৰজন কৰিছিল। তেওঁৰ পিতৃ এজন মাজান্দাৰাণী আৰু পালানি বংশৰ সদস্য আছিল, আব্বাছ-আলী খানক ৭ম সাৱদকুহ ৰেজিমেণ্টত কমিচন দিয়া হৈছিল আৰু ১৮৫৬ চনত হেৰাটৰ দ্বিতীয় যুদ্ধত ভাগ লৈছিল।<ref>{{Cite book|last=Ghani|first=Cyrus|url=http://dx.doi.org/10.5040/9780755612079|title=Iran and the Rise of Reza Shah|date=1998|publisher=I.B.Tauris|isbn=978-1-86064-258-6|pages=161|doi=10.5040/9780755612079}}</ref><ref>{{Cite book|last=Niazmand|first=Seyed Reza|title=Reza Shah az Tavalod ta Saltanat|publisher=Hekayat Ghalam Novin|year=2002|isbn=9789645925466|location=Tehran|pages=31|language=fa}}</ref> ১৮৭৮ চনৰ ২৬ নৱেম্বৰত আব্বাছ-আলীৰ হঠাৎ মৃত্যু হয়, তেতিয়া ৰেজাৰ বয়স মাত্ৰ ৮ মাহ আছিল। পিতৃৰ মৃত্যুৰ পাছত ৰেজা আৰু মাক তেহৰাণৰ ভাতৃৰ ঘৰলৈ গুচি যায়। ১৮৭৯ চনত ৰেজাক খুড়াক এজনৰ তত্ত্বাৱধানত এৰি দি পুনৰ বিবাহপাশত আবদ্ধ হয়। ১৮৮২ চনত খুড়াকে ৰেজাক পৰিয়ালৰ বন্ধু আমিৰ তুমান কাজিম খানৰ ওচৰলৈ পঠিয়াইছিল; কাজিম খান পাৰ্চী কছাক ব্ৰিগেডৰ এজন বিষয়া আছিল। ৰেজাৰ ঘৰত এটা সুকীয়া কোঠা আছিল আৰু কাজিম খানৰ সন্তানৰ সৈতে পঢ়াৰ সুযোগ দিয়া হৈছিল, ঘৰুৱা শিক্ষক সকল ঘৰলৈ গৈ পঢ়ুৱাইছিল। <ref>{{cite book|title=Cry of the Peacock|last=Nahai|first=Gina B.|year=2000|publisher=Simon and Schuster |location=New York |isbn=0-7434-0337-1|pages=180–181|url=https://books.google.com/books?id=MDGmJD-ADqQC&pg=PA180|access-date=31 October 2010}}</ref> ৰেজা ষোল্ল বছৰ বয়সত তেওঁ পাৰ্চী কছাক ব্ৰিগেডত যোগদান কৰে। ১৯০৩ চনত যেতিয়া তেওঁৰ বয়স ২৫ বছৰ আছিল, তেতিয়া তেওঁ ডাচ কনছুল জেনেৰেল ফ্ৰিডলিন মেৰিনাছ নোবেলৰ দেহৰক্ষী আৰু দাস আছিল বুলি কোৱা হয়। ১৯০৩ চনত তেহৰাণত অনুষ্ঠিত হোৱা "হাজ্জি আখণ্টৰ বাবি চক্ৰ"ৰ এখন বৈঠকত ৰেজাক সাক্ষাৎ কৰি কথা পতা মৰিটছ ৱেগেনভ'ৰ্টে ১৯২৬ চনৰ এটা প্ৰকাশনত তেওঁক "ডাচ কনছুল জেনেৰেলৰ সেৱাৰ দাস" বুলি উল্লেখ কৰিছিল আৰু পশ্চিমীয়া ৰাজনীতিৰ প্ৰতি তেওঁৰ তীব্ৰ আগ্ৰহৰ কথা উল্লেখ কৰিছিল। ৰেজাই ইম্পেৰিয়েল আৰ্মীত সেৱা আগবঢ়াইছিল। তেওঁৰ প্ৰাৰম্ভিক কেৰিয়াৰ আৰম্ভ হৈছিল কাজাৰ ৰাজকুমাৰ আব্দল-হুছেইন ফাৰ্মান ফাৰ্মাৰ কমাণ্ডত ব্যক্তিগত হিচাপে। ফাৰ্মান ফাৰ্মাই ৰেজাৰ সম্ভাৱনা দেখি তেওঁক সামৰিক বিদ্যালয়লৈ পঠিয়াই দিলে, য’ত তেওঁ আৰ্টিলাৰী চাৰ্জেণ্টৰ পদবী লাভ কৰে। ১৯১১ চনত তেওঁ পৰৱৰ্তী প্ৰচাৰ অভিযানত নিজৰ যোগ্যতা প্ৰমাণ কৰি প্ৰথম লেফটেনেণ্ট পদত পদোন্নতি লাভ কৰে। মেচিনগান চলোৱাত তেওঁৰ দক্ষতাৰ বাবে ১৯১২ চনত তেওঁ কেপ্তেইন পদবী লাভ কৰে। ১৯১৫ চনলৈকে তেওঁ কৰ্ণেল পদত পদোন্নতি লাভ কৰে। তেওঁৰ সামৰিক সেৱাৰ অভিলেখৰ বাবেই অৱশেষত তেওঁক পাৰ্চী কছাক ব্ৰিগেডত ব্ৰিগেডিয়াৰ জেনেৰেল হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়। ১৯১৯ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত তেওঁ ‘পাহলৱী’ উপাধি বাছি লৈছিল, যিটো পিছলৈ তেওঁ প্ৰতিষ্ঠা কৰা বংশৰ নাম হৈ পৰিছিল। ==তথ্যৰ উৎস== {{reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== *{{Commons category-inline}} *[http://www.irannotes.com IRANNOTES.com] — High quality Iranian banknotes and coins [[শ্ৰেণী:শাসক]] [[শ্ৰেণী:ইৰানৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]] ke0e4csqlwaeb1m3tbrie7dx75d78q0 606496 606495 2026-05-15T15:52:31Z নৰুনা বৰুৱা 44897 /* প্ৰাৰম্ভিক জীৱন */ 606496 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty | name = ৰেজা শ্বাহ পাহলৱী | image = Reza shah uniform.jpg | image_size = | caption = ইউনিফৰ্মৰ সাজত ৰেজা শ্বাহ, ১৯৩১ চনত | succession = ইৰাণৰ শ্বাহ বা সম্ৰাট | reign =১৫ ডিচেম্বৰ ১৯২৫ – ১৬ ছেপ্টেম্বৰ ১৯৪১ <ref>{{Cite encyclopedia|url=https://www.britannica.com/biography/Reza-Shah-Pahlavi|title=Reza Shah Pahlavi &#124; Biography|encyclopedia=Encyclopedia Britannica |date=29 May 2023 }}</ref> | coronation = 25 April 1926<ref>{{cite book|last=Rahnema|first=Ali|date=2011|title=Superstition as Ideology in Iranian Politics: From Majlesi to Ahmadinejad|publisher=Cambridge University Press|page=115|isbn=9781139495622}}</ref> | cor-type = ৰাজঅভিষেক | predecessor = আহমদ শ্বাহ কাজাৰ<br />নিজে (অস্থায়ী চৰকাৰৰ সভাপতি হিচাপে) | successor = [[মহম্মদ ৰেজা পাহলৱী]] {{Collapsed infobox section begin |last = yes |Pre-royal positions | titlestyle = border:1px dashed lightgrey;}}{{Infobox officeholder | embed = yes | office1 = [[List of heads of state of Iran|President of the Provisional Government]]<ref>Hambly, Gavin RG (1991). "The Pahlavī Autocracy: Riżā Shāh, 1921–41". In Avery, Peter ; Hambly, Gavin RG ; Melville, Charles P. (eds.). The Cambridge History of Iran (in English). Vol. 7. Cambridge University Press . pp. 224.</ref> | term_start1 = ১৯২৫ চনৰ ৩১ অক্টোবৰ | term_end1 = ১৯২৫ চনৰ ১৫ ডিচেম্বৰ | predecessor1 = আহমদ শ্বাহ কাজাৰ | successor1 = ''Himself'' {{small|(''as [[Shah of Iran]]'')}} | office2 = ইৰাণৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী | order2 = ১৬ তাৰিখ | monarch2 =আহমদ শ্বাহ কাজাৰ | prime_minister2 = [[Zia ol Din Tabatabaee]] <br /> [[Ahmad Qavam]] <br /> [[Hassan Pirnia]] <br /> [[Mostowfi ol-Mamalek]] <br /> Himself | term_start2 = ১৯২৩ চনৰ ২৮ অক্টোবৰ | term_end2 = ১ নৱেম্বৰ ১৯২৫ চন | predecessor2 = হাছান পিৰনিয়া | successor2 = মহম্মদ আলী ফৰুগী (Acting)<br />[[Mostowfi ol-Mamalek]] | office3 = [[Ministry of Defence and Armed Forces Logistics (Iran)|Minister of War]] | monarch3 = আহমদ শ্বাহ কাজাৰ | term_start3 = ২৪ এপ্ৰিল ১৯২১ | term_end3 = ১ নৱেম্বৰ ১৯২৫ চন | predecessor3 = মাছৌদ কায়হান | successor3 = আমিৰ আব্দুল্লাহ তাহমাছেবী {{Collapsed infobox section end}} }} | full name = ''ৰেজা পাহলৱী''<br />{{langx|fa|رضا پهلوی}} | | spouse = {{plainlist| * {{marriage|মৰিয়ম সাৱদকুহী |1895|1911|reason=died}} * {{marriage|টাডজ অল-মলৌক|1916}} * {{marriage|তুৰান আমিৰছোলেইমানী|1922|1923|reason=div}} * {{marriage|এছমত দৌলৎশাহি|1923|}} }} | issue =ৰাজকুমাৰী হামদাম আল-ছালতানেহ <br />ৰাজকুমাৰী শ্বামছ <br />[[মহম্মদ ৰেজা পাহলৱী]] <br />ৰাজকুমাৰী আশ্ৰফ <br />ৰাজকুমাৰ আলী ৰেজা <br />ৰাজকুমাৰ গোলাম ৰেজা <br />ৰাজকুমাৰ আব্দুল ৰেজা <br />ৰাজকুমাৰ আহমদ ৰেজা <br />ৰাজকুমাৰ মাহমুদ ৰেজা পাহলৱী <br />ৰাজকুমাৰী ফাতেমেহ <br />ৰাজকুমাৰ হামিদ ৰেজা | house = হাউছ অৱ পাহলৱী | father = আব্বাছ-আলী খান | mother = নৌচ-আফাৰিন | birth_name = ৰেজা খান | birth_date = {{birth date|df=yes|1878|03|15}} | birth_place =আলাষ্ট , কাজাৰ ইৰাণ | death_date = {{death date and age|df=yes|1944|07|26|1878|03|16}} | death_place = জোহান্সবাৰ্গ, দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ সংঘ | burial_date = ১৯৪৪ | burial_place = আল-ৰিফায়ী মছজিদ, কাইৰো,[[ইজিপ্ত]];<br />৭ মে’ ১৯৫০ চন<br /> ৰেজা শ্বাহৰ সমাধিস্থল , ৰেই, ইৰাণ | signature = Reza Khan signature.svg | module = {{Infobox officeholder | embed = yes | allegiance = [[Sublime State of Iran]]<br />(1894–1925)<br />[[Imperial State of Iran]]<br />(1925–1941) | branch = * in [[Persian Cossack Brigade]] from 1894 to 1925 *in Imperial Army of Iran from 1921 to 1941 | service_years = 1894–1941 | battles = {{Tree list}} * পাৰস্যৰ সাংবিধানিক বিপ্লৱ * [[প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধ ]] ** [[Persian campaign (World War I)|Persian campaign]] *** [[Jungle Movement of Gilan]] * [[Kurdish separatism in Iran]] ** [[Simko Shikak revolt (1918–1922)]] *** [[Lakestan incident]] *** [[Battle of Miandoab]] ** [[Simko Shikak revolt (1926)]] * [[Mohammad Khiabani's uprising]] * [[1921 Persian coup d'état]] * [[Arab separatism in Khuzestan]] ** [[Sheikh Khazal rebellion]] * [[Goharshad Mosque rebellion]] * [[Second World War]] ** [[Anglo-Soviet invasion of Iran]] *** [[Operation Long Jump]] {{tree list/end}} | rank = * [[Brigadier General]] from 1921 to 1925 * [[Commander-in-Chief|Sardar Sepah (Commander-in-Chief)]] from 1925 to 1941 | commands = }} }} '''ৰেজা শ্বাহ পাহলৱী'''<ref>{{Cite web|title=Historic Personalities of Iran: Reza Shah Pahlavi|url=https://www.iranchamber.com/history/reza_shah/reza_shah.php|access-date=9 April 2021|website=iranchamber.com}}</ref> ৰ জন্মগত নাম আছিল ৰেজা খান। ( জন্ম,১৫ মাৰ্চ ১৮৭৮ – মৃত্যু,২৬ জুলাই ১৯৪৪) ১৯২৫ চনৰ পৰা ১৯৪১ চনলৈকে তেওঁ ইৰাণৰ শ্বাহ আছিল তথা পাহলৱী বংশৰ প্ৰতিষ্ঠাপক আছিল। এজন সামৰিক বিষয়া হিচাপে কৰ্মজীৱন আৰম্ভ কৰা ৰেজা শ্বাহে পিছলৈ এগৰাকী ৰাজনীতিবিদ হিচাপে নিজকে প্ৰতিষ্ঠিত কৰে । তেওঁ [[ইৰাণ]]ৰ যুদ্ধ মন্ত্ৰী আৰু প্ৰধানমন্ত্ৰী হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল আৰু শেষৰজন কাজাৰ ৰজা আহমদ শ্বাহক উৎখাত কৰাৰ পিছত ইৰানৰ শ্বাহ বা সম্ৰাট নিৰ্বাচিত হৈছিল।<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=fXXgDwAAQBAJ|title=SINCONA Auction 49: The Kian Collection (Machine Struck Coins and Medals of the Qajar and Pahlavi Dynasties|publisher=SINCONA Swiss International Coin Auction AG}}</ref> ১৪ বছৰ বয়সত পাৰ্চী কছাক ব্ৰিগেডত যোগদান কৰি তেওঁ ক্ৰমান্বয়ে ৰেংকসমূহৰ মাজেৰে উন্নীত হয় আৰু ১৯২১ চনৰ ভিতৰত ব্ৰিগেডিয়াৰ জেনেৰেল হয়। <ref>{{cite web |title=Reza Shah Pahlavi |url=https://www.britannica.com/biography/Reza-Shah-Pahlavi |website=Encyclopedia Britannica |access-date=March 13, 2025}}</ref> ১৯২১ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত কাজভিন প্ৰদেশত নিয়োজিত সমগ্ৰ কছাক ব্ৰিগেডৰ নেতা হিচাপে তেওঁ [[তেহৰাণ]]ৰ ফালে আগবাঢ়ি গৈ ৰাজধানী দখল কৰে। চৰকাৰ ভংগ কৰিবলৈ বাধ্য কৰাই জিয়া-উল-দিন টাবাতাবাইক নতুন প্ৰধানমন্ত্ৰী হিচাপে নিযুক্তি দিয়ে। নতুন চৰকাৰত ৰেজা খানৰ প্ৰথম ভূমিকা আছিল সেনাবাহিনীৰ প্ৰধান সেনাধ্যক্ষ আৰু যুদ্ধ মন্ত্ৰী হিচাপে। <ref name=":2" /> অভ্যুত্থানৰ দুবছৰৰ পাছত ইৰাণৰ নিষ্ঠাবান ৰাষ্ট্ৰীয় বিধানসভাৰ সহযোগত ৰেজা পাহলৱী [[ইৰাণ]]ৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী হয়। ১৯২৫ চনত সংবিধান সভাই আহমদ শ্বাহক পদচ্যুত কৰি ১৯০৬ চনৰ ইৰাণৰ সংবিধান সংশোধন কৰি ৰেজা পাহলৱীক ইৰাণৰ শ্বাহ হিচাপে নিৰ্বাচিত কৰে। তেওঁ পাহলৱী বংশ প্ৰতিষ্ঠা কৰে, ১৯৭৯ চনত ইৰাণী বিপ্লৱৰ ফলত অন্ত হোৱা ৰাজতন্ত্ৰ সময়লৈকে পাহলৱী বংশ তথা তেওঁৰ পুত্ৰ মহম্মদ ৰেজা শ্বাহে শাসন কৰি আছিল।<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=fXXgDwAAQBAJ|title=SINCONA Auction 49: The Kian Collection (Machine Struck Coins and Medals of the Qajar and Pahlavi Dynasties|publisher=SINCONA Swiss International Coin Auction AG}}</ref> ১৯২৫ চনত ব্ৰিটিছ সমৰ্থিত অভ্যুত্থানেৰে কাজাৰ বংশৰ শেষৰজন শ্বাহ আহমদ শ্বাহ কাজাৰক উৎখাত কৰি পাহলৱী বংশ প্ৰতিষ্ঠা কৰা ৰেজা শ্বাহক ১৯৪১ চনৰ ১৬ ছেপ্টেম্বৰত এংলো-ছোভিয়েট বাহিনীয়ে ইৰাণ আক্ৰমণ কৰাৰ সময়ত তেওঁক বলপূৰ্বকভাৱে ক্ষমতাৰ পৰা আঁতৰাই দিয়া হৈছিল। ৰেজা শ্বাহে ইৰানৰ আধুনিকীকৰনৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিছিল। সেয়ে ছিয়া ধৰ্মগুৰুসকলৰ সৈতে সংঘৰ্ষত লিপ্ত হয় আৰু তেওঁৰ ৰাজত্বকালত সামাজিক, অৰ্থনৈতিক আৰু ৰাজনৈতিক সংস্কাৰৰ প্ৰৱৰ্তন কৰে আৰু শেষত আধুনিক ইৰাণী ৰাষ্ট্ৰৰ ভেটি স্থাপন কৰে। সেয়েহে তেওঁক আধুনিক ইৰাণৰ প্ৰতিষ্ঠাপক হিচাপে বহুতে গণ্য কৰে।<ref name=":2">{{Cite book |author-link=Cyrus Ghani |title=Ghani, Cyrus. (1998), Iran and the rise of Reza Shah : from Qajar collapse to Pahlavi rule. Tauris publisher, London.}}</ref> ==প্ৰাৰম্ভিক জীৱন== ১৮৭৮ চনৰ ১৫ মাৰ্চত মেজৰ আব্বাছ-আলী খান আৰু তেওঁৰ পত্নী নৌছ-আফাৰিনৰ ঘৰত মাজান্দাৰাণ প্ৰদেশৰ সাভাদকুহ কাউণ্টিৰ আলাষ্ট চহৰত ৰেজা খানৰ <ref name="b101">{{cite book | last=Abate | first=Frank R. | title=The Oxford Desk Dictionary of People and Places | publisher=Oxford University Press | date=1999 | isbn=978-0-19-513872-6 | url=https://books.google.com/books?id=6xxYAgAAQBAJ&pg=PA290| page=290}}</ref> জন্ম হয়। <ref name="Afkhami2008">{{cite book|author=Gholam Reza Afkhami|title=The Life and Times of the Shah|url=https://books.google.com/books?id=pTVSPmyvtkAC&pg=PP2|access-date=2 November 2012|date=27 October 2008|publisher=University of California Press|isbn=978-0-520-25328-5|page=4}}</ref><ref>{{cite journal|last=Zirinsky|first=Michael P.|title=Imperial power and dictatorship: Britain and the rise of Reza Shah, 1921–1926|journal=International Journal of Middle East Studies|year=1992|volume=24|issue=4|pages=639–663|url=http://scholarworks.boisestate.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1001&context=history_facpubs&sei-redir=1&referer=http%3A%2F%2Fscholar.google.com%2Fscholar%3Fstart%3D20%26q%3Dlife%2Bof%2Bshah%2Bmohammed%2Breza%26hl%3Den%26as_sdt%3D0%2C5#search=%22life%20shah%20mohammed%20reza%22|access-date=2 November 2012|doi=10.1017/s0020743800022388|s2cid=159878744 |url-access=subscription}}</ref><ref>{{cite web |title=Reza Shah Pahlavi |url=https://www.britannica.com/biography/Reza-Shah-Pahlavi |website=Encyclopedia Britannica |access-date=13 March 2025}}</ref> তেওঁৰ মাতৃ নৌছ-আফাৰিন আইৰ'মলু জৰ্জিয়া বা য়েৰেভান (তেতিয়াৰ ৰাছিয়ান সাম্ৰাজ্যৰ অংশ)ৰপৰা অহা অনুপ্ৰৱেশকাৰী আছিল; <ref>{{cite book|last1=Afkhami|first1=Gholam Reza|url=https://archive.org/details/lifetimesshah00afkh|title=The Life and Times of the Shah|date=2009|publisher=University of California Press|isbn=9780520253285|page=[https://archive.org/details/lifetimesshah00afkh/page/n22 4]|quote=(..) His mother, who was of Georgian origin, died not long after, leaving Reza in her brother's care in Tehran. (...)|url-access=limited}}</ref> ৰেজা শ্বাহৰ জন্মৰ কেইবা দশক আগতে ৰুছ-পাৰ্চী যুদ্ধৰ পিছত ককেছাছৰ সকলো ভূ-খণ্ড এৰি দিবলৈ বাধ্য হোৱাৰ পিছত তেওঁৰ পৰিয়ালে কাজাৰ ইৰাণলৈ প্ৰব্ৰজন কৰিছিল। তেওঁৰ পিতৃ এজন মাজান্দাৰাণী আৰু পালানি বংশৰ সদস্য আছিল, আব্বাছ-আলী খানক ৭ম সাৱদকুহ ৰেজিমেণ্টত কমিচন দিয়া হৈছিল আৰু ১৮৫৬ চনত হেৰাটৰ দ্বিতীয় যুদ্ধত ভাগ লৈছিল।<ref>{{Cite book|last=Ghani|first=Cyrus|url=http://dx.doi.org/10.5040/9780755612079|title=Iran and the Rise of Reza Shah|date=1998|publisher=I.B.Tauris|isbn=978-1-86064-258-6|pages=161|doi=10.5040/9780755612079}}</ref><ref>{{Cite book|last=Niazmand|first=Seyed Reza|title=Reza Shah az Tavalod ta Saltanat|publisher=Hekayat Ghalam Novin|year=2002|isbn=9789645925466|location=Tehran|pages=31|language=fa}}</ref> ১৮৭৮ চনৰ ২৬ নৱেম্বৰত আব্বাছ-আলীৰ হঠাৎ মৃত্যু হয়, তেতিয়া ৰেজাৰ বয়স মাত্ৰ ৮ মাহ আছিল। পিতৃৰ মৃত্যুৰ পাছত ৰেজা আৰু মাক তেহৰাণৰ ভাতৃৰ ঘৰলৈ গুচি যায়। ১৮৭৯ চনত ৰেজাক খুড়াক এজনৰ তত্ত্বাৱধানত এৰি দি পুনৰ বিবাহপাশত আবদ্ধ হয়। ১৮৮২ চনত খুড়াকে ৰেজাক পৰিয়ালৰ বন্ধু আমিৰ তুমান কাজিম খানৰ ওচৰলৈ পঠিয়াইছিল; কাজিম খান পাৰ্চী কছাক ব্ৰিগেডৰ এজন বিষয়া আছিল। ৰেজাৰ ঘৰত এটা সুকীয়া কোঠা আছিল আৰু কাজিম খানৰ সন্তানৰ সৈতে পঢ়াৰ সুযোগ দিয়া হৈছিল, ঘৰুৱা শিক্ষক সকল ঘৰলৈ গৈ পঢ়ুৱাইছিল। <ref>{{cite book|title=Cry of the Peacock|last=Nahai|first=Gina B.|year=2000|publisher=Simon and Schuster |location=New York |isbn=0-7434-0337-1|pages=180–181|url=https://books.google.com/books?id=MDGmJD-ADqQC&pg=PA180|access-date=31 October 2010}}</ref> ৰেজা ষোল্ল বছৰ বয়সত তেওঁ পাৰ্চী কছাক ব্ৰিগেডত যোগদান কৰে। ১৯০৩ চনত যেতিয়া তেওঁৰ বয়স ২৫ বছৰ আছিল, তেতিয়া তেওঁ ডাচ কনছুল জেনেৰেল ফ্ৰিডলিন মেৰিনাছ নোবেলৰ দেহৰক্ষী আৰু দাস আছিল বুলি কোৱা হয়।<ref>{{Cite book|last=Martine Gosselink and Dirk J. Tang|title=Iran and the Netherlands; interwoven through the ages|publisher=Barjesteh van Waalwijk van Doorn & Co's Uitgeversmaatschappij. Initiated by the Royal Netherlands Embassy, Tehran|year=2009|isbn=9789056130985|location=Gronsveld and Rotterdam|pages=254–256|language=fa, en}}</ref> ১৯০৩ চনত তেহৰাণত অনুষ্ঠিত হোৱা "হাজ্জি আখণ্টৰ বাবি চক্ৰ"ৰ এখন বৈঠকত ৰেজাক সাক্ষাৎ কৰি কথা পতা মৰিটছ ৱেগেনভ'ৰ্টে ১৯২৬ চনৰ এটা প্ৰকাশনত তেওঁক "ডাচ কনছুল জেনেৰেলৰ সেৱাৰ দাস" বুলি উল্লেখ কৰিছিল আৰু পশ্চিমীয়া ৰাজনীতিৰ প্ৰতি তেওঁৰ তীব্ৰ আগ্ৰহৰ কথা উল্লেখ কৰিছিল। ৰেজাই ইম্পেৰিয়েল আৰ্মীত সেৱা আগবঢ়াইছিল। তেওঁৰ প্ৰাৰম্ভিক কেৰিয়াৰ আৰম্ভ হৈছিল কাজাৰ ৰাজকুমাৰ আব্দল-হুছেইন ফাৰ্মান ফাৰ্মাৰ কমাণ্ডত ব্যক্তিগত হিচাপে। ফাৰ্মান ফাৰ্মাই ৰেজাৰ সম্ভাৱনা দেখি তেওঁক সামৰিক বিদ্যালয়লৈ পঠিয়াই দিলে, য’ত তেওঁ আৰ্টিলাৰী চাৰ্জেণ্টৰ পদবী লাভ কৰে। ১৯১১ চনত তেওঁ পৰৱৰ্তী প্ৰচাৰ অভিযানত নিজৰ যোগ্যতা প্ৰমাণ কৰি প্ৰথম লেফটেনেণ্ট পদত পদোন্নতি লাভ কৰে। মেচিনগান চলোৱাত তেওঁৰ দক্ষতাৰ বাবে ১৯১২ চনত তেওঁ কেপ্তেইন পদবী লাভ কৰে। ১৯১৫ চনলৈকে তেওঁ কৰ্ণেল পদত পদোন্নতি লাভ কৰে। তেওঁৰ সামৰিক সেৱাৰ অভিলেখৰ বাবেই অৱশেষত তেওঁক পাৰ্চী কছাক ব্ৰিগেডত ব্ৰিগেডিয়াৰ জেনেৰেল হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়। ১৯১৯ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত তেওঁ ‘পাহলৱী’ উপাধি বাছি লৈছিল, যিটো পিছলৈ তেওঁ প্ৰতিষ্ঠা কৰা বংশৰ নাম হৈ পৰিছিল। ==তথ্যৰ উৎস== {{reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== *{{Commons category-inline}} *[http://www.irannotes.com IRANNOTES.com] — High quality Iranian banknotes and coins [[শ্ৰেণী:শাসক]] [[শ্ৰেণী:ইৰানৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]] 6eq5vo9259go65w4iptjq0lpjnbio0b 606497 606496 2026-05-15T15:55:44Z নৰুনা বৰুৱা 44897 /* প্ৰাৰম্ভিক জীৱন */ 606497 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty | name = ৰেজা শ্বাহ পাহলৱী | image = Reza shah uniform.jpg | image_size = | caption = ইউনিফৰ্মৰ সাজত ৰেজা শ্বাহ, ১৯৩১ চনত | succession = ইৰাণৰ শ্বাহ বা সম্ৰাট | reign =১৫ ডিচেম্বৰ ১৯২৫ – ১৬ ছেপ্টেম্বৰ ১৯৪১ <ref>{{Cite encyclopedia|url=https://www.britannica.com/biography/Reza-Shah-Pahlavi|title=Reza Shah Pahlavi &#124; Biography|encyclopedia=Encyclopedia Britannica |date=29 May 2023 }}</ref> | coronation = 25 April 1926<ref>{{cite book|last=Rahnema|first=Ali|date=2011|title=Superstition as Ideology in Iranian Politics: From Majlesi to Ahmadinejad|publisher=Cambridge University Press|page=115|isbn=9781139495622}}</ref> | cor-type = ৰাজঅভিষেক | predecessor = আহমদ শ্বাহ কাজাৰ<br />নিজে (অস্থায়ী চৰকাৰৰ সভাপতি হিচাপে) | successor = [[মহম্মদ ৰেজা পাহলৱী]] {{Collapsed infobox section begin |last = yes |Pre-royal positions | titlestyle = border:1px dashed lightgrey;}}{{Infobox officeholder | embed = yes | office1 = [[List of heads of state of Iran|President of the Provisional Government]]<ref>Hambly, Gavin RG (1991). "The Pahlavī Autocracy: Riżā Shāh, 1921–41". In Avery, Peter ; Hambly, Gavin RG ; Melville, Charles P. (eds.). The Cambridge History of Iran (in English). Vol. 7. Cambridge University Press . pp. 224.</ref> | term_start1 = ১৯২৫ চনৰ ৩১ অক্টোবৰ | term_end1 = ১৯২৫ চনৰ ১৫ ডিচেম্বৰ | predecessor1 = আহমদ শ্বাহ কাজাৰ | successor1 = ''Himself'' {{small|(''as [[Shah of Iran]]'')}} | office2 = ইৰাণৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী | order2 = ১৬ তাৰিখ | monarch2 =আহমদ শ্বাহ কাজাৰ | prime_minister2 = [[Zia ol Din Tabatabaee]] <br /> [[Ahmad Qavam]] <br /> [[Hassan Pirnia]] <br /> [[Mostowfi ol-Mamalek]] <br /> Himself | term_start2 = ১৯২৩ চনৰ ২৮ অক্টোবৰ | term_end2 = ১ নৱেম্বৰ ১৯২৫ চন | predecessor2 = হাছান পিৰনিয়া | successor2 = মহম্মদ আলী ফৰুগী (Acting)<br />[[Mostowfi ol-Mamalek]] | office3 = [[Ministry of Defence and Armed Forces Logistics (Iran)|Minister of War]] | monarch3 = আহমদ শ্বাহ কাজাৰ | term_start3 = ২৪ এপ্ৰিল ১৯২১ | term_end3 = ১ নৱেম্বৰ ১৯২৫ চন | predecessor3 = মাছৌদ কায়হান | successor3 = আমিৰ আব্দুল্লাহ তাহমাছেবী {{Collapsed infobox section end}} }} | full name = ''ৰেজা পাহলৱী''<br />{{langx|fa|رضا پهلوی}} | | spouse = {{plainlist| * {{marriage|মৰিয়ম সাৱদকুহী |1895|1911|reason=died}} * {{marriage|টাডজ অল-মলৌক|1916}} * {{marriage|তুৰান আমিৰছোলেইমানী|1922|1923|reason=div}} * {{marriage|এছমত দৌলৎশাহি|1923|}} }} | issue =ৰাজকুমাৰী হামদাম আল-ছালতানেহ <br />ৰাজকুমাৰী শ্বামছ <br />[[মহম্মদ ৰেজা পাহলৱী]] <br />ৰাজকুমাৰী আশ্ৰফ <br />ৰাজকুমাৰ আলী ৰেজা <br />ৰাজকুমাৰ গোলাম ৰেজা <br />ৰাজকুমাৰ আব্দুল ৰেজা <br />ৰাজকুমাৰ আহমদ ৰেজা <br />ৰাজকুমাৰ মাহমুদ ৰেজা পাহলৱী <br />ৰাজকুমাৰী ফাতেমেহ <br />ৰাজকুমাৰ হামিদ ৰেজা | house = হাউছ অৱ পাহলৱী | father = আব্বাছ-আলী খান | mother = নৌচ-আফাৰিন | birth_name = ৰেজা খান | birth_date = {{birth date|df=yes|1878|03|15}} | birth_place =আলাষ্ট , কাজাৰ ইৰাণ | death_date = {{death date and age|df=yes|1944|07|26|1878|03|16}} | death_place = জোহান্সবাৰ্গ, দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ সংঘ | burial_date = ১৯৪৪ | burial_place = আল-ৰিফায়ী মছজিদ, কাইৰো,[[ইজিপ্ত]];<br />৭ মে’ ১৯৫০ চন<br /> ৰেজা শ্বাহৰ সমাধিস্থল , ৰেই, ইৰাণ | signature = Reza Khan signature.svg | module = {{Infobox officeholder | embed = yes | allegiance = [[Sublime State of Iran]]<br />(1894–1925)<br />[[Imperial State of Iran]]<br />(1925–1941) | branch = * in [[Persian Cossack Brigade]] from 1894 to 1925 *in Imperial Army of Iran from 1921 to 1941 | service_years = 1894–1941 | battles = {{Tree list}} * পাৰস্যৰ সাংবিধানিক বিপ্লৱ * [[প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধ ]] ** [[Persian campaign (World War I)|Persian campaign]] *** [[Jungle Movement of Gilan]] * [[Kurdish separatism in Iran]] ** [[Simko Shikak revolt (1918–1922)]] *** [[Lakestan incident]] *** [[Battle of Miandoab]] ** [[Simko Shikak revolt (1926)]] * [[Mohammad Khiabani's uprising]] * [[1921 Persian coup d'état]] * [[Arab separatism in Khuzestan]] ** [[Sheikh Khazal rebellion]] * [[Goharshad Mosque rebellion]] * [[Second World War]] ** [[Anglo-Soviet invasion of Iran]] *** [[Operation Long Jump]] {{tree list/end}} | rank = * [[Brigadier General]] from 1921 to 1925 * [[Commander-in-Chief|Sardar Sepah (Commander-in-Chief)]] from 1925 to 1941 | commands = }} }} '''ৰেজা শ্বাহ পাহলৱী'''<ref>{{Cite web|title=Historic Personalities of Iran: Reza Shah Pahlavi|url=https://www.iranchamber.com/history/reza_shah/reza_shah.php|access-date=9 April 2021|website=iranchamber.com}}</ref> ৰ জন্মগত নাম আছিল ৰেজা খান। ( জন্ম,১৫ মাৰ্চ ১৮৭৮ – মৃত্যু,২৬ জুলাই ১৯৪৪) ১৯২৫ চনৰ পৰা ১৯৪১ চনলৈকে তেওঁ ইৰাণৰ শ্বাহ আছিল তথা পাহলৱী বংশৰ প্ৰতিষ্ঠাপক আছিল। এজন সামৰিক বিষয়া হিচাপে কৰ্মজীৱন আৰম্ভ কৰা ৰেজা শ্বাহে পিছলৈ এগৰাকী ৰাজনীতিবিদ হিচাপে নিজকে প্ৰতিষ্ঠিত কৰে । তেওঁ [[ইৰাণ]]ৰ যুদ্ধ মন্ত্ৰী আৰু প্ৰধানমন্ত্ৰী হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল আৰু শেষৰজন কাজাৰ ৰজা আহমদ শ্বাহক উৎখাত কৰাৰ পিছত ইৰানৰ শ্বাহ বা সম্ৰাট নিৰ্বাচিত হৈছিল।<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=fXXgDwAAQBAJ|title=SINCONA Auction 49: The Kian Collection (Machine Struck Coins and Medals of the Qajar and Pahlavi Dynasties|publisher=SINCONA Swiss International Coin Auction AG}}</ref> ১৪ বছৰ বয়সত পাৰ্চী কছাক ব্ৰিগেডত যোগদান কৰি তেওঁ ক্ৰমান্বয়ে ৰেংকসমূহৰ মাজেৰে উন্নীত হয় আৰু ১৯২১ চনৰ ভিতৰত ব্ৰিগেডিয়াৰ জেনেৰেল হয়। <ref>{{cite web |title=Reza Shah Pahlavi |url=https://www.britannica.com/biography/Reza-Shah-Pahlavi |website=Encyclopedia Britannica |access-date=March 13, 2025}}</ref> ১৯২১ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত কাজভিন প্ৰদেশত নিয়োজিত সমগ্ৰ কছাক ব্ৰিগেডৰ নেতা হিচাপে তেওঁ [[তেহৰাণ]]ৰ ফালে আগবাঢ়ি গৈ ৰাজধানী দখল কৰে। চৰকাৰ ভংগ কৰিবলৈ বাধ্য কৰাই জিয়া-উল-দিন টাবাতাবাইক নতুন প্ৰধানমন্ত্ৰী হিচাপে নিযুক্তি দিয়ে। নতুন চৰকাৰত ৰেজা খানৰ প্ৰথম ভূমিকা আছিল সেনাবাহিনীৰ প্ৰধান সেনাধ্যক্ষ আৰু যুদ্ধ মন্ত্ৰী হিচাপে। <ref name=":2" /> অভ্যুত্থানৰ দুবছৰৰ পাছত ইৰাণৰ নিষ্ঠাবান ৰাষ্ট্ৰীয় বিধানসভাৰ সহযোগত ৰেজা পাহলৱী [[ইৰাণ]]ৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী হয়। ১৯২৫ চনত সংবিধান সভাই আহমদ শ্বাহক পদচ্যুত কৰি ১৯০৬ চনৰ ইৰাণৰ সংবিধান সংশোধন কৰি ৰেজা পাহলৱীক ইৰাণৰ শ্বাহ হিচাপে নিৰ্বাচিত কৰে। তেওঁ পাহলৱী বংশ প্ৰতিষ্ঠা কৰে, ১৯৭৯ চনত ইৰাণী বিপ্লৱৰ ফলত অন্ত হোৱা ৰাজতন্ত্ৰ সময়লৈকে পাহলৱী বংশ তথা তেওঁৰ পুত্ৰ মহম্মদ ৰেজা শ্বাহে শাসন কৰি আছিল।<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=fXXgDwAAQBAJ|title=SINCONA Auction 49: The Kian Collection (Machine Struck Coins and Medals of the Qajar and Pahlavi Dynasties|publisher=SINCONA Swiss International Coin Auction AG}}</ref> ১৯২৫ চনত ব্ৰিটিছ সমৰ্থিত অভ্যুত্থানেৰে কাজাৰ বংশৰ শেষৰজন শ্বাহ আহমদ শ্বাহ কাজাৰক উৎখাত কৰি পাহলৱী বংশ প্ৰতিষ্ঠা কৰা ৰেজা শ্বাহক ১৯৪১ চনৰ ১৬ ছেপ্টেম্বৰত এংলো-ছোভিয়েট বাহিনীয়ে ইৰাণ আক্ৰমণ কৰাৰ সময়ত তেওঁক বলপূৰ্বকভাৱে ক্ষমতাৰ পৰা আঁতৰাই দিয়া হৈছিল। ৰেজা শ্বাহে ইৰানৰ আধুনিকীকৰনৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিছিল। সেয়ে ছিয়া ধৰ্মগুৰুসকলৰ সৈতে সংঘৰ্ষত লিপ্ত হয় আৰু তেওঁৰ ৰাজত্বকালত সামাজিক, অৰ্থনৈতিক আৰু ৰাজনৈতিক সংস্কাৰৰ প্ৰৱৰ্তন কৰে আৰু শেষত আধুনিক ইৰাণী ৰাষ্ট্ৰৰ ভেটি স্থাপন কৰে। সেয়েহে তেওঁক আধুনিক ইৰাণৰ প্ৰতিষ্ঠাপক হিচাপে বহুতে গণ্য কৰে।<ref name=":2">{{Cite book |author-link=Cyrus Ghani |title=Ghani, Cyrus. (1998), Iran and the rise of Reza Shah : from Qajar collapse to Pahlavi rule. Tauris publisher, London.}}</ref> ==প্ৰাৰম্ভিক জীৱন== ১৮৭৮ চনৰ ১৫ মাৰ্চত মেজৰ আব্বাছ-আলী খান আৰু তেওঁৰ পত্নী নৌছ-আফাৰিনৰ ঘৰত মাজান্দাৰাণ প্ৰদেশৰ সাভাদকুহ কাউণ্টিৰ আলাষ্ট চহৰত ৰেজা খানৰ <ref name="b101">{{cite book | last=Abate | first=Frank R. | title=The Oxford Desk Dictionary of People and Places | publisher=Oxford University Press | date=1999 | isbn=978-0-19-513872-6 | url=https://books.google.com/books?id=6xxYAgAAQBAJ&pg=PA290| page=290}}</ref> জন্ম হয়। <ref name="Afkhami2008">{{cite book|author=Gholam Reza Afkhami|title=The Life and Times of the Shah|url=https://books.google.com/books?id=pTVSPmyvtkAC&pg=PP2|access-date=2 November 2012|date=27 October 2008|publisher=University of California Press|isbn=978-0-520-25328-5|page=4}}</ref><ref>{{cite journal|last=Zirinsky|first=Michael P.|title=Imperial power and dictatorship: Britain and the rise of Reza Shah, 1921–1926|journal=International Journal of Middle East Studies|year=1992|volume=24|issue=4|pages=639–663|url=http://scholarworks.boisestate.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1001&context=history_facpubs&sei-redir=1&referer=http%3A%2F%2Fscholar.google.com%2Fscholar%3Fstart%3D20%26q%3Dlife%2Bof%2Bshah%2Bmohammed%2Breza%26hl%3Den%26as_sdt%3D0%2C5#search=%22life%20shah%20mohammed%20reza%22|access-date=2 November 2012|doi=10.1017/s0020743800022388|s2cid=159878744 |url-access=subscription}}</ref><ref>{{cite web |title=Reza Shah Pahlavi |url=https://www.britannica.com/biography/Reza-Shah-Pahlavi |website=Encyclopedia Britannica |access-date=13 March 2025}}</ref> তেওঁৰ মাতৃ নৌছ-আফাৰিন আইৰ'মলু জৰ্জিয়া বা য়েৰেভান (তেতিয়াৰ ৰাছিয়ান সাম্ৰাজ্যৰ অংশ)ৰপৰা অহা অনুপ্ৰৱেশকাৰী আছিল; <ref>{{cite book|last1=Afkhami|first1=Gholam Reza|url=https://archive.org/details/lifetimesshah00afkh|title=The Life and Times of the Shah|date=2009|publisher=University of California Press|isbn=9780520253285|page=[https://archive.org/details/lifetimesshah00afkh/page/n22 4]|quote=(..) His mother, who was of Georgian origin, died not long after, leaving Reza in her brother's care in Tehran. (...)|url-access=limited}}</ref> ৰেজা শ্বাহৰ জন্মৰ কেইবা দশক আগতে ৰুছ-পাৰ্চী যুদ্ধৰ পিছত ককেছাছৰ সকলো ভূ-খণ্ড এৰি দিবলৈ বাধ্য হোৱাৰ পিছত তেওঁৰ পৰিয়ালে কাজাৰ ইৰাণলৈ প্ৰব্ৰজন কৰিছিল। তেওঁৰ পিতৃ এজন মাজান্দাৰাণী আৰু পালানি বংশৰ সদস্য আছিল, আব্বাছ-আলী খানক ৭ম সাৱদকুহ ৰেজিমেণ্টত কমিচন দিয়া হৈছিল আৰু ১৮৫৬ চনত হেৰাটৰ দ্বিতীয় যুদ্ধত ভাগ লৈছিল।<ref>{{Cite book|last=Ghani|first=Cyrus|url=http://dx.doi.org/10.5040/9780755612079|title=Iran and the Rise of Reza Shah|date=1998|publisher=I.B.Tauris|isbn=978-1-86064-258-6|pages=161|doi=10.5040/9780755612079}}</ref><ref>{{Cite book|last=Niazmand|first=Seyed Reza|title=Reza Shah az Tavalod ta Saltanat|publisher=Hekayat Ghalam Novin|year=2002|isbn=9789645925466|location=Tehran|pages=31|language=fa}}</ref> ১৮৭৮ চনৰ ২৬ নৱেম্বৰত আব্বাছ-আলীৰ হঠাৎ মৃত্যু হয়, তেতিয়া ৰেজাৰ বয়স মাত্ৰ ৮ মাহ আছিল। পিতৃৰ মৃত্যুৰ পাছত ৰেজা আৰু মাক তেহৰাণৰ ভাতৃৰ ঘৰলৈ গুচি যায়। ১৮৭৯ চনত ৰেজাক খুড়াক এজনৰ তত্ত্বাৱধানত এৰি দি পুনৰ বিবাহপাশত আবদ্ধ হয়। ১৮৮২ চনত খুড়াকে ৰেজাক পৰিয়ালৰ বন্ধু আমিৰ তুমান কাজিম খানৰ ওচৰলৈ পঠিয়াইছিল; কাজিম খান পাৰ্চী কছাক ব্ৰিগেডৰ এজন বিষয়া আছিল। ৰেজাৰ ঘৰত এটা সুকীয়া কোঠা আছিল আৰু কাজিম খানৰ সন্তানৰ সৈতে পঢ়াৰ সুযোগ দিয়া হৈছিল, ঘৰুৱা শিক্ষক সকল ঘৰলৈ গৈ পঢ়ুৱাইছিল। <ref>{{cite book|title=Cry of the Peacock|last=Nahai|first=Gina B.|year=2000|publisher=Simon and Schuster |location=New York |isbn=0-7434-0337-1|pages=180–181|url=https://books.google.com/books?id=MDGmJD-ADqQC&pg=PA180|access-date=31 October 2010}}</ref> ৰেজা ষোল্ল বছৰ বয়সত তেওঁ পাৰ্চী কছাক ব্ৰিগেডত যোগদান কৰে। ১৯০৩ চনত যেতিয়া তেওঁৰ বয়স ২৫ বছৰ আছিল, তেতিয়া তেওঁ ডাচ কনছুল জেনেৰেল ফ্ৰিডলিন মেৰিনাছ নোবেলৰ দেহৰক্ষী আৰু ভৃত্য আছিল বুলি কোৱা হয়।<ref>{{Cite book|last=Martine Gosselink and Dirk J. Tang|title=Iran and the Netherlands; interwoven through the ages|publisher=Barjesteh van Waalwijk van Doorn & Co's Uitgeversmaatschappij. Initiated by the Royal Netherlands Embassy, Tehran|year=2009|isbn=9789056130985|location=Gronsveld and Rotterdam|pages=254–256|language=fa, en}}</ref> ১৯০৩ চনত তেহৰাণত অনুষ্ঠিত হোৱা "হাজ্জি আখণ্টৰ বাবি চক্ৰ"ৰ এখন বৈঠকত ৰেজাক সাক্ষাৎ কৰি কথা পতা মৰিটছ ৱেগেনভ'ৰ্টে ১৯২৬ চনৰ এটা প্ৰকাশনত তেওঁক "ডাচ কনছুল জেনেৰেলৰ সেৱাৰ দাস" বুলি উল্লেখ কৰিছিল আৰু পশ্চিমীয়া ৰাজনীতিৰ প্ৰতি তেওঁৰ তীব্ৰ আগ্ৰহৰ কথা উল্লেখ কৰিছিল। <ref>{{Cite book|last=Maurits Wagenvoort|title=Karavaanreis door Zuid-Perzië|publisher=C.A. Mees|year=1926|location=Santpoort|pages=84|language=nl}}</ref> ৰেজাই ইম্পেৰিয়েল আৰ্মীত সেৱা আগবঢ়াইছিল। তেওঁৰ প্ৰাৰম্ভিক কেৰিয়াৰ আৰম্ভ হৈছিল কাজাৰ ৰাজকুমাৰ আব্দল-হুছেইন ফাৰ্মান ফাৰ্মাৰ কমাণ্ডত ব্যক্তিগত হিচাপে। ফাৰ্মান ফাৰ্মাই ৰেজাৰ সম্ভাৱনা দেখি তেওঁক সামৰিক বিদ্যালয়লৈ পঠিয়াই দিলে, য’ত তেওঁ আৰ্টিলাৰী চাৰ্জেণ্টৰ পদবী লাভ কৰে। ১৯১১ চনত তেওঁ পৰৱৰ্তী প্ৰচাৰ অভিযানত নিজৰ যোগ্যতা প্ৰমাণ কৰি প্ৰথম লেফটেনেণ্ট পদত পদোন্নতি লাভ কৰে। মেচিনগান চলোৱাত তেওঁৰ দক্ষতাৰ বাবে ১৯১২ চনত তেওঁ কেপ্তেইন পদবী লাভ কৰে। ১৯১৫ চনলৈকে তেওঁ কৰ্ণেল পদত পদোন্নতি লাভ কৰে। তেওঁৰ সামৰিক সেৱাৰ অভিলেখৰ বাবেই অৱশেষত তেওঁক পাৰ্চী কছাক ব্ৰিগেডত ব্ৰিগেডিয়াৰ জেনেৰেল হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়। ১৯১৯ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত তেওঁ ‘পাহলৱী’ উপাধি বাছি লৈছিল, যিটো পিছলৈ তেওঁ প্ৰতিষ্ঠা কৰা বংশৰ নাম হৈ পৰিছিল। ==তথ্যৰ উৎস== {{reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== *{{Commons category-inline}} *[http://www.irannotes.com IRANNOTES.com] — High quality Iranian banknotes and coins [[শ্ৰেণী:শাসক]] [[শ্ৰেণী:ইৰানৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]] nflj3b65wm8pyehy5lhvdnu8kapt0mc 606498 606497 2026-05-15T15:57:27Z নৰুনা বৰুৱা 44897 /* প্ৰাৰম্ভিক জীৱন */ 606498 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty | name = ৰেজা শ্বাহ পাহলৱী | image = Reza shah uniform.jpg | image_size = | caption = ইউনিফৰ্মৰ সাজত ৰেজা শ্বাহ, ১৯৩১ চনত | succession = ইৰাণৰ শ্বাহ বা সম্ৰাট | reign =১৫ ডিচেম্বৰ ১৯২৫ – ১৬ ছেপ্টেম্বৰ ১৯৪১ <ref>{{Cite encyclopedia|url=https://www.britannica.com/biography/Reza-Shah-Pahlavi|title=Reza Shah Pahlavi &#124; Biography|encyclopedia=Encyclopedia Britannica |date=29 May 2023 }}</ref> | coronation = 25 April 1926<ref>{{cite book|last=Rahnema|first=Ali|date=2011|title=Superstition as Ideology in Iranian Politics: From Majlesi to Ahmadinejad|publisher=Cambridge University Press|page=115|isbn=9781139495622}}</ref> | cor-type = ৰাজঅভিষেক | predecessor = আহমদ শ্বাহ কাজাৰ<br />নিজে (অস্থায়ী চৰকাৰৰ সভাপতি হিচাপে) | successor = [[মহম্মদ ৰেজা পাহলৱী]] {{Collapsed infobox section begin |last = yes |Pre-royal positions | titlestyle = border:1px dashed lightgrey;}}{{Infobox officeholder | embed = yes | office1 = [[List of heads of state of Iran|President of the Provisional Government]]<ref>Hambly, Gavin RG (1991). "The Pahlavī Autocracy: Riżā Shāh, 1921–41". In Avery, Peter ; Hambly, Gavin RG ; Melville, Charles P. (eds.). The Cambridge History of Iran (in English). Vol. 7. Cambridge University Press . pp. 224.</ref> | term_start1 = ১৯২৫ চনৰ ৩১ অক্টোবৰ | term_end1 = ১৯২৫ চনৰ ১৫ ডিচেম্বৰ | predecessor1 = আহমদ শ্বাহ কাজাৰ | successor1 = ''Himself'' {{small|(''as [[Shah of Iran]]'')}} | office2 = ইৰাণৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী | order2 = ১৬ তাৰিখ | monarch2 =আহমদ শ্বাহ কাজাৰ | prime_minister2 = [[Zia ol Din Tabatabaee]] <br /> [[Ahmad Qavam]] <br /> [[Hassan Pirnia]] <br /> [[Mostowfi ol-Mamalek]] <br /> Himself | term_start2 = ১৯২৩ চনৰ ২৮ অক্টোবৰ | term_end2 = ১ নৱেম্বৰ ১৯২৫ চন | predecessor2 = হাছান পিৰনিয়া | successor2 = মহম্মদ আলী ফৰুগী (Acting)<br />[[Mostowfi ol-Mamalek]] | office3 = [[Ministry of Defence and Armed Forces Logistics (Iran)|Minister of War]] | monarch3 = আহমদ শ্বাহ কাজাৰ | term_start3 = ২৪ এপ্ৰিল ১৯২১ | term_end3 = ১ নৱেম্বৰ ১৯২৫ চন | predecessor3 = মাছৌদ কায়হান | successor3 = আমিৰ আব্দুল্লাহ তাহমাছেবী {{Collapsed infobox section end}} }} | full name = ''ৰেজা পাহলৱী''<br />{{langx|fa|رضا پهلوی}} | | spouse = {{plainlist| * {{marriage|মৰিয়ম সাৱদকুহী |1895|1911|reason=died}} * {{marriage|টাডজ অল-মলৌক|1916}} * {{marriage|তুৰান আমিৰছোলেইমানী|1922|1923|reason=div}} * {{marriage|এছমত দৌলৎশাহি|1923|}} }} | issue =ৰাজকুমাৰী হামদাম আল-ছালতানেহ <br />ৰাজকুমাৰী শ্বামছ <br />[[মহম্মদ ৰেজা পাহলৱী]] <br />ৰাজকুমাৰী আশ্ৰফ <br />ৰাজকুমাৰ আলী ৰেজা <br />ৰাজকুমাৰ গোলাম ৰেজা <br />ৰাজকুমাৰ আব্দুল ৰেজা <br />ৰাজকুমাৰ আহমদ ৰেজা <br />ৰাজকুমাৰ মাহমুদ ৰেজা পাহলৱী <br />ৰাজকুমাৰী ফাতেমেহ <br />ৰাজকুমাৰ হামিদ ৰেজা | house = হাউছ অৱ পাহলৱী | father = আব্বাছ-আলী খান | mother = নৌচ-আফাৰিন | birth_name = ৰেজা খান | birth_date = {{birth date|df=yes|1878|03|15}} | birth_place =আলাষ্ট , কাজাৰ ইৰাণ | death_date = {{death date and age|df=yes|1944|07|26|1878|03|16}} | death_place = জোহান্সবাৰ্গ, দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ সংঘ | burial_date = ১৯৪৪ | burial_place = আল-ৰিফায়ী মছজিদ, কাইৰো,[[ইজিপ্ত]];<br />৭ মে’ ১৯৫০ চন<br /> ৰেজা শ্বাহৰ সমাধিস্থল , ৰেই, ইৰাণ | signature = Reza Khan signature.svg | module = {{Infobox officeholder | embed = yes | allegiance = [[Sublime State of Iran]]<br />(1894–1925)<br />[[Imperial State of Iran]]<br />(1925–1941) | branch = * in [[Persian Cossack Brigade]] from 1894 to 1925 *in Imperial Army of Iran from 1921 to 1941 | service_years = 1894–1941 | battles = {{Tree list}} * পাৰস্যৰ সাংবিধানিক বিপ্লৱ * [[প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধ ]] ** [[Persian campaign (World War I)|Persian campaign]] *** [[Jungle Movement of Gilan]] * [[Kurdish separatism in Iran]] ** [[Simko Shikak revolt (1918–1922)]] *** [[Lakestan incident]] *** [[Battle of Miandoab]] ** [[Simko Shikak revolt (1926)]] * [[Mohammad Khiabani's uprising]] * [[1921 Persian coup d'état]] * [[Arab separatism in Khuzestan]] ** [[Sheikh Khazal rebellion]] * [[Goharshad Mosque rebellion]] * [[Second World War]] ** [[Anglo-Soviet invasion of Iran]] *** [[Operation Long Jump]] {{tree list/end}} | rank = * [[Brigadier General]] from 1921 to 1925 * [[Commander-in-Chief|Sardar Sepah (Commander-in-Chief)]] from 1925 to 1941 | commands = }} }} '''ৰেজা শ্বাহ পাহলৱী'''<ref>{{Cite web|title=Historic Personalities of Iran: Reza Shah Pahlavi|url=https://www.iranchamber.com/history/reza_shah/reza_shah.php|access-date=9 April 2021|website=iranchamber.com}}</ref> ৰ জন্মগত নাম আছিল ৰেজা খান। ( জন্ম,১৫ মাৰ্চ ১৮৭৮ – মৃত্যু,২৬ জুলাই ১৯৪৪) ১৯২৫ চনৰ পৰা ১৯৪১ চনলৈকে তেওঁ ইৰাণৰ শ্বাহ আছিল তথা পাহলৱী বংশৰ প্ৰতিষ্ঠাপক আছিল। এজন সামৰিক বিষয়া হিচাপে কৰ্মজীৱন আৰম্ভ কৰা ৰেজা শ্বাহে পিছলৈ এগৰাকী ৰাজনীতিবিদ হিচাপে নিজকে প্ৰতিষ্ঠিত কৰে । তেওঁ [[ইৰাণ]]ৰ যুদ্ধ মন্ত্ৰী আৰু প্ৰধানমন্ত্ৰী হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল আৰু শেষৰজন কাজাৰ ৰজা আহমদ শ্বাহক উৎখাত কৰাৰ পিছত ইৰানৰ শ্বাহ বা সম্ৰাট নিৰ্বাচিত হৈছিল।<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=fXXgDwAAQBAJ|title=SINCONA Auction 49: The Kian Collection (Machine Struck Coins and Medals of the Qajar and Pahlavi Dynasties|publisher=SINCONA Swiss International Coin Auction AG}}</ref> ১৪ বছৰ বয়সত পাৰ্চী কছাক ব্ৰিগেডত যোগদান কৰি তেওঁ ক্ৰমান্বয়ে ৰেংকসমূহৰ মাজেৰে উন্নীত হয় আৰু ১৯২১ চনৰ ভিতৰত ব্ৰিগেডিয়াৰ জেনেৰেল হয়। <ref>{{cite web |title=Reza Shah Pahlavi |url=https://www.britannica.com/biography/Reza-Shah-Pahlavi |website=Encyclopedia Britannica |access-date=March 13, 2025}}</ref> ১৯২১ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত কাজভিন প্ৰদেশত নিয়োজিত সমগ্ৰ কছাক ব্ৰিগেডৰ নেতা হিচাপে তেওঁ [[তেহৰাণ]]ৰ ফালে আগবাঢ়ি গৈ ৰাজধানী দখল কৰে। চৰকাৰ ভংগ কৰিবলৈ বাধ্য কৰাই জিয়া-উল-দিন টাবাতাবাইক নতুন প্ৰধানমন্ত্ৰী হিচাপে নিযুক্তি দিয়ে। নতুন চৰকাৰত ৰেজা খানৰ প্ৰথম ভূমিকা আছিল সেনাবাহিনীৰ প্ৰধান সেনাধ্যক্ষ আৰু যুদ্ধ মন্ত্ৰী হিচাপে। <ref name=":2" /> অভ্যুত্থানৰ দুবছৰৰ পাছত ইৰাণৰ নিষ্ঠাবান ৰাষ্ট্ৰীয় বিধানসভাৰ সহযোগত ৰেজা পাহলৱী [[ইৰাণ]]ৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী হয়। ১৯২৫ চনত সংবিধান সভাই আহমদ শ্বাহক পদচ্যুত কৰি ১৯০৬ চনৰ ইৰাণৰ সংবিধান সংশোধন কৰি ৰেজা পাহলৱীক ইৰাণৰ শ্বাহ হিচাপে নিৰ্বাচিত কৰে। তেওঁ পাহলৱী বংশ প্ৰতিষ্ঠা কৰে, ১৯৭৯ চনত ইৰাণী বিপ্লৱৰ ফলত অন্ত হোৱা ৰাজতন্ত্ৰ সময়লৈকে পাহলৱী বংশ তথা তেওঁৰ পুত্ৰ মহম্মদ ৰেজা শ্বাহে শাসন কৰি আছিল।<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=fXXgDwAAQBAJ|title=SINCONA Auction 49: The Kian Collection (Machine Struck Coins and Medals of the Qajar and Pahlavi Dynasties|publisher=SINCONA Swiss International Coin Auction AG}}</ref> ১৯২৫ চনত ব্ৰিটিছ সমৰ্থিত অভ্যুত্থানেৰে কাজাৰ বংশৰ শেষৰজন শ্বাহ আহমদ শ্বাহ কাজাৰক উৎখাত কৰি পাহলৱী বংশ প্ৰতিষ্ঠা কৰা ৰেজা শ্বাহক ১৯৪১ চনৰ ১৬ ছেপ্টেম্বৰত এংলো-ছোভিয়েট বাহিনীয়ে ইৰাণ আক্ৰমণ কৰাৰ সময়ত তেওঁক বলপূৰ্বকভাৱে ক্ষমতাৰ পৰা আঁতৰাই দিয়া হৈছিল। ৰেজা শ্বাহে ইৰানৰ আধুনিকীকৰনৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিছিল। সেয়ে ছিয়া ধৰ্মগুৰুসকলৰ সৈতে সংঘৰ্ষত লিপ্ত হয় আৰু তেওঁৰ ৰাজত্বকালত সামাজিক, অৰ্থনৈতিক আৰু ৰাজনৈতিক সংস্কাৰৰ প্ৰৱৰ্তন কৰে আৰু শেষত আধুনিক ইৰাণী ৰাষ্ট্ৰৰ ভেটি স্থাপন কৰে। সেয়েহে তেওঁক আধুনিক ইৰাণৰ প্ৰতিষ্ঠাপক হিচাপে বহুতে গণ্য কৰে।<ref name=":2">{{Cite book |author-link=Cyrus Ghani |title=Ghani, Cyrus. (1998), Iran and the rise of Reza Shah : from Qajar collapse to Pahlavi rule. Tauris publisher, London.}}</ref> ==প্ৰাৰম্ভিক জীৱন== ১৮৭৮ চনৰ ১৫ মাৰ্চত মেজৰ আব্বাছ-আলী খান আৰু তেওঁৰ পত্নী নৌছ-আফাৰিনৰ ঘৰত মাজান্দাৰাণ প্ৰদেশৰ সাভাদকুহ কাউণ্টিৰ আলাষ্ট চহৰত ৰেজা খানৰ <ref name="b101">{{cite book | last=Abate | first=Frank R. | title=The Oxford Desk Dictionary of People and Places | publisher=Oxford University Press | date=1999 | isbn=978-0-19-513872-6 | url=https://books.google.com/books?id=6xxYAgAAQBAJ&pg=PA290| page=290}}</ref> জন্ম হয়। <ref name="Afkhami2008">{{cite book|author=Gholam Reza Afkhami|title=The Life and Times of the Shah|url=https://books.google.com/books?id=pTVSPmyvtkAC&pg=PP2|access-date=2 November 2012|date=27 October 2008|publisher=University of California Press|isbn=978-0-520-25328-5|page=4}}</ref><ref>{{cite journal|last=Zirinsky|first=Michael P.|title=Imperial power and dictatorship: Britain and the rise of Reza Shah, 1921–1926|journal=International Journal of Middle East Studies|year=1992|volume=24|issue=4|pages=639–663|url=http://scholarworks.boisestate.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1001&context=history_facpubs&sei-redir=1&referer=http%3A%2F%2Fscholar.google.com%2Fscholar%3Fstart%3D20%26q%3Dlife%2Bof%2Bshah%2Bmohammed%2Breza%26hl%3Den%26as_sdt%3D0%2C5#search=%22life%20shah%20mohammed%20reza%22|access-date=2 November 2012|doi=10.1017/s0020743800022388|s2cid=159878744 |url-access=subscription}}</ref><ref>{{cite web |title=Reza Shah Pahlavi |url=https://www.britannica.com/biography/Reza-Shah-Pahlavi |website=Encyclopedia Britannica |access-date=13 March 2025}}</ref> তেওঁৰ মাতৃ নৌছ-আফাৰিন আইৰ'মলু জৰ্জিয়া বা য়েৰেভান (তেতিয়াৰ ৰাছিয়ান সাম্ৰাজ্যৰ অংশ)ৰপৰা অহা অনুপ্ৰৱেশকাৰী আছিল; <ref>{{cite book|last1=Afkhami|first1=Gholam Reza|url=https://archive.org/details/lifetimesshah00afkh|title=The Life and Times of the Shah|date=2009|publisher=University of California Press|isbn=9780520253285|page=[https://archive.org/details/lifetimesshah00afkh/page/n22 4]|quote=(..) His mother, who was of Georgian origin, died not long after, leaving Reza in her brother's care in Tehran. (...)|url-access=limited}}</ref> ৰেজা শ্বাহৰ জন্মৰ কেইবা দশক আগতে ৰুছ-পাৰ্চী যুদ্ধৰ পিছত ককেছাছৰ সকলো ভূ-খণ্ড এৰি দিবলৈ বাধ্য হোৱাৰ পিছত তেওঁৰ পৰিয়ালে কাজাৰ ইৰাণলৈ প্ৰব্ৰজন কৰিছিল। তেওঁৰ পিতৃ এজন মাজান্দাৰাণী আৰু পালানি বংশৰ সদস্য আছিল, আব্বাছ-আলী খানক ৭ম সাৱদকুহ ৰেজিমেণ্টত কমিচন দিয়া হৈছিল আৰু ১৮৫৬ চনত হেৰাটৰ দ্বিতীয় যুদ্ধত ভাগ লৈছিল।<ref>{{Cite book|last=Ghani|first=Cyrus|url=http://dx.doi.org/10.5040/9780755612079|title=Iran and the Rise of Reza Shah|date=1998|publisher=I.B.Tauris|isbn=978-1-86064-258-6|pages=161|doi=10.5040/9780755612079}}</ref><ref>{{Cite book|last=Niazmand|first=Seyed Reza|title=Reza Shah az Tavalod ta Saltanat|publisher=Hekayat Ghalam Novin|year=2002|isbn=9789645925466|location=Tehran|pages=31|language=fa}}</ref> ১৮৭৮ চনৰ ২৬ নৱেম্বৰত আব্বাছ-আলীৰ হঠাৎ মৃত্যু হয়, তেতিয়া ৰেজাৰ বয়স মাত্ৰ ৮ মাহ আছিল। পিতৃৰ মৃত্যুৰ পাছত ৰেজা আৰু মাক তেহৰাণৰ ভাতৃৰ ঘৰলৈ গুচি যায়। ১৮৭৯ চনত ৰেজাক খুড়াক এজনৰ তত্ত্বাৱধানত এৰি দি পুনৰ বিবাহপাশত আবদ্ধ হয়। ১৮৮২ চনত খুড়াকে ৰেজাক পৰিয়ালৰ বন্ধু আমিৰ তুমান কাজিম খানৰ ওচৰলৈ পঠিয়াইছিল; কাজিম খান পাৰ্চী কছাক ব্ৰিগেডৰ এজন বিষয়া আছিল। ৰেজাৰ ঘৰত এটা সুকীয়া কোঠা আছিল আৰু কাজিম খানৰ সন্তানৰ সৈতে পঢ়াৰ সুযোগ দিয়া হৈছিল, ঘৰুৱা শিক্ষক সকল ঘৰলৈ গৈ পঢ়ুৱাইছিল। <ref>{{cite book|title=Cry of the Peacock|last=Nahai|first=Gina B.|year=2000|publisher=Simon and Schuster |location=New York |isbn=0-7434-0337-1|pages=180–181|url=https://books.google.com/books?id=MDGmJD-ADqQC&pg=PA180|access-date=31 October 2010}}</ref> ৰেজা ষোল্ল বছৰ বয়সত তেওঁ পাৰ্চী কছাক ব্ৰিগেডত যোগদান কৰে। ১৯০৩ চনত যেতিয়া তেওঁৰ বয়স ২৫ বছৰ আছিল, তেতিয়া তেওঁ ডাচ কনছুল জেনেৰেল ফ্ৰিডলিন মেৰিনাছ নোবেলৰ দেহৰক্ষী আৰু ভৃত্য আছিল বুলি কোৱা হয়।<ref>{{Cite book|last=Martine Gosselink and Dirk J. Tang|title=Iran and the Netherlands; interwoven through the ages|publisher=Barjesteh van Waalwijk van Doorn & Co's Uitgeversmaatschappij. Initiated by the Royal Netherlands Embassy, Tehran|year=2009|isbn=9789056130985|location=Gronsveld and Rotterdam|pages=254–256|language=fa, en}}</ref> ১৯০৩ চনত তেহৰাণত অনুষ্ঠিত হোৱা "হাজ্জি আখণ্টৰ বাবি চক্ৰ"ৰ এখন বৈঠকত ৰেজাক সাক্ষাৎ কৰি কথা পতা মৰিটছ ৱেগেনভ'ৰ্টে ১৯২৬ চনৰ এটা প্ৰকাশনত তেওঁক "ডাচ কনছুল জেনেৰেলৰ সেৱাৰ দাস" বুলি উল্লেখ কৰিছিল আৰু পশ্চিমীয়া ৰাজনীতিৰ প্ৰতি তেওঁৰ তীব্ৰ আগ্ৰহৰ কথা উল্লেখ কৰিছিল। <ref>{{Cite book|last=Maurits Wagenvoort|title=Karavaanreis door Zuid-Perzië|publisher=C.A. Mees|year=1926|location=Santpoort|pages=84|language=nl}}</ref> ৰেজাই ইম্পেৰিয়েল আৰ্মীত সেৱা আগবঢ়াইছিল। তেওঁৰ প্ৰাৰম্ভিক কেৰিয়াৰ আৰম্ভ হৈছিল কাজাৰ ৰাজকুমাৰ আব্দল-হুছেইন ফাৰ্মান ফাৰ্মাৰ কমাণ্ডত ব্যক্তিগত হিচাপে। ফাৰ্মান ফাৰ্মাই ৰেজাৰ সম্ভাৱনা দেখি তেওঁক সামৰিক বিদ্যালয়লৈ পঠিয়াই দিলে, য’ত তেওঁ আৰ্টিলাৰী চাৰ্জেণ্টৰ পদবী লাভ কৰে। ১৯১১ চনত তেওঁ পৰৱৰ্তী প্ৰচাৰ অভিযানত নিজৰ যোগ্যতা প্ৰমাণ কৰি প্ৰথম লেফটেনেণ্ট পদত পদোন্নতি লাভ কৰে। মেচিনগান চলোৱাত তেওঁৰ দক্ষতাৰ বাবে ১৯১২ চনত তেওঁ কেপ্তেইন পদবী লাভ কৰে। ১৯১৫ চনলৈকে তেওঁ কৰ্ণেল পদত পদোন্নতি লাভ কৰে।<ref>{{cite web|url=http://www.iranchamber.com/history/reza_shah/reza_shah.php#sthash.67ALAeXC.dpuf|title=History of Iran : Reza Shah Pahlavi – Reza Shah Kabir (Reza Shah The Great)|publisher=Iran Chamber Society|access-date=10 April 2016}}</ref> তেওঁৰ সামৰিক সেৱাৰ অভিলেখৰ বাবেই অৱশেষত তেওঁক পাৰ্চী কছাক ব্ৰিগেডত ব্ৰিগেডিয়াৰ জেনেৰেল হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়। ১৯১৯ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত তেওঁ ‘পাহলৱী’ উপাধি বাছি লৈছিল, যিটো পিছলৈ তেওঁ প্ৰতিষ্ঠা কৰা বংশৰ নাম হৈ পৰিছিল। ==তথ্যৰ উৎস== {{reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== *{{Commons category-inline}} *[http://www.irannotes.com IRANNOTES.com] — High quality Iranian banknotes and coins [[শ্ৰেণী:শাসক]] [[শ্ৰেণী:ইৰানৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]] q61p03o527527x9w1djnppnhu96o2xy 606499 606498 2026-05-15T15:58:55Z নৰুনা বৰুৱা 44897 /* প্ৰাৰম্ভিক জীৱন */ 606499 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty | name = ৰেজা শ্বাহ পাহলৱী | image = Reza shah uniform.jpg | image_size = | caption = ইউনিফৰ্মৰ সাজত ৰেজা শ্বাহ, ১৯৩১ চনত | succession = ইৰাণৰ শ্বাহ বা সম্ৰাট | reign =১৫ ডিচেম্বৰ ১৯২৫ – ১৬ ছেপ্টেম্বৰ ১৯৪১ <ref>{{Cite encyclopedia|url=https://www.britannica.com/biography/Reza-Shah-Pahlavi|title=Reza Shah Pahlavi &#124; Biography|encyclopedia=Encyclopedia Britannica |date=29 May 2023 }}</ref> | coronation = 25 April 1926<ref>{{cite book|last=Rahnema|first=Ali|date=2011|title=Superstition as Ideology in Iranian Politics: From Majlesi to Ahmadinejad|publisher=Cambridge University Press|page=115|isbn=9781139495622}}</ref> | cor-type = ৰাজঅভিষেক | predecessor = আহমদ শ্বাহ কাজাৰ<br />নিজে (অস্থায়ী চৰকাৰৰ সভাপতি হিচাপে) | successor = [[মহম্মদ ৰেজা পাহলৱী]] {{Collapsed infobox section begin |last = yes |Pre-royal positions | titlestyle = border:1px dashed lightgrey;}}{{Infobox officeholder | embed = yes | office1 = [[List of heads of state of Iran|President of the Provisional Government]]<ref>Hambly, Gavin RG (1991). "The Pahlavī Autocracy: Riżā Shāh, 1921–41". In Avery, Peter ; Hambly, Gavin RG ; Melville, Charles P. (eds.). The Cambridge History of Iran (in English). Vol. 7. Cambridge University Press . pp. 224.</ref> | term_start1 = ১৯২৫ চনৰ ৩১ অক্টোবৰ | term_end1 = ১৯২৫ চনৰ ১৫ ডিচেম্বৰ | predecessor1 = আহমদ শ্বাহ কাজাৰ | successor1 = ''Himself'' {{small|(''as [[Shah of Iran]]'')}} | office2 = ইৰাণৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী | order2 = ১৬ তাৰিখ | monarch2 =আহমদ শ্বাহ কাজাৰ | prime_minister2 = [[Zia ol Din Tabatabaee]] <br /> [[Ahmad Qavam]] <br /> [[Hassan Pirnia]] <br /> [[Mostowfi ol-Mamalek]] <br /> Himself | term_start2 = ১৯২৩ চনৰ ২৮ অক্টোবৰ | term_end2 = ১ নৱেম্বৰ ১৯২৫ চন | predecessor2 = হাছান পিৰনিয়া | successor2 = মহম্মদ আলী ফৰুগী (Acting)<br />[[Mostowfi ol-Mamalek]] | office3 = [[Ministry of Defence and Armed Forces Logistics (Iran)|Minister of War]] | monarch3 = আহমদ শ্বাহ কাজাৰ | term_start3 = ২৪ এপ্ৰিল ১৯২১ | term_end3 = ১ নৱেম্বৰ ১৯২৫ চন | predecessor3 = মাছৌদ কায়হান | successor3 = আমিৰ আব্দুল্লাহ তাহমাছেবী {{Collapsed infobox section end}} }} | full name = ''ৰেজা পাহলৱী''<br />{{langx|fa|رضا پهلوی}} | | spouse = {{plainlist| * {{marriage|মৰিয়ম সাৱদকুহী |1895|1911|reason=died}} * {{marriage|টাডজ অল-মলৌক|1916}} * {{marriage|তুৰান আমিৰছোলেইমানী|1922|1923|reason=div}} * {{marriage|এছমত দৌলৎশাহি|1923|}} }} | issue =ৰাজকুমাৰী হামদাম আল-ছালতানেহ <br />ৰাজকুমাৰী শ্বামছ <br />[[মহম্মদ ৰেজা পাহলৱী]] <br />ৰাজকুমাৰী আশ্ৰফ <br />ৰাজকুমাৰ আলী ৰেজা <br />ৰাজকুমাৰ গোলাম ৰেজা <br />ৰাজকুমাৰ আব্দুল ৰেজা <br />ৰাজকুমাৰ আহমদ ৰেজা <br />ৰাজকুমাৰ মাহমুদ ৰেজা পাহলৱী <br />ৰাজকুমাৰী ফাতেমেহ <br />ৰাজকুমাৰ হামিদ ৰেজা | house = হাউছ অৱ পাহলৱী | father = আব্বাছ-আলী খান | mother = নৌচ-আফাৰিন | birth_name = ৰেজা খান | birth_date = {{birth date|df=yes|1878|03|15}} | birth_place =আলাষ্ট , কাজাৰ ইৰাণ | death_date = {{death date and age|df=yes|1944|07|26|1878|03|16}} | death_place = জোহান্সবাৰ্গ, দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ সংঘ | burial_date = ১৯৪৪ | burial_place = আল-ৰিফায়ী মছজিদ, কাইৰো,[[ইজিপ্ত]];<br />৭ মে’ ১৯৫০ চন<br /> ৰেজা শ্বাহৰ সমাধিস্থল , ৰেই, ইৰাণ | signature = Reza Khan signature.svg | module = {{Infobox officeholder | embed = yes | allegiance = [[Sublime State of Iran]]<br />(1894–1925)<br />[[Imperial State of Iran]]<br />(1925–1941) | branch = * in [[Persian Cossack Brigade]] from 1894 to 1925 *in Imperial Army of Iran from 1921 to 1941 | service_years = 1894–1941 | battles = {{Tree list}} * পাৰস্যৰ সাংবিধানিক বিপ্লৱ * [[প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধ ]] ** [[Persian campaign (World War I)|Persian campaign]] *** [[Jungle Movement of Gilan]] * [[Kurdish separatism in Iran]] ** [[Simko Shikak revolt (1918–1922)]] *** [[Lakestan incident]] *** [[Battle of Miandoab]] ** [[Simko Shikak revolt (1926)]] * [[Mohammad Khiabani's uprising]] * [[1921 Persian coup d'état]] * [[Arab separatism in Khuzestan]] ** [[Sheikh Khazal rebellion]] * [[Goharshad Mosque rebellion]] * [[Second World War]] ** [[Anglo-Soviet invasion of Iran]] *** [[Operation Long Jump]] {{tree list/end}} | rank = * [[Brigadier General]] from 1921 to 1925 * [[Commander-in-Chief|Sardar Sepah (Commander-in-Chief)]] from 1925 to 1941 | commands = }} }} '''ৰেজা শ্বাহ পাহলৱী'''<ref>{{Cite web|title=Historic Personalities of Iran: Reza Shah Pahlavi|url=https://www.iranchamber.com/history/reza_shah/reza_shah.php|access-date=9 April 2021|website=iranchamber.com}}</ref> ৰ জন্মগত নাম আছিল ৰেজা খান। ( জন্ম,১৫ মাৰ্চ ১৮৭৮ – মৃত্যু,২৬ জুলাই ১৯৪৪) ১৯২৫ চনৰ পৰা ১৯৪১ চনলৈকে তেওঁ ইৰাণৰ শ্বাহ আছিল তথা পাহলৱী বংশৰ প্ৰতিষ্ঠাপক আছিল। এজন সামৰিক বিষয়া হিচাপে কৰ্মজীৱন আৰম্ভ কৰা ৰেজা শ্বাহে পিছলৈ এগৰাকী ৰাজনীতিবিদ হিচাপে নিজকে প্ৰতিষ্ঠিত কৰে । তেওঁ [[ইৰাণ]]ৰ যুদ্ধ মন্ত্ৰী আৰু প্ৰধানমন্ত্ৰী হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল আৰু শেষৰজন কাজাৰ ৰজা আহমদ শ্বাহক উৎখাত কৰাৰ পিছত ইৰানৰ শ্বাহ বা সম্ৰাট নিৰ্বাচিত হৈছিল।<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=fXXgDwAAQBAJ|title=SINCONA Auction 49: The Kian Collection (Machine Struck Coins and Medals of the Qajar and Pahlavi Dynasties|publisher=SINCONA Swiss International Coin Auction AG}}</ref> ১৪ বছৰ বয়সত পাৰ্চী কছাক ব্ৰিগেডত যোগদান কৰি তেওঁ ক্ৰমান্বয়ে ৰেংকসমূহৰ মাজেৰে উন্নীত হয় আৰু ১৯২১ চনৰ ভিতৰত ব্ৰিগেডিয়াৰ জেনেৰেল হয়। <ref>{{cite web |title=Reza Shah Pahlavi |url=https://www.britannica.com/biography/Reza-Shah-Pahlavi |website=Encyclopedia Britannica |access-date=March 13, 2025}}</ref> ১৯২১ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত কাজভিন প্ৰদেশত নিয়োজিত সমগ্ৰ কছাক ব্ৰিগেডৰ নেতা হিচাপে তেওঁ [[তেহৰাণ]]ৰ ফালে আগবাঢ়ি গৈ ৰাজধানী দখল কৰে। চৰকাৰ ভংগ কৰিবলৈ বাধ্য কৰাই জিয়া-উল-দিন টাবাতাবাইক নতুন প্ৰধানমন্ত্ৰী হিচাপে নিযুক্তি দিয়ে। নতুন চৰকাৰত ৰেজা খানৰ প্ৰথম ভূমিকা আছিল সেনাবাহিনীৰ প্ৰধান সেনাধ্যক্ষ আৰু যুদ্ধ মন্ত্ৰী হিচাপে। <ref name=":2" /> অভ্যুত্থানৰ দুবছৰৰ পাছত ইৰাণৰ নিষ্ঠাবান ৰাষ্ট্ৰীয় বিধানসভাৰ সহযোগত ৰেজা পাহলৱী [[ইৰাণ]]ৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী হয়। ১৯২৫ চনত সংবিধান সভাই আহমদ শ্বাহক পদচ্যুত কৰি ১৯০৬ চনৰ ইৰাণৰ সংবিধান সংশোধন কৰি ৰেজা পাহলৱীক ইৰাণৰ শ্বাহ হিচাপে নিৰ্বাচিত কৰে। তেওঁ পাহলৱী বংশ প্ৰতিষ্ঠা কৰে, ১৯৭৯ চনত ইৰাণী বিপ্লৱৰ ফলত অন্ত হোৱা ৰাজতন্ত্ৰ সময়লৈকে পাহলৱী বংশ তথা তেওঁৰ পুত্ৰ মহম্মদ ৰেজা শ্বাহে শাসন কৰি আছিল।<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=fXXgDwAAQBAJ|title=SINCONA Auction 49: The Kian Collection (Machine Struck Coins and Medals of the Qajar and Pahlavi Dynasties|publisher=SINCONA Swiss International Coin Auction AG}}</ref> ১৯২৫ চনত ব্ৰিটিছ সমৰ্থিত অভ্যুত্থানেৰে কাজাৰ বংশৰ শেষৰজন শ্বাহ আহমদ শ্বাহ কাজাৰক উৎখাত কৰি পাহলৱী বংশ প্ৰতিষ্ঠা কৰা ৰেজা শ্বাহক ১৯৪১ চনৰ ১৬ ছেপ্টেম্বৰত এংলো-ছোভিয়েট বাহিনীয়ে ইৰাণ আক্ৰমণ কৰাৰ সময়ত তেওঁক বলপূৰ্বকভাৱে ক্ষমতাৰ পৰা আঁতৰাই দিয়া হৈছিল। ৰেজা শ্বাহে ইৰানৰ আধুনিকীকৰনৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিছিল। সেয়ে ছিয়া ধৰ্মগুৰুসকলৰ সৈতে সংঘৰ্ষত লিপ্ত হয় আৰু তেওঁৰ ৰাজত্বকালত সামাজিক, অৰ্থনৈতিক আৰু ৰাজনৈতিক সংস্কাৰৰ প্ৰৱৰ্তন কৰে আৰু শেষত আধুনিক ইৰাণী ৰাষ্ট্ৰৰ ভেটি স্থাপন কৰে। সেয়েহে তেওঁক আধুনিক ইৰাণৰ প্ৰতিষ্ঠাপক হিচাপে বহুতে গণ্য কৰে।<ref name=":2">{{Cite book |author-link=Cyrus Ghani |title=Ghani, Cyrus. (1998), Iran and the rise of Reza Shah : from Qajar collapse to Pahlavi rule. Tauris publisher, London.}}</ref> ==প্ৰাৰম্ভিক জীৱন== ১৮৭৮ চনৰ ১৫ মাৰ্চত মেজৰ আব্বাছ-আলী খান আৰু তেওঁৰ পত্নী নৌছ-আফাৰিনৰ ঘৰত মাজান্দাৰাণ প্ৰদেশৰ সাভাদকুহ কাউণ্টিৰ আলাষ্ট চহৰত ৰেজা খানৰ <ref name="b101">{{cite book | last=Abate | first=Frank R. | title=The Oxford Desk Dictionary of People and Places | publisher=Oxford University Press | date=1999 | isbn=978-0-19-513872-6 | url=https://books.google.com/books?id=6xxYAgAAQBAJ&pg=PA290| page=290}}</ref> জন্ম হয়। <ref name="Afkhami2008">{{cite book|author=Gholam Reza Afkhami|title=The Life and Times of the Shah|url=https://books.google.com/books?id=pTVSPmyvtkAC&pg=PP2|access-date=2 November 2012|date=27 October 2008|publisher=University of California Press|isbn=978-0-520-25328-5|page=4}}</ref><ref>{{cite journal|last=Zirinsky|first=Michael P.|title=Imperial power and dictatorship: Britain and the rise of Reza Shah, 1921–1926|journal=International Journal of Middle East Studies|year=1992|volume=24|issue=4|pages=639–663|url=http://scholarworks.boisestate.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1001&context=history_facpubs&sei-redir=1&referer=http%3A%2F%2Fscholar.google.com%2Fscholar%3Fstart%3D20%26q%3Dlife%2Bof%2Bshah%2Bmohammed%2Breza%26hl%3Den%26as_sdt%3D0%2C5#search=%22life%20shah%20mohammed%20reza%22|access-date=2 November 2012|doi=10.1017/s0020743800022388|s2cid=159878744 |url-access=subscription}}</ref><ref>{{cite web |title=Reza Shah Pahlavi |url=https://www.britannica.com/biography/Reza-Shah-Pahlavi |website=Encyclopedia Britannica |access-date=13 March 2025}}</ref> তেওঁৰ মাতৃ নৌছ-আফাৰিন আইৰ'মলু জৰ্জিয়া বা য়েৰেভান (তেতিয়াৰ ৰাছিয়ান সাম্ৰাজ্যৰ অংশ)ৰপৰা অহা অনুপ্ৰৱেশকাৰী আছিল; <ref>{{cite book|last1=Afkhami|first1=Gholam Reza|url=https://archive.org/details/lifetimesshah00afkh|title=The Life and Times of the Shah|date=2009|publisher=University of California Press|isbn=9780520253285|page=[https://archive.org/details/lifetimesshah00afkh/page/n22 4]|quote=(..) His mother, who was of Georgian origin, died not long after, leaving Reza in her brother's care in Tehran. (...)|url-access=limited}}</ref> ৰেজা শ্বাহৰ জন্মৰ কেইবা দশক আগতে ৰুছ-পাৰ্চী যুদ্ধৰ পিছত ককেছাছৰ সকলো ভূ-খণ্ড এৰি দিবলৈ বাধ্য হোৱাৰ পিছত তেওঁৰ পৰিয়ালে কাজাৰ ইৰাণলৈ প্ৰব্ৰজন কৰিছিল। তেওঁৰ পিতৃ এজন মাজান্দাৰাণী আৰু পালানি বংশৰ সদস্য আছিল, আব্বাছ-আলী খানক ৭ম সাৱদকুহ ৰেজিমেণ্টত কমিচন দিয়া হৈছিল আৰু ১৮৫৬ চনত হেৰাটৰ দ্বিতীয় যুদ্ধত ভাগ লৈছিল।<ref>{{Cite book|last=Ghani|first=Cyrus|url=http://dx.doi.org/10.5040/9780755612079|title=Iran and the Rise of Reza Shah|date=1998|publisher=I.B.Tauris|isbn=978-1-86064-258-6|pages=161|doi=10.5040/9780755612079}}</ref><ref>{{Cite book|last=Niazmand|first=Seyed Reza|title=Reza Shah az Tavalod ta Saltanat|publisher=Hekayat Ghalam Novin|year=2002|isbn=9789645925466|location=Tehran|pages=31|language=fa}}</ref> ১৮৭৮ চনৰ ২৬ নৱেম্বৰত আব্বাছ-আলীৰ হঠাৎ মৃত্যু হয়, তেতিয়া ৰেজাৰ বয়স মাত্ৰ ৮ মাহ আছিল। পিতৃৰ মৃত্যুৰ পাছত ৰেজা আৰু মাক তেহৰাণৰ ভাতৃৰ ঘৰলৈ গুচি যায়। ১৮৭৯ চনত ৰেজাক খুড়াক এজনৰ তত্ত্বাৱধানত এৰি দি পুনৰ বিবাহপাশত আবদ্ধ হয়। ১৮৮২ চনত খুড়াকে ৰেজাক পৰিয়ালৰ বন্ধু আমিৰ তুমান কাজিম খানৰ ওচৰলৈ পঠিয়াইছিল; কাজিম খান পাৰ্চী কছাক ব্ৰিগেডৰ এজন বিষয়া আছিল। ৰেজাৰ ঘৰত এটা সুকীয়া কোঠা আছিল আৰু কাজিম খানৰ সন্তানৰ সৈতে পঢ়াৰ সুযোগ দিয়া হৈছিল, ঘৰুৱা শিক্ষক সকল ঘৰলৈ গৈ পঢ়ুৱাইছিল। <ref>{{cite book|title=Cry of the Peacock|last=Nahai|first=Gina B.|year=2000|publisher=Simon and Schuster |location=New York |isbn=0-7434-0337-1|pages=180–181|url=https://books.google.com/books?id=MDGmJD-ADqQC&pg=PA180|access-date=31 October 2010}}</ref> ৰেজা ষোল্ল বছৰ বয়সত তেওঁ পাৰ্চী কছাক ব্ৰিগেডত যোগদান কৰে। ১৯০৩ চনত যেতিয়া তেওঁৰ বয়স ২৫ বছৰ আছিল, তেতিয়া তেওঁ ডাচ কনছুল জেনেৰেল ফ্ৰিডলিন মেৰিনাছ নোবেলৰ দেহৰক্ষী আৰু ভৃত্য আছিল বুলি কোৱা হয়।<ref>{{Cite book|last=Martine Gosselink and Dirk J. Tang|title=Iran and the Netherlands; interwoven through the ages|publisher=Barjesteh van Waalwijk van Doorn & Co's Uitgeversmaatschappij. Initiated by the Royal Netherlands Embassy, Tehran|year=2009|isbn=9789056130985|location=Gronsveld and Rotterdam|pages=254–256|language=fa, en}}</ref> ১৯০৩ চনত তেহৰাণত অনুষ্ঠিত হোৱা "হাজ্জি আখণ্টৰ বাবি চক্ৰ"ৰ এখন বৈঠকত ৰেজাক সাক্ষাৎ কৰি কথা পতা মৰিটছ ৱেগেনভ'ৰ্টে ১৯২৬ চনৰ এটা প্ৰকাশনত তেওঁক "ডাচ কনছুল জেনেৰেলৰ সেৱাৰ দাস" বুলি উল্লেখ কৰিছিল আৰু পশ্চিমীয়া ৰাজনীতিৰ প্ৰতি তেওঁৰ তীব্ৰ আগ্ৰহৰ কথা উল্লেখ কৰিছিল। <ref>{{Cite book|last=Maurits Wagenvoort|title=Karavaanreis door Zuid-Perzië|publisher=C.A. Mees|year=1926|location=Santpoort|pages=84|language=nl}}</ref> ৰেজাই ইম্পেৰিয়েল আৰ্মীত সেৱা আগবঢ়াইছিল। তেওঁৰ প্ৰাৰম্ভিক কেৰিয়াৰ আৰম্ভ হৈছিল কাজাৰ ৰাজকুমাৰ আব্দল-হুছেইন ফাৰ্মান ফাৰ্মাৰ কমাণ্ডত ব্যক্তিগত হিচাপে। ফাৰ্মান ফাৰ্মাই ৰেজাৰ সম্ভাৱনা দেখি তেওঁক সামৰিক বিদ্যালয়লৈ পঠিয়াই দিলে, য’ত তেওঁ আৰ্টিলাৰী চাৰ্জেণ্টৰ পদবী লাভ কৰে। ১৯১১ চনত তেওঁ পৰৱৰ্তী প্ৰচাৰ অভিযানত নিজৰ যোগ্যতা প্ৰমাণ কৰি প্ৰথম লেফটেনেণ্ট পদত পদোন্নতি লাভ কৰে। মেচিনগান চলোৱাত তেওঁৰ দক্ষতাৰ বাবে ১৯১২ চনত তেওঁ কেপ্তেইন পদবী লাভ কৰে। ১৯১৫ চনলৈকে তেওঁ কৰ্ণেল পদত পদোন্নতি লাভ কৰে।<ref>{{cite web|url=http://www.iranchamber.com/history/reza_shah/reza_shah.php#sthash.67ALAeXC.dpuf|title=History of Iran : Reza Shah Pahlavi – Reza Shah Kabir (Reza Shah The Great)|publisher=Iran Chamber Society|access-date=10 April 2016}}</ref> তেওঁৰ সামৰিক সেৱাৰ অভিলেখৰ বাবেই অৱশেষত তেওঁক পাৰ্চী কছাক ব্ৰিগেডত ব্ৰিগেডিয়াৰ জেনেৰেল হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়। ১৯১৯ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত তেওঁ ‘পাহলৱী’ উপাধি বাছি লৈছিল, যিটো পিছলৈ তেওঁ প্ৰতিষ্ঠা কৰা বংশৰ নাম হৈ পৰিছিল।<ref>{{cite book|last=Chehabi|first=H. E.|title=Onomastic Reforms: Family Names and State-Building in Iran|year=2020|publisher=Harvard University Press|isbn=9780674248199|url=https://twitter.com/rob_steele1/status/1386385708844142592|archive-url=https://web.archive.org/web/20210426101528/https://twitter.com/rob_steele1/status/1386385708844142592|archive-date=26 April 2021}}</ref> ==তথ্যৰ উৎস== {{reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== *{{Commons category-inline}} *[http://www.irannotes.com IRANNOTES.com] — High quality Iranian banknotes and coins [[শ্ৰেণী:শাসক]] [[শ্ৰেণী:ইৰানৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]] dmqbvj4s34k9vymr6xm9bpd7kiypky5 606515 606499 2026-05-15T17:14:56Z নৰুনা বৰুৱা 44897 /* প্ৰাৰম্ভিক জীৱন */ 606515 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty | name = ৰেজা শ্বাহ পাহলৱী | image = Reza shah uniform.jpg | image_size = | caption = ইউনিফৰ্মৰ সাজত ৰেজা শ্বাহ, ১৯৩১ চনত | succession = ইৰাণৰ শ্বাহ বা সম্ৰাট | reign =১৫ ডিচেম্বৰ ১৯২৫ – ১৬ ছেপ্টেম্বৰ ১৯৪১ <ref>{{Cite encyclopedia|url=https://www.britannica.com/biography/Reza-Shah-Pahlavi|title=Reza Shah Pahlavi &#124; Biography|encyclopedia=Encyclopedia Britannica |date=29 May 2023 }}</ref> | coronation = 25 April 1926<ref>{{cite book|last=Rahnema|first=Ali|date=2011|title=Superstition as Ideology in Iranian Politics: From Majlesi to Ahmadinejad|publisher=Cambridge University Press|page=115|isbn=9781139495622}}</ref> | cor-type = ৰাজঅভিষেক | predecessor = আহমদ শ্বাহ কাজাৰ<br />নিজে (অস্থায়ী চৰকাৰৰ সভাপতি হিচাপে) | successor = [[মহম্মদ ৰেজা পাহলৱী]] {{Collapsed infobox section begin |last = yes |Pre-royal positions | titlestyle = border:1px dashed lightgrey;}}{{Infobox officeholder | embed = yes | office1 = [[List of heads of state of Iran|President of the Provisional Government]]<ref>Hambly, Gavin RG (1991). "The Pahlavī Autocracy: Riżā Shāh, 1921–41". In Avery, Peter ; Hambly, Gavin RG ; Melville, Charles P. (eds.). The Cambridge History of Iran (in English). Vol. 7. Cambridge University Press . pp. 224.</ref> | term_start1 = ১৯২৫ চনৰ ৩১ অক্টোবৰ | term_end1 = ১৯২৫ চনৰ ১৫ ডিচেম্বৰ | predecessor1 = আহমদ শ্বাহ কাজাৰ | successor1 = ''Himself'' {{small|(''as [[Shah of Iran]]'')}} | office2 = ইৰাণৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী | order2 = ১৬ তাৰিখ | monarch2 =আহমদ শ্বাহ কাজাৰ | prime_minister2 = [[Zia ol Din Tabatabaee]] <br /> [[Ahmad Qavam]] <br /> [[Hassan Pirnia]] <br /> [[Mostowfi ol-Mamalek]] <br /> Himself | term_start2 = ১৯২৩ চনৰ ২৮ অক্টোবৰ | term_end2 = ১ নৱেম্বৰ ১৯২৫ চন | predecessor2 = হাছান পিৰনিয়া | successor2 = মহম্মদ আলী ফৰুগী (Acting)<br />[[Mostowfi ol-Mamalek]] | office3 = [[Ministry of Defence and Armed Forces Logistics (Iran)|Minister of War]] | monarch3 = আহমদ শ্বাহ কাজাৰ | term_start3 = ২৪ এপ্ৰিল ১৯২১ | term_end3 = ১ নৱেম্বৰ ১৯২৫ চন | predecessor3 = মাছৌদ কায়হান | successor3 = আমিৰ আব্দুল্লাহ তাহমাছেবী {{Collapsed infobox section end}} }} | full name = ''ৰেজা পাহলৱী''<br />{{langx|fa|رضا پهلوی}} | | spouse = {{plainlist| * {{marriage|মৰিয়ম সাৱদকুহী |1895|1911|reason=died}} * {{marriage|টাডজ অল-মলৌক|1916}} * {{marriage|তুৰান আমিৰছোলেইমানী|1922|1923|reason=div}} * {{marriage|এছমত দৌলৎশাহি|1923|}} }} | issue =ৰাজকুমাৰী হামদাম আল-ছালতানেহ <br />ৰাজকুমাৰী শ্বামছ <br />[[মহম্মদ ৰেজা পাহলৱী]] <br />ৰাজকুমাৰী আশ্ৰফ <br />ৰাজকুমাৰ আলী ৰেজা <br />ৰাজকুমাৰ গোলাম ৰেজা <br />ৰাজকুমাৰ আব্দুল ৰেজা <br />ৰাজকুমাৰ আহমদ ৰেজা <br />ৰাজকুমাৰ মাহমুদ ৰেজা পাহলৱী <br />ৰাজকুমাৰী ফাতেমেহ <br />ৰাজকুমাৰ হামিদ ৰেজা | house = হাউছ অৱ পাহলৱী | father = আব্বাছ-আলী খান | mother = নৌচ-আফাৰিন | birth_name = ৰেজা খান | birth_date = {{birth date|df=yes|1878|03|15}} | birth_place =আলাষ্ট , কাজাৰ ইৰাণ | death_date = {{death date and age|df=yes|1944|07|26|1878|03|16}} | death_place = জোহান্সবাৰ্গ, দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ সংঘ | burial_date = ১৯৪৪ | burial_place = আল-ৰিফায়ী মছজিদ, কাইৰো,[[ইজিপ্ত]];<br />৭ মে’ ১৯৫০ চন<br /> ৰেজা শ্বাহৰ সমাধিস্থল , ৰেই, ইৰাণ | signature = Reza Khan signature.svg | module = {{Infobox officeholder | embed = yes | allegiance = [[Sublime State of Iran]]<br />(1894–1925)<br />[[Imperial State of Iran]]<br />(1925–1941) | branch = * in [[Persian Cossack Brigade]] from 1894 to 1925 *in Imperial Army of Iran from 1921 to 1941 | service_years = 1894–1941 | battles = {{Tree list}} * পাৰস্যৰ সাংবিধানিক বিপ্লৱ * [[প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধ ]] ** [[Persian campaign (World War I)|Persian campaign]] *** [[Jungle Movement of Gilan]] * [[Kurdish separatism in Iran]] ** [[Simko Shikak revolt (1918–1922)]] *** [[Lakestan incident]] *** [[Battle of Miandoab]] ** [[Simko Shikak revolt (1926)]] * [[Mohammad Khiabani's uprising]] * [[1921 Persian coup d'état]] * [[Arab separatism in Khuzestan]] ** [[Sheikh Khazal rebellion]] * [[Goharshad Mosque rebellion]] * [[Second World War]] ** [[Anglo-Soviet invasion of Iran]] *** [[Operation Long Jump]] {{tree list/end}} | rank = * [[Brigadier General]] from 1921 to 1925 * [[Commander-in-Chief|Sardar Sepah (Commander-in-Chief)]] from 1925 to 1941 | commands = }} }} '''ৰেজা শ্বাহ পাহলৱী'''<ref>{{Cite web|title=Historic Personalities of Iran: Reza Shah Pahlavi|url=https://www.iranchamber.com/history/reza_shah/reza_shah.php|access-date=9 April 2021|website=iranchamber.com}}</ref> ৰ জন্মগত নাম আছিল ৰেজা খান। ( জন্ম,১৫ মাৰ্চ ১৮৭৮ – মৃত্যু,২৬ জুলাই ১৯৪৪) ১৯২৫ চনৰ পৰা ১৯৪১ চনলৈকে তেওঁ ইৰাণৰ শ্বাহ আছিল তথা পাহলৱী বংশৰ প্ৰতিষ্ঠাপক আছিল। এজন সামৰিক বিষয়া হিচাপে কৰ্মজীৱন আৰম্ভ কৰা ৰেজা শ্বাহে পিছলৈ এগৰাকী ৰাজনীতিবিদ হিচাপে নিজকে প্ৰতিষ্ঠিত কৰে । তেওঁ [[ইৰাণ]]ৰ যুদ্ধ মন্ত্ৰী আৰু প্ৰধানমন্ত্ৰী হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল আৰু শেষৰজন কাজাৰ ৰজা আহমদ শ্বাহক উৎখাত কৰাৰ পিছত ইৰানৰ শ্বাহ বা সম্ৰাট নিৰ্বাচিত হৈছিল।<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=fXXgDwAAQBAJ|title=SINCONA Auction 49: The Kian Collection (Machine Struck Coins and Medals of the Qajar and Pahlavi Dynasties|publisher=SINCONA Swiss International Coin Auction AG}}</ref> ১৪ বছৰ বয়সত পাৰ্চী কছাক ব্ৰিগেডত যোগদান কৰি তেওঁ ক্ৰমান্বয়ে ৰেংকসমূহৰ মাজেৰে উন্নীত হয় আৰু ১৯২১ চনৰ ভিতৰত ব্ৰিগেডিয়াৰ জেনেৰেল হয়। <ref>{{cite web |title=Reza Shah Pahlavi |url=https://www.britannica.com/biography/Reza-Shah-Pahlavi |website=Encyclopedia Britannica |access-date=March 13, 2025}}</ref> ১৯২১ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত কাজভিন প্ৰদেশত নিয়োজিত সমগ্ৰ কছাক ব্ৰিগেডৰ নেতা হিচাপে তেওঁ [[তেহৰাণ]]ৰ ফালে আগবাঢ়ি গৈ ৰাজধানী দখল কৰে। চৰকাৰ ভংগ কৰিবলৈ বাধ্য কৰাই জিয়া-উল-দিন টাবাতাবাইক নতুন প্ৰধানমন্ত্ৰী হিচাপে নিযুক্তি দিয়ে। নতুন চৰকাৰত ৰেজা খানৰ প্ৰথম ভূমিকা আছিল সেনাবাহিনীৰ প্ৰধান সেনাধ্যক্ষ আৰু যুদ্ধ মন্ত্ৰী হিচাপে। <ref name=":2" /> অভ্যুত্থানৰ দুবছৰৰ পাছত ইৰাণৰ নিষ্ঠাবান ৰাষ্ট্ৰীয় বিধানসভাৰ সহযোগত ৰেজা পাহলৱী [[ইৰাণ]]ৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী হয়। ১৯২৫ চনত সংবিধান সভাই আহমদ শ্বাহক পদচ্যুত কৰি ১৯০৬ চনৰ ইৰাণৰ সংবিধান সংশোধন কৰি ৰেজা পাহলৱীক ইৰাণৰ শ্বাহ হিচাপে নিৰ্বাচিত কৰে। তেওঁ পাহলৱী বংশ প্ৰতিষ্ঠা কৰে, ১৯৭৯ চনত ইৰাণী বিপ্লৱৰ ফলত অন্ত হোৱা ৰাজতন্ত্ৰ সময়লৈকে পাহলৱী বংশ তথা তেওঁৰ পুত্ৰ মহম্মদ ৰেজা শ্বাহে শাসন কৰি আছিল।<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=fXXgDwAAQBAJ|title=SINCONA Auction 49: The Kian Collection (Machine Struck Coins and Medals of the Qajar and Pahlavi Dynasties|publisher=SINCONA Swiss International Coin Auction AG}}</ref> ১৯২৫ চনত ব্ৰিটিছ সমৰ্থিত অভ্যুত্থানেৰে কাজাৰ বংশৰ শেষৰজন শ্বাহ আহমদ শ্বাহ কাজাৰক উৎখাত কৰি পাহলৱী বংশ প্ৰতিষ্ঠা কৰা ৰেজা শ্বাহক ১৯৪১ চনৰ ১৬ ছেপ্টেম্বৰত এংলো-ছোভিয়েট বাহিনীয়ে ইৰাণ আক্ৰমণ কৰাৰ সময়ত তেওঁক বলপূৰ্বকভাৱে ক্ষমতাৰ পৰা আঁতৰাই দিয়া হৈছিল। ৰেজা শ্বাহে ইৰানৰ আধুনিকীকৰনৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিছিল। সেয়ে ছিয়া ধৰ্মগুৰুসকলৰ সৈতে সংঘৰ্ষত লিপ্ত হয় আৰু তেওঁৰ ৰাজত্বকালত সামাজিক, অৰ্থনৈতিক আৰু ৰাজনৈতিক সংস্কাৰৰ প্ৰৱৰ্তন কৰে আৰু শেষত আধুনিক ইৰাণী ৰাষ্ট্ৰৰ ভেটি স্থাপন কৰে। সেয়েহে তেওঁক আধুনিক ইৰাণৰ প্ৰতিষ্ঠাপক হিচাপে বহুতে গণ্য কৰে।<ref name=":2">{{Cite book |author-link=Cyrus Ghani |title=Ghani, Cyrus. (1998), Iran and the rise of Reza Shah : from Qajar collapse to Pahlavi rule. Tauris publisher, London.}}</ref> ==প্ৰাৰম্ভিক জীৱন== ১৮৭৮ চনৰ ১৫ মাৰ্চত মেজৰ আব্বাছ-আলী খান আৰু তেওঁৰ পত্নী নৌছ-আফাৰিনৰ ঘৰত মাজান্দাৰাণ প্ৰদেশৰ সাভাদকুহ কাউণ্টিৰ আলাষ্ট চহৰত ৰেজা খানৰ <ref name="b101">{{cite book | last=Abate | first=Frank R. | title=The Oxford Desk Dictionary of People and Places | publisher=Oxford University Press | date=1999 | isbn=978-0-19-513872-6 | url=https://books.google.com/books?id=6xxYAgAAQBAJ&pg=PA290| page=290}}</ref> জন্ম হয়। <ref name="Afkhami2008">{{cite book|author=Gholam Reza Afkhami|title=The Life and Times of the Shah|url=https://books.google.com/books?id=pTVSPmyvtkAC&pg=PP2|access-date=2 November 2012|date=27 October 2008|publisher=University of California Press|isbn=978-0-520-25328-5|page=4}}</ref><ref>{{cite journal|last=Zirinsky|first=Michael P.|title=Imperial power and dictatorship: Britain and the rise of Reza Shah, 1921–1926|journal=International Journal of Middle East Studies|year=1992|volume=24|issue=4|pages=639–663|url=http://scholarworks.boisestate.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1001&context=history_facpubs&sei-redir=1&referer=http%3A%2F%2Fscholar.google.com%2Fscholar%3Fstart%3D20%26q%3Dlife%2Bof%2Bshah%2Bmohammed%2Breza%26hl%3Den%26as_sdt%3D0%2C5#search=%22life%20shah%20mohammed%20reza%22|access-date=2 November 2012|doi=10.1017/s0020743800022388|s2cid=159878744 |url-access=subscription}}</ref><ref>{{cite web |title=Reza Shah Pahlavi |url=https://www.britannica.com/biography/Reza-Shah-Pahlavi |website=Encyclopedia Britannica |access-date=13 March 2025}}</ref> তেওঁৰ মাতৃ নৌছ-আফাৰিন আইৰ'মলু জৰ্জিয়া বা য়েৰেভান (তেতিয়াৰ ৰাছিয়ান সাম্ৰাজ্যৰ অংশ)ৰপৰা অহা অনুপ্ৰৱেশকাৰী আছিল; <ref>{{cite book|last1=Afkhami|first1=Gholam Reza|url=https://archive.org/details/lifetimesshah00afkh|title=The Life and Times of the Shah|date=2009|publisher=University of California Press|isbn=9780520253285|page=[https://archive.org/details/lifetimesshah00afkh/page/n22 4]|quote=(..) His mother, who was of Georgian origin, died not long after, leaving Reza in her brother's care in Tehran. (...)|url-access=limited}}</ref> ৰেজা শ্বাহৰ জন্মৰ কেইবা দশক আগতে ৰুছ-পাৰ্চী যুদ্ধৰ পিছত ককেছাছৰ সকলো ভূ-খণ্ড এৰি দিবলৈ বাধ্য হোৱাৰ পিছত তেওঁৰ পৰিয়ালে কাজাৰ ইৰাণলৈ প্ৰব্ৰজন কৰিছিল। তেওঁৰ পিতৃ এজন মাজান্দাৰাণী আৰু পালানি বংশৰ সদস্য আছিল, আব্বাছ-আলী খানক ৭ম সাৱদকুহ ৰেজিমেণ্টত কমিচন দিয়া হৈছিল আৰু ১৮৫৬ চনত হেৰাটৰ দ্বিতীয় যুদ্ধত ভাগ লৈছিল।<ref>{{Cite book|last=Ghani|first=Cyrus|url=http://dx.doi.org/10.5040/9780755612079|title=Iran and the Rise of Reza Shah|date=1998|publisher=I.B.Tauris|isbn=978-1-86064-258-6|pages=161|doi=10.5040/9780755612079}}</ref><ref>{{Cite book|last=Niazmand|first=Seyed Reza|title=Reza Shah az Tavalod ta Saltanat|publisher=Hekayat Ghalam Novin|year=2002|isbn=9789645925466|location=Tehran|pages=31|language=fa}}</ref> ১৮৭৮ চনৰ ২৬ নৱেম্বৰত আব্বাছ-আলীৰ হঠাৎ মৃত্যু হয়, তেতিয়া ৰেজাৰ বয়স মাত্ৰ ৮ মাহ আছিল। পিতৃৰ মৃত্যুৰ পাছত ৰেজা আৰু মাক তেহৰাণৰ ভাতৃৰ ঘৰলৈ গুচি যায়। ১৮৭৯ চনত ৰেজাক খুড়াক এজনৰ তত্ত্বাৱধানত এৰি দি পুনৰ বিবাহপাশত আবদ্ধ হয়। ১৮৮২ চনত খুড়াকে ৰেজাক পৰিয়ালৰ বন্ধু আমিৰ তুমান কাজিম খানৰ ওচৰলৈ পঠিয়াইছিল; কাজিম খান পাৰ্চী কছাক ব্ৰিগেডৰ এজন বিষয়া আছিল। ৰেজাৰ ঘৰত এটা সুকীয়া কোঠা আছিল আৰু কাজিম খানৰ সন্তানৰ সৈতে পঢ়াৰ সুযোগ দিয়া হৈছিল, ঘৰুৱা শিক্ষক সকল ঘৰলৈ গৈ পঢ়ুৱাইছিল। <ref>{{cite book|title=Cry of the Peacock|last=Nahai|first=Gina B.|year=2000|publisher=Simon and Schuster |location=New York |isbn=0-7434-0337-1|pages=180–181|url=https://books.google.com/books?id=MDGmJD-ADqQC&pg=PA180|access-date=31 October 2010}}</ref> ৰেজা ষোল্ল বছৰ বয়সত তেওঁ পাৰ্চী কছাক ব্ৰিগেডত যোগদান কৰে। ১৯০৩ চনত যেতিয়া তেওঁৰ বয়স ২৫ বছৰ আছিল, তেতিয়া তেওঁ ডাচ কনছুল জেনেৰেল ফ্ৰিডলিন মেৰিনাছ নোবেলৰ দেহৰক্ষী আৰু ভৃত্য আছিল বুলি কোৱা হয়।<ref>{{Cite book|last=Martine Gosselink and Dirk J. Tang|title=Iran and the Netherlands; interwoven through the ages|publisher=Barjesteh van Waalwijk van Doorn & Co's Uitgeversmaatschappij. Initiated by the Royal Netherlands Embassy, Tehran|year=2009|isbn=9789056130985|location=Gronsveld and Rotterdam|pages=254–256|language=fa, en}}</ref> ১৯০৩ চনত তেহৰাণত অনুষ্ঠিত হোৱা "হাজ্জি আখণ্টৰ বাবি চক্ৰ"ৰ এখন বৈঠকত ৰেজাক সাক্ষাৎ কৰি কথা পতা মৰিটছ ৱেগেনভ'ৰ্টে ১৯২৬ চনৰ এটা প্ৰকাশনত তেওঁক "ডাচ কনছুল জেনেৰেলৰ সেৱাৰ দাস" বুলি উল্লেখ কৰিছিল আৰু পশ্চিমীয়া ৰাজনীতিৰ প্ৰতি তেওঁৰ তীব্ৰ আগ্ৰহৰ কথা উল্লেখ কৰিছিল। <ref>{{Cite book|last=Maurits Wagenvoort|title=Karavaanreis door Zuid-Perzië|publisher=C.A. Mees|year=1926|location=Santpoort|pages=84|language=nl}}</ref> ৰেজাই ইম্পেৰিয়েল আৰ্মীত সেৱা আগবঢ়াইছিল। তেওঁৰ প্ৰাৰম্ভিক কেৰিয়াৰ আৰম্ভ হৈছিল কাজাৰ ৰাজকুমাৰ আব্দল-হুছেইন ফাৰ্মান ফাৰ্মাৰ কমাণ্ডত ব্যক্তিগত হিচাপে। ফাৰ্মান ফাৰ্মাই ৰেজাৰ সম্ভাৱনা দেখি তেওঁক সামৰিক বিদ্যালয়লৈ পঠিয়াই দিলে, য’ত তেওঁ আৰ্টিলাৰী চাৰ্জেণ্টৰ পদবী লাভ কৰে। ১৯১১ চনত তেওঁ পৰৱৰ্তী প্ৰচাৰ অভিযানত নিজৰ যোগ্যতা প্ৰমাণ কৰি প্ৰথম লেফটেনেণ্ট পদত পদোন্নতি লাভ কৰে। মেচিনগান চলোৱাত তেওঁৰ দক্ষতাৰ বাবে ১৯১২ চনত তেওঁ কেপ্তেইন পদবী লাভ কৰে। ১৯১৫ চনলৈকে তেওঁ কৰ্ণেল পদত পদোন্নতি লাভ কৰে।<ref>{{cite web|url=http://www.iranchamber.com/history/reza_shah/reza_shah.php#sthash.67ALAeXC.dpuf|title=History of Iran : Reza Shah Pahlavi – Reza Shah Kabir (Reza Shah The Great)|publisher=Iran Chamber Society|access-date=10 April 2016}}</ref> তেওঁৰ সামৰিক সেৱাৰ অভিলেখৰ বাবেই অৱশেষত তেওঁক পাৰ্চী কছাক ব্ৰিগেডত ব্ৰিগেডিয়াৰ জেনেৰেল হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়। ১৯১৯ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত তেওঁ ‘পাহলৱী’ উপাধি বাছি লৈছিল, যিটো পিছলৈ তেওঁ প্ৰতিষ্ঠা কৰা বংশৰ নাম হৈ পৰিছিল।<ref>{{cite book|last=Chehabi|first=H. E.|title=Onomastic Reforms: Family Names and State-Building in Iran|year=2020|publisher=Harvard University Press|isbn=9780674248199|url=https://twitter.com/rob_steele1/status/1386385708844142592|archive-url=https://web.archive.org/web/20210426101528/https://twitter.com/rob_steele1/status/1386385708844142592|archive-date=26 April 2021}}</ref> ==কৰ্মজীৱন== ১৯১৮ চনত তেওঁ পাৰ্চী কছাক ব্ৰিগেডৰ জেনেৰেল পদত পদোন্নতি লাভ কৰে। ১৯২৫ চনত কাজাৰ ৰাজতন্ত্ৰৰ পতনৰ পূৰ্বে তেওঁ নিশান-ই-আকদান বঁটা লাভ কৰা শেষ বিষয়া আছিল। ৰাছিয়ান বিপ্লৱৰ পিছত পাৰস্য যুদ্ধক্ষেত্ৰত পৰিণত হয়। ১৯১৭ চনত ব্ৰিটেইনে ইৰাণৰ ব্যৱহাৰ কৰি ৰাছিয়া আক্ৰমণ আৰম্ভ কৰে। কিন্তু ব্ৰিটেইনৰ বিফলতাৰ ফলত ছোভিয়েট ইউনিয়নে উত্তৰ পাৰস্য দখল কৰি পাৰ্চী ছোভিয়েট ছ’চিয়েলিষ্ট ৰিপাব্লিক প্ৰতিষ্ঠা কৰে। ১৯২০ চনত জাংগালী, কুৰ্দ, আৰ্মেনিয়ান আৰু আজাৰবাইজানৰ ১৫০০ জনীয়া গেৰিলা বাহিনীয়ে তেহৰাণৰ দিশে যাত্ৰা কৰে আৰু ৰাজধানীখনত গভীৰ ৰাজনৈতিক সংকটৰ সৃষ্টি কৰে। ১৯২১ চনৰ ১৪ জানুৱাৰীত ব্ৰিটিছ জেনেৰেল আইৰনছাইডে ৰেজা খানক তাব্ৰিজ বেটেলিয়নৰ কমাণ্ডাৰ হিচাপে নিযুক্তি দিয়ে। এমাহৰ পাছত ব্ৰিটিছৰ নিৰ্দেশনাত ৰেজা খানে তিনিৰ পৰা চাৰি হাজাৰ সৈনিক লৈ ৰাজধানী তেহৰাণ দখল কৰে। তেওঁ পূৰ্বৰ চৰকাৰক উৎখাত কৰি ছেইয়দ জিয়াউদ্দিন টাবাতাবাইক প্ৰধানমন্ত্ৰী হিচাপে নিযুক্তি দিয়ে। ইৰাণৰ সংবিধান অনুসৰি ১৯২৫ চনৰ ১২ ডিচেম্বৰত মাজলিছে তেওঁক ইৰাণৰ শ্বাহ ঘোষণা কৰে। ১৯২৬ চনৰ ২৫ এপ্ৰিলত শপত গ্ৰহণ কৰা তেখেতৰ পুত্ৰ [[মহম্মদ ৰেজা পাহলৱী]] পিছলৈ পাৰস্যৰ মুকুট ৰাজকুমাৰ হয়। ১৯৩২ চনৰ ৮ জুনত ব্ৰিটিছ দূতাবাসৰ পৰা প্ৰকাশিত এক প্ৰতিবেদনত কোৱা হৈছে যে ব্ৰিটিছ চৰকাৰে ৰেজাক ক্ষমতা সুদৃঢ় কৰাত সহায় কৰিবলৈ সাজু আছিল। ==তথ্যৰ উৎস== {{reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== *{{Commons category-inline}} *[http://www.irannotes.com IRANNOTES.com] — High quality Iranian banknotes and coins [[শ্ৰেণী:শাসক]] [[শ্ৰেণী:ইৰানৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]] 5ya43hexdwfs0dtpyb2drs63omr4lfm 606518 606515 2026-05-15T17:18:16Z নৰুনা বৰুৱা 44897 /* কৰ্মজীৱন */ 606518 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty | name = ৰেজা শ্বাহ পাহলৱী | image = Reza shah uniform.jpg | image_size = | caption = ইউনিফৰ্মৰ সাজত ৰেজা শ্বাহ, ১৯৩১ চনত | succession = ইৰাণৰ শ্বাহ বা সম্ৰাট | reign =১৫ ডিচেম্বৰ ১৯২৫ – ১৬ ছেপ্টেম্বৰ ১৯৪১ <ref>{{Cite encyclopedia|url=https://www.britannica.com/biography/Reza-Shah-Pahlavi|title=Reza Shah Pahlavi &#124; Biography|encyclopedia=Encyclopedia Britannica |date=29 May 2023 }}</ref> | coronation = 25 April 1926<ref>{{cite book|last=Rahnema|first=Ali|date=2011|title=Superstition as Ideology in Iranian Politics: From Majlesi to Ahmadinejad|publisher=Cambridge University Press|page=115|isbn=9781139495622}}</ref> | cor-type = ৰাজঅভিষেক | predecessor = আহমদ শ্বাহ কাজাৰ<br />নিজে (অস্থায়ী চৰকাৰৰ সভাপতি হিচাপে) | successor = [[মহম্মদ ৰেজা পাহলৱী]] {{Collapsed infobox section begin |last = yes |Pre-royal positions | titlestyle = border:1px dashed lightgrey;}}{{Infobox officeholder | embed = yes | office1 = [[List of heads of state of Iran|President of the Provisional Government]]<ref>Hambly, Gavin RG (1991). "The Pahlavī Autocracy: Riżā Shāh, 1921–41". In Avery, Peter ; Hambly, Gavin RG ; Melville, Charles P. (eds.). The Cambridge History of Iran (in English). Vol. 7. Cambridge University Press . pp. 224.</ref> | term_start1 = ১৯২৫ চনৰ ৩১ অক্টোবৰ | term_end1 = ১৯২৫ চনৰ ১৫ ডিচেম্বৰ | predecessor1 = আহমদ শ্বাহ কাজাৰ | successor1 = ''Himself'' {{small|(''as [[Shah of Iran]]'')}} | office2 = ইৰাণৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী | order2 = ১৬ তাৰিখ | monarch2 =আহমদ শ্বাহ কাজাৰ | prime_minister2 = [[Zia ol Din Tabatabaee]] <br /> [[Ahmad Qavam]] <br /> [[Hassan Pirnia]] <br /> [[Mostowfi ol-Mamalek]] <br /> Himself | term_start2 = ১৯২৩ চনৰ ২৮ অক্টোবৰ | term_end2 = ১ নৱেম্বৰ ১৯২৫ চন | predecessor2 = হাছান পিৰনিয়া | successor2 = মহম্মদ আলী ফৰুগী (Acting)<br />[[Mostowfi ol-Mamalek]] | office3 = [[Ministry of Defence and Armed Forces Logistics (Iran)|Minister of War]] | monarch3 = আহমদ শ্বাহ কাজাৰ | term_start3 = ২৪ এপ্ৰিল ১৯২১ | term_end3 = ১ নৱেম্বৰ ১৯২৫ চন | predecessor3 = মাছৌদ কায়হান | successor3 = আমিৰ আব্দুল্লাহ তাহমাছেবী {{Collapsed infobox section end}} }} | full name = ''ৰেজা পাহলৱী''<br />{{langx|fa|رضا پهلوی}} | | spouse = {{plainlist| * {{marriage|মৰিয়ম সাৱদকুহী |1895|1911|reason=died}} * {{marriage|টাডজ অল-মলৌক|1916}} * {{marriage|তুৰান আমিৰছোলেইমানী|1922|1923|reason=div}} * {{marriage|এছমত দৌলৎশাহি|1923|}} }} | issue =ৰাজকুমাৰী হামদাম আল-ছালতানেহ <br />ৰাজকুমাৰী শ্বামছ <br />[[মহম্মদ ৰেজা পাহলৱী]] <br />ৰাজকুমাৰী আশ্ৰফ <br />ৰাজকুমাৰ আলী ৰেজা <br />ৰাজকুমাৰ গোলাম ৰেজা <br />ৰাজকুমাৰ আব্দুল ৰেজা <br />ৰাজকুমাৰ আহমদ ৰেজা <br />ৰাজকুমাৰ মাহমুদ ৰেজা পাহলৱী <br />ৰাজকুমাৰী ফাতেমেহ <br />ৰাজকুমাৰ হামিদ ৰেজা | house = হাউছ অৱ পাহলৱী | father = আব্বাছ-আলী খান | mother = নৌচ-আফাৰিন | birth_name = ৰেজা খান | birth_date = {{birth date|df=yes|1878|03|15}} | birth_place =আলাষ্ট , কাজাৰ ইৰাণ | death_date = {{death date and age|df=yes|1944|07|26|1878|03|16}} | death_place = জোহান্সবাৰ্গ, দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ সংঘ | burial_date = ১৯৪৪ | burial_place = আল-ৰিফায়ী মছজিদ, কাইৰো,[[ইজিপ্ত]];<br />৭ মে’ ১৯৫০ চন<br /> ৰেজা শ্বাহৰ সমাধিস্থল , ৰেই, ইৰাণ | signature = Reza Khan signature.svg | module = {{Infobox officeholder | embed = yes | allegiance = [[Sublime State of Iran]]<br />(1894–1925)<br />[[Imperial State of Iran]]<br />(1925–1941) | branch = * in [[Persian Cossack Brigade]] from 1894 to 1925 *in Imperial Army of Iran from 1921 to 1941 | service_years = 1894–1941 | battles = {{Tree list}} * পাৰস্যৰ সাংবিধানিক বিপ্লৱ * [[প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধ ]] ** [[Persian campaign (World War I)|Persian campaign]] *** [[Jungle Movement of Gilan]] * [[Kurdish separatism in Iran]] ** [[Simko Shikak revolt (1918–1922)]] *** [[Lakestan incident]] *** [[Battle of Miandoab]] ** [[Simko Shikak revolt (1926)]] * [[Mohammad Khiabani's uprising]] * [[1921 Persian coup d'état]] * [[Arab separatism in Khuzestan]] ** [[Sheikh Khazal rebellion]] * [[Goharshad Mosque rebellion]] * [[Second World War]] ** [[Anglo-Soviet invasion of Iran]] *** [[Operation Long Jump]] {{tree list/end}} | rank = * [[Brigadier General]] from 1921 to 1925 * [[Commander-in-Chief|Sardar Sepah (Commander-in-Chief)]] from 1925 to 1941 | commands = }} }} '''ৰেজা শ্বাহ পাহলৱী'''<ref>{{Cite web|title=Historic Personalities of Iran: Reza Shah Pahlavi|url=https://www.iranchamber.com/history/reza_shah/reza_shah.php|access-date=9 April 2021|website=iranchamber.com}}</ref> ৰ জন্মগত নাম আছিল ৰেজা খান। ( জন্ম,১৫ মাৰ্চ ১৮৭৮ – মৃত্যু,২৬ জুলাই ১৯৪৪) ১৯২৫ চনৰ পৰা ১৯৪১ চনলৈকে তেওঁ ইৰাণৰ শ্বাহ আছিল তথা পাহলৱী বংশৰ প্ৰতিষ্ঠাপক আছিল। এজন সামৰিক বিষয়া হিচাপে কৰ্মজীৱন আৰম্ভ কৰা ৰেজা শ্বাহে পিছলৈ এগৰাকী ৰাজনীতিবিদ হিচাপে নিজকে প্ৰতিষ্ঠিত কৰে । তেওঁ [[ইৰাণ]]ৰ যুদ্ধ মন্ত্ৰী আৰু প্ৰধানমন্ত্ৰী হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল আৰু শেষৰজন কাজাৰ ৰজা আহমদ শ্বাহক উৎখাত কৰাৰ পিছত ইৰানৰ শ্বাহ বা সম্ৰাট নিৰ্বাচিত হৈছিল।<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=fXXgDwAAQBAJ|title=SINCONA Auction 49: The Kian Collection (Machine Struck Coins and Medals of the Qajar and Pahlavi Dynasties|publisher=SINCONA Swiss International Coin Auction AG}}</ref> ১৪ বছৰ বয়সত পাৰ্চী কছাক ব্ৰিগেডত যোগদান কৰি তেওঁ ক্ৰমান্বয়ে ৰেংকসমূহৰ মাজেৰে উন্নীত হয় আৰু ১৯২১ চনৰ ভিতৰত ব্ৰিগেডিয়াৰ জেনেৰেল হয়। <ref>{{cite web |title=Reza Shah Pahlavi |url=https://www.britannica.com/biography/Reza-Shah-Pahlavi |website=Encyclopedia Britannica |access-date=March 13, 2025}}</ref> ১৯২১ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত কাজভিন প্ৰদেশত নিয়োজিত সমগ্ৰ কছাক ব্ৰিগেডৰ নেতা হিচাপে তেওঁ [[তেহৰাণ]]ৰ ফালে আগবাঢ়ি গৈ ৰাজধানী দখল কৰে। চৰকাৰ ভংগ কৰিবলৈ বাধ্য কৰাই জিয়া-উল-দিন টাবাতাবাইক নতুন প্ৰধানমন্ত্ৰী হিচাপে নিযুক্তি দিয়ে। নতুন চৰকাৰত ৰেজা খানৰ প্ৰথম ভূমিকা আছিল সেনাবাহিনীৰ প্ৰধান সেনাধ্যক্ষ আৰু যুদ্ধ মন্ত্ৰী হিচাপে। <ref name=":2" /> অভ্যুত্থানৰ দুবছৰৰ পাছত ইৰাণৰ নিষ্ঠাবান ৰাষ্ট্ৰীয় বিধানসভাৰ সহযোগত ৰেজা পাহলৱী [[ইৰাণ]]ৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী হয়। ১৯২৫ চনত সংবিধান সভাই আহমদ শ্বাহক পদচ্যুত কৰি ১৯০৬ চনৰ ইৰাণৰ সংবিধান সংশোধন কৰি ৰেজা পাহলৱীক ইৰাণৰ শ্বাহ হিচাপে নিৰ্বাচিত কৰে। তেওঁ পাহলৱী বংশ প্ৰতিষ্ঠা কৰে, ১৯৭৯ চনত ইৰাণী বিপ্লৱৰ ফলত অন্ত হোৱা ৰাজতন্ত্ৰ সময়লৈকে পাহলৱী বংশ তথা তেওঁৰ পুত্ৰ মহম্মদ ৰেজা শ্বাহে শাসন কৰি আছিল।<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=fXXgDwAAQBAJ|title=SINCONA Auction 49: The Kian Collection (Machine Struck Coins and Medals of the Qajar and Pahlavi Dynasties|publisher=SINCONA Swiss International Coin Auction AG}}</ref> ১৯২৫ চনত ব্ৰিটিছ সমৰ্থিত অভ্যুত্থানেৰে কাজাৰ বংশৰ শেষৰজন শ্বাহ আহমদ শ্বাহ কাজাৰক উৎখাত কৰি পাহলৱী বংশ প্ৰতিষ্ঠা কৰা ৰেজা শ্বাহক ১৯৪১ চনৰ ১৬ ছেপ্টেম্বৰত এংলো-ছোভিয়েট বাহিনীয়ে ইৰাণ আক্ৰমণ কৰাৰ সময়ত তেওঁক বলপূৰ্বকভাৱে ক্ষমতাৰ পৰা আঁতৰাই দিয়া হৈছিল। ৰেজা শ্বাহে ইৰানৰ আধুনিকীকৰনৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিছিল। সেয়ে ছিয়া ধৰ্মগুৰুসকলৰ সৈতে সংঘৰ্ষত লিপ্ত হয় আৰু তেওঁৰ ৰাজত্বকালত সামাজিক, অৰ্থনৈতিক আৰু ৰাজনৈতিক সংস্কাৰৰ প্ৰৱৰ্তন কৰে আৰু শেষত আধুনিক ইৰাণী ৰাষ্ট্ৰৰ ভেটি স্থাপন কৰে। সেয়েহে তেওঁক আধুনিক ইৰাণৰ প্ৰতিষ্ঠাপক হিচাপে বহুতে গণ্য কৰে।<ref name=":2">{{Cite book |author-link=Cyrus Ghani |title=Ghani, Cyrus. (1998), Iran and the rise of Reza Shah : from Qajar collapse to Pahlavi rule. Tauris publisher, London.}}</ref> ==প্ৰাৰম্ভিক জীৱন== ১৮৭৮ চনৰ ১৫ মাৰ্চত মেজৰ আব্বাছ-আলী খান আৰু তেওঁৰ পত্নী নৌছ-আফাৰিনৰ ঘৰত মাজান্দাৰাণ প্ৰদেশৰ সাভাদকুহ কাউণ্টিৰ আলাষ্ট চহৰত ৰেজা খানৰ <ref name="b101">{{cite book | last=Abate | first=Frank R. | title=The Oxford Desk Dictionary of People and Places | publisher=Oxford University Press | date=1999 | isbn=978-0-19-513872-6 | url=https://books.google.com/books?id=6xxYAgAAQBAJ&pg=PA290| page=290}}</ref> জন্ম হয়। <ref name="Afkhami2008">{{cite book|author=Gholam Reza Afkhami|title=The Life and Times of the Shah|url=https://books.google.com/books?id=pTVSPmyvtkAC&pg=PP2|access-date=2 November 2012|date=27 October 2008|publisher=University of California Press|isbn=978-0-520-25328-5|page=4}}</ref><ref>{{cite journal|last=Zirinsky|first=Michael P.|title=Imperial power and dictatorship: Britain and the rise of Reza Shah, 1921–1926|journal=International Journal of Middle East Studies|year=1992|volume=24|issue=4|pages=639–663|url=http://scholarworks.boisestate.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1001&context=history_facpubs&sei-redir=1&referer=http%3A%2F%2Fscholar.google.com%2Fscholar%3Fstart%3D20%26q%3Dlife%2Bof%2Bshah%2Bmohammed%2Breza%26hl%3Den%26as_sdt%3D0%2C5#search=%22life%20shah%20mohammed%20reza%22|access-date=2 November 2012|doi=10.1017/s0020743800022388|s2cid=159878744 |url-access=subscription}}</ref><ref>{{cite web |title=Reza Shah Pahlavi |url=https://www.britannica.com/biography/Reza-Shah-Pahlavi |website=Encyclopedia Britannica |access-date=13 March 2025}}</ref> তেওঁৰ মাতৃ নৌছ-আফাৰিন আইৰ'মলু জৰ্জিয়া বা য়েৰেভান (তেতিয়াৰ ৰাছিয়ান সাম্ৰাজ্যৰ অংশ)ৰপৰা অহা অনুপ্ৰৱেশকাৰী আছিল; <ref>{{cite book|last1=Afkhami|first1=Gholam Reza|url=https://archive.org/details/lifetimesshah00afkh|title=The Life and Times of the Shah|date=2009|publisher=University of California Press|isbn=9780520253285|page=[https://archive.org/details/lifetimesshah00afkh/page/n22 4]|quote=(..) His mother, who was of Georgian origin, died not long after, leaving Reza in her brother's care in Tehran. (...)|url-access=limited}}</ref> ৰেজা শ্বাহৰ জন্মৰ কেইবা দশক আগতে ৰুছ-পাৰ্চী যুদ্ধৰ পিছত ককেছাছৰ সকলো ভূ-খণ্ড এৰি দিবলৈ বাধ্য হোৱাৰ পিছত তেওঁৰ পৰিয়ালে কাজাৰ ইৰাণলৈ প্ৰব্ৰজন কৰিছিল। তেওঁৰ পিতৃ এজন মাজান্দাৰাণী আৰু পালানি বংশৰ সদস্য আছিল, আব্বাছ-আলী খানক ৭ম সাৱদকুহ ৰেজিমেণ্টত কমিচন দিয়া হৈছিল আৰু ১৮৫৬ চনত হেৰাটৰ দ্বিতীয় যুদ্ধত ভাগ লৈছিল।<ref>{{Cite book|last=Ghani|first=Cyrus|url=http://dx.doi.org/10.5040/9780755612079|title=Iran and the Rise of Reza Shah|date=1998|publisher=I.B.Tauris|isbn=978-1-86064-258-6|pages=161|doi=10.5040/9780755612079}}</ref><ref>{{Cite book|last=Niazmand|first=Seyed Reza|title=Reza Shah az Tavalod ta Saltanat|publisher=Hekayat Ghalam Novin|year=2002|isbn=9789645925466|location=Tehran|pages=31|language=fa}}</ref> ১৮৭৮ চনৰ ২৬ নৱেম্বৰত আব্বাছ-আলীৰ হঠাৎ মৃত্যু হয়, তেতিয়া ৰেজাৰ বয়স মাত্ৰ ৮ মাহ আছিল। পিতৃৰ মৃত্যুৰ পাছত ৰেজা আৰু মাক তেহৰাণৰ ভাতৃৰ ঘৰলৈ গুচি যায়। ১৮৭৯ চনত ৰেজাক খুড়াক এজনৰ তত্ত্বাৱধানত এৰি দি পুনৰ বিবাহপাশত আবদ্ধ হয়। ১৮৮২ চনত খুড়াকে ৰেজাক পৰিয়ালৰ বন্ধু আমিৰ তুমান কাজিম খানৰ ওচৰলৈ পঠিয়াইছিল; কাজিম খান পাৰ্চী কছাক ব্ৰিগেডৰ এজন বিষয়া আছিল। ৰেজাৰ ঘৰত এটা সুকীয়া কোঠা আছিল আৰু কাজিম খানৰ সন্তানৰ সৈতে পঢ়াৰ সুযোগ দিয়া হৈছিল, ঘৰুৱা শিক্ষক সকল ঘৰলৈ গৈ পঢ়ুৱাইছিল। <ref>{{cite book|title=Cry of the Peacock|last=Nahai|first=Gina B.|year=2000|publisher=Simon and Schuster |location=New York |isbn=0-7434-0337-1|pages=180–181|url=https://books.google.com/books?id=MDGmJD-ADqQC&pg=PA180|access-date=31 October 2010}}</ref> ৰেজা ষোল্ল বছৰ বয়সত তেওঁ পাৰ্চী কছাক ব্ৰিগেডত যোগদান কৰে। ১৯০৩ চনত যেতিয়া তেওঁৰ বয়স ২৫ বছৰ আছিল, তেতিয়া তেওঁ ডাচ কনছুল জেনেৰেল ফ্ৰিডলিন মেৰিনাছ নোবেলৰ দেহৰক্ষী আৰু ভৃত্য আছিল বুলি কোৱা হয়।<ref>{{Cite book|last=Martine Gosselink and Dirk J. Tang|title=Iran and the Netherlands; interwoven through the ages|publisher=Barjesteh van Waalwijk van Doorn & Co's Uitgeversmaatschappij. Initiated by the Royal Netherlands Embassy, Tehran|year=2009|isbn=9789056130985|location=Gronsveld and Rotterdam|pages=254–256|language=fa, en}}</ref> ১৯০৩ চনত তেহৰাণত অনুষ্ঠিত হোৱা "হাজ্জি আখণ্টৰ বাবি চক্ৰ"ৰ এখন বৈঠকত ৰেজাক সাক্ষাৎ কৰি কথা পতা মৰিটছ ৱেগেনভ'ৰ্টে ১৯২৬ চনৰ এটা প্ৰকাশনত তেওঁক "ডাচ কনছুল জেনেৰেলৰ সেৱাৰ দাস" বুলি উল্লেখ কৰিছিল আৰু পশ্চিমীয়া ৰাজনীতিৰ প্ৰতি তেওঁৰ তীব্ৰ আগ্ৰহৰ কথা উল্লেখ কৰিছিল। <ref>{{Cite book|last=Maurits Wagenvoort|title=Karavaanreis door Zuid-Perzië|publisher=C.A. Mees|year=1926|location=Santpoort|pages=84|language=nl}}</ref> ৰেজাই ইম্পেৰিয়েল আৰ্মীত সেৱা আগবঢ়াইছিল। তেওঁৰ প্ৰাৰম্ভিক কেৰিয়াৰ আৰম্ভ হৈছিল কাজাৰ ৰাজকুমাৰ আব্দল-হুছেইন ফাৰ্মান ফাৰ্মাৰ কমাণ্ডত ব্যক্তিগত হিচাপে। ফাৰ্মান ফাৰ্মাই ৰেজাৰ সম্ভাৱনা দেখি তেওঁক সামৰিক বিদ্যালয়লৈ পঠিয়াই দিলে, য’ত তেওঁ আৰ্টিলাৰী চাৰ্জেণ্টৰ পদবী লাভ কৰে। ১৯১১ চনত তেওঁ পৰৱৰ্তী প্ৰচাৰ অভিযানত নিজৰ যোগ্যতা প্ৰমাণ কৰি প্ৰথম লেফটেনেণ্ট পদত পদোন্নতি লাভ কৰে। মেচিনগান চলোৱাত তেওঁৰ দক্ষতাৰ বাবে ১৯১২ চনত তেওঁ কেপ্তেইন পদবী লাভ কৰে। ১৯১৫ চনলৈকে তেওঁ কৰ্ণেল পদত পদোন্নতি লাভ কৰে।<ref>{{cite web|url=http://www.iranchamber.com/history/reza_shah/reza_shah.php#sthash.67ALAeXC.dpuf|title=History of Iran : Reza Shah Pahlavi – Reza Shah Kabir (Reza Shah The Great)|publisher=Iran Chamber Society|access-date=10 April 2016}}</ref> তেওঁৰ সামৰিক সেৱাৰ অভিলেখৰ বাবেই অৱশেষত তেওঁক পাৰ্চী কছাক ব্ৰিগেডত ব্ৰিগেডিয়াৰ জেনেৰেল হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়। ১৯১৯ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত তেওঁ ‘পাহলৱী’ উপাধি বাছি লৈছিল, যিটো পিছলৈ তেওঁ প্ৰতিষ্ঠা কৰা বংশৰ নাম হৈ পৰিছিল।<ref>{{cite book|last=Chehabi|first=H. E.|title=Onomastic Reforms: Family Names and State-Building in Iran|year=2020|publisher=Harvard University Press|isbn=9780674248199|url=https://twitter.com/rob_steele1/status/1386385708844142592|archive-url=https://web.archive.org/web/20210426101528/https://twitter.com/rob_steele1/status/1386385708844142592|archive-date=26 April 2021}}</ref> ==কৰ্মজীৱন== ১৯১৮ চনত তেওঁ পাৰ্চী কছাক ব্ৰিগেডৰ জেনেৰেল পদত পদোন্নতি লাভ কৰে। ১৯২৫ চনত কাজাৰ ৰাজতন্ত্ৰৰ পতনৰ পূৰ্বে তেওঁ নিশান-ই-আকদান বঁটা লাভ কৰা শেষ বিষয়া আছিল।<ref>Christopher Buyers, ''[http://4dw.net/royalark/Persia/Orders/aqdas.htm Persia, The Qajar Dynasty: Orders & Decorations]'' Royal Ark</ref> ৰাছিয়ান বিপ্লৱৰ পিছত পাৰস্য যুদ্ধক্ষেত্ৰত পৰিণত হয়। ১৯১৭ চনত ব্ৰিটেইনে ইৰাণৰ ব্যৱহাৰ কৰি ৰাছিয়া আক্ৰমণ আৰম্ভ কৰে। কিন্তু ব্ৰিটেইনৰ বিফলতাৰ ফলত ছোভিয়েট ইউনিয়নে উত্তৰ পাৰস্য দখল কৰি পাৰ্চী ছোভিয়েট ছ’চিয়েলিষ্ট ৰিপাব্লিক প্ৰতিষ্ঠা কৰে। ১৯২০ চনত জাংগালী, কুৰ্দ, আৰ্মেনিয়ান আৰু আজাৰবাইজানৰ ১৫০০ জনীয়া গেৰিলা বাহিনীয়ে তেহৰাণৰ দিশে যাত্ৰা কৰে আৰু ৰাজধানীখনত গভীৰ ৰাজনৈতিক সংকটৰ সৃষ্টি কৰে। ১৯২১ চনৰ ১৪ জানুৱাৰীত ব্ৰিটিছ জেনেৰেল আইৰনছাইডে ৰেজা খানক তাব্ৰিজ বেটেলিয়নৰ কমাণ্ডাৰ হিচাপে নিযুক্তি দিয়ে। এমাহৰ পাছত ব্ৰিটিছৰ নিৰ্দেশনাত ৰেজা খানে তিনিৰ পৰা চাৰি হাজাৰ সৈনিক লৈ ৰাজধানী তেহৰাণ দখল কৰে। তেওঁ পূৰ্বৰ চৰকাৰক উৎখাত কৰি ছেইয়দ জিয়াউদ্দিন টাবাতাবাইক প্ৰধানমন্ত্ৰী হিচাপে নিযুক্তি দিয়ে। ইৰাণৰ সংবিধান অনুসৰি ১৯২৫ চনৰ ১২ ডিচেম্বৰত মাজলিছে তেওঁক ইৰাণৰ শ্বাহ ঘোষণা কৰে। ১৯২৬ চনৰ ২৫ এপ্ৰিলত শপত গ্ৰহণ কৰা তেখেতৰ পুত্ৰ [[মহম্মদ ৰেজা পাহলৱী]] পিছলৈ পাৰস্যৰ মুকুট ৰাজকুমাৰ হয়। ১৯৩২ চনৰ ৮ জুনত ব্ৰিটিছ দূতাবাসৰ পৰা প্ৰকাশিত এক প্ৰতিবেদনত কোৱা হৈছে যে ব্ৰিটিছ চৰকাৰে ৰেজাক ক্ষমতা সুদৃঢ় কৰাত সহায় কৰিবলৈ সাজু আছিল। ==তথ্যৰ উৎস== {{reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== *{{Commons category-inline}} *[http://www.irannotes.com IRANNOTES.com] — High quality Iranian banknotes and coins [[শ্ৰেণী:শাসক]] [[শ্ৰেণী:ইৰানৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]] 6e16tnsv7rzto8rwq4qvz910l6sgfd0 606521 606518 2026-05-15T17:20:05Z নৰুনা বৰুৱা 44897 /* কৰ্মজীৱন */ 606521 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty | name = ৰেজা শ্বাহ পাহলৱী | image = Reza shah uniform.jpg | image_size = | caption = ইউনিফৰ্মৰ সাজত ৰেজা শ্বাহ, ১৯৩১ চনত | succession = ইৰাণৰ শ্বাহ বা সম্ৰাট | reign =১৫ ডিচেম্বৰ ১৯২৫ – ১৬ ছেপ্টেম্বৰ ১৯৪১ <ref>{{Cite encyclopedia|url=https://www.britannica.com/biography/Reza-Shah-Pahlavi|title=Reza Shah Pahlavi &#124; Biography|encyclopedia=Encyclopedia Britannica |date=29 May 2023 }}</ref> | coronation = 25 April 1926<ref>{{cite book|last=Rahnema|first=Ali|date=2011|title=Superstition as Ideology in Iranian Politics: From Majlesi to Ahmadinejad|publisher=Cambridge University Press|page=115|isbn=9781139495622}}</ref> | cor-type = ৰাজঅভিষেক | predecessor = আহমদ শ্বাহ কাজাৰ<br />নিজে (অস্থায়ী চৰকাৰৰ সভাপতি হিচাপে) | successor = [[মহম্মদ ৰেজা পাহলৱী]] {{Collapsed infobox section begin |last = yes |Pre-royal positions | titlestyle = border:1px dashed lightgrey;}}{{Infobox officeholder | embed = yes | office1 = [[List of heads of state of Iran|President of the Provisional Government]]<ref>Hambly, Gavin RG (1991). "The Pahlavī Autocracy: Riżā Shāh, 1921–41". In Avery, Peter ; Hambly, Gavin RG ; Melville, Charles P. (eds.). The Cambridge History of Iran (in English). Vol. 7. Cambridge University Press . pp. 224.</ref> | term_start1 = ১৯২৫ চনৰ ৩১ অক্টোবৰ | term_end1 = ১৯২৫ চনৰ ১৫ ডিচেম্বৰ | predecessor1 = আহমদ শ্বাহ কাজাৰ | successor1 = ''Himself'' {{small|(''as [[Shah of Iran]]'')}} | office2 = ইৰাণৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী | order2 = ১৬ তাৰিখ | monarch2 =আহমদ শ্বাহ কাজাৰ | prime_minister2 = [[Zia ol Din Tabatabaee]] <br /> [[Ahmad Qavam]] <br /> [[Hassan Pirnia]] <br /> [[Mostowfi ol-Mamalek]] <br /> Himself | term_start2 = ১৯২৩ চনৰ ২৮ অক্টোবৰ | term_end2 = ১ নৱেম্বৰ ১৯২৫ চন | predecessor2 = হাছান পিৰনিয়া | successor2 = মহম্মদ আলী ফৰুগী (Acting)<br />[[Mostowfi ol-Mamalek]] | office3 = [[Ministry of Defence and Armed Forces Logistics (Iran)|Minister of War]] | monarch3 = আহমদ শ্বাহ কাজাৰ | term_start3 = ২৪ এপ্ৰিল ১৯২১ | term_end3 = ১ নৱেম্বৰ ১৯২৫ চন | predecessor3 = মাছৌদ কায়হান | successor3 = আমিৰ আব্দুল্লাহ তাহমাছেবী {{Collapsed infobox section end}} }} | full name = ''ৰেজা পাহলৱী''<br />{{langx|fa|رضا پهلوی}} | | spouse = {{plainlist| * {{marriage|মৰিয়ম সাৱদকুহী |1895|1911|reason=died}} * {{marriage|টাডজ অল-মলৌক|1916}} * {{marriage|তুৰান আমিৰছোলেইমানী|1922|1923|reason=div}} * {{marriage|এছমত দৌলৎশাহি|1923|}} }} | issue =ৰাজকুমাৰী হামদাম আল-ছালতানেহ <br />ৰাজকুমাৰী শ্বামছ <br />[[মহম্মদ ৰেজা পাহলৱী]] <br />ৰাজকুমাৰী আশ্ৰফ <br />ৰাজকুমাৰ আলী ৰেজা <br />ৰাজকুমাৰ গোলাম ৰেজা <br />ৰাজকুমাৰ আব্দুল ৰেজা <br />ৰাজকুমাৰ আহমদ ৰেজা <br />ৰাজকুমাৰ মাহমুদ ৰেজা পাহলৱী <br />ৰাজকুমাৰী ফাতেমেহ <br />ৰাজকুমাৰ হামিদ ৰেজা | house = হাউছ অৱ পাহলৱী | father = আব্বাছ-আলী খান | mother = নৌচ-আফাৰিন | birth_name = ৰেজা খান | birth_date = {{birth date|df=yes|1878|03|15}} | birth_place =আলাষ্ট , কাজাৰ ইৰাণ | death_date = {{death date and age|df=yes|1944|07|26|1878|03|16}} | death_place = জোহান্সবাৰ্গ, দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ সংঘ | burial_date = ১৯৪৪ | burial_place = আল-ৰিফায়ী মছজিদ, কাইৰো,[[ইজিপ্ত]];<br />৭ মে’ ১৯৫০ চন<br /> ৰেজা শ্বাহৰ সমাধিস্থল , ৰেই, ইৰাণ | signature = Reza Khan signature.svg | module = {{Infobox officeholder | embed = yes | allegiance = [[Sublime State of Iran]]<br />(1894–1925)<br />[[Imperial State of Iran]]<br />(1925–1941) | branch = * in [[Persian Cossack Brigade]] from 1894 to 1925 *in Imperial Army of Iran from 1921 to 1941 | service_years = 1894–1941 | battles = {{Tree list}} * পাৰস্যৰ সাংবিধানিক বিপ্লৱ * [[প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধ ]] ** [[Persian campaign (World War I)|Persian campaign]] *** [[Jungle Movement of Gilan]] * [[Kurdish separatism in Iran]] ** [[Simko Shikak revolt (1918–1922)]] *** [[Lakestan incident]] *** [[Battle of Miandoab]] ** [[Simko Shikak revolt (1926)]] * [[Mohammad Khiabani's uprising]] * [[1921 Persian coup d'état]] * [[Arab separatism in Khuzestan]] ** [[Sheikh Khazal rebellion]] * [[Goharshad Mosque rebellion]] * [[Second World War]] ** [[Anglo-Soviet invasion of Iran]] *** [[Operation Long Jump]] {{tree list/end}} | rank = * [[Brigadier General]] from 1921 to 1925 * [[Commander-in-Chief|Sardar Sepah (Commander-in-Chief)]] from 1925 to 1941 | commands = }} }} '''ৰেজা শ্বাহ পাহলৱী'''<ref>{{Cite web|title=Historic Personalities of Iran: Reza Shah Pahlavi|url=https://www.iranchamber.com/history/reza_shah/reza_shah.php|access-date=9 April 2021|website=iranchamber.com}}</ref> ৰ জন্মগত নাম আছিল ৰেজা খান। ( জন্ম,১৫ মাৰ্চ ১৮৭৮ – মৃত্যু,২৬ জুলাই ১৯৪৪) ১৯২৫ চনৰ পৰা ১৯৪১ চনলৈকে তেওঁ ইৰাণৰ শ্বাহ আছিল তথা পাহলৱী বংশৰ প্ৰতিষ্ঠাপক আছিল। এজন সামৰিক বিষয়া হিচাপে কৰ্মজীৱন আৰম্ভ কৰা ৰেজা শ্বাহে পিছলৈ এগৰাকী ৰাজনীতিবিদ হিচাপে নিজকে প্ৰতিষ্ঠিত কৰে । তেওঁ [[ইৰাণ]]ৰ যুদ্ধ মন্ত্ৰী আৰু প্ৰধানমন্ত্ৰী হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল আৰু শেষৰজন কাজাৰ ৰজা আহমদ শ্বাহক উৎখাত কৰাৰ পিছত ইৰানৰ শ্বাহ বা সম্ৰাট নিৰ্বাচিত হৈছিল।<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=fXXgDwAAQBAJ|title=SINCONA Auction 49: The Kian Collection (Machine Struck Coins and Medals of the Qajar and Pahlavi Dynasties|publisher=SINCONA Swiss International Coin Auction AG}}</ref> ১৪ বছৰ বয়সত পাৰ্চী কছাক ব্ৰিগেডত যোগদান কৰি তেওঁ ক্ৰমান্বয়ে ৰেংকসমূহৰ মাজেৰে উন্নীত হয় আৰু ১৯২১ চনৰ ভিতৰত ব্ৰিগেডিয়াৰ জেনেৰেল হয়। <ref>{{cite web |title=Reza Shah Pahlavi |url=https://www.britannica.com/biography/Reza-Shah-Pahlavi |website=Encyclopedia Britannica |access-date=March 13, 2025}}</ref> ১৯২১ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত কাজভিন প্ৰদেশত নিয়োজিত সমগ্ৰ কছাক ব্ৰিগেডৰ নেতা হিচাপে তেওঁ [[তেহৰাণ]]ৰ ফালে আগবাঢ়ি গৈ ৰাজধানী দখল কৰে। চৰকাৰ ভংগ কৰিবলৈ বাধ্য কৰাই জিয়া-উল-দিন টাবাতাবাইক নতুন প্ৰধানমন্ত্ৰী হিচাপে নিযুক্তি দিয়ে। নতুন চৰকাৰত ৰেজা খানৰ প্ৰথম ভূমিকা আছিল সেনাবাহিনীৰ প্ৰধান সেনাধ্যক্ষ আৰু যুদ্ধ মন্ত্ৰী হিচাপে। <ref name=":2" /> অভ্যুত্থানৰ দুবছৰৰ পাছত ইৰাণৰ নিষ্ঠাবান ৰাষ্ট্ৰীয় বিধানসভাৰ সহযোগত ৰেজা পাহলৱী [[ইৰাণ]]ৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী হয়। ১৯২৫ চনত সংবিধান সভাই আহমদ শ্বাহক পদচ্যুত কৰি ১৯০৬ চনৰ ইৰাণৰ সংবিধান সংশোধন কৰি ৰেজা পাহলৱীক ইৰাণৰ শ্বাহ হিচাপে নিৰ্বাচিত কৰে। তেওঁ পাহলৱী বংশ প্ৰতিষ্ঠা কৰে, ১৯৭৯ চনত ইৰাণী বিপ্লৱৰ ফলত অন্ত হোৱা ৰাজতন্ত্ৰ সময়লৈকে পাহলৱী বংশ তথা তেওঁৰ পুত্ৰ মহম্মদ ৰেজা শ্বাহে শাসন কৰি আছিল।<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=fXXgDwAAQBAJ|title=SINCONA Auction 49: The Kian Collection (Machine Struck Coins and Medals of the Qajar and Pahlavi Dynasties|publisher=SINCONA Swiss International Coin Auction AG}}</ref> ১৯২৫ চনত ব্ৰিটিছ সমৰ্থিত অভ্যুত্থানেৰে কাজাৰ বংশৰ শেষৰজন শ্বাহ আহমদ শ্বাহ কাজাৰক উৎখাত কৰি পাহলৱী বংশ প্ৰতিষ্ঠা কৰা ৰেজা শ্বাহক ১৯৪১ চনৰ ১৬ ছেপ্টেম্বৰত এংলো-ছোভিয়েট বাহিনীয়ে ইৰাণ আক্ৰমণ কৰাৰ সময়ত তেওঁক বলপূৰ্বকভাৱে ক্ষমতাৰ পৰা আঁতৰাই দিয়া হৈছিল। ৰেজা শ্বাহে ইৰানৰ আধুনিকীকৰনৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিছিল। সেয়ে ছিয়া ধৰ্মগুৰুসকলৰ সৈতে সংঘৰ্ষত লিপ্ত হয় আৰু তেওঁৰ ৰাজত্বকালত সামাজিক, অৰ্থনৈতিক আৰু ৰাজনৈতিক সংস্কাৰৰ প্ৰৱৰ্তন কৰে আৰু শেষত আধুনিক ইৰাণী ৰাষ্ট্ৰৰ ভেটি স্থাপন কৰে। সেয়েহে তেওঁক আধুনিক ইৰাণৰ প্ৰতিষ্ঠাপক হিচাপে বহুতে গণ্য কৰে।<ref name=":2">{{Cite book |author-link=Cyrus Ghani |title=Ghani, Cyrus. (1998), Iran and the rise of Reza Shah : from Qajar collapse to Pahlavi rule. Tauris publisher, London.}}</ref> ==প্ৰাৰম্ভিক জীৱন== ১৮৭৮ চনৰ ১৫ মাৰ্চত মেজৰ আব্বাছ-আলী খান আৰু তেওঁৰ পত্নী নৌছ-আফাৰিনৰ ঘৰত মাজান্দাৰাণ প্ৰদেশৰ সাভাদকুহ কাউণ্টিৰ আলাষ্ট চহৰত ৰেজা খানৰ <ref name="b101">{{cite book | last=Abate | first=Frank R. | title=The Oxford Desk Dictionary of People and Places | publisher=Oxford University Press | date=1999 | isbn=978-0-19-513872-6 | url=https://books.google.com/books?id=6xxYAgAAQBAJ&pg=PA290| page=290}}</ref> জন্ম হয়। <ref name="Afkhami2008">{{cite book|author=Gholam Reza Afkhami|title=The Life and Times of the Shah|url=https://books.google.com/books?id=pTVSPmyvtkAC&pg=PP2|access-date=2 November 2012|date=27 October 2008|publisher=University of California Press|isbn=978-0-520-25328-5|page=4}}</ref><ref>{{cite journal|last=Zirinsky|first=Michael P.|title=Imperial power and dictatorship: Britain and the rise of Reza Shah, 1921–1926|journal=International Journal of Middle East Studies|year=1992|volume=24|issue=4|pages=639–663|url=http://scholarworks.boisestate.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1001&context=history_facpubs&sei-redir=1&referer=http%3A%2F%2Fscholar.google.com%2Fscholar%3Fstart%3D20%26q%3Dlife%2Bof%2Bshah%2Bmohammed%2Breza%26hl%3Den%26as_sdt%3D0%2C5#search=%22life%20shah%20mohammed%20reza%22|access-date=2 November 2012|doi=10.1017/s0020743800022388|s2cid=159878744 |url-access=subscription}}</ref><ref>{{cite web |title=Reza Shah Pahlavi |url=https://www.britannica.com/biography/Reza-Shah-Pahlavi |website=Encyclopedia Britannica |access-date=13 March 2025}}</ref> তেওঁৰ মাতৃ নৌছ-আফাৰিন আইৰ'মলু জৰ্জিয়া বা য়েৰেভান (তেতিয়াৰ ৰাছিয়ান সাম্ৰাজ্যৰ অংশ)ৰপৰা অহা অনুপ্ৰৱেশকাৰী আছিল; <ref>{{cite book|last1=Afkhami|first1=Gholam Reza|url=https://archive.org/details/lifetimesshah00afkh|title=The Life and Times of the Shah|date=2009|publisher=University of California Press|isbn=9780520253285|page=[https://archive.org/details/lifetimesshah00afkh/page/n22 4]|quote=(..) His mother, who was of Georgian origin, died not long after, leaving Reza in her brother's care in Tehran. (...)|url-access=limited}}</ref> ৰেজা শ্বাহৰ জন্মৰ কেইবা দশক আগতে ৰুছ-পাৰ্চী যুদ্ধৰ পিছত ককেছাছৰ সকলো ভূ-খণ্ড এৰি দিবলৈ বাধ্য হোৱাৰ পিছত তেওঁৰ পৰিয়ালে কাজাৰ ইৰাণলৈ প্ৰব্ৰজন কৰিছিল। তেওঁৰ পিতৃ এজন মাজান্দাৰাণী আৰু পালানি বংশৰ সদস্য আছিল, আব্বাছ-আলী খানক ৭ম সাৱদকুহ ৰেজিমেণ্টত কমিচন দিয়া হৈছিল আৰু ১৮৫৬ চনত হেৰাটৰ দ্বিতীয় যুদ্ধত ভাগ লৈছিল।<ref>{{Cite book|last=Ghani|first=Cyrus|url=http://dx.doi.org/10.5040/9780755612079|title=Iran and the Rise of Reza Shah|date=1998|publisher=I.B.Tauris|isbn=978-1-86064-258-6|pages=161|doi=10.5040/9780755612079}}</ref><ref>{{Cite book|last=Niazmand|first=Seyed Reza|title=Reza Shah az Tavalod ta Saltanat|publisher=Hekayat Ghalam Novin|year=2002|isbn=9789645925466|location=Tehran|pages=31|language=fa}}</ref> ১৮৭৮ চনৰ ২৬ নৱেম্বৰত আব্বাছ-আলীৰ হঠাৎ মৃত্যু হয়, তেতিয়া ৰেজাৰ বয়স মাত্ৰ ৮ মাহ আছিল। পিতৃৰ মৃত্যুৰ পাছত ৰেজা আৰু মাক তেহৰাণৰ ভাতৃৰ ঘৰলৈ গুচি যায়। ১৮৭৯ চনত ৰেজাক খুড়াক এজনৰ তত্ত্বাৱধানত এৰি দি পুনৰ বিবাহপাশত আবদ্ধ হয়। ১৮৮২ চনত খুড়াকে ৰেজাক পৰিয়ালৰ বন্ধু আমিৰ তুমান কাজিম খানৰ ওচৰলৈ পঠিয়াইছিল; কাজিম খান পাৰ্চী কছাক ব্ৰিগেডৰ এজন বিষয়া আছিল। ৰেজাৰ ঘৰত এটা সুকীয়া কোঠা আছিল আৰু কাজিম খানৰ সন্তানৰ সৈতে পঢ়াৰ সুযোগ দিয়া হৈছিল, ঘৰুৱা শিক্ষক সকল ঘৰলৈ গৈ পঢ়ুৱাইছিল। <ref>{{cite book|title=Cry of the Peacock|last=Nahai|first=Gina B.|year=2000|publisher=Simon and Schuster |location=New York |isbn=0-7434-0337-1|pages=180–181|url=https://books.google.com/books?id=MDGmJD-ADqQC&pg=PA180|access-date=31 October 2010}}</ref> ৰেজা ষোল্ল বছৰ বয়সত তেওঁ পাৰ্চী কছাক ব্ৰিগেডত যোগদান কৰে। ১৯০৩ চনত যেতিয়া তেওঁৰ বয়স ২৫ বছৰ আছিল, তেতিয়া তেওঁ ডাচ কনছুল জেনেৰেল ফ্ৰিডলিন মেৰিনাছ নোবেলৰ দেহৰক্ষী আৰু ভৃত্য আছিল বুলি কোৱা হয়।<ref>{{Cite book|last=Martine Gosselink and Dirk J. Tang|title=Iran and the Netherlands; interwoven through the ages|publisher=Barjesteh van Waalwijk van Doorn & Co's Uitgeversmaatschappij. Initiated by the Royal Netherlands Embassy, Tehran|year=2009|isbn=9789056130985|location=Gronsveld and Rotterdam|pages=254–256|language=fa, en}}</ref> ১৯০৩ চনত তেহৰাণত অনুষ্ঠিত হোৱা "হাজ্জি আখণ্টৰ বাবি চক্ৰ"ৰ এখন বৈঠকত ৰেজাক সাক্ষাৎ কৰি কথা পতা মৰিটছ ৱেগেনভ'ৰ্টে ১৯২৬ চনৰ এটা প্ৰকাশনত তেওঁক "ডাচ কনছুল জেনেৰেলৰ সেৱাৰ দাস" বুলি উল্লেখ কৰিছিল আৰু পশ্চিমীয়া ৰাজনীতিৰ প্ৰতি তেওঁৰ তীব্ৰ আগ্ৰহৰ কথা উল্লেখ কৰিছিল। <ref>{{Cite book|last=Maurits Wagenvoort|title=Karavaanreis door Zuid-Perzië|publisher=C.A. Mees|year=1926|location=Santpoort|pages=84|language=nl}}</ref> ৰেজাই ইম্পেৰিয়েল আৰ্মীত সেৱা আগবঢ়াইছিল। তেওঁৰ প্ৰাৰম্ভিক কেৰিয়াৰ আৰম্ভ হৈছিল কাজাৰ ৰাজকুমাৰ আব্দল-হুছেইন ফাৰ্মান ফাৰ্মাৰ কমাণ্ডত ব্যক্তিগত হিচাপে। ফাৰ্মান ফাৰ্মাই ৰেজাৰ সম্ভাৱনা দেখি তেওঁক সামৰিক বিদ্যালয়লৈ পঠিয়াই দিলে, য’ত তেওঁ আৰ্টিলাৰী চাৰ্জেণ্টৰ পদবী লাভ কৰে। ১৯১১ চনত তেওঁ পৰৱৰ্তী প্ৰচাৰ অভিযানত নিজৰ যোগ্যতা প্ৰমাণ কৰি প্ৰথম লেফটেনেণ্ট পদত পদোন্নতি লাভ কৰে। মেচিনগান চলোৱাত তেওঁৰ দক্ষতাৰ বাবে ১৯১২ চনত তেওঁ কেপ্তেইন পদবী লাভ কৰে। ১৯১৫ চনলৈকে তেওঁ কৰ্ণেল পদত পদোন্নতি লাভ কৰে।<ref>{{cite web|url=http://www.iranchamber.com/history/reza_shah/reza_shah.php#sthash.67ALAeXC.dpuf|title=History of Iran : Reza Shah Pahlavi – Reza Shah Kabir (Reza Shah The Great)|publisher=Iran Chamber Society|access-date=10 April 2016}}</ref> তেওঁৰ সামৰিক সেৱাৰ অভিলেখৰ বাবেই অৱশেষত তেওঁক পাৰ্চী কছাক ব্ৰিগেডত ব্ৰিগেডিয়াৰ জেনেৰেল হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়। ১৯১৯ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত তেওঁ ‘পাহলৱী’ উপাধি বাছি লৈছিল, যিটো পিছলৈ তেওঁ প্ৰতিষ্ঠা কৰা বংশৰ নাম হৈ পৰিছিল।<ref>{{cite book|last=Chehabi|first=H. E.|title=Onomastic Reforms: Family Names and State-Building in Iran|year=2020|publisher=Harvard University Press|isbn=9780674248199|url=https://twitter.com/rob_steele1/status/1386385708844142592|archive-url=https://web.archive.org/web/20210426101528/https://twitter.com/rob_steele1/status/1386385708844142592|archive-date=26 April 2021}}</ref> ==কৰ্মজীৱন== ১৯১৮ চনত তেওঁ পাৰ্চী কছাক ব্ৰিগেডৰ জেনেৰেল পদত পদোন্নতি লাভ কৰে। ১৯২৫ চনত কাজাৰ ৰাজতন্ত্ৰৰ পতনৰ পূৰ্বে তেওঁ নিশান-ই-আকদান বঁটা লাভ কৰা শেষ বিষয়া আছিল।<ref>Christopher Buyers, ''[http://4dw.net/royalark/Persia/Orders/aqdas.htm Persia, The Qajar Dynasty: Orders & Decorations]'' Royal Ark</ref> ৰাছিয়ান বিপ্লৱৰ পিছত পাৰস্য যুদ্ধক্ষেত্ৰত পৰিণত হয়। ১৯১৭ চনত ব্ৰিটেইনে ইৰাণৰ ব্যৱহাৰ কৰি ৰাছিয়া আক্ৰমণ আৰম্ভ কৰে। কিন্তু ব্ৰিটেইনৰ বিফলতাৰ ফলত ছোভিয়েট ইউনিয়নে উত্তৰ পাৰস্য দখল কৰি পাৰ্চী ছোভিয়েট ছ’চিয়েলিষ্ট ৰিপাব্লিক প্ৰতিষ্ঠা কৰে। ১৯২০ চনত জাংগালী, কুৰ্দ, আৰ্মেনিয়ান আৰু আজাৰবাইজানৰ ১৫০০ জনীয়া গেৰিলা বাহিনীয়ে তেহৰাণৰ দিশে যাত্ৰা কৰে আৰু ৰাজধানীত গভীৰ ৰাজনৈতিক সংকটৰ সৃষ্টি কৰে।<ref>Abrahamian, Ervand, ''Iran Between Two Revolutions'', (1982), pp. 116–7.</ref> ১৯২১ চনৰ ১৪ জানুৱাৰীত ব্ৰিটিছ জেনেৰেল আইৰনছাইডে ৰেজা খানক তাব্ৰিজ বেটেলিয়নৰ কমাণ্ডাৰ হিচাপে নিযুক্তি দিয়ে। এমাহৰ পাছত ব্ৰিটিছৰ নিৰ্দেশনাত ৰেজা খানে তিনিৰ পৰা চাৰি হাজাৰ সৈনিক লৈ ৰাজধানী তেহৰাণ দখল কৰে। তেওঁ পূৰ্বৰ চৰকাৰক উৎখাত কৰি ছেইয়দ জিয়াউদ্দিন টাবাতাবাইক প্ৰধানমন্ত্ৰী হিচাপে নিযুক্তি দিয়ে। ইৰাণৰ সংবিধান অনুসৰি ১৯২৫ চনৰ ১২ ডিচেম্বৰত মাজলিছে তেওঁক ইৰাণৰ শ্বাহ ঘোষণা কৰে। ১৯২৬ চনৰ ২৫ এপ্ৰিলত শপত গ্ৰহণ কৰা তেখেতৰ পুত্ৰ [[মহম্মদ ৰেজা পাহলৱী]] পিছলৈ পাৰস্যৰ মুকুট ৰাজকুমাৰ হয়। ১৯৩২ চনৰ ৮ জুনত ব্ৰিটিছ দূতাবাসৰ পৰা প্ৰকাশিত এক প্ৰতিবেদনত কোৱা হৈছে যে ব্ৰিটিছ চৰকাৰে ৰেজাক ক্ষমতা সুদৃঢ় কৰাত সহায় কৰিবলৈ সাজু আছিল। ==তথ্যৰ উৎস== {{reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== *{{Commons category-inline}} *[http://www.irannotes.com IRANNOTES.com] — High quality Iranian banknotes and coins [[শ্ৰেণী:শাসক]] [[শ্ৰেণী:ইৰানৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]] g3nsfoax2xajs4explg5fnur0g824b9 606525 606521 2026-05-15T17:25:14Z নৰুনা বৰুৱা 44897 /* কৰ্মজীৱন */ 606525 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty | name = ৰেজা শ্বাহ পাহলৱী | image = Reza shah uniform.jpg | image_size = | caption = ইউনিফৰ্মৰ সাজত ৰেজা শ্বাহ, ১৯৩১ চনত | succession = ইৰাণৰ শ্বাহ বা সম্ৰাট | reign =১৫ ডিচেম্বৰ ১৯২৫ – ১৬ ছেপ্টেম্বৰ ১৯৪১ <ref>{{Cite encyclopedia|url=https://www.britannica.com/biography/Reza-Shah-Pahlavi|title=Reza Shah Pahlavi &#124; Biography|encyclopedia=Encyclopedia Britannica |date=29 May 2023 }}</ref> | coronation = 25 April 1926<ref>{{cite book|last=Rahnema|first=Ali|date=2011|title=Superstition as Ideology in Iranian Politics: From Majlesi to Ahmadinejad|publisher=Cambridge University Press|page=115|isbn=9781139495622}}</ref> | cor-type = ৰাজঅভিষেক | predecessor = আহমদ শ্বাহ কাজাৰ<br />নিজে (অস্থায়ী চৰকাৰৰ সভাপতি হিচাপে) | successor = [[মহম্মদ ৰেজা পাহলৱী]] {{Collapsed infobox section begin |last = yes |Pre-royal positions | titlestyle = border:1px dashed lightgrey;}}{{Infobox officeholder | embed = yes | office1 = [[List of heads of state of Iran|President of the Provisional Government]]<ref>Hambly, Gavin RG (1991). "The Pahlavī Autocracy: Riżā Shāh, 1921–41". In Avery, Peter ; Hambly, Gavin RG ; Melville, Charles P. (eds.). The Cambridge History of Iran (in English). Vol. 7. Cambridge University Press . pp. 224.</ref> | term_start1 = ১৯২৫ চনৰ ৩১ অক্টোবৰ | term_end1 = ১৯২৫ চনৰ ১৫ ডিচেম্বৰ | predecessor1 = আহমদ শ্বাহ কাজাৰ | successor1 = ''Himself'' {{small|(''as [[Shah of Iran]]'')}} | office2 = ইৰাণৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী | order2 = ১৬ তাৰিখ | monarch2 =আহমদ শ্বাহ কাজাৰ | prime_minister2 = [[Zia ol Din Tabatabaee]] <br /> [[Ahmad Qavam]] <br /> [[Hassan Pirnia]] <br /> [[Mostowfi ol-Mamalek]] <br /> Himself | term_start2 = ১৯২৩ চনৰ ২৮ অক্টোবৰ | term_end2 = ১ নৱেম্বৰ ১৯২৫ চন | predecessor2 = হাছান পিৰনিয়া | successor2 = মহম্মদ আলী ফৰুগী (Acting)<br />[[Mostowfi ol-Mamalek]] | office3 = [[Ministry of Defence and Armed Forces Logistics (Iran)|Minister of War]] | monarch3 = আহমদ শ্বাহ কাজাৰ | term_start3 = ২৪ এপ্ৰিল ১৯২১ | term_end3 = ১ নৱেম্বৰ ১৯২৫ চন | predecessor3 = মাছৌদ কায়হান | successor3 = আমিৰ আব্দুল্লাহ তাহমাছেবী {{Collapsed infobox section end}} }} | full name = ''ৰেজা পাহলৱী''<br />{{langx|fa|رضا پهلوی}} | | spouse = {{plainlist| * {{marriage|মৰিয়ম সাৱদকুহী |1895|1911|reason=died}} * {{marriage|টাডজ অল-মলৌক|1916}} * {{marriage|তুৰান আমিৰছোলেইমানী|1922|1923|reason=div}} * {{marriage|এছমত দৌলৎশাহি|1923|}} }} | issue =ৰাজকুমাৰী হামদাম আল-ছালতানেহ <br />ৰাজকুমাৰী শ্বামছ <br />[[মহম্মদ ৰেজা পাহলৱী]] <br />ৰাজকুমাৰী আশ্ৰফ <br />ৰাজকুমাৰ আলী ৰেজা <br />ৰাজকুমাৰ গোলাম ৰেজা <br />ৰাজকুমাৰ আব্দুল ৰেজা <br />ৰাজকুমাৰ আহমদ ৰেজা <br />ৰাজকুমাৰ মাহমুদ ৰেজা পাহলৱী <br />ৰাজকুমাৰী ফাতেমেহ <br />ৰাজকুমাৰ হামিদ ৰেজা | house = হাউছ অৱ পাহলৱী | father = আব্বাছ-আলী খান | mother = নৌচ-আফাৰিন | birth_name = ৰেজা খান | birth_date = {{birth date|df=yes|1878|03|15}} | birth_place =আলাষ্ট , কাজাৰ ইৰাণ | death_date = {{death date and age|df=yes|1944|07|26|1878|03|16}} | death_place = জোহান্সবাৰ্গ, দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ সংঘ | burial_date = ১৯৪৪ | burial_place = আল-ৰিফায়ী মছজিদ, কাইৰো,[[ইজিপ্ত]];<br />৭ মে’ ১৯৫০ চন<br /> ৰেজা শ্বাহৰ সমাধিস্থল , ৰেই, ইৰাণ | signature = Reza Khan signature.svg | module = {{Infobox officeholder | embed = yes | allegiance = [[Sublime State of Iran]]<br />(1894–1925)<br />[[Imperial State of Iran]]<br />(1925–1941) | branch = * in [[Persian Cossack Brigade]] from 1894 to 1925 *in Imperial Army of Iran from 1921 to 1941 | service_years = 1894–1941 | battles = {{Tree list}} * পাৰস্যৰ সাংবিধানিক বিপ্লৱ * [[প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধ ]] ** [[Persian campaign (World War I)|Persian campaign]] *** [[Jungle Movement of Gilan]] * [[Kurdish separatism in Iran]] ** [[Simko Shikak revolt (1918–1922)]] *** [[Lakestan incident]] *** [[Battle of Miandoab]] ** [[Simko Shikak revolt (1926)]] * [[Mohammad Khiabani's uprising]] * [[1921 Persian coup d'état]] * [[Arab separatism in Khuzestan]] ** [[Sheikh Khazal rebellion]] * [[Goharshad Mosque rebellion]] * [[Second World War]] ** [[Anglo-Soviet invasion of Iran]] *** [[Operation Long Jump]] {{tree list/end}} | rank = * [[Brigadier General]] from 1921 to 1925 * [[Commander-in-Chief|Sardar Sepah (Commander-in-Chief)]] from 1925 to 1941 | commands = }} }} '''ৰেজা শ্বাহ পাহলৱী'''<ref>{{Cite web|title=Historic Personalities of Iran: Reza Shah Pahlavi|url=https://www.iranchamber.com/history/reza_shah/reza_shah.php|access-date=9 April 2021|website=iranchamber.com}}</ref> ৰ জন্মগত নাম আছিল ৰেজা খান। ( জন্ম,১৫ মাৰ্চ ১৮৭৮ – মৃত্যু,২৬ জুলাই ১৯৪৪) ১৯২৫ চনৰ পৰা ১৯৪১ চনলৈকে তেওঁ ইৰাণৰ শ্বাহ আছিল তথা পাহলৱী বংশৰ প্ৰতিষ্ঠাপক আছিল। এজন সামৰিক বিষয়া হিচাপে কৰ্মজীৱন আৰম্ভ কৰা ৰেজা শ্বাহে পিছলৈ এগৰাকী ৰাজনীতিবিদ হিচাপে নিজকে প্ৰতিষ্ঠিত কৰে । তেওঁ [[ইৰাণ]]ৰ যুদ্ধ মন্ত্ৰী আৰু প্ৰধানমন্ত্ৰী হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল আৰু শেষৰজন কাজাৰ ৰজা আহমদ শ্বাহক উৎখাত কৰাৰ পিছত ইৰানৰ শ্বাহ বা সম্ৰাট নিৰ্বাচিত হৈছিল।<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=fXXgDwAAQBAJ|title=SINCONA Auction 49: The Kian Collection (Machine Struck Coins and Medals of the Qajar and Pahlavi Dynasties|publisher=SINCONA Swiss International Coin Auction AG}}</ref> ১৪ বছৰ বয়সত পাৰ্চী কছাক ব্ৰিগেডত যোগদান কৰি তেওঁ ক্ৰমান্বয়ে ৰেংকসমূহৰ মাজেৰে উন্নীত হয় আৰু ১৯২১ চনৰ ভিতৰত ব্ৰিগেডিয়াৰ জেনেৰেল হয়। <ref>{{cite web |title=Reza Shah Pahlavi |url=https://www.britannica.com/biography/Reza-Shah-Pahlavi |website=Encyclopedia Britannica |access-date=March 13, 2025}}</ref> ১৯২১ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত কাজভিন প্ৰদেশত নিয়োজিত সমগ্ৰ কছাক ব্ৰিগেডৰ নেতা হিচাপে তেওঁ [[তেহৰাণ]]ৰ ফালে আগবাঢ়ি গৈ ৰাজধানী দখল কৰে। চৰকাৰ ভংগ কৰিবলৈ বাধ্য কৰাই জিয়া-উল-দিন টাবাতাবাইক নতুন প্ৰধানমন্ত্ৰী হিচাপে নিযুক্তি দিয়ে। নতুন চৰকাৰত ৰেজা খানৰ প্ৰথম ভূমিকা আছিল সেনাবাহিনীৰ প্ৰধান সেনাধ্যক্ষ আৰু যুদ্ধ মন্ত্ৰী হিচাপে। <ref name=":2" /> অভ্যুত্থানৰ দুবছৰৰ পাছত ইৰাণৰ নিষ্ঠাবান ৰাষ্ট্ৰীয় বিধানসভাৰ সহযোগত ৰেজা পাহলৱী [[ইৰাণ]]ৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী হয়। ১৯২৫ চনত সংবিধান সভাই আহমদ শ্বাহক পদচ্যুত কৰি ১৯০৬ চনৰ ইৰাণৰ সংবিধান সংশোধন কৰি ৰেজা পাহলৱীক ইৰাণৰ শ্বাহ হিচাপে নিৰ্বাচিত কৰে। তেওঁ পাহলৱী বংশ প্ৰতিষ্ঠা কৰে, ১৯৭৯ চনত ইৰাণী বিপ্লৱৰ ফলত অন্ত হোৱা ৰাজতন্ত্ৰ সময়লৈকে পাহলৱী বংশ তথা তেওঁৰ পুত্ৰ মহম্মদ ৰেজা শ্বাহে শাসন কৰি আছিল।<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=fXXgDwAAQBAJ|title=SINCONA Auction 49: The Kian Collection (Machine Struck Coins and Medals of the Qajar and Pahlavi Dynasties|publisher=SINCONA Swiss International Coin Auction AG}}</ref> ১৯২৫ চনত ব্ৰিটিছ সমৰ্থিত অভ্যুত্থানেৰে কাজাৰ বংশৰ শেষৰজন শ্বাহ আহমদ শ্বাহ কাজাৰক উৎখাত কৰি পাহলৱী বংশ প্ৰতিষ্ঠা কৰা ৰেজা শ্বাহক ১৯৪১ চনৰ ১৬ ছেপ্টেম্বৰত এংলো-ছোভিয়েট বাহিনীয়ে ইৰাণ আক্ৰমণ কৰাৰ সময়ত তেওঁক বলপূৰ্বকভাৱে ক্ষমতাৰ পৰা আঁতৰাই দিয়া হৈছিল। ৰেজা শ্বাহে ইৰানৰ আধুনিকীকৰনৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিছিল। সেয়ে ছিয়া ধৰ্মগুৰুসকলৰ সৈতে সংঘৰ্ষত লিপ্ত হয় আৰু তেওঁৰ ৰাজত্বকালত সামাজিক, অৰ্থনৈতিক আৰু ৰাজনৈতিক সংস্কাৰৰ প্ৰৱৰ্তন কৰে আৰু শেষত আধুনিক ইৰাণী ৰাষ্ট্ৰৰ ভেটি স্থাপন কৰে। সেয়েহে তেওঁক আধুনিক ইৰাণৰ প্ৰতিষ্ঠাপক হিচাপে বহুতে গণ্য কৰে।<ref name=":2">{{Cite book |author-link=Cyrus Ghani |title=Ghani, Cyrus. (1998), Iran and the rise of Reza Shah : from Qajar collapse to Pahlavi rule. Tauris publisher, London.}}</ref> ==প্ৰাৰম্ভিক জীৱন== ১৮৭৮ চনৰ ১৫ মাৰ্চত মেজৰ আব্বাছ-আলী খান আৰু তেওঁৰ পত্নী নৌছ-আফাৰিনৰ ঘৰত মাজান্দাৰাণ প্ৰদেশৰ সাভাদকুহ কাউণ্টিৰ আলাষ্ট চহৰত ৰেজা খানৰ <ref name="b101">{{cite book | last=Abate | first=Frank R. | title=The Oxford Desk Dictionary of People and Places | publisher=Oxford University Press | date=1999 | isbn=978-0-19-513872-6 | url=https://books.google.com/books?id=6xxYAgAAQBAJ&pg=PA290| page=290}}</ref> জন্ম হয়। <ref name="Afkhami2008">{{cite book|author=Gholam Reza Afkhami|title=The Life and Times of the Shah|url=https://books.google.com/books?id=pTVSPmyvtkAC&pg=PP2|access-date=2 November 2012|date=27 October 2008|publisher=University of California Press|isbn=978-0-520-25328-5|page=4}}</ref><ref>{{cite journal|last=Zirinsky|first=Michael P.|title=Imperial power and dictatorship: Britain and the rise of Reza Shah, 1921–1926|journal=International Journal of Middle East Studies|year=1992|volume=24|issue=4|pages=639–663|url=http://scholarworks.boisestate.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1001&context=history_facpubs&sei-redir=1&referer=http%3A%2F%2Fscholar.google.com%2Fscholar%3Fstart%3D20%26q%3Dlife%2Bof%2Bshah%2Bmohammed%2Breza%26hl%3Den%26as_sdt%3D0%2C5#search=%22life%20shah%20mohammed%20reza%22|access-date=2 November 2012|doi=10.1017/s0020743800022388|s2cid=159878744 |url-access=subscription}}</ref><ref>{{cite web |title=Reza Shah Pahlavi |url=https://www.britannica.com/biography/Reza-Shah-Pahlavi |website=Encyclopedia Britannica |access-date=13 March 2025}}</ref> তেওঁৰ মাতৃ নৌছ-আফাৰিন আইৰ'মলু জৰ্জিয়া বা য়েৰেভান (তেতিয়াৰ ৰাছিয়ান সাম্ৰাজ্যৰ অংশ)ৰপৰা অহা অনুপ্ৰৱেশকাৰী আছিল; <ref>{{cite book|last1=Afkhami|first1=Gholam Reza|url=https://archive.org/details/lifetimesshah00afkh|title=The Life and Times of the Shah|date=2009|publisher=University of California Press|isbn=9780520253285|page=[https://archive.org/details/lifetimesshah00afkh/page/n22 4]|quote=(..) His mother, who was of Georgian origin, died not long after, leaving Reza in her brother's care in Tehran. (...)|url-access=limited}}</ref> ৰেজা শ্বাহৰ জন্মৰ কেইবা দশক আগতে ৰুছ-পাৰ্চী যুদ্ধৰ পিছত ককেছাছৰ সকলো ভূ-খণ্ড এৰি দিবলৈ বাধ্য হোৱাৰ পিছত তেওঁৰ পৰিয়ালে কাজাৰ ইৰাণলৈ প্ৰব্ৰজন কৰিছিল। তেওঁৰ পিতৃ এজন মাজান্দাৰাণী আৰু পালানি বংশৰ সদস্য আছিল, আব্বাছ-আলী খানক ৭ম সাৱদকুহ ৰেজিমেণ্টত কমিচন দিয়া হৈছিল আৰু ১৮৫৬ চনত হেৰাটৰ দ্বিতীয় যুদ্ধত ভাগ লৈছিল।<ref>{{Cite book|last=Ghani|first=Cyrus|url=http://dx.doi.org/10.5040/9780755612079|title=Iran and the Rise of Reza Shah|date=1998|publisher=I.B.Tauris|isbn=978-1-86064-258-6|pages=161|doi=10.5040/9780755612079}}</ref><ref>{{Cite book|last=Niazmand|first=Seyed Reza|title=Reza Shah az Tavalod ta Saltanat|publisher=Hekayat Ghalam Novin|year=2002|isbn=9789645925466|location=Tehran|pages=31|language=fa}}</ref> ১৮৭৮ চনৰ ২৬ নৱেম্বৰত আব্বাছ-আলীৰ হঠাৎ মৃত্যু হয়, তেতিয়া ৰেজাৰ বয়স মাত্ৰ ৮ মাহ আছিল। পিতৃৰ মৃত্যুৰ পাছত ৰেজা আৰু মাক তেহৰাণৰ ভাতৃৰ ঘৰলৈ গুচি যায়। ১৮৭৯ চনত ৰেজাক খুড়াক এজনৰ তত্ত্বাৱধানত এৰি দি পুনৰ বিবাহপাশত আবদ্ধ হয়। ১৮৮২ চনত খুড়াকে ৰেজাক পৰিয়ালৰ বন্ধু আমিৰ তুমান কাজিম খানৰ ওচৰলৈ পঠিয়াইছিল; কাজিম খান পাৰ্চী কছাক ব্ৰিগেডৰ এজন বিষয়া আছিল। ৰেজাৰ ঘৰত এটা সুকীয়া কোঠা আছিল আৰু কাজিম খানৰ সন্তানৰ সৈতে পঢ়াৰ সুযোগ দিয়া হৈছিল, ঘৰুৱা শিক্ষক সকল ঘৰলৈ গৈ পঢ়ুৱাইছিল। <ref>{{cite book|title=Cry of the Peacock|last=Nahai|first=Gina B.|year=2000|publisher=Simon and Schuster |location=New York |isbn=0-7434-0337-1|pages=180–181|url=https://books.google.com/books?id=MDGmJD-ADqQC&pg=PA180|access-date=31 October 2010}}</ref> ৰেজা ষোল্ল বছৰ বয়সত তেওঁ পাৰ্চী কছাক ব্ৰিগেডত যোগদান কৰে। ১৯০৩ চনত যেতিয়া তেওঁৰ বয়স ২৫ বছৰ আছিল, তেতিয়া তেওঁ ডাচ কনছুল জেনেৰেল ফ্ৰিডলিন মেৰিনাছ নোবেলৰ দেহৰক্ষী আৰু ভৃত্য আছিল বুলি কোৱা হয়।<ref>{{Cite book|last=Martine Gosselink and Dirk J. Tang|title=Iran and the Netherlands; interwoven through the ages|publisher=Barjesteh van Waalwijk van Doorn & Co's Uitgeversmaatschappij. Initiated by the Royal Netherlands Embassy, Tehran|year=2009|isbn=9789056130985|location=Gronsveld and Rotterdam|pages=254–256|language=fa, en}}</ref> ১৯০৩ চনত তেহৰাণত অনুষ্ঠিত হোৱা "হাজ্জি আখণ্টৰ বাবি চক্ৰ"ৰ এখন বৈঠকত ৰেজাক সাক্ষাৎ কৰি কথা পতা মৰিটছ ৱেগেনভ'ৰ্টে ১৯২৬ চনৰ এটা প্ৰকাশনত তেওঁক "ডাচ কনছুল জেনেৰেলৰ সেৱাৰ দাস" বুলি উল্লেখ কৰিছিল আৰু পশ্চিমীয়া ৰাজনীতিৰ প্ৰতি তেওঁৰ তীব্ৰ আগ্ৰহৰ কথা উল্লেখ কৰিছিল। <ref>{{Cite book|last=Maurits Wagenvoort|title=Karavaanreis door Zuid-Perzië|publisher=C.A. Mees|year=1926|location=Santpoort|pages=84|language=nl}}</ref> ৰেজাই ইম্পেৰিয়েল আৰ্মীত সেৱা আগবঢ়াইছিল। তেওঁৰ প্ৰাৰম্ভিক কেৰিয়াৰ আৰম্ভ হৈছিল কাজাৰ ৰাজকুমাৰ আব্দল-হুছেইন ফাৰ্মান ফাৰ্মাৰ কমাণ্ডত ব্যক্তিগত হিচাপে। ফাৰ্মান ফাৰ্মাই ৰেজাৰ সম্ভাৱনা দেখি তেওঁক সামৰিক বিদ্যালয়লৈ পঠিয়াই দিলে, য’ত তেওঁ আৰ্টিলাৰী চাৰ্জেণ্টৰ পদবী লাভ কৰে। ১৯১১ চনত তেওঁ পৰৱৰ্তী প্ৰচাৰ অভিযানত নিজৰ যোগ্যতা প্ৰমাণ কৰি প্ৰথম লেফটেনেণ্ট পদত পদোন্নতি লাভ কৰে। মেচিনগান চলোৱাত তেওঁৰ দক্ষতাৰ বাবে ১৯১২ চনত তেওঁ কেপ্তেইন পদবী লাভ কৰে। ১৯১৫ চনলৈকে তেওঁ কৰ্ণেল পদত পদোন্নতি লাভ কৰে।<ref>{{cite web|url=http://www.iranchamber.com/history/reza_shah/reza_shah.php#sthash.67ALAeXC.dpuf|title=History of Iran : Reza Shah Pahlavi – Reza Shah Kabir (Reza Shah The Great)|publisher=Iran Chamber Society|access-date=10 April 2016}}</ref> তেওঁৰ সামৰিক সেৱাৰ অভিলেখৰ বাবেই অৱশেষত তেওঁক পাৰ্চী কছাক ব্ৰিগেডত ব্ৰিগেডিয়াৰ জেনেৰেল হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়। ১৯১৯ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত তেওঁ ‘পাহলৱী’ উপাধি বাছি লৈছিল, যিটো পিছলৈ তেওঁ প্ৰতিষ্ঠা কৰা বংশৰ নাম হৈ পৰিছিল।<ref>{{cite book|last=Chehabi|first=H. E.|title=Onomastic Reforms: Family Names and State-Building in Iran|year=2020|publisher=Harvard University Press|isbn=9780674248199|url=https://twitter.com/rob_steele1/status/1386385708844142592|archive-url=https://web.archive.org/web/20210426101528/https://twitter.com/rob_steele1/status/1386385708844142592|archive-date=26 April 2021}}</ref> ==কৰ্মজীৱন== ১৯১৮ চনত তেওঁ পাৰ্চী কছাক ব্ৰিগেডৰ জেনেৰেল পদত পদোন্নতি লাভ কৰে। ১৯২৫ চনত কাজাৰ ৰাজতন্ত্ৰৰ পতনৰ পূৰ্বে তেওঁ নিশান-ই-আকদান বঁটা লাভ কৰা শেষ বিষয়া আছিল।<ref>Christopher Buyers, ''[http://4dw.net/royalark/Persia/Orders/aqdas.htm Persia, The Qajar Dynasty: Orders & Decorations]'' Royal Ark</ref> ৰাছিয়ান বিপ্লৱৰ পিছত পাৰস্য যুদ্ধক্ষেত্ৰত পৰিণত হয়। ১৯১৭ চনত ব্ৰিটেইনে ইৰাণৰ ব্যৱহাৰ কৰি ৰাছিয়া আক্ৰমণ আৰম্ভ কৰে। কিন্তু ব্ৰিটেইনৰ বিফলতাৰ ফলত ছোভিয়েট ইউনিয়নে উত্তৰ পাৰস্য দখল কৰি পাৰ্চী ছোভিয়েট ছ’চিয়েলিষ্ট ৰিপাব্লিক প্ৰতিষ্ঠা কৰে। ১৯২০ চনত জাংগালী, কুৰ্দ, আৰ্মেনিয়ান আৰু আজাৰবাইজানৰ ১৫০০ জনীয়া গেৰিলা বাহিনীয়ে তেহৰাণৰ দিশে যাত্ৰা কৰে আৰু ৰাজধানীত গভীৰ ৰাজনৈতিক সংকটৰ সৃষ্টি কৰে।<ref>Abrahamian, Ervand, ''Iran Between Two Revolutions'', (1982), pp. 116–7.</ref> ১৯২১ চনৰ ১৪ জানুৱাৰীত ইৰানত থকা ব্ৰিটিছ জেনেৰেল আইৰনছাইডে ৰেজা খানক তাব্ৰিজ বেটেলিয়নৰ কমাণ্ডাৰ হিচাপে নিযুক্তি দিয়ে।<ref name="GhaniGhanī2001">{{cite book|author1=Cyrus Ghani|author2=Sīrūs Ghanī|title=Iran and the Rise of the Reza Shah: From Qajar Collapse to Pahlavi Power|url=https://books.google.com/books?id=VGZItY9kL0AC&pg=PA147|year=2001|publisher=I.B. Tauris|isbn=978-1-86064-629-4|pages=147–}}</ref> এমাহৰ পাছত ব্ৰিটিছৰ নিৰ্দেশনাত ৰেজা খানে তিনিৰ পৰা চাৰি হাজাৰ সৈনিক লৈ ৰাজধানী তেহৰাণ দখল কৰে। তেওঁ পূৰ্বৰ চৰকাৰক উৎখাত কৰি ছেইয়দ জিয়াউদ্দিন টাবাতাবাইক প্ৰধানমন্ত্ৰী হিচাপে নিযুক্তি দিয়ে। ইৰাণৰ সংবিধান অনুসৰি ১৯২৫ চনৰ ১২ ডিচেম্বৰত মাজলিছে তেওঁক ইৰাণৰ শ্বাহ ঘোষণা কৰে। ১৯২৬ চনৰ ২৫ এপ্ৰিলত শপত গ্ৰহণ কৰা তেখেতৰ পুত্ৰ [[মহম্মদ ৰেজা পাহলৱী]] পিছলৈ পাৰস্যৰ মুকুট ৰাজকুমাৰ হয়। ১৯৩২ চনৰ ৮ জুনত ব্ৰিটিছ দূতাবাসৰ পৰা প্ৰকাশিত এক প্ৰতিবেদনত কোৱা হৈছে যে ব্ৰিটিছ চৰকাৰে ৰেজাক ক্ষমতা সুদৃঢ় কৰাত সহায় কৰিবলৈ সাজু আছিল। ==তথ্যৰ উৎস== {{reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== *{{Commons category-inline}} *[http://www.irannotes.com IRANNOTES.com] — High quality Iranian banknotes and coins [[শ্ৰেণী:শাসক]] [[শ্ৰেণী:ইৰানৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]] 7niwx04bezoi5rtymr6efkwp99wlsse 606528 606525 2026-05-15T17:27:54Z নৰুনা বৰুৱা 44897 /* কৰ্মজীৱন */ 606528 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty | name = ৰেজা শ্বাহ পাহলৱী | image = Reza shah uniform.jpg | image_size = | caption = ইউনিফৰ্মৰ সাজত ৰেজা শ্বাহ, ১৯৩১ চনত | succession = ইৰাণৰ শ্বাহ বা সম্ৰাট | reign =১৫ ডিচেম্বৰ ১৯২৫ – ১৬ ছেপ্টেম্বৰ ১৯৪১ <ref>{{Cite encyclopedia|url=https://www.britannica.com/biography/Reza-Shah-Pahlavi|title=Reza Shah Pahlavi &#124; Biography|encyclopedia=Encyclopedia Britannica |date=29 May 2023 }}</ref> | coronation = 25 April 1926<ref>{{cite book|last=Rahnema|first=Ali|date=2011|title=Superstition as Ideology in Iranian Politics: From Majlesi to Ahmadinejad|publisher=Cambridge University Press|page=115|isbn=9781139495622}}</ref> | cor-type = ৰাজঅভিষেক | predecessor = আহমদ শ্বাহ কাজাৰ<br />নিজে (অস্থায়ী চৰকাৰৰ সভাপতি হিচাপে) | successor = [[মহম্মদ ৰেজা পাহলৱী]] {{Collapsed infobox section begin |last = yes |Pre-royal positions | titlestyle = border:1px dashed lightgrey;}}{{Infobox officeholder | embed = yes | office1 = [[List of heads of state of Iran|President of the Provisional Government]]<ref>Hambly, Gavin RG (1991). "The Pahlavī Autocracy: Riżā Shāh, 1921–41". In Avery, Peter ; Hambly, Gavin RG ; Melville, Charles P. (eds.). The Cambridge History of Iran (in English). Vol. 7. Cambridge University Press . pp. 224.</ref> | term_start1 = ১৯২৫ চনৰ ৩১ অক্টোবৰ | term_end1 = ১৯২৫ চনৰ ১৫ ডিচেম্বৰ | predecessor1 = আহমদ শ্বাহ কাজাৰ | successor1 = ''Himself'' {{small|(''as [[Shah of Iran]]'')}} | office2 = ইৰাণৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী | order2 = ১৬ তাৰিখ | monarch2 =আহমদ শ্বাহ কাজাৰ | prime_minister2 = [[Zia ol Din Tabatabaee]] <br /> [[Ahmad Qavam]] <br /> [[Hassan Pirnia]] <br /> [[Mostowfi ol-Mamalek]] <br /> Himself | term_start2 = ১৯২৩ চনৰ ২৮ অক্টোবৰ | term_end2 = ১ নৱেম্বৰ ১৯২৫ চন | predecessor2 = হাছান পিৰনিয়া | successor2 = মহম্মদ আলী ফৰুগী (Acting)<br />[[Mostowfi ol-Mamalek]] | office3 = [[Ministry of Defence and Armed Forces Logistics (Iran)|Minister of War]] | monarch3 = আহমদ শ্বাহ কাজাৰ | term_start3 = ২৪ এপ্ৰিল ১৯২১ | term_end3 = ১ নৱেম্বৰ ১৯২৫ চন | predecessor3 = মাছৌদ কায়হান | successor3 = আমিৰ আব্দুল্লাহ তাহমাছেবী {{Collapsed infobox section end}} }} | full name = ''ৰেজা পাহলৱী''<br />{{langx|fa|رضا پهلوی}} | | spouse = {{plainlist| * {{marriage|মৰিয়ম সাৱদকুহী |1895|1911|reason=died}} * {{marriage|টাডজ অল-মলৌক|1916}} * {{marriage|তুৰান আমিৰছোলেইমানী|1922|1923|reason=div}} * {{marriage|এছমত দৌলৎশাহি|1923|}} }} | issue =ৰাজকুমাৰী হামদাম আল-ছালতানেহ <br />ৰাজকুমাৰী শ্বামছ <br />[[মহম্মদ ৰেজা পাহলৱী]] <br />ৰাজকুমাৰী আশ্ৰফ <br />ৰাজকুমাৰ আলী ৰেজা <br />ৰাজকুমাৰ গোলাম ৰেজা <br />ৰাজকুমাৰ আব্দুল ৰেজা <br />ৰাজকুমাৰ আহমদ ৰেজা <br />ৰাজকুমাৰ মাহমুদ ৰেজা পাহলৱী <br />ৰাজকুমাৰী ফাতেমেহ <br />ৰাজকুমাৰ হামিদ ৰেজা | house = হাউছ অৱ পাহলৱী | father = আব্বাছ-আলী খান | mother = নৌচ-আফাৰিন | birth_name = ৰেজা খান | birth_date = {{birth date|df=yes|1878|03|15}} | birth_place =আলাষ্ট , কাজাৰ ইৰাণ | death_date = {{death date and age|df=yes|1944|07|26|1878|03|16}} | death_place = জোহান্সবাৰ্গ, দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ সংঘ | burial_date = ১৯৪৪ | burial_place = আল-ৰিফায়ী মছজিদ, কাইৰো,[[ইজিপ্ত]];<br />৭ মে’ ১৯৫০ চন<br /> ৰেজা শ্বাহৰ সমাধিস্থল , ৰেই, ইৰাণ | signature = Reza Khan signature.svg | module = {{Infobox officeholder | embed = yes | allegiance = [[Sublime State of Iran]]<br />(1894–1925)<br />[[Imperial State of Iran]]<br />(1925–1941) | branch = * in [[Persian Cossack Brigade]] from 1894 to 1925 *in Imperial Army of Iran from 1921 to 1941 | service_years = 1894–1941 | battles = {{Tree list}} * পাৰস্যৰ সাংবিধানিক বিপ্লৱ * [[প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধ ]] ** [[Persian campaign (World War I)|Persian campaign]] *** [[Jungle Movement of Gilan]] * [[Kurdish separatism in Iran]] ** [[Simko Shikak revolt (1918–1922)]] *** [[Lakestan incident]] *** [[Battle of Miandoab]] ** [[Simko Shikak revolt (1926)]] * [[Mohammad Khiabani's uprising]] * [[1921 Persian coup d'état]] * [[Arab separatism in Khuzestan]] ** [[Sheikh Khazal rebellion]] * [[Goharshad Mosque rebellion]] * [[Second World War]] ** [[Anglo-Soviet invasion of Iran]] *** [[Operation Long Jump]] {{tree list/end}} | rank = * [[Brigadier General]] from 1921 to 1925 * [[Commander-in-Chief|Sardar Sepah (Commander-in-Chief)]] from 1925 to 1941 | commands = }} }} '''ৰেজা শ্বাহ পাহলৱী'''<ref>{{Cite web|title=Historic Personalities of Iran: Reza Shah Pahlavi|url=https://www.iranchamber.com/history/reza_shah/reza_shah.php|access-date=9 April 2021|website=iranchamber.com}}</ref> ৰ জন্মগত নাম আছিল ৰেজা খান। ( জন্ম,১৫ মাৰ্চ ১৮৭৮ – মৃত্যু,২৬ জুলাই ১৯৪৪) ১৯২৫ চনৰ পৰা ১৯৪১ চনলৈকে তেওঁ ইৰাণৰ শ্বাহ আছিল তথা পাহলৱী বংশৰ প্ৰতিষ্ঠাপক আছিল। এজন সামৰিক বিষয়া হিচাপে কৰ্মজীৱন আৰম্ভ কৰা ৰেজা শ্বাহে পিছলৈ এগৰাকী ৰাজনীতিবিদ হিচাপে নিজকে প্ৰতিষ্ঠিত কৰে । তেওঁ [[ইৰাণ]]ৰ যুদ্ধ মন্ত্ৰী আৰু প্ৰধানমন্ত্ৰী হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল আৰু শেষৰজন কাজাৰ ৰজা আহমদ শ্বাহক উৎখাত কৰাৰ পিছত ইৰানৰ শ্বাহ বা সম্ৰাট নিৰ্বাচিত হৈছিল।<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=fXXgDwAAQBAJ|title=SINCONA Auction 49: The Kian Collection (Machine Struck Coins and Medals of the Qajar and Pahlavi Dynasties|publisher=SINCONA Swiss International Coin Auction AG}}</ref> ১৪ বছৰ বয়সত পাৰ্চী কছাক ব্ৰিগেডত যোগদান কৰি তেওঁ ক্ৰমান্বয়ে ৰেংকসমূহৰ মাজেৰে উন্নীত হয় আৰু ১৯২১ চনৰ ভিতৰত ব্ৰিগেডিয়াৰ জেনেৰেল হয়। <ref>{{cite web |title=Reza Shah Pahlavi |url=https://www.britannica.com/biography/Reza-Shah-Pahlavi |website=Encyclopedia Britannica |access-date=March 13, 2025}}</ref> ১৯২১ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত কাজভিন প্ৰদেশত নিয়োজিত সমগ্ৰ কছাক ব্ৰিগেডৰ নেতা হিচাপে তেওঁ [[তেহৰাণ]]ৰ ফালে আগবাঢ়ি গৈ ৰাজধানী দখল কৰে। চৰকাৰ ভংগ কৰিবলৈ বাধ্য কৰাই জিয়া-উল-দিন টাবাতাবাইক নতুন প্ৰধানমন্ত্ৰী হিচাপে নিযুক্তি দিয়ে। নতুন চৰকাৰত ৰেজা খানৰ প্ৰথম ভূমিকা আছিল সেনাবাহিনীৰ প্ৰধান সেনাধ্যক্ষ আৰু যুদ্ধ মন্ত্ৰী হিচাপে। <ref name=":2" /> অভ্যুত্থানৰ দুবছৰৰ পাছত ইৰাণৰ নিষ্ঠাবান ৰাষ্ট্ৰীয় বিধানসভাৰ সহযোগত ৰেজা পাহলৱী [[ইৰাণ]]ৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী হয়। ১৯২৫ চনত সংবিধান সভাই আহমদ শ্বাহক পদচ্যুত কৰি ১৯০৬ চনৰ ইৰাণৰ সংবিধান সংশোধন কৰি ৰেজা পাহলৱীক ইৰাণৰ শ্বাহ হিচাপে নিৰ্বাচিত কৰে। তেওঁ পাহলৱী বংশ প্ৰতিষ্ঠা কৰে, ১৯৭৯ চনত ইৰাণী বিপ্লৱৰ ফলত অন্ত হোৱা ৰাজতন্ত্ৰ সময়লৈকে পাহলৱী বংশ তথা তেওঁৰ পুত্ৰ মহম্মদ ৰেজা শ্বাহে শাসন কৰি আছিল।<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=fXXgDwAAQBAJ|title=SINCONA Auction 49: The Kian Collection (Machine Struck Coins and Medals of the Qajar and Pahlavi Dynasties|publisher=SINCONA Swiss International Coin Auction AG}}</ref> ১৯২৫ চনত ব্ৰিটিছ সমৰ্থিত অভ্যুত্থানেৰে কাজাৰ বংশৰ শেষৰজন শ্বাহ আহমদ শ্বাহ কাজাৰক উৎখাত কৰি পাহলৱী বংশ প্ৰতিষ্ঠা কৰা ৰেজা শ্বাহক ১৯৪১ চনৰ ১৬ ছেপ্টেম্বৰত এংলো-ছোভিয়েট বাহিনীয়ে ইৰাণ আক্ৰমণ কৰাৰ সময়ত তেওঁক বলপূৰ্বকভাৱে ক্ষমতাৰ পৰা আঁতৰাই দিয়া হৈছিল। ৰেজা শ্বাহে ইৰানৰ আধুনিকীকৰনৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিছিল। সেয়ে ছিয়া ধৰ্মগুৰুসকলৰ সৈতে সংঘৰ্ষত লিপ্ত হয় আৰু তেওঁৰ ৰাজত্বকালত সামাজিক, অৰ্থনৈতিক আৰু ৰাজনৈতিক সংস্কাৰৰ প্ৰৱৰ্তন কৰে আৰু শেষত আধুনিক ইৰাণী ৰাষ্ট্ৰৰ ভেটি স্থাপন কৰে। সেয়েহে তেওঁক আধুনিক ইৰাণৰ প্ৰতিষ্ঠাপক হিচাপে বহুতে গণ্য কৰে।<ref name=":2">{{Cite book |author-link=Cyrus Ghani |title=Ghani, Cyrus. (1998), Iran and the rise of Reza Shah : from Qajar collapse to Pahlavi rule. Tauris publisher, London.}}</ref> ==প্ৰাৰম্ভিক জীৱন== ১৮৭৮ চনৰ ১৫ মাৰ্চত মেজৰ আব্বাছ-আলী খান আৰু তেওঁৰ পত্নী নৌছ-আফাৰিনৰ ঘৰত মাজান্দাৰাণ প্ৰদেশৰ সাভাদকুহ কাউণ্টিৰ আলাষ্ট চহৰত ৰেজা খানৰ <ref name="b101">{{cite book | last=Abate | first=Frank R. | title=The Oxford Desk Dictionary of People and Places | publisher=Oxford University Press | date=1999 | isbn=978-0-19-513872-6 | url=https://books.google.com/books?id=6xxYAgAAQBAJ&pg=PA290| page=290}}</ref> জন্ম হয়। <ref name="Afkhami2008">{{cite book|author=Gholam Reza Afkhami|title=The Life and Times of the Shah|url=https://books.google.com/books?id=pTVSPmyvtkAC&pg=PP2|access-date=2 November 2012|date=27 October 2008|publisher=University of California Press|isbn=978-0-520-25328-5|page=4}}</ref><ref>{{cite journal|last=Zirinsky|first=Michael P.|title=Imperial power and dictatorship: Britain and the rise of Reza Shah, 1921–1926|journal=International Journal of Middle East Studies|year=1992|volume=24|issue=4|pages=639–663|url=http://scholarworks.boisestate.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1001&context=history_facpubs&sei-redir=1&referer=http%3A%2F%2Fscholar.google.com%2Fscholar%3Fstart%3D20%26q%3Dlife%2Bof%2Bshah%2Bmohammed%2Breza%26hl%3Den%26as_sdt%3D0%2C5#search=%22life%20shah%20mohammed%20reza%22|access-date=2 November 2012|doi=10.1017/s0020743800022388|s2cid=159878744 |url-access=subscription}}</ref><ref>{{cite web |title=Reza Shah Pahlavi |url=https://www.britannica.com/biography/Reza-Shah-Pahlavi |website=Encyclopedia Britannica |access-date=13 March 2025}}</ref> তেওঁৰ মাতৃ নৌছ-আফাৰিন আইৰ'মলু জৰ্জিয়া বা য়েৰেভান (তেতিয়াৰ ৰাছিয়ান সাম্ৰাজ্যৰ অংশ)ৰপৰা অহা অনুপ্ৰৱেশকাৰী আছিল; <ref>{{cite book|last1=Afkhami|first1=Gholam Reza|url=https://archive.org/details/lifetimesshah00afkh|title=The Life and Times of the Shah|date=2009|publisher=University of California Press|isbn=9780520253285|page=[https://archive.org/details/lifetimesshah00afkh/page/n22 4]|quote=(..) His mother, who was of Georgian origin, died not long after, leaving Reza in her brother's care in Tehran. (...)|url-access=limited}}</ref> ৰেজা শ্বাহৰ জন্মৰ কেইবা দশক আগতে ৰুছ-পাৰ্চী যুদ্ধৰ পিছত ককেছাছৰ সকলো ভূ-খণ্ড এৰি দিবলৈ বাধ্য হোৱাৰ পিছত তেওঁৰ পৰিয়ালে কাজাৰ ইৰাণলৈ প্ৰব্ৰজন কৰিছিল। তেওঁৰ পিতৃ এজন মাজান্দাৰাণী আৰু পালানি বংশৰ সদস্য আছিল, আব্বাছ-আলী খানক ৭ম সাৱদকুহ ৰেজিমেণ্টত কমিচন দিয়া হৈছিল আৰু ১৮৫৬ চনত হেৰাটৰ দ্বিতীয় যুদ্ধত ভাগ লৈছিল।<ref>{{Cite book|last=Ghani|first=Cyrus|url=http://dx.doi.org/10.5040/9780755612079|title=Iran and the Rise of Reza Shah|date=1998|publisher=I.B.Tauris|isbn=978-1-86064-258-6|pages=161|doi=10.5040/9780755612079}}</ref><ref>{{Cite book|last=Niazmand|first=Seyed Reza|title=Reza Shah az Tavalod ta Saltanat|publisher=Hekayat Ghalam Novin|year=2002|isbn=9789645925466|location=Tehran|pages=31|language=fa}}</ref> ১৮৭৮ চনৰ ২৬ নৱেম্বৰত আব্বাছ-আলীৰ হঠাৎ মৃত্যু হয়, তেতিয়া ৰেজাৰ বয়স মাত্ৰ ৮ মাহ আছিল। পিতৃৰ মৃত্যুৰ পাছত ৰেজা আৰু মাক তেহৰাণৰ ভাতৃৰ ঘৰলৈ গুচি যায়। ১৮৭৯ চনত ৰেজাক খুড়াক এজনৰ তত্ত্বাৱধানত এৰি দি পুনৰ বিবাহপাশত আবদ্ধ হয়। ১৮৮২ চনত খুড়াকে ৰেজাক পৰিয়ালৰ বন্ধু আমিৰ তুমান কাজিম খানৰ ওচৰলৈ পঠিয়াইছিল; কাজিম খান পাৰ্চী কছাক ব্ৰিগেডৰ এজন বিষয়া আছিল। ৰেজাৰ ঘৰত এটা সুকীয়া কোঠা আছিল আৰু কাজিম খানৰ সন্তানৰ সৈতে পঢ়াৰ সুযোগ দিয়া হৈছিল, ঘৰুৱা শিক্ষক সকল ঘৰলৈ গৈ পঢ়ুৱাইছিল। <ref>{{cite book|title=Cry of the Peacock|last=Nahai|first=Gina B.|year=2000|publisher=Simon and Schuster |location=New York |isbn=0-7434-0337-1|pages=180–181|url=https://books.google.com/books?id=MDGmJD-ADqQC&pg=PA180|access-date=31 October 2010}}</ref> ৰেজা ষোল্ল বছৰ বয়সত তেওঁ পাৰ্চী কছাক ব্ৰিগেডত যোগদান কৰে। ১৯০৩ চনত যেতিয়া তেওঁৰ বয়স ২৫ বছৰ আছিল, তেতিয়া তেওঁ ডাচ কনছুল জেনেৰেল ফ্ৰিডলিন মেৰিনাছ নোবেলৰ দেহৰক্ষী আৰু ভৃত্য আছিল বুলি কোৱা হয়।<ref>{{Cite book|last=Martine Gosselink and Dirk J. Tang|title=Iran and the Netherlands; interwoven through the ages|publisher=Barjesteh van Waalwijk van Doorn & Co's Uitgeversmaatschappij. Initiated by the Royal Netherlands Embassy, Tehran|year=2009|isbn=9789056130985|location=Gronsveld and Rotterdam|pages=254–256|language=fa, en}}</ref> ১৯০৩ চনত তেহৰাণত অনুষ্ঠিত হোৱা "হাজ্জি আখণ্টৰ বাবি চক্ৰ"ৰ এখন বৈঠকত ৰেজাক সাক্ষাৎ কৰি কথা পতা মৰিটছ ৱেগেনভ'ৰ্টে ১৯২৬ চনৰ এটা প্ৰকাশনত তেওঁক "ডাচ কনছুল জেনেৰেলৰ সেৱাৰ দাস" বুলি উল্লেখ কৰিছিল আৰু পশ্চিমীয়া ৰাজনীতিৰ প্ৰতি তেওঁৰ তীব্ৰ আগ্ৰহৰ কথা উল্লেখ কৰিছিল। <ref>{{Cite book|last=Maurits Wagenvoort|title=Karavaanreis door Zuid-Perzië|publisher=C.A. Mees|year=1926|location=Santpoort|pages=84|language=nl}}</ref> ৰেজাই ইম্পেৰিয়েল আৰ্মীত সেৱা আগবঢ়াইছিল। তেওঁৰ প্ৰাৰম্ভিক কেৰিয়াৰ আৰম্ভ হৈছিল কাজাৰ ৰাজকুমাৰ আব্দল-হুছেইন ফাৰ্মান ফাৰ্মাৰ কমাণ্ডত ব্যক্তিগত হিচাপে। ফাৰ্মান ফাৰ্মাই ৰেজাৰ সম্ভাৱনা দেখি তেওঁক সামৰিক বিদ্যালয়লৈ পঠিয়াই দিলে, য’ত তেওঁ আৰ্টিলাৰী চাৰ্জেণ্টৰ পদবী লাভ কৰে। ১৯১১ চনত তেওঁ পৰৱৰ্তী প্ৰচাৰ অভিযানত নিজৰ যোগ্যতা প্ৰমাণ কৰি প্ৰথম লেফটেনেণ্ট পদত পদোন্নতি লাভ কৰে। মেচিনগান চলোৱাত তেওঁৰ দক্ষতাৰ বাবে ১৯১২ চনত তেওঁ কেপ্তেইন পদবী লাভ কৰে। ১৯১৫ চনলৈকে তেওঁ কৰ্ণেল পদত পদোন্নতি লাভ কৰে।<ref>{{cite web|url=http://www.iranchamber.com/history/reza_shah/reza_shah.php#sthash.67ALAeXC.dpuf|title=History of Iran : Reza Shah Pahlavi – Reza Shah Kabir (Reza Shah The Great)|publisher=Iran Chamber Society|access-date=10 April 2016}}</ref> তেওঁৰ সামৰিক সেৱাৰ অভিলেখৰ বাবেই অৱশেষত তেওঁক পাৰ্চী কছাক ব্ৰিগেডত ব্ৰিগেডিয়াৰ জেনেৰেল হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়। ১৯১৯ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত তেওঁ ‘পাহলৱী’ উপাধি বাছি লৈছিল, যিটো পিছলৈ তেওঁ প্ৰতিষ্ঠা কৰা বংশৰ নাম হৈ পৰিছিল।<ref>{{cite book|last=Chehabi|first=H. E.|title=Onomastic Reforms: Family Names and State-Building in Iran|year=2020|publisher=Harvard University Press|isbn=9780674248199|url=https://twitter.com/rob_steele1/status/1386385708844142592|archive-url=https://web.archive.org/web/20210426101528/https://twitter.com/rob_steele1/status/1386385708844142592|archive-date=26 April 2021}}</ref> ==কৰ্মজীৱন== ১৯১৮ চনত তেওঁ পাৰ্চী কছাক ব্ৰিগেডৰ জেনেৰেল পদত পদোন্নতি লাভ কৰে। ১৯২৫ চনত কাজাৰ ৰাজতন্ত্ৰৰ পতনৰ পূৰ্বে তেওঁ নিশান-ই-আকদান বঁটা লাভ কৰা শেষ বিষয়া আছিল।<ref>Christopher Buyers, ''[http://4dw.net/royalark/Persia/Orders/aqdas.htm Persia, The Qajar Dynasty: Orders & Decorations]'' Royal Ark</ref> ৰাছিয়ান বিপ্লৱৰ পিছত পাৰস্য যুদ্ধক্ষেত্ৰত পৰিণত হয়। ১৯১৭ চনত ব্ৰিটেইনে ইৰাণৰ ব্যৱহাৰ কৰি ৰাছিয়া আক্ৰমণ আৰম্ভ কৰে। কিন্তু ব্ৰিটেইনৰ বিফলতাৰ ফলত ছোভিয়েট ইউনিয়নে উত্তৰ পাৰস্য দখল কৰি পাৰ্চী ছোভিয়েট ছ’চিয়েলিষ্ট ৰিপাব্লিক প্ৰতিষ্ঠা কৰে। ১৯২০ চনত জাংগালী, কুৰ্দ, আৰ্মেনিয়ান আৰু আজাৰবাইজানৰ ১৫০০ জনীয়া গেৰিলা বাহিনীয়ে তেহৰাণৰ দিশে যাত্ৰা কৰে আৰু ৰাজধানীত গভীৰ ৰাজনৈতিক সংকটৰ সৃষ্টি কৰে।<ref>Abrahamian, Ervand, ''Iran Between Two Revolutions'', (1982), pp. 116–7.</ref> ১৯২১ চনৰ ১৪ জানুৱাৰীত ইৰানত থকা ব্ৰিটিছ জেনেৰেল আইৰনছাইডে ৰেজা খানক তাব্ৰিজ বেটেলিয়নৰ কমাণ্ডাৰ হিচাপে নিযুক্তি দিয়ে।<ref name="GhaniGhanī2001">{{cite book|author1=Cyrus Ghani|author2=Sīrūs Ghanī|title=Iran and the Rise of the Reza Shah: From Qajar Collapse to Pahlavi Power|url=https://books.google.com/books?id=VGZItY9kL0AC&pg=PA147|year=2001|publisher=I.B. Tauris|isbn=978-1-86064-629-4|pages=147–}}</ref> এমাহৰ পাছত ব্ৰিটিছৰ নিৰ্দেশনাত ৰেজা খানে তিনিৰ পৰা চাৰি হাজাৰ সৈনিক লৈ ৰাজধানী তেহৰাণ দখল কৰে। তেওঁ পূৰ্বৰ চৰকাৰক উৎখাত কৰি ছেইয়দ জিয়াউদ্দিন টাবাতাবাইক প্ৰধানমন্ত্ৰী হিচাপে নিযুক্তি দিয়ে।<ref name="pahlera">{{cite web |url=http://www.sedona.net/pahlavi/pahlera.html |title=The Pahlavi Era of Iran |access-date=4 August 2006 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/19991113081051/http://www.sedona.net/pahlavi/pahlera.html |archive-date=13 November 1999 }} para. 2, 3</ref> ইৰাণৰ সংবিধান অনুসৰি ১৯২৫ চনৰ ১২ ডিচেম্বৰত মাজলিছে তেওঁক ইৰাণৰ শ্বাহ ঘোষণা কৰে। ১৯২৬ চনৰ ২৫ এপ্ৰিলত শপত গ্ৰহণ কৰা তেখেতৰ পুত্ৰ [[মহম্মদ ৰেজা পাহলৱী]] পিছলৈ পাৰস্যৰ মুকুট ৰাজকুমাৰ হয়। ১৯৩২ চনৰ ৮ জুনত ব্ৰিটিছ দূতাবাসৰ পৰা প্ৰকাশিত এক প্ৰতিবেদনত কোৱা হৈছে যে ব্ৰিটিছ চৰকাৰে ৰেজাক ক্ষমতা সুদৃঢ় কৰাত সহায় কৰিবলৈ সাজু আছিল। ==তথ্যৰ উৎস== {{reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== *{{Commons category-inline}} *[http://www.irannotes.com IRANNOTES.com] — High quality Iranian banknotes and coins [[শ্ৰেণী:শাসক]] [[শ্ৰেণী:ইৰানৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]] 7ay3fig18vyumo2ws6k421u2hewohpv 606540 606528 2026-05-15T17:41:56Z নৰুনা বৰুৱা 44897 /* কৰ্মজীৱন */ 606540 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty | name = ৰেজা শ্বাহ পাহলৱী | image = Reza shah uniform.jpg | image_size = | caption = ইউনিফৰ্মৰ সাজত ৰেজা শ্বাহ, ১৯৩১ চনত | succession = ইৰাণৰ শ্বাহ বা সম্ৰাট | reign =১৫ ডিচেম্বৰ ১৯২৫ – ১৬ ছেপ্টেম্বৰ ১৯৪১ <ref>{{Cite encyclopedia|url=https://www.britannica.com/biography/Reza-Shah-Pahlavi|title=Reza Shah Pahlavi &#124; Biography|encyclopedia=Encyclopedia Britannica |date=29 May 2023 }}</ref> | coronation = 25 April 1926<ref>{{cite book|last=Rahnema|first=Ali|date=2011|title=Superstition as Ideology in Iranian Politics: From Majlesi to Ahmadinejad|publisher=Cambridge University Press|page=115|isbn=9781139495622}}</ref> | cor-type = ৰাজঅভিষেক | predecessor = আহমদ শ্বাহ কাজাৰ<br />নিজে (অস্থায়ী চৰকাৰৰ সভাপতি হিচাপে) | successor = [[মহম্মদ ৰেজা পাহলৱী]] {{Collapsed infobox section begin |last = yes |Pre-royal positions | titlestyle = border:1px dashed lightgrey;}}{{Infobox officeholder | embed = yes | office1 = [[List of heads of state of Iran|President of the Provisional Government]]<ref>Hambly, Gavin RG (1991). "The Pahlavī Autocracy: Riżā Shāh, 1921–41". In Avery, Peter ; Hambly, Gavin RG ; Melville, Charles P. (eds.). The Cambridge History of Iran (in English). Vol. 7. Cambridge University Press . pp. 224.</ref> | term_start1 = ১৯২৫ চনৰ ৩১ অক্টোবৰ | term_end1 = ১৯২৫ চনৰ ১৫ ডিচেম্বৰ | predecessor1 = আহমদ শ্বাহ কাজাৰ | successor1 = ''Himself'' {{small|(''as [[Shah of Iran]]'')}} | office2 = ইৰাণৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী | order2 = ১৬ তাৰিখ | monarch2 =আহমদ শ্বাহ কাজাৰ | prime_minister2 = [[Zia ol Din Tabatabaee]] <br /> [[Ahmad Qavam]] <br /> [[Hassan Pirnia]] <br /> [[Mostowfi ol-Mamalek]] <br /> Himself | term_start2 = ১৯২৩ চনৰ ২৮ অক্টোবৰ | term_end2 = ১ নৱেম্বৰ ১৯২৫ চন | predecessor2 = হাছান পিৰনিয়া | successor2 = মহম্মদ আলী ফৰুগী (Acting)<br />[[Mostowfi ol-Mamalek]] | office3 = [[Ministry of Defence and Armed Forces Logistics (Iran)|Minister of War]] | monarch3 = আহমদ শ্বাহ কাজাৰ | term_start3 = ২৪ এপ্ৰিল ১৯২১ | term_end3 = ১ নৱেম্বৰ ১৯২৫ চন | predecessor3 = মাছৌদ কায়হান | successor3 = আমিৰ আব্দুল্লাহ তাহমাছেবী {{Collapsed infobox section end}} }} | full name = ''ৰেজা পাহলৱী''<br />{{langx|fa|رضا پهلوی}} | | spouse = {{plainlist| * {{marriage|মৰিয়ম সাৱদকুহী |1895|1911|reason=died}} * {{marriage|টাডজ অল-মলৌক|1916}} * {{marriage|তুৰান আমিৰছোলেইমানী|1922|1923|reason=div}} * {{marriage|এছমত দৌলৎশাহি|1923|}} }} | issue =ৰাজকুমাৰী হামদাম আল-ছালতানেহ <br />ৰাজকুমাৰী শ্বামছ <br />[[মহম্মদ ৰেজা পাহলৱী]] <br />ৰাজকুমাৰী আশ্ৰফ <br />ৰাজকুমাৰ আলী ৰেজা <br />ৰাজকুমাৰ গোলাম ৰেজা <br />ৰাজকুমাৰ আব্দুল ৰেজা <br />ৰাজকুমাৰ আহমদ ৰেজা <br />ৰাজকুমাৰ মাহমুদ ৰেজা পাহলৱী <br />ৰাজকুমাৰী ফাতেমেহ <br />ৰাজকুমাৰ হামিদ ৰেজা | house = হাউছ অৱ পাহলৱী | father = আব্বাছ-আলী খান | mother = নৌচ-আফাৰিন | birth_name = ৰেজা খান | birth_date = {{birth date|df=yes|1878|03|15}} | birth_place =আলাষ্ট , কাজাৰ ইৰাণ | death_date = {{death date and age|df=yes|1944|07|26|1878|03|16}} | death_place = জোহান্সবাৰ্গ, দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ সংঘ | burial_date = ১৯৪৪ | burial_place = আল-ৰিফায়ী মছজিদ, কাইৰো,[[ইজিপ্ত]];<br />৭ মে’ ১৯৫০ চন<br /> ৰেজা শ্বাহৰ সমাধিস্থল , ৰেই, ইৰাণ | signature = Reza Khan signature.svg | module = {{Infobox officeholder | embed = yes | allegiance = [[Sublime State of Iran]]<br />(1894–1925)<br />[[Imperial State of Iran]]<br />(1925–1941) | branch = * in [[Persian Cossack Brigade]] from 1894 to 1925 *in Imperial Army of Iran from 1921 to 1941 | service_years = 1894–1941 | battles = {{Tree list}} * পাৰস্যৰ সাংবিধানিক বিপ্লৱ * [[প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধ ]] ** [[Persian campaign (World War I)|Persian campaign]] *** [[Jungle Movement of Gilan]] * [[Kurdish separatism in Iran]] ** [[Simko Shikak revolt (1918–1922)]] *** [[Lakestan incident]] *** [[Battle of Miandoab]] ** [[Simko Shikak revolt (1926)]] * [[Mohammad Khiabani's uprising]] * [[1921 Persian coup d'état]] * [[Arab separatism in Khuzestan]] ** [[Sheikh Khazal rebellion]] * [[Goharshad Mosque rebellion]] * [[Second World War]] ** [[Anglo-Soviet invasion of Iran]] *** [[Operation Long Jump]] {{tree list/end}} | rank = * [[Brigadier General]] from 1921 to 1925 * [[Commander-in-Chief|Sardar Sepah (Commander-in-Chief)]] from 1925 to 1941 | commands = }} }} '''ৰেজা শ্বাহ পাহলৱী'''<ref>{{Cite web|title=Historic Personalities of Iran: Reza Shah Pahlavi|url=https://www.iranchamber.com/history/reza_shah/reza_shah.php|access-date=9 April 2021|website=iranchamber.com}}</ref> ৰ জন্মগত নাম আছিল ৰেজা খান। ( জন্ম,১৫ মাৰ্চ ১৮৭৮ – মৃত্যু,২৬ জুলাই ১৯৪৪) ১৯২৫ চনৰ পৰা ১৯৪১ চনলৈকে তেওঁ ইৰাণৰ শ্বাহ আছিল তথা পাহলৱী বংশৰ প্ৰতিষ্ঠাপক আছিল। এজন সামৰিক বিষয়া হিচাপে কৰ্মজীৱন আৰম্ভ কৰা ৰেজা শ্বাহে পিছলৈ এগৰাকী ৰাজনীতিবিদ হিচাপে নিজকে প্ৰতিষ্ঠিত কৰে । তেওঁ [[ইৰাণ]]ৰ যুদ্ধ মন্ত্ৰী আৰু প্ৰধানমন্ত্ৰী হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল আৰু শেষৰজন কাজাৰ ৰজা আহমদ শ্বাহক উৎখাত কৰাৰ পিছত ইৰানৰ শ্বাহ বা সম্ৰাট নিৰ্বাচিত হৈছিল।<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=fXXgDwAAQBAJ|title=SINCONA Auction 49: The Kian Collection (Machine Struck Coins and Medals of the Qajar and Pahlavi Dynasties|publisher=SINCONA Swiss International Coin Auction AG}}</ref> ১৪ বছৰ বয়সত পাৰ্চী কছাক ব্ৰিগেডত যোগদান কৰি তেওঁ ক্ৰমান্বয়ে ৰেংকসমূহৰ মাজেৰে উন্নীত হয় আৰু ১৯২১ চনৰ ভিতৰত ব্ৰিগেডিয়াৰ জেনেৰেল হয়। <ref>{{cite web |title=Reza Shah Pahlavi |url=https://www.britannica.com/biography/Reza-Shah-Pahlavi |website=Encyclopedia Britannica |access-date=March 13, 2025}}</ref> ১৯২১ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত কাজভিন প্ৰদেশত নিয়োজিত সমগ্ৰ কছাক ব্ৰিগেডৰ নেতা হিচাপে তেওঁ [[তেহৰাণ]]ৰ ফালে আগবাঢ়ি গৈ ৰাজধানী দখল কৰে। চৰকাৰ ভংগ কৰিবলৈ বাধ্য কৰাই জিয়া-উল-দিন টাবাতাবাইক নতুন প্ৰধানমন্ত্ৰী হিচাপে নিযুক্তি দিয়ে। নতুন চৰকাৰত ৰেজা খানৰ প্ৰথম ভূমিকা আছিল সেনাবাহিনীৰ প্ৰধান সেনাধ্যক্ষ আৰু যুদ্ধ মন্ত্ৰী হিচাপে। <ref name=":2" /> অভ্যুত্থানৰ দুবছৰৰ পাছত ইৰাণৰ নিষ্ঠাবান ৰাষ্ট্ৰীয় বিধানসভাৰ সহযোগত ৰেজা পাহলৱী [[ইৰাণ]]ৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী হয়। ১৯২৫ চনত সংবিধান সভাই আহমদ শ্বাহক পদচ্যুত কৰি ১৯০৬ চনৰ ইৰাণৰ সংবিধান সংশোধন কৰি ৰেজা পাহলৱীক ইৰাণৰ শ্বাহ হিচাপে নিৰ্বাচিত কৰে। তেওঁ পাহলৱী বংশ প্ৰতিষ্ঠা কৰে, ১৯৭৯ চনত ইৰাণী বিপ্লৱৰ ফলত অন্ত হোৱা ৰাজতন্ত্ৰ সময়লৈকে পাহলৱী বংশ তথা তেওঁৰ পুত্ৰ মহম্মদ ৰেজা শ্বাহে শাসন কৰি আছিল।<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=fXXgDwAAQBAJ|title=SINCONA Auction 49: The Kian Collection (Machine Struck Coins and Medals of the Qajar and Pahlavi Dynasties|publisher=SINCONA Swiss International Coin Auction AG}}</ref> ১৯২৫ চনত ব্ৰিটিছ সমৰ্থিত অভ্যুত্থানেৰে কাজাৰ বংশৰ শেষৰজন শ্বাহ আহমদ শ্বাহ কাজাৰক উৎখাত কৰি পাহলৱী বংশ প্ৰতিষ্ঠা কৰা ৰেজা শ্বাহক ১৯৪১ চনৰ ১৬ ছেপ্টেম্বৰত এংলো-ছোভিয়েট বাহিনীয়ে ইৰাণ আক্ৰমণ কৰাৰ সময়ত তেওঁক বলপূৰ্বকভাৱে ক্ষমতাৰ পৰা আঁতৰাই দিয়া হৈছিল। ৰেজা শ্বাহে ইৰানৰ আধুনিকীকৰনৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিছিল। সেয়ে ছিয়া ধৰ্মগুৰুসকলৰ সৈতে সংঘৰ্ষত লিপ্ত হয় আৰু তেওঁৰ ৰাজত্বকালত সামাজিক, অৰ্থনৈতিক আৰু ৰাজনৈতিক সংস্কাৰৰ প্ৰৱৰ্তন কৰে আৰু শেষত আধুনিক ইৰাণী ৰাষ্ট্ৰৰ ভেটি স্থাপন কৰে। সেয়েহে তেওঁক আধুনিক ইৰাণৰ প্ৰতিষ্ঠাপক হিচাপে বহুতে গণ্য কৰে।<ref name=":2">{{Cite book |author-link=Cyrus Ghani |title=Ghani, Cyrus. (1998), Iran and the rise of Reza Shah : from Qajar collapse to Pahlavi rule. Tauris publisher, London.}}</ref> ==প্ৰাৰম্ভিক জীৱন== ১৮৭৮ চনৰ ১৫ মাৰ্চত মেজৰ আব্বাছ-আলী খান আৰু তেওঁৰ পত্নী নৌছ-আফাৰিনৰ ঘৰত মাজান্দাৰাণ প্ৰদেশৰ সাভাদকুহ কাউণ্টিৰ আলাষ্ট চহৰত ৰেজা খানৰ <ref name="b101">{{cite book | last=Abate | first=Frank R. | title=The Oxford Desk Dictionary of People and Places | publisher=Oxford University Press | date=1999 | isbn=978-0-19-513872-6 | url=https://books.google.com/books?id=6xxYAgAAQBAJ&pg=PA290| page=290}}</ref> জন্ম হয়। <ref name="Afkhami2008">{{cite book|author=Gholam Reza Afkhami|title=The Life and Times of the Shah|url=https://books.google.com/books?id=pTVSPmyvtkAC&pg=PP2|access-date=2 November 2012|date=27 October 2008|publisher=University of California Press|isbn=978-0-520-25328-5|page=4}}</ref><ref>{{cite journal|last=Zirinsky|first=Michael P.|title=Imperial power and dictatorship: Britain and the rise of Reza Shah, 1921–1926|journal=International Journal of Middle East Studies|year=1992|volume=24|issue=4|pages=639–663|url=http://scholarworks.boisestate.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1001&context=history_facpubs&sei-redir=1&referer=http%3A%2F%2Fscholar.google.com%2Fscholar%3Fstart%3D20%26q%3Dlife%2Bof%2Bshah%2Bmohammed%2Breza%26hl%3Den%26as_sdt%3D0%2C5#search=%22life%20shah%20mohammed%20reza%22|access-date=2 November 2012|doi=10.1017/s0020743800022388|s2cid=159878744 |url-access=subscription}}</ref><ref>{{cite web |title=Reza Shah Pahlavi |url=https://www.britannica.com/biography/Reza-Shah-Pahlavi |website=Encyclopedia Britannica |access-date=13 March 2025}}</ref> তেওঁৰ মাতৃ নৌছ-আফাৰিন আইৰ'মলু জৰ্জিয়া বা য়েৰেভান (তেতিয়াৰ ৰাছিয়ান সাম্ৰাজ্যৰ অংশ)ৰপৰা অহা অনুপ্ৰৱেশকাৰী আছিল; <ref>{{cite book|last1=Afkhami|first1=Gholam Reza|url=https://archive.org/details/lifetimesshah00afkh|title=The Life and Times of the Shah|date=2009|publisher=University of California Press|isbn=9780520253285|page=[https://archive.org/details/lifetimesshah00afkh/page/n22 4]|quote=(..) His mother, who was of Georgian origin, died not long after, leaving Reza in her brother's care in Tehran. (...)|url-access=limited}}</ref> ৰেজা শ্বাহৰ জন্মৰ কেইবা দশক আগতে ৰুছ-পাৰ্চী যুদ্ধৰ পিছত ককেছাছৰ সকলো ভূ-খণ্ড এৰি দিবলৈ বাধ্য হোৱাৰ পিছত তেওঁৰ পৰিয়ালে কাজাৰ ইৰাণলৈ প্ৰব্ৰজন কৰিছিল। তেওঁৰ পিতৃ এজন মাজান্দাৰাণী আৰু পালানি বংশৰ সদস্য আছিল, আব্বাছ-আলী খানক ৭ম সাৱদকুহ ৰেজিমেণ্টত কমিচন দিয়া হৈছিল আৰু ১৮৫৬ চনত হেৰাটৰ দ্বিতীয় যুদ্ধত ভাগ লৈছিল।<ref>{{Cite book|last=Ghani|first=Cyrus|url=http://dx.doi.org/10.5040/9780755612079|title=Iran and the Rise of Reza Shah|date=1998|publisher=I.B.Tauris|isbn=978-1-86064-258-6|pages=161|doi=10.5040/9780755612079}}</ref><ref>{{Cite book|last=Niazmand|first=Seyed Reza|title=Reza Shah az Tavalod ta Saltanat|publisher=Hekayat Ghalam Novin|year=2002|isbn=9789645925466|location=Tehran|pages=31|language=fa}}</ref> ১৮৭৮ চনৰ ২৬ নৱেম্বৰত আব্বাছ-আলীৰ হঠাৎ মৃত্যু হয়, তেতিয়া ৰেজাৰ বয়স মাত্ৰ ৮ মাহ আছিল। পিতৃৰ মৃত্যুৰ পাছত ৰেজা আৰু মাক তেহৰাণৰ ভাতৃৰ ঘৰলৈ গুচি যায়। ১৮৭৯ চনত ৰেজাক খুড়াক এজনৰ তত্ত্বাৱধানত এৰি দি পুনৰ বিবাহপাশত আবদ্ধ হয়। ১৮৮২ চনত খুড়াকে ৰেজাক পৰিয়ালৰ বন্ধু আমিৰ তুমান কাজিম খানৰ ওচৰলৈ পঠিয়াইছিল; কাজিম খান পাৰ্চী কছাক ব্ৰিগেডৰ এজন বিষয়া আছিল। ৰেজাৰ ঘৰত এটা সুকীয়া কোঠা আছিল আৰু কাজিম খানৰ সন্তানৰ সৈতে পঢ়াৰ সুযোগ দিয়া হৈছিল, ঘৰুৱা শিক্ষক সকল ঘৰলৈ গৈ পঢ়ুৱাইছিল। <ref>{{cite book|title=Cry of the Peacock|last=Nahai|first=Gina B.|year=2000|publisher=Simon and Schuster |location=New York |isbn=0-7434-0337-1|pages=180–181|url=https://books.google.com/books?id=MDGmJD-ADqQC&pg=PA180|access-date=31 October 2010}}</ref> ৰেজা ষোল্ল বছৰ বয়সত তেওঁ পাৰ্চী কছাক ব্ৰিগেডত যোগদান কৰে। ১৯০৩ চনত যেতিয়া তেওঁৰ বয়স ২৫ বছৰ আছিল, তেতিয়া তেওঁ ডাচ কনছুল জেনেৰেল ফ্ৰিডলিন মেৰিনাছ নোবেলৰ দেহৰক্ষী আৰু ভৃত্য আছিল বুলি কোৱা হয়।<ref>{{Cite book|last=Martine Gosselink and Dirk J. Tang|title=Iran and the Netherlands; interwoven through the ages|publisher=Barjesteh van Waalwijk van Doorn & Co's Uitgeversmaatschappij. Initiated by the Royal Netherlands Embassy, Tehran|year=2009|isbn=9789056130985|location=Gronsveld and Rotterdam|pages=254–256|language=fa, en}}</ref> ১৯০৩ চনত তেহৰাণত অনুষ্ঠিত হোৱা "হাজ্জি আখণ্টৰ বাবি চক্ৰ"ৰ এখন বৈঠকত ৰেজাক সাক্ষাৎ কৰি কথা পতা মৰিটছ ৱেগেনভ'ৰ্টে ১৯২৬ চনৰ এটা প্ৰকাশনত তেওঁক "ডাচ কনছুল জেনেৰেলৰ সেৱাৰ দাস" বুলি উল্লেখ কৰিছিল আৰু পশ্চিমীয়া ৰাজনীতিৰ প্ৰতি তেওঁৰ তীব্ৰ আগ্ৰহৰ কথা উল্লেখ কৰিছিল। <ref>{{Cite book|last=Maurits Wagenvoort|title=Karavaanreis door Zuid-Perzië|publisher=C.A. Mees|year=1926|location=Santpoort|pages=84|language=nl}}</ref> ৰেজাই ইম্পেৰিয়েল আৰ্মীত সেৱা আগবঢ়াইছিল। তেওঁৰ প্ৰাৰম্ভিক কেৰিয়াৰ আৰম্ভ হৈছিল কাজাৰ ৰাজকুমাৰ আব্দল-হুছেইন ফাৰ্মান ফাৰ্মাৰ কমাণ্ডত ব্যক্তিগত হিচাপে। ফাৰ্মান ফাৰ্মাই ৰেজাৰ সম্ভাৱনা দেখি তেওঁক সামৰিক বিদ্যালয়লৈ পঠিয়াই দিলে, য’ত তেওঁ আৰ্টিলাৰী চাৰ্জেণ্টৰ পদবী লাভ কৰে। ১৯১১ চনত তেওঁ পৰৱৰ্তী প্ৰচাৰ অভিযানত নিজৰ যোগ্যতা প্ৰমাণ কৰি প্ৰথম লেফটেনেণ্ট পদত পদোন্নতি লাভ কৰে। মেচিনগান চলোৱাত তেওঁৰ দক্ষতাৰ বাবে ১৯১২ চনত তেওঁ কেপ্তেইন পদবী লাভ কৰে। ১৯১৫ চনলৈকে তেওঁ কৰ্ণেল পদত পদোন্নতি লাভ কৰে।<ref>{{cite web|url=http://www.iranchamber.com/history/reza_shah/reza_shah.php#sthash.67ALAeXC.dpuf|title=History of Iran : Reza Shah Pahlavi – Reza Shah Kabir (Reza Shah The Great)|publisher=Iran Chamber Society|access-date=10 April 2016}}</ref> তেওঁৰ সামৰিক সেৱাৰ অভিলেখৰ বাবেই অৱশেষত তেওঁক পাৰ্চী কছাক ব্ৰিগেডত ব্ৰিগেডিয়াৰ জেনেৰেল হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়। ১৯১৯ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত তেওঁ ‘পাহলৱী’ উপাধি বাছি লৈছিল, যিটো পিছলৈ তেওঁ প্ৰতিষ্ঠা কৰা বংশৰ নাম হৈ পৰিছিল।<ref>{{cite book|last=Chehabi|first=H. E.|title=Onomastic Reforms: Family Names and State-Building in Iran|year=2020|publisher=Harvard University Press|isbn=9780674248199|url=https://twitter.com/rob_steele1/status/1386385708844142592|archive-url=https://web.archive.org/web/20210426101528/https://twitter.com/rob_steele1/status/1386385708844142592|archive-date=26 April 2021}}</ref> ==কৰ্মজীৱন== ১৯১৮ চনত তেওঁ পাৰ্চী কছাক ব্ৰিগেডৰ জেনেৰেল পদত পদোন্নতি লাভ কৰে। ১৯২৫ চনত কাজাৰ ৰাজতন্ত্ৰৰ পতনৰ পূৰ্বে তেওঁ নিশান-ই-আকদান বঁটা লাভ কৰা শেষ বিষয়া আছিল।<ref>Christopher Buyers, ''[http://4dw.net/royalark/Persia/Orders/aqdas.htm Persia, The Qajar Dynasty: Orders & Decorations]'' Royal Ark</ref> ৰাছিয়ান বিপ্লৱৰ পিছত পাৰস্য যুদ্ধক্ষেত্ৰত পৰিণত হয়। ১৯১৭ চনত ব্ৰিটেইনে ইৰাণৰ ব্যৱহাৰ কৰি ৰাছিয়া আক্ৰমণ আৰম্ভ কৰে। কিন্তু ব্ৰিটেইনৰ বিফলতাৰ ফলত ছোভিয়েট ইউনিয়নে উত্তৰ পাৰস্য দখল কৰি পাৰ্চী ছোভিয়েট ছ’চিয়েলিষ্ট ৰিপাব্লিক প্ৰতিষ্ঠা কৰে। ১৯২০ চনত জাংগালী, কুৰ্দ, আৰ্মেনিয়ান আৰু আজাৰবাইজানৰ ১৫০০ জনীয়া গেৰিলা বাহিনীয়ে তেহৰাণৰ দিশে যাত্ৰা কৰে আৰু ৰাজধানীত গভীৰ ৰাজনৈতিক সংকটৰ সৃষ্টি কৰে।<ref>Abrahamian, Ervand, ''Iran Between Two Revolutions'', (1982), pp. 116–7.</ref> ১৯২১ চনৰ ১৪ জানুৱাৰীত ইৰানত থকা ব্ৰিটিছ জেনেৰেল আইৰনছাইডে ৰেজা খানক তাব্ৰিজ বেটেলিয়নৰ কমাণ্ডাৰ হিচাপে নিযুক্তি দিয়ে।<ref name="GhaniGhanī2001">{{cite book|author1=Cyrus Ghani|author2=Sīrūs Ghanī|title=Iran and the Rise of the Reza Shah: From Qajar Collapse to Pahlavi Power|url=https://books.google.com/books?id=VGZItY9kL0AC&pg=PA147|year=2001|publisher=I.B. Tauris|isbn=978-1-86064-629-4|pages=147–}}</ref> এমাহৰ পাছত ব্ৰিটিছৰ নিৰ্দেশনাত ৰেজা খানে তিনিৰ পৰা চাৰি হাজাৰ সৈনিক লৈ ৰাজধানী তেহৰাণ দখল কৰে। তেওঁ পূৰ্বৰ চৰকাৰক উৎখাত কৰি ছেইয়দ জিয়াউদ্দিন টাবাতাবাইক প্ৰধানমন্ত্ৰী হিচাপে নিযুক্তি দিয়ে।<ref name="pahlera">{{cite web |url=http://www.sedona.net/pahlavi/pahlera.html |title=The Pahlavi Era of Iran |access-date=4 August 2006 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/19991113081051/http://www.sedona.net/pahlavi/pahlera.html |archive-date=13 November 1999 }} para. 2, 3</ref> ইৰাণৰ সংবিধান অনুসৰি ১৯২৫ চনৰ ১২ ডিচেম্বৰত মাজলিছে তেওঁক ইৰাণৰ শ্বাহ ঘোষণা কৰে। ১৯২৬ চনৰ ২৫ এপ্ৰিলত শপত গ্ৰহণ কৰা তেখেতৰ পুত্ৰ [[মহম্মদ ৰেজা পাহলৱী]] পিছলৈ পাৰস্যৰ মুকুট ৰাজকুমাৰ হয়। ১৯৩২ চনৰ ৮ জুনত ব্ৰিটিছ দূতাবাসৰ পৰা প্ৰকাশিত এক প্ৰতিবেদনত কোৱা হৈছে যে ব্ৰিটিছ চৰকাৰে ৰেজাক ক্ষমতা সুদৃঢ় কৰাত সহায় কৰিবলৈ সাজু আছিল। ৰেজা শ্বাহৰ ষোল্ল বছৰীয়া শাসন কালত ইৰানৰ বহুতো উন্নয়ন ঘটিছিল, যেনে বৃহৎ পথ নিৰ্মাণ প্ৰকল্প আৰু ট্ৰেন্স-ইৰান ৰেলৱে নিৰ্মাণ; আধুনিক শিক্ষাৰ প্ৰৱৰ্তন কৰা হয় আৰু ইৰাণৰ প্ৰথম বিশ্ববিদ্যালয় তেহৰাণ বিশ্ববিদ্যালয় স্থাপন কৰা হয়। ৰেজা শ্বাহৰ শাসনত আধুনিক ঔদ্যোগিক উদ্যোগৰ সংখ্যা (তেল উদ্যোগ বাদ দি) ১৭গুণ বৃদ্ধি পায় আৰু ঘাইপথৰ দৈৰ্ঘ্য ২০০০ মাইলৰ পৰা ১৪,০০০ মাইললৈ বৃদ্ধি পায়। তেওঁ এক লাখ সৈনিকৰ সেনাবাহিনী গঠন কৰিছিল (পূৰ্বতে শ্বাহে জনজাতীয় বাহিনীৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰিছিল, যিসকলক শত্ৰুৰ পৰা বন্দী কৰা লুটপাতৰ দ্বাৰা পুৰস্কৃত কৰা হৈছিল) আৰু ৯০,০০০ কৰ্মচাৰীৰ অসামৰিক সেৱা স্থাপন কৰিছিল। তেওঁ পুৰুষ-মহিলা উভয়ৰে বাবে বিনামূলীয়া আৰু বাধ্যতামূলক শিক্ষা স্থাপন কৰিছিল আৰু ব্যক্তিগত ধৰ্মীয় বিদ্যালয়—ইছলামিক, খ্ৰীষ্টান, ইহুদী আদি বন্ধ কৰিছিল। তেওঁ মাছহাদ আৰু ক’মৰ দৰে চহৰৰ ধনী ধৰ্মগুৰুসকলৰ মাটি আৰু ৰিয়েল এষ্টেট জব্দ কৰিছিল। মাছহাদত ইমাম ৰেজাৰ মন্দিৰৰ পৰা পোৱা আয় ধৰ্মনিৰপেক্ষ শিক্ষাৰ বিত্তীয় সাহায্য, আধুনিক চিকিৎসালয় নিৰ্মাণ, চহৰৰ পানী যোগানৰ উন্নতি, উদ্যোগিক উদ্যোগসমূহক ৰাজসাহায্য প্ৰদানৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। ==তথ্যৰ উৎস== {{reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== *{{Commons category-inline}} *[http://www.irannotes.com IRANNOTES.com] — High quality Iranian banknotes and coins [[শ্ৰেণী:শাসক]] [[শ্ৰেণী:ইৰানৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]] f38o2b7ubjd5wf5pbgbt801vpf17n6d 606541 606540 2026-05-15T17:44:02Z নৰুনা বৰুৱা 44897 /* কৰ্মজীৱন */ 606541 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty | name = ৰেজা শ্বাহ পাহলৱী | image = Reza shah uniform.jpg | image_size = | caption = ইউনিফৰ্মৰ সাজত ৰেজা শ্বাহ, ১৯৩১ চনত | succession = ইৰাণৰ শ্বাহ বা সম্ৰাট | reign =১৫ ডিচেম্বৰ ১৯২৫ – ১৬ ছেপ্টেম্বৰ ১৯৪১ <ref>{{Cite encyclopedia|url=https://www.britannica.com/biography/Reza-Shah-Pahlavi|title=Reza Shah Pahlavi &#124; Biography|encyclopedia=Encyclopedia Britannica |date=29 May 2023 }}</ref> | coronation = 25 April 1926<ref>{{cite book|last=Rahnema|first=Ali|date=2011|title=Superstition as Ideology in Iranian Politics: From Majlesi to Ahmadinejad|publisher=Cambridge University Press|page=115|isbn=9781139495622}}</ref> | cor-type = ৰাজঅভিষেক | predecessor = আহমদ শ্বাহ কাজাৰ<br />নিজে (অস্থায়ী চৰকাৰৰ সভাপতি হিচাপে) | successor = [[মহম্মদ ৰেজা পাহলৱী]] {{Collapsed infobox section begin |last = yes |Pre-royal positions | titlestyle = border:1px dashed lightgrey;}}{{Infobox officeholder | embed = yes | office1 = [[List of heads of state of Iran|President of the Provisional Government]]<ref>Hambly, Gavin RG (1991). "The Pahlavī Autocracy: Riżā Shāh, 1921–41". In Avery, Peter ; Hambly, Gavin RG ; Melville, Charles P. (eds.). The Cambridge History of Iran (in English). Vol. 7. Cambridge University Press . pp. 224.</ref> | term_start1 = ১৯২৫ চনৰ ৩১ অক্টোবৰ | term_end1 = ১৯২৫ চনৰ ১৫ ডিচেম্বৰ | predecessor1 = আহমদ শ্বাহ কাজাৰ | successor1 = ''Himself'' {{small|(''as [[Shah of Iran]]'')}} | office2 = ইৰাণৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী | order2 = ১৬ তাৰিখ | monarch2 =আহমদ শ্বাহ কাজাৰ | prime_minister2 = [[Zia ol Din Tabatabaee]] <br /> [[Ahmad Qavam]] <br /> [[Hassan Pirnia]] <br /> [[Mostowfi ol-Mamalek]] <br /> Himself | term_start2 = ১৯২৩ চনৰ ২৮ অক্টোবৰ | term_end2 = ১ নৱেম্বৰ ১৯২৫ চন | predecessor2 = হাছান পিৰনিয়া | successor2 = মহম্মদ আলী ফৰুগী (Acting)<br />[[Mostowfi ol-Mamalek]] | office3 = [[Ministry of Defence and Armed Forces Logistics (Iran)|Minister of War]] | monarch3 = আহমদ শ্বাহ কাজাৰ | term_start3 = ২৪ এপ্ৰিল ১৯২১ | term_end3 = ১ নৱেম্বৰ ১৯২৫ চন | predecessor3 = মাছৌদ কায়হান | successor3 = আমিৰ আব্দুল্লাহ তাহমাছেবী {{Collapsed infobox section end}} }} | full name = ''ৰেজা পাহলৱী''<br />{{langx|fa|رضا پهلوی}} | | spouse = {{plainlist| * {{marriage|মৰিয়ম সাৱদকুহী |1895|1911|reason=died}} * {{marriage|টাডজ অল-মলৌক|1916}} * {{marriage|তুৰান আমিৰছোলেইমানী|1922|1923|reason=div}} * {{marriage|এছমত দৌলৎশাহি|1923|}} }} | issue =ৰাজকুমাৰী হামদাম আল-ছালতানেহ <br />ৰাজকুমাৰী শ্বামছ <br />[[মহম্মদ ৰেজা পাহলৱী]] <br />ৰাজকুমাৰী আশ্ৰফ <br />ৰাজকুমাৰ আলী ৰেজা <br />ৰাজকুমাৰ গোলাম ৰেজা <br />ৰাজকুমাৰ আব্দুল ৰেজা <br />ৰাজকুমাৰ আহমদ ৰেজা <br />ৰাজকুমাৰ মাহমুদ ৰেজা পাহলৱী <br />ৰাজকুমাৰী ফাতেমেহ <br />ৰাজকুমাৰ হামিদ ৰেজা | house = হাউছ অৱ পাহলৱী | father = আব্বাছ-আলী খান | mother = নৌচ-আফাৰিন | birth_name = ৰেজা খান | birth_date = {{birth date|df=yes|1878|03|15}} | birth_place =আলাষ্ট , কাজাৰ ইৰাণ | death_date = {{death date and age|df=yes|1944|07|26|1878|03|16}} | death_place = জোহান্সবাৰ্গ, দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ সংঘ | burial_date = ১৯৪৪ | burial_place = আল-ৰিফায়ী মছজিদ, কাইৰো,[[ইজিপ্ত]];<br />৭ মে’ ১৯৫০ চন<br /> ৰেজা শ্বাহৰ সমাধিস্থল , ৰেই, ইৰাণ | signature = Reza Khan signature.svg | module = {{Infobox officeholder | embed = yes | allegiance = [[Sublime State of Iran]]<br />(1894–1925)<br />[[Imperial State of Iran]]<br />(1925–1941) | branch = * in [[Persian Cossack Brigade]] from 1894 to 1925 *in Imperial Army of Iran from 1921 to 1941 | service_years = 1894–1941 | battles = {{Tree list}} * পাৰস্যৰ সাংবিধানিক বিপ্লৱ * [[প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধ ]] ** [[Persian campaign (World War I)|Persian campaign]] *** [[Jungle Movement of Gilan]] * [[Kurdish separatism in Iran]] ** [[Simko Shikak revolt (1918–1922)]] *** [[Lakestan incident]] *** [[Battle of Miandoab]] ** [[Simko Shikak revolt (1926)]] * [[Mohammad Khiabani's uprising]] * [[1921 Persian coup d'état]] * [[Arab separatism in Khuzestan]] ** [[Sheikh Khazal rebellion]] * [[Goharshad Mosque rebellion]] * [[Second World War]] ** [[Anglo-Soviet invasion of Iran]] *** [[Operation Long Jump]] {{tree list/end}} | rank = * [[Brigadier General]] from 1921 to 1925 * [[Commander-in-Chief|Sardar Sepah (Commander-in-Chief)]] from 1925 to 1941 | commands = }} }} '''ৰেজা শ্বাহ পাহলৱী'''<ref>{{Cite web|title=Historic Personalities of Iran: Reza Shah Pahlavi|url=https://www.iranchamber.com/history/reza_shah/reza_shah.php|access-date=9 April 2021|website=iranchamber.com}}</ref> ৰ জন্মগত নাম আছিল ৰেজা খান। ( জন্ম,১৫ মাৰ্চ ১৮৭৮ – মৃত্যু,২৬ জুলাই ১৯৪৪) ১৯২৫ চনৰ পৰা ১৯৪১ চনলৈকে তেওঁ ইৰাণৰ শ্বাহ আছিল তথা পাহলৱী বংশৰ প্ৰতিষ্ঠাপক আছিল। এজন সামৰিক বিষয়া হিচাপে কৰ্মজীৱন আৰম্ভ কৰা ৰেজা শ্বাহে পিছলৈ এগৰাকী ৰাজনীতিবিদ হিচাপে নিজকে প্ৰতিষ্ঠিত কৰে । তেওঁ [[ইৰাণ]]ৰ যুদ্ধ মন্ত্ৰী আৰু প্ৰধানমন্ত্ৰী হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল আৰু শেষৰজন কাজাৰ ৰজা আহমদ শ্বাহক উৎখাত কৰাৰ পিছত ইৰানৰ শ্বাহ বা সম্ৰাট নিৰ্বাচিত হৈছিল।<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=fXXgDwAAQBAJ|title=SINCONA Auction 49: The Kian Collection (Machine Struck Coins and Medals of the Qajar and Pahlavi Dynasties|publisher=SINCONA Swiss International Coin Auction AG}}</ref> ১৪ বছৰ বয়সত পাৰ্চী কছাক ব্ৰিগেডত যোগদান কৰি তেওঁ ক্ৰমান্বয়ে ৰেংকসমূহৰ মাজেৰে উন্নীত হয় আৰু ১৯২১ চনৰ ভিতৰত ব্ৰিগেডিয়াৰ জেনেৰেল হয়। <ref>{{cite web |title=Reza Shah Pahlavi |url=https://www.britannica.com/biography/Reza-Shah-Pahlavi |website=Encyclopedia Britannica |access-date=March 13, 2025}}</ref> ১৯২১ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত কাজভিন প্ৰদেশত নিয়োজিত সমগ্ৰ কছাক ব্ৰিগেডৰ নেতা হিচাপে তেওঁ [[তেহৰাণ]]ৰ ফালে আগবাঢ়ি গৈ ৰাজধানী দখল কৰে। চৰকাৰ ভংগ কৰিবলৈ বাধ্য কৰাই জিয়া-উল-দিন টাবাতাবাইক নতুন প্ৰধানমন্ত্ৰী হিচাপে নিযুক্তি দিয়ে। নতুন চৰকাৰত ৰেজা খানৰ প্ৰথম ভূমিকা আছিল সেনাবাহিনীৰ প্ৰধান সেনাধ্যক্ষ আৰু যুদ্ধ মন্ত্ৰী হিচাপে। <ref name=":2" /> অভ্যুত্থানৰ দুবছৰৰ পাছত ইৰাণৰ নিষ্ঠাবান ৰাষ্ট্ৰীয় বিধানসভাৰ সহযোগত ৰেজা পাহলৱী [[ইৰাণ]]ৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী হয়। ১৯২৫ চনত সংবিধান সভাই আহমদ শ্বাহক পদচ্যুত কৰি ১৯০৬ চনৰ ইৰাণৰ সংবিধান সংশোধন কৰি ৰেজা পাহলৱীক ইৰাণৰ শ্বাহ হিচাপে নিৰ্বাচিত কৰে। তেওঁ পাহলৱী বংশ প্ৰতিষ্ঠা কৰে, ১৯৭৯ চনত ইৰাণী বিপ্লৱৰ ফলত অন্ত হোৱা ৰাজতন্ত্ৰ সময়লৈকে পাহলৱী বংশ তথা তেওঁৰ পুত্ৰ মহম্মদ ৰেজা শ্বাহে শাসন কৰি আছিল।<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=fXXgDwAAQBAJ|title=SINCONA Auction 49: The Kian Collection (Machine Struck Coins and Medals of the Qajar and Pahlavi Dynasties|publisher=SINCONA Swiss International Coin Auction AG}}</ref> ১৯২৫ চনত ব্ৰিটিছ সমৰ্থিত অভ্যুত্থানেৰে কাজাৰ বংশৰ শেষৰজন শ্বাহ আহমদ শ্বাহ কাজাৰক উৎখাত কৰি পাহলৱী বংশ প্ৰতিষ্ঠা কৰা ৰেজা শ্বাহক ১৯৪১ চনৰ ১৬ ছেপ্টেম্বৰত এংলো-ছোভিয়েট বাহিনীয়ে ইৰাণ আক্ৰমণ কৰাৰ সময়ত তেওঁক বলপূৰ্বকভাৱে ক্ষমতাৰ পৰা আঁতৰাই দিয়া হৈছিল। ৰেজা শ্বাহে ইৰানৰ আধুনিকীকৰনৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিছিল। সেয়ে ছিয়া ধৰ্মগুৰুসকলৰ সৈতে সংঘৰ্ষত লিপ্ত হয় আৰু তেওঁৰ ৰাজত্বকালত সামাজিক, অৰ্থনৈতিক আৰু ৰাজনৈতিক সংস্কাৰৰ প্ৰৱৰ্তন কৰে আৰু শেষত আধুনিক ইৰাণী ৰাষ্ট্ৰৰ ভেটি স্থাপন কৰে। সেয়েহে তেওঁক আধুনিক ইৰাণৰ প্ৰতিষ্ঠাপক হিচাপে বহুতে গণ্য কৰে।<ref name=":2">{{Cite book |author-link=Cyrus Ghani |title=Ghani, Cyrus. (1998), Iran and the rise of Reza Shah : from Qajar collapse to Pahlavi rule. Tauris publisher, London.}}</ref> ==প্ৰাৰম্ভিক জীৱন== ১৮৭৮ চনৰ ১৫ মাৰ্চত মেজৰ আব্বাছ-আলী খান আৰু তেওঁৰ পত্নী নৌছ-আফাৰিনৰ ঘৰত মাজান্দাৰাণ প্ৰদেশৰ সাভাদকুহ কাউণ্টিৰ আলাষ্ট চহৰত ৰেজা খানৰ <ref name="b101">{{cite book | last=Abate | first=Frank R. | title=The Oxford Desk Dictionary of People and Places | publisher=Oxford University Press | date=1999 | isbn=978-0-19-513872-6 | url=https://books.google.com/books?id=6xxYAgAAQBAJ&pg=PA290| page=290}}</ref> জন্ম হয়। <ref name="Afkhami2008">{{cite book|author=Gholam Reza Afkhami|title=The Life and Times of the Shah|url=https://books.google.com/books?id=pTVSPmyvtkAC&pg=PP2|access-date=2 November 2012|date=27 October 2008|publisher=University of California Press|isbn=978-0-520-25328-5|page=4}}</ref><ref>{{cite journal|last=Zirinsky|first=Michael P.|title=Imperial power and dictatorship: Britain and the rise of Reza Shah, 1921–1926|journal=International Journal of Middle East Studies|year=1992|volume=24|issue=4|pages=639–663|url=http://scholarworks.boisestate.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1001&context=history_facpubs&sei-redir=1&referer=http%3A%2F%2Fscholar.google.com%2Fscholar%3Fstart%3D20%26q%3Dlife%2Bof%2Bshah%2Bmohammed%2Breza%26hl%3Den%26as_sdt%3D0%2C5#search=%22life%20shah%20mohammed%20reza%22|access-date=2 November 2012|doi=10.1017/s0020743800022388|s2cid=159878744 |url-access=subscription}}</ref><ref>{{cite web |title=Reza Shah Pahlavi |url=https://www.britannica.com/biography/Reza-Shah-Pahlavi |website=Encyclopedia Britannica |access-date=13 March 2025}}</ref> তেওঁৰ মাতৃ নৌছ-আফাৰিন আইৰ'মলু জৰ্জিয়া বা য়েৰেভান (তেতিয়াৰ ৰাছিয়ান সাম্ৰাজ্যৰ অংশ)ৰপৰা অহা অনুপ্ৰৱেশকাৰী আছিল; <ref>{{cite book|last1=Afkhami|first1=Gholam Reza|url=https://archive.org/details/lifetimesshah00afkh|title=The Life and Times of the Shah|date=2009|publisher=University of California Press|isbn=9780520253285|page=[https://archive.org/details/lifetimesshah00afkh/page/n22 4]|quote=(..) His mother, who was of Georgian origin, died not long after, leaving Reza in her brother's care in Tehran. (...)|url-access=limited}}</ref> ৰেজা শ্বাহৰ জন্মৰ কেইবা দশক আগতে ৰুছ-পাৰ্চী যুদ্ধৰ পিছত ককেছাছৰ সকলো ভূ-খণ্ড এৰি দিবলৈ বাধ্য হোৱাৰ পিছত তেওঁৰ পৰিয়ালে কাজাৰ ইৰাণলৈ প্ৰব্ৰজন কৰিছিল। তেওঁৰ পিতৃ এজন মাজান্দাৰাণী আৰু পালানি বংশৰ সদস্য আছিল, আব্বাছ-আলী খানক ৭ম সাৱদকুহ ৰেজিমেণ্টত কমিচন দিয়া হৈছিল আৰু ১৮৫৬ চনত হেৰাটৰ দ্বিতীয় যুদ্ধত ভাগ লৈছিল।<ref>{{Cite book|last=Ghani|first=Cyrus|url=http://dx.doi.org/10.5040/9780755612079|title=Iran and the Rise of Reza Shah|date=1998|publisher=I.B.Tauris|isbn=978-1-86064-258-6|pages=161|doi=10.5040/9780755612079}}</ref><ref>{{Cite book|last=Niazmand|first=Seyed Reza|title=Reza Shah az Tavalod ta Saltanat|publisher=Hekayat Ghalam Novin|year=2002|isbn=9789645925466|location=Tehran|pages=31|language=fa}}</ref> ১৮৭৮ চনৰ ২৬ নৱেম্বৰত আব্বাছ-আলীৰ হঠাৎ মৃত্যু হয়, তেতিয়া ৰেজাৰ বয়স মাত্ৰ ৮ মাহ আছিল। পিতৃৰ মৃত্যুৰ পাছত ৰেজা আৰু মাক তেহৰাণৰ ভাতৃৰ ঘৰলৈ গুচি যায়। ১৮৭৯ চনত ৰেজাক খুড়াক এজনৰ তত্ত্বাৱধানত এৰি দি পুনৰ বিবাহপাশত আবদ্ধ হয়। ১৮৮২ চনত খুড়াকে ৰেজাক পৰিয়ালৰ বন্ধু আমিৰ তুমান কাজিম খানৰ ওচৰলৈ পঠিয়াইছিল; কাজিম খান পাৰ্চী কছাক ব্ৰিগেডৰ এজন বিষয়া আছিল। ৰেজাৰ ঘৰত এটা সুকীয়া কোঠা আছিল আৰু কাজিম খানৰ সন্তানৰ সৈতে পঢ়াৰ সুযোগ দিয়া হৈছিল, ঘৰুৱা শিক্ষক সকল ঘৰলৈ গৈ পঢ়ুৱাইছিল। <ref>{{cite book|title=Cry of the Peacock|last=Nahai|first=Gina B.|year=2000|publisher=Simon and Schuster |location=New York |isbn=0-7434-0337-1|pages=180–181|url=https://books.google.com/books?id=MDGmJD-ADqQC&pg=PA180|access-date=31 October 2010}}</ref> ৰেজা ষোল্ল বছৰ বয়সত তেওঁ পাৰ্চী কছাক ব্ৰিগেডত যোগদান কৰে। ১৯০৩ চনত যেতিয়া তেওঁৰ বয়স ২৫ বছৰ আছিল, তেতিয়া তেওঁ ডাচ কনছুল জেনেৰেল ফ্ৰিডলিন মেৰিনাছ নোবেলৰ দেহৰক্ষী আৰু ভৃত্য আছিল বুলি কোৱা হয়।<ref>{{Cite book|last=Martine Gosselink and Dirk J. Tang|title=Iran and the Netherlands; interwoven through the ages|publisher=Barjesteh van Waalwijk van Doorn & Co's Uitgeversmaatschappij. Initiated by the Royal Netherlands Embassy, Tehran|year=2009|isbn=9789056130985|location=Gronsveld and Rotterdam|pages=254–256|language=fa, en}}</ref> ১৯০৩ চনত তেহৰাণত অনুষ্ঠিত হোৱা "হাজ্জি আখণ্টৰ বাবি চক্ৰ"ৰ এখন বৈঠকত ৰেজাক সাক্ষাৎ কৰি কথা পতা মৰিটছ ৱেগেনভ'ৰ্টে ১৯২৬ চনৰ এটা প্ৰকাশনত তেওঁক "ডাচ কনছুল জেনেৰেলৰ সেৱাৰ দাস" বুলি উল্লেখ কৰিছিল আৰু পশ্চিমীয়া ৰাজনীতিৰ প্ৰতি তেওঁৰ তীব্ৰ আগ্ৰহৰ কথা উল্লেখ কৰিছিল। <ref>{{Cite book|last=Maurits Wagenvoort|title=Karavaanreis door Zuid-Perzië|publisher=C.A. Mees|year=1926|location=Santpoort|pages=84|language=nl}}</ref> ৰেজাই ইম্পেৰিয়েল আৰ্মীত সেৱা আগবঢ়াইছিল। তেওঁৰ প্ৰাৰম্ভিক কেৰিয়াৰ আৰম্ভ হৈছিল কাজাৰ ৰাজকুমাৰ আব্দল-হুছেইন ফাৰ্মান ফাৰ্মাৰ কমাণ্ডত ব্যক্তিগত হিচাপে। ফাৰ্মান ফাৰ্মাই ৰেজাৰ সম্ভাৱনা দেখি তেওঁক সামৰিক বিদ্যালয়লৈ পঠিয়াই দিলে, য’ত তেওঁ আৰ্টিলাৰী চাৰ্জেণ্টৰ পদবী লাভ কৰে। ১৯১১ চনত তেওঁ পৰৱৰ্তী প্ৰচাৰ অভিযানত নিজৰ যোগ্যতা প্ৰমাণ কৰি প্ৰথম লেফটেনেণ্ট পদত পদোন্নতি লাভ কৰে। মেচিনগান চলোৱাত তেওঁৰ দক্ষতাৰ বাবে ১৯১২ চনত তেওঁ কেপ্তেইন পদবী লাভ কৰে। ১৯১৫ চনলৈকে তেওঁ কৰ্ণেল পদত পদোন্নতি লাভ কৰে।<ref>{{cite web|url=http://www.iranchamber.com/history/reza_shah/reza_shah.php#sthash.67ALAeXC.dpuf|title=History of Iran : Reza Shah Pahlavi – Reza Shah Kabir (Reza Shah The Great)|publisher=Iran Chamber Society|access-date=10 April 2016}}</ref> তেওঁৰ সামৰিক সেৱাৰ অভিলেখৰ বাবেই অৱশেষত তেওঁক পাৰ্চী কছাক ব্ৰিগেডত ব্ৰিগেডিয়াৰ জেনেৰেল হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়। ১৯১৯ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত তেওঁ ‘পাহলৱী’ উপাধি বাছি লৈছিল, যিটো পিছলৈ তেওঁ প্ৰতিষ্ঠা কৰা বংশৰ নাম হৈ পৰিছিল।<ref>{{cite book|last=Chehabi|first=H. E.|title=Onomastic Reforms: Family Names and State-Building in Iran|year=2020|publisher=Harvard University Press|isbn=9780674248199|url=https://twitter.com/rob_steele1/status/1386385708844142592|archive-url=https://web.archive.org/web/20210426101528/https://twitter.com/rob_steele1/status/1386385708844142592|archive-date=26 April 2021}}</ref> ==কৰ্মজীৱন== ১৯১৮ চনত তেওঁ পাৰ্চী কছাক ব্ৰিগেডৰ জেনেৰেল পদত পদোন্নতি লাভ কৰে। ১৯২৫ চনত কাজাৰ ৰাজতন্ত্ৰৰ পতনৰ পূৰ্বে তেওঁ নিশান-ই-আকদান বঁটা লাভ কৰা শেষ বিষয়া আছিল।<ref>Christopher Buyers, ''[http://4dw.net/royalark/Persia/Orders/aqdas.htm Persia, The Qajar Dynasty: Orders & Decorations]'' Royal Ark</ref> ৰাছিয়ান বিপ্লৱৰ পিছত পাৰস্য যুদ্ধক্ষেত্ৰত পৰিণত হয়। ১৯১৭ চনত ব্ৰিটেইনে ইৰাণৰ ব্যৱহাৰ কৰি ৰাছিয়া আক্ৰমণ আৰম্ভ কৰে। কিন্তু ব্ৰিটেইনৰ বিফলতাৰ ফলত ছোভিয়েট ইউনিয়নে উত্তৰ পাৰস্য দখল কৰি পাৰ্চী ছোভিয়েট ছ’চিয়েলিষ্ট ৰিপাব্লিক প্ৰতিষ্ঠা কৰে। ১৯২০ চনত জাংগালী, কুৰ্দ, আৰ্মেনিয়ান আৰু আজাৰবাইজানৰ ১৫০০ জনীয়া গেৰিলা বাহিনীয়ে তেহৰাণৰ দিশে যাত্ৰা কৰে আৰু ৰাজধানীত গভীৰ ৰাজনৈতিক সংকটৰ সৃষ্টি কৰে।<ref>Abrahamian, Ervand, ''Iran Between Two Revolutions'', (1982), pp. 116–7.</ref> ১৯২১ চনৰ ১৪ জানুৱাৰীত ইৰানত থকা ব্ৰিটিছ জেনেৰেল আইৰনছাইডে ৰেজা খানক তাব্ৰিজ বেটেলিয়নৰ কমাণ্ডাৰ হিচাপে নিযুক্তি দিয়ে।<ref name="GhaniGhanī2001">{{cite book|author1=Cyrus Ghani|author2=Sīrūs Ghanī|title=Iran and the Rise of the Reza Shah: From Qajar Collapse to Pahlavi Power|url=https://books.google.com/books?id=VGZItY9kL0AC&pg=PA147|year=2001|publisher=I.B. Tauris|isbn=978-1-86064-629-4|pages=147–}}</ref> এমাহৰ পাছত ব্ৰিটিছৰ নিৰ্দেশনাত ৰেজা খানে তিনিৰ পৰা চাৰি হাজাৰ সৈনিক লৈ ৰাজধানী তেহৰাণ দখল কৰে। তেওঁ পূৰ্বৰ চৰকাৰক উৎখাত কৰি ছেইয়দ জিয়াউদ্দিন টাবাতাবাইক প্ৰধানমন্ত্ৰী হিচাপে নিযুক্তি দিয়ে।<ref name="pahlera">{{cite web |url=http://www.sedona.net/pahlavi/pahlera.html |title=The Pahlavi Era of Iran |access-date=4 August 2006 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/19991113081051/http://www.sedona.net/pahlavi/pahlera.html |archive-date=13 November 1999 }} para. 2, 3</ref> ইৰাণৰ সংবিধান অনুসৰি ১৯২৫ চনৰ ১২ ডিচেম্বৰত মাজলিছে তেওঁক ইৰাণৰ শ্বাহ ঘোষণা কৰে। ১৯২৬ চনৰ ২৫ এপ্ৰিলত শপত গ্ৰহণ কৰা তেখেতৰ পুত্ৰ [[মহম্মদ ৰেজা পাহলৱী]] পিছলৈ পাৰস্যৰ মুকুট ৰাজকুমাৰ হয়। ১৯৩২ চনৰ ৮ জুনত ব্ৰিটিছ দূতাবাসৰ পৰা প্ৰকাশিত এক প্ৰতিবেদনত কোৱা হৈছে যে ব্ৰিটিছ চৰকাৰে ৰেজাক ক্ষমতা সুদৃঢ় কৰাত সহায় কৰিবলৈ সাজু আছিল। ৰেজা শ্বাহৰ ষোল্ল বছৰীয়া শাসন কালত ইৰানৰ বহুতো উন্নয়ন ঘটিছিল, যেনে বৃহৎ পথ নিৰ্মাণ প্ৰকল্প আৰু ট্ৰেন্স-ইৰান ৰেলৱে নিৰ্মাণ; আধুনিক শিক্ষাৰ প্ৰৱৰ্তন কৰা হয় আৰু ইৰাণৰ প্ৰথম বিশ্ববিদ্যালয় তেহৰাণ বিশ্ববিদ্যালয় স্থাপন কৰা হয়।<ref>''[http://www.tufts.edu/as/stu-org/persian/irannew.html Iran] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304100039/http://www.tufts.edu/as/stu-org/persian/irannew.html |date=4 March 2016 }}'': Recent History, The Education System</ref> ৰেজা শ্বাহৰ শাসনত আধুনিক ঔদ্যোগিক উদ্যোগৰ সংখ্যা (তেল উদ্যোগ বাদ দি) ১৭গুণ বৃদ্ধি পায় আৰু ঘাইপথৰ দৈৰ্ঘ্য ২০০০ মাইলৰ পৰা ১৪,০০০ মাইললৈ বৃদ্ধি পায়। তেওঁ এক লাখ সৈনিকৰ সেনাবাহিনী গঠন কৰিছিল (পূৰ্বতে শ্বাহে জনজাতীয় বাহিনীৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰিছিল, যিসকলক শত্ৰুৰ পৰা বন্দী কৰা লুটপাতৰ দ্বাৰা পুৰস্কৃত কৰা হৈছিল) আৰু ৯০,০০০ কৰ্মচাৰীৰ অসামৰিক সেৱা স্থাপন কৰিছিল। তেওঁ পুৰুষ-মহিলা উভয়ৰে বাবে বিনামূলীয়া আৰু বাধ্যতামূলক শিক্ষা স্থাপন কৰিছিল আৰু ব্যক্তিগত ধৰ্মীয় বিদ্যালয়—ইছলামিক, খ্ৰীষ্টান, ইহুদী আদি বন্ধ কৰিছিল। তেওঁ মাছহাদ আৰু ক’মৰ দৰে চহৰৰ ধনী ধৰ্মগুৰুসকলৰ মাটি আৰু ৰিয়েল এষ্টেট জব্দ কৰিছিল। মাছহাদত ইমাম ৰেজাৰ মন্দিৰৰ পৰা পোৱা আয় ধৰ্মনিৰপেক্ষ শিক্ষাৰ বিত্তীয় সাহায্য, আধুনিক চিকিৎসালয় নিৰ্মাণ, চহৰৰ পানী যোগানৰ উন্নতি, উদ্যোগিক উদ্যোগসমূহক ৰাজসাহায্য প্ৰদানৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। ==তথ্যৰ উৎস== {{reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== *{{Commons category-inline}} *[http://www.irannotes.com IRANNOTES.com] — High quality Iranian banknotes and coins [[শ্ৰেণী:শাসক]] [[শ্ৰেণী:ইৰানৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]] kwggqmif9szua5mtwikt8oolmbken9k 606543 606541 2026-05-15T17:45:04Z নৰুনা বৰুৱা 44897 /* কৰ্মজীৱন */ 606543 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty | name = ৰেজা শ্বাহ পাহলৱী | image = Reza shah uniform.jpg | image_size = | caption = ইউনিফৰ্মৰ সাজত ৰেজা শ্বাহ, ১৯৩১ চনত | succession = ইৰাণৰ শ্বাহ বা সম্ৰাট | reign =১৫ ডিচেম্বৰ ১৯২৫ – ১৬ ছেপ্টেম্বৰ ১৯৪১ <ref>{{Cite encyclopedia|url=https://www.britannica.com/biography/Reza-Shah-Pahlavi|title=Reza Shah Pahlavi &#124; Biography|encyclopedia=Encyclopedia Britannica |date=29 May 2023 }}</ref> | coronation = 25 April 1926<ref>{{cite book|last=Rahnema|first=Ali|date=2011|title=Superstition as Ideology in Iranian Politics: From Majlesi to Ahmadinejad|publisher=Cambridge University Press|page=115|isbn=9781139495622}}</ref> | cor-type = ৰাজঅভিষেক | predecessor = আহমদ শ্বাহ কাজাৰ<br />নিজে (অস্থায়ী চৰকাৰৰ সভাপতি হিচাপে) | successor = [[মহম্মদ ৰেজা পাহলৱী]] {{Collapsed infobox section begin |last = yes |Pre-royal positions | titlestyle = border:1px dashed lightgrey;}}{{Infobox officeholder | embed = yes | office1 = [[List of heads of state of Iran|President of the Provisional Government]]<ref>Hambly, Gavin RG (1991). "The Pahlavī Autocracy: Riżā Shāh, 1921–41". In Avery, Peter ; Hambly, Gavin RG ; Melville, Charles P. (eds.). The Cambridge History of Iran (in English). Vol. 7. Cambridge University Press . pp. 224.</ref> | term_start1 = ১৯২৫ চনৰ ৩১ অক্টোবৰ | term_end1 = ১৯২৫ চনৰ ১৫ ডিচেম্বৰ | predecessor1 = আহমদ শ্বাহ কাজাৰ | successor1 = ''Himself'' {{small|(''as [[Shah of Iran]]'')}} | office2 = ইৰাণৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী | order2 = ১৬ তাৰিখ | monarch2 =আহমদ শ্বাহ কাজাৰ | prime_minister2 = [[Zia ol Din Tabatabaee]] <br /> [[Ahmad Qavam]] <br /> [[Hassan Pirnia]] <br /> [[Mostowfi ol-Mamalek]] <br /> Himself | term_start2 = ১৯২৩ চনৰ ২৮ অক্টোবৰ | term_end2 = ১ নৱেম্বৰ ১৯২৫ চন | predecessor2 = হাছান পিৰনিয়া | successor2 = মহম্মদ আলী ফৰুগী (Acting)<br />[[Mostowfi ol-Mamalek]] | office3 = [[Ministry of Defence and Armed Forces Logistics (Iran)|Minister of War]] | monarch3 = আহমদ শ্বাহ কাজাৰ | term_start3 = ২৪ এপ্ৰিল ১৯২১ | term_end3 = ১ নৱেম্বৰ ১৯২৫ চন | predecessor3 = মাছৌদ কায়হান | successor3 = আমিৰ আব্দুল্লাহ তাহমাছেবী {{Collapsed infobox section end}} }} | full name = ''ৰেজা পাহলৱী''<br />{{langx|fa|رضا پهلوی}} | | spouse = {{plainlist| * {{marriage|মৰিয়ম সাৱদকুহী |1895|1911|reason=died}} * {{marriage|টাডজ অল-মলৌক|1916}} * {{marriage|তুৰান আমিৰছোলেইমানী|1922|1923|reason=div}} * {{marriage|এছমত দৌলৎশাহি|1923|}} }} | issue =ৰাজকুমাৰী হামদাম আল-ছালতানেহ <br />ৰাজকুমাৰী শ্বামছ <br />[[মহম্মদ ৰেজা পাহলৱী]] <br />ৰাজকুমাৰী আশ্ৰফ <br />ৰাজকুমাৰ আলী ৰেজা <br />ৰাজকুমাৰ গোলাম ৰেজা <br />ৰাজকুমাৰ আব্দুল ৰেজা <br />ৰাজকুমাৰ আহমদ ৰেজা <br />ৰাজকুমাৰ মাহমুদ ৰেজা পাহলৱী <br />ৰাজকুমাৰী ফাতেমেহ <br />ৰাজকুমাৰ হামিদ ৰেজা | house = হাউছ অৱ পাহলৱী | father = আব্বাছ-আলী খান | mother = নৌচ-আফাৰিন | birth_name = ৰেজা খান | birth_date = {{birth date|df=yes|1878|03|15}} | birth_place =আলাষ্ট , কাজাৰ ইৰাণ | death_date = {{death date and age|df=yes|1944|07|26|1878|03|16}} | death_place = জোহান্সবাৰ্গ, দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ সংঘ | burial_date = ১৯৪৪ | burial_place = আল-ৰিফায়ী মছজিদ, কাইৰো,[[ইজিপ্ত]];<br />৭ মে’ ১৯৫০ চন<br /> ৰেজা শ্বাহৰ সমাধিস্থল , ৰেই, ইৰাণ | signature = Reza Khan signature.svg | module = {{Infobox officeholder | embed = yes | allegiance = [[Sublime State of Iran]]<br />(1894–1925)<br />[[Imperial State of Iran]]<br />(1925–1941) | branch = * in [[Persian Cossack Brigade]] from 1894 to 1925 *in Imperial Army of Iran from 1921 to 1941 | service_years = 1894–1941 | battles = {{Tree list}} * পাৰস্যৰ সাংবিধানিক বিপ্লৱ * [[প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধ ]] ** [[Persian campaign (World War I)|Persian campaign]] *** [[Jungle Movement of Gilan]] * [[Kurdish separatism in Iran]] ** [[Simko Shikak revolt (1918–1922)]] *** [[Lakestan incident]] *** [[Battle of Miandoab]] ** [[Simko Shikak revolt (1926)]] * [[Mohammad Khiabani's uprising]] * [[1921 Persian coup d'état]] * [[Arab separatism in Khuzestan]] ** [[Sheikh Khazal rebellion]] * [[Goharshad Mosque rebellion]] * [[Second World War]] ** [[Anglo-Soviet invasion of Iran]] *** [[Operation Long Jump]] {{tree list/end}} | rank = * [[Brigadier General]] from 1921 to 1925 * [[Commander-in-Chief|Sardar Sepah (Commander-in-Chief)]] from 1925 to 1941 | commands = }} }} '''ৰেজা শ্বাহ পাহলৱী'''<ref>{{Cite web|title=Historic Personalities of Iran: Reza Shah Pahlavi|url=https://www.iranchamber.com/history/reza_shah/reza_shah.php|access-date=9 April 2021|website=iranchamber.com}}</ref> ৰ জন্মগত নাম আছিল ৰেজা খান। ( জন্ম,১৫ মাৰ্চ ১৮৭৮ – মৃত্যু,২৬ জুলাই ১৯৪৪) ১৯২৫ চনৰ পৰা ১৯৪১ চনলৈকে তেওঁ ইৰাণৰ শ্বাহ আছিল তথা পাহলৱী বংশৰ প্ৰতিষ্ঠাপক আছিল। এজন সামৰিক বিষয়া হিচাপে কৰ্মজীৱন আৰম্ভ কৰা ৰেজা শ্বাহে পিছলৈ এগৰাকী ৰাজনীতিবিদ হিচাপে নিজকে প্ৰতিষ্ঠিত কৰে । তেওঁ [[ইৰাণ]]ৰ যুদ্ধ মন্ত্ৰী আৰু প্ৰধানমন্ত্ৰী হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল আৰু শেষৰজন কাজাৰ ৰজা আহমদ শ্বাহক উৎখাত কৰাৰ পিছত ইৰানৰ শ্বাহ বা সম্ৰাট নিৰ্বাচিত হৈছিল।<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=fXXgDwAAQBAJ|title=SINCONA Auction 49: The Kian Collection (Machine Struck Coins and Medals of the Qajar and Pahlavi Dynasties|publisher=SINCONA Swiss International Coin Auction AG}}</ref> ১৪ বছৰ বয়সত পাৰ্চী কছাক ব্ৰিগেডত যোগদান কৰি তেওঁ ক্ৰমান্বয়ে ৰেংকসমূহৰ মাজেৰে উন্নীত হয় আৰু ১৯২১ চনৰ ভিতৰত ব্ৰিগেডিয়াৰ জেনেৰেল হয়। <ref>{{cite web |title=Reza Shah Pahlavi |url=https://www.britannica.com/biography/Reza-Shah-Pahlavi |website=Encyclopedia Britannica |access-date=March 13, 2025}}</ref> ১৯২১ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত কাজভিন প্ৰদেশত নিয়োজিত সমগ্ৰ কছাক ব্ৰিগেডৰ নেতা হিচাপে তেওঁ [[তেহৰাণ]]ৰ ফালে আগবাঢ়ি গৈ ৰাজধানী দখল কৰে। চৰকাৰ ভংগ কৰিবলৈ বাধ্য কৰাই জিয়া-উল-দিন টাবাতাবাইক নতুন প্ৰধানমন্ত্ৰী হিচাপে নিযুক্তি দিয়ে। নতুন চৰকাৰত ৰেজা খানৰ প্ৰথম ভূমিকা আছিল সেনাবাহিনীৰ প্ৰধান সেনাধ্যক্ষ আৰু যুদ্ধ মন্ত্ৰী হিচাপে। <ref name=":2" /> অভ্যুত্থানৰ দুবছৰৰ পাছত ইৰাণৰ নিষ্ঠাবান ৰাষ্ট্ৰীয় বিধানসভাৰ সহযোগত ৰেজা পাহলৱী [[ইৰাণ]]ৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী হয়। ১৯২৫ চনত সংবিধান সভাই আহমদ শ্বাহক পদচ্যুত কৰি ১৯০৬ চনৰ ইৰাণৰ সংবিধান সংশোধন কৰি ৰেজা পাহলৱীক ইৰাণৰ শ্বাহ হিচাপে নিৰ্বাচিত কৰে। তেওঁ পাহলৱী বংশ প্ৰতিষ্ঠা কৰে, ১৯৭৯ চনত ইৰাণী বিপ্লৱৰ ফলত অন্ত হোৱা ৰাজতন্ত্ৰ সময়লৈকে পাহলৱী বংশ তথা তেওঁৰ পুত্ৰ মহম্মদ ৰেজা শ্বাহে শাসন কৰি আছিল।<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=fXXgDwAAQBAJ|title=SINCONA Auction 49: The Kian Collection (Machine Struck Coins and Medals of the Qajar and Pahlavi Dynasties|publisher=SINCONA Swiss International Coin Auction AG}}</ref> ১৯২৫ চনত ব্ৰিটিছ সমৰ্থিত অভ্যুত্থানেৰে কাজাৰ বংশৰ শেষৰজন শ্বাহ আহমদ শ্বাহ কাজাৰক উৎখাত কৰি পাহলৱী বংশ প্ৰতিষ্ঠা কৰা ৰেজা শ্বাহক ১৯৪১ চনৰ ১৬ ছেপ্টেম্বৰত এংলো-ছোভিয়েট বাহিনীয়ে ইৰাণ আক্ৰমণ কৰাৰ সময়ত তেওঁক বলপূৰ্বকভাৱে ক্ষমতাৰ পৰা আঁতৰাই দিয়া হৈছিল। ৰেজা শ্বাহে ইৰানৰ আধুনিকীকৰনৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিছিল। সেয়ে ছিয়া ধৰ্মগুৰুসকলৰ সৈতে সংঘৰ্ষত লিপ্ত হয় আৰু তেওঁৰ ৰাজত্বকালত সামাজিক, অৰ্থনৈতিক আৰু ৰাজনৈতিক সংস্কাৰৰ প্ৰৱৰ্তন কৰে আৰু শেষত আধুনিক ইৰাণী ৰাষ্ট্ৰৰ ভেটি স্থাপন কৰে। সেয়েহে তেওঁক আধুনিক ইৰাণৰ প্ৰতিষ্ঠাপক হিচাপে বহুতে গণ্য কৰে।<ref name=":2">{{Cite book |author-link=Cyrus Ghani |title=Ghani, Cyrus. (1998), Iran and the rise of Reza Shah : from Qajar collapse to Pahlavi rule. Tauris publisher, London.}}</ref> ==প্ৰাৰম্ভিক জীৱন== ১৮৭৮ চনৰ ১৫ মাৰ্চত মেজৰ আব্বাছ-আলী খান আৰু তেওঁৰ পত্নী নৌছ-আফাৰিনৰ ঘৰত মাজান্দাৰাণ প্ৰদেশৰ সাভাদকুহ কাউণ্টিৰ আলাষ্ট চহৰত ৰেজা খানৰ <ref name="b101">{{cite book | last=Abate | first=Frank R. | title=The Oxford Desk Dictionary of People and Places | publisher=Oxford University Press | date=1999 | isbn=978-0-19-513872-6 | url=https://books.google.com/books?id=6xxYAgAAQBAJ&pg=PA290| page=290}}</ref> জন্ম হয়। <ref name="Afkhami2008">{{cite book|author=Gholam Reza Afkhami|title=The Life and Times of the Shah|url=https://books.google.com/books?id=pTVSPmyvtkAC&pg=PP2|access-date=2 November 2012|date=27 October 2008|publisher=University of California Press|isbn=978-0-520-25328-5|page=4}}</ref><ref>{{cite journal|last=Zirinsky|first=Michael P.|title=Imperial power and dictatorship: Britain and the rise of Reza Shah, 1921–1926|journal=International Journal of Middle East Studies|year=1992|volume=24|issue=4|pages=639–663|url=http://scholarworks.boisestate.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1001&context=history_facpubs&sei-redir=1&referer=http%3A%2F%2Fscholar.google.com%2Fscholar%3Fstart%3D20%26q%3Dlife%2Bof%2Bshah%2Bmohammed%2Breza%26hl%3Den%26as_sdt%3D0%2C5#search=%22life%20shah%20mohammed%20reza%22|access-date=2 November 2012|doi=10.1017/s0020743800022388|s2cid=159878744 |url-access=subscription}}</ref><ref>{{cite web |title=Reza Shah Pahlavi |url=https://www.britannica.com/biography/Reza-Shah-Pahlavi |website=Encyclopedia Britannica |access-date=13 March 2025}}</ref> তেওঁৰ মাতৃ নৌছ-আফাৰিন আইৰ'মলু জৰ্জিয়া বা য়েৰেভান (তেতিয়াৰ ৰাছিয়ান সাম্ৰাজ্যৰ অংশ)ৰপৰা অহা অনুপ্ৰৱেশকাৰী আছিল; <ref>{{cite book|last1=Afkhami|first1=Gholam Reza|url=https://archive.org/details/lifetimesshah00afkh|title=The Life and Times of the Shah|date=2009|publisher=University of California Press|isbn=9780520253285|page=[https://archive.org/details/lifetimesshah00afkh/page/n22 4]|quote=(..) His mother, who was of Georgian origin, died not long after, leaving Reza in her brother's care in Tehran. (...)|url-access=limited}}</ref> ৰেজা শ্বাহৰ জন্মৰ কেইবা দশক আগতে ৰুছ-পাৰ্চী যুদ্ধৰ পিছত ককেছাছৰ সকলো ভূ-খণ্ড এৰি দিবলৈ বাধ্য হোৱাৰ পিছত তেওঁৰ পৰিয়ালে কাজাৰ ইৰাণলৈ প্ৰব্ৰজন কৰিছিল। তেওঁৰ পিতৃ এজন মাজান্দাৰাণী আৰু পালানি বংশৰ সদস্য আছিল, আব্বাছ-আলী খানক ৭ম সাৱদকুহ ৰেজিমেণ্টত কমিচন দিয়া হৈছিল আৰু ১৮৫৬ চনত হেৰাটৰ দ্বিতীয় যুদ্ধত ভাগ লৈছিল।<ref>{{Cite book|last=Ghani|first=Cyrus|url=http://dx.doi.org/10.5040/9780755612079|title=Iran and the Rise of Reza Shah|date=1998|publisher=I.B.Tauris|isbn=978-1-86064-258-6|pages=161|doi=10.5040/9780755612079}}</ref><ref>{{Cite book|last=Niazmand|first=Seyed Reza|title=Reza Shah az Tavalod ta Saltanat|publisher=Hekayat Ghalam Novin|year=2002|isbn=9789645925466|location=Tehran|pages=31|language=fa}}</ref> ১৮৭৮ চনৰ ২৬ নৱেম্বৰত আব্বাছ-আলীৰ হঠাৎ মৃত্যু হয়, তেতিয়া ৰেজাৰ বয়স মাত্ৰ ৮ মাহ আছিল। পিতৃৰ মৃত্যুৰ পাছত ৰেজা আৰু মাক তেহৰাণৰ ভাতৃৰ ঘৰলৈ গুচি যায়। ১৮৭৯ চনত ৰেজাক খুড়াক এজনৰ তত্ত্বাৱধানত এৰি দি পুনৰ বিবাহপাশত আবদ্ধ হয়। ১৮৮২ চনত খুড়াকে ৰেজাক পৰিয়ালৰ বন্ধু আমিৰ তুমান কাজিম খানৰ ওচৰলৈ পঠিয়াইছিল; কাজিম খান পাৰ্চী কছাক ব্ৰিগেডৰ এজন বিষয়া আছিল। ৰেজাৰ ঘৰত এটা সুকীয়া কোঠা আছিল আৰু কাজিম খানৰ সন্তানৰ সৈতে পঢ়াৰ সুযোগ দিয়া হৈছিল, ঘৰুৱা শিক্ষক সকল ঘৰলৈ গৈ পঢ়ুৱাইছিল। <ref>{{cite book|title=Cry of the Peacock|last=Nahai|first=Gina B.|year=2000|publisher=Simon and Schuster |location=New York |isbn=0-7434-0337-1|pages=180–181|url=https://books.google.com/books?id=MDGmJD-ADqQC&pg=PA180|access-date=31 October 2010}}</ref> ৰেজা ষোল্ল বছৰ বয়সত তেওঁ পাৰ্চী কছাক ব্ৰিগেডত যোগদান কৰে। ১৯০৩ চনত যেতিয়া তেওঁৰ বয়স ২৫ বছৰ আছিল, তেতিয়া তেওঁ ডাচ কনছুল জেনেৰেল ফ্ৰিডলিন মেৰিনাছ নোবেলৰ দেহৰক্ষী আৰু ভৃত্য আছিল বুলি কোৱা হয়।<ref>{{Cite book|last=Martine Gosselink and Dirk J. Tang|title=Iran and the Netherlands; interwoven through the ages|publisher=Barjesteh van Waalwijk van Doorn & Co's Uitgeversmaatschappij. Initiated by the Royal Netherlands Embassy, Tehran|year=2009|isbn=9789056130985|location=Gronsveld and Rotterdam|pages=254–256|language=fa, en}}</ref> ১৯০৩ চনত তেহৰাণত অনুষ্ঠিত হোৱা "হাজ্জি আখণ্টৰ বাবি চক্ৰ"ৰ এখন বৈঠকত ৰেজাক সাক্ষাৎ কৰি কথা পতা মৰিটছ ৱেগেনভ'ৰ্টে ১৯২৬ চনৰ এটা প্ৰকাশনত তেওঁক "ডাচ কনছুল জেনেৰেলৰ সেৱাৰ দাস" বুলি উল্লেখ কৰিছিল আৰু পশ্চিমীয়া ৰাজনীতিৰ প্ৰতি তেওঁৰ তীব্ৰ আগ্ৰহৰ কথা উল্লেখ কৰিছিল। <ref>{{Cite book|last=Maurits Wagenvoort|title=Karavaanreis door Zuid-Perzië|publisher=C.A. Mees|year=1926|location=Santpoort|pages=84|language=nl}}</ref> ৰেজাই ইম্পেৰিয়েল আৰ্মীত সেৱা আগবঢ়াইছিল। তেওঁৰ প্ৰাৰম্ভিক কেৰিয়াৰ আৰম্ভ হৈছিল কাজাৰ ৰাজকুমাৰ আব্দল-হুছেইন ফাৰ্মান ফাৰ্মাৰ কমাণ্ডত ব্যক্তিগত হিচাপে। ফাৰ্মান ফাৰ্মাই ৰেজাৰ সম্ভাৱনা দেখি তেওঁক সামৰিক বিদ্যালয়লৈ পঠিয়াই দিলে, য’ত তেওঁ আৰ্টিলাৰী চাৰ্জেণ্টৰ পদবী লাভ কৰে। ১৯১১ চনত তেওঁ পৰৱৰ্তী প্ৰচাৰ অভিযানত নিজৰ যোগ্যতা প্ৰমাণ কৰি প্ৰথম লেফটেনেণ্ট পদত পদোন্নতি লাভ কৰে। মেচিনগান চলোৱাত তেওঁৰ দক্ষতাৰ বাবে ১৯১২ চনত তেওঁ কেপ্তেইন পদবী লাভ কৰে। ১৯১৫ চনলৈকে তেওঁ কৰ্ণেল পদত পদোন্নতি লাভ কৰে।<ref>{{cite web|url=http://www.iranchamber.com/history/reza_shah/reza_shah.php#sthash.67ALAeXC.dpuf|title=History of Iran : Reza Shah Pahlavi – Reza Shah Kabir (Reza Shah The Great)|publisher=Iran Chamber Society|access-date=10 April 2016}}</ref> তেওঁৰ সামৰিক সেৱাৰ অভিলেখৰ বাবেই অৱশেষত তেওঁক পাৰ্চী কছাক ব্ৰিগেডত ব্ৰিগেডিয়াৰ জেনেৰেল হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়। ১৯১৯ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত তেওঁ ‘পাহলৱী’ উপাধি বাছি লৈছিল, যিটো পিছলৈ তেওঁ প্ৰতিষ্ঠা কৰা বংশৰ নাম হৈ পৰিছিল।<ref>{{cite book|last=Chehabi|first=H. E.|title=Onomastic Reforms: Family Names and State-Building in Iran|year=2020|publisher=Harvard University Press|isbn=9780674248199|url=https://twitter.com/rob_steele1/status/1386385708844142592|archive-url=https://web.archive.org/web/20210426101528/https://twitter.com/rob_steele1/status/1386385708844142592|archive-date=26 April 2021}}</ref> ==কৰ্মজীৱন== ১৯১৮ চনত তেওঁ পাৰ্চী কছাক ব্ৰিগেডৰ জেনেৰেল পদত পদোন্নতি লাভ কৰে। ১৯২৫ চনত কাজাৰ ৰাজতন্ত্ৰৰ পতনৰ পূৰ্বে তেওঁ নিশান-ই-আকদান বঁটা লাভ কৰা শেষ বিষয়া আছিল।<ref>Christopher Buyers, ''[http://4dw.net/royalark/Persia/Orders/aqdas.htm Persia, The Qajar Dynasty: Orders & Decorations]'' Royal Ark</ref> ৰাছিয়ান বিপ্লৱৰ পিছত পাৰস্য যুদ্ধক্ষেত্ৰত পৰিণত হয়। ১৯১৭ চনত ব্ৰিটেইনে ইৰাণৰ ব্যৱহাৰ কৰি ৰাছিয়া আক্ৰমণ আৰম্ভ কৰে। কিন্তু ব্ৰিটেইনৰ বিফলতাৰ ফলত ছোভিয়েট ইউনিয়নে উত্তৰ পাৰস্য দখল কৰি পাৰ্চী ছোভিয়েট ছ’চিয়েলিষ্ট ৰিপাব্লিক প্ৰতিষ্ঠা কৰে। ১৯২০ চনত জাংগালী, কুৰ্দ, আৰ্মেনিয়ান আৰু আজাৰবাইজানৰ ১৫০০ জনীয়া গেৰিলা বাহিনীয়ে তেহৰাণৰ দিশে যাত্ৰা কৰে আৰু ৰাজধানীত গভীৰ ৰাজনৈতিক সংকটৰ সৃষ্টি কৰে।<ref>Abrahamian, Ervand, ''Iran Between Two Revolutions'', (1982), pp. 116–7.</ref> ১৯২১ চনৰ ১৪ জানুৱাৰীত ইৰানত থকা ব্ৰিটিছ জেনেৰেল আইৰনছাইডে ৰেজা খানক তাব্ৰিজ বেটেলিয়নৰ কমাণ্ডাৰ হিচাপে নিযুক্তি দিয়ে।<ref name="GhaniGhanī2001">{{cite book|author1=Cyrus Ghani|author2=Sīrūs Ghanī|title=Iran and the Rise of the Reza Shah: From Qajar Collapse to Pahlavi Power|url=https://books.google.com/books?id=VGZItY9kL0AC&pg=PA147|year=2001|publisher=I.B. Tauris|isbn=978-1-86064-629-4|pages=147–}}</ref> এমাহৰ পাছত ব্ৰিটিছৰ নিৰ্দেশনাত ৰেজা খানে তিনিৰ পৰা চাৰি হাজাৰ সৈনিক লৈ ৰাজধানী তেহৰাণ দখল কৰে। তেওঁ পূৰ্বৰ চৰকাৰক উৎখাত কৰি ছেইয়দ জিয়াউদ্দিন টাবাতাবাইক প্ৰধানমন্ত্ৰী হিচাপে নিযুক্তি দিয়ে।<ref name="pahlera">{{cite web |url=http://www.sedona.net/pahlavi/pahlera.html |title=The Pahlavi Era of Iran |access-date=4 August 2006 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/19991113081051/http://www.sedona.net/pahlavi/pahlera.html |archive-date=13 November 1999 }} para. 2, 3</ref> ইৰাণৰ সংবিধান অনুসৰি ১৯২৫ চনৰ ১২ ডিচেম্বৰত মাজলিছে তেওঁক ইৰাণৰ শ্বাহ ঘোষণা কৰে। ১৯২৬ চনৰ ২৫ এপ্ৰিলত শপত গ্ৰহণ কৰা তেখেতৰ পুত্ৰ [[মহম্মদ ৰেজা পাহলৱী]] পিছলৈ পাৰস্যৰ মুকুট ৰাজকুমাৰ হয়। ১৯৩২ চনৰ ৮ জুনত ব্ৰিটিছ দূতাবাসৰ পৰা প্ৰকাশিত এক প্ৰতিবেদনত কোৱা হৈছে যে ব্ৰিটিছ চৰকাৰে ৰেজাক ক্ষমতা সুদৃঢ় কৰাত সহায় কৰিবলৈ সাজু আছিল। ৰেজা শ্বাহৰ ষোল্ল বছৰীয়া শাসন কালত ইৰানৰ বহুতো উন্নয়ন ঘটিছিল, যেনে বৃহৎ পথ নিৰ্মাণ প্ৰকল্প আৰু ট্ৰেন্স-ইৰান ৰেলৱে নিৰ্মাণ; আধুনিক শিক্ষাৰ প্ৰৱৰ্তন কৰা হয় আৰু ইৰাণৰ প্ৰথম বিশ্ববিদ্যালয় তেহৰাণ বিশ্ববিদ্যালয় স্থাপন কৰা হয়।<ref>''[http://www.tufts.edu/as/stu-org/persian/irannew.html Iran] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304100039/http://www.tufts.edu/as/stu-org/persian/irannew.html |date=4 March 2016 }}'': Recent History, The Education System</ref> ৰেজা শ্বাহৰ শাসনত আধুনিক ঔদ্যোগিক উদ্যোগৰ সংখ্যা (তেল উদ্যোগ বাদ দি) ১৭গুণ বৃদ্ধি পায় আৰু ঘাইপথৰ দৈৰ্ঘ্য ২০০০ মাইলৰ পৰা ১৪,০০০ মাইললৈ বৃদ্ধি পায়।<ref>Abrahamian, Ervand, ''Iran Between Two Revolutions'', 1982, p. 146.</ref> তেওঁ এক লাখ সৈনিকৰ সেনাবাহিনী গঠন কৰিছিল (পূৰ্বতে শ্বাহে জনজাতীয় বাহিনীৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰিছিল, যিসকলক শত্ৰুৰ পৰা বন্দী কৰা লুটপাতৰ দ্বাৰা পুৰস্কৃত কৰা হৈছিল) আৰু ৯০,০০০ কৰ্মচাৰীৰ অসামৰিক সেৱা স্থাপন কৰিছিল। তেওঁ পুৰুষ-মহিলা উভয়ৰে বাবে বিনামূলীয়া আৰু বাধ্যতামূলক শিক্ষা স্থাপন কৰিছিল আৰু ব্যক্তিগত ধৰ্মীয় বিদ্যালয়—ইছলামিক, খ্ৰীষ্টান, ইহুদী আদি বন্ধ কৰিছিল। তেওঁ মাছহাদ আৰু ক’মৰ দৰে চহৰৰ ধনী ধৰ্মগুৰুসকলৰ মাটি আৰু ৰিয়েল এষ্টেট জব্দ কৰিছিল। মাছহাদত ইমাম ৰেজাৰ মন্দিৰৰ পৰা পোৱা আয় ধৰ্মনিৰপেক্ষ শিক্ষাৰ বিত্তীয় সাহায্য, আধুনিক চিকিৎসালয় নিৰ্মাণ, চহৰৰ পানী যোগানৰ উন্নতি, উদ্যোগিক উদ্যোগসমূহক ৰাজসাহায্য প্ৰদানৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। ==তথ্যৰ উৎস== {{reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== *{{Commons category-inline}} *[http://www.irannotes.com IRANNOTES.com] — High quality Iranian banknotes and coins [[শ্ৰেণী:শাসক]] [[শ্ৰেণী:ইৰানৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]] 2ccvjdef0kzp7dsygjnnsjtks679mis 606545 606543 2026-05-15T17:46:10Z নৰুনা বৰুৱা 44897 /* কৰ্মজীৱন */ 606545 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty | name = ৰেজা শ্বাহ পাহলৱী | image = Reza shah uniform.jpg | image_size = | caption = ইউনিফৰ্মৰ সাজত ৰেজা শ্বাহ, ১৯৩১ চনত | succession = ইৰাণৰ শ্বাহ বা সম্ৰাট | reign =১৫ ডিচেম্বৰ ১৯২৫ – ১৬ ছেপ্টেম্বৰ ১৯৪১ <ref>{{Cite encyclopedia|url=https://www.britannica.com/biography/Reza-Shah-Pahlavi|title=Reza Shah Pahlavi &#124; Biography|encyclopedia=Encyclopedia Britannica |date=29 May 2023 }}</ref> | coronation = 25 April 1926<ref>{{cite book|last=Rahnema|first=Ali|date=2011|title=Superstition as Ideology in Iranian Politics: From Majlesi to Ahmadinejad|publisher=Cambridge University Press|page=115|isbn=9781139495622}}</ref> | cor-type = ৰাজঅভিষেক | predecessor = আহমদ শ্বাহ কাজাৰ<br />নিজে (অস্থায়ী চৰকাৰৰ সভাপতি হিচাপে) | successor = [[মহম্মদ ৰেজা পাহলৱী]] {{Collapsed infobox section begin |last = yes |Pre-royal positions | titlestyle = border:1px dashed lightgrey;}}{{Infobox officeholder | embed = yes | office1 = [[List of heads of state of Iran|President of the Provisional Government]]<ref>Hambly, Gavin RG (1991). "The Pahlavī Autocracy: Riżā Shāh, 1921–41". In Avery, Peter ; Hambly, Gavin RG ; Melville, Charles P. (eds.). The Cambridge History of Iran (in English). Vol. 7. Cambridge University Press . pp. 224.</ref> | term_start1 = ১৯২৫ চনৰ ৩১ অক্টোবৰ | term_end1 = ১৯২৫ চনৰ ১৫ ডিচেম্বৰ | predecessor1 = আহমদ শ্বাহ কাজাৰ | successor1 = ''Himself'' {{small|(''as [[Shah of Iran]]'')}} | office2 = ইৰাণৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী | order2 = ১৬ তাৰিখ | monarch2 =আহমদ শ্বাহ কাজাৰ | prime_minister2 = [[Zia ol Din Tabatabaee]] <br /> [[Ahmad Qavam]] <br /> [[Hassan Pirnia]] <br /> [[Mostowfi ol-Mamalek]] <br /> Himself | term_start2 = ১৯২৩ চনৰ ২৮ অক্টোবৰ | term_end2 = ১ নৱেম্বৰ ১৯২৫ চন | predecessor2 = হাছান পিৰনিয়া | successor2 = মহম্মদ আলী ফৰুগী (Acting)<br />[[Mostowfi ol-Mamalek]] | office3 = [[Ministry of Defence and Armed Forces Logistics (Iran)|Minister of War]] | monarch3 = আহমদ শ্বাহ কাজাৰ | term_start3 = ২৪ এপ্ৰিল ১৯২১ | term_end3 = ১ নৱেম্বৰ ১৯২৫ চন | predecessor3 = মাছৌদ কায়হান | successor3 = আমিৰ আব্দুল্লাহ তাহমাছেবী {{Collapsed infobox section end}} }} | full name = ''ৰেজা পাহলৱী''<br />{{langx|fa|رضا پهلوی}} | | spouse = {{plainlist| * {{marriage|মৰিয়ম সাৱদকুহী |1895|1911|reason=died}} * {{marriage|টাডজ অল-মলৌক|1916}} * {{marriage|তুৰান আমিৰছোলেইমানী|1922|1923|reason=div}} * {{marriage|এছমত দৌলৎশাহি|1923|}} }} | issue =ৰাজকুমাৰী হামদাম আল-ছালতানেহ <br />ৰাজকুমাৰী শ্বামছ <br />[[মহম্মদ ৰেজা পাহলৱী]] <br />ৰাজকুমাৰী আশ্ৰফ <br />ৰাজকুমাৰ আলী ৰেজা <br />ৰাজকুমাৰ গোলাম ৰেজা <br />ৰাজকুমাৰ আব্দুল ৰেজা <br />ৰাজকুমাৰ আহমদ ৰেজা <br />ৰাজকুমাৰ মাহমুদ ৰেজা পাহলৱী <br />ৰাজকুমাৰী ফাতেমেহ <br />ৰাজকুমাৰ হামিদ ৰেজা | house = হাউছ অৱ পাহলৱী | father = আব্বাছ-আলী খান | mother = নৌচ-আফাৰিন | birth_name = ৰেজা খান | birth_date = {{birth date|df=yes|1878|03|15}} | birth_place =আলাষ্ট , কাজাৰ ইৰাণ | death_date = {{death date and age|df=yes|1944|07|26|1878|03|16}} | death_place = জোহান্সবাৰ্গ, দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ সংঘ | burial_date = ১৯৪৪ | burial_place = আল-ৰিফায়ী মছজিদ, কাইৰো,[[ইজিপ্ত]];<br />৭ মে’ ১৯৫০ চন<br /> ৰেজা শ্বাহৰ সমাধিস্থল , ৰেই, ইৰাণ | signature = Reza Khan signature.svg | module = {{Infobox officeholder | embed = yes | allegiance = [[Sublime State of Iran]]<br />(1894–1925)<br />[[Imperial State of Iran]]<br />(1925–1941) | branch = * in [[Persian Cossack Brigade]] from 1894 to 1925 *in Imperial Army of Iran from 1921 to 1941 | service_years = 1894–1941 | battles = {{Tree list}} * পাৰস্যৰ সাংবিধানিক বিপ্লৱ * [[প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধ ]] ** [[Persian campaign (World War I)|Persian campaign]] *** [[Jungle Movement of Gilan]] * [[Kurdish separatism in Iran]] ** [[Simko Shikak revolt (1918–1922)]] *** [[Lakestan incident]] *** [[Battle of Miandoab]] ** [[Simko Shikak revolt (1926)]] * [[Mohammad Khiabani's uprising]] * [[1921 Persian coup d'état]] * [[Arab separatism in Khuzestan]] ** [[Sheikh Khazal rebellion]] * [[Goharshad Mosque rebellion]] * [[Second World War]] ** [[Anglo-Soviet invasion of Iran]] *** [[Operation Long Jump]] {{tree list/end}} | rank = * [[Brigadier General]] from 1921 to 1925 * [[Commander-in-Chief|Sardar Sepah (Commander-in-Chief)]] from 1925 to 1941 | commands = }} }} '''ৰেজা শ্বাহ পাহলৱী'''<ref>{{Cite web|title=Historic Personalities of Iran: Reza Shah Pahlavi|url=https://www.iranchamber.com/history/reza_shah/reza_shah.php|access-date=9 April 2021|website=iranchamber.com}}</ref> ৰ জন্মগত নাম আছিল ৰেজা খান। ( জন্ম,১৫ মাৰ্চ ১৮৭৮ – মৃত্যু,২৬ জুলাই ১৯৪৪) ১৯২৫ চনৰ পৰা ১৯৪১ চনলৈকে তেওঁ ইৰাণৰ শ্বাহ আছিল তথা পাহলৱী বংশৰ প্ৰতিষ্ঠাপক আছিল। এজন সামৰিক বিষয়া হিচাপে কৰ্মজীৱন আৰম্ভ কৰা ৰেজা শ্বাহে পিছলৈ এগৰাকী ৰাজনীতিবিদ হিচাপে নিজকে প্ৰতিষ্ঠিত কৰে । তেওঁ [[ইৰাণ]]ৰ যুদ্ধ মন্ত্ৰী আৰু প্ৰধানমন্ত্ৰী হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল আৰু শেষৰজন কাজাৰ ৰজা আহমদ শ্বাহক উৎখাত কৰাৰ পিছত ইৰানৰ শ্বাহ বা সম্ৰাট নিৰ্বাচিত হৈছিল।<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=fXXgDwAAQBAJ|title=SINCONA Auction 49: The Kian Collection (Machine Struck Coins and Medals of the Qajar and Pahlavi Dynasties|publisher=SINCONA Swiss International Coin Auction AG}}</ref> ১৪ বছৰ বয়সত পাৰ্চী কছাক ব্ৰিগেডত যোগদান কৰি তেওঁ ক্ৰমান্বয়ে ৰেংকসমূহৰ মাজেৰে উন্নীত হয় আৰু ১৯২১ চনৰ ভিতৰত ব্ৰিগেডিয়াৰ জেনেৰেল হয়। <ref>{{cite web |title=Reza Shah Pahlavi |url=https://www.britannica.com/biography/Reza-Shah-Pahlavi |website=Encyclopedia Britannica |access-date=March 13, 2025}}</ref> ১৯২১ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত কাজভিন প্ৰদেশত নিয়োজিত সমগ্ৰ কছাক ব্ৰিগেডৰ নেতা হিচাপে তেওঁ [[তেহৰাণ]]ৰ ফালে আগবাঢ়ি গৈ ৰাজধানী দখল কৰে। চৰকাৰ ভংগ কৰিবলৈ বাধ্য কৰাই জিয়া-উল-দিন টাবাতাবাইক নতুন প্ৰধানমন্ত্ৰী হিচাপে নিযুক্তি দিয়ে। নতুন চৰকাৰত ৰেজা খানৰ প্ৰথম ভূমিকা আছিল সেনাবাহিনীৰ প্ৰধান সেনাধ্যক্ষ আৰু যুদ্ধ মন্ত্ৰী হিচাপে। <ref name=":2" /> অভ্যুত্থানৰ দুবছৰৰ পাছত ইৰাণৰ নিষ্ঠাবান ৰাষ্ট্ৰীয় বিধানসভাৰ সহযোগত ৰেজা পাহলৱী [[ইৰাণ]]ৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী হয়। ১৯২৫ চনত সংবিধান সভাই আহমদ শ্বাহক পদচ্যুত কৰি ১৯০৬ চনৰ ইৰাণৰ সংবিধান সংশোধন কৰি ৰেজা পাহলৱীক ইৰাণৰ শ্বাহ হিচাপে নিৰ্বাচিত কৰে। তেওঁ পাহলৱী বংশ প্ৰতিষ্ঠা কৰে, ১৯৭৯ চনত ইৰাণী বিপ্লৱৰ ফলত অন্ত হোৱা ৰাজতন্ত্ৰ সময়লৈকে পাহলৱী বংশ তথা তেওঁৰ পুত্ৰ মহম্মদ ৰেজা শ্বাহে শাসন কৰি আছিল।<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=fXXgDwAAQBAJ|title=SINCONA Auction 49: The Kian Collection (Machine Struck Coins and Medals of the Qajar and Pahlavi Dynasties|publisher=SINCONA Swiss International Coin Auction AG}}</ref> ১৯২৫ চনত ব্ৰিটিছ সমৰ্থিত অভ্যুত্থানেৰে কাজাৰ বংশৰ শেষৰজন শ্বাহ আহমদ শ্বাহ কাজাৰক উৎখাত কৰি পাহলৱী বংশ প্ৰতিষ্ঠা কৰা ৰেজা শ্বাহক ১৯৪১ চনৰ ১৬ ছেপ্টেম্বৰত এংলো-ছোভিয়েট বাহিনীয়ে ইৰাণ আক্ৰমণ কৰাৰ সময়ত তেওঁক বলপূৰ্বকভাৱে ক্ষমতাৰ পৰা আঁতৰাই দিয়া হৈছিল। ৰেজা শ্বাহে ইৰানৰ আধুনিকীকৰনৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিছিল। সেয়ে ছিয়া ধৰ্মগুৰুসকলৰ সৈতে সংঘৰ্ষত লিপ্ত হয় আৰু তেওঁৰ ৰাজত্বকালত সামাজিক, অৰ্থনৈতিক আৰু ৰাজনৈতিক সংস্কাৰৰ প্ৰৱৰ্তন কৰে আৰু শেষত আধুনিক ইৰাণী ৰাষ্ট্ৰৰ ভেটি স্থাপন কৰে। সেয়েহে তেওঁক আধুনিক ইৰাণৰ প্ৰতিষ্ঠাপক হিচাপে বহুতে গণ্য কৰে।<ref name=":2">{{Cite book |author-link=Cyrus Ghani |title=Ghani, Cyrus. (1998), Iran and the rise of Reza Shah : from Qajar collapse to Pahlavi rule. Tauris publisher, London.}}</ref> ==প্ৰাৰম্ভিক জীৱন== ১৮৭৮ চনৰ ১৫ মাৰ্চত মেজৰ আব্বাছ-আলী খান আৰু তেওঁৰ পত্নী নৌছ-আফাৰিনৰ ঘৰত মাজান্দাৰাণ প্ৰদেশৰ সাভাদকুহ কাউণ্টিৰ আলাষ্ট চহৰত ৰেজা খানৰ <ref name="b101">{{cite book | last=Abate | first=Frank R. | title=The Oxford Desk Dictionary of People and Places | publisher=Oxford University Press | date=1999 | isbn=978-0-19-513872-6 | url=https://books.google.com/books?id=6xxYAgAAQBAJ&pg=PA290| page=290}}</ref> জন্ম হয়। <ref name="Afkhami2008">{{cite book|author=Gholam Reza Afkhami|title=The Life and Times of the Shah|url=https://books.google.com/books?id=pTVSPmyvtkAC&pg=PP2|access-date=2 November 2012|date=27 October 2008|publisher=University of California Press|isbn=978-0-520-25328-5|page=4}}</ref><ref>{{cite journal|last=Zirinsky|first=Michael P.|title=Imperial power and dictatorship: Britain and the rise of Reza Shah, 1921–1926|journal=International Journal of Middle East Studies|year=1992|volume=24|issue=4|pages=639–663|url=http://scholarworks.boisestate.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1001&context=history_facpubs&sei-redir=1&referer=http%3A%2F%2Fscholar.google.com%2Fscholar%3Fstart%3D20%26q%3Dlife%2Bof%2Bshah%2Bmohammed%2Breza%26hl%3Den%26as_sdt%3D0%2C5#search=%22life%20shah%20mohammed%20reza%22|access-date=2 November 2012|doi=10.1017/s0020743800022388|s2cid=159878744 |url-access=subscription}}</ref><ref>{{cite web |title=Reza Shah Pahlavi |url=https://www.britannica.com/biography/Reza-Shah-Pahlavi |website=Encyclopedia Britannica |access-date=13 March 2025}}</ref> তেওঁৰ মাতৃ নৌছ-আফাৰিন আইৰ'মলু জৰ্জিয়া বা য়েৰেভান (তেতিয়াৰ ৰাছিয়ান সাম্ৰাজ্যৰ অংশ)ৰপৰা অহা অনুপ্ৰৱেশকাৰী আছিল; <ref>{{cite book|last1=Afkhami|first1=Gholam Reza|url=https://archive.org/details/lifetimesshah00afkh|title=The Life and Times of the Shah|date=2009|publisher=University of California Press|isbn=9780520253285|page=[https://archive.org/details/lifetimesshah00afkh/page/n22 4]|quote=(..) His mother, who was of Georgian origin, died not long after, leaving Reza in her brother's care in Tehran. (...)|url-access=limited}}</ref> ৰেজা শ্বাহৰ জন্মৰ কেইবা দশক আগতে ৰুছ-পাৰ্চী যুদ্ধৰ পিছত ককেছাছৰ সকলো ভূ-খণ্ড এৰি দিবলৈ বাধ্য হোৱাৰ পিছত তেওঁৰ পৰিয়ালে কাজাৰ ইৰাণলৈ প্ৰব্ৰজন কৰিছিল। তেওঁৰ পিতৃ এজন মাজান্দাৰাণী আৰু পালানি বংশৰ সদস্য আছিল, আব্বাছ-আলী খানক ৭ম সাৱদকুহ ৰেজিমেণ্টত কমিচন দিয়া হৈছিল আৰু ১৮৫৬ চনত হেৰাটৰ দ্বিতীয় যুদ্ধত ভাগ লৈছিল।<ref>{{Cite book|last=Ghani|first=Cyrus|url=http://dx.doi.org/10.5040/9780755612079|title=Iran and the Rise of Reza Shah|date=1998|publisher=I.B.Tauris|isbn=978-1-86064-258-6|pages=161|doi=10.5040/9780755612079}}</ref><ref>{{Cite book|last=Niazmand|first=Seyed Reza|title=Reza Shah az Tavalod ta Saltanat|publisher=Hekayat Ghalam Novin|year=2002|isbn=9789645925466|location=Tehran|pages=31|language=fa}}</ref> ১৮৭৮ চনৰ ২৬ নৱেম্বৰত আব্বাছ-আলীৰ হঠাৎ মৃত্যু হয়, তেতিয়া ৰেজাৰ বয়স মাত্ৰ ৮ মাহ আছিল। পিতৃৰ মৃত্যুৰ পাছত ৰেজা আৰু মাক তেহৰাণৰ ভাতৃৰ ঘৰলৈ গুচি যায়। ১৮৭৯ চনত ৰেজাক খুড়াক এজনৰ তত্ত্বাৱধানত এৰি দি পুনৰ বিবাহপাশত আবদ্ধ হয়। ১৮৮২ চনত খুড়াকে ৰেজাক পৰিয়ালৰ বন্ধু আমিৰ তুমান কাজিম খানৰ ওচৰলৈ পঠিয়াইছিল; কাজিম খান পাৰ্চী কছাক ব্ৰিগেডৰ এজন বিষয়া আছিল। ৰেজাৰ ঘৰত এটা সুকীয়া কোঠা আছিল আৰু কাজিম খানৰ সন্তানৰ সৈতে পঢ়াৰ সুযোগ দিয়া হৈছিল, ঘৰুৱা শিক্ষক সকল ঘৰলৈ গৈ পঢ়ুৱাইছিল। <ref>{{cite book|title=Cry of the Peacock|last=Nahai|first=Gina B.|year=2000|publisher=Simon and Schuster |location=New York |isbn=0-7434-0337-1|pages=180–181|url=https://books.google.com/books?id=MDGmJD-ADqQC&pg=PA180|access-date=31 October 2010}}</ref> ৰেজা ষোল্ল বছৰ বয়সত তেওঁ পাৰ্চী কছাক ব্ৰিগেডত যোগদান কৰে। ১৯০৩ চনত যেতিয়া তেওঁৰ বয়স ২৫ বছৰ আছিল, তেতিয়া তেওঁ ডাচ কনছুল জেনেৰেল ফ্ৰিডলিন মেৰিনাছ নোবেলৰ দেহৰক্ষী আৰু ভৃত্য আছিল বুলি কোৱা হয়।<ref>{{Cite book|last=Martine Gosselink and Dirk J. Tang|title=Iran and the Netherlands; interwoven through the ages|publisher=Barjesteh van Waalwijk van Doorn & Co's Uitgeversmaatschappij. Initiated by the Royal Netherlands Embassy, Tehran|year=2009|isbn=9789056130985|location=Gronsveld and Rotterdam|pages=254–256|language=fa, en}}</ref> ১৯০৩ চনত তেহৰাণত অনুষ্ঠিত হোৱা "হাজ্জি আখণ্টৰ বাবি চক্ৰ"ৰ এখন বৈঠকত ৰেজাক সাক্ষাৎ কৰি কথা পতা মৰিটছ ৱেগেনভ'ৰ্টে ১৯২৬ চনৰ এটা প্ৰকাশনত তেওঁক "ডাচ কনছুল জেনেৰেলৰ সেৱাৰ দাস" বুলি উল্লেখ কৰিছিল আৰু পশ্চিমীয়া ৰাজনীতিৰ প্ৰতি তেওঁৰ তীব্ৰ আগ্ৰহৰ কথা উল্লেখ কৰিছিল। <ref>{{Cite book|last=Maurits Wagenvoort|title=Karavaanreis door Zuid-Perzië|publisher=C.A. Mees|year=1926|location=Santpoort|pages=84|language=nl}}</ref> ৰেজাই ইম্পেৰিয়েল আৰ্মীত সেৱা আগবঢ়াইছিল। তেওঁৰ প্ৰাৰম্ভিক কেৰিয়াৰ আৰম্ভ হৈছিল কাজাৰ ৰাজকুমাৰ আব্দল-হুছেইন ফাৰ্মান ফাৰ্মাৰ কমাণ্ডত ব্যক্তিগত হিচাপে। ফাৰ্মান ফাৰ্মাই ৰেজাৰ সম্ভাৱনা দেখি তেওঁক সামৰিক বিদ্যালয়লৈ পঠিয়াই দিলে, য’ত তেওঁ আৰ্টিলাৰী চাৰ্জেণ্টৰ পদবী লাভ কৰে। ১৯১১ চনত তেওঁ পৰৱৰ্তী প্ৰচাৰ অভিযানত নিজৰ যোগ্যতা প্ৰমাণ কৰি প্ৰথম লেফটেনেণ্ট পদত পদোন্নতি লাভ কৰে। মেচিনগান চলোৱাত তেওঁৰ দক্ষতাৰ বাবে ১৯১২ চনত তেওঁ কেপ্তেইন পদবী লাভ কৰে। ১৯১৫ চনলৈকে তেওঁ কৰ্ণেল পদত পদোন্নতি লাভ কৰে।<ref>{{cite web|url=http://www.iranchamber.com/history/reza_shah/reza_shah.php#sthash.67ALAeXC.dpuf|title=History of Iran : Reza Shah Pahlavi – Reza Shah Kabir (Reza Shah The Great)|publisher=Iran Chamber Society|access-date=10 April 2016}}</ref> তেওঁৰ সামৰিক সেৱাৰ অভিলেখৰ বাবেই অৱশেষত তেওঁক পাৰ্চী কছাক ব্ৰিগেডত ব্ৰিগেডিয়াৰ জেনেৰেল হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়। ১৯১৯ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত তেওঁ ‘পাহলৱী’ উপাধি বাছি লৈছিল, যিটো পিছলৈ তেওঁ প্ৰতিষ্ঠা কৰা বংশৰ নাম হৈ পৰিছিল।<ref>{{cite book|last=Chehabi|first=H. E.|title=Onomastic Reforms: Family Names and State-Building in Iran|year=2020|publisher=Harvard University Press|isbn=9780674248199|url=https://twitter.com/rob_steele1/status/1386385708844142592|archive-url=https://web.archive.org/web/20210426101528/https://twitter.com/rob_steele1/status/1386385708844142592|archive-date=26 April 2021}}</ref> ==কৰ্মজীৱন== ১৯১৮ চনত তেওঁ পাৰ্চী কছাক ব্ৰিগেডৰ জেনেৰেল পদত পদোন্নতি লাভ কৰে। ১৯২৫ চনত কাজাৰ ৰাজতন্ত্ৰৰ পতনৰ পূৰ্বে তেওঁ নিশান-ই-আকদান বঁটা লাভ কৰা শেষ বিষয়া আছিল।<ref>Christopher Buyers, ''[http://4dw.net/royalark/Persia/Orders/aqdas.htm Persia, The Qajar Dynasty: Orders & Decorations]'' Royal Ark</ref> ৰাছিয়ান বিপ্লৱৰ পিছত পাৰস্য যুদ্ধক্ষেত্ৰত পৰিণত হয়। ১৯১৭ চনত ব্ৰিটেইনে ইৰাণৰ ব্যৱহাৰ কৰি ৰাছিয়া আক্ৰমণ আৰম্ভ কৰে। কিন্তু ব্ৰিটেইনৰ বিফলতাৰ ফলত ছোভিয়েট ইউনিয়নে উত্তৰ পাৰস্য দখল কৰি পাৰ্চী ছোভিয়েট ছ’চিয়েলিষ্ট ৰিপাব্লিক প্ৰতিষ্ঠা কৰে। ১৯২০ চনত জাংগালী, কুৰ্দ, আৰ্মেনিয়ান আৰু আজাৰবাইজানৰ ১৫০০ জনীয়া গেৰিলা বাহিনীয়ে তেহৰাণৰ দিশে যাত্ৰা কৰে আৰু ৰাজধানীত গভীৰ ৰাজনৈতিক সংকটৰ সৃষ্টি কৰে।<ref>Abrahamian, Ervand, ''Iran Between Two Revolutions'', (1982), pp. 116–7.</ref> ১৯২১ চনৰ ১৪ জানুৱাৰীত ইৰানত থকা ব্ৰিটিছ জেনেৰেল আইৰনছাইডে ৰেজা খানক তাব্ৰিজ বেটেলিয়নৰ কমাণ্ডাৰ হিচাপে নিযুক্তি দিয়ে।<ref name="GhaniGhanī2001">{{cite book|author1=Cyrus Ghani|author2=Sīrūs Ghanī|title=Iran and the Rise of the Reza Shah: From Qajar Collapse to Pahlavi Power|url=https://books.google.com/books?id=VGZItY9kL0AC&pg=PA147|year=2001|publisher=I.B. Tauris|isbn=978-1-86064-629-4|pages=147–}}</ref> এমাহৰ পাছত ব্ৰিটিছৰ নিৰ্দেশনাত ৰেজা খানে তিনিৰ পৰা চাৰি হাজাৰ সৈনিক লৈ ৰাজধানী তেহৰাণ দখল কৰে। তেওঁ পূৰ্বৰ চৰকাৰক উৎখাত কৰি ছেইয়দ জিয়াউদ্দিন টাবাতাবাইক প্ৰধানমন্ত্ৰী হিচাপে নিযুক্তি দিয়ে।<ref name="pahlera">{{cite web |url=http://www.sedona.net/pahlavi/pahlera.html |title=The Pahlavi Era of Iran |access-date=4 August 2006 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/19991113081051/http://www.sedona.net/pahlavi/pahlera.html |archive-date=13 November 1999 }} para. 2, 3</ref> ইৰাণৰ সংবিধান অনুসৰি ১৯২৫ চনৰ ১২ ডিচেম্বৰত মাজলিছে তেওঁক ইৰাণৰ শ্বাহ ঘোষণা কৰে। ১৯২৬ চনৰ ২৫ এপ্ৰিলত শপত গ্ৰহণ কৰা তেখেতৰ পুত্ৰ [[মহম্মদ ৰেজা পাহলৱী]] পিছলৈ পাৰস্যৰ মুকুট ৰাজকুমাৰ হয়। ১৯৩২ চনৰ ৮ জুনত ব্ৰিটিছ দূতাবাসৰ পৰা প্ৰকাশিত এক প্ৰতিবেদনত কোৱা হৈছে যে ব্ৰিটিছ চৰকাৰে ৰেজাক ক্ষমতা সুদৃঢ় কৰাত সহায় কৰিবলৈ সাজু আছিল। ৰেজা শ্বাহৰ ষোল্ল বছৰীয়া শাসন কালত ইৰানৰ বহুতো উন্নয়ন ঘটিছিল, যেনে বৃহৎ পথ নিৰ্মাণ প্ৰকল্প আৰু ট্ৰেন্স-ইৰান ৰেলৱে নিৰ্মাণ; আধুনিক শিক্ষাৰ প্ৰৱৰ্তন কৰা হয় আৰু ইৰাণৰ প্ৰথম বিশ্ববিদ্যালয় তেহৰাণ বিশ্ববিদ্যালয় স্থাপন কৰা হয়।<ref>''[http://www.tufts.edu/as/stu-org/persian/irannew.html Iran] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304100039/http://www.tufts.edu/as/stu-org/persian/irannew.html |date=4 March 2016 }}'': Recent History, The Education System</ref> ৰেজা শ্বাহৰ শাসনত আধুনিক ঔদ্যোগিক উদ্যোগৰ সংখ্যা (তেল উদ্যোগ বাদ দি) ১৭গুণ বৃদ্ধি পায় আৰু ঘাইপথৰ দৈৰ্ঘ্য ২০০০ মাইলৰ পৰা ১৪,০০০ মাইললৈ বৃদ্ধি পায়।<ref>Abrahamian, Ervand, ''Iran Between Two Revolutions'', 1982, p. 146.</ref> তেওঁ এক লাখ সৈনিকৰ সেনাবাহিনী গঠন কৰিছিল (পূৰ্বতে শ্বাহে জনজাতীয় বাহিনীৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰিছিল, যিসকলক শত্ৰুৰ পৰা বন্দী কৰা লুটপাতৰ দ্বাৰা পুৰস্কৃত কৰা হৈছিল)<ref name=IB2R>{{cite book |title=Iran Between Two Revolutions |author= Ervand Abrahamian|page=51}}</ref> আৰু ৯০,০০০ কৰ্মচাৰীৰ অসামৰিক সেৱা স্থাপন কৰিছিল। তেওঁ পুৰুষ-মহিলা উভয়ৰে বাবে বিনামূলীয়া আৰু বাধ্যতামূলক শিক্ষা স্থাপন কৰিছিল আৰু ব্যক্তিগত ধৰ্মীয় বিদ্যালয়—ইছলামিক, খ্ৰীষ্টান, ইহুদী আদি বন্ধ কৰিছিল। তেওঁ মাছহাদ আৰু ক’মৰ দৰে চহৰৰ ধনী ধৰ্মগুৰুসকলৰ মাটি আৰু ৰিয়েল এষ্টেট জব্দ কৰিছিল। মাছহাদত ইমাম ৰেজাৰ মন্দিৰৰ পৰা পোৱা আয় ধৰ্মনিৰপেক্ষ শিক্ষাৰ বিত্তীয় সাহায্য, আধুনিক চিকিৎসালয় নিৰ্মাণ, চহৰৰ পানী যোগানৰ উন্নতি, উদ্যোগিক উদ্যোগসমূহক ৰাজসাহায্য প্ৰদানৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। ==তথ্যৰ উৎস== {{reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== *{{Commons category-inline}} *[http://www.irannotes.com IRANNOTES.com] — High quality Iranian banknotes and coins [[শ্ৰেণী:শাসক]] [[শ্ৰেণী:ইৰানৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]] rwk61otah0hnqfhrto1plgv6q6phcrk 606548 606545 2026-05-15T17:47:38Z নৰুনা বৰুৱা 44897 /* কৰ্মজীৱন */ 606548 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty | name = ৰেজা শ্বাহ পাহলৱী | image = Reza shah uniform.jpg | image_size = | caption = ইউনিফৰ্মৰ সাজত ৰেজা শ্বাহ, ১৯৩১ চনত | succession = ইৰাণৰ শ্বাহ বা সম্ৰাট | reign =১৫ ডিচেম্বৰ ১৯২৫ – ১৬ ছেপ্টেম্বৰ ১৯৪১ <ref>{{Cite encyclopedia|url=https://www.britannica.com/biography/Reza-Shah-Pahlavi|title=Reza Shah Pahlavi &#124; Biography|encyclopedia=Encyclopedia Britannica |date=29 May 2023 }}</ref> | coronation = 25 April 1926<ref>{{cite book|last=Rahnema|first=Ali|date=2011|title=Superstition as Ideology in Iranian Politics: From Majlesi to Ahmadinejad|publisher=Cambridge University Press|page=115|isbn=9781139495622}}</ref> | cor-type = ৰাজঅভিষেক | predecessor = আহমদ শ্বাহ কাজাৰ<br />নিজে (অস্থায়ী চৰকাৰৰ সভাপতি হিচাপে) | successor = [[মহম্মদ ৰেজা পাহলৱী]] {{Collapsed infobox section begin |last = yes |Pre-royal positions | titlestyle = border:1px dashed lightgrey;}}{{Infobox officeholder | embed = yes | office1 = [[List of heads of state of Iran|President of the Provisional Government]]<ref>Hambly, Gavin RG (1991). "The Pahlavī Autocracy: Riżā Shāh, 1921–41". In Avery, Peter ; Hambly, Gavin RG ; Melville, Charles P. (eds.). The Cambridge History of Iran (in English). Vol. 7. Cambridge University Press . pp. 224.</ref> | term_start1 = ১৯২৫ চনৰ ৩১ অক্টোবৰ | term_end1 = ১৯২৫ চনৰ ১৫ ডিচেম্বৰ | predecessor1 = আহমদ শ্বাহ কাজাৰ | successor1 = ''Himself'' {{small|(''as [[Shah of Iran]]'')}} | office2 = ইৰাণৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী | order2 = ১৬ তাৰিখ | monarch2 =আহমদ শ্বাহ কাজাৰ | prime_minister2 = [[Zia ol Din Tabatabaee]] <br /> [[Ahmad Qavam]] <br /> [[Hassan Pirnia]] <br /> [[Mostowfi ol-Mamalek]] <br /> Himself | term_start2 = ১৯২৩ চনৰ ২৮ অক্টোবৰ | term_end2 = ১ নৱেম্বৰ ১৯২৫ চন | predecessor2 = হাছান পিৰনিয়া | successor2 = মহম্মদ আলী ফৰুগী (Acting)<br />[[Mostowfi ol-Mamalek]] | office3 = [[Ministry of Defence and Armed Forces Logistics (Iran)|Minister of War]] | monarch3 = আহমদ শ্বাহ কাজাৰ | term_start3 = ২৪ এপ্ৰিল ১৯২১ | term_end3 = ১ নৱেম্বৰ ১৯২৫ চন | predecessor3 = মাছৌদ কায়হান | successor3 = আমিৰ আব্দুল্লাহ তাহমাছেবী {{Collapsed infobox section end}} }} | full name = ''ৰেজা পাহলৱী''<br />{{langx|fa|رضا پهلوی}} | | spouse = {{plainlist| * {{marriage|মৰিয়ম সাৱদকুহী |1895|1911|reason=died}} * {{marriage|টাডজ অল-মলৌক|1916}} * {{marriage|তুৰান আমিৰছোলেইমানী|1922|1923|reason=div}} * {{marriage|এছমত দৌলৎশাহি|1923|}} }} | issue =ৰাজকুমাৰী হামদাম আল-ছালতানেহ <br />ৰাজকুমাৰী শ্বামছ <br />[[মহম্মদ ৰেজা পাহলৱী]] <br />ৰাজকুমাৰী আশ্ৰফ <br />ৰাজকুমাৰ আলী ৰেজা <br />ৰাজকুমাৰ গোলাম ৰেজা <br />ৰাজকুমাৰ আব্দুল ৰেজা <br />ৰাজকুমাৰ আহমদ ৰেজা <br />ৰাজকুমাৰ মাহমুদ ৰেজা পাহলৱী <br />ৰাজকুমাৰী ফাতেমেহ <br />ৰাজকুমাৰ হামিদ ৰেজা | house = হাউছ অৱ পাহলৱী | father = আব্বাছ-আলী খান | mother = নৌচ-আফাৰিন | birth_name = ৰেজা খান | birth_date = {{birth date|df=yes|1878|03|15}} | birth_place =আলাষ্ট , কাজাৰ ইৰাণ | death_date = {{death date and age|df=yes|1944|07|26|1878|03|16}} | death_place = জোহান্সবাৰ্গ, দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ সংঘ | burial_date = ১৯৪৪ | burial_place = আল-ৰিফায়ী মছজিদ, কাইৰো,[[ইজিপ্ত]];<br />৭ মে’ ১৯৫০ চন<br /> ৰেজা শ্বাহৰ সমাধিস্থল , ৰেই, ইৰাণ | signature = Reza Khan signature.svg | module = {{Infobox officeholder | embed = yes | allegiance = [[Sublime State of Iran]]<br />(1894–1925)<br />[[Imperial State of Iran]]<br />(1925–1941) | branch = * in [[Persian Cossack Brigade]] from 1894 to 1925 *in Imperial Army of Iran from 1921 to 1941 | service_years = 1894–1941 | battles = {{Tree list}} * পাৰস্যৰ সাংবিধানিক বিপ্লৱ * [[প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধ ]] ** [[Persian campaign (World War I)|Persian campaign]] *** [[Jungle Movement of Gilan]] * [[Kurdish separatism in Iran]] ** [[Simko Shikak revolt (1918–1922)]] *** [[Lakestan incident]] *** [[Battle of Miandoab]] ** [[Simko Shikak revolt (1926)]] * [[Mohammad Khiabani's uprising]] * [[1921 Persian coup d'état]] * [[Arab separatism in Khuzestan]] ** [[Sheikh Khazal rebellion]] * [[Goharshad Mosque rebellion]] * [[Second World War]] ** [[Anglo-Soviet invasion of Iran]] *** [[Operation Long Jump]] {{tree list/end}} | rank = * [[Brigadier General]] from 1921 to 1925 * [[Commander-in-Chief|Sardar Sepah (Commander-in-Chief)]] from 1925 to 1941 | commands = }} }} '''ৰেজা শ্বাহ পাহলৱী'''<ref>{{Cite web|title=Historic Personalities of Iran: Reza Shah Pahlavi|url=https://www.iranchamber.com/history/reza_shah/reza_shah.php|access-date=9 April 2021|website=iranchamber.com}}</ref> ৰ জন্মগত নাম আছিল ৰেজা খান। ( জন্ম,১৫ মাৰ্চ ১৮৭৮ – মৃত্যু,২৬ জুলাই ১৯৪৪) ১৯২৫ চনৰ পৰা ১৯৪১ চনলৈকে তেওঁ ইৰাণৰ শ্বাহ আছিল তথা পাহলৱী বংশৰ প্ৰতিষ্ঠাপক আছিল। এজন সামৰিক বিষয়া হিচাপে কৰ্মজীৱন আৰম্ভ কৰা ৰেজা শ্বাহে পিছলৈ এগৰাকী ৰাজনীতিবিদ হিচাপে নিজকে প্ৰতিষ্ঠিত কৰে । তেওঁ [[ইৰাণ]]ৰ যুদ্ধ মন্ত্ৰী আৰু প্ৰধানমন্ত্ৰী হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল আৰু শেষৰজন কাজাৰ ৰজা আহমদ শ্বাহক উৎখাত কৰাৰ পিছত ইৰানৰ শ্বাহ বা সম্ৰাট নিৰ্বাচিত হৈছিল।<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=fXXgDwAAQBAJ|title=SINCONA Auction 49: The Kian Collection (Machine Struck Coins and Medals of the Qajar and Pahlavi Dynasties|publisher=SINCONA Swiss International Coin Auction AG}}</ref> ১৪ বছৰ বয়সত পাৰ্চী কছাক ব্ৰিগেডত যোগদান কৰি তেওঁ ক্ৰমান্বয়ে ৰেংকসমূহৰ মাজেৰে উন্নীত হয় আৰু ১৯২১ চনৰ ভিতৰত ব্ৰিগেডিয়াৰ জেনেৰেল হয়। <ref>{{cite web |title=Reza Shah Pahlavi |url=https://www.britannica.com/biography/Reza-Shah-Pahlavi |website=Encyclopedia Britannica |access-date=March 13, 2025}}</ref> ১৯২১ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত কাজভিন প্ৰদেশত নিয়োজিত সমগ্ৰ কছাক ব্ৰিগেডৰ নেতা হিচাপে তেওঁ [[তেহৰাণ]]ৰ ফালে আগবাঢ়ি গৈ ৰাজধানী দখল কৰে। চৰকাৰ ভংগ কৰিবলৈ বাধ্য কৰাই জিয়া-উল-দিন টাবাতাবাইক নতুন প্ৰধানমন্ত্ৰী হিচাপে নিযুক্তি দিয়ে। নতুন চৰকাৰত ৰেজা খানৰ প্ৰথম ভূমিকা আছিল সেনাবাহিনীৰ প্ৰধান সেনাধ্যক্ষ আৰু যুদ্ধ মন্ত্ৰী হিচাপে। <ref name=":2" /> অভ্যুত্থানৰ দুবছৰৰ পাছত ইৰাণৰ নিষ্ঠাবান ৰাষ্ট্ৰীয় বিধানসভাৰ সহযোগত ৰেজা পাহলৱী [[ইৰাণ]]ৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী হয়। ১৯২৫ চনত সংবিধান সভাই আহমদ শ্বাহক পদচ্যুত কৰি ১৯০৬ চনৰ ইৰাণৰ সংবিধান সংশোধন কৰি ৰেজা পাহলৱীক ইৰাণৰ শ্বাহ হিচাপে নিৰ্বাচিত কৰে। তেওঁ পাহলৱী বংশ প্ৰতিষ্ঠা কৰে, ১৯৭৯ চনত ইৰাণী বিপ্লৱৰ ফলত অন্ত হোৱা ৰাজতন্ত্ৰ সময়লৈকে পাহলৱী বংশ তথা তেওঁৰ পুত্ৰ মহম্মদ ৰেজা শ্বাহে শাসন কৰি আছিল।<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=fXXgDwAAQBAJ|title=SINCONA Auction 49: The Kian Collection (Machine Struck Coins and Medals of the Qajar and Pahlavi Dynasties|publisher=SINCONA Swiss International Coin Auction AG}}</ref> ১৯২৫ চনত ব্ৰিটিছ সমৰ্থিত অভ্যুত্থানেৰে কাজাৰ বংশৰ শেষৰজন শ্বাহ আহমদ শ্বাহ কাজাৰক উৎখাত কৰি পাহলৱী বংশ প্ৰতিষ্ঠা কৰা ৰেজা শ্বাহক ১৯৪১ চনৰ ১৬ ছেপ্টেম্বৰত এংলো-ছোভিয়েট বাহিনীয়ে ইৰাণ আক্ৰমণ কৰাৰ সময়ত তেওঁক বলপূৰ্বকভাৱে ক্ষমতাৰ পৰা আঁতৰাই দিয়া হৈছিল। ৰেজা শ্বাহে ইৰানৰ আধুনিকীকৰনৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিছিল। সেয়ে ছিয়া ধৰ্মগুৰুসকলৰ সৈতে সংঘৰ্ষত লিপ্ত হয় আৰু তেওঁৰ ৰাজত্বকালত সামাজিক, অৰ্থনৈতিক আৰু ৰাজনৈতিক সংস্কাৰৰ প্ৰৱৰ্তন কৰে আৰু শেষত আধুনিক ইৰাণী ৰাষ্ট্ৰৰ ভেটি স্থাপন কৰে। সেয়েহে তেওঁক আধুনিক ইৰাণৰ প্ৰতিষ্ঠাপক হিচাপে বহুতে গণ্য কৰে।<ref name=":2">{{Cite book |author-link=Cyrus Ghani |title=Ghani, Cyrus. (1998), Iran and the rise of Reza Shah : from Qajar collapse to Pahlavi rule. Tauris publisher, London.}}</ref> ==প্ৰাৰম্ভিক জীৱন== ১৮৭৮ চনৰ ১৫ মাৰ্চত মেজৰ আব্বাছ-আলী খান আৰু তেওঁৰ পত্নী নৌছ-আফাৰিনৰ ঘৰত মাজান্দাৰাণ প্ৰদেশৰ সাভাদকুহ কাউণ্টিৰ আলাষ্ট চহৰত ৰেজা খানৰ <ref name="b101">{{cite book | last=Abate | first=Frank R. | title=The Oxford Desk Dictionary of People and Places | publisher=Oxford University Press | date=1999 | isbn=978-0-19-513872-6 | url=https://books.google.com/books?id=6xxYAgAAQBAJ&pg=PA290| page=290}}</ref> জন্ম হয়। <ref name="Afkhami2008">{{cite book|author=Gholam Reza Afkhami|title=The Life and Times of the Shah|url=https://books.google.com/books?id=pTVSPmyvtkAC&pg=PP2|access-date=2 November 2012|date=27 October 2008|publisher=University of California Press|isbn=978-0-520-25328-5|page=4}}</ref><ref>{{cite journal|last=Zirinsky|first=Michael P.|title=Imperial power and dictatorship: Britain and the rise of Reza Shah, 1921–1926|journal=International Journal of Middle East Studies|year=1992|volume=24|issue=4|pages=639–663|url=http://scholarworks.boisestate.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1001&context=history_facpubs&sei-redir=1&referer=http%3A%2F%2Fscholar.google.com%2Fscholar%3Fstart%3D20%26q%3Dlife%2Bof%2Bshah%2Bmohammed%2Breza%26hl%3Den%26as_sdt%3D0%2C5#search=%22life%20shah%20mohammed%20reza%22|access-date=2 November 2012|doi=10.1017/s0020743800022388|s2cid=159878744 |url-access=subscription}}</ref><ref>{{cite web |title=Reza Shah Pahlavi |url=https://www.britannica.com/biography/Reza-Shah-Pahlavi |website=Encyclopedia Britannica |access-date=13 March 2025}}</ref> তেওঁৰ মাতৃ নৌছ-আফাৰিন আইৰ'মলু জৰ্জিয়া বা য়েৰেভান (তেতিয়াৰ ৰাছিয়ান সাম্ৰাজ্যৰ অংশ)ৰপৰা অহা অনুপ্ৰৱেশকাৰী আছিল; <ref>{{cite book|last1=Afkhami|first1=Gholam Reza|url=https://archive.org/details/lifetimesshah00afkh|title=The Life and Times of the Shah|date=2009|publisher=University of California Press|isbn=9780520253285|page=[https://archive.org/details/lifetimesshah00afkh/page/n22 4]|quote=(..) His mother, who was of Georgian origin, died not long after, leaving Reza in her brother's care in Tehran. (...)|url-access=limited}}</ref> ৰেজা শ্বাহৰ জন্মৰ কেইবা দশক আগতে ৰুছ-পাৰ্চী যুদ্ধৰ পিছত ককেছাছৰ সকলো ভূ-খণ্ড এৰি দিবলৈ বাধ্য হোৱাৰ পিছত তেওঁৰ পৰিয়ালে কাজাৰ ইৰাণলৈ প্ৰব্ৰজন কৰিছিল। তেওঁৰ পিতৃ এজন মাজান্দাৰাণী আৰু পালানি বংশৰ সদস্য আছিল, আব্বাছ-আলী খানক ৭ম সাৱদকুহ ৰেজিমেণ্টত কমিচন দিয়া হৈছিল আৰু ১৮৫৬ চনত হেৰাটৰ দ্বিতীয় যুদ্ধত ভাগ লৈছিল।<ref>{{Cite book|last=Ghani|first=Cyrus|url=http://dx.doi.org/10.5040/9780755612079|title=Iran and the Rise of Reza Shah|date=1998|publisher=I.B.Tauris|isbn=978-1-86064-258-6|pages=161|doi=10.5040/9780755612079}}</ref><ref>{{Cite book|last=Niazmand|first=Seyed Reza|title=Reza Shah az Tavalod ta Saltanat|publisher=Hekayat Ghalam Novin|year=2002|isbn=9789645925466|location=Tehran|pages=31|language=fa}}</ref> ১৮৭৮ চনৰ ২৬ নৱেম্বৰত আব্বাছ-আলীৰ হঠাৎ মৃত্যু হয়, তেতিয়া ৰেজাৰ বয়স মাত্ৰ ৮ মাহ আছিল। পিতৃৰ মৃত্যুৰ পাছত ৰেজা আৰু মাক তেহৰাণৰ ভাতৃৰ ঘৰলৈ গুচি যায়। ১৮৭৯ চনত ৰেজাক খুড়াক এজনৰ তত্ত্বাৱধানত এৰি দি পুনৰ বিবাহপাশত আবদ্ধ হয়। ১৮৮২ চনত খুড়াকে ৰেজাক পৰিয়ালৰ বন্ধু আমিৰ তুমান কাজিম খানৰ ওচৰলৈ পঠিয়াইছিল; কাজিম খান পাৰ্চী কছাক ব্ৰিগেডৰ এজন বিষয়া আছিল। ৰেজাৰ ঘৰত এটা সুকীয়া কোঠা আছিল আৰু কাজিম খানৰ সন্তানৰ সৈতে পঢ়াৰ সুযোগ দিয়া হৈছিল, ঘৰুৱা শিক্ষক সকল ঘৰলৈ গৈ পঢ়ুৱাইছিল। <ref>{{cite book|title=Cry of the Peacock|last=Nahai|first=Gina B.|year=2000|publisher=Simon and Schuster |location=New York |isbn=0-7434-0337-1|pages=180–181|url=https://books.google.com/books?id=MDGmJD-ADqQC&pg=PA180|access-date=31 October 2010}}</ref> ৰেজা ষোল্ল বছৰ বয়সত তেওঁ পাৰ্চী কছাক ব্ৰিগেডত যোগদান কৰে। ১৯০৩ চনত যেতিয়া তেওঁৰ বয়স ২৫ বছৰ আছিল, তেতিয়া তেওঁ ডাচ কনছুল জেনেৰেল ফ্ৰিডলিন মেৰিনাছ নোবেলৰ দেহৰক্ষী আৰু ভৃত্য আছিল বুলি কোৱা হয়।<ref>{{Cite book|last=Martine Gosselink and Dirk J. Tang|title=Iran and the Netherlands; interwoven through the ages|publisher=Barjesteh van Waalwijk van Doorn & Co's Uitgeversmaatschappij. Initiated by the Royal Netherlands Embassy, Tehran|year=2009|isbn=9789056130985|location=Gronsveld and Rotterdam|pages=254–256|language=fa, en}}</ref> ১৯০৩ চনত তেহৰাণত অনুষ্ঠিত হোৱা "হাজ্জি আখণ্টৰ বাবি চক্ৰ"ৰ এখন বৈঠকত ৰেজাক সাক্ষাৎ কৰি কথা পতা মৰিটছ ৱেগেনভ'ৰ্টে ১৯২৬ চনৰ এটা প্ৰকাশনত তেওঁক "ডাচ কনছুল জেনেৰেলৰ সেৱাৰ দাস" বুলি উল্লেখ কৰিছিল আৰু পশ্চিমীয়া ৰাজনীতিৰ প্ৰতি তেওঁৰ তীব্ৰ আগ্ৰহৰ কথা উল্লেখ কৰিছিল। <ref>{{Cite book|last=Maurits Wagenvoort|title=Karavaanreis door Zuid-Perzië|publisher=C.A. Mees|year=1926|location=Santpoort|pages=84|language=nl}}</ref> ৰেজাই ইম্পেৰিয়েল আৰ্মীত সেৱা আগবঢ়াইছিল। তেওঁৰ প্ৰাৰম্ভিক কেৰিয়াৰ আৰম্ভ হৈছিল কাজাৰ ৰাজকুমাৰ আব্দল-হুছেইন ফাৰ্মান ফাৰ্মাৰ কমাণ্ডত ব্যক্তিগত হিচাপে। ফাৰ্মান ফাৰ্মাই ৰেজাৰ সম্ভাৱনা দেখি তেওঁক সামৰিক বিদ্যালয়লৈ পঠিয়াই দিলে, য’ত তেওঁ আৰ্টিলাৰী চাৰ্জেণ্টৰ পদবী লাভ কৰে। ১৯১১ চনত তেওঁ পৰৱৰ্তী প্ৰচাৰ অভিযানত নিজৰ যোগ্যতা প্ৰমাণ কৰি প্ৰথম লেফটেনেণ্ট পদত পদোন্নতি লাভ কৰে। মেচিনগান চলোৱাত তেওঁৰ দক্ষতাৰ বাবে ১৯১২ চনত তেওঁ কেপ্তেইন পদবী লাভ কৰে। ১৯১৫ চনলৈকে তেওঁ কৰ্ণেল পদত পদোন্নতি লাভ কৰে।<ref>{{cite web|url=http://www.iranchamber.com/history/reza_shah/reza_shah.php#sthash.67ALAeXC.dpuf|title=History of Iran : Reza Shah Pahlavi – Reza Shah Kabir (Reza Shah The Great)|publisher=Iran Chamber Society|access-date=10 April 2016}}</ref> তেওঁৰ সামৰিক সেৱাৰ অভিলেখৰ বাবেই অৱশেষত তেওঁক পাৰ্চী কছাক ব্ৰিগেডত ব্ৰিগেডিয়াৰ জেনেৰেল হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়। ১৯১৯ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত তেওঁ ‘পাহলৱী’ উপাধি বাছি লৈছিল, যিটো পিছলৈ তেওঁ প্ৰতিষ্ঠা কৰা বংশৰ নাম হৈ পৰিছিল।<ref>{{cite book|last=Chehabi|first=H. E.|title=Onomastic Reforms: Family Names and State-Building in Iran|year=2020|publisher=Harvard University Press|isbn=9780674248199|url=https://twitter.com/rob_steele1/status/1386385708844142592|archive-url=https://web.archive.org/web/20210426101528/https://twitter.com/rob_steele1/status/1386385708844142592|archive-date=26 April 2021}}</ref> ==কৰ্মজীৱন== ১৯১৮ চনত তেওঁ পাৰ্চী কছাক ব্ৰিগেডৰ জেনেৰেল পদত পদোন্নতি লাভ কৰে। ১৯২৫ চনত কাজাৰ ৰাজতন্ত্ৰৰ পতনৰ পূৰ্বে তেওঁ নিশান-ই-আকদান বঁটা লাভ কৰা শেষ বিষয়া আছিল।<ref>Christopher Buyers, ''[http://4dw.net/royalark/Persia/Orders/aqdas.htm Persia, The Qajar Dynasty: Orders & Decorations]'' Royal Ark</ref> ৰাছিয়ান বিপ্লৱৰ পিছত পাৰস্য যুদ্ধক্ষেত্ৰত পৰিণত হয়। ১৯১৭ চনত ব্ৰিটেইনে ইৰাণৰ ব্যৱহাৰ কৰি ৰাছিয়া আক্ৰমণ আৰম্ভ কৰে। কিন্তু ব্ৰিটেইনৰ বিফলতাৰ ফলত ছোভিয়েট ইউনিয়নে উত্তৰ পাৰস্য দখল কৰি পাৰ্চী ছোভিয়েট ছ’চিয়েলিষ্ট ৰিপাব্লিক প্ৰতিষ্ঠা কৰে। ১৯২০ চনত জাংগালী, কুৰ্দ, আৰ্মেনিয়ান আৰু আজাৰবাইজানৰ ১৫০০ জনীয়া গেৰিলা বাহিনীয়ে তেহৰাণৰ দিশে যাত্ৰা কৰে আৰু ৰাজধানীত গভীৰ ৰাজনৈতিক সংকটৰ সৃষ্টি কৰে।<ref>Abrahamian, Ervand, ''Iran Between Two Revolutions'', (1982), pp. 116–7.</ref> ১৯২১ চনৰ ১৪ জানুৱাৰীত ইৰানত থকা ব্ৰিটিছ জেনেৰেল আইৰনছাইডে ৰেজা খানক তাব্ৰিজ বেটেলিয়নৰ কমাণ্ডাৰ হিচাপে নিযুক্তি দিয়ে।<ref name="GhaniGhanī2001">{{cite book|author1=Cyrus Ghani|author2=Sīrūs Ghanī|title=Iran and the Rise of the Reza Shah: From Qajar Collapse to Pahlavi Power|url=https://books.google.com/books?id=VGZItY9kL0AC&pg=PA147|year=2001|publisher=I.B. Tauris|isbn=978-1-86064-629-4|pages=147–}}</ref> এমাহৰ পাছত ব্ৰিটিছৰ নিৰ্দেশনাত ৰেজা খানে তিনিৰ পৰা চাৰি হাজাৰ সৈনিক লৈ ৰাজধানী তেহৰাণ দখল কৰে। তেওঁ পূৰ্বৰ চৰকাৰক উৎখাত কৰি ছেইয়দ জিয়াউদ্দিন টাবাতাবাইক প্ৰধানমন্ত্ৰী হিচাপে নিযুক্তি দিয়ে।<ref name="pahlera">{{cite web |url=http://www.sedona.net/pahlavi/pahlera.html |title=The Pahlavi Era of Iran |access-date=4 August 2006 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/19991113081051/http://www.sedona.net/pahlavi/pahlera.html |archive-date=13 November 1999 }} para. 2, 3</ref> ইৰাণৰ সংবিধান অনুসৰি ১৯২৫ চনৰ ১২ ডিচেম্বৰত মাজলিছে তেওঁক ইৰাণৰ শ্বাহ ঘোষণা কৰে। ১৯২৬ চনৰ ২৫ এপ্ৰিলত শপত গ্ৰহণ কৰা তেখেতৰ পুত্ৰ [[মহম্মদ ৰেজা পাহলৱী]] পিছলৈ পাৰস্যৰ মুকুট ৰাজকুমাৰ হয়। ১৯৩২ চনৰ ৮ জুনত ব্ৰিটিছ দূতাবাসৰ পৰা প্ৰকাশিত এক প্ৰতিবেদনত কোৱা হৈছে যে ব্ৰিটিছ চৰকাৰে ৰেজাক ক্ষমতা সুদৃঢ় কৰাত সহায় কৰিবলৈ সাজু আছিল। ৰেজা শ্বাহৰ ষোল্ল বছৰীয়া শাসন কালত ইৰানৰ বহুতো উন্নয়ন ঘটিছিল, যেনে বৃহৎ পথ নিৰ্মাণ প্ৰকল্প আৰু ট্ৰেন্স-ইৰান ৰেলৱে নিৰ্মাণ; আধুনিক শিক্ষাৰ প্ৰৱৰ্তন কৰা হয় আৰু ইৰাণৰ প্ৰথম বিশ্ববিদ্যালয় তেহৰাণ বিশ্ববিদ্যালয় স্থাপন কৰা হয়।<ref>''[http://www.tufts.edu/as/stu-org/persian/irannew.html Iran] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304100039/http://www.tufts.edu/as/stu-org/persian/irannew.html |date=4 March 2016 }}'': Recent History, The Education System</ref> ৰেজা শ্বাহৰ শাসনত আধুনিক ঔদ্যোগিক উদ্যোগৰ সংখ্যা (তেল উদ্যোগ বাদ দি) ১৭গুণ বৃদ্ধি পায় আৰু ঘাইপথৰ দৈৰ্ঘ্য ২০০০ মাইলৰ পৰা ১৪,০০০ মাইললৈ বৃদ্ধি পায়।<ref>Abrahamian, Ervand, ''Iran Between Two Revolutions'', 1982, p. 146.</ref> তেওঁ এক লাখ সৈনিকৰ সেনাবাহিনী গঠন কৰিছিল (পূৰ্বতে শ্বাহে জনজাতীয় বাহিনীৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰিছিল, যিসকলক শত্ৰুৰ পৰা বন্দী কৰা লুটপাতৰ দ্বাৰা পুৰস্কৃত কৰা হৈছিল)<ref name=IB2R>{{cite book |title=Iran Between Two Revolutions |author= Ervand Abrahamian|page=51}}</ref> আৰু ৯০,০০০ কৰ্মচাৰীৰ অসামৰিক সেৱা স্থাপন কৰিছিল। তেওঁ পুৰুষ-মহিলা উভয়ৰে বাবে বিনামূলীয়া আৰু বাধ্যতামূলক শিক্ষা স্থাপন কৰিছিল আৰু ব্যক্তিগত ধৰ্মীয় বিদ্যালয়—ইছলামিক, খ্ৰীষ্টান, ইহুদী আদি বন্ধ কৰিছিল।<ref>Mackey, ''The Iranians'', (1996) p. 179</ref> তেওঁ মাছহাদ আৰু ক’মৰ দৰে চহৰৰ ধনী ধৰ্মগুৰুসকলৰ মাটি আৰু ৰিয়েল এষ্টেট জব্দ কৰিছিল। মাছহাদত ইমাম ৰেজাৰ মন্দিৰৰ পৰা পোৱা আয় ধৰ্মনিৰপেক্ষ শিক্ষাৰ বিত্তীয় সাহায্য, আধুনিক চিকিৎসালয় নিৰ্মাণ, চহৰৰ পানী যোগানৰ উন্নতি, উদ্যোগিক উদ্যোগসমূহক ৰাজসাহায্য প্ৰদানৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। ==তথ্যৰ উৎস== {{reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== *{{Commons category-inline}} *[http://www.irannotes.com IRANNOTES.com] — High quality Iranian banknotes and coins [[শ্ৰেণী:শাসক]] [[শ্ৰেণী:ইৰানৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]] ccqp5x6yla8zl36sw4tstcrxpsidyxt 606549 606548 2026-05-15T17:48:59Z নৰুনা বৰুৱা 44897 /* কৰ্মজীৱন */ 606549 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty | name = ৰেজা শ্বাহ পাহলৱী | image = Reza shah uniform.jpg | image_size = | caption = ইউনিফৰ্মৰ সাজত ৰেজা শ্বাহ, ১৯৩১ চনত | succession = ইৰাণৰ শ্বাহ বা সম্ৰাট | reign =১৫ ডিচেম্বৰ ১৯২৫ – ১৬ ছেপ্টেম্বৰ ১৯৪১ <ref>{{Cite encyclopedia|url=https://www.britannica.com/biography/Reza-Shah-Pahlavi|title=Reza Shah Pahlavi &#124; Biography|encyclopedia=Encyclopedia Britannica |date=29 May 2023 }}</ref> | coronation = 25 April 1926<ref>{{cite book|last=Rahnema|first=Ali|date=2011|title=Superstition as Ideology in Iranian Politics: From Majlesi to Ahmadinejad|publisher=Cambridge University Press|page=115|isbn=9781139495622}}</ref> | cor-type = ৰাজঅভিষেক | predecessor = আহমদ শ্বাহ কাজাৰ<br />নিজে (অস্থায়ী চৰকাৰৰ সভাপতি হিচাপে) | successor = [[মহম্মদ ৰেজা পাহলৱী]] {{Collapsed infobox section begin |last = yes |Pre-royal positions | titlestyle = border:1px dashed lightgrey;}}{{Infobox officeholder | embed = yes | office1 = [[List of heads of state of Iran|President of the Provisional Government]]<ref>Hambly, Gavin RG (1991). "The Pahlavī Autocracy: Riżā Shāh, 1921–41". In Avery, Peter ; Hambly, Gavin RG ; Melville, Charles P. (eds.). The Cambridge History of Iran (in English). Vol. 7. Cambridge University Press . pp. 224.</ref> | term_start1 = ১৯২৫ চনৰ ৩১ অক্টোবৰ | term_end1 = ১৯২৫ চনৰ ১৫ ডিচেম্বৰ | predecessor1 = আহমদ শ্বাহ কাজাৰ | successor1 = ''Himself'' {{small|(''as [[Shah of Iran]]'')}} | office2 = ইৰাণৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী | order2 = ১৬ তাৰিখ | monarch2 =আহমদ শ্বাহ কাজাৰ | prime_minister2 = [[Zia ol Din Tabatabaee]] <br /> [[Ahmad Qavam]] <br /> [[Hassan Pirnia]] <br /> [[Mostowfi ol-Mamalek]] <br /> Himself | term_start2 = ১৯২৩ চনৰ ২৮ অক্টোবৰ | term_end2 = ১ নৱেম্বৰ ১৯২৫ চন | predecessor2 = হাছান পিৰনিয়া | successor2 = মহম্মদ আলী ফৰুগী (Acting)<br />[[Mostowfi ol-Mamalek]] | office3 = [[Ministry of Defence and Armed Forces Logistics (Iran)|Minister of War]] | monarch3 = আহমদ শ্বাহ কাজাৰ | term_start3 = ২৪ এপ্ৰিল ১৯২১ | term_end3 = ১ নৱেম্বৰ ১৯২৫ চন | predecessor3 = মাছৌদ কায়হান | successor3 = আমিৰ আব্দুল্লাহ তাহমাছেবী {{Collapsed infobox section end}} }} | full name = ''ৰেজা পাহলৱী''<br />{{langx|fa|رضا پهلوی}} | | spouse = {{plainlist| * {{marriage|মৰিয়ম সাৱদকুহী |1895|1911|reason=died}} * {{marriage|টাডজ অল-মলৌক|1916}} * {{marriage|তুৰান আমিৰছোলেইমানী|1922|1923|reason=div}} * {{marriage|এছমত দৌলৎশাহি|1923|}} }} | issue =ৰাজকুমাৰী হামদাম আল-ছালতানেহ <br />ৰাজকুমাৰী শ্বামছ <br />[[মহম্মদ ৰেজা পাহলৱী]] <br />ৰাজকুমাৰী আশ্ৰফ <br />ৰাজকুমাৰ আলী ৰেজা <br />ৰাজকুমাৰ গোলাম ৰেজা <br />ৰাজকুমাৰ আব্দুল ৰেজা <br />ৰাজকুমাৰ আহমদ ৰেজা <br />ৰাজকুমাৰ মাহমুদ ৰেজা পাহলৱী <br />ৰাজকুমাৰী ফাতেমেহ <br />ৰাজকুমাৰ হামিদ ৰেজা | house = হাউছ অৱ পাহলৱী | father = আব্বাছ-আলী খান | mother = নৌচ-আফাৰিন | birth_name = ৰেজা খান | birth_date = {{birth date|df=yes|1878|03|15}} | birth_place =আলাষ্ট , কাজাৰ ইৰাণ | death_date = {{death date and age|df=yes|1944|07|26|1878|03|16}} | death_place = জোহান্সবাৰ্গ, দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ সংঘ | burial_date = ১৯৪৪ | burial_place = আল-ৰিফায়ী মছজিদ, কাইৰো,[[ইজিপ্ত]];<br />৭ মে’ ১৯৫০ চন<br /> ৰেজা শ্বাহৰ সমাধিস্থল , ৰেই, ইৰাণ | signature = Reza Khan signature.svg | module = {{Infobox officeholder | embed = yes | allegiance = [[Sublime State of Iran]]<br />(1894–1925)<br />[[Imperial State of Iran]]<br />(1925–1941) | branch = * in [[Persian Cossack Brigade]] from 1894 to 1925 *in Imperial Army of Iran from 1921 to 1941 | service_years = 1894–1941 | battles = {{Tree list}} * পাৰস্যৰ সাংবিধানিক বিপ্লৱ * [[প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধ ]] ** [[Persian campaign (World War I)|Persian campaign]] *** [[Jungle Movement of Gilan]] * [[Kurdish separatism in Iran]] ** [[Simko Shikak revolt (1918–1922)]] *** [[Lakestan incident]] *** [[Battle of Miandoab]] ** [[Simko Shikak revolt (1926)]] * [[Mohammad Khiabani's uprising]] * [[1921 Persian coup d'état]] * [[Arab separatism in Khuzestan]] ** [[Sheikh Khazal rebellion]] * [[Goharshad Mosque rebellion]] * [[Second World War]] ** [[Anglo-Soviet invasion of Iran]] *** [[Operation Long Jump]] {{tree list/end}} | rank = * [[Brigadier General]] from 1921 to 1925 * [[Commander-in-Chief|Sardar Sepah (Commander-in-Chief)]] from 1925 to 1941 | commands = }} }} '''ৰেজা শ্বাহ পাহলৱী'''<ref>{{Cite web|title=Historic Personalities of Iran: Reza Shah Pahlavi|url=https://www.iranchamber.com/history/reza_shah/reza_shah.php|access-date=9 April 2021|website=iranchamber.com}}</ref> ৰ জন্মগত নাম আছিল ৰেজা খান। ( জন্ম,১৫ মাৰ্চ ১৮৭৮ – মৃত্যু,২৬ জুলাই ১৯৪৪) ১৯২৫ চনৰ পৰা ১৯৪১ চনলৈকে তেওঁ ইৰাণৰ শ্বাহ আছিল তথা পাহলৱী বংশৰ প্ৰতিষ্ঠাপক আছিল। এজন সামৰিক বিষয়া হিচাপে কৰ্মজীৱন আৰম্ভ কৰা ৰেজা শ্বাহে পিছলৈ এগৰাকী ৰাজনীতিবিদ হিচাপে নিজকে প্ৰতিষ্ঠিত কৰে । তেওঁ [[ইৰাণ]]ৰ যুদ্ধ মন্ত্ৰী আৰু প্ৰধানমন্ত্ৰী হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল আৰু শেষৰজন কাজাৰ ৰজা আহমদ শ্বাহক উৎখাত কৰাৰ পিছত ইৰানৰ শ্বাহ বা সম্ৰাট নিৰ্বাচিত হৈছিল।<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=fXXgDwAAQBAJ|title=SINCONA Auction 49: The Kian Collection (Machine Struck Coins and Medals of the Qajar and Pahlavi Dynasties|publisher=SINCONA Swiss International Coin Auction AG}}</ref> ১৪ বছৰ বয়সত পাৰ্চী কছাক ব্ৰিগেডত যোগদান কৰি তেওঁ ক্ৰমান্বয়ে ৰেংকসমূহৰ মাজেৰে উন্নীত হয় আৰু ১৯২১ চনৰ ভিতৰত ব্ৰিগেডিয়াৰ জেনেৰেল হয়। <ref>{{cite web |title=Reza Shah Pahlavi |url=https://www.britannica.com/biography/Reza-Shah-Pahlavi |website=Encyclopedia Britannica |access-date=March 13, 2025}}</ref> ১৯২১ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত কাজভিন প্ৰদেশত নিয়োজিত সমগ্ৰ কছাক ব্ৰিগেডৰ নেতা হিচাপে তেওঁ [[তেহৰাণ]]ৰ ফালে আগবাঢ়ি গৈ ৰাজধানী দখল কৰে। চৰকাৰ ভংগ কৰিবলৈ বাধ্য কৰাই জিয়া-উল-দিন টাবাতাবাইক নতুন প্ৰধানমন্ত্ৰী হিচাপে নিযুক্তি দিয়ে। নতুন চৰকাৰত ৰেজা খানৰ প্ৰথম ভূমিকা আছিল সেনাবাহিনীৰ প্ৰধান সেনাধ্যক্ষ আৰু যুদ্ধ মন্ত্ৰী হিচাপে। <ref name=":2" /> অভ্যুত্থানৰ দুবছৰৰ পাছত ইৰাণৰ নিষ্ঠাবান ৰাষ্ট্ৰীয় বিধানসভাৰ সহযোগত ৰেজা পাহলৱী [[ইৰাণ]]ৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী হয়। ১৯২৫ চনত সংবিধান সভাই আহমদ শ্বাহক পদচ্যুত কৰি ১৯০৬ চনৰ ইৰাণৰ সংবিধান সংশোধন কৰি ৰেজা পাহলৱীক ইৰাণৰ শ্বাহ হিচাপে নিৰ্বাচিত কৰে। তেওঁ পাহলৱী বংশ প্ৰতিষ্ঠা কৰে, ১৯৭৯ চনত ইৰাণী বিপ্লৱৰ ফলত অন্ত হোৱা ৰাজতন্ত্ৰ সময়লৈকে পাহলৱী বংশ তথা তেওঁৰ পুত্ৰ মহম্মদ ৰেজা শ্বাহে শাসন কৰি আছিল।<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=fXXgDwAAQBAJ|title=SINCONA Auction 49: The Kian Collection (Machine Struck Coins and Medals of the Qajar and Pahlavi Dynasties|publisher=SINCONA Swiss International Coin Auction AG}}</ref> ১৯২৫ চনত ব্ৰিটিছ সমৰ্থিত অভ্যুত্থানেৰে কাজাৰ বংশৰ শেষৰজন শ্বাহ আহমদ শ্বাহ কাজাৰক উৎখাত কৰি পাহলৱী বংশ প্ৰতিষ্ঠা কৰা ৰেজা শ্বাহক ১৯৪১ চনৰ ১৬ ছেপ্টেম্বৰত এংলো-ছোভিয়েট বাহিনীয়ে ইৰাণ আক্ৰমণ কৰাৰ সময়ত তেওঁক বলপূৰ্বকভাৱে ক্ষমতাৰ পৰা আঁতৰাই দিয়া হৈছিল। ৰেজা শ্বাহে ইৰানৰ আধুনিকীকৰনৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিছিল। সেয়ে ছিয়া ধৰ্মগুৰুসকলৰ সৈতে সংঘৰ্ষত লিপ্ত হয় আৰু তেওঁৰ ৰাজত্বকালত সামাজিক, অৰ্থনৈতিক আৰু ৰাজনৈতিক সংস্কাৰৰ প্ৰৱৰ্তন কৰে আৰু শেষত আধুনিক ইৰাণী ৰাষ্ট্ৰৰ ভেটি স্থাপন কৰে। সেয়েহে তেওঁক আধুনিক ইৰাণৰ প্ৰতিষ্ঠাপক হিচাপে বহুতে গণ্য কৰে।<ref name=":2">{{Cite book |author-link=Cyrus Ghani |title=Ghani, Cyrus. (1998), Iran and the rise of Reza Shah : from Qajar collapse to Pahlavi rule. Tauris publisher, London.}}</ref> ==প্ৰাৰম্ভিক জীৱন== ১৮৭৮ চনৰ ১৫ মাৰ্চত মেজৰ আব্বাছ-আলী খান আৰু তেওঁৰ পত্নী নৌছ-আফাৰিনৰ ঘৰত মাজান্দাৰাণ প্ৰদেশৰ সাভাদকুহ কাউণ্টিৰ আলাষ্ট চহৰত ৰেজা খানৰ <ref name="b101">{{cite book | last=Abate | first=Frank R. | title=The Oxford Desk Dictionary of People and Places | publisher=Oxford University Press | date=1999 | isbn=978-0-19-513872-6 | url=https://books.google.com/books?id=6xxYAgAAQBAJ&pg=PA290| page=290}}</ref> জন্ম হয়। <ref name="Afkhami2008">{{cite book|author=Gholam Reza Afkhami|title=The Life and Times of the Shah|url=https://books.google.com/books?id=pTVSPmyvtkAC&pg=PP2|access-date=2 November 2012|date=27 October 2008|publisher=University of California Press|isbn=978-0-520-25328-5|page=4}}</ref><ref>{{cite journal|last=Zirinsky|first=Michael P.|title=Imperial power and dictatorship: Britain and the rise of Reza Shah, 1921–1926|journal=International Journal of Middle East Studies|year=1992|volume=24|issue=4|pages=639–663|url=http://scholarworks.boisestate.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1001&context=history_facpubs&sei-redir=1&referer=http%3A%2F%2Fscholar.google.com%2Fscholar%3Fstart%3D20%26q%3Dlife%2Bof%2Bshah%2Bmohammed%2Breza%26hl%3Den%26as_sdt%3D0%2C5#search=%22life%20shah%20mohammed%20reza%22|access-date=2 November 2012|doi=10.1017/s0020743800022388|s2cid=159878744 |url-access=subscription}}</ref><ref>{{cite web |title=Reza Shah Pahlavi |url=https://www.britannica.com/biography/Reza-Shah-Pahlavi |website=Encyclopedia Britannica |access-date=13 March 2025}}</ref> তেওঁৰ মাতৃ নৌছ-আফাৰিন আইৰ'মলু জৰ্জিয়া বা য়েৰেভান (তেতিয়াৰ ৰাছিয়ান সাম্ৰাজ্যৰ অংশ)ৰপৰা অহা অনুপ্ৰৱেশকাৰী আছিল; <ref>{{cite book|last1=Afkhami|first1=Gholam Reza|url=https://archive.org/details/lifetimesshah00afkh|title=The Life and Times of the Shah|date=2009|publisher=University of California Press|isbn=9780520253285|page=[https://archive.org/details/lifetimesshah00afkh/page/n22 4]|quote=(..) His mother, who was of Georgian origin, died not long after, leaving Reza in her brother's care in Tehran. (...)|url-access=limited}}</ref> ৰেজা শ্বাহৰ জন্মৰ কেইবা দশক আগতে ৰুছ-পাৰ্চী যুদ্ধৰ পিছত ককেছাছৰ সকলো ভূ-খণ্ড এৰি দিবলৈ বাধ্য হোৱাৰ পিছত তেওঁৰ পৰিয়ালে কাজাৰ ইৰাণলৈ প্ৰব্ৰজন কৰিছিল। তেওঁৰ পিতৃ এজন মাজান্দাৰাণী আৰু পালানি বংশৰ সদস্য আছিল, আব্বাছ-আলী খানক ৭ম সাৱদকুহ ৰেজিমেণ্টত কমিচন দিয়া হৈছিল আৰু ১৮৫৬ চনত হেৰাটৰ দ্বিতীয় যুদ্ধত ভাগ লৈছিল।<ref>{{Cite book|last=Ghani|first=Cyrus|url=http://dx.doi.org/10.5040/9780755612079|title=Iran and the Rise of Reza Shah|date=1998|publisher=I.B.Tauris|isbn=978-1-86064-258-6|pages=161|doi=10.5040/9780755612079}}</ref><ref>{{Cite book|last=Niazmand|first=Seyed Reza|title=Reza Shah az Tavalod ta Saltanat|publisher=Hekayat Ghalam Novin|year=2002|isbn=9789645925466|location=Tehran|pages=31|language=fa}}</ref> ১৮৭৮ চনৰ ২৬ নৱেম্বৰত আব্বাছ-আলীৰ হঠাৎ মৃত্যু হয়, তেতিয়া ৰেজাৰ বয়স মাত্ৰ ৮ মাহ আছিল। পিতৃৰ মৃত্যুৰ পাছত ৰেজা আৰু মাক তেহৰাণৰ ভাতৃৰ ঘৰলৈ গুচি যায়। ১৮৭৯ চনত ৰেজাক খুড়াক এজনৰ তত্ত্বাৱধানত এৰি দি পুনৰ বিবাহপাশত আবদ্ধ হয়। ১৮৮২ চনত খুড়াকে ৰেজাক পৰিয়ালৰ বন্ধু আমিৰ তুমান কাজিম খানৰ ওচৰলৈ পঠিয়াইছিল; কাজিম খান পাৰ্চী কছাক ব্ৰিগেডৰ এজন বিষয়া আছিল। ৰেজাৰ ঘৰত এটা সুকীয়া কোঠা আছিল আৰু কাজিম খানৰ সন্তানৰ সৈতে পঢ়াৰ সুযোগ দিয়া হৈছিল, ঘৰুৱা শিক্ষক সকল ঘৰলৈ গৈ পঢ়ুৱাইছিল। <ref>{{cite book|title=Cry of the Peacock|last=Nahai|first=Gina B.|year=2000|publisher=Simon and Schuster |location=New York |isbn=0-7434-0337-1|pages=180–181|url=https://books.google.com/books?id=MDGmJD-ADqQC&pg=PA180|access-date=31 October 2010}}</ref> ৰেজা ষোল্ল বছৰ বয়সত তেওঁ পাৰ্চী কছাক ব্ৰিগেডত যোগদান কৰে। ১৯০৩ চনত যেতিয়া তেওঁৰ বয়স ২৫ বছৰ আছিল, তেতিয়া তেওঁ ডাচ কনছুল জেনেৰেল ফ্ৰিডলিন মেৰিনাছ নোবেলৰ দেহৰক্ষী আৰু ভৃত্য আছিল বুলি কোৱা হয়।<ref>{{Cite book|last=Martine Gosselink and Dirk J. Tang|title=Iran and the Netherlands; interwoven through the ages|publisher=Barjesteh van Waalwijk van Doorn & Co's Uitgeversmaatschappij. Initiated by the Royal Netherlands Embassy, Tehran|year=2009|isbn=9789056130985|location=Gronsveld and Rotterdam|pages=254–256|language=fa, en}}</ref> ১৯০৩ চনত তেহৰাণত অনুষ্ঠিত হোৱা "হাজ্জি আখণ্টৰ বাবি চক্ৰ"ৰ এখন বৈঠকত ৰেজাক সাক্ষাৎ কৰি কথা পতা মৰিটছ ৱেগেনভ'ৰ্টে ১৯২৬ চনৰ এটা প্ৰকাশনত তেওঁক "ডাচ কনছুল জেনেৰেলৰ সেৱাৰ দাস" বুলি উল্লেখ কৰিছিল আৰু পশ্চিমীয়া ৰাজনীতিৰ প্ৰতি তেওঁৰ তীব্ৰ আগ্ৰহৰ কথা উল্লেখ কৰিছিল। <ref>{{Cite book|last=Maurits Wagenvoort|title=Karavaanreis door Zuid-Perzië|publisher=C.A. Mees|year=1926|location=Santpoort|pages=84|language=nl}}</ref> ৰেজাই ইম্পেৰিয়েল আৰ্মীত সেৱা আগবঢ়াইছিল। তেওঁৰ প্ৰাৰম্ভিক কেৰিয়াৰ আৰম্ভ হৈছিল কাজাৰ ৰাজকুমাৰ আব্দল-হুছেইন ফাৰ্মান ফাৰ্মাৰ কমাণ্ডত ব্যক্তিগত হিচাপে। ফাৰ্মান ফাৰ্মাই ৰেজাৰ সম্ভাৱনা দেখি তেওঁক সামৰিক বিদ্যালয়লৈ পঠিয়াই দিলে, য’ত তেওঁ আৰ্টিলাৰী চাৰ্জেণ্টৰ পদবী লাভ কৰে। ১৯১১ চনত তেওঁ পৰৱৰ্তী প্ৰচাৰ অভিযানত নিজৰ যোগ্যতা প্ৰমাণ কৰি প্ৰথম লেফটেনেণ্ট পদত পদোন্নতি লাভ কৰে। মেচিনগান চলোৱাত তেওঁৰ দক্ষতাৰ বাবে ১৯১২ চনত তেওঁ কেপ্তেইন পদবী লাভ কৰে। ১৯১৫ চনলৈকে তেওঁ কৰ্ণেল পদত পদোন্নতি লাভ কৰে।<ref>{{cite web|url=http://www.iranchamber.com/history/reza_shah/reza_shah.php#sthash.67ALAeXC.dpuf|title=History of Iran : Reza Shah Pahlavi – Reza Shah Kabir (Reza Shah The Great)|publisher=Iran Chamber Society|access-date=10 April 2016}}</ref> তেওঁৰ সামৰিক সেৱাৰ অভিলেখৰ বাবেই অৱশেষত তেওঁক পাৰ্চী কছাক ব্ৰিগেডত ব্ৰিগেডিয়াৰ জেনেৰেল হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়। ১৯১৯ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত তেওঁ ‘পাহলৱী’ উপাধি বাছি লৈছিল, যিটো পিছলৈ তেওঁ প্ৰতিষ্ঠা কৰা বংশৰ নাম হৈ পৰিছিল।<ref>{{cite book|last=Chehabi|first=H. E.|title=Onomastic Reforms: Family Names and State-Building in Iran|year=2020|publisher=Harvard University Press|isbn=9780674248199|url=https://twitter.com/rob_steele1/status/1386385708844142592|archive-url=https://web.archive.org/web/20210426101528/https://twitter.com/rob_steele1/status/1386385708844142592|archive-date=26 April 2021}}</ref> ==কৰ্মজীৱন== ১৯১৮ চনত তেওঁ পাৰ্চী কছাক ব্ৰিগেডৰ জেনেৰেল পদত পদোন্নতি লাভ কৰে। ১৯২৫ চনত কাজাৰ ৰাজতন্ত্ৰৰ পতনৰ পূৰ্বে তেওঁ নিশান-ই-আকদান বঁটা লাভ কৰা শেষ বিষয়া আছিল।<ref>Christopher Buyers, ''[http://4dw.net/royalark/Persia/Orders/aqdas.htm Persia, The Qajar Dynasty: Orders & Decorations]'' Royal Ark</ref> ৰাছিয়ান বিপ্লৱৰ পিছত পাৰস্য যুদ্ধক্ষেত্ৰত পৰিণত হয়। ১৯১৭ চনত ব্ৰিটেইনে ইৰাণৰ ব্যৱহাৰ কৰি ৰাছিয়া আক্ৰমণ আৰম্ভ কৰে। কিন্তু ব্ৰিটেইনৰ বিফলতাৰ ফলত ছোভিয়েট ইউনিয়নে উত্তৰ পাৰস্য দখল কৰি পাৰ্চী ছোভিয়েট ছ’চিয়েলিষ্ট ৰিপাব্লিক প্ৰতিষ্ঠা কৰে। ১৯২০ চনত জাংগালী, কুৰ্দ, আৰ্মেনিয়ান আৰু আজাৰবাইজানৰ ১৫০০ জনীয়া গেৰিলা বাহিনীয়ে তেহৰাণৰ দিশে যাত্ৰা কৰে আৰু ৰাজধানীত গভীৰ ৰাজনৈতিক সংকটৰ সৃষ্টি কৰে।<ref>Abrahamian, Ervand, ''Iran Between Two Revolutions'', (1982), pp. 116–7.</ref> ১৯২১ চনৰ ১৪ জানুৱাৰীত ইৰানত থকা ব্ৰিটিছ জেনেৰেল আইৰনছাইডে ৰেজা খানক তাব্ৰিজ বেটেলিয়নৰ কমাণ্ডাৰ হিচাপে নিযুক্তি দিয়ে।<ref name="GhaniGhanī2001">{{cite book|author1=Cyrus Ghani|author2=Sīrūs Ghanī|title=Iran and the Rise of the Reza Shah: From Qajar Collapse to Pahlavi Power|url=https://books.google.com/books?id=VGZItY9kL0AC&pg=PA147|year=2001|publisher=I.B. Tauris|isbn=978-1-86064-629-4|pages=147–}}</ref> এমাহৰ পাছত ব্ৰিটিছৰ নিৰ্দেশনাত ৰেজা খানে তিনিৰ পৰা চাৰি হাজাৰ সৈনিক লৈ ৰাজধানী তেহৰাণ দখল কৰে। তেওঁ পূৰ্বৰ চৰকাৰক উৎখাত কৰি ছেইয়দ জিয়াউদ্দিন টাবাতাবাইক প্ৰধানমন্ত্ৰী হিচাপে নিযুক্তি দিয়ে।<ref name="pahlera">{{cite web |url=http://www.sedona.net/pahlavi/pahlera.html |title=The Pahlavi Era of Iran |access-date=4 August 2006 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/19991113081051/http://www.sedona.net/pahlavi/pahlera.html |archive-date=13 November 1999 }} para. 2, 3</ref> ইৰাণৰ সংবিধান অনুসৰি ১৯২৫ চনৰ ১২ ডিচেম্বৰত মাজলিছে তেওঁক ইৰাণৰ শ্বাহ ঘোষণা কৰে। ১৯২৬ চনৰ ২৫ এপ্ৰিলত শপত গ্ৰহণ কৰা তেখেতৰ পুত্ৰ [[মহম্মদ ৰেজা পাহলৱী]] পিছলৈ পাৰস্যৰ মুকুট ৰাজকুমাৰ হয়। ১৯৩২ চনৰ ৮ জুনত ব্ৰিটিছ দূতাবাসৰ পৰা প্ৰকাশিত এক প্ৰতিবেদনত কোৱা হৈছে যে ব্ৰিটিছ চৰকাৰে ৰেজাক ক্ষমতা সুদৃঢ় কৰাত সহায় কৰিবলৈ সাজু আছিল। ৰেজা শ্বাহৰ ষোল্ল বছৰীয়া শাসন কালত ইৰানৰ বহুতো উন্নয়ন ঘটিছিল, যেনে বৃহৎ পথ নিৰ্মাণ প্ৰকল্প আৰু ট্ৰেন্স-ইৰান ৰেলৱে নিৰ্মাণ; আধুনিক শিক্ষাৰ প্ৰৱৰ্তন কৰা হয় আৰু ইৰাণৰ প্ৰথম বিশ্ববিদ্যালয় তেহৰাণ বিশ্ববিদ্যালয় স্থাপন কৰা হয়।<ref>''[http://www.tufts.edu/as/stu-org/persian/irannew.html Iran] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304100039/http://www.tufts.edu/as/stu-org/persian/irannew.html |date=4 March 2016 }}'': Recent History, The Education System</ref> ৰেজা শ্বাহৰ শাসনত আধুনিক ঔদ্যোগিক উদ্যোগৰ সংখ্যা (তেল উদ্যোগ বাদ দি) ১৭গুণ বৃদ্ধি পায় আৰু ঘাইপথৰ দৈৰ্ঘ্য ২০০০ মাইলৰ পৰা ১৪,০০০ মাইললৈ বৃদ্ধি পায়।<ref>Abrahamian, Ervand, ''Iran Between Two Revolutions'', 1982, p. 146.</ref> তেওঁ এক লাখ সৈনিকৰ সেনাবাহিনী গঠন কৰিছিল (পূৰ্বতে শ্বাহে জনজাতীয় বাহিনীৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰিছিল, যিসকলক শত্ৰুৰ পৰা বন্দী কৰা লুটপাতৰ দ্বাৰা পুৰস্কৃত কৰা হৈছিল)<ref name=IB2R>{{cite book |title=Iran Between Two Revolutions |author= Ervand Abrahamian|page=51}}</ref> আৰু ৯০,০০০ কৰ্মচাৰীৰ অসামৰিক সেৱা স্থাপন কৰিছিল। তেওঁ পুৰুষ-মহিলা উভয়ৰে বাবে বিনামূলীয়া আৰু বাধ্যতামূলক শিক্ষা স্থাপন কৰিছিল আৰু ব্যক্তিগত ধৰ্মীয় বিদ্যালয়—ইছলামিক, খ্ৰীষ্টান, ইহুদী আদি বন্ধ কৰিছিল।<ref>Mackey, ''The Iranians'', (1996) p. 179</ref> তেওঁ মাছহাদ আৰু ক’মৰ দৰে চহৰৰ ধনী ধৰ্মগুৰুসকলৰ মাটি আৰু ৰিয়েল এষ্টেট জব্দ কৰিছিল। মাছহাদত ইমাম ৰেজাৰ মন্দিৰৰ পৰা পোৱা আয় ধৰ্মনিৰপেক্ষ শিক্ষাৰ বিত্তীয় সাহায্য, আধুনিক চিকিৎসালয় নিৰ্মাণ, চহৰৰ পানী যোগানৰ উন্নতি, উদ্যোগিক উদ্যোগসমূহক ৰাজসাহায্য প্ৰদানৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।< Soul of a Nation'', New York: Dutton, c 1996. p. 180</ref>Mackey, Sandra ''The Iranians: Persia, Islam and theref> ==তথ্যৰ উৎস== {{reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== *{{Commons category-inline}} *[http://www.irannotes.com IRANNOTES.com] — High quality Iranian banknotes and coins [[শ্ৰেণী:শাসক]] [[শ্ৰেণী:ইৰানৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]] 3ej3m4olx5zbpvwbmq028kzvuu7bixj 606550 606549 2026-05-15T17:50:34Z নৰুনা বৰুৱা 44897 /* কৰ্মজীৱন */ 606550 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty | name = ৰেজা শ্বাহ পাহলৱী | image = Reza shah uniform.jpg | image_size = | caption = ইউনিফৰ্মৰ সাজত ৰেজা শ্বাহ, ১৯৩১ চনত | succession = ইৰাণৰ শ্বাহ বা সম্ৰাট | reign =১৫ ডিচেম্বৰ ১৯২৫ – ১৬ ছেপ্টেম্বৰ ১৯৪১ <ref>{{Cite encyclopedia|url=https://www.britannica.com/biography/Reza-Shah-Pahlavi|title=Reza Shah Pahlavi &#124; Biography|encyclopedia=Encyclopedia Britannica |date=29 May 2023 }}</ref> | coronation = 25 April 1926<ref>{{cite book|last=Rahnema|first=Ali|date=2011|title=Superstition as Ideology in Iranian Politics: From Majlesi to Ahmadinejad|publisher=Cambridge University Press|page=115|isbn=9781139495622}}</ref> | cor-type = ৰাজঅভিষেক | predecessor = আহমদ শ্বাহ কাজাৰ<br />নিজে (অস্থায়ী চৰকাৰৰ সভাপতি হিচাপে) | successor = [[মহম্মদ ৰেজা পাহলৱী]] {{Collapsed infobox section begin |last = yes |Pre-royal positions | titlestyle = border:1px dashed lightgrey;}}{{Infobox officeholder | embed = yes | office1 = [[List of heads of state of Iran|President of the Provisional Government]]<ref>Hambly, Gavin RG (1991). "The Pahlavī Autocracy: Riżā Shāh, 1921–41". In Avery, Peter ; Hambly, Gavin RG ; Melville, Charles P. (eds.). The Cambridge History of Iran (in English). Vol. 7. Cambridge University Press . pp. 224.</ref> | term_start1 = ১৯২৫ চনৰ ৩১ অক্টোবৰ | term_end1 = ১৯২৫ চনৰ ১৫ ডিচেম্বৰ | predecessor1 = আহমদ শ্বাহ কাজাৰ | successor1 = ''Himself'' {{small|(''as [[Shah of Iran]]'')}} | office2 = ইৰাণৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী | order2 = ১৬ তাৰিখ | monarch2 =আহমদ শ্বাহ কাজাৰ | prime_minister2 = [[Zia ol Din Tabatabaee]] <br /> [[Ahmad Qavam]] <br /> [[Hassan Pirnia]] <br /> [[Mostowfi ol-Mamalek]] <br /> Himself | term_start2 = ১৯২৩ চনৰ ২৮ অক্টোবৰ | term_end2 = ১ নৱেম্বৰ ১৯২৫ চন | predecessor2 = হাছান পিৰনিয়া | successor2 = মহম্মদ আলী ফৰুগী (Acting)<br />[[Mostowfi ol-Mamalek]] | office3 = [[Ministry of Defence and Armed Forces Logistics (Iran)|Minister of War]] | monarch3 = আহমদ শ্বাহ কাজাৰ | term_start3 = ২৪ এপ্ৰিল ১৯২১ | term_end3 = ১ নৱেম্বৰ ১৯২৫ চন | predecessor3 = মাছৌদ কায়হান | successor3 = আমিৰ আব্দুল্লাহ তাহমাছেবী {{Collapsed infobox section end}} }} | full name = ''ৰেজা পাহলৱী''<br />{{langx|fa|رضا پهلوی}} | | spouse = {{plainlist| * {{marriage|মৰিয়ম সাৱদকুহী |1895|1911|reason=died}} * {{marriage|টাডজ অল-মলৌক|1916}} * {{marriage|তুৰান আমিৰছোলেইমানী|1922|1923|reason=div}} * {{marriage|এছমত দৌলৎশাহি|1923|}} }} | issue =ৰাজকুমাৰী হামদাম আল-ছালতানেহ <br />ৰাজকুমাৰী শ্বামছ <br />[[মহম্মদ ৰেজা পাহলৱী]] <br />ৰাজকুমাৰী আশ্ৰফ <br />ৰাজকুমাৰ আলী ৰেজা <br />ৰাজকুমাৰ গোলাম ৰেজা <br />ৰাজকুমাৰ আব্দুল ৰেজা <br />ৰাজকুমাৰ আহমদ ৰেজা <br />ৰাজকুমাৰ মাহমুদ ৰেজা পাহলৱী <br />ৰাজকুমাৰী ফাতেমেহ <br />ৰাজকুমাৰ হামিদ ৰেজা | house = হাউছ অৱ পাহলৱী | father = আব্বাছ-আলী খান | mother = নৌচ-আফাৰিন | birth_name = ৰেজা খান | birth_date = {{birth date|df=yes|1878|03|15}} | birth_place =আলাষ্ট , কাজাৰ ইৰাণ | death_date = {{death date and age|df=yes|1944|07|26|1878|03|16}} | death_place = জোহান্সবাৰ্গ, দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ সংঘ | burial_date = ১৯৪৪ | burial_place = আল-ৰিফায়ী মছজিদ, কাইৰো,[[ইজিপ্ত]];<br />৭ মে’ ১৯৫০ চন<br /> ৰেজা শ্বাহৰ সমাধিস্থল , ৰেই, ইৰাণ | signature = Reza Khan signature.svg | module = {{Infobox officeholder | embed = yes | allegiance = [[Sublime State of Iran]]<br />(1894–1925)<br />[[Imperial State of Iran]]<br />(1925–1941) | branch = * in [[Persian Cossack Brigade]] from 1894 to 1925 *in Imperial Army of Iran from 1921 to 1941 | service_years = 1894–1941 | battles = {{Tree list}} * পাৰস্যৰ সাংবিধানিক বিপ্লৱ * [[প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধ ]] ** [[Persian campaign (World War I)|Persian campaign]] *** [[Jungle Movement of Gilan]] * [[Kurdish separatism in Iran]] ** [[Simko Shikak revolt (1918–1922)]] *** [[Lakestan incident]] *** [[Battle of Miandoab]] ** [[Simko Shikak revolt (1926)]] * [[Mohammad Khiabani's uprising]] * [[1921 Persian coup d'état]] * [[Arab separatism in Khuzestan]] ** [[Sheikh Khazal rebellion]] * [[Goharshad Mosque rebellion]] * [[Second World War]] ** [[Anglo-Soviet invasion of Iran]] *** [[Operation Long Jump]] {{tree list/end}} | rank = * [[Brigadier General]] from 1921 to 1925 * [[Commander-in-Chief|Sardar Sepah (Commander-in-Chief)]] from 1925 to 1941 | commands = }} }} '''ৰেজা শ্বাহ পাহলৱী'''<ref>{{Cite web|title=Historic Personalities of Iran: Reza Shah Pahlavi|url=https://www.iranchamber.com/history/reza_shah/reza_shah.php|access-date=9 April 2021|website=iranchamber.com}}</ref> ৰ জন্মগত নাম আছিল ৰেজা খান। ( জন্ম,১৫ মাৰ্চ ১৮৭৮ – মৃত্যু,২৬ জুলাই ১৯৪৪) ১৯২৫ চনৰ পৰা ১৯৪১ চনলৈকে তেওঁ ইৰাণৰ শ্বাহ আছিল তথা পাহলৱী বংশৰ প্ৰতিষ্ঠাপক আছিল। এজন সামৰিক বিষয়া হিচাপে কৰ্মজীৱন আৰম্ভ কৰা ৰেজা শ্বাহে পিছলৈ এগৰাকী ৰাজনীতিবিদ হিচাপে নিজকে প্ৰতিষ্ঠিত কৰে । তেওঁ [[ইৰাণ]]ৰ যুদ্ধ মন্ত্ৰী আৰু প্ৰধানমন্ত্ৰী হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল আৰু শেষৰজন কাজাৰ ৰজা আহমদ শ্বাহক উৎখাত কৰাৰ পিছত ইৰানৰ শ্বাহ বা সম্ৰাট নিৰ্বাচিত হৈছিল।<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=fXXgDwAAQBAJ|title=SINCONA Auction 49: The Kian Collection (Machine Struck Coins and Medals of the Qajar and Pahlavi Dynasties|publisher=SINCONA Swiss International Coin Auction AG}}</ref> ১৪ বছৰ বয়সত পাৰ্চী কছাক ব্ৰিগেডত যোগদান কৰি তেওঁ ক্ৰমান্বয়ে ৰেংকসমূহৰ মাজেৰে উন্নীত হয় আৰু ১৯২১ চনৰ ভিতৰত ব্ৰিগেডিয়াৰ জেনেৰেল হয়। <ref>{{cite web |title=Reza Shah Pahlavi |url=https://www.britannica.com/biography/Reza-Shah-Pahlavi |website=Encyclopedia Britannica |access-date=March 13, 2025}}</ref> ১৯২১ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত কাজভিন প্ৰদেশত নিয়োজিত সমগ্ৰ কছাক ব্ৰিগেডৰ নেতা হিচাপে তেওঁ [[তেহৰাণ]]ৰ ফালে আগবাঢ়ি গৈ ৰাজধানী দখল কৰে। চৰকাৰ ভংগ কৰিবলৈ বাধ্য কৰাই জিয়া-উল-দিন টাবাতাবাইক নতুন প্ৰধানমন্ত্ৰী হিচাপে নিযুক্তি দিয়ে। নতুন চৰকাৰত ৰেজা খানৰ প্ৰথম ভূমিকা আছিল সেনাবাহিনীৰ প্ৰধান সেনাধ্যক্ষ আৰু যুদ্ধ মন্ত্ৰী হিচাপে। <ref name=":2" /> অভ্যুত্থানৰ দুবছৰৰ পাছত ইৰাণৰ নিষ্ঠাবান ৰাষ্ট্ৰীয় বিধানসভাৰ সহযোগত ৰেজা পাহলৱী [[ইৰাণ]]ৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী হয়। ১৯২৫ চনত সংবিধান সভাই আহমদ শ্বাহক পদচ্যুত কৰি ১৯০৬ চনৰ ইৰাণৰ সংবিধান সংশোধন কৰি ৰেজা পাহলৱীক ইৰাণৰ শ্বাহ হিচাপে নিৰ্বাচিত কৰে। তেওঁ পাহলৱী বংশ প্ৰতিষ্ঠা কৰে, ১৯৭৯ চনত ইৰাণী বিপ্লৱৰ ফলত অন্ত হোৱা ৰাজতন্ত্ৰ সময়লৈকে পাহলৱী বংশ তথা তেওঁৰ পুত্ৰ মহম্মদ ৰেজা শ্বাহে শাসন কৰি আছিল।<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=fXXgDwAAQBAJ|title=SINCONA Auction 49: The Kian Collection (Machine Struck Coins and Medals of the Qajar and Pahlavi Dynasties|publisher=SINCONA Swiss International Coin Auction AG}}</ref> ১৯২৫ চনত ব্ৰিটিছ সমৰ্থিত অভ্যুত্থানেৰে কাজাৰ বংশৰ শেষৰজন শ্বাহ আহমদ শ্বাহ কাজাৰক উৎখাত কৰি পাহলৱী বংশ প্ৰতিষ্ঠা কৰা ৰেজা শ্বাহক ১৯৪১ চনৰ ১৬ ছেপ্টেম্বৰত এংলো-ছোভিয়েট বাহিনীয়ে ইৰাণ আক্ৰমণ কৰাৰ সময়ত তেওঁক বলপূৰ্বকভাৱে ক্ষমতাৰ পৰা আঁতৰাই দিয়া হৈছিল। ৰেজা শ্বাহে ইৰানৰ আধুনিকীকৰনৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিছিল। সেয়ে ছিয়া ধৰ্মগুৰুসকলৰ সৈতে সংঘৰ্ষত লিপ্ত হয় আৰু তেওঁৰ ৰাজত্বকালত সামাজিক, অৰ্থনৈতিক আৰু ৰাজনৈতিক সংস্কাৰৰ প্ৰৱৰ্তন কৰে আৰু শেষত আধুনিক ইৰাণী ৰাষ্ট্ৰৰ ভেটি স্থাপন কৰে। সেয়েহে তেওঁক আধুনিক ইৰাণৰ প্ৰতিষ্ঠাপক হিচাপে বহুতে গণ্য কৰে।<ref name=":2">{{Cite book |author-link=Cyrus Ghani |title=Ghani, Cyrus. (1998), Iran and the rise of Reza Shah : from Qajar collapse to Pahlavi rule. Tauris publisher, London.}}</ref> ==প্ৰাৰম্ভিক জীৱন== ১৮৭৮ চনৰ ১৫ মাৰ্চত মেজৰ আব্বাছ-আলী খান আৰু তেওঁৰ পত্নী নৌছ-আফাৰিনৰ ঘৰত মাজান্দাৰাণ প্ৰদেশৰ সাভাদকুহ কাউণ্টিৰ আলাষ্ট চহৰত ৰেজা খানৰ <ref name="b101">{{cite book | last=Abate | first=Frank R. | title=The Oxford Desk Dictionary of People and Places | publisher=Oxford University Press | date=1999 | isbn=978-0-19-513872-6 | url=https://books.google.com/books?id=6xxYAgAAQBAJ&pg=PA290| page=290}}</ref> জন্ম হয়। <ref name="Afkhami2008">{{cite book|author=Gholam Reza Afkhami|title=The Life and Times of the Shah|url=https://books.google.com/books?id=pTVSPmyvtkAC&pg=PP2|access-date=2 November 2012|date=27 October 2008|publisher=University of California Press|isbn=978-0-520-25328-5|page=4}}</ref><ref>{{cite journal|last=Zirinsky|first=Michael P.|title=Imperial power and dictatorship: Britain and the rise of Reza Shah, 1921–1926|journal=International Journal of Middle East Studies|year=1992|volume=24|issue=4|pages=639–663|url=http://scholarworks.boisestate.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1001&context=history_facpubs&sei-redir=1&referer=http%3A%2F%2Fscholar.google.com%2Fscholar%3Fstart%3D20%26q%3Dlife%2Bof%2Bshah%2Bmohammed%2Breza%26hl%3Den%26as_sdt%3D0%2C5#search=%22life%20shah%20mohammed%20reza%22|access-date=2 November 2012|doi=10.1017/s0020743800022388|s2cid=159878744 |url-access=subscription}}</ref><ref>{{cite web |title=Reza Shah Pahlavi |url=https://www.britannica.com/biography/Reza-Shah-Pahlavi |website=Encyclopedia Britannica |access-date=13 March 2025}}</ref> তেওঁৰ মাতৃ নৌছ-আফাৰিন আইৰ'মলু জৰ্জিয়া বা য়েৰেভান (তেতিয়াৰ ৰাছিয়ান সাম্ৰাজ্যৰ অংশ)ৰপৰা অহা অনুপ্ৰৱেশকাৰী আছিল; <ref>{{cite book|last1=Afkhami|first1=Gholam Reza|url=https://archive.org/details/lifetimesshah00afkh|title=The Life and Times of the Shah|date=2009|publisher=University of California Press|isbn=9780520253285|page=[https://archive.org/details/lifetimesshah00afkh/page/n22 4]|quote=(..) His mother, who was of Georgian origin, died not long after, leaving Reza in her brother's care in Tehran. (...)|url-access=limited}}</ref> ৰেজা শ্বাহৰ জন্মৰ কেইবা দশক আগতে ৰুছ-পাৰ্চী যুদ্ধৰ পিছত ককেছাছৰ সকলো ভূ-খণ্ড এৰি দিবলৈ বাধ্য হোৱাৰ পিছত তেওঁৰ পৰিয়ালে কাজাৰ ইৰাণলৈ প্ৰব্ৰজন কৰিছিল। তেওঁৰ পিতৃ এজন মাজান্দাৰাণী আৰু পালানি বংশৰ সদস্য আছিল, আব্বাছ-আলী খানক ৭ম সাৱদকুহ ৰেজিমেণ্টত কমিচন দিয়া হৈছিল আৰু ১৮৫৬ চনত হেৰাটৰ দ্বিতীয় যুদ্ধত ভাগ লৈছিল।<ref>{{Cite book|last=Ghani|first=Cyrus|url=http://dx.doi.org/10.5040/9780755612079|title=Iran and the Rise of Reza Shah|date=1998|publisher=I.B.Tauris|isbn=978-1-86064-258-6|pages=161|doi=10.5040/9780755612079}}</ref><ref>{{Cite book|last=Niazmand|first=Seyed Reza|title=Reza Shah az Tavalod ta Saltanat|publisher=Hekayat Ghalam Novin|year=2002|isbn=9789645925466|location=Tehran|pages=31|language=fa}}</ref> ১৮৭৮ চনৰ ২৬ নৱেম্বৰত আব্বাছ-আলীৰ হঠাৎ মৃত্যু হয়, তেতিয়া ৰেজাৰ বয়স মাত্ৰ ৮ মাহ আছিল। পিতৃৰ মৃত্যুৰ পাছত ৰেজা আৰু মাক তেহৰাণৰ ভাতৃৰ ঘৰলৈ গুচি যায়। ১৮৭৯ চনত ৰেজাক খুড়াক এজনৰ তত্ত্বাৱধানত এৰি দি পুনৰ বিবাহপাশত আবদ্ধ হয়। ১৮৮২ চনত খুড়াকে ৰেজাক পৰিয়ালৰ বন্ধু আমিৰ তুমান কাজিম খানৰ ওচৰলৈ পঠিয়াইছিল; কাজিম খান পাৰ্চী কছাক ব্ৰিগেডৰ এজন বিষয়া আছিল। ৰেজাৰ ঘৰত এটা সুকীয়া কোঠা আছিল আৰু কাজিম খানৰ সন্তানৰ সৈতে পঢ়াৰ সুযোগ দিয়া হৈছিল, ঘৰুৱা শিক্ষক সকল ঘৰলৈ গৈ পঢ়ুৱাইছিল। <ref>{{cite book|title=Cry of the Peacock|last=Nahai|first=Gina B.|year=2000|publisher=Simon and Schuster |location=New York |isbn=0-7434-0337-1|pages=180–181|url=https://books.google.com/books?id=MDGmJD-ADqQC&pg=PA180|access-date=31 October 2010}}</ref> ৰেজা ষোল্ল বছৰ বয়সত তেওঁ পাৰ্চী কছাক ব্ৰিগেডত যোগদান কৰে। ১৯০৩ চনত যেতিয়া তেওঁৰ বয়স ২৫ বছৰ আছিল, তেতিয়া তেওঁ ডাচ কনছুল জেনেৰেল ফ্ৰিডলিন মেৰিনাছ নোবেলৰ দেহৰক্ষী আৰু ভৃত্য আছিল বুলি কোৱা হয়।<ref>{{Cite book|last=Martine Gosselink and Dirk J. Tang|title=Iran and the Netherlands; interwoven through the ages|publisher=Barjesteh van Waalwijk van Doorn & Co's Uitgeversmaatschappij. Initiated by the Royal Netherlands Embassy, Tehran|year=2009|isbn=9789056130985|location=Gronsveld and Rotterdam|pages=254–256|language=fa, en}}</ref> ১৯০৩ চনত তেহৰাণত অনুষ্ঠিত হোৱা "হাজ্জি আখণ্টৰ বাবি চক্ৰ"ৰ এখন বৈঠকত ৰেজাক সাক্ষাৎ কৰি কথা পতা মৰিটছ ৱেগেনভ'ৰ্টে ১৯২৬ চনৰ এটা প্ৰকাশনত তেওঁক "ডাচ কনছুল জেনেৰেলৰ সেৱাৰ দাস" বুলি উল্লেখ কৰিছিল আৰু পশ্চিমীয়া ৰাজনীতিৰ প্ৰতি তেওঁৰ তীব্ৰ আগ্ৰহৰ কথা উল্লেখ কৰিছিল। <ref>{{Cite book|last=Maurits Wagenvoort|title=Karavaanreis door Zuid-Perzië|publisher=C.A. Mees|year=1926|location=Santpoort|pages=84|language=nl}}</ref> ৰেজাই ইম্পেৰিয়েল আৰ্মীত সেৱা আগবঢ়াইছিল। তেওঁৰ প্ৰাৰম্ভিক কেৰিয়াৰ আৰম্ভ হৈছিল কাজাৰ ৰাজকুমাৰ আব্দল-হুছেইন ফাৰ্মান ফাৰ্মাৰ কমাণ্ডত ব্যক্তিগত হিচাপে। ফাৰ্মান ফাৰ্মাই ৰেজাৰ সম্ভাৱনা দেখি তেওঁক সামৰিক বিদ্যালয়লৈ পঠিয়াই দিলে, য’ত তেওঁ আৰ্টিলাৰী চাৰ্জেণ্টৰ পদবী লাভ কৰে। ১৯১১ চনত তেওঁ পৰৱৰ্তী প্ৰচাৰ অভিযানত নিজৰ যোগ্যতা প্ৰমাণ কৰি প্ৰথম লেফটেনেণ্ট পদত পদোন্নতি লাভ কৰে। মেচিনগান চলোৱাত তেওঁৰ দক্ষতাৰ বাবে ১৯১২ চনত তেওঁ কেপ্তেইন পদবী লাভ কৰে। ১৯১৫ চনলৈকে তেওঁ কৰ্ণেল পদত পদোন্নতি লাভ কৰে।<ref>{{cite web|url=http://www.iranchamber.com/history/reza_shah/reza_shah.php#sthash.67ALAeXC.dpuf|title=History of Iran : Reza Shah Pahlavi – Reza Shah Kabir (Reza Shah The Great)|publisher=Iran Chamber Society|access-date=10 April 2016}}</ref> তেওঁৰ সামৰিক সেৱাৰ অভিলেখৰ বাবেই অৱশেষত তেওঁক পাৰ্চী কছাক ব্ৰিগেডত ব্ৰিগেডিয়াৰ জেনেৰেল হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়। ১৯১৯ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত তেওঁ ‘পাহলৱী’ উপাধি বাছি লৈছিল, যিটো পিছলৈ তেওঁ প্ৰতিষ্ঠা কৰা বংশৰ নাম হৈ পৰিছিল।<ref>{{cite book|last=Chehabi|first=H. E.|title=Onomastic Reforms: Family Names and State-Building in Iran|year=2020|publisher=Harvard University Press|isbn=9780674248199|url=https://twitter.com/rob_steele1/status/1386385708844142592|archive-url=https://web.archive.org/web/20210426101528/https://twitter.com/rob_steele1/status/1386385708844142592|archive-date=26 April 2021}}</ref> ==কৰ্মজীৱন== ১৯১৮ চনত তেওঁ পাৰ্চী কছাক ব্ৰিগেডৰ জেনেৰেল পদত পদোন্নতি লাভ কৰে। ১৯২৫ চনত কাজাৰ ৰাজতন্ত্ৰৰ পতনৰ পূৰ্বে তেওঁ নিশান-ই-আকদান বঁটা লাভ কৰা শেষ বিষয়া আছিল।<ref>Christopher Buyers, ''[http://4dw.net/royalark/Persia/Orders/aqdas.htm Persia, The Qajar Dynasty: Orders & Decorations]'' Royal Ark</ref> ৰাছিয়ান বিপ্লৱৰ পিছত পাৰস্য যুদ্ধক্ষেত্ৰত পৰিণত হয়। ১৯১৭ চনত ব্ৰিটেইনে ইৰাণৰ ব্যৱহাৰ কৰি ৰাছিয়া আক্ৰমণ আৰম্ভ কৰে। কিন্তু ব্ৰিটেইনৰ বিফলতাৰ ফলত ছোভিয়েট ইউনিয়নে উত্তৰ পাৰস্য দখল কৰি পাৰ্চী ছোভিয়েট ছ’চিয়েলিষ্ট ৰিপাব্লিক প্ৰতিষ্ঠা কৰে। ১৯২০ চনত জাংগালী, কুৰ্দ, আৰ্মেনিয়ান আৰু আজাৰবাইজানৰ ১৫০০ জনীয়া গেৰিলা বাহিনীয়ে তেহৰাণৰ দিশে যাত্ৰা কৰে আৰু ৰাজধানীত গভীৰ ৰাজনৈতিক সংকটৰ সৃষ্টি কৰে।<ref>Abrahamian, Ervand, ''Iran Between Two Revolutions'', (1982), pp. 116–7.</ref> ১৯২১ চনৰ ১৪ জানুৱাৰীত ইৰানত থকা ব্ৰিটিছ জেনেৰেল আইৰনছাইডে ৰেজা খানক তাব্ৰিজ বেটেলিয়নৰ কমাণ্ডাৰ হিচাপে নিযুক্তি দিয়ে।<ref name="GhaniGhanī2001">{{cite book|author1=Cyrus Ghani|author2=Sīrūs Ghanī|title=Iran and the Rise of the Reza Shah: From Qajar Collapse to Pahlavi Power|url=https://books.google.com/books?id=VGZItY9kL0AC&pg=PA147|year=2001|publisher=I.B. Tauris|isbn=978-1-86064-629-4|pages=147–}}</ref> এমাহৰ পাছত ব্ৰিটিছৰ নিৰ্দেশনাত ৰেজা খানে তিনিৰ পৰা চাৰি হাজাৰ সৈনিক লৈ ৰাজধানী তেহৰাণ দখল কৰে। তেওঁ পূৰ্বৰ চৰকাৰক উৎখাত কৰি ছেইয়দ জিয়াউদ্দিন টাবাতাবাইক প্ৰধানমন্ত্ৰী হিচাপে নিযুক্তি দিয়ে।<ref name="pahlera">{{cite web |url=http://www.sedona.net/pahlavi/pahlera.html |title=The Pahlavi Era of Iran |access-date=4 August 2006 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/19991113081051/http://www.sedona.net/pahlavi/pahlera.html |archive-date=13 November 1999 }} para. 2, 3</ref> ইৰাণৰ সংবিধান অনুসৰি ১৯২৫ চনৰ ১২ ডিচেম্বৰত মাজলিছে তেওঁক ইৰাণৰ শ্বাহ ঘোষণা কৰে। ১৯২৬ চনৰ ২৫ এপ্ৰিলত শপত গ্ৰহণ কৰা তেখেতৰ পুত্ৰ [[মহম্মদ ৰেজা পাহলৱী]] পিছলৈ পাৰস্যৰ মুকুট ৰাজকুমাৰ হয়। ১৯৩২ চনৰ ৮ জুনত ব্ৰিটিছ দূতাবাসৰ পৰা প্ৰকাশিত এক প্ৰতিবেদনত কোৱা হৈছে যে ব্ৰিটিছ চৰকাৰে ৰেজাক ক্ষমতা সুদৃঢ় কৰাত সহায় কৰিবলৈ সাজু আছিল। ৰেজা শ্বাহৰ ষোল্ল বছৰীয়া শাসন কালত ইৰানৰ বহুতো উন্নয়ন ঘটিছিল, যেনে বৃহৎ পথ নিৰ্মাণ প্ৰকল্প আৰু ট্ৰেন্স-ইৰান ৰেলৱে নিৰ্মাণ; আধুনিক শিক্ষাৰ প্ৰৱৰ্তন কৰা হয় আৰু ইৰাণৰ প্ৰথম বিশ্ববিদ্যালয় তেহৰাণ বিশ্ববিদ্যালয় স্থাপন কৰা হয়।<ref>''[http://www.tufts.edu/as/stu-org/persian/irannew.html Iran] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304100039/http://www.tufts.edu/as/stu-org/persian/irannew.html |date=4 March 2016 }}'': Recent History, The Education System</ref> ৰেজা শ্বাহৰ শাসনত আধুনিক ঔদ্যোগিক উদ্যোগৰ সংখ্যা (তেল উদ্যোগ বাদ দি) ১৭গুণ বৃদ্ধি পায় আৰু ঘাইপথৰ দৈৰ্ঘ্য ২০০০ মাইলৰ পৰা ১৪,০০০ মাইললৈ বৃদ্ধি পায়।<ref>Abrahamian, Ervand, ''Iran Between Two Revolutions'', 1982, p. 146.</ref> তেওঁ এক লাখ সৈনিকৰ সেনাবাহিনী গঠন কৰিছিল (পূৰ্বতে শ্বাহে জনজাতীয় বাহিনীৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰিছিল, যিসকলক শত্ৰুৰ পৰা বন্দী কৰা লুটপাতৰ দ্বাৰা পুৰস্কৃত কৰা হৈছিল)<ref name=IB2R>{{cite book |title=Iran Between Two Revolutions |author= Ervand Abrahamian|page=51}}</ref> আৰু ৯০,০০০ কৰ্মচাৰীৰ অসামৰিক সেৱা স্থাপন কৰিছিল। তেওঁ পুৰুষ-মহিলা উভয়ৰে বাবে বিনামূলীয়া আৰু বাধ্যতামূলক শিক্ষা স্থাপন কৰিছিল আৰু ব্যক্তিগত ধৰ্মীয় বিদ্যালয়—ইছলামিক, খ্ৰীষ্টান, ইহুদী আদি বন্ধ কৰিছিল।<ref>Mackey, ''The Iranians'', (1996) p. 179</ref> তেওঁ মাছহাদ আৰু ক’মৰ দৰে চহৰৰ ধনী ধৰ্মগুৰুসকলৰ মাটি আৰু ৰিয়েল এষ্টেট জব্দ কৰিছিল। মাছহাদত ইমাম ৰেজাৰ মন্দিৰৰ পৰা পোৱা আয় ধৰ্মনিৰপেক্ষ শিক্ষাৰ বিত্তীয় সাহায্য, আধুনিক চিকিৎসালয় নিৰ্মাণ, চহৰৰ পানী যোগানৰ উন্নতি, উদ্যোগিক উদ্যোগসমূহক ৰাজসাহায্য প্ৰদানৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।<ref>Mackey, Sandra ''The Iranians: Persia, Islam and the Soul of a Nation'', New York: Dutton, c 1996. p. 180</ref> ==তথ্যৰ উৎস== {{reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== *{{Commons category-inline}} *[http://www.irannotes.com IRANNOTES.com] — High quality Iranian banknotes and coins [[শ্ৰেণী:শাসক]] [[শ্ৰেণী:ইৰানৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]] q3ltojz9157w45y8bxdmrsu2xwno0q9 606551 606550 2026-05-15T17:52:25Z নৰুনা বৰুৱা 44897 /* কৰ্মজীৱন */ 606551 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty | name = ৰেজা শ্বাহ পাহলৱী | image = Reza shah uniform.jpg | image_size = | caption = ইউনিফৰ্মৰ সাজত ৰেজা শ্বাহ, ১৯৩১ চনত | succession = ইৰাণৰ শ্বাহ বা সম্ৰাট | reign =১৫ ডিচেম্বৰ ১৯২৫ – ১৬ ছেপ্টেম্বৰ ১৯৪১ <ref>{{Cite encyclopedia|url=https://www.britannica.com/biography/Reza-Shah-Pahlavi|title=Reza Shah Pahlavi &#124; Biography|encyclopedia=Encyclopedia Britannica |date=29 May 2023 }}</ref> | coronation = 25 April 1926<ref>{{cite book|last=Rahnema|first=Ali|date=2011|title=Superstition as Ideology in Iranian Politics: From Majlesi to Ahmadinejad|publisher=Cambridge University Press|page=115|isbn=9781139495622}}</ref> | cor-type = ৰাজঅভিষেক | predecessor = আহমদ শ্বাহ কাজাৰ<br />নিজে (অস্থায়ী চৰকাৰৰ সভাপতি হিচাপে) | successor = [[মহম্মদ ৰেজা পাহলৱী]] {{Collapsed infobox section begin |last = yes |Pre-royal positions | titlestyle = border:1px dashed lightgrey;}}{{Infobox officeholder | embed = yes | office1 = [[List of heads of state of Iran|President of the Provisional Government]]<ref>Hambly, Gavin RG (1991). "The Pahlavī Autocracy: Riżā Shāh, 1921–41". In Avery, Peter ; Hambly, Gavin RG ; Melville, Charles P. (eds.). The Cambridge History of Iran (in English). Vol. 7. Cambridge University Press . pp. 224.</ref> | term_start1 = ১৯২৫ চনৰ ৩১ অক্টোবৰ | term_end1 = ১৯২৫ চনৰ ১৫ ডিচেম্বৰ | predecessor1 = আহমদ শ্বাহ কাজাৰ | successor1 = ''Himself'' {{small|(''as [[Shah of Iran]]'')}} | office2 = ইৰাণৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী | order2 = ১৬ তাৰিখ | monarch2 =আহমদ শ্বাহ কাজাৰ | prime_minister2 = [[Zia ol Din Tabatabaee]] <br /> [[Ahmad Qavam]] <br /> [[Hassan Pirnia]] <br /> [[Mostowfi ol-Mamalek]] <br /> Himself | term_start2 = ১৯২৩ চনৰ ২৮ অক্টোবৰ | term_end2 = ১ নৱেম্বৰ ১৯২৫ চন | predecessor2 = হাছান পিৰনিয়া | successor2 = মহম্মদ আলী ফৰুগী (Acting)<br />[[Mostowfi ol-Mamalek]] | office3 = [[Ministry of Defence and Armed Forces Logistics (Iran)|Minister of War]] | monarch3 = আহমদ শ্বাহ কাজাৰ | term_start3 = ২৪ এপ্ৰিল ১৯২১ | term_end3 = ১ নৱেম্বৰ ১৯২৫ চন | predecessor3 = মাছৌদ কায়হান | successor3 = আমিৰ আব্দুল্লাহ তাহমাছেবী {{Collapsed infobox section end}} }} | full name = ''ৰেজা পাহলৱী''<br />{{langx|fa|رضا پهلوی}} | | spouse = {{plainlist| * {{marriage|মৰিয়ম সাৱদকুহী |1895|1911|reason=died}} * {{marriage|টাডজ অল-মলৌক|1916}} * {{marriage|তুৰান আমিৰছোলেইমানী|1922|1923|reason=div}} * {{marriage|এছমত দৌলৎশাহি|1923|}} }} | issue =ৰাজকুমাৰী হামদাম আল-ছালতানেহ <br />ৰাজকুমাৰী শ্বামছ <br />[[মহম্মদ ৰেজা পাহলৱী]] <br />ৰাজকুমাৰী আশ্ৰফ <br />ৰাজকুমাৰ আলী ৰেজা <br />ৰাজকুমাৰ গোলাম ৰেজা <br />ৰাজকুমাৰ আব্দুল ৰেজা <br />ৰাজকুমাৰ আহমদ ৰেজা <br />ৰাজকুমাৰ মাহমুদ ৰেজা পাহলৱী <br />ৰাজকুমাৰী ফাতেমেহ <br />ৰাজকুমাৰ হামিদ ৰেজা | house = হাউছ অৱ পাহলৱী | father = আব্বাছ-আলী খান | mother = নৌচ-আফাৰিন | birth_name = ৰেজা খান | birth_date = {{birth date|df=yes|1878|03|15}} | birth_place =আলাষ্ট , কাজাৰ ইৰাণ | death_date = {{death date and age|df=yes|1944|07|26|1878|03|16}} | death_place = জোহান্সবাৰ্গ, দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ সংঘ | burial_date = ১৯৪৪ | burial_place = আল-ৰিফায়ী মছজিদ, কাইৰো,[[ইজিপ্ত]];<br />৭ মে’ ১৯৫০ চন<br /> ৰেজা শ্বাহৰ সমাধিস্থল , ৰেই, ইৰাণ | signature = Reza Khan signature.svg | module = {{Infobox officeholder | embed = yes | allegiance = [[Sublime State of Iran]]<br />(1894–1925)<br />[[Imperial State of Iran]]<br />(1925–1941) | branch = * in [[Persian Cossack Brigade]] from 1894 to 1925 *in Imperial Army of Iran from 1921 to 1941 | service_years = 1894–1941 | battles = {{Tree list}} * পাৰস্যৰ সাংবিধানিক বিপ্লৱ * [[প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধ ]] ** [[Persian campaign (World War I)|Persian campaign]] *** [[Jungle Movement of Gilan]] * [[Kurdish separatism in Iran]] ** [[Simko Shikak revolt (1918–1922)]] *** [[Lakestan incident]] *** [[Battle of Miandoab]] ** [[Simko Shikak revolt (1926)]] * [[Mohammad Khiabani's uprising]] * [[1921 Persian coup d'état]] * [[Arab separatism in Khuzestan]] ** [[Sheikh Khazal rebellion]] * [[Goharshad Mosque rebellion]] * [[Second World War]] ** [[Anglo-Soviet invasion of Iran]] *** [[Operation Long Jump]] {{tree list/end}} | rank = * [[Brigadier General]] from 1921 to 1925 * [[Commander-in-Chief|Sardar Sepah (Commander-in-Chief)]] from 1925 to 1941 | commands = }} }} '''ৰেজা শ্বাহ পাহলৱী'''<ref>{{Cite web|title=Historic Personalities of Iran: Reza Shah Pahlavi|url=https://www.iranchamber.com/history/reza_shah/reza_shah.php|access-date=9 April 2021|website=iranchamber.com}}</ref> ৰ জন্মগত নাম আছিল ৰেজা খান। ( জন্ম,১৫ মাৰ্চ ১৮৭৮ – মৃত্যু,২৬ জুলাই ১৯৪৪) ১৯২৫ চনৰ পৰা ১৯৪১ চনলৈকে তেওঁ ইৰাণৰ শ্বাহ আছিল তথা পাহলৱী বংশৰ প্ৰতিষ্ঠাপক আছিল। এজন সামৰিক বিষয়া হিচাপে কৰ্মজীৱন আৰম্ভ কৰা ৰেজা শ্বাহে পিছলৈ এগৰাকী ৰাজনীতিবিদ হিচাপে নিজকে প্ৰতিষ্ঠিত কৰে । তেওঁ [[ইৰাণ]]ৰ যুদ্ধ মন্ত্ৰী আৰু প্ৰধানমন্ত্ৰী হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল আৰু শেষৰজন কাজাৰ ৰজা আহমদ শ্বাহক উৎখাত কৰাৰ পিছত ইৰানৰ শ্বাহ বা সম্ৰাট নিৰ্বাচিত হৈছিল।<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=fXXgDwAAQBAJ|title=SINCONA Auction 49: The Kian Collection (Machine Struck Coins and Medals of the Qajar and Pahlavi Dynasties|publisher=SINCONA Swiss International Coin Auction AG}}</ref> ১৪ বছৰ বয়সত পাৰ্চী কছাক ব্ৰিগেডত যোগদান কৰি তেওঁ ক্ৰমান্বয়ে ৰেংকসমূহৰ মাজেৰে উন্নীত হয় আৰু ১৯২১ চনৰ ভিতৰত ব্ৰিগেডিয়াৰ জেনেৰেল হয়। <ref>{{cite web |title=Reza Shah Pahlavi |url=https://www.britannica.com/biography/Reza-Shah-Pahlavi |website=Encyclopedia Britannica |access-date=March 13, 2025}}</ref> ১৯২১ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত কাজভিন প্ৰদেশত নিয়োজিত সমগ্ৰ কছাক ব্ৰিগেডৰ নেতা হিচাপে তেওঁ [[তেহৰাণ]]ৰ ফালে আগবাঢ়ি গৈ ৰাজধানী দখল কৰে। চৰকাৰ ভংগ কৰিবলৈ বাধ্য কৰাই জিয়া-উল-দিন টাবাতাবাইক নতুন প্ৰধানমন্ত্ৰী হিচাপে নিযুক্তি দিয়ে। নতুন চৰকাৰত ৰেজা খানৰ প্ৰথম ভূমিকা আছিল সেনাবাহিনীৰ প্ৰধান সেনাধ্যক্ষ আৰু যুদ্ধ মন্ত্ৰী হিচাপে। <ref name=":2" /> অভ্যুত্থানৰ দুবছৰৰ পাছত ইৰাণৰ নিষ্ঠাবান ৰাষ্ট্ৰীয় বিধানসভাৰ সহযোগত ৰেজা পাহলৱী [[ইৰাণ]]ৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী হয়। ১৯২৫ চনত সংবিধান সভাই আহমদ শ্বাহক পদচ্যুত কৰি ১৯০৬ চনৰ ইৰাণৰ সংবিধান সংশোধন কৰি ৰেজা পাহলৱীক ইৰাণৰ শ্বাহ হিচাপে নিৰ্বাচিত কৰে। তেওঁ পাহলৱী বংশ প্ৰতিষ্ঠা কৰে, ১৯৭৯ চনত ইৰাণী বিপ্লৱৰ ফলত অন্ত হোৱা ৰাজতন্ত্ৰ সময়লৈকে পাহলৱী বংশ তথা তেওঁৰ পুত্ৰ মহম্মদ ৰেজা শ্বাহে শাসন কৰি আছিল।<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=fXXgDwAAQBAJ|title=SINCONA Auction 49: The Kian Collection (Machine Struck Coins and Medals of the Qajar and Pahlavi Dynasties|publisher=SINCONA Swiss International Coin Auction AG}}</ref> ১৯২৫ চনত ব্ৰিটিছ সমৰ্থিত অভ্যুত্থানেৰে কাজাৰ বংশৰ শেষৰজন শ্বাহ আহমদ শ্বাহ কাজাৰক উৎখাত কৰি পাহলৱী বংশ প্ৰতিষ্ঠা কৰা ৰেজা শ্বাহক ১৯৪১ চনৰ ১৬ ছেপ্টেম্বৰত এংলো-ছোভিয়েট বাহিনীয়ে ইৰাণ আক্ৰমণ কৰাৰ সময়ত তেওঁক বলপূৰ্বকভাৱে ক্ষমতাৰ পৰা আঁতৰাই দিয়া হৈছিল। ৰেজা শ্বাহে ইৰানৰ আধুনিকীকৰনৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিছিল। সেয়ে ছিয়া ধৰ্মগুৰুসকলৰ সৈতে সংঘৰ্ষত লিপ্ত হয় আৰু তেওঁৰ ৰাজত্বকালত সামাজিক, অৰ্থনৈতিক আৰু ৰাজনৈতিক সংস্কাৰৰ প্ৰৱৰ্তন কৰে আৰু শেষত আধুনিক ইৰাণী ৰাষ্ট্ৰৰ ভেটি স্থাপন কৰে। সেয়েহে তেওঁক আধুনিক ইৰাণৰ প্ৰতিষ্ঠাপক হিচাপে বহুতে গণ্য কৰে।<ref name=":2">{{Cite book |author-link=Cyrus Ghani |title=Ghani, Cyrus. (1998), Iran and the rise of Reza Shah : from Qajar collapse to Pahlavi rule. Tauris publisher, London.}}</ref> ==প্ৰাৰম্ভিক জীৱন== ১৮৭৮ চনৰ ১৫ মাৰ্চত মেজৰ আব্বাছ-আলী খান আৰু তেওঁৰ পত্নী নৌছ-আফাৰিনৰ ঘৰত মাজান্দাৰাণ প্ৰদেশৰ সাভাদকুহ কাউণ্টিৰ আলাষ্ট চহৰত ৰেজা খানৰ <ref name="b101">{{cite book | last=Abate | first=Frank R. | title=The Oxford Desk Dictionary of People and Places | publisher=Oxford University Press | date=1999 | isbn=978-0-19-513872-6 | url=https://books.google.com/books?id=6xxYAgAAQBAJ&pg=PA290| page=290}}</ref> জন্ম হয়। <ref name="Afkhami2008">{{cite book|author=Gholam Reza Afkhami|title=The Life and Times of the Shah|url=https://books.google.com/books?id=pTVSPmyvtkAC&pg=PP2|access-date=2 November 2012|date=27 October 2008|publisher=University of California Press|isbn=978-0-520-25328-5|page=4}}</ref><ref>{{cite journal|last=Zirinsky|first=Michael P.|title=Imperial power and dictatorship: Britain and the rise of Reza Shah, 1921–1926|journal=International Journal of Middle East Studies|year=1992|volume=24|issue=4|pages=639–663|url=http://scholarworks.boisestate.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1001&context=history_facpubs&sei-redir=1&referer=http%3A%2F%2Fscholar.google.com%2Fscholar%3Fstart%3D20%26q%3Dlife%2Bof%2Bshah%2Bmohammed%2Breza%26hl%3Den%26as_sdt%3D0%2C5#search=%22life%20shah%20mohammed%20reza%22|access-date=2 November 2012|doi=10.1017/s0020743800022388|s2cid=159878744 |url-access=subscription}}</ref><ref>{{cite web |title=Reza Shah Pahlavi |url=https://www.britannica.com/biography/Reza-Shah-Pahlavi |website=Encyclopedia Britannica |access-date=13 March 2025}}</ref> তেওঁৰ মাতৃ নৌছ-আফাৰিন আইৰ'মলু জৰ্জিয়া বা য়েৰেভান (তেতিয়াৰ ৰাছিয়ান সাম্ৰাজ্যৰ অংশ)ৰপৰা অহা অনুপ্ৰৱেশকাৰী আছিল; <ref>{{cite book|last1=Afkhami|first1=Gholam Reza|url=https://archive.org/details/lifetimesshah00afkh|title=The Life and Times of the Shah|date=2009|publisher=University of California Press|isbn=9780520253285|page=[https://archive.org/details/lifetimesshah00afkh/page/n22 4]|quote=(..) His mother, who was of Georgian origin, died not long after, leaving Reza in her brother's care in Tehran. (...)|url-access=limited}}</ref> ৰেজা শ্বাহৰ জন্মৰ কেইবা দশক আগতে ৰুছ-পাৰ্চী যুদ্ধৰ পিছত ককেছাছৰ সকলো ভূ-খণ্ড এৰি দিবলৈ বাধ্য হোৱাৰ পিছত তেওঁৰ পৰিয়ালে কাজাৰ ইৰাণলৈ প্ৰব্ৰজন কৰিছিল। তেওঁৰ পিতৃ এজন মাজান্দাৰাণী আৰু পালানি বংশৰ সদস্য আছিল, আব্বাছ-আলী খানক ৭ম সাৱদকুহ ৰেজিমেণ্টত কমিচন দিয়া হৈছিল আৰু ১৮৫৬ চনত হেৰাটৰ দ্বিতীয় যুদ্ধত ভাগ লৈছিল।<ref>{{Cite book|last=Ghani|first=Cyrus|url=http://dx.doi.org/10.5040/9780755612079|title=Iran and the Rise of Reza Shah|date=1998|publisher=I.B.Tauris|isbn=978-1-86064-258-6|pages=161|doi=10.5040/9780755612079}}</ref><ref>{{Cite book|last=Niazmand|first=Seyed Reza|title=Reza Shah az Tavalod ta Saltanat|publisher=Hekayat Ghalam Novin|year=2002|isbn=9789645925466|location=Tehran|pages=31|language=fa}}</ref> ১৮৭৮ চনৰ ২৬ নৱেম্বৰত আব্বাছ-আলীৰ হঠাৎ মৃত্যু হয়, তেতিয়া ৰেজাৰ বয়স মাত্ৰ ৮ মাহ আছিল। পিতৃৰ মৃত্যুৰ পাছত ৰেজা আৰু মাক তেহৰাণৰ ভাতৃৰ ঘৰলৈ গুচি যায়। ১৮৭৯ চনত ৰেজাক খুড়াক এজনৰ তত্ত্বাৱধানত এৰি দি পুনৰ বিবাহপাশত আবদ্ধ হয়। ১৮৮২ চনত খুড়াকে ৰেজাক পৰিয়ালৰ বন্ধু আমিৰ তুমান কাজিম খানৰ ওচৰলৈ পঠিয়াইছিল; কাজিম খান পাৰ্চী কছাক ব্ৰিগেডৰ এজন বিষয়া আছিল। ৰেজাৰ ঘৰত এটা সুকীয়া কোঠা আছিল আৰু কাজিম খানৰ সন্তানৰ সৈতে পঢ়াৰ সুযোগ দিয়া হৈছিল, ঘৰুৱা শিক্ষক সকল ঘৰলৈ গৈ পঢ়ুৱাইছিল। <ref>{{cite book|title=Cry of the Peacock|last=Nahai|first=Gina B.|year=2000|publisher=Simon and Schuster |location=New York |isbn=0-7434-0337-1|pages=180–181|url=https://books.google.com/books?id=MDGmJD-ADqQC&pg=PA180|access-date=31 October 2010}}</ref> ৰেজা ষোল্ল বছৰ বয়সত তেওঁ পাৰ্চী কছাক ব্ৰিগেডত যোগদান কৰে। ১৯০৩ চনত যেতিয়া তেওঁৰ বয়স ২৫ বছৰ আছিল, তেতিয়া তেওঁ ডাচ কনছুল জেনেৰেল ফ্ৰিডলিন মেৰিনাছ নোবেলৰ দেহৰক্ষী আৰু ভৃত্য আছিল বুলি কোৱা হয়।<ref>{{Cite book|last=Martine Gosselink and Dirk J. Tang|title=Iran and the Netherlands; interwoven through the ages|publisher=Barjesteh van Waalwijk van Doorn & Co's Uitgeversmaatschappij. Initiated by the Royal Netherlands Embassy, Tehran|year=2009|isbn=9789056130985|location=Gronsveld and Rotterdam|pages=254–256|language=fa, en}}</ref> ১৯০৩ চনত তেহৰাণত অনুষ্ঠিত হোৱা "হাজ্জি আখণ্টৰ বাবি চক্ৰ"ৰ এখন বৈঠকত ৰেজাক সাক্ষাৎ কৰি কথা পতা মৰিটছ ৱেগেনভ'ৰ্টে ১৯২৬ চনৰ এটা প্ৰকাশনত তেওঁক "ডাচ কনছুল জেনেৰেলৰ সেৱাৰ দাস" বুলি উল্লেখ কৰিছিল আৰু পশ্চিমীয়া ৰাজনীতিৰ প্ৰতি তেওঁৰ তীব্ৰ আগ্ৰহৰ কথা উল্লেখ কৰিছিল। <ref>{{Cite book|last=Maurits Wagenvoort|title=Karavaanreis door Zuid-Perzië|publisher=C.A. Mees|year=1926|location=Santpoort|pages=84|language=nl}}</ref> ৰেজাই ইম্পেৰিয়েল আৰ্মীত সেৱা আগবঢ়াইছিল। তেওঁৰ প্ৰাৰম্ভিক কেৰিয়াৰ আৰম্ভ হৈছিল কাজাৰ ৰাজকুমাৰ আব্দল-হুছেইন ফাৰ্মান ফাৰ্মাৰ কমাণ্ডত ব্যক্তিগত হিচাপে। ফাৰ্মান ফাৰ্মাই ৰেজাৰ সম্ভাৱনা দেখি তেওঁক সামৰিক বিদ্যালয়লৈ পঠিয়াই দিলে, য’ত তেওঁ আৰ্টিলাৰী চাৰ্জেণ্টৰ পদবী লাভ কৰে। ১৯১১ চনত তেওঁ পৰৱৰ্তী প্ৰচাৰ অভিযানত নিজৰ যোগ্যতা প্ৰমাণ কৰি প্ৰথম লেফটেনেণ্ট পদত পদোন্নতি লাভ কৰে। মেচিনগান চলোৱাত তেওঁৰ দক্ষতাৰ বাবে ১৯১২ চনত তেওঁ কেপ্তেইন পদবী লাভ কৰে। ১৯১৫ চনলৈকে তেওঁ কৰ্ণেল পদত পদোন্নতি লাভ কৰে।<ref>{{cite web|url=http://www.iranchamber.com/history/reza_shah/reza_shah.php#sthash.67ALAeXC.dpuf|title=History of Iran : Reza Shah Pahlavi – Reza Shah Kabir (Reza Shah The Great)|publisher=Iran Chamber Society|access-date=10 April 2016}}</ref> তেওঁৰ সামৰিক সেৱাৰ অভিলেখৰ বাবেই অৱশেষত তেওঁক পাৰ্চী কছাক ব্ৰিগেডত ব্ৰিগেডিয়াৰ জেনেৰেল হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়। ১৯১৯ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত তেওঁ ‘পাহলৱী’ উপাধি বাছি লৈছিল, যিটো পিছলৈ তেওঁ প্ৰতিষ্ঠা কৰা বংশৰ নাম হৈ পৰিছিল।<ref>{{cite book|last=Chehabi|first=H. E.|title=Onomastic Reforms: Family Names and State-Building in Iran|year=2020|publisher=Harvard University Press|isbn=9780674248199|url=https://twitter.com/rob_steele1/status/1386385708844142592|archive-url=https://web.archive.org/web/20210426101528/https://twitter.com/rob_steele1/status/1386385708844142592|archive-date=26 April 2021}}</ref> ==কৰ্মজীৱন== ১৯১৮ চনত তেওঁ পাৰ্চী কছাক ব্ৰিগেডৰ জেনেৰেল পদত পদোন্নতি লাভ কৰে। ১৯২৫ চনত কাজাৰ ৰাজতন্ত্ৰৰ পতনৰ পূৰ্বে তেওঁ নিশান-ই-আকদান বঁটা লাভ কৰা শেষ বিষয়া আছিল।<ref>Christopher Buyers, ''[http://4dw.net/royalark/Persia/Orders/aqdas.htm Persia, The Qajar Dynasty: Orders & Decorations]'' Royal Ark</ref> ৰাছিয়ান বিপ্লৱৰ পিছত পাৰস্য যুদ্ধক্ষেত্ৰত পৰিণত হয়। ১৯১৭ চনত ব্ৰিটেইনে ইৰাণৰ ব্যৱহাৰ কৰি ৰাছিয়া আক্ৰমণ আৰম্ভ কৰে। কিন্তু ব্ৰিটেইনৰ বিফলতাৰ ফলত ছোভিয়েট ইউনিয়নে উত্তৰ পাৰস্য দখল কৰি পাৰ্চী ছোভিয়েট ছ’চিয়েলিষ্ট ৰিপাব্লিক প্ৰতিষ্ঠা কৰে। ১৯২০ চনত জাংগালী, কুৰ্দ, আৰ্মেনিয়ান আৰু আজাৰবাইজানৰ ১৫০০ জনীয়া গেৰিলা বাহিনীয়ে তেহৰাণৰ দিশে যাত্ৰা কৰে আৰু ৰাজধানীত গভীৰ ৰাজনৈতিক সংকটৰ সৃষ্টি কৰে।<ref>Abrahamian, Ervand, ''Iran Between Two Revolutions'', (1982), pp. 116–7.</ref> ১৯২১ চনৰ ১৪ জানুৱাৰীত ইৰানত থকা ব্ৰিটিছ জেনেৰেল আইৰনছাইডে ৰেজা খানক তাব্ৰিজ বেটেলিয়নৰ কমাণ্ডাৰ হিচাপে নিযুক্তি দিয়ে।<ref name="GhaniGhanī2001">{{cite book|author1=Cyrus Ghani|author2=Sīrūs Ghanī|title=Iran and the Rise of the Reza Shah: From Qajar Collapse to Pahlavi Power|url=https://books.google.com/books?id=VGZItY9kL0AC&pg=PA147|year=2001|publisher=I.B. Tauris|isbn=978-1-86064-629-4|pages=147–}}</ref> এমাহৰ পাছত ব্ৰিটিছৰ নিৰ্দেশনাত ৰেজা খানে তিনিৰ পৰা চাৰি হাজাৰ সৈনিক লৈ ৰাজধানী তেহৰাণ দখল কৰে। তেওঁ পূৰ্বৰ চৰকাৰক উৎখাত কৰি ছেইয়দ জিয়াউদ্দিন টাবাতাবাইক প্ৰধানমন্ত্ৰী হিচাপে নিযুক্তি দিয়ে।<ref name="pahlera">{{cite web |url=http://www.sedona.net/pahlavi/pahlera.html |title=The Pahlavi Era of Iran |access-date=4 August 2006 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/19991113081051/http://www.sedona.net/pahlavi/pahlera.html |archive-date=13 November 1999 }} para. 2, 3</ref> ইৰাণৰ সংবিধান অনুসৰি ১৯২৫ চনৰ ১২ ডিচেম্বৰত মাজলিছে তেওঁক ইৰাণৰ শ্বাহ ঘোষণা কৰে। ১৯২৬ চনৰ ২৫ এপ্ৰিলত শপত গ্ৰহণ কৰা তেখেতৰ পুত্ৰ [[মহম্মদ ৰেজা পাহলৱী]] পিছলৈ পাৰস্যৰ মুকুট ৰাজকুমাৰ হয়। ১৯৩২ চনৰ ৮ জুনত ব্ৰিটিছ দূতাবাসৰ পৰা প্ৰকাশিত এক প্ৰতিবেদনত কোৱা হৈছে যে ব্ৰিটিছ চৰকাৰে ৰেজাক ক্ষমতা সুদৃঢ় কৰাত সহায় কৰিবলৈ সাজু আছিল। [[File:RezaShahBozorgRailway.jpg|thumb|ৰেজা শ্বাহে এটা ৰেলৱে ষ্টেচন মুকলি কৰি থকি অৱস্থাত ]] ৰেজা শ্বাহৰ ষোল্ল বছৰীয়া শাসন কালত ইৰানৰ বহুতো উন্নয়ন ঘটিছিল, যেনে বৃহৎ পথ নিৰ্মাণ প্ৰকল্প আৰু ট্ৰেন্স-ইৰান ৰেলৱে নিৰ্মাণ; আধুনিক শিক্ষাৰ প্ৰৱৰ্তন কৰা হয় আৰু ইৰাণৰ প্ৰথম বিশ্ববিদ্যালয় তেহৰাণ বিশ্ববিদ্যালয় স্থাপন কৰা হয়।<ref>''[http://www.tufts.edu/as/stu-org/persian/irannew.html Iran] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304100039/http://www.tufts.edu/as/stu-org/persian/irannew.html |date=4 March 2016 }}'': Recent History, The Education System</ref> ৰেজা শ্বাহৰ শাসনত আধুনিক ঔদ্যোগিক উদ্যোগৰ সংখ্যা (তেল উদ্যোগ বাদ দি) ১৭গুণ বৃদ্ধি পায় আৰু ঘাইপথৰ দৈৰ্ঘ্য ২০০০ মাইলৰ পৰা ১৪,০০০ মাইললৈ বৃদ্ধি পায়।<ref>Abrahamian, Ervand, ''Iran Between Two Revolutions'', 1982, p. 146.</ref> তেওঁ এক লাখ সৈনিকৰ সেনাবাহিনী গঠন কৰিছিল (পূৰ্বতে শ্বাহে জনজাতীয় বাহিনীৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰিছিল, যিসকলক শত্ৰুৰ পৰা বন্দী কৰা লুটপাতৰ দ্বাৰা পুৰস্কৃত কৰা হৈছিল)<ref name=IB2R>{{cite book |title=Iran Between Two Revolutions |author= Ervand Abrahamian|page=51}}</ref> আৰু ৯০,০০০ কৰ্মচাৰীৰ অসামৰিক সেৱা স্থাপন কৰিছিল। তেওঁ পুৰুষ-মহিলা উভয়ৰে বাবে বিনামূলীয়া আৰু বাধ্যতামূলক শিক্ষা স্থাপন কৰিছিল আৰু ব্যক্তিগত ধৰ্মীয় বিদ্যালয়—ইছলামিক, খ্ৰীষ্টান, ইহুদী আদি বন্ধ কৰিছিল।<ref>Mackey, ''The Iranians'', (1996) p. 179</ref> তেওঁ মাছহাদ আৰু ক’মৰ দৰে চহৰৰ ধনী ধৰ্মগুৰুসকলৰ মাটি আৰু ৰিয়েল এষ্টেট জব্দ কৰিছিল। মাছহাদত ইমাম ৰেজাৰ মন্দিৰৰ পৰা পোৱা আয় ধৰ্মনিৰপেক্ষ শিক্ষাৰ বিত্তীয় সাহায্য, আধুনিক চিকিৎসালয় নিৰ্মাণ, চহৰৰ পানী যোগানৰ উন্নতি, উদ্যোগিক উদ্যোগসমূহক ৰাজসাহায্য প্ৰদানৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।<ref>Mackey, Sandra ''The Iranians: Persia, Islam and the Soul of a Nation'', New York: Dutton, c 1996. p. 180</ref> ==তথ্যৰ উৎস== {{reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== *{{Commons category-inline}} *[http://www.irannotes.com IRANNOTES.com] — High quality Iranian banknotes and coins [[শ্ৰেণী:শাসক]] [[শ্ৰেণী:ইৰানৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]] gia4i3snge3hd1jbyr1td5jfhp19gxp 606553 606551 2026-05-15T17:56:22Z নৰুনা বৰুৱা 44897 /* কৰ্মজীৱন */ 606553 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty | name = ৰেজা শ্বাহ পাহলৱী | image = Reza shah uniform.jpg | image_size = | caption = ইউনিফৰ্মৰ সাজত ৰেজা শ্বাহ, ১৯৩১ চনত | succession = ইৰাণৰ শ্বাহ বা সম্ৰাট | reign =১৫ ডিচেম্বৰ ১৯২৫ – ১৬ ছেপ্টেম্বৰ ১৯৪১ <ref>{{Cite encyclopedia|url=https://www.britannica.com/biography/Reza-Shah-Pahlavi|title=Reza Shah Pahlavi &#124; Biography|encyclopedia=Encyclopedia Britannica |date=29 May 2023 }}</ref> | coronation = 25 April 1926<ref>{{cite book|last=Rahnema|first=Ali|date=2011|title=Superstition as Ideology in Iranian Politics: From Majlesi to Ahmadinejad|publisher=Cambridge University Press|page=115|isbn=9781139495622}}</ref> | cor-type = ৰাজঅভিষেক | predecessor = আহমদ শ্বাহ কাজাৰ<br />নিজে (অস্থায়ী চৰকাৰৰ সভাপতি হিচাপে) | successor = [[মহম্মদ ৰেজা পাহলৱী]] {{Collapsed infobox section begin |last = yes |Pre-royal positions | titlestyle = border:1px dashed lightgrey;}}{{Infobox officeholder | embed = yes | office1 = [[List of heads of state of Iran|President of the Provisional Government]]<ref>Hambly, Gavin RG (1991). "The Pahlavī Autocracy: Riżā Shāh, 1921–41". In Avery, Peter ; Hambly, Gavin RG ; Melville, Charles P. (eds.). The Cambridge History of Iran (in English). Vol. 7. Cambridge University Press . pp. 224.</ref> | term_start1 = ১৯২৫ চনৰ ৩১ অক্টোবৰ | term_end1 = ১৯২৫ চনৰ ১৫ ডিচেম্বৰ | predecessor1 = আহমদ শ্বাহ কাজাৰ | successor1 = ''Himself'' {{small|(''as [[Shah of Iran]]'')}} | office2 = ইৰাণৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী | order2 = ১৬ তাৰিখ | monarch2 =আহমদ শ্বাহ কাজাৰ | prime_minister2 = [[Zia ol Din Tabatabaee]] <br /> [[Ahmad Qavam]] <br /> [[Hassan Pirnia]] <br /> [[Mostowfi ol-Mamalek]] <br /> Himself | term_start2 = ১৯২৩ চনৰ ২৮ অক্টোবৰ | term_end2 = ১ নৱেম্বৰ ১৯২৫ চন | predecessor2 = হাছান পিৰনিয়া | successor2 = মহম্মদ আলী ফৰুগী (Acting)<br />[[Mostowfi ol-Mamalek]] | office3 = [[Ministry of Defence and Armed Forces Logistics (Iran)|Minister of War]] | monarch3 = আহমদ শ্বাহ কাজাৰ | term_start3 = ২৪ এপ্ৰিল ১৯২১ | term_end3 = ১ নৱেম্বৰ ১৯২৫ চন | predecessor3 = মাছৌদ কায়হান | successor3 = আমিৰ আব্দুল্লাহ তাহমাছেবী {{Collapsed infobox section end}} }} | full name = ''ৰেজা পাহলৱী''<br />{{langx|fa|رضا پهلوی}} | | spouse = {{plainlist| * {{marriage|মৰিয়ম সাৱদকুহী |1895|1911|reason=died}} * {{marriage|টাডজ অল-মলৌক|1916}} * {{marriage|তুৰান আমিৰছোলেইমানী|1922|1923|reason=div}} * {{marriage|এছমত দৌলৎশাহি|1923|}} }} | issue =ৰাজকুমাৰী হামদাম আল-ছালতানেহ <br />ৰাজকুমাৰী শ্বামছ <br />[[মহম্মদ ৰেজা পাহলৱী]] <br />ৰাজকুমাৰী আশ্ৰফ <br />ৰাজকুমাৰ আলী ৰেজা <br />ৰাজকুমাৰ গোলাম ৰেজা <br />ৰাজকুমাৰ আব্দুল ৰেজা <br />ৰাজকুমাৰ আহমদ ৰেজা <br />ৰাজকুমাৰ মাহমুদ ৰেজা পাহলৱী <br />ৰাজকুমাৰী ফাতেমেহ <br />ৰাজকুমাৰ হামিদ ৰেজা | house = হাউছ অৱ পাহলৱী | father = আব্বাছ-আলী খান | mother = নৌচ-আফাৰিন | birth_name = ৰেজা খান | birth_date = {{birth date|df=yes|1878|03|15}} | birth_place =আলাষ্ট , কাজাৰ ইৰাণ | death_date = {{death date and age|df=yes|1944|07|26|1878|03|16}} | death_place = জোহান্সবাৰ্গ, দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ সংঘ | burial_date = ১৯৪৪ | burial_place = আল-ৰিফায়ী মছজিদ, কাইৰো,[[ইজিপ্ত]];<br />৭ মে’ ১৯৫০ চন<br /> ৰেজা শ্বাহৰ সমাধিস্থল , ৰেই, ইৰাণ | signature = Reza Khan signature.svg | module = {{Infobox officeholder | embed = yes | allegiance = [[Sublime State of Iran]]<br />(1894–1925)<br />[[Imperial State of Iran]]<br />(1925–1941) | branch = * in [[Persian Cossack Brigade]] from 1894 to 1925 *in Imperial Army of Iran from 1921 to 1941 | service_years = 1894–1941 | battles = {{Tree list}} * পাৰস্যৰ সাংবিধানিক বিপ্লৱ * [[প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধ ]] ** [[Persian campaign (World War I)|Persian campaign]] *** [[Jungle Movement of Gilan]] * [[Kurdish separatism in Iran]] ** [[Simko Shikak revolt (1918–1922)]] *** [[Lakestan incident]] *** [[Battle of Miandoab]] ** [[Simko Shikak revolt (1926)]] * [[Mohammad Khiabani's uprising]] * [[1921 Persian coup d'état]] * [[Arab separatism in Khuzestan]] ** [[Sheikh Khazal rebellion]] * [[Goharshad Mosque rebellion]] * [[Second World War]] ** [[Anglo-Soviet invasion of Iran]] *** [[Operation Long Jump]] {{tree list/end}} | rank = * [[Brigadier General]] from 1921 to 1925 * [[Commander-in-Chief|Sardar Sepah (Commander-in-Chief)]] from 1925 to 1941 | commands = }} }} '''ৰেজা শ্বাহ পাহলৱী'''<ref>{{Cite web|title=Historic Personalities of Iran: Reza Shah Pahlavi|url=https://www.iranchamber.com/history/reza_shah/reza_shah.php|access-date=9 April 2021|website=iranchamber.com}}</ref> ৰ জন্মগত নাম আছিল ৰেজা খান। ( জন্ম,১৫ মাৰ্চ ১৮৭৮ – মৃত্যু,২৬ জুলাই ১৯৪৪) ১৯২৫ চনৰ পৰা ১৯৪১ চনলৈকে তেওঁ ইৰাণৰ শ্বাহ আছিল তথা পাহলৱী বংশৰ প্ৰতিষ্ঠাপক আছিল। এজন সামৰিক বিষয়া হিচাপে কৰ্মজীৱন আৰম্ভ কৰা ৰেজা শ্বাহে পিছলৈ এগৰাকী ৰাজনীতিবিদ হিচাপে নিজকে প্ৰতিষ্ঠিত কৰে । তেওঁ [[ইৰাণ]]ৰ যুদ্ধ মন্ত্ৰী আৰু প্ৰধানমন্ত্ৰী হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল আৰু শেষৰজন কাজাৰ ৰজা আহমদ শ্বাহক উৎখাত কৰাৰ পিছত ইৰানৰ শ্বাহ বা সম্ৰাট নিৰ্বাচিত হৈছিল।<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=fXXgDwAAQBAJ|title=SINCONA Auction 49: The Kian Collection (Machine Struck Coins and Medals of the Qajar and Pahlavi Dynasties|publisher=SINCONA Swiss International Coin Auction AG}}</ref> ১৪ বছৰ বয়সত পাৰ্চী কছাক ব্ৰিগেডত যোগদান কৰি তেওঁ ক্ৰমান্বয়ে ৰেংকসমূহৰ মাজেৰে উন্নীত হয় আৰু ১৯২১ চনৰ ভিতৰত ব্ৰিগেডিয়াৰ জেনেৰেল হয়। <ref>{{cite web |title=Reza Shah Pahlavi |url=https://www.britannica.com/biography/Reza-Shah-Pahlavi |website=Encyclopedia Britannica |access-date=March 13, 2025}}</ref> ১৯২১ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত কাজভিন প্ৰদেশত নিয়োজিত সমগ্ৰ কছাক ব্ৰিগেডৰ নেতা হিচাপে তেওঁ [[তেহৰাণ]]ৰ ফালে আগবাঢ়ি গৈ ৰাজধানী দখল কৰে। চৰকাৰ ভংগ কৰিবলৈ বাধ্য কৰাই জিয়া-উল-দিন টাবাতাবাইক নতুন প্ৰধানমন্ত্ৰী হিচাপে নিযুক্তি দিয়ে। নতুন চৰকাৰত ৰেজা খানৰ প্ৰথম ভূমিকা আছিল সেনাবাহিনীৰ প্ৰধান সেনাধ্যক্ষ আৰু যুদ্ধ মন্ত্ৰী হিচাপে। <ref name=":2" /> অভ্যুত্থানৰ দুবছৰৰ পাছত ইৰাণৰ নিষ্ঠাবান ৰাষ্ট্ৰীয় বিধানসভাৰ সহযোগত ৰেজা পাহলৱী [[ইৰাণ]]ৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী হয়। ১৯২৫ চনত সংবিধান সভাই আহমদ শ্বাহক পদচ্যুত কৰি ১৯০৬ চনৰ ইৰাণৰ সংবিধান সংশোধন কৰি ৰেজা পাহলৱীক ইৰাণৰ শ্বাহ হিচাপে নিৰ্বাচিত কৰে। তেওঁ পাহলৱী বংশ প্ৰতিষ্ঠা কৰে, ১৯৭৯ চনত ইৰাণী বিপ্লৱৰ ফলত অন্ত হোৱা ৰাজতন্ত্ৰ সময়লৈকে পাহলৱী বংশ তথা তেওঁৰ পুত্ৰ মহম্মদ ৰেজা শ্বাহে শাসন কৰি আছিল।<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=fXXgDwAAQBAJ|title=SINCONA Auction 49: The Kian Collection (Machine Struck Coins and Medals of the Qajar and Pahlavi Dynasties|publisher=SINCONA Swiss International Coin Auction AG}}</ref> ১৯২৫ চনত ব্ৰিটিছ সমৰ্থিত অভ্যুত্থানেৰে কাজাৰ বংশৰ শেষৰজন শ্বাহ আহমদ শ্বাহ কাজাৰক উৎখাত কৰি পাহলৱী বংশ প্ৰতিষ্ঠা কৰা ৰেজা শ্বাহক ১৯৪১ চনৰ ১৬ ছেপ্টেম্বৰত এংলো-ছোভিয়েট বাহিনীয়ে ইৰাণ আক্ৰমণ কৰাৰ সময়ত তেওঁক বলপূৰ্বকভাৱে ক্ষমতাৰ পৰা আঁতৰাই দিয়া হৈছিল। ৰেজা শ্বাহে ইৰানৰ আধুনিকীকৰনৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিছিল। সেয়ে ছিয়া ধৰ্মগুৰুসকলৰ সৈতে সংঘৰ্ষত লিপ্ত হয় আৰু তেওঁৰ ৰাজত্বকালত সামাজিক, অৰ্থনৈতিক আৰু ৰাজনৈতিক সংস্কাৰৰ প্ৰৱৰ্তন কৰে আৰু শেষত আধুনিক ইৰাণী ৰাষ্ট্ৰৰ ভেটি স্থাপন কৰে। সেয়েহে তেওঁক আধুনিক ইৰাণৰ প্ৰতিষ্ঠাপক হিচাপে বহুতে গণ্য কৰে।<ref name=":2">{{Cite book |author-link=Cyrus Ghani |title=Ghani, Cyrus. (1998), Iran and the rise of Reza Shah : from Qajar collapse to Pahlavi rule. Tauris publisher, London.}}</ref> ==প্ৰাৰম্ভিক জীৱন== ১৮৭৮ চনৰ ১৫ মাৰ্চত মেজৰ আব্বাছ-আলী খান আৰু তেওঁৰ পত্নী নৌছ-আফাৰিনৰ ঘৰত মাজান্দাৰাণ প্ৰদেশৰ সাভাদকুহ কাউণ্টিৰ আলাষ্ট চহৰত ৰেজা খানৰ <ref name="b101">{{cite book | last=Abate | first=Frank R. | title=The Oxford Desk Dictionary of People and Places | publisher=Oxford University Press | date=1999 | isbn=978-0-19-513872-6 | url=https://books.google.com/books?id=6xxYAgAAQBAJ&pg=PA290| page=290}}</ref> জন্ম হয়। <ref name="Afkhami2008">{{cite book|author=Gholam Reza Afkhami|title=The Life and Times of the Shah|url=https://books.google.com/books?id=pTVSPmyvtkAC&pg=PP2|access-date=2 November 2012|date=27 October 2008|publisher=University of California Press|isbn=978-0-520-25328-5|page=4}}</ref><ref>{{cite journal|last=Zirinsky|first=Michael P.|title=Imperial power and dictatorship: Britain and the rise of Reza Shah, 1921–1926|journal=International Journal of Middle East Studies|year=1992|volume=24|issue=4|pages=639–663|url=http://scholarworks.boisestate.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1001&context=history_facpubs&sei-redir=1&referer=http%3A%2F%2Fscholar.google.com%2Fscholar%3Fstart%3D20%26q%3Dlife%2Bof%2Bshah%2Bmohammed%2Breza%26hl%3Den%26as_sdt%3D0%2C5#search=%22life%20shah%20mohammed%20reza%22|access-date=2 November 2012|doi=10.1017/s0020743800022388|s2cid=159878744 |url-access=subscription}}</ref><ref>{{cite web |title=Reza Shah Pahlavi |url=https://www.britannica.com/biography/Reza-Shah-Pahlavi |website=Encyclopedia Britannica |access-date=13 March 2025}}</ref> তেওঁৰ মাতৃ নৌছ-আফাৰিন আইৰ'মলু জৰ্জিয়া বা য়েৰেভান (তেতিয়াৰ ৰাছিয়ান সাম্ৰাজ্যৰ অংশ)ৰপৰা অহা অনুপ্ৰৱেশকাৰী আছিল; <ref>{{cite book|last1=Afkhami|first1=Gholam Reza|url=https://archive.org/details/lifetimesshah00afkh|title=The Life and Times of the Shah|date=2009|publisher=University of California Press|isbn=9780520253285|page=[https://archive.org/details/lifetimesshah00afkh/page/n22 4]|quote=(..) His mother, who was of Georgian origin, died not long after, leaving Reza in her brother's care in Tehran. (...)|url-access=limited}}</ref> ৰেজা শ্বাহৰ জন্মৰ কেইবা দশক আগতে ৰুছ-পাৰ্চী যুদ্ধৰ পিছত ককেছাছৰ সকলো ভূ-খণ্ড এৰি দিবলৈ বাধ্য হোৱাৰ পিছত তেওঁৰ পৰিয়ালে কাজাৰ ইৰাণলৈ প্ৰব্ৰজন কৰিছিল। তেওঁৰ পিতৃ এজন মাজান্দাৰাণী আৰু পালানি বংশৰ সদস্য আছিল, আব্বাছ-আলী খানক ৭ম সাৱদকুহ ৰেজিমেণ্টত কমিচন দিয়া হৈছিল আৰু ১৮৫৬ চনত হেৰাটৰ দ্বিতীয় যুদ্ধত ভাগ লৈছিল।<ref>{{Cite book|last=Ghani|first=Cyrus|url=http://dx.doi.org/10.5040/9780755612079|title=Iran and the Rise of Reza Shah|date=1998|publisher=I.B.Tauris|isbn=978-1-86064-258-6|pages=161|doi=10.5040/9780755612079}}</ref><ref>{{Cite book|last=Niazmand|first=Seyed Reza|title=Reza Shah az Tavalod ta Saltanat|publisher=Hekayat Ghalam Novin|year=2002|isbn=9789645925466|location=Tehran|pages=31|language=fa}}</ref> ১৮৭৮ চনৰ ২৬ নৱেম্বৰত আব্বাছ-আলীৰ হঠাৎ মৃত্যু হয়, তেতিয়া ৰেজাৰ বয়স মাত্ৰ ৮ মাহ আছিল। পিতৃৰ মৃত্যুৰ পাছত ৰেজা আৰু মাক তেহৰাণৰ ভাতৃৰ ঘৰলৈ গুচি যায়। ১৮৭৯ চনত ৰেজাক খুড়াক এজনৰ তত্ত্বাৱধানত এৰি দি পুনৰ বিবাহপাশত আবদ্ধ হয়। ১৮৮২ চনত খুড়াকে ৰেজাক পৰিয়ালৰ বন্ধু আমিৰ তুমান কাজিম খানৰ ওচৰলৈ পঠিয়াইছিল; কাজিম খান পাৰ্চী কছাক ব্ৰিগেডৰ এজন বিষয়া আছিল। ৰেজাৰ ঘৰত এটা সুকীয়া কোঠা আছিল আৰু কাজিম খানৰ সন্তানৰ সৈতে পঢ়াৰ সুযোগ দিয়া হৈছিল, ঘৰুৱা শিক্ষক সকল ঘৰলৈ গৈ পঢ়ুৱাইছিল। <ref>{{cite book|title=Cry of the Peacock|last=Nahai|first=Gina B.|year=2000|publisher=Simon and Schuster |location=New York |isbn=0-7434-0337-1|pages=180–181|url=https://books.google.com/books?id=MDGmJD-ADqQC&pg=PA180|access-date=31 October 2010}}</ref> ৰেজা ষোল্ল বছৰ বয়সত তেওঁ পাৰ্চী কছাক ব্ৰিগেডত যোগদান কৰে। ১৯০৩ চনত যেতিয়া তেওঁৰ বয়স ২৫ বছৰ আছিল, তেতিয়া তেওঁ ডাচ কনছুল জেনেৰেল ফ্ৰিডলিন মেৰিনাছ নোবেলৰ দেহৰক্ষী আৰু ভৃত্য আছিল বুলি কোৱা হয়।<ref>{{Cite book|last=Martine Gosselink and Dirk J. Tang|title=Iran and the Netherlands; interwoven through the ages|publisher=Barjesteh van Waalwijk van Doorn & Co's Uitgeversmaatschappij. Initiated by the Royal Netherlands Embassy, Tehran|year=2009|isbn=9789056130985|location=Gronsveld and Rotterdam|pages=254–256|language=fa, en}}</ref> ১৯০৩ চনত তেহৰাণত অনুষ্ঠিত হোৱা "হাজ্জি আখণ্টৰ বাবি চক্ৰ"ৰ এখন বৈঠকত ৰেজাক সাক্ষাৎ কৰি কথা পতা মৰিটছ ৱেগেনভ'ৰ্টে ১৯২৬ চনৰ এটা প্ৰকাশনত তেওঁক "ডাচ কনছুল জেনেৰেলৰ সেৱাৰ দাস" বুলি উল্লেখ কৰিছিল আৰু পশ্চিমীয়া ৰাজনীতিৰ প্ৰতি তেওঁৰ তীব্ৰ আগ্ৰহৰ কথা উল্লেখ কৰিছিল। <ref>{{Cite book|last=Maurits Wagenvoort|title=Karavaanreis door Zuid-Perzië|publisher=C.A. Mees|year=1926|location=Santpoort|pages=84|language=nl}}</ref> ৰেজাই ইম্পেৰিয়েল আৰ্মীত সেৱা আগবঢ়াইছিল। তেওঁৰ প্ৰাৰম্ভিক কেৰিয়াৰ আৰম্ভ হৈছিল কাজাৰ ৰাজকুমাৰ আব্দল-হুছেইন ফাৰ্মান ফাৰ্মাৰ কমাণ্ডত ব্যক্তিগত হিচাপে। ফাৰ্মান ফাৰ্মাই ৰেজাৰ সম্ভাৱনা দেখি তেওঁক সামৰিক বিদ্যালয়লৈ পঠিয়াই দিলে, য’ত তেওঁ আৰ্টিলাৰী চাৰ্জেণ্টৰ পদবী লাভ কৰে। ১৯১১ চনত তেওঁ পৰৱৰ্তী প্ৰচাৰ অভিযানত নিজৰ যোগ্যতা প্ৰমাণ কৰি প্ৰথম লেফটেনেণ্ট পদত পদোন্নতি লাভ কৰে। মেচিনগান চলোৱাত তেওঁৰ দক্ষতাৰ বাবে ১৯১২ চনত তেওঁ কেপ্তেইন পদবী লাভ কৰে। ১৯১৫ চনলৈকে তেওঁ কৰ্ণেল পদত পদোন্নতি লাভ কৰে।<ref>{{cite web|url=http://www.iranchamber.com/history/reza_shah/reza_shah.php#sthash.67ALAeXC.dpuf|title=History of Iran : Reza Shah Pahlavi – Reza Shah Kabir (Reza Shah The Great)|publisher=Iran Chamber Society|access-date=10 April 2016}}</ref> তেওঁৰ সামৰিক সেৱাৰ অভিলেখৰ বাবেই অৱশেষত তেওঁক পাৰ্চী কছাক ব্ৰিগেডত ব্ৰিগেডিয়াৰ জেনেৰেল হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়। ১৯১৯ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত তেওঁ ‘পাহলৱী’ উপাধি বাছি লৈছিল, যিটো পিছলৈ তেওঁ প্ৰতিষ্ঠা কৰা বংশৰ নাম হৈ পৰিছিল।<ref>{{cite book|last=Chehabi|first=H. E.|title=Onomastic Reforms: Family Names and State-Building in Iran|year=2020|publisher=Harvard University Press|isbn=9780674248199|url=https://twitter.com/rob_steele1/status/1386385708844142592|archive-url=https://web.archive.org/web/20210426101528/https://twitter.com/rob_steele1/status/1386385708844142592|archive-date=26 April 2021}}</ref> ==কৰ্মজীৱন== ১৯১৮ চনত তেওঁ পাৰ্চী কছাক ব্ৰিগেডৰ জেনেৰেল পদত পদোন্নতি লাভ কৰে। ১৯২৫ চনত কাজাৰ ৰাজতন্ত্ৰৰ পতনৰ পূৰ্বে তেওঁ নিশান-ই-আকদান বঁটা লাভ কৰা শেষ বিষয়া আছিল।<ref>Christopher Buyers, ''[http://4dw.net/royalark/Persia/Orders/aqdas.htm Persia, The Qajar Dynasty: Orders & Decorations]'' Royal Ark</ref> ৰাছিয়ান বিপ্লৱৰ পিছত পাৰস্য যুদ্ধক্ষেত্ৰত পৰিণত হয়। ১৯১৭ চনত ব্ৰিটেইনে ইৰাণৰ ব্যৱহাৰ কৰি ৰাছিয়া আক্ৰমণ আৰম্ভ কৰে। কিন্তু ব্ৰিটেইনৰ বিফলতাৰ ফলত ছোভিয়েট ইউনিয়নে উত্তৰ পাৰস্য দখল কৰি পাৰ্চী ছোভিয়েট ছ’চিয়েলিষ্ট ৰিপাব্লিক প্ৰতিষ্ঠা কৰে। ১৯২০ চনত জাংগালী, কুৰ্দ, আৰ্মেনিয়ান আৰু আজাৰবাইজানৰ ১৫০০ জনীয়া গেৰিলা বাহিনীয়ে তেহৰাণৰ দিশে যাত্ৰা কৰে আৰু ৰাজধানীত গভীৰ ৰাজনৈতিক সংকটৰ সৃষ্টি কৰে।<ref>Abrahamian, Ervand, ''Iran Between Two Revolutions'', (1982), pp. 116–7.</ref> ১৯২১ চনৰ ১৪ জানুৱাৰীত ইৰানত থকা ব্ৰিটিছ জেনেৰেল আইৰনছাইডে ৰেজা খানক তাব্ৰিজ বেটেলিয়নৰ কমাণ্ডাৰ হিচাপে নিযুক্তি দিয়ে।<ref name="GhaniGhanī2001">{{cite book|author1=Cyrus Ghani|author2=Sīrūs Ghanī|title=Iran and the Rise of the Reza Shah: From Qajar Collapse to Pahlavi Power|url=https://books.google.com/books?id=VGZItY9kL0AC&pg=PA147|year=2001|publisher=I.B. Tauris|isbn=978-1-86064-629-4|pages=147–}}</ref> এমাহৰ পাছত ব্ৰিটিছৰ নিৰ্দেশনাত ৰেজা খানে তিনিৰ পৰা চাৰি হাজাৰ সৈনিক লৈ ৰাজধানী তেহৰাণ দখল কৰে। তেওঁ পূৰ্বৰ চৰকাৰক উৎখাত কৰি ছেইয়দ জিয়াউদ্দিন টাবাতাবাইক প্ৰধানমন্ত্ৰী হিচাপে নিযুক্তি দিয়ে।<ref name="pahlera">{{cite web |url=http://www.sedona.net/pahlavi/pahlera.html |title=The Pahlavi Era of Iran |access-date=4 August 2006 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/19991113081051/http://www.sedona.net/pahlavi/pahlera.html |archive-date=13 November 1999 }} para. 2, 3</ref> ইৰাণৰ সংবিধান অনুসৰি ১৯২৫ চনৰ ১২ ডিচেম্বৰত মাজলিছে তেওঁক ইৰাণৰ শ্বাহ ঘোষণা কৰে। ১৯২৬ চনৰ ২৫ এপ্ৰিলত শপত গ্ৰহণ কৰা তেখেতৰ পুত্ৰ [[মহম্মদ ৰেজা পাহলৱী]] পিছলৈ পাৰস্যৰ মুকুট ৰাজকুমাৰ হয়। ১৯৩২ চনৰ ৮ জুনত ব্ৰিটিছ দূতাবাসৰ পৰা প্ৰকাশিত এক প্ৰতিবেদনত কোৱা হৈছে যে ব্ৰিটিছ চৰকাৰে ৰেজাক ক্ষমতা সুদৃঢ় কৰাত সহায় কৰিবলৈ সাজু আছিল। [[File:RezaShahBozorgRailway.jpg|thumb|ৰেজা শ্বাহে এটা ৰেলৱে ষ্টেচন মুকলি কৰি থকি অৱস্থাত ]] ৰেজা শ্বাহৰ ষোল্ল বছৰীয়া শাসন কালত ইৰানৰ বহুতো উন্নয়ন ঘটিছিল, যেনে বৃহৎ পথ নিৰ্মাণ প্ৰকল্প আৰু ট্ৰেন্স-ইৰান ৰেলৱে নিৰ্মাণ; আধুনিক শিক্ষাৰ প্ৰৱৰ্তন কৰা হয় আৰু ইৰাণৰ প্ৰথম বিশ্ববিদ্যালয় তেহৰাণ বিশ্ববিদ্যালয় স্থাপন কৰা হয়।<ref>''[http://www.tufts.edu/as/stu-org/persian/irannew.html Iran] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304100039/http://www.tufts.edu/as/stu-org/persian/irannew.html |date=4 March 2016 }}'': Recent History, The Education System</ref> ৰেজা শ্বাহৰ শাসনত আধুনিক ঔদ্যোগিক উদ্যোগৰ সংখ্যা (তেল উদ্যোগ বাদ দি) ১৭গুণ বৃদ্ধি পায় আৰু ঘাইপথৰ দৈৰ্ঘ্য ২০০০ মাইলৰ পৰা ১৪,০০০ মাইললৈ বৃদ্ধি পায়।<ref>Abrahamian, Ervand, ''Iran Between Two Revolutions'', 1982, p. 146.</ref> তেওঁ এক লাখ সৈনিকৰ সেনাবাহিনী গঠন কৰিছিল (পূৰ্বতে শ্বাহে জনজাতীয় বাহিনীৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰিছিল, যিসকলক শত্ৰুৰ পৰা বন্দী কৰা লুটপাতৰ দ্বাৰা পুৰস্কৃত কৰা হৈছিল)<ref name=IB2R>{{cite book |title=Iran Between Two Revolutions |author= Ervand Abrahamian|page=51}}</ref> আৰু ৯০,০০০ কৰ্মচাৰীৰ অসামৰিক সেৱা স্থাপন কৰিছিল। তেওঁ পুৰুষ-মহিলা উভয়ৰে বাবে বিনামূলীয়া আৰু বাধ্যতামূলক শিক্ষা স্থাপন কৰিছিল আৰু ব্যক্তিগত ধৰ্মীয় বিদ্যালয়—ইছলামিক, খ্ৰীষ্টান, ইহুদী আদি বন্ধ কৰিছিল।<ref>Mackey, ''The Iranians'', (1996) p. 179</ref> তেওঁ মাছহাদ আৰু ক’মৰ দৰে চহৰৰ ধনী ধৰ্মগুৰুসকলৰ মাটি আৰু ৰিয়েল এষ্টেট জব্দ কৰিছিল। মাছহাদত ইমাম ৰেজাৰ মন্দিৰৰ পৰা পোৱা আয় ধৰ্মনিৰপেক্ষ শিক্ষাৰ বিত্তীয় সাহায্য, আধুনিক চিকিৎসালয় নিৰ্মাণ, চহৰৰ পানী যোগানৰ উন্নতি, উদ্যোগিক উদ্যোগসমূহক ৰাজসাহায্য প্ৰদানৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।<ref>Mackey, Sandra ''The Iranians: Persia, Islam and the Soul of a Nation'', New York: Dutton, c 1996. p. 180</ref> ==নিৰ্বাসন== ১৯৪১ চনৰ আগষ্ট মাহত [[দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধ]]ৰ সময়ত মিত্ৰশক্তিৰ হৈ [[যুক্তৰাজ্য]] আৰু ছোভিয়েট ইউনিয়নে ইৰাণ আক্ৰমণ কৰে। ব্ৰিটিছ আৰু ছোভিয়েটৰ তীব্ৰ আক্ৰমণৰ সন্মুখত ইৰাণৰ সশস্ত্ৰ বাহিনী সহজেই পৰাস্ত হৈছিল। উইন্সটন চাৰ্চিলে ইৰাণক মিত্ৰশক্তিৰ বিজয়ৰ বাবে এখন দলঙৰ মূৰ হিচাপে বৰ্ণনা কৰিছিল। ১৯৪১ চনৰ ১৬ ছেপ্টেম্বৰত মিত্ৰশক্তিয়ে ৰেজা শ্বাহক তেওঁৰ পুত্ৰ মহম্মদ ৰেজা পাহলৱীৰ হাতত ক্ষমতা অৰ্পণ কৰিবলৈ বাধ্য কৰে। ইৰাণ ব্ৰিটিছ আৰু ছোভিয়েটৰ নিয়ন্ত্ৰণত থকাৰ বাবে ব্ৰিটিছে ৰেজা শ্বাহক নিৰ্বাসনলৈ পঠিয়াবলৈ সন্মত হয়। তেওঁৰ সন্মতি সাপেক্ষে ব্ৰিটিছ সেনাই তেওঁৰ সমগ্ৰ পৰিয়ালটোক [[মৰিচাছ]]লৈ লৈ যায়। ইয়াৰ পিছত তেওঁ [[দক্ষিণ আফ্ৰিকা]]ৰ ডাৰবানৰ পৰা জোহান্সবাৰ্গলৈ গুচি যায়। কেইবাবছৰ ধৰি হাৰ্ট এটেকত আক্ৰান্ত হৈ ১৯৪৪ চনৰ ২৬ জুলাইত তেওঁৰ মৃত্যু হয়।মৃত্যুৰ পিছত তেওঁৰ মৃতদেহ [[ইজিপ্ত]]ৰ কাইৰোৰ আল-ৰিফাই মছজিদলৈ লৈ যোৱা হয় আৰু তাতেই সমাধিস্থ কৰা হয়। ==তথ্যৰ উৎস== {{reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== *{{Commons category-inline}} *[http://www.irannotes.com IRANNOTES.com] — High quality Iranian banknotes and coins [[শ্ৰেণী:শাসক]] [[শ্ৰেণী:ইৰানৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]] a8jb763nhw916zyu3vfdodnrscep8ie 606554 606553 2026-05-15T17:57:52Z নৰুনা বৰুৱা 44897 /* নিৰ্বাসন */ 606554 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty | name = ৰেজা শ্বাহ পাহলৱী | image = Reza shah uniform.jpg | image_size = | caption = ইউনিফৰ্মৰ সাজত ৰেজা শ্বাহ, ১৯৩১ চনত | succession = ইৰাণৰ শ্বাহ বা সম্ৰাট | reign =১৫ ডিচেম্বৰ ১৯২৫ – ১৬ ছেপ্টেম্বৰ ১৯৪১ <ref>{{Cite encyclopedia|url=https://www.britannica.com/biography/Reza-Shah-Pahlavi|title=Reza Shah Pahlavi &#124; Biography|encyclopedia=Encyclopedia Britannica |date=29 May 2023 }}</ref> | coronation = 25 April 1926<ref>{{cite book|last=Rahnema|first=Ali|date=2011|title=Superstition as Ideology in Iranian Politics: From Majlesi to Ahmadinejad|publisher=Cambridge University Press|page=115|isbn=9781139495622}}</ref> | cor-type = ৰাজঅভিষেক | predecessor = আহমদ শ্বাহ কাজাৰ<br />নিজে (অস্থায়ী চৰকাৰৰ সভাপতি হিচাপে) | successor = [[মহম্মদ ৰেজা পাহলৱী]] {{Collapsed infobox section begin |last = yes |Pre-royal positions | titlestyle = border:1px dashed lightgrey;}}{{Infobox officeholder | embed = yes | office1 = [[List of heads of state of Iran|President of the Provisional Government]]<ref>Hambly, Gavin RG (1991). "The Pahlavī Autocracy: Riżā Shāh, 1921–41". In Avery, Peter ; Hambly, Gavin RG ; Melville, Charles P. (eds.). The Cambridge History of Iran (in English). Vol. 7. Cambridge University Press . pp. 224.</ref> | term_start1 = ১৯২৫ চনৰ ৩১ অক্টোবৰ | term_end1 = ১৯২৫ চনৰ ১৫ ডিচেম্বৰ | predecessor1 = আহমদ শ্বাহ কাজাৰ | successor1 = ''Himself'' {{small|(''as [[Shah of Iran]]'')}} | office2 = ইৰাণৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী | order2 = ১৬ তাৰিখ | monarch2 =আহমদ শ্বাহ কাজাৰ | prime_minister2 = [[Zia ol Din Tabatabaee]] <br /> [[Ahmad Qavam]] <br /> [[Hassan Pirnia]] <br /> [[Mostowfi ol-Mamalek]] <br /> Himself | term_start2 = ১৯২৩ চনৰ ২৮ অক্টোবৰ | term_end2 = ১ নৱেম্বৰ ১৯২৫ চন | predecessor2 = হাছান পিৰনিয়া | successor2 = মহম্মদ আলী ফৰুগী (Acting)<br />[[Mostowfi ol-Mamalek]] | office3 = [[Ministry of Defence and Armed Forces Logistics (Iran)|Minister of War]] | monarch3 = আহমদ শ্বাহ কাজাৰ | term_start3 = ২৪ এপ্ৰিল ১৯২১ | term_end3 = ১ নৱেম্বৰ ১৯২৫ চন | predecessor3 = মাছৌদ কায়হান | successor3 = আমিৰ আব্দুল্লাহ তাহমাছেবী {{Collapsed infobox section end}} }} | full name = ''ৰেজা পাহলৱী''<br />{{langx|fa|رضا پهلوی}} | | spouse = {{plainlist| * {{marriage|মৰিয়ম সাৱদকুহী |1895|1911|reason=died}} * {{marriage|টাডজ অল-মলৌক|1916}} * {{marriage|তুৰান আমিৰছোলেইমানী|1922|1923|reason=div}} * {{marriage|এছমত দৌলৎশাহি|1923|}} }} | issue =ৰাজকুমাৰী হামদাম আল-ছালতানেহ <br />ৰাজকুমাৰী শ্বামছ <br />[[মহম্মদ ৰেজা পাহলৱী]] <br />ৰাজকুমাৰী আশ্ৰফ <br />ৰাজকুমাৰ আলী ৰেজা <br />ৰাজকুমাৰ গোলাম ৰেজা <br />ৰাজকুমাৰ আব্দুল ৰেজা <br />ৰাজকুমাৰ আহমদ ৰেজা <br />ৰাজকুমাৰ মাহমুদ ৰেজা পাহলৱী <br />ৰাজকুমাৰী ফাতেমেহ <br />ৰাজকুমাৰ হামিদ ৰেজা | house = হাউছ অৱ পাহলৱী | father = আব্বাছ-আলী খান | mother = নৌচ-আফাৰিন | birth_name = ৰেজা খান | birth_date = {{birth date|df=yes|1878|03|15}} | birth_place =আলাষ্ট , কাজাৰ ইৰাণ | death_date = {{death date and age|df=yes|1944|07|26|1878|03|16}} | death_place = জোহান্সবাৰ্গ, দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ সংঘ | burial_date = ১৯৪৪ | burial_place = আল-ৰিফায়ী মছজিদ, কাইৰো,[[ইজিপ্ত]];<br />৭ মে’ ১৯৫০ চন<br /> ৰেজা শ্বাহৰ সমাধিস্থল , ৰেই, ইৰাণ | signature = Reza Khan signature.svg | module = {{Infobox officeholder | embed = yes | allegiance = [[Sublime State of Iran]]<br />(1894–1925)<br />[[Imperial State of Iran]]<br />(1925–1941) | branch = * in [[Persian Cossack Brigade]] from 1894 to 1925 *in Imperial Army of Iran from 1921 to 1941 | service_years = 1894–1941 | battles = {{Tree list}} * পাৰস্যৰ সাংবিধানিক বিপ্লৱ * [[প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধ ]] ** [[Persian campaign (World War I)|Persian campaign]] *** [[Jungle Movement of Gilan]] * [[Kurdish separatism in Iran]] ** [[Simko Shikak revolt (1918–1922)]] *** [[Lakestan incident]] *** [[Battle of Miandoab]] ** [[Simko Shikak revolt (1926)]] * [[Mohammad Khiabani's uprising]] * [[1921 Persian coup d'état]] * [[Arab separatism in Khuzestan]] ** [[Sheikh Khazal rebellion]] * [[Goharshad Mosque rebellion]] * [[Second World War]] ** [[Anglo-Soviet invasion of Iran]] *** [[Operation Long Jump]] {{tree list/end}} | rank = * [[Brigadier General]] from 1921 to 1925 * [[Commander-in-Chief|Sardar Sepah (Commander-in-Chief)]] from 1925 to 1941 | commands = }} }} '''ৰেজা শ্বাহ পাহলৱী'''<ref>{{Cite web|title=Historic Personalities of Iran: Reza Shah Pahlavi|url=https://www.iranchamber.com/history/reza_shah/reza_shah.php|access-date=9 April 2021|website=iranchamber.com}}</ref> ৰ জন্মগত নাম আছিল ৰেজা খান। ( জন্ম,১৫ মাৰ্চ ১৮৭৮ – মৃত্যু,২৬ জুলাই ১৯৪৪) ১৯২৫ চনৰ পৰা ১৯৪১ চনলৈকে তেওঁ ইৰাণৰ শ্বাহ আছিল তথা পাহলৱী বংশৰ প্ৰতিষ্ঠাপক আছিল। এজন সামৰিক বিষয়া হিচাপে কৰ্মজীৱন আৰম্ভ কৰা ৰেজা শ্বাহে পিছলৈ এগৰাকী ৰাজনীতিবিদ হিচাপে নিজকে প্ৰতিষ্ঠিত কৰে । তেওঁ [[ইৰাণ]]ৰ যুদ্ধ মন্ত্ৰী আৰু প্ৰধানমন্ত্ৰী হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল আৰু শেষৰজন কাজাৰ ৰজা আহমদ শ্বাহক উৎখাত কৰাৰ পিছত ইৰানৰ শ্বাহ বা সম্ৰাট নিৰ্বাচিত হৈছিল।<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=fXXgDwAAQBAJ|title=SINCONA Auction 49: The Kian Collection (Machine Struck Coins and Medals of the Qajar and Pahlavi Dynasties|publisher=SINCONA Swiss International Coin Auction AG}}</ref> ১৪ বছৰ বয়সত পাৰ্চী কছাক ব্ৰিগেডত যোগদান কৰি তেওঁ ক্ৰমান্বয়ে ৰেংকসমূহৰ মাজেৰে উন্নীত হয় আৰু ১৯২১ চনৰ ভিতৰত ব্ৰিগেডিয়াৰ জেনেৰেল হয়। <ref>{{cite web |title=Reza Shah Pahlavi |url=https://www.britannica.com/biography/Reza-Shah-Pahlavi |website=Encyclopedia Britannica |access-date=March 13, 2025}}</ref> ১৯২১ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত কাজভিন প্ৰদেশত নিয়োজিত সমগ্ৰ কছাক ব্ৰিগেডৰ নেতা হিচাপে তেওঁ [[তেহৰাণ]]ৰ ফালে আগবাঢ়ি গৈ ৰাজধানী দখল কৰে। চৰকাৰ ভংগ কৰিবলৈ বাধ্য কৰাই জিয়া-উল-দিন টাবাতাবাইক নতুন প্ৰধানমন্ত্ৰী হিচাপে নিযুক্তি দিয়ে। নতুন চৰকাৰত ৰেজা খানৰ প্ৰথম ভূমিকা আছিল সেনাবাহিনীৰ প্ৰধান সেনাধ্যক্ষ আৰু যুদ্ধ মন্ত্ৰী হিচাপে। <ref name=":2" /> অভ্যুত্থানৰ দুবছৰৰ পাছত ইৰাণৰ নিষ্ঠাবান ৰাষ্ট্ৰীয় বিধানসভাৰ সহযোগত ৰেজা পাহলৱী [[ইৰাণ]]ৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী হয়। ১৯২৫ চনত সংবিধান সভাই আহমদ শ্বাহক পদচ্যুত কৰি ১৯০৬ চনৰ ইৰাণৰ সংবিধান সংশোধন কৰি ৰেজা পাহলৱীক ইৰাণৰ শ্বাহ হিচাপে নিৰ্বাচিত কৰে। তেওঁ পাহলৱী বংশ প্ৰতিষ্ঠা কৰে, ১৯৭৯ চনত ইৰাণী বিপ্লৱৰ ফলত অন্ত হোৱা ৰাজতন্ত্ৰ সময়লৈকে পাহলৱী বংশ তথা তেওঁৰ পুত্ৰ মহম্মদ ৰেজা শ্বাহে শাসন কৰি আছিল।<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=fXXgDwAAQBAJ|title=SINCONA Auction 49: The Kian Collection (Machine Struck Coins and Medals of the Qajar and Pahlavi Dynasties|publisher=SINCONA Swiss International Coin Auction AG}}</ref> ১৯২৫ চনত ব্ৰিটিছ সমৰ্থিত অভ্যুত্থানেৰে কাজাৰ বংশৰ শেষৰজন শ্বাহ আহমদ শ্বাহ কাজাৰক উৎখাত কৰি পাহলৱী বংশ প্ৰতিষ্ঠা কৰা ৰেজা শ্বাহক ১৯৪১ চনৰ ১৬ ছেপ্টেম্বৰত এংলো-ছোভিয়েট বাহিনীয়ে ইৰাণ আক্ৰমণ কৰাৰ সময়ত তেওঁক বলপূৰ্বকভাৱে ক্ষমতাৰ পৰা আঁতৰাই দিয়া হৈছিল। ৰেজা শ্বাহে ইৰানৰ আধুনিকীকৰনৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিছিল। সেয়ে ছিয়া ধৰ্মগুৰুসকলৰ সৈতে সংঘৰ্ষত লিপ্ত হয় আৰু তেওঁৰ ৰাজত্বকালত সামাজিক, অৰ্থনৈতিক আৰু ৰাজনৈতিক সংস্কাৰৰ প্ৰৱৰ্তন কৰে আৰু শেষত আধুনিক ইৰাণী ৰাষ্ট্ৰৰ ভেটি স্থাপন কৰে। সেয়েহে তেওঁক আধুনিক ইৰাণৰ প্ৰতিষ্ঠাপক হিচাপে বহুতে গণ্য কৰে।<ref name=":2">{{Cite book |author-link=Cyrus Ghani |title=Ghani, Cyrus. (1998), Iran and the rise of Reza Shah : from Qajar collapse to Pahlavi rule. Tauris publisher, London.}}</ref> ==প্ৰাৰম্ভিক জীৱন== ১৮৭৮ চনৰ ১৫ মাৰ্চত মেজৰ আব্বাছ-আলী খান আৰু তেওঁৰ পত্নী নৌছ-আফাৰিনৰ ঘৰত মাজান্দাৰাণ প্ৰদেশৰ সাভাদকুহ কাউণ্টিৰ আলাষ্ট চহৰত ৰেজা খানৰ <ref name="b101">{{cite book | last=Abate | first=Frank R. | title=The Oxford Desk Dictionary of People and Places | publisher=Oxford University Press | date=1999 | isbn=978-0-19-513872-6 | url=https://books.google.com/books?id=6xxYAgAAQBAJ&pg=PA290| page=290}}</ref> জন্ম হয়। <ref name="Afkhami2008">{{cite book|author=Gholam Reza Afkhami|title=The Life and Times of the Shah|url=https://books.google.com/books?id=pTVSPmyvtkAC&pg=PP2|access-date=2 November 2012|date=27 October 2008|publisher=University of California Press|isbn=978-0-520-25328-5|page=4}}</ref><ref>{{cite journal|last=Zirinsky|first=Michael P.|title=Imperial power and dictatorship: Britain and the rise of Reza Shah, 1921–1926|journal=International Journal of Middle East Studies|year=1992|volume=24|issue=4|pages=639–663|url=http://scholarworks.boisestate.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1001&context=history_facpubs&sei-redir=1&referer=http%3A%2F%2Fscholar.google.com%2Fscholar%3Fstart%3D20%26q%3Dlife%2Bof%2Bshah%2Bmohammed%2Breza%26hl%3Den%26as_sdt%3D0%2C5#search=%22life%20shah%20mohammed%20reza%22|access-date=2 November 2012|doi=10.1017/s0020743800022388|s2cid=159878744 |url-access=subscription}}</ref><ref>{{cite web |title=Reza Shah Pahlavi |url=https://www.britannica.com/biography/Reza-Shah-Pahlavi |website=Encyclopedia Britannica |access-date=13 March 2025}}</ref> তেওঁৰ মাতৃ নৌছ-আফাৰিন আইৰ'মলু জৰ্জিয়া বা য়েৰেভান (তেতিয়াৰ ৰাছিয়ান সাম্ৰাজ্যৰ অংশ)ৰপৰা অহা অনুপ্ৰৱেশকাৰী আছিল; <ref>{{cite book|last1=Afkhami|first1=Gholam Reza|url=https://archive.org/details/lifetimesshah00afkh|title=The Life and Times of the Shah|date=2009|publisher=University of California Press|isbn=9780520253285|page=[https://archive.org/details/lifetimesshah00afkh/page/n22 4]|quote=(..) His mother, who was of Georgian origin, died not long after, leaving Reza in her brother's care in Tehran. (...)|url-access=limited}}</ref> ৰেজা শ্বাহৰ জন্মৰ কেইবা দশক আগতে ৰুছ-পাৰ্চী যুদ্ধৰ পিছত ককেছাছৰ সকলো ভূ-খণ্ড এৰি দিবলৈ বাধ্য হোৱাৰ পিছত তেওঁৰ পৰিয়ালে কাজাৰ ইৰাণলৈ প্ৰব্ৰজন কৰিছিল। তেওঁৰ পিতৃ এজন মাজান্দাৰাণী আৰু পালানি বংশৰ সদস্য আছিল, আব্বাছ-আলী খানক ৭ম সাৱদকুহ ৰেজিমেণ্টত কমিচন দিয়া হৈছিল আৰু ১৮৫৬ চনত হেৰাটৰ দ্বিতীয় যুদ্ধত ভাগ লৈছিল।<ref>{{Cite book|last=Ghani|first=Cyrus|url=http://dx.doi.org/10.5040/9780755612079|title=Iran and the Rise of Reza Shah|date=1998|publisher=I.B.Tauris|isbn=978-1-86064-258-6|pages=161|doi=10.5040/9780755612079}}</ref><ref>{{Cite book|last=Niazmand|first=Seyed Reza|title=Reza Shah az Tavalod ta Saltanat|publisher=Hekayat Ghalam Novin|year=2002|isbn=9789645925466|location=Tehran|pages=31|language=fa}}</ref> ১৮৭৮ চনৰ ২৬ নৱেম্বৰত আব্বাছ-আলীৰ হঠাৎ মৃত্যু হয়, তেতিয়া ৰেজাৰ বয়স মাত্ৰ ৮ মাহ আছিল। পিতৃৰ মৃত্যুৰ পাছত ৰেজা আৰু মাক তেহৰাণৰ ভাতৃৰ ঘৰলৈ গুচি যায়। ১৮৭৯ চনত ৰেজাক খুড়াক এজনৰ তত্ত্বাৱধানত এৰি দি পুনৰ বিবাহপাশত আবদ্ধ হয়। ১৮৮২ চনত খুড়াকে ৰেজাক পৰিয়ালৰ বন্ধু আমিৰ তুমান কাজিম খানৰ ওচৰলৈ পঠিয়াইছিল; কাজিম খান পাৰ্চী কছাক ব্ৰিগেডৰ এজন বিষয়া আছিল। ৰেজাৰ ঘৰত এটা সুকীয়া কোঠা আছিল আৰু কাজিম খানৰ সন্তানৰ সৈতে পঢ়াৰ সুযোগ দিয়া হৈছিল, ঘৰুৱা শিক্ষক সকল ঘৰলৈ গৈ পঢ়ুৱাইছিল। <ref>{{cite book|title=Cry of the Peacock|last=Nahai|first=Gina B.|year=2000|publisher=Simon and Schuster |location=New York |isbn=0-7434-0337-1|pages=180–181|url=https://books.google.com/books?id=MDGmJD-ADqQC&pg=PA180|access-date=31 October 2010}}</ref> ৰেজা ষোল্ল বছৰ বয়সত তেওঁ পাৰ্চী কছাক ব্ৰিগেডত যোগদান কৰে। ১৯০৩ চনত যেতিয়া তেওঁৰ বয়স ২৫ বছৰ আছিল, তেতিয়া তেওঁ ডাচ কনছুল জেনেৰেল ফ্ৰিডলিন মেৰিনাছ নোবেলৰ দেহৰক্ষী আৰু ভৃত্য আছিল বুলি কোৱা হয়।<ref>{{Cite book|last=Martine Gosselink and Dirk J. Tang|title=Iran and the Netherlands; interwoven through the ages|publisher=Barjesteh van Waalwijk van Doorn & Co's Uitgeversmaatschappij. Initiated by the Royal Netherlands Embassy, Tehran|year=2009|isbn=9789056130985|location=Gronsveld and Rotterdam|pages=254–256|language=fa, en}}</ref> ১৯০৩ চনত তেহৰাণত অনুষ্ঠিত হোৱা "হাজ্জি আখণ্টৰ বাবি চক্ৰ"ৰ এখন বৈঠকত ৰেজাক সাক্ষাৎ কৰি কথা পতা মৰিটছ ৱেগেনভ'ৰ্টে ১৯২৬ চনৰ এটা প্ৰকাশনত তেওঁক "ডাচ কনছুল জেনেৰেলৰ সেৱাৰ দাস" বুলি উল্লেখ কৰিছিল আৰু পশ্চিমীয়া ৰাজনীতিৰ প্ৰতি তেওঁৰ তীব্ৰ আগ্ৰহৰ কথা উল্লেখ কৰিছিল। <ref>{{Cite book|last=Maurits Wagenvoort|title=Karavaanreis door Zuid-Perzië|publisher=C.A. Mees|year=1926|location=Santpoort|pages=84|language=nl}}</ref> ৰেজাই ইম্পেৰিয়েল আৰ্মীত সেৱা আগবঢ়াইছিল। তেওঁৰ প্ৰাৰম্ভিক কেৰিয়াৰ আৰম্ভ হৈছিল কাজাৰ ৰাজকুমাৰ আব্দল-হুছেইন ফাৰ্মান ফাৰ্মাৰ কমাণ্ডত ব্যক্তিগত হিচাপে। ফাৰ্মান ফাৰ্মাই ৰেজাৰ সম্ভাৱনা দেখি তেওঁক সামৰিক বিদ্যালয়লৈ পঠিয়াই দিলে, য’ত তেওঁ আৰ্টিলাৰী চাৰ্জেণ্টৰ পদবী লাভ কৰে। ১৯১১ চনত তেওঁ পৰৱৰ্তী প্ৰচাৰ অভিযানত নিজৰ যোগ্যতা প্ৰমাণ কৰি প্ৰথম লেফটেনেণ্ট পদত পদোন্নতি লাভ কৰে। মেচিনগান চলোৱাত তেওঁৰ দক্ষতাৰ বাবে ১৯১২ চনত তেওঁ কেপ্তেইন পদবী লাভ কৰে। ১৯১৫ চনলৈকে তেওঁ কৰ্ণেল পদত পদোন্নতি লাভ কৰে।<ref>{{cite web|url=http://www.iranchamber.com/history/reza_shah/reza_shah.php#sthash.67ALAeXC.dpuf|title=History of Iran : Reza Shah Pahlavi – Reza Shah Kabir (Reza Shah The Great)|publisher=Iran Chamber Society|access-date=10 April 2016}}</ref> তেওঁৰ সামৰিক সেৱাৰ অভিলেখৰ বাবেই অৱশেষত তেওঁক পাৰ্চী কছাক ব্ৰিগেডত ব্ৰিগেডিয়াৰ জেনেৰেল হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়। ১৯১৯ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত তেওঁ ‘পাহলৱী’ উপাধি বাছি লৈছিল, যিটো পিছলৈ তেওঁ প্ৰতিষ্ঠা কৰা বংশৰ নাম হৈ পৰিছিল।<ref>{{cite book|last=Chehabi|first=H. E.|title=Onomastic Reforms: Family Names and State-Building in Iran|year=2020|publisher=Harvard University Press|isbn=9780674248199|url=https://twitter.com/rob_steele1/status/1386385708844142592|archive-url=https://web.archive.org/web/20210426101528/https://twitter.com/rob_steele1/status/1386385708844142592|archive-date=26 April 2021}}</ref> ==কৰ্মজীৱন== ১৯১৮ চনত তেওঁ পাৰ্চী কছাক ব্ৰিগেডৰ জেনেৰেল পদত পদোন্নতি লাভ কৰে। ১৯২৫ চনত কাজাৰ ৰাজতন্ত্ৰৰ পতনৰ পূৰ্বে তেওঁ নিশান-ই-আকদান বঁটা লাভ কৰা শেষ বিষয়া আছিল।<ref>Christopher Buyers, ''[http://4dw.net/royalark/Persia/Orders/aqdas.htm Persia, The Qajar Dynasty: Orders & Decorations]'' Royal Ark</ref> ৰাছিয়ান বিপ্লৱৰ পিছত পাৰস্য যুদ্ধক্ষেত্ৰত পৰিণত হয়। ১৯১৭ চনত ব্ৰিটেইনে ইৰাণৰ ব্যৱহাৰ কৰি ৰাছিয়া আক্ৰমণ আৰম্ভ কৰে। কিন্তু ব্ৰিটেইনৰ বিফলতাৰ ফলত ছোভিয়েট ইউনিয়নে উত্তৰ পাৰস্য দখল কৰি পাৰ্চী ছোভিয়েট ছ’চিয়েলিষ্ট ৰিপাব্লিক প্ৰতিষ্ঠা কৰে। ১৯২০ চনত জাংগালী, কুৰ্দ, আৰ্মেনিয়ান আৰু আজাৰবাইজানৰ ১৫০০ জনীয়া গেৰিলা বাহিনীয়ে তেহৰাণৰ দিশে যাত্ৰা কৰে আৰু ৰাজধানীত গভীৰ ৰাজনৈতিক সংকটৰ সৃষ্টি কৰে।<ref>Abrahamian, Ervand, ''Iran Between Two Revolutions'', (1982), pp. 116–7.</ref> ১৯২১ চনৰ ১৪ জানুৱাৰীত ইৰানত থকা ব্ৰিটিছ জেনেৰেল আইৰনছাইডে ৰেজা খানক তাব্ৰিজ বেটেলিয়নৰ কমাণ্ডাৰ হিচাপে নিযুক্তি দিয়ে।<ref name="GhaniGhanī2001">{{cite book|author1=Cyrus Ghani|author2=Sīrūs Ghanī|title=Iran and the Rise of the Reza Shah: From Qajar Collapse to Pahlavi Power|url=https://books.google.com/books?id=VGZItY9kL0AC&pg=PA147|year=2001|publisher=I.B. Tauris|isbn=978-1-86064-629-4|pages=147–}}</ref> এমাহৰ পাছত ব্ৰিটিছৰ নিৰ্দেশনাত ৰেজা খানে তিনিৰ পৰা চাৰি হাজাৰ সৈনিক লৈ ৰাজধানী তেহৰাণ দখল কৰে। তেওঁ পূৰ্বৰ চৰকাৰক উৎখাত কৰি ছেইয়দ জিয়াউদ্দিন টাবাতাবাইক প্ৰধানমন্ত্ৰী হিচাপে নিযুক্তি দিয়ে।<ref name="pahlera">{{cite web |url=http://www.sedona.net/pahlavi/pahlera.html |title=The Pahlavi Era of Iran |access-date=4 August 2006 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/19991113081051/http://www.sedona.net/pahlavi/pahlera.html |archive-date=13 November 1999 }} para. 2, 3</ref> ইৰাণৰ সংবিধান অনুসৰি ১৯২৫ চনৰ ১২ ডিচেম্বৰত মাজলিছে তেওঁক ইৰাণৰ শ্বাহ ঘোষণা কৰে। ১৯২৬ চনৰ ২৫ এপ্ৰিলত শপত গ্ৰহণ কৰা তেখেতৰ পুত্ৰ [[মহম্মদ ৰেজা পাহলৱী]] পিছলৈ পাৰস্যৰ মুকুট ৰাজকুমাৰ হয়। ১৯৩২ চনৰ ৮ জুনত ব্ৰিটিছ দূতাবাসৰ পৰা প্ৰকাশিত এক প্ৰতিবেদনত কোৱা হৈছে যে ব্ৰিটিছ চৰকাৰে ৰেজাক ক্ষমতা সুদৃঢ় কৰাত সহায় কৰিবলৈ সাজু আছিল। [[File:RezaShahBozorgRailway.jpg|thumb|ৰেজা শ্বাহে এটা ৰেলৱে ষ্টেচন মুকলি কৰি থকি অৱস্থাত ]] ৰেজা শ্বাহৰ ষোল্ল বছৰীয়া শাসন কালত ইৰানৰ বহুতো উন্নয়ন ঘটিছিল, যেনে বৃহৎ পথ নিৰ্মাণ প্ৰকল্প আৰু ট্ৰেন্স-ইৰান ৰেলৱে নিৰ্মাণ; আধুনিক শিক্ষাৰ প্ৰৱৰ্তন কৰা হয় আৰু ইৰাণৰ প্ৰথম বিশ্ববিদ্যালয় তেহৰাণ বিশ্ববিদ্যালয় স্থাপন কৰা হয়।<ref>''[http://www.tufts.edu/as/stu-org/persian/irannew.html Iran] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304100039/http://www.tufts.edu/as/stu-org/persian/irannew.html |date=4 March 2016 }}'': Recent History, The Education System</ref> ৰেজা শ্বাহৰ শাসনত আধুনিক ঔদ্যোগিক উদ্যোগৰ সংখ্যা (তেল উদ্যোগ বাদ দি) ১৭গুণ বৃদ্ধি পায় আৰু ঘাইপথৰ দৈৰ্ঘ্য ২০০০ মাইলৰ পৰা ১৪,০০০ মাইললৈ বৃদ্ধি পায়।<ref>Abrahamian, Ervand, ''Iran Between Two Revolutions'', 1982, p. 146.</ref> তেওঁ এক লাখ সৈনিকৰ সেনাবাহিনী গঠন কৰিছিল (পূৰ্বতে শ্বাহে জনজাতীয় বাহিনীৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰিছিল, যিসকলক শত্ৰুৰ পৰা বন্দী কৰা লুটপাতৰ দ্বাৰা পুৰস্কৃত কৰা হৈছিল)<ref name=IB2R>{{cite book |title=Iran Between Two Revolutions |author= Ervand Abrahamian|page=51}}</ref> আৰু ৯০,০০০ কৰ্মচাৰীৰ অসামৰিক সেৱা স্থাপন কৰিছিল। তেওঁ পুৰুষ-মহিলা উভয়ৰে বাবে বিনামূলীয়া আৰু বাধ্যতামূলক শিক্ষা স্থাপন কৰিছিল আৰু ব্যক্তিগত ধৰ্মীয় বিদ্যালয়—ইছলামিক, খ্ৰীষ্টান, ইহুদী আদি বন্ধ কৰিছিল।<ref>Mackey, ''The Iranians'', (1996) p. 179</ref> তেওঁ মাছহাদ আৰু ক’মৰ দৰে চহৰৰ ধনী ধৰ্মগুৰুসকলৰ মাটি আৰু ৰিয়েল এষ্টেট জব্দ কৰিছিল। মাছহাদত ইমাম ৰেজাৰ মন্দিৰৰ পৰা পোৱা আয় ধৰ্মনিৰপেক্ষ শিক্ষাৰ বিত্তীয় সাহায্য, আধুনিক চিকিৎসালয় নিৰ্মাণ, চহৰৰ পানী যোগানৰ উন্নতি, উদ্যোগিক উদ্যোগসমূহক ৰাজসাহায্য প্ৰদানৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।<ref>Mackey, Sandra ''The Iranians: Persia, Islam and the Soul of a Nation'', New York: Dutton, c 1996. p. 180</ref> ==নিৰ্বাসন== ১৯৪১ চনৰ আগষ্ট মাহত [[দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধ]]ৰ সময়ত মিত্ৰশক্তিৰ হৈ [[যুক্তৰাজ্য]] আৰু ছোভিয়েট ইউনিয়নে ইৰাণ আক্ৰমণ কৰে। ব্ৰিটিছ আৰু ছোভিয়েটৰ তীব্ৰ আক্ৰমণৰ সন্মুখত ইৰাণৰ সশস্ত্ৰ বাহিনী সহজেই পৰাস্ত হৈছিল। উইন্সটন চাৰ্চিলে ইৰাণক মিত্ৰশক্তিৰ বিজয়ৰ বাবে এখন দলঙৰ মূৰ হিচাপে বৰ্ণনা কৰিছিল। ১৯৪১ চনৰ ১৬ ছেপ্টেম্বৰত মিত্ৰশক্তিয়ে ৰেজা শ্বাহক তেওঁৰ পুত্ৰ মহম্মদ ৰেজা পাহলৱীৰ হাতত ক্ষমতা অৰ্পণ কৰিবলৈ বাধ্য কৰে। ইৰাণ ব্ৰিটিছ আৰু ছোভিয়েটৰ নিয়ন্ত্ৰণত থকাৰ বাবে ব্ৰিটিছে ৰেজা শ্বাহক নিৰ্বাসনলৈ পঠিয়াবলৈ সন্মত হয়। তেওঁৰ সন্মতি সাপেক্ষে ব্ৰিটিছ সেনাই তেওঁৰ সমগ্ৰ পৰিয়ালটোক [[মৰিচাছ]]লৈ লৈ যায়।<ref>Mohammad Gholi Majd, August 1941: The Anglo-Russian Occupation of Iran and Change of Shahs, University Press of America, 2012, p. 12.</ref> ইয়াৰ পিছত তেওঁ [[দক্ষিণ আফ্ৰিকা]]ৰ ডাৰবানৰ পৰা জোহান্সবাৰ্গলৈ গুচি যায়। কেইবাবছৰ ধৰি হাৰ্ট এটেকত আক্ৰান্ত হৈ ১৯৪৪ চনৰ ২৬ জুলাইত তেওঁৰ মৃত্যু হয়।মৃত্যুৰ পিছত তেওঁৰ মৃতদেহ [[ইজিপ্ত]]ৰ কাইৰোৰ আল-ৰিফাই মছজিদলৈ লৈ যোৱা হয় আৰু তাতেই সমাধিস্থ কৰা হয়। ==তথ্যৰ উৎস== {{reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== *{{Commons category-inline}} *[http://www.irannotes.com IRANNOTES.com] — High quality Iranian banknotes and coins [[শ্ৰেণী:শাসক]] [[শ্ৰেণী:ইৰানৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]] aw3gxxsblhz2ivh3tpxqdxadltd5o0m 606555 606554 2026-05-15T17:58:11Z নৰুনা বৰুৱা 44897 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 606555 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty | name = ৰেজা শ্বাহ পাহলৱী | image = Reza shah uniform.jpg | image_size = | caption = ইউনিফৰ্মৰ সাজত ৰেজা শ্বাহ, ১৯৩১ চনত | succession = ইৰাণৰ শ্বাহ বা সম্ৰাট | reign =১৫ ডিচেম্বৰ ১৯২৫ – ১৬ ছেপ্টেম্বৰ ১৯৪১ <ref>{{Cite encyclopedia|url=https://www.britannica.com/biography/Reza-Shah-Pahlavi|title=Reza Shah Pahlavi &#124; Biography|encyclopedia=Encyclopedia Britannica |date=29 May 2023 }}</ref> | coronation = 25 April 1926<ref>{{cite book|last=Rahnema|first=Ali|date=2011|title=Superstition as Ideology in Iranian Politics: From Majlesi to Ahmadinejad|publisher=Cambridge University Press|page=115|isbn=9781139495622}}</ref> | cor-type = ৰাজঅভিষেক | predecessor = আহমদ শ্বাহ কাজাৰ<br />নিজে (অস্থায়ী চৰকাৰৰ সভাপতি হিচাপে) | successor = [[মহম্মদ ৰেজা পাহলৱী]] {{Collapsed infobox section begin |last = yes |Pre-royal positions | titlestyle = border:1px dashed lightgrey; }}{{Infobox officeholder | embed = yes | office1 = [[List of heads of state of Iran|President of the Provisional Government]]<ref>Hambly, Gavin RG (1991). "The Pahlavī Autocracy: Riżā Shāh, 1921–41". In Avery, Peter; Hambly, Gavin RG; Melville, Charles P. (eds.). The Cambridge History of Iran (in English). Vol. 7. Cambridge University Press . pp. 224.</ref> | term_start1 = ১৯২৫ চনৰ ৩১ অক্টোবৰ | term_end1 = ১৯২৫ চনৰ ১৫ ডিচেম্বৰ | predecessor1 = আহমদ শ্বাহ কাজাৰ | successor1 = ''Himself'' {{small|(''as [[Shah of Iran]]'')}} | office2 = ইৰাণৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী | order2 = ১৬ তাৰিখ | monarch2 =আহমদ শ্বাহ কাজাৰ | prime_minister2 = [[Zia ol Din Tabatabaee]] <br /> [[Ahmad Qavam]] <br /> [[Hassan Pirnia]] <br /> [[Mostowfi ol-Mamalek]] <br /> Himself | term_start2 = ১৯২৩ চনৰ ২৮ অক্টোবৰ | term_end2 = ১ নৱেম্বৰ ১৯২৫ চন | predecessor2 = হাছান পিৰনিয়া | successor2 = মহম্মদ আলী ফৰুগী (Acting)<br />[[Mostowfi ol-Mamalek]] | office3 = [[Ministry of Defence and Armed Forces Logistics (Iran)|Minister of War]] | monarch3 = আহমদ শ্বাহ কাজাৰ | term_start3 = ২৪ এপ্ৰিল ১৯২১ | term_end3 = ১ নৱেম্বৰ ১৯২৫ চন | predecessor3 = মাছৌদ কায়হান | successor3 = আমিৰ আব্দুল্লাহ তাহমাছেবী {{Collapsed infobox section end}} }} | full name = ''ৰেজা পাহলৱী''<br />{{langx|fa|رضا پهلوی}} | | spouse = {{plainlist| * {{marriage|মৰিয়ম সাৱদকুহী |1895|1911|reason=died}} * {{marriage|টাডজ অল-মলৌক|1916}} * {{marriage|তুৰান আমিৰছোলেইমানী|1922|1923|reason=div}} * {{marriage|এছমত দৌলৎশাহি|1923|}} }} | issue =ৰাজকুমাৰী হামদাম আল-ছালতানেহ <br />ৰাজকুমাৰী শ্বামছ <br />[[মহম্মদ ৰেজা পাহলৱী]] <br />ৰাজকুমাৰী আশ্ৰফ <br />ৰাজকুমাৰ আলী ৰেজা <br />ৰাজকুমাৰ গোলাম ৰেজা <br />ৰাজকুমাৰ আব্দুল ৰেজা <br />ৰাজকুমাৰ আহমদ ৰেজা <br />ৰাজকুমাৰ মাহমুদ ৰেজা পাহলৱী <br />ৰাজকুমাৰী ফাতেমেহ <br />ৰাজকুমাৰ হামিদ ৰেজা | house = হাউছ অৱ পাহলৱী | father = আব্বাছ-আলী খান | mother = নৌচ-আফাৰিন | birth_name = ৰেজা খান | birth_date = {{birth date|df=yes|1878|03|15}} | birth_place =আলাষ্ট, কাজাৰ ইৰাণ | death_date = {{death date and age|df=yes|1944|07|26|1878|03|16}} | death_place = জোহান্সবাৰ্গ, দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ সংঘ | burial_date = ১৯৪৪ | burial_place = আল-ৰিফায়ী মছজিদ, কাইৰো,[[ইজিপ্ত]]; <br />৭ মে’ ১৯৫০ চন<br /> ৰেজা শ্বাহৰ সমাধিস্থল, ৰেই, ইৰাণ | signature = Reza Khan signature.svg | module = {{Infobox officeholder | embed = yes | allegiance = [[Sublime State of Iran]]<br />(1894–1925)<br />[[Imperial State of Iran]]<br />(1925–1941) | branch = * in [[Persian Cossack Brigade]] from 1894 to 1925 *in Imperial Army of Iran from 1921 to 1941 | service_years = 1894–1941 | battles = {{Tree list}} * পাৰস্যৰ সাংবিধানিক বিপ্লৱ * [[প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধ ]] ** [[Persian campaign (World War I)|Persian campaign]] *** [[Jungle Movement of Gilan]] * [[Kurdish separatism in Iran]] ** [[Simko Shikak revolt (1918–1922)]] *** [[Lakestan incident]] *** [[Battle of Miandoab]] ** [[Simko Shikak revolt (1926)]] * [[Mohammad Khiabani's uprising]] * [[1921 Persian coup d'état]] * [[Arab separatism in Khuzestan]] ** [[Sheikh Khazal rebellion]] * [[Goharshad Mosque rebellion]] * [[Second World War]] ** [[Anglo-Soviet invasion of Iran]] *** [[Operation Long Jump]] {{tree list/end}} | rank = * [[Brigadier General]] from 1921 to 1925 * [[Commander-in-Chief|Sardar Sepah (Commander-in-Chief)]] from 1925 to 1941 | commands = }} }} '''ৰেজা শ্বাহ পাহলৱী'''<ref>{{Cite web|title=Historic Personalities of Iran: Reza Shah Pahlavi|url=https://www.iranchamber.com/history/reza_shah/reza_shah.php|access-date=9 April 2021|website=iranchamber.com}}</ref> ৰ জন্মগত নাম আছিল ৰেজা খান। ( জন্ম,১৫ মাৰ্চ ১৮৭৮ – মৃত্যু,২৬ জুলাই ১৯৪৪) ১৯২৫ চনৰপৰা ১৯৪১ চনলৈকে তেওঁ ইৰাণৰ শ্বাহ আছিল তথা পাহলৱী বংশৰ প্ৰতিষ্ঠাপক আছিল। এজন সামৰিক বিষয়া হিচাপে কৰ্মজীৱন আৰম্ভ কৰা ৰেজা শ্বাহে পিছলৈ এগৰাকী ৰাজনীতিবিদ হিচাপে নিজকে প্ৰতিষ্ঠিত কৰে। তেওঁ [[ইৰাণ]]ৰ যুদ্ধ মন্ত্ৰী আৰু প্ৰধানমন্ত্ৰী হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল আৰু শেষৰজন কাজাৰ ৰজা আহমদ শ্বাহক উৎখাত কৰাৰ পাছত ইৰানৰ শ্বাহ বা সম্ৰাট নিৰ্বাচিত হৈছিল।<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=fXXgDwAAQBAJ|title=SINCONA Auction 49: The Kian Collection (Machine Struck Coins and Medals of the Qajar and Pahlavi Dynasties|publisher=SINCONA Swiss International Coin Auction AG}}</ref> ১৪ বছৰ বয়সত পাৰ্চী কছাক ব্ৰিগেডত যোগদান কৰি তেওঁ ক্ৰমান্বয়ে ৰেংকসমূহৰ মাজেৰে উন্নীত হয় আৰু ১৯২১ চনৰ ভিতৰত ব্ৰিগেডিয়াৰ জেনেৰেল হয়। <ref>{{cite web |title=Reza Shah Pahlavi |url=https://www.britannica.com/biography/Reza-Shah-Pahlavi |website=Encyclopedia Britannica |access-date=March 13, 2025}}</ref> ১৯২১ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত কাজভিন প্ৰদেশত নিয়োজিত সমগ্ৰ কছাক ব্ৰিগেডৰ নেতা হিচাপে তেওঁ [[তেহৰাণ]]ৰফালে আগবাঢ়ি গৈ ৰাজধানী দখল কৰে। চৰকাৰ ভংগ কৰিবলৈ বাধ্য কৰাই জিয়া-উল-দিন টাবাতাবাইক নতুন প্ৰধানমন্ত্ৰী হিচাপে নিযুক্তি দিয়ে। নতুন চৰকাৰত ৰেজা খানৰ প্ৰথম ভূমিকা আছিল সেনাবাহিনীৰ প্ৰধান সেনাধ্যক্ষ আৰু যুদ্ধ মন্ত্ৰী হিচাপে। <ref name=":2" /> অভ্যুত্থানৰ দুবছৰৰ পাছত ইৰাণৰ নিষ্ঠাৱান ৰাষ্ট্ৰীয় বিধানসভাৰ সহযোগত ৰেজা পাহলৱী [[ইৰাণ]]ৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী হয়। ১৯২৫ চনত সংবিধান সভাই আহমদ শ্বাহক পদচ্যুত কৰি ১৯০৬ চনৰ ইৰাণৰ সংবিধান সংশোধন কৰি ৰেজা পাহলৱীক ইৰাণৰ শ্বাহ হিচাপে নিৰ্বাচিত কৰে। তেওঁ পাহলৱী বংশ প্ৰতিষ্ঠা কৰে, ১৯৭৯ চনত ইৰাণী বিপ্লৱৰ ফলত অন্ত হোৱা ৰাজতন্ত্ৰ সময়লৈকে পাহলৱী বংশ তথা তেওঁৰ পুত্ৰ মহম্মদ ৰেজা শ্বাহে শাসন কৰি আছিল।<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=fXXgDwAAQBAJ|title=SINCONA Auction 49: The Kian Collection (Machine Struck Coins and Medals of the Qajar and Pahlavi Dynasties|publisher=SINCONA Swiss International Coin Auction AG}}</ref> ১৯২৫ চনত ব্ৰিটিছ সমৰ্থিত অভ্যুত্থানেৰে কাজাৰ বংশৰ শেষৰজন শ্বাহ আহমদ শ্বাহ কাজাৰক উৎখাত কৰি পাহলৱী বংশ প্ৰতিষ্ঠা কৰা ৰেজা শ্বাহক ১৯৪১ চনৰ ১৬ ছেপ্টেম্বৰত এংলো-ছোভিয়েট বাহিনীয়ে ইৰাণ আক্ৰমণ কৰাৰ সময়ত তেওঁক বলপূৰ্বকভাৱে ক্ষমতাৰপৰা আঁতৰাই দিয়া হৈছিল। ৰেজা শ্বাহে ইৰানৰ আধুনিকীকৰনৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিছিল। সেয়ে ছিয়া ধৰ্মগুৰুসকলৰ সৈতে সংঘৰ্ষত লিপ্ত হয় আৰু তেওঁৰ ৰাজত্বকালত সামাজিক, অৰ্থনৈতিক আৰু ৰাজনৈতিক সংস্কাৰৰ প্ৰৱৰ্তন কৰে আৰু শেষত আধুনিক ইৰাণী ৰাষ্ট্ৰৰ ভেটি স্থাপন কৰে। সেয়েহে তেওঁক আধুনিক ইৰাণৰ প্ৰতিষ্ঠাপক হিচাপে বহুতে গণ্য কৰে।<ref name=":2">{{Cite book |author-link=Cyrus Ghani |title=Ghani, Cyrus. (1998), Iran and the rise of Reza Shah : from Qajar collapse to Pahlavi rule. Tauris publisher, London.}}</ref> ==প্ৰাৰম্ভিক জীৱন== ১৮৭৮ চনৰ ১৫ মাৰ্চত মেজৰ আব্বাছ-আলী খান আৰু তেওঁৰ পত্নী নৌছ-আফাৰিনৰ ঘৰত মাজান্দাৰাণ প্ৰদেশৰ সাভাদকুহ কাউণ্টিৰ আলাষ্ট চহৰত ৰেজা খানৰ <ref name="b101">{{cite book | last=Abate | first=Frank R. | title=The Oxford Desk Dictionary of People and Places | publisher=Oxford University Press | date=1999 | isbn=978-0-19-513872-6 | url=https://books.google.com/books?id=6xxYAgAAQBAJ&pg=PA290| page=290}}</ref> জন্ম হয়। <ref name="Afkhami2008">{{cite book|author=Gholam Reza Afkhami|title=The Life and Times of the Shah|url=https://books.google.com/books?id=pTVSPmyvtkAC&pg=PP2|access-date=2 November 2012|date=27 October 2008|publisher=University of California Press|isbn=978-0-520-25328-5|page=4}}</ref><ref>{{cite journal|last=Zirinsky|first=Michael P.|title=Imperial power and dictatorship: Britain and the rise of Reza Shah, 1921–1926|journal=International Journal of Middle East Studies|year=1992|volume=24|issue=4|pages=639–663|url=http://scholarworks.boisestate.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1001&context=history_facpubs&sei-redir=1&referer=http%3A%2F%2Fscholar.google.com%2Fscholar%3Fstart%3D20%26q%3Dlife%2Bof%2Bshah%2Bmohammed%2Breza%26hl%3Den%26as_sdt%3D0%2C5#search=%22life%20shah%20mohammed%20reza%22|access-date=2 November 2012|doi=10.1017/s0020743800022388|s2cid=159878744 |url-access=subscription}}</ref><ref>{{cite web |title=Reza Shah Pahlavi |url=https://www.britannica.com/biography/Reza-Shah-Pahlavi |website=Encyclopedia Britannica |access-date=13 March 2025}}</ref> তেওঁৰ মাতৃ নৌছ-আফাৰিন আইৰ'মলু জৰ্জিয়া বা য়েৰেভান (তেতিয়াৰ ৰাছিয়ান সাম্ৰাজ্যৰ অংশ)ৰপৰা অহা অনুপ্ৰৱেশকাৰী আছিল; <ref>{{cite book|last1=Afkhami|first1=Gholam Reza|url=https://archive.org/details/lifetimesshah00afkh|title=The Life and Times of the Shah|date=2009|publisher=University of California Press|isbn=9780520253285|page=[https://archive.org/details/lifetimesshah00afkh/page/n22 4]|quote=(..) His mother, who was of Georgian origin, died not long after, leaving Reza in her brother's care in Tehran. (...)|url-access=limited}}</ref> ৰেজা শ্বাহৰ জন্মৰ কেইবা দশক আগতে ৰুছ-পাৰ্চী যুদ্ধৰ পিছত ককেছাছৰ সকলো ভূ-খণ্ড এৰি দিবলৈ বাধ্য হোৱাৰ পিছত তেওঁৰ পৰিয়ালে কাজাৰ ইৰাণলৈ প্ৰব্ৰজন কৰিছিল। তেওঁৰ পিতৃ এজন মাজান্দাৰাণী আৰু পালানি বংশৰ সদস্য আছিল, আব্বাছ-আলী খানক ৭ম সাৱদকুহ ৰেজিমেণ্টত কমিচন দিয়া হৈছিল আৰু ১৮৫৬ চনত হেৰাটৰ দ্বিতীয় যুদ্ধত ভাগ লৈছিল।<ref>{{Cite book|last=Ghani|first=Cyrus|url=http://dx.doi.org/10.5040/9780755612079|title=Iran and the Rise of Reza Shah|date=1998|publisher=I.B.Tauris|isbn=978-1-86064-258-6|pages=161|doi=10.5040/9780755612079}}</ref><ref>{{Cite book|last=Niazmand|first=Seyed Reza|title=Reza Shah az Tavalod ta Saltanat|publisher=Hekayat Ghalam Novin|year=2002|isbn=9789645925466|location=Tehran|pages=31|language=fa}}</ref> ১৮৭৮ চনৰ ২৬ নৱেম্বৰত আব্বাছ-আলীৰ হঠাৎ মৃত্যু হয়, তেতিয়া ৰেজাৰ বয়স মাত্ৰ ৮ মাহ আছিল। পিতৃৰ মৃত্যুৰ পাছত ৰেজা আৰু মাক তেহৰাণৰ ভাতৃৰ ঘৰলৈ গুচি যায়। ১৮৭৯ চনত ৰেজাক খুড়াক এজনৰ তত্ত্বাৱধানত এৰি দি পুনৰ বিবাহপাশত আবদ্ধ হয়। ১৮৮২ চনত খুড়াকে ৰেজাক পৰিয়ালৰ বন্ধু আমিৰ তুমান কাজিম খানৰ ওচৰলৈ পঠিয়াইছিল; কাজিম খান পাৰ্চী কছাক ব্ৰিগেডৰ এজন বিষয়া আছিল। ৰেজাৰ ঘৰত এটা সুকীয়া কোঠা আছিল আৰু কাজিম খানৰ সন্তানৰ সৈতে পঢ়াৰ সুযোগ দিয়া হৈছিল, ঘৰুৱা শিক্ষকসকল ঘৰলৈ গৈ পঢ়ুৱাইছিল। <ref>{{cite book|title=Cry of the Peacock|last=Nahai|first=Gina B.|year=2000|publisher=Simon and Schuster |location=New York |isbn=0-7434-0337-1|pages=180–181|url=https://books.google.com/books?id=MDGmJD-ADqQC&pg=PA180|access-date=31 October 2010}}</ref> ৰেজা ষোল্ল বছৰ বয়সত তেওঁ পাৰ্চী কছাক ব্ৰিগেডত যোগদান কৰে। ১৯০৩ চনত যেতিয়া তেওঁৰ বয়স ২৫ বছৰ আছিল, তেতিয়া তেওঁ ডাচ কনছুল জেনেৰেল ফ্ৰিডলিন মেৰিনাছ নোবেলৰ দেহৰক্ষী আৰু ভৃত্য আছিল বুলি কোৱা হয়।<ref>{{Cite book|last=Martine Gosselink and Dirk J. Tang|title=Iran and the Netherlands; interwoven through the ages|publisher=Barjesteh van Waalwijk van Doorn & Co's Uitgeversmaatschappij. Initiated by the Royal Netherlands Embassy, Tehran|year=2009|isbn=9789056130985|location=Gronsveld and Rotterdam|pages=254–256|language=fa, en}}</ref> ১৯০৩ চনত তেহৰাণত অনুষ্ঠিত হোৱা "হাজ্জি আখণ্টৰ বাবি চক্ৰ"ৰ এখন বৈঠকত ৰেজাক সাক্ষাৎ কৰি কথা পতা মৰিটছ ৱেগেনভ'ৰ্টে ১৯২৬ চনৰ এটা প্ৰকাশনত তেওঁক "ডাচ কনছুল জেনেৰেলৰ সেৱাৰ দাস" বুলি উল্লেখ কৰিছিল আৰু পশ্চিমীয়া ৰাজনীতিৰ প্ৰতি তেওঁৰ তীব্ৰ আগ্ৰহৰ কথা উল্লেখ কৰিছিল। <ref>{{Cite book|last=Maurits Wagenvoort|title=Karavaanreis door Zuid-Perzië|publisher=C.A. Mees|year=1926|location=Santpoort|pages=84|language=nl}}</ref> ৰেজাই ইম্পেৰিয়েল আৰ্মীত সেৱা আগবঢ়াইছিল। তেওঁৰ প্ৰাৰম্ভিক কেৰিয়াৰ আৰম্ভ হৈছিল কাজাৰ ৰাজকুমাৰ আব্দল-হুছেইন ফাৰ্মান ফাৰ্মাৰ কমাণ্ডত ব্যক্তিগত হিচাপে। ফাৰ্মান ফাৰ্মাই ৰেজাৰ সম্ভাৱনা দেখি তেওঁক সামৰিক বিদ্যালয়লৈ পঠিয়াই দিলে, য’ত তেওঁ আৰ্টিলাৰী চাৰ্জেণ্টৰ পদবী লাভ কৰে। ১৯১১ চনত তেওঁ পৰৱৰ্তী প্ৰচাৰ অভিযানত নিজৰ যোগ্যতা প্ৰমাণ কৰি প্ৰথম লেফটেনেণ্ট পদত পদোন্নতি লাভ কৰে। মেচিনগান চলোৱাত তেওঁৰ দক্ষতাৰ বাবে ১৯১২ চনত তেওঁ কেপ্তেইন পদবী লাভ কৰে। ১৯১৫ চনলৈকে তেওঁ কৰ্ণেল পদত পদোন্নতি লাভ কৰে।<ref>{{cite web|url=http://www.iranchamber.com/history/reza_shah/reza_shah.php#sthash.67ALAeXC.dpuf|title=History of Iran : Reza Shah Pahlavi – Reza Shah Kabir (Reza Shah The Great)|publisher=Iran Chamber Society|access-date=10 April 2016}}</ref> তেওঁৰ সামৰিক সেৱাৰ অভিলেখৰ বাবেই অৱশেষত তেওঁক পাৰ্চী কছাক ব্ৰিগেডত ব্ৰিগেডিয়াৰ জেনেৰেল হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়। ১৯১৯ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত তেওঁ ‘পাহলৱী’ উপাধি বাছি লৈছিল, যিটো পিছলৈ তেওঁ প্ৰতিষ্ঠা কৰা বংশৰ নাম হৈ পৰিছিল।<ref>{{cite book|last=Chehabi|first=H. E.|title=Onomastic Reforms: Family Names and State-Building in Iran|year=2020|publisher=Harvard University Press|isbn=9780674248199|url=https://twitter.com/rob_steele1/status/1386385708844142592|archive-url=https://web.archive.org/web/20210426101528/https://twitter.com/rob_steele1/status/1386385708844142592|archive-date=26 April 2021}}</ref> ==কৰ্মজীৱন== ১৯১৮ চনত তেওঁ পাৰ্চী কছাক ব্ৰিগেডৰ জেনেৰেল পদত পদোন্নতি লাভ কৰে। ১৯২৫ চনত কাজাৰ ৰাজতন্ত্ৰৰ পতনৰ পূৰ্বে তেওঁ নিশান-ই-আকদান বঁটা লাভ কৰা শেষ বিষয়া আছিল।<ref>Christopher Buyers, ''[http://4dw.net/royalark/Persia/Orders/aqdas.htm Persia, The Qajar Dynasty: Orders & Decorations]'' Royal Ark</ref> ৰাছিয়ান বিপ্লৱৰ পিছত পাৰস্য যুদ্ধক্ষেত্ৰত পৰিণত হয়। ১৯১৭ চনত ব্ৰিটেইনে ইৰাণৰ ব্যৱহাৰ কৰি ৰাছিয়া আক্ৰমণ আৰম্ভ কৰে। কিন্তু ব্ৰিটেইনৰ বিফলতাৰ ফলত ছোভিয়েট ইউনিয়নে উত্তৰ পাৰস্য দখল কৰি পাৰ্চী ছোভিয়েট ছ’চিয়েলিষ্ট ৰিপাব্লিক প্ৰতিষ্ঠা কৰে। ১৯২০ চনত জাংগালী, কুৰ্দ, আৰ্মেনিয়ান আৰু আজাৰবাইজানৰ ১৫০০ জনীয়া গেৰিলা বাহিনীয়ে তেহৰাণৰ দিশে যাত্ৰা কৰে আৰু ৰাজধানীত গভীৰ ৰাজনৈতিক সংকটৰ সৃষ্টি কৰে।<ref>Abrahamian, Ervand, ''Iran Between Two Revolutions'', (1982), pp. 116–7.</ref> ১৯২১ চনৰ ১৪ জানুৱাৰীত ইৰানত থকা ব্ৰিটিছ জেনেৰেল আইৰনছাইডে ৰেজা খানক তাব্ৰিজ বেটেলিয়নৰ কমাণ্ডাৰ হিচাপে নিযুক্তি দিয়ে।<ref name="GhaniGhanī2001">{{cite book|author1=Cyrus Ghani|author2=Sīrūs Ghanī|title=Iran and the Rise of the Reza Shah: From Qajar Collapse to Pahlavi Power|url=https://books.google.com/books?id=VGZItY9kL0AC&pg=PA147|year=2001|publisher=I.B. Tauris|isbn=978-1-86064-629-4|pages=147–}}</ref> এমাহৰ পাছত ব্ৰিটিছৰ নিৰ্দেশনাত ৰেজা খানে তিনিৰপৰা চাৰি হাজাৰ সৈনিক লৈ ৰাজধানী তেহৰাণ দখল কৰে। তেওঁ পূৰ্বৰ চৰকাৰক উৎখাত কৰি ছেইয়দ জিয়াউদ্দিন টাবাতাবাইক প্ৰধানমন্ত্ৰী হিচাপে নিযুক্তি দিয়ে।<ref name="pahlera">{{cite web |url=http://www.sedona.net/pahlavi/pahlera.html |title=The Pahlavi Era of Iran |access-date=4 August 2006 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/19991113081051/http://www.sedona.net/pahlavi/pahlera.html |archive-date=13 November 1999 }} para. 2, 3</ref> ইৰাণৰ সংবিধান অনুসৰি ১৯২৫ চনৰ ১২ ডিচেম্বৰত মাজলিছে তেওঁক ইৰাণৰ শ্বাহ ঘোষণা কৰে। ১৯২৬ চনৰ ২৫ এপ্ৰিলত শপত গ্ৰহণ কৰা তেখেতৰ পুত্ৰ [[মহম্মদ ৰেজা পাহলৱী]] পিছলৈ পাৰস্যৰ মুকুট ৰাজকুমাৰ হয়। ১৯৩২ চনৰ ৮ জুনত ব্ৰিটিছ দূতাবাসৰপৰা প্ৰকাশিত এক প্ৰতিৱেদনত কোৱা হৈছে যে ব্ৰিটিছ চৰকাৰে ৰেজাক ক্ষমতা সুদৃঢ় কৰাত সহায় কৰিবলৈ সাজু আছিল। [[File:RezaShahBozorgRailway.jpg|thumb|ৰেজা শ্বাহে এটা ৰেলৱে ষ্টেচন মুকলি কৰি থকি অৱস্থাত ]] ৰেজা শ্বাহৰ ষোল্লবছৰীয়া শাসন কালত ইৰানৰ বহুতো উন্নয়ন ঘটিছিল, যেনে বৃহৎ পথ নিৰ্মাণ প্ৰকল্প আৰু ট্ৰেন্স-ইৰান ৰেলৱে নিৰ্মাণ; আধুনিক শিক্ষাৰ প্ৰৱৰ্তন কৰা হয় আৰু ইৰাণৰ প্ৰথম বিশ্ববিদ্যালয় তেহৰাণ বিশ্ববিদ্যালয় স্থাপন কৰা হয়।<ref>''[http://www.tufts.edu/as/stu-org/persian/irannew.html Iran] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304100039/http://www.tufts.edu/as/stu-org/persian/irannew.html |date=4 March 2016 }}'': Recent History, The Education System</ref> ৰেজা শ্বাহৰ শাসনত আধুনিক ঔদ্যোগিক উদ্যোগৰ সংখ্যা (তেল উদ্যোগ বাদ দি) ১৭গুণ বৃদ্ধি পায় আৰু ঘাইপথৰ দৈৰ্ঘ্য ২০০০ মাইলৰপৰা ১৪,০০০ মাইললৈ বৃদ্ধি পায়।<ref>Abrahamian, Ervand, ''Iran Between Two Revolutions'', 1982, p. 146.</ref> তেওঁ এক লাখ সৈনিকৰ সেনাবাহিনী গঠন কৰিছিল (পূৰ্বতে শ্বাহে জনজাতীয় বাহিনীৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰিছিল, যিসকলক শত্ৰুৰপৰা বন্দী কৰা লুট-পাতৰদ্বাৰা পুৰস্কৃত কৰা হৈছিল)<ref name=IB2R>{{cite book |title=Iran Between Two Revolutions |author= Ervand Abrahamian|page=51}}</ref> আৰু ৯০,০০০ কৰ্মচাৰীৰ অসামৰিক সেৱা স্থাপন কৰিছিল। তেওঁ পুৰুষ-মহিলা উভয়ৰে বাবে বিনামূলীয়া আৰু বাধ্যতামূলক শিক্ষা স্থাপন কৰিছিল আৰু ব্যক্তিগত ধৰ্মীয় বিদ্যালয়—ইছলামিক, খ্ৰীষ্টান, ইহুদী আদি বন্ধ কৰিছিল।<ref>Mackey, ''The Iranians'', (1996) p. 179</ref> তেওঁ মাছহাদ আৰু ক’মৰ দৰে চহৰৰ ধনী ধৰ্মগুৰুসকলৰ মাটি আৰু ৰিয়েল এষ্টেট জব্দ কৰিছিল। মাছহাদত ইমাম ৰেজাৰ মন্দিৰৰপৰা পোৱা আয় ধৰ্মনিৰপেক্ষ শিক্ষাৰ বিত্তীয় সাহায্য, আধুনিক চিকিৎসালয় নিৰ্মাণ, চহৰৰ পানী যোগানৰ উন্নতি, উদ্যোগিক উদ্যোগসমূহক ৰাজসাহায্য প্ৰদানৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।<ref>Mackey, Sandra ''The Iranians: Persia, Islam and the Soul of a Nation'', New York: Dutton, c 1996. p. 180</ref> ==নিৰ্বাসন== ১৯৪১ চনৰ আগষ্ট মাহত [[দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধ]]ৰ সময়ত মিত্ৰশক্তিৰ হৈ [[যুক্তৰাজ্য]] আৰু ছোভিয়েট ইউনিয়নে ইৰাণ আক্ৰমণ কৰে। ব্ৰিটিছ আৰু ছোভিয়েটৰ তীব্ৰ আক্ৰমণৰ সন্মুখত ইৰাণৰ সশস্ত্ৰ বাহিনী সহজেই পৰাস্ত হৈছিল। উইন্সটন চাৰ্চিলে ইৰাণক মিত্ৰশক্তিৰ বিজয়ৰ বাবে এখন দলঙৰ মূৰ হিচাপে বৰ্ণনা কৰিছিল। ১৯৪১ চনৰ ১৬ ছেপ্টেম্বৰত মিত্ৰশক্তিয়ে ৰেজা শ্বাহক তেওঁৰ পুত্ৰ মহম্মদ ৰেজা পাহলৱীৰ হাতত ক্ষমতা অৰ্পণ কৰিবলৈ বাধ্য কৰে। ইৰাণ ব্ৰিটিছ আৰু ছোভিয়েটৰ নিয়ন্ত্ৰণত থকাৰ বাবে ব্ৰিটিছে ৰেজা শ্বাহক নিৰ্বাসনলৈ পঠিয়াবলৈ সন্মত হয়। তেওঁৰ সন্মতি সাপেক্ষে ব্ৰিটিছ সেনাই তেওঁৰ সমগ্ৰ পৰিয়ালটোক [[মৰিচাছ]]লৈ লৈ যায়।<ref>Mohammad Gholi Majd, August 1941: The Anglo-Russian Occupation of Iran and Change of Shahs, University Press of America, 2012, p. 12.</ref> ইয়াৰ পিছত তেওঁ [[দক্ষিণ আফ্ৰিকা]]ৰ ডাৰবানৰপৰা জোহান্সবাৰ্গলৈ গুচি যায়। কেইবাবছৰ ধৰি হাৰ্ট এটেকত আক্ৰান্ত হৈ ১৯৪৪ চনৰ ২৬ জুলাইত তেওঁৰ মৃত্যু হয়। মৃত্যুৰ পাছত তেওঁৰ মৃতদেহ [[ইজিপ্ত]]ৰ কাইৰোৰ আল-ৰিফাই মছজিদলৈ লৈ যোৱা হয় আৰু তাতেই সমাধিস্থ কৰা হয়। ==তথ্যৰ উৎস== {{reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== *{{Commons category-inline}} *[http://www.irannotes.com IRANNOTES.com] — High quality Iranian banknotes and coins [[শ্ৰেণী:শাসক]] [[শ্ৰেণী:ইৰানৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]] plaav7i2lq85v0cx4i8qvel01k4xnmh 606557 606555 2026-05-15T18:10:01Z নৰুনা বৰুৱা 44897 606557 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty | name = ৰেজা শ্বাহ পাহলৱী | image = Reza shah uniform.jpg | image_size = | caption = ইউনিফৰ্মৰ সাজত ৰেজা শ্বাহ, ১৯৩১ চনত | succession = ইৰাণৰ শ্বাহ বা সম্ৰাট | reign =১৫ ডিচেম্বৰ ১৯২৫ – ১৬ ছেপ্টেম্বৰ ১৯৪১ <ref>{{Cite encyclopedia|url=https://www.britannica.com/biography/Reza-Shah-Pahlavi|title=Reza Shah Pahlavi &#124; Biography|encyclopedia=Encyclopedia Britannica |date=29 May 2023 }}</ref> | coronation =১৯২৬ চনৰ ২৫ এপ্ৰিল <ref>{{cite book|last=Rahnema|first=Ali|date=2011|title=Superstition as Ideology in Iranian Politics: From Majlesi to Ahmadinejad|publisher=Cambridge University Press|page=115|isbn=9781139495622}}</ref> | cor-type = ৰাজঅভিষেক | predecessor = আহমদ শ্বাহ কাজাৰ<br />নিজে (অস্থায়ী চৰকাৰৰ সভাপতি হিচাপে) | successor = [[মহম্মদ ৰেজা পাহলৱী]] {{Collapsed infobox section begin |last = yes |Pre-royal positions | titlestyle = border:1px dashed lightgrey; }}{{Infobox officeholder | embed = yes | office1 = অস্থায়ী চৰকাৰৰ সভাপতি <ref>Hambly, Gavin RG (1991). "The Pahlavī Autocracy: Riżā Shāh, 1921–41". In Avery, Peter; Hambly, Gavin RG; Melville, Charles P. (eds.). The Cambridge History of Iran (in English). Vol. 7. Cambridge University Press . pp. 224.</ref> | term_start1 = ১৯২৫ চনৰ ৩১ অক্টোবৰ | term_end1 = ১৯২৫ চনৰ ১৫ ডিচেম্বৰ | predecessor1 = আহমদ শ্বাহ কাজাৰ | successor1 = ''Himself'' {{small|(''as [[Shah of Iran]]'')}} | office2 = ইৰাণৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী | order2 = ১৬ তাৰিখ | monarch2 =আহমদ শ্বাহ কাজাৰ | prime_minister2 = [[Zia ol Din Tabatabaee]] <br /> [[Ahmad Qavam]] <br /> [[Hassan Pirnia]] <br /> [[Mostowfi ol-Mamalek]] <br /> Himself | term_start2 = ১৯২৩ চনৰ ২৮ অক্টোবৰ | term_end2 = ১ নৱেম্বৰ ১৯২৫ চন | predecessor2 = হাছান পিৰনিয়া | successor2 = মহম্মদ আলী ফৰুগী (অস্থায়ী)<br />মোস্টওফি অল-মামালিক | office3 = প্ৰতিৰক্ষা আৰু সশস্ত্ৰ বাহিনীৰ লজিষ্টিক মন্ত্ৰালয় (ইৰাণ)ৰ যুদ্ধ মন্ত্ৰী | monarch3 = আহমদ শ্বাহ কাজাৰ | term_start3 = ২৪ এপ্ৰিল ১৯২১ | term_end3 = ১ নৱেম্বৰ ১৯২৫ চন | predecessor3 = মাছৌদ কায়হান | successor3 = আমিৰ আব্দুল্লাহ তাহমাছেবী {{Collapsed infobox section end}} }} | full name = ''ৰেজা পাহলৱী''<br />{{langx|fa|رضا پهلوی}} | | spouse = {{plainlist| * {{marriage|মৰিয়ম সাৱদকুহী |1895|1911|reason=died}} * {{marriage|টাডজ অল-মলৌক|1916}} * {{marriage|তুৰান আমিৰছোলেইমানী|1922|1923|reason=div}} * {{marriage|এছমত দৌলৎশাহি|1923|}} }} | issue =ৰাজকুমাৰী হামদাম আল-ছালতানেহ <br />ৰাজকুমাৰী শ্বামছ <br />[[মহম্মদ ৰেজা পাহলৱী]] <br />ৰাজকুমাৰী আশ্ৰফ <br />ৰাজকুমাৰ আলী ৰেজা <br />ৰাজকুমাৰ গোলাম ৰেজা <br />ৰাজকুমাৰ আব্দুল ৰেজা <br />ৰাজকুমাৰ আহমদ ৰেজা <br />ৰাজকুমাৰ মাহমুদ ৰেজা পাহলৱী <br />ৰাজকুমাৰী ফাতেমেহ <br />ৰাজকুমাৰ হামিদ ৰেজা | house = হাউছ অৱ পাহলৱী | father = আব্বাছ-আলী খান | mother = নৌচ-আফাৰিন | birth_name = ৰেজা খান | birth_date = {{birth date|df=yes|1878|03|15}} | birth_place =আলাষ্ট, কাজাৰ ইৰাণ | death_date = {{death date and age|df=yes|1944|07|26|1878|03|16}} | death_place = জোহান্সবাৰ্গ, দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ সংঘ | burial_date = ১৯৪৪ | burial_place = আল-ৰিফায়ী মছজিদ, কাইৰো,[[ইজিপ্ত]]; <br />৭ মে’ ১৯৫০ চন<br /> ৰেজা শ্বাহৰ সমাধিস্থল, ৰেই, ইৰাণ | signature = Reza Khan signature.svg | module = {{Infobox officeholder | embed = yes | allegiance = [[Sublime State of Iran]]<br />(1894–1925)<br />[[Imperial State of Iran]]<br />(1925–1941) | branch = * in [[Persian Cossack Brigade]] from 1894 to 1925 *in Imperial Army of Iran from 1921 to 1941 | service_years = 1894–1941 | battles = {{Tree list}} * পাৰস্যৰ সাংবিধানিক বিপ্লৱ * [[প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধ ]] ** [[Persian campaign (World War I)|Persian campaign]] *** [[Jungle Movement of Gilan]] * [[Kurdish separatism in Iran]] ** [[Simko Shikak revolt (1918–1922)]] *** [[Lakestan incident]] *** [[Battle of Miandoab]] ** [[Simko Shikak revolt (1926)]] * [[Mohammad Khiabani's uprising]] * [[1921 Persian coup d'état]] * [[Arab separatism in Khuzestan]] ** [[Sheikh Khazal rebellion]] * [[Goharshad Mosque rebellion]] * [[Second World War]] ** [[Anglo-Soviet invasion of Iran]] *** [[Operation Long Jump]] {{tree list/end}} | rank = * [[Brigadier General]] from 1921 to 1925 * [[Commander-in-Chief|Sardar Sepah (Commander-in-Chief)]] from 1925 to 1941 | commands = }} }} '''ৰেজা শ্বাহ পাহলৱী'''<ref>{{Cite web|title=Historic Personalities of Iran: Reza Shah Pahlavi|url=https://www.iranchamber.com/history/reza_shah/reza_shah.php|access-date=9 April 2021|website=iranchamber.com}}</ref> ৰ জন্মগত নাম আছিল ৰেজা খান। ( জন্ম,১৫ মাৰ্চ ১৮৭৮ – মৃত্যু,২৬ জুলাই ১৯৪৪) ১৯২৫ চনৰপৰা ১৯৪১ চনলৈকে তেওঁ ইৰাণৰ শ্বাহ আছিল তথা পাহলৱী বংশৰ প্ৰতিষ্ঠাপক আছিল। এজন সামৰিক বিষয়া হিচাপে কৰ্মজীৱন আৰম্ভ কৰা ৰেজা শ্বাহে পিছলৈ এগৰাকী ৰাজনীতিবিদ হিচাপে নিজকে প্ৰতিষ্ঠিত কৰে। তেওঁ [[ইৰাণ]]ৰ যুদ্ধ মন্ত্ৰী আৰু প্ৰধানমন্ত্ৰী হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল আৰু শেষৰজন কাজাৰ ৰজা আহমদ শ্বাহক উৎখাত কৰাৰ পাছত ইৰানৰ শ্বাহ বা সম্ৰাট নিৰ্বাচিত হৈছিল।<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=fXXgDwAAQBAJ|title=SINCONA Auction 49: The Kian Collection (Machine Struck Coins and Medals of the Qajar and Pahlavi Dynasties|publisher=SINCONA Swiss International Coin Auction AG}}</ref> ১৪ বছৰ বয়সত পাৰ্চী কছাক ব্ৰিগেডত যোগদান কৰি তেওঁ ক্ৰমান্বয়ে ৰেংকসমূহৰ মাজেৰে উন্নীত হয় আৰু ১৯২১ চনৰ ভিতৰত ব্ৰিগেডিয়াৰ জেনেৰেল হয়। <ref>{{cite web |title=Reza Shah Pahlavi |url=https://www.britannica.com/biography/Reza-Shah-Pahlavi |website=Encyclopedia Britannica |access-date=March 13, 2025}}</ref> ১৯২১ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত কাজভিন প্ৰদেশত নিয়োজিত সমগ্ৰ কছাক ব্ৰিগেডৰ নেতা হিচাপে তেওঁ [[তেহৰাণ]]ৰফালে আগবাঢ়ি গৈ ৰাজধানী দখল কৰে। চৰকাৰ ভংগ কৰিবলৈ বাধ্য কৰাই জিয়া-উল-দিন টাবাতাবাইক নতুন প্ৰধানমন্ত্ৰী হিচাপে নিযুক্তি দিয়ে। নতুন চৰকাৰত ৰেজা খানৰ প্ৰথম ভূমিকা আছিল সেনাবাহিনীৰ প্ৰধান সেনাধ্যক্ষ আৰু যুদ্ধ মন্ত্ৰী হিচাপে। <ref name=":2" /> অভ্যুত্থানৰ দুবছৰৰ পাছত ইৰাণৰ নিষ্ঠাৱান ৰাষ্ট্ৰীয় বিধানসভাৰ সহযোগত ৰেজা পাহলৱী [[ইৰাণ]]ৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী হয়। ১৯২৫ চনত সংবিধান সভাই আহমদ শ্বাহক পদচ্যুত কৰি ১৯০৬ চনৰ ইৰাণৰ সংবিধান সংশোধন কৰি ৰেজা পাহলৱীক ইৰাণৰ শ্বাহ হিচাপে নিৰ্বাচিত কৰে। তেওঁ পাহলৱী বংশ প্ৰতিষ্ঠা কৰে, ১৯৭৯ চনত ইৰাণী বিপ্লৱৰ ফলত অন্ত হোৱা ৰাজতন্ত্ৰ সময়লৈকে পাহলৱী বংশ তথা তেওঁৰ পুত্ৰ মহম্মদ ৰেজা শ্বাহে শাসন কৰি আছিল।<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=fXXgDwAAQBAJ|title=SINCONA Auction 49: The Kian Collection (Machine Struck Coins and Medals of the Qajar and Pahlavi Dynasties|publisher=SINCONA Swiss International Coin Auction AG}}</ref> ১৯২৫ চনত ব্ৰিটিছ সমৰ্থিত অভ্যুত্থানেৰে কাজাৰ বংশৰ শেষৰজন শ্বাহ আহমদ শ্বাহ কাজাৰক উৎখাত কৰি পাহলৱী বংশ প্ৰতিষ্ঠা কৰা ৰেজা শ্বাহক ১৯৪১ চনৰ ১৬ ছেপ্টেম্বৰত এংলো-ছোভিয়েট বাহিনীয়ে ইৰাণ আক্ৰমণ কৰাৰ সময়ত তেওঁক বলপূৰ্বকভাৱে ক্ষমতাৰপৰা আঁতৰাই দিয়া হৈছিল। ৰেজা শ্বাহে ইৰানৰ আধুনিকীকৰনৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিছিল। সেয়ে ছিয়া ধৰ্মগুৰুসকলৰ সৈতে সংঘৰ্ষত লিপ্ত হয় আৰু তেওঁৰ ৰাজত্বকালত সামাজিক, অৰ্থনৈতিক আৰু ৰাজনৈতিক সংস্কাৰৰ প্ৰৱৰ্তন কৰে আৰু শেষত আধুনিক ইৰাণী ৰাষ্ট্ৰৰ ভেটি স্থাপন কৰে। সেয়েহে তেওঁক আধুনিক ইৰাণৰ প্ৰতিষ্ঠাপক হিচাপে বহুতে গণ্য কৰে।<ref name=":2">{{Cite book |author-link=Cyrus Ghani |title=Ghani, Cyrus. (1998), Iran and the rise of Reza Shah : from Qajar collapse to Pahlavi rule. Tauris publisher, London.}}</ref> ==প্ৰাৰম্ভিক জীৱন== ১৮৭৮ চনৰ ১৫ মাৰ্চত মেজৰ আব্বাছ-আলী খান আৰু তেওঁৰ পত্নী নৌছ-আফাৰিনৰ ঘৰত মাজান্দাৰাণ প্ৰদেশৰ সাভাদকুহ কাউণ্টিৰ আলাষ্ট চহৰত ৰেজা খানৰ <ref name="b101">{{cite book | last=Abate | first=Frank R. | title=The Oxford Desk Dictionary of People and Places | publisher=Oxford University Press | date=1999 | isbn=978-0-19-513872-6 | url=https://books.google.com/books?id=6xxYAgAAQBAJ&pg=PA290| page=290}}</ref> জন্ম হয়। <ref name="Afkhami2008">{{cite book|author=Gholam Reza Afkhami|title=The Life and Times of the Shah|url=https://books.google.com/books?id=pTVSPmyvtkAC&pg=PP2|access-date=2 November 2012|date=27 October 2008|publisher=University of California Press|isbn=978-0-520-25328-5|page=4}}</ref><ref>{{cite journal|last=Zirinsky|first=Michael P.|title=Imperial power and dictatorship: Britain and the rise of Reza Shah, 1921–1926|journal=International Journal of Middle East Studies|year=1992|volume=24|issue=4|pages=639–663|url=http://scholarworks.boisestate.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1001&context=history_facpubs&sei-redir=1&referer=http%3A%2F%2Fscholar.google.com%2Fscholar%3Fstart%3D20%26q%3Dlife%2Bof%2Bshah%2Bmohammed%2Breza%26hl%3Den%26as_sdt%3D0%2C5#search=%22life%20shah%20mohammed%20reza%22|access-date=2 November 2012|doi=10.1017/s0020743800022388|s2cid=159878744 |url-access=subscription}}</ref><ref>{{cite web |title=Reza Shah Pahlavi |url=https://www.britannica.com/biography/Reza-Shah-Pahlavi |website=Encyclopedia Britannica |access-date=13 March 2025}}</ref> তেওঁৰ মাতৃ নৌছ-আফাৰিন আইৰ'মলু জৰ্জিয়া বা য়েৰেভান (তেতিয়াৰ ৰাছিয়ান সাম্ৰাজ্যৰ অংশ)ৰপৰা অহা অনুপ্ৰৱেশকাৰী আছিল; <ref>{{cite book|last1=Afkhami|first1=Gholam Reza|url=https://archive.org/details/lifetimesshah00afkh|title=The Life and Times of the Shah|date=2009|publisher=University of California Press|isbn=9780520253285|page=[https://archive.org/details/lifetimesshah00afkh/page/n22 4]|quote=(..) His mother, who was of Georgian origin, died not long after, leaving Reza in her brother's care in Tehran. (...)|url-access=limited}}</ref> ৰেজা শ্বাহৰ জন্মৰ কেইবা দশক আগতে ৰুছ-পাৰ্চী যুদ্ধৰ পিছত ককেছাছৰ সকলো ভূ-খণ্ড এৰি দিবলৈ বাধ্য হোৱাৰ পিছত তেওঁৰ পৰিয়ালে কাজাৰ ইৰাণলৈ প্ৰব্ৰজন কৰিছিল। তেওঁৰ পিতৃ এজন মাজান্দাৰাণী আৰু পালানি বংশৰ সদস্য আছিল, আব্বাছ-আলী খানক ৭ম সাৱদকুহ ৰেজিমেণ্টত কমিচন দিয়া হৈছিল আৰু ১৮৫৬ চনত হেৰাটৰ দ্বিতীয় যুদ্ধত ভাগ লৈছিল।<ref>{{Cite book|last=Ghani|first=Cyrus|url=http://dx.doi.org/10.5040/9780755612079|title=Iran and the Rise of Reza Shah|date=1998|publisher=I.B.Tauris|isbn=978-1-86064-258-6|pages=161|doi=10.5040/9780755612079}}</ref><ref>{{Cite book|last=Niazmand|first=Seyed Reza|title=Reza Shah az Tavalod ta Saltanat|publisher=Hekayat Ghalam Novin|year=2002|isbn=9789645925466|location=Tehran|pages=31|language=fa}}</ref> ১৮৭৮ চনৰ ২৬ নৱেম্বৰত আব্বাছ-আলীৰ হঠাৎ মৃত্যু হয়, তেতিয়া ৰেজাৰ বয়স মাত্ৰ ৮ মাহ আছিল। পিতৃৰ মৃত্যুৰ পাছত ৰেজা আৰু মাক তেহৰাণৰ ভাতৃৰ ঘৰলৈ গুচি যায়। ১৮৭৯ চনত ৰেজাক খুড়াক এজনৰ তত্ত্বাৱধানত এৰি দি পুনৰ বিবাহপাশত আবদ্ধ হয়। ১৮৮২ চনত খুড়াকে ৰেজাক পৰিয়ালৰ বন্ধু আমিৰ তুমান কাজিম খানৰ ওচৰলৈ পঠিয়াইছিল; কাজিম খান পাৰ্চী কছাক ব্ৰিগেডৰ এজন বিষয়া আছিল। ৰেজাৰ ঘৰত এটা সুকীয়া কোঠা আছিল আৰু কাজিম খানৰ সন্তানৰ সৈতে পঢ়াৰ সুযোগ দিয়া হৈছিল, ঘৰুৱা শিক্ষকসকল ঘৰলৈ গৈ পঢ়ুৱাইছিল। <ref>{{cite book|title=Cry of the Peacock|last=Nahai|first=Gina B.|year=2000|publisher=Simon and Schuster |location=New York |isbn=0-7434-0337-1|pages=180–181|url=https://books.google.com/books?id=MDGmJD-ADqQC&pg=PA180|access-date=31 October 2010}}</ref> ৰেজা ষোল্ল বছৰ বয়সত তেওঁ পাৰ্চী কছাক ব্ৰিগেডত যোগদান কৰে। ১৯০৩ চনত যেতিয়া তেওঁৰ বয়স ২৫ বছৰ আছিল, তেতিয়া তেওঁ ডাচ কনছুল জেনেৰেল ফ্ৰিডলিন মেৰিনাছ নোবেলৰ দেহৰক্ষী আৰু ভৃত্য আছিল বুলি কোৱা হয়।<ref>{{Cite book|last=Martine Gosselink and Dirk J. Tang|title=Iran and the Netherlands; interwoven through the ages|publisher=Barjesteh van Waalwijk van Doorn & Co's Uitgeversmaatschappij. Initiated by the Royal Netherlands Embassy, Tehran|year=2009|isbn=9789056130985|location=Gronsveld and Rotterdam|pages=254–256|language=fa, en}}</ref> ১৯০৩ চনত তেহৰাণত অনুষ্ঠিত হোৱা "হাজ্জি আখণ্টৰ বাবি চক্ৰ"ৰ এখন বৈঠকত ৰেজাক সাক্ষাৎ কৰি কথা পতা মৰিটছ ৱেগেনভ'ৰ্টে ১৯২৬ চনৰ এটা প্ৰকাশনত তেওঁক "ডাচ কনছুল জেনেৰেলৰ সেৱাৰ দাস" বুলি উল্লেখ কৰিছিল আৰু পশ্চিমীয়া ৰাজনীতিৰ প্ৰতি তেওঁৰ তীব্ৰ আগ্ৰহৰ কথা উল্লেখ কৰিছিল। <ref>{{Cite book|last=Maurits Wagenvoort|title=Karavaanreis door Zuid-Perzië|publisher=C.A. Mees|year=1926|location=Santpoort|pages=84|language=nl}}</ref> ৰেজাই ইম্পেৰিয়েল আৰ্মীত সেৱা আগবঢ়াইছিল। তেওঁৰ প্ৰাৰম্ভিক কেৰিয়াৰ আৰম্ভ হৈছিল কাজাৰ ৰাজকুমাৰ আব্দল-হুছেইন ফাৰ্মান ফাৰ্মাৰ কমাণ্ডত ব্যক্তিগত হিচাপে। ফাৰ্মান ফাৰ্মাই ৰেজাৰ সম্ভাৱনা দেখি তেওঁক সামৰিক বিদ্যালয়লৈ পঠিয়াই দিলে, য’ত তেওঁ আৰ্টিলাৰী চাৰ্জেণ্টৰ পদবী লাভ কৰে। ১৯১১ চনত তেওঁ পৰৱৰ্তী প্ৰচাৰ অভিযানত নিজৰ যোগ্যতা প্ৰমাণ কৰি প্ৰথম লেফটেনেণ্ট পদত পদোন্নতি লাভ কৰে। মেচিনগান চলোৱাত তেওঁৰ দক্ষতাৰ বাবে ১৯১২ চনত তেওঁ কেপ্তেইন পদবী লাভ কৰে। ১৯১৫ চনলৈকে তেওঁ কৰ্ণেল পদত পদোন্নতি লাভ কৰে।<ref>{{cite web|url=http://www.iranchamber.com/history/reza_shah/reza_shah.php#sthash.67ALAeXC.dpuf|title=History of Iran : Reza Shah Pahlavi – Reza Shah Kabir (Reza Shah The Great)|publisher=Iran Chamber Society|access-date=10 April 2016}}</ref> তেওঁৰ সামৰিক সেৱাৰ অভিলেখৰ বাবেই অৱশেষত তেওঁক পাৰ্চী কছাক ব্ৰিগেডত ব্ৰিগেডিয়াৰ জেনেৰেল হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়। ১৯১৯ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত তেওঁ ‘পাহলৱী’ উপাধি বাছি লৈছিল, যিটো পিছলৈ তেওঁ প্ৰতিষ্ঠা কৰা বংশৰ নাম হৈ পৰিছিল।<ref>{{cite book|last=Chehabi|first=H. E.|title=Onomastic Reforms: Family Names and State-Building in Iran|year=2020|publisher=Harvard University Press|isbn=9780674248199|url=https://twitter.com/rob_steele1/status/1386385708844142592|archive-url=https://web.archive.org/web/20210426101528/https://twitter.com/rob_steele1/status/1386385708844142592|archive-date=26 April 2021}}</ref> ==কৰ্মজীৱন== ১৯১৮ চনত তেওঁ পাৰ্চী কছাক ব্ৰিগেডৰ জেনেৰেল পদত পদোন্নতি লাভ কৰে। ১৯২৫ চনত কাজাৰ ৰাজতন্ত্ৰৰ পতনৰ পূৰ্বে তেওঁ নিশান-ই-আকদান বঁটা লাভ কৰা শেষ বিষয়া আছিল।<ref>Christopher Buyers, ''[http://4dw.net/royalark/Persia/Orders/aqdas.htm Persia, The Qajar Dynasty: Orders & Decorations]'' Royal Ark</ref> ৰাছিয়ান বিপ্লৱৰ পিছত পাৰস্য যুদ্ধক্ষেত্ৰত পৰিণত হয়। ১৯১৭ চনত ব্ৰিটেইনে ইৰাণৰ ব্যৱহাৰ কৰি ৰাছিয়া আক্ৰমণ আৰম্ভ কৰে। কিন্তু ব্ৰিটেইনৰ বিফলতাৰ ফলত ছোভিয়েট ইউনিয়নে উত্তৰ পাৰস্য দখল কৰি পাৰ্চী ছোভিয়েট ছ’চিয়েলিষ্ট ৰিপাব্লিক প্ৰতিষ্ঠা কৰে। ১৯২০ চনত জাংগালী, কুৰ্দ, আৰ্মেনিয়ান আৰু আজাৰবাইজানৰ ১৫০০ জনীয়া গেৰিলা বাহিনীয়ে তেহৰাণৰ দিশে যাত্ৰা কৰে আৰু ৰাজধানীত গভীৰ ৰাজনৈতিক সংকটৰ সৃষ্টি কৰে।<ref>Abrahamian, Ervand, ''Iran Between Two Revolutions'', (1982), pp. 116–7.</ref> ১৯২১ চনৰ ১৪ জানুৱাৰীত ইৰানত থকা ব্ৰিটিছ জেনেৰেল আইৰনছাইডে ৰেজা খানক তাব্ৰিজ বেটেলিয়নৰ কমাণ্ডাৰ হিচাপে নিযুক্তি দিয়ে।<ref name="GhaniGhanī2001">{{cite book|author1=Cyrus Ghani|author2=Sīrūs Ghanī|title=Iran and the Rise of the Reza Shah: From Qajar Collapse to Pahlavi Power|url=https://books.google.com/books?id=VGZItY9kL0AC&pg=PA147|year=2001|publisher=I.B. Tauris|isbn=978-1-86064-629-4|pages=147–}}</ref> এমাহৰ পাছত ব্ৰিটিছৰ নিৰ্দেশনাত ৰেজা খানে তিনিৰপৰা চাৰি হাজাৰ সৈনিক লৈ ৰাজধানী তেহৰাণ দখল কৰে। তেওঁ পূৰ্বৰ চৰকাৰক উৎখাত কৰি ছেইয়দ জিয়াউদ্দিন টাবাতাবাইক প্ৰধানমন্ত্ৰী হিচাপে নিযুক্তি দিয়ে।<ref name="pahlera">{{cite web |url=http://www.sedona.net/pahlavi/pahlera.html |title=The Pahlavi Era of Iran |access-date=4 August 2006 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/19991113081051/http://www.sedona.net/pahlavi/pahlera.html |archive-date=13 November 1999 }} para. 2, 3</ref> ইৰাণৰ সংবিধান অনুসৰি ১৯২৫ চনৰ ১২ ডিচেম্বৰত মাজলিছে তেওঁক ইৰাণৰ শ্বাহ ঘোষণা কৰে। ১৯২৬ চনৰ ২৫ এপ্ৰিলত শপত গ্ৰহণ কৰা তেখেতৰ পুত্ৰ [[মহম্মদ ৰেজা পাহলৱী]] পিছলৈ পাৰস্যৰ মুকুট ৰাজকুমাৰ হয়। ১৯৩২ চনৰ ৮ জুনত ব্ৰিটিছ দূতাবাসৰপৰা প্ৰকাশিত এক প্ৰতিৱেদনত কোৱা হৈছে যে ব্ৰিটিছ চৰকাৰে ৰেজাক ক্ষমতা সুদৃঢ় কৰাত সহায় কৰিবলৈ সাজু আছিল। [[File:RezaShahBozorgRailway.jpg|thumb|ৰেজা শ্বাহে এটা ৰেলৱে ষ্টেচন মুকলি কৰি থকি অৱস্থাত ]] ৰেজা শ্বাহৰ ষোল্লবছৰীয়া শাসন কালত ইৰানৰ বহুতো উন্নয়ন ঘটিছিল, যেনে বৃহৎ পথ নিৰ্মাণ প্ৰকল্প আৰু ট্ৰেন্স-ইৰান ৰেলৱে নিৰ্মাণ; আধুনিক শিক্ষাৰ প্ৰৱৰ্তন কৰা হয় আৰু ইৰাণৰ প্ৰথম বিশ্ববিদ্যালয় তেহৰাণ বিশ্ববিদ্যালয় স্থাপন কৰা হয়।<ref>''[http://www.tufts.edu/as/stu-org/persian/irannew.html Iran] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304100039/http://www.tufts.edu/as/stu-org/persian/irannew.html |date=4 March 2016 }}'': Recent History, The Education System</ref> ৰেজা শ্বাহৰ শাসনত আধুনিক ঔদ্যোগিক উদ্যোগৰ সংখ্যা (তেল উদ্যোগ বাদ দি) ১৭গুণ বৃদ্ধি পায় আৰু ঘাইপথৰ দৈৰ্ঘ্য ২০০০ মাইলৰপৰা ১৪,০০০ মাইললৈ বৃদ্ধি পায়।<ref>Abrahamian, Ervand, ''Iran Between Two Revolutions'', 1982, p. 146.</ref> তেওঁ এক লাখ সৈনিকৰ সেনাবাহিনী গঠন কৰিছিল (পূৰ্বতে শ্বাহে জনজাতীয় বাহিনীৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰিছিল, যিসকলক শত্ৰুৰপৰা বন্দী কৰা লুট-পাতৰদ্বাৰা পুৰস্কৃত কৰা হৈছিল)<ref name=IB2R>{{cite book |title=Iran Between Two Revolutions |author= Ervand Abrahamian|page=51}}</ref> আৰু ৯০,০০০ কৰ্মচাৰীৰ অসামৰিক সেৱা স্থাপন কৰিছিল। তেওঁ পুৰুষ-মহিলা উভয়ৰে বাবে বিনামূলীয়া আৰু বাধ্যতামূলক শিক্ষা স্থাপন কৰিছিল আৰু ব্যক্তিগত ধৰ্মীয় বিদ্যালয়—ইছলামিক, খ্ৰীষ্টান, ইহুদী আদি বন্ধ কৰিছিল।<ref>Mackey, ''The Iranians'', (1996) p. 179</ref> তেওঁ মাছহাদ আৰু ক’মৰ দৰে চহৰৰ ধনী ধৰ্মগুৰুসকলৰ মাটি আৰু ৰিয়েল এষ্টেট জব্দ কৰিছিল। মাছহাদত ইমাম ৰেজাৰ মন্দিৰৰপৰা পোৱা আয় ধৰ্মনিৰপেক্ষ শিক্ষাৰ বিত্তীয় সাহায্য, আধুনিক চিকিৎসালয় নিৰ্মাণ, চহৰৰ পানী যোগানৰ উন্নতি, উদ্যোগিক উদ্যোগসমূহক ৰাজসাহায্য প্ৰদানৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।<ref>Mackey, Sandra ''The Iranians: Persia, Islam and the Soul of a Nation'', New York: Dutton, c 1996. p. 180</ref> ==নিৰ্বাসন== ১৯৪১ চনৰ আগষ্ট মাহত [[দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধ]]ৰ সময়ত মিত্ৰশক্তিৰ হৈ [[যুক্তৰাজ্য]] আৰু ছোভিয়েট ইউনিয়নে ইৰাণ আক্ৰমণ কৰে। ব্ৰিটিছ আৰু ছোভিয়েটৰ তীব্ৰ আক্ৰমণৰ সন্মুখত ইৰাণৰ সশস্ত্ৰ বাহিনী সহজেই পৰাস্ত হৈছিল। উইন্সটন চাৰ্চিলে ইৰাণক মিত্ৰশক্তিৰ বিজয়ৰ বাবে এখন দলঙৰ মূৰ হিচাপে বৰ্ণনা কৰিছিল। ১৯৪১ চনৰ ১৬ ছেপ্টেম্বৰত মিত্ৰশক্তিয়ে ৰেজা শ্বাহক তেওঁৰ পুত্ৰ মহম্মদ ৰেজা পাহলৱীৰ হাতত ক্ষমতা অৰ্পণ কৰিবলৈ বাধ্য কৰে। ইৰাণ ব্ৰিটিছ আৰু ছোভিয়েটৰ নিয়ন্ত্ৰণত থকাৰ বাবে ব্ৰিটিছে ৰেজা শ্বাহক নিৰ্বাসনলৈ পঠিয়াবলৈ সন্মত হয়। তেওঁৰ সন্মতি সাপেক্ষে ব্ৰিটিছ সেনাই তেওঁৰ সমগ্ৰ পৰিয়ালটোক [[মৰিচাছ]]লৈ লৈ যায়।<ref>Mohammad Gholi Majd, August 1941: The Anglo-Russian Occupation of Iran and Change of Shahs, University Press of America, 2012, p. 12.</ref> ইয়াৰ পিছত তেওঁ [[দক্ষিণ আফ্ৰিকা]]ৰ ডাৰবানৰপৰা জোহান্সবাৰ্গলৈ গুচি যায়। কেইবাবছৰ ধৰি হাৰ্ট এটেকত আক্ৰান্ত হৈ ১৯৪৪ চনৰ ২৬ জুলাইত তেওঁৰ মৃত্যু হয়। মৃত্যুৰ পাছত তেওঁৰ মৃতদেহ [[ইজিপ্ত]]ৰ কাইৰোৰ আল-ৰিফাই মছজিদলৈ লৈ যোৱা হয় আৰু তাতেই সমাধিস্থ কৰা হয়। ==তথ্যৰ উৎস== {{reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== *{{Commons category-inline}} *[http://www.irannotes.com IRANNOTES.com] — High quality Iranian banknotes and coins [[শ্ৰেণী:শাসক]] [[শ্ৰেণী:ইৰানৰ ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]] feqg91zxgpwb2tsmtptuw2s9f8sauuo 0 136889 606529 2026-05-15T17:28:52Z Pranamikaadhikary 27435 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 606529 wikitext text/x-wiki '''মেৰিনা চেপমেন''' (জন্ম ১৯৫০ চনৰ আশে-পাশে) কলম্বিয়াত জন্মগ্ৰহণ কৰা এগৰাকী ব্ৰিটিছ মহিলা যিয়ে তেওঁৰ শৈশৱৰ প্ৰথমভাগৰ বেছিভাগ সময় জংঘলত কটায় আৰু কেৱল কেপুচিন বান্দৰৰ এটা দলৰ লগত আৰু কেৱল জংঘলৰ আশে-পাশে জীয়াই থকা বুলি জনা যায়।[1][2] ==ব্যক্তিগত জীৱন== মেৰিনা চেপমেনৰ জন্ম হৈছিল ১৯৫০ চনৰ আশে-পাশে কলম্বিয়াত।{{cn}} কলম্বিয়াৰ মূলতঃ গ্ৰাম্য অঞ্চলত হোৱা লা ভায়লেন্সিয়া গৃহযুদ্ধৰ সময়ত তেওঁৰ জন্ম হৈছিল। পাঁচ-ছয় বছৰ বয়সত তাইক কোনোবাই নিজৰ গাঁৱৰ পৰা (সৰু আছিল বাবে গাঁৱৰ নামটো জনা নাছিল) লৈ গৈ এখন জংঘললৈ লৈ গৈছিল, যিটো হয়তো আমাজন বৰ্ষাৰণ্যৰ অংশ আছিল, অজ্ঞাত ব্যক্তিৰ এটা দলে, য'ত তাইক পিছ পৰি থৈ গৈছিল আৰু পৰিত্যক্ত কৰি থৈ গৈছিল, যিটো কাৰণ তাই বুজি পোৱা নাছিল। তাই ঘৰলৈ উভতি যাব নোৱাৰিলে আৰু জংঘলৰ পৰা ওলাই যাব নোৱাৰিলে, গতিকে তাই জংঘলত অকলে বিচৰণ কৰিলে, যথেষ্ট সময়।{{cn}} জংঘলত খাদ্যৰ অভাৱত খাদ্য বিচাৰি নাপালে আৰু তীব্ৰ পুষ্টিহীনতাত ভুগিবলৈ ধৰিলে আৰু অতি সোনকালেই সম্পূৰ্ণ দুৰ্বলতা আৰু পিছলৈ অনাহাৰে ভুগিবলগীয়া হয়।{{cn}} জীৱনীত তেওঁ অমিতা খোৱাৰ পাছত খাদ্য বিষক্ৰিয়াত আক্ৰান্ত হোৱাৰ কথা মনত পেলাইছে আৰু লিখিছে যে এজন বৃদ্ধ কেপুচিন বান্দৰে তেওঁক পানীৰ উৎসলৈ লৈ গৈছিল যিয়ে তেওঁক সুস্থ হোৱাত সহায় কৰিছিল।[3] তাই কয় যে কেপুচিন বান্দৰবোৰে পৰৱৰ্তী সময়ত তাইৰ লগত বন্ধুত্ব কৰিছিল আৰু তেওঁলোকৰ পথ নকল কৰি, খাবলৈ খাব পৰা খাদ্য ক'ত পাব আৰু গছত কেনেকৈ বগাব লাগে সেই বিষয়ে শিকি তাই জীয়াই থাকিবলৈ সক্ষম হৈছিল।[3] নতুন পৰিৱেশৰ লগত খাপ খুৱাবলৈ তাই সংগ্ৰাম কৰিছিল। এদিন চিকাৰীৰ এটা দলে তাইক আৱিষ্কাৰ কৰে আৰু সহায়ৰ বাবে কাষ চাপিল।[3] তেওঁলোকে তাইক জংঘলৰপৰা উলিয়াই আনি কুকুটা চহৰলৈ পঠোৱালৈকে বন্দী কৰি ৰাখিছিল।{{cn}} কুকুটাত তাইক বেশ্যালয়ত বিক্ৰী কৰি বেশ্যা হ’বলৈ বাধ্য কৰা হয়। পিছত হয় তাই পলাই গ’ল নহয় বহিষ্কাৰ কৰা হ’ল। তাৰ পিছত তেওঁ কুকুটাৰ ৰাজপথত বাস কৰে আৰু তাৰ পিছত কলম্বিয়াৰ এটা মাফিয়া পৰিয়ালৰ দাসী হয়।[3] চুবুৰীয়া মাৰুজাই তাইক উদ্ধাৰ কৰি কলম্বিয়াৰ ৰাজধানী চহৰ বগোটালৈ পঠিয়াইছিল তাইৰ এগৰাকী কন্যাৰ সৈতে থাকিবলৈ। মাৰুজাৰ কন্যা মাৰিয়াই মেৰিনাক প্ৰায় ১৪ বছৰ বয়সত দত্তক লয়।[3] বস্ত্ৰ উদ্যোগৰ জৰিয়তে ইংলেণ্ডৰ ইয়ৰ্কশ্বাৰৰ ব্ৰেডফোৰ্ড চহৰৰ সৈতে পৰিয়ালটোৰ সম্পৰ্ক আছিল আৰু ১৯৭৭ চনত তেওঁলোকৰ সন্তানক চেপমেনৰ সৈতে তালৈ পঠিয়াইছিল তেওঁলোকৰ নেনী হিচাপে।[2] বৰ্তমান চেপমেন ব্ৰেডফোৰ্ডত থাকে।[3] তেওঁ সেই অঞ্চলৰ এজন বিজ্ঞানীক বিয়া কৰাইছিল,[2] যাৰ সৈতে তেওঁৰ দুগৰাকী কন্যা সন্তান আছে।[2][4] ==বিশ্লেষণ== কলম্বিয়াৰ এজন অধ্যাপক কাৰ্লোছ কণ্ডে চেপমেনৰ দত্তক পৰিয়াল আৰু কেপুচিন বান্দৰৰ ছবি ব্যৱহাৰ কৰি এটা পৰীক্ষা কৰিছিল যিয়ে চেপমেনে সঁচা কথা কৈছে বুলি তীব্ৰভাৱে প্ৰকাশ কৰিছিল। লণ্ডন বিশ্ববিদ্যালয়ৰ মনোবিজ্ঞানৰ অধ্যাপক ক্ৰীছ ফ্ৰেঞ্চে যুক্তি দিছিল যে চেপমেন ভুৱা স্মৃতিৰদ্বাৰা প্ৰভাবিত হ'ব পাৰে।[2] ==তথ্যসূত্ৰ== hkqz7tbx3wmc0xhjf5cpyg7pvioiy44 606532 606529 2026-05-15T17:35:17Z Pranamikaadhikary 27435 /* ব্যক্তিগত জীৱন */ 606532 wikitext text/x-wiki '''মেৰিনা চেপমেন''' (জন্ম ১৯৫০ চনৰ আশে-পাশে) কলম্বিয়াত জন্মগ্ৰহণ কৰা এগৰাকী ব্ৰিটিছ মহিলা যিয়ে তেওঁৰ শৈশৱৰ প্ৰথমভাগৰ বেছিভাগ সময় জংঘলত কটায় আৰু কেৱল কেপুচিন বান্দৰৰ এটা দলৰ লগত আৰু কেৱল জংঘলৰ আশে-পাশে জীয়াই থকা বুলি জনা যায়।[1][2] ==ব্যক্তিগত জীৱন== মেৰিনা চেপমেনৰ জন্ম হৈছিল ১৯৫০ চনৰ আশে-পাশে কলম্বিয়াত।{{cn}} কলম্বিয়াৰ মূলতঃ গ্ৰাম্য অঞ্চলত হোৱা লা ভায়লেন্সিয়া গৃহযুদ্ধৰ সময়ত তেওঁৰ জন্ম হৈছিল। পাঁচ-ছয় বছৰ বয়সত তেওঁক কোনোবাই নিজৰ গাঁৱৰ পৰা (সৰু আছিল বাবে গাঁৱৰ নামটো জনা নাছিল) লৈ গৈ এখন জংঘললৈ লৈ গৈছিল, যিটো হয়তো আমাজন বৰ্ষাৰণ্যৰ অংশ আছিল। অজ্ঞাত ব্যক্তিৰ এটা দলে তেওঁক কিয় লৈ গৈছিল আৰু তাত পেলাই থৈ আহিছিল তাৰ কাৰণ তেওঁ বুজি পোৱা নাছিল। তেওঁ ঘৰলৈ উভতি আহিব পৰা নাছিল আৰু জংঘলৰ পৰা ওলাই যোৱাৰ বাটো বিচাৰি পোৱা নাছিল, গতিকে তেওঁ জংঘলত অকলে বিচৰণ কৰিবলৈ ধৰিলে।{{cn}} জংঘলত খাদ্যৰ অভাৱত তীব্ৰ পুষ্টিহীনতাত ভুগিবলৈ ধৰিলে আৰু অতি সোনকালেই সম্পূৰ্ণ দুৰ্বল হৈ আৰু পিছলৈ অনাহাৰত ভুগিবলগীয়া হয়।{{cn}} তেওঁৰ জীৱনীত তেওঁ অমিতা খোৱাৰ পাছত খাদ্য বিষক্ৰিয়াত আক্ৰান্ত হোৱাৰ কথা মনত পেলাইছে আৰু লিখিছে যে এটা বৃদ্ধ কেপুচিন বান্দৰে তেওঁক পানীৰ উৎসলৈ লৈ গৈছিল যিয়ে তেওঁক সুস্থ হোৱাত সহায় কৰিছিল।[3] তেওঁ কয় যে কেপুচিন বান্দৰবোৰে পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁৰ লগত বন্ধুত্ব কৰিছিল আৰু তেওঁলোকৰ পথ নকল কৰি, খাবলৈ খাব পৰা খাদ্য ক'ত পাব আৰু গছত কেনেকৈ বগাব লাগে সেই বিষয়ে শিকি তেওঁ জীয়াই থাকিবলৈ সক্ষম হৈছিল।[3] নতুন পৰিৱেশৰ লগত খাপ খুৱাবলৈ সংগ্ৰাম কৰিছিল। এদিন চিকাৰীৰ এটা দলে তেওঁক আৱিষ্কাৰ কৰে আৰু সহায়ৰ বাবে কাষ চাপিল।[3] তেওঁলোকে তেওঁক জংঘলৰপৰা উলিয়াই আনি কুকুটা চহৰলৈ পঠোৱালৈকে বন্দী কৰি ৰাখিছিল।{{cn}} কুকুটাত তেওঁক বেশ্যালয়ত বিক্ৰী কৰি বেশ্যা হ’বলৈ বাধ্য কৰা হয়। পিছত হয় তেওঁ হয় পলাই যায় নহয় বহিষ্কাৰ কৰা হয়। তাৰ পিছত তেওঁ কুকুটাৰ ৰাজপথত বাস কৰে আৰু তাৰ পিছত কলম্বিয়াৰ এটা মাফিয়া পৰিয়ালৰ দাসী হয়।[3] চুবুৰীয়া মাৰুজাই তেওঁক উদ্ধাৰ কৰি কলম্বিয়াৰ ৰাজধানী চহৰ বগোটালৈ পঠিয়াইছিল তেওঁৰ এগৰাকী কন্যাৰ সৈতে থাকিবলৈ। মাৰুজাৰ কন্যা মাৰিয়াই মেৰিনাক প্ৰায় ১৪ বছৰ বয়সত দত্তক লয়।[3] বস্ত্ৰ উদ্যোগৰ জৰিয়তে ইংলেণ্ডৰ ইয়ৰ্কশ্বাৰৰ ব্ৰেডফোৰ্ড চহৰৰ সৈতে পৰিয়ালটোৰ সম্পৰ্ক আছিল আৰু ১৯৭৭ চনত তেওঁলোকৰ সন্তানক চেপমেনৰ সৈতে তালৈ পঠিয়াইছিল তেওঁলোকৰ নেনী হিচাপে।[2] বৰ্তমান চেপমেন ব্ৰেডফোৰ্ডত থাকে।[3] তেওঁ সেই অঞ্চলৰ এজন বিজ্ঞানীক বিয়া কৰাইছিল,[2] যাৰ সৈতে তেওঁৰ দুগৰাকী কন্যা সন্তান আছে।[2][4] ==বিশ্লেষণ== কলম্বিয়াৰ এজন অধ্যাপক কাৰ্লোছ কণ্ডে চেপমেনৰ দত্তক পৰিয়াল আৰু কেপুচিন বান্দৰৰ ছবি ব্যৱহাৰ কৰি এটা পৰীক্ষা কৰিছিল যিয়ে চেপমেনে সঁচা কথা কৈছে বুলি তীব্ৰভাৱে প্ৰকাশ কৰিছিল। লণ্ডন বিশ্ববিদ্যালয়ৰ মনোবিজ্ঞানৰ অধ্যাপক ক্ৰীছ ফ্ৰেঞ্চে যুক্তি দিছিল যে চেপমেন ভুৱা স্মৃতিৰদ্বাৰা প্ৰভাবিত হ'ব পাৰে।[2] ==তথ্যসূত্ৰ== cskzw86uuykk6ly5hivg64zj59qzt75 606533 606532 2026-05-15T17:35:55Z Pranamikaadhikary 27435 606533 wikitext text/x-wiki '''মেৰিনা চেপমেন''' (জন্ম ১৯৫০ চনৰ আশে-পাশে) কলম্বিয়াত জন্মগ্ৰহণ কৰা এগৰাকী ব্ৰিটিছ মহিলা যিয়ে তেওঁৰ শৈশৱৰ প্ৰথমভাগৰ বেছিভাগ সময় জংঘলত কটায় আৰু কেৱল কেপুচিন বান্দৰৰ এটা দলৰ লগত আৰু কেৱল জংঘলৰ আশে-পাশে জীয়াই থকা বুলি জনা যায়।<ref name=Sherwell-Ensor>[https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/southamerica/colombia/9637674/Strange-life-of-the-housewife-who-grew-up-with-monkeys.html Strange life of the housewife who grew up with monkeys], by Philip Sherwell and Josie in ''[[the Daily Telegraph]]''; published 28 October 2012; retrieved 7 February 2015</ref><ref name=Payne> {{citation |url=http://www.radiotimes.com/news/2013-12-12/the-woman-raised-by-monkeys-is-this-granny-from-bradford-telling-the-truth |title=Monkeys: is this granny from Bradford telling the truth? | author = Payne, Terry | publisher = Radio Times | archive-url = https://web.archive.org/web/20141231050350/http://www.radiotimes.com/news/2013-12-12/the-woman-raised-by-monkeys-is-this-granny-from-bradford-telling-the-truth |archive-date=2014-12-31 |url-status=dead |date=2013-12-12 }}</ref> ==ব্যক্তিগত জীৱন== মেৰিনা চেপমেনৰ জন্ম হৈছিল ১৯৫০ চনৰ আশে-পাশে কলম্বিয়াত।{{cn}} কলম্বিয়াৰ মূলতঃ গ্ৰাম্য অঞ্চলত হোৱা লা ভায়লেন্সিয়া গৃহযুদ্ধৰ সময়ত তেওঁৰ জন্ম হৈছিল। পাঁচ-ছয় বছৰ বয়সত তেওঁক কোনোবাই নিজৰ গাঁৱৰ পৰা (সৰু আছিল বাবে গাঁৱৰ নামটো জনা নাছিল) লৈ গৈ এখন জংঘললৈ লৈ গৈছিল, যিটো হয়তো আমাজন বৰ্ষাৰণ্যৰ অংশ আছিল। অজ্ঞাত ব্যক্তিৰ এটা দলে তেওঁক কিয় লৈ গৈছিল আৰু তাত পেলাই থৈ আহিছিল তাৰ কাৰণ তেওঁ বুজি পোৱা নাছিল। তেওঁ ঘৰলৈ উভতি আহিব পৰা নাছিল আৰু জংঘলৰ পৰা ওলাই যোৱাৰ বাটো বিচাৰি পোৱা নাছিল, গতিকে তেওঁ জংঘলত অকলে বিচৰণ কৰিবলৈ ধৰিলে।{{cn}} জংঘলত খাদ্যৰ অভাৱত তীব্ৰ পুষ্টিহীনতাত ভুগিবলৈ ধৰিলে আৰু অতি সোনকালেই সম্পূৰ্ণ দুৰ্বল হৈ আৰু পিছলৈ অনাহাৰত ভুগিবলগীয়া হয়।{{cn}} তেওঁৰ জীৱনীত তেওঁ অমিতা খোৱাৰ পাছত খাদ্য বিষক্ৰিয়াত আক্ৰান্ত হোৱাৰ কথা মনত পেলাইছে আৰু লিখিছে যে এটা বৃদ্ধ কেপুচিন বান্দৰে তেওঁক পানীৰ উৎসলৈ লৈ গৈছিল যিয়ে তেওঁক সুস্থ হোৱাত সহায় কৰিছিল।[3] তেওঁ কয় যে কেপুচিন বান্দৰবোৰে পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁৰ লগত বন্ধুত্ব কৰিছিল আৰু তেওঁলোকৰ পথ নকল কৰি, খাবলৈ খাব পৰা খাদ্য ক'ত পাব আৰু গছত কেনেকৈ বগাব লাগে সেই বিষয়ে শিকি তেওঁ জীয়াই থাকিবলৈ সক্ষম হৈছিল।[3] নতুন পৰিৱেশৰ লগত খাপ খুৱাবলৈ সংগ্ৰাম কৰিছিল। এদিন চিকাৰীৰ এটা দলে তেওঁক আৱিষ্কাৰ কৰে আৰু সহায়ৰ বাবে কাষ চাপিল।[3] তেওঁলোকে তেওঁক জংঘলৰপৰা উলিয়াই আনি কুকুটা চহৰলৈ পঠোৱালৈকে বন্দী কৰি ৰাখিছিল।{{cn}} কুকুটাত তেওঁক বেশ্যালয়ত বিক্ৰী কৰি বেশ্যা হ’বলৈ বাধ্য কৰা হয়। পিছত হয় তেওঁ হয় পলাই যায় নহয় বহিষ্কাৰ কৰা হয়। তাৰ পিছত তেওঁ কুকুটাৰ ৰাজপথত বাস কৰে আৰু তাৰ পিছত কলম্বিয়াৰ এটা মাফিয়া পৰিয়ালৰ দাসী হয়।[3] চুবুৰীয়া মাৰুজাই তেওঁক উদ্ধাৰ কৰি কলম্বিয়াৰ ৰাজধানী চহৰ বগোটালৈ পঠিয়াইছিল তেওঁৰ এগৰাকী কন্যাৰ সৈতে থাকিবলৈ। মাৰুজাৰ কন্যা মাৰিয়াই মেৰিনাক প্ৰায় ১৪ বছৰ বয়সত দত্তক লয়।[3] বস্ত্ৰ উদ্যোগৰ জৰিয়তে ইংলেণ্ডৰ ইয়ৰ্কশ্বাৰৰ ব্ৰেডফোৰ্ড চহৰৰ সৈতে পৰিয়ালটোৰ সম্পৰ্ক আছিল আৰু ১৯৭৭ চনত তেওঁলোকৰ সন্তানক চেপমেনৰ সৈতে তালৈ পঠিয়াইছিল তেওঁলোকৰ নেনী হিচাপে।[2] বৰ্তমান চেপমেন ব্ৰেডফোৰ্ডত থাকে।[3] তেওঁ সেই অঞ্চলৰ এজন বিজ্ঞানীক বিয়া কৰাইছিল,[2] যাৰ সৈতে তেওঁৰ দুগৰাকী কন্যা সন্তান আছে।[2][4] ==বিশ্লেষণ== কলম্বিয়াৰ এজন অধ্যাপক কাৰ্লোছ কণ্ডে চেপমেনৰ দত্তক পৰিয়াল আৰু কেপুচিন বান্দৰৰ ছবি ব্যৱহাৰ কৰি এটা পৰীক্ষা কৰিছিল যিয়ে চেপমেনে সঁচা কথা কৈছে বুলি তীব্ৰভাৱে প্ৰকাশ কৰিছিল। লণ্ডন বিশ্ববিদ্যালয়ৰ মনোবিজ্ঞানৰ অধ্যাপক ক্ৰীছ ফ্ৰেঞ্চে যুক্তি দিছিল যে চেপমেন ভুৱা স্মৃতিৰদ্বাৰা প্ৰভাবিত হ'ব পাৰে।[2] ==তথ্যসূত্ৰ== c7t84h7k0ojwaoyeb6bz44o7eggmii4 606535 606533 2026-05-15T17:37:57Z Pranamikaadhikary 27435 /* ব্যক্তিগত জীৱন */ 606535 wikitext text/x-wiki '''মেৰিনা চেপমেন''' (জন্ম ১৯৫০ চনৰ আশে-পাশে) কলম্বিয়াত জন্মগ্ৰহণ কৰা এগৰাকী ব্ৰিটিছ মহিলা যিয়ে তেওঁৰ শৈশৱৰ প্ৰথমভাগৰ বেছিভাগ সময় জংঘলত কটায় আৰু কেৱল কেপুচিন বান্দৰৰ এটা দলৰ লগত আৰু কেৱল জংঘলৰ আশে-পাশে জীয়াই থকা বুলি জনা যায়।<ref name=Sherwell-Ensor>[https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/southamerica/colombia/9637674/Strange-life-of-the-housewife-who-grew-up-with-monkeys.html Strange life of the housewife who grew up with monkeys], by Philip Sherwell and Josie in ''[[the Daily Telegraph]]''; published 28 October 2012; retrieved 7 February 2015</ref><ref name=Payne> {{citation |url=http://www.radiotimes.com/news/2013-12-12/the-woman-raised-by-monkeys-is-this-granny-from-bradford-telling-the-truth |title=Monkeys: is this granny from Bradford telling the truth? | author = Payne, Terry | publisher = Radio Times | archive-url = https://web.archive.org/web/20141231050350/http://www.radiotimes.com/news/2013-12-12/the-woman-raised-by-monkeys-is-this-granny-from-bradford-telling-the-truth |archive-date=2014-12-31 |url-status=dead |date=2013-12-12 }}</ref> ==ব্যক্তিগত জীৱন== মেৰিনা চেপমেনৰ জন্ম হৈছিল ১৯৫০ চনৰ আশে-পাশে কলম্বিয়াত।{{cn}} কলম্বিয়াৰ মূলতঃ গ্ৰাম্য অঞ্চলত হোৱা লা ভায়লেন্সিয়া গৃহযুদ্ধৰ সময়ত তেওঁৰ জন্ম হৈছিল। পাঁচ-ছয় বছৰ বয়সত তেওঁক কোনোবাই নিজৰ গাঁৱৰ পৰা (সৰু আছিল বাবে গাঁৱৰ নামটো জনা নাছিল) লৈ গৈ এখন জংঘললৈ লৈ গৈছিল, যিটো হয়তো আমাজন বৰ্ষাৰণ্যৰ অংশ আছিল। অজ্ঞাত ব্যক্তিৰ এটা দলে তেওঁক কিয় লৈ গৈছিল আৰু তাত পেলাই থৈ আহিছিল তাৰ কাৰণ তেওঁ বুজি পোৱা নাছিল। তেওঁ ঘৰলৈ উভতি আহিব পৰা নাছিল আৰু জংঘলৰ পৰা ওলাই যোৱাৰ বাটো বিচাৰি পোৱা নাছিল, গতিকে তেওঁ জংঘলত অকলে বিচৰণ কৰিবলৈ ধৰিলে।{{cn}} জংঘলত খাদ্যৰ অভাৱত তীব্ৰ পুষ্টিহীনতাত ভুগিবলৈ ধৰিলে আৰু অতি সোনকালেই সম্পূৰ্ণ দুৰ্বল হৈ আৰু পিছলৈ অনাহাৰত ভুগিবলগীয়া হয়।{{cn}} তেওঁৰ জীৱনীত তেওঁ অমিতা খোৱাৰ পাছত খাদ্য বিষক্ৰিয়াত আক্ৰান্ত হোৱাৰ কথা মনত পেলাইছে আৰু লিখিছে যে এটা বৃদ্ধ কেপুচিন বান্দৰে তেওঁক পানীৰ উৎসলৈ লৈ গৈছিল যিয়ে তেওঁক সুস্থ হোৱাত সহায় কৰিছিল।<ref name=Hattenstone>Hattenstone, Simon. "[https://www.theguardian.com/science/2013/apr/13/marina-chapman-monkeys Was Marina Chapman really brought up by monkeys?]" ''[[The Guardian]]''. Friday 12 April 2013. Retrieved on 23 February 2014.</ref> তেওঁ কয় যে কেপুচিন বান্দৰবোৰে পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁৰ লগত বন্ধুত্ব কৰিছিল আৰু তেওঁলোকৰ পথ নকল কৰি, খাবলৈ খাব পৰা খাদ্য ক'ত পাব আৰু গছত কেনেকৈ বগাব লাগে সেই বিষয়ে শিকি তেওঁ জীয়াই থাকিবলৈ সক্ষম হৈছিল।<ref name=Hattenstone/> নতুন পৰিৱেশৰ লগত খাপ খুৱাবলৈ সংগ্ৰাম কৰিছিল। এদিন চিকাৰীৰ এটা দলে তেওঁক আৱিষ্কাৰ কৰে আৰু সহায়ৰ বাবে কাষ চাপিল।<ref name=Hattenstone/> তেওঁলোকে তেওঁক জংঘলৰপৰা উলিয়াই আনি কুকুটা চহৰলৈ পঠোৱালৈকে বন্দী কৰি ৰাখিছিল।{{cn}} কুকুটাত তেওঁক বেশ্যালয়ত বিক্ৰী কৰি বেশ্যা হ’বলৈ বাধ্য কৰা হয়। পিছত হয় তেওঁ হয় পলাই যায় নহয় বহিষ্কাৰ কৰা হয়। তাৰ পিছত তেওঁ কুকুটাৰ ৰাজপথত বাস কৰে আৰু তাৰ পিছত কলম্বিয়াৰ এটা মাফিয়া পৰিয়ালৰ দাসী হয়।<ref name=Hattenstone/> চুবুৰীয়া মাৰুজাই তেওঁক উদ্ধাৰ কৰি কলম্বিয়াৰ ৰাজধানী চহৰ বগোটালৈ পঠিয়াইছিল তেওঁৰ এগৰাকী কন্যাৰ সৈতে থাকিবলৈ। মাৰুজাৰ কন্যা মাৰিয়াই মেৰিনাক প্ৰায় ১৪ বছৰ বয়সত দত্তক লয়।<ref name=Hattenstone/> বস্ত্ৰ উদ্যোগৰ জৰিয়তে ইংলেণ্ডৰ ইয়ৰ্কশ্বাৰৰ ব্ৰেডফোৰ্ড চহৰৰ সৈতে পৰিয়ালটোৰ সম্পৰ্ক আছিল আৰু ১৯৭৭ চনত তেওঁলোকৰ সন্তানক চেপমেনৰ সৈতে তালৈ পঠিয়াইছিল তেওঁলোকৰ নেনী হিচাপে।<ref name=Payne/> বৰ্তমান চেপমেন ব্ৰেডফোৰ্ডত থাকে।<ref name=Hattenstone/> তেওঁ সেই অঞ্চলৰ এজন বিজ্ঞানীক বিয়া কৰাইছিল,<ref name=Payne/> যাৰ সৈতে তেওঁৰ দুগৰাকী কন্যা সন্তান আছে।<ref name=Payne/><ref>{{Cite web |last=Bains |first=Sanjeeta |date=2024-01-01 |title='My mum was raised by monkeys - now I've quit life in city to live in jungle' |url=https://www.mirror.co.uk/tv/tv-news/my-mum-raised-monkeys-now-31784472 |access-date=2024-01-03 |website=The Mirror |language=en}}</ref> ==বিশ্লেষণ== কলম্বিয়াৰ এজন অধ্যাপক কাৰ্লোছ কণ্ডে চেপমেনৰ দত্তক পৰিয়াল আৰু কেপুচিন বান্দৰৰ ছবি ব্যৱহাৰ কৰি এটা পৰীক্ষা কৰিছিল যিয়ে চেপমেনে সঁচা কথা কৈছে বুলি তীব্ৰভাৱে প্ৰকাশ কৰিছিল। লণ্ডন বিশ্ববিদ্যালয়ৰ মনোবিজ্ঞানৰ অধ্যাপক ক্ৰীছ ফ্ৰেঞ্চে যুক্তি দিছিল যে চেপমেন ভুৱা স্মৃতিৰদ্বাৰা প্ৰভাবিত হ'ব পাৰে।[2] ==তথ্যসূত্ৰ== ryxchwea513d8zok3phisg519vwjxhg 606536 606535 2026-05-15T17:38:28Z Pranamikaadhikary 27435 /* বিশ্লেষণ */ 606536 wikitext text/x-wiki '''মেৰিনা চেপমেন''' (জন্ম ১৯৫০ চনৰ আশে-পাশে) কলম্বিয়াত জন্মগ্ৰহণ কৰা এগৰাকী ব্ৰিটিছ মহিলা যিয়ে তেওঁৰ শৈশৱৰ প্ৰথমভাগৰ বেছিভাগ সময় জংঘলত কটায় আৰু কেৱল কেপুচিন বান্দৰৰ এটা দলৰ লগত আৰু কেৱল জংঘলৰ আশে-পাশে জীয়াই থকা বুলি জনা যায়।<ref name=Sherwell-Ensor>[https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/southamerica/colombia/9637674/Strange-life-of-the-housewife-who-grew-up-with-monkeys.html Strange life of the housewife who grew up with monkeys], by Philip Sherwell and Josie in ''[[the Daily Telegraph]]''; published 28 October 2012; retrieved 7 February 2015</ref><ref name=Payne> {{citation |url=http://www.radiotimes.com/news/2013-12-12/the-woman-raised-by-monkeys-is-this-granny-from-bradford-telling-the-truth |title=Monkeys: is this granny from Bradford telling the truth? | author = Payne, Terry | publisher = Radio Times | archive-url = https://web.archive.org/web/20141231050350/http://www.radiotimes.com/news/2013-12-12/the-woman-raised-by-monkeys-is-this-granny-from-bradford-telling-the-truth |archive-date=2014-12-31 |url-status=dead |date=2013-12-12 }}</ref> ==ব্যক্তিগত জীৱন== মেৰিনা চেপমেনৰ জন্ম হৈছিল ১৯৫০ চনৰ আশে-পাশে কলম্বিয়াত।{{cn}} কলম্বিয়াৰ মূলতঃ গ্ৰাম্য অঞ্চলত হোৱা লা ভায়লেন্সিয়া গৃহযুদ্ধৰ সময়ত তেওঁৰ জন্ম হৈছিল। পাঁচ-ছয় বছৰ বয়সত তেওঁক কোনোবাই নিজৰ গাঁৱৰ পৰা (সৰু আছিল বাবে গাঁৱৰ নামটো জনা নাছিল) লৈ গৈ এখন জংঘললৈ লৈ গৈছিল, যিটো হয়তো আমাজন বৰ্ষাৰণ্যৰ অংশ আছিল। অজ্ঞাত ব্যক্তিৰ এটা দলে তেওঁক কিয় লৈ গৈছিল আৰু তাত পেলাই থৈ আহিছিল তাৰ কাৰণ তেওঁ বুজি পোৱা নাছিল। তেওঁ ঘৰলৈ উভতি আহিব পৰা নাছিল আৰু জংঘলৰ পৰা ওলাই যোৱাৰ বাটো বিচাৰি পোৱা নাছিল, গতিকে তেওঁ জংঘলত অকলে বিচৰণ কৰিবলৈ ধৰিলে।{{cn}} জংঘলত খাদ্যৰ অভাৱত তীব্ৰ পুষ্টিহীনতাত ভুগিবলৈ ধৰিলে আৰু অতি সোনকালেই সম্পূৰ্ণ দুৰ্বল হৈ আৰু পিছলৈ অনাহাৰত ভুগিবলগীয়া হয়।{{cn}} তেওঁৰ জীৱনীত তেওঁ অমিতা খোৱাৰ পাছত খাদ্য বিষক্ৰিয়াত আক্ৰান্ত হোৱাৰ কথা মনত পেলাইছে আৰু লিখিছে যে এটা বৃদ্ধ কেপুচিন বান্দৰে তেওঁক পানীৰ উৎসলৈ লৈ গৈছিল যিয়ে তেওঁক সুস্থ হোৱাত সহায় কৰিছিল।<ref name=Hattenstone>Hattenstone, Simon. "[https://www.theguardian.com/science/2013/apr/13/marina-chapman-monkeys Was Marina Chapman really brought up by monkeys?]" ''[[The Guardian]]''. Friday 12 April 2013. Retrieved on 23 February 2014.</ref> তেওঁ কয় যে কেপুচিন বান্দৰবোৰে পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁৰ লগত বন্ধুত্ব কৰিছিল আৰু তেওঁলোকৰ পথ নকল কৰি, খাবলৈ খাব পৰা খাদ্য ক'ত পাব আৰু গছত কেনেকৈ বগাব লাগে সেই বিষয়ে শিকি তেওঁ জীয়াই থাকিবলৈ সক্ষম হৈছিল।<ref name=Hattenstone/> নতুন পৰিৱেশৰ লগত খাপ খুৱাবলৈ সংগ্ৰাম কৰিছিল। এদিন চিকাৰীৰ এটা দলে তেওঁক আৱিষ্কাৰ কৰে আৰু সহায়ৰ বাবে কাষ চাপিল।<ref name=Hattenstone/> তেওঁলোকে তেওঁক জংঘলৰপৰা উলিয়াই আনি কুকুটা চহৰলৈ পঠোৱালৈকে বন্দী কৰি ৰাখিছিল।{{cn}} কুকুটাত তেওঁক বেশ্যালয়ত বিক্ৰী কৰি বেশ্যা হ’বলৈ বাধ্য কৰা হয়। পিছত হয় তেওঁ হয় পলাই যায় নহয় বহিষ্কাৰ কৰা হয়। তাৰ পিছত তেওঁ কুকুটাৰ ৰাজপথত বাস কৰে আৰু তাৰ পিছত কলম্বিয়াৰ এটা মাফিয়া পৰিয়ালৰ দাসী হয়।<ref name=Hattenstone/> চুবুৰীয়া মাৰুজাই তেওঁক উদ্ধাৰ কৰি কলম্বিয়াৰ ৰাজধানী চহৰ বগোটালৈ পঠিয়াইছিল তেওঁৰ এগৰাকী কন্যাৰ সৈতে থাকিবলৈ। মাৰুজাৰ কন্যা মাৰিয়াই মেৰিনাক প্ৰায় ১৪ বছৰ বয়সত দত্তক লয়।<ref name=Hattenstone/> বস্ত্ৰ উদ্যোগৰ জৰিয়তে ইংলেণ্ডৰ ইয়ৰ্কশ্বাৰৰ ব্ৰেডফোৰ্ড চহৰৰ সৈতে পৰিয়ালটোৰ সম্পৰ্ক আছিল আৰু ১৯৭৭ চনত তেওঁলোকৰ সন্তানক চেপমেনৰ সৈতে তালৈ পঠিয়াইছিল তেওঁলোকৰ নেনী হিচাপে।<ref name=Payne/> বৰ্তমান চেপমেন ব্ৰেডফোৰ্ডত থাকে।<ref name=Hattenstone/> তেওঁ সেই অঞ্চলৰ এজন বিজ্ঞানীক বিয়া কৰাইছিল,<ref name=Payne/> যাৰ সৈতে তেওঁৰ দুগৰাকী কন্যা সন্তান আছে।<ref name=Payne/><ref>{{Cite web |last=Bains |first=Sanjeeta |date=2024-01-01 |title='My mum was raised by monkeys - now I've quit life in city to live in jungle' |url=https://www.mirror.co.uk/tv/tv-news/my-mum-raised-monkeys-now-31784472 |access-date=2024-01-03 |website=The Mirror |language=en}}</ref> ==বিশ্লেষণ== কলম্বিয়াৰ এজন অধ্যাপক কাৰ্লোছ কণ্ডে চেপমেনৰ দত্তক পৰিয়াল আৰু কেপুচিন বান্দৰৰ ছবি ব্যৱহাৰ কৰি এটা পৰীক্ষা কৰিছিল যিয়ে চেপমেনে সঁচা কথা কৈছে বুলি তীব্ৰভাৱে প্ৰকাশ কৰিছিল। লণ্ডন বিশ্ববিদ্যালয়ৰ মনোবিজ্ঞানৰ অধ্যাপক ক্ৰীছ ফ্ৰেঞ্চে যুক্তি দিছিল যে চেপমেন ভুৱা স্মৃতিৰদ্বাৰা প্ৰভাবিত হ'ব পাৰে।<ref name=Payne/> ==তথ্যসূত্ৰ== 80ao5slkrbmyhi44ravauu2216np8u7 606537 606536 2026-05-15T17:38:39Z Pranamikaadhikary 27435 added [[Category:বন্য শিশু]] using [[WP:HC|HotCat]] 606537 wikitext text/x-wiki '''মেৰিনা চেপমেন''' (জন্ম ১৯৫০ চনৰ আশে-পাশে) কলম্বিয়াত জন্মগ্ৰহণ কৰা এগৰাকী ব্ৰিটিছ মহিলা যিয়ে তেওঁৰ শৈশৱৰ প্ৰথমভাগৰ বেছিভাগ সময় জংঘলত কটায় আৰু কেৱল কেপুচিন বান্দৰৰ এটা দলৰ লগত আৰু কেৱল জংঘলৰ আশে-পাশে জীয়াই থকা বুলি জনা যায়।<ref name=Sherwell-Ensor>[https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/southamerica/colombia/9637674/Strange-life-of-the-housewife-who-grew-up-with-monkeys.html Strange life of the housewife who grew up with monkeys], by Philip Sherwell and Josie in ''[[the Daily Telegraph]]''; published 28 October 2012; retrieved 7 February 2015</ref><ref name=Payne> {{citation |url=http://www.radiotimes.com/news/2013-12-12/the-woman-raised-by-monkeys-is-this-granny-from-bradford-telling-the-truth |title=Monkeys: is this granny from Bradford telling the truth? | author = Payne, Terry | publisher = Radio Times | archive-url = https://web.archive.org/web/20141231050350/http://www.radiotimes.com/news/2013-12-12/the-woman-raised-by-monkeys-is-this-granny-from-bradford-telling-the-truth |archive-date=2014-12-31 |url-status=dead |date=2013-12-12 }}</ref> ==ব্যক্তিগত জীৱন== মেৰিনা চেপমেনৰ জন্ম হৈছিল ১৯৫০ চনৰ আশে-পাশে কলম্বিয়াত।{{cn}} কলম্বিয়াৰ মূলতঃ গ্ৰাম্য অঞ্চলত হোৱা লা ভায়লেন্সিয়া গৃহযুদ্ধৰ সময়ত তেওঁৰ জন্ম হৈছিল। পাঁচ-ছয় বছৰ বয়সত তেওঁক কোনোবাই নিজৰ গাঁৱৰ পৰা (সৰু আছিল বাবে গাঁৱৰ নামটো জনা নাছিল) লৈ গৈ এখন জংঘললৈ লৈ গৈছিল, যিটো হয়তো আমাজন বৰ্ষাৰণ্যৰ অংশ আছিল। অজ্ঞাত ব্যক্তিৰ এটা দলে তেওঁক কিয় লৈ গৈছিল আৰু তাত পেলাই থৈ আহিছিল তাৰ কাৰণ তেওঁ বুজি পোৱা নাছিল। তেওঁ ঘৰলৈ উভতি আহিব পৰা নাছিল আৰু জংঘলৰ পৰা ওলাই যোৱাৰ বাটো বিচাৰি পোৱা নাছিল, গতিকে তেওঁ জংঘলত অকলে বিচৰণ কৰিবলৈ ধৰিলে।{{cn}} জংঘলত খাদ্যৰ অভাৱত তীব্ৰ পুষ্টিহীনতাত ভুগিবলৈ ধৰিলে আৰু অতি সোনকালেই সম্পূৰ্ণ দুৰ্বল হৈ আৰু পিছলৈ অনাহাৰত ভুগিবলগীয়া হয়।{{cn}} তেওঁৰ জীৱনীত তেওঁ অমিতা খোৱাৰ পাছত খাদ্য বিষক্ৰিয়াত আক্ৰান্ত হোৱাৰ কথা মনত পেলাইছে আৰু লিখিছে যে এটা বৃদ্ধ কেপুচিন বান্দৰে তেওঁক পানীৰ উৎসলৈ লৈ গৈছিল যিয়ে তেওঁক সুস্থ হোৱাত সহায় কৰিছিল।<ref name=Hattenstone>Hattenstone, Simon. "[https://www.theguardian.com/science/2013/apr/13/marina-chapman-monkeys Was Marina Chapman really brought up by monkeys?]" ''[[The Guardian]]''. Friday 12 April 2013. Retrieved on 23 February 2014.</ref> তেওঁ কয় যে কেপুচিন বান্দৰবোৰে পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁৰ লগত বন্ধুত্ব কৰিছিল আৰু তেওঁলোকৰ পথ নকল কৰি, খাবলৈ খাব পৰা খাদ্য ক'ত পাব আৰু গছত কেনেকৈ বগাব লাগে সেই বিষয়ে শিকি তেওঁ জীয়াই থাকিবলৈ সক্ষম হৈছিল।<ref name=Hattenstone/> নতুন পৰিৱেশৰ লগত খাপ খুৱাবলৈ সংগ্ৰাম কৰিছিল। এদিন চিকাৰীৰ এটা দলে তেওঁক আৱিষ্কাৰ কৰে আৰু সহায়ৰ বাবে কাষ চাপিল।<ref name=Hattenstone/> তেওঁলোকে তেওঁক জংঘলৰপৰা উলিয়াই আনি কুকুটা চহৰলৈ পঠোৱালৈকে বন্দী কৰি ৰাখিছিল।{{cn}} কুকুটাত তেওঁক বেশ্যালয়ত বিক্ৰী কৰি বেশ্যা হ’বলৈ বাধ্য কৰা হয়। পিছত হয় তেওঁ হয় পলাই যায় নহয় বহিষ্কাৰ কৰা হয়। তাৰ পিছত তেওঁ কুকুটাৰ ৰাজপথত বাস কৰে আৰু তাৰ পিছত কলম্বিয়াৰ এটা মাফিয়া পৰিয়ালৰ দাসী হয়।<ref name=Hattenstone/> চুবুৰীয়া মাৰুজাই তেওঁক উদ্ধাৰ কৰি কলম্বিয়াৰ ৰাজধানী চহৰ বগোটালৈ পঠিয়াইছিল তেওঁৰ এগৰাকী কন্যাৰ সৈতে থাকিবলৈ। মাৰুজাৰ কন্যা মাৰিয়াই মেৰিনাক প্ৰায় ১৪ বছৰ বয়সত দত্তক লয়।<ref name=Hattenstone/> বস্ত্ৰ উদ্যোগৰ জৰিয়তে ইংলেণ্ডৰ ইয়ৰ্কশ্বাৰৰ ব্ৰেডফোৰ্ড চহৰৰ সৈতে পৰিয়ালটোৰ সম্পৰ্ক আছিল আৰু ১৯৭৭ চনত তেওঁলোকৰ সন্তানক চেপমেনৰ সৈতে তালৈ পঠিয়াইছিল তেওঁলোকৰ নেনী হিচাপে।<ref name=Payne/> বৰ্তমান চেপমেন ব্ৰেডফোৰ্ডত থাকে।<ref name=Hattenstone/> তেওঁ সেই অঞ্চলৰ এজন বিজ্ঞানীক বিয়া কৰাইছিল,<ref name=Payne/> যাৰ সৈতে তেওঁৰ দুগৰাকী কন্যা সন্তান আছে।<ref name=Payne/><ref>{{Cite web |last=Bains |first=Sanjeeta |date=2024-01-01 |title='My mum was raised by monkeys - now I've quit life in city to live in jungle' |url=https://www.mirror.co.uk/tv/tv-news/my-mum-raised-monkeys-now-31784472 |access-date=2024-01-03 |website=The Mirror |language=en}}</ref> ==বিশ্লেষণ== কলম্বিয়াৰ এজন অধ্যাপক কাৰ্লোছ কণ্ডে চেপমেনৰ দত্তক পৰিয়াল আৰু কেপুচিন বান্দৰৰ ছবি ব্যৱহাৰ কৰি এটা পৰীক্ষা কৰিছিল যিয়ে চেপমেনে সঁচা কথা কৈছে বুলি তীব্ৰভাৱে প্ৰকাশ কৰিছিল। লণ্ডন বিশ্ববিদ্যালয়ৰ মনোবিজ্ঞানৰ অধ্যাপক ক্ৰীছ ফ্ৰেঞ্চে যুক্তি দিছিল যে চেপমেন ভুৱা স্মৃতিৰদ্বাৰা প্ৰভাবিত হ'ব পাৰে।<ref name=Payne/> ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:বন্য শিশু]] ijaw6juoyqz5np26rak8t4nm7dcnd28 0 136890 606546 2026-05-15T17:46:33Z Hemchandra Mili, Dergaon 49582 নতুন পৃষ্ঠা 606546 wikitext text/x-wiki প্ৰমথেশ বৰুৱা মহাবিদ্যালয় ১৯৬৪ চনত প্ৰতিষ্ঠা হোৱা অসমৰ এখন আগশাৰীৰ শিক্ষানুষ্ঠান। মহাবিদ্যালয়খন অসমৰ প্ৰথম কথাছবি পৰিচালক [[প্ৰমথেশ চন্দ্ৰ বৰুৱা]] আৰু [[গোৱালপাৰীয়া লোকগীত]]লৈ অনন্য অৱদান যোগোৱা "হস্তীৰ কন্যা" হিচাপে খ্যাত [[প্ৰতিমা বৰুৱা পাণ্ডে]]ৰ জন্মস্থান ধুবুৰীৰ গৌৰীপুৰত অৱস্থিত। == ইতিহাস == এই মহাবিদ্যালয়খন গোৰীপুৰৰ গৌৰৱ প্ৰমথেশ বৰুৱাৰ স্মৃতিত নামাকৰণ কৰি ১৯৬৪ চনত প্ৰতিষ্ঠা হোৱা কৰা হৈছে। == চৌহদ == == পাঠ্যক্ৰম == প্ৰমথেশ বৰুৱা মহাবিদ্যালয়ে কলা আৰু বাণিজ্য দুয়োটা শাখাত উচ্চতৰ মাধ্যমিক আৰু স্নাতক পাঠ্যক্ৰম প্ৰ্দান কৰে। তদুপৰি মহাবিদ্যালয়খনৰ বিভিন্ন বিভাগে Add on courseৰ পাঠ্যক্ৰম প্ৰদান কৰে। যেনে- ১/ Add on course on Terracotta ২/ Add on course on Spoken English <ref>https://pbcollege.ac.in/upload/dept_syllabus/1721370121.pdf</ref> ইত্যাদি। == বিভাগ == মহাবিদ্যালয়খনত বৰ্তমান মুঠ ১৫ টা বিভাগ আছে।কলা শাখাত ১৩ টা বিভাগ আৰু বাণিজ্য শাখাত ৩ টা বিভাগ আছে। === কলা শাখা === ১/ অসমীয়া বিভাগ ২/ ইংৰাজী বিভাগ ৩/ স্ংস্কৃত বিভাগ ৪/ বাংলা বিভাগ ৫/ ইতিহাস বিভাগ ৬/ ৰাজনীতি বিজ্ঞান বিজ্ঞান ৭/ অৰ্থনীতি বিজ্ঞান বিভাগ ৮/ দৰ্শন বিভাগ ৯/ শিক্ষা বিভাগ ১০/ হিন্দী বিভাগ ১১/ গণিত বিভাগ ১২/ আৰবী বিভাগ === বাণিজ্য শাখা === ১/ বিত্তীয় বিভাগ ২/ হিচাপ বিজ্ঞান বিভাগ ৩/ বিত্তীয় ব্যৱস্থাপনা বিভাগ<ref>https://pbcollege.ac.in/department.php</ref> == কৃতিত্ব == শেহতীয়াকৈ ২০২৪ বৰ্ষত হৈ যোৱা ৰাষ্ট্ৰীয় মূল্যায়ণ ত থা স্বীকৃতি কাউন্সিল ন্যাকে (NAAC) মহাবিদ্যালয়খনক 'বি+' দি স্বীকৃতি দিছে। == তথ্যসূত্ৰ == 7n0lord3zzd774kb98hw7mr1nquwwsg 606552 606546 2026-05-15T17:54:33Z Hemchandra Mili, Dergaon 49582 /* কৃতিত্ব */ 606552 wikitext text/x-wiki প্ৰমথেশ বৰুৱা মহাবিদ্যালয় (English: Pramathesh Barua College) ১৯৬৪ চনত প্ৰতিষ্ঠা হোৱা অসমৰ এখন আগশাৰীৰ শিক্ষানুষ্ঠান। মহাবিদ্যালয়খন অসমৰ প্ৰথম কথাছবি পৰিচালক [[প্ৰমথেশ চন্দ্ৰ বৰুৱা]] আৰু [[গোৱালপাৰীয়া লোকগীত]]লৈ অনন্য অৱদান যোগোৱা "হস্তীৰ কন্যা" হিচাপে খ্যাত [[প্ৰতিমা বৰুৱা পাণ্ডে]]ৰ জন্মস্থান ধুবুৰীৰ গৌৰীপুৰত অৱস্থিত।ই ধুবুৰী জিলাৰ এক্ == ইতিহাস == এই মহাবিদ্যালয়খন গোৰীপুৰৰ গৌৰৱ প্ৰমথেশ বৰুৱাৰ স্মৃতিত নামাকৰণ কৰি ১৯৬৪ চনত প্ৰতিষ্ঠা হোৱা কৰা হৈছে। == চৌহদ == == পাঠ্যক্ৰম == প্ৰমথেশ বৰুৱা মহাবিদ্যালয়ে কলা আৰু বাণিজ্য দুয়োটা শাখাত উচ্চতৰ মাধ্যমিক আৰু স্নাতক পাঠ্যক্ৰম প্ৰ্দান কৰে। তদুপৰি মহাবিদ্যালয়খনৰ বিভিন্ন বিভাগে Add on courseৰ পাঠ্যক্ৰম প্ৰদান কৰে। যেনে- ১/ Add on course on Terracotta ২/ Add on course on Spoken English <ref>https://pbcollege.ac.in/upload/dept_syllabus/1721370121.pdf</ref> ইত্যাদি। == বিভাগ == মহাবিদ্যালয়খনত বৰ্তমান মুঠ ১৫ টা বিভাগ আছে।কলা শাখাত ১৩ টা বিভাগ আৰু বাণিজ্য শাখাত ৩ টা বিভাগ আছে। === কলা শাখা === ১/ অসমীয়া বিভাগ ২/ ইংৰাজী বিভাগ ৩/ স্ংস্কৃত বিভাগ ৪/ বাংলা বিভাগ ৫/ ইতিহাস বিভাগ ৬/ ৰাজনীতি বিজ্ঞান বিজ্ঞান ৭/ অৰ্থনীতি বিজ্ঞান বিভাগ ৮/ দৰ্শন বিভাগ ৯/ শিক্ষা বিভাগ ১০/ হিন্দী বিভাগ ১১/ গণিত বিভাগ ১২/ আৰবী বিভাগ === বাণিজ্য শাখা === ১/ বিত্তীয় বিভাগ ২/ হিচাপ বিজ্ঞান বিভাগ ৩/ বিত্তীয় ব্যৱস্থাপনা বিভাগ<ref>https://pbcollege.ac.in/department.php</ref> == কৃতিত্ব == শেহতীয়াকৈ ২০২৪ বৰ্ষত হৈ যোৱা মূল্যায়ণ তথা স্বীকৃতি কাউন্সিল ন্যাকে (NAAC) মহাবিদ্যালয়খনক 'বি+' দি স্বীকৃতি দিছে। == তথ্যসূত্ৰ == 36yg119xlxb446jceyt2bvefw436jij 606556 606552 2026-05-15T18:00:18Z Hemchandra Mili, Dergaon 49582 /* বাণিজ্য শাখা */ 606556 wikitext text/x-wiki প্ৰমথেশ বৰুৱা মহাবিদ্যালয় (English: Pramathesh Barua College) ১৯৬৪ চনত প্ৰতিষ্ঠা হোৱা অসমৰ এখন আগশাৰীৰ শিক্ষানুষ্ঠান। মহাবিদ্যালয়খন অসমৰ প্ৰথম কথাছবি পৰিচালক [[প্ৰমথেশ চন্দ্ৰ বৰুৱা]] আৰু [[গোৱালপাৰীয়া লোকগীত]]লৈ অনন্য অৱদান যোগোৱা "হস্তীৰ কন্যা" হিচাপে খ্যাত [[প্ৰতিমা বৰুৱা পাণ্ডে]]ৰ জন্মস্থান ধুবুৰীৰ গৌৰীপুৰত অৱস্থিত।ই ধুবুৰী জিলাৰ এক্ == ইতিহাস == এই মহাবিদ্যালয়খন গোৰীপুৰৰ গৌৰৱ প্ৰমথেশ বৰুৱাৰ স্মৃতিত নামাকৰণ কৰি ১৯৬৪ চনত প্ৰতিষ্ঠা হোৱা কৰা হৈছে। == চৌহদ == == পাঠ্যক্ৰম == প্ৰমথেশ বৰুৱা মহাবিদ্যালয়ে কলা আৰু বাণিজ্য দুয়োটা শাখাত উচ্চতৰ মাধ্যমিক আৰু স্নাতক পাঠ্যক্ৰম প্ৰ্দান কৰে। তদুপৰি মহাবিদ্যালয়খনৰ বিভিন্ন বিভাগে Add on courseৰ পাঠ্যক্ৰম প্ৰদান কৰে। যেনে- ১/ Add on course on Terracotta ২/ Add on course on Spoken English <ref>https://pbcollege.ac.in/upload/dept_syllabus/1721370121.pdf</ref> ইত্যাদি। == বিভাগ == মহাবিদ্যালয়খনত বৰ্তমান মুঠ ১৫ টা বিভাগ আছে।কলা শাখাত ১৩ টা বিভাগ আৰু বাণিজ্য শাখাত ৩ টা বিভাগ আছে।<ref>https://pbcollege.ac.in/department.php আহৰণ কৰা হৈছে</ref> === কলা শাখা === ১/ অসমীয়া বিভাগ ২/ ইংৰাজী বিভাগ ৩/ স্ংস্কৃত বিভাগ ৪/ বাংলা বিভাগ ৫/ ইতিহাস বিভাগ ৬/ ৰাজনীতি বিজ্ঞান বিজ্ঞান ৭/ অৰ্থনীতি বিজ্ঞান বিভাগ ৮/ দৰ্শন বিভাগ ৯/ শিক্ষা বিভাগ ১০/ হিন্দী বিভাগ ১১/ গণিত বিভাগ ১২/ আৰবী বিভাগ === বাণিজ্য শাখা === ১/ বিত্তীয় বিভাগ ২/ হিচাপ বিজ্ঞান বিভাগ ৩/ বিত্তীয় ব্যৱস্থাপনা বিভাগ == কৃতিত্ব == শেহতীয়াকৈ ২০২৪ বৰ্ষত হৈ যোৱা মূল্যায়ণ তথা স্বীকৃতি কাউন্সিল ন্যাকে (NAAC) মহাবিদ্যালয়খনক 'বি+' দি স্বীকৃতি দিছে। == তথ্যসূত্ৰ == cnm881e6l7nuvd15n5bvsphryl7jm3p 606558 606556 2026-05-15T18:11:12Z Hemchandra Mili, Dergaon 49582 606558 wikitext text/x-wiki প্ৰমথেশ বৰুৱা মহাবিদ্যালয় (English: Pramathesh Barua College) ১৯৬৪ চনত প্ৰতিষ্ঠা হোৱা অসমৰ এখন আগশাৰীৰ শিক্ষানুষ্ঠান। মহাবিদ্যালয়খন অসমৰ প্ৰথম কথাছবি পৰিচালক [[প্ৰমথেশ চন্দ্ৰ বৰুৱা]] আৰু [[গোৱালপাৰীয়া লোকগীত]]লৈ অনন্য অৱদান যোগোৱা "হস্তীৰ কন্যা" হিচাপে খ্যাত [[প্ৰতিমা বৰুৱা পাণ্ডে]]ৰ জন্মস্থান ধুবুৰীৰ গৌৰীপুৰত অৱস্থিত।ই ধুবুৰী জিলাৰ মহাবিদ্যালয়সমূহৰ ভিতৰত বাণিজ্য শাখাত স্নাতক পাঠ্যক্ৰম প্ৰদান কৰা একমাত্ৰ মহাবিদ্যালয়। == ইতিহাস == এই মহাবিদ্যালয়খন গোৰীপুৰৰ গৌৰৱ প্ৰমথেশ বৰুৱাৰ স্মৃতিত নামাকৰণ কৰি ১৯৬৪ চনত প্ৰতিষ্ঠা হোৱা কৰা হৈছে। == চৌহদ == == পাঠ্যক্ৰম == প্ৰমথেশ বৰুৱা মহাবিদ্যালয়ে কলা আৰু বাণিজ্য দুয়োটা শাখাত উচ্চতৰ মাধ্যমিক আৰু স্নাতক পাঠ্যক্ৰম প্ৰ্দান কৰে। তদুপৰি মহাবিদ্যালয়খনৰ বিভিন্ন বিভাগে Add on courseৰ পাঠ্যক্ৰম প্ৰদান কৰে। যেনে- ১/ Add on course on Terracotta ২/ Add on course on Spoken English <ref>https://pbcollege.ac.in/upload/dept_syllabus/1721370121.pdf</ref> ইত্যাদি। == বিভাগ == মহাবিদ্যালয়খনত বৰ্তমান মুঠ ১৫ টা বিভাগ আছে।কলা শাখাত ১৩ টা বিভাগ আৰু বাণিজ্য শাখাত ৩ টা বিভাগ আছে।<ref>https://pbcollege.ac.in/department.php আহৰণ কৰা হৈছে</ref> === কলা শাখা === ১/ অসমীয়া বিভাগ ২/ ইংৰাজী বিভাগ ৩/ স্ংস্কৃত বিভাগ ৪/ বাংলা বিভাগ ৫/ ইতিহাস বিভাগ ৬/ ৰাজনীতি বিজ্ঞান বিজ্ঞান ৭/ অৰ্থনীতি বিজ্ঞান বিভাগ ৮/ দৰ্শন বিভাগ ৯/ শিক্ষা বিভাগ ১০/ হিন্দী বিভাগ ১১/ গণিত বিভাগ ১২/ আৰবী বিভাগ === বাণিজ্য শাখা === ১/ বিত্তীয় বিভাগ ২/ হিচাপ বিজ্ঞান বিভাগ ৩/ বিত্তীয় ব্যৱস্থাপনা বিভাগ == কৃতিত্ব == শেহতীয়াকৈ ২০২৪ বৰ্ষত হৈ যোৱা মূল্যায়ণ তথা স্বীকৃতি কাউন্সিল ন্যাকে (NAAC) মহাবিদ্যালয়খনক 'বি+' দি স্বীকৃতি দিছে। == তথ্যসূত্ৰ == so4j2l8087qv8kx4hmpaul794cgan4d 606585 606558 2026-05-15T19:22:34Z Kandarpajit Kallol 6257 added [[Category:বিং]] using [[WP:HC|HotCat]] 606585 wikitext text/x-wiki প্ৰমথেশ বৰুৱা মহাবিদ্যালয় (English: Pramathesh Barua College) ১৯৬৪ চনত প্ৰতিষ্ঠা হোৱা অসমৰ এখন আগশাৰীৰ শিক্ষানুষ্ঠান। মহাবিদ্যালয়খন অসমৰ প্ৰথম কথাছবি পৰিচালক [[প্ৰমথেশ চন্দ্ৰ বৰুৱা]] আৰু [[গোৱালপাৰীয়া লোকগীত]]লৈ অনন্য অৱদান যোগোৱা "হস্তীৰ কন্যা" হিচাপে খ্যাত [[প্ৰতিমা বৰুৱা পাণ্ডে]]ৰ জন্মস্থান ধুবুৰীৰ গৌৰীপুৰত অৱস্থিত।ই ধুবুৰী জিলাৰ মহাবিদ্যালয়সমূহৰ ভিতৰত বাণিজ্য শাখাত স্নাতক পাঠ্যক্ৰম প্ৰদান কৰা একমাত্ৰ মহাবিদ্যালয়। == ইতিহাস == এই মহাবিদ্যালয়খন গোৰীপুৰৰ গৌৰৱ প্ৰমথেশ বৰুৱাৰ স্মৃতিত নামাকৰণ কৰি ১৯৬৪ চনত প্ৰতিষ্ঠা হোৱা কৰা হৈছে। == চৌহদ == == পাঠ্যক্ৰম == প্ৰমথেশ বৰুৱা মহাবিদ্যালয়ে কলা আৰু বাণিজ্য দুয়োটা শাখাত উচ্চতৰ মাধ্যমিক আৰু স্নাতক পাঠ্যক্ৰম প্ৰ্দান কৰে। তদুপৰি মহাবিদ্যালয়খনৰ বিভিন্ন বিভাগে Add on courseৰ পাঠ্যক্ৰম প্ৰদান কৰে। যেনে- ১/ Add on course on Terracotta ২/ Add on course on Spoken English <ref>https://pbcollege.ac.in/upload/dept_syllabus/1721370121.pdf</ref> ইত্যাদি। == বিভাগ == মহাবিদ্যালয়খনত বৰ্তমান মুঠ ১৫ টা বিভাগ আছে।কলা শাখাত ১৩ টা বিভাগ আৰু বাণিজ্য শাখাত ৩ টা বিভাগ আছে।<ref>https://pbcollege.ac.in/department.php আহৰণ কৰা হৈছে</ref> === কলা শাখা === ১/ অসমীয়া বিভাগ ২/ ইংৰাজী বিভাগ ৩/ স্ংস্কৃত বিভাগ ৪/ বাংলা বিভাগ ৫/ ইতিহাস বিভাগ ৬/ ৰাজনীতি বিজ্ঞান বিজ্ঞান ৭/ অৰ্থনীতি বিজ্ঞান বিভাগ ৮/ দৰ্শন বিভাগ ৯/ শিক্ষা বিভাগ ১০/ হিন্দী বিভাগ ১১/ গণিত বিভাগ ১২/ আৰবী বিভাগ === বাণিজ্য শাখা === ১/ বিত্তীয় বিভাগ ২/ হিচাপ বিজ্ঞান বিভাগ ৩/ বিত্তীয় ব্যৱস্থাপনা বিভাগ == কৃতিত্ব == শেহতীয়াকৈ ২০২৪ বৰ্ষত হৈ যোৱা মূল্যায়ণ তথা স্বীকৃতি কাউন্সিল ন্যাকে (NAAC) মহাবিদ্যালয়খনক 'বি+' দি স্বীকৃতি দিছে। == তথ্যসূত্ৰ == [[শ্ৰেণী:বিং]] 4382gxj3qayu0bg2elra4wvjos948py 606586 606585 2026-05-15T19:22:47Z Kandarpajit Kallol 6257 removed [[Category:বিং]]; added [[Category:বিশেষ সংশোধনৰ প্ৰয়োজন থকা প্ৰবন্ধ]] using [[WP:HC|HotCat]] 606586 wikitext text/x-wiki প্ৰমথেশ বৰুৱা মহাবিদ্যালয় (English: Pramathesh Barua College) ১৯৬৪ চনত প্ৰতিষ্ঠা হোৱা অসমৰ এখন আগশাৰীৰ শিক্ষানুষ্ঠান। মহাবিদ্যালয়খন অসমৰ প্ৰথম কথাছবি পৰিচালক [[প্ৰমথেশ চন্দ্ৰ বৰুৱা]] আৰু [[গোৱালপাৰীয়া লোকগীত]]লৈ অনন্য অৱদান যোগোৱা "হস্তীৰ কন্যা" হিচাপে খ্যাত [[প্ৰতিমা বৰুৱা পাণ্ডে]]ৰ জন্মস্থান ধুবুৰীৰ গৌৰীপুৰত অৱস্থিত।ই ধুবুৰী জিলাৰ মহাবিদ্যালয়সমূহৰ ভিতৰত বাণিজ্য শাখাত স্নাতক পাঠ্যক্ৰম প্ৰদান কৰা একমাত্ৰ মহাবিদ্যালয়। == ইতিহাস == এই মহাবিদ্যালয়খন গোৰীপুৰৰ গৌৰৱ প্ৰমথেশ বৰুৱাৰ স্মৃতিত নামাকৰণ কৰি ১৯৬৪ চনত প্ৰতিষ্ঠা হোৱা কৰা হৈছে। == চৌহদ == == পাঠ্যক্ৰম == প্ৰমথেশ বৰুৱা মহাবিদ্যালয়ে কলা আৰু বাণিজ্য দুয়োটা শাখাত উচ্চতৰ মাধ্যমিক আৰু স্নাতক পাঠ্যক্ৰম প্ৰ্দান কৰে। তদুপৰি মহাবিদ্যালয়খনৰ বিভিন্ন বিভাগে Add on courseৰ পাঠ্যক্ৰম প্ৰদান কৰে। যেনে- ১/ Add on course on Terracotta ২/ Add on course on Spoken English <ref>https://pbcollege.ac.in/upload/dept_syllabus/1721370121.pdf</ref> ইত্যাদি। == বিভাগ == মহাবিদ্যালয়খনত বৰ্তমান মুঠ ১৫ টা বিভাগ আছে।কলা শাখাত ১৩ টা বিভাগ আৰু বাণিজ্য শাখাত ৩ টা বিভাগ আছে।<ref>https://pbcollege.ac.in/department.php আহৰণ কৰা হৈছে</ref> === কলা শাখা === ১/ অসমীয়া বিভাগ ২/ ইংৰাজী বিভাগ ৩/ স্ংস্কৃত বিভাগ ৪/ বাংলা বিভাগ ৫/ ইতিহাস বিভাগ ৬/ ৰাজনীতি বিজ্ঞান বিজ্ঞান ৭/ অৰ্থনীতি বিজ্ঞান বিভাগ ৮/ দৰ্শন বিভাগ ৯/ শিক্ষা বিভাগ ১০/ হিন্দী বিভাগ ১১/ গণিত বিভাগ ১২/ আৰবী বিভাগ === বাণিজ্য শাখা === ১/ বিত্তীয় বিভাগ ২/ হিচাপ বিজ্ঞান বিভাগ ৩/ বিত্তীয় ব্যৱস্থাপনা বিভাগ == কৃতিত্ব == শেহতীয়াকৈ ২০২৪ বৰ্ষত হৈ যোৱা মূল্যায়ণ তথা স্বীকৃতি কাউন্সিল ন্যাকে (NAAC) মহাবিদ্যালয়খনক 'বি+' দি স্বীকৃতি দিছে। == তথ্যসূত্ৰ == [[শ্ৰেণী:বিশেষ সংশোধনৰ প্ৰয়োজন থকা প্ৰবন্ধ]] 6bcfzdmy7b6rxhibbok51hlvubw93r5 0 136891 606559 2026-05-15T18:11:20Z Pranamikaadhikary 27435 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 606559 wikitext text/x-wiki '''মাৰ্কছ ৰড্ৰিগেজ পাণ্টোজা''' (জন্ম ৭ জুন ১৯৪৬, স্পেইনৰ আনোৰাত) এটা বিখ্যাত [[বন্য শিশু]]। সাত বছৰ বয়সত তেওঁক এজন ছাগলীপালকৰ হাতত বিক্ৰী কৰা হৈছিল আৰু তেওঁৰ মৃত্যুৰ পাছত মাৰ্কছ ছিয়েৰা মৰেনাত পহুবোৰৰ সৈতে অকলে বাস কৰিছিল। ১৯ বছৰ বয়সত তেওঁক সভ্য সমাজলৈ ঘূৰাই অনা হয় যদিও সামঞ্জস্য স্থাপন কৰাত অসুবিধা হয়। গেব্ৰিয়েল জেনাৰ মেনিলাই তেওঁৰ গোচৰৰ বিষয়ে পি এইচ ডি থিছিছ লিখিছিল, যাৰ শিৰোনাম আছিল He jugado con lobos (ইংৰাজী শিৰোনাম I Have Played with Wolves)।[1] পিছলৈ তেওঁ Entrelobos (ইংৰাজী শিৰোনাম Among Wolves) ছবিখনৰ বিষয়-বস্তু হৈ পৰে, য’ত তেওঁ চমুকৈ অভিনয় কৰে।[2][3] ২০১৮ চনৰ মাৰ্চ মাহত তেওঁ এটা সাক্ষাৎকাৰ দিছিল, তাত তেওঁ কয় যে তেওঁ মানুহৰ স্বভাৱত হতাশ হৈছে আৰু তেওঁ মানুহৰ সমাজ এৰি পাহাৰলৈ উভতি যাব পাৰিব বুলি কামনা কৰে।[4] ==জীৱনী== মাৰ্কছৰ জন্ম হৈছিল স্পেইনৰ কৰ্ডোবা প্ৰদেশৰ আনোৰাত। তেওঁ পিতৃ-মাতৃৰ সৈতে মাদ্ৰিদলৈ প্ৰব্ৰজন কৰে আৰু তাৰপৰাই মাকে অষ্টম সন্তান জন্ম দি মৃত্যুবৰণ কৰে আৰু তাৰ কিছুসময়ৰ পাছতে মাৰ্কছৰ তিনি বছৰ বয়সত তেওঁৰ মৃত্যু হয়। ইয়াৰ পিছত দেউতাকে আন এগৰাকী মহিলাক বিয়া কৰায়, যিগৰাকীৰ ইতিমধ্যে পূৰ্বৰ বিবাহৰপৰা সন্তান জন্ম হৈছিল। তেওঁৰ সতীয়া মাকে তেওঁক নিষ্ঠুৰ নিৰ্যাতন চলাইছিল। ১৯৫০ চনত তেওঁলোকে ছিয়েৰা মৰেনাৰ চিউডাড ৰিয়েলৰ ফুয়েনকালিয়েণ্টেত বসতি স্থাপন কৰে আৰু তাতেই তেওঁলোকে কয়লা নিৰ্মাণৰ কামত নিজকে উৎসৰ্গা কৰে। ১৯৫৪ চনলৈকে মাৰ্কছে ডেকা জীৱনৰ বহু সময় সতীয়া মাকৰ নিৰ্যাতনৰ মাজত কটায়। সেই বছৰ সাত বছৰ বয়সত তেওঁক বিক্ৰী বা ডেলিভাৰী কৰা হৈছিল স্থানীয় এজন মাটিৰ মালিকক আৰু তেওঁ তেওঁক ছাগলী ৰখীয়াৰ তত্ত্বাৱধানত ৰাখিছিল। শিশুটিয়ে ভৱিষ্যতে ভেড়াৰখীয়াৰ সলনি হিচাপে কাম কৰিব লগা হৈছিল যদিও মালিকৰ মৃত্যুৰ পাছত তেওঁক প্ৰকৃতিৰ ওচৰত ত্যাগ কৰা হৈছিল। ১৯৬৫ চনত চিভিল গাৰ্ডে তেওঁক এঘাৰ বছৰ মানুহৰপৰা সম্পূৰ্ণ বিচ্ছিন্ন হৈ আৰু বনৰ মাজত সংগীহীন অৱস্থাত বিচাৰি পায়। চিভিল গাৰ্ডে তেওঁক বলপূৰ্বকভাৱে ফুয়েনকালিয়েণ্টেলৈ লৈ যায়, বান্ধি থোৱা হয় আৰু মুখ বন্ধ কৰি দিয়া হয়, কাৰণ তেওঁ চিঞৰি উঠিছিল আৰু জন্তুৰ দৰে কামুৰিছিল। সেই সময়ত জীয়াই থকা পিতৃৰ বিৰুদ্ধে আৰক্ষীয়ে কেতিয়াও অভিযোগ উত্থাপন কৰা নাছিল আৰু পুত্ৰক চিনি পোৱাৰ লগে লগে জেকেট হেৰুৱাৰ বাবেহে তিৰস্কাৰ কৰিছিল। ওচৰৰ চিকিৎসালয় এখনত নিয়োজিত নানসকলে এজন পুৰোহিতৰ সৈতে তেওঁক শিকাইছিল, আকৌ, বাক্যৰ ব্যৱহাৰ, কেনেকৈ সাজ-পোছাক পিন্ধিব লাগে, কেনেকৈ খোজ কাঢ়িব লাগে আৰু কাটলেৰীৰ সৈতে খাব লাগে। যেতিয়ালৈকে তেওঁক প্ৰাপ্তবয়স্ক হিচাপে সমাজৰ জীৱনৰ সৈতে পুনৰ পৰিচয় কৰাই দিয়া হোৱা নাছিল, তেতিয়ালৈ মাদ্ৰিদৰ ভেলেজো ফাউণ্ডেশ্যনৰ হস্পিতাল ডি কনভেলেচিয়েণ্টেছত তেওঁক ভৰ্তি কৰা হৈছিল। তেওঁক মালৰ্কালৈ পঠিওৱা হৈছিল, য’ত তেওঁ হোষ্টেলত থাকি কামৰ খৰচ উলিয়াইছিল। তেওঁ সামৰিক সেৱা কৰিছিল আৰু গোহালিৰ ৰখীয়া হিচাপে আৰু আতিথ্য উদ্যোগত কাম কৰিবলৈ নিজকে উৎসৰ্গা কৰিছিল। তেওঁৰ কিছুমান চিনাকি মানুহে তেওঁক ঠগি আৰু প্ৰতাৰণা কৰি অতি সঘনাই আৰ্থিকভাৱে সুবিধা লৈছিল, কিয়নো তেওঁ সম্পূৰ্ণ বিচ্ছিন্নভাৱে বহু বছৰ কটাই আৰ্থিক আৰু সাংস্কৃতিক জ্ঞানত অনভিজ্ঞ হৈ পৰিছিল। মালাগাৰ ফুৱেংগিৰোলাত অস্থিৰ জীৱন-যাপনৰ ব্যৱস্থাৰ পিছত, য’ত তেওঁ আনকি এটা গুহাতো বাস কৰিছিল, তেওঁ ৰাণ্টেৰ অ’ৰেন্সেৰ ভিতৰৰ এখন গাঁৱলৈ গুচি যায়। তাত তেওঁক আদৰণি জনায় অৱসৰপ্ৰাপ্ত আৰক্ষী বিষয়া মেনুৱেল বাৰাণ্ডেলা লোছাডাই। মাৰ্কছে তেওঁক "জেফে" বুলি কয় আৰু লোছাডাৰ মৃত্যুৰ আগলৈকে তেওঁক পৰিয়াল বুলি গণ্য কৰিছিল।[5] বৰ্তমান মাৰ্কছক ডাচ পৰিয়ালৰ পৃষ্ঠপোষকতাত আছে, তেওঁক সঘনাই চহৰ পৰিষদ, সংঘ আৰু বৈচিত্ৰ্যমজ় সংগঠনে বক্তৃতা দিবলৈ আৰু তেওঁৰ অভিজ্ঞতা বৰ্ণনা কৰিবলৈ আমন্ত্ৰণ জনাইছে। ইয়াৰ উপৰি তেওঁৰ বহুতো টেলিভিছন অনুষ্ঠানত সাক্ষাৎকাৰ লোৱা হৈছে।[6][7] ==তথ্যসূত্ৰ== 4qxuasftuwirv9g8ytm4skkqjgwa51t 606560 606559 2026-05-15T18:11:32Z Pranamikaadhikary 27435 added [[Category:বন্য শিশু]] using [[WP:HC|HotCat]] 606560 wikitext text/x-wiki '''মাৰ্কছ ৰড্ৰিগেজ পাণ্টোজা''' (জন্ম ৭ জুন ১৯৪৬, স্পেইনৰ আনোৰাত) এটা বিখ্যাত [[বন্য শিশু]]। সাত বছৰ বয়সত তেওঁক এজন ছাগলীপালকৰ হাতত বিক্ৰী কৰা হৈছিল আৰু তেওঁৰ মৃত্যুৰ পাছত মাৰ্কছ ছিয়েৰা মৰেনাত পহুবোৰৰ সৈতে অকলে বাস কৰিছিল। ১৯ বছৰ বয়সত তেওঁক সভ্য সমাজলৈ ঘূৰাই অনা হয় যদিও সামঞ্জস্য স্থাপন কৰাত অসুবিধা হয়। গেব্ৰিয়েল জেনাৰ মেনিলাই তেওঁৰ গোচৰৰ বিষয়ে পি এইচ ডি থিছিছ লিখিছিল, যাৰ শিৰোনাম আছিল He jugado con lobos (ইংৰাজী শিৰোনাম I Have Played with Wolves)।[1] পিছলৈ তেওঁ Entrelobos (ইংৰাজী শিৰোনাম Among Wolves) ছবিখনৰ বিষয়-বস্তু হৈ পৰে, য’ত তেওঁ চমুকৈ অভিনয় কৰে।[2][3] ২০১৮ চনৰ মাৰ্চ মাহত তেওঁ এটা সাক্ষাৎকাৰ দিছিল, তাত তেওঁ কয় যে তেওঁ মানুহৰ স্বভাৱত হতাশ হৈছে আৰু তেওঁ মানুহৰ সমাজ এৰি পাহাৰলৈ উভতি যাব পাৰিব বুলি কামনা কৰে।[4] ==জীৱনী== মাৰ্কছৰ জন্ম হৈছিল স্পেইনৰ কৰ্ডোবা প্ৰদেশৰ আনোৰাত। তেওঁ পিতৃ-মাতৃৰ সৈতে মাদ্ৰিদলৈ প্ৰব্ৰজন কৰে আৰু তাৰপৰাই মাকে অষ্টম সন্তান জন্ম দি মৃত্যুবৰণ কৰে আৰু তাৰ কিছুসময়ৰ পাছতে মাৰ্কছৰ তিনি বছৰ বয়সত তেওঁৰ মৃত্যু হয়। ইয়াৰ পিছত দেউতাকে আন এগৰাকী মহিলাক বিয়া কৰায়, যিগৰাকীৰ ইতিমধ্যে পূৰ্বৰ বিবাহৰপৰা সন্তান জন্ম হৈছিল। তেওঁৰ সতীয়া মাকে তেওঁক নিষ্ঠুৰ নিৰ্যাতন চলাইছিল। ১৯৫০ চনত তেওঁলোকে ছিয়েৰা মৰেনাৰ চিউডাড ৰিয়েলৰ ফুয়েনকালিয়েণ্টেত বসতি স্থাপন কৰে আৰু তাতেই তেওঁলোকে কয়লা নিৰ্মাণৰ কামত নিজকে উৎসৰ্গা কৰে। ১৯৫৪ চনলৈকে মাৰ্কছে ডেকা জীৱনৰ বহু সময় সতীয়া মাকৰ নিৰ্যাতনৰ মাজত কটায়। সেই বছৰ সাত বছৰ বয়সত তেওঁক বিক্ৰী বা ডেলিভাৰী কৰা হৈছিল স্থানীয় এজন মাটিৰ মালিকক আৰু তেওঁ তেওঁক ছাগলী ৰখীয়াৰ তত্ত্বাৱধানত ৰাখিছিল। শিশুটিয়ে ভৱিষ্যতে ভেড়াৰখীয়াৰ সলনি হিচাপে কাম কৰিব লগা হৈছিল যদিও মালিকৰ মৃত্যুৰ পাছত তেওঁক প্ৰকৃতিৰ ওচৰত ত্যাগ কৰা হৈছিল। ১৯৬৫ চনত চিভিল গাৰ্ডে তেওঁক এঘাৰ বছৰ মানুহৰপৰা সম্পূৰ্ণ বিচ্ছিন্ন হৈ আৰু বনৰ মাজত সংগীহীন অৱস্থাত বিচাৰি পায়। চিভিল গাৰ্ডে তেওঁক বলপূৰ্বকভাৱে ফুয়েনকালিয়েণ্টেলৈ লৈ যায়, বান্ধি থোৱা হয় আৰু মুখ বন্ধ কৰি দিয়া হয়, কাৰণ তেওঁ চিঞৰি উঠিছিল আৰু জন্তুৰ দৰে কামুৰিছিল। সেই সময়ত জীয়াই থকা পিতৃৰ বিৰুদ্ধে আৰক্ষীয়ে কেতিয়াও অভিযোগ উত্থাপন কৰা নাছিল আৰু পুত্ৰক চিনি পোৱাৰ লগে লগে জেকেট হেৰুৱাৰ বাবেহে তিৰস্কাৰ কৰিছিল। ওচৰৰ চিকিৎসালয় এখনত নিয়োজিত নানসকলে এজন পুৰোহিতৰ সৈতে তেওঁক শিকাইছিল, আকৌ, বাক্যৰ ব্যৱহাৰ, কেনেকৈ সাজ-পোছাক পিন্ধিব লাগে, কেনেকৈ খোজ কাঢ়িব লাগে আৰু কাটলেৰীৰ সৈতে খাব লাগে। যেতিয়ালৈকে তেওঁক প্ৰাপ্তবয়স্ক হিচাপে সমাজৰ জীৱনৰ সৈতে পুনৰ পৰিচয় কৰাই দিয়া হোৱা নাছিল, তেতিয়ালৈ মাদ্ৰিদৰ ভেলেজো ফাউণ্ডেশ্যনৰ হস্পিতাল ডি কনভেলেচিয়েণ্টেছত তেওঁক ভৰ্তি কৰা হৈছিল। তেওঁক মালৰ্কালৈ পঠিওৱা হৈছিল, য’ত তেওঁ হোষ্টেলত থাকি কামৰ খৰচ উলিয়াইছিল। তেওঁ সামৰিক সেৱা কৰিছিল আৰু গোহালিৰ ৰখীয়া হিচাপে আৰু আতিথ্য উদ্যোগত কাম কৰিবলৈ নিজকে উৎসৰ্গা কৰিছিল। তেওঁৰ কিছুমান চিনাকি মানুহে তেওঁক ঠগি আৰু প্ৰতাৰণা কৰি অতি সঘনাই আৰ্থিকভাৱে সুবিধা লৈছিল, কিয়নো তেওঁ সম্পূৰ্ণ বিচ্ছিন্নভাৱে বহু বছৰ কটাই আৰ্থিক আৰু সাংস্কৃতিক জ্ঞানত অনভিজ্ঞ হৈ পৰিছিল। মালাগাৰ ফুৱেংগিৰোলাত অস্থিৰ জীৱন-যাপনৰ ব্যৱস্থাৰ পিছত, য’ত তেওঁ আনকি এটা গুহাতো বাস কৰিছিল, তেওঁ ৰাণ্টেৰ অ’ৰেন্সেৰ ভিতৰৰ এখন গাঁৱলৈ গুচি যায়। তাত তেওঁক আদৰণি জনায় অৱসৰপ্ৰাপ্ত আৰক্ষী বিষয়া মেনুৱেল বাৰাণ্ডেলা লোছাডাই। মাৰ্কছে তেওঁক "জেফে" বুলি কয় আৰু লোছাডাৰ মৃত্যুৰ আগলৈকে তেওঁক পৰিয়াল বুলি গণ্য কৰিছিল।[5] বৰ্তমান মাৰ্কছক ডাচ পৰিয়ালৰ পৃষ্ঠপোষকতাত আছে, তেওঁক সঘনাই চহৰ পৰিষদ, সংঘ আৰু বৈচিত্ৰ্যমজ় সংগঠনে বক্তৃতা দিবলৈ আৰু তেওঁৰ অভিজ্ঞতা বৰ্ণনা কৰিবলৈ আমন্ত্ৰণ জনাইছে। ইয়াৰ উপৰি তেওঁৰ বহুতো টেলিভিছন অনুষ্ঠানত সাক্ষাৎকাৰ লোৱা হৈছে।[6][7] ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:বন্য শিশু]] dyls83ofrd3igfot97sr1vu81eidsl5 606561 606560 2026-05-15T18:14:19Z Pranamikaadhikary 27435 606561 wikitext text/x-wiki {{infobox person | name = | birth_date = {{birth date and age|1946|6|7}} | birth_place = আনোৰা, স্পেইন | known = হাবিত আইবেৰিয়ান কুকুৰনেচীয়াৰ সৈতে বাস কৰা বন শিশু হোৱাৰ বাবে | occupation = ছাগলীপালক }} '''মাৰ্কছ ৰড্ৰিগেজ পাণ্টোজা''' (জন্ম ৭ জুন ১৯৪৬, স্পেইনৰ আনোৰাত) এটা বিখ্যাত [[বন্য শিশু]]। সাত বছৰ বয়সত তেওঁক এজন ছাগলীপালকৰ হাতত বিক্ৰী কৰা হৈছিল আৰু তেওঁৰ মৃত্যুৰ পাছত মাৰ্কছ ছিয়েৰা মৰেনাত পহুবোৰৰ সৈতে অকলে বাস কৰিছিল। ১৯ বছৰ বয়সত তেওঁক সভ্য সমাজলৈ ঘূৰাই অনা হয় যদিও সামঞ্জস্য স্থাপন কৰাত অসুবিধা হয়। গেব্ৰিয়েল জেনাৰ মেনিলাই তেওঁৰ গোচৰৰ বিষয়ে পি এইচ ডি থিছিছ লিখিছিল, যাৰ শিৰোনাম আছিল He jugado con lobos (ইংৰাজী শিৰোনাম I Have Played with Wolves)।[1] পিছলৈ তেওঁ Entrelobos (ইংৰাজী শিৰোনাম Among Wolves) ছবিখনৰ বিষয়-বস্তু হৈ পৰে, য’ত তেওঁ চমুকৈ অভিনয় কৰে।[2][3] ২০১৮ চনৰ মাৰ্চ মাহত তেওঁ এটা সাক্ষাৎকাৰ দিছিল, তাত তেওঁ কয় যে তেওঁ মানুহৰ স্বভাৱত হতাশ হৈছে আৰু তেওঁ মানুহৰ সমাজ এৰি পাহাৰলৈ উভতি যাব পাৰিব বুলি কামনা কৰে।[4] ==জীৱনী== মাৰ্কছৰ জন্ম হৈছিল স্পেইনৰ কৰ্ডোবা প্ৰদেশৰ আনোৰাত। তেওঁ পিতৃ-মাতৃৰ সৈতে মাদ্ৰিদলৈ প্ৰব্ৰজন কৰে আৰু তাৰপৰাই মাকে অষ্টম সন্তান জন্ম দি মৃত্যুবৰণ কৰে আৰু তাৰ কিছুসময়ৰ পাছতে মাৰ্কছৰ তিনি বছৰ বয়সত তেওঁৰ মৃত্যু হয়। ইয়াৰ পিছত দেউতাকে আন এগৰাকী মহিলাক বিয়া কৰায়, যিগৰাকীৰ ইতিমধ্যে পূৰ্বৰ বিবাহৰপৰা সন্তান জন্ম হৈছিল। তেওঁৰ সতীয়া মাকে তেওঁক নিষ্ঠুৰ নিৰ্যাতন চলাইছিল। ১৯৫০ চনত তেওঁলোকে ছিয়েৰা মৰেনাৰ চিউডাড ৰিয়েলৰ ফুয়েনকালিয়েণ্টেত বসতি স্থাপন কৰে আৰু তাতেই তেওঁলোকে কয়লা নিৰ্মাণৰ কামত নিজকে উৎসৰ্গা কৰে। ১৯৫৪ চনলৈকে মাৰ্কছে ডেকা জীৱনৰ বহু সময় সতীয়া মাকৰ নিৰ্যাতনৰ মাজত কটায়। সেই বছৰ সাত বছৰ বয়সত তেওঁক বিক্ৰী বা ডেলিভাৰী কৰা হৈছিল স্থানীয় এজন মাটিৰ মালিকক আৰু তেওঁ তেওঁক ছাগলী ৰখীয়াৰ তত্ত্বাৱধানত ৰাখিছিল। শিশুটিয়ে ভৱিষ্যতে ভেড়াৰখীয়াৰ সলনি হিচাপে কাম কৰিব লগা হৈছিল যদিও মালিকৰ মৃত্যুৰ পাছত তেওঁক প্ৰকৃতিৰ ওচৰত ত্যাগ কৰা হৈছিল। ১৯৬৫ চনত চিভিল গাৰ্ডে তেওঁক এঘাৰ বছৰ মানুহৰপৰা সম্পূৰ্ণ বিচ্ছিন্ন হৈ আৰু বনৰ মাজত সংগীহীন অৱস্থাত বিচাৰি পায়। চিভিল গাৰ্ডে তেওঁক বলপূৰ্বকভাৱে ফুয়েনকালিয়েণ্টেলৈ লৈ যায়, বান্ধি থোৱা হয় আৰু মুখ বন্ধ কৰি দিয়া হয়, কাৰণ তেওঁ চিঞৰি উঠিছিল আৰু জন্তুৰ দৰে কামুৰিছিল। সেই সময়ত জীয়াই থকা পিতৃৰ বিৰুদ্ধে আৰক্ষীয়ে কেতিয়াও অভিযোগ উত্থাপন কৰা নাছিল আৰু পুত্ৰক চিনি পোৱাৰ লগে লগে জেকেট হেৰুৱাৰ বাবেহে তিৰস্কাৰ কৰিছিল। ওচৰৰ চিকিৎসালয় এখনত নিয়োজিত নানসকলে এজন পুৰোহিতৰ সৈতে তেওঁক শিকাইছিল, আকৌ, বাক্যৰ ব্যৱহাৰ, কেনেকৈ সাজ-পোছাক পিন্ধিব লাগে, কেনেকৈ খোজ কাঢ়িব লাগে আৰু কাটলেৰীৰ সৈতে খাব লাগে। যেতিয়ালৈকে তেওঁক প্ৰাপ্তবয়স্ক হিচাপে সমাজৰ জীৱনৰ সৈতে পুনৰ পৰিচয় কৰাই দিয়া হোৱা নাছিল, তেতিয়ালৈ মাদ্ৰিদৰ ভেলেজো ফাউণ্ডেশ্যনৰ হস্পিতাল ডি কনভেলেচিয়েণ্টেছত তেওঁক ভৰ্তি কৰা হৈছিল। তেওঁক মালৰ্কালৈ পঠিওৱা হৈছিল, য’ত তেওঁ হোষ্টেলত থাকি কামৰ খৰচ উলিয়াইছিল। তেওঁ সামৰিক সেৱা কৰিছিল আৰু গোহালিৰ ৰখীয়া হিচাপে আৰু আতিথ্য উদ্যোগত কাম কৰিবলৈ নিজকে উৎসৰ্গা কৰিছিল। তেওঁৰ কিছুমান চিনাকি মানুহে তেওঁক ঠগি আৰু প্ৰতাৰণা কৰি অতি সঘনাই আৰ্থিকভাৱে সুবিধা লৈছিল, কিয়নো তেওঁ সম্পূৰ্ণ বিচ্ছিন্নভাৱে বহু বছৰ কটাই আৰ্থিক আৰু সাংস্কৃতিক জ্ঞানত অনভিজ্ঞ হৈ পৰিছিল। মালাগাৰ ফুৱেংগিৰোলাত অস্থিৰ জীৱন-যাপনৰ ব্যৱস্থাৰ পিছত, য’ত তেওঁ আনকি এটা গুহাতো বাস কৰিছিল, তেওঁ ৰাণ্টেৰ অ’ৰেন্সেৰ ভিতৰৰ এখন গাঁৱলৈ গুচি যায়। তাত তেওঁক আদৰণি জনায় অৱসৰপ্ৰাপ্ত আৰক্ষী বিষয়া মেনুৱেল বাৰাণ্ডেলা লোছাডাই। মাৰ্কছে তেওঁক "জেফে" বুলি কয় আৰু লোছাডাৰ মৃত্যুৰ আগলৈকে তেওঁক পৰিয়াল বুলি গণ্য কৰিছিল।[5] বৰ্তমান মাৰ্কছক ডাচ পৰিয়ালৰ পৃষ্ঠপোষকতাত আছে, তেওঁক সঘনাই চহৰ পৰিষদ, সংঘ আৰু বৈচিত্ৰ্যমজ় সংগঠনে বক্তৃতা দিবলৈ আৰু তেওঁৰ অভিজ্ঞতা বৰ্ণনা কৰিবলৈ আমন্ত্ৰণ জনাইছে। ইয়াৰ উপৰি তেওঁৰ বহুতো টেলিভিছন অনুষ্ঠানত সাক্ষাৎকাৰ লোৱা হৈছে।[6][7] ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:বন্য শিশু]] n9jsr48ee7fsu1t7lxwt3iio755bxyi 606562 606561 2026-05-15T18:15:43Z Pranamikaadhikary 27435 606562 wikitext text/x-wiki {{infobox person | name = মাৰ্কছ ৰড্ৰিগেজ পাণ্টোজা | birth_date = {{birth date and age|1946|6|7}} | birth_place = আনোৰা, স্পেইন | known = হাবিত আইবেৰিয়ান কুকুৰনেচীয়াৰ সৈতে বাস কৰা বন শিশু হোৱাৰ বাবে | occupation = ছাগলীপালক }} '''মাৰ্কছ ৰড্ৰিগেজ পাণ্টোজা''' (জন্ম ৭ জুন ১৯৪৬, স্পেইনৰ আনোৰাত) এটা বিখ্যাত [[বন্য শিশু]]। সাত বছৰ বয়সত তেওঁক এজন ছাগলীপালকৰ হাতত বিক্ৰী কৰা হৈছিল আৰু তেওঁৰ মৃত্যুৰ পাছত মাৰ্কছ ছিয়েৰা মৰেনাত পহুবোৰৰ সৈতে অকলে বাস কৰিছিল। ১৯ বছৰ বয়সত তেওঁক সভ্য সমাজলৈ ঘূৰাই অনা হয় যদিও সামঞ্জস্য স্থাপন কৰাত অসুবিধা হয়। গেব্ৰিয়েল জেনাৰ মেনিলাই তেওঁৰ গোচৰৰ বিষয়ে পি এইচ ডি থিছিছ লিখিছিল, যাৰ শিৰোনাম আছিল He jugado con lobos (ইংৰাজী শিৰোনাম I Have Played with Wolves)।<ref>{{cite web |url=http://www.veterinari.vda.it/index.php?option=com_attachments&task=download&id=128 |title=Lupine Lore |first=Walter |last=Tarello |work=Ordine dei Medici Veterinari della Valle D'Aosta |access-date=28 September 2018 |format=PDF |pages=1-9 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304064753/http://www.veterinari.vda.it/index.php?option=com_attachments&task=download&id=128|archive-date=2016-03-04}}</ref> পিছলৈ তেওঁ Entrelobos (ইংৰাজী শিৰোনাম Among Wolves) ছবিখনৰ বিষয়-বস্তু হৈ পৰে, য’ত তেওঁ চমুকৈ অভিনয় কৰে।<ref>{{cite web |url=http://latinofilm.org/festival/?p=508 |work=Latino International Film Festival |access-date=28 September 2018 |title=Entrelobos (Among Wolves) |year=2011 |publisher=Ritchie Glens |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304034452/http://latinofilm.org/festival/?p=508 |archive-date=4 March 2016}}</ref><ref>{{cite news |url=http://www.sonomanews.com/News-2012/Quinceaera-brings-Latin-flair-to-film-fest/ |work=Sonoma News |archive-url=https://web.archive.org/web/20120210103308/http://www.sonomanews.com/News-2012/Quinceaera-brings-Latin-flair-to-film-fest/ |archive-date=10 February 2012 |title=‘Quinceañera’ brings Latin flair to film fest |date=6 February 2012 |access-date=21 October 2018 |publisher=Rivista}}</ref> ২০১৮ চনৰ মাৰ্চ মাহত তেওঁ এটা সাক্ষাৎকাৰ দিছিল, তাত তেওঁ কয় যে তেওঁ মানুহৰ স্বভাৱত হতাশ হৈছে আৰু তেওঁ মানুহৰ সমাজ এৰি পাহাৰলৈ উভতি যাব পাৰিব বুলি কামনা কৰে।<ref>{{cite news |last=Rodríguez Pontevedra |first=Silvia |title=Spaniard raised by wolves disappointed with human life |url=https://elpais.com/elpais/2018/03/28/inenglish/1522237746_629465.html |access-date=20 June 2018 |newspaper=[[El País]] |archive-date=30 December 2020 |url-status=dead |date=29 March 2018 |publisher=[[Prisa]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20201230150252/https://english.elpais.com/elpais/2018/03/28/inenglish/1522237746_629465.html}}</ref> ==জীৱনী== মাৰ্কছৰ জন্ম হৈছিল স্পেইনৰ কৰ্ডোবা প্ৰদেশৰ আনোৰাত। তেওঁ পিতৃ-মাতৃৰ সৈতে মাদ্ৰিদলৈ প্ৰব্ৰজন কৰে আৰু তাৰপৰাই মাকে অষ্টম সন্তান জন্ম দি মৃত্যুবৰণ কৰে আৰু তাৰ কিছুসময়ৰ পাছতে মাৰ্কছৰ তিনি বছৰ বয়সত তেওঁৰ মৃত্যু হয়। ইয়াৰ পিছত দেউতাকে আন এগৰাকী মহিলাক বিয়া কৰায়, যিগৰাকীৰ ইতিমধ্যে পূৰ্বৰ বিবাহৰপৰা সন্তান জন্ম হৈছিল। তেওঁৰ সতীয়া মাকে তেওঁক নিষ্ঠুৰ নিৰ্যাতন চলাইছিল। ১৯৫০ চনত তেওঁলোকে ছিয়েৰা মৰেনাৰ চিউডাড ৰিয়েলৰ ফুয়েনকালিয়েণ্টেত বসতি স্থাপন কৰে আৰু তাতেই তেওঁলোকে কয়লা নিৰ্মাণৰ কামত নিজকে উৎসৰ্গা কৰে। ১৯৫৪ চনলৈকে মাৰ্কছে ডেকা জীৱনৰ বহু সময় সতীয়া মাকৰ নিৰ্যাতনৰ মাজত কটায়। সেই বছৰ সাত বছৰ বয়সত তেওঁক বিক্ৰী বা ডেলিভাৰী কৰা হৈছিল স্থানীয় এজন মাটিৰ মালিকক আৰু তেওঁ তেওঁক ছাগলী ৰখীয়াৰ তত্ত্বাৱধানত ৰাখিছিল। শিশুটিয়ে ভৱিষ্যতে ভেড়াৰখীয়াৰ সলনি হিচাপে কাম কৰিব লগা হৈছিল যদিও মালিকৰ মৃত্যুৰ পাছত তেওঁক প্ৰকৃতিৰ ওচৰত ত্যাগ কৰা হৈছিল। ১৯৬৫ চনত চিভিল গাৰ্ডে তেওঁক এঘাৰ বছৰ মানুহৰপৰা সম্পূৰ্ণ বিচ্ছিন্ন হৈ আৰু বনৰ মাজত সংগীহীন অৱস্থাত বিচাৰি পায়। চিভিল গাৰ্ডে তেওঁক বলপূৰ্বকভাৱে ফুয়েনকালিয়েণ্টেলৈ লৈ যায়, বান্ধি থোৱা হয় আৰু মুখ বন্ধ কৰি দিয়া হয়, কাৰণ তেওঁ চিঞৰি উঠিছিল আৰু জন্তুৰ দৰে কামুৰিছিল। সেই সময়ত জীয়াই থকা পিতৃৰ বিৰুদ্ধে আৰক্ষীয়ে কেতিয়াও অভিযোগ উত্থাপন কৰা নাছিল আৰু পুত্ৰক চিনি পোৱাৰ লগে লগে জেকেট হেৰুৱাৰ বাবেহে তিৰস্কাৰ কৰিছিল। ওচৰৰ চিকিৎসালয় এখনত নিয়োজিত নানসকলে এজন পুৰোহিতৰ সৈতে তেওঁক শিকাইছিল, আকৌ, বাক্যৰ ব্যৱহাৰ, কেনেকৈ সাজ-পোছাক পিন্ধিব লাগে, কেনেকৈ খোজ কাঢ়িব লাগে আৰু কাটলেৰীৰ সৈতে খাব লাগে। যেতিয়ালৈকে তেওঁক প্ৰাপ্তবয়স্ক হিচাপে সমাজৰ জীৱনৰ সৈতে পুনৰ পৰিচয় কৰাই দিয়া হোৱা নাছিল, তেতিয়ালৈ মাদ্ৰিদৰ ভেলেজো ফাউণ্ডেশ্যনৰ হস্পিতাল ডি কনভেলেচিয়েণ্টেছত তেওঁক ভৰ্তি কৰা হৈছিল। তেওঁক মালৰ্কালৈ পঠিওৱা হৈছিল, য’ত তেওঁ হোষ্টেলত থাকি কামৰ খৰচ উলিয়াইছিল। তেওঁ সামৰিক সেৱা কৰিছিল আৰু গোহালিৰ ৰখীয়া হিচাপে আৰু আতিথ্য উদ্যোগত কাম কৰিবলৈ নিজকে উৎসৰ্গা কৰিছিল। তেওঁৰ কিছুমান চিনাকি মানুহে তেওঁক ঠগি আৰু প্ৰতাৰণা কৰি অতি সঘনাই আৰ্থিকভাৱে সুবিধা লৈছিল, কিয়নো তেওঁ সম্পূৰ্ণ বিচ্ছিন্নভাৱে বহু বছৰ কটাই আৰ্থিক আৰু সাংস্কৃতিক জ্ঞানত অনভিজ্ঞ হৈ পৰিছিল। মালাগাৰ ফুৱেংগিৰোলাত অস্থিৰ জীৱন-যাপনৰ ব্যৱস্থাৰ পিছত, য’ত তেওঁ আনকি এটা গুহাতো বাস কৰিছিল, তেওঁ ৰাণ্টেৰ অ’ৰেন্সেৰ ভিতৰৰ এখন গাঁৱলৈ গুচি যায়। তাত তেওঁক আদৰণি জনায় অৱসৰপ্ৰাপ্ত আৰক্ষী বিষয়া মেনুৱেল বাৰাণ্ডেলা লোছাডাই। মাৰ্কছে তেওঁক "জেফে" বুলি কয় আৰু লোছাডাৰ মৃত্যুৰ আগলৈকে তেওঁক পৰিয়াল বুলি গণ্য কৰিছিল।[5] বৰ্তমান মাৰ্কছক ডাচ পৰিয়ালৰ পৃষ্ঠপোষকতাত আছে, তেওঁক সঘনাই চহৰ পৰিষদ, সংঘ আৰু বৈচিত্ৰ্যমজ় সংগঠনে বক্তৃতা দিবলৈ আৰু তেওঁৰ অভিজ্ঞতা বৰ্ণনা কৰিবলৈ আমন্ত্ৰণ জনাইছে। ইয়াৰ উপৰি তেওঁৰ বহুতো টেলিভিছন অনুষ্ঠানত সাক্ষাৎকাৰ লোৱা হৈছে।[6][7] ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:বন্য শিশু]] h5pf4rzn6dcnov8mxbvu8la535pazh7 606563 606562 2026-05-15T18:16:55Z Pranamikaadhikary 27435 606563 wikitext text/x-wiki {{infobox person | name = মাৰ্কছ ৰড্ৰিগেজ পাণ্টোজা | birth_date = {{birth date and age|1946|6|7}} | birth_place = আনোৰা, স্পেইন | known = হাবিত আইবেৰিয়ান কুকুৰনেচীয়াৰ সৈতে বাস কৰা বন শিশু হোৱাৰ বাবে | occupation = ছাগলীপালক }} '''মাৰ্কছ ৰড্ৰিগেজ পাণ্টোজা''' (জন্ম ৭ জুন ১৯৪৬, স্পেইনৰ আনোৰাত) এটা বিখ্যাত [[বন্য শিশু]]। সাত বছৰ বয়সত তেওঁক এজন ছাগলীপালকৰ হাতত বিক্ৰী কৰা হৈছিল আৰু তেওঁৰ মৃত্যুৰ পাছত মাৰ্কছ ছিয়েৰা মৰেনাত পহুবোৰৰ সৈতে অকলে বাস কৰিছিল। ১৯ বছৰ বয়সত তেওঁক সভ্য সমাজলৈ ঘূৰাই অনা হয় যদিও সামঞ্জস্য স্থাপন কৰাত অসুবিধা হয়। গেব্ৰিয়েল জেনাৰ মেনিলাই তেওঁৰ গোচৰৰ বিষয়ে পি এইচ ডি থিছিছ লিখিছিল, যাৰ শিৰোনাম আছিল He jugado con lobos (ইংৰাজী শিৰোনাম I Have Played with Wolves)।<ref>{{cite web |url=http://www.veterinari.vda.it/index.php?option=com_attachments&task=download&id=128 |title=Lupine Lore |first=Walter |last=Tarello |work=Ordine dei Medici Veterinari della Valle D'Aosta |access-date=28 September 2018 |format=PDF |pages=1-9 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304064753/http://www.veterinari.vda.it/index.php?option=com_attachments&task=download&id=128|archive-date=2016-03-04}}</ref> পিছলৈ তেওঁ Entrelobos (ইংৰাজী শিৰোনাম Among Wolves) ছবিখনৰ বিষয়-বস্তু হৈ পৰে, য’ত তেওঁ চমুকৈ অভিনয় কৰে।<ref>{{cite web |url=http://latinofilm.org/festival/?p=508 |work=Latino International Film Festival |access-date=28 September 2018 |title=Entrelobos (Among Wolves) |year=2011 |publisher=Ritchie Glens |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304034452/http://latinofilm.org/festival/?p=508 |archive-date=4 March 2016}}</ref><ref>{{cite news |url=http://www.sonomanews.com/News-2012/Quinceaera-brings-Latin-flair-to-film-fest/ |work=Sonoma News |archive-url=https://web.archive.org/web/20120210103308/http://www.sonomanews.com/News-2012/Quinceaera-brings-Latin-flair-to-film-fest/ |archive-date=10 February 2012 |title=‘Quinceañera’ brings Latin flair to film fest |date=6 February 2012 |access-date=21 October 2018 |publisher=Rivista}}</ref> ২০১৮ চনৰ মাৰ্চ মাহত তেওঁ এটা সাক্ষাৎকাৰ দিছিল, তাত তেওঁ কয় যে তেওঁ মানুহৰ স্বভাৱত হতাশ হৈছে আৰু তেওঁ মানুহৰ সমাজ এৰি পাহাৰলৈ উভতি যাব পাৰিব বুলি কামনা কৰে।<ref>{{cite news |last=Rodríguez Pontevedra |first=Silvia |title=Spaniard raised by wolves disappointed with human life |url=https://elpais.com/elpais/2018/03/28/inenglish/1522237746_629465.html |access-date=20 June 2018 |newspaper=[[El País]] |archive-date=30 December 2020 |url-status=dead |date=29 March 2018 |publisher=[[Prisa]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20201230150252/https://english.elpais.com/elpais/2018/03/28/inenglish/1522237746_629465.html}}</ref> ==জীৱনী== মাৰ্কছৰ জন্ম হৈছিল স্পেইনৰ কৰ্ডোবা প্ৰদেশৰ আনোৰাত। তেওঁ পিতৃ-মাতৃৰ সৈতে মাদ্ৰিদলৈ প্ৰব্ৰজন কৰে আৰু তাৰপৰাই মাকে অষ্টম সন্তান জন্ম দি মৃত্যুবৰণ কৰে আৰু তাৰ কিছুসময়ৰ পাছতে মাৰ্কছৰ তিনি বছৰ বয়সত তেওঁৰ মৃত্যু হয়। ইয়াৰ পিছত দেউতাকে আন এগৰাকী মহিলাক বিয়া কৰায়, যিগৰাকীৰ ইতিমধ্যে পূৰ্বৰ বিবাহৰপৰা সন্তান জন্ম হৈছিল। তেওঁৰ সতীয়া মাকে তেওঁক নিষ্ঠুৰ নিৰ্যাতন চলাইছিল। ১৯৫০ চনত তেওঁলোকে ছিয়েৰা মৰেনাৰ চিউডাড ৰিয়েলৰ ফুয়েনকালিয়েণ্টেত বসতি স্থাপন কৰে আৰু তাতেই তেওঁলোকে কয়লা নিৰ্মাণৰ কামত নিজকে উৎসৰ্গা কৰে। ১৯৫৪ চনলৈকে মাৰ্কছে ডেকা জীৱনৰ বহু সময় সতীয়া মাকৰ নিৰ্যাতনৰ মাজত কটায়। সেই বছৰ সাত বছৰ বয়সত তেওঁক বিক্ৰী বা ডেলিভাৰী কৰা হৈছিল স্থানীয় এজন মাটিৰ মালিকক আৰু তেওঁ তেওঁক ছাগলী ৰখীয়াৰ তত্ত্বাৱধানত ৰাখিছিল। শিশুটিয়ে ভৱিষ্যতে ভেড়াৰখীয়াৰ সলনি হিচাপে কাম কৰিব লগা হৈছিল যদিও মালিকৰ মৃত্যুৰ পাছত তেওঁক প্ৰকৃতিৰ ওচৰত ত্যাগ কৰা হৈছিল। ১৯৬৫ চনত চিভিল গাৰ্ডে তেওঁক এঘাৰ বছৰ মানুহৰপৰা সম্পূৰ্ণ বিচ্ছিন্ন হৈ আৰু বনৰ মাজত সংগীহীন অৱস্থাত বিচাৰি পায়। চিভিল গাৰ্ডে তেওঁক বলপূৰ্বকভাৱে ফুয়েনকালিয়েণ্টেলৈ লৈ যায়, বান্ধি থোৱা হয় আৰু মুখ বন্ধ কৰি দিয়া হয়, কাৰণ তেওঁ চিঞৰি উঠিছিল আৰু জন্তুৰ দৰে কামুৰিছিল। সেই সময়ত জীয়াই থকা পিতৃৰ বিৰুদ্ধে আৰক্ষীয়ে কেতিয়াও অভিযোগ উত্থাপন কৰা নাছিল আৰু পুত্ৰক চিনি পোৱাৰ লগে লগে জেকেট হেৰুৱাৰ বাবেহে তিৰস্কাৰ কৰিছিল। ওচৰৰ চিকিৎসালয় এখনত নিয়োজিত নানসকলে এজন পুৰোহিতৰ সৈতে তেওঁক শিকাইছিল, আকৌ, বাক্যৰ ব্যৱহাৰ, কেনেকৈ সাজ-পোছাক পিন্ধিব লাগে, কেনেকৈ খোজ কাঢ়িব লাগে আৰু কাটলেৰীৰ সৈতে খাব লাগে। যেতিয়ালৈকে তেওঁক প্ৰাপ্তবয়স্ক হিচাপে সমাজৰ জীৱনৰ সৈতে পুনৰ পৰিচয় কৰাই দিয়া হোৱা নাছিল, তেতিয়ালৈ মাদ্ৰিদৰ ভেলেজো ফাউণ্ডেশ্যনৰ হস্পিতাল ডি কনভেলেচিয়েণ্টেছত তেওঁক ভৰ্তি কৰা হৈছিল। তেওঁক মালৰ্কালৈ পঠিওৱা হৈছিল, য’ত তেওঁ হোষ্টেলত থাকি কামৰ খৰচ উলিয়াইছিল। তেওঁ সামৰিক সেৱা কৰিছিল আৰু গোহালিৰ ৰখীয়া হিচাপে আৰু আতিথ্য উদ্যোগত কাম কৰিবলৈ নিজকে উৎসৰ্গা কৰিছিল। তেওঁৰ কিছুমান চিনাকি মানুহে তেওঁক ঠগি আৰু প্ৰতাৰণা কৰি অতি সঘনাই আৰ্থিকভাৱে সুবিধা লৈছিল, কিয়নো তেওঁ সম্পূৰ্ণ বিচ্ছিন্নভাৱে বহু বছৰ কটাই আৰ্থিক আৰু সাংস্কৃতিক জ্ঞানত অনভিজ্ঞ হৈ পৰিছিল। মালাগাৰ ফুৱেংগিৰোলাত অস্থিৰ জীৱন-যাপনৰ ব্যৱস্থাৰ পিছত, য’ত তেওঁ আনকি এটা গুহাতো বাস কৰিছিল, তেওঁ ৰাণ্টেৰ অ’ৰেন্সেৰ ভিতৰৰ এখন গাঁৱলৈ গুচি যায়। তাত তেওঁক আদৰণি জনায় অৱসৰপ্ৰাপ্ত আৰক্ষী বিষয়া মেনুৱেল বাৰাণ্ডেলা লোছাডাই। মাৰ্কছে তেওঁক "জেফে" বুলি কয় আৰু লোছাডাৰ মৃত্যুৰ আগলৈকে তেওঁক পৰিয়াল বুলি গণ্য কৰিছিল।<ref>{{cite news |url=http://www.lavozdegalicia.es/noticia/ourense/san-cibrao-das-vinas/2015/03/06/nino-lobo-rante-llega-programacion-tve/0003_201503O6C2991.htm |title=El niño-lobo de Rante llega a la programación de TVE |date=6 March 2015 |newspaper=[[La Voz de Galicia]] |access-date=28 September 2018 |first=Xosé Manoel |last=Rodríguez |location=Ourense |language=es}}</ref> বৰ্তমান মাৰ্কছক ডাচ পৰিয়ালৰ পৃষ্ঠপোষকতাত আছে, তেওঁক সঘনাই চহৰ পৰিষদ, সংঘ আৰু বৈচিত্ৰ্যমজ় সংগঠনে বক্তৃতা দিবলৈ আৰু তেওঁৰ অভিজ্ঞতা বৰ্ণনা কৰিবলৈ আমন্ত্ৰণ জনাইছে। ইয়াৰ উপৰি তেওঁৰ বহুতো টেলিভিছন অনুষ্ঠানত সাক্ষাৎকাৰ লোৱা হৈছে।<ref>{{cite news |url=http://m.noticiasdealava.com/2017/05/03/araba/el-nino-salvaje-de-sierra-morena |title=El niño salvaje de Sierra Morena |newspaper=Noticias de Álava |access-date=28 September 2018 |first=Pablo José |last=Pérez |date=3 May 2017 |language=es |publisher=Ediciones Izoria, [[Sociedad Limitada|S.L.]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20170812094601/http://m.noticiasdealava.com/2017/05/03/araba/el-nino-salvaje-de-sierra-morena |archive-date=12 August 2017 |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.cuatro.com/cuarto-milenio/programas/temporada-10/t10xp16/Marcos-Pantoja-dg_2_1911555036.html |title=Marcos Pantoja: "Pensé que me iba a matar, pero la loba me dio de comer" |work=[[Cuatro (TV channel)|Cuatro]] |access-date=28 September 2018 |publisher=[[Mediaset España]] |date=22 December 2014 |language=es}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:বন্য শিশু]] i97gfo96d2pv4ycstiottl64vhsagsn 606633 606563 2026-05-16T05:30:40Z InternetArchiveBot 29706 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 606633 wikitext text/x-wiki {{infobox person | name = মাৰ্কছ ৰড্ৰিগেজ পাণ্টোজা | birth_date = {{birth date and age|1946|6|7}} | birth_place = আনোৰা, স্পেইন | known = হাবিত আইবেৰিয়ান কুকুৰনেচীয়াৰ সৈতে বাস কৰা বন শিশু হোৱাৰ বাবে | occupation = ছাগলীপালক }} '''মাৰ্কছ ৰড্ৰিগেজ পাণ্টোজা''' (জন্ম ৭ জুন ১৯৪৬, স্পেইনৰ আনোৰাত) এটা বিখ্যাত [[বন্য শিশু]]। সাত বছৰ বয়সত তেওঁক এজন ছাগলীপালকৰ হাতত বিক্ৰী কৰা হৈছিল আৰু তেওঁৰ মৃত্যুৰ পাছত মাৰ্কছ ছিয়েৰা মৰেনাত পহুবোৰৰ সৈতে অকলে বাস কৰিছিল। ১৯ বছৰ বয়সত তেওঁক সভ্য সমাজলৈ ঘূৰাই অনা হয় যদিও সামঞ্জস্য স্থাপন কৰাত অসুবিধা হয়। গেব্ৰিয়েল জেনাৰ মেনিলাই তেওঁৰ গোচৰৰ বিষয়ে পি এইচ ডি থিছিছ লিখিছিল, যাৰ শিৰোনাম আছিল He jugado con lobos (ইংৰাজী শিৰোনাম I Have Played with Wolves)।<ref>{{cite web |url=http://www.veterinari.vda.it/index.php?option=com_attachments&task=download&id=128 |title=Lupine Lore |first=Walter |last=Tarello |work=Ordine dei Medici Veterinari della Valle D'Aosta |access-date=28 September 2018 |format=PDF |pages=1-9 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304064753/http://www.veterinari.vda.it/index.php?option=com_attachments&task=download&id=128|archive-date=2016-03-04}}</ref> পিছলৈ তেওঁ Entrelobos (ইংৰাজী শিৰোনাম Among Wolves) ছবিখনৰ বিষয়-বস্তু হৈ পৰে, য’ত তেওঁ চমুকৈ অভিনয় কৰে।<ref>{{cite web |url=http://latinofilm.org/festival/?p=508 |work=Latino International Film Festival |access-date=28 September 2018 |title=Entrelobos (Among Wolves) |year=2011 |publisher=Ritchie Glens |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304034452/http://latinofilm.org/festival/?p=508 |archive-date=4 March 2016 |archivedate=29 November 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20111129131438/http://latinofilm.org/festival/?p=508 |deadurl=yes }}</ref><ref>{{cite news |url=http://www.sonomanews.com/News-2012/Quinceaera-brings-Latin-flair-to-film-fest/ |work=Sonoma News |archive-url=https://web.archive.org/web/20120210103308/http://www.sonomanews.com/News-2012/Quinceaera-brings-Latin-flair-to-film-fest/ |archive-date=10 February 2012 |title=‘Quinceañera’ brings Latin flair to film fest |date=6 February 2012 |access-date=21 October 2018 |publisher=Rivista |archivedate=10 February 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120210103308/http://www.sonomanews.com/News-2012/Quinceaera-brings-Latin-flair-to-film-fest/ |deadurl=yes }}</ref> ২০১৮ চনৰ মাৰ্চ মাহত তেওঁ এটা সাক্ষাৎকাৰ দিছিল, তাত তেওঁ কয় যে তেওঁ মানুহৰ স্বভাৱত হতাশ হৈছে আৰু তেওঁ মানুহৰ সমাজ এৰি পাহাৰলৈ উভতি যাব পাৰিব বুলি কামনা কৰে।<ref>{{cite news |last=Rodríguez Pontevedra |first=Silvia |title=Spaniard raised by wolves disappointed with human life |url=https://elpais.com/elpais/2018/03/28/inenglish/1522237746_629465.html |access-date=20 June 2018 |newspaper=[[El País]] |archive-date=30 December 2020 |url-status=dead |date=29 March 2018 |publisher=[[Prisa]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20201230150252/https://english.elpais.com/elpais/2018/03/28/inenglish/1522237746_629465.html}}</ref> ==জীৱনী== মাৰ্কছৰ জন্ম হৈছিল স্পেইনৰ কৰ্ডোবা প্ৰদেশৰ আনোৰাত। তেওঁ পিতৃ-মাতৃৰ সৈতে মাদ্ৰিদলৈ প্ৰব্ৰজন কৰে আৰু তাৰপৰাই মাকে অষ্টম সন্তান জন্ম দি মৃত্যুবৰণ কৰে আৰু তাৰ কিছুসময়ৰ পাছতে মাৰ্কছৰ তিনি বছৰ বয়সত তেওঁৰ মৃত্যু হয়। ইয়াৰ পিছত দেউতাকে আন এগৰাকী মহিলাক বিয়া কৰায়, যিগৰাকীৰ ইতিমধ্যে পূৰ্বৰ বিবাহৰপৰা সন্তান জন্ম হৈছিল। তেওঁৰ সতীয়া মাকে তেওঁক নিষ্ঠুৰ নিৰ্যাতন চলাইছিল। ১৯৫০ চনত তেওঁলোকে ছিয়েৰা মৰেনাৰ চিউডাড ৰিয়েলৰ ফুয়েনকালিয়েণ্টেত বসতি স্থাপন কৰে আৰু তাতেই তেওঁলোকে কয়লা নিৰ্মাণৰ কামত নিজকে উৎসৰ্গা কৰে। ১৯৫৪ চনলৈকে মাৰ্কছে ডেকা জীৱনৰ বহু সময় সতীয়া মাকৰ নিৰ্যাতনৰ মাজত কটায়। সেই বছৰ সাত বছৰ বয়সত তেওঁক বিক্ৰী বা ডেলিভাৰী কৰা হৈছিল স্থানীয় এজন মাটিৰ মালিকক আৰু তেওঁ তেওঁক ছাগলী ৰখীয়াৰ তত্ত্বাৱধানত ৰাখিছিল। শিশুটিয়ে ভৱিষ্যতে ভেড়াৰখীয়াৰ সলনি হিচাপে কাম কৰিব লগা হৈছিল যদিও মালিকৰ মৃত্যুৰ পাছত তেওঁক প্ৰকৃতিৰ ওচৰত ত্যাগ কৰা হৈছিল। ১৯৬৫ চনত চিভিল গাৰ্ডে তেওঁক এঘাৰ বছৰ মানুহৰপৰা সম্পূৰ্ণ বিচ্ছিন্ন হৈ আৰু বনৰ মাজত সংগীহীন অৱস্থাত বিচাৰি পায়। চিভিল গাৰ্ডে তেওঁক বলপূৰ্বকভাৱে ফুয়েনকালিয়েণ্টেলৈ লৈ যায়, বান্ধি থোৱা হয় আৰু মুখ বন্ধ কৰি দিয়া হয়, কাৰণ তেওঁ চিঞৰি উঠিছিল আৰু জন্তুৰ দৰে কামুৰিছিল। সেই সময়ত জীয়াই থকা পিতৃৰ বিৰুদ্ধে আৰক্ষীয়ে কেতিয়াও অভিযোগ উত্থাপন কৰা নাছিল আৰু পুত্ৰক চিনি পোৱাৰ লগে লগে জেকেট হেৰুৱাৰ বাবেহে তিৰস্কাৰ কৰিছিল। ওচৰৰ চিকিৎসালয় এখনত নিয়োজিত নানসকলে এজন পুৰোহিতৰ সৈতে তেওঁক শিকাইছিল, আকৌ, বাক্যৰ ব্যৱহাৰ, কেনেকৈ সাজ-পোছাক পিন্ধিব লাগে, কেনেকৈ খোজ কাঢ়িব লাগে আৰু কাটলেৰীৰ সৈতে খাব লাগে। যেতিয়ালৈকে তেওঁক প্ৰাপ্তবয়স্ক হিচাপে সমাজৰ জীৱনৰ সৈতে পুনৰ পৰিচয় কৰাই দিয়া হোৱা নাছিল, তেতিয়ালৈ মাদ্ৰিদৰ ভেলেজো ফাউণ্ডেশ্যনৰ হস্পিতাল ডি কনভেলেচিয়েণ্টেছত তেওঁক ভৰ্তি কৰা হৈছিল। তেওঁক মালৰ্কালৈ পঠিওৱা হৈছিল, য’ত তেওঁ হোষ্টেলত থাকি কামৰ খৰচ উলিয়াইছিল। তেওঁ সামৰিক সেৱা কৰিছিল আৰু গোহালিৰ ৰখীয়া হিচাপে আৰু আতিথ্য উদ্যোগত কাম কৰিবলৈ নিজকে উৎসৰ্গা কৰিছিল। তেওঁৰ কিছুমান চিনাকি মানুহে তেওঁক ঠগি আৰু প্ৰতাৰণা কৰি অতি সঘনাই আৰ্থিকভাৱে সুবিধা লৈছিল, কিয়নো তেওঁ সম্পূৰ্ণ বিচ্ছিন্নভাৱে বহু বছৰ কটাই আৰ্থিক আৰু সাংস্কৃতিক জ্ঞানত অনভিজ্ঞ হৈ পৰিছিল। মালাগাৰ ফুৱেংগিৰোলাত অস্থিৰ জীৱন-যাপনৰ ব্যৱস্থাৰ পিছত, য’ত তেওঁ আনকি এটা গুহাতো বাস কৰিছিল, তেওঁ ৰাণ্টেৰ অ’ৰেন্সেৰ ভিতৰৰ এখন গাঁৱলৈ গুচি যায়। তাত তেওঁক আদৰণি জনায় অৱসৰপ্ৰাপ্ত আৰক্ষী বিষয়া মেনুৱেল বাৰাণ্ডেলা লোছাডাই। মাৰ্কছে তেওঁক "জেফে" বুলি কয় আৰু লোছাডাৰ মৃত্যুৰ আগলৈকে তেওঁক পৰিয়াল বুলি গণ্য কৰিছিল।<ref>{{cite news |url=http://www.lavozdegalicia.es/noticia/ourense/san-cibrao-das-vinas/2015/03/06/nino-lobo-rante-llega-programacion-tve/0003_201503O6C2991.htm |title=El niño-lobo de Rante llega a la programación de TVE |date=6 March 2015 |newspaper=[[La Voz de Galicia]] |access-date=28 September 2018 |first=Xosé Manoel |last=Rodríguez |location=Ourense |language=es}}</ref> বৰ্তমান মাৰ্কছক ডাচ পৰিয়ালৰ পৃষ্ঠপোষকতাত আছে, তেওঁক সঘনাই চহৰ পৰিষদ, সংঘ আৰু বৈচিত্ৰ্যমজ় সংগঠনে বক্তৃতা দিবলৈ আৰু তেওঁৰ অভিজ্ঞতা বৰ্ণনা কৰিবলৈ আমন্ত্ৰণ জনাইছে। ইয়াৰ উপৰি তেওঁৰ বহুতো টেলিভিছন অনুষ্ঠানত সাক্ষাৎকাৰ লোৱা হৈছে।<ref>{{cite news |url=http://m.noticiasdealava.com/2017/05/03/araba/el-nino-salvaje-de-sierra-morena |title=El niño salvaje de Sierra Morena |newspaper=Noticias de Álava |access-date=28 September 2018 |first=Pablo José |last=Pérez |date=3 May 2017 |language=es |publisher=Ediciones Izoria, [[Sociedad Limitada|S.L.]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20170812094601/http://m.noticiasdealava.com/2017/05/03/araba/el-nino-salvaje-de-sierra-morena |archive-date=12 August 2017 |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.cuatro.com/cuarto-milenio/programas/temporada-10/t10xp16/Marcos-Pantoja-dg_2_1911555036.html |title=Marcos Pantoja: "Pensé que me iba a matar, pero la loba me dio de comer" |work=[[Cuatro (TV channel)|Cuatro]] |access-date=28 September 2018 |publisher=[[Mediaset España]] |date=22 December 2014 |language=es}}</ref> ==তথ্যসূত্ৰ== [[শ্ৰেণী:বন্য শিশু]] hwytzhohjf9o4qyigpczi0bleo8dqih 0 136892 606598 2026-05-16T00:00:29Z নৰুনা বৰুৱা 44897 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 606598 wikitext text/x-wiki {{Short description|none}} <!-- "none" is preferred when the title is sufficiently descriptive; see [[WP:SDNONE]] --> [[File:Iranian Fire altar.jpg|thumb|right|তেহৰাণৰ বায়ু প্ৰদূষণৰ ৮০% গাড়ী-মটৰৰ বাবে; বাকী ২০% কাৰখানা আৰু উদ্যোগৰ নিৰ্গমনৰ বাবে। ]] ইৰাণ বিশ্বৰ অন্যতম বৃহৎ আৰু ঘন জনবসতিপূৰ্ণ দেশ, ইয়াৰ আয়তন প্ৰায় ১৭ লাখ বৰ্গ কিলোমিটাৰ আৰু জনসংখ্যা ৯ কোটি ১৫ লাখ। ১৯৬৬ চনৰপৰা ইৰাণত জনসংখ্যাৰ অপৰিসীম বৃদ্ধি হৈছে, প্ৰথম অৱস্থাত ২৫,৭৮১,০৯০ জন লোকৰ সংখ্যা আৰু ২০১০ চনত মুঠ জনসংখ্যা ৭৫,৩৩০,০০০ হৈছিল। ইৰাণৰ পৰিৱেশজনিত সমস্যাসমূহৰ ভিতৰত বিশেষকৈ চহৰ অঞ্চলত বাহনৰ নিৰ্গমন, শোধনাগাৰৰ কাম-কাজ, আৰু ঔদ্যোগিক পানীৰপৰা ওলোৱা পানীয়ে বায়ুৰ গুণাগুণৰ অৱনতি ঘটাত অৰিহণা যোগায়। ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ পৰিৱেশ কাৰ্যসূচীৰ এক প্ৰতিৱেদনত পৰিৱেশ সূচকাংকৰ ক্ষেত্ৰত ইৰাণক ১৩৩খন দেশৰ ভিতৰত ১১৭ নম্বৰ স্থানত ৰখা হৈছে। <ref>[http://iran-daily.com/1385/2798/html/ Iran Daily – Front Page – 03/06/07<!-- Bot generated title -->]</ref><ref>{{cite web|title=Iran Environment in Grave Danger|url=http://www.payvand.com/news/09/oct/1280.html|website=payvand.com|access-date=2009-10-28|archive-date=2020-01-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20200115042603/http://www.payvand.com/news/09/oct/1280.html|url-status=dead}}</ref> পানীৰ অভাৱো চিন্তাৰ বিষয় কাৰণ গোলকীয় উষ্ণতা বৃদ্ধিৰ সৈতে জড়িত উষ্ণতা বৃদ্ধি আৰু বৰষুণৰ মাত্ৰাৰ উঠা-নমাৰ ফলত খৰাং বা বানপানীৰ সৃষ্টি হ’ব পাৰে যিয়ে পানীৰ উপলব্ধতা আৰু অধিক হ্ৰাস কৰিব। == বায়ু প্ৰদূষণ == বিশ্ব বেংকৰ মতে বায়ু প্ৰদূষণৰ ফলত হোৱা মৃত্যুৰ ফলত ইৰাণৰ অৰ্থনীতিৰ ক্ষতি হয় ৬৪ কোটি ডলাৰ বা ৫.১ ট্ৰিলিয়ন ৰিয়েল অৰ্থাৎ জিডিপিৰ ০.৫৭ শতাংশ।<ref>{{cite web|title=Iran Daily – Front Page – 03/06/07|url=http://www.nitc.co.ir/iran-daily/1385/2798/html/index.htm|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20071115065256/http://www.nitc.co.ir/iran-daily/1385/2798/html/index.htm|archive-date=2007-11-15|access-date=2015-11-22}}</ref> বায়ু প্ৰদূষণ সম্পৰ্কীয় ৰোগৰ বাবে ইৰাণৰ অৰ্থনীতিৰ বাবে প্ৰতি বছৰে অনুমাণিক ২৬ কোটি ডলাৰ বা ২.১ ট্ৰিলিয়ন ৰিয়াল বা জিডিপিৰ ০.২৩ শতাংশ ক্ষতি হয়। বেছিভাগ বাহনতে সীহযুক্ত গেছলিন ব্যৱহাৰ কৰে আৰু ইয়াৰ নিৰ্গমন নিয়ন্ত্ৰণ সঁজুলিৰ অভাৱ। <ref>[http://iran-daily.com/1386/2880/html/economy.htm Iran Daily – Domestic Economy – 07/01/07<!-- Bot generated title -->] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080506083012/http://iran-daily.com/1386/2880/html/economy.htm|date=2008-05-06}}</ref> তেহৰাণক বিশ্বৰ অন্যতম প্ৰদূষিত চহৰ বুলি গণ্য কৰা হয়। কিন্তু ভৱিষ্যতে বৰ্তমানৰ ৰাজহুৱা পৰিবহণ ব্যৱস্থাৰ ঠাইত প্ৰাকৃতিক গেছ চালিত বাছ আৰু গাড়ীৰ ব্যৱস্থা কৰাৰ পৰিকল্পনা কৰা হৈছে। ইয়াৰ উপৰি ইৰাণত চৰকাৰী ৰাজসাহায্যৰ জৰিয়তে ইন্ধনৰ মূল্য কৃত্ৰিমভাৱে কম হয়, যাৰ ফলত ইন্ধনৰ ব্যৱহাৰ অতি অদক্ষ আৰু প্ৰদূষিত হয়। <ref>{{cite web|date=28 September 2007|title=Atieh Bahar|url=http://www.atiehbahar.com/Resources/Environment.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20070928000332/http://www.atiehbahar.com/Resources/Environment.htm|archive-date=2007-09-28}}</ref><ref>{{cite web|title=Iran Daily – Domestic Economy – 01/11/09|url=http://www.iran-daily.com/1387/3313/html/economy.htm|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20090318162410/http://www.iran-daily.com/1387/3313/html/economy.htm|archive-date=2009-03-18|access-date=2016-02-19}}</ref> যাতায়াতৰ সঠিক ব্যৱস্থাপনা, বাহন পৰিদৰ্শন, বৈদ্যুতিক চাইকেলৰ ব্যাপক ব্যৱহাৰ আৰু চৰকাৰৰ তথ্যপ্ৰযুক্তিৰ ব্যৱহাৰ আদি এই সমস্যাৰ সমাধানৰ অংশ।<ref>{{cite web|title=YouTube|url=https://www.youtube.com/watch?v=kx3j6U9Z9Ok|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20100607193719/http://www.youtube.com/watch?v=kx3j6U9Z9Ok|archive-date=2010-06-07|via=YouTube}}</ref> শ্বাস-প্ৰশ্বাসজনিত ৰোগৰ বৃদ্ধি পোৱা প্ৰাদুৰ্ভাৱৰ প্ৰতি সঁহাৰি জনাই তেহৰাণ আৰু আৰক (ৰাজধানীৰ দক্ষিণ-পশ্চিমে অৱস্থিত) চহৰ চৰকাৰে বায়ু প্ৰদূষণ নিয়ন্ত্ৰণ কাৰ্যসূচী আৰম্ভ কৰিছে। এই কাৰ্যসূচীসমূহৰ লক্ষ্য হৈছে বায়ুমণ্ডললৈ নিৰ্গত হোৱা ক্ষতিকাৰক ৰাসায়নিক পদাৰ্থৰ পৰিমাণ ক্ৰমান্বয়ে হ্ৰাস কৰা।<ref>{{cite web|url=http://www.payvand.com/news/09/apr/1027.html|title=Iran Pharmaceuticals and Healthcare Report Q2|website=payvand.com|access-date=2009-07-04|archive-date=2011-11-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20111129222751/http://www.payvand.com/news/09/apr/1027.html|url-status=dead}}</ref> == জলবায়ু পৰিৱৰ্তন == ইৰাণ জলবায়ু পৰিৱৰ্তনৰ কিয়'ট' প্ৰট'কলৰ অংশীদাৰ যদিও ইয়াৰ ডোহা সংশোধনীৰ অংশীদাৰ নহয়।<ref>{{Cite web|title=United Nations Treaty Collection|url=https://treaties.un.org/Pages/ViewDetails.aspx?src=IND&mtdsg_no=XXVII-7-c&chapter=27&clang=_en|access-date=2020-11-10|publisher=United Nations}}</ref> == পৰিৱেশ তন্ত্ৰ == ইৰাণৰ বহু অংশ অতিমাত্ৰা চৰণীয়া পথাৰ, মৰুভূমিকৰণ আৰু/বা বনাঞ্চল ধ্বংসৰদ্বাৰা প্ৰভাবিত। উদ্যোগ আৰু কৃষিৰ সম্প্ৰসাৰণৰ লগে লগে জলাশয় আৰু মিঠা পানীৰ উৎসসমূহ দ্ৰুতগতিত ধ্বংস হৈ আহিছে; ইয়াৰ উপৰি তেল আৰু ৰাসায়নিক পদাৰ্থ নিৰ্গত হোৱাৰ ফলত পাৰ্চী উপসাগৰ আৰু কাস্পিয়ান সাগৰৰ জলজ জীৱ-জন্তুৰ ক্ষতি হৈছে।<ref>{{cite web|title=Iran – Country Brief|url=http://web.worldbank.org/WBSITE/EXTERNAL/COUNTRIES/MENAEXT/IRANEXTN/0,,menuPK:312966~pagePK:141132~piPK:141107~theSitePK:312943,00.html|website=web.worldbank.org}}</ref> ইৰাণে যুক্তি আগবঢ়ায় যে কাস্পিয়ান সাগৰত তেল আৰু গেছৰ মজুত উন্নয়নৰ বাবে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰতিযোগিতাই অঞ্চলটোৰ বাবে পৰিৱেশৰ প্ৰতি নতুন ভাবুকিৰ সৃষ্টি কৰিছে।<ref>{{cite web|title=Iran environment in grave danger|url=http://www.payvand.com/news/10/apr/1289.html|website=payvand.com|access-date=2010-05-05|archive-date=2020-01-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20200115013610/http://www.payvand.com/news/10/apr/1289.html|url-status=dead}}</ref> যদিও ১৯৭১ চনৰপৰা পৰিৱেশ বিভাগৰ অস্তিত্ব আছে, ইৰাণে এতিয়াও বহনক্ষম উন্নয়ন নীতি প্ৰণয়ন কৰা নাই, কাৰণ হ্ৰস্বম্যাদী অৰ্থনৈতিক লক্ষ্যক অধিক অগ্ৰাধিকাৰ দিয়া হৈছে।<ref>{{cite web|title=Green Party of Iran – News|url=http://www.iran-e-sabz.org/news/iranenv.html|website=iran-e-sabz.org|access-date=2009-08-16|archive-date=2008-10-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20081009213724/http://www.iran-e-sabz.org/news/iranenv.html|url-status=dead}}</ref> ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ সাগৰীয় আইন সম্পৰ্কীয় সন্ধিত ইৰানে স্বাক্ষৰিত কৰিছে, কিন্তু এতিয়াও অনুমোদিত হোৱা নাই: পৰিৱেশ পৰিৱৰ্তন, সাগৰৰ আইন, সাগৰীয় জীৱ সংৰক্ষণ <ref name="auto">{{cite web|title=Archived copy|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/iran/|archive-url=https://web.archive.org/web/20210110162554/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/iran|url-status=dead|archive-date=January 10, 2021|access-date=2012-12-04}}</ref> == বনাঞ্চল ধ্বংস == ইৰাণৰ ২০১৮ চনৰ বন লেণ্ডস্কেপ অখণ্ডতা সূচকাংকৰ গড় স্ক’ৰ আছিল ৭.৬৭/১০, যাৰ ফলত ইৰানে ১৭২খন দেশৰ ভিতৰত বিশ্বজুৰি ৩৪ নম্বৰ স্থান লাভ কৰিছে। <ref name="FLII-Supplementary">{{cite journal|last1=Grantham|first1=H. S.|last2=Duncan|first2=A.|last3=Evans|first3=T. D.|last4=Jones|first4=K. R.|last5=Beyer|first5=H. L.|last6=Schuster|first6=R.|last7=Walston|first7=J.|last8=Ray|first8=J. C.|last9=Robinson|first9=J. G. |last10=Callow |first10=M.|last11=Clements|first11=T.|last12=Costa|first12=H. M.|last13=DeGemmis|first13=A.|last14=Elsen|first14=P. R.|last15=Ervin|first15=J.|year=2020|title=Anthropogenic modification of forests means only 40% of remaining forests have high ecosystem integrity – Supplementary Material|journal=Nature Communications|volume=11|issue=1|page=5978|doi=10.1038/s41467-020-19493-3|issn=2041-1723|pmc=7723057|pmid=33293507|last16=Franco|first16=P.|last17=Goldman|first17=E.|last18=Goetz|first18=S.|last19=Hansen|first19=A. |last20=Hofsvang |first20=E.|last21=Jantz|first21=P.|last22=Jupiter|first22=S.|last23=Kang|first23=A.|last24=Langhammer|first24=P.|last25=Laurance|first25=W. F.|last26=Lieberman|first26=S.|last27=Linkie|first27=M.|last28=Malhi|first28=Y.|last29=Maxwell|first29=S. |last30=Mendez |first30=M.|last31=Mittermeier|first31=R.|last32=Murray|first32=N. J.|last33=Possingham|first33=H.|last34=Radachowsky|first34=J.|last35=Saatchi|first35=S.|last36=Samper|first36=C.|last37=Silverman|first37=J.|last38=Shapiro|first38=A.|last39=Strassburg|first39=B. |last40=Stevens |first40=T.|last41=Stokes|first41=E.|last42=Taylor|first42=R.|last43=Tear|first43=T.|last44=Tizard|first44=R.|last45=Venter|first45=O.|last46=Visconti|first46=P.|last47=Wang|first47=S.|last48=Watson|first48=J. E. M.}}</ref> ==প্ৰাকৃতিক দূৰ্য্যোগ == ইৰাণত পশ্চিম সীমান্ত আৰু উত্তৰ-পূবত সময়ে সময়ে খৰাং, বানপানী, ধূলিৰ ধুমুহা, বালিৰ ধুমুহা আৰু ভূমিকম্পৰ সৃষ্টি হয়।[ <ref name="auto" /> ==ভূমিৰ ক্ষয়ীভৱন == ২০১১ চনত ইৰাণে মাটিৰ খহনীয়াৰ ক্ষেত্ৰত বিশ্বৰ ভিতৰতে আটাইতকৈ বেয়া স্থান লাভ কৰিছিল,<ref>{{cite web|title=Iran ranked worst in the world for soil erosion: expert|url=http://www.payvand.com/news/12/apr/1160.html|website=payvand.com|access-date=2012-04-25|archive-date=2020-01-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20200113020933/http://www.payvand.com/news/12/apr/1160.html|url-status=dead}}</ref> ২০১৭ চনৰ প্ৰতিৱেদন অনুসৰি দেশখনৰ খহনীয়াৰ হাৰ বিশ্বৰ গড়ৰ ২.৫ গুণ।<ref>{{Cite web|date=2017-11-11|title=Soil erosion in Iran 2.5 times the world average|url=https://www.tehrantimes.com/news/418381/Soil-erosion-in-Iran-2-5-times-the-world-average|access-date=2024-04-28|website=Tehran Times}}</ref> ==আৱৰ্জনা == দেশত প্ৰতিদিনে অনুমাণিক ৫০,০০০ টন আৱৰ্জনা উৎপাদন হয় যাৰ ৭০ৰপৰা ৮০ শতাংশ আৱৰ্জনা পৰিষ্কাৰ-পৰিচ্ছন্নভাৱে নিষ্কাশন কৰা হয় যদিও বাকীখিনি নহয়। <ref>{{cite web|title=Every Iranian produces 700 grams of garbage per day|url=http://www.payvand.com/news/12/apr/1238.html|website=payvand.com|access-date=2012-04-24|archive-date=2020-01-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20200113015547/http://www.payvand.com/news/12/apr/1238.html|url-status=dead}}</ref> ইৰাণে বছৰি (২০১৬) ৮০ লাখ টনতকৈ অধিক বিপজ্জনক আৱৰ্জনা উৎপন্ন কৰে। <ref>{{cite web|date=23 October 2016|title=Hazardous Waste Production Alarming|url=https://financialtribune.com/articles/people/52093/hazardous-waste-production-alarming}}</ref> == পানী == ঔদ্যোগিক আৰু নগৰীয়া বৰ্জ্য পানীৰ বৈ যোৱা পানীয়ে নদী, উপকূলীয় আৰু ভূ-গৰ্ভস্থ পানী দূষিত কৰিছে <ref name="www-wds.worldbank.org">[http://www-wds.worldbank.org/external/default/WDSContentServer/WDSP/IB/2005/05/09/000090341_20050509132811/Rendered/PDF/31984.pdf World Bank: Northern Cities Water Supply and Sanitation Project] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090305174628/http://www-wds.worldbank.org/external/default/WDSContentServer/WDSP/IB/2005/05/09/000090341_20050509132811/Rendered/PDF/31984.pdf |date=2009-03-05 }}, p. 29-30</ref> === পানীৰ অভাৱ === ==তথ্যৰ উৎস== <references/> ==বাহ্যিক সংযোগ== *[https://web.archive.org/web/20070619050935/http://www.irandoe.org/ Department of Environment – Islamic Republic of Iran] *{{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20070928000332/http://www.atiehbahar.com/Resources/Environment.htm |date=September 28, 2007 |title=Environment in Iran – Brief Sector Study }} (2003) *[https://archive.today/20120803091645/http://www.eia.doe.gov/emeu/cabs/Iran/Profile.html US Dept. of Energy] – Environment Overview for Iran *[http://www.parstimes.com/environment/ Iran: Environment and Nature] {{Asia in topic|Environmental issues in}} {{Country study}} 97zv9mtos9yf0ebq2ezn9kh83vg8zsr 606599 606598 2026-05-16T00:01:08Z নৰুনা বৰুৱা 44897 added [[Category:ইৰান]] using [[WP:HC|HotCat]] 606599 wikitext text/x-wiki {{Short description|none}} <!-- "none" is preferred when the title is sufficiently descriptive; see [[WP:SDNONE]] --> [[File:Iranian Fire altar.jpg|thumb|right|তেহৰাণৰ বায়ু প্ৰদূষণৰ ৮০% গাড়ী-মটৰৰ বাবে; বাকী ২০% কাৰখানা আৰু উদ্যোগৰ নিৰ্গমনৰ বাবে। ]] ইৰাণ বিশ্বৰ অন্যতম বৃহৎ আৰু ঘন জনবসতিপূৰ্ণ দেশ, ইয়াৰ আয়তন প্ৰায় ১৭ লাখ বৰ্গ কিলোমিটাৰ আৰু জনসংখ্যা ৯ কোটি ১৫ লাখ। ১৯৬৬ চনৰপৰা ইৰাণত জনসংখ্যাৰ অপৰিসীম বৃদ্ধি হৈছে, প্ৰথম অৱস্থাত ২৫,৭৮১,০৯০ জন লোকৰ সংখ্যা আৰু ২০১০ চনত মুঠ জনসংখ্যা ৭৫,৩৩০,০০০ হৈছিল। ইৰাণৰ পৰিৱেশজনিত সমস্যাসমূহৰ ভিতৰত বিশেষকৈ চহৰ অঞ্চলত বাহনৰ নিৰ্গমন, শোধনাগাৰৰ কাম-কাজ, আৰু ঔদ্যোগিক পানীৰপৰা ওলোৱা পানীয়ে বায়ুৰ গুণাগুণৰ অৱনতি ঘটাত অৰিহণা যোগায়। ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ পৰিৱেশ কাৰ্যসূচীৰ এক প্ৰতিৱেদনত পৰিৱেশ সূচকাংকৰ ক্ষেত্ৰত ইৰাণক ১৩৩খন দেশৰ ভিতৰত ১১৭ নম্বৰ স্থানত ৰখা হৈছে। <ref>[http://iran-daily.com/1385/2798/html/ Iran Daily – Front Page – 03/06/07<!-- Bot generated title -->]</ref><ref>{{cite web|title=Iran Environment in Grave Danger|url=http://www.payvand.com/news/09/oct/1280.html|website=payvand.com|access-date=2009-10-28|archive-date=2020-01-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20200115042603/http://www.payvand.com/news/09/oct/1280.html|url-status=dead}}</ref> পানীৰ অভাৱো চিন্তাৰ বিষয় কাৰণ গোলকীয় উষ্ণতা বৃদ্ধিৰ সৈতে জড়িত উষ্ণতা বৃদ্ধি আৰু বৰষুণৰ মাত্ৰাৰ উঠা-নমাৰ ফলত খৰাং বা বানপানীৰ সৃষ্টি হ’ব পাৰে যিয়ে পানীৰ উপলব্ধতা আৰু অধিক হ্ৰাস কৰিব। == বায়ু প্ৰদূষণ == বিশ্ব বেংকৰ মতে বায়ু প্ৰদূষণৰ ফলত হোৱা মৃত্যুৰ ফলত ইৰাণৰ অৰ্থনীতিৰ ক্ষতি হয় ৬৪ কোটি ডলাৰ বা ৫.১ ট্ৰিলিয়ন ৰিয়েল অৰ্থাৎ জিডিপিৰ ০.৫৭ শতাংশ।<ref>{{cite web|title=Iran Daily – Front Page – 03/06/07|url=http://www.nitc.co.ir/iran-daily/1385/2798/html/index.htm|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20071115065256/http://www.nitc.co.ir/iran-daily/1385/2798/html/index.htm|archive-date=2007-11-15|access-date=2015-11-22}}</ref> বায়ু প্ৰদূষণ সম্পৰ্কীয় ৰোগৰ বাবে ইৰাণৰ অৰ্থনীতিৰ বাবে প্ৰতি বছৰে অনুমাণিক ২৬ কোটি ডলাৰ বা ২.১ ট্ৰিলিয়ন ৰিয়াল বা জিডিপিৰ ০.২৩ শতাংশ ক্ষতি হয়। বেছিভাগ বাহনতে সীহযুক্ত গেছলিন ব্যৱহাৰ কৰে আৰু ইয়াৰ নিৰ্গমন নিয়ন্ত্ৰণ সঁজুলিৰ অভাৱ। <ref>[http://iran-daily.com/1386/2880/html/economy.htm Iran Daily – Domestic Economy – 07/01/07<!-- Bot generated title -->] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080506083012/http://iran-daily.com/1386/2880/html/economy.htm|date=2008-05-06}}</ref> তেহৰাণক বিশ্বৰ অন্যতম প্ৰদূষিত চহৰ বুলি গণ্য কৰা হয়। কিন্তু ভৱিষ্যতে বৰ্তমানৰ ৰাজহুৱা পৰিবহণ ব্যৱস্থাৰ ঠাইত প্ৰাকৃতিক গেছ চালিত বাছ আৰু গাড়ীৰ ব্যৱস্থা কৰাৰ পৰিকল্পনা কৰা হৈছে। ইয়াৰ উপৰি ইৰাণত চৰকাৰী ৰাজসাহায্যৰ জৰিয়তে ইন্ধনৰ মূল্য কৃত্ৰিমভাৱে কম হয়, যাৰ ফলত ইন্ধনৰ ব্যৱহাৰ অতি অদক্ষ আৰু প্ৰদূষিত হয়। <ref>{{cite web|date=28 September 2007|title=Atieh Bahar|url=http://www.atiehbahar.com/Resources/Environment.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20070928000332/http://www.atiehbahar.com/Resources/Environment.htm|archive-date=2007-09-28}}</ref><ref>{{cite web|title=Iran Daily – Domestic Economy – 01/11/09|url=http://www.iran-daily.com/1387/3313/html/economy.htm|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20090318162410/http://www.iran-daily.com/1387/3313/html/economy.htm|archive-date=2009-03-18|access-date=2016-02-19}}</ref> যাতায়াতৰ সঠিক ব্যৱস্থাপনা, বাহন পৰিদৰ্শন, বৈদ্যুতিক চাইকেলৰ ব্যাপক ব্যৱহাৰ আৰু চৰকাৰৰ তথ্যপ্ৰযুক্তিৰ ব্যৱহাৰ আদি এই সমস্যাৰ সমাধানৰ অংশ।<ref>{{cite web|title=YouTube|url=https://www.youtube.com/watch?v=kx3j6U9Z9Ok|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20100607193719/http://www.youtube.com/watch?v=kx3j6U9Z9Ok|archive-date=2010-06-07|via=YouTube}}</ref> শ্বাস-প্ৰশ্বাসজনিত ৰোগৰ বৃদ্ধি পোৱা প্ৰাদুৰ্ভাৱৰ প্ৰতি সঁহাৰি জনাই তেহৰাণ আৰু আৰক (ৰাজধানীৰ দক্ষিণ-পশ্চিমে অৱস্থিত) চহৰ চৰকাৰে বায়ু প্ৰদূষণ নিয়ন্ত্ৰণ কাৰ্যসূচী আৰম্ভ কৰিছে। এই কাৰ্যসূচীসমূহৰ লক্ষ্য হৈছে বায়ুমণ্ডললৈ নিৰ্গত হোৱা ক্ষতিকাৰক ৰাসায়নিক পদাৰ্থৰ পৰিমাণ ক্ৰমান্বয়ে হ্ৰাস কৰা।<ref>{{cite web|url=http://www.payvand.com/news/09/apr/1027.html|title=Iran Pharmaceuticals and Healthcare Report Q2|website=payvand.com|access-date=2009-07-04|archive-date=2011-11-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20111129222751/http://www.payvand.com/news/09/apr/1027.html|url-status=dead}}</ref> == জলবায়ু পৰিৱৰ্তন == ইৰাণ জলবায়ু পৰিৱৰ্তনৰ কিয়'ট' প্ৰট'কলৰ অংশীদাৰ যদিও ইয়াৰ ডোহা সংশোধনীৰ অংশীদাৰ নহয়।<ref>{{Cite web|title=United Nations Treaty Collection|url=https://treaties.un.org/Pages/ViewDetails.aspx?src=IND&mtdsg_no=XXVII-7-c&chapter=27&clang=_en|access-date=2020-11-10|publisher=United Nations}}</ref> == পৰিৱেশ তন্ত্ৰ == ইৰাণৰ বহু অংশ অতিমাত্ৰা চৰণীয়া পথাৰ, মৰুভূমিকৰণ আৰু/বা বনাঞ্চল ধ্বংসৰদ্বাৰা প্ৰভাবিত। উদ্যোগ আৰু কৃষিৰ সম্প্ৰসাৰণৰ লগে লগে জলাশয় আৰু মিঠা পানীৰ উৎসসমূহ দ্ৰুতগতিত ধ্বংস হৈ আহিছে; ইয়াৰ উপৰি তেল আৰু ৰাসায়নিক পদাৰ্থ নিৰ্গত হোৱাৰ ফলত পাৰ্চী উপসাগৰ আৰু কাস্পিয়ান সাগৰৰ জলজ জীৱ-জন্তুৰ ক্ষতি হৈছে।<ref>{{cite web|title=Iran – Country Brief|url=http://web.worldbank.org/WBSITE/EXTERNAL/COUNTRIES/MENAEXT/IRANEXTN/0,,menuPK:312966~pagePK:141132~piPK:141107~theSitePK:312943,00.html|website=web.worldbank.org}}</ref> ইৰাণে যুক্তি আগবঢ়ায় যে কাস্পিয়ান সাগৰত তেল আৰু গেছৰ মজুত উন্নয়নৰ বাবে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰতিযোগিতাই অঞ্চলটোৰ বাবে পৰিৱেশৰ প্ৰতি নতুন ভাবুকিৰ সৃষ্টি কৰিছে।<ref>{{cite web|title=Iran environment in grave danger|url=http://www.payvand.com/news/10/apr/1289.html|website=payvand.com|access-date=2010-05-05|archive-date=2020-01-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20200115013610/http://www.payvand.com/news/10/apr/1289.html|url-status=dead}}</ref> যদিও ১৯৭১ চনৰপৰা পৰিৱেশ বিভাগৰ অস্তিত্ব আছে, ইৰাণে এতিয়াও বহনক্ষম উন্নয়ন নীতি প্ৰণয়ন কৰা নাই, কাৰণ হ্ৰস্বম্যাদী অৰ্থনৈতিক লক্ষ্যক অধিক অগ্ৰাধিকাৰ দিয়া হৈছে।<ref>{{cite web|title=Green Party of Iran – News|url=http://www.iran-e-sabz.org/news/iranenv.html|website=iran-e-sabz.org|access-date=2009-08-16|archive-date=2008-10-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20081009213724/http://www.iran-e-sabz.org/news/iranenv.html|url-status=dead}}</ref> ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ সাগৰীয় আইন সম্পৰ্কীয় সন্ধিত ইৰানে স্বাক্ষৰিত কৰিছে, কিন্তু এতিয়াও অনুমোদিত হোৱা নাই: পৰিৱেশ পৰিৱৰ্তন, সাগৰৰ আইন, সাগৰীয় জীৱ সংৰক্ষণ <ref name="auto">{{cite web|title=Archived copy|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/iran/|archive-url=https://web.archive.org/web/20210110162554/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/iran|url-status=dead|archive-date=January 10, 2021|access-date=2012-12-04}}</ref> == বনাঞ্চল ধ্বংস == ইৰাণৰ ২০১৮ চনৰ বন লেণ্ডস্কেপ অখণ্ডতা সূচকাংকৰ গড় স্ক’ৰ আছিল ৭.৬৭/১০, যাৰ ফলত ইৰানে ১৭২খন দেশৰ ভিতৰত বিশ্বজুৰি ৩৪ নম্বৰ স্থান লাভ কৰিছে। <ref name="FLII-Supplementary">{{cite journal|last1=Grantham|first1=H. S.|last2=Duncan|first2=A.|last3=Evans|first3=T. D.|last4=Jones|first4=K. R.|last5=Beyer|first5=H. L.|last6=Schuster|first6=R.|last7=Walston|first7=J.|last8=Ray|first8=J. C.|last9=Robinson|first9=J. G. |last10=Callow |first10=M.|last11=Clements|first11=T.|last12=Costa|first12=H. M.|last13=DeGemmis|first13=A.|last14=Elsen|first14=P. R.|last15=Ervin|first15=J.|year=2020|title=Anthropogenic modification of forests means only 40% of remaining forests have high ecosystem integrity – Supplementary Material|journal=Nature Communications|volume=11|issue=1|page=5978|doi=10.1038/s41467-020-19493-3|issn=2041-1723|pmc=7723057|pmid=33293507|last16=Franco|first16=P.|last17=Goldman|first17=E.|last18=Goetz|first18=S.|last19=Hansen|first19=A. |last20=Hofsvang |first20=E.|last21=Jantz|first21=P.|last22=Jupiter|first22=S.|last23=Kang|first23=A.|last24=Langhammer|first24=P.|last25=Laurance|first25=W. F.|last26=Lieberman|first26=S.|last27=Linkie|first27=M.|last28=Malhi|first28=Y.|last29=Maxwell|first29=S. |last30=Mendez |first30=M.|last31=Mittermeier|first31=R.|last32=Murray|first32=N. J.|last33=Possingham|first33=H.|last34=Radachowsky|first34=J.|last35=Saatchi|first35=S.|last36=Samper|first36=C.|last37=Silverman|first37=J.|last38=Shapiro|first38=A.|last39=Strassburg|first39=B. |last40=Stevens |first40=T.|last41=Stokes|first41=E.|last42=Taylor|first42=R.|last43=Tear|first43=T.|last44=Tizard|first44=R.|last45=Venter|first45=O.|last46=Visconti|first46=P.|last47=Wang|first47=S.|last48=Watson|first48=J. E. M.}}</ref> ==প্ৰাকৃতিক দূৰ্য্যোগ == ইৰাণত পশ্চিম সীমান্ত আৰু উত্তৰ-পূবত সময়ে সময়ে খৰাং, বানপানী, ধূলিৰ ধুমুহা, বালিৰ ধুমুহা আৰু ভূমিকম্পৰ সৃষ্টি হয়।[ <ref name="auto" /> ==ভূমিৰ ক্ষয়ীভৱন == ২০১১ চনত ইৰাণে মাটিৰ খহনীয়াৰ ক্ষেত্ৰত বিশ্বৰ ভিতৰতে আটাইতকৈ বেয়া স্থান লাভ কৰিছিল,<ref>{{cite web|title=Iran ranked worst in the world for soil erosion: expert|url=http://www.payvand.com/news/12/apr/1160.html|website=payvand.com|access-date=2012-04-25|archive-date=2020-01-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20200113020933/http://www.payvand.com/news/12/apr/1160.html|url-status=dead}}</ref> ২০১৭ চনৰ প্ৰতিৱেদন অনুসৰি দেশখনৰ খহনীয়াৰ হাৰ বিশ্বৰ গড়ৰ ২.৫ গুণ।<ref>{{Cite web|date=2017-11-11|title=Soil erosion in Iran 2.5 times the world average|url=https://www.tehrantimes.com/news/418381/Soil-erosion-in-Iran-2-5-times-the-world-average|access-date=2024-04-28|website=Tehran Times}}</ref> ==আৱৰ্জনা == দেশত প্ৰতিদিনে অনুমাণিক ৫০,০০০ টন আৱৰ্জনা উৎপাদন হয় যাৰ ৭০ৰপৰা ৮০ শতাংশ আৱৰ্জনা পৰিষ্কাৰ-পৰিচ্ছন্নভাৱে নিষ্কাশন কৰা হয় যদিও বাকীখিনি নহয়। <ref>{{cite web|title=Every Iranian produces 700 grams of garbage per day|url=http://www.payvand.com/news/12/apr/1238.html|website=payvand.com|access-date=2012-04-24|archive-date=2020-01-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20200113015547/http://www.payvand.com/news/12/apr/1238.html|url-status=dead}}</ref> ইৰাণে বছৰি (২০১৬) ৮০ লাখ টনতকৈ অধিক বিপজ্জনক আৱৰ্জনা উৎপন্ন কৰে। <ref>{{cite web|date=23 October 2016|title=Hazardous Waste Production Alarming|url=https://financialtribune.com/articles/people/52093/hazardous-waste-production-alarming}}</ref> == পানী == ঔদ্যোগিক আৰু নগৰীয়া বৰ্জ্য পানীৰ বৈ যোৱা পানীয়ে নদী, উপকূলীয় আৰু ভূ-গৰ্ভস্থ পানী দূষিত কৰিছে <ref name="www-wds.worldbank.org">[http://www-wds.worldbank.org/external/default/WDSContentServer/WDSP/IB/2005/05/09/000090341_20050509132811/Rendered/PDF/31984.pdf World Bank: Northern Cities Water Supply and Sanitation Project] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090305174628/http://www-wds.worldbank.org/external/default/WDSContentServer/WDSP/IB/2005/05/09/000090341_20050509132811/Rendered/PDF/31984.pdf |date=2009-03-05 }}, p. 29-30</ref> === পানীৰ অভাৱ === ==তথ্যৰ উৎস== <references/> ==বাহ্যিক সংযোগ== *[https://web.archive.org/web/20070619050935/http://www.irandoe.org/ Department of Environment – Islamic Republic of Iran] *{{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20070928000332/http://www.atiehbahar.com/Resources/Environment.htm |date=September 28, 2007 |title=Environment in Iran – Brief Sector Study }} (2003) *[https://archive.today/20120803091645/http://www.eia.doe.gov/emeu/cabs/Iran/Profile.html US Dept. of Energy] – Environment Overview for Iran *[http://www.parstimes.com/environment/ Iran: Environment and Nature] {{Asia in topic|Environmental issues in}} {{Country study}} [[শ্ৰেণী:ইৰান]] jkidcg221gf51kz0lg353gg8ll9uiy4 606600 606599 2026-05-16T00:01:41Z নৰুনা বৰুৱা 44897 added [[Category:পৰিবেশ]] using [[WP:HC|HotCat]] 606600 wikitext text/x-wiki {{Short description|none}} <!-- "none" is preferred when the title is sufficiently descriptive; see [[WP:SDNONE]] --> [[File:Iranian Fire altar.jpg|thumb|right|তেহৰাণৰ বায়ু প্ৰদূষণৰ ৮০% গাড়ী-মটৰৰ বাবে; বাকী ২০% কাৰখানা আৰু উদ্যোগৰ নিৰ্গমনৰ বাবে। ]] ইৰাণ বিশ্বৰ অন্যতম বৃহৎ আৰু ঘন জনবসতিপূৰ্ণ দেশ, ইয়াৰ আয়তন প্ৰায় ১৭ লাখ বৰ্গ কিলোমিটাৰ আৰু জনসংখ্যা ৯ কোটি ১৫ লাখ। ১৯৬৬ চনৰপৰা ইৰাণত জনসংখ্যাৰ অপৰিসীম বৃদ্ধি হৈছে, প্ৰথম অৱস্থাত ২৫,৭৮১,০৯০ জন লোকৰ সংখ্যা আৰু ২০১০ চনত মুঠ জনসংখ্যা ৭৫,৩৩০,০০০ হৈছিল। ইৰাণৰ পৰিৱেশজনিত সমস্যাসমূহৰ ভিতৰত বিশেষকৈ চহৰ অঞ্চলত বাহনৰ নিৰ্গমন, শোধনাগাৰৰ কাম-কাজ, আৰু ঔদ্যোগিক পানীৰপৰা ওলোৱা পানীয়ে বায়ুৰ গুণাগুণৰ অৱনতি ঘটাত অৰিহণা যোগায়। ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ পৰিৱেশ কাৰ্যসূচীৰ এক প্ৰতিৱেদনত পৰিৱেশ সূচকাংকৰ ক্ষেত্ৰত ইৰাণক ১৩৩খন দেশৰ ভিতৰত ১১৭ নম্বৰ স্থানত ৰখা হৈছে। <ref>[http://iran-daily.com/1385/2798/html/ Iran Daily – Front Page – 03/06/07<!-- Bot generated title -->]</ref><ref>{{cite web|title=Iran Environment in Grave Danger|url=http://www.payvand.com/news/09/oct/1280.html|website=payvand.com|access-date=2009-10-28|archive-date=2020-01-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20200115042603/http://www.payvand.com/news/09/oct/1280.html|url-status=dead}}</ref> পানীৰ অভাৱো চিন্তাৰ বিষয় কাৰণ গোলকীয় উষ্ণতা বৃদ্ধিৰ সৈতে জড়িত উষ্ণতা বৃদ্ধি আৰু বৰষুণৰ মাত্ৰাৰ উঠা-নমাৰ ফলত খৰাং বা বানপানীৰ সৃষ্টি হ’ব পাৰে যিয়ে পানীৰ উপলব্ধতা আৰু অধিক হ্ৰাস কৰিব। == বায়ু প্ৰদূষণ == বিশ্ব বেংকৰ মতে বায়ু প্ৰদূষণৰ ফলত হোৱা মৃত্যুৰ ফলত ইৰাণৰ অৰ্থনীতিৰ ক্ষতি হয় ৬৪ কোটি ডলাৰ বা ৫.১ ট্ৰিলিয়ন ৰিয়েল অৰ্থাৎ জিডিপিৰ ০.৫৭ শতাংশ।<ref>{{cite web|title=Iran Daily – Front Page – 03/06/07|url=http://www.nitc.co.ir/iran-daily/1385/2798/html/index.htm|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20071115065256/http://www.nitc.co.ir/iran-daily/1385/2798/html/index.htm|archive-date=2007-11-15|access-date=2015-11-22}}</ref> বায়ু প্ৰদূষণ সম্পৰ্কীয় ৰোগৰ বাবে ইৰাণৰ অৰ্থনীতিৰ বাবে প্ৰতি বছৰে অনুমাণিক ২৬ কোটি ডলাৰ বা ২.১ ট্ৰিলিয়ন ৰিয়াল বা জিডিপিৰ ০.২৩ শতাংশ ক্ষতি হয়। বেছিভাগ বাহনতে সীহযুক্ত গেছলিন ব্যৱহাৰ কৰে আৰু ইয়াৰ নিৰ্গমন নিয়ন্ত্ৰণ সঁজুলিৰ অভাৱ। <ref>[http://iran-daily.com/1386/2880/html/economy.htm Iran Daily – Domestic Economy – 07/01/07<!-- Bot generated title -->] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080506083012/http://iran-daily.com/1386/2880/html/economy.htm|date=2008-05-06}}</ref> তেহৰাণক বিশ্বৰ অন্যতম প্ৰদূষিত চহৰ বুলি গণ্য কৰা হয়। কিন্তু ভৱিষ্যতে বৰ্তমানৰ ৰাজহুৱা পৰিবহণ ব্যৱস্থাৰ ঠাইত প্ৰাকৃতিক গেছ চালিত বাছ আৰু গাড়ীৰ ব্যৱস্থা কৰাৰ পৰিকল্পনা কৰা হৈছে। ইয়াৰ উপৰি ইৰাণত চৰকাৰী ৰাজসাহায্যৰ জৰিয়তে ইন্ধনৰ মূল্য কৃত্ৰিমভাৱে কম হয়, যাৰ ফলত ইন্ধনৰ ব্যৱহাৰ অতি অদক্ষ আৰু প্ৰদূষিত হয়। <ref>{{cite web|date=28 September 2007|title=Atieh Bahar|url=http://www.atiehbahar.com/Resources/Environment.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20070928000332/http://www.atiehbahar.com/Resources/Environment.htm|archive-date=2007-09-28}}</ref><ref>{{cite web|title=Iran Daily – Domestic Economy – 01/11/09|url=http://www.iran-daily.com/1387/3313/html/economy.htm|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20090318162410/http://www.iran-daily.com/1387/3313/html/economy.htm|archive-date=2009-03-18|access-date=2016-02-19}}</ref> যাতায়াতৰ সঠিক ব্যৱস্থাপনা, বাহন পৰিদৰ্শন, বৈদ্যুতিক চাইকেলৰ ব্যাপক ব্যৱহাৰ আৰু চৰকাৰৰ তথ্যপ্ৰযুক্তিৰ ব্যৱহাৰ আদি এই সমস্যাৰ সমাধানৰ অংশ।<ref>{{cite web|title=YouTube|url=https://www.youtube.com/watch?v=kx3j6U9Z9Ok|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20100607193719/http://www.youtube.com/watch?v=kx3j6U9Z9Ok|archive-date=2010-06-07|via=YouTube}}</ref> শ্বাস-প্ৰশ্বাসজনিত ৰোগৰ বৃদ্ধি পোৱা প্ৰাদুৰ্ভাৱৰ প্ৰতি সঁহাৰি জনাই তেহৰাণ আৰু আৰক (ৰাজধানীৰ দক্ষিণ-পশ্চিমে অৱস্থিত) চহৰ চৰকাৰে বায়ু প্ৰদূষণ নিয়ন্ত্ৰণ কাৰ্যসূচী আৰম্ভ কৰিছে। এই কাৰ্যসূচীসমূহৰ লক্ষ্য হৈছে বায়ুমণ্ডললৈ নিৰ্গত হোৱা ক্ষতিকাৰক ৰাসায়নিক পদাৰ্থৰ পৰিমাণ ক্ৰমান্বয়ে হ্ৰাস কৰা।<ref>{{cite web|url=http://www.payvand.com/news/09/apr/1027.html|title=Iran Pharmaceuticals and Healthcare Report Q2|website=payvand.com|access-date=2009-07-04|archive-date=2011-11-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20111129222751/http://www.payvand.com/news/09/apr/1027.html|url-status=dead}}</ref> == জলবায়ু পৰিৱৰ্তন == ইৰাণ জলবায়ু পৰিৱৰ্তনৰ কিয়'ট' প্ৰট'কলৰ অংশীদাৰ যদিও ইয়াৰ ডোহা সংশোধনীৰ অংশীদাৰ নহয়।<ref>{{Cite web|title=United Nations Treaty Collection|url=https://treaties.un.org/Pages/ViewDetails.aspx?src=IND&mtdsg_no=XXVII-7-c&chapter=27&clang=_en|access-date=2020-11-10|publisher=United Nations}}</ref> == পৰিৱেশ তন্ত্ৰ == ইৰাণৰ বহু অংশ অতিমাত্ৰা চৰণীয়া পথাৰ, মৰুভূমিকৰণ আৰু/বা বনাঞ্চল ধ্বংসৰদ্বাৰা প্ৰভাবিত। উদ্যোগ আৰু কৃষিৰ সম্প্ৰসাৰণৰ লগে লগে জলাশয় আৰু মিঠা পানীৰ উৎসসমূহ দ্ৰুতগতিত ধ্বংস হৈ আহিছে; ইয়াৰ উপৰি তেল আৰু ৰাসায়নিক পদাৰ্থ নিৰ্গত হোৱাৰ ফলত পাৰ্চী উপসাগৰ আৰু কাস্পিয়ান সাগৰৰ জলজ জীৱ-জন্তুৰ ক্ষতি হৈছে।<ref>{{cite web|title=Iran – Country Brief|url=http://web.worldbank.org/WBSITE/EXTERNAL/COUNTRIES/MENAEXT/IRANEXTN/0,,menuPK:312966~pagePK:141132~piPK:141107~theSitePK:312943,00.html|website=web.worldbank.org}}</ref> ইৰাণে যুক্তি আগবঢ়ায় যে কাস্পিয়ান সাগৰত তেল আৰু গেছৰ মজুত উন্নয়নৰ বাবে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰতিযোগিতাই অঞ্চলটোৰ বাবে পৰিৱেশৰ প্ৰতি নতুন ভাবুকিৰ সৃষ্টি কৰিছে।<ref>{{cite web|title=Iran environment in grave danger|url=http://www.payvand.com/news/10/apr/1289.html|website=payvand.com|access-date=2010-05-05|archive-date=2020-01-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20200115013610/http://www.payvand.com/news/10/apr/1289.html|url-status=dead}}</ref> যদিও ১৯৭১ চনৰপৰা পৰিৱেশ বিভাগৰ অস্তিত্ব আছে, ইৰাণে এতিয়াও বহনক্ষম উন্নয়ন নীতি প্ৰণয়ন কৰা নাই, কাৰণ হ্ৰস্বম্যাদী অৰ্থনৈতিক লক্ষ্যক অধিক অগ্ৰাধিকাৰ দিয়া হৈছে।<ref>{{cite web|title=Green Party of Iran – News|url=http://www.iran-e-sabz.org/news/iranenv.html|website=iran-e-sabz.org|access-date=2009-08-16|archive-date=2008-10-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20081009213724/http://www.iran-e-sabz.org/news/iranenv.html|url-status=dead}}</ref> ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ সাগৰীয় আইন সম্পৰ্কীয় সন্ধিত ইৰানে স্বাক্ষৰিত কৰিছে, কিন্তু এতিয়াও অনুমোদিত হোৱা নাই: পৰিৱেশ পৰিৱৰ্তন, সাগৰৰ আইন, সাগৰীয় জীৱ সংৰক্ষণ <ref name="auto">{{cite web|title=Archived copy|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/iran/|archive-url=https://web.archive.org/web/20210110162554/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/iran|url-status=dead|archive-date=January 10, 2021|access-date=2012-12-04}}</ref> == বনাঞ্চল ধ্বংস == ইৰাণৰ ২০১৮ চনৰ বন লেণ্ডস্কেপ অখণ্ডতা সূচকাংকৰ গড় স্ক’ৰ আছিল ৭.৬৭/১০, যাৰ ফলত ইৰানে ১৭২খন দেশৰ ভিতৰত বিশ্বজুৰি ৩৪ নম্বৰ স্থান লাভ কৰিছে। <ref name="FLII-Supplementary">{{cite journal|last1=Grantham|first1=H. S.|last2=Duncan|first2=A.|last3=Evans|first3=T. D.|last4=Jones|first4=K. R.|last5=Beyer|first5=H. L.|last6=Schuster|first6=R.|last7=Walston|first7=J.|last8=Ray|first8=J. C.|last9=Robinson|first9=J. G. |last10=Callow |first10=M.|last11=Clements|first11=T.|last12=Costa|first12=H. M.|last13=DeGemmis|first13=A.|last14=Elsen|first14=P. R.|last15=Ervin|first15=J.|year=2020|title=Anthropogenic modification of forests means only 40% of remaining forests have high ecosystem integrity – Supplementary Material|journal=Nature Communications|volume=11|issue=1|page=5978|doi=10.1038/s41467-020-19493-3|issn=2041-1723|pmc=7723057|pmid=33293507|last16=Franco|first16=P.|last17=Goldman|first17=E.|last18=Goetz|first18=S.|last19=Hansen|first19=A. |last20=Hofsvang |first20=E.|last21=Jantz|first21=P.|last22=Jupiter|first22=S.|last23=Kang|first23=A.|last24=Langhammer|first24=P.|last25=Laurance|first25=W. F.|last26=Lieberman|first26=S.|last27=Linkie|first27=M.|last28=Malhi|first28=Y.|last29=Maxwell|first29=S. |last30=Mendez |first30=M.|last31=Mittermeier|first31=R.|last32=Murray|first32=N. J.|last33=Possingham|first33=H.|last34=Radachowsky|first34=J.|last35=Saatchi|first35=S.|last36=Samper|first36=C.|last37=Silverman|first37=J.|last38=Shapiro|first38=A.|last39=Strassburg|first39=B. |last40=Stevens |first40=T.|last41=Stokes|first41=E.|last42=Taylor|first42=R.|last43=Tear|first43=T.|last44=Tizard|first44=R.|last45=Venter|first45=O.|last46=Visconti|first46=P.|last47=Wang|first47=S.|last48=Watson|first48=J. E. M.}}</ref> ==প্ৰাকৃতিক দূৰ্য্যোগ == ইৰাণত পশ্চিম সীমান্ত আৰু উত্তৰ-পূবত সময়ে সময়ে খৰাং, বানপানী, ধূলিৰ ধুমুহা, বালিৰ ধুমুহা আৰু ভূমিকম্পৰ সৃষ্টি হয়।[ <ref name="auto" /> ==ভূমিৰ ক্ষয়ীভৱন == ২০১১ চনত ইৰাণে মাটিৰ খহনীয়াৰ ক্ষেত্ৰত বিশ্বৰ ভিতৰতে আটাইতকৈ বেয়া স্থান লাভ কৰিছিল,<ref>{{cite web|title=Iran ranked worst in the world for soil erosion: expert|url=http://www.payvand.com/news/12/apr/1160.html|website=payvand.com|access-date=2012-04-25|archive-date=2020-01-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20200113020933/http://www.payvand.com/news/12/apr/1160.html|url-status=dead}}</ref> ২০১৭ চনৰ প্ৰতিৱেদন অনুসৰি দেশখনৰ খহনীয়াৰ হাৰ বিশ্বৰ গড়ৰ ২.৫ গুণ।<ref>{{Cite web|date=2017-11-11|title=Soil erosion in Iran 2.5 times the world average|url=https://www.tehrantimes.com/news/418381/Soil-erosion-in-Iran-2-5-times-the-world-average|access-date=2024-04-28|website=Tehran Times}}</ref> ==আৱৰ্জনা == দেশত প্ৰতিদিনে অনুমাণিক ৫০,০০০ টন আৱৰ্জনা উৎপাদন হয় যাৰ ৭০ৰপৰা ৮০ শতাংশ আৱৰ্জনা পৰিষ্কাৰ-পৰিচ্ছন্নভাৱে নিষ্কাশন কৰা হয় যদিও বাকীখিনি নহয়। <ref>{{cite web|title=Every Iranian produces 700 grams of garbage per day|url=http://www.payvand.com/news/12/apr/1238.html|website=payvand.com|access-date=2012-04-24|archive-date=2020-01-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20200113015547/http://www.payvand.com/news/12/apr/1238.html|url-status=dead}}</ref> ইৰাণে বছৰি (২০১৬) ৮০ লাখ টনতকৈ অধিক বিপজ্জনক আৱৰ্জনা উৎপন্ন কৰে। <ref>{{cite web|date=23 October 2016|title=Hazardous Waste Production Alarming|url=https://financialtribune.com/articles/people/52093/hazardous-waste-production-alarming}}</ref> == পানী == ঔদ্যোগিক আৰু নগৰীয়া বৰ্জ্য পানীৰ বৈ যোৱা পানীয়ে নদী, উপকূলীয় আৰু ভূ-গৰ্ভস্থ পানী দূষিত কৰিছে <ref name="www-wds.worldbank.org">[http://www-wds.worldbank.org/external/default/WDSContentServer/WDSP/IB/2005/05/09/000090341_20050509132811/Rendered/PDF/31984.pdf World Bank: Northern Cities Water Supply and Sanitation Project] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090305174628/http://www-wds.worldbank.org/external/default/WDSContentServer/WDSP/IB/2005/05/09/000090341_20050509132811/Rendered/PDF/31984.pdf |date=2009-03-05 }}, p. 29-30</ref> === পানীৰ অভাৱ === ==তথ্যৰ উৎস== <references/> ==বাহ্যিক সংযোগ== *[https://web.archive.org/web/20070619050935/http://www.irandoe.org/ Department of Environment – Islamic Republic of Iran] *{{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20070928000332/http://www.atiehbahar.com/Resources/Environment.htm |date=September 28, 2007 |title=Environment in Iran – Brief Sector Study }} (2003) *[https://archive.today/20120803091645/http://www.eia.doe.gov/emeu/cabs/Iran/Profile.html US Dept. of Energy] – Environment Overview for Iran *[http://www.parstimes.com/environment/ Iran: Environment and Nature] {{Asia in topic|Environmental issues in}} {{Country study}} [[শ্ৰেণী:ইৰান]] [[শ্ৰেণী:পৰিবেশ]] bnws4ye52cv80qd2btbuobonf623s28 606601 606600 2026-05-16T00:01:56Z নৰুনা বৰুৱা 44897 removed [[Category:পৰিবেশ]]; added [[Category:পৰিৱেশ বিজ্ঞান]] using [[WP:HC|HotCat]] 606601 wikitext text/x-wiki {{Short description|none}} <!-- "none" is preferred when the title is sufficiently descriptive; see [[WP:SDNONE]] --> [[File:Iranian Fire altar.jpg|thumb|right|তেহৰাণৰ বায়ু প্ৰদূষণৰ ৮০% গাড়ী-মটৰৰ বাবে; বাকী ২০% কাৰখানা আৰু উদ্যোগৰ নিৰ্গমনৰ বাবে। ]] ইৰাণ বিশ্বৰ অন্যতম বৃহৎ আৰু ঘন জনবসতিপূৰ্ণ দেশ, ইয়াৰ আয়তন প্ৰায় ১৭ লাখ বৰ্গ কিলোমিটাৰ আৰু জনসংখ্যা ৯ কোটি ১৫ লাখ। ১৯৬৬ চনৰপৰা ইৰাণত জনসংখ্যাৰ অপৰিসীম বৃদ্ধি হৈছে, প্ৰথম অৱস্থাত ২৫,৭৮১,০৯০ জন লোকৰ সংখ্যা আৰু ২০১০ চনত মুঠ জনসংখ্যা ৭৫,৩৩০,০০০ হৈছিল। ইৰাণৰ পৰিৱেশজনিত সমস্যাসমূহৰ ভিতৰত বিশেষকৈ চহৰ অঞ্চলত বাহনৰ নিৰ্গমন, শোধনাগাৰৰ কাম-কাজ, আৰু ঔদ্যোগিক পানীৰপৰা ওলোৱা পানীয়ে বায়ুৰ গুণাগুণৰ অৱনতি ঘটাত অৰিহণা যোগায়। ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ পৰিৱেশ কাৰ্যসূচীৰ এক প্ৰতিৱেদনত পৰিৱেশ সূচকাংকৰ ক্ষেত্ৰত ইৰাণক ১৩৩খন দেশৰ ভিতৰত ১১৭ নম্বৰ স্থানত ৰখা হৈছে। <ref>[http://iran-daily.com/1385/2798/html/ Iran Daily – Front Page – 03/06/07<!-- Bot generated title -->]</ref><ref>{{cite web|title=Iran Environment in Grave Danger|url=http://www.payvand.com/news/09/oct/1280.html|website=payvand.com|access-date=2009-10-28|archive-date=2020-01-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20200115042603/http://www.payvand.com/news/09/oct/1280.html|url-status=dead}}</ref> পানীৰ অভাৱো চিন্তাৰ বিষয় কাৰণ গোলকীয় উষ্ণতা বৃদ্ধিৰ সৈতে জড়িত উষ্ণতা বৃদ্ধি আৰু বৰষুণৰ মাত্ৰাৰ উঠা-নমাৰ ফলত খৰাং বা বানপানীৰ সৃষ্টি হ’ব পাৰে যিয়ে পানীৰ উপলব্ধতা আৰু অধিক হ্ৰাস কৰিব। == বায়ু প্ৰদূষণ == বিশ্ব বেংকৰ মতে বায়ু প্ৰদূষণৰ ফলত হোৱা মৃত্যুৰ ফলত ইৰাণৰ অৰ্থনীতিৰ ক্ষতি হয় ৬৪ কোটি ডলাৰ বা ৫.১ ট্ৰিলিয়ন ৰিয়েল অৰ্থাৎ জিডিপিৰ ০.৫৭ শতাংশ।<ref>{{cite web|title=Iran Daily – Front Page – 03/06/07|url=http://www.nitc.co.ir/iran-daily/1385/2798/html/index.htm|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20071115065256/http://www.nitc.co.ir/iran-daily/1385/2798/html/index.htm|archive-date=2007-11-15|access-date=2015-11-22}}</ref> বায়ু প্ৰদূষণ সম্পৰ্কীয় ৰোগৰ বাবে ইৰাণৰ অৰ্থনীতিৰ বাবে প্ৰতি বছৰে অনুমাণিক ২৬ কোটি ডলাৰ বা ২.১ ট্ৰিলিয়ন ৰিয়াল বা জিডিপিৰ ০.২৩ শতাংশ ক্ষতি হয়। বেছিভাগ বাহনতে সীহযুক্ত গেছলিন ব্যৱহাৰ কৰে আৰু ইয়াৰ নিৰ্গমন নিয়ন্ত্ৰণ সঁজুলিৰ অভাৱ। <ref>[http://iran-daily.com/1386/2880/html/economy.htm Iran Daily – Domestic Economy – 07/01/07<!-- Bot generated title -->] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080506083012/http://iran-daily.com/1386/2880/html/economy.htm|date=2008-05-06}}</ref> তেহৰাণক বিশ্বৰ অন্যতম প্ৰদূষিত চহৰ বুলি গণ্য কৰা হয়। কিন্তু ভৱিষ্যতে বৰ্তমানৰ ৰাজহুৱা পৰিবহণ ব্যৱস্থাৰ ঠাইত প্ৰাকৃতিক গেছ চালিত বাছ আৰু গাড়ীৰ ব্যৱস্থা কৰাৰ পৰিকল্পনা কৰা হৈছে। ইয়াৰ উপৰি ইৰাণত চৰকাৰী ৰাজসাহায্যৰ জৰিয়তে ইন্ধনৰ মূল্য কৃত্ৰিমভাৱে কম হয়, যাৰ ফলত ইন্ধনৰ ব্যৱহাৰ অতি অদক্ষ আৰু প্ৰদূষিত হয়। <ref>{{cite web|date=28 September 2007|title=Atieh Bahar|url=http://www.atiehbahar.com/Resources/Environment.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20070928000332/http://www.atiehbahar.com/Resources/Environment.htm|archive-date=2007-09-28}}</ref><ref>{{cite web|title=Iran Daily – Domestic Economy – 01/11/09|url=http://www.iran-daily.com/1387/3313/html/economy.htm|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20090318162410/http://www.iran-daily.com/1387/3313/html/economy.htm|archive-date=2009-03-18|access-date=2016-02-19}}</ref> যাতায়াতৰ সঠিক ব্যৱস্থাপনা, বাহন পৰিদৰ্শন, বৈদ্যুতিক চাইকেলৰ ব্যাপক ব্যৱহাৰ আৰু চৰকাৰৰ তথ্যপ্ৰযুক্তিৰ ব্যৱহাৰ আদি এই সমস্যাৰ সমাধানৰ অংশ।<ref>{{cite web|title=YouTube|url=https://www.youtube.com/watch?v=kx3j6U9Z9Ok|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20100607193719/http://www.youtube.com/watch?v=kx3j6U9Z9Ok|archive-date=2010-06-07|via=YouTube}}</ref> শ্বাস-প্ৰশ্বাসজনিত ৰোগৰ বৃদ্ধি পোৱা প্ৰাদুৰ্ভাৱৰ প্ৰতি সঁহাৰি জনাই তেহৰাণ আৰু আৰক (ৰাজধানীৰ দক্ষিণ-পশ্চিমে অৱস্থিত) চহৰ চৰকাৰে বায়ু প্ৰদূষণ নিয়ন্ত্ৰণ কাৰ্যসূচী আৰম্ভ কৰিছে। এই কাৰ্যসূচীসমূহৰ লক্ষ্য হৈছে বায়ুমণ্ডললৈ নিৰ্গত হোৱা ক্ষতিকাৰক ৰাসায়নিক পদাৰ্থৰ পৰিমাণ ক্ৰমান্বয়ে হ্ৰাস কৰা।<ref>{{cite web|url=http://www.payvand.com/news/09/apr/1027.html|title=Iran Pharmaceuticals and Healthcare Report Q2|website=payvand.com|access-date=2009-07-04|archive-date=2011-11-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20111129222751/http://www.payvand.com/news/09/apr/1027.html|url-status=dead}}</ref> == জলবায়ু পৰিৱৰ্তন == ইৰাণ জলবায়ু পৰিৱৰ্তনৰ কিয়'ট' প্ৰট'কলৰ অংশীদাৰ যদিও ইয়াৰ ডোহা সংশোধনীৰ অংশীদাৰ নহয়।<ref>{{Cite web|title=United Nations Treaty Collection|url=https://treaties.un.org/Pages/ViewDetails.aspx?src=IND&mtdsg_no=XXVII-7-c&chapter=27&clang=_en|access-date=2020-11-10|publisher=United Nations}}</ref> == পৰিৱেশ তন্ত্ৰ == ইৰাণৰ বহু অংশ অতিমাত্ৰা চৰণীয়া পথাৰ, মৰুভূমিকৰণ আৰু/বা বনাঞ্চল ধ্বংসৰদ্বাৰা প্ৰভাবিত। উদ্যোগ আৰু কৃষিৰ সম্প্ৰসাৰণৰ লগে লগে জলাশয় আৰু মিঠা পানীৰ উৎসসমূহ দ্ৰুতগতিত ধ্বংস হৈ আহিছে; ইয়াৰ উপৰি তেল আৰু ৰাসায়নিক পদাৰ্থ নিৰ্গত হোৱাৰ ফলত পাৰ্চী উপসাগৰ আৰু কাস্পিয়ান সাগৰৰ জলজ জীৱ-জন্তুৰ ক্ষতি হৈছে।<ref>{{cite web|title=Iran – Country Brief|url=http://web.worldbank.org/WBSITE/EXTERNAL/COUNTRIES/MENAEXT/IRANEXTN/0,,menuPK:312966~pagePK:141132~piPK:141107~theSitePK:312943,00.html|website=web.worldbank.org}}</ref> ইৰাণে যুক্তি আগবঢ়ায় যে কাস্পিয়ান সাগৰত তেল আৰু গেছৰ মজুত উন্নয়নৰ বাবে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰতিযোগিতাই অঞ্চলটোৰ বাবে পৰিৱেশৰ প্ৰতি নতুন ভাবুকিৰ সৃষ্টি কৰিছে।<ref>{{cite web|title=Iran environment in grave danger|url=http://www.payvand.com/news/10/apr/1289.html|website=payvand.com|access-date=2010-05-05|archive-date=2020-01-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20200115013610/http://www.payvand.com/news/10/apr/1289.html|url-status=dead}}</ref> যদিও ১৯৭১ চনৰপৰা পৰিৱেশ বিভাগৰ অস্তিত্ব আছে, ইৰাণে এতিয়াও বহনক্ষম উন্নয়ন নীতি প্ৰণয়ন কৰা নাই, কাৰণ হ্ৰস্বম্যাদী অৰ্থনৈতিক লক্ষ্যক অধিক অগ্ৰাধিকাৰ দিয়া হৈছে।<ref>{{cite web|title=Green Party of Iran – News|url=http://www.iran-e-sabz.org/news/iranenv.html|website=iran-e-sabz.org|access-date=2009-08-16|archive-date=2008-10-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20081009213724/http://www.iran-e-sabz.org/news/iranenv.html|url-status=dead}}</ref> ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ সাগৰীয় আইন সম্পৰ্কীয় সন্ধিত ইৰানে স্বাক্ষৰিত কৰিছে, কিন্তু এতিয়াও অনুমোদিত হোৱা নাই: পৰিৱেশ পৰিৱৰ্তন, সাগৰৰ আইন, সাগৰীয় জীৱ সংৰক্ষণ <ref name="auto">{{cite web|title=Archived copy|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/iran/|archive-url=https://web.archive.org/web/20210110162554/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/iran|url-status=dead|archive-date=January 10, 2021|access-date=2012-12-04}}</ref> == বনাঞ্চল ধ্বংস == ইৰাণৰ ২০১৮ চনৰ বন লেণ্ডস্কেপ অখণ্ডতা সূচকাংকৰ গড় স্ক’ৰ আছিল ৭.৬৭/১০, যাৰ ফলত ইৰানে ১৭২খন দেশৰ ভিতৰত বিশ্বজুৰি ৩৪ নম্বৰ স্থান লাভ কৰিছে। <ref name="FLII-Supplementary">{{cite journal|last1=Grantham|first1=H. S.|last2=Duncan|first2=A.|last3=Evans|first3=T. D.|last4=Jones|first4=K. R.|last5=Beyer|first5=H. L.|last6=Schuster|first6=R.|last7=Walston|first7=J.|last8=Ray|first8=J. C.|last9=Robinson|first9=J. G. |last10=Callow |first10=M.|last11=Clements|first11=T.|last12=Costa|first12=H. M.|last13=DeGemmis|first13=A.|last14=Elsen|first14=P. R.|last15=Ervin|first15=J.|year=2020|title=Anthropogenic modification of forests means only 40% of remaining forests have high ecosystem integrity – Supplementary Material|journal=Nature Communications|volume=11|issue=1|page=5978|doi=10.1038/s41467-020-19493-3|issn=2041-1723|pmc=7723057|pmid=33293507|last16=Franco|first16=P.|last17=Goldman|first17=E.|last18=Goetz|first18=S.|last19=Hansen|first19=A. |last20=Hofsvang |first20=E.|last21=Jantz|first21=P.|last22=Jupiter|first22=S.|last23=Kang|first23=A.|last24=Langhammer|first24=P.|last25=Laurance|first25=W. F.|last26=Lieberman|first26=S.|last27=Linkie|first27=M.|last28=Malhi|first28=Y.|last29=Maxwell|first29=S. |last30=Mendez |first30=M.|last31=Mittermeier|first31=R.|last32=Murray|first32=N. J.|last33=Possingham|first33=H.|last34=Radachowsky|first34=J.|last35=Saatchi|first35=S.|last36=Samper|first36=C.|last37=Silverman|first37=J.|last38=Shapiro|first38=A.|last39=Strassburg|first39=B. |last40=Stevens |first40=T.|last41=Stokes|first41=E.|last42=Taylor|first42=R.|last43=Tear|first43=T.|last44=Tizard|first44=R.|last45=Venter|first45=O.|last46=Visconti|first46=P.|last47=Wang|first47=S.|last48=Watson|first48=J. E. M.}}</ref> ==প্ৰাকৃতিক দূৰ্য্যোগ == ইৰাণত পশ্চিম সীমান্ত আৰু উত্তৰ-পূবত সময়ে সময়ে খৰাং, বানপানী, ধূলিৰ ধুমুহা, বালিৰ ধুমুহা আৰু ভূমিকম্পৰ সৃষ্টি হয়।[ <ref name="auto" /> ==ভূমিৰ ক্ষয়ীভৱন == ২০১১ চনত ইৰাণে মাটিৰ খহনীয়াৰ ক্ষেত্ৰত বিশ্বৰ ভিতৰতে আটাইতকৈ বেয়া স্থান লাভ কৰিছিল,<ref>{{cite web|title=Iran ranked worst in the world for soil erosion: expert|url=http://www.payvand.com/news/12/apr/1160.html|website=payvand.com|access-date=2012-04-25|archive-date=2020-01-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20200113020933/http://www.payvand.com/news/12/apr/1160.html|url-status=dead}}</ref> ২০১৭ চনৰ প্ৰতিৱেদন অনুসৰি দেশখনৰ খহনীয়াৰ হাৰ বিশ্বৰ গড়ৰ ২.৫ গুণ।<ref>{{Cite web|date=2017-11-11|title=Soil erosion in Iran 2.5 times the world average|url=https://www.tehrantimes.com/news/418381/Soil-erosion-in-Iran-2-5-times-the-world-average|access-date=2024-04-28|website=Tehran Times}}</ref> ==আৱৰ্জনা == দেশত প্ৰতিদিনে অনুমাণিক ৫০,০০০ টন আৱৰ্জনা উৎপাদন হয় যাৰ ৭০ৰপৰা ৮০ শতাংশ আৱৰ্জনা পৰিষ্কাৰ-পৰিচ্ছন্নভাৱে নিষ্কাশন কৰা হয় যদিও বাকীখিনি নহয়। <ref>{{cite web|title=Every Iranian produces 700 grams of garbage per day|url=http://www.payvand.com/news/12/apr/1238.html|website=payvand.com|access-date=2012-04-24|archive-date=2020-01-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20200113015547/http://www.payvand.com/news/12/apr/1238.html|url-status=dead}}</ref> ইৰাণে বছৰি (২০১৬) ৮০ লাখ টনতকৈ অধিক বিপজ্জনক আৱৰ্জনা উৎপন্ন কৰে। <ref>{{cite web|date=23 October 2016|title=Hazardous Waste Production Alarming|url=https://financialtribune.com/articles/people/52093/hazardous-waste-production-alarming}}</ref> == পানী == ঔদ্যোগিক আৰু নগৰীয়া বৰ্জ্য পানীৰ বৈ যোৱা পানীয়ে নদী, উপকূলীয় আৰু ভূ-গৰ্ভস্থ পানী দূষিত কৰিছে <ref name="www-wds.worldbank.org">[http://www-wds.worldbank.org/external/default/WDSContentServer/WDSP/IB/2005/05/09/000090341_20050509132811/Rendered/PDF/31984.pdf World Bank: Northern Cities Water Supply and Sanitation Project] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090305174628/http://www-wds.worldbank.org/external/default/WDSContentServer/WDSP/IB/2005/05/09/000090341_20050509132811/Rendered/PDF/31984.pdf |date=2009-03-05 }}, p. 29-30</ref> === পানীৰ অভাৱ === ==তথ্যৰ উৎস== <references/> ==বাহ্যিক সংযোগ== *[https://web.archive.org/web/20070619050935/http://www.irandoe.org/ Department of Environment – Islamic Republic of Iran] *{{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20070928000332/http://www.atiehbahar.com/Resources/Environment.htm |date=September 28, 2007 |title=Environment in Iran – Brief Sector Study }} (2003) *[https://archive.today/20120803091645/http://www.eia.doe.gov/emeu/cabs/Iran/Profile.html US Dept. of Energy] – Environment Overview for Iran *[http://www.parstimes.com/environment/ Iran: Environment and Nature] {{Asia in topic|Environmental issues in}} {{Country study}} [[শ্ৰেণী:ইৰান]] [[শ্ৰেণী:পৰিৱেশ বিজ্ঞান]] rph91cacrj8hdlnu1vrd901gyei923y 606602 606601 2026-05-16T00:03:11Z নৰুনা বৰুৱা 44897 /* বাহ্যিক সংযোগ */ 606602 wikitext text/x-wiki {{Short description|none}} <!-- "none" is preferred when the title is sufficiently descriptive; see [[WP:SDNONE]] --> [[File:Iranian Fire altar.jpg|thumb|right|তেহৰাণৰ বায়ু প্ৰদূষণৰ ৮০% গাড়ী-মটৰৰ বাবে; বাকী ২০% কাৰখানা আৰু উদ্যোগৰ নিৰ্গমনৰ বাবে। ]] ইৰাণ বিশ্বৰ অন্যতম বৃহৎ আৰু ঘন জনবসতিপূৰ্ণ দেশ, ইয়াৰ আয়তন প্ৰায় ১৭ লাখ বৰ্গ কিলোমিটাৰ আৰু জনসংখ্যা ৯ কোটি ১৫ লাখ। ১৯৬৬ চনৰপৰা ইৰাণত জনসংখ্যাৰ অপৰিসীম বৃদ্ধি হৈছে, প্ৰথম অৱস্থাত ২৫,৭৮১,০৯০ জন লোকৰ সংখ্যা আৰু ২০১০ চনত মুঠ জনসংখ্যা ৭৫,৩৩০,০০০ হৈছিল। ইৰাণৰ পৰিৱেশজনিত সমস্যাসমূহৰ ভিতৰত বিশেষকৈ চহৰ অঞ্চলত বাহনৰ নিৰ্গমন, শোধনাগাৰৰ কাম-কাজ, আৰু ঔদ্যোগিক পানীৰপৰা ওলোৱা পানীয়ে বায়ুৰ গুণাগুণৰ অৱনতি ঘটাত অৰিহণা যোগায়। ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ পৰিৱেশ কাৰ্যসূচীৰ এক প্ৰতিৱেদনত পৰিৱেশ সূচকাংকৰ ক্ষেত্ৰত ইৰাণক ১৩৩খন দেশৰ ভিতৰত ১১৭ নম্বৰ স্থানত ৰখা হৈছে। <ref>[http://iran-daily.com/1385/2798/html/ Iran Daily – Front Page – 03/06/07<!-- Bot generated title -->]</ref><ref>{{cite web|title=Iran Environment in Grave Danger|url=http://www.payvand.com/news/09/oct/1280.html|website=payvand.com|access-date=2009-10-28|archive-date=2020-01-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20200115042603/http://www.payvand.com/news/09/oct/1280.html|url-status=dead}}</ref> পানীৰ অভাৱো চিন্তাৰ বিষয় কাৰণ গোলকীয় উষ্ণতা বৃদ্ধিৰ সৈতে জড়িত উষ্ণতা বৃদ্ধি আৰু বৰষুণৰ মাত্ৰাৰ উঠা-নমাৰ ফলত খৰাং বা বানপানীৰ সৃষ্টি হ’ব পাৰে যিয়ে পানীৰ উপলব্ধতা আৰু অধিক হ্ৰাস কৰিব। == বায়ু প্ৰদূষণ == বিশ্ব বেংকৰ মতে বায়ু প্ৰদূষণৰ ফলত হোৱা মৃত্যুৰ ফলত ইৰাণৰ অৰ্থনীতিৰ ক্ষতি হয় ৬৪ কোটি ডলাৰ বা ৫.১ ট্ৰিলিয়ন ৰিয়েল অৰ্থাৎ জিডিপিৰ ০.৫৭ শতাংশ।<ref>{{cite web|title=Iran Daily – Front Page – 03/06/07|url=http://www.nitc.co.ir/iran-daily/1385/2798/html/index.htm|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20071115065256/http://www.nitc.co.ir/iran-daily/1385/2798/html/index.htm|archive-date=2007-11-15|access-date=2015-11-22}}</ref> বায়ু প্ৰদূষণ সম্পৰ্কীয় ৰোগৰ বাবে ইৰাণৰ অৰ্থনীতিৰ বাবে প্ৰতি বছৰে অনুমাণিক ২৬ কোটি ডলাৰ বা ২.১ ট্ৰিলিয়ন ৰিয়াল বা জিডিপিৰ ০.২৩ শতাংশ ক্ষতি হয়। বেছিভাগ বাহনতে সীহযুক্ত গেছলিন ব্যৱহাৰ কৰে আৰু ইয়াৰ নিৰ্গমন নিয়ন্ত্ৰণ সঁজুলিৰ অভাৱ। <ref>[http://iran-daily.com/1386/2880/html/economy.htm Iran Daily – Domestic Economy – 07/01/07<!-- Bot generated title -->] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080506083012/http://iran-daily.com/1386/2880/html/economy.htm|date=2008-05-06}}</ref> তেহৰাণক বিশ্বৰ অন্যতম প্ৰদূষিত চহৰ বুলি গণ্য কৰা হয়। কিন্তু ভৱিষ্যতে বৰ্তমানৰ ৰাজহুৱা পৰিবহণ ব্যৱস্থাৰ ঠাইত প্ৰাকৃতিক গেছ চালিত বাছ আৰু গাড়ীৰ ব্যৱস্থা কৰাৰ পৰিকল্পনা কৰা হৈছে। ইয়াৰ উপৰি ইৰাণত চৰকাৰী ৰাজসাহায্যৰ জৰিয়তে ইন্ধনৰ মূল্য কৃত্ৰিমভাৱে কম হয়, যাৰ ফলত ইন্ধনৰ ব্যৱহাৰ অতি অদক্ষ আৰু প্ৰদূষিত হয়। <ref>{{cite web|date=28 September 2007|title=Atieh Bahar|url=http://www.atiehbahar.com/Resources/Environment.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20070928000332/http://www.atiehbahar.com/Resources/Environment.htm|archive-date=2007-09-28}}</ref><ref>{{cite web|title=Iran Daily – Domestic Economy – 01/11/09|url=http://www.iran-daily.com/1387/3313/html/economy.htm|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20090318162410/http://www.iran-daily.com/1387/3313/html/economy.htm|archive-date=2009-03-18|access-date=2016-02-19}}</ref> যাতায়াতৰ সঠিক ব্যৱস্থাপনা, বাহন পৰিদৰ্শন, বৈদ্যুতিক চাইকেলৰ ব্যাপক ব্যৱহাৰ আৰু চৰকাৰৰ তথ্যপ্ৰযুক্তিৰ ব্যৱহাৰ আদি এই সমস্যাৰ সমাধানৰ অংশ।<ref>{{cite web|title=YouTube|url=https://www.youtube.com/watch?v=kx3j6U9Z9Ok|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20100607193719/http://www.youtube.com/watch?v=kx3j6U9Z9Ok|archive-date=2010-06-07|via=YouTube}}</ref> শ্বাস-প্ৰশ্বাসজনিত ৰোগৰ বৃদ্ধি পোৱা প্ৰাদুৰ্ভাৱৰ প্ৰতি সঁহাৰি জনাই তেহৰাণ আৰু আৰক (ৰাজধানীৰ দক্ষিণ-পশ্চিমে অৱস্থিত) চহৰ চৰকাৰে বায়ু প্ৰদূষণ নিয়ন্ত্ৰণ কাৰ্যসূচী আৰম্ভ কৰিছে। এই কাৰ্যসূচীসমূহৰ লক্ষ্য হৈছে বায়ুমণ্ডললৈ নিৰ্গত হোৱা ক্ষতিকাৰক ৰাসায়নিক পদাৰ্থৰ পৰিমাণ ক্ৰমান্বয়ে হ্ৰাস কৰা।<ref>{{cite web|url=http://www.payvand.com/news/09/apr/1027.html|title=Iran Pharmaceuticals and Healthcare Report Q2|website=payvand.com|access-date=2009-07-04|archive-date=2011-11-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20111129222751/http://www.payvand.com/news/09/apr/1027.html|url-status=dead}}</ref> == জলবায়ু পৰিৱৰ্তন == ইৰাণ জলবায়ু পৰিৱৰ্তনৰ কিয়'ট' প্ৰট'কলৰ অংশীদাৰ যদিও ইয়াৰ ডোহা সংশোধনীৰ অংশীদাৰ নহয়।<ref>{{Cite web|title=United Nations Treaty Collection|url=https://treaties.un.org/Pages/ViewDetails.aspx?src=IND&mtdsg_no=XXVII-7-c&chapter=27&clang=_en|access-date=2020-11-10|publisher=United Nations}}</ref> == পৰিৱেশ তন্ত্ৰ == ইৰাণৰ বহু অংশ অতিমাত্ৰা চৰণীয়া পথাৰ, মৰুভূমিকৰণ আৰু/বা বনাঞ্চল ধ্বংসৰদ্বাৰা প্ৰভাবিত। উদ্যোগ আৰু কৃষিৰ সম্প্ৰসাৰণৰ লগে লগে জলাশয় আৰু মিঠা পানীৰ উৎসসমূহ দ্ৰুতগতিত ধ্বংস হৈ আহিছে; ইয়াৰ উপৰি তেল আৰু ৰাসায়নিক পদাৰ্থ নিৰ্গত হোৱাৰ ফলত পাৰ্চী উপসাগৰ আৰু কাস্পিয়ান সাগৰৰ জলজ জীৱ-জন্তুৰ ক্ষতি হৈছে।<ref>{{cite web|title=Iran – Country Brief|url=http://web.worldbank.org/WBSITE/EXTERNAL/COUNTRIES/MENAEXT/IRANEXTN/0,,menuPK:312966~pagePK:141132~piPK:141107~theSitePK:312943,00.html|website=web.worldbank.org}}</ref> ইৰাণে যুক্তি আগবঢ়ায় যে কাস্পিয়ান সাগৰত তেল আৰু গেছৰ মজুত উন্নয়নৰ বাবে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰতিযোগিতাই অঞ্চলটোৰ বাবে পৰিৱেশৰ প্ৰতি নতুন ভাবুকিৰ সৃষ্টি কৰিছে।<ref>{{cite web|title=Iran environment in grave danger|url=http://www.payvand.com/news/10/apr/1289.html|website=payvand.com|access-date=2010-05-05|archive-date=2020-01-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20200115013610/http://www.payvand.com/news/10/apr/1289.html|url-status=dead}}</ref> যদিও ১৯৭১ চনৰপৰা পৰিৱেশ বিভাগৰ অস্তিত্ব আছে, ইৰাণে এতিয়াও বহনক্ষম উন্নয়ন নীতি প্ৰণয়ন কৰা নাই, কাৰণ হ্ৰস্বম্যাদী অৰ্থনৈতিক লক্ষ্যক অধিক অগ্ৰাধিকাৰ দিয়া হৈছে।<ref>{{cite web|title=Green Party of Iran – News|url=http://www.iran-e-sabz.org/news/iranenv.html|website=iran-e-sabz.org|access-date=2009-08-16|archive-date=2008-10-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20081009213724/http://www.iran-e-sabz.org/news/iranenv.html|url-status=dead}}</ref> ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ সাগৰীয় আইন সম্পৰ্কীয় সন্ধিত ইৰানে স্বাক্ষৰিত কৰিছে, কিন্তু এতিয়াও অনুমোদিত হোৱা নাই: পৰিৱেশ পৰিৱৰ্তন, সাগৰৰ আইন, সাগৰীয় জীৱ সংৰক্ষণ <ref name="auto">{{cite web|title=Archived copy|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/iran/|archive-url=https://web.archive.org/web/20210110162554/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/iran|url-status=dead|archive-date=January 10, 2021|access-date=2012-12-04}}</ref> == বনাঞ্চল ধ্বংস == ইৰাণৰ ২০১৮ চনৰ বন লেণ্ডস্কেপ অখণ্ডতা সূচকাংকৰ গড় স্ক’ৰ আছিল ৭.৬৭/১০, যাৰ ফলত ইৰানে ১৭২খন দেশৰ ভিতৰত বিশ্বজুৰি ৩৪ নম্বৰ স্থান লাভ কৰিছে। <ref name="FLII-Supplementary">{{cite journal|last1=Grantham|first1=H. S.|last2=Duncan|first2=A.|last3=Evans|first3=T. D.|last4=Jones|first4=K. R.|last5=Beyer|first5=H. L.|last6=Schuster|first6=R.|last7=Walston|first7=J.|last8=Ray|first8=J. C.|last9=Robinson|first9=J. G. |last10=Callow |first10=M.|last11=Clements|first11=T.|last12=Costa|first12=H. M.|last13=DeGemmis|first13=A.|last14=Elsen|first14=P. R.|last15=Ervin|first15=J.|year=2020|title=Anthropogenic modification of forests means only 40% of remaining forests have high ecosystem integrity – Supplementary Material|journal=Nature Communications|volume=11|issue=1|page=5978|doi=10.1038/s41467-020-19493-3|issn=2041-1723|pmc=7723057|pmid=33293507|last16=Franco|first16=P.|last17=Goldman|first17=E.|last18=Goetz|first18=S.|last19=Hansen|first19=A. |last20=Hofsvang |first20=E.|last21=Jantz|first21=P.|last22=Jupiter|first22=S.|last23=Kang|first23=A.|last24=Langhammer|first24=P.|last25=Laurance|first25=W. F.|last26=Lieberman|first26=S.|last27=Linkie|first27=M.|last28=Malhi|first28=Y.|last29=Maxwell|first29=S. |last30=Mendez |first30=M.|last31=Mittermeier|first31=R.|last32=Murray|first32=N. J.|last33=Possingham|first33=H.|last34=Radachowsky|first34=J.|last35=Saatchi|first35=S.|last36=Samper|first36=C.|last37=Silverman|first37=J.|last38=Shapiro|first38=A.|last39=Strassburg|first39=B. |last40=Stevens |first40=T.|last41=Stokes|first41=E.|last42=Taylor|first42=R.|last43=Tear|first43=T.|last44=Tizard|first44=R.|last45=Venter|first45=O.|last46=Visconti|first46=P.|last47=Wang|first47=S.|last48=Watson|first48=J. E. M.}}</ref> ==প্ৰাকৃতিক দূৰ্য্যোগ == ইৰাণত পশ্চিম সীমান্ত আৰু উত্তৰ-পূবত সময়ে সময়ে খৰাং, বানপানী, ধূলিৰ ধুমুহা, বালিৰ ধুমুহা আৰু ভূমিকম্পৰ সৃষ্টি হয়।[ <ref name="auto" /> ==ভূমিৰ ক্ষয়ীভৱন == ২০১১ চনত ইৰাণে মাটিৰ খহনীয়াৰ ক্ষেত্ৰত বিশ্বৰ ভিতৰতে আটাইতকৈ বেয়া স্থান লাভ কৰিছিল,<ref>{{cite web|title=Iran ranked worst in the world for soil erosion: expert|url=http://www.payvand.com/news/12/apr/1160.html|website=payvand.com|access-date=2012-04-25|archive-date=2020-01-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20200113020933/http://www.payvand.com/news/12/apr/1160.html|url-status=dead}}</ref> ২০১৭ চনৰ প্ৰতিৱেদন অনুসৰি দেশখনৰ খহনীয়াৰ হাৰ বিশ্বৰ গড়ৰ ২.৫ গুণ।<ref>{{Cite web|date=2017-11-11|title=Soil erosion in Iran 2.5 times the world average|url=https://www.tehrantimes.com/news/418381/Soil-erosion-in-Iran-2-5-times-the-world-average|access-date=2024-04-28|website=Tehran Times}}</ref> ==আৱৰ্জনা == দেশত প্ৰতিদিনে অনুমাণিক ৫০,০০০ টন আৱৰ্জনা উৎপাদন হয় যাৰ ৭০ৰপৰা ৮০ শতাংশ আৱৰ্জনা পৰিষ্কাৰ-পৰিচ্ছন্নভাৱে নিষ্কাশন কৰা হয় যদিও বাকীখিনি নহয়। <ref>{{cite web|title=Every Iranian produces 700 grams of garbage per day|url=http://www.payvand.com/news/12/apr/1238.html|website=payvand.com|access-date=2012-04-24|archive-date=2020-01-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20200113015547/http://www.payvand.com/news/12/apr/1238.html|url-status=dead}}</ref> ইৰাণে বছৰি (২০১৬) ৮০ লাখ টনতকৈ অধিক বিপজ্জনক আৱৰ্জনা উৎপন্ন কৰে। <ref>{{cite web|date=23 October 2016|title=Hazardous Waste Production Alarming|url=https://financialtribune.com/articles/people/52093/hazardous-waste-production-alarming}}</ref> == পানী == ঔদ্যোগিক আৰু নগৰীয়া বৰ্জ্য পানীৰ বৈ যোৱা পানীয়ে নদী, উপকূলীয় আৰু ভূ-গৰ্ভস্থ পানী দূষিত কৰিছে <ref name="www-wds.worldbank.org">[http://www-wds.worldbank.org/external/default/WDSContentServer/WDSP/IB/2005/05/09/000090341_20050509132811/Rendered/PDF/31984.pdf World Bank: Northern Cities Water Supply and Sanitation Project] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090305174628/http://www-wds.worldbank.org/external/default/WDSContentServer/WDSP/IB/2005/05/09/000090341_20050509132811/Rendered/PDF/31984.pdf |date=2009-03-05 }}, p. 29-30</ref> === পানীৰ অভাৱ === ==তথ্যৰ উৎস== <references/> ==বাহ্যিক সংযোগ== *[https://web.archive.org/web/20070619050935/http://www.irandoe.org/ Department of Environment – Islamic Republic of Iran] *{{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20070928000332/http://www.atiehbahar.com/Resources/Environment.htm |date=September 28, 2007 |title=Environment in Iran – Brief Sector Study }} (2003) *[https://archive.today/20120803091645/http://www.eia.doe.gov/emeu/cabs/Iran/Profile.html US Dept. of Energy] – Environment Overview for Iran *[http://www.parstimes.com/environment/ Iran: Environment and Nature] {{Asia in topic|পৰিবেশৰ সমস্যা}} {{Country study}} [[শ্ৰেণী:ইৰান]] [[শ্ৰেণী:পৰিৱেশ বিজ্ঞান]] glj0d01ywk6zh6p8e7i833htutn55yk 606603 606602 2026-05-16T00:06:09Z নৰুনা বৰুৱা 44897 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 606603 wikitext text/x-wiki {{Short description|none}} <!-- "none" is preferred when the title is sufficiently descriptive; see [[WP:SDNONE]] --> [[File:Iranian Fire altar.jpg|thumb|right|তেহৰাণৰ বায়ু প্ৰদূষণৰ ৮০% গাড়ী-মটৰৰ বাবে; বাকী ২০% কাৰখানা আৰু উদ্যোগৰ নিৰ্গমনৰ বাবে। ]] '''ইৰানৰ পৰিবেশৰ সমস্যা''' [[ইৰাণ]] হ'ল বিশ্বৰ অন্যতম বৃহৎ আৰু ঘন জনবসতিপূৰ্ণ দেশ, ইয়াৰ আয়তন প্ৰায় ১৭ লাখ বৰ্গ কিলোমিটাৰ আৰু জনসংখ্যা ৯ কোটি ১৫ লাখ। ১৯৬৬ চনৰপৰা ইৰাণত জনসংখ্যাৰ অপৰিসীম বৃদ্ধি হৈছে, প্ৰথম অৱস্থাত ২৫,৭৮১,০৯০ জন লোকৰ সংখ্যা আৰু ২০১০ চনত মুঠ জনসংখ্যা ৭৫,৩৩০,০০০ হৈছিল। ইৰাণৰ পৰিৱেশজনিত সমস্যাসমূহৰ ভিতৰত বিশেষকৈ চহৰ অঞ্চলত বাহনৰ নিৰ্গমন, শোধনাগাৰৰ কাম-কাজ, আৰু ঔদ্যোগিক পানীৰপৰা ওলোৱা পানীয়ে বায়ুৰ গুণাগুণৰ অৱনতি ঘটাত অৰিহণা যোগায়। [[ৰাষ্ট্ৰসংঘ]]ৰ পৰিৱেশ কাৰ্যসূচীৰ এক প্ৰতিৱেদনত পৰিৱেশ সূচকাংকৰ ক্ষেত্ৰত ইৰাণক ১৩৩খন দেশৰ ভিতৰত ১১৭ নম্বৰ স্থানত ৰখা হৈছে। <ref>[http://iran-daily.com/1385/2798/html/ Iran Daily – Front Page – 03/06/07<!-- Bot generated title -->]</ref><ref>{{cite web|title=Iran Environment in Grave Danger|url=http://www.payvand.com/news/09/oct/1280.html|website=payvand.com|access-date=2009-10-28|archive-date=2020-01-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20200115042603/http://www.payvand.com/news/09/oct/1280.html|url-status=dead}}</ref> পানীৰ অভাৱো চিন্তাৰ বিষয় কাৰণ গোলকীয় উষ্ণতা বৃদ্ধিৰ সৈতে জড়িত উষ্ণতা বৃদ্ধি আৰু বৰষুণৰ মাত্ৰাৰ উঠা-নমাৰ ফলত খৰাং বা বানপানীৰ সৃষ্টি হ’ব পাৰে যিয়ে পানীৰ উপলব্ধতা আৰু অধিক হ্ৰাস কৰিব। == বায়ু প্ৰদূষণ == [[বিশ্ব বেংক]]ৰ মতে বায়ু প্ৰদূষণৰ ফলত হোৱা মৃত্যুৰ ফলত ইৰাণৰ অৰ্থনীতিৰ ক্ষতি হয় ৬৪ কোটি ডলাৰ বা ৫.১ ট্ৰিলিয়ন ৰিয়েল অৰ্থাৎ জিডিপিৰ ০.৫৭ শতাংশ।<ref>{{cite web|title=Iran Daily – Front Page – 03/06/07|url=http://www.nitc.co.ir/iran-daily/1385/2798/html/index.htm|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20071115065256/http://www.nitc.co.ir/iran-daily/1385/2798/html/index.htm|archive-date=2007-11-15|access-date=2015-11-22}}</ref> বায়ু প্ৰদূষণ সম্পৰ্কীয় ৰোগৰ বাবে ইৰাণৰ অৰ্থনীতিৰ বাবে প্ৰতি বছৰে অনুমাণিক ২৬ কোটি ডলাৰ বা ২.১ ট্ৰিলিয়ন ৰিয়াল বা জিডিপিৰ ০.২৩ শতাংশ ক্ষতি হয়। বেছিভাগ বাহনতে সীহযুক্ত গেছলিন ব্যৱহাৰ কৰে আৰু ইয়াৰ নিৰ্গমন নিয়ন্ত্ৰণ সঁজুলিৰ অভাৱ। <ref>[http://iran-daily.com/1386/2880/html/economy.htm Iran Daily – Domestic Economy – 07/01/07<!-- Bot generated title -->] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080506083012/http://iran-daily.com/1386/2880/html/economy.htm|date=2008-05-06}}</ref> তেহৰাণক বিশ্বৰ অন্যতম প্ৰদূষিত চহৰ বুলি গণ্য কৰা হয়। কিন্তু ভৱিষ্যতে বৰ্তমানৰ ৰাজহুৱা পৰিবহণ ব্যৱস্থাৰ ঠাইত প্ৰাকৃতিক গেছ চালিত বাছ আৰু গাড়ীৰ ব্যৱস্থা কৰাৰ পৰিকল্পনা কৰা হৈছে। ইয়াৰ উপৰি ইৰাণত চৰকাৰী ৰাজসাহায্যৰ জৰিয়তে ইন্ধনৰ মূল্য কৃত্ৰিমভাৱে কম হয়, যাৰ ফলত ইন্ধনৰ ব্যৱহাৰ অতি অদক্ষ আৰু প্ৰদূষিত হয়। <ref>{{cite web|date=28 September 2007|title=Atieh Bahar|url=http://www.atiehbahar.com/Resources/Environment.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20070928000332/http://www.atiehbahar.com/Resources/Environment.htm|archive-date=2007-09-28}}</ref><ref>{{cite web|title=Iran Daily – Domestic Economy – 01/11/09|url=http://www.iran-daily.com/1387/3313/html/economy.htm|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20090318162410/http://www.iran-daily.com/1387/3313/html/economy.htm|archive-date=2009-03-18|access-date=2016-02-19}}</ref> যাতায়াতৰ সঠিক ব্যৱস্থাপনা, বাহন পৰিদৰ্শন, বৈদ্যুতিক চাইকেলৰ ব্যাপক ব্যৱহাৰ আৰু চৰকাৰৰ তথ্যপ্ৰযুক্তিৰ ব্যৱহাৰ আদি এই সমস্যাৰ সমাধানৰ অংশ।<ref>{{cite web|title=YouTube|url=https://www.youtube.com/watch?v=kx3j6U9Z9Ok|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20100607193719/http://www.youtube.com/watch?v=kx3j6U9Z9Ok|archive-date=2010-06-07|via=YouTube}}</ref> শ্বাস-প্ৰশ্বাসজনিত ৰোগৰ বৃদ্ধি পোৱা প্ৰাদুৰ্ভাৱৰ প্ৰতি সঁহাৰি জনাই তেহৰাণ আৰু আৰক (ৰাজধানীৰ দক্ষিণ-পশ্চিমে অৱস্থিত) চহৰ চৰকাৰে বায়ু প্ৰদূষণ নিয়ন্ত্ৰণ কাৰ্যসূচী আৰম্ভ কৰিছে। এই কাৰ্যসূচীসমূহৰ লক্ষ্য হৈছে বায়ুমণ্ডললৈ নিৰ্গত হোৱা ক্ষতিকাৰক ৰাসায়নিক পদাৰ্থৰ পৰিমাণ ক্ৰমান্বয়ে হ্ৰাস কৰা।<ref>{{cite web|url=http://www.payvand.com/news/09/apr/1027.html|title=Iran Pharmaceuticals and Healthcare Report Q2|website=payvand.com|access-date=2009-07-04|archive-date=2011-11-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20111129222751/http://www.payvand.com/news/09/apr/1027.html|url-status=dead}}</ref> == জলবায়ু পৰিৱৰ্তন == ইৰাণ জলবায়ু পৰিৱৰ্তনৰ কিয়'ট' প্ৰট'কলৰ অংশীদাৰ যদিও ইয়াৰ ডোহা সংশোধনীৰ অংশীদাৰ নহয়।<ref>{{Cite web|title=United Nations Treaty Collection|url=https://treaties.un.org/Pages/ViewDetails.aspx?src=IND&mtdsg_no=XXVII-7-c&chapter=27&clang=_en|access-date=2020-11-10|publisher=United Nations}}</ref> == পৰিৱেশ তন্ত্ৰ == ইৰাণৰ বহু অংশ অতিমাত্ৰা চৰণীয়া পথাৰ, মৰুভূমিকৰণ আৰু/বা বনাঞ্চল ধ্বংসৰদ্বাৰা প্ৰভাবিত। উদ্যোগ আৰু কৃষিৰ সম্প্ৰসাৰণৰ লগে লগে জলাশয় আৰু মিঠা পানীৰ উৎসসমূহ দ্ৰুতগতিত ধ্বংস হৈ আহিছে; ইয়াৰ উপৰি তেল আৰু ৰাসায়নিক পদাৰ্থ নিৰ্গত হোৱাৰ ফলত পাৰ্চী উপসাগৰ আৰু কাস্পিয়ান সাগৰৰ জলজ জীৱ-জন্তুৰ ক্ষতি হৈছে।<ref>{{cite web|title=Iran – Country Brief|url=http://web.worldbank.org/WBSITE/EXTERNAL/COUNTRIES/MENAEXT/IRANEXTN/0,,menuPK:312966~pagePK:141132~piPK:141107~theSitePK:312943,00.html|website=web.worldbank.org}}</ref> ইৰাণে যুক্তি আগবঢ়ায় যে কাস্পিয়ান সাগৰত তেল আৰু গেছৰ মজুত উন্নয়নৰ বাবে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰতিযোগিতাই অঞ্চলটোৰ বাবে পৰিৱেশৰ প্ৰতি নতুন ভাবুকিৰ সৃষ্টি কৰিছে।<ref>{{cite web|title=Iran environment in grave danger|url=http://www.payvand.com/news/10/apr/1289.html|website=payvand.com|access-date=2010-05-05|archive-date=2020-01-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20200115013610/http://www.payvand.com/news/10/apr/1289.html|url-status=dead}}</ref> যদিও ১৯৭১ চনৰপৰা পৰিৱেশ বিভাগৰ অস্তিত্ব আছে, ইৰাণে এতিয়াও বহনক্ষম উন্নয়ন নীতি প্ৰণয়ন কৰা নাই, কাৰণ হ্ৰস্বম্যাদী অৰ্থনৈতিক লক্ষ্যক অধিক অগ্ৰাধিকাৰ দিয়া হৈছে।<ref>{{cite web|title=Green Party of Iran – News|url=http://www.iran-e-sabz.org/news/iranenv.html|website=iran-e-sabz.org|access-date=2009-08-16|archive-date=2008-10-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20081009213724/http://www.iran-e-sabz.org/news/iranenv.html|url-status=dead}}</ref> ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ সাগৰীয় আইন সম্পৰ্কীয় সন্ধিত ইৰানে স্বাক্ষৰিত কৰিছে, কিন্তু এতিয়াও অনুমোদিত হোৱা নাই: পৰিৱেশ পৰিৱৰ্তন, সাগৰৰ আইন, সাগৰীয় জীৱ সংৰক্ষণ <ref name="auto">{{cite web|title=Archived copy|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/iran/|archive-url=https://web.archive.org/web/20210110162554/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/iran|url-status=dead|archive-date=January 10, 2021|access-date=2012-12-04}}</ref> == বনাঞ্চল ধ্বংস == ইৰাণৰ ২০১৮ চনৰ বন লেণ্ডস্কেপ অখণ্ডতা সূচকাংকৰ গড় স্ক’ৰ আছিল ৭.৬৭/১০, যাৰ ফলত ইৰানে ১৭২খন দেশৰ ভিতৰত বিশ্বজুৰি ৩৪ নম্বৰ স্থান লাভ কৰিছে। <ref name="FLII-Supplementary">{{cite journal|last1=Grantham|first1=H. S.|last2=Duncan|first2=A.|last3=Evans|first3=T. D.|last4=Jones|first4=K. R.|last5=Beyer|first5=H. L.|last6=Schuster|first6=R.|last7=Walston|first7=J.|last8=Ray|first8=J. C.|last9=Robinson|first9=J. G. |last10=Callow |first10=M.|last11=Clements|first11=T.|last12=Costa|first12=H. M.|last13=DeGemmis|first13=A.|last14=Elsen|first14=P. R.|last15=Ervin|first15=J.|year=2020|title=Anthropogenic modification of forests means only 40% of remaining forests have high ecosystem integrity – Supplementary Material|journal=Nature Communications|volume=11|issue=1|page=5978|doi=10.1038/s41467-020-19493-3|issn=2041-1723|pmc=7723057|pmid=33293507|last16=Franco|first16=P.|last17=Goldman|first17=E.|last18=Goetz|first18=S.|last19=Hansen|first19=A. |last20=Hofsvang |first20=E.|last21=Jantz|first21=P.|last22=Jupiter|first22=S.|last23=Kang|first23=A.|last24=Langhammer|first24=P.|last25=Laurance|first25=W. F.|last26=Lieberman|first26=S.|last27=Linkie|first27=M.|last28=Malhi|first28=Y.|last29=Maxwell|first29=S. |last30=Mendez |first30=M.|last31=Mittermeier|first31=R.|last32=Murray|first32=N. J.|last33=Possingham|first33=H.|last34=Radachowsky|first34=J.|last35=Saatchi|first35=S.|last36=Samper|first36=C.|last37=Silverman|first37=J.|last38=Shapiro|first38=A.|last39=Strassburg|first39=B. |last40=Stevens |first40=T.|last41=Stokes|first41=E.|last42=Taylor|first42=R.|last43=Tear|first43=T.|last44=Tizard|first44=R.|last45=Venter|first45=O.|last46=Visconti|first46=P.|last47=Wang|first47=S.|last48=Watson|first48=J. E. M.}}</ref> ==প্ৰাকৃতিক দূৰ্য্যোগ == ইৰাণত পশ্চিম সীমান্ত আৰু উত্তৰ-পূবত সময়ে সময়ে খৰাং, বানপানী, ধূলিৰ ধুমুহা, বালিৰ ধুমুহা আৰু ভূমিকম্পৰ সৃষ্টি হয়।[ <ref name="auto" /> ==ভূমিৰ ক্ষয়ীভৱন == ২০১১ চনত ইৰাণে মাটিৰ খহনীয়াৰ ক্ষেত্ৰত বিশ্বৰ ভিতৰতে আটাইতকৈ বেয়া স্থান লাভ কৰিছিল,<ref>{{cite web|title=Iran ranked worst in the world for soil erosion: expert|url=http://www.payvand.com/news/12/apr/1160.html|website=payvand.com|access-date=2012-04-25|archive-date=2020-01-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20200113020933/http://www.payvand.com/news/12/apr/1160.html|url-status=dead}}</ref> ২০১৭ চনৰ প্ৰতিৱেদন অনুসৰি দেশখনৰ খহনীয়াৰ হাৰ বিশ্বৰ গড়ৰ ২.৫ গুণ।<ref>{{Cite web|date=2017-11-11|title=Soil erosion in Iran 2.5 times the world average|url=https://www.tehrantimes.com/news/418381/Soil-erosion-in-Iran-2-5-times-the-world-average|access-date=2024-04-28|website=Tehran Times}}</ref> ==আৱৰ্জনা == দেশত প্ৰতিদিনে অনুমাণিক ৫০,০০০ টন আৱৰ্জনা উৎপাদন হয় যাৰ ৭০ৰপৰা ৮০ শতাংশ আৱৰ্জনা পৰিষ্কাৰ-পৰিচ্ছন্নভাৱে নিষ্কাশন কৰা হয় যদিও বাকীখিনি নহয়। <ref>{{cite web|title=Every Iranian produces 700 grams of garbage per day|url=http://www.payvand.com/news/12/apr/1238.html|website=payvand.com|access-date=2012-04-24|archive-date=2020-01-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20200113015547/http://www.payvand.com/news/12/apr/1238.html|url-status=dead}}</ref> ইৰাণে বছৰি (২০১৬) ৮০ লাখ টনতকৈ অধিক বিপজ্জনক আৱৰ্জনা উৎপন্ন কৰে। <ref>{{cite web|date=23 October 2016|title=Hazardous Waste Production Alarming|url=https://financialtribune.com/articles/people/52093/hazardous-waste-production-alarming}}</ref> == পানী == ঔদ্যোগিক আৰু নগৰীয়া বৰ্জ্য পানীৰ বৈ যোৱা পানীয়ে নদী, উপকূলীয় আৰু ভূ-গৰ্ভস্থ পানী দূষিত কৰিছে <ref name="www-wds.worldbank.org">[http://www-wds.worldbank.org/external/default/WDSContentServer/WDSP/IB/2005/05/09/000090341_20050509132811/Rendered/PDF/31984.pdf World Bank: Northern Cities Water Supply and Sanitation Project] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090305174628/http://www-wds.worldbank.org/external/default/WDSContentServer/WDSP/IB/2005/05/09/000090341_20050509132811/Rendered/PDF/31984.pdf |date=2009-03-05 }}, p. 29-30</ref> === পানীৰ অভাৱ === ==তথ্যৰ উৎস== <references/> ==বাহ্যিক সংযোগ== *[https://web.archive.org/web/20070619050935/http://www.irandoe.org/ Department of Environment – Islamic Republic of Iran] *{{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20070928000332/http://www.atiehbahar.com/Resources/Environment.htm |date=September 28, 2007 |title=Environment in Iran – Brief Sector Study }} (2003) *[https://archive.today/20120803091645/http://www.eia.doe.gov/emeu/cabs/Iran/Profile.html US Dept. of Energy] – Environment Overview for Iran *[http://www.parstimes.com/environment/ Iran: Environment and Nature] {{Asia in topic|পৰিৱেশৰ সমস্যা}} {{Country study}} [[শ্ৰেণী:ইৰান]] [[শ্ৰেণী:পৰিৱেশ বিজ্ঞান]] t3ig59fse2tdctdzcull09xxw9lfr5i 606605 606603 2026-05-16T00:10:23Z নৰুনা বৰুৱা 44897 606605 wikitext text/x-wiki {{Short description|none}} <!-- "none" is preferred when the title is sufficiently descriptive; see [[WP:SDNONE]] --> [[File:Iranian Fire altar.jpg|thumb|right|তেহৰাণৰ বায়ু প্ৰদূষণৰ ৮০% গাড়ী-মটৰৰ বাবে; বাকী ২০% কাৰখানা আৰু উদ্যোগৰ নিৰ্গমনৰ বাবে। ]] '''ইৰানৰ পৰিবেশৰ সমস্যা''' [[ইৰাণ]] হ'ল বিশ্বৰ অন্যতম বৃহৎ আৰু ঘন জনবসতিপূৰ্ণ দেশ, ইয়াৰ আয়তন প্ৰায় ১৭ লাখ বৰ্গ কিলোমিটাৰ আৰু জনসংখ্যা ৯ কোটি ১৫ লাখ। ১৯৬৬ চনৰপৰা ইৰাণত জনসংখ্যাৰ অপৰিসীম বৃদ্ধি হৈছে, প্ৰথম অৱস্থাত ২৫,৭৮১,০৯০ জন লোকৰ সংখ্যা আৰু ২০১০ চনত মুঠ জনসংখ্যা ৭৫,৩৩০,০০০ হৈছিল। ইৰাণৰ পৰিৱেশজনিত সমস্যাসমূহৰ ভিতৰত বিশেষকৈ চহৰ অঞ্চলত বাহনৰ নিৰ্গমন, শোধনাগাৰৰ কাম-কাজ, আৰু ঔদ্যোগিক পানীৰপৰা ওলোৱা পানীয়ে বায়ুৰ গুণাগুণৰ অৱনতি ঘটাত অৰিহণা যোগায়। [[ৰাষ্ট্ৰসংঘ]]ৰ পৰিৱেশ কাৰ্যসূচীৰ এক প্ৰতিৱেদনত পৰিৱেশ সূচকাংকৰ ক্ষেত্ৰত ইৰাণক ১৩৩খন দেশৰ ভিতৰত ১১৭ নম্বৰ স্থানত ৰখা হৈছে। <ref>[http://iran-daily.com/1385/2798/html/ Iran Daily – Front Page – 03/06/07<!-- Bot generated title -->]</ref><ref>{{cite web|title=Iran Environment in Grave Danger|url=http://www.payvand.com/news/09/oct/1280.html|website=payvand.com|access-date=2009-10-28|archive-date=2020-01-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20200115042603/http://www.payvand.com/news/09/oct/1280.html|url-status=dead}}</ref> পানীৰ অভাৱো চিন্তাৰ বিষয় কাৰণ। গোলকীয় উষ্ণতা বৃদ্ধিৰ সৈতে জড়িত উষ্ণতা বৃদ্ধি আৰু বৰষুণৰ মাত্ৰাৰ উঠা-নমাৰ ফলত খৰাং বা বানপানীৰ সৃষ্টি হ’ব পাৰে আৰু ইয়াৰ ফলত দেশখনত পানীৰ উপলব্ধতা আৰু অধিক হ্ৰাস কৰিব। == বায়ু প্ৰদূষণ == [[বিশ্ব বেংক]]ৰ মতে বায়ু প্ৰদূষণৰ ফলত হোৱা মৃত্যুৰ ফলত ইৰাণৰ অৰ্থনীতিৰ ক্ষতি হয় ৬৪ কোটি ডলাৰ বা ৫.১ ট্ৰিলিয়ন ৰিয়েল অৰ্থাৎ জিডিপিৰ ০.৫৭ শতাংশ।<ref>{{cite web|title=Iran Daily – Front Page – 03/06/07|url=http://www.nitc.co.ir/iran-daily/1385/2798/html/index.htm|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20071115065256/http://www.nitc.co.ir/iran-daily/1385/2798/html/index.htm|archive-date=2007-11-15|access-date=2015-11-22}}</ref> বায়ু প্ৰদূষণ সম্পৰ্কীয় ৰোগৰ বাবে ইৰাণৰ অৰ্থনীতিৰ বাবে প্ৰতি বছৰে অনুমাণিক ২৬ কোটি ডলাৰ বা ২.১ ট্ৰিলিয়ন ৰিয়াল বা জিডিপিৰ ০.২৩ শতাংশ ক্ষতি হয়। বেছিভাগ বাহনতে সীহযুক্ত গেছলিন ব্যৱহাৰ কৰে আৰু ইয়াৰ নিৰ্গমন নিয়ন্ত্ৰণ সঁজুলিৰ অভাৱ। <ref>[http://iran-daily.com/1386/2880/html/economy.htm Iran Daily – Domestic Economy – 07/01/07<!-- Bot generated title -->] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080506083012/http://iran-daily.com/1386/2880/html/economy.htm|date=2008-05-06}}</ref> তেহৰাণক বিশ্বৰ অন্যতম প্ৰদূষিত চহৰ বুলি গণ্য কৰা হয়। কিন্তু ভৱিষ্যতে বৰ্তমানৰ ৰাজহুৱা পৰিবহণ ব্যৱস্থাৰ ঠাইত প্ৰাকৃতিক গেছ চালিত বাছ আৰু গাড়ীৰ ব্যৱস্থা কৰাৰ পৰিকল্পনা কৰা হৈছে। ইয়াৰ উপৰি ইৰাণত চৰকাৰী ৰাজসাহায্যৰ জৰিয়তে ইন্ধনৰ মূল্য কৃত্ৰিমভাৱে কম হয়, যাৰ ফলত ইন্ধনৰ ব্যৱহাৰ অতি অদক্ষ আৰু প্ৰদূষিত হয়। <ref>{{cite web|date=28 September 2007|title=Atieh Bahar|url=http://www.atiehbahar.com/Resources/Environment.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20070928000332/http://www.atiehbahar.com/Resources/Environment.htm|archive-date=2007-09-28}}</ref><ref>{{cite web|title=Iran Daily – Domestic Economy – 01/11/09|url=http://www.iran-daily.com/1387/3313/html/economy.htm|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20090318162410/http://www.iran-daily.com/1387/3313/html/economy.htm|archive-date=2009-03-18|access-date=2016-02-19}}</ref> যাতায়াতৰ সঠিক ব্যৱস্থাপনা, বাহন পৰিদৰ্শন, বৈদ্যুতিক চাইকেলৰ ব্যাপক ব্যৱহাৰ আৰু চৰকাৰৰ তথ্যপ্ৰযুক্তিৰ ব্যৱহাৰ আদি এই সমস্যাৰ সমাধানৰ অংশ।<ref>{{cite web|title=YouTube|url=https://www.youtube.com/watch?v=kx3j6U9Z9Ok|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20100607193719/http://www.youtube.com/watch?v=kx3j6U9Z9Ok|archive-date=2010-06-07|via=YouTube}}</ref> শ্বাস-প্ৰশ্বাসজনিত ৰোগৰ বৃদ্ধি পোৱা প্ৰাদুৰ্ভাৱৰ প্ৰতি সঁহাৰি জনাই তেহৰাণ আৰু আৰক (ৰাজধানীৰ দক্ষিণ-পশ্চিমে অৱস্থিত) চহৰ চৰকাৰে বায়ু প্ৰদূষণ নিয়ন্ত্ৰণ কাৰ্যসূচী আৰম্ভ কৰিছে। এই কাৰ্যসূচীসমূহৰ লক্ষ্য হৈছে বায়ুমণ্ডললৈ নিৰ্গত হোৱা ক্ষতিকাৰক ৰাসায়নিক পদাৰ্থৰ পৰিমাণ ক্ৰমান্বয়ে হ্ৰাস কৰা।<ref>{{cite web|url=http://www.payvand.com/news/09/apr/1027.html|title=Iran Pharmaceuticals and Healthcare Report Q2|website=payvand.com|access-date=2009-07-04|archive-date=2011-11-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20111129222751/http://www.payvand.com/news/09/apr/1027.html|url-status=dead}}</ref> == জলবায়ু পৰিৱৰ্তন == ইৰাণ জলবায়ু পৰিৱৰ্তনৰ কিয়'ট' প্ৰট'কলৰ অংশীদাৰ যদিও ইয়াৰ ডোহা সংশোধনীৰ অংশীদাৰ নহয়।<ref>{{Cite web|title=United Nations Treaty Collection|url=https://treaties.un.org/Pages/ViewDetails.aspx?src=IND&mtdsg_no=XXVII-7-c&chapter=27&clang=_en|access-date=2020-11-10|publisher=United Nations}}</ref> == পৰিৱেশ তন্ত্ৰ == ইৰাণৰ বহু অংশ অতিমাত্ৰা চৰণীয়া পথাৰ, মৰুভূমিকৰণ আৰু/বা বনাঞ্চল ধ্বংসৰদ্বাৰা প্ৰভাবিত। উদ্যোগ আৰু কৃষিৰ সম্প্ৰসাৰণৰ লগে লগে জলাশয় আৰু মিঠা পানীৰ উৎসসমূহ দ্ৰুতগতিত ধ্বংস হৈ আহিছে; ইয়াৰ উপৰি তেল আৰু ৰাসায়নিক পদাৰ্থ নিৰ্গত হোৱাৰ ফলত পাৰ্চী উপসাগৰ আৰু কাস্পিয়ান সাগৰৰ জলজ জীৱ-জন্তুৰ ক্ষতি হৈছে।<ref>{{cite web|title=Iran – Country Brief|url=http://web.worldbank.org/WBSITE/EXTERNAL/COUNTRIES/MENAEXT/IRANEXTN/0,,menuPK:312966~pagePK:141132~piPK:141107~theSitePK:312943,00.html|website=web.worldbank.org}}</ref> ইৰাণে যুক্তি আগবঢ়ায় যে কাস্পিয়ান সাগৰত তেল আৰু গেছৰ মজুত উন্নয়নৰ বাবে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰতিযোগিতাই অঞ্চলটোৰ বাবে পৰিৱেশৰ প্ৰতি নতুন ভাবুকিৰ সৃষ্টি কৰিছে।<ref>{{cite web|title=Iran environment in grave danger|url=http://www.payvand.com/news/10/apr/1289.html|website=payvand.com|access-date=2010-05-05|archive-date=2020-01-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20200115013610/http://www.payvand.com/news/10/apr/1289.html|url-status=dead}}</ref> যদিও ১৯৭১ চনৰপৰা পৰিৱেশ বিভাগৰ অস্তিত্ব আছে, ইৰাণে এতিয়াও বহনক্ষম উন্নয়ন নীতি প্ৰণয়ন কৰা নাই, কাৰণ হ্ৰস্বম্যাদী অৰ্থনৈতিক লক্ষ্যক অধিক অগ্ৰাধিকাৰ দিয়া হৈছে।<ref>{{cite web|title=Green Party of Iran – News|url=http://www.iran-e-sabz.org/news/iranenv.html|website=iran-e-sabz.org|access-date=2009-08-16|archive-date=2008-10-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20081009213724/http://www.iran-e-sabz.org/news/iranenv.html|url-status=dead}}</ref> ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ সাগৰীয় আইন সম্পৰ্কীয় সন্ধিত ইৰানে স্বাক্ষৰিত কৰিছে, কিন্তু এতিয়াও অনুমোদিত হোৱা নাই: পৰিৱেশ পৰিৱৰ্তন, সাগৰৰ আইন, সাগৰীয় জীৱ সংৰক্ষণ <ref name="auto">{{cite web|title=Archived copy|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/iran/|archive-url=https://web.archive.org/web/20210110162554/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/iran|url-status=dead|archive-date=January 10, 2021|access-date=2012-12-04}}</ref> == বনাঞ্চল ধ্বংস == ইৰাণৰ ২০১৮ চনৰ বন লেণ্ডস্কেপ অখণ্ডতা সূচকাংকৰ গড় স্ক’ৰ আছিল ৭.৬৭/১০, যাৰ ফলত ইৰানে ১৭২খন দেশৰ ভিতৰত বিশ্বজুৰি ৩৪ নম্বৰ স্থান লাভ কৰিছে। <ref name="FLII-Supplementary">{{cite journal|last1=Grantham|first1=H. S.|last2=Duncan|first2=A.|last3=Evans|first3=T. D.|last4=Jones|first4=K. R.|last5=Beyer|first5=H. L.|last6=Schuster|first6=R.|last7=Walston|first7=J.|last8=Ray|first8=J. C.|last9=Robinson|first9=J. G. |last10=Callow |first10=M.|last11=Clements|first11=T.|last12=Costa|first12=H. M.|last13=DeGemmis|first13=A.|last14=Elsen|first14=P. R.|last15=Ervin|first15=J.|year=2020|title=Anthropogenic modification of forests means only 40% of remaining forests have high ecosystem integrity – Supplementary Material|journal=Nature Communications|volume=11|issue=1|page=5978|doi=10.1038/s41467-020-19493-3|issn=2041-1723|pmc=7723057|pmid=33293507|last16=Franco|first16=P.|last17=Goldman|first17=E.|last18=Goetz|first18=S.|last19=Hansen|first19=A. |last20=Hofsvang |first20=E.|last21=Jantz|first21=P.|last22=Jupiter|first22=S.|last23=Kang|first23=A.|last24=Langhammer|first24=P.|last25=Laurance|first25=W. F.|last26=Lieberman|first26=S.|last27=Linkie|first27=M.|last28=Malhi|first28=Y.|last29=Maxwell|first29=S. |last30=Mendez |first30=M.|last31=Mittermeier|first31=R.|last32=Murray|first32=N. J.|last33=Possingham|first33=H.|last34=Radachowsky|first34=J.|last35=Saatchi|first35=S.|last36=Samper|first36=C.|last37=Silverman|first37=J.|last38=Shapiro|first38=A.|last39=Strassburg|first39=B. |last40=Stevens |first40=T.|last41=Stokes|first41=E.|last42=Taylor|first42=R.|last43=Tear|first43=T.|last44=Tizard|first44=R.|last45=Venter|first45=O.|last46=Visconti|first46=P.|last47=Wang|first47=S.|last48=Watson|first48=J. E. M.}}</ref> ==প্ৰাকৃতিক দূৰ্য্যোগ == ইৰাণত পশ্চিম সীমান্ত আৰু উত্তৰ-পূবত সময়ে সময়ে খৰাং, বানপানী, ধূলিৰ ধুমুহা, বালিৰ ধুমুহা আৰু ভূমিকম্পৰ সৃষ্টি হয়।[ <ref name="auto" /> ==ভূমিৰ ক্ষয়ীভৱন == ২০১১ চনত ইৰাণে মাটিৰ খহনীয়াৰ ক্ষেত্ৰত বিশ্বৰ ভিতৰতে আটাইতকৈ বেয়া স্থান লাভ কৰিছিল,<ref>{{cite web|title=Iran ranked worst in the world for soil erosion: expert|url=http://www.payvand.com/news/12/apr/1160.html|website=payvand.com|access-date=2012-04-25|archive-date=2020-01-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20200113020933/http://www.payvand.com/news/12/apr/1160.html|url-status=dead}}</ref> ২০১৭ চনৰ প্ৰতিৱেদন অনুসৰি দেশখনৰ খহনীয়াৰ হাৰ বিশ্বৰ গড়ৰ ২.৫ গুণ।<ref>{{Cite web|date=2017-11-11|title=Soil erosion in Iran 2.5 times the world average|url=https://www.tehrantimes.com/news/418381/Soil-erosion-in-Iran-2-5-times-the-world-average|access-date=2024-04-28|website=Tehran Times}}</ref> ==আৱৰ্জনা == দেশত প্ৰতিদিনে অনুমাণিক ৫০,০০০ টন আৱৰ্জনা উৎপাদন হয় যাৰ ৭০ৰপৰা ৮০ শতাংশ আৱৰ্জনা পৰিষ্কাৰ-পৰিচ্ছন্নভাৱে নিষ্কাশন কৰা হয় যদিও বাকীখিনি নহয়। <ref>{{cite web|title=Every Iranian produces 700 grams of garbage per day|url=http://www.payvand.com/news/12/apr/1238.html|website=payvand.com|access-date=2012-04-24|archive-date=2020-01-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20200113015547/http://www.payvand.com/news/12/apr/1238.html|url-status=dead}}</ref> ইৰাণে বছৰি (২০১৬) ৮০ লাখ টনতকৈ অধিক বিপজ্জনক আৱৰ্জনা উৎপন্ন কৰে। <ref>{{cite web|date=23 October 2016|title=Hazardous Waste Production Alarming|url=https://financialtribune.com/articles/people/52093/hazardous-waste-production-alarming}}</ref> == পানী == ঔদ্যোগিক আৰু নগৰীয়া বৰ্জ্য পানীৰ বৈ যোৱা পানীয়ে নদী, উপকূলীয় আৰু ভূ-গৰ্ভস্থ পানী দূষিত কৰিছে <ref name="www-wds.worldbank.org">[http://www-wds.worldbank.org/external/default/WDSContentServer/WDSP/IB/2005/05/09/000090341_20050509132811/Rendered/PDF/31984.pdf World Bank: Northern Cities Water Supply and Sanitation Project] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090305174628/http://www-wds.worldbank.org/external/default/WDSContentServer/WDSP/IB/2005/05/09/000090341_20050509132811/Rendered/PDF/31984.pdf |date=2009-03-05 }}, p. 29-30</ref> === পানীৰ অভাৱ === ==তথ্যৰ উৎস== <references/> ==বাহ্যিক সংযোগ== *[https://web.archive.org/web/20070619050935/http://www.irandoe.org/ Department of Environment – Islamic Republic of Iran] *{{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20070928000332/http://www.atiehbahar.com/Resources/Environment.htm |date=September 28, 2007 |title=Environment in Iran – Brief Sector Study }} (2003) *[https://archive.today/20120803091645/http://www.eia.doe.gov/emeu/cabs/Iran/Profile.html US Dept. of Energy] – Environment Overview for Iran *[http://www.parstimes.com/environment/ Iran: Environment and Nature] {{Asia in topic|পৰিৱেশৰ সমস্যা}} {{Country study}} [[শ্ৰেণী:ইৰান]] [[শ্ৰেণী:পৰিৱেশ বিজ্ঞান]] 6a29dqhc7yu9narcfsbe8c7wxalwcos 606607 606605 2026-05-16T01:11:04Z নৰুনা বৰুৱা 44897 /* পানীৰ অভাৱ */ 606607 wikitext text/x-wiki {{Short description|none}} <!-- "none" is preferred when the title is sufficiently descriptive; see [[WP:SDNONE]] --> [[File:Iranian Fire altar.jpg|thumb|right|তেহৰাণৰ বায়ু প্ৰদূষণৰ ৮০% গাড়ী-মটৰৰ বাবে; বাকী ২০% কাৰখানা আৰু উদ্যোগৰ নিৰ্গমনৰ বাবে। ]] '''ইৰানৰ পৰিবেশৰ সমস্যা''' [[ইৰাণ]] হ'ল বিশ্বৰ অন্যতম বৃহৎ আৰু ঘন জনবসতিপূৰ্ণ দেশ, ইয়াৰ আয়তন প্ৰায় ১৭ লাখ বৰ্গ কিলোমিটাৰ আৰু জনসংখ্যা ৯ কোটি ১৫ লাখ। ১৯৬৬ চনৰপৰা ইৰাণত জনসংখ্যাৰ অপৰিসীম বৃদ্ধি হৈছে, প্ৰথম অৱস্থাত ২৫,৭৮১,০৯০ জন লোকৰ সংখ্যা আৰু ২০১০ চনত মুঠ জনসংখ্যা ৭৫,৩৩০,০০০ হৈছিল। ইৰাণৰ পৰিৱেশজনিত সমস্যাসমূহৰ ভিতৰত বিশেষকৈ চহৰ অঞ্চলত বাহনৰ নিৰ্গমন, শোধনাগাৰৰ কাম-কাজ, আৰু ঔদ্যোগিক পানীৰপৰা ওলোৱা পানীয়ে বায়ুৰ গুণাগুণৰ অৱনতি ঘটাত অৰিহণা যোগায়। [[ৰাষ্ট্ৰসংঘ]]ৰ পৰিৱেশ কাৰ্যসূচীৰ এক প্ৰতিৱেদনত পৰিৱেশ সূচকাংকৰ ক্ষেত্ৰত ইৰাণক ১৩৩খন দেশৰ ভিতৰত ১১৭ নম্বৰ স্থানত ৰখা হৈছে। <ref>[http://iran-daily.com/1385/2798/html/ Iran Daily – Front Page – 03/06/07<!-- Bot generated title -->]</ref><ref>{{cite web|title=Iran Environment in Grave Danger|url=http://www.payvand.com/news/09/oct/1280.html|website=payvand.com|access-date=2009-10-28|archive-date=2020-01-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20200115042603/http://www.payvand.com/news/09/oct/1280.html|url-status=dead}}</ref> পানীৰ অভাৱো চিন্তাৰ বিষয় কাৰণ। গোলকীয় উষ্ণতা বৃদ্ধিৰ সৈতে জড়িত উষ্ণতা বৃদ্ধি আৰু বৰষুণৰ মাত্ৰাৰ উঠা-নমাৰ ফলত খৰাং বা বানপানীৰ সৃষ্টি হ’ব পাৰে আৰু ইয়াৰ ফলত দেশখনত পানীৰ উপলব্ধতা আৰু অধিক হ্ৰাস কৰিব। == বায়ু প্ৰদূষণ == [[বিশ্ব বেংক]]ৰ মতে বায়ু প্ৰদূষণৰ ফলত হোৱা মৃত্যুৰ ফলত ইৰাণৰ অৰ্থনীতিৰ ক্ষতি হয় ৬৪ কোটি ডলাৰ বা ৫.১ ট্ৰিলিয়ন ৰিয়েল অৰ্থাৎ জিডিপিৰ ০.৫৭ শতাংশ।<ref>{{cite web|title=Iran Daily – Front Page – 03/06/07|url=http://www.nitc.co.ir/iran-daily/1385/2798/html/index.htm|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20071115065256/http://www.nitc.co.ir/iran-daily/1385/2798/html/index.htm|archive-date=2007-11-15|access-date=2015-11-22}}</ref> বায়ু প্ৰদূষণ সম্পৰ্কীয় ৰোগৰ বাবে ইৰাণৰ অৰ্থনীতিৰ বাবে প্ৰতি বছৰে অনুমাণিক ২৬ কোটি ডলাৰ বা ২.১ ট্ৰিলিয়ন ৰিয়াল বা জিডিপিৰ ০.২৩ শতাংশ ক্ষতি হয়। বেছিভাগ বাহনতে সীহযুক্ত গেছলিন ব্যৱহাৰ কৰে আৰু ইয়াৰ নিৰ্গমন নিয়ন্ত্ৰণ সঁজুলিৰ অভাৱ। <ref>[http://iran-daily.com/1386/2880/html/economy.htm Iran Daily – Domestic Economy – 07/01/07<!-- Bot generated title -->] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080506083012/http://iran-daily.com/1386/2880/html/economy.htm|date=2008-05-06}}</ref> তেহৰাণক বিশ্বৰ অন্যতম প্ৰদূষিত চহৰ বুলি গণ্য কৰা হয়। কিন্তু ভৱিষ্যতে বৰ্তমানৰ ৰাজহুৱা পৰিবহণ ব্যৱস্থাৰ ঠাইত প্ৰাকৃতিক গেছ চালিত বাছ আৰু গাড়ীৰ ব্যৱস্থা কৰাৰ পৰিকল্পনা কৰা হৈছে। ইয়াৰ উপৰি ইৰাণত চৰকাৰী ৰাজসাহায্যৰ জৰিয়তে ইন্ধনৰ মূল্য কৃত্ৰিমভাৱে কম হয়, যাৰ ফলত ইন্ধনৰ ব্যৱহাৰ অতি অদক্ষ আৰু প্ৰদূষিত হয়। <ref>{{cite web|date=28 September 2007|title=Atieh Bahar|url=http://www.atiehbahar.com/Resources/Environment.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20070928000332/http://www.atiehbahar.com/Resources/Environment.htm|archive-date=2007-09-28}}</ref><ref>{{cite web|title=Iran Daily – Domestic Economy – 01/11/09|url=http://www.iran-daily.com/1387/3313/html/economy.htm|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20090318162410/http://www.iran-daily.com/1387/3313/html/economy.htm|archive-date=2009-03-18|access-date=2016-02-19}}</ref> যাতায়াতৰ সঠিক ব্যৱস্থাপনা, বাহন পৰিদৰ্শন, বৈদ্যুতিক চাইকেলৰ ব্যাপক ব্যৱহাৰ আৰু চৰকাৰৰ তথ্যপ্ৰযুক্তিৰ ব্যৱহাৰ আদি এই সমস্যাৰ সমাধানৰ অংশ।<ref>{{cite web|title=YouTube|url=https://www.youtube.com/watch?v=kx3j6U9Z9Ok|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20100607193719/http://www.youtube.com/watch?v=kx3j6U9Z9Ok|archive-date=2010-06-07|via=YouTube}}</ref> শ্বাস-প্ৰশ্বাসজনিত ৰোগৰ বৃদ্ধি পোৱা প্ৰাদুৰ্ভাৱৰ প্ৰতি সঁহাৰি জনাই তেহৰাণ আৰু আৰক (ৰাজধানীৰ দক্ষিণ-পশ্চিমে অৱস্থিত) চহৰ চৰকাৰে বায়ু প্ৰদূষণ নিয়ন্ত্ৰণ কাৰ্যসূচী আৰম্ভ কৰিছে। এই কাৰ্যসূচীসমূহৰ লক্ষ্য হৈছে বায়ুমণ্ডললৈ নিৰ্গত হোৱা ক্ষতিকাৰক ৰাসায়নিক পদাৰ্থৰ পৰিমাণ ক্ৰমান্বয়ে হ্ৰাস কৰা।<ref>{{cite web|url=http://www.payvand.com/news/09/apr/1027.html|title=Iran Pharmaceuticals and Healthcare Report Q2|website=payvand.com|access-date=2009-07-04|archive-date=2011-11-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20111129222751/http://www.payvand.com/news/09/apr/1027.html|url-status=dead}}</ref> == জলবায়ু পৰিৱৰ্তন == ইৰাণ জলবায়ু পৰিৱৰ্তনৰ কিয়'ট' প্ৰট'কলৰ অংশীদাৰ যদিও ইয়াৰ ডোহা সংশোধনীৰ অংশীদাৰ নহয়।<ref>{{Cite web|title=United Nations Treaty Collection|url=https://treaties.un.org/Pages/ViewDetails.aspx?src=IND&mtdsg_no=XXVII-7-c&chapter=27&clang=_en|access-date=2020-11-10|publisher=United Nations}}</ref> == পৰিৱেশ তন্ত্ৰ == ইৰাণৰ বহু অংশ অতিমাত্ৰা চৰণীয়া পথাৰ, মৰুভূমিকৰণ আৰু/বা বনাঞ্চল ধ্বংসৰদ্বাৰা প্ৰভাবিত। উদ্যোগ আৰু কৃষিৰ সম্প্ৰসাৰণৰ লগে লগে জলাশয় আৰু মিঠা পানীৰ উৎসসমূহ দ্ৰুতগতিত ধ্বংস হৈ আহিছে; ইয়াৰ উপৰি তেল আৰু ৰাসায়নিক পদাৰ্থ নিৰ্গত হোৱাৰ ফলত পাৰ্চী উপসাগৰ আৰু কাস্পিয়ান সাগৰৰ জলজ জীৱ-জন্তুৰ ক্ষতি হৈছে।<ref>{{cite web|title=Iran – Country Brief|url=http://web.worldbank.org/WBSITE/EXTERNAL/COUNTRIES/MENAEXT/IRANEXTN/0,,menuPK:312966~pagePK:141132~piPK:141107~theSitePK:312943,00.html|website=web.worldbank.org}}</ref> ইৰাণে যুক্তি আগবঢ়ায় যে কাস্পিয়ান সাগৰত তেল আৰু গেছৰ মজুত উন্নয়নৰ বাবে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰতিযোগিতাই অঞ্চলটোৰ বাবে পৰিৱেশৰ প্ৰতি নতুন ভাবুকিৰ সৃষ্টি কৰিছে।<ref>{{cite web|title=Iran environment in grave danger|url=http://www.payvand.com/news/10/apr/1289.html|website=payvand.com|access-date=2010-05-05|archive-date=2020-01-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20200115013610/http://www.payvand.com/news/10/apr/1289.html|url-status=dead}}</ref> যদিও ১৯৭১ চনৰপৰা পৰিৱেশ বিভাগৰ অস্তিত্ব আছে, ইৰাণে এতিয়াও বহনক্ষম উন্নয়ন নীতি প্ৰণয়ন কৰা নাই, কাৰণ হ্ৰস্বম্যাদী অৰ্থনৈতিক লক্ষ্যক অধিক অগ্ৰাধিকাৰ দিয়া হৈছে।<ref>{{cite web|title=Green Party of Iran – News|url=http://www.iran-e-sabz.org/news/iranenv.html|website=iran-e-sabz.org|access-date=2009-08-16|archive-date=2008-10-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20081009213724/http://www.iran-e-sabz.org/news/iranenv.html|url-status=dead}}</ref> ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ সাগৰীয় আইন সম্পৰ্কীয় সন্ধিত ইৰানে স্বাক্ষৰিত কৰিছে, কিন্তু এতিয়াও অনুমোদিত হোৱা নাই: পৰিৱেশ পৰিৱৰ্তন, সাগৰৰ আইন, সাগৰীয় জীৱ সংৰক্ষণ <ref name="auto">{{cite web|title=Archived copy|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/iran/|archive-url=https://web.archive.org/web/20210110162554/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/iran|url-status=dead|archive-date=January 10, 2021|access-date=2012-12-04}}</ref> == বনাঞ্চল ধ্বংস == ইৰাণৰ ২০১৮ চনৰ বন লেণ্ডস্কেপ অখণ্ডতা সূচকাংকৰ গড় স্ক’ৰ আছিল ৭.৬৭/১০, যাৰ ফলত ইৰানে ১৭২খন দেশৰ ভিতৰত বিশ্বজুৰি ৩৪ নম্বৰ স্থান লাভ কৰিছে। <ref name="FLII-Supplementary">{{cite journal|last1=Grantham|first1=H. S.|last2=Duncan|first2=A.|last3=Evans|first3=T. D.|last4=Jones|first4=K. R.|last5=Beyer|first5=H. L.|last6=Schuster|first6=R.|last7=Walston|first7=J.|last8=Ray|first8=J. C.|last9=Robinson|first9=J. G. |last10=Callow |first10=M.|last11=Clements|first11=T.|last12=Costa|first12=H. M.|last13=DeGemmis|first13=A.|last14=Elsen|first14=P. R.|last15=Ervin|first15=J.|year=2020|title=Anthropogenic modification of forests means only 40% of remaining forests have high ecosystem integrity – Supplementary Material|journal=Nature Communications|volume=11|issue=1|page=5978|doi=10.1038/s41467-020-19493-3|issn=2041-1723|pmc=7723057|pmid=33293507|last16=Franco|first16=P.|last17=Goldman|first17=E.|last18=Goetz|first18=S.|last19=Hansen|first19=A. |last20=Hofsvang |first20=E.|last21=Jantz|first21=P.|last22=Jupiter|first22=S.|last23=Kang|first23=A.|last24=Langhammer|first24=P.|last25=Laurance|first25=W. F.|last26=Lieberman|first26=S.|last27=Linkie|first27=M.|last28=Malhi|first28=Y.|last29=Maxwell|first29=S. |last30=Mendez |first30=M.|last31=Mittermeier|first31=R.|last32=Murray|first32=N. J.|last33=Possingham|first33=H.|last34=Radachowsky|first34=J.|last35=Saatchi|first35=S.|last36=Samper|first36=C.|last37=Silverman|first37=J.|last38=Shapiro|first38=A.|last39=Strassburg|first39=B. |last40=Stevens |first40=T.|last41=Stokes|first41=E.|last42=Taylor|first42=R.|last43=Tear|first43=T.|last44=Tizard|first44=R.|last45=Venter|first45=O.|last46=Visconti|first46=P.|last47=Wang|first47=S.|last48=Watson|first48=J. E. M.}}</ref> ==প্ৰাকৃতিক দূৰ্য্যোগ == ইৰাণত পশ্চিম সীমান্ত আৰু উত্তৰ-পূবত সময়ে সময়ে খৰাং, বানপানী, ধূলিৰ ধুমুহা, বালিৰ ধুমুহা আৰু ভূমিকম্পৰ সৃষ্টি হয়।[ <ref name="auto" /> ==ভূমিৰ ক্ষয়ীভৱন == ২০১১ চনত ইৰাণে মাটিৰ খহনীয়াৰ ক্ষেত্ৰত বিশ্বৰ ভিতৰতে আটাইতকৈ বেয়া স্থান লাভ কৰিছিল,<ref>{{cite web|title=Iran ranked worst in the world for soil erosion: expert|url=http://www.payvand.com/news/12/apr/1160.html|website=payvand.com|access-date=2012-04-25|archive-date=2020-01-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20200113020933/http://www.payvand.com/news/12/apr/1160.html|url-status=dead}}</ref> ২০১৭ চনৰ প্ৰতিৱেদন অনুসৰি দেশখনৰ খহনীয়াৰ হাৰ বিশ্বৰ গড়ৰ ২.৫ গুণ।<ref>{{Cite web|date=2017-11-11|title=Soil erosion in Iran 2.5 times the world average|url=https://www.tehrantimes.com/news/418381/Soil-erosion-in-Iran-2-5-times-the-world-average|access-date=2024-04-28|website=Tehran Times}}</ref> ==আৱৰ্জনা == দেশত প্ৰতিদিনে অনুমাণিক ৫০,০০০ টন আৱৰ্জনা উৎপাদন হয় যাৰ ৭০ৰপৰা ৮০ শতাংশ আৱৰ্জনা পৰিষ্কাৰ-পৰিচ্ছন্নভাৱে নিষ্কাশন কৰা হয় যদিও বাকীখিনি নহয়। <ref>{{cite web|title=Every Iranian produces 700 grams of garbage per day|url=http://www.payvand.com/news/12/apr/1238.html|website=payvand.com|access-date=2012-04-24|archive-date=2020-01-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20200113015547/http://www.payvand.com/news/12/apr/1238.html|url-status=dead}}</ref> ইৰাণে বছৰি (২০১৬) ৮০ লাখ টনতকৈ অধিক বিপজ্জনক আৱৰ্জনা উৎপন্ন কৰে। <ref>{{cite web|date=23 October 2016|title=Hazardous Waste Production Alarming|url=https://financialtribune.com/articles/people/52093/hazardous-waste-production-alarming}}</ref> == পানী == ঔদ্যোগিক আৰু নগৰীয়া বৰ্জ্য পানীৰ বৈ যোৱা পানীয়ে নদী, উপকূলীয় আৰু ভূ-গৰ্ভস্থ পানী দূষিত কৰিছে <ref name="www-wds.worldbank.org">[http://www-wds.worldbank.org/external/default/WDSContentServer/WDSP/IB/2005/05/09/000090341_20050509132811/Rendered/PDF/31984.pdf World Bank: Northern Cities Water Supply and Sanitation Project] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090305174628/http://www-wds.worldbank.org/external/default/WDSContentServer/WDSP/IB/2005/05/09/000090341_20050509132811/Rendered/PDF/31984.pdf |date=2009-03-05 }}, p. 29-30</ref> === পানীৰ অভাৱ === দেশখনত পানীৰ নাটনিৰ সন্মুখীন হৈছে আৰু ইৰাণৰ প্ৰায় ৩৫% লোকে পানীৰ অভাৱৰ সন্মুখীন হৈছে। এই সমস্যাসমূহ দ্ৰুত নগৰায়নে আৰু অধিক ভয়াৱহ কৰি তুলিছে যাৰ ফলত বায়ুৰ গুণাগুণ অৱনতি ঘটিছে। ==তথ্যৰ উৎস== <references/> ==বাহ্যিক সংযোগ== *[https://web.archive.org/web/20070619050935/http://www.irandoe.org/ Department of Environment – Islamic Republic of Iran] *{{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20070928000332/http://www.atiehbahar.com/Resources/Environment.htm |date=September 28, 2007 |title=Environment in Iran – Brief Sector Study }} (2003) *[https://archive.today/20120803091645/http://www.eia.doe.gov/emeu/cabs/Iran/Profile.html US Dept. of Energy] – Environment Overview for Iran *[http://www.parstimes.com/environment/ Iran: Environment and Nature] {{Asia in topic|পৰিৱেশৰ সমস্যা}} {{Country study}} [[শ্ৰেণী:ইৰান]] [[শ্ৰেণী:পৰিৱেশ বিজ্ঞান]] dy79e8u0bhasgh8786ee5l9n9fn4a0s 606608 606607 2026-05-16T01:12:42Z নৰুনা বৰুৱা 44897 /* পানীৰ অভাৱ */ 606608 wikitext text/x-wiki {{Short description|none}} <!-- "none" is preferred when the title is sufficiently descriptive; see [[WP:SDNONE]] --> [[File:Iranian Fire altar.jpg|thumb|right|তেহৰাণৰ বায়ু প্ৰদূষণৰ ৮০% গাড়ী-মটৰৰ বাবে; বাকী ২০% কাৰখানা আৰু উদ্যোগৰ নিৰ্গমনৰ বাবে। ]] '''ইৰানৰ পৰিবেশৰ সমস্যা''' [[ইৰাণ]] হ'ল বিশ্বৰ অন্যতম বৃহৎ আৰু ঘন জনবসতিপূৰ্ণ দেশ, ইয়াৰ আয়তন প্ৰায় ১৭ লাখ বৰ্গ কিলোমিটাৰ আৰু জনসংখ্যা ৯ কোটি ১৫ লাখ। ১৯৬৬ চনৰপৰা ইৰাণত জনসংখ্যাৰ অপৰিসীম বৃদ্ধি হৈছে, প্ৰথম অৱস্থাত ২৫,৭৮১,০৯০ জন লোকৰ সংখ্যা আৰু ২০১০ চনত মুঠ জনসংখ্যা ৭৫,৩৩০,০০০ হৈছিল। ইৰাণৰ পৰিৱেশজনিত সমস্যাসমূহৰ ভিতৰত বিশেষকৈ চহৰ অঞ্চলত বাহনৰ নিৰ্গমন, শোধনাগাৰৰ কাম-কাজ, আৰু ঔদ্যোগিক পানীৰপৰা ওলোৱা পানীয়ে বায়ুৰ গুণাগুণৰ অৱনতি ঘটাত অৰিহণা যোগায়। [[ৰাষ্ট্ৰসংঘ]]ৰ পৰিৱেশ কাৰ্যসূচীৰ এক প্ৰতিৱেদনত পৰিৱেশ সূচকাংকৰ ক্ষেত্ৰত ইৰাণক ১৩৩খন দেশৰ ভিতৰত ১১৭ নম্বৰ স্থানত ৰখা হৈছে। <ref>[http://iran-daily.com/1385/2798/html/ Iran Daily – Front Page – 03/06/07<!-- Bot generated title -->]</ref><ref>{{cite web|title=Iran Environment in Grave Danger|url=http://www.payvand.com/news/09/oct/1280.html|website=payvand.com|access-date=2009-10-28|archive-date=2020-01-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20200115042603/http://www.payvand.com/news/09/oct/1280.html|url-status=dead}}</ref> পানীৰ অভাৱো চিন্তাৰ বিষয় কাৰণ। গোলকীয় উষ্ণতা বৃদ্ধিৰ সৈতে জড়িত উষ্ণতা বৃদ্ধি আৰু বৰষুণৰ মাত্ৰাৰ উঠা-নমাৰ ফলত খৰাং বা বানপানীৰ সৃষ্টি হ’ব পাৰে আৰু ইয়াৰ ফলত দেশখনত পানীৰ উপলব্ধতা আৰু অধিক হ্ৰাস কৰিব। == বায়ু প্ৰদূষণ == [[বিশ্ব বেংক]]ৰ মতে বায়ু প্ৰদূষণৰ ফলত হোৱা মৃত্যুৰ ফলত ইৰাণৰ অৰ্থনীতিৰ ক্ষতি হয় ৬৪ কোটি ডলাৰ বা ৫.১ ট্ৰিলিয়ন ৰিয়েল অৰ্থাৎ জিডিপিৰ ০.৫৭ শতাংশ।<ref>{{cite web|title=Iran Daily – Front Page – 03/06/07|url=http://www.nitc.co.ir/iran-daily/1385/2798/html/index.htm|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20071115065256/http://www.nitc.co.ir/iran-daily/1385/2798/html/index.htm|archive-date=2007-11-15|access-date=2015-11-22}}</ref> বায়ু প্ৰদূষণ সম্পৰ্কীয় ৰোগৰ বাবে ইৰাণৰ অৰ্থনীতিৰ বাবে প্ৰতি বছৰে অনুমাণিক ২৬ কোটি ডলাৰ বা ২.১ ট্ৰিলিয়ন ৰিয়াল বা জিডিপিৰ ০.২৩ শতাংশ ক্ষতি হয়। বেছিভাগ বাহনতে সীহযুক্ত গেছলিন ব্যৱহাৰ কৰে আৰু ইয়াৰ নিৰ্গমন নিয়ন্ত্ৰণ সঁজুলিৰ অভাৱ। <ref>[http://iran-daily.com/1386/2880/html/economy.htm Iran Daily – Domestic Economy – 07/01/07<!-- Bot generated title -->] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080506083012/http://iran-daily.com/1386/2880/html/economy.htm|date=2008-05-06}}</ref> তেহৰাণক বিশ্বৰ অন্যতম প্ৰদূষিত চহৰ বুলি গণ্য কৰা হয়। কিন্তু ভৱিষ্যতে বৰ্তমানৰ ৰাজহুৱা পৰিবহণ ব্যৱস্থাৰ ঠাইত প্ৰাকৃতিক গেছ চালিত বাছ আৰু গাড়ীৰ ব্যৱস্থা কৰাৰ পৰিকল্পনা কৰা হৈছে। ইয়াৰ উপৰি ইৰাণত চৰকাৰী ৰাজসাহায্যৰ জৰিয়তে ইন্ধনৰ মূল্য কৃত্ৰিমভাৱে কম হয়, যাৰ ফলত ইন্ধনৰ ব্যৱহাৰ অতি অদক্ষ আৰু প্ৰদূষিত হয়। <ref>{{cite web|date=28 September 2007|title=Atieh Bahar|url=http://www.atiehbahar.com/Resources/Environment.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20070928000332/http://www.atiehbahar.com/Resources/Environment.htm|archive-date=2007-09-28}}</ref><ref>{{cite web|title=Iran Daily – Domestic Economy – 01/11/09|url=http://www.iran-daily.com/1387/3313/html/economy.htm|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20090318162410/http://www.iran-daily.com/1387/3313/html/economy.htm|archive-date=2009-03-18|access-date=2016-02-19}}</ref> যাতায়াতৰ সঠিক ব্যৱস্থাপনা, বাহন পৰিদৰ্শন, বৈদ্যুতিক চাইকেলৰ ব্যাপক ব্যৱহাৰ আৰু চৰকাৰৰ তথ্যপ্ৰযুক্তিৰ ব্যৱহাৰ আদি এই সমস্যাৰ সমাধানৰ অংশ।<ref>{{cite web|title=YouTube|url=https://www.youtube.com/watch?v=kx3j6U9Z9Ok|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20100607193719/http://www.youtube.com/watch?v=kx3j6U9Z9Ok|archive-date=2010-06-07|via=YouTube}}</ref> শ্বাস-প্ৰশ্বাসজনিত ৰোগৰ বৃদ্ধি পোৱা প্ৰাদুৰ্ভাৱৰ প্ৰতি সঁহাৰি জনাই তেহৰাণ আৰু আৰক (ৰাজধানীৰ দক্ষিণ-পশ্চিমে অৱস্থিত) চহৰ চৰকাৰে বায়ু প্ৰদূষণ নিয়ন্ত্ৰণ কাৰ্যসূচী আৰম্ভ কৰিছে। এই কাৰ্যসূচীসমূহৰ লক্ষ্য হৈছে বায়ুমণ্ডললৈ নিৰ্গত হোৱা ক্ষতিকাৰক ৰাসায়নিক পদাৰ্থৰ পৰিমাণ ক্ৰমান্বয়ে হ্ৰাস কৰা।<ref>{{cite web|url=http://www.payvand.com/news/09/apr/1027.html|title=Iran Pharmaceuticals and Healthcare Report Q2|website=payvand.com|access-date=2009-07-04|archive-date=2011-11-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20111129222751/http://www.payvand.com/news/09/apr/1027.html|url-status=dead}}</ref> == জলবায়ু পৰিৱৰ্তন == ইৰাণ জলবায়ু পৰিৱৰ্তনৰ কিয়'ট' প্ৰট'কলৰ অংশীদাৰ যদিও ইয়াৰ ডোহা সংশোধনীৰ অংশীদাৰ নহয়।<ref>{{Cite web|title=United Nations Treaty Collection|url=https://treaties.un.org/Pages/ViewDetails.aspx?src=IND&mtdsg_no=XXVII-7-c&chapter=27&clang=_en|access-date=2020-11-10|publisher=United Nations}}</ref> == পৰিৱেশ তন্ত্ৰ == ইৰাণৰ বহু অংশ অতিমাত্ৰা চৰণীয়া পথাৰ, মৰুভূমিকৰণ আৰু/বা বনাঞ্চল ধ্বংসৰদ্বাৰা প্ৰভাবিত। উদ্যোগ আৰু কৃষিৰ সম্প্ৰসাৰণৰ লগে লগে জলাশয় আৰু মিঠা পানীৰ উৎসসমূহ দ্ৰুতগতিত ধ্বংস হৈ আহিছে; ইয়াৰ উপৰি তেল আৰু ৰাসায়নিক পদাৰ্থ নিৰ্গত হোৱাৰ ফলত পাৰ্চী উপসাগৰ আৰু কাস্পিয়ান সাগৰৰ জলজ জীৱ-জন্তুৰ ক্ষতি হৈছে।<ref>{{cite web|title=Iran – Country Brief|url=http://web.worldbank.org/WBSITE/EXTERNAL/COUNTRIES/MENAEXT/IRANEXTN/0,,menuPK:312966~pagePK:141132~piPK:141107~theSitePK:312943,00.html|website=web.worldbank.org}}</ref> ইৰাণে যুক্তি আগবঢ়ায় যে কাস্পিয়ান সাগৰত তেল আৰু গেছৰ মজুত উন্নয়নৰ বাবে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰতিযোগিতাই অঞ্চলটোৰ বাবে পৰিৱেশৰ প্ৰতি নতুন ভাবুকিৰ সৃষ্টি কৰিছে।<ref>{{cite web|title=Iran environment in grave danger|url=http://www.payvand.com/news/10/apr/1289.html|website=payvand.com|access-date=2010-05-05|archive-date=2020-01-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20200115013610/http://www.payvand.com/news/10/apr/1289.html|url-status=dead}}</ref> যদিও ১৯৭১ চনৰপৰা পৰিৱেশ বিভাগৰ অস্তিত্ব আছে, ইৰাণে এতিয়াও বহনক্ষম উন্নয়ন নীতি প্ৰণয়ন কৰা নাই, কাৰণ হ্ৰস্বম্যাদী অৰ্থনৈতিক লক্ষ্যক অধিক অগ্ৰাধিকাৰ দিয়া হৈছে।<ref>{{cite web|title=Green Party of Iran – News|url=http://www.iran-e-sabz.org/news/iranenv.html|website=iran-e-sabz.org|access-date=2009-08-16|archive-date=2008-10-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20081009213724/http://www.iran-e-sabz.org/news/iranenv.html|url-status=dead}}</ref> ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ সাগৰীয় আইন সম্পৰ্কীয় সন্ধিত ইৰানে স্বাক্ষৰিত কৰিছে, কিন্তু এতিয়াও অনুমোদিত হোৱা নাই: পৰিৱেশ পৰিৱৰ্তন, সাগৰৰ আইন, সাগৰীয় জীৱ সংৰক্ষণ <ref name="auto">{{cite web|title=Archived copy|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/iran/|archive-url=https://web.archive.org/web/20210110162554/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/iran|url-status=dead|archive-date=January 10, 2021|access-date=2012-12-04}}</ref> == বনাঞ্চল ধ্বংস == ইৰাণৰ ২০১৮ চনৰ বন লেণ্ডস্কেপ অখণ্ডতা সূচকাংকৰ গড় স্ক’ৰ আছিল ৭.৬৭/১০, যাৰ ফলত ইৰানে ১৭২খন দেশৰ ভিতৰত বিশ্বজুৰি ৩৪ নম্বৰ স্থান লাভ কৰিছে। <ref name="FLII-Supplementary">{{cite journal|last1=Grantham|first1=H. S.|last2=Duncan|first2=A.|last3=Evans|first3=T. D.|last4=Jones|first4=K. R.|last5=Beyer|first5=H. L.|last6=Schuster|first6=R.|last7=Walston|first7=J.|last8=Ray|first8=J. C.|last9=Robinson|first9=J. G. |last10=Callow |first10=M.|last11=Clements|first11=T.|last12=Costa|first12=H. M.|last13=DeGemmis|first13=A.|last14=Elsen|first14=P. R.|last15=Ervin|first15=J.|year=2020|title=Anthropogenic modification of forests means only 40% of remaining forests have high ecosystem integrity – Supplementary Material|journal=Nature Communications|volume=11|issue=1|page=5978|doi=10.1038/s41467-020-19493-3|issn=2041-1723|pmc=7723057|pmid=33293507|last16=Franco|first16=P.|last17=Goldman|first17=E.|last18=Goetz|first18=S.|last19=Hansen|first19=A. |last20=Hofsvang |first20=E.|last21=Jantz|first21=P.|last22=Jupiter|first22=S.|last23=Kang|first23=A.|last24=Langhammer|first24=P.|last25=Laurance|first25=W. F.|last26=Lieberman|first26=S.|last27=Linkie|first27=M.|last28=Malhi|first28=Y.|last29=Maxwell|first29=S. |last30=Mendez |first30=M.|last31=Mittermeier|first31=R.|last32=Murray|first32=N. J.|last33=Possingham|first33=H.|last34=Radachowsky|first34=J.|last35=Saatchi|first35=S.|last36=Samper|first36=C.|last37=Silverman|first37=J.|last38=Shapiro|first38=A.|last39=Strassburg|first39=B. |last40=Stevens |first40=T.|last41=Stokes|first41=E.|last42=Taylor|first42=R.|last43=Tear|first43=T.|last44=Tizard|first44=R.|last45=Venter|first45=O.|last46=Visconti|first46=P.|last47=Wang|first47=S.|last48=Watson|first48=J. E. M.}}</ref> ==প্ৰাকৃতিক দূৰ্য্যোগ == ইৰাণত পশ্চিম সীমান্ত আৰু উত্তৰ-পূবত সময়ে সময়ে খৰাং, বানপানী, ধূলিৰ ধুমুহা, বালিৰ ধুমুহা আৰু ভূমিকম্পৰ সৃষ্টি হয়।[ <ref name="auto" /> ==ভূমিৰ ক্ষয়ীভৱন == ২০১১ চনত ইৰাণে মাটিৰ খহনীয়াৰ ক্ষেত্ৰত বিশ্বৰ ভিতৰতে আটাইতকৈ বেয়া স্থান লাভ কৰিছিল,<ref>{{cite web|title=Iran ranked worst in the world for soil erosion: expert|url=http://www.payvand.com/news/12/apr/1160.html|website=payvand.com|access-date=2012-04-25|archive-date=2020-01-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20200113020933/http://www.payvand.com/news/12/apr/1160.html|url-status=dead}}</ref> ২০১৭ চনৰ প্ৰতিৱেদন অনুসৰি দেশখনৰ খহনীয়াৰ হাৰ বিশ্বৰ গড়ৰ ২.৫ গুণ।<ref>{{Cite web|date=2017-11-11|title=Soil erosion in Iran 2.5 times the world average|url=https://www.tehrantimes.com/news/418381/Soil-erosion-in-Iran-2-5-times-the-world-average|access-date=2024-04-28|website=Tehran Times}}</ref> ==আৱৰ্জনা == দেশত প্ৰতিদিনে অনুমাণিক ৫০,০০০ টন আৱৰ্জনা উৎপাদন হয় যাৰ ৭০ৰপৰা ৮০ শতাংশ আৱৰ্জনা পৰিষ্কাৰ-পৰিচ্ছন্নভাৱে নিষ্কাশন কৰা হয় যদিও বাকীখিনি নহয়। <ref>{{cite web|title=Every Iranian produces 700 grams of garbage per day|url=http://www.payvand.com/news/12/apr/1238.html|website=payvand.com|access-date=2012-04-24|archive-date=2020-01-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20200113015547/http://www.payvand.com/news/12/apr/1238.html|url-status=dead}}</ref> ইৰাণে বছৰি (২০১৬) ৮০ লাখ টনতকৈ অধিক বিপজ্জনক আৱৰ্জনা উৎপন্ন কৰে। <ref>{{cite web|date=23 October 2016|title=Hazardous Waste Production Alarming|url=https://financialtribune.com/articles/people/52093/hazardous-waste-production-alarming}}</ref> == পানী == ঔদ্যোগিক আৰু নগৰীয়া বৰ্জ্য পানীৰ বৈ যোৱা পানীয়ে নদী, উপকূলীয় আৰু ভূ-গৰ্ভস্থ পানী দূষিত কৰিছে <ref name="www-wds.worldbank.org">[http://www-wds.worldbank.org/external/default/WDSContentServer/WDSP/IB/2005/05/09/000090341_20050509132811/Rendered/PDF/31984.pdf World Bank: Northern Cities Water Supply and Sanitation Project] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090305174628/http://www-wds.worldbank.org/external/default/WDSContentServer/WDSP/IB/2005/05/09/000090341_20050509132811/Rendered/PDF/31984.pdf |date=2009-03-05 }}, p. 29-30</ref> === পানীৰ অভাৱ === দেশখনত পানীৰ নাটনিৰ সন্মুখীন হৈছে আৰু ইৰাণৰ প্ৰায় ৩৫% লোকে পানীৰ অভাৱৰ সন্মুখীন হৈছে। এই সমস্যাসমূহ দ্ৰুত নগৰায়নে আৰু অধিক ভয়াৱহ কৰি তুলিছে যাৰ ফলত বায়ুৰ গুণাগুণ অৱনতি ঘটিছে।<ref>{{Cite web |title=Climate profile: Iran |url=https://www.atlanticcouncil.org/programs/middle-east-programs/rafik-hariri-center-for-the-middle-east/empowerme/macromena/climate-profile-iran/ |access-date=2023-10-20 |website=Atlantic Council |language=en-US}}</ref> ==তথ্যৰ উৎস== <references/> ==বাহ্যিক সংযোগ== *[https://web.archive.org/web/20070619050935/http://www.irandoe.org/ Department of Environment – Islamic Republic of Iran] *{{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20070928000332/http://www.atiehbahar.com/Resources/Environment.htm |date=September 28, 2007 |title=Environment in Iran – Brief Sector Study }} (2003) *[https://archive.today/20120803091645/http://www.eia.doe.gov/emeu/cabs/Iran/Profile.html US Dept. of Energy] – Environment Overview for Iran *[http://www.parstimes.com/environment/ Iran: Environment and Nature] {{Asia in topic|পৰিৱেশৰ সমস্যা}} {{Country study}} [[শ্ৰেণী:ইৰান]] [[শ্ৰেণী:পৰিৱেশ বিজ্ঞান]] at68fg25ae4ac0xz99az3ovigp6ganr 606610 606608 2026-05-16T01:22:55Z নৰুনা বৰুৱা 44897 /* পানীৰ অভাৱ */ 606610 wikitext text/x-wiki {{Short description|none}} <!-- "none" is preferred when the title is sufficiently descriptive; see [[WP:SDNONE]] --> [[File:Iranian Fire altar.jpg|thumb|right|তেহৰাণৰ বায়ু প্ৰদূষণৰ ৮০% গাড়ী-মটৰৰ বাবে; বাকী ২০% কাৰখানা আৰু উদ্যোগৰ নিৰ্গমনৰ বাবে। ]] '''ইৰানৰ পৰিবেশৰ সমস্যা''' [[ইৰাণ]] হ'ল বিশ্বৰ অন্যতম বৃহৎ আৰু ঘন জনবসতিপূৰ্ণ দেশ, ইয়াৰ আয়তন প্ৰায় ১৭ লাখ বৰ্গ কিলোমিটাৰ আৰু জনসংখ্যা ৯ কোটি ১৫ লাখ। ১৯৬৬ চনৰপৰা ইৰাণত জনসংখ্যাৰ অপৰিসীম বৃদ্ধি হৈছে, প্ৰথম অৱস্থাত ২৫,৭৮১,০৯০ জন লোকৰ সংখ্যা আৰু ২০১০ চনত মুঠ জনসংখ্যা ৭৫,৩৩০,০০০ হৈছিল। ইৰাণৰ পৰিৱেশজনিত সমস্যাসমূহৰ ভিতৰত বিশেষকৈ চহৰ অঞ্চলত বাহনৰ নিৰ্গমন, শোধনাগাৰৰ কাম-কাজ, আৰু ঔদ্যোগিক পানীৰপৰা ওলোৱা পানীয়ে বায়ুৰ গুণাগুণৰ অৱনতি ঘটাত অৰিহণা যোগায়। [[ৰাষ্ট্ৰসংঘ]]ৰ পৰিৱেশ কাৰ্যসূচীৰ এক প্ৰতিৱেদনত পৰিৱেশ সূচকাংকৰ ক্ষেত্ৰত ইৰাণক ১৩৩খন দেশৰ ভিতৰত ১১৭ নম্বৰ স্থানত ৰখা হৈছে। <ref>[http://iran-daily.com/1385/2798/html/ Iran Daily – Front Page – 03/06/07<!-- Bot generated title -->]</ref><ref>{{cite web|title=Iran Environment in Grave Danger|url=http://www.payvand.com/news/09/oct/1280.html|website=payvand.com|access-date=2009-10-28|archive-date=2020-01-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20200115042603/http://www.payvand.com/news/09/oct/1280.html|url-status=dead}}</ref> পানীৰ অভাৱো চিন্তাৰ বিষয় কাৰণ। গোলকীয় উষ্ণতা বৃদ্ধিৰ সৈতে জড়িত উষ্ণতা বৃদ্ধি আৰু বৰষুণৰ মাত্ৰাৰ উঠা-নমাৰ ফলত খৰাং বা বানপানীৰ সৃষ্টি হ’ব পাৰে আৰু ইয়াৰ ফলত দেশখনত পানীৰ উপলব্ধতা আৰু অধিক হ্ৰাস কৰিব। == বায়ু প্ৰদূষণ == [[বিশ্ব বেংক]]ৰ মতে বায়ু প্ৰদূষণৰ ফলত হোৱা মৃত্যুৰ ফলত ইৰাণৰ অৰ্থনীতিৰ ক্ষতি হয় ৬৪ কোটি ডলাৰ বা ৫.১ ট্ৰিলিয়ন ৰিয়েল অৰ্থাৎ জিডিপিৰ ০.৫৭ শতাংশ।<ref>{{cite web|title=Iran Daily – Front Page – 03/06/07|url=http://www.nitc.co.ir/iran-daily/1385/2798/html/index.htm|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20071115065256/http://www.nitc.co.ir/iran-daily/1385/2798/html/index.htm|archive-date=2007-11-15|access-date=2015-11-22}}</ref> বায়ু প্ৰদূষণ সম্পৰ্কীয় ৰোগৰ বাবে ইৰাণৰ অৰ্থনীতিৰ বাবে প্ৰতি বছৰে অনুমাণিক ২৬ কোটি ডলাৰ বা ২.১ ট্ৰিলিয়ন ৰিয়াল বা জিডিপিৰ ০.২৩ শতাংশ ক্ষতি হয়। বেছিভাগ বাহনতে সীহযুক্ত গেছলিন ব্যৱহাৰ কৰে আৰু ইয়াৰ নিৰ্গমন নিয়ন্ত্ৰণ সঁজুলিৰ অভাৱ। <ref>[http://iran-daily.com/1386/2880/html/economy.htm Iran Daily – Domestic Economy – 07/01/07<!-- Bot generated title -->] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080506083012/http://iran-daily.com/1386/2880/html/economy.htm|date=2008-05-06}}</ref> তেহৰাণক বিশ্বৰ অন্যতম প্ৰদূষিত চহৰ বুলি গণ্য কৰা হয়। কিন্তু ভৱিষ্যতে বৰ্তমানৰ ৰাজহুৱা পৰিবহণ ব্যৱস্থাৰ ঠাইত প্ৰাকৃতিক গেছ চালিত বাছ আৰু গাড়ীৰ ব্যৱস্থা কৰাৰ পৰিকল্পনা কৰা হৈছে। ইয়াৰ উপৰি ইৰাণত চৰকাৰী ৰাজসাহায্যৰ জৰিয়তে ইন্ধনৰ মূল্য কৃত্ৰিমভাৱে কম হয়, যাৰ ফলত ইন্ধনৰ ব্যৱহাৰ অতি অদক্ষ আৰু প্ৰদূষিত হয়। <ref>{{cite web|date=28 September 2007|title=Atieh Bahar|url=http://www.atiehbahar.com/Resources/Environment.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20070928000332/http://www.atiehbahar.com/Resources/Environment.htm|archive-date=2007-09-28}}</ref><ref>{{cite web|title=Iran Daily – Domestic Economy – 01/11/09|url=http://www.iran-daily.com/1387/3313/html/economy.htm|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20090318162410/http://www.iran-daily.com/1387/3313/html/economy.htm|archive-date=2009-03-18|access-date=2016-02-19}}</ref> যাতায়াতৰ সঠিক ব্যৱস্থাপনা, বাহন পৰিদৰ্শন, বৈদ্যুতিক চাইকেলৰ ব্যাপক ব্যৱহাৰ আৰু চৰকাৰৰ তথ্যপ্ৰযুক্তিৰ ব্যৱহাৰ আদি এই সমস্যাৰ সমাধানৰ অংশ।<ref>{{cite web|title=YouTube|url=https://www.youtube.com/watch?v=kx3j6U9Z9Ok|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20100607193719/http://www.youtube.com/watch?v=kx3j6U9Z9Ok|archive-date=2010-06-07|via=YouTube}}</ref> শ্বাস-প্ৰশ্বাসজনিত ৰোগৰ বৃদ্ধি পোৱা প্ৰাদুৰ্ভাৱৰ প্ৰতি সঁহাৰি জনাই তেহৰাণ আৰু আৰক (ৰাজধানীৰ দক্ষিণ-পশ্চিমে অৱস্থিত) চহৰ চৰকাৰে বায়ু প্ৰদূষণ নিয়ন্ত্ৰণ কাৰ্যসূচী আৰম্ভ কৰিছে। এই কাৰ্যসূচীসমূহৰ লক্ষ্য হৈছে বায়ুমণ্ডললৈ নিৰ্গত হোৱা ক্ষতিকাৰক ৰাসায়নিক পদাৰ্থৰ পৰিমাণ ক্ৰমান্বয়ে হ্ৰাস কৰা।<ref>{{cite web|url=http://www.payvand.com/news/09/apr/1027.html|title=Iran Pharmaceuticals and Healthcare Report Q2|website=payvand.com|access-date=2009-07-04|archive-date=2011-11-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20111129222751/http://www.payvand.com/news/09/apr/1027.html|url-status=dead}}</ref> == জলবায়ু পৰিৱৰ্তন == ইৰাণ জলবায়ু পৰিৱৰ্তনৰ কিয়'ট' প্ৰট'কলৰ অংশীদাৰ যদিও ইয়াৰ ডোহা সংশোধনীৰ অংশীদাৰ নহয়।<ref>{{Cite web|title=United Nations Treaty Collection|url=https://treaties.un.org/Pages/ViewDetails.aspx?src=IND&mtdsg_no=XXVII-7-c&chapter=27&clang=_en|access-date=2020-11-10|publisher=United Nations}}</ref> == পৰিৱেশ তন্ত্ৰ == ইৰাণৰ বহু অংশ অতিমাত্ৰা চৰণীয়া পথাৰ, মৰুভূমিকৰণ আৰু/বা বনাঞ্চল ধ্বংসৰদ্বাৰা প্ৰভাবিত। উদ্যোগ আৰু কৃষিৰ সম্প্ৰসাৰণৰ লগে লগে জলাশয় আৰু মিঠা পানীৰ উৎসসমূহ দ্ৰুতগতিত ধ্বংস হৈ আহিছে; ইয়াৰ উপৰি তেল আৰু ৰাসায়নিক পদাৰ্থ নিৰ্গত হোৱাৰ ফলত পাৰ্চী উপসাগৰ আৰু কাস্পিয়ান সাগৰৰ জলজ জীৱ-জন্তুৰ ক্ষতি হৈছে।<ref>{{cite web|title=Iran – Country Brief|url=http://web.worldbank.org/WBSITE/EXTERNAL/COUNTRIES/MENAEXT/IRANEXTN/0,,menuPK:312966~pagePK:141132~piPK:141107~theSitePK:312943,00.html|website=web.worldbank.org}}</ref> ইৰাণে যুক্তি আগবঢ়ায় যে কাস্পিয়ান সাগৰত তেল আৰু গেছৰ মজুত উন্নয়নৰ বাবে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰতিযোগিতাই অঞ্চলটোৰ বাবে পৰিৱেশৰ প্ৰতি নতুন ভাবুকিৰ সৃষ্টি কৰিছে।<ref>{{cite web|title=Iran environment in grave danger|url=http://www.payvand.com/news/10/apr/1289.html|website=payvand.com|access-date=2010-05-05|archive-date=2020-01-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20200115013610/http://www.payvand.com/news/10/apr/1289.html|url-status=dead}}</ref> যদিও ১৯৭১ চনৰপৰা পৰিৱেশ বিভাগৰ অস্তিত্ব আছে, ইৰাণে এতিয়াও বহনক্ষম উন্নয়ন নীতি প্ৰণয়ন কৰা নাই, কাৰণ হ্ৰস্বম্যাদী অৰ্থনৈতিক লক্ষ্যক অধিক অগ্ৰাধিকাৰ দিয়া হৈছে।<ref>{{cite web|title=Green Party of Iran – News|url=http://www.iran-e-sabz.org/news/iranenv.html|website=iran-e-sabz.org|access-date=2009-08-16|archive-date=2008-10-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20081009213724/http://www.iran-e-sabz.org/news/iranenv.html|url-status=dead}}</ref> ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ সাগৰীয় আইন সম্পৰ্কীয় সন্ধিত ইৰানে স্বাক্ষৰিত কৰিছে, কিন্তু এতিয়াও অনুমোদিত হোৱা নাই: পৰিৱেশ পৰিৱৰ্তন, সাগৰৰ আইন, সাগৰীয় জীৱ সংৰক্ষণ <ref name="auto">{{cite web|title=Archived copy|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/iran/|archive-url=https://web.archive.org/web/20210110162554/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/iran|url-status=dead|archive-date=January 10, 2021|access-date=2012-12-04}}</ref> == বনাঞ্চল ধ্বংস == ইৰাণৰ ২০১৮ চনৰ বন লেণ্ডস্কেপ অখণ্ডতা সূচকাংকৰ গড় স্ক’ৰ আছিল ৭.৬৭/১০, যাৰ ফলত ইৰানে ১৭২খন দেশৰ ভিতৰত বিশ্বজুৰি ৩৪ নম্বৰ স্থান লাভ কৰিছে। <ref name="FLII-Supplementary">{{cite journal|last1=Grantham|first1=H. S.|last2=Duncan|first2=A.|last3=Evans|first3=T. D.|last4=Jones|first4=K. R.|last5=Beyer|first5=H. L.|last6=Schuster|first6=R.|last7=Walston|first7=J.|last8=Ray|first8=J. C.|last9=Robinson|first9=J. G. |last10=Callow |first10=M.|last11=Clements|first11=T.|last12=Costa|first12=H. M.|last13=DeGemmis|first13=A.|last14=Elsen|first14=P. R.|last15=Ervin|first15=J.|year=2020|title=Anthropogenic modification of forests means only 40% of remaining forests have high ecosystem integrity – Supplementary Material|journal=Nature Communications|volume=11|issue=1|page=5978|doi=10.1038/s41467-020-19493-3|issn=2041-1723|pmc=7723057|pmid=33293507|last16=Franco|first16=P.|last17=Goldman|first17=E.|last18=Goetz|first18=S.|last19=Hansen|first19=A. |last20=Hofsvang |first20=E.|last21=Jantz|first21=P.|last22=Jupiter|first22=S.|last23=Kang|first23=A.|last24=Langhammer|first24=P.|last25=Laurance|first25=W. F.|last26=Lieberman|first26=S.|last27=Linkie|first27=M.|last28=Malhi|first28=Y.|last29=Maxwell|first29=S. |last30=Mendez |first30=M.|last31=Mittermeier|first31=R.|last32=Murray|first32=N. J.|last33=Possingham|first33=H.|last34=Radachowsky|first34=J.|last35=Saatchi|first35=S.|last36=Samper|first36=C.|last37=Silverman|first37=J.|last38=Shapiro|first38=A.|last39=Strassburg|first39=B. |last40=Stevens |first40=T.|last41=Stokes|first41=E.|last42=Taylor|first42=R.|last43=Tear|first43=T.|last44=Tizard|first44=R.|last45=Venter|first45=O.|last46=Visconti|first46=P.|last47=Wang|first47=S.|last48=Watson|first48=J. E. M.}}</ref> ==প্ৰাকৃতিক দূৰ্য্যোগ == ইৰাণত পশ্চিম সীমান্ত আৰু উত্তৰ-পূবত সময়ে সময়ে খৰাং, বানপানী, ধূলিৰ ধুমুহা, বালিৰ ধুমুহা আৰু ভূমিকম্পৰ সৃষ্টি হয়।[ <ref name="auto" /> ==ভূমিৰ ক্ষয়ীভৱন == ২০১১ চনত ইৰাণে মাটিৰ খহনীয়াৰ ক্ষেত্ৰত বিশ্বৰ ভিতৰতে আটাইতকৈ বেয়া স্থান লাভ কৰিছিল,<ref>{{cite web|title=Iran ranked worst in the world for soil erosion: expert|url=http://www.payvand.com/news/12/apr/1160.html|website=payvand.com|access-date=2012-04-25|archive-date=2020-01-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20200113020933/http://www.payvand.com/news/12/apr/1160.html|url-status=dead}}</ref> ২০১৭ চনৰ প্ৰতিৱেদন অনুসৰি দেশখনৰ খহনীয়াৰ হাৰ বিশ্বৰ গড়ৰ ২.৫ গুণ।<ref>{{Cite web|date=2017-11-11|title=Soil erosion in Iran 2.5 times the world average|url=https://www.tehrantimes.com/news/418381/Soil-erosion-in-Iran-2-5-times-the-world-average|access-date=2024-04-28|website=Tehran Times}}</ref> ==আৱৰ্জনা == দেশত প্ৰতিদিনে অনুমাণিক ৫০,০০০ টন আৱৰ্জনা উৎপাদন হয় যাৰ ৭০ৰপৰা ৮০ শতাংশ আৱৰ্জনা পৰিষ্কাৰ-পৰিচ্ছন্নভাৱে নিষ্কাশন কৰা হয় যদিও বাকীখিনি নহয়। <ref>{{cite web|title=Every Iranian produces 700 grams of garbage per day|url=http://www.payvand.com/news/12/apr/1238.html|website=payvand.com|access-date=2012-04-24|archive-date=2020-01-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20200113015547/http://www.payvand.com/news/12/apr/1238.html|url-status=dead}}</ref> ইৰাণে বছৰি (২০১৬) ৮০ লাখ টনতকৈ অধিক বিপজ্জনক আৱৰ্জনা উৎপন্ন কৰে। <ref>{{cite web|date=23 October 2016|title=Hazardous Waste Production Alarming|url=https://financialtribune.com/articles/people/52093/hazardous-waste-production-alarming}}</ref> == পানী == ঔদ্যোগিক আৰু নগৰীয়া বৰ্জ্য পানীৰ বৈ যোৱা পানীয়ে নদী, উপকূলীয় আৰু ভূ-গৰ্ভস্থ পানী দূষিত কৰিছে <ref name="www-wds.worldbank.org">[http://www-wds.worldbank.org/external/default/WDSContentServer/WDSP/IB/2005/05/09/000090341_20050509132811/Rendered/PDF/31984.pdf World Bank: Northern Cities Water Supply and Sanitation Project] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090305174628/http://www-wds.worldbank.org/external/default/WDSContentServer/WDSP/IB/2005/05/09/000090341_20050509132811/Rendered/PDF/31984.pdf |date=2009-03-05 }}, p. 29-30</ref> === পানীৰ অভাৱ === দেশখনত পানীৰ নাটনিৰ সন্মুখীন হৈছে আৰু ইৰাণৰ প্ৰায় ৩৫% লোকে পানীৰ অভাৱৰ সন্মুখীন হৈছে। এই সমস্যাসমূহ দ্ৰুত নগৰায়নে আৰু অধিক ভয়াৱহ কৰি তুলিছে যাৰ ফলত বায়ুৰ গুণাগুণ অৱনতি ঘটিছে।<ref>{{Cite web |title=Climate profile: Iran |url=https://www.atlanticcouncil.org/programs/middle-east-programs/rafik-hariri-center-for-the-middle-east/empowerme/macromena/climate-profile-iran/ |access-date=2023-10-20 |website=Atlantic Council |language=en-US}}</ref> দ্ৰুত নগৰায়ন আৰু বৰ্ধিত কৃষি চাহিদাই দেশৰ ইতিমধ্যে দুৰ্লভ পানী যোগান আৰু অধিক ভয়াৱহ কৰি তুলিছে। ইৰাণৰ প্ৰায় ৯০% জলসম্পদ কৃষিৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়; জলসিঞ্চনৰ দুৰ্বল পদ্ধতি আৰু ভূগৰ্ভস্থ পানীৰ ওপৰত অত্যধিক নিৰ্ভৰশীলতাই এই গুৰুত্বপূৰ্ণ মজুতসমূহ দ্ৰুতগতিত ক্ষয় কৰি পেলাইছে। ইৰাণৰ পানী ব্যৱস্থাপনা নীতি ,বান্ধ নিৰ্মাণ আৰু পানী স্থানান্তৰ প্ৰকল্পকে আদি কৰি সকলো প্ৰায়ে ৰাজনৈতিক বিবেচনাৰ দ্বাৰা পৰিচালিত হয় আৰু পৰিৱেশ আৰু সামাজিক প্ৰভাৱক আওকাণ কৰা হয়। এই নীতিসমূহৰ ফলত পৰিৱেশৰ অৱক্ষয় ঘটে, যেনে নদী আৰু জলাশয় শুকান হোৱা। এই নীতিসমূহে পানীৰ অভাৱৰ মূল কাৰণসমূহ সমাধান কৰাত ব্যৰ্থ হয় আৰু গ্ৰাম্য আৰু পৰিসীমা অঞ্চলৰ সম্প্ৰদায়সমূহক অসমতাপূৰ্ণভাৱে প্ৰভাৱিত কৰি সামাজিক অশান্তিৰ ইন্ধন যোগায়। ==তথ্যৰ উৎস== <references/> ==বাহ্যিক সংযোগ== *[https://web.archive.org/web/20070619050935/http://www.irandoe.org/ Department of Environment – Islamic Republic of Iran] *{{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20070928000332/http://www.atiehbahar.com/Resources/Environment.htm |date=September 28, 2007 |title=Environment in Iran – Brief Sector Study }} (2003) *[https://archive.today/20120803091645/http://www.eia.doe.gov/emeu/cabs/Iran/Profile.html US Dept. of Energy] – Environment Overview for Iran *[http://www.parstimes.com/environment/ Iran: Environment and Nature] {{Asia in topic|পৰিৱেশৰ সমস্যা}} {{Country study}} [[শ্ৰেণী:ইৰান]] [[শ্ৰেণী:পৰিৱেশ বিজ্ঞান]] 94pw5g9vqixx9wx9frb17bup0kqajwk 0 136893 606611 2026-05-16T01:52:52Z নৰুনা বৰুৱা 44897 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 606611 wikitext text/x-wiki '''ইৰাণৰ গণমাধ্যম ({{lang-en|Mass media in Iran}}) ''' ব্যক্তিগত আৰু ৰাজহুৱা দুয়োটা মালিকানাধীন যদিও সকলো চেনেল চেঞ্চৰশ্বিপৰ অধীনত। ২০১৬ চনত ইৰাণৰ ১৭৮খন বাতৰি কাকত, ৮৩খন আলোচনী, ১৫,০০০খন তথ্য ছাইট আৰু ২০ লাখ ব্লগ আছিল।<ref>{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=Wxzq105swqA|title=Lettres Persanes : suivez l'Iran depuis l'Iran|last=Lettres Persanes|date=23 May 2016|access-date=24 April 2018|via=YouTube|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170812134640/https://www.youtube.com/watch?v=Wxzq105swqA|archive-date=12 August 2017}}</ref> ইছলামিক বিপ্লৱী আদালতৰ ছপা মাধ্যম নিৰীক্ষণ কৰাৰ কৰ্তৃত্ব আছে, আৰু জুৰীয়ে ধৰ্মবিৰোধী, মানহানিকাৰক বা জাতীয় স্বাৰ্থৰ বাবে ক্ষতিকাৰক সামগ্ৰী প্ৰকাশ কৰাৰ বাবে দোষী সাব্যস্ত কৰা বাতৰি কাকত বা আলোচনীৰ প্ৰকাশ স্থগিত বা অনুজ্ঞাপত্ৰ বাতিল কৰিব পাৰে। ইৰাণৰ গণমাধ্যমৰ অন্যতম মূল নিয়ন্ত্ৰণ কৰ্তৃপক্ষ হৈছে গণমাধ্যম নিয়ন্ত্ৰণ কৰ্তৃপক্ষ সংস্থা। ==বাতৰি কাকত== [[ইৰাণ]]ৰ বেছিভাগ বাতৰি কাকত পাৰ্চী ভাষাত প্ৰকাশ পায় যদিও [[ইংৰাজী]] আৰু অন্যান্য ভাষাৰ বাতৰি কাকতও আছে। সৰ্বাধিক বিক্ৰী হোৱা কাকত প্ৰকাশ পায় [[তেহৰাণ]]ত। জনপ্ৰিয় দৈনিক আৰু সাপ্তাহিক বাতৰি কাকতসমূহৰ ভিতৰত ''ইৰাণ'', ''ইটেলাট'', ''কায়হান'', ''হামশ্বাহৰী'', ''ৰিছালাট'' আদি অন্যতম। ''ইৰাণ ডেইলী'' আৰু ''তেহৰাণ টাইমছ'' দুয়োখন ইংৰাজী ভাষাৰ বাতৰি কাকত।<ref name=BYI>{{Cite book |last1 = Ayse |first1 = Valentine |url = http://www.investiniran.ir/en/filepool/26?redirectpage=%2fen%2febook |last2 = Nash |first2 = Jason John |last3 = Leland |first3 = Rice |title = The Business Year 2013: Iran |place = London, U.K. |publisher = The Business Year |date = January 2013 |page = 114 |isbn = 978-1-908180-11-7 |url-status = dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20161227193349/http://www.investiniran.ir/en/filepool/26?redirectpage=%2Fen%2Febook |archive-date = 2016-12-27 |access-date = 2014-03-16 }}</ref> ইৰাণৰ সৰ্ববৃহৎ মিডিয়া কোম্পানী হৈছে ''ইছলামিক ৰিপাব্লিক অৱ ইৰাণ ব্ৰডকাষ্টিং'' (IRIB)। '' ফাইনেন্সিয়েল ট্ৰিবিউন'' হৈছে ইংৰাজী ভাষাৰ মূল (অনলাইন) অৰ্থনৈতিক বাতৰি কাকত। ইৰাণ ফ্ৰণ্ট পেজ (আই এফ পি নিউজ) হৈছে ইংৰাজী ভাষাৰ এটা বাতৰি ৱেবছাইট যিয়ে পাঠকসকলক ইৰাণৰ পাৰ্চী ভাষাৰ সংবাদ মাধ্যমে প্ৰকাশ কৰা ইৰাণৰ শেহতীয়া বাতৰি আৰু মতামতসমূহৰ ইংৰাজী অনুবাদ প্ৰদান কৰে। <ref>{{cite web |url=http://ifpnews.com/about-us |title=About Us - Iran Front Page |access-date=2018-03-18 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180318183301/http://ifpnews.com/about-us |archive-date=2018-03-18 }} "About Iran Front Page"</ref> ==বিদেশী সম্প্ৰচাৰ== দেশখনে কেইবাটাও বিদেশী সম্প্ৰচাৰ লাভ কৰে, য'ত বিবিচি পাৰ্চী টিভি, কল ইজৰাইল, ৰেডিঅ' ফাৰ্ডাৰপৰা পাৰ্চী ভাষাৰ অনুষ্ঠান সম্প্ৰচাৰ হয়; কিন্তু এই সম্প্ৰচাৰসমূহ কেতিয়াবা ৰেডিঅ' জামিঙৰদ্বাৰা বাধাপ্ৰাপ্ত হয়।<ref>{{cite web |url=https://www.cbc.ca/news/world/listening-to-iran-1.739005 |title=Listening to Iran - World - CBC News |access-date=2008-11-30 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20100607084511/https://www.cbc.ca/news/world/listening-to-iran-1.739005 |archive-date=2010-06-07 }} "Listening to Iran" – Canadian Broadcasting Corporation</ref> ৰাষ্ট্ৰীয় আইন আৰু নিয়মৰপৰা বিচ্যুত হোৱা যিকোনো বস্তু চৰকাৰে চেঞ্চৰ কৰে। ইৰাণৰ বেছিভাগ মানুহেই—৮০ শতাংশতকৈ অধিক—তেওঁলোকৰ বাতৰি চৰকাৰী সংবাদ মাধ্যমৰপৰা পায়। ইৰাণত ব্যক্তিগত, স্বতন্ত্ৰ সংবাদ মাধ্যম স্থাপনৰ প্ৰচেষ্টা বন্ধ বা নিৰ্মূল কৰা হৈছে আৰু ৰিপ’ৰ্টাৰ্ছ উইদাউট বৰ্ডাৰে ঘোষণা কৰিছে যে মধ্যপ্ৰাচ্যৰ ভিতৰত ইৰাণৰ ভিতৰতে সৰ্বাধিক কাৰাবন্দী সাংবাদিক আছে। ১৯৭৯ চনৰ ইৰাণৰ সংবিধান অনুসৰি সকলো সম্প্ৰচাৰ কেৱল চৰকাৰে কৰিব লাগিব আৰু ১৯৯৪ চনত ইছলামিক ৰিপাব্লিকে উপগ্ৰহ টেলিভিছনৰ ব্যৱহাৰ নিষিদ্ধ কৰে। ইয়াৰ পিছতো ৩০ শতাংশতকৈ অধিক ইৰাণীয়ে প্ৰকৃততে উপগ্ৰহ টেলিভিছন চেনেল চায়। <ref>{{cite web|url=http://observers.france24.com/content/20121220-iran-dismantle-satellite-dishes-tv-tehran|title=Iran's war on satellite dishes: "We just buy new ones the next day"|website=france24.com|access-date=24 April 2018|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150520182530/http://observers.france24.com/content/20121220-iran-dismantle-satellite-dishes-tv-tehran|archive-date=20 May 2015}}</ref> ==তথ্যৰ উৎস== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{Asia topic|Media of}} {{DEFAULTSORT:Media Of Iran}} dh2xo7y12qvauak4dbgb6zqpwav862n 606612 606611 2026-05-16T01:55:24Z নৰুনা বৰুৱা 44897 /* বিদেশী সম্প্ৰচাৰ */ 606612 wikitext text/x-wiki '''ইৰাণৰ গণমাধ্যম ({{lang-en|Mass media in Iran}}) ''' ব্যক্তিগত আৰু ৰাজহুৱা দুয়োটা মালিকানাধীন যদিও সকলো চেনেল চেঞ্চৰশ্বিপৰ অধীনত। ২০১৬ চনত ইৰাণৰ ১৭৮খন বাতৰি কাকত, ৮৩খন আলোচনী, ১৫,০০০খন তথ্য ছাইট আৰু ২০ লাখ ব্লগ আছিল।<ref>{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=Wxzq105swqA|title=Lettres Persanes : suivez l'Iran depuis l'Iran|last=Lettres Persanes|date=23 May 2016|access-date=24 April 2018|via=YouTube|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170812134640/https://www.youtube.com/watch?v=Wxzq105swqA|archive-date=12 August 2017}}</ref> ইছলামিক বিপ্লৱী আদালতৰ ছপা মাধ্যম নিৰীক্ষণ কৰাৰ কৰ্তৃত্ব আছে, আৰু জুৰীয়ে ধৰ্মবিৰোধী, মানহানিকাৰক বা জাতীয় স্বাৰ্থৰ বাবে ক্ষতিকাৰক সামগ্ৰী প্ৰকাশ কৰাৰ বাবে দোষী সাব্যস্ত কৰা বাতৰি কাকত বা আলোচনীৰ প্ৰকাশ স্থগিত বা অনুজ্ঞাপত্ৰ বাতিল কৰিব পাৰে। ইৰাণৰ গণমাধ্যমৰ অন্যতম মূল নিয়ন্ত্ৰণ কৰ্তৃপক্ষ হৈছে গণমাধ্যম নিয়ন্ত্ৰণ কৰ্তৃপক্ষ সংস্থা। ==বাতৰি কাকত== [[ইৰাণ]]ৰ বেছিভাগ বাতৰি কাকত পাৰ্চী ভাষাত প্ৰকাশ পায় যদিও [[ইংৰাজী]] আৰু অন্যান্য ভাষাৰ বাতৰি কাকতও আছে। সৰ্বাধিক বিক্ৰী হোৱা কাকত প্ৰকাশ পায় [[তেহৰাণ]]ত। জনপ্ৰিয় দৈনিক আৰু সাপ্তাহিক বাতৰি কাকতসমূহৰ ভিতৰত ''ইৰাণ'', ''ইটেলাট'', ''কায়হান'', ''হামশ্বাহৰী'', ''ৰিছালাট'' আদি অন্যতম। ''ইৰাণ ডেইলী'' আৰু ''তেহৰাণ টাইমছ'' দুয়োখন ইংৰাজী ভাষাৰ বাতৰি কাকত।<ref name=BYI>{{Cite book |last1 = Ayse |first1 = Valentine |url = http://www.investiniran.ir/en/filepool/26?redirectpage=%2fen%2febook |last2 = Nash |first2 = Jason John |last3 = Leland |first3 = Rice |title = The Business Year 2013: Iran |place = London, U.K. |publisher = The Business Year |date = January 2013 |page = 114 |isbn = 978-1-908180-11-7 |url-status = dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20161227193349/http://www.investiniran.ir/en/filepool/26?redirectpage=%2Fen%2Febook |archive-date = 2016-12-27 |access-date = 2014-03-16 }}</ref> ইৰাণৰ সৰ্ববৃহৎ মিডিয়া কোম্পানী হৈছে ''ইছলামিক ৰিপাব্লিক অৱ ইৰাণ ব্ৰডকাষ্টিং'' (IRIB)। '' ফাইনেন্সিয়েল ট্ৰিবিউন'' হৈছে ইংৰাজী ভাষাৰ মূল (অনলাইন) অৰ্থনৈতিক বাতৰি কাকত। ইৰাণ ফ্ৰণ্ট পেজ (আই এফ পি নিউজ) হৈছে ইংৰাজী ভাষাৰ এটা বাতৰি ৱেবছাইট যিয়ে পাঠকসকলক ইৰাণৰ পাৰ্চী ভাষাৰ সংবাদ মাধ্যমে প্ৰকাশ কৰা ইৰাণৰ শেহতীয়া বাতৰি আৰু মতামতসমূহৰ ইংৰাজী অনুবাদ প্ৰদান কৰে। <ref>{{cite web |url=http://ifpnews.com/about-us |title=About Us - Iran Front Page |access-date=2018-03-18 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180318183301/http://ifpnews.com/about-us |archive-date=2018-03-18 }} "About Iran Front Page"</ref> ==বিদেশী সম্প্ৰচাৰ== দেশখনে কেইবাটাও বিদেশী সম্প্ৰচাৰ লাভ কৰে, য'ত বিবিচি পাৰ্চী টিভি, কল ইজৰাইল, ৰেডিঅ' ফাৰ্ডাৰপৰা পাৰ্চী ভাষাৰ অনুষ্ঠান সম্প্ৰচাৰ হয়; কিন্তু এই সম্প্ৰচাৰসমূহ কেতিয়াবা ৰেডিঅ' জামিঙৰদ্বাৰা বাধাপ্ৰাপ্ত হয়।<ref>{{cite web |url=https://www.cbc.ca/news/world/listening-to-iran-1.739005 |title=Listening to Iran - World - CBC News |access-date=2008-11-30 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20100607084511/https://www.cbc.ca/news/world/listening-to-iran-1.739005 |archive-date=2010-06-07 }} "Listening to Iran" – Canadian Broadcasting Corporation</ref> ৰাষ্ট্ৰীয় আইন আৰু নিয়মৰপৰা বিচ্যুত হোৱা যিকোনো বস্তু চৰকাৰে চেঞ্চৰ কৰে।<ref>[http://www.rsf.org/article.php3?id_article=10733 Reporters sans frontières – Internet – Iran<!-- Bot generated title -->] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20080224063811/http://www.rsf.org/article.php3?id_article=10733 |date=February 24, 2008 }}</ref><ref>Molavi, ''Soul of Iran'', Norton, (2002) p.5</ref> ইৰাণৰ বেছিভাগ মানুহেই—৮০ শতাংশতকৈ অধিক—তেওঁলোকৰ বাতৰি চৰকাৰী সংবাদ মাধ্যমৰপৰা পায়। ইৰাণত ব্যক্তিগত, স্বতন্ত্ৰ সংবাদ মাধ্যম স্থাপনৰ প্ৰচেষ্টা বন্ধ বা নিৰ্মূল কৰা হৈছে আৰু ৰিপ’ৰ্টাৰ্ছ উইদাউট বৰ্ডাৰে ঘোষণা কৰিছে যে মধ্যপ্ৰাচ্যৰ ভিতৰত ইৰাণৰ ভিতৰতে সৰ্বাধিক কাৰাবন্দী সাংবাদিক আছে। ১৯৭৯ চনৰ ইৰাণৰ সংবিধান অনুসৰি সকলো সম্প্ৰচাৰ কেৱল চৰকাৰে কৰিব লাগিব আৰু ১৯৯৪ চনত ইছলামিক ৰিপাব্লিকে উপগ্ৰহ টেলিভিছনৰ ব্যৱহাৰ নিষিদ্ধ কৰে। ইয়াৰ পিছতো ৩০ শতাংশতকৈ অধিক ইৰাণীয়ে প্ৰকৃততে উপগ্ৰহ টেলিভিছন চেনেল চায়। <ref>{{cite web|url=http://observers.france24.com/content/20121220-iran-dismantle-satellite-dishes-tv-tehran|title=Iran's war on satellite dishes: "We just buy new ones the next day"|website=france24.com|access-date=24 April 2018|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150520182530/http://observers.france24.com/content/20121220-iran-dismantle-satellite-dishes-tv-tehran|archive-date=20 May 2015}}</ref> ==তথ্যৰ উৎস== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{Asia topic|Media of}} {{DEFAULTSORT:Media Of Iran}} dzet0qexlnr15t56g4wgqv2b3zckn37 606613 606612 2026-05-16T01:57:10Z নৰুনা বৰুৱা 44897 /* বিদেশী সম্প্ৰচাৰ */ 606613 wikitext text/x-wiki '''ইৰাণৰ গণমাধ্যম ({{lang-en|Mass media in Iran}}) ''' ব্যক্তিগত আৰু ৰাজহুৱা দুয়োটা মালিকানাধীন যদিও সকলো চেনেল চেঞ্চৰশ্বিপৰ অধীনত। ২০১৬ চনত ইৰাণৰ ১৭৮খন বাতৰি কাকত, ৮৩খন আলোচনী, ১৫,০০০খন তথ্য ছাইট আৰু ২০ লাখ ব্লগ আছিল।<ref>{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=Wxzq105swqA|title=Lettres Persanes : suivez l'Iran depuis l'Iran|last=Lettres Persanes|date=23 May 2016|access-date=24 April 2018|via=YouTube|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170812134640/https://www.youtube.com/watch?v=Wxzq105swqA|archive-date=12 August 2017}}</ref> ইছলামিক বিপ্লৱী আদালতৰ ছপা মাধ্যম নিৰীক্ষণ কৰাৰ কৰ্তৃত্ব আছে, আৰু জুৰীয়ে ধৰ্মবিৰোধী, মানহানিকাৰক বা জাতীয় স্বাৰ্থৰ বাবে ক্ষতিকাৰক সামগ্ৰী প্ৰকাশ কৰাৰ বাবে দোষী সাব্যস্ত কৰা বাতৰি কাকত বা আলোচনীৰ প্ৰকাশ স্থগিত বা অনুজ্ঞাপত্ৰ বাতিল কৰিব পাৰে। ইৰাণৰ গণমাধ্যমৰ অন্যতম মূল নিয়ন্ত্ৰণ কৰ্তৃপক্ষ হৈছে গণমাধ্যম নিয়ন্ত্ৰণ কৰ্তৃপক্ষ সংস্থা। ==বাতৰি কাকত== [[ইৰাণ]]ৰ বেছিভাগ বাতৰি কাকত পাৰ্চী ভাষাত প্ৰকাশ পায় যদিও [[ইংৰাজী]] আৰু অন্যান্য ভাষাৰ বাতৰি কাকতও আছে। সৰ্বাধিক বিক্ৰী হোৱা কাকত প্ৰকাশ পায় [[তেহৰাণ]]ত। জনপ্ৰিয় দৈনিক আৰু সাপ্তাহিক বাতৰি কাকতসমূহৰ ভিতৰত ''ইৰাণ'', ''ইটেলাট'', ''কায়হান'', ''হামশ্বাহৰী'', ''ৰিছালাট'' আদি অন্যতম। ''ইৰাণ ডেইলী'' আৰু ''তেহৰাণ টাইমছ'' দুয়োখন ইংৰাজী ভাষাৰ বাতৰি কাকত।<ref name=BYI>{{Cite book |last1 = Ayse |first1 = Valentine |url = http://www.investiniran.ir/en/filepool/26?redirectpage=%2fen%2febook |last2 = Nash |first2 = Jason John |last3 = Leland |first3 = Rice |title = The Business Year 2013: Iran |place = London, U.K. |publisher = The Business Year |date = January 2013 |page = 114 |isbn = 978-1-908180-11-7 |url-status = dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20161227193349/http://www.investiniran.ir/en/filepool/26?redirectpage=%2Fen%2Febook |archive-date = 2016-12-27 |access-date = 2014-03-16 }}</ref> ইৰাণৰ সৰ্ববৃহৎ মিডিয়া কোম্পানী হৈছে ''ইছলামিক ৰিপাব্লিক অৱ ইৰাণ ব্ৰডকাষ্টিং'' (IRIB)। '' ফাইনেন্সিয়েল ট্ৰিবিউন'' হৈছে ইংৰাজী ভাষাৰ মূল (অনলাইন) অৰ্থনৈতিক বাতৰি কাকত। ইৰাণ ফ্ৰণ্ট পেজ (আই এফ পি নিউজ) হৈছে ইংৰাজী ভাষাৰ এটা বাতৰি ৱেবছাইট যিয়ে পাঠকসকলক ইৰাণৰ পাৰ্চী ভাষাৰ সংবাদ মাধ্যমে প্ৰকাশ কৰা ইৰাণৰ শেহতীয়া বাতৰি আৰু মতামতসমূহৰ ইংৰাজী অনুবাদ প্ৰদান কৰে। <ref>{{cite web |url=http://ifpnews.com/about-us |title=About Us - Iran Front Page |access-date=2018-03-18 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180318183301/http://ifpnews.com/about-us |archive-date=2018-03-18 }} "About Iran Front Page"</ref> ==বিদেশী সম্প্ৰচাৰ== দেশখনে কেইবাটাও বিদেশী সম্প্ৰচাৰ লাভ কৰে, য'ত বিবিচি পাৰ্চী টিভি, কল ইজৰাইল, ৰেডিঅ' ফাৰ্ডাৰপৰা পাৰ্চী ভাষাৰ অনুষ্ঠান সম্প্ৰচাৰ হয়; কিন্তু এই সম্প্ৰচাৰসমূহ কেতিয়াবা ৰেডিঅ' জামিঙৰদ্বাৰা বাধাপ্ৰাপ্ত হয়।<ref>{{cite web |url=https://www.cbc.ca/news/world/listening-to-iran-1.739005 |title=Listening to Iran - World - CBC News |access-date=2008-11-30 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20100607084511/https://www.cbc.ca/news/world/listening-to-iran-1.739005 |archive-date=2010-06-07 }} "Listening to Iran" – Canadian Broadcasting Corporation</ref> ৰাষ্ট্ৰীয় আইন আৰু নিয়মৰপৰা বিচ্যুত হোৱা যিকোনো বস্তু চৰকাৰে চেঞ্চৰ কৰে।<ref>[http://www.rsf.org/article.php3?id_article=10733 Reporters sans frontières – Internet – Iran<!-- Bot generated title -->] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20080224063811/http://www.rsf.org/article.php3?id_article=10733 |date=February 24, 2008 }}</ref><ref>Molavi, ''Soul of Iran'', Norton, (2002) p.5</ref> ইৰাণৰ বেছিভাগ মানুহেই অৰ্থাৎ ৮০ শতাংশতকৈ অধিক লোকে তেওঁলোকৰ বাতৰি চৰকাৰী সংবাদ মাধ্যমৰপৰা পায়।<ref>{{cite web|url=http://www.payvand.com/news/11/apr/1090.html|title=State Department's First Persian-Language Spokesperson Could Appear In Iranian State Media|website=www.payvand.com|access-date=24 April 2018|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180108233437/http://www.payvand.com/news/11/apr/1090.html|archive-date=8 January 2018}}</ref> ইৰাণত ব্যক্তিগত, স্বতন্ত্ৰ সংবাদ মাধ্যম স্থাপনৰ প্ৰচেষ্টা বন্ধ বা নিৰ্মূল কৰা হৈছে আৰু ৰিপ’ৰ্টাৰ্ছ উইদাউট বৰ্ডাৰে ঘোষণা কৰিছে যে মধ্যপ্ৰাচ্যৰ ভিতৰত ইৰাণৰ ভিতৰতে সৰ্বাধিক কাৰাবন্দী সাংবাদিক আছে। ১৯৭৯ চনৰ ইৰাণৰ সংবিধান অনুসৰি সকলো সম্প্ৰচাৰ কেৱল চৰকাৰে কৰিব লাগিব আৰু ১৯৯৪ চনত ইছলামিক ৰিপাব্লিকে উপগ্ৰহ টেলিভিছনৰ ব্যৱহাৰ নিষিদ্ধ কৰে। ইয়াৰ পিছতো ৩০ শতাংশতকৈ অধিক ইৰাণীয়ে প্ৰকৃততে উপগ্ৰহ টেলিভিছন চেনেল চায়। <ref>{{cite web|url=http://observers.france24.com/content/20121220-iran-dismantle-satellite-dishes-tv-tehran|title=Iran's war on satellite dishes: "We just buy new ones the next day"|website=france24.com|access-date=24 April 2018|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150520182530/http://observers.france24.com/content/20121220-iran-dismantle-satellite-dishes-tv-tehran|archive-date=20 May 2015}}</ref> ==তথ্যৰ উৎস== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{Asia topic|Media of}} {{DEFAULTSORT:Media Of Iran}} gt557sfx1djahlfzq9p0nivm4g3cdec 606614 606613 2026-05-16T01:58:21Z নৰুনা বৰুৱা 44897 /* বিদেশী সম্প্ৰচাৰ */ 606614 wikitext text/x-wiki '''ইৰাণৰ গণমাধ্যম ({{lang-en|Mass media in Iran}}) ''' ব্যক্তিগত আৰু ৰাজহুৱা দুয়োটা মালিকানাধীন যদিও সকলো চেনেল চেঞ্চৰশ্বিপৰ অধীনত। ২০১৬ চনত ইৰাণৰ ১৭৮খন বাতৰি কাকত, ৮৩খন আলোচনী, ১৫,০০০খন তথ্য ছাইট আৰু ২০ লাখ ব্লগ আছিল।<ref>{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=Wxzq105swqA|title=Lettres Persanes : suivez l'Iran depuis l'Iran|last=Lettres Persanes|date=23 May 2016|access-date=24 April 2018|via=YouTube|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170812134640/https://www.youtube.com/watch?v=Wxzq105swqA|archive-date=12 August 2017}}</ref> ইছলামিক বিপ্লৱী আদালতৰ ছপা মাধ্যম নিৰীক্ষণ কৰাৰ কৰ্তৃত্ব আছে, আৰু জুৰীয়ে ধৰ্মবিৰোধী, মানহানিকাৰক বা জাতীয় স্বাৰ্থৰ বাবে ক্ষতিকাৰক সামগ্ৰী প্ৰকাশ কৰাৰ বাবে দোষী সাব্যস্ত কৰা বাতৰি কাকত বা আলোচনীৰ প্ৰকাশ স্থগিত বা অনুজ্ঞাপত্ৰ বাতিল কৰিব পাৰে। ইৰাণৰ গণমাধ্যমৰ অন্যতম মূল নিয়ন্ত্ৰণ কৰ্তৃপক্ষ হৈছে গণমাধ্যম নিয়ন্ত্ৰণ কৰ্তৃপক্ষ সংস্থা। ==বাতৰি কাকত== [[ইৰাণ]]ৰ বেছিভাগ বাতৰি কাকত পাৰ্চী ভাষাত প্ৰকাশ পায় যদিও [[ইংৰাজী]] আৰু অন্যান্য ভাষাৰ বাতৰি কাকতও আছে। সৰ্বাধিক বিক্ৰী হোৱা কাকত প্ৰকাশ পায় [[তেহৰাণ]]ত। জনপ্ৰিয় দৈনিক আৰু সাপ্তাহিক বাতৰি কাকতসমূহৰ ভিতৰত ''ইৰাণ'', ''ইটেলাট'', ''কায়হান'', ''হামশ্বাহৰী'', ''ৰিছালাট'' আদি অন্যতম। ''ইৰাণ ডেইলী'' আৰু ''তেহৰাণ টাইমছ'' দুয়োখন ইংৰাজী ভাষাৰ বাতৰি কাকত।<ref name=BYI>{{Cite book |last1 = Ayse |first1 = Valentine |url = http://www.investiniran.ir/en/filepool/26?redirectpage=%2fen%2febook |last2 = Nash |first2 = Jason John |last3 = Leland |first3 = Rice |title = The Business Year 2013: Iran |place = London, U.K. |publisher = The Business Year |date = January 2013 |page = 114 |isbn = 978-1-908180-11-7 |url-status = dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20161227193349/http://www.investiniran.ir/en/filepool/26?redirectpage=%2Fen%2Febook |archive-date = 2016-12-27 |access-date = 2014-03-16 }}</ref> ইৰাণৰ সৰ্ববৃহৎ মিডিয়া কোম্পানী হৈছে ''ইছলামিক ৰিপাব্লিক অৱ ইৰাণ ব্ৰডকাষ্টিং'' (IRIB)। '' ফাইনেন্সিয়েল ট্ৰিবিউন'' হৈছে ইংৰাজী ভাষাৰ মূল (অনলাইন) অৰ্থনৈতিক বাতৰি কাকত। ইৰাণ ফ্ৰণ্ট পেজ (আই এফ পি নিউজ) হৈছে ইংৰাজী ভাষাৰ এটা বাতৰি ৱেবছাইট যিয়ে পাঠকসকলক ইৰাণৰ পাৰ্চী ভাষাৰ সংবাদ মাধ্যমে প্ৰকাশ কৰা ইৰাণৰ শেহতীয়া বাতৰি আৰু মতামতসমূহৰ ইংৰাজী অনুবাদ প্ৰদান কৰে। <ref>{{cite web |url=http://ifpnews.com/about-us |title=About Us - Iran Front Page |access-date=2018-03-18 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180318183301/http://ifpnews.com/about-us |archive-date=2018-03-18 }} "About Iran Front Page"</ref> ==বিদেশী সম্প্ৰচাৰ== দেশখনে কেইবাটাও বিদেশী সম্প্ৰচাৰ লাভ কৰে, য'ত বিবিচি পাৰ্চী টিভি, কল ইজৰাইল, ৰেডিঅ' ফাৰ্ডাৰপৰা পাৰ্চী ভাষাৰ অনুষ্ঠান সম্প্ৰচাৰ হয়; কিন্তু এই সম্প্ৰচাৰসমূহ কেতিয়াবা ৰেডিঅ' জামিঙৰদ্বাৰা বাধাপ্ৰাপ্ত হয়।<ref>{{cite web |url=https://www.cbc.ca/news/world/listening-to-iran-1.739005 |title=Listening to Iran - World - CBC News |access-date=2008-11-30 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20100607084511/https://www.cbc.ca/news/world/listening-to-iran-1.739005 |archive-date=2010-06-07 }} "Listening to Iran" – Canadian Broadcasting Corporation</ref> ৰাষ্ট্ৰীয় আইন আৰু নিয়মৰপৰা বিচ্যুত হোৱা যিকোনো বস্তু চৰকাৰে চেঞ্চৰ কৰে।<ref>[http://www.rsf.org/article.php3?id_article=10733 Reporters sans frontières – Internet – Iran<!-- Bot generated title -->] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20080224063811/http://www.rsf.org/article.php3?id_article=10733 |date=February 24, 2008 }}</ref><ref>Molavi, ''Soul of Iran'', Norton, (2002) p.5</ref> ইৰাণৰ বেছিভাগ মানুহেই অৰ্থাৎ ৮০ শতাংশতকৈ অধিক লোকে তেওঁলোকৰ বাতৰি চৰকাৰী সংবাদ মাধ্যমৰপৰা পায়।<ref>{{cite web|url=http://www.payvand.com/news/11/apr/1090.html|title=State Department's First Persian-Language Spokesperson Could Appear In Iranian State Media|website=www.payvand.com|access-date=24 April 2018|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180108233437/http://www.payvand.com/news/11/apr/1090.html|archive-date=8 January 2018}}</ref> ইৰাণত ব্যক্তিগত, স্বতন্ত্ৰ সংবাদ মাধ্যম স্থাপনৰ প্ৰচেষ্টা বন্ধ বা নিৰ্মূল কৰা হৈছে আৰু ৰিপ’ৰ্টাৰ্ছ উইদাউট বৰ্ডাৰে ঘোষণা কৰিছে যে মধ্যপ্ৰাচ্যৰ ভিতৰত ইৰাণৰ ভিতৰতে সৰ্বাধিক কাৰাবন্দী সাংবাদিক আছে। ১৯৭৯ চনৰ ইৰাণৰ সংবিধান অনুসৰি সকলো সম্প্ৰচাৰ কেৱল চৰকাৰে কৰিব লাগিব আৰু ১৯৯৪ চনত ইছলামিক ৰিপাব্লিকে উপগ্ৰহ টেলিভিছনৰ ব্যৱহাৰ নিষিদ্ধ কৰে।<ref name=samati>{{cite news|url=http://ipsnews.net/news.asp?idnews=38417 |title=New TV Channel to Focus on Iraq, Shia Issues |last=Sanati |first=Kimia |date=4 July 2007 |publisher=[[Inter Press Service|IPS]] |access-date=29 December 2009 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090121014222/http://www.ipsnews.net/news.asp?idnews=38417 |archive-date=21 January 2009 }}</ref> ইয়াৰ পিছতো ৩০ শতাংশতকৈ অধিক ইৰাণীয়ে প্ৰকৃততে উপগ্ৰহ টেলিভিছন চেনেল চায়। <ref>{{cite web|url=http://observers.france24.com/content/20121220-iran-dismantle-satellite-dishes-tv-tehran|title=Iran's war on satellite dishes: "We just buy new ones the next day"|website=france24.com|access-date=24 April 2018|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150520182530/http://observers.france24.com/content/20121220-iran-dismantle-satellite-dishes-tv-tehran|archive-date=20 May 2015}}</ref> ==তথ্যৰ উৎস== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{Asia topic|Media of}} {{DEFAULTSORT:Media Of Iran}} i69jyz6owy0wyh5iezjd4ehvqj1tw1k 606615 606614 2026-05-16T01:58:57Z নৰুনা বৰুৱা 44897 added [[Category:গণমাধ্যম]] using [[WP:HC|HotCat]] 606615 wikitext text/x-wiki '''ইৰাণৰ গণমাধ্যম ({{lang-en|Mass media in Iran}}) ''' ব্যক্তিগত আৰু ৰাজহুৱা দুয়োটা মালিকানাধীন যদিও সকলো চেনেল চেঞ্চৰশ্বিপৰ অধীনত। ২০১৬ চনত ইৰাণৰ ১৭৮খন বাতৰি কাকত, ৮৩খন আলোচনী, ১৫,০০০খন তথ্য ছাইট আৰু ২০ লাখ ব্লগ আছিল।<ref>{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=Wxzq105swqA|title=Lettres Persanes : suivez l'Iran depuis l'Iran|last=Lettres Persanes|date=23 May 2016|access-date=24 April 2018|via=YouTube|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170812134640/https://www.youtube.com/watch?v=Wxzq105swqA|archive-date=12 August 2017}}</ref> ইছলামিক বিপ্লৱী আদালতৰ ছপা মাধ্যম নিৰীক্ষণ কৰাৰ কৰ্তৃত্ব আছে, আৰু জুৰীয়ে ধৰ্মবিৰোধী, মানহানিকাৰক বা জাতীয় স্বাৰ্থৰ বাবে ক্ষতিকাৰক সামগ্ৰী প্ৰকাশ কৰাৰ বাবে দোষী সাব্যস্ত কৰা বাতৰি কাকত বা আলোচনীৰ প্ৰকাশ স্থগিত বা অনুজ্ঞাপত্ৰ বাতিল কৰিব পাৰে। ইৰাণৰ গণমাধ্যমৰ অন্যতম মূল নিয়ন্ত্ৰণ কৰ্তৃপক্ষ হৈছে গণমাধ্যম নিয়ন্ত্ৰণ কৰ্তৃপক্ষ সংস্থা। ==বাতৰি কাকত== [[ইৰাণ]]ৰ বেছিভাগ বাতৰি কাকত পাৰ্চী ভাষাত প্ৰকাশ পায় যদিও [[ইংৰাজী]] আৰু অন্যান্য ভাষাৰ বাতৰি কাকতও আছে। সৰ্বাধিক বিক্ৰী হোৱা কাকত প্ৰকাশ পায় [[তেহৰাণ]]ত। জনপ্ৰিয় দৈনিক আৰু সাপ্তাহিক বাতৰি কাকতসমূহৰ ভিতৰত ''ইৰাণ'', ''ইটেলাট'', ''কায়হান'', ''হামশ্বাহৰী'', ''ৰিছালাট'' আদি অন্যতম। ''ইৰাণ ডেইলী'' আৰু ''তেহৰাণ টাইমছ'' দুয়োখন ইংৰাজী ভাষাৰ বাতৰি কাকত।<ref name=BYI>{{Cite book |last1 = Ayse |first1 = Valentine |url = http://www.investiniran.ir/en/filepool/26?redirectpage=%2fen%2febook |last2 = Nash |first2 = Jason John |last3 = Leland |first3 = Rice |title = The Business Year 2013: Iran |place = London, U.K. |publisher = The Business Year |date = January 2013 |page = 114 |isbn = 978-1-908180-11-7 |url-status = dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20161227193349/http://www.investiniran.ir/en/filepool/26?redirectpage=%2Fen%2Febook |archive-date = 2016-12-27 |access-date = 2014-03-16 }}</ref> ইৰাণৰ সৰ্ববৃহৎ মিডিয়া কোম্পানী হৈছে ''ইছলামিক ৰিপাব্লিক অৱ ইৰাণ ব্ৰডকাষ্টিং'' (IRIB)। '' ফাইনেন্সিয়েল ট্ৰিবিউন'' হৈছে ইংৰাজী ভাষাৰ মূল (অনলাইন) অৰ্থনৈতিক বাতৰি কাকত। ইৰাণ ফ্ৰণ্ট পেজ (আই এফ পি নিউজ) হৈছে ইংৰাজী ভাষাৰ এটা বাতৰি ৱেবছাইট যিয়ে পাঠকসকলক ইৰাণৰ পাৰ্চী ভাষাৰ সংবাদ মাধ্যমে প্ৰকাশ কৰা ইৰাণৰ শেহতীয়া বাতৰি আৰু মতামতসমূহৰ ইংৰাজী অনুবাদ প্ৰদান কৰে। <ref>{{cite web |url=http://ifpnews.com/about-us |title=About Us - Iran Front Page |access-date=2018-03-18 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180318183301/http://ifpnews.com/about-us |archive-date=2018-03-18 }} "About Iran Front Page"</ref> ==বিদেশী সম্প্ৰচাৰ== দেশখনে কেইবাটাও বিদেশী সম্প্ৰচাৰ লাভ কৰে, য'ত বিবিচি পাৰ্চী টিভি, কল ইজৰাইল, ৰেডিঅ' ফাৰ্ডাৰপৰা পাৰ্চী ভাষাৰ অনুষ্ঠান সম্প্ৰচাৰ হয়; কিন্তু এই সম্প্ৰচাৰসমূহ কেতিয়াবা ৰেডিঅ' জামিঙৰদ্বাৰা বাধাপ্ৰাপ্ত হয়।<ref>{{cite web |url=https://www.cbc.ca/news/world/listening-to-iran-1.739005 |title=Listening to Iran - World - CBC News |access-date=2008-11-30 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20100607084511/https://www.cbc.ca/news/world/listening-to-iran-1.739005 |archive-date=2010-06-07 }} "Listening to Iran" – Canadian Broadcasting Corporation</ref> ৰাষ্ট্ৰীয় আইন আৰু নিয়মৰপৰা বিচ্যুত হোৱা যিকোনো বস্তু চৰকাৰে চেঞ্চৰ কৰে।<ref>[http://www.rsf.org/article.php3?id_article=10733 Reporters sans frontières – Internet – Iran<!-- Bot generated title -->] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20080224063811/http://www.rsf.org/article.php3?id_article=10733 |date=February 24, 2008 }}</ref><ref>Molavi, ''Soul of Iran'', Norton, (2002) p.5</ref> ইৰাণৰ বেছিভাগ মানুহেই অৰ্থাৎ ৮০ শতাংশতকৈ অধিক লোকে তেওঁলোকৰ বাতৰি চৰকাৰী সংবাদ মাধ্যমৰপৰা পায়।<ref>{{cite web|url=http://www.payvand.com/news/11/apr/1090.html|title=State Department's First Persian-Language Spokesperson Could Appear In Iranian State Media|website=www.payvand.com|access-date=24 April 2018|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180108233437/http://www.payvand.com/news/11/apr/1090.html|archive-date=8 January 2018}}</ref> ইৰাণত ব্যক্তিগত, স্বতন্ত্ৰ সংবাদ মাধ্যম স্থাপনৰ প্ৰচেষ্টা বন্ধ বা নিৰ্মূল কৰা হৈছে আৰু ৰিপ’ৰ্টাৰ্ছ উইদাউট বৰ্ডাৰে ঘোষণা কৰিছে যে মধ্যপ্ৰাচ্যৰ ভিতৰত ইৰাণৰ ভিতৰতে সৰ্বাধিক কাৰাবন্দী সাংবাদিক আছে। ১৯৭৯ চনৰ ইৰাণৰ সংবিধান অনুসৰি সকলো সম্প্ৰচাৰ কেৱল চৰকাৰে কৰিব লাগিব আৰু ১৯৯৪ চনত ইছলামিক ৰিপাব্লিকে উপগ্ৰহ টেলিভিছনৰ ব্যৱহাৰ নিষিদ্ধ কৰে।<ref name=samati>{{cite news|url=http://ipsnews.net/news.asp?idnews=38417 |title=New TV Channel to Focus on Iraq, Shia Issues |last=Sanati |first=Kimia |date=4 July 2007 |publisher=[[Inter Press Service|IPS]] |access-date=29 December 2009 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090121014222/http://www.ipsnews.net/news.asp?idnews=38417 |archive-date=21 January 2009 }}</ref> ইয়াৰ পিছতো ৩০ শতাংশতকৈ অধিক ইৰাণীয়ে প্ৰকৃততে উপগ্ৰহ টেলিভিছন চেনেল চায়। <ref>{{cite web|url=http://observers.france24.com/content/20121220-iran-dismantle-satellite-dishes-tv-tehran|title=Iran's war on satellite dishes: "We just buy new ones the next day"|website=france24.com|access-date=24 April 2018|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150520182530/http://observers.france24.com/content/20121220-iran-dismantle-satellite-dishes-tv-tehran|archive-date=20 May 2015}}</ref> ==তথ্যৰ উৎস== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{Asia topic|Media of}} {{DEFAULTSORT:Media Of Iran}} [[শ্ৰেণী:গণমাধ্যম]] i0nchzbbdkgd7teglueet2ymnk9d343 606616 606615 2026-05-16T01:59:13Z নৰুনা বৰুৱা 44897 added [[Category:ইৰান]] using [[WP:HC|HotCat]] 606616 wikitext text/x-wiki '''ইৰাণৰ গণমাধ্যম ({{lang-en|Mass media in Iran}}) ''' ব্যক্তিগত আৰু ৰাজহুৱা দুয়োটা মালিকানাধীন যদিও সকলো চেনেল চেঞ্চৰশ্বিপৰ অধীনত। ২০১৬ চনত ইৰাণৰ ১৭৮খন বাতৰি কাকত, ৮৩খন আলোচনী, ১৫,০০০খন তথ্য ছাইট আৰু ২০ লাখ ব্লগ আছিল।<ref>{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=Wxzq105swqA|title=Lettres Persanes : suivez l'Iran depuis l'Iran|last=Lettres Persanes|date=23 May 2016|access-date=24 April 2018|via=YouTube|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170812134640/https://www.youtube.com/watch?v=Wxzq105swqA|archive-date=12 August 2017}}</ref> ইছলামিক বিপ্লৱী আদালতৰ ছপা মাধ্যম নিৰীক্ষণ কৰাৰ কৰ্তৃত্ব আছে, আৰু জুৰীয়ে ধৰ্মবিৰোধী, মানহানিকাৰক বা জাতীয় স্বাৰ্থৰ বাবে ক্ষতিকাৰক সামগ্ৰী প্ৰকাশ কৰাৰ বাবে দোষী সাব্যস্ত কৰা বাতৰি কাকত বা আলোচনীৰ প্ৰকাশ স্থগিত বা অনুজ্ঞাপত্ৰ বাতিল কৰিব পাৰে। ইৰাণৰ গণমাধ্যমৰ অন্যতম মূল নিয়ন্ত্ৰণ কৰ্তৃপক্ষ হৈছে গণমাধ্যম নিয়ন্ত্ৰণ কৰ্তৃপক্ষ সংস্থা। ==বাতৰি কাকত== [[ইৰাণ]]ৰ বেছিভাগ বাতৰি কাকত পাৰ্চী ভাষাত প্ৰকাশ পায় যদিও [[ইংৰাজী]] আৰু অন্যান্য ভাষাৰ বাতৰি কাকতও আছে। সৰ্বাধিক বিক্ৰী হোৱা কাকত প্ৰকাশ পায় [[তেহৰাণ]]ত। জনপ্ৰিয় দৈনিক আৰু সাপ্তাহিক বাতৰি কাকতসমূহৰ ভিতৰত ''ইৰাণ'', ''ইটেলাট'', ''কায়হান'', ''হামশ্বাহৰী'', ''ৰিছালাট'' আদি অন্যতম। ''ইৰাণ ডেইলী'' আৰু ''তেহৰাণ টাইমছ'' দুয়োখন ইংৰাজী ভাষাৰ বাতৰি কাকত।<ref name=BYI>{{Cite book |last1 = Ayse |first1 = Valentine |url = http://www.investiniran.ir/en/filepool/26?redirectpage=%2fen%2febook |last2 = Nash |first2 = Jason John |last3 = Leland |first3 = Rice |title = The Business Year 2013: Iran |place = London, U.K. |publisher = The Business Year |date = January 2013 |page = 114 |isbn = 978-1-908180-11-7 |url-status = dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20161227193349/http://www.investiniran.ir/en/filepool/26?redirectpage=%2Fen%2Febook |archive-date = 2016-12-27 |access-date = 2014-03-16 }}</ref> ইৰাণৰ সৰ্ববৃহৎ মিডিয়া কোম্পানী হৈছে ''ইছলামিক ৰিপাব্লিক অৱ ইৰাণ ব্ৰডকাষ্টিং'' (IRIB)। '' ফাইনেন্সিয়েল ট্ৰিবিউন'' হৈছে ইংৰাজী ভাষাৰ মূল (অনলাইন) অৰ্থনৈতিক বাতৰি কাকত। ইৰাণ ফ্ৰণ্ট পেজ (আই এফ পি নিউজ) হৈছে ইংৰাজী ভাষাৰ এটা বাতৰি ৱেবছাইট যিয়ে পাঠকসকলক ইৰাণৰ পাৰ্চী ভাষাৰ সংবাদ মাধ্যমে প্ৰকাশ কৰা ইৰাণৰ শেহতীয়া বাতৰি আৰু মতামতসমূহৰ ইংৰাজী অনুবাদ প্ৰদান কৰে। <ref>{{cite web |url=http://ifpnews.com/about-us |title=About Us - Iran Front Page |access-date=2018-03-18 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180318183301/http://ifpnews.com/about-us |archive-date=2018-03-18 }} "About Iran Front Page"</ref> ==বিদেশী সম্প্ৰচাৰ== দেশখনে কেইবাটাও বিদেশী সম্প্ৰচাৰ লাভ কৰে, য'ত বিবিচি পাৰ্চী টিভি, কল ইজৰাইল, ৰেডিঅ' ফাৰ্ডাৰপৰা পাৰ্চী ভাষাৰ অনুষ্ঠান সম্প্ৰচাৰ হয়; কিন্তু এই সম্প্ৰচাৰসমূহ কেতিয়াবা ৰেডিঅ' জামিঙৰদ্বাৰা বাধাপ্ৰাপ্ত হয়।<ref>{{cite web |url=https://www.cbc.ca/news/world/listening-to-iran-1.739005 |title=Listening to Iran - World - CBC News |access-date=2008-11-30 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20100607084511/https://www.cbc.ca/news/world/listening-to-iran-1.739005 |archive-date=2010-06-07 }} "Listening to Iran" – Canadian Broadcasting Corporation</ref> ৰাষ্ট্ৰীয় আইন আৰু নিয়মৰপৰা বিচ্যুত হোৱা যিকোনো বস্তু চৰকাৰে চেঞ্চৰ কৰে।<ref>[http://www.rsf.org/article.php3?id_article=10733 Reporters sans frontières – Internet – Iran<!-- Bot generated title -->] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20080224063811/http://www.rsf.org/article.php3?id_article=10733 |date=February 24, 2008 }}</ref><ref>Molavi, ''Soul of Iran'', Norton, (2002) p.5</ref> ইৰাণৰ বেছিভাগ মানুহেই অৰ্থাৎ ৮০ শতাংশতকৈ অধিক লোকে তেওঁলোকৰ বাতৰি চৰকাৰী সংবাদ মাধ্যমৰপৰা পায়।<ref>{{cite web|url=http://www.payvand.com/news/11/apr/1090.html|title=State Department's First Persian-Language Spokesperson Could Appear In Iranian State Media|website=www.payvand.com|access-date=24 April 2018|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180108233437/http://www.payvand.com/news/11/apr/1090.html|archive-date=8 January 2018}}</ref> ইৰাণত ব্যক্তিগত, স্বতন্ত্ৰ সংবাদ মাধ্যম স্থাপনৰ প্ৰচেষ্টা বন্ধ বা নিৰ্মূল কৰা হৈছে আৰু ৰিপ’ৰ্টাৰ্ছ উইদাউট বৰ্ডাৰে ঘোষণা কৰিছে যে মধ্যপ্ৰাচ্যৰ ভিতৰত ইৰাণৰ ভিতৰতে সৰ্বাধিক কাৰাবন্দী সাংবাদিক আছে। ১৯৭৯ চনৰ ইৰাণৰ সংবিধান অনুসৰি সকলো সম্প্ৰচাৰ কেৱল চৰকাৰে কৰিব লাগিব আৰু ১৯৯৪ চনত ইছলামিক ৰিপাব্লিকে উপগ্ৰহ টেলিভিছনৰ ব্যৱহাৰ নিষিদ্ধ কৰে।<ref name=samati>{{cite news|url=http://ipsnews.net/news.asp?idnews=38417 |title=New TV Channel to Focus on Iraq, Shia Issues |last=Sanati |first=Kimia |date=4 July 2007 |publisher=[[Inter Press Service|IPS]] |access-date=29 December 2009 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090121014222/http://www.ipsnews.net/news.asp?idnews=38417 |archive-date=21 January 2009 }}</ref> ইয়াৰ পিছতো ৩০ শতাংশতকৈ অধিক ইৰাণীয়ে প্ৰকৃততে উপগ্ৰহ টেলিভিছন চেনেল চায়। <ref>{{cite web|url=http://observers.france24.com/content/20121220-iran-dismantle-satellite-dishes-tv-tehran|title=Iran's war on satellite dishes: "We just buy new ones the next day"|website=france24.com|access-date=24 April 2018|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150520182530/http://observers.france24.com/content/20121220-iran-dismantle-satellite-dishes-tv-tehran|archive-date=20 May 2015}}</ref> ==তথ্যৰ উৎস== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{Asia topic|Media of}} {{DEFAULTSORT:Media Of Iran}} [[শ্ৰেণী:গণমাধ্যম]] [[শ্ৰেণী:ইৰান]] onz63c61aag2pbh0lhi3hecgqja7rts 606617 606616 2026-05-16T01:59:37Z নৰুনা বৰুৱা 44897 [[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল। 606617 wikitext text/x-wiki '''ইৰাণৰ গণমাধ্যম ({{lang-en|Mass media in Iran}}) ''' ব্যক্তিগত আৰু ৰাজহুৱা দুয়োটা মালিকানাধীন যদিও সকলো চেনেল চেঞ্চৰশ্বিপৰ অধীনত। ২০১৬ চনত ইৰাণৰ ১৭৮খন বাতৰি কাকত, ৮৩খন আলোচনী, ১৫,০০০খন তথ্য ছাইট আৰু ২০ লাখ ব্লগ আছিল।<ref>{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=Wxzq105swqA|title=Lettres Persanes : suivez l'Iran depuis l'Iran|last=Lettres Persanes|date=23 May 2016|access-date=24 April 2018|via=YouTube|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170812134640/https://www.youtube.com/watch?v=Wxzq105swqA|archive-date=12 August 2017}}</ref> ইছলামিক বিপ্লৱী আদালতৰ ছপা মাধ্যম নিৰীক্ষণ কৰাৰ কৰ্তৃত্ব আছে, আৰু জুৰীয়ে ধৰ্মবিৰোধী, মানহানিকাৰক বা জাতীয় স্বাৰ্থৰ বাবে ক্ষতিকাৰক সামগ্ৰী প্ৰকাশ কৰাৰ বাবে দোষী সাব্যস্ত কৰা বাতৰি কাকত বা আলোচনীৰ প্ৰকাশ স্থগিত বা অনুজ্ঞাপত্ৰ বাতিল কৰিব পাৰে। ইৰাণৰ গণমাধ্যমৰ অন্যতম মূল নিয়ন্ত্ৰণ কৰ্তৃপক্ষ হৈছে গণমাধ্যম নিয়ন্ত্ৰণ কৰ্তৃপক্ষ সংস্থা। ==বাতৰি কাকত== [[ইৰাণ]]ৰ বেছিভাগ বাতৰি কাকত পাৰ্চী ভাষাত প্ৰকাশ পায় যদিও [[ইংৰাজী]] আৰু অন্যান্য ভাষাৰ বাতৰি কাকতও আছে। সৰ্বাধিক বিক্ৰী হোৱা কাকত প্ৰকাশ পায় [[তেহৰাণ]]ত। জনপ্ৰিয় দৈনিক আৰু সাপ্তাহিক বাতৰি কাকতসমূহৰ ভিতৰত ''ইৰাণ'', ''ইটেলাট'', ''কায়হান'', ''হামশ্বাহৰী'', ''ৰিছালাট'' আদি অন্যতম। ''ইৰাণ ডেইলী'' আৰু ''তেহৰাণ টাইমছ'' দুয়োখন ইংৰাজী ভাষাৰ বাতৰি কাকত।<ref name=BYI>{{Cite book |last1 = Ayse |first1 = Valentine |url = http://www.investiniran.ir/en/filepool/26?redirectpage=%2fen%2febook |last2 = Nash |first2 = Jason John |last3 = Leland |first3 = Rice |title = The Business Year 2013: Iran |place = London, U.K. |publisher = The Business Year |date = January 2013 |page = 114 |isbn = 978-1-908180-11-7 |url-status = dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20161227193349/http://www.investiniran.ir/en/filepool/26?redirectpage=%2Fen%2Febook |archive-date = 2016-12-27 |access-date = 2014-03-16 }}</ref> ইৰাণৰ সৰ্ববৃহৎ মিডিয়া কোম্পানী হৈছে ''ইছলামিক ৰিপাব্লিক অৱ ইৰাণ ব্ৰডকাষ্টিং'' (IRIB)। '' ফাইনেন্সিয়েল ট্ৰিবিউন'' হৈছে ইংৰাজী ভাষাৰ মূল (অনলাইন) অৰ্থনৈতিক বাতৰি কাকত। ইৰাণ ফ্ৰণ্ট পেজ (আই এফ পি নিউজ) হৈছে ইংৰাজী ভাষাৰ এটা বাতৰি ৱেবছাইট যিয়ে পাঠকসকলক ইৰাণৰ পাৰ্চী ভাষাৰ সংবাদ মাধ্যমে প্ৰকাশ কৰা ইৰাণৰ শেহতীয়া বাতৰি আৰু মতামতসমূহৰ ইংৰাজী অনুবাদ প্ৰদান কৰে। <ref>{{cite web |url=http://ifpnews.com/about-us |title=About Us - Iran Front Page |access-date=2018-03-18 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180318183301/http://ifpnews.com/about-us |archive-date=2018-03-18 }} "About Iran Front Page"</ref> ==বিদেশী সম্প্ৰচাৰ== দেশখনে কেইবাটাও বিদেশী সম্প্ৰচাৰ লাভ কৰে, য'ত বিবিচি পাৰ্চী টিভি, কল ইজৰাইল, ৰেডিঅ' ফাৰ্ডাৰপৰা পাৰ্চী ভাষাৰ অনুষ্ঠান সম্প্ৰচাৰ হয়; কিন্তু এই সম্প্ৰচাৰসমূহ কেতিয়াবা ৰেডিঅ' জামিঙৰদ্বাৰা বাধাপ্ৰাপ্ত হয়।<ref>{{cite web |url=https://www.cbc.ca/news/world/listening-to-iran-1.739005 |title=Listening to Iran - World - CBC News |access-date=2008-11-30 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20100607084511/https://www.cbc.ca/news/world/listening-to-iran-1.739005 |archive-date=2010-06-07 }} "Listening to Iran" – Canadian Broadcasting Corporation</ref> ৰাষ্ট্ৰীয় আইন আৰু নিয়মৰপৰা বিচ্যুত হোৱা যিকোনো বস্তু চৰকাৰে চেঞ্চৰ কৰে।<ref>[http://www.rsf.org/article.php3?id_article=10733 Reporters sans frontières – Internet – Iran<!-- Bot generated title -->] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20080224063811/http://www.rsf.org/article.php3?id_article=10733 |date=February 24, 2008 }}</ref><ref>Molavi, ''Soul of Iran'', Norton, (2002) p.5</ref> ইৰাণৰ বেছিভাগ মানুহেই অৰ্থাৎ ৮০ শতাংশতকৈ অধিক লোকে তেওঁলোকৰ বাতৰি চৰকাৰী সংবাদ মাধ্যমৰপৰা পায়।<ref>{{cite web|url=http://www.payvand.com/news/11/apr/1090.html|title=State Department's First Persian-Language Spokesperson Could Appear In Iranian State Media|website=www.payvand.com|access-date=24 April 2018|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180108233437/http://www.payvand.com/news/11/apr/1090.html|archive-date=8 January 2018}}</ref> ইৰাণত ব্যক্তিগত, স্বতন্ত্ৰ সংবাদ মাধ্যম স্থাপনৰ প্ৰচেষ্টা বন্ধ বা নিৰ্মূল কৰা হৈছে আৰু ৰিপ’ৰ্টাৰ্ছ উইদাউট বৰ্ডাৰে ঘোষণা কৰিছে যে মধ্যপ্ৰাচ্যৰ ভিতৰত ইৰাণৰ ভিতৰতে সৰ্বাধিক কাৰাবন্দী সাংবাদিক আছে। ১৯৭৯ চনৰ ইৰাণৰ সংবিধান অনুসৰি সকলো সম্প্ৰচাৰ কেৱল চৰকাৰে কৰিব লাগিব আৰু ১৯৯৪ চনত ইছলামিক ৰিপাব্লিকে উপগ্ৰহ টেলিভিছনৰ ব্যৱহাৰ নিষিদ্ধ কৰে।<ref name=samati>{{cite news|url=http://ipsnews.net/news.asp?idnews=38417 |title=New TV Channel to Focus on Iraq, Shia Issues |last=Sanati |first=Kimia |date=4 July 2007 |publisher=[[Inter Press Service|IPS]] |access-date=29 December 2009 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090121014222/http://www.ipsnews.net/news.asp?idnews=38417 |archive-date=21 January 2009 }}</ref> ইয়াৰ পিছতো ৩০ শতাংশতকৈ অধিক ইৰাণীয়ে প্ৰকৃততে উপগ্ৰহ টেলিভিছন চেনেল চায়। <ref>{{cite web|url=http://observers.france24.com/content/20121220-iran-dismantle-satellite-dishes-tv-tehran|title=Iran's war on satellite dishes: "We just buy new ones the next day"|website=france24.com|access-date=24 April 2018|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150520182530/http://observers.france24.com/content/20121220-iran-dismantle-satellite-dishes-tv-tehran|archive-date=20 May 2015}}</ref> ==তথ্যৰ উৎস== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== {{Asia topic|Media of}} {{DEFAULTSORT:Media Of Iran}} [[শ্ৰেণী:গণমাধ্যম]] [[শ্ৰেণী:ইৰান]] fl07eshpeoa2kn81w2340bngeic0prt 606618 606617 2026-05-16T02:02:10Z নৰুনা বৰুৱা 44897 /* বাহ্যিক সংযোগ */ 606618 wikitext text/x-wiki '''ইৰাণৰ গণমাধ্যম ({{lang-en|Mass media in Iran}}) ''' ব্যক্তিগত আৰু ৰাজহুৱা দুয়োটা মালিকানাধীন যদিও সকলো চেনেল চেঞ্চৰশ্বিপৰ অধীনত। ২০১৬ চনত ইৰাণৰ ১৭৮খন বাতৰি কাকত, ৮৩খন আলোচনী, ১৫,০০০খন তথ্য ছাইট আৰু ২০ লাখ ব্লগ আছিল।<ref>{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=Wxzq105swqA|title=Lettres Persanes : suivez l'Iran depuis l'Iran|last=Lettres Persanes|date=23 May 2016|access-date=24 April 2018|via=YouTube|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170812134640/https://www.youtube.com/watch?v=Wxzq105swqA|archive-date=12 August 2017}}</ref> ইছলামিক বিপ্লৱী আদালতৰ ছপা মাধ্যম নিৰীক্ষণ কৰাৰ কৰ্তৃত্ব আছে, আৰু জুৰীয়ে ধৰ্মবিৰোধী, মানহানিকাৰক বা জাতীয় স্বাৰ্থৰ বাবে ক্ষতিকাৰক সামগ্ৰী প্ৰকাশ কৰাৰ বাবে দোষী সাব্যস্ত কৰা বাতৰি কাকত বা আলোচনীৰ প্ৰকাশ স্থগিত বা অনুজ্ঞাপত্ৰ বাতিল কৰিব পাৰে। ইৰাণৰ গণমাধ্যমৰ অন্যতম মূল নিয়ন্ত্ৰণ কৰ্তৃপক্ষ হৈছে গণমাধ্যম নিয়ন্ত্ৰণ কৰ্তৃপক্ষ সংস্থা। ==বাতৰি কাকত== [[ইৰাণ]]ৰ বেছিভাগ বাতৰি কাকত পাৰ্চী ভাষাত প্ৰকাশ পায় যদিও [[ইংৰাজী]] আৰু অন্যান্য ভাষাৰ বাতৰি কাকতও আছে। সৰ্বাধিক বিক্ৰী হোৱা কাকত প্ৰকাশ পায় [[তেহৰাণ]]ত। জনপ্ৰিয় দৈনিক আৰু সাপ্তাহিক বাতৰি কাকতসমূহৰ ভিতৰত ''ইৰাণ'', ''ইটেলাট'', ''কায়হান'', ''হামশ্বাহৰী'', ''ৰিছালাট'' আদি অন্যতম। ''ইৰাণ ডেইলী'' আৰু ''তেহৰাণ টাইমছ'' দুয়োখন ইংৰাজী ভাষাৰ বাতৰি কাকত।<ref name=BYI>{{Cite book |last1 = Ayse |first1 = Valentine |url = http://www.investiniran.ir/en/filepool/26?redirectpage=%2fen%2febook |last2 = Nash |first2 = Jason John |last3 = Leland |first3 = Rice |title = The Business Year 2013: Iran |place = London, U.K. |publisher = The Business Year |date = January 2013 |page = 114 |isbn = 978-1-908180-11-7 |url-status = dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20161227193349/http://www.investiniran.ir/en/filepool/26?redirectpage=%2Fen%2Febook |archive-date = 2016-12-27 |access-date = 2014-03-16 }}</ref> ইৰাণৰ সৰ্ববৃহৎ মিডিয়া কোম্পানী হৈছে ''ইছলামিক ৰিপাব্লিক অৱ ইৰাণ ব্ৰডকাষ্টিং'' (IRIB)। '' ফাইনেন্সিয়েল ট্ৰিবিউন'' হৈছে ইংৰাজী ভাষাৰ মূল (অনলাইন) অৰ্থনৈতিক বাতৰি কাকত। ইৰাণ ফ্ৰণ্ট পেজ (আই এফ পি নিউজ) হৈছে ইংৰাজী ভাষাৰ এটা বাতৰি ৱেবছাইট যিয়ে পাঠকসকলক ইৰাণৰ পাৰ্চী ভাষাৰ সংবাদ মাধ্যমে প্ৰকাশ কৰা ইৰাণৰ শেহতীয়া বাতৰি আৰু মতামতসমূহৰ ইংৰাজী অনুবাদ প্ৰদান কৰে। <ref>{{cite web |url=http://ifpnews.com/about-us |title=About Us - Iran Front Page |access-date=2018-03-18 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180318183301/http://ifpnews.com/about-us |archive-date=2018-03-18 }} "About Iran Front Page"</ref> ==বিদেশী সম্প্ৰচাৰ== দেশখনে কেইবাটাও বিদেশী সম্প্ৰচাৰ লাভ কৰে, য'ত বিবিচি পাৰ্চী টিভি, কল ইজৰাইল, ৰেডিঅ' ফাৰ্ডাৰপৰা পাৰ্চী ভাষাৰ অনুষ্ঠান সম্প্ৰচাৰ হয়; কিন্তু এই সম্প্ৰচাৰসমূহ কেতিয়াবা ৰেডিঅ' জামিঙৰদ্বাৰা বাধাপ্ৰাপ্ত হয়।<ref>{{cite web |url=https://www.cbc.ca/news/world/listening-to-iran-1.739005 |title=Listening to Iran - World - CBC News |access-date=2008-11-30 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20100607084511/https://www.cbc.ca/news/world/listening-to-iran-1.739005 |archive-date=2010-06-07 }} "Listening to Iran" – Canadian Broadcasting Corporation</ref> ৰাষ্ট্ৰীয় আইন আৰু নিয়মৰপৰা বিচ্যুত হোৱা যিকোনো বস্তু চৰকাৰে চেঞ্চৰ কৰে।<ref>[http://www.rsf.org/article.php3?id_article=10733 Reporters sans frontières – Internet – Iran<!-- Bot generated title -->] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20080224063811/http://www.rsf.org/article.php3?id_article=10733 |date=February 24, 2008 }}</ref><ref>Molavi, ''Soul of Iran'', Norton, (2002) p.5</ref> ইৰাণৰ বেছিভাগ মানুহেই অৰ্থাৎ ৮০ শতাংশতকৈ অধিক লোকে তেওঁলোকৰ বাতৰি চৰকাৰী সংবাদ মাধ্যমৰপৰা পায়।<ref>{{cite web|url=http://www.payvand.com/news/11/apr/1090.html|title=State Department's First Persian-Language Spokesperson Could Appear In Iranian State Media|website=www.payvand.com|access-date=24 April 2018|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180108233437/http://www.payvand.com/news/11/apr/1090.html|archive-date=8 January 2018}}</ref> ইৰাণত ব্যক্তিগত, স্বতন্ত্ৰ সংবাদ মাধ্যম স্থাপনৰ প্ৰচেষ্টা বন্ধ বা নিৰ্মূল কৰা হৈছে আৰু ৰিপ’ৰ্টাৰ্ছ উইদাউট বৰ্ডাৰে ঘোষণা কৰিছে যে মধ্যপ্ৰাচ্যৰ ভিতৰত ইৰাণৰ ভিতৰতে সৰ্বাধিক কাৰাবন্দী সাংবাদিক আছে। ১৯৭৯ চনৰ ইৰাণৰ সংবিধান অনুসৰি সকলো সম্প্ৰচাৰ কেৱল চৰকাৰে কৰিব লাগিব আৰু ১৯৯৪ চনত ইছলামিক ৰিপাব্লিকে উপগ্ৰহ টেলিভিছনৰ ব্যৱহাৰ নিষিদ্ধ কৰে।<ref name=samati>{{cite news|url=http://ipsnews.net/news.asp?idnews=38417 |title=New TV Channel to Focus on Iraq, Shia Issues |last=Sanati |first=Kimia |date=4 July 2007 |publisher=[[Inter Press Service|IPS]] |access-date=29 December 2009 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090121014222/http://www.ipsnews.net/news.asp?idnews=38417 |archive-date=21 January 2009 }}</ref> ইয়াৰ পিছতো ৩০ শতাংশতকৈ অধিক ইৰাণীয়ে প্ৰকৃততে উপগ্ৰহ টেলিভিছন চেনেল চায়। <ref>{{cite web|url=http://observers.france24.com/content/20121220-iran-dismantle-satellite-dishes-tv-tehran|title=Iran's war on satellite dishes: "We just buy new ones the next day"|website=france24.com|access-date=24 April 2018|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150520182530/http://observers.france24.com/content/20121220-iran-dismantle-satellite-dishes-tv-tehran|archive-date=20 May 2015}}</ref> ==তথ্যৰ উৎস== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== #https://orsam.org.tr Politics and Media in Iran {{Asia topic|Media of}} {{DEFAULTSORT:Media Of Iran}} [[শ্ৰেণী:গণমাধ্যম]] [[শ্ৰেণী:ইৰান]] a5ynctlwpgn1sjzlrkyqhewawtc2soc 606619 606618 2026-05-16T02:06:41Z নৰুনা বৰুৱা 44897 606619 wikitext text/x-wiki '''ইৰাণৰ গণমাধ্যম ({{lang-en|Mass media in Iran}}) ''' ব্যক্তিগত আৰু ৰাজহুৱা দুয়োটা মালিকানাধীন যদিও সকলো চেনেল চেঞ্চৰশ্বিপৰ অধীনত। ২০১৬ চনত ইৰাণৰ ১৭৮খন বাতৰি কাকত, ৮৩খন আলোচনী, ১৫,০০০খন তথ্য ছাইট আৰু ২০ লাখ ব্লগ আছিল।<ref>{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=Wxzq105swqA|title=Lettres Persanes : suivez l'Iran depuis l'Iran|last=Lettres Persanes|date=23 May 2016|access-date=24 April 2018|via=YouTube|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170812134640/https://www.youtube.com/watch?v=Wxzq105swqA|archive-date=12 August 2017}}</ref> ইছলামিক বিপ্লৱী আদালতৰ ছপা মাধ্যম নিৰীক্ষণ কৰাৰ কৰ্তৃত্ব আছে, আৰু জুৰীয়ে ধৰ্মবিৰোধী, মানহানিকাৰক বা জাতীয় স্বাৰ্থৰ বাবে ক্ষতিকাৰক সামগ্ৰী প্ৰকাশ কৰাৰ বাবে দোষী সাব্যস্ত কৰা বাতৰি কাকত বা আলোচনীৰ প্ৰকাশ স্থগিত বা অনুজ্ঞাপত্ৰ বাতিল কৰিব পাৰে। ইৰাণৰ গণমাধ্যমৰ অন্যতম মূল নিয়ন্ত্ৰণ কৰ্তৃপক্ষ হৈছে গণমাধ্যম নিয়ন্ত্ৰণ কৰ্তৃপক্ষ সংস্থা। ==বাতৰি কাকত== [[File:Ancient Iran weekly newspaper.jpg|thumb|প্ৰাচীন ইৰাণৰ সাপ্তাহিক বাতৰি কাকত]] [[ইৰাণ]]ৰ বেছিভাগ বাতৰি কাকত পাৰ্চী ভাষাত প্ৰকাশ পায় যদিও [[ইংৰাজী]] আৰু অন্যান্য ভাষাৰ বাতৰি কাকতও আছে। সৰ্বাধিক বিক্ৰী হোৱা কাকত প্ৰকাশ পায় [[তেহৰাণ]]ত। জনপ্ৰিয় দৈনিক আৰু সাপ্তাহিক বাতৰি কাকতসমূহৰ ভিতৰত ''ইৰাণ'', ''ইটেলাট'', ''কায়হান'', ''হামশ্বাহৰী'', ''ৰিছালাট'' আদি অন্যতম। ''ইৰাণ ডেইলী'' আৰু ''তেহৰাণ টাইমছ'' দুয়োখন ইংৰাজী ভাষাৰ বাতৰি কাকত।<ref name=BYI>{{Cite book |last1 = Ayse |first1 = Valentine |url = http://www.investiniran.ir/en/filepool/26?redirectpage=%2fen%2febook |last2 = Nash |first2 = Jason John |last3 = Leland |first3 = Rice |title = The Business Year 2013: Iran |place = London, U.K. |publisher = The Business Year |date = January 2013 |page = 114 |isbn = 978-1-908180-11-7 |url-status = dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20161227193349/http://www.investiniran.ir/en/filepool/26?redirectpage=%2Fen%2Febook |archive-date = 2016-12-27 |access-date = 2014-03-16 }}</ref> ইৰাণৰ সৰ্ববৃহৎ মিডিয়া কোম্পানী হৈছে ''ইছলামিক ৰিপাব্লিক অৱ ইৰাণ ব্ৰডকাষ্টিং'' (IRIB)। '' ফাইনেন্সিয়েল ট্ৰিবিউন'' হৈছে ইংৰাজী ভাষাৰ মূল (অনলাইন) অৰ্থনৈতিক বাতৰি কাকত। ইৰাণ ফ্ৰণ্ট পেজ (আই এফ পি নিউজ) হৈছে ইংৰাজী ভাষাৰ এটা বাতৰি ৱেবছাইট যিয়ে পাঠকসকলক ইৰাণৰ পাৰ্চী ভাষাৰ সংবাদ মাধ্যমে প্ৰকাশ কৰা ইৰাণৰ শেহতীয়া বাতৰি আৰু মতামতসমূহৰ ইংৰাজী অনুবাদ প্ৰদান কৰে। <ref>{{cite web |url=http://ifpnews.com/about-us |title=About Us - Iran Front Page |access-date=2018-03-18 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180318183301/http://ifpnews.com/about-us |archive-date=2018-03-18 }} "About Iran Front Page"</ref> ==বিদেশী সম্প্ৰচাৰ== দেশখনে কেইবাটাও বিদেশী সম্প্ৰচাৰ লাভ কৰে, য'ত বিবিচি পাৰ্চী টিভি, কল ইজৰাইল, ৰেডিঅ' ফাৰ্ডাৰপৰা পাৰ্চী ভাষাৰ অনুষ্ঠান সম্প্ৰচাৰ হয়; কিন্তু এই সম্প্ৰচাৰসমূহ কেতিয়াবা ৰেডিঅ' জামিঙৰদ্বাৰা বাধাপ্ৰাপ্ত হয়।<ref>{{cite web |url=https://www.cbc.ca/news/world/listening-to-iran-1.739005 |title=Listening to Iran - World - CBC News |access-date=2008-11-30 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20100607084511/https://www.cbc.ca/news/world/listening-to-iran-1.739005 |archive-date=2010-06-07 }} "Listening to Iran" – Canadian Broadcasting Corporation</ref> ৰাষ্ট্ৰীয় আইন আৰু নিয়মৰপৰা বিচ্যুত হোৱা যিকোনো বস্তু চৰকাৰে চেঞ্চৰ কৰে।<ref>[http://www.rsf.org/article.php3?id_article=10733 Reporters sans frontières – Internet – Iran<!-- Bot generated title -->] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20080224063811/http://www.rsf.org/article.php3?id_article=10733 |date=February 24, 2008 }}</ref><ref>Molavi, ''Soul of Iran'', Norton, (2002) p.5</ref> ইৰাণৰ বেছিভাগ মানুহেই অৰ্থাৎ ৮০ শতাংশতকৈ অধিক লোকে তেওঁলোকৰ বাতৰি চৰকাৰী সংবাদ মাধ্যমৰপৰা পায়।<ref>{{cite web|url=http://www.payvand.com/news/11/apr/1090.html|title=State Department's First Persian-Language Spokesperson Could Appear In Iranian State Media|website=www.payvand.com|access-date=24 April 2018|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180108233437/http://www.payvand.com/news/11/apr/1090.html|archive-date=8 January 2018}}</ref> ইৰাণত ব্যক্তিগত, স্বতন্ত্ৰ সংবাদ মাধ্যম স্থাপনৰ প্ৰচেষ্টা বন্ধ বা নিৰ্মূল কৰা হৈছে আৰু ৰিপ’ৰ্টাৰ্ছ উইদাউট বৰ্ডাৰে ঘোষণা কৰিছে যে মধ্যপ্ৰাচ্যৰ ভিতৰত ইৰাণৰ ভিতৰতে সৰ্বাধিক কাৰাবন্দী সাংবাদিক আছে। ১৯৭৯ চনৰ ইৰাণৰ সংবিধান অনুসৰি সকলো সম্প্ৰচাৰ কেৱল চৰকাৰে কৰিব লাগিব আৰু ১৯৯৪ চনত ইছলামিক ৰিপাব্লিকে উপগ্ৰহ টেলিভিছনৰ ব্যৱহাৰ নিষিদ্ধ কৰে।<ref name=samati>{{cite news|url=http://ipsnews.net/news.asp?idnews=38417 |title=New TV Channel to Focus on Iraq, Shia Issues |last=Sanati |first=Kimia |date=4 July 2007 |publisher=[[Inter Press Service|IPS]] |access-date=29 December 2009 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090121014222/http://www.ipsnews.net/news.asp?idnews=38417 |archive-date=21 January 2009 }}</ref> ইয়াৰ পিছতো ৩০ শতাংশতকৈ অধিক ইৰাণীয়ে প্ৰকৃততে উপগ্ৰহ টেলিভিছন চেনেল চায়। <ref>{{cite web|url=http://observers.france24.com/content/20121220-iran-dismantle-satellite-dishes-tv-tehran|title=Iran's war on satellite dishes: "We just buy new ones the next day"|website=france24.com|access-date=24 April 2018|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150520182530/http://observers.france24.com/content/20121220-iran-dismantle-satellite-dishes-tv-tehran|archive-date=20 May 2015}}</ref> ==তথ্যৰ উৎস== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== #https://orsam.org.tr Politics and Media in Iran {{Asia topic|Media of}} {{DEFAULTSORT:Media Of Iran}} [[শ্ৰেণী:গণমাধ্যম]] [[শ্ৰেণী:ইৰান]] 49wuzke5ayim0tb93ec5k0njk0irrxp 606620 606619 2026-05-16T02:12:57Z নৰুনা বৰুৱা 44897 /* বাতৰি কাকত */ 606620 wikitext text/x-wiki '''ইৰাণৰ গণমাধ্যম ({{lang-en|Mass media in Iran}}) ''' ব্যক্তিগত আৰু ৰাজহুৱা দুয়োটা মালিকানাধীন যদিও সকলো চেনেল চেঞ্চৰশ্বিপৰ অধীনত। ২০১৬ চনত ইৰাণৰ ১৭৮খন বাতৰি কাকত, ৮৩খন আলোচনী, ১৫,০০০খন তথ্য ছাইট আৰু ২০ লাখ ব্লগ আছিল।<ref>{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=Wxzq105swqA|title=Lettres Persanes : suivez l'Iran depuis l'Iran|last=Lettres Persanes|date=23 May 2016|access-date=24 April 2018|via=YouTube|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170812134640/https://www.youtube.com/watch?v=Wxzq105swqA|archive-date=12 August 2017}}</ref> ইছলামিক বিপ্লৱী আদালতৰ ছপা মাধ্যম নিৰীক্ষণ কৰাৰ কৰ্তৃত্ব আছে, আৰু জুৰীয়ে ধৰ্মবিৰোধী, মানহানিকাৰক বা জাতীয় স্বাৰ্থৰ বাবে ক্ষতিকাৰক সামগ্ৰী প্ৰকাশ কৰাৰ বাবে দোষী সাব্যস্ত কৰা বাতৰি কাকত বা আলোচনীৰ প্ৰকাশ স্থগিত বা অনুজ্ঞাপত্ৰ বাতিল কৰিব পাৰে। ইৰাণৰ গণমাধ্যমৰ অন্যতম মূল নিয়ন্ত্ৰণ কৰ্তৃপক্ষ হৈছে গণমাধ্যম নিয়ন্ত্ৰণ কৰ্তৃপক্ষ সংস্থা। ==বাতৰি কাকত== [[File:Ancient Iran weekly newspaper.jpg|thumb|প্ৰাচীন ইৰাণৰ সাপ্তাহিক বাতৰি কাকত]] [[Image:2011 newspapers Tehran 6030393078.jpg|thumb|বিভিন্ন বাতৰি কাকত,তেহৰান,২০১১]] [[ইৰাণ]]ৰ বেছিভাগ বাতৰি কাকত পাৰ্চী ভাষাত প্ৰকাশ পায় যদিও [[ইংৰাজী]] আৰু অন্যান্য ভাষাৰ বাতৰি কাকতও আছে। সৰ্বাধিক বিক্ৰী হোৱা কাকত প্ৰকাশ পায় [[তেহৰাণ]]ত। জনপ্ৰিয় দৈনিক আৰু সাপ্তাহিক বাতৰি কাকতসমূহৰ ভিতৰত ''ইৰাণ'', ''ইটেলাট'', ''কায়হান'', ''হামশ্বাহৰী'', ''ৰিছালাট'' আদি অন্যতম। ''ইৰাণ ডেইলী'' আৰু ''তেহৰাণ টাইমছ'' দুয়োখন ইংৰাজী ভাষাৰ বাতৰি কাকত।<ref name=BYI>{{Cite book |last1 = Ayse |first1 = Valentine |url = http://www.investiniran.ir/en/filepool/26?redirectpage=%2fen%2febook |last2 = Nash |first2 = Jason John |last3 = Leland |first3 = Rice |title = The Business Year 2013: Iran |place = London, U.K. |publisher = The Business Year |date = January 2013 |page = 114 |isbn = 978-1-908180-11-7 |url-status = dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20161227193349/http://www.investiniran.ir/en/filepool/26?redirectpage=%2Fen%2Febook |archive-date = 2016-12-27 |access-date = 2014-03-16 }}</ref> ইৰাণৰ সৰ্ববৃহৎ মিডিয়া কোম্পানী হৈছে ''ইছলামিক ৰিপাব্লিক অৱ ইৰাণ ব্ৰডকাষ্টিং'' (IRIB)। '' ফাইনেন্সিয়েল ট্ৰিবিউন'' হৈছে ইংৰাজী ভাষাৰ মূল (অনলাইন) অৰ্থনৈতিক বাতৰি কাকত। ইৰাণ ফ্ৰণ্ট পেজ (আই এফ পি নিউজ) হৈছে ইংৰাজী ভাষাৰ এটা বাতৰি ৱেবছাইট যিয়ে পাঠকসকলক ইৰাণৰ পাৰ্চী ভাষাৰ সংবাদ মাধ্যমে প্ৰকাশ কৰা ইৰাণৰ শেহতীয়া বাতৰি আৰু মতামতসমূহৰ ইংৰাজী অনুবাদ প্ৰদান কৰে। <ref>{{cite web |url=http://ifpnews.com/about-us |title=About Us - Iran Front Page |access-date=2018-03-18 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180318183301/http://ifpnews.com/about-us |archive-date=2018-03-18 }} "About Iran Front Page"</ref> ==বিদেশী সম্প্ৰচাৰ== দেশখনে কেইবাটাও বিদেশী সম্প্ৰচাৰ লাভ কৰে, য'ত বিবিচি পাৰ্চী টিভি, কল ইজৰাইল, ৰেডিঅ' ফাৰ্ডাৰপৰা পাৰ্চী ভাষাৰ অনুষ্ঠান সম্প্ৰচাৰ হয়; কিন্তু এই সম্প্ৰচাৰসমূহ কেতিয়াবা ৰেডিঅ' জামিঙৰদ্বাৰা বাধাপ্ৰাপ্ত হয়।<ref>{{cite web |url=https://www.cbc.ca/news/world/listening-to-iran-1.739005 |title=Listening to Iran - World - CBC News |access-date=2008-11-30 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20100607084511/https://www.cbc.ca/news/world/listening-to-iran-1.739005 |archive-date=2010-06-07 }} "Listening to Iran" – Canadian Broadcasting Corporation</ref> ৰাষ্ট্ৰীয় আইন আৰু নিয়মৰপৰা বিচ্যুত হোৱা যিকোনো বস্তু চৰকাৰে চেঞ্চৰ কৰে।<ref>[http://www.rsf.org/article.php3?id_article=10733 Reporters sans frontières – Internet – Iran<!-- Bot generated title -->] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20080224063811/http://www.rsf.org/article.php3?id_article=10733 |date=February 24, 2008 }}</ref><ref>Molavi, ''Soul of Iran'', Norton, (2002) p.5</ref> ইৰাণৰ বেছিভাগ মানুহেই অৰ্থাৎ ৮০ শতাংশতকৈ অধিক লোকে তেওঁলোকৰ বাতৰি চৰকাৰী সংবাদ মাধ্যমৰপৰা পায়।<ref>{{cite web|url=http://www.payvand.com/news/11/apr/1090.html|title=State Department's First Persian-Language Spokesperson Could Appear In Iranian State Media|website=www.payvand.com|access-date=24 April 2018|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180108233437/http://www.payvand.com/news/11/apr/1090.html|archive-date=8 January 2018}}</ref> ইৰাণত ব্যক্তিগত, স্বতন্ত্ৰ সংবাদ মাধ্যম স্থাপনৰ প্ৰচেষ্টা বন্ধ বা নিৰ্মূল কৰা হৈছে আৰু ৰিপ’ৰ্টাৰ্ছ উইদাউট বৰ্ডাৰে ঘোষণা কৰিছে যে মধ্যপ্ৰাচ্যৰ ভিতৰত ইৰাণৰ ভিতৰতে সৰ্বাধিক কাৰাবন্দী সাংবাদিক আছে। ১৯৭৯ চনৰ ইৰাণৰ সংবিধান অনুসৰি সকলো সম্প্ৰচাৰ কেৱল চৰকাৰে কৰিব লাগিব আৰু ১৯৯৪ চনত ইছলামিক ৰিপাব্লিকে উপগ্ৰহ টেলিভিছনৰ ব্যৱহাৰ নিষিদ্ধ কৰে।<ref name=samati>{{cite news|url=http://ipsnews.net/news.asp?idnews=38417 |title=New TV Channel to Focus on Iraq, Shia Issues |last=Sanati |first=Kimia |date=4 July 2007 |publisher=[[Inter Press Service|IPS]] |access-date=29 December 2009 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090121014222/http://www.ipsnews.net/news.asp?idnews=38417 |archive-date=21 January 2009 }}</ref> ইয়াৰ পিছতো ৩০ শতাংশতকৈ অধিক ইৰাণীয়ে প্ৰকৃততে উপগ্ৰহ টেলিভিছন চেনেল চায়। <ref>{{cite web|url=http://observers.france24.com/content/20121220-iran-dismantle-satellite-dishes-tv-tehran|title=Iran's war on satellite dishes: "We just buy new ones the next day"|website=france24.com|access-date=24 April 2018|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150520182530/http://observers.france24.com/content/20121220-iran-dismantle-satellite-dishes-tv-tehran|archive-date=20 May 2015}}</ref> ==তথ্যৰ উৎস== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== #https://orsam.org.tr Politics and Media in Iran {{Asia topic|Media of}} {{DEFAULTSORT:Media Of Iran}} [[শ্ৰেণী:গণমাধ্যম]] [[শ্ৰেণী:ইৰান]] rmndqj7j47lz390f40jsu1o4ne3d1h6 606621 606620 2026-05-16T02:14:07Z নৰুনা বৰুৱা 44897 606621 wikitext text/x-wiki [[File:Ancient Iran weekly newspaper.jpg|thumb|প্ৰাচীন ইৰাণৰ সাপ্তাহিক বাতৰি কাকত]] '''ইৰাণৰ গণমাধ্যম ({{lang-en|Mass media in Iran}}) ''' ব্যক্তিগত আৰু ৰাজহুৱা দুয়োটা মালিকানাধীন যদিও সকলো চেনেল চেঞ্চৰশ্বিপৰ অধীনত। ২০১৬ চনত ইৰাণৰ ১৭৮খন বাতৰি কাকত, ৮৩খন আলোচনী, ১৫,০০০খন তথ্য ছাইট আৰু ২০ লাখ ব্লগ আছিল।<ref>{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=Wxzq105swqA|title=Lettres Persanes : suivez l'Iran depuis l'Iran|last=Lettres Persanes|date=23 May 2016|access-date=24 April 2018|via=YouTube|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170812134640/https://www.youtube.com/watch?v=Wxzq105swqA|archive-date=12 August 2017}}</ref> ইছলামিক বিপ্লৱী আদালতৰ ছপা মাধ্যম নিৰীক্ষণ কৰাৰ কৰ্তৃত্ব আছে, আৰু জুৰীয়ে ধৰ্মবিৰোধী, মানহানিকাৰক বা জাতীয় স্বাৰ্থৰ বাবে ক্ষতিকাৰক সামগ্ৰী প্ৰকাশ কৰাৰ বাবে দোষী সাব্যস্ত কৰা বাতৰি কাকত বা আলোচনীৰ প্ৰকাশ স্থগিত বা অনুজ্ঞাপত্ৰ বাতিল কৰিব পাৰে। ইৰাণৰ গণমাধ্যমৰ অন্যতম মূল নিয়ন্ত্ৰণ কৰ্তৃপক্ষ হৈছে গণমাধ্যম নিয়ন্ত্ৰণ কৰ্তৃপক্ষ সংস্থা। ==বাতৰি কাকত== [[Image:2011 newspapers Tehran 6030393078.jpg|thumb|বিভিন্ন বাতৰি কাকত,তেহৰান,২০১১]] [[ইৰাণ]]ৰ বেছিভাগ বাতৰি কাকত পাৰ্চী ভাষাত প্ৰকাশ পায় যদিও [[ইংৰাজী]] আৰু অন্যান্য ভাষাৰ বাতৰি কাকতও আছে। সৰ্বাধিক বিক্ৰী হোৱা কাকত প্ৰকাশ পায় [[তেহৰাণ]]ত। জনপ্ৰিয় দৈনিক আৰু সাপ্তাহিক বাতৰি কাকতসমূহৰ ভিতৰত ''ইৰাণ'', ''ইটেলাট'', ''কায়হান'', ''হামশ্বাহৰী'', ''ৰিছালাট'' আদি অন্যতম। ''ইৰাণ ডেইলী'' আৰু ''তেহৰাণ টাইমছ'' দুয়োখন ইংৰাজী ভাষাৰ বাতৰি কাকত।<ref name=BYI>{{Cite book |last1 = Ayse |first1 = Valentine |url = http://www.investiniran.ir/en/filepool/26?redirectpage=%2fen%2febook |last2 = Nash |first2 = Jason John |last3 = Leland |first3 = Rice |title = The Business Year 2013: Iran |place = London, U.K. |publisher = The Business Year |date = January 2013 |page = 114 |isbn = 978-1-908180-11-7 |url-status = dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20161227193349/http://www.investiniran.ir/en/filepool/26?redirectpage=%2Fen%2Febook |archive-date = 2016-12-27 |access-date = 2014-03-16 }}</ref> ইৰাণৰ সৰ্ববৃহৎ মিডিয়া কোম্পানী হৈছে ''ইছলামিক ৰিপাব্লিক অৱ ইৰাণ ব্ৰডকাষ্টিং'' (IRIB)। '' ফাইনেন্সিয়েল ট্ৰিবিউন'' হৈছে ইংৰাজী ভাষাৰ মূল (অনলাইন) অৰ্থনৈতিক বাতৰি কাকত। ইৰাণ ফ্ৰণ্ট পেজ (আই এফ পি নিউজ) হৈছে ইংৰাজী ভাষাৰ এটা বাতৰি ৱেবছাইট যিয়ে পাঠকসকলক ইৰাণৰ পাৰ্চী ভাষাৰ সংবাদ মাধ্যমে প্ৰকাশ কৰা ইৰাণৰ শেহতীয়া বাতৰি আৰু মতামতসমূহৰ ইংৰাজী অনুবাদ প্ৰদান কৰে। <ref>{{cite web |url=http://ifpnews.com/about-us |title=About Us - Iran Front Page |access-date=2018-03-18 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180318183301/http://ifpnews.com/about-us |archive-date=2018-03-18 }} "About Iran Front Page"</ref> ==বিদেশী সম্প্ৰচাৰ== দেশখনে কেইবাটাও বিদেশী সম্প্ৰচাৰ লাভ কৰে, য'ত বিবিচি পাৰ্চী টিভি, কল ইজৰাইল, ৰেডিঅ' ফাৰ্ডাৰপৰা পাৰ্চী ভাষাৰ অনুষ্ঠান সম্প্ৰচাৰ হয়; কিন্তু এই সম্প্ৰচাৰসমূহ কেতিয়াবা ৰেডিঅ' জামিঙৰদ্বাৰা বাধাপ্ৰাপ্ত হয়।<ref>{{cite web |url=https://www.cbc.ca/news/world/listening-to-iran-1.739005 |title=Listening to Iran - World - CBC News |access-date=2008-11-30 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20100607084511/https://www.cbc.ca/news/world/listening-to-iran-1.739005 |archive-date=2010-06-07 }} "Listening to Iran" – Canadian Broadcasting Corporation</ref> ৰাষ্ট্ৰীয় আইন আৰু নিয়মৰপৰা বিচ্যুত হোৱা যিকোনো বস্তু চৰকাৰে চেঞ্চৰ কৰে।<ref>[http://www.rsf.org/article.php3?id_article=10733 Reporters sans frontières – Internet – Iran<!-- Bot generated title -->] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20080224063811/http://www.rsf.org/article.php3?id_article=10733 |date=February 24, 2008 }}</ref><ref>Molavi, ''Soul of Iran'', Norton, (2002) p.5</ref> ইৰাণৰ বেছিভাগ মানুহেই অৰ্থাৎ ৮০ শতাংশতকৈ অধিক লোকে তেওঁলোকৰ বাতৰি চৰকাৰী সংবাদ মাধ্যমৰপৰা পায়।<ref>{{cite web|url=http://www.payvand.com/news/11/apr/1090.html|title=State Department's First Persian-Language Spokesperson Could Appear In Iranian State Media|website=www.payvand.com|access-date=24 April 2018|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180108233437/http://www.payvand.com/news/11/apr/1090.html|archive-date=8 January 2018}}</ref> ইৰাণত ব্যক্তিগত, স্বতন্ত্ৰ সংবাদ মাধ্যম স্থাপনৰ প্ৰচেষ্টা বন্ধ বা নিৰ্মূল কৰা হৈছে আৰু ৰিপ’ৰ্টাৰ্ছ উইদাউট বৰ্ডাৰে ঘোষণা কৰিছে যে মধ্যপ্ৰাচ্যৰ ভিতৰত ইৰাণৰ ভিতৰতে সৰ্বাধিক কাৰাবন্দী সাংবাদিক আছে। ১৯৭৯ চনৰ ইৰাণৰ সংবিধান অনুসৰি সকলো সম্প্ৰচাৰ কেৱল চৰকাৰে কৰিব লাগিব আৰু ১৯৯৪ চনত ইছলামিক ৰিপাব্লিকে উপগ্ৰহ টেলিভিছনৰ ব্যৱহাৰ নিষিদ্ধ কৰে।<ref name=samati>{{cite news|url=http://ipsnews.net/news.asp?idnews=38417 |title=New TV Channel to Focus on Iraq, Shia Issues |last=Sanati |first=Kimia |date=4 July 2007 |publisher=[[Inter Press Service|IPS]] |access-date=29 December 2009 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090121014222/http://www.ipsnews.net/news.asp?idnews=38417 |archive-date=21 January 2009 }}</ref> ইয়াৰ পিছতো ৩০ শতাংশতকৈ অধিক ইৰাণীয়ে প্ৰকৃততে উপগ্ৰহ টেলিভিছন চেনেল চায়। <ref>{{cite web|url=http://observers.france24.com/content/20121220-iran-dismantle-satellite-dishes-tv-tehran|title=Iran's war on satellite dishes: "We just buy new ones the next day"|website=france24.com|access-date=24 April 2018|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150520182530/http://observers.france24.com/content/20121220-iran-dismantle-satellite-dishes-tv-tehran|archive-date=20 May 2015}}</ref> ==তথ্যৰ উৎস== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== #https://orsam.org.tr Politics and Media in Iran {{Asia topic|Media of}} {{DEFAULTSORT:Media Of Iran}} [[শ্ৰেণী:গণমাধ্যম]] [[শ্ৰেণী:ইৰান]] 8rt65fy8w1u1czfqe0vur84c5uw3ghu 606623 606621 2026-05-16T02:14:54Z নৰুনা বৰুৱা 44897 606623 wikitext text/x-wiki [[File:Ancient Iran weekly newspaper.jpg|thumb|প্ৰাচীন ইৰাণৰ সাপ্তাহিক বাতৰি কাকত]] '''ইৰাণৰ গণমাধ্যম ({{lang-en|Mass media in Iran}}) ''' ব্যক্তিগত আৰু ৰাজহুৱা দুয়োটা মালিকানাধীন যদিও সকলো চেনেল চেঞ্চৰশ্বিপৰ অধীনত। ২০১৬ চনত ইৰাণৰ ১৭৮খন বাতৰি কাকত, ৮৩খন আলোচনী, ১৫,০০০খন তথ্য ছাইট আৰু ২০ লাখ ব্লগ আছিল।<ref>{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=Wxzq105swqA|title=Lettres Persanes : suivez l'Iran depuis l'Iran|last=Lettres Persanes|date=23 May 2016|access-date=24 April 2018|via=YouTube|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170812134640/https://www.youtube.com/watch?v=Wxzq105swqA|archive-date=12 August 2017}}</ref> ইছলামিক বিপ্লৱী আদালতৰ ছপা মাধ্যম নিৰীক্ষণ কৰাৰ কৰ্তৃত্ব আছে, আৰু জুৰীয়ে ধৰ্মবিৰোধী, মানহানিকাৰক বা জাতীয় স্বাৰ্থৰ বাবে ক্ষতিকাৰক সামগ্ৰী প্ৰকাশ কৰাৰ বাবে দোষী সাব্যস্ত কৰা বাতৰি কাকত বা আলোচনীৰ প্ৰকাশ স্থগিত বা অনুজ্ঞাপত্ৰ বাতিল কৰিব পাৰে। [[ইৰাণ]]ৰ গণমাধ্যমৰ অন্যতম মূল নিয়ন্ত্ৰণ কৰ্তৃপক্ষ হৈছে গণমাধ্যম নিয়ন্ত্ৰণ কৰ্তৃপক্ষ সংস্থা। ==বাতৰি কাকত== [[Image:2011 newspapers Tehran 6030393078.jpg|thumb|বিভিন্ন বাতৰি কাকত,তেহৰান,২০১১]] [[ইৰাণ]]ৰ বেছিভাগ বাতৰি কাকত [[পাৰ্চী]] ভাষাত প্ৰকাশ পায় যদিও [[ইংৰাজী]] আৰু অন্যান্য ভাষাৰ বাতৰি কাকতও আছে। সৰ্বাধিক বিক্ৰী হোৱা কাকত প্ৰকাশ পায় [[তেহৰাণ]]ত। জনপ্ৰিয় দৈনিক আৰু সাপ্তাহিক বাতৰি কাকতসমূহৰ ভিতৰত ''ইৰাণ'', ''ইটেলাট'', ''কায়হান'', ''হামশ্বাহৰী'', ''ৰিছালাট'' আদি অন্যতম। ''ইৰাণ ডেইলী'' আৰু ''তেহৰাণ টাইমছ'' দুয়োখন ইংৰাজী ভাষাৰ বাতৰি কাকত।<ref name=BYI>{{Cite book |last1 = Ayse |first1 = Valentine |url = http://www.investiniran.ir/en/filepool/26?redirectpage=%2fen%2febook |last2 = Nash |first2 = Jason John |last3 = Leland |first3 = Rice |title = The Business Year 2013: Iran |place = London, U.K. |publisher = The Business Year |date = January 2013 |page = 114 |isbn = 978-1-908180-11-7 |url-status = dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20161227193349/http://www.investiniran.ir/en/filepool/26?redirectpage=%2Fen%2Febook |archive-date = 2016-12-27 |access-date = 2014-03-16 }}</ref> ইৰাণৰ সৰ্ববৃহৎ মিডিয়া কোম্পানী হৈছে ''ইছলামিক ৰিপাব্লিক অৱ ইৰাণ ব্ৰডকাষ্টিং'' (IRIB)। '' ফাইনেন্সিয়েল ট্ৰিবিউন'' হৈছে ইংৰাজী ভাষাৰ মূল (অনলাইন) অৰ্থনৈতিক বাতৰি কাকত। ইৰাণ ফ্ৰণ্ট পেজ (আই এফ পি নিউজ) হৈছে ইংৰাজী ভাষাৰ এটা বাতৰি ৱেবছাইট যিয়ে পাঠকসকলক ইৰাণৰ পাৰ্চী ভাষাৰ সংবাদ মাধ্যমে প্ৰকাশ কৰা ইৰাণৰ শেহতীয়া বাতৰি আৰু মতামতসমূহৰ ইংৰাজী অনুবাদ প্ৰদান কৰে। <ref>{{cite web |url=http://ifpnews.com/about-us |title=About Us - Iran Front Page |access-date=2018-03-18 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180318183301/http://ifpnews.com/about-us |archive-date=2018-03-18 }} "About Iran Front Page"</ref> ==বিদেশী সম্প্ৰচাৰ== দেশখনে কেইবাটাও বিদেশী সম্প্ৰচাৰ লাভ কৰে, য'ত বিবিচি পাৰ্চী টিভি, কল ইজৰাইল, ৰেডিঅ' ফাৰ্ডাৰপৰা পাৰ্চী ভাষাৰ অনুষ্ঠান সম্প্ৰচাৰ হয়; কিন্তু এই সম্প্ৰচাৰসমূহ কেতিয়াবা ৰেডিঅ' জামিঙৰদ্বাৰা বাধাপ্ৰাপ্ত হয়।<ref>{{cite web |url=https://www.cbc.ca/news/world/listening-to-iran-1.739005 |title=Listening to Iran - World - CBC News |access-date=2008-11-30 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20100607084511/https://www.cbc.ca/news/world/listening-to-iran-1.739005 |archive-date=2010-06-07 }} "Listening to Iran" – Canadian Broadcasting Corporation</ref> ৰাষ্ট্ৰীয় আইন আৰু নিয়মৰপৰা বিচ্যুত হোৱা যিকোনো বস্তু চৰকাৰে চেঞ্চৰ কৰে।<ref>[http://www.rsf.org/article.php3?id_article=10733 Reporters sans frontières – Internet – Iran<!-- Bot generated title -->] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20080224063811/http://www.rsf.org/article.php3?id_article=10733 |date=February 24, 2008 }}</ref><ref>Molavi, ''Soul of Iran'', Norton, (2002) p.5</ref> ইৰাণৰ বেছিভাগ মানুহেই অৰ্থাৎ ৮০ শতাংশতকৈ অধিক লোকে তেওঁলোকৰ বাতৰি চৰকাৰী সংবাদ মাধ্যমৰপৰা পায়।<ref>{{cite web|url=http://www.payvand.com/news/11/apr/1090.html|title=State Department's First Persian-Language Spokesperson Could Appear In Iranian State Media|website=www.payvand.com|access-date=24 April 2018|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180108233437/http://www.payvand.com/news/11/apr/1090.html|archive-date=8 January 2018}}</ref> ইৰাণত ব্যক্তিগত, স্বতন্ত্ৰ সংবাদ মাধ্যম স্থাপনৰ প্ৰচেষ্টা বন্ধ বা নিৰ্মূল কৰা হৈছে আৰু ৰিপ’ৰ্টাৰ্ছ উইদাউট বৰ্ডাৰে ঘোষণা কৰিছে যে মধ্যপ্ৰাচ্যৰ ভিতৰত ইৰাণৰ ভিতৰতে সৰ্বাধিক কাৰাবন্দী সাংবাদিক আছে। ১৯৭৯ চনৰ ইৰাণৰ সংবিধান অনুসৰি সকলো সম্প্ৰচাৰ কেৱল চৰকাৰে কৰিব লাগিব আৰু ১৯৯৪ চনত ইছলামিক ৰিপাব্লিকে উপগ্ৰহ টেলিভিছনৰ ব্যৱহাৰ নিষিদ্ধ কৰে।<ref name=samati>{{cite news|url=http://ipsnews.net/news.asp?idnews=38417 |title=New TV Channel to Focus on Iraq, Shia Issues |last=Sanati |first=Kimia |date=4 July 2007 |publisher=[[Inter Press Service|IPS]] |access-date=29 December 2009 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090121014222/http://www.ipsnews.net/news.asp?idnews=38417 |archive-date=21 January 2009 }}</ref> ইয়াৰ পিছতো ৩০ শতাংশতকৈ অধিক ইৰাণীয়ে প্ৰকৃততে উপগ্ৰহ টেলিভিছন চেনেল চায়। <ref>{{cite web|url=http://observers.france24.com/content/20121220-iran-dismantle-satellite-dishes-tv-tehran|title=Iran's war on satellite dishes: "We just buy new ones the next day"|website=france24.com|access-date=24 April 2018|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150520182530/http://observers.france24.com/content/20121220-iran-dismantle-satellite-dishes-tv-tehran|archive-date=20 May 2015}}</ref> ==তথ্যৰ উৎস== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== #https://orsam.org.tr Politics and Media in Iran {{Asia topic|Media of}} {{DEFAULTSORT:Media Of Iran}} [[শ্ৰেণী:গণমাধ্যম]] [[শ্ৰেণী:ইৰান]] 8vnrlc1awwl861uy454aikh56s52psp 606625 606623 2026-05-16T02:29:21Z নৰুনা বৰুৱা 44897 /* বাতৰি কাকত */ 606625 wikitext text/x-wiki [[File:Ancient Iran weekly newspaper.jpg|thumb|প্ৰাচীন ইৰাণৰ সাপ্তাহিক বাতৰি কাকত]] '''ইৰাণৰ গণমাধ্যম ({{lang-en|Mass media in Iran}}) ''' ব্যক্তিগত আৰু ৰাজহুৱা দুয়োটা মালিকানাধীন যদিও সকলো চেনেল চেঞ্চৰশ্বিপৰ অধীনত। ২০১৬ চনত ইৰাণৰ ১৭৮খন বাতৰি কাকত, ৮৩খন আলোচনী, ১৫,০০০খন তথ্য ছাইট আৰু ২০ লাখ ব্লগ আছিল।<ref>{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=Wxzq105swqA|title=Lettres Persanes : suivez l'Iran depuis l'Iran|last=Lettres Persanes|date=23 May 2016|access-date=24 April 2018|via=YouTube|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170812134640/https://www.youtube.com/watch?v=Wxzq105swqA|archive-date=12 August 2017}}</ref> ইছলামিক বিপ্লৱী আদালতৰ ছপা মাধ্যম নিৰীক্ষণ কৰাৰ কৰ্তৃত্ব আছে, আৰু জুৰীয়ে ধৰ্মবিৰোধী, মানহানিকাৰক বা জাতীয় স্বাৰ্থৰ বাবে ক্ষতিকাৰক সামগ্ৰী প্ৰকাশ কৰাৰ বাবে দোষী সাব্যস্ত কৰা বাতৰি কাকত বা আলোচনীৰ প্ৰকাশ স্থগিত বা অনুজ্ঞাপত্ৰ বাতিল কৰিব পাৰে। [[ইৰাণ]]ৰ গণমাধ্যমৰ অন্যতম মূল নিয়ন্ত্ৰণ কৰ্তৃপক্ষ হৈছে গণমাধ্যম নিয়ন্ত্ৰণ কৰ্তৃপক্ষ সংস্থা। ==বাতৰি কাকত== [[Image:2011 newspapers Tehran 6030393078.jpg|thumb|বিভিন্ন বাতৰি কাকত,তেহৰান,২০১১]] পাৰ্চী ভাষাৰ কাঘাজ-ই আখবৰ ("বাতৰিৰ কাগজ") আছিল কাজাৰ ইৰাণত প্ৰকাশিত এখন মাহেকীয়া বাতৰি কাকত। ১৮৩৭ চনৰ ১ মে’ত প্ৰথম সংখ্যা প্ৰকাশ কৰা এইখন ইৰাণত প্ৰকাশ পোৱা প্ৰথমখন কাকত আছিল। মহম্মদ শ্বাহ কাজাৰৰ নিৰ্দেশত কাকতখন সৃষ্টিৰ বাবে তেহৰাণত মিৰ্জা ছালেহ শ্বিৰাজীয়ে পৰিচালনা কৰিছিল। [[ইৰাণ]]ৰ বেছিভাগ বাতৰি কাকত [[পাৰ্চী]] ভাষাত প্ৰকাশ পায় যদিও [[ইংৰাজী]] আৰু অন্যান্য ভাষাৰ বাতৰি কাকতও আছে। সৰ্বাধিক বিক্ৰী হোৱা কাকত প্ৰকাশ পায় [[তেহৰাণ]]ত। জনপ্ৰিয় দৈনিক আৰু সাপ্তাহিক বাতৰি কাকতসমূহৰ ভিতৰত ''ইৰাণ'', ''ইটেলাট'', ''কায়হান'', ''হামশ্বাহৰী'', ''ৰিছালাট'' আদি অন্যতম। ''ইৰাণ ডেইলী'' আৰু ''তেহৰাণ টাইমছ'' দুয়োখন ইংৰাজী ভাষাৰ বাতৰি কাকত।<ref name=BYI>{{Cite book |last1 = Ayse |first1 = Valentine |url = http://www.investiniran.ir/en/filepool/26?redirectpage=%2fen%2febook |last2 = Nash |first2 = Jason John |last3 = Leland |first3 = Rice |title = The Business Year 2013: Iran |place = London, U.K. |publisher = The Business Year |date = January 2013 |page = 114 |isbn = 978-1-908180-11-7 |url-status = dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20161227193349/http://www.investiniran.ir/en/filepool/26?redirectpage=%2Fen%2Febook |archive-date = 2016-12-27 |access-date = 2014-03-16 }}</ref> ইৰাণৰ সৰ্ববৃহৎ মিডিয়া কোম্পানী হৈছে ''ইছলামিক ৰিপাব্লিক অৱ ইৰাণ ব্ৰডকাষ্টিং'' (IRIB)। '' ফাইনেন্সিয়েল ট্ৰিবিউন'' হৈছে ইংৰাজী ভাষাৰ মূল (অনলাইন) অৰ্থনৈতিক বাতৰি কাকত। ইৰাণ ফ্ৰণ্ট পেজ (আই এফ পি নিউজ) হৈছে ইংৰাজী ভাষাৰ এটা বাতৰি ৱেবছাইট যিয়ে পাঠকসকলক ইৰাণৰ পাৰ্চী ভাষাৰ সংবাদ মাধ্যমে প্ৰকাশ কৰা ইৰাণৰ শেহতীয়া বাতৰি আৰু মতামতসমূহৰ ইংৰাজী অনুবাদ প্ৰদান কৰে। <ref>{{cite web |url=http://ifpnews.com/about-us |title=About Us - Iran Front Page |access-date=2018-03-18 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180318183301/http://ifpnews.com/about-us |archive-date=2018-03-18 }} "About Iran Front Page"</ref> ==বিদেশী সম্প্ৰচাৰ== দেশখনে কেইবাটাও বিদেশী সম্প্ৰচাৰ লাভ কৰে, য'ত বিবিচি পাৰ্চী টিভি, কল ইজৰাইল, ৰেডিঅ' ফাৰ্ডাৰপৰা পাৰ্চী ভাষাৰ অনুষ্ঠান সম্প্ৰচাৰ হয়; কিন্তু এই সম্প্ৰচাৰসমূহ কেতিয়াবা ৰেডিঅ' জামিঙৰদ্বাৰা বাধাপ্ৰাপ্ত হয়।<ref>{{cite web |url=https://www.cbc.ca/news/world/listening-to-iran-1.739005 |title=Listening to Iran - World - CBC News |access-date=2008-11-30 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20100607084511/https://www.cbc.ca/news/world/listening-to-iran-1.739005 |archive-date=2010-06-07 }} "Listening to Iran" – Canadian Broadcasting Corporation</ref> ৰাষ্ট্ৰীয় আইন আৰু নিয়মৰপৰা বিচ্যুত হোৱা যিকোনো বস্তু চৰকাৰে চেঞ্চৰ কৰে।<ref>[http://www.rsf.org/article.php3?id_article=10733 Reporters sans frontières – Internet – Iran<!-- Bot generated title -->] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20080224063811/http://www.rsf.org/article.php3?id_article=10733 |date=February 24, 2008 }}</ref><ref>Molavi, ''Soul of Iran'', Norton, (2002) p.5</ref> ইৰাণৰ বেছিভাগ মানুহেই অৰ্থাৎ ৮০ শতাংশতকৈ অধিক লোকে তেওঁলোকৰ বাতৰি চৰকাৰী সংবাদ মাধ্যমৰপৰা পায়।<ref>{{cite web|url=http://www.payvand.com/news/11/apr/1090.html|title=State Department's First Persian-Language Spokesperson Could Appear In Iranian State Media|website=www.payvand.com|access-date=24 April 2018|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180108233437/http://www.payvand.com/news/11/apr/1090.html|archive-date=8 January 2018}}</ref> ইৰাণত ব্যক্তিগত, স্বতন্ত্ৰ সংবাদ মাধ্যম স্থাপনৰ প্ৰচেষ্টা বন্ধ বা নিৰ্মূল কৰা হৈছে আৰু ৰিপ’ৰ্টাৰ্ছ উইদাউট বৰ্ডাৰে ঘোষণা কৰিছে যে মধ্যপ্ৰাচ্যৰ ভিতৰত ইৰাণৰ ভিতৰতে সৰ্বাধিক কাৰাবন্দী সাংবাদিক আছে। ১৯৭৯ চনৰ ইৰাণৰ সংবিধান অনুসৰি সকলো সম্প্ৰচাৰ কেৱল চৰকাৰে কৰিব লাগিব আৰু ১৯৯৪ চনত ইছলামিক ৰিপাব্লিকে উপগ্ৰহ টেলিভিছনৰ ব্যৱহাৰ নিষিদ্ধ কৰে।<ref name=samati>{{cite news|url=http://ipsnews.net/news.asp?idnews=38417 |title=New TV Channel to Focus on Iraq, Shia Issues |last=Sanati |first=Kimia |date=4 July 2007 |publisher=[[Inter Press Service|IPS]] |access-date=29 December 2009 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090121014222/http://www.ipsnews.net/news.asp?idnews=38417 |archive-date=21 January 2009 }}</ref> ইয়াৰ পিছতো ৩০ শতাংশতকৈ অধিক ইৰাণীয়ে প্ৰকৃততে উপগ্ৰহ টেলিভিছন চেনেল চায়। <ref>{{cite web|url=http://observers.france24.com/content/20121220-iran-dismantle-satellite-dishes-tv-tehran|title=Iran's war on satellite dishes: "We just buy new ones the next day"|website=france24.com|access-date=24 April 2018|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150520182530/http://observers.france24.com/content/20121220-iran-dismantle-satellite-dishes-tv-tehran|archive-date=20 May 2015}}</ref> ==তথ্যৰ উৎস== {{Reflist}} ==বাহ্যিক সংযোগ== #https://orsam.org.tr Politics and Media in Iran {{Asia topic|Media of}} {{DEFAULTSORT:Media Of Iran}} [[শ্ৰেণী:গণমাধ্যম]] [[শ্ৰেণী:ইৰান]] 3zsciy0c60a9stxgdhyjdehpzg22dfx 0 136894 606628 2026-05-16T03:19:59Z Dipankar Das 36094 "[[:en:Special:Redirect/revision/1354319869|Central university (India)]]" পৃষ্ঠাৰ অনুবাদেৰে সৃষ্টি কৰা হৈছে 606628 wikitext text/x-wiki [[চিত্ৰ:BHU_Main_Gate,_Banaras_Hindu_University_enhanced.jpg|thumb|ভাৰতৰ প্ৰথম কেন্দ্ৰীয় বিশ্ববিদ্যালয় (১৯১৬ চনত প্ৰতিষ্ঠা আৰু কেন্দ্ৰীভূত) বেনাৰস হিন্দু বিশ্ববিদ্যালয়ৰ মূল প্ৰৱেশদ্বাৰ।]] [[ভাৰত|ভাৰতৰ]] '''কেন্দ্ৰীয় বিশ্ববিদ্যালয়সমূহ''' সংসদৰ আইন অনুসৰি স্থাপিত ৰাজহুৱা বিশ্ববিদ্যালয় আৰু [[ভাৰতৰ শিক্ষা মন্ত্ৰালয়|শিক্ষা মন্ত্ৰালয়ৰ]] উচ্চ শিক্ষা বিভাগৰ অধীনত থাকে,<ref name="Central Universities">{{Cite web|url=http://mhrd.gov.in/central_univ_eng|title=Central Universities|work=mhrd.gov.in|accessdate=13 March 2012|publisher=[[Ministry of Human Resource Development (India)|Union Human Resource Development Ministry]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120303143139/http://mhrd.gov.in/central_univ_eng|archivedate=3 March 2012}}</ref> অন্য মন্ত্ৰালয়ৰ অধীনত থকা নখন বিশ্ববিদ্যালয়ৰ বাহিৰে।<ref name="Central" /> সাধাৰণতে ভাৰতৰ বিশ্ববিদ্যালয়সমূহ [[বিশ্ববিদ্যালয় অনুদান আয়োগ|বিশ্ববিদ্যালয় অনুদান আয়োগে]] (UGC) স্বীকৃতি দিয়ে, যিয়ে ''বিশ্ববিদ্যালয় অনুদান আয়োগ আইন, ১৯৫৬'' ৰ পৰা নিজৰ ক্ষমতা লাভ কৰে।<ref>{{Cite web|title=UGC Act-1956|url=http://mhrd.gov.in/sites/upload_files/mhrd/files/upload_document/ugc_act.pdf|work=mhrd.gov.in/|publisher=Secretary, University Grants Commission|accessdate=31 March 2016}}</ref> ইয়াৰ উপৰিও ১৫ খন পেছাদাৰী পৰিষদ গঠন কৰা হয়, যিয়ে স্বীকৃতি আৰু সমন্বয়ৰ বিভিন্ন দিশ নিয়ন্ত্ৰণ কৰে।<ref>{{Cite web|url=http://www.ugc.ac.in/page/professional-councils.aspx|title=Professional Councils|work=ugc.ac.in|accessdate=11 September 2017|publisher=[[University Grants Commission (India)|University Grants Commission]]}}</ref> ইয়াৰ উপৰিও কেন্দ্ৰীয় বিশ্ববিদ্যালয়সমূহ ''কেন্দ্ৰীয় বিশ্ববিদ্যালয় আইন, ২০০৯'' ৰ অন্তৰ্ভুক্ত, যিয়ে ইয়াৰ উদ্দেশ্য, ক্ষমতা, শাসন আদি নিয়ন্ত্ৰণ কৰে আৰু ১২খন নতুন বিশ্ববিদ্যালয় স্থাপন কৰে।<ref name="act2009">{{Cite web|url=http://www.cuk.ac.in/pdf/ACT-AND-STATUTES.pdf|title=Central Universities Act, 2009|accessdate=14 August 2016|publisher=[[Central University of Karnataka]]}}</ref> {{As of|2023|6}} ইউজিচিয়ে প্ৰকাশ কৰা কেন্দ্ৰীয় বিশ্ববিদ্যালয়ৰ তালিকাত ৫৬খন কেন্দ্ৰীয় বিশ্ববিদ্যালয় অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে।<ref name="Central">{{Cite web|url=https://www.ugc.ac.in/oldpdf/Consolidated_CENTRAL_UNIVERSITIES_List.pdf|title=List of 56 Central Universities|accessdate=23 June 2023|publisher=[[University Grants Commission (India)|UGC]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230623124354/https://www.ugc.gov.in/oldpdf/Consolidated_CENTRAL_UNIVERSITIES_List.pdf|archivedate=23 June 2023}}</ref>{{maplink|frame=yes|frame-width=320|frame-height=370|zoom=4|from=Locations of Indian Central Universities.map|text=Locations of Central Universities}} == ৰাজ্য অনুসৰি বিশ্ববিদ্যালয় == ভাৰতৰ ভিতৰতে সৰ্বাধিক কেন্দ্ৰীয় বিশ্ববিদ্যালয় থকা অঞ্চলটো হ’ল [[দিল্লী]] য’ত ৭খন বিশ্ববিদ্যালয় আছে। [[গোৱা|গোৱাৰ]] বাহিৰে [[ভাৰতৰ ৰাজ্য আৰু কেন্দ্ৰীয়শাসিত অঞ্চলসমূহ|ভাৰতৰ সকলো ৰাজ্যতে]] কেন্দ্ৰীয় বিশ্ববিদ্যালয় আছে ৷ [[কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চল|কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চলসমূহৰ]] ভিতৰত [[দিল্লী]], জম্মু আৰু কাশ্মীৰ, [[লাডাখ]] আৰু [[পুডুছেৰী|পুডুচেৰীত]] কেন্দ্ৰীয় বিশ্ববিদ্যালয় আছে৷ [[চিত্ৰ:Delhiuni.jpg|alt=Main building of the University of Delhi|thumb|দিল্লীৰ সাতখন কেন্দ্ৰীয় বিশ্ববিদ্যালয়ৰ ভিতৰত অন্যতম হৈছে [[দিল্লী বিশ্ববিদ্যালয়]]।]] {| class="wikitable sortable collapsible plainrowheaders" border="1" style="text-align:center;" |+ৰাজ্য অনুসৰি কেন্দ্ৰীয় বিশ্ববিদ্যালয়<br /><br /><br /><br /> আৰু কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চল ! scope="col" | ৰাজ্য / কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চল ! scope="col" | কেন্দ্ৰীয়<br /><br /><br /><br /> বিশ্ববিদ্যালয়সমূহ |- | [[অন্ধ্ৰপ্ৰদেশ|অন্ধ্ৰ প্ৰদেশ]] | ৩ |- | [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]] | ১ |- | [[অসম]] | ২ |- | [[বিহাৰ]] | ৪ |- | [[ছত্তীসগঢ়|ছত্তীশগড়]] | ১ |- | [[দিল্লী]] | ৭ |- | [[গুজৰাট]] | ২ |- | [[হাৰিয়ানা]] | rowspan="2" | ১ |- | [[হিমাচল প্ৰদেশ]] |- | জম্মু-কাশ্মীৰ | ২ |- | [[ঝাৰখণ্ড]] | rowspan="4" | ১ |- | [[কৰ্ণাটক]] |- | [[কেৰেলা (ৰাজ্য)|কেৰালা]] |- | [[লাডাখ]] |- | [[মধ্য প্ৰদেশ]] | ২ |- | [[মহাৰাষ্ট্ৰ]] | ১ |- | [[মণিপুৰ]] | ৩ |- | [[মেঘালয়]] | rowspan="8" | ১ |- | [[মিজোৰাম]] |- | [[নাগালেণ্ড]] |- | [[ওড়িশা]] |- | [[পুডুছেৰী|পুডুচেৰী]] |- | [[পঞ্জাব, ভাৰত|পঞ্জাৱ]] |- | [[ৰাজস্থান]] |- | [[ছিক্কিম|ছিকিম]] |- | [[তামিলনাডু]] | ২ |- | [[তেলংগানা|তেলেংগানা]] | ৪ |- | [[ত্ৰিপুৰা]] | ১ |- | [[উত্তৰ প্ৰদেশ]] | ৬ |- | [[উত্তৰাখণ্ড]] | rowspan="2" | ১ |- | [[পশ্চিমবংগ|পশ্চিম বংগ]] |- class="sortbottom" ! মুঠ ! style="text-align:center" | ৫৭ |- |} == ভাৰতৰ কেন্দ্ৰীয় বিশ্ববিদ্যালয়ৰ তালিকা == [[চিত্ৰ:Renovated_gate_of_Tezpur_University.png|alt=Renovated gate of Tezpur University|right|thumb|১৯৯৪ চনত স্থাপিত কেন্দ্ৰীয় বিশ্ববিদ্যালয় [[তেজপুৰ বিশ্ববিদ্যালয়|তেজপুৰ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ]] সংস্কাৰকৃত আদৰণি তোৰণ]] ''কেন্দ্ৰীয় বিশ্ববিদ্যালয় আইন, ২০০৯'', বা ইয়াৰ পিছত স্থাপিত বিশ্ববিদ্যালয়সমূহৰ প্ৰতিষ্ঠা আইন লক্ষ্য কৰা হৈছে। বাকী সকলো বিশ্ববিদ্যালয় এখন নিৰ্দিষ্ট আইনৰ দ্বাৰা প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। {| class="wikitable sortable collapsible plainrowheaders" border="1" style="text-align:left; width:75%" |+Central universities of India ! scope="col" style="width: 25%;" |University ! scope="col" style="width: 10%;" |[[ভাৰতৰ ৰাজ্য আৰু কেন্দ্ৰীয়শাসিত অঞ্চলসমূহ|State]] ! scope="col" style="width: 5%;" |Location ! scope="col" style="width: 2%;" |Centralised ! scope="col" style="width: 2%;" |Established ! scope="col" style="width: 6%;" |Specialisation ! class="unsortable" scope="col" style="width: 4%;" |Sources |- |[[কেন্দ্ৰীয় জনজাতীয় বিশ্ববিদ্যালয়, অন্ধ্ৰপ্ৰদেশ|Central Tribal University of Andhra Pradesh]][note 1] | rowspan="3" |[[অন্ধ্ৰপ্ৰদেশ|Andhra Pradesh]] |Vizianagaram |2019 |2019 |General |<ref>{{Cite web|title=Central Tribal University of Andhra Pradesh|url=http://ctuap.in/index.html|work=ctuap.in|accessdate=22 November 2020}}</ref> |- |Central University of Andhra Pradesh[note 1] |Anantapuram |2019 |2019 |General |<ref name="Central University of Andhra Pradesh">{{Cite web|url=http://cuap.ac.in/|title=Central University of Andhra Pradesh|work=cuap.ac.in|accessdate=21 November 2019|publisher=Central University of Andhra Pradesh}}</ref> |- |National Sanskrit University[note 2] |Tirupati |2020 |1956 |[[সংস্কৃত ভাষা|Sanskrit]] |<ref>{{Cite web|title=Profile of National Sanskrit University|url=http://nsktu.ac.in/index.php/profile/|publisher=National Sanskrit University|accessdate=22 November 2020}}</ref> |- |[[ৰাজীৱ গান্ধী বিশ্ববিদ্যালয়|Rajiv Gandhi University]] |[[অৰুণাচল প্ৰদেশ|Arunachal Pradesh]] |[[ইটানগৰ|Itanagar]] |2007 |1985 |General |<ref name="About RGU">{{Cite web|url=http://www.rgu.ac.in/aboutrgu/rguhistory.html|title=About RGU|work=rgu.ac.in|accessdate=26 June 2011|publisher=[[Rajiv Gandhi University]]|archivedate=9 August 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130809040808/http://www.rgu.ac.in/aboutrgu/rguhistory.html}}</ref> |- |[[অসম বিশ্ববিদ্যালয়|Assam University]] | rowspan="2" |[[অসম|Assam]] |[[শিলচৰ|Silchar]] |1994 |1994 |General |<ref>{{Cite web|title=About Assam University|url=http://www.aus.ac.in/about/|work=www.aus.ac.in|publisher=Assam University|accessdate=22 November 2020}}</ref> |- |[[তেজপুৰ বিশ্ববিদ্যালয়|Tezpur University]] |[[তেজপুৰ|Tezpur]] |1994 |1994 |General |<ref name="Welcome to Tezpur University">{{Cite web|url=http://www.tezu.ernet.in/|title=Welcome to Tezpur University|work=tezu.ernet.in|accessdate=27 June 2011|publisher=[[Tezpur University]]}}</ref> |- |Central University of South Bihar | rowspan="4" |[[বিহাৰ|Bihar]] |Gaya |2009 |2009 |General |<ref name="Central University of Bihar">{{Cite web|url=http://www.cub.ac.in/|title=Central University of Bihar|work=cub.ac.in|accessdate=28 June 2011|publisher=[[Central University of Bihar]]}}</ref> |- |Mahatma Gandhi Central University[note 1] |Motihari |2016 |2016 |General |<ref>{{Cite web|title=About us – Mahatma Gandhi Central University|url=https://mgcub.ac.in/about.php|accessdate=22 November 2020|work=www.mgcub.ac.in|publisher=Mahatma Gandhi Central University|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200203221341/http://www.mgcub.ac.in:80/about.php|archivedate=3 February 2020}}</ref> |- |Nalanda University[note 3][note 4] |Rajgir |2010 |2010 |International university |<ref>{{Cite web|title=About Nalanda University|url=https://nalandauniv.edu.in/about-nalanda/|publisher=Nalanda University|accessdate=22 November 2020}}</ref> |- |Dr. Rajendra Prasad Central Agriculture University[note 3] |Samastipur |2016 |1905 |Agriculture |<ref>{{Cite web|url=https://www.rpcau.ac.in/about-pusa/|title=About Pusa|work=rpcau.ac.in|accessdate=13 January 2019|publisher=[[Dr. Rajendra Prasad Central Agriculture University]]}}</ref> |- |Guru Ghasidas Vishwavidyalaya |[[ছত্তীসগঢ়|Chhattisgarh]] |Bilaspur |2009 |1983 |General |<ref name="Guru Ghasidas University">{{Cite web|url=http://www.ggu.ac.in/|title=Guru Ghasidas University|work=ggu.ac.in|accessdate=29 June 2011|publisher=[[Guru Ghasidas Vishwavidyalaya]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110812094959/http://www.ggu.ac.in/|archivedate=12 August 2011}}</ref> |- |Central Sanskrit University[note 2] | rowspan="7" |[[দিল্লী|Delhi]] |[[নতুন দিল্লী|New Delhi]] |2020 |1970 |[[সংস্কৃত ভাষা|Sanskrit]] |<ref>{{Cite web|title=About us – Central Sanskrit University|url=http://www.sanskrit.nic.in/about_us.php|work=www.sanskrit.nic.in|publisher=Central Sanskrit University|accessdate=22 November 2020}}</ref> |- |[[ইন্দিৰা গান্ধী ৰাষ্ট্ৰীয় মুক্ত বিশ্ববিদ্যালয়|Indira Gandhi National Open University]][note 3] |[[নতুন দিল্লী|New Delhi]] |1985 |1985 |Distance education |<ref name="ignou.ac.in">{{Cite web|url=http://www.ignou.ac.in/|title=Indira Gandhi National Open University|work=ignou.ac.in|accessdate=29 June 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20091024074312/http://www.ignou.ac.in/|archivedate=24 October 2009|publisher=[[Indira Gandhi National Open University]]}}</ref> |- |Jamia Millia Islamia |[[নতুন দিল্লী|New Delhi]] |1988 |1920 |General |<ref name="History of Jamia Millia Islamia">{{Cite web|url=http://jmi.ac.in/HistoryofJamia.htm|title=History of Jamia Millia Islamia|work=jmi.ac.in|accessdate=29 June 2011|publisher=[[Jamia Millia Islamia]] University|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110702174339/http://jmi.ac.in/HistoryofJamia.htm|archivedate=2 July 2011}}</ref> |- |[[জৱাহৰলাল নেহৰু বিশ্ববিদ্যালয়|Jawaharlal Nehru University]] |[[নতুন দিল্লী|New Delhi]] |1969 |1969 |General |<ref name="Jawaharlal Nehru University">{{Cite web|url=http://www.jnu.ac.in/main.asp?sendval=Introduction|title=Welcome to Jawaharlal Nehru University|work=jnu.ac.in|accessdate=29 June 2011|publisher=[[Jawaharlal Nehru University]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110702052940/http://www.jnu.ac.in/main.asp?sendval=Introduction|archivedate=2 July 2011}}</ref> |- |[[শ্ৰী লাল বাহাদুৰ শাস্ত্ৰী ৰাষ্ট্ৰীয় সংস্কৃত বিশ্ববিদ্যালয়|Shri Lal Bahadur Shastri National Sanskrit University]][note 2] |[[নতুন দিল্লী|New Delhi]] |2020 |1962 |[[সংস্কৃত ভাষা|Sanskrit]] |<ref>{{Cite web|title=About us – Shri Lal Bahadur Shastri National Sanskrit University|url=https://www.slbsrsv.ac.in/university/about-university|work=www.slbsrsv.ac.in|publisher=Shri Lal Bahadur Shastri National Sanskrit University|accessdate=22 November 2020}}</ref> |- |South Asian University[note 3] |[[নতুন দিল্লী|New Delhi]] |2010 |2010 |International university |<ref name="SAU">{{Cite web|url=http://www.sau.int/about/about-sau.html|title=About the University|work=sau.int|accessdate=14 August 2016|publisher=[[South Asian University]]}}</ref> |- |[[দিল্লী বিশ্ববিদ্যালয়|University of Delhi]] |[[নতুন দিল্লী|New Delhi]] |1922 |1922 |General |<ref name="About us">{{Cite web|url=http://www.du.ac.in/index.php?id=10|title=About us|work=du.ac.in|accessdate=29 June 2011|publisher=[[University of Delhi]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120516193256/http://www.du.ac.in/index.php?id=10|archivedate=16 May 2012}}</ref> |- |Central University of Gujarat[note 5] | rowspan="2" |[[গুজৰাট|Gujarat]] |[[গান্ধীনগৰ|Gandhinagar]] |2009 |2009 |General |<ref name="Central University of Gujarat">{{Cite web|url=http://www.cug.ac.in/|title=Central University of Gujarat|work=cug.ac.in|accessdate=29 June 2011|publisher=Central University of Gujarat}}</ref> |- |Gati Shakti Vishwavidyalaya[note 1] |Vadodara |2018 |2022 |Transport |<ref>{{Cite web|url=https://gsv.ac.in/aboutgsv/|title=About Gati Shakti Vishwavidyalaya|work=gsv.ac.in|accessdate=23 June 2023|publisher=Gati Shakti Vishwavidyalaya}}</ref> |- |Central University of Haryana[note 5] |[[হাৰিয়ানা|Haryana]] |Mahendragarh |2009 |2009 |General |<ref name="Central University of Haryana">{{Cite web|url=http://www.cuharyana.org/|title=Central University of Haryana|work=cuharyana.org|accessdate=3 July 2011|publisher=[[Central University of Haryana]]}}</ref> |- |Central University of Himachal Pradesh[note 5] |[[হিমাচল প্ৰদেশ|Himachal Pradesh]] |Dharamsala |2009 |2009 |General |<ref name="cuhimachal.ac.in">{{Cite web|url=http://cuhimachal.ac.in/cuhp_about_genesis.aspx|title=Central University of Himachal Pradesh|work=cuhimachal.ac.in|accessdate=18 July 2011|publisher=[[Central University of Himachal Pradesh]]|archivedate=30 March 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130330064647/http://www.cuhimachal.ac.in/cuhp_about_genesis.aspx}}</ref> |- |Central University of Jammu[note 5] | rowspan="2" |[[জম্মু আৰু কাশ্মীৰ|Jammu and Kashmir]] |Jammu |2011 |2011 |General |<ref name="Central University of Jammu">{{Cite web|url=http://www.cujammu.ac.in//|title=Welcome to the Official Website &#124; Central University of Jammu|work=cujammu.ac.in|accessdate=24 November 2013|publisher=[[Central University of Jammu]]}}</ref> |- |Central University of Kashmir[note 5] |Ganderbal |2009 |2009 |General |<ref name="Central University of Kashmir">{{Cite web|url=http://www.cukashmir.ac.in/home.aspx|title=Welcome to the Official Website &#124; Central University of Kashmir|work=cukashmir.ac.in|accessdate=19 July 2011|publisher=[[Central University of Kashmir]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110830023048/http://www.cukashmir.ac.in/home.aspx|archivedate=30 August 2011}}</ref> |- |Central University of Jharkhand[note 5] |[[ঝাৰখণ্ড|Jharkhand]] |[[ৰাঁচী|Ranchi]] |2009 |2009 |General |<ref name="About CUJ">{{Cite web|url=http://cuj.ac.in/About%20Us.html|title=About CUJ|work=cuj.ac.in|accessdate=20 July 2011|publisher=[[Central University of Jharkhand]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110625113327/http://www.cuj.ac.in/About%20Us.html|archivedate=25 June 2011}}</ref> |- |Central University of Karnataka[note 5] |[[কৰ্ণাটক|Karnataka]] |Kalaburagi |2009 |2009 |General |<ref name="About CUK">{{Cite web|url=http://www.cuk.ac.in/aboutcuk.html|title=About CUK|work=cuk.ac.in|accessdate=21 July 2011|publisher=[[Central University of Karnataka]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110721150326/http://www.cuk.ac.in/aboutcuk.html|archivedate=21 July 2011}}</ref> |- |Central University of Kerala[note 5] |[[কেৰেলা (ৰাজ্য)|Kerala]] |Kasaragod |2009 |2009 |General |<ref name="Central University of Kerala">{{Cite web|url=http://www.cukerala.ac.in/about|title=Official Website of Central University of Kerala|work=cukerala.ac.in|accessdate=7 August 2011|publisher=[[Central University of Kerala]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110724024947/http://www.cukerala.ac.in/about|archivedate=24 July 2011}}</ref> |- |Sindhu Central University[note 1] |[[লাডাখ|Ladakh]] |Khalatse |2021 |2021 |General |<ref>{{Cite press|title=Sindhu Central University will offer 3 significant post-graduate level programs in the first Academic Year 2023-24|url=https://pib.gov.in/PressReleaseIframePage.aspx?PRID=1930614|access-date=23 June 2023}}</ref> |- |Dr. Hari Singh Gour University | rowspan="2" |[[মধ্য প্ৰদেশ|Madhya Pradesh]] |Sagar |2009 |1946 |General |<ref name="The University Profile">{{Cite web|url=http://dhsgsu.ac.in/profile.html|title=The University Profile|work=dhsgsu.ac.in|accessdate=20 September 2017|publisher=[[Dr. Hari Singh Gour University]]}}</ref> |- |Indira Gandhi National Tribal University |Amarkantak |2007 |2007 |General |<ref name="igntu.nic.in">{{Cite web|title=Indira Gandhi National Tribal University|url=http://www.igntu.ac.in/theuniversity.aspx|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110902132256/http://igntu.nic.in/theuniversity.htm|archivedate=2 September 2011|accessdate=29 August 2011|work=igntu.nic.in|publisher=Indira Gandhi National Tribal University}}</ref> |- |Mahatma Gandhi Antarrashtriya Hindi Vishwavidyalaya |[[মহাৰাষ্ট্ৰ|Maharashtra]] |Wardha |1997 |1997 |[[হিন্দী ভাষা|Hindi]] |<ref name="hindivishwa.org">{{Cite web|url=http://www.hindivishwa.org/|title=Mahatma Gandhi Antarrashtriya Hindi Vishwavidyalaya|work=hindivishwa.org|accessdate=30 August 2011|publisher=[[Mahatma Gandhi Antarrashtriya Hindi Vishwavidyalaya]]}}</ref> |- |Central Agricultural University[note 3] | rowspan="3" |[[মণিপুৰ|Manipur]] |[[ইম্ফাল|Imphal]] |1993 |1993 |Agriculture |<ref name="Central Agricultural University">{{Cite web|url=http://dare.nic.in/cau.htm|title=Central Agricultural University|work=dare.nic.in|accessdate=24 July 2011|publisher=[[Central Agricultural University]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110721165713/http://dare.nic.in/cau.htm|archivedate=21 July 2011}}</ref> |- |Manipur University |[[ইম্ফাল|Imphal]] |2005 |1980 |General |<ref name="Manipur University">{{Cite web|url=http://manipuruniv.ac.in/en/home.html|title=Manipur University|work=manipuruniv.ac.in|accessdate=24 July 2011|publisher=[[Manipur University]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110722195549/http://manipuruniv.ac.in/en/home.html|archivedate=22 July 2011}}</ref> |- |[[ৰাষ্ট্ৰীয় ক্ৰীড়া বিশ্ববিদ্যালয়, মণিপুৰ|National Sports University]][note 3] |[[ইম্ফাল|Imphal]] |2018 |2018 |Sports |<ref name="National Sports University">{{Cite web|url=https://www.nsu.ac.in/about-nsu|title=About NSU|work=nsu.ac.in|accessdate=13 January 2019|publisher=[[National Sports University]]}}</ref> |- |North Eastern Hill University |[[মেঘালয়|Meghalaya]] |[[শ্বিলং|Shillong]] |1973 |1973 |General |<ref name="North Eastern Hill University">{{Cite web|url=http://www.nehu.ac.in/aboutus.php|title=History of North-Eastern Hill University, Shillong-22|work=nehu.ac.in|accessdate=24 July 2011|publisher=[[North Eastern Hill University]]}}</ref> |- |Mizoram University |[[মিজোৰাম|Mizoram]] |[[আইজল|Aizawl]] |2000 |2000 |General |<ref name="About Mizoram University">{{Cite web|title=About Mizoram University|url=https://mzu.edu.in/about-the-university/|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110714170441/http://www.mzu.edu.in/about%20mzu.html|archivedate=14 July 2011|accessdate=24 July 2011|work=mzu.edu.in|publisher=[[Mizoram University]]}}</ref> |- |Nagaland University |[[নাগালেণ্ড|Nagaland]] |Lumami |1994 |1994 |General |<ref name="Nagaland University">{{Cite web|url=http://www.nagauniv.org.in/|title=Welcome to Nagaland University Home Page|work=nagauniv.org.in|accessdate=30 August 2011|publisher=[[Nagaland University]]}}</ref> |- |Central University of Odisha[note 5] |[[ওড়িশা|Odisha]] |Koraput |2009 |2009 |General |<ref name="Introduction">{{Cite web|url=http://cuorissa.org/dorun/index.php?option=com_content&view=article&id=130&Itemid=78|title=Introduction|work=cuorissa.org|accessdate=30 August 2011|publisher=Central University of Orissa|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110528121122/http://cuorissa.org/dorun/index.php?option=com_content&view=article&id=130&Itemid=78|archivedate=28 May 2011}}</ref> |- |Pondicherry University |[[পুডুছেৰী|Puducherry]] |Pondicherry |1985 |1985 |General |<ref name="Pondicherry University">{{Cite web|title=Pondicherry University Home Page|url=https://www.pondiuni.edu.in/home|accessdate=1 August 2011|work=pondiuni.edu.in|publisher=[[Pondicherry University]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201020182345/https://www.pondiuni.edu.in/home/|archivedate=20 October 2020}}</ref> |- |Central University of Punjab[note 5] |[[পঞ্জাব, ভাৰত|Punjab]] |Bathinda |2009 |2009 |General |<ref name="CUP Profile">{{Cite web|title=CUP Profile|url=http://cup.edu.in/about_1|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110805215117/http://www.centralunipunjab.com/Profile.asp|archivedate=5 August 2011|accessdate=3 August 2011|work=centralunipunjab.com|publisher=[[Central University of Punjab]]}}</ref> |- |Central University of Rajasthan[note 5] |[[ৰাজস্থান|Rajasthan]] |Ajmer |2009 |2009 |General |<ref name="About University">{{Cite web|title=About University|url=http://www.curaj.ac.in/about-university-0|accessdate=24 July 2011|work=curaj.ac.in|publisher=[[Central University of Rajasthan]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211110045357/http://www.curaj.ac.in/about-university-0|archivedate=10 November 2021}}</ref> |- |[[ছিক্কিম বিশ্ববিদ্যালয়|Sikkim University]] |[[ছিক্কিম|Sikkim]] |[[গেংটক|Gangtok]] |2007 |2007 |General |<ref name="Welcome to Sikkim University">{{Cite web|url=http://www.sikkimuniversity.in/webforms/Welcome.aspx|title=Welcome to Sikkim University|accessdate=9 June 2011|work=sikkimuniversity.in}}</ref> |- |Central University of Tamil Nadu[note 5] | rowspan="2" |[[তামিলনাডু|Tamil Nadu]] |Tiruvarur |2009 |2009 |General |<ref name="tiruvarur.tn.nic.in">{{Cite web|url=http://www.tiruvarur.tn.nic.in/cutn/|title=Central University of Tamil Nadu, Thiruvarur|work=tiruvarur.tn.nic.in|accessdate=27 July 2011|publisher=[[Central University of Tamil Nadu]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100430165004/http://www.tiruvarur.tn.nic.in/cutn/|archivedate=30 April 2010}}</ref> |- |Indian Maritime University[note 3] |[[চেন্নাই|Chennai]] |2008 |2008 |Marine science |<ref name="imu.tn.nic.in">{{Cite web|url=http://www.imu.tn.nic.in/aboutus.html|title=About Us|work=imu.tn.nic.in|accessdate=27 July 2011|publisher=[[Indian Maritime University]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110721175129/http://imu.tn.nic.in/aboutus.html|archivedate=21 July 2011}}</ref> |- |English and Foreign Languages University | rowspan="4" |[[তেলংগানা|Telangana]] |[[হাইদৰাবাদ|Hyderabad]] |2007 |1958 |English and foreign languages |<ref name="EFL University">{{Cite web|url=http://www.efluniversity.ac.in/index.php?option=com_content&view=article&id=70&Itemid=136|title=EFL University|work=efluniversity.ac.in|accessdate=27 May 2011|publisher=[[English and Foreign Languages University]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110531010126/http://www.efluniversity.ac.in/index.php?option=com_content&view=article&id=70&Itemid=136|archivedate=31 May 2011}}</ref> |- |Maulana Azad National Urdu University |[[হাইদৰাবাদ|Hyderabad]] |1998 |1998 |[[উৰ্দু ভাষা|Urdu]] | |- |University of Hyderabad |[[হাইদৰাবাদ|Hyderabad]] |1974 |1974 |General |<ref>{{Cite web|title=A little bit of history|url=https://www.uohyd.ac.in/a-little-bit-of-history/|publisher=University of Hyderabad|accessdate=22 November 2020}}</ref> |- |Sammakka Sarakka Central Tribal University |Mulugu |2023 |2023 |General |<ref>{{Cite web|title=Home|url=https://ssctu.ac.in/|accessdate=2024-07-29|work=Sammakka Sarakka Central Tribal University|language=en-US}}</ref> |- |Tripura University |[[ত্ৰিপুৰা|Tripura]] |[[আগৰতলা|Agartala]] |1987 |1987 |General |<ref name="About_More">{{Cite web|url=http://www.tripurauniv.in/index.php/profile/about-us/30.html|title=About_More|work=tripurauniv.in|accessdate=28 July 2011|publisher=[[Tripura University]]|archivedate=19 September 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110919181543/http://www.tripurauniv.in/index.php/profile/about-us/30.html}}</ref> |- |[[আলিগড় মুছলিম বিশ্ববিদ্যালয়|Aligarh Muslim University]] | rowspan="6" |[[উত্তৰ প্ৰদেশ|Uttar Pradesh]] |Aligarh |1920 |1920 |General |<ref name="Aligarh Muslim University">{{Cite web|url=http://www.amu.ac.in/aboutamu.htm|title=Aligarh Muslim University|work=amu.ac.in|accessdate=28 July 2011|publisher=[[Aligarh Muslim University]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110901221823/http://www.amu.ac.in/aboutamu.htm|archivedate=1 September 2011}}</ref> |- |University of Allahabad |[[প্ৰয়াগৰাজ|Prayagraj]] |2005 |1887 |General |<ref name="History">{{Cite web|url=http://www.allduniv.ac.in/about.htm|title=History|work=allduniv.ac.in|accessdate=28 July 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080430144220/http://www.allduniv.ac.in/about.htm|archivedate=30 April 2008|publisher=[[Allahabad University]]}}</ref> |- |Babasaheb Bhimrao Ambedkar University |Lucknow |1996 |1996 |General |<ref name="BBAU, Lucknow">{{Cite web|url=http://www.bbauindia.org/vc_desk.htm|title=BBAU, Lucknow|work=bbauindia.org|accessdate=28 July 2011|publisher=[[Babasaheb Bhimrao Ambedkar University]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110810223649/http://www.bbauindia.org/vc_desk.htm|archivedate=10 August 2011}}</ref> |- |Banaras Hindu University |Varanasi |1916 |1916 |General |<ref name="History of BHU">{{Cite web|title=BHU Home Page|url=https://www.bhu.ac.in/|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150923184751/http://www.bhu.ac.in/history1.htm|archivedate=23 September 2015|accessdate=28 July 2011|work=bhu.ac.in|publisher=[[Banaras Hindu University]]}}</ref> |- |Rajiv Gandhi National Aviation University[note 3] |Raebareli |2013 |2013 |Aviation science |<ref>{{Cite web|title=About the University {{!}} RGNAU|url=https://www.rgnau.ac.in/en/about-us|work=www.rgnau.ac.in|accessdate=22 November 2020|publisher=Rajiv Gandhi National Aviation University}}</ref> |- |Rani Lakshmi Bai Central Agricultural University[note 3] |Jhansi |2014 |2014 |Agriculture |<ref>{{Cite web|title=RLBCAU History|url=http://www.rlbcau.ac.in/rlbcau_history.php|publisher=Rani Lakshmi Bai Central Agricultural University|accessdate=1 July 2017}}</ref> |- |Hemwati Nandan Bahuguna Garhwal University |[[উত্তৰাখণ্ড|Uttarakhand]] |Srinagar |2009 |1973 |General |<ref name="hnbgu.ac.in">{{Cite web|url=http://hnbgu.ac.in/index.php?option=com_content&view=article&id=46&Itemid=552|title=Hemwati Nandan Bahuguna Garhwal University – HNBGU &#124; About the University|work=hnbgu.ac.in|accessdate=31 July 2011|publisher=[[Hemwati Nandan Bahuguna Garhwal University]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110727032245/http://hnbgu.ac.in/index.php?option=com_content&view=article&id=46&Itemid=552|archivedate=27 July 2011}}</ref> |- |[[বিশ্ব-ভাৰতী বিশ্ববিদ্যালয়|Visva-Bharati University]] |[[পশ্চিমবংগ|West Bengal]] |[[শান্তিনিকেতন|Shantiniketan]] |1951 |1921 |General |<ref name="Heritage">{{Cite web|url=http://www.visva-bharati.ac.in/Heritage/Contents/HeritageContents.htm?f=../Contents/Contents.htm|title=Heritage|work=visva-bharati.ac.in|accessdate=1 August 2011|publisher=[[Visva-Bharati University]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110701034901/http://visva-bharati.ac.in/Heritage/Contents/HeritageContents.htm?f=..%2FContents%2FContents.htm|archivedate=1 July 2011}}</ref> |} ; টোকা <templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{Reflist|group=note}} == লগতে চাওক == * ভাৰতৰ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ তালিকা * ভাৰতৰ ৰাজ্যিক বিশ্ববিদ্যালয়ৰ তালিকা * ভাৰতৰ ডিমড বিশ্ববিদ্যালয়ৰ তালিকা * ভাৰতৰ ব্যক্তিগত বিশ্ববিদ্যালয়ৰ তালিকা * ভাৰতৰ স্বায়ত্তশাসিত উচ্চ শিক্ষানুষ্ঠানৰ তালিকা == তথ্য উৎস == <templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{Reflist}} == বাহ্যিক সংযোগ == * [https://www.ugc.ac.in/centraluniversity.aspx প্ৰতিখন ৰাজ্যৰ কেন্দ্ৰীয় বিশ্ববিদ্যালয়] <templatestyles src="Module:Side box/styles.css"></templatestyles>{{Commons category}}{{IndianCentralUniv}}{{Education in India}} {{কৰ্তৃপক্ষ নিয়ন্ত্ৰণ}} fjue3efl9i0dbqwkbkqjanuphy4692o 606630 606628 2026-05-16T03:22:11Z Dipankar Das 36094 606630 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} [[চিত্ৰ:BHU_Main_Gate,_Banaras_Hindu_University_enhanced.jpg|thumb|ভাৰতৰ প্ৰথম কেন্দ্ৰীয় বিশ্ববিদ্যালয় (১৯১৬ চনত প্ৰতিষ্ঠা আৰু কেন্দ্ৰীভূত) বেনাৰস হিন্দু বিশ্ববিদ্যালয়ৰ মূল প্ৰৱেশদ্বাৰ।]] [[ভাৰত|ভাৰতৰ]] '''কেন্দ্ৰীয় বিশ্ববিদ্যালয়সমূহ''' সংসদৰ আইন অনুসৰি স্থাপিত ৰাজহুৱা বিশ্ববিদ্যালয় আৰু [[ভাৰতৰ শিক্ষা মন্ত্ৰালয়|শিক্ষা মন্ত্ৰালয়ৰ]] উচ্চ শিক্ষা বিভাগৰ অধীনত থাকে,<ref name="Central Universities">{{Cite web|url=http://mhrd.gov.in/central_univ_eng|title=Central Universities|work=mhrd.gov.in|accessdate=13 March 2012|publisher=[[Ministry of Human Resource Development (India)|Union Human Resource Development Ministry]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120303143139/http://mhrd.gov.in/central_univ_eng|archivedate=3 March 2012}}</ref> অন্য মন্ত্ৰালয়ৰ অধীনত থকা নখন বিশ্ববিদ্যালয়ৰ বাহিৰে।<ref name="Central" /> সাধাৰণতে ভাৰতৰ বিশ্ববিদ্যালয়সমূহ [[বিশ্ববিদ্যালয় অনুদান আয়োগ|বিশ্ববিদ্যালয় অনুদান আয়োগে]] (UGC) স্বীকৃতি দিয়ে, যিয়ে ''বিশ্ববিদ্যালয় অনুদান আয়োগ আইন, ১৯৫৬'' ৰ পৰা নিজৰ ক্ষমতা লাভ কৰে।<ref>{{Cite web|title=UGC Act-1956|url=http://mhrd.gov.in/sites/upload_files/mhrd/files/upload_document/ugc_act.pdf|work=mhrd.gov.in/|publisher=Secretary, University Grants Commission|accessdate=31 March 2016}}</ref> ইয়াৰ উপৰিও ১৫ খন পেছাদাৰী পৰিষদ গঠন কৰা হয়, যিয়ে স্বীকৃতি আৰু সমন্বয়ৰ বিভিন্ন দিশ নিয়ন্ত্ৰণ কৰে।<ref>{{Cite web|url=http://www.ugc.ac.in/page/professional-councils.aspx|title=Professional Councils|work=ugc.ac.in|accessdate=11 September 2017|publisher=[[University Grants Commission (India)|University Grants Commission]]}}</ref> ইয়াৰ উপৰিও কেন্দ্ৰীয় বিশ্ববিদ্যালয়সমূহ ''কেন্দ্ৰীয় বিশ্ববিদ্যালয় আইন, ২০০৯'' ৰ অন্তৰ্ভুক্ত, যিয়ে ইয়াৰ উদ্দেশ্য, ক্ষমতা, শাসন আদি নিয়ন্ত্ৰণ কৰে আৰু ১২খন নতুন বিশ্ববিদ্যালয় স্থাপন কৰে।<ref name="act2009">{{Cite web|url=http://www.cuk.ac.in/pdf/ACT-AND-STATUTES.pdf|title=Central Universities Act, 2009|accessdate=14 August 2016|publisher=[[Central University of Karnataka]]}}</ref> {{As of|2023|6}} ইউজিচিয়ে প্ৰকাশ কৰা কেন্দ্ৰীয় বিশ্ববিদ্যালয়ৰ তালিকাত ৫৬খন কেন্দ্ৰীয় বিশ্ববিদ্যালয় অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে।<ref name="Central">{{Cite web|url=https://www.ugc.ac.in/oldpdf/Consolidated_CENTRAL_UNIVERSITIES_List.pdf|title=List of 56 Central Universities|accessdate=23 June 2023|publisher=[[University Grants Commission (India)|UGC]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230623124354/https://www.ugc.gov.in/oldpdf/Consolidated_CENTRAL_UNIVERSITIES_List.pdf|archivedate=23 June 2023}}</ref>{{maplink|frame=yes|frame-width=320|frame-height=370|zoom=4|from=Locations of Indian Central Universities.map|text=Locations of Central Universities}} == ৰাজ্য অনুসৰি বিশ্ববিদ্যালয় == ভাৰতৰ ভিতৰতে সৰ্বাধিক কেন্দ্ৰীয় বিশ্ববিদ্যালয় থকা অঞ্চলটো হ’ল [[দিল্লী]] য’ত ৭খন বিশ্ববিদ্যালয় আছে। [[গোৱা|গোৱাৰ]] বাহিৰে [[ভাৰতৰ ৰাজ্য আৰু কেন্দ্ৰীয়শাসিত অঞ্চলসমূহ|ভাৰতৰ সকলো ৰাজ্যতে]] কেন্দ্ৰীয় বিশ্ববিদ্যালয় আছে ৷ [[কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চল|কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চলসমূহৰ]] ভিতৰত [[দিল্লী]], জম্মু আৰু কাশ্মীৰ, [[লাডাখ]] আৰু [[পুডুছেৰী|পুডুচেৰীত]] কেন্দ্ৰীয় বিশ্ববিদ্যালয় আছে৷ [[চিত্ৰ:Delhiuni.jpg|alt=Main building of the University of Delhi|thumb|দিল্লীৰ সাতখন কেন্দ্ৰীয় বিশ্ববিদ্যালয়ৰ ভিতৰত অন্যতম হৈছে [[দিল্লী বিশ্ববিদ্যালয়]]।]] {| class="wikitable sortable collapsible plainrowheaders" border="1" style="text-align:center;" |+ৰাজ্য অনুসৰি কেন্দ্ৰীয় বিশ্ববিদ্যালয়<br /><br /><br /><br /> আৰু কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চল ! scope="col" | ৰাজ্য / কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চল ! scope="col" | কেন্দ্ৰীয়<br /><br /><br /><br /> বিশ্ববিদ্যালয়সমূহ |- | [[অন্ধ্ৰপ্ৰদেশ|অন্ধ্ৰ প্ৰদেশ]] | ৩ |- | [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]] | ১ |- | [[অসম]] | ২ |- | [[বিহাৰ]] | ৪ |- | [[ছত্তীসগঢ়|ছত্তীশগড়]] | ১ |- | [[দিল্লী]] | ৭ |- | [[গুজৰাট]] | ২ |- | [[হাৰিয়ানা]] | rowspan="2" | ১ |- | [[হিমাচল প্ৰদেশ]] |- | জম্মু-কাশ্মীৰ | ২ |- | [[ঝাৰখণ্ড]] | rowspan="4" | ১ |- | [[কৰ্ণাটক]] |- | [[কেৰেলা (ৰাজ্য)|কেৰালা]] |- | [[লাডাখ]] |- | [[মধ্য প্ৰদেশ]] | ২ |- | [[মহাৰাষ্ট্ৰ]] | ১ |- | [[মণিপুৰ]] | ৩ |- | [[মেঘালয়]] | rowspan="8" | ১ |- | [[মিজোৰাম]] |- | [[নাগালেণ্ড]] |- | [[ওড়িশা]] |- | [[পুডুছেৰী|পুডুচেৰী]] |- | [[পঞ্জাব, ভাৰত|পঞ্জাৱ]] |- | [[ৰাজস্থান]] |- | [[ছিক্কিম|ছিকিম]] |- | [[তামিলনাডু]] | ২ |- | [[তেলংগানা|তেলেংগানা]] | ৪ |- | [[ত্ৰিপুৰা]] | ১ |- | [[উত্তৰ প্ৰদেশ]] | ৬ |- | [[উত্তৰাখণ্ড]] | rowspan="2" | ১ |- | [[পশ্চিমবংগ|পশ্চিম বংগ]] |- class="sortbottom" ! মুঠ ! style="text-align:center" | ৫৭ |- |} == ভাৰতৰ কেন্দ্ৰীয় বিশ্ববিদ্যালয়ৰ তালিকা == [[চিত্ৰ:Renovated_gate_of_Tezpur_University.png|alt=Renovated gate of Tezpur University|right|thumb|১৯৯৪ চনত স্থাপিত কেন্দ্ৰীয় বিশ্ববিদ্যালয় [[তেজপুৰ বিশ্ববিদ্যালয়|তেজপুৰ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ]] সংস্কাৰকৃত আদৰণি তোৰণ]] ''কেন্দ্ৰীয় বিশ্ববিদ্যালয় আইন, ২০০৯'', বা ইয়াৰ পিছত স্থাপিত বিশ্ববিদ্যালয়সমূহৰ প্ৰতিষ্ঠা আইন লক্ষ্য কৰা হৈছে। বাকী সকলো বিশ্ববিদ্যালয় এখন নিৰ্দিষ্ট আইনৰ দ্বাৰা প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। {| class="wikitable sortable collapsible plainrowheaders" border="1" style="text-align:left; width:75%" |+Central universities of India ! scope="col" style="width: 25%;" |University ! scope="col" style="width: 10%;" |[[ভাৰতৰ ৰাজ্য আৰু কেন্দ্ৰীয়শাসিত অঞ্চলসমূহ|State]] ! scope="col" style="width: 5%;" |Location ! scope="col" style="width: 2%;" |Centralised ! scope="col" style="width: 2%;" |Established ! scope="col" style="width: 6%;" |Specialisation ! class="unsortable" scope="col" style="width: 4%;" |Sources |- |[[কেন্দ্ৰীয় জনজাতীয় বিশ্ববিদ্যালয়, অন্ধ্ৰপ্ৰদেশ|Central Tribal University of Andhra Pradesh]][note 1] | rowspan="3" |[[অন্ধ্ৰপ্ৰদেশ|Andhra Pradesh]] |Vizianagaram |2019 |2019 |General |<ref>{{Cite web|title=Central Tribal University of Andhra Pradesh|url=http://ctuap.in/index.html|work=ctuap.in|accessdate=22 November 2020}}</ref> |- |Central University of Andhra Pradesh[note 1] |Anantapuram |2019 |2019 |General |<ref name="Central University of Andhra Pradesh">{{Cite web|url=http://cuap.ac.in/|title=Central University of Andhra Pradesh|work=cuap.ac.in|accessdate=21 November 2019|publisher=Central University of Andhra Pradesh}}</ref> |- |National Sanskrit University[note 2] |Tirupati |2020 |1956 |[[সংস্কৃত ভাষা|Sanskrit]] |<ref>{{Cite web|title=Profile of National Sanskrit University|url=http://nsktu.ac.in/index.php/profile/|publisher=National Sanskrit University|accessdate=22 November 2020}}</ref> |- |[[ৰাজীৱ গান্ধী বিশ্ববিদ্যালয়|Rajiv Gandhi University]] |[[অৰুণাচল প্ৰদেশ|Arunachal Pradesh]] |[[ইটানগৰ|Itanagar]] |2007 |1985 |General |<ref name="About RGU">{{Cite web|url=http://www.rgu.ac.in/aboutrgu/rguhistory.html|title=About RGU|work=rgu.ac.in|accessdate=26 June 2011|publisher=[[Rajiv Gandhi University]]|archivedate=9 August 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130809040808/http://www.rgu.ac.in/aboutrgu/rguhistory.html}}</ref> |- |[[অসম বিশ্ববিদ্যালয়|Assam University]] | rowspan="2" |[[অসম|Assam]] |[[শিলচৰ|Silchar]] |1994 |1994 |General |<ref>{{Cite web|title=About Assam University|url=http://www.aus.ac.in/about/|work=www.aus.ac.in|publisher=Assam University|accessdate=22 November 2020}}</ref> |- |[[তেজপুৰ বিশ্ববিদ্যালয়|Tezpur University]] |[[তেজপুৰ|Tezpur]] |1994 |1994 |General |<ref name="Welcome to Tezpur University">{{Cite web|url=http://www.tezu.ernet.in/|title=Welcome to Tezpur University|work=tezu.ernet.in|accessdate=27 June 2011|publisher=[[Tezpur University]]}}</ref> |- |Central University of South Bihar | rowspan="4" |[[বিহাৰ|Bihar]] |Gaya |2009 |2009 |General |<ref name="Central University of Bihar">{{Cite web|url=http://www.cub.ac.in/|title=Central University of Bihar|work=cub.ac.in|accessdate=28 June 2011|publisher=[[Central University of Bihar]]}}</ref> |- |Mahatma Gandhi Central University[note 1] |Motihari |2016 |2016 |General |<ref>{{Cite web|title=About us – Mahatma Gandhi Central University|url=https://mgcub.ac.in/about.php|accessdate=22 November 2020|work=www.mgcub.ac.in|publisher=Mahatma Gandhi Central University|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200203221341/http://www.mgcub.ac.in:80/about.php|archivedate=3 February 2020}}</ref> |- |Nalanda University[note 3][note 4] |Rajgir |2010 |2010 |International university |<ref>{{Cite web|title=About Nalanda University|url=https://nalandauniv.edu.in/about-nalanda/|publisher=Nalanda University|accessdate=22 November 2020}}</ref> |- |Dr. Rajendra Prasad Central Agriculture University[note 3] |Samastipur |2016 |1905 |Agriculture |<ref>{{Cite web|url=https://www.rpcau.ac.in/about-pusa/|title=About Pusa|work=rpcau.ac.in|accessdate=13 January 2019|publisher=[[Dr. Rajendra Prasad Central Agriculture University]]}}</ref> |- |Guru Ghasidas Vishwavidyalaya |[[ছত্তীসগঢ়|Chhattisgarh]] |Bilaspur |2009 |1983 |General |<ref name="Guru Ghasidas University">{{Cite web|url=http://www.ggu.ac.in/|title=Guru Ghasidas University|work=ggu.ac.in|accessdate=29 June 2011|publisher=[[Guru Ghasidas Vishwavidyalaya]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110812094959/http://www.ggu.ac.in/|archivedate=12 August 2011}}</ref> |- |Central Sanskrit University[note 2] | rowspan="7" |[[দিল্লী|Delhi]] |[[নতুন দিল্লী|New Delhi]] |2020 |1970 |[[সংস্কৃত ভাষা|Sanskrit]] |<ref>{{Cite web|title=About us – Central Sanskrit University|url=http://www.sanskrit.nic.in/about_us.php|work=www.sanskrit.nic.in|publisher=Central Sanskrit University|accessdate=22 November 2020}}</ref> |- |[[ইন্দিৰা গান্ধী ৰাষ্ট্ৰীয় মুক্ত বিশ্ববিদ্যালয়|Indira Gandhi National Open University]][note 3] |[[নতুন দিল্লী|New Delhi]] |1985 |1985 |Distance education |<ref name="ignou.ac.in">{{Cite web|url=http://www.ignou.ac.in/|title=Indira Gandhi National Open University|work=ignou.ac.in|accessdate=29 June 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20091024074312/http://www.ignou.ac.in/|archivedate=24 October 2009|publisher=[[Indira Gandhi National Open University]]}}</ref> |- |Jamia Millia Islamia |[[নতুন দিল্লী|New Delhi]] |1988 |1920 |General |<ref name="History of Jamia Millia Islamia">{{Cite web|url=http://jmi.ac.in/HistoryofJamia.htm|title=History of Jamia Millia Islamia|work=jmi.ac.in|accessdate=29 June 2011|publisher=[[Jamia Millia Islamia]] University|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110702174339/http://jmi.ac.in/HistoryofJamia.htm|archivedate=2 July 2011}}</ref> |- |[[জৱাহৰলাল নেহৰু বিশ্ববিদ্যালয়|Jawaharlal Nehru University]] |[[নতুন দিল্লী|New Delhi]] |1969 |1969 |General |<ref name="Jawaharlal Nehru University">{{Cite web|url=http://www.jnu.ac.in/main.asp?sendval=Introduction|title=Welcome to Jawaharlal Nehru University|work=jnu.ac.in|accessdate=29 June 2011|publisher=[[Jawaharlal Nehru University]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110702052940/http://www.jnu.ac.in/main.asp?sendval=Introduction|archivedate=2 July 2011}}</ref> |- |[[শ্ৰী লাল বাহাদুৰ শাস্ত্ৰী ৰাষ্ট্ৰীয় সংস্কৃত বিশ্ববিদ্যালয়|Shri Lal Bahadur Shastri National Sanskrit University]][note 2] |[[নতুন দিল্লী|New Delhi]] |2020 |1962 |[[সংস্কৃত ভাষা|Sanskrit]] |<ref>{{Cite web|title=About us – Shri Lal Bahadur Shastri National Sanskrit University|url=https://www.slbsrsv.ac.in/university/about-university|work=www.slbsrsv.ac.in|publisher=Shri Lal Bahadur Shastri National Sanskrit University|accessdate=22 November 2020}}</ref> |- |South Asian University[note 3] |[[নতুন দিল্লী|New Delhi]] |2010 |2010 |International university |<ref name="SAU">{{Cite web|url=http://www.sau.int/about/about-sau.html|title=About the University|work=sau.int|accessdate=14 August 2016|publisher=[[South Asian University]]}}</ref> |- |[[দিল্লী বিশ্ববিদ্যালয়|University of Delhi]] |[[নতুন দিল্লী|New Delhi]] |1922 |1922 |General |<ref name="About us">{{Cite web|url=http://www.du.ac.in/index.php?id=10|title=About us|work=du.ac.in|accessdate=29 June 2011|publisher=[[University of Delhi]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120516193256/http://www.du.ac.in/index.php?id=10|archivedate=16 May 2012}}</ref> |- |Central University of Gujarat[note 5] | rowspan="2" |[[গুজৰাট|Gujarat]] |[[গান্ধীনগৰ|Gandhinagar]] |2009 |2009 |General |<ref name="Central University of Gujarat">{{Cite web|url=http://www.cug.ac.in/|title=Central University of Gujarat|work=cug.ac.in|accessdate=29 June 2011|publisher=Central University of Gujarat}}</ref> |- |Gati Shakti Vishwavidyalaya[note 1] |Vadodara |2018 |2022 |Transport |<ref>{{Cite web|url=https://gsv.ac.in/aboutgsv/|title=About Gati Shakti Vishwavidyalaya|work=gsv.ac.in|accessdate=23 June 2023|publisher=Gati Shakti Vishwavidyalaya}}</ref> |- |Central University of Haryana[note 5] |[[হাৰিয়ানা|Haryana]] |Mahendragarh |2009 |2009 |General |<ref name="Central University of Haryana">{{Cite web|url=http://www.cuharyana.org/|title=Central University of Haryana|work=cuharyana.org|accessdate=3 July 2011|publisher=[[Central University of Haryana]]}}</ref> |- |Central University of Himachal Pradesh[note 5] |[[হিমাচল প্ৰদেশ|Himachal Pradesh]] |Dharamsala |2009 |2009 |General |<ref name="cuhimachal.ac.in">{{Cite web|url=http://cuhimachal.ac.in/cuhp_about_genesis.aspx|title=Central University of Himachal Pradesh|work=cuhimachal.ac.in|accessdate=18 July 2011|publisher=[[Central University of Himachal Pradesh]]|archivedate=30 March 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130330064647/http://www.cuhimachal.ac.in/cuhp_about_genesis.aspx}}</ref> |- |Central University of Jammu[note 5] | rowspan="2" |[[জম্মু আৰু কাশ্মীৰ|Jammu and Kashmir]] |Jammu |2011 |2011 |General |<ref name="Central University of Jammu">{{Cite web|url=http://www.cujammu.ac.in//|title=Welcome to the Official Website &#124; Central University of Jammu|work=cujammu.ac.in|accessdate=24 November 2013|publisher=[[Central University of Jammu]]}}</ref> |- |Central University of Kashmir[note 5] |Ganderbal |2009 |2009 |General |<ref name="Central University of Kashmir">{{Cite web|url=http://www.cukashmir.ac.in/home.aspx|title=Welcome to the Official Website &#124; Central University of Kashmir|work=cukashmir.ac.in|accessdate=19 July 2011|publisher=[[Central University of Kashmir]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110830023048/http://www.cukashmir.ac.in/home.aspx|archivedate=30 August 2011}}</ref> |- |Central University of Jharkhand[note 5] |[[ঝাৰখণ্ড|Jharkhand]] |[[ৰাঁচী|Ranchi]] |2009 |2009 |General |<ref name="About CUJ">{{Cite web|url=http://cuj.ac.in/About%20Us.html|title=About CUJ|work=cuj.ac.in|accessdate=20 July 2011|publisher=[[Central University of Jharkhand]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110625113327/http://www.cuj.ac.in/About%20Us.html|archivedate=25 June 2011}}</ref> |- |Central University of Karnataka[note 5] |[[কৰ্ণাটক|Karnataka]] |Kalaburagi |2009 |2009 |General |<ref name="About CUK">{{Cite web|url=http://www.cuk.ac.in/aboutcuk.html|title=About CUK|work=cuk.ac.in|accessdate=21 July 2011|publisher=[[Central University of Karnataka]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110721150326/http://www.cuk.ac.in/aboutcuk.html|archivedate=21 July 2011}}</ref> |- |Central University of Kerala[note 5] |[[কেৰেলা (ৰাজ্য)|Kerala]] |Kasaragod |2009 |2009 |General |<ref name="Central University of Kerala">{{Cite web|url=http://www.cukerala.ac.in/about|title=Official Website of Central University of Kerala|work=cukerala.ac.in|accessdate=7 August 2011|publisher=[[Central University of Kerala]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110724024947/http://www.cukerala.ac.in/about|archivedate=24 July 2011}}</ref> |- |Sindhu Central University[note 1] |[[লাডাখ|Ladakh]] |Khalatse |2021 |2021 |General |<ref>{{Cite press|title=Sindhu Central University will offer 3 significant post-graduate level programs in the first Academic Year 2023-24|url=https://pib.gov.in/PressReleaseIframePage.aspx?PRID=1930614|access-date=23 June 2023}}</ref> |- |Dr. Hari Singh Gour University | rowspan="2" |[[মধ্য প্ৰদেশ|Madhya Pradesh]] |Sagar |2009 |1946 |General |<ref name="The University Profile">{{Cite web|url=http://dhsgsu.ac.in/profile.html|title=The University Profile|work=dhsgsu.ac.in|accessdate=20 September 2017|publisher=[[Dr. Hari Singh Gour University]]}}</ref> |- |Indira Gandhi National Tribal University |Amarkantak |2007 |2007 |General |<ref name="igntu.nic.in">{{Cite web|title=Indira Gandhi National Tribal University|url=http://www.igntu.ac.in/theuniversity.aspx|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110902132256/http://igntu.nic.in/theuniversity.htm|archivedate=2 September 2011|accessdate=29 August 2011|work=igntu.nic.in|publisher=Indira Gandhi National Tribal University}}</ref> |- |Mahatma Gandhi Antarrashtriya Hindi Vishwavidyalaya |[[মহাৰাষ্ট্ৰ|Maharashtra]] |Wardha |1997 |1997 |[[হিন্দী ভাষা|Hindi]] |<ref name="hindivishwa.org">{{Cite web|url=http://www.hindivishwa.org/|title=Mahatma Gandhi Antarrashtriya Hindi Vishwavidyalaya|work=hindivishwa.org|accessdate=30 August 2011|publisher=[[Mahatma Gandhi Antarrashtriya Hindi Vishwavidyalaya]]}}</ref> |- |Central Agricultural University[note 3] | rowspan="3" |[[মণিপুৰ|Manipur]] |[[ইম্ফাল|Imphal]] |1993 |1993 |Agriculture |<ref name="Central Agricultural University">{{Cite web|url=http://dare.nic.in/cau.htm|title=Central Agricultural University|work=dare.nic.in|accessdate=24 July 2011|publisher=[[Central Agricultural University]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110721165713/http://dare.nic.in/cau.htm|archivedate=21 July 2011}}</ref> |- |Manipur University |[[ইম্ফাল|Imphal]] |2005 |1980 |General |<ref name="Manipur University">{{Cite web|url=http://manipuruniv.ac.in/en/home.html|title=Manipur University|work=manipuruniv.ac.in|accessdate=24 July 2011|publisher=[[Manipur University]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110722195549/http://manipuruniv.ac.in/en/home.html|archivedate=22 July 2011}}</ref> |- |[[ৰাষ্ট্ৰীয় ক্ৰীড়া বিশ্ববিদ্যালয়, মণিপুৰ|National Sports University]][note 3] |[[ইম্ফাল|Imphal]] |2018 |2018 |Sports |<ref name="National Sports University">{{Cite web|url=https://www.nsu.ac.in/about-nsu|title=About NSU|work=nsu.ac.in|accessdate=13 January 2019|publisher=[[National Sports University]]}}</ref> |- |North Eastern Hill University |[[মেঘালয়|Meghalaya]] |[[শ্বিলং|Shillong]] |1973 |1973 |General |<ref name="North Eastern Hill University">{{Cite web|url=http://www.nehu.ac.in/aboutus.php|title=History of North-Eastern Hill University, Shillong-22|work=nehu.ac.in|accessdate=24 July 2011|publisher=[[North Eastern Hill University]]}}</ref> |- |Mizoram University |[[মিজোৰাম|Mizoram]] |[[আইজল|Aizawl]] |2000 |2000 |General |<ref name="About Mizoram University">{{Cite web|title=About Mizoram University|url=https://mzu.edu.in/about-the-university/|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110714170441/http://www.mzu.edu.in/about%20mzu.html|archivedate=14 July 2011|accessdate=24 July 2011|work=mzu.edu.in|publisher=[[Mizoram University]]}}</ref> |- |Nagaland University |[[নাগালেণ্ড|Nagaland]] |Lumami |1994 |1994 |General |<ref name="Nagaland University">{{Cite web|url=http://www.nagauniv.org.in/|title=Welcome to Nagaland University Home Page|work=nagauniv.org.in|accessdate=30 August 2011|publisher=[[Nagaland University]]}}</ref> |- |Central University of Odisha[note 5] |[[ওড়িশা|Odisha]] |Koraput |2009 |2009 |General |<ref name="Introduction">{{Cite web|url=http://cuorissa.org/dorun/index.php?option=com_content&view=article&id=130&Itemid=78|title=Introduction|work=cuorissa.org|accessdate=30 August 2011|publisher=Central University of Orissa|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110528121122/http://cuorissa.org/dorun/index.php?option=com_content&view=article&id=130&Itemid=78|archivedate=28 May 2011}}</ref> |- |Pondicherry University |[[পুডুছেৰী|Puducherry]] |Pondicherry |1985 |1985 |General |<ref name="Pondicherry University">{{Cite web|title=Pondicherry University Home Page|url=https://www.pondiuni.edu.in/home|accessdate=1 August 2011|work=pondiuni.edu.in|publisher=[[Pondicherry University]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201020182345/https://www.pondiuni.edu.in/home/|archivedate=20 October 2020}}</ref> |- |Central University of Punjab[note 5] |[[পঞ্জাব, ভাৰত|Punjab]] |Bathinda |2009 |2009 |General |<ref name="CUP Profile">{{Cite web|title=CUP Profile|url=http://cup.edu.in/about_1|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110805215117/http://www.centralunipunjab.com/Profile.asp|archivedate=5 August 2011|accessdate=3 August 2011|work=centralunipunjab.com|publisher=[[Central University of Punjab]]}}</ref> |- |Central University of Rajasthan[note 5] |[[ৰাজস্থান|Rajasthan]] |Ajmer |2009 |2009 |General |<ref name="About University">{{Cite web|title=About University|url=http://www.curaj.ac.in/about-university-0|accessdate=24 July 2011|work=curaj.ac.in|publisher=[[Central University of Rajasthan]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211110045357/http://www.curaj.ac.in/about-university-0|archivedate=10 November 2021}}</ref> |- |[[ছিক্কিম বিশ্ববিদ্যালয়|Sikkim University]] |[[ছিক্কিম|Sikkim]] |[[গেংটক|Gangtok]] |2007 |2007 |General |<ref name="Welcome to Sikkim University">{{Cite web|url=http://www.sikkimuniversity.in/webforms/Welcome.aspx|title=Welcome to Sikkim University|accessdate=9 June 2011|work=sikkimuniversity.in}}</ref> |- |Central University of Tamil Nadu[note 5] | rowspan="2" |[[তামিলনাডু|Tamil Nadu]] |Tiruvarur |2009 |2009 |General |<ref name="tiruvarur.tn.nic.in">{{Cite web|url=http://www.tiruvarur.tn.nic.in/cutn/|title=Central University of Tamil Nadu, Thiruvarur|work=tiruvarur.tn.nic.in|accessdate=27 July 2011|publisher=[[Central University of Tamil Nadu]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100430165004/http://www.tiruvarur.tn.nic.in/cutn/|archivedate=30 April 2010}}</ref> |- |Indian Maritime University[note 3] |[[চেন্নাই|Chennai]] |2008 |2008 |Marine science |<ref name="imu.tn.nic.in">{{Cite web|url=http://www.imu.tn.nic.in/aboutus.html|title=About Us|work=imu.tn.nic.in|accessdate=27 July 2011|publisher=[[Indian Maritime University]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110721175129/http://imu.tn.nic.in/aboutus.html|archivedate=21 July 2011}}</ref> |- |English and Foreign Languages University | rowspan="4" |[[তেলংগানা|Telangana]] |[[হাইদৰাবাদ|Hyderabad]] |2007 |1958 |English and foreign languages |<ref name="EFL University">{{Cite web|url=http://www.efluniversity.ac.in/index.php?option=com_content&view=article&id=70&Itemid=136|title=EFL University|work=efluniversity.ac.in|accessdate=27 May 2011|publisher=[[English and Foreign Languages University]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110531010126/http://www.efluniversity.ac.in/index.php?option=com_content&view=article&id=70&Itemid=136|archivedate=31 May 2011}}</ref> |- |Maulana Azad National Urdu University |[[হাইদৰাবাদ|Hyderabad]] |1998 |1998 |[[উৰ্দু ভাষা|Urdu]] | |- |University of Hyderabad |[[হাইদৰাবাদ|Hyderabad]] |1974 |1974 |General |<ref>{{Cite web|title=A little bit of history|url=https://www.uohyd.ac.in/a-little-bit-of-history/|publisher=University of Hyderabad|accessdate=22 November 2020}}</ref> |- |Sammakka Sarakka Central Tribal University |Mulugu |2023 |2023 |General |<ref>{{Cite web|title=Home|url=https://ssctu.ac.in/|accessdate=2024-07-29|work=Sammakka Sarakka Central Tribal University|language=en-US}}</ref> |- |Tripura University |[[ত্ৰিপুৰা|Tripura]] |[[আগৰতলা|Agartala]] |1987 |1987 |General |<ref name="About_More">{{Cite web|url=http://www.tripurauniv.in/index.php/profile/about-us/30.html|title=About_More|work=tripurauniv.in|accessdate=28 July 2011|publisher=[[Tripura University]]|archivedate=19 September 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110919181543/http://www.tripurauniv.in/index.php/profile/about-us/30.html}}</ref> |- |[[আলিগড় মুছলিম বিশ্ববিদ্যালয়|Aligarh Muslim University]] | rowspan="6" |[[উত্তৰ প্ৰদেশ|Uttar Pradesh]] |Aligarh |1920 |1920 |General |<ref name="Aligarh Muslim University">{{Cite web|url=http://www.amu.ac.in/aboutamu.htm|title=Aligarh Muslim University|work=amu.ac.in|accessdate=28 July 2011|publisher=[[Aligarh Muslim University]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110901221823/http://www.amu.ac.in/aboutamu.htm|archivedate=1 September 2011}}</ref> |- |University of Allahabad |[[প্ৰয়াগৰাজ|Prayagraj]] |2005 |1887 |General |<ref name="History">{{Cite web|url=http://www.allduniv.ac.in/about.htm|title=History|work=allduniv.ac.in|accessdate=28 July 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080430144220/http://www.allduniv.ac.in/about.htm|archivedate=30 April 2008|publisher=[[Allahabad University]]}}</ref> |- |Babasaheb Bhimrao Ambedkar University |Lucknow |1996 |1996 |General |<ref name="BBAU, Lucknow">{{Cite web|url=http://www.bbauindia.org/vc_desk.htm|title=BBAU, Lucknow|work=bbauindia.org|accessdate=28 July 2011|publisher=[[Babasaheb Bhimrao Ambedkar University]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110810223649/http://www.bbauindia.org/vc_desk.htm|archivedate=10 August 2011}}</ref> |- |Banaras Hindu University |Varanasi |1916 |1916 |General |<ref name="History of BHU">{{Cite web|title=BHU Home Page|url=https://www.bhu.ac.in/|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150923184751/http://www.bhu.ac.in/history1.htm|archivedate=23 September 2015|accessdate=28 July 2011|work=bhu.ac.in|publisher=[[Banaras Hindu University]]}}</ref> |- |Rajiv Gandhi National Aviation University[note 3] |Raebareli |2013 |2013 |Aviation science |<ref>{{Cite web|title=About the University {{!}} RGNAU|url=https://www.rgnau.ac.in/en/about-us|work=www.rgnau.ac.in|accessdate=22 November 2020|publisher=Rajiv Gandhi National Aviation University}}</ref> |- |Rani Lakshmi Bai Central Agricultural University[note 3] |Jhansi |2014 |2014 |Agriculture |<ref>{{Cite web|title=RLBCAU History|url=http://www.rlbcau.ac.in/rlbcau_history.php|publisher=Rani Lakshmi Bai Central Agricultural University|accessdate=1 July 2017}}</ref> |- |Hemwati Nandan Bahuguna Garhwal University |[[উত্তৰাখণ্ড|Uttarakhand]] |Srinagar |2009 |1973 |General |<ref name="hnbgu.ac.in">{{Cite web|url=http://hnbgu.ac.in/index.php?option=com_content&view=article&id=46&Itemid=552|title=Hemwati Nandan Bahuguna Garhwal University – HNBGU &#124; About the University|work=hnbgu.ac.in|accessdate=31 July 2011|publisher=[[Hemwati Nandan Bahuguna Garhwal University]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110727032245/http://hnbgu.ac.in/index.php?option=com_content&view=article&id=46&Itemid=552|archivedate=27 July 2011}}</ref> |- |[[বিশ্ব-ভাৰতী বিশ্ববিদ্যালয়|Visva-Bharati University]] |[[পশ্চিমবংগ|West Bengal]] |[[শান্তিনিকেতন|Shantiniketan]] |1951 |1921 |General |<ref name="Heritage">{{Cite web|url=http://www.visva-bharati.ac.in/Heritage/Contents/HeritageContents.htm?f=../Contents/Contents.htm|title=Heritage|work=visva-bharati.ac.in|accessdate=1 August 2011|publisher=[[Visva-Bharati University]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110701034901/http://visva-bharati.ac.in/Heritage/Contents/HeritageContents.htm?f=..%2FContents%2FContents.htm|archivedate=1 July 2011}}</ref> |} ; টোকা <templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{Reflist|group=note}} == লগতে চাওক == * ভাৰতৰ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ তালিকা * ভাৰতৰ ৰাজ্যিক বিশ্ববিদ্যালয়ৰ তালিকা * ভাৰতৰ ডিমড বিশ্ববিদ্যালয়ৰ তালিকা * ভাৰতৰ ব্যক্তিগত বিশ্ববিদ্যালয়ৰ তালিকা * ভাৰতৰ স্বায়ত্তশাসিত উচ্চ শিক্ষানুষ্ঠানৰ তালিকা == তথ্য উৎস == <templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{Reflist}} == বাহ্যিক সংযোগ == * [https://www.ugc.ac.in/centraluniversity.aspx প্ৰতিখন ৰাজ্যৰ কেন্দ্ৰীয় বিশ্ববিদ্যালয়] <templatestyles src="Module:Side box/styles.css"></templatestyles>{{Commons category}}{{IndianCentralUniv}}{{Education in India}} {{কৰ্তৃপক্ষ নিয়ন্ত্ৰণ}} 30g4paawurexv2f6epsssonon9w0gel 606632 606630 2026-05-16T04:01:41Z Dipankar Das 36094 606632 wikitext text/x-wiki {{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}} [[চিত্ৰ:BHU_Main_Gate,_Banaras_Hindu_University_enhanced.jpg|thumb|ভাৰতৰ প্ৰথম কেন্দ্ৰীয় বিশ্ববিদ্যালয় (১৯১৬ চনত প্ৰতিষ্ঠিত আৰু কেন্দ্ৰীয় স্বীকৃতিপ্ৰাপ্ত) বানাৰস হিন্দু বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰধান প্ৰৱেশদ্বাৰ।]] [[ভাৰত]]ৰ '''কেন্দ্ৰীয় বিশ্ববিদ্যালয়'''সমূহ হ’ল সংসদৰ আইনৰ দ্বাৰা প্ৰতিষ্ঠিত ৰাজহুৱা বিশ্ববিদ্যালয়, যিবোৰ [[ভাৰতৰ শিক্ষা মন্ত্ৰালয়|শিক্ষা মন্ত্ৰালয়]]ৰ অধীনস্থ উচ্চ শিক্ষা বিভাগৰ পৰিসৰৰ ভিতৰত থাকে;<ref name="Central Universities">{{Cite web|url=http://mhrd.gov.in/central_univ_eng|title=Central Universities|work=mhrd.gov.in|accessdate=13 March 2012|publisher=[[Ministry of Human Resource Development (India)|Union Human Resource Development Ministry]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120303143139/http://mhrd.gov.in/central_univ_eng|archivedate=3 March 2012}}</ref> অৱশ্যে অন্যান্য মন্ত্ৰালয়ৰ অধীনত থকা নখন বিশ্ববিদ্যালয় ইয়াৰ ব্যতিক্ৰম।<ref name="Central" /> সাধাৰণতে ভাৰতৰ বিশ্ববিদ্যালয়সমূহ [[বিশ্ববিদ্যালয় অনুদান আয়োগ|বিশ্ববিদ্যালয় অনুদান আয়োগে]] (UGC) স্বীকৃতি দিয়ে, যিয়ে ''বিশ্ববিদ্যালয় অনুদান আয়োগ আইন, ১৯৫৬'' ৰ পৰা নিজৰ ক্ষমতা লাভ কৰে।<ref>{{Cite web|title=UGC Act-1956|url=http://mhrd.gov.in/sites/upload_files/mhrd/files/upload_document/ugc_act.pdf|work=mhrd.gov.in/|publisher=Secretary, University Grants Commission|accessdate=31 March 2016}}</ref> ইয়াৰ উপৰিও ১৫ খন পেছাদাৰী পৰিষদ গঠন কৰা হয়, যিয়ে স্বীকৃতি আৰু সমন্বয়ৰ বিভিন্ন দিশ নিয়ন্ত্ৰণ কৰে।<ref>{{Cite web|url=http://www.ugc.ac.in/page/professional-councils.aspx|title=Professional Councils|work=ugc.ac.in|accessdate=11 September 2017|publisher=[[University Grants Commission (India)|University Grants Commission]]}}</ref> ইয়াৰ উপৰিও কেন্দ্ৰীয় বিশ্ববিদ্যালয়সমূহ ''কেন্দ্ৰীয় বিশ্ববিদ্যালয় আইন, ২০০৯'' ৰ অন্তৰ্ভুক্ত, যিয়ে ইয়াৰ উদ্দেশ্য, ক্ষমতা, শাসন আদি নিয়ন্ত্ৰণ কৰে আৰু ১২খন নতুন বিশ্ববিদ্যালয় স্থাপন কৰে।<ref name="act2009">{{Cite web|url=http://www.cuk.ac.in/pdf/ACT-AND-STATUTES.pdf|title=Central Universities Act, 2009|accessdate=14 August 2016|publisher=[[Central University of Karnataka]]}}</ref> {{As of|2023|6}} ইউজিচিয়ে প্ৰকাশ কৰা কেন্দ্ৰীয় বিশ্ববিদ্যালয়ৰ তালিকাত ৫৬খন কেন্দ্ৰীয় বিশ্ববিদ্যালয় অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে।<ref name="Central">{{Cite web|url=https://www.ugc.ac.in/oldpdf/Consolidated_CENTRAL_UNIVERSITIES_List.pdf|title=List of 56 Central Universities|accessdate=23 June 2023|publisher=[[University Grants Commission (India)|UGC]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230623124354/https://www.ugc.gov.in/oldpdf/Consolidated_CENTRAL_UNIVERSITIES_List.pdf|archivedate=23 June 2023}}</ref>{{maplink|frame=yes|frame-width=320|frame-height=370|zoom=4|from=Locations of Indian Central Universities.map|text=Locations of Central Universities}} == ৰাজ্য অনুসৰি বিশ্ববিদ্যালয় == ভাৰতৰ ভিতৰতে সৰ্বাধিক কেন্দ্ৰীয় বিশ্ববিদ্যালয় থকা অঞ্চলটো হ’ল [[দিল্লী]] য’ত ৭খন বিশ্ববিদ্যালয় আছে। [[গোৱা|গোৱাৰ]] বাহিৰে [[ভাৰতৰ ৰাজ্য আৰু কেন্দ্ৰীয়শাসিত অঞ্চলসমূহ|ভাৰতৰ সকলো ৰাজ্যতে]] কেন্দ্ৰীয় বিশ্ববিদ্যালয় আছে ৷ [[কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চল|কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চলসমূহৰ]] ভিতৰত [[দিল্লী]], জম্মু আৰু কাশ্মীৰ, [[লাডাখ]] আৰু [[পুডুছেৰী|পুডুচেৰীত]] কেন্দ্ৰীয় বিশ্ববিদ্যালয় আছে৷ [[চিত্ৰ:Delhiuni.jpg|alt=Main building of the University of Delhi|thumb|দিল্লীৰ সাতখন কেন্দ্ৰীয় বিশ্ববিদ্যালয়ৰ ভিতৰত অন্যতম হৈছে [[দিল্লী বিশ্ববিদ্যালয়]]।]] {| class="wikitable sortable collapsible plainrowheaders" border="1" style="text-align:center;" |+ৰাজ্য অনুসৰি কেন্দ্ৰীয় বিশ্ববিদ্যালয়<br /><br /><br /><br /> আৰু কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চল ! scope="col" | ৰাজ্য / কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চল ! scope="col" | কেন্দ্ৰীয়<br /><br /><br /><br /> বিশ্ববিদ্যালয়সমূহ |- | [[অন্ধ্ৰপ্ৰদেশ|অন্ধ্ৰ প্ৰদেশ]] | ৩ |- | [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]] | ১ |- | [[অসম]] | ২ |- | [[বিহাৰ]] | ৪ |- | [[ছত্তীসগঢ়|ছত্তীশগড়]] | ১ |- | [[দিল্লী]] | ৭ |- | [[গুজৰাট]] | ২ |- | [[হাৰিয়ানা]] | rowspan="2" | ১ |- | [[হিমাচল প্ৰদেশ]] |- | জম্মু-কাশ্মীৰ | ২ |- | [[ঝাৰখণ্ড]] | rowspan="4" | ১ |- | [[কৰ্ণাটক]] |- | [[কেৰেলা (ৰাজ্য)|কেৰালা]] |- | [[লাডাখ]] |- | [[মধ্য প্ৰদেশ]] | ২ |- | [[মহাৰাষ্ট্ৰ]] | ১ |- | [[মণিপুৰ]] | ৩ |- | [[মেঘালয়]] | rowspan="8" | ১ |- | [[মিজোৰাম]] |- | [[নাগালেণ্ড]] |- | [[ওড়িশা]] |- | [[পুডুছেৰী|পুডুচেৰী]] |- | [[পঞ্জাব, ভাৰত|পঞ্জাৱ]] |- | [[ৰাজস্থান]] |- | [[ছিক্কিম|ছিকিম]] |- | [[তামিলনাডু]] | ২ |- | [[তেলংগানা|তেলেংগানা]] | ৪ |- | [[ত্ৰিপুৰা]] | ১ |- | [[উত্তৰ প্ৰদেশ]] | ৬ |- | [[উত্তৰাখণ্ড]] | rowspan="2" | ১ |- | [[পশ্চিমবংগ|পশ্চিম বংগ]] |- class="sortbottom" ! মুঠ ! style="text-align:center" | ৫৭ |- |} == ভাৰতৰ কেন্দ্ৰীয় বিশ্ববিদ্যালয়ৰ তালিকা == [[চিত্ৰ:Renovated_gate_of_Tezpur_University.png|alt=Renovated gate of Tezpur University|right|thumb|১৯৯৪ চনত স্থাপিত কেন্দ্ৰীয় বিশ্ববিদ্যালয় [[তেজপুৰ বিশ্ববিদ্যালয়|তেজপুৰ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ]] সংস্কাৰকৃত আদৰণি তোৰণ]] ''কেন্দ্ৰীয় বিশ্ববিদ্যালয় আইন, ২০০৯'', বা ইয়াৰ পিছত স্থাপিত বিশ্ববিদ্যালয়সমূহৰ প্ৰতিষ্ঠা আইন লক্ষ্য কৰা হৈছে। বাকী সকলো বিশ্ববিদ্যালয় এখন নিৰ্দিষ্ট আইনৰ দ্বাৰা প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। {| class="wikitable sortable collapsible plainrowheaders" border="1" style="text-align:left; width:75%" |+ Central universities of India ! scope="col" style="width: 25%;" |University ! scope="col" style="width: 10%;" |[[States and territories of India|State]] ! scope="col" style="width: 5%;" |Location ! scope="col" style="width: 2%;" | Centralised ! scope="col" style="width: 2%;" |Established ! scope="col" style="width: 6%;" |Specialisation ! scope="col" style="width: 4%;" class="unsortable"|Sources |- | [[Central Tribal University of Andhra Pradesh]]{{refn|group=note|name=Amendment}} | rowspan="3" | [[Andhra Pradesh]] | [[Vizianagaram district|Vizianagaram]] |2019 | 2019 | General |<ref>{{cite web |title=Central Tribal University of Andhra Pradesh|url=http://ctuap.in/index.html |website=ctuap.in |access-date=22 November 2020}}</ref> |- | [[Central University of Andhra Pradesh]]{{refn|group=note|name=Amendment |Established under amendments ''Central Universities (Amendment) Act, 2014'',<ref>{{cite web |title=Central University (Amendment) Act, 2014 |url=http://mgcub.ac.in/pdf/Central%20Universities%20Act%202014.pdf |publisher=[[Government of India]] |date=17 December 2014|work=[[The Gazette of India]]}}</ref> ''Central Universities (Amendment) Act, 2019'',<ref>{{cite web |title=Central Universities (Amendment) Act, 2019 |url=https://mhrd.gov.in/sites/upload_files/mhrd/files/act%202019.pdf |publisher=[[Government of India]] |date=23 August 2019|work=[[The Gazette of India]]}}</ref> ''Central Universities (Amendment) Act, 2021''<ref>{{cite web |title=The Central Universities (Amendment) Act, 2021 |url=https://prsindia.org/files/bills_acts/acts_parliament/2021/The%20Central%20Universities%20(Amendment)%20Act,%202021.pdf |access-date=23 June 2023}}</ref> and ''Central Universities (Amendment) Act, 2022''.<ref>{{cite web |title=Central Universities (Amendment) Act, 2022 |url=https://prsindia.org/files/bills_acts/acts_parliament/2022/Central%20Universities%20(Amendment)%20Act,%202022.pdf |access-date=23 June 2023}}</ref>}} | [[Anantapur district|Anantapuram]] |2019 | 2019 | General |<ref name="Central University of Andhra Pradesh">{{cite web |url= http://cuap.ac.in/ |title=Central University of Andhra Pradesh |work=cuap.ac.in |access-date=21 November 2019|publisher=Central University of Andhra Pradesh}}</ref> |- | [[National Sanskrit University]]{{refn|group=note|name=Sanskrit |Established under ''The Central Sanskrit Universities Act, 2020''<ref>{{cite news |url=http://www.sanskrit.nic.in/uploads/2020_05_09_VC/The_Central_Sanskrit_Universities_Act_2020.pdf |access-date=22 November 2020|title=Central Sanskrit Universities Act, 2020|date=25 March 2020|publisher=[[Government of India]] |work=[[The Gazette of India]]}}</ref>}} | [[Tirupati]] |2020 | 1956 | [[Sanskrit]] | <ref>{{cite web |title=Profile of National Sanskrit University |url=http://nsktu.ac.in/index.php/profile/ |publisher=National Sanskrit University |access-date=22 November 2020}}</ref> |- | [[Rajiv Gandhi University]] | [[Arunachal Pradesh]] | [[Itanagar]] |2007 | 1985 | General |<ref name="About RGU">{{cite web |url=http://www.rgu.ac.in/aboutrgu/rguhistory.html |title=About RGU |work=rgu.ac.in |access-date=26 June 2011 |publisher=[[Rajiv Gandhi University]] |archive-date=9 August 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130809040808/http://www.rgu.ac.in/aboutrgu/rguhistory.html |url-status=dead }}</ref> |- | [[Assam University]] | rowspan="2" | [[Assam]] | [[Silchar]] |1994 | 1994 | General |<ref>{{cite web |title=About Assam University |url=http://www.aus.ac.in/about/ | website = www.aus.ac.in | publisher=Assam University |access-date=22 November 2020}}</ref> |- | [[Tezpur University]] | [[Tezpur]] |1994 | 1994 | General |<ref name="Welcome to Tezpur University">{{cite web |url= http://www.tezu.ernet.in/ |title=Welcome to Tezpur University |work=tezu.ernet.in |access-date=27 June 2011|publisher=[[Tezpur University]]}}</ref> |- | [[Central University of South Bihar]] | rowspan="4" | [[Bihar]] | [[Gaya, India|Gaya]] |2009 | 2009 | General |<ref name="Central University of Bihar">{{cite web |url= http://www.cub.ac.in/ |title= Central University of Bihar |work=cub.ac.in |access-date=28 June 2011|publisher=[[Central University of Bihar]]}}</ref> |- | [[Mahatma Gandhi Central University]]{{refn|group=note|name=Amendment}} | [[Motihari]] |2016 | 2016 | General |<ref>{{cite web|title=About us – Mahatma Gandhi Central University|url=https://mgcub.ac.in/about.php|url-status=live|access-date=22 November 2020|website=www.mgcub.ac.in|publisher=Mahatma Gandhi Central University|archive-url=https://web.archive.org/web/20200203221341/http://www.mgcub.ac.in:80/about.php |archive-date=3 February 2020 }}</ref> |- | [[Nalanda University]]{{refn|group=note|name=fund|Directly funded by [[Government of India]] and not by [[University Grants Commission (India)|UGC]].<ref name=Central/>}}{{refn|group=note|Established under central act ''Nalanda University Act, 2010''<ref>{{Cite web |url=http://bombayhighcourt.nic.in/libweb/actc/yearwise/2010/2010.39.pdf |title=The Nalanda University Act, 2010 |access-date=16 August 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170104144628/http://bombayhighcourt.nic.in/libweb/actc/yearwise/2010/2010.39.pdf |archive-date=4 January 2017 |url-status=dead}}</ref>}} | [[Rajgir]] |2010 | 2010 | [[International university]] |<ref>{{cite web |title=About Nalanda University |url=https://nalandauniv.edu.in/about-nalanda/ |publisher=Nalanda University |access-date=22 November 2020}}</ref> |- | [[Dr. Rajendra Prasad Central Agriculture University]]{{refn|group=note|name=fund}} | [[Samastipur district|Samastipur]] |2016 | 1905 | Agriculture |<ref>{{cite web |url= https://www.rpcau.ac.in/about-pusa/ |title=About Pusa |work=rpcau.ac.in |access-date=13 January 2019|publisher=[[Dr. Rajendra Prasad Central Agriculture University]]}}</ref> |- | [[Guru Ghasidas Vishwavidyalaya]] | [[Chhattisgarh]] | [[Bilaspur, Chhattisgarh|Bilaspur]] |2009 | 1983 | General |<ref name="Guru Ghasidas University">{{cite web|url=http://www.ggu.ac.in/|title=Guru Ghasidas University|work=ggu.ac.in|access-date=29 June 2011|publisher=[[Guru Ghasidas Vishwavidyalaya]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20110812094959/http://www.ggu.ac.in/|archive-date=12 August 2011|url-status=dead}}</ref> |- | [[Central Sanskrit University]]{{refn|group=note|name=Sanskrit}} | rowspan="7" | [[Delhi]] | [[New Delhi]] |2020 | 1970 | [[Sanskrit]] | <ref>{{cite web |title=About us – Central Sanskrit University |url=http://www.sanskrit.nic.in/about_us.php |website=www.sanskrit.nic.in |publisher=Central Sanskrit University |access-date=22 November 2020}}</ref> |- | [[Indira Gandhi National Open University]]{{refn|group=note|name=fund}} | [[New Delhi]] |1985 | 1985 | [[Distance education]] |<ref name="ignou.ac.in">{{cite web |url= http://www.ignou.ac.in/ |title=Indira Gandhi National Open University |work=ignou.ac.in |access-date=29 June 2011 | archive-url=https://web.archive.org/web/20091024074312/http://www.ignou.ac.in/|archive-date=24 October 2009|publisher=[[Indira Gandhi National Open University]]}}</ref> |- | [[Jamia Millia Islamia]] | [[New Delhi]] |1988 | 1920 | General |<ref name="History of Jamia Millia Islamia">{{cite web |url=http://jmi.ac.in/HistoryofJamia.htm |title=History of Jamia Millia Islamia |work=jmi.ac.in |access-date=29 June 2011 |publisher=[[Jamia Millia Islamia]] University |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110702174339/http://jmi.ac.in/HistoryofJamia.htm |archive-date=2 July 2011}}</ref> |- | [[Jawaharlal Nehru University]] | [[New Delhi]] |1969 | 1969 | General |<ref name="Jawaharlal Nehru University">{{cite web|url=http://www.jnu.ac.in/main.asp?sendval=Introduction|title=Welcome to Jawaharlal Nehru University|work=jnu.ac.in|access-date=29 June 2011|publisher=[[Jawaharlal Nehru University]]|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110702052940/http://www.jnu.ac.in/main.asp?sendval=Introduction|archive-date=2 July 2011}}</ref> |- | [[Shri Lal Bahadur Shastri National Sanskrit University]]{{refn|group=note|name=Sanskrit}} | [[New Delhi]] |2020 | 1962 | [[Sanskrit]] | <ref>{{cite web |title=About us – Shri Lal Bahadur Shastri National Sanskrit University |url=https://www.slbsrsv.ac.in/university/about-university |website=www.slbsrsv.ac.in |publisher=Shri Lal Bahadur Shastri National Sanskrit University |access-date=22 November 2020}}</ref> |- | [[South Asian University]]{{refn|group=note|name=fund}} | [[New Delhi]] |2010 | 2010 | [[International university]] |<ref name="SAU">{{cite web |url= http://www.sau.int/about/about-sau.html |title=About the University |work=sau.int |access-date=14 August 2016|publisher=[[South Asian University]]}}</ref> |- | [[University of Delhi]] | [[New Delhi]] |1922 | 1922 | General |<ref name="About us">{{cite web|url=http://www.du.ac.in/index.php?id=10|title=About us|work=du.ac.in|access-date=29 June 2011|publisher=[[University of Delhi]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20120516193256/http://www.du.ac.in/index.php?id=10|archive-date=16 May 2012|url-status=dead}}</ref> |- | [[Central University of Gujarat]]{{refn|group=note|name=c2009|Established by the ''Central Universities Act, 2009''<ref name=act2009/>}} | rowspan="2" | [[Gujarat]] | [[Gandhinagar]] |2009 | 2009 | General |<ref name="Central University of Gujarat">{{cite web |url= http://www.cug.ac.in/ |title=Central University of Gujarat |work=cug.ac.in |access-date=29 June 2011|publisher=Central University of Gujarat}}</ref> |- | [[Gati Shakti Vishwavidyalaya]]{{refn|group=note|name=Amendment}} | [[Vadodara]] | 2018 | 2022 | Transport |<ref>{{cite web |url= https://gsv.ac.in/aboutgsv/ |title=About Gati Shakti Vishwavidyalaya |work=gsv.ac.in |access-date=23 June 2023|publisher=Gati Shakti Vishwavidyalaya}}</ref> |- | [[Central University of Haryana]]{{refn|group=note|name=c2009}} | [[Haryana]] | [[Mahendragarh]] | 2009 | 2009 | General |<ref name="Central University of Haryana">{{cite web |url= http://www.cuharyana.org/ |title=Central University of Haryana |work=cuharyana.org |access-date=3 July 2011|publisher=[[Central University of Haryana]]}}</ref> |- | [[Central University of Himachal Pradesh]]{{refn|group=note|name=c2009}} | [[Himachal Pradesh]] | [[Dharamshala, Himachal Pradesh|Dharamsala]] |2009 | 2009 | General |<ref name="cuhimachal.ac.in">{{cite web|url=http://cuhimachal.ac.in/cuhp_about_genesis.aspx|title=Central University of Himachal Pradesh|work=cuhimachal.ac.in|access-date=18 July 2011|publisher=[[Central University of Himachal Pradesh]]|archive-date=30 March 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130330064647/http://www.cuhimachal.ac.in/cuhp_about_genesis.aspx|url-status=dead}}</ref> |- | [[Central University of Jammu]]{{refn|group=note|name=c2009}} | rowspan="2" | [[Jammu and Kashmir (state)|Jammu and Kashmir]] | [[Jammu]] |2011 | 2011 | General |<ref name="Central University of Jammu">{{cite web |url= http://www.cujammu.ac.in// |title=Welcome to the Official Website &#124; Central University of Jammu |work=cujammu.ac.in |access-date=24 November 2013|publisher=[[Central University of Jammu]]}}</ref> |- | [[Central University of Kashmir]]{{refn|group=note|name=c2009}} | [[Ganderbal district|Ganderbal]] |2009 | 2009 | General |<ref name="Central University of Kashmir">{{cite web |url=http://www.cukashmir.ac.in/home.aspx |title=Welcome to the Official Website &#124; Central University of Kashmir |work=cukashmir.ac.in |access-date=19 July 2011 |publisher=[[Central University of Kashmir]] |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110830023048/http://www.cukashmir.ac.in/home.aspx |archive-date=30 August 2011 }}</ref> |- | [[Central University of Jharkhand]]{{refn|group=note|name=c2009}} | [[Jharkhand]] | [[Ranchi]] |2009 | 2009 | General |<ref name="About CUJ">{{cite web |url=http://cuj.ac.in/About%20Us.html |title=About CUJ |work=cuj.ac.in |access-date=20 July 2011 |publisher=[[Central University of Jharkhand]] |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110625113327/http://www.cuj.ac.in/About%20Us.html |archive-date=25 June 2011 }}</ref> |- | [[Central University of Karnataka]]{{refn|group=note|name=c2009}} | [[Karnataka]] | [[Gulbarga|Kalaburagi]] |2009 | 2009 | General |<ref name="About CUK">{{cite web |url=http://www.cuk.ac.in/aboutcuk.html |title=About CUK |work=cuk.ac.in |access-date=21 July 2011 |publisher=[[Central University of Karnataka]] |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110721150326/http://www.cuk.ac.in/aboutcuk.html |archive-date=21 July 2011 }}</ref> |- | [[Central University of Kerala]]{{refn|group=note|name=c2009}} | [[Kerala]] | [[Kasaragod Town|Kasaragod]] |2009 | 2009 | General |<ref name="Central University of Kerala">{{cite web |url= http://www.cukerala.ac.in/about |title= Official Website of Central University of Kerala |work= cukerala.ac.in |access-date= 7 August 2011 |publisher= [[Central University of Kerala]] |url-status= dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20110724024947/http://www.cukerala.ac.in/about |archive-date= 24 July 2011}}</ref> |- | [[Sindhu Central University]]{{refn|group=note|name=Amendment}} | [[Ladakh]] | [[Khalatse]] | 2021 | 2021 | General |<ref>{{cite press release|title=Sindhu Central University will offer 3 significant post-graduate level programs in the first Academic Year 2023-24 |url=https://pib.gov.in/PressReleaseIframePage.aspx?PRID=1930614 |website=pib.gov.in |access-date=23 June 2023}}</ref> |- | [[Dr. Hari Singh Gour University]] | rowspan="2" | [[Madhya Pradesh]] | [[Sagar, Madhya Pradesh|Sagar]] |2009 | 1946 | General |<ref name="The University Profile">{{cite web |url=http://dhsgsu.ac.in/profile.html |title=The University Profile |work=dhsgsu.ac.in |access-date=20 September 2017 |publisher=[[Dr. Hari Singh Gour University]] }}</ref> |- | [[Indira Gandhi National Tribal University]] | [[Amarkantak]] |2007 | 2007 | General |<ref name="igntu.nic.in">{{cite web|title=Indira Gandhi National Tribal University|url=http://www.igntu.ac.in/theuniversity.aspx|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110902132256/http://igntu.nic.in/theuniversity.htm|archive-date=2 September 2011|access-date=29 August 2011|work=igntu.nic.in|publisher=Indira Gandhi National Tribal University}}</ref> |- | [[Mahatma Gandhi Antarrashtriya Hindi Vishwavidyalaya]] | [[Maharashtra]] | [[Wardha]] |1997 | 1997 | [[Hindi]] |<ref name="hindivishwa.org">{{cite web |url= http://www.hindivishwa.org/ |title=Mahatma Gandhi Antarrashtriya Hindi Vishwavidyalaya |work=hindivishwa.org |access-date=30 August 2011|publisher=[[Mahatma Gandhi Antarrashtriya Hindi Vishwavidyalaya]]}}</ref> |- | [[Central Agricultural University]]{{refn|group=note|name=fund}} | rowspan="3" | [[Manipur]] | [[Imphal]] |1993 | 1993 | Agriculture |<ref name="Central Agricultural University">{{cite web|url=http://dare.nic.in/cau.htm|title=Central Agricultural University|work=dare.nic.in|access-date=24 July 2011|publisher=[[Central Agricultural University]]|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110721165713/http://dare.nic.in/cau.htm|archive-date=21 July 2011}}</ref> |- | [[Manipur University]] | [[Imphal]] |2005 | 1980 | General |<ref name="Manipur University">{{cite web|url=http://manipuruniv.ac.in/en/home.html|title=Manipur University|work=manipuruniv.ac.in|access-date=24 July 2011|publisher=[[Manipur University]]|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110722195549/http://manipuruniv.ac.in/en/home.html|archive-date=22 July 2011}}</ref> |- | [[National Sports University]]{{refn|group=note|name=fund}} | [[Imphal]] |2018 | 2018 | Sports |<ref name="National Sports University">{{cite web|url=https://www.nsu.ac.in/about-nsu|title=About NSU |work=nsu.ac.in|access-date=13 January 2019|publisher=[[National Sports University]]}}</ref> |- | [[North Eastern Hill University]] | [[Meghalaya]] | [[Shillong]] |1973 | 1973 | General |<ref name="North Eastern Hill University">{{cite web |url= http://www.nehu.ac.in/aboutus.php |title=History of North-Eastern Hill University, Shillong-22 |work=nehu.ac.in |access-date=24 July 2011|publisher=[[North Eastern Hill University]]}}</ref> |- | [[Mizoram University]] | [[Mizoram]] | [[Aizawl]] |2000 | 2000 | General |<ref name="About Mizoram University">{{cite web|title=About Mizoram University|url=https://mzu.edu.in/about-the-university/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20110714170441/http://www.mzu.edu.in/about%20mzu.html|archive-date=14 July 2011|access-date=24 July 2011|work=mzu.edu.in|publisher=[[Mizoram University]]}}</ref> |- | [[Nagaland University]] | [[Nagaland]] | [[Lumami]] |1994 | 1994 | General |<ref name="Nagaland University">{{cite web |url= http://www.nagauniv.org.in/ |title=Welcome to Nagaland University Home Page |work=nagauniv.org.in |access-date=30 August 2011|publisher=[[Nagaland University]]}}</ref> |- | [[Central University of Odisha]]{{refn|group=note|name=c2009}} | [[Odisha]] | [[Koraput]] |2009 | 2009 | General |<ref name="Introduction">{{cite web |url=http://cuorissa.org/dorun/index.php?option=com_content&view=article&id=130&Itemid=78 |title=Introduction |work=cuorissa.org |access-date=30 August 2011 |publisher=Central University of Orissa |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110528121122/http://cuorissa.org/dorun/index.php?option=com_content&view=article&id=130&Itemid=78 |archive-date=28 May 2011 }}</ref> |- | [[Pondicherry University]] | [[Puducherry (union territory)|Puducherry]] | [[Pondicherry (city)|Pondicherry]] |1985 | 1985 | General |<ref name="Pondicherry University">{{cite web|title=Pondicherry University Home Page|url=https://www.pondiuni.edu.in/home|url-status=live|access-date=1 August 2011|work=pondiuni.edu.in|publisher=[[Pondicherry University]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20201020182345/https://www.pondiuni.edu.in/home/ |archive-date=20 October 2020 }}</ref> |- | [[Central University of Punjab]]{{refn|group=note|name=c2009}} | [[Punjab, India|Punjab]] | [[Bathinda]] |2009 | 2009 | General |<ref name="CUP Profile">{{cite web|title=CUP Profile|url=http://cup.edu.in/about_1|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20110805215117/http://www.centralunipunjab.com/Profile.asp|archive-date=5 August 2011|access-date=3 August 2011|work=centralunipunjab.com|publisher=[[Central University of Punjab]]}}</ref> |- | [[Central University of Rajasthan]]{{refn|group=note|name=c2009}} | [[Rajasthan]] | [[Ajmer]] |2009 | 2009 | General |<ref name="About University">{{cite web|title=About University|url=http://www.curaj.ac.in/about-university-0|url-status=live|access-date=24 July 2011|work=curaj.ac.in|publisher=[[Central University of Rajasthan]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20211110045357/http://www.curaj.ac.in/about-university-0 |archive-date=10 November 2021 }}</ref> |- | [[Sikkim University]] | [[Sikkim]] | [[Gangtok]] |2007 | 2007 | General |<ref name="Welcome to Sikkim University">{{cite web|url=http://www.sikkimuniversity.in/webforms/Welcome.aspx|title=Welcome to Sikkim University|access-date=9 June 2011|work=sikkimuniversity.in }}</ref> |- | [[Central University of Tamil Nadu]]{{refn|group=note|name=c2009}} | rowspan="2" | [[Tamil Nadu]] | [[Tiruvarur]] |2009 | 2009 | General |<ref name="tiruvarur.tn.nic.in">{{cite web|url=http://www.tiruvarur.tn.nic.in/cutn/|title=Central University of Tamil Nadu, Thiruvarur|work=tiruvarur.tn.nic.in|access-date=27 July 2011|publisher=[[Central University of Tamil Nadu]]|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20100430165004/http://www.tiruvarur.tn.nic.in/cutn/|archive-date=30 April 2010}}</ref> |- | [[Indian Maritime University]]{{refn|group=note|name=fund}} | [[Chennai]] |2008 | 2008 | Marine science |<ref name="imu.tn.nic.in">{{cite web|url=http://www.imu.tn.nic.in/aboutus.html |title=About Us |work=imu.tn.nic.in |access-date=27 July 2011 |publisher=[[Indian Maritime University]] |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110721175129/http://imu.tn.nic.in/aboutus.html |archive-date=21 July 2011}}</ref> |- | [[English and Foreign Languages University]] | rowspan="4" | [[Telangana]] | [[Hyderabad, India|Hyderabad]] |2007 | 1958 | English and foreign languages |<ref name="EFL University">{{cite web |url=http://www.efluniversity.ac.in/index.php?option=com_content&view=article&id=70&Itemid=136 |title=EFL University |work=efluniversity.ac.in |access-date=27 May 2011 |publisher=[[English and Foreign Languages University]] |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110531010126/http://www.efluniversity.ac.in/index.php?option=com_content&view=article&id=70&Itemid=136 |archive-date=31 May 2011}}</ref> |- | [[Maulana Azad National Urdu University]] | [[Hyderabad, India|Hyderabad]] |1998 | 1998 | [[Urdu]] | |- | [[University of Hyderabad]] | [[Hyderabad, India|Hyderabad]] |1974 | 1974 | General |<ref>{{cite web |title=A little bit of history |url=https://www.uohyd.ac.in/a-little-bit-of-history/ |publisher=University of Hyderabad |access-date=22 November 2020}}</ref> |- |[[Sammakka Sarakka Central Tribal University]] |[[Mulugu]] |2023 |2023 |General |<ref>{{Cite web |title=Home |url=https://ssctu.ac.in/ |access-date=2024-07-29 |website=Sammakka Sarakka Central Tribal University |language=en-US}}</ref> |- | [[Tripura University]] | [[Tripura]] | [[Agartala]] |1987 | 1987 | General |<ref name="About_More">{{cite web |url=http://www.tripurauniv.in/index.php/profile/about-us/30.html |title=About_More |work=tripurauniv.in |access-date=28 July 2011 |publisher=[[Tripura University]] |archive-date=19 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110919181543/http://www.tripurauniv.in/index.php/profile/about-us/30.html |url-status=dead }}</ref> |- | [[Aligarh Muslim University]] | rowspan="6" | [[Uttar Pradesh]] | [[Aligarh]] |1920 | 1920 | General |<ref name="Aligarh Muslim University">{{cite web|url=http://www.amu.ac.in/aboutamu.htm|title=Aligarh Muslim University|work=amu.ac.in|access-date=28 July 2011|publisher=[[Aligarh Muslim University]]|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110901221823/http://www.amu.ac.in/aboutamu.htm|archive-date=1 September 2011}}</ref> |- | [[University of Allahabad]] | [[Allahabad|Prayagraj]] |2005 | 1887 | General |<ref name="History">{{cite web |url= http://www.allduniv.ac.in/about.htm |title=History |work=allduniv.ac.in |access-date=28 July 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20080430144220/http://www.allduniv.ac.in/about.htm|archive-date=30 April 2008|publisher=[[Allahabad University]]}}</ref> |- | [[Babasaheb Bhimrao Ambedkar University]] | [[Lucknow]] |1996 | 1996 | General |<ref name="BBAU, Lucknow">{{cite web |url=http://www.bbauindia.org/vc_desk.htm |title=BBAU, Lucknow |work=bbauindia.org |access-date=28 July 2011 |publisher=[[Babasaheb Bhimrao Ambedkar University]] |url-status=usurped |archive-url=https://web.archive.org/web/20110810223649/http://www.bbauindia.org/vc_desk.htm |archive-date=10 August 2011}}</ref> |- | [[Banaras Hindu University]] | [[Varanasi]] |1916 | 1916 | General |<ref name="History of BHU">{{cite web|title=BHU Home Page|url=https://www.bhu.ac.in/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150923184751/http://www.bhu.ac.in/history1.htm|archive-date=23 September 2015|access-date=28 July 2011|work=bhu.ac.in|publisher=[[Banaras Hindu University]]}}</ref> |- | [[Rajiv Gandhi National Aviation University]]{{refn|group=note|name=fund}} | [[Raebareli]] |2013 | 2013 | Aviation science |<ref>{{cite web |title=About the University {{!}} RGNAU |url=https://www.rgnau.ac.in/en/about-us |website=www.rgnau.ac.in |access-date=22 November 2020 | publisher = Rajiv Gandhi National Aviation University}}</ref> |- | [[Rani Lakshmi Bai Central Agricultural University]]{{refn|group=note|name=fund}} | [[Jhansi]] |2014 | 2014 | Agriculture |<ref>{{cite web|title=RLBCAU History|url=http://www.rlbcau.ac.in/rlbcau_history.php|publisher=Rani Lakshmi Bai Central Agricultural University|access-date=1 July 2017}}</ref> |- | [[Hemwati Nandan Bahuguna Garhwal University]] | [[Uttarakhand]] | [[Srinagar, Uttarakhand|Srinagar]] |2009 | 1973 | General |<ref name="hnbgu.ac.in">{{cite web |url=http://hnbgu.ac.in/index.php?option=com_content&view=article&id=46&Itemid=552 |title=Hemwati Nandan Bahuguna Garhwal University – HNBGU &#124; About the University |work=hnbgu.ac.in |access-date=31 July 2011 |publisher=[[Hemwati Nandan Bahuguna Garhwal University]] |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110727032245/http://hnbgu.ac.in/index.php?option=com_content&view=article&id=46&Itemid=552 |archive-date=27 July 2011 }}</ref> |- | [[Visva-Bharati University]] | [[West Bengal]] | [[Shantiniketan]] |1951 | 1921 | General |<ref name="Heritage">{{cite web|url=http://www.visva-bharati.ac.in/Heritage/Contents/HeritageContents.htm?f=../Contents/Contents.htm|title=Heritage|work=visva-bharati.ac.in|access-date=1 August 2011|publisher=[[Visva-Bharati University]]|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110701034901/http://visva-bharati.ac.in/Heritage/Contents/HeritageContents.htm?f=..%2FContents%2FContents.htm|archive-date=1 July 2011}}</ref> |} ;টোকা {{Reflist|group=note}} == তথ্য উৎস == {{Reflist}} == বাহ্যিক সংযোগ == *[https://www.ugc.ac.in/centraluniversity.aspx Central Universities per state] {{Commons|Category:Central university (India)}} {{কৰ্তৃপক্ষ নিয়ন্ত্ৰণ}} [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ কেন্দ্ৰীয় বিশ্ববিদ্যালয়| ]] ja7e976w0yjoq2362um9hdrtaneqqhj 0 136895 606637 2026-05-16T05:51:23Z Ram Kinkor Mahanta 10624 নতুন পৃষ্ঠা সৃষ্টি 606637 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | honorific-prefix = | name = পবিত্ৰ ৰাভা | honorific-suffix = | image = | caption = | birth_date = | birth_place = [[গোৱালপাৰা]], [[অসম]], [[ভাৰত]] | death_date = | death_place = | office= | term_start = ২০২৬ | predecessor = | 1blankname = ৰাজ্যিক সাধাৰণ সম্পাদক | 1namedata = ভাৰতীয় জনতা যুৱ মৰ্চা, অসম প্ৰদেশ | office1 = [[অসম বিধানসভা]]ৰ সদস্য | term_start1 = ১২ মে' ২০২৬ | predecessor1= | term_start2 = ২০০১ | constituency2 = পশ্চিম গোৱালপাৰা বিধানসভা সমষ্টি | predecessor2 = [[আব্দুৰ ৰছিদ মণ্ডল]] | successor2 = | term_end2 = | nationality = ভাৰতীয় | spouse = | parents = ৰহিন চন্দ্ৰ ৰাভা (পিতৃ) <br /> |party = [[ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টি]] | relations = | children = | residence = গোৱালপাৰা | alma_mater = [[আগিয়া মহাবিদ্যালয়]] | occupation = ৰাজনীতিবিদ | profession = | signature = | website = | footnotes = }} '''পবিত্ৰ ৰাভা''' ({{lang-en|PABITRA RABHA}}) এগৰাকী ভাৰতীয় ৰাজনীতিবিদ। তেওঁ ২০২৬ চনৰ অসম বিধানসভা নিৰ্বাচনত পশ্চিম গোৱালপাৰা বিধানসভা সমষ্টিৰ পৰা নিৰ্বাচিত বিধায়ক। তেওঁ ভাৰতীয় জনতা যুৱ মৰ্চা, অসম প্ৰদেশৰ ৰাজ্যিক সাধাৰণ সম্পাদক হিচাপেও কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰি আছে। gcf3axh6pzbdjut9zhwqbcids7m2z8k 0 136896 606638 2026-05-16T05:57:45Z Ishanjyotibora 14131 নতুন পৃষ্ঠা: {{Infobox officeholder | name = Pravati Parida | image = Pravati Parida in 2025.jpg | office = [[Deputy Chief Minister of Odisha]] | term_start = 12 June 2024 | term_end = | predecessor = [[Basant Kumar Biswal]] (2000) | successor = Incumbent | governor = [[Kambhampati Hari Babu]] | alongside = [[Kanak Vardhan Singh Deo]] | 1blankname = Chief Minist... 606638 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = Pravati Parida | image = Pravati Parida in 2025.jpg | office = [[Deputy Chief Minister of Odisha]] | term_start = 12 June 2024 | term_end = | predecessor = [[Basant Kumar Biswal]] (2000) | successor = Incumbent | governor = [[Kambhampati Hari Babu]] | alongside = [[Kanak Vardhan Singh Deo]] | 1blankname = Chief Minister | 1namedata = [[Mohan Charan Majhi]] | office4 = Member of the [[Odisha Legislative Assembly]] | term_start4 = 4 June 2024 | term_end4 = | predecessor4 = Samir Ranjan Dash | successor4 = | constituency4 = [[Nimapara (Odisha Vidhan Sabha constituency)|Nimapada]] | birth_date = {{birth date and age|1966|5|12|df=y}}<ref>{{Cite web|url=https://odishaassembly.nic.in/pageerror.aspx?aspxerrorpath=/image.aspx|title=page error|website=odishaassembly.nic.in}}</ref> }} '''Pravati Parida''' (born 12 May 1966) is an Indian politician from [[Odisha]]. She became the first woman and 5th [[List of deputy chief ministers of Odisha|Deputy Chief Minister of Odisha]] under Mohan Majhi from 2024. She is also the Minister of Women and Child Development, Mission Shakti, and Tourism. She is an MLA from [[Nimapara Assembly constituency|Nimapada Assembly Constituency]] in [[Puri district]] representing [[Bharatiya Janata Party]]. She won the [[2024 Odisha Legislative Assembly election]].<ref>{{Cite web |date=2024-06-05 |title=Full list of Odisha Assembly elections 2024 winners |url=https://indianexpress.com/elections/full-list-of-odisha-assembly-elections-2024-winners-9365903/ |access-date=2024-06-06 |website=The Indian Express |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Pravati Parida, BJP Election Results LIVE: Latest Updates On Pravati Parida, Lok Sabha Constituency Seat - NDTV.com |url=https://www.ndtv.com/elections/odisha/vidhan-sabha-election-candidates-list-2024/pravati-parida-18106-1 |access-date=2024-06-06 |website=www.ndtv.com}}</ref><ref name="h837">{{cite web |date=11 June 2024 |title=Who is Mohan Charan Majhi, BJP's first Odisha CM |url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/who-is-mohan-charan-majhi-new-odisha-cm-bjp-bjd/articleshow/110909600.cms |access-date=11 June 2024 |website=The Times of India}}</ref> == Early life and education == Parida is from [[Nimapada|Nimapara]]. She married Shyam Sundar Nayak, a former government servant. She completed her LLB at [[Utkal University]] in 1995 and enrolled as an advocate in [[Orissa High Court|Odisha High Court]], in the same year for some time.<ref name="auto">{{Cite web |date=2024-06-11 |title=Meet Pravati Parida, BJP leader set to be Odisha's first female Deputy CM |url=https://www.hindustantimes.com/india-news/meet-pravati-parida-bjp-leader-set-to-be-odishas-first-female-deputy-cm-101718110776015.html |access-date=2026-04-30 |website=Hindustan Times |language=en}}</ref> Later, she also did M.A. in Public Administration in 2005, also from Utkal University.<ref>{{Cite web |title=Pravati Parida(Bharatiya Janata Party(BJP)): Constituency- NIMAPARA(PURI) - Affidavit Information of Candidate |url=https://www.myneta.info/Odisha2024/candidate.php?candidate_id=1231 |access-date=2024-06-06 |website=www.myneta.info}}</ref> == Career == Parida won the [[Nimapara Assembly constituency]] representing [[Bharatiya Janata Party]]<ref>{{Cite news |date=2024-06-04 |title=Nimapara Assembly Election Result 2024: BJD's Dilip Kumar Nayak to take on BJP's Parvati Parida |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/bhubaneswar/nimapara-election-result-2024-bhubaneswar-nimapara-assembly-election-poll-results-updates/articleshow/110675471.cms |access-date=2024-06-06 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref> in the [[2024 Odisha Legislative Assembly election]]. She polled 95,430 votes and defeated Dilip Kumar Nayak of [[Biju Janata Dal]] by a narrow margin of 4,588 votes.<ref>{{Cite web |date=2024-06-04 |title=Nimapara Election Result 2024 LIVE Updates Highlights: Assembly Winner, Loser, Leading, Trailing, MLA, Margin |url=https://www.news18.com/elections/nimapara-election-result-2024-live-updates-highlights-assembly-winner-loser-leading-trailing-mla-margin-8917548.html |access-date=2024-06-06 |website=News18 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024-06-06 |title=Nimapara Assembly Election Results 2024: Nimapara Odisha Election Schedule, Vote share and Results |url=https://www.financialexpress.com/elections/odisha-assembly-election/nimapara-constituency/ |access-date=2024-06-06 |website=Financialexpress |language=en}}</ref> On 12 June 2024, she took oath as [[Deputy Chief Minister of Odisha]] along with [[Kanak Vardhan Singh Deo]] and [[Mohan Charan Majhi]] as chief minister at Janata Maidan, Bhubaneswar. Governor [[Raghubar Das]] administered their oath. Prime minister [[Narendra Modi]], home minister [[Amit Shah]], defence minister [[Rajnath Singh]], along with chief ministers of 10 BJP-ruled states were present.<ref>{{Cite web |title=Highlights: BJP Tribal Leader, 4-Time MLA Mohan Majhi Sworn In As Odisha Chief Minister |url=https://www.ndtv.com/india-news/odisha-chief-minister-swearing-in-live-updates-mohan-majhi-set-to-be-sworn-in-as-bjps-first-chief-minister-in-odisha-5874031 |access-date=2024-06-13 |website=NDTV.com}}</ref><ref>{{Cite news |last=Barik |first=Satyasundar |date=2024-06-12 |title=Mohan Charan Majhi sworn in as Odisha's first BJP Chief Minister |url=https://www.thehindu.com/news/national/odisha/mohan-charan-majhi-sworn-in-as-odishas-first-bjp-chief-minister/article68281205.ece |access-date=2024-06-13 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref><ref>{{Cite news |date=2024-06-13 |title=Odisha Cabinet portfolios: CM Mohan Charan Majhi keeps Home |url=https://www.indiatvnews.com/news/india/odisha-cabinet-portfolios-cm-mohan-charan-majhi-keeps-home-ministry-kanak-vardhan-singh-agriculture-pravati-parida-women-child-development-finance-2024-06-15-937131 |access-date=2024-06-15 |work=India News |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref><ref name="auto"/><ref>{{Cite web |date=2024-06-11 |title=Odisha New CM Live Updates: Mohan Charan Majhi declared new Odisha Chief Minister, KV Singh Deo, Pravati Parida to be Deputy CMs |url=https://www.financialexpress.com/india-news/odisha-new-cm-live-updates-bjp-odisha-new-chief-minister-2024-selection-live-news/3521378/ |access-date=2024-06-11 |website=Financialexpress |language=en}}</ref> She became the first female deputy CM of Odisha.<ref>{{Cite web |date=2024-06-11 |title=Odisha's first female Deputy CM is Pravati Parida — 5 things to know about the high court lawyer |url=https://www.livemint.com/politics/odishas-first-female-deputy-cm-is-high-court-lawyer-pravati-parida-5-points-11718117624306.html |access-date=2026-04-30 |website=mint |language=en}}</ref> == References == {{Reflist}} lbr55j44pjqzl5v4ny8h7uonjq3ab7o 606639 606638 2026-05-16T06:04:17Z Ishanjyotibora 14131 606639 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = প্ৰৱতী পাৰিদা<br />Pravati Parida | image = Pravati Parida in 2025.jpg | office = উৰিষ্যাৰ উপ মুখ্য মন্ত্ৰী | term_start = ১২ জুন ২০২৪ | term_end = | predecessor = বসন্ত কুমাৰ বিশ্বাল (২০০০) | successor = বৰ্তমানৰ | governor = কম্ভাপতি হৰি বাবু | alongside = কনক বৰ্ধন সিং দেউ | 1blankname = মুখ্য মন্ত্ৰী | 1namedata = মোহন চৰণ মাঝি | office4 = উৰিষ্যা বিধানসভাৰ সদস্য | term_start4 = ৪ জুন ২০২৪ | term_end4 = | predecessor4 = সমীৰ ৰঞ্জন দাশ | successor4 = | constituency4 = নিমাপৰা বিধান সভা সমষ্টি | birth_date = {{birth date and age|1966|5|12|df=y}}<ref>{{Cite web|url=https://odishaassembly.nic.in/pageerror.aspx?aspxerrorpath=/image.aspx|title=page error|website=odishaassembly.nic.in}}</ref> }} '''প্ৰৱতী পাৰিদা''' ({{lang-en|Pravati Parida}}, জন্ম : ১২ মে' ১৯৬৬) উৰিষ্যাৰ এগৰাকী ৰাজনীতিবিদ৷ ২০২৪ চনৰ পৰা মোহন মাঝিৰ অধীনত ওড়িশাৰ প্ৰথম মহিলা আৰু ৫ম উপ-মুখ্যমন্ত্ৰী হিচাপে পৰিগণিত হয়। তেওঁ মহিলা আৰু শিশু উন্নয়ন, মিছন শক্তি, আৰু পৰ্যটন মন্ত্ৰী। [[ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী|ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টি]]ক প্ৰতিনিধিত্ব কৰি পুৰী জিলাৰ নিমাপাড়া বিধান সভা সমষ্টিৰ বিধায়িকা। ২০২৪ চনৰ ওড়িশা বিধানসভাৰ নিৰ্বাচনত তেওঁ জয়লাভ কৰে। <ref>{{Cite web |date=2024-06-05 |title=Full list of Odisha Assembly elections 2024 winners |url=https://indianexpress.com/elections/full-list-of-odisha-assembly-elections-2024-winners-9365903/ |access-date=2024-06-06 |website=The Indian Express |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Pravati Parida, BJP Election Results LIVE: Latest Updates On Pravati Parida, Lok Sabha Constituency Seat - NDTV.com |url=https://www.ndtv.com/elections/odisha/vidhan-sabha-election-candidates-list-2024/pravati-parida-18106-1 |access-date=2024-06-06 |website=www.ndtv.com}}</ref><ref name="h837">{{cite web |date=11 June 2024 |title=Who is Mohan Charan Majhi, BJP's first Odisha CM |url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/who-is-mohan-charan-majhi-new-odisha-cm-bjp-bjd/articleshow/110909600.cms |access-date=11 June 2024 |website=The Times of India}}</ref> == প্ৰাৰম্ভিক জীৱন আৰু শিক্ষা == Parida is from [[Nimapada|Nimapara]]. She married Shyam Sundar Nayak, a former government servant. She completed her LLB at [[Utkal University]] in 1995 and enrolled as an advocate in [[Orissa High Court|Odisha High Court]], in the same year for some time.<ref name="auto">{{Cite web |date=2024-06-11 |title=Meet Pravati Parida, BJP leader set to be Odisha's first female Deputy CM |url=https://www.hindustantimes.com/india-news/meet-pravati-parida-bjp-leader-set-to-be-odishas-first-female-deputy-cm-101718110776015.html |access-date=2026-04-30 |website=Hindustan Times |language=en}}</ref> Later, she also did M.A. in Public Administration in 2005, also from Utkal University.<ref>{{Cite web |title=Pravati Parida(Bharatiya Janata Party(BJP)): Constituency- NIMAPARA(PURI) - Affidavit Information of Candidate |url=https://www.myneta.info/Odisha2024/candidate.php?candidate_id=1231 |access-date=2024-06-06 |website=www.myneta.info}}</ref> == Career == Parida won the [[Nimapara Assembly constituency]] representing [[Bharatiya Janata Party]]<ref>{{Cite news |date=2024-06-04 |title=Nimapara Assembly Election Result 2024: BJD's Dilip Kumar Nayak to take on BJP's Parvati Parida |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/bhubaneswar/nimapara-election-result-2024-bhubaneswar-nimapara-assembly-election-poll-results-updates/articleshow/110675471.cms |access-date=2024-06-06 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref> in the [[2024 Odisha Legislative Assembly election]]. She polled 95,430 votes and defeated Dilip Kumar Nayak of [[Biju Janata Dal]] by a narrow margin of 4,588 votes.<ref>{{Cite web |date=2024-06-04 |title=Nimapara Election Result 2024 LIVE Updates Highlights: Assembly Winner, Loser, Leading, Trailing, MLA, Margin |url=https://www.news18.com/elections/nimapara-election-result-2024-live-updates-highlights-assembly-winner-loser-leading-trailing-mla-margin-8917548.html |access-date=2024-06-06 |website=News18 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024-06-06 |title=Nimapara Assembly Election Results 2024: Nimapara Odisha Election Schedule, Vote share and Results |url=https://www.financialexpress.com/elections/odisha-assembly-election/nimapara-constituency/ |access-date=2024-06-06 |website=Financialexpress |language=en}}</ref> On 12 June 2024, she took oath as [[Deputy Chief Minister of Odisha]] along with [[Kanak Vardhan Singh Deo]] and [[Mohan Charan Majhi]] as chief minister at Janata Maidan, Bhubaneswar. Governor [[Raghubar Das]] administered their oath. Prime minister [[Narendra Modi]], home minister [[Amit Shah]], defence minister [[Rajnath Singh]], along with chief ministers of 10 BJP-ruled states were present.<ref>{{Cite web |title=Highlights: BJP Tribal Leader, 4-Time MLA Mohan Majhi Sworn In As Odisha Chief Minister |url=https://www.ndtv.com/india-news/odisha-chief-minister-swearing-in-live-updates-mohan-majhi-set-to-be-sworn-in-as-bjps-first-chief-minister-in-odisha-5874031 |access-date=2024-06-13 |website=NDTV.com}}</ref><ref>{{Cite news |last=Barik |first=Satyasundar |date=2024-06-12 |title=Mohan Charan Majhi sworn in as Odisha's first BJP Chief Minister |url=https://www.thehindu.com/news/national/odisha/mohan-charan-majhi-sworn-in-as-odishas-first-bjp-chief-minister/article68281205.ece |access-date=2024-06-13 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref><ref>{{Cite news |date=2024-06-13 |title=Odisha Cabinet portfolios: CM Mohan Charan Majhi keeps Home |url=https://www.indiatvnews.com/news/india/odisha-cabinet-portfolios-cm-mohan-charan-majhi-keeps-home-ministry-kanak-vardhan-singh-agriculture-pravati-parida-women-child-development-finance-2024-06-15-937131 |access-date=2024-06-15 |work=India News |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref><ref name="auto"/><ref>{{Cite web |date=2024-06-11 |title=Odisha New CM Live Updates: Mohan Charan Majhi declared new Odisha Chief Minister, KV Singh Deo, Pravati Parida to be Deputy CMs |url=https://www.financialexpress.com/india-news/odisha-new-cm-live-updates-bjp-odisha-new-chief-minister-2024-selection-live-news/3521378/ |access-date=2024-06-11 |website=Financialexpress |language=en}}</ref> She became the first female deputy CM of Odisha.<ref>{{Cite web |date=2024-06-11 |title=Odisha's first female Deputy CM is Pravati Parida — 5 things to know about the high court lawyer |url=https://www.livemint.com/politics/odishas-first-female-deputy-cm-is-high-court-lawyer-pravati-parida-5-points-11718117624306.html |access-date=2026-04-30 |website=mint |language=en}}</ref> == References == {{Reflist}} 54cikrtsa2y2o6ujiw9a1l64bp9ic19 606640 606639 2026-05-16T06:06:01Z Ishanjyotibora 14131 +[[শ্ৰেণী:ওড়িয়া ব্যক্তি]]; +[[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ ৰাজ্যসমূহৰ মুখ্যমন্ত্ৰী]]; +[[শ্ৰেণী:জীৱিত ব্যক্তি]]; +[[শ্ৰেণী:মহিলা ৰাজনীতিবিদ]] using [[WP:HC|HotCat]] 606640 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = প্ৰৱতী পাৰিদা<br />Pravati Parida | image = Pravati Parida in 2025.jpg | office = উৰিষ্যাৰ উপ মুখ্য মন্ত্ৰী | term_start = ১২ জুন ২০২৪ | term_end = | predecessor = বসন্ত কুমাৰ বিশ্বাল (২০০০) | successor = বৰ্তমানৰ | governor = কম্ভাপতি হৰি বাবু | alongside = কনক বৰ্ধন সিং দেউ | 1blankname = মুখ্য মন্ত্ৰী | 1namedata = মোহন চৰণ মাঝি | office4 = উৰিষ্যা বিধানসভাৰ সদস্য | term_start4 = ৪ জুন ২০২৪ | term_end4 = | predecessor4 = সমীৰ ৰঞ্জন দাশ | successor4 = | constituency4 = নিমাপৰা বিধান সভা সমষ্টি | birth_date = {{birth date and age|1966|5|12|df=y}}<ref>{{Cite web|url=https://odishaassembly.nic.in/pageerror.aspx?aspxerrorpath=/image.aspx|title=page error|website=odishaassembly.nic.in}}</ref> }} '''প্ৰৱতী পাৰিদা''' ({{lang-en|Pravati Parida}}, জন্ম : ১২ মে' ১৯৬৬) উৰিষ্যাৰ এগৰাকী ৰাজনীতিবিদ৷ ২০২৪ চনৰ পৰা মোহন মাঝিৰ অধীনত ওড়িশাৰ প্ৰথম মহিলা আৰু ৫ম উপ-মুখ্যমন্ত্ৰী হিচাপে পৰিগণিত হয়। তেওঁ মহিলা আৰু শিশু উন্নয়ন, মিছন শক্তি, আৰু পৰ্যটন মন্ত্ৰী। [[ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী|ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টি]]ক প্ৰতিনিধিত্ব কৰি পুৰী জিলাৰ নিমাপাড়া বিধান সভা সমষ্টিৰ বিধায়িকা। ২০২৪ চনৰ ওড়িশা বিধানসভাৰ নিৰ্বাচনত তেওঁ জয়লাভ কৰে। <ref>{{Cite web |date=2024-06-05 |title=Full list of Odisha Assembly elections 2024 winners |url=https://indianexpress.com/elections/full-list-of-odisha-assembly-elections-2024-winners-9365903/ |access-date=2024-06-06 |website=The Indian Express |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Pravati Parida, BJP Election Results LIVE: Latest Updates On Pravati Parida, Lok Sabha Constituency Seat - NDTV.com |url=https://www.ndtv.com/elections/odisha/vidhan-sabha-election-candidates-list-2024/pravati-parida-18106-1 |access-date=2024-06-06 |website=www.ndtv.com}}</ref><ref name="h837">{{cite web |date=11 June 2024 |title=Who is Mohan Charan Majhi, BJP's first Odisha CM |url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/who-is-mohan-charan-majhi-new-odisha-cm-bjp-bjd/articleshow/110909600.cms |access-date=11 June 2024 |website=The Times of India}}</ref> == প্ৰাৰম্ভিক জীৱন আৰু শিক্ষা == Parida is from [[Nimapada|Nimapara]]. She married Shyam Sundar Nayak, a former government servant. She completed her LLB at [[Utkal University]] in 1995 and enrolled as an advocate in [[Orissa High Court|Odisha High Court]], in the same year for some time.<ref name="auto">{{Cite web |date=2024-06-11 |title=Meet Pravati Parida, BJP leader set to be Odisha's first female Deputy CM |url=https://www.hindustantimes.com/india-news/meet-pravati-parida-bjp-leader-set-to-be-odishas-first-female-deputy-cm-101718110776015.html |access-date=2026-04-30 |website=Hindustan Times |language=en}}</ref> Later, she also did M.A. in Public Administration in 2005, also from Utkal University.<ref>{{Cite web |title=Pravati Parida(Bharatiya Janata Party(BJP)): Constituency- NIMAPARA(PURI) - Affidavit Information of Candidate |url=https://www.myneta.info/Odisha2024/candidate.php?candidate_id=1231 |access-date=2024-06-06 |website=www.myneta.info}}</ref> == Career == Parida won the [[Nimapara Assembly constituency]] representing [[Bharatiya Janata Party]]<ref>{{Cite news |date=2024-06-04 |title=Nimapara Assembly Election Result 2024: BJD's Dilip Kumar Nayak to take on BJP's Parvati Parida |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/bhubaneswar/nimapara-election-result-2024-bhubaneswar-nimapara-assembly-election-poll-results-updates/articleshow/110675471.cms |access-date=2024-06-06 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref> in the [[2024 Odisha Legislative Assembly election]]. She polled 95,430 votes and defeated Dilip Kumar Nayak of [[Biju Janata Dal]] by a narrow margin of 4,588 votes.<ref>{{Cite web |date=2024-06-04 |title=Nimapara Election Result 2024 LIVE Updates Highlights: Assembly Winner, Loser, Leading, Trailing, MLA, Margin |url=https://www.news18.com/elections/nimapara-election-result-2024-live-updates-highlights-assembly-winner-loser-leading-trailing-mla-margin-8917548.html |access-date=2024-06-06 |website=News18 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024-06-06 |title=Nimapara Assembly Election Results 2024: Nimapara Odisha Election Schedule, Vote share and Results |url=https://www.financialexpress.com/elections/odisha-assembly-election/nimapara-constituency/ |access-date=2024-06-06 |website=Financialexpress |language=en}}</ref> On 12 June 2024, she took oath as [[Deputy Chief Minister of Odisha]] along with [[Kanak Vardhan Singh Deo]] and [[Mohan Charan Majhi]] as chief minister at Janata Maidan, Bhubaneswar. Governor [[Raghubar Das]] administered their oath. Prime minister [[Narendra Modi]], home minister [[Amit Shah]], defence minister [[Rajnath Singh]], along with chief ministers of 10 BJP-ruled states were present.<ref>{{Cite web |title=Highlights: BJP Tribal Leader, 4-Time MLA Mohan Majhi Sworn In As Odisha Chief Minister |url=https://www.ndtv.com/india-news/odisha-chief-minister-swearing-in-live-updates-mohan-majhi-set-to-be-sworn-in-as-bjps-first-chief-minister-in-odisha-5874031 |access-date=2024-06-13 |website=NDTV.com}}</ref><ref>{{Cite news |last=Barik |first=Satyasundar |date=2024-06-12 |title=Mohan Charan Majhi sworn in as Odisha's first BJP Chief Minister |url=https://www.thehindu.com/news/national/odisha/mohan-charan-majhi-sworn-in-as-odishas-first-bjp-chief-minister/article68281205.ece |access-date=2024-06-13 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref><ref>{{Cite news |date=2024-06-13 |title=Odisha Cabinet portfolios: CM Mohan Charan Majhi keeps Home |url=https://www.indiatvnews.com/news/india/odisha-cabinet-portfolios-cm-mohan-charan-majhi-keeps-home-ministry-kanak-vardhan-singh-agriculture-pravati-parida-women-child-development-finance-2024-06-15-937131 |access-date=2024-06-15 |work=India News |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref><ref name="auto"/><ref>{{Cite web |date=2024-06-11 |title=Odisha New CM Live Updates: Mohan Charan Majhi declared new Odisha Chief Minister, KV Singh Deo, Pravati Parida to be Deputy CMs |url=https://www.financialexpress.com/india-news/odisha-new-cm-live-updates-bjp-odisha-new-chief-minister-2024-selection-live-news/3521378/ |access-date=2024-06-11 |website=Financialexpress |language=en}}</ref> She became the first female deputy CM of Odisha.<ref>{{Cite web |date=2024-06-11 |title=Odisha's first female Deputy CM is Pravati Parida — 5 things to know about the high court lawyer |url=https://www.livemint.com/politics/odishas-first-female-deputy-cm-is-high-court-lawyer-pravati-parida-5-points-11718117624306.html |access-date=2026-04-30 |website=mint |language=en}}</ref> == References == {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:ওড়িয়া ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ ৰাজ্যসমূহৰ মুখ্যমন্ত্ৰী]] [[শ্ৰেণী:জীৱিত ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:মহিলা ৰাজনীতিবিদ]] ji8aer43w7i0o2zz9zvpi9wnh7vkx0y 606641 606640 2026-05-16T06:07:23Z Ishanjyotibora 14131 /* প্ৰাৰম্ভিক জীৱন আৰু শিক্ষা */ 606641 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = প্ৰৱতী পাৰিদা<br />Pravati Parida | image = Pravati Parida in 2025.jpg | office = উৰিষ্যাৰ উপ মুখ্য মন্ত্ৰী | term_start = ১২ জুন ২০২৪ | term_end = | predecessor = বসন্ত কুমাৰ বিশ্বাল (২০০০) | successor = বৰ্তমানৰ | governor = কম্ভাপতি হৰি বাবু | alongside = কনক বৰ্ধন সিং দেউ | 1blankname = মুখ্য মন্ত্ৰী | 1namedata = মোহন চৰণ মাঝি | office4 = উৰিষ্যা বিধানসভাৰ সদস্য | term_start4 = ৪ জুন ২০২৪ | term_end4 = | predecessor4 = সমীৰ ৰঞ্জন দাশ | successor4 = | constituency4 = নিমাপৰা বিধান সভা সমষ্টি | birth_date = {{birth date and age|1966|5|12|df=y}}<ref>{{Cite web|url=https://odishaassembly.nic.in/pageerror.aspx?aspxerrorpath=/image.aspx|title=page error|website=odishaassembly.nic.in}}</ref> }} '''প্ৰৱতী পাৰিদা''' ({{lang-en|Pravati Parida}}, জন্ম : ১২ মে' ১৯৬৬) উৰিষ্যাৰ এগৰাকী ৰাজনীতিবিদ৷ ২০২৪ চনৰ পৰা মোহন মাঝিৰ অধীনত ওড়িশাৰ প্ৰথম মহিলা আৰু ৫ম উপ-মুখ্যমন্ত্ৰী হিচাপে পৰিগণিত হয়। তেওঁ মহিলা আৰু শিশু উন্নয়ন, মিছন শক্তি, আৰু পৰ্যটন মন্ত্ৰী। [[ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী|ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টি]]ক প্ৰতিনিধিত্ব কৰি পুৰী জিলাৰ নিমাপাড়া বিধান সভা সমষ্টিৰ বিধায়িকা। ২০২৪ চনৰ ওড়িশা বিধানসভাৰ নিৰ্বাচনত তেওঁ জয়লাভ কৰে। <ref>{{Cite web |date=2024-06-05 |title=Full list of Odisha Assembly elections 2024 winners |url=https://indianexpress.com/elections/full-list-of-odisha-assembly-elections-2024-winners-9365903/ |access-date=2024-06-06 |website=The Indian Express |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Pravati Parida, BJP Election Results LIVE: Latest Updates On Pravati Parida, Lok Sabha Constituency Seat - NDTV.com |url=https://www.ndtv.com/elections/odisha/vidhan-sabha-election-candidates-list-2024/pravati-parida-18106-1 |access-date=2024-06-06 |website=www.ndtv.com}}</ref><ref name="h837">{{cite web |date=11 June 2024 |title=Who is Mohan Charan Majhi, BJP's first Odisha CM |url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/who-is-mohan-charan-majhi-new-odisha-cm-bjp-bjd/articleshow/110909600.cms |access-date=11 June 2024 |website=The Times of India}}</ref> == প্ৰাৰম্ভিক জীৱন আৰু শিক্ষা == পৰিদা নিমাপাৰাৰ। প্ৰাক্তন চৰকাৰী চাকৰিয়াল শ্যাম সুন্দৰ নায়কৰ লগত বিবাহপাশত আবদ্ধ হয়। ১৯৯৫ চনত উটকাল বিশ্ববিদ্যালয়ত এল এল বি সম্পূৰ্ণ কৰে আৰু একে বছৰতে কিছুদিনৰ বাবে ওড়িশা উচ্চ ন্যায়ালয়ত অধিবক্তা হিচাপে নামভৰ্তি কৰে।<ref name="auto">{{Cite web |date=2024-06-11 |title=Meet Pravati Parida, BJP leader set to be Odisha's first female Deputy CM |url=https://www.hindustantimes.com/india-news/meet-pravati-parida-bjp-leader-set-to-be-odishas-first-female-deputy-cm-101718110776015.html |access-date=2026-04-30 |website=Hindustan Times |language=en}}</ref> পিছলৈ ২০০৫ চনত ৰাজহুৱা প্ৰশাসনতো এম এ কৰে, উটকাল বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰাও।<ref>{{Cite web |title=Pravati Parida(Bharatiya Janata Party(BJP)): Constituency- NIMAPARA(PURI) - Affidavit Information of Candidate |url=https://www.myneta.info/Odisha2024/candidate.php?candidate_id=1231 |access-date=2024-06-06 |website=www.myneta.info}}</ref> == Career == Parida won the [[Nimapara Assembly constituency]] representing [[Bharatiya Janata Party]]<ref>{{Cite news |date=2024-06-04 |title=Nimapara Assembly Election Result 2024: BJD's Dilip Kumar Nayak to take on BJP's Parvati Parida |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/bhubaneswar/nimapara-election-result-2024-bhubaneswar-nimapara-assembly-election-poll-results-updates/articleshow/110675471.cms |access-date=2024-06-06 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref> in the [[2024 Odisha Legislative Assembly election]]. She polled 95,430 votes and defeated Dilip Kumar Nayak of [[Biju Janata Dal]] by a narrow margin of 4,588 votes.<ref>{{Cite web |date=2024-06-04 |title=Nimapara Election Result 2024 LIVE Updates Highlights: Assembly Winner, Loser, Leading, Trailing, MLA, Margin |url=https://www.news18.com/elections/nimapara-election-result-2024-live-updates-highlights-assembly-winner-loser-leading-trailing-mla-margin-8917548.html |access-date=2024-06-06 |website=News18 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024-06-06 |title=Nimapara Assembly Election Results 2024: Nimapara Odisha Election Schedule, Vote share and Results |url=https://www.financialexpress.com/elections/odisha-assembly-election/nimapara-constituency/ |access-date=2024-06-06 |website=Financialexpress |language=en}}</ref> On 12 June 2024, she took oath as [[Deputy Chief Minister of Odisha]] along with [[Kanak Vardhan Singh Deo]] and [[Mohan Charan Majhi]] as chief minister at Janata Maidan, Bhubaneswar. Governor [[Raghubar Das]] administered their oath. Prime minister [[Narendra Modi]], home minister [[Amit Shah]], defence minister [[Rajnath Singh]], along with chief ministers of 10 BJP-ruled states were present.<ref>{{Cite web |title=Highlights: BJP Tribal Leader, 4-Time MLA Mohan Majhi Sworn In As Odisha Chief Minister |url=https://www.ndtv.com/india-news/odisha-chief-minister-swearing-in-live-updates-mohan-majhi-set-to-be-sworn-in-as-bjps-first-chief-minister-in-odisha-5874031 |access-date=2024-06-13 |website=NDTV.com}}</ref><ref>{{Cite news |last=Barik |first=Satyasundar |date=2024-06-12 |title=Mohan Charan Majhi sworn in as Odisha's first BJP Chief Minister |url=https://www.thehindu.com/news/national/odisha/mohan-charan-majhi-sworn-in-as-odishas-first-bjp-chief-minister/article68281205.ece |access-date=2024-06-13 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref><ref>{{Cite news |date=2024-06-13 |title=Odisha Cabinet portfolios: CM Mohan Charan Majhi keeps Home |url=https://www.indiatvnews.com/news/india/odisha-cabinet-portfolios-cm-mohan-charan-majhi-keeps-home-ministry-kanak-vardhan-singh-agriculture-pravati-parida-women-child-development-finance-2024-06-15-937131 |access-date=2024-06-15 |work=India News |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref><ref name="auto"/><ref>{{Cite web |date=2024-06-11 |title=Odisha New CM Live Updates: Mohan Charan Majhi declared new Odisha Chief Minister, KV Singh Deo, Pravati Parida to be Deputy CMs |url=https://www.financialexpress.com/india-news/odisha-new-cm-live-updates-bjp-odisha-new-chief-minister-2024-selection-live-news/3521378/ |access-date=2024-06-11 |website=Financialexpress |language=en}}</ref> She became the first female deputy CM of Odisha.<ref>{{Cite web |date=2024-06-11 |title=Odisha's first female Deputy CM is Pravati Parida — 5 things to know about the high court lawyer |url=https://www.livemint.com/politics/odishas-first-female-deputy-cm-is-high-court-lawyer-pravati-parida-5-points-11718117624306.html |access-date=2026-04-30 |website=mint |language=en}}</ref> == References == {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:ওড়িয়া ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ ৰাজ্যসমূহৰ মুখ্যমন্ত্ৰী]] [[শ্ৰেণী:জীৱিত ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:মহিলা ৰাজনীতিবিদ]] mxhs9kxxxwlyobbckygnh8t9katymf0 606642 606641 2026-05-16T06:14:27Z Ishanjyotibora 14131 606642 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = প্ৰৱতী পাৰিদা<br />Pravati Parida | image = Pravati Parida in 2025.jpg | office = উৰিষ্যাৰ উপ মুখ্য মন্ত্ৰী | term_start = ১২ জুন ২০২৪ | term_end = | predecessor = বসন্ত কুমাৰ বিশ্বাল (২০০০) | successor = বৰ্তমানৰ | governor = কম্ভাপতি হৰি বাবু | alongside = কনক বৰ্ধন সিং দেউ | 1blankname = মুখ্য মন্ত্ৰী | 1namedata = মোহন চৰণ মাঝি | office4 = উৰিষ্যা বিধানসভাৰ সদস্য | term_start4 = ৪ জুন ২০২৪ | term_end4 = | predecessor4 = সমীৰ ৰঞ্জন দাশ | successor4 = | constituency4 = নিমাপৰা বিধান সভা সমষ্টি | birth_date = {{birth date and age|1966|5|12|df=y}}<ref>{{Cite web|url=https://odishaassembly.nic.in/pageerror.aspx?aspxerrorpath=/image.aspx|title=page error|website=odishaassembly.nic.in}}</ref> }} '''প্ৰৱতী পাৰিদা''' ({{lang-en|Pravati Parida}}, জন্ম : ১২ মে' ১৯৬৬) উৰিষ্যাৰ এগৰাকী ৰাজনীতিবিদ৷ ২০২৪ চনৰ পৰা মোহন মাঝিৰ অধীনত ওড়িশাৰ প্ৰথম মহিলা আৰু ৫ম উপ-মুখ্যমন্ত্ৰী হিচাপে পৰিগণিত হয়। তেওঁ মহিলা আৰু শিশু উন্নয়ন, মিছন শক্তি, আৰু পৰ্যটন মন্ত্ৰী। [[ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী|ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টি]]ক প্ৰতিনিধিত্ব কৰি পুৰী জিলাৰ নিমাপাড়া বিধান সভা সমষ্টিৰ বিধায়িকা। ২০২৪ চনৰ ওড়িশা বিধানসভাৰ নিৰ্বাচনত তেওঁ জয়লাভ কৰে। <ref>{{Cite web |date=2024-06-05 |title=Full list of Odisha Assembly elections 2024 winners |url=https://indianexpress.com/elections/full-list-of-odisha-assembly-elections-2024-winners-9365903/ |access-date=2024-06-06 |website=The Indian Express |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Pravati Parida, BJP Election Results LIVE: Latest Updates On Pravati Parida, Lok Sabha Constituency Seat - NDTV.com |url=https://www.ndtv.com/elections/odisha/vidhan-sabha-election-candidates-list-2024/pravati-parida-18106-1 |access-date=2024-06-06 |website=www.ndtv.com}}</ref><ref name="h837">{{cite web |date=11 June 2024 |title=Who is Mohan Charan Majhi, BJP's first Odisha CM |url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/who-is-mohan-charan-majhi-new-odisha-cm-bjp-bjd/articleshow/110909600.cms |access-date=11 June 2024 |website=The Times of India}}</ref> == প্ৰাৰম্ভিক জীৱন আৰু শিক্ষা == প্ৰৱতী পাৰিদা নিমাপাৰাৰ বাসিন্দা। প্ৰাক্তন চৰকাৰী চাকৰিয়াল শ্যাম সুন্দৰ নায়কৰ লগত তেওঁ বিবাহপাশত আবদ্ধ হয়। ১৯৯৫ চনত উৎকল বিশ্ববিদ্যালয়ত তেওঁ এল এল বি সম্পূৰ্ণ কৰে আৰু একে বছৰতে কিছুদিনৰ বাবে ওড়িশা উচ্চ ন্যায়ালয়ত অধিবক্তা হিচাপে যোগদান কৰে।<ref name="auto">{{Cite web |date=2024-06-11 |title=Meet Pravati Parida, BJP leader set to be Odisha's first female Deputy CM |url=https://www.hindustantimes.com/india-news/meet-pravati-parida-bjp-leader-set-to-be-odishas-first-female-deputy-cm-101718110776015.html |access-date=2026-04-30 |website=Hindustan Times |language=en}}</ref> পিছলৈ ২০০৫ চনত ৰাজহুৱা প্ৰশাসনত তেওঁ উৎকল বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা কলা শাখাত স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী লাভ কৰে।<ref>{{Cite web |title=Pravati Parida(Bharatiya Janata Party(BJP)): Constituency- NIMAPARA(PURI) - Affidavit Information of Candidate |url=https://www.myneta.info/Odisha2024/candidate.php?candidate_id=1231 |access-date=2024-06-06 |website=www.myneta.info}}</ref> == Career == Parida won the [[Nimapara Assembly constituency]] representing [[Bharatiya Janata Party]]<ref>{{Cite news |date=2024-06-04 |title=Nimapara Assembly Election Result 2024: BJD's Dilip Kumar Nayak to take on BJP's Parvati Parida |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/bhubaneswar/nimapara-election-result-2024-bhubaneswar-nimapara-assembly-election-poll-results-updates/articleshow/110675471.cms |access-date=2024-06-06 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref> in the [[2024 Odisha Legislative Assembly election]]. She polled 95,430 votes and defeated Dilip Kumar Nayak of [[Biju Janata Dal]] by a narrow margin of 4,588 votes.<ref>{{Cite web |date=2024-06-04 |title=Nimapara Election Result 2024 LIVE Updates Highlights: Assembly Winner, Loser, Leading, Trailing, MLA, Margin |url=https://www.news18.com/elections/nimapara-election-result-2024-live-updates-highlights-assembly-winner-loser-leading-trailing-mla-margin-8917548.html |access-date=2024-06-06 |website=News18 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024-06-06 |title=Nimapara Assembly Election Results 2024: Nimapara Odisha Election Schedule, Vote share and Results |url=https://www.financialexpress.com/elections/odisha-assembly-election/nimapara-constituency/ |access-date=2024-06-06 |website=Financialexpress |language=en}}</ref> On 12 June 2024, she took oath as [[Deputy Chief Minister of Odisha]] along with [[Kanak Vardhan Singh Deo]] and [[Mohan Charan Majhi]] as chief minister at Janata Maidan, Bhubaneswar. Governor [[Raghubar Das]] administered their oath. Prime minister [[Narendra Modi]], home minister [[Amit Shah]], defence minister [[Rajnath Singh]], along with chief ministers of 10 BJP-ruled states were present.<ref>{{Cite web |title=Highlights: BJP Tribal Leader, 4-Time MLA Mohan Majhi Sworn In As Odisha Chief Minister |url=https://www.ndtv.com/india-news/odisha-chief-minister-swearing-in-live-updates-mohan-majhi-set-to-be-sworn-in-as-bjps-first-chief-minister-in-odisha-5874031 |access-date=2024-06-13 |website=NDTV.com}}</ref><ref>{{Cite news |last=Barik |first=Satyasundar |date=2024-06-12 |title=Mohan Charan Majhi sworn in as Odisha's first BJP Chief Minister |url=https://www.thehindu.com/news/national/odisha/mohan-charan-majhi-sworn-in-as-odishas-first-bjp-chief-minister/article68281205.ece |access-date=2024-06-13 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref><ref>{{Cite news |date=2024-06-13 |title=Odisha Cabinet portfolios: CM Mohan Charan Majhi keeps Home |url=https://www.indiatvnews.com/news/india/odisha-cabinet-portfolios-cm-mohan-charan-majhi-keeps-home-ministry-kanak-vardhan-singh-agriculture-pravati-parida-women-child-development-finance-2024-06-15-937131 |access-date=2024-06-15 |work=India News |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref><ref name="auto"/><ref>{{Cite web |date=2024-06-11 |title=Odisha New CM Live Updates: Mohan Charan Majhi declared new Odisha Chief Minister, KV Singh Deo, Pravati Parida to be Deputy CMs |url=https://www.financialexpress.com/india-news/odisha-new-cm-live-updates-bjp-odisha-new-chief-minister-2024-selection-live-news/3521378/ |access-date=2024-06-11 |website=Financialexpress |language=en}}</ref> She became the first female deputy CM of Odisha.<ref>{{Cite web |date=2024-06-11 |title=Odisha's first female Deputy CM is Pravati Parida — 5 things to know about the high court lawyer |url=https://www.livemint.com/politics/odishas-first-female-deputy-cm-is-high-court-lawyer-pravati-parida-5-points-11718117624306.html |access-date=2026-04-30 |website=mint |language=en}}</ref> == References == {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:ওড়িয়া ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ ৰাজ্যসমূহৰ মুখ্যমন্ত্ৰী]] [[শ্ৰেণী:জীৱিত ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:মহিলা ৰাজনীতিবিদ]] tul31ctw2fue4a5derxsu680x9nr5n7 606643 606642 2026-05-16T06:14:43Z Ishanjyotibora 14131 /* Career */ 606643 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = প্ৰৱতী পাৰিদা<br />Pravati Parida | image = Pravati Parida in 2025.jpg | office = উৰিষ্যাৰ উপ মুখ্য মন্ত্ৰী | term_start = ১২ জুন ২০২৪ | term_end = | predecessor = বসন্ত কুমাৰ বিশ্বাল (২০০০) | successor = বৰ্তমানৰ | governor = কম্ভাপতি হৰি বাবু | alongside = কনক বৰ্ধন সিং দেউ | 1blankname = মুখ্য মন্ত্ৰী | 1namedata = মোহন চৰণ মাঝি | office4 = উৰিষ্যা বিধানসভাৰ সদস্য | term_start4 = ৪ জুন ২০২৪ | term_end4 = | predecessor4 = সমীৰ ৰঞ্জন দাশ | successor4 = | constituency4 = নিমাপৰা বিধান সভা সমষ্টি | birth_date = {{birth date and age|1966|5|12|df=y}}<ref>{{Cite web|url=https://odishaassembly.nic.in/pageerror.aspx?aspxerrorpath=/image.aspx|title=page error|website=odishaassembly.nic.in}}</ref> }} '''প্ৰৱতী পাৰিদা''' ({{lang-en|Pravati Parida}}, জন্ম : ১২ মে' ১৯৬৬) উৰিষ্যাৰ এগৰাকী ৰাজনীতিবিদ৷ ২০২৪ চনৰ পৰা মোহন মাঝিৰ অধীনত ওড়িশাৰ প্ৰথম মহিলা আৰু ৫ম উপ-মুখ্যমন্ত্ৰী হিচাপে পৰিগণিত হয়। তেওঁ মহিলা আৰু শিশু উন্নয়ন, মিছন শক্তি, আৰু পৰ্যটন মন্ত্ৰী। [[ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী|ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টি]]ক প্ৰতিনিধিত্ব কৰি পুৰী জিলাৰ নিমাপাড়া বিধান সভা সমষ্টিৰ বিধায়িকা। ২০২৪ চনৰ ওড়িশা বিধানসভাৰ নিৰ্বাচনত তেওঁ জয়লাভ কৰে। <ref>{{Cite web |date=2024-06-05 |title=Full list of Odisha Assembly elections 2024 winners |url=https://indianexpress.com/elections/full-list-of-odisha-assembly-elections-2024-winners-9365903/ |access-date=2024-06-06 |website=The Indian Express |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Pravati Parida, BJP Election Results LIVE: Latest Updates On Pravati Parida, Lok Sabha Constituency Seat - NDTV.com |url=https://www.ndtv.com/elections/odisha/vidhan-sabha-election-candidates-list-2024/pravati-parida-18106-1 |access-date=2024-06-06 |website=www.ndtv.com}}</ref><ref name="h837">{{cite web |date=11 June 2024 |title=Who is Mohan Charan Majhi, BJP's first Odisha CM |url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/who-is-mohan-charan-majhi-new-odisha-cm-bjp-bjd/articleshow/110909600.cms |access-date=11 June 2024 |website=The Times of India}}</ref> == প্ৰাৰম্ভিক জীৱন আৰু শিক্ষা == প্ৰৱতী পাৰিদা নিমাপাৰাৰ বাসিন্দা। প্ৰাক্তন চৰকাৰী চাকৰিয়াল শ্যাম সুন্দৰ নায়কৰ লগত তেওঁ বিবাহপাশত আবদ্ধ হয়। ১৯৯৫ চনত উৎকল বিশ্ববিদ্যালয়ত তেওঁ এল এল বি সম্পূৰ্ণ কৰে আৰু একে বছৰতে কিছুদিনৰ বাবে ওড়িশা উচ্চ ন্যায়ালয়ত অধিবক্তা হিচাপে যোগদান কৰে।<ref name="auto">{{Cite web |date=2024-06-11 |title=Meet Pravati Parida, BJP leader set to be Odisha's first female Deputy CM |url=https://www.hindustantimes.com/india-news/meet-pravati-parida-bjp-leader-set-to-be-odishas-first-female-deputy-cm-101718110776015.html |access-date=2026-04-30 |website=Hindustan Times |language=en}}</ref> পিছলৈ ২০০৫ চনত ৰাজহুৱা প্ৰশাসনত তেওঁ উৎকল বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা কলা শাখাত স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী লাভ কৰে।<ref>{{Cite web |title=Pravati Parida(Bharatiya Janata Party(BJP)): Constituency- NIMAPARA(PURI) - Affidavit Information of Candidate |url=https://www.myneta.info/Odisha2024/candidate.php?candidate_id=1231 |access-date=2024-06-06 |website=www.myneta.info}}</ref> == কৰ্মজীৱন == Parida won the [[Nimapara Assembly constituency]] representing [[Bharatiya Janata Party]]<ref>{{Cite news |date=2024-06-04 |title=Nimapara Assembly Election Result 2024: BJD's Dilip Kumar Nayak to take on BJP's Parvati Parida |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/bhubaneswar/nimapara-election-result-2024-bhubaneswar-nimapara-assembly-election-poll-results-updates/articleshow/110675471.cms |access-date=2024-06-06 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref> in the [[2024 Odisha Legislative Assembly election]]. She polled 95,430 votes and defeated Dilip Kumar Nayak of [[Biju Janata Dal]] by a narrow margin of 4,588 votes.<ref>{{Cite web |date=2024-06-04 |title=Nimapara Election Result 2024 LIVE Updates Highlights: Assembly Winner, Loser, Leading, Trailing, MLA, Margin |url=https://www.news18.com/elections/nimapara-election-result-2024-live-updates-highlights-assembly-winner-loser-leading-trailing-mla-margin-8917548.html |access-date=2024-06-06 |website=News18 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024-06-06 |title=Nimapara Assembly Election Results 2024: Nimapara Odisha Election Schedule, Vote share and Results |url=https://www.financialexpress.com/elections/odisha-assembly-election/nimapara-constituency/ |access-date=2024-06-06 |website=Financialexpress |language=en}}</ref> On 12 June 2024, she took oath as [[Deputy Chief Minister of Odisha]] along with [[Kanak Vardhan Singh Deo]] and [[Mohan Charan Majhi]] as chief minister at Janata Maidan, Bhubaneswar. Governor [[Raghubar Das]] administered their oath. Prime minister [[Narendra Modi]], home minister [[Amit Shah]], defence minister [[Rajnath Singh]], along with chief ministers of 10 BJP-ruled states were present.<ref>{{Cite web |title=Highlights: BJP Tribal Leader, 4-Time MLA Mohan Majhi Sworn In As Odisha Chief Minister |url=https://www.ndtv.com/india-news/odisha-chief-minister-swearing-in-live-updates-mohan-majhi-set-to-be-sworn-in-as-bjps-first-chief-minister-in-odisha-5874031 |access-date=2024-06-13 |website=NDTV.com}}</ref><ref>{{Cite news |last=Barik |first=Satyasundar |date=2024-06-12 |title=Mohan Charan Majhi sworn in as Odisha's first BJP Chief Minister |url=https://www.thehindu.com/news/national/odisha/mohan-charan-majhi-sworn-in-as-odishas-first-bjp-chief-minister/article68281205.ece |access-date=2024-06-13 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref><ref>{{Cite news |date=2024-06-13 |title=Odisha Cabinet portfolios: CM Mohan Charan Majhi keeps Home |url=https://www.indiatvnews.com/news/india/odisha-cabinet-portfolios-cm-mohan-charan-majhi-keeps-home-ministry-kanak-vardhan-singh-agriculture-pravati-parida-women-child-development-finance-2024-06-15-937131 |access-date=2024-06-15 |work=India News |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref><ref name="auto"/><ref>{{Cite web |date=2024-06-11 |title=Odisha New CM Live Updates: Mohan Charan Majhi declared new Odisha Chief Minister, KV Singh Deo, Pravati Parida to be Deputy CMs |url=https://www.financialexpress.com/india-news/odisha-new-cm-live-updates-bjp-odisha-new-chief-minister-2024-selection-live-news/3521378/ |access-date=2024-06-11 |website=Financialexpress |language=en}}</ref> She became the first female deputy CM of Odisha.<ref>{{Cite web |date=2024-06-11 |title=Odisha's first female Deputy CM is Pravati Parida — 5 things to know about the high court lawyer |url=https://www.livemint.com/politics/odishas-first-female-deputy-cm-is-high-court-lawyer-pravati-parida-5-points-11718117624306.html |access-date=2026-04-30 |website=mint |language=en}}</ref> == References == {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:ওড়িয়া ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ ৰাজ্যসমূহৰ মুখ্যমন্ত্ৰী]] [[শ্ৰেণী:জীৱিত ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:মহিলা ৰাজনীতিবিদ]] 5dywdppk5em4ytjzizjt0odxb2tov96 606644 606643 2026-05-16T06:27:53Z Ishanjyotibora 14131 /* কৰ্মজীৱন */ 606644 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = প্ৰৱতী পাৰিদা<br />Pravati Parida | image = Pravati Parida in 2025.jpg | office = উৰিষ্যাৰ উপ মুখ্য মন্ত্ৰী | term_start = ১২ জুন ২০২৪ | term_end = | predecessor = বসন্ত কুমাৰ বিশ্বাল (২০০০) | successor = বৰ্তমানৰ | governor = কম্ভাপতি হৰি বাবু | alongside = কনক বৰ্ধন সিং দেউ | 1blankname = মুখ্য মন্ত্ৰী | 1namedata = মোহন চৰণ মাঝি | office4 = উৰিষ্যা বিধানসভাৰ সদস্য | term_start4 = ৪ জুন ২০২৪ | term_end4 = | predecessor4 = সমীৰ ৰঞ্জন দাশ | successor4 = | constituency4 = নিমাপৰা বিধান সভা সমষ্টি | birth_date = {{birth date and age|1966|5|12|df=y}}<ref>{{Cite web|url=https://odishaassembly.nic.in/pageerror.aspx?aspxerrorpath=/image.aspx|title=page error|website=odishaassembly.nic.in}}</ref> }} '''প্ৰৱতী পাৰিদা''' ({{lang-en|Pravati Parida}}, জন্ম : ১২ মে' ১৯৬৬) উৰিষ্যাৰ এগৰাকী ৰাজনীতিবিদ৷ ২০২৪ চনৰ পৰা মোহন মাঝিৰ অধীনত ওড়িশাৰ প্ৰথম মহিলা আৰু ৫ম উপ-মুখ্যমন্ত্ৰী হিচাপে পৰিগণিত হয়। তেওঁ মহিলা আৰু শিশু উন্নয়ন, মিছন শক্তি, আৰু পৰ্যটন মন্ত্ৰী। [[ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী|ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টি]]ক প্ৰতিনিধিত্ব কৰি পুৰী জিলাৰ নিমাপাড়া বিধান সভা সমষ্টিৰ বিধায়িকা। ২০২৪ চনৰ ওড়িশা বিধানসভাৰ নিৰ্বাচনত তেওঁ জয়লাভ কৰে। <ref>{{Cite web |date=2024-06-05 |title=Full list of Odisha Assembly elections 2024 winners |url=https://indianexpress.com/elections/full-list-of-odisha-assembly-elections-2024-winners-9365903/ |access-date=2024-06-06 |website=The Indian Express |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Pravati Parida, BJP Election Results LIVE: Latest Updates On Pravati Parida, Lok Sabha Constituency Seat - NDTV.com |url=https://www.ndtv.com/elections/odisha/vidhan-sabha-election-candidates-list-2024/pravati-parida-18106-1 |access-date=2024-06-06 |website=www.ndtv.com}}</ref><ref name="h837">{{cite web |date=11 June 2024 |title=Who is Mohan Charan Majhi, BJP's first Odisha CM |url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/who-is-mohan-charan-majhi-new-odisha-cm-bjp-bjd/articleshow/110909600.cms |access-date=11 June 2024 |website=The Times of India}}</ref> == প্ৰাৰম্ভিক জীৱন আৰু শিক্ষা == প্ৰৱতী পাৰিদা নিমাপাৰাৰ বাসিন্দা। প্ৰাক্তন চৰকাৰী চাকৰিয়াল শ্যাম সুন্দৰ নায়কৰ লগত তেওঁ বিবাহপাশত আবদ্ধ হয়। ১৯৯৫ চনত উৎকল বিশ্ববিদ্যালয়ত তেওঁ এল এল বি সম্পূৰ্ণ কৰে আৰু একে বছৰতে কিছুদিনৰ বাবে ওড়িশা উচ্চ ন্যায়ালয়ত অধিবক্তা হিচাপে যোগদান কৰে।<ref name="auto">{{Cite web |date=2024-06-11 |title=Meet Pravati Parida, BJP leader set to be Odisha's first female Deputy CM |url=https://www.hindustantimes.com/india-news/meet-pravati-parida-bjp-leader-set-to-be-odishas-first-female-deputy-cm-101718110776015.html |access-date=2026-04-30 |website=Hindustan Times |language=en}}</ref> পিছলৈ ২০০৫ চনত ৰাজহুৱা প্ৰশাসনত তেওঁ উৎকল বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা কলা শাখাত স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী লাভ কৰে।<ref>{{Cite web |title=Pravati Parida(Bharatiya Janata Party(BJP)): Constituency- NIMAPARA(PURI) - Affidavit Information of Candidate |url=https://www.myneta.info/Odisha2024/candidate.php?candidate_id=1231 |access-date=2024-06-06 |website=www.myneta.info}}</ref> == কৰ্মজীৱন == ২০২৪ চনৰ উৰিষ্যা বিধানসভাৰ নিৰ্বাচনত নিমাপাড়া বিধানসভা সমষ্টিৰ পৰা ভাৰতীয় জনতা দলৰ হৈ প্ৰতিদ্বন্দ্বিতা কৰি পাৰিদাই জয়লাভ কৰিছিল৷<ref>{{Cite news |date=2024-06-04 |title=Nimapara Assembly Election Result 2024: BJD's Dilip Kumar Nayak to take on BJP's Parvati Parida |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/bhubaneswar/nimapara-election-result-2024-bhubaneswar-nimapara-assembly-election-poll-results-updates/articleshow/110675471.cms |access-date=2024-06-06 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref> তেওঁ বিজু জনতা দলৰ দিলীপ কুমাৰ নায়কক ৪,৫৮৮ টা ভোটৰ ব্যৱধানত পৰাভূত কৰে৷ তেওঁ ৯৫,৪৩০ টা ভোট লাভ কৰিছিল৷<ref>{{Cite web |date=2024-06-04 |title=Nimapara Election Result 2024 LIVE Updates Highlights: Assembly Winner, Loser, Leading, Trailing, MLA, Margin |url=https://www.news18.com/elections/nimapara-election-result-2024-live-updates-highlights-assembly-winner-loser-leading-trailing-mla-margin-8917548.html |access-date=2024-06-06 |website=News18 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024-06-06 |title=Nimapara Assembly Election Results 2024: Nimapara Odisha Election Schedule, Vote share and Results |url=https://www.financialexpress.com/elections/odisha-assembly-election/nimapara-constituency/ |access-date=2024-06-06 |website=Financialexpress |language=en}}</ref> ২০২৪ চনৰ ১২ জুনত ভুৱনেশ্বৰৰ জনতা ময়দানত কনক বৰ্ধন সিং দেও আৰু মোহন চৰণ মাঝিৰ সৈতে প্ৰৱতী পাৰিদাই ওড়িশাৰ উপ-মুখ্যমন্ত্ৰী হিচাপে শপত গ্ৰহণ কৰে। ৰাজ্যপাল ৰঘুবৰ দাসে শপত পালন কৰে। প্ৰধানমন্ত্ৰী [[নৰেন্দ্ৰ মোদী|নৰেন্দ্ৰ মোডী]], গৃহমন্ত্ৰী [[অমিত শ্বাহ]], প্ৰতিৰক্ষা মন্ত্ৰী [[ৰাজনাথ সিং]]ৰ লগতে ১০খন বিজেপি শাসিত ৰাজ্যৰ মুখ্যমন্ত্ৰী শপত গ্ৰহণ অনুষ্ঠানত উপস্থিত আছিল।<ref>{{Cite web |title=Highlights: BJP Tribal Leader, 4-Time MLA Mohan Majhi Sworn In As Odisha Chief Minister |url=https://www.ndtv.com/india-news/odisha-chief-minister-swearing-in-live-updates-mohan-majhi-set-to-be-sworn-in-as-bjps-first-chief-minister-in-odisha-5874031 |access-date=2024-06-13 |website=NDTV.com}}</ref><ref>{{Cite news |last=Barik |first=Satyasundar |date=2024-06-12 |title=Mohan Charan Majhi sworn in as Odisha's first BJP Chief Minister |url=https://www.thehindu.com/news/national/odisha/mohan-charan-majhi-sworn-in-as-odishas-first-bjp-chief-minister/article68281205.ece |access-date=2024-06-13 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref><ref>{{Cite news |date=2024-06-13 |title=Odisha Cabinet portfolios: CM Mohan Charan Majhi keeps Home |url=https://www.indiatvnews.com/news/india/odisha-cabinet-portfolios-cm-mohan-charan-majhi-keeps-home-ministry-kanak-vardhan-singh-agriculture-pravati-parida-women-child-development-finance-2024-06-15-937131 |access-date=2024-06-15 |work=India News |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref><ref name="auto"/><ref>{{Cite web |date=2024-06-11 |title=Odisha New CM Live Updates: Mohan Charan Majhi declared new Odisha Chief Minister, KV Singh Deo, Pravati Parida to be Deputy CMs |url=https://www.financialexpress.com/india-news/odisha-new-cm-live-updates-bjp-odisha-new-chief-minister-2024-selection-live-news/3521378/ |access-date=2024-06-11 |website=Financialexpress |language=en}}</ref> তেওঁ [[ওড়িশা]]ৰ প্ৰথমগৰাকী মহিলা উপ মুখ্যমন্ত্ৰী হিচাপে পৰিগণিত হয়।<ref>{{Cite web |date=2024-06-11 |title=Odisha's first female Deputy CM is Pravati Parida — 5 things to know about the high court lawyer |url=https://www.livemint.com/politics/odishas-first-female-deputy-cm-is-high-court-lawyer-pravati-parida-5-points-11718117624306.html |access-date=2026-04-30 |website=mint |language=en}}</ref> == References == {{Reflist}} [[শ্ৰেণী:ওড়িয়া ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ ৰাজ্যসমূহৰ মুখ্যমন্ত্ৰী]] [[শ্ৰেণী:জীৱিত ব্যক্তি]] [[শ্ৰেণী:মহিলা ৰাজনীতিবিদ]] cuyvlgz6ecxdzstkdt4z7aa755raitb 6 136897 606645 2026-05-16T06:44:14Z Ishanjyotibora 14131 The image is used to identify the organization All India Council for Technical Education, a subject of public interest. The significance of the logo is to help the reader identify the organization, assure the readers that they have reached the right article containing critical commentary about the organization, and illustrate the organization's intended branding message in a way that words alone could not convey. 606645 wikitext text/x-wiki == সাৰাংশ == The image is used to identify the organization All India Council for Technical Education, a subject of public interest. The significance of the logo is to help the reader identify the organization, assure the readers that they have reached the right article containing critical commentary about the organization, and illustrate the organization's intended branding message in a way that words alone could not convey. == অনুজ্ঞাপত্ৰ == {{Non-free logo}} mxwiuihijj00c8fzd7flxwh3wnf7xcp