অসমীয়া ৱিকিপিডিয়া
aswiki
https://as.wikipedia.org/wiki/%E0%A6%AC%E0%A7%87%E0%A6%9F%E0%A7%81%E0%A6%AA%E0%A6%BE%E0%A6%A4
MediaWiki 1.47.0-wmf.2
first-letter
মাধ্যম
বিশেষ
বাৰ্তা
সদস্য
সদস্য বাৰ্তা
ৱিকিপিডিয়া
ৱিকিপিডিয়া বাৰ্তা
চিত্ৰ
চিত্ৰ বাৰ্তা
মিডিয়াৱিকি
মিডিয়াৱিকি আলোচনা
সাঁচ
সাঁচ বাৰ্তা
সহায়
সহায় বাৰ্তা
শ্ৰেণী
শ্ৰেণী বাৰ্তা
ৱিকিচ'ৰা
ৱিকিচ'ৰা আলোচনা
MOS
MOS talk
TimedText
TimedText talk
Module
Module talk
Event
Event talk
সাহিত্য
0
1886
606997
498769
2026-05-18T07:03:11Z
BhuyanBhaskar
16362
/* সংজ্ঞা */
606997
wikitext
text/x-wiki
{{stub literature}}
{{সাহিত্য}}
লিখন-শিল্পক এক কথাত '''সাহিত্য''' ({{lang-en|literature}}) বোলা হয়। [[গদ্য]], [[পদ্য]] আৰু [[নাটক]] - এই তিনি ধাৰাত প্ৰাথমিকভাৱে সাহিত্যক ভাগ কৰা হৈছে। গদ্যৰ কিছুমান ভাগ হৈছে [[প্ৰবন্ধ]], [[নিবন্ধ]], [[গল্প]] ইত্যাদি। [[সমাজ]] জীৱনৰ প্ৰকৃত ছবি যি মাধ্যমৰ জৰিয়তে লিখিতভাৱে প্ৰকাশ কৰা হয় সেয়ে '''সাহিত্য'''।
‘সম’ আৰু ‘হিত’ – এই দুয়োটা শব্দৰ পৰাই সাহিত্য শব্দটোৰ সৃষ্টি হৈছে। সাহিত্যৰ লগত ভাষাৰ সম্পৰ্ক ওতঃপ্ৰোত, দুয়ো দুয়োৰে পৰিপুৰক। সাহিত্য হ’ল সমাজৰ দাপোন স্বৰূপ। সমাজত বৰ্তি থকা আবেগ-অনুভূতি, বিদ্ৰোহ-আকাংক্ষা, মৰম-অত্যাচাৰ আদি বিভিন্ন দিশক সাহিত্যৰ যোগেদি প্ৰতিফলিত কৰা হয়। সামাজিক জনজীৱনৰ প্ৰতিটো দশকে ভাষাৰ সহায়ত সাহিত্যৰ যোগেদি প্ৰকাশ কৰিব পাৰি। সাহিত্য অবিহনে এটা [[ভাষা]] বা জাতি জীয়াই থাকিব নোৱাৰে। সাহিত্য চৰ্চাই ভাষা বা জাতিক উন্নতিৰ পথত আগুৱাই নিয়াত প্ৰত্যক্ষভাৱে সহায় কৰে।
সাহিত্য হ'ল যিকোনো লিখিত ৰচনাৰ সংকলন, কিন্তু ইয়াক বিশেষভাৱে কলা বুলি গণ্য কৰা লেখাৰ বাবেও অধিক সংকীৰ্ণভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হয়, বিশেষকৈ উপন্যাস, নাটক আৰু কবিতাৰ বাবে।<ref name="OD">{{cite web|url=https://www.oxfordlearnersdictionaries.com/definition/american_english/literature|title=Literature: definition|publisher=Oxford Learner's Dictionaries|access-date=24 July 2020|archive-date=10 June 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210610161527/https://www.oxfordlearnersdictionaries.com/definition/american_english/literature|url-status=live}}</ref> ইয়াত ছপা আৰু ডিজিটেল লেখা দুয়োটা অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে।<ref>{{Cite book|last=Rettberg|first=Scott|title=Electronic literature|date=2019|publisher=Polity press|isbn=978-1-5095-1677-3|location=Cambridge, UK Medford, MA}}</ref> শেহতীয়া শতিকাবোৰত এই সংজ্ঞাটো মৌখিক সাহিত্যকো সামৰি লোৱা হৈছে, যাৰ বহুখিনি লিপিবদ্ধ কৰা হৈছে।{{sfn|Goody|1987|p=}}<ref name="archive">{{cite web|last=Goody|first=Jack|title=Oral literature|url=https://www.britannica.com/art/oral-literature|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20191214104037/https://www.britannica.com/art/oral-literature|archive-date=14 December 2019|access-date=2020-07-27|publisher=[[Encyclopaedia Britannica]]}}; see also [[Homer]].</ref> সাহিত্য হৈছে জ্ঞান আৰু মনোৰঞ্জনৰ ৰেকৰ্ডিং, সংৰক্ষণ, আৰু প্ৰেৰণৰ এক পদ্ধতি। ইয়াৰ সামাজিক, মানসিক, আধ্যাত্মিক বা ৰাজনৈতিক ভূমিকাও থাকিব পাৰে।
সাহিত্য সমালোচনা অন্যতম পুৰণি শৈক্ষিক শাখা, আৰু ই নিৰ্দিষ্ট গ্ৰন্থৰ সাহিত্যিক যোগ্যতা বা বৌদ্ধিক তাৎপৰ্য্যৰ সৈতে জড়িত। গ্ৰন্থ আৰু অন্যান্য গ্ৰন্থক শিল্পকৰ্ম বা পৰম্পৰা হিচাপে অধ্যয়ন কৰাটো ইয়াৰ পৰিৱৰ্তে পাঠ্য সমালোচনা বা গ্ৰন্থখনৰ ইতিহাসে সামৰি লৈছে। "সাহিত্য", শিল্পৰূপ হিচাপে কেতিয়াবা সাহিত্যিক কল্পকাহিনী, শিল্পকৌশলতাৰ লক্ষ্যৰে লিখা কল্পকাহিনীৰ সমাৰ্থকভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হয়,<ref>[https://nybookeditors.com/2018/07/what-is-literary-fiction/ A Beginner's Guide to Literary Fiction" | NY Book Editors].</ref><ref>Girolimon, Mars. [https://www.snhu.edu/about-us/newsroom/liberal-arts/types-of-genres "Types of Genres: A Literary Guide"], [[Southern New Hampshire University]], 11 December 2023. Retrieved 3 September 2024.</ref> কিন্তু বিভিন্ন অকল্পনীয় ধাৰা, যেনে জীৱনী, ডায়েৰী, স্মৃতিগ্ৰন্থ, চিঠি, আৰু ৰচনা। এই বহল সংজ্ঞাৰ ভিতৰত সাহিত্যত কোনো বিশেষ বিষয়ৰ অকাল্পনিক কিতাপ, প্ৰবন্ধ বা অন্যান্য লিখিত তথ্য অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়।<ref name="EB">{{Cite web|last=Rexroth|first=Kenneth|title=literature | Definition, Characteristics, Genres, Types, & Facts|url=https://www.britannica.com/art/literature|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200729030437/https://www.britannica.com/art/literature|archive-date=29 July 2020|access-date=27 July 2020|website=Encyclopedia Britannica}}</ref><ref name="auto">''OED''{{full citation needed|date=November 2023}}</ref>
ছপা প্ৰযুক্তিৰ বিকাশে লিখিত ৰচনাৰ প্ৰতিদিনে বৃদ্ধি পোৱা বিতৰণ আৰু প্ৰসাৰৰ সুবিধা দিছে, আনহাতে ডিজিটেল যুগে অনলাইন ইলেক্ট্ৰনিক সাহিত্য আৰু অন্যান্য আধুনিক সংবাদ মাধ্যমৰ মাজৰ ৰেখাডাল ম্লান কৰি পেলাইছে।
== সংজ্ঞা ==
সময়ৰ লগে লগে সাহিত্যৰ সংজ্ঞা ভিন্ন হৈ আহিছে। পশ্চিম ইউৰোপত ১৮ শতিকাৰ আগতে সাহিত্যই সকলো কিতাপ আৰু লেখাক বুজাইছিল। ইয়াক পুৰণি, অধিক অন্তৰ্ভুক্ত ধাৰণালৈ ঘূৰি অহা বুলি ক’ব পাৰি, যাতে উদাহৰণস্বৰূপে সাংস্কৃতিক অধ্যয়নত কেন’নিক ৰচনাৰ উপৰিও জনপ্ৰিয় আৰু সংখ্যালঘু ধাৰাসমূহো অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়। এই শব্দটো অলিখিত ৰচনাৰ উল্লেখতো ব্যৱহাৰ কৰা হয়: "মৌখিক সাহিত্য" আৰু "প্ৰাকসাক্ষৰ সংস্কৃতিৰ সাহিত্য"লৈ।
ব্যুৎপত্তিগতভাৱে এই শব্দটো লেটিন লিটেৰাটুৰা/লিটেৰাটুৰা, "শিক্ষণ, লিখা, ব্যাকৰণ"ৰ পৰা উদ্ভৱ হৈছে, মূলতঃ "আখৰেৰে গঠিত লিখা," লিটেৰা/লিটেৰা, "আখৰ"ৰ পৰা।<ref name="oetyd">{{cite web|title=literature (n.)|url=http://www.etymonline.com/index.php?term=literature&allowed_in_frame=0|publisher=Online Etymology Dictionary|access-date=9 February 2014|archive-date=22 February 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140222162614/http://www.etymonline.com/index.php?term=literature&allowed_in_frame=0|url-status=live}}</ref> ইয়াৰ পিছতো এই শব্দটো প্ৰয়োগ কৰা হৈছে কথিত বা গোৱা গ্ৰন্থলৈ।<ref name="meyer">{{cite journal|last=Meyer|first=Jim|year=1997|title=What is Literature? A Definition Based on Prototypes|url=http://www.und.nodak.edu/dept/linguistics/wp/1997Meyer.htm|journal=Work Papers of the Summer Institute of Linguistics and University of North Dakota Session|volume=41|issue=1|access-date=11 February 2014}}{{Dead link|date=January 2021}}</ref><ref>{{cite journal|last=Finnegan|first=Ruth|title=How Oral Is Oral Literature?|journal=Bulletin of the School of Oriental and African Studies|year=1974|volume=37|issue=1|pages=52–64|jstor=614104|doi=10.1017/s0041977x00094842|s2cid=190730645}} {{subscription required}}</ref> সাহিত্যক প্ৰায়ে ছিনেকড'চিকভাৱে "লেখা" বুলি কোৱা হয়, বিশেষকৈ সৃষ্টিশীল লেখা আৰু কাব্যিকভাৱে "লেখাৰ কলা" (বা কেৱল "কলা") বুলি কোৱা হয়। ছিড ফিল্ডে তেওঁৰ শাখা চিত্ৰনাট্যক "এটা কলা যি মাজে মাজে শিল্পৰ স্তৰলৈ উন্নীত হয়" বুলি বৰ্ণনা কৰিছে।<ref>{{cite book|author-last=Field|author-first=Syd|title=Screenplay: The Foundations of Screenwriting|section=Introduction|publisher=Delta|date=2005|isbn=978-0440582731}}</ref>
সাহিত্যৰ মূল্য বিচাৰ সংজ্ঞাই ইয়াক কেৱল উচ্চমানৰ লেখাৰে গঠিত বুলি গণ্য কৰে যি বেলেছ-লেট্ৰেছ ("সূক্ষ্ম লেখা") পৰম্পৰাৰ অংশ।[14] ইয়াৰ উদাহৰণ ১৯১০–১৯১১ চনৰ এনচাইক্লপিডিয়া ব্ৰিটানিকাত সাহিত্যক "লেখালৈ হ্ৰাস কৰা শ্ৰেষ্ঠ চিন্তাৰ সৰ্বোত্তম প্ৰকাশ" বুলি শ্ৰেণীভুক্ত কৰা হৈছে।<ref name="Biswas, ''Critique of Poetics'', 538">{{cite book|surname=Biswas|given=A.R.|title=Critique of Poetics|volume=2|year=2005|publisher=Atlantic Publishers & Dist|isbn=978-81-269-0377-1|url=https://books.google.com/books?id=9dpqORJYizkC&q=%22the%20best%20expression%20of%20the%20best%20thought%20reduced%20to%20writing%22&pg=PP1|archive-date=2021-04-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20210414114731/https://books.google.com/books?id=9dpqORJYizkC&q=%22the%20best%20expression%20of%20the%20best%20thought%20reduced%20to%20writing%22&pg=PP1|url-status=live|page=538}}</ref>
== পৌৰাণিক সাহিত্য ==
== বিভিন্ন প্ৰকাৰ ==
====== কবিতা ======
====== প্ৰৱন্ধ ======
====== গল্প ======
====== উপন্যাস ======
====== নাট্য সাহিত্য ======
==লগতে চাওক==
*[[অসমীয়া সাহিত্য]]
* [[তৰুণ চন্দ্ৰ পামেগাম]]
==তথ্য সংগ্ৰহ==
{{Reflist}}
== বাহ্যিক সংযোগ ==
* [http://etext.lib.virginia.edu/cgi-local/DHI/dhi.cgi?id=dv1-55 ডিক্সনাৰী অৱ দ্য হিষ্টৰী অৱ আইদিয়াছ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090506142453/http://etext.lib.virginia.edu/cgi-local/DHI/dhi.cgi?id=dv1-55 |date=2009-05-06 }}
* [http://www.ulib.org/ কাৰ্ণেগী মেলন বিশ্ববিদ্যালয়ৰ বিশ্বজনীন পাঠগাৰ]
* [http://www.ielforum.org ইংৰাজী লিটাৰেচাৰ ফোৰাম] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181228091532/http://ielforum.org/ |date=2018-12-28 }}
* [http://gutenberg.net প্ৰজেক্ট গুটেনবাৰ্গৰ অনলাইন পাঠগাৰ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20020124042653/http://gutenberg.net/ |date=2002-01-24 }}
* [http://arts.bdnews24.com আৰ্টচ, বিডিনিউজ টুৱেণ্টি ফৰ ডটকম] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071012232151/http://arts.bdnews24.com/ |date=2007-10-12 }}
[[শ্ৰেণী: সংস্কৃতি]]
[[শ্ৰেণী: সাহিত্য|*]]
bk1xi93n8kiejbglslbe3595w5hfbde
606999
606997
2026-05-18T07:07:53Z
BhuyanBhaskar
16362
(edited with [[User:ProveIt_GT|ProveIt]])
606999
wikitext
text/x-wiki
{{stub literature}}
{{সাহিত্য}}
লিখন-শিল্পক এক কথাত '''সাহিত্য''' ({{lang-en|literature}}) বোলা হয়। [[গদ্য]], [[পদ্য]] আৰু [[নাটক]] - এই তিনি ধাৰাত প্ৰাথমিকভাৱে সাহিত্যক ভাগ কৰা হৈছে। গদ্যৰ কিছুমান ভাগ হৈছে [[প্ৰবন্ধ]], [[নিবন্ধ]], [[গল্প]] ইত্যাদি। [[সমাজ]] জীৱনৰ প্ৰকৃত ছবি যি মাধ্যমৰ জৰিয়তে লিখিতভাৱে প্ৰকাশ কৰা হয় সেয়ে '''সাহিত্য'''।
‘সম’ আৰু ‘হিত’ – এই দুয়োটা শব্দৰ পৰাই সাহিত্য শব্দটোৰ সৃষ্টি হৈছে। সাহিত্যৰ লগত ভাষাৰ সম্পৰ্ক ওতঃপ্ৰোত, দুয়ো দুয়োৰে পৰিপুৰক। সাহিত্য হ’ল সমাজৰ দাপোন স্বৰূপ। সমাজত বৰ্তি থকা আবেগ-অনুভূতি, বিদ্ৰোহ-আকাংক্ষা, মৰম-অত্যাচাৰ আদি বিভিন্ন দিশক সাহিত্যৰ যোগেদি প্ৰতিফলিত কৰা হয়। সামাজিক জনজীৱনৰ প্ৰতিটো দশকে ভাষাৰ সহায়ত সাহিত্যৰ যোগেদি প্ৰকাশ কৰিব পাৰি। সাহিত্য অবিহনে এটা [[ভাষা]] বা জাতি জীয়াই থাকিব নোৱাৰে। সাহিত্য চৰ্চাই ভাষা বা জাতিক উন্নতিৰ পথত আগুৱাই নিয়াত প্ৰত্যক্ষভাৱে সহায় কৰে।
সাহিত্য হ'ল যিকোনো লিখিত ৰচনাৰ সংকলন, কিন্তু ইয়াক বিশেষভাৱে কলা বুলি গণ্য কৰা লেখাৰ বাবেও অধিক সংকীৰ্ণভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হয়, বিশেষকৈ উপন্যাস, নাটক আৰু কবিতাৰ বাবে।<ref name="OD">{{cite web|url=https://www.oxfordlearnersdictionaries.com/definition/american_english/literature|title=Literature: definition|publisher=Oxford Learner's Dictionaries|access-date=24 July 2020|archive-date=10 June 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210610161527/https://www.oxfordlearnersdictionaries.com/definition/american_english/literature|url-status=live}}</ref> ইয়াত ছপা আৰু ডিজিটেল লেখা দুয়োটা অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে।<ref>{{Cite book|last=Rettberg|first=Scott|title=Electronic literature|date=2019|publisher=Polity press|isbn=978-1-5095-1677-3|location=Cambridge, UK Medford, MA}}</ref> শেহতীয়া শতিকাবোৰত এই সংজ্ঞাটো মৌখিক সাহিত্যকো সামৰি লোৱা হৈছে, যাৰ বহুখিনি লিপিবদ্ধ কৰা হৈছে।{{sfn|Goody|1987|p=}}<ref name="archive">{{cite web|last=Goody|first=Jack|title=Oral literature|url=https://www.britannica.com/art/oral-literature|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20191214104037/https://www.britannica.com/art/oral-literature|archive-date=14 December 2019|access-date=2020-07-27|publisher=[[Encyclopaedia Britannica]]}}; see also [[Homer]].</ref> সাহিত্য হৈছে জ্ঞান আৰু মনোৰঞ্জনৰ ৰেকৰ্ডিং, সংৰক্ষণ, আৰু প্ৰেৰণৰ এক পদ্ধতি। ইয়াৰ সামাজিক, মানসিক, আধ্যাত্মিক বা ৰাজনৈতিক ভূমিকাও থাকিব পাৰে।
সাহিত্য সমালোচনা অন্যতম পুৰণি শৈক্ষিক শাখা, আৰু ই নিৰ্দিষ্ট গ্ৰন্থৰ সাহিত্যিক যোগ্যতা বা বৌদ্ধিক তাৎপৰ্য্যৰ সৈতে জড়িত। গ্ৰন্থ আৰু অন্যান্য গ্ৰন্থক শিল্পকৰ্ম বা পৰম্পৰা হিচাপে অধ্যয়ন কৰাটো ইয়াৰ পৰিৱৰ্তে পাঠ্য সমালোচনা বা গ্ৰন্থখনৰ ইতিহাসে সামৰি লৈছে। "সাহিত্য", শিল্পৰূপ হিচাপে কেতিয়াবা সাহিত্যিক কল্পকাহিনী, শিল্পকৌশলতাৰ লক্ষ্যৰে লিখা কল্পকাহিনীৰ সমাৰ্থকভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হয়,<ref>[https://nybookeditors.com/2018/07/what-is-literary-fiction/ A Beginner's Guide to Literary Fiction" | NY Book Editors].</ref><ref>Girolimon, Mars. [https://www.snhu.edu/about-us/newsroom/liberal-arts/types-of-genres "Types of Genres: A Literary Guide"], [[Southern New Hampshire University]], 11 December 2023. Retrieved 3 September 2024.</ref> কিন্তু বিভিন্ন অকল্পনীয় ধাৰা, যেনে জীৱনী, ডায়েৰী, স্মৃতিগ্ৰন্থ, চিঠি, আৰু ৰচনা। এই বহল সংজ্ঞাৰ ভিতৰত সাহিত্যত কোনো বিশেষ বিষয়ৰ অকাল্পনিক কিতাপ, প্ৰবন্ধ বা অন্যান্য লিখিত তথ্য অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়।<ref name="EB">{{Cite web|last=Rexroth|first=Kenneth|title=literature | Definition, Characteristics, Genres, Types, & Facts|url=https://www.britannica.com/art/literature|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200729030437/https://www.britannica.com/art/literature|archive-date=29 July 2020|access-date=27 July 2020|website=Encyclopedia Britannica}}</ref><ref name="auto">''OED''{{full citation needed|date=November 2023}}</ref>
ছপা প্ৰযুক্তিৰ বিকাশে লিখিত ৰচনাৰ প্ৰতিদিনে বৃদ্ধি পোৱা বিতৰণ আৰু প্ৰসাৰৰ সুবিধা দিছে, আনহাতে ডিজিটেল যুগে অনলাইন ইলেক্ট্ৰনিক সাহিত্য আৰু অন্যান্য আধুনিক সংবাদ মাধ্যমৰ মাজৰ ৰেখাডাল ম্লান কৰি পেলাইছে।
== সংজ্ঞা ==
সময়ৰ লগে লগে সাহিত্যৰ সংজ্ঞা ভিন্ন হৈ আহিছে। পশ্চিম ইউৰোপত ১৮ শতিকাৰ আগতে সাহিত্যই সকলো কিতাপ আৰু লেখাক বুজাইছিল। ইয়াক পুৰণি, অধিক অন্তৰ্ভুক্ত ধাৰণালৈ ঘূৰি অহা বুলি ক’ব পাৰি, যাতে উদাহৰণস্বৰূপে সাংস্কৃতিক অধ্যয়নত কেন’নিক ৰচনাৰ উপৰিও জনপ্ৰিয় আৰু সংখ্যালঘু ধাৰাসমূহো অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়। এই শব্দটো অলিখিত ৰচনাৰ উল্লেখতো ব্যৱহাৰ কৰা হয়: "মৌখিক সাহিত্য" আৰু "প্ৰাকসাক্ষৰ সংস্কৃতিৰ সাহিত্য"লৈ।
ব্যুৎপত্তিগতভাৱে এই শব্দটো লেটিন লিটেৰাটুৰা/লিটেৰাটুৰা, "শিক্ষণ, লিখা, ব্যাকৰণ"ৰ পৰা উদ্ভৱ হৈছে, মূলতঃ "আখৰেৰে গঠিত লিখা," লিটেৰা/লিটেৰা, "আখৰ"ৰ পৰা।<ref name="oetyd">{{cite web|title=literature (n.)|url=http://www.etymonline.com/index.php?term=literature&allowed_in_frame=0|publisher=Online Etymology Dictionary|access-date=9 February 2014|archive-date=22 February 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140222162614/http://www.etymonline.com/index.php?term=literature&allowed_in_frame=0|url-status=live}}</ref> ইয়াৰ পিছতো এই শব্দটো প্ৰয়োগ কৰা হৈছে কথিত বা গোৱা গ্ৰন্থলৈ।<ref name="meyer">{{cite journal|last=Meyer|first=Jim|year=1997|title=What is Literature? A Definition Based on Prototypes|url=http://www.und.nodak.edu/dept/linguistics/wp/1997Meyer.htm|journal=Work Papers of the Summer Institute of Linguistics and University of North Dakota Session|volume=41|issue=1|access-date=11 February 2014}}{{Dead link|date=January 2021}}</ref><ref>{{cite journal|last=Finnegan|first=Ruth|title=How Oral Is Oral Literature?|journal=Bulletin of the School of Oriental and African Studies|year=1974|volume=37|issue=1|pages=52–64|jstor=614104|doi=10.1017/s0041977x00094842|s2cid=190730645}} {{subscription required}}</ref> সাহিত্যক প্ৰায়ে ছিনেকড'চিকভাৱে "লেখা" বুলি কোৱা হয়, বিশেষকৈ সৃষ্টিশীল লেখা আৰু কাব্যিকভাৱে "লেখাৰ কলা" (বা কেৱল "কলা") বুলি কোৱা হয়। ছিড ফিল্ডে তেওঁৰ শাখা চিত্ৰনাট্যক "এটা কলা যি মাজে মাজে শিল্পৰ স্তৰলৈ উন্নীত হয়" বুলি বৰ্ণনা কৰিছে।<ref>{{cite book|author-last=Field|author-first=Syd|title=Screenplay: The Foundations of Screenwriting|section=Introduction|publisher=Delta|date=2005|isbn=978-0440582731}}</ref>
সাহিত্যৰ মূল্য বিচাৰ সংজ্ঞাই ইয়াক কেৱল উচ্চমানৰ লেখাৰে গঠিত বুলি গণ্য কৰে যি বেলেছ-লেট্ৰেছ ("সূক্ষ্ম লেখা") পৰম্পৰাৰ অংশ।[14] ইয়াৰ উদাহৰণ ১৯১০–১৯১১ চনৰ এনচাইক্লপিডিয়া ব্ৰিটানিকাত সাহিত্যক "লেখালৈ হ্ৰাস কৰা শ্ৰেষ্ঠ চিন্তাৰ সৰ্বোত্তম প্ৰকাশ" বুলি শ্ৰেণীভুক্ত কৰা হৈছে।<ref name="Biswas, ''Critique of Poetics'', 538">{{cite book|surname=Biswas|given=A.R.|title=Critique of Poetics|volume=2|year=2005|publisher=Atlantic Publishers & Dist|isbn=978-81-269-0377-1|url=https://books.google.com/books?id=9dpqORJYizkC&q=%22the%20best%20expression%20of%20the%20best%20thought%20reduced%20to%20writing%22&pg=PP1|archive-date=2021-04-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20210414114731/https://books.google.com/books?id=9dpqORJYizkC&q=%22the%20best%20expression%20of%20the%20best%20thought%20reduced%20to%20writing%22&pg=PP1|url-status=live|page=538}}</ref>
==সাহিত্যৰ বিষয়বস্তু==
সাহিত্যৰ বিষয়বস্তু ব্যাপক হ'লেও সুবিধাৰ কাৰণে তাক কেইটামান ভাগত ভাগ কৰিব পাৰি।<ref name="পৰাগ">{{cite book | title=সাহিত্য সংজ্ঞা আৰু আংগিক | publisher=অসম পাবলিচিং কোম্পানী | author=পৰাগ কুমাৰ ভট্টাচাৰ্য | year=২০০২}}</ref> সেইবোৰ হ'ল
*ব্যক্তিগত অভিজ্ঞতা: ব্যক্তিৰ ব্যক্তি হিচাপে আহৰিত অভিজ্ঞতাকেই ই সামৰি লয়। ব্যক্তিগত জীৱনৰ অন্তৰ আৰু বৰ্হিজগতৰ লগত ই সম্পৰ্কান্বিত।
*মানৱীয় অভিজ্ঞতা: প্রত্যেক মানুহে জীৱন জগত ভগৱান ইত্যাদি বিষয় সম্পর্কে কিছুমান প্রশ্নৰ সন্মুখীন হয়। এই ধাৰণা আৰু অভিজ্ঞতাবোৰেই ব্যক্তিগত স্তৰৰ পৰা সামূহিক স্তৰলৈ উন্নীত হয়।
*মানুহৰ সমাজ প্রতিবেশী আৰু অন্য ব্যক্তিৰ লগত মানুহৰ সম্পৰ্কও সাহিত্যৰ বিষয় হয়।
*নৈসর্গিক প্রকৃতি আৰু ইয়াৰ লগত মানুহৰ সম্পৰ্কও সাহিত্যৰ বিষয় হয়।
*বিভিন্ন বিভিন্ন ৰূপত মানুহে সৃষ্টি আৰু প্ৰকাশ কৰা ক্ষমতা আৰু ইয়াৰ শিল্পায়িত ৰূপ সাহিত্যৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ বিষয়।<br />
এই পাঁচটা বিষয়ৰ সন্দৰ্ভত সাহিত্যক এনেদৰে ভাগ কৰি দেখুৱাব পাৰি।<ref name="পৰাগ"/>
*ব্যক্তিগত অভিজ্ঞতাৰ সাহিত্য।
*সাধাৰণ মানুহৰ জীৱনৰ ওপৰত ৰচিত সাহিত্য।
*সামাজিক জীৱনৰ সাহিত্য
*প্রকৃতি বিষয়ক সাহিত্য।
*সাহিত্য আৰু কলাৰ বিশ্লেষণাত্মক সাহিত্য।
== পৌৰাণিক সাহিত্য ==
== বিভিন্ন প্ৰকাৰ ==
====== কবিতা ======
====== প্ৰৱন্ধ ======
====== গল্প ======
====== উপন্যাস ======
====== নাট্য সাহিত্য ======
==লগতে চাওক==
*[[অসমীয়া সাহিত্য]]
* [[তৰুণ চন্দ্ৰ পামেগাম]]
==তথ্য সংগ্ৰহ==
{{Reflist}}
== বাহ্যিক সংযোগ ==
* [http://etext.lib.virginia.edu/cgi-local/DHI/dhi.cgi?id=dv1-55 ডিক্সনাৰী অৱ দ্য হিষ্টৰী অৱ আইদিয়াছ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090506142453/http://etext.lib.virginia.edu/cgi-local/DHI/dhi.cgi?id=dv1-55 |date=2009-05-06 }}
* [http://www.ulib.org/ কাৰ্ণেগী মেলন বিশ্ববিদ্যালয়ৰ বিশ্বজনীন পাঠগাৰ]
* [http://www.ielforum.org ইংৰাজী লিটাৰেচাৰ ফোৰাম] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181228091532/http://ielforum.org/ |date=2018-12-28 }}
* [http://gutenberg.net প্ৰজেক্ট গুটেনবাৰ্গৰ অনলাইন পাঠগাৰ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20020124042653/http://gutenberg.net/ |date=2002-01-24 }}
* [http://arts.bdnews24.com আৰ্টচ, বিডিনিউজ টুৱেণ্টি ফৰ ডটকম] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071012232151/http://arts.bdnews24.com/ |date=2007-10-12 }}
[[শ্ৰেণী: সংস্কৃতি]]
[[শ্ৰেণী: সাহিত্য|*]]
8brs2fhs3krqkvqn3jijjquznslh44z
607000
606999
2026-05-18T07:08:30Z
BhuyanBhaskar
16362
[[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল।
607000
wikitext
text/x-wiki
{{stub literature}}
{{সাহিত্য}}
লিখন-শিল্পক এক কথাত '''সাহিত্য''' ({{lang-en|literature}}) বোলা হয়। [[গদ্য]], [[পদ্য]] আৰু [[নাটক]] - এই তিনি ধাৰাত প্ৰাথমিকভাৱে সাহিত্যক ভাগ কৰা হৈছে। গদ্যৰ কিছুমান ভাগ হৈছে [[প্ৰবন্ধ]], [[নিবন্ধ]], [[গল্প]] ইত্যাদি। [[সমাজ]] জীৱনৰ প্ৰকৃত ছবি যি মাধ্যমৰ জৰিয়তে লিখিতভাৱে প্ৰকাশ কৰা হয় সেয়ে '''সাহিত্য'''।
‘সম’ আৰু ‘হিত’ – এই দুয়োটা শব্দৰপৰাই সাহিত্য শব্দটোৰ সৃষ্টি হৈছে। সাহিত্যৰ লগত ভাষাৰ সম্পৰ্ক ওতপ্ৰোত, দুয়ো দুয়োৰে পৰিপূৰক। সাহিত্য হ’ল সমাজৰ দাপোন স্বৰূপ। সমাজত বৰ্তি থকা আৱেগ-অনুভূতি, বিদ্ৰোহ-আকাংক্ষা, মৰম-অত্যাচাৰ আদি বিভিন্ন দিশক সাহিত্যৰ যোগেদি প্ৰতিফলিত কৰা হয়। সামাজিক জনজীৱনৰ প্ৰতিটো দশকে ভাষাৰ সহায়ত সাহিত্যৰ যোগেদি প্ৰকাশ কৰিব পাৰি। সাহিত্য অবিহনে এটা [[ভাষা]] বা জাতি জীয়াই থাকিব নোৱাৰে। সাহিত্য চৰ্চাই ভাষা বা জাতিক উন্নতিৰ পথত আগুৱাই নিয়াত প্ৰত্যক্ষভাৱে সহায় কৰে।
সাহিত্য হ'ল যিকোনো লিখিত ৰচনাৰ সংকলন, কিন্তু ইয়াক বিশেষভাৱে কলা বুলি গণ্য কৰা লেখাৰ বাবেও অধিক সংকীৰ্ণভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হয়, বিশেষকৈ উপন্যাস, নাটক আৰু কবিতাৰ বাবে।<ref name="OD">{{cite web|url=https://www.oxfordlearnersdictionaries.com/definition/american_english/literature|title=Literature: definition|publisher=Oxford Learner's Dictionaries|access-date=24 July 2020|archive-date=10 June 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210610161527/https://www.oxfordlearnersdictionaries.com/definition/american_english/literature|url-status=live}}</ref> ইয়াত ছপা আৰু ডিজিটেল লেখা দুয়োটা অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে।<ref>{{Cite book|last=Rettberg|first=Scott|title=Electronic literature|date=2019|publisher=Polity press|isbn=978-1-5095-1677-3|location=Cambridge, UK Medford, MA}}</ref> শেহতীয়া শতিকাবোৰত এই সংজ্ঞাটো মৌখিক সাহিত্যকো সামৰি লোৱা হৈছে, যাৰ বহুখিনি লিপিবদ্ধ কৰা হৈছে।{{sfn|Goody|1987|p=}}<ref name="archive">{{cite web|last=Goody|first=Jack|title=Oral literature|url=https://www.britannica.com/art/oral-literature|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20191214104037/https://www.britannica.com/art/oral-literature|archive-date=14 December 2019|access-date=2020-07-27|publisher=[[Encyclopaedia Britannica]]}}; see also [[Homer]].</ref> সাহিত্য হৈছে জ্ঞান আৰু মনোৰঞ্জনৰ ৰেকৰ্ডিং, সংৰক্ষণ, আৰু প্ৰেৰণৰ এক পদ্ধতি। ইয়াৰ সামাজিক, মানসিক, আধ্যাত্মিক বা ৰাজনৈতিক ভূমিকাও থাকিব পাৰে।
সাহিত্য সমালোচনা অন্যতম পুৰণি শৈক্ষিক শাখা, আৰু ই নিৰ্দিষ্ট গ্ৰন্থৰ সাহিত্যিক যোগ্যতা বা বৌদ্ধিক তাৎপৰ্য্যৰ সৈতে জড়িত। গ্ৰন্থ আৰু অন্যান্য গ্ৰন্থক শিল্পকৰ্ম বা পৰম্পৰা হিচাপে অধ্যয়ন কৰাটো ইয়াৰ পৰিৱৰ্তে পাঠ্য সমালোচনা বা গ্ৰন্থখনৰ ইতিহাসে সামৰি লৈছে। "সাহিত্য", শিল্পৰূপ হিচাপে কেতিয়াবা সাহিত্যিক কল্পকাহিনী, শিল্পকৌশলতাৰ লক্ষ্যৰে লিখা কল্পকাহিনীৰ সমাৰ্থকভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হয়,<ref>[https://nybookeditors.com/2018/07/what-is-literary-fiction/ A Beginner's Guide to Literary Fiction" | NY Book Editors].</ref><ref>Girolimon, Mars. [https://www.snhu.edu/about-us/newsroom/liberal-arts/types-of-genres "Types of Genres: A Literary Guide"], [[Southern New Hampshire University]], 11 December 2023. Retrieved 3 September 2024.</ref> কিন্তু বিভিন্ন অকল্পনীয় ধাৰা, যেনে জীৱনী, ডায়েৰী, স্মৃতিগ্ৰন্থ, চিঠি, আৰু ৰচনা। এই বহল সংজ্ঞাৰ ভিতৰত সাহিত্যত কোনো বিশেষ বিষয়ৰ অকাল্পনিক কিতাপ, প্ৰবন্ধ বা অন্যান্য লিখিত তথ্য অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়।<ref name="EB">{{Cite web|last=Rexroth|first=Kenneth|title=literature | Definition, Characteristics, Genres, Types, & Facts|url=https://www.britannica.com/art/literature|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200729030437/https://www.britannica.com/art/literature|archive-date=29 July 2020|access-date=27 July 2020|website=Encyclopedia Britannica}}</ref><ref name="auto">''OED''{{full citation needed|date=November 2023}}</ref>
ছপা প্ৰযুক্তিৰ বিকাশে লিখিত ৰচনাৰ প্ৰতিদিনে বৃদ্ধি পোৱা বিতৰণ আৰু প্ৰসাৰৰ সুবিধা দিছে, আনহাতে ডিজিটেল যুগে অনলাইন ইলেক্ট্ৰনিক সাহিত্য আৰু অন্যান্য আধুনিক সংবাদ মাধ্যমৰ মাজৰ ৰেখাডাল ম্লান কৰি পেলাইছে।
== সংজ্ঞা ==
সময়ৰ লগে লগে সাহিত্যৰ সংজ্ঞা ভিন্ন হৈ আহিছে। পশ্চিম ইউৰোপত ১৮ শতিকাৰ আগতে সাহিত্যই সকলো কিতাপ আৰু লেখাক বুজাইছিল। ইয়াক পুৰণি, অধিক অন্তৰ্ভুক্ত ধাৰণালৈ ঘূৰি অহা বুলি ক’ব পাৰি, যাতে উদাহৰণস্বৰূপে সাংস্কৃতিক অধ্যয়নত কেন’নিক ৰচনাৰ উপৰি জনপ্ৰিয় আৰু সংখ্যালঘু ধাৰাসমূহো অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়। এই শব্দটো অলিখিত ৰচনাৰ উল্লেখতো ব্যৱহাৰ কৰা হয়: "মৌখিক সাহিত্য" আৰু "প্ৰাকসাক্ষৰ সংস্কৃতিৰ সাহিত্য"লৈ।
ব্যুৎপত্তিগতভাৱে এই শব্দটো লেটিন লিটেৰাটুৰা/লিটেৰাটুৰা, "শিক্ষণ, লিখা, ব্যাকৰণ"ৰপৰা উদ্ভৱ হৈছে, মূলতঃ "আখৰেৰে গঠিত লিখা," লিটেৰা/লিটেৰা, "আখৰ"ৰপৰা।<ref name="oetyd">{{cite web|title=literature (n.)|url=http://www.etymonline.com/index.php?term=literature&allowed_in_frame=0|publisher=Online Etymology Dictionary|access-date=9 February 2014|archive-date=22 February 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140222162614/http://www.etymonline.com/index.php?term=literature&allowed_in_frame=0|url-status=live}}</ref> ইয়াৰ পিছতো এই শব্দটো প্ৰয়োগ কৰা হৈছে কথিত বা গোৱা গ্ৰন্থলৈ।<ref name="meyer">{{cite journal|last=Meyer|first=Jim|year=1997|title=What is Literature? A Definition Based on Prototypes|url=http://www.und.nodak.edu/dept/linguistics/wp/1997Meyer.htm|journal=Work Papers of the Summer Institute of Linguistics and University of North Dakota Session|volume=41|issue=1|access-date=11 February 2014}}{{Dead link|date=January 2021}}</ref><ref>{{cite journal|last=Finnegan|first=Ruth|title=How Oral Is Oral Literature?|journal=Bulletin of the School of Oriental and African Studies|year=1974|volume=37|issue=1|pages=52–64|jstor=614104|doi=10.1017/s0041977x00094842|s2cid=190730645}} {{subscription required}}</ref> সাহিত্যক প্ৰায়ে ছিনেকড'চিকভাৱে "লেখা" বুলি কোৱা হয়, বিশেষকৈ সৃষ্টিশীল লেখা আৰু কাব্যিকভাৱে "লেখাৰ কলা" (বা কেৱল "কলা") বুলি কোৱা হয়। ছিড ফিল্ডে তেওঁৰ শাখা চিত্ৰনাট্যক "এটা কলা যি মাজে মাজে শিল্পৰ স্তৰলৈ উন্নীত হয়" বুলি বৰ্ণনা কৰিছে।<ref>{{cite book|author-last=Field|author-first=Syd|title=Screenplay: The Foundations of Screenwriting|section=Introduction|publisher=Delta|date=2005|isbn=978-0440582731}}</ref>
সাহিত্যৰ মূল্য বিচাৰ সংজ্ঞাই ইয়াক কেৱল উচ্চমানৰ লেখাৰে গঠিত বুলি গণ্য কৰে যি বেলেছ-লেট্ৰেছ ("সূক্ষ্ম লেখা") পৰম্পৰাৰ অংশ।[14] ইয়াৰ উদাহৰণ ১৯১০–১৯১১ চনৰ এনচাইক্লপিডিয়া ব্ৰিটানিকাত সাহিত্যক "লেখালৈ হ্ৰাস কৰা শ্ৰেষ্ঠ চিন্তাৰ সৰ্বোত্তম প্ৰকাশ" বুলি শ্ৰেণীভুক্ত কৰা হৈছে।<ref name="Biswas, ''Critique of Poetics'', 538">{{cite book|surname=Biswas|given=A.R.|title=Critique of Poetics|volume=2|year=2005|publisher=Atlantic Publishers & Dist|isbn=978-81-269-0377-1|url=https://books.google.com/books?id=9dpqORJYizkC&q=%22the%20best%20expression%20of%20the%20best%20thought%20reduced%20to%20writing%22&pg=PP1|archive-date=2021-04-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20210414114731/https://books.google.com/books?id=9dpqORJYizkC&q=%22the%20best%20expression%20of%20the%20best%20thought%20reduced%20to%20writing%22&pg=PP1|url-status=live|page=538}}</ref>
==সাহিত্যৰ বিষয়-বস্তু==
সাহিত্যৰ বিষয়-বস্তু ব্যাপক হ'লেও সুবিধাৰ কাৰণে তাক কেইটামান ভাগত ভাগ কৰিব পাৰি।<ref name="পৰাগ">{{cite book | title=সাহিত্য সংজ্ঞা আৰু আংগিক | publisher=অসম পাবলিচিং কোম্পানী | author=পৰাগ কুমাৰ ভট্টাচাৰ্য | year=২০০২}}</ref> সেইবোৰ হ'ল
*ব্যক্তিগত অভিজ্ঞতা: ব্যক্তিৰ ব্যক্তি হিচাপে আহৰিত অভিজ্ঞতাকেই ই সামৰি লয়। ব্যক্তিগত জীৱনৰ অন্তৰ আৰু বৰ্হিজগতৰ লগত ই সম্পৰ্কান্বিত।
*মানৱীয় অভিজ্ঞতা: প্ৰত্যেক মানুহে জীৱন জগত ভগৱান ইত্যাদি বিষয় সম্পৰ্কে কিছুমান প্ৰশ্নৰ সন্মুখীন হয়। এই ধাৰণা আৰু অভিজ্ঞতাবোৰেই ব্যক্তিগত স্তৰৰপৰা সামূহিক স্তৰলৈ উন্নীত হয়।
*মানুহৰ সমাজ প্ৰতিবেশী আৰু অন্য ব্যক্তিৰ লগত মানুহৰ সম্পৰ্কও সাহিত্যৰ বিষয় হয়।
*নৈসৰ্গিক প্ৰকৃতি আৰু ইয়াৰ লগত মানুহৰ সম্পৰ্কও সাহিত্যৰ বিষয় হয়।
*বিভিন্ন বিভিন্ন ৰূপত মানুহে সৃষ্টি আৰু প্ৰকাশ কৰা ক্ষমতা আৰু ইয়াৰ শিল্পায়িত ৰূপ সাহিত্যৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ বিষয়।<br />
এই পাঁচটা বিষয়ৰ সন্দৰ্ভত সাহিত্যক এনেদৰে ভাগ কৰি দেখুৱাব পাৰি।<ref name="পৰাগ"/>
*ব্যক্তিগত অভিজ্ঞতাৰ সাহিত্য।
*সাধাৰণ মানুহৰ জীৱনৰ ওপৰত ৰচিত সাহিত্য।
*সামাজিক জীৱনৰ সাহিত্য
*প্ৰকৃতি বিষয়ক সাহিত্য।
*সাহিত্য আৰু কলাৰ বিশ্লেষণাত্মক সাহিত্য।
== পৌৰাণিক সাহিত্য ==
== বিভিন্ন প্ৰকাৰ ==
====== কবিতা ======
====== প্ৰবন্ধ ======
====== গল্প ======
====== উপন্যাস ======
====== নাট্য সাহিত্য ======
==লগতে চাওক==
*[[অসমীয়া সাহিত্য]]
* [[তৰুণ চন্দ্ৰ পামেগাম]]
==তথ্য সংগ্ৰহ==
{{Reflist}}
== বাহ্যিক সংযোগ ==
* [http://etext.lib.virginia.edu/cgi-local/DHI/dhi.cgi?id=dv1-55 ডিক্সনাৰী অৱ দ্য হিষ্টৰী অৱ আইদিয়াছ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090506142453/http://etext.lib.virginia.edu/cgi-local/DHI/dhi.cgi?id=dv1-55 |date=2009-05-06 }}
* [http://www.ulib.org/ কাৰ্ণেগী মেলন বিশ্ববিদ্যালয়ৰ বিশ্বজনীন পাঠগাৰ]
* [http://www.ielforum.org ইংৰাজী লিটাৰেচাৰ ফোৰাম] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181228091532/http://ielforum.org/ |date=2018-12-28 }}
* [http://gutenberg.net প্ৰজেক্ট গুটেনবাৰ্গৰ অনলাইন পাঠগাৰ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20020124042653/http://gutenberg.net/ |date=2002-01-24 }}
* [http://arts.bdnews24.com আৰ্টচ, বিডিনিউজ টুৱেণ্টি ফৰ ডটকম] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071012232151/http://arts.bdnews24.com/ |date=2007-10-12 }}
[[শ্ৰেণী: সংস্কৃতি]]
[[শ্ৰেণী: সাহিত্য|*]]
i2zroz95ndpomfmy1bgh4ix63t1u5gz
607001
607000
2026-05-18T07:10:33Z
BhuyanBhaskar
16362
/* সংজ্ঞা */
607001
wikitext
text/x-wiki
{{stub literature}}
{{সাহিত্য}}
লিখন-শিল্পক এক কথাত '''সাহিত্য''' ({{lang-en|literature}}) বোলা হয়। [[গদ্য]], [[পদ্য]] আৰু [[নাটক]] - এই তিনি ধাৰাত প্ৰাথমিকভাৱে সাহিত্যক ভাগ কৰা হৈছে। গদ্যৰ কিছুমান ভাগ হৈছে [[প্ৰবন্ধ]], [[নিবন্ধ]], [[গল্প]] ইত্যাদি। [[সমাজ]] জীৱনৰ প্ৰকৃত ছবি যি মাধ্যমৰ জৰিয়তে লিখিতভাৱে প্ৰকাশ কৰা হয় সেয়ে '''সাহিত্য'''।
‘সম’ আৰু ‘হিত’ – এই দুয়োটা শব্দৰপৰাই সাহিত্য শব্দটোৰ সৃষ্টি হৈছে। সাহিত্যৰ লগত ভাষাৰ সম্পৰ্ক ওতপ্ৰোত, দুয়ো দুয়োৰে পৰিপূৰক। সাহিত্য হ’ল সমাজৰ দাপোন স্বৰূপ। সমাজত বৰ্তি থকা আৱেগ-অনুভূতি, বিদ্ৰোহ-আকাংক্ষা, মৰম-অত্যাচাৰ আদি বিভিন্ন দিশক সাহিত্যৰ যোগেদি প্ৰতিফলিত কৰা হয়। সামাজিক জনজীৱনৰ প্ৰতিটো দশকে ভাষাৰ সহায়ত সাহিত্যৰ যোগেদি প্ৰকাশ কৰিব পাৰি। সাহিত্য অবিহনে এটা [[ভাষা]] বা জাতি জীয়াই থাকিব নোৱাৰে। সাহিত্য চৰ্চাই ভাষা বা জাতিক উন্নতিৰ পথত আগুৱাই নিয়াত প্ৰত্যক্ষভাৱে সহায় কৰে।
সাহিত্য হ'ল যিকোনো লিখিত ৰচনাৰ সংকলন, কিন্তু ইয়াক বিশেষভাৱে কলা বুলি গণ্য কৰা লেখাৰ বাবেও অধিক সংকীৰ্ণভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হয়, বিশেষকৈ উপন্যাস, নাটক আৰু কবিতাৰ বাবে।<ref name="OD">{{cite web|url=https://www.oxfordlearnersdictionaries.com/definition/american_english/literature|title=Literature: definition|publisher=Oxford Learner's Dictionaries|access-date=24 July 2020|archive-date=10 June 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210610161527/https://www.oxfordlearnersdictionaries.com/definition/american_english/literature|url-status=live}}</ref> ইয়াত ছপা আৰু ডিজিটেল লেখা দুয়োটা অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে।<ref>{{Cite book|last=Rettberg|first=Scott|title=Electronic literature|date=2019|publisher=Polity press|isbn=978-1-5095-1677-3|location=Cambridge, UK Medford, MA}}</ref> শেহতীয়া শতিকাবোৰত এই সংজ্ঞাটো মৌখিক সাহিত্যকো সামৰি লোৱা হৈছে, যাৰ বহুখিনি লিপিবদ্ধ কৰা হৈছে।{{sfn|Goody|1987|p=}}<ref name="archive">{{cite web|last=Goody|first=Jack|title=Oral literature|url=https://www.britannica.com/art/oral-literature|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20191214104037/https://www.britannica.com/art/oral-literature|archive-date=14 December 2019|access-date=2020-07-27|publisher=[[Encyclopaedia Britannica]]}}; see also [[Homer]].</ref> সাহিত্য হৈছে জ্ঞান আৰু মনোৰঞ্জনৰ ৰেকৰ্ডিং, সংৰক্ষণ, আৰু প্ৰেৰণৰ এক পদ্ধতি। ইয়াৰ সামাজিক, মানসিক, আধ্যাত্মিক বা ৰাজনৈতিক ভূমিকাও থাকিব পাৰে।
সাহিত্য সমালোচনা অন্যতম পুৰণি শৈক্ষিক শাখা, আৰু ই নিৰ্দিষ্ট গ্ৰন্থৰ সাহিত্যিক যোগ্যতা বা বৌদ্ধিক তাৎপৰ্য্যৰ সৈতে জড়িত। গ্ৰন্থ আৰু অন্যান্য গ্ৰন্থক শিল্পকৰ্ম বা পৰম্পৰা হিচাপে অধ্যয়ন কৰাটো ইয়াৰ পৰিৱৰ্তে পাঠ্য সমালোচনা বা গ্ৰন্থখনৰ ইতিহাসে সামৰি লৈছে। "সাহিত্য", শিল্পৰূপ হিচাপে কেতিয়াবা সাহিত্যিক কল্পকাহিনী, শিল্পকৌশলতাৰ লক্ষ্যৰে লিখা কল্পকাহিনীৰ সমাৰ্থকভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হয়,<ref>[https://nybookeditors.com/2018/07/what-is-literary-fiction/ A Beginner's Guide to Literary Fiction" | NY Book Editors].</ref><ref>Girolimon, Mars. [https://www.snhu.edu/about-us/newsroom/liberal-arts/types-of-genres "Types of Genres: A Literary Guide"], [[Southern New Hampshire University]], 11 December 2023. Retrieved 3 September 2024.</ref> কিন্তু বিভিন্ন অকল্পনীয় ধাৰা, যেনে জীৱনী, ডায়েৰী, স্মৃতিগ্ৰন্থ, চিঠি, আৰু ৰচনা। এই বহল সংজ্ঞাৰ ভিতৰত সাহিত্যত কোনো বিশেষ বিষয়ৰ অকাল্পনিক কিতাপ, প্ৰবন্ধ বা অন্যান্য লিখিত তথ্য অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়।<ref name="EB">{{Cite web|last=Rexroth|first=Kenneth|title=literature | Definition, Characteristics, Genres, Types, & Facts|url=https://www.britannica.com/art/literature|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200729030437/https://www.britannica.com/art/literature|archive-date=29 July 2020|access-date=27 July 2020|website=Encyclopedia Britannica}}</ref><ref name="auto">''OED''{{full citation needed|date=November 2023}}</ref>
ছপা প্ৰযুক্তিৰ বিকাশে লিখিত ৰচনাৰ প্ৰতিদিনে বৃদ্ধি পোৱা বিতৰণ আৰু প্ৰসাৰৰ সুবিধা দিছে, আনহাতে ডিজিটেল যুগে অনলাইন ইলেক্ট্ৰনিক সাহিত্য আৰু অন্যান্য আধুনিক সংবাদ মাধ্যমৰ মাজৰ ৰেখাডাল ম্লান কৰি পেলাইছে।
== সংজ্ঞা ==
সময়ৰ লগে লগে সাহিত্যৰ সংজ্ঞা ভিন্ন হৈ আহিছে। পশ্চিম ইউৰোপত ১৮ শতিকাৰ আগতে সাহিত্যই সকলো কিতাপ আৰু লেখাক বুজাইছিল। ইয়াক পুৰণি, অধিক অন্তৰ্ভুক্ত ধাৰণালৈ ঘূৰি অহা বুলি ক’ব পাৰি, যাতে উদাহৰণস্বৰূপে সাংস্কৃতিক অধ্যয়নত কেন’নিক ৰচনাৰ উপৰি জনপ্ৰিয় আৰু সংখ্যালঘু ধাৰাসমূহো অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়। এই শব্দটো অলিখিত ৰচনাৰ উল্লেখতো ব্যৱহাৰ কৰা হয়: "মৌখিক সাহিত্য" আৰু "প্ৰাকসাক্ষৰ সংস্কৃতিৰ সাহিত্য"লৈ।
ব্যুৎপত্তিগতভাৱে এই শব্দটো লেটিন লিটেৰাটুৰা/লিটেৰাটুৰা, "শিক্ষণ, লিখা, ব্যাকৰণ"ৰপৰা উদ্ভৱ হৈছে, মূলতঃ "আখৰেৰে গঠিত লিখা," লিটেৰা/লিটেৰা, "আখৰ"ৰপৰা।<ref name="oetyd">{{cite web|title=literature (n.)|url=http://www.etymonline.com/index.php?term=literature&allowed_in_frame=0|publisher=Online Etymology Dictionary|access-date=9 February 2014|archive-date=22 February 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140222162614/http://www.etymonline.com/index.php?term=literature&allowed_in_frame=0|url-status=live}}</ref> ইয়াৰ পিছতো এই শব্দটো প্ৰয়োগ কৰা হৈছে কথিত বা গোৱা গ্ৰন্থলৈ।<ref name="meyer">{{cite journal|last=Meyer|first=Jim|year=1997|title=What is Literature? A Definition Based on Prototypes|url=http://www.und.nodak.edu/dept/linguistics/wp/1997Meyer.htm|journal=Work Papers of the Summer Institute of Linguistics and University of North Dakota Session|volume=41|issue=1|access-date=11 February 2014}}{{Dead link|date=January 2021}}</ref><ref>{{cite journal|last=Finnegan|first=Ruth|title=How Oral Is Oral Literature?|journal=Bulletin of the School of Oriental and African Studies|year=1974|volume=37|issue=1|pages=52–64|jstor=614104|doi=10.1017/s0041977x00094842|s2cid=190730645}} {{subscription required}}</ref> সাহিত্যক প্ৰায়ে ছিনেকড'চিকভাৱে "লেখা" বুলি কোৱা হয়, বিশেষকৈ সৃষ্টিশীল লেখা আৰু কাব্যিকভাৱে "লেখাৰ কলা" (বা কেৱল "কলা") বুলি কোৱা হয়। ছিড ফিল্ডে তেওঁৰ শাখা চিত্ৰনাট্যক "এটা কলা যি মাজে মাজে শিল্পৰ স্তৰলৈ উন্নীত হয়" বুলি বৰ্ণনা কৰিছে।<ref>{{cite book|author-last=Field|author-first=Syd|title=Screenplay: The Foundations of Screenwriting|section=Introduction|publisher=Delta|date=2005|isbn=978-0440582731}}</ref>
সাহিত্যৰ মূল্য বিচাৰ সংজ্ঞাই ইয়াক কেৱল উচ্চমানৰ লেখাৰে গঠিত বুলি গণ্য কৰে যি বেলেছ-লেট্ৰেছ ("সূক্ষ্ম লেখা") পৰম্পৰাৰ অংশ।[14] ইয়াৰ উদাহৰণ ১৯১০–১৯১১ চনৰ এনচাইক্লপিডিয়া ব্ৰিটানিকাত সাহিত্যক "লেখালৈ হ্ৰাস কৰা শ্ৰেষ্ঠ চিন্তাৰ সৰ্বোত্তম প্ৰকাশ" বুলি শ্ৰেণীভুক্ত কৰা হৈছে।<ref name="Biswas, ''Critique of Poetics'', 538">{{cite book|surname=Biswas|given=A.R.|title=Critique of Poetics|volume=2|year=2005|publisher=Atlantic Publishers & Dist|isbn=978-81-269-0377-1|url=https://books.google.com/books?id=9dpqORJYizkC&q=%22the%20best%20expression%20of%20the%20best%20thought%20reduced%20to%20writing%22&pg=PP1|archive-date=2021-04-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20210414114731/https://books.google.com/books?id=9dpqORJYizkC&q=%22the%20best%20expression%20of%20the%20best%20thought%20reduced%20to%20writing%22&pg=PP1|url-status=live|page=538}}</ref>
*মেথিউ আৰ্নল্ডে সাহিত্যক জীৱনৰ সমালোচনা বুলি উল্লেখ কৰিছে৷ জৰ্জ ইলিয়তে সাহিত্যক জীৱনৰ লগত সংলগ্ন বুলি উল্লেখ কৰিছে৷ <ref name="পৰাগ"/>
==সাহিত্যৰ বিষয়-বস্তু==
সাহিত্যৰ বিষয়-বস্তু ব্যাপক হ'লেও সুবিধাৰ কাৰণে তাক কেইটামান ভাগত ভাগ কৰিব পাৰি।<ref name="পৰাগ">{{cite book | title=সাহিত্য সংজ্ঞা আৰু আংগিক | publisher=অসম পাবলিচিং কোম্পানী | author=পৰাগ কুমাৰ ভট্টাচাৰ্য | year=২০০২}}</ref> সেইবোৰ হ'ল
*ব্যক্তিগত অভিজ্ঞতা: ব্যক্তিৰ ব্যক্তি হিচাপে আহৰিত অভিজ্ঞতাকেই ই সামৰি লয়। ব্যক্তিগত জীৱনৰ অন্তৰ আৰু বৰ্হিজগতৰ লগত ই সম্পৰ্কান্বিত।
*মানৱীয় অভিজ্ঞতা: প্ৰত্যেক মানুহে জীৱন জগত ভগৱান ইত্যাদি বিষয় সম্পৰ্কে কিছুমান প্ৰশ্নৰ সন্মুখীন হয়। এই ধাৰণা আৰু অভিজ্ঞতাবোৰেই ব্যক্তিগত স্তৰৰপৰা সামূহিক স্তৰলৈ উন্নীত হয়।
*মানুহৰ সমাজ প্ৰতিবেশী আৰু অন্য ব্যক্তিৰ লগত মানুহৰ সম্পৰ্কও সাহিত্যৰ বিষয় হয়।
*নৈসৰ্গিক প্ৰকৃতি আৰু ইয়াৰ লগত মানুহৰ সম্পৰ্কও সাহিত্যৰ বিষয় হয়।
*বিভিন্ন বিভিন্ন ৰূপত মানুহে সৃষ্টি আৰু প্ৰকাশ কৰা ক্ষমতা আৰু ইয়াৰ শিল্পায়িত ৰূপ সাহিত্যৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ বিষয়।<br />
এই পাঁচটা বিষয়ৰ সন্দৰ্ভত সাহিত্যক এনেদৰে ভাগ কৰি দেখুৱাব পাৰি।<ref name="পৰাগ"/>
*ব্যক্তিগত অভিজ্ঞতাৰ সাহিত্য।
*সাধাৰণ মানুহৰ জীৱনৰ ওপৰত ৰচিত সাহিত্য।
*সামাজিক জীৱনৰ সাহিত্য
*প্ৰকৃতি বিষয়ক সাহিত্য।
*সাহিত্য আৰু কলাৰ বিশ্লেষণাত্মক সাহিত্য।
== পৌৰাণিক সাহিত্য ==
== বিভিন্ন প্ৰকাৰ ==
====== কবিতা ======
====== প্ৰবন্ধ ======
====== গল্প ======
====== উপন্যাস ======
====== নাট্য সাহিত্য ======
==লগতে চাওক==
*[[অসমীয়া সাহিত্য]]
* [[তৰুণ চন্দ্ৰ পামেগাম]]
==তথ্য সংগ্ৰহ==
{{Reflist}}
== বাহ্যিক সংযোগ ==
* [http://etext.lib.virginia.edu/cgi-local/DHI/dhi.cgi?id=dv1-55 ডিক্সনাৰী অৱ দ্য হিষ্টৰী অৱ আইদিয়াছ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090506142453/http://etext.lib.virginia.edu/cgi-local/DHI/dhi.cgi?id=dv1-55 |date=2009-05-06 }}
* [http://www.ulib.org/ কাৰ্ণেগী মেলন বিশ্ববিদ্যালয়ৰ বিশ্বজনীন পাঠগাৰ]
* [http://www.ielforum.org ইংৰাজী লিটাৰেচাৰ ফোৰাম] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181228091532/http://ielforum.org/ |date=2018-12-28 }}
* [http://gutenberg.net প্ৰজেক্ট গুটেনবাৰ্গৰ অনলাইন পাঠগাৰ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20020124042653/http://gutenberg.net/ |date=2002-01-24 }}
* [http://arts.bdnews24.com আৰ্টচ, বিডিনিউজ টুৱেণ্টি ফৰ ডটকম] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071012232151/http://arts.bdnews24.com/ |date=2007-10-12 }}
[[শ্ৰেণী: সংস্কৃতি]]
[[শ্ৰেণী: সাহিত্য|*]]
cd7dc56tnxq9y7vwt1wxmy5dqfov6ix
607002
607001
2026-05-18T07:10:47Z
BhuyanBhaskar
16362
/* সংজ্ঞা */
607002
wikitext
text/x-wiki
{{stub literature}}
{{সাহিত্য}}
লিখন-শিল্পক এক কথাত '''সাহিত্য''' ({{lang-en|literature}}) বোলা হয়। [[গদ্য]], [[পদ্য]] আৰু [[নাটক]] - এই তিনি ধাৰাত প্ৰাথমিকভাৱে সাহিত্যক ভাগ কৰা হৈছে। গদ্যৰ কিছুমান ভাগ হৈছে [[প্ৰবন্ধ]], [[নিবন্ধ]], [[গল্প]] ইত্যাদি। [[সমাজ]] জীৱনৰ প্ৰকৃত ছবি যি মাধ্যমৰ জৰিয়তে লিখিতভাৱে প্ৰকাশ কৰা হয় সেয়ে '''সাহিত্য'''।
‘সম’ আৰু ‘হিত’ – এই দুয়োটা শব্দৰপৰাই সাহিত্য শব্দটোৰ সৃষ্টি হৈছে। সাহিত্যৰ লগত ভাষাৰ সম্পৰ্ক ওতপ্ৰোত, দুয়ো দুয়োৰে পৰিপূৰক। সাহিত্য হ’ল সমাজৰ দাপোন স্বৰূপ। সমাজত বৰ্তি থকা আৱেগ-অনুভূতি, বিদ্ৰোহ-আকাংক্ষা, মৰম-অত্যাচাৰ আদি বিভিন্ন দিশক সাহিত্যৰ যোগেদি প্ৰতিফলিত কৰা হয়। সামাজিক জনজীৱনৰ প্ৰতিটো দশকে ভাষাৰ সহায়ত সাহিত্যৰ যোগেদি প্ৰকাশ কৰিব পাৰি। সাহিত্য অবিহনে এটা [[ভাষা]] বা জাতি জীয়াই থাকিব নোৱাৰে। সাহিত্য চৰ্চাই ভাষা বা জাতিক উন্নতিৰ পথত আগুৱাই নিয়াত প্ৰত্যক্ষভাৱে সহায় কৰে।
সাহিত্য হ'ল যিকোনো লিখিত ৰচনাৰ সংকলন, কিন্তু ইয়াক বিশেষভাৱে কলা বুলি গণ্য কৰা লেখাৰ বাবেও অধিক সংকীৰ্ণভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হয়, বিশেষকৈ উপন্যাস, নাটক আৰু কবিতাৰ বাবে।<ref name="OD">{{cite web|url=https://www.oxfordlearnersdictionaries.com/definition/american_english/literature|title=Literature: definition|publisher=Oxford Learner's Dictionaries|access-date=24 July 2020|archive-date=10 June 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210610161527/https://www.oxfordlearnersdictionaries.com/definition/american_english/literature|url-status=live}}</ref> ইয়াত ছপা আৰু ডিজিটেল লেখা দুয়োটা অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে।<ref>{{Cite book|last=Rettberg|first=Scott|title=Electronic literature|date=2019|publisher=Polity press|isbn=978-1-5095-1677-3|location=Cambridge, UK Medford, MA}}</ref> শেহতীয়া শতিকাবোৰত এই সংজ্ঞাটো মৌখিক সাহিত্যকো সামৰি লোৱা হৈছে, যাৰ বহুখিনি লিপিবদ্ধ কৰা হৈছে।{{sfn|Goody|1987|p=}}<ref name="archive">{{cite web|last=Goody|first=Jack|title=Oral literature|url=https://www.britannica.com/art/oral-literature|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20191214104037/https://www.britannica.com/art/oral-literature|archive-date=14 December 2019|access-date=2020-07-27|publisher=[[Encyclopaedia Britannica]]}}; see also [[Homer]].</ref> সাহিত্য হৈছে জ্ঞান আৰু মনোৰঞ্জনৰ ৰেকৰ্ডিং, সংৰক্ষণ, আৰু প্ৰেৰণৰ এক পদ্ধতি। ইয়াৰ সামাজিক, মানসিক, আধ্যাত্মিক বা ৰাজনৈতিক ভূমিকাও থাকিব পাৰে।
সাহিত্য সমালোচনা অন্যতম পুৰণি শৈক্ষিক শাখা, আৰু ই নিৰ্দিষ্ট গ্ৰন্থৰ সাহিত্যিক যোগ্যতা বা বৌদ্ধিক তাৎপৰ্য্যৰ সৈতে জড়িত। গ্ৰন্থ আৰু অন্যান্য গ্ৰন্থক শিল্পকৰ্ম বা পৰম্পৰা হিচাপে অধ্যয়ন কৰাটো ইয়াৰ পৰিৱৰ্তে পাঠ্য সমালোচনা বা গ্ৰন্থখনৰ ইতিহাসে সামৰি লৈছে। "সাহিত্য", শিল্পৰূপ হিচাপে কেতিয়াবা সাহিত্যিক কল্পকাহিনী, শিল্পকৌশলতাৰ লক্ষ্যৰে লিখা কল্পকাহিনীৰ সমাৰ্থকভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হয়,<ref>[https://nybookeditors.com/2018/07/what-is-literary-fiction/ A Beginner's Guide to Literary Fiction" | NY Book Editors].</ref><ref>Girolimon, Mars. [https://www.snhu.edu/about-us/newsroom/liberal-arts/types-of-genres "Types of Genres: A Literary Guide"], [[Southern New Hampshire University]], 11 December 2023. Retrieved 3 September 2024.</ref> কিন্তু বিভিন্ন অকল্পনীয় ধাৰা, যেনে জীৱনী, ডায়েৰী, স্মৃতিগ্ৰন্থ, চিঠি, আৰু ৰচনা। এই বহল সংজ্ঞাৰ ভিতৰত সাহিত্যত কোনো বিশেষ বিষয়ৰ অকাল্পনিক কিতাপ, প্ৰবন্ধ বা অন্যান্য লিখিত তথ্য অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়।<ref name="EB">{{Cite web|last=Rexroth|first=Kenneth|title=literature | Definition, Characteristics, Genres, Types, & Facts|url=https://www.britannica.com/art/literature|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200729030437/https://www.britannica.com/art/literature|archive-date=29 July 2020|access-date=27 July 2020|website=Encyclopedia Britannica}}</ref><ref name="auto">''OED''{{full citation needed|date=November 2023}}</ref>
ছপা প্ৰযুক্তিৰ বিকাশে লিখিত ৰচনাৰ প্ৰতিদিনে বৃদ্ধি পোৱা বিতৰণ আৰু প্ৰসাৰৰ সুবিধা দিছে, আনহাতে ডিজিটেল যুগে অনলাইন ইলেক্ট্ৰনিক সাহিত্য আৰু অন্যান্য আধুনিক সংবাদ মাধ্যমৰ মাজৰ ৰেখাডাল ম্লান কৰি পেলাইছে।
== সংজ্ঞা ==
সময়ৰ লগে লগে সাহিত্যৰ সংজ্ঞা ভিন্ন হৈ আহিছে। পশ্চিম ইউৰোপত ১৮ শতিকাৰ আগতে সাহিত্যই সকলো কিতাপ আৰু লেখাক বুজাইছিল। ইয়াক পুৰণি, অধিক অন্তৰ্ভুক্ত ধাৰণালৈ ঘূৰি অহা বুলি ক’ব পাৰি, যাতে উদাহৰণস্বৰূপে সাংস্কৃতিক অধ্যয়নত কেন’নিক ৰচনাৰ উপৰি জনপ্ৰিয় আৰু সংখ্যালঘু ধাৰাসমূহো অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়। এই শব্দটো অলিখিত ৰচনাৰ উল্লেখতো ব্যৱহাৰ কৰা হয়: "মৌখিক সাহিত্য" আৰু "প্ৰাকসাক্ষৰ সংস্কৃতিৰ সাহিত্য"লৈ।
ব্যুৎপত্তিগতভাৱে এই শব্দটো লেটিন লিটেৰাটুৰা/লিটেৰাটুৰা, "শিক্ষণ, লিখা, ব্যাকৰণ"ৰপৰা উদ্ভৱ হৈছে, মূলতঃ "আখৰেৰে গঠিত লিখা," লিটেৰা/লিটেৰা, "আখৰ"ৰপৰা।<ref name="oetyd">{{cite web|title=literature (n.)|url=http://www.etymonline.com/index.php?term=literature&allowed_in_frame=0|publisher=Online Etymology Dictionary|access-date=9 February 2014|archive-date=22 February 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140222162614/http://www.etymonline.com/index.php?term=literature&allowed_in_frame=0|url-status=live}}</ref> ইয়াৰ পিছতো এই শব্দটো প্ৰয়োগ কৰা হৈছে কথিত বা গোৱা গ্ৰন্থলৈ।<ref name="meyer">{{cite journal|last=Meyer|first=Jim|year=1997|title=What is Literature? A Definition Based on Prototypes|url=http://www.und.nodak.edu/dept/linguistics/wp/1997Meyer.htm|journal=Work Papers of the Summer Institute of Linguistics and University of North Dakota Session|volume=41|issue=1|access-date=11 February 2014}}{{Dead link|date=January 2021}}</ref><ref>{{cite journal|last=Finnegan|first=Ruth|title=How Oral Is Oral Literature?|journal=Bulletin of the School of Oriental and African Studies|year=1974|volume=37|issue=1|pages=52–64|jstor=614104|doi=10.1017/s0041977x00094842|s2cid=190730645}} {{subscription required}}</ref> সাহিত্যক প্ৰায়ে ছিনেকড'চিকভাৱে "লেখা" বুলি কোৱা হয়, বিশেষকৈ সৃষ্টিশীল লেখা আৰু কাব্যিকভাৱে "লেখাৰ কলা" (বা কেৱল "কলা") বুলি কোৱা হয়। ছিড ফিল্ডে তেওঁৰ শাখা চিত্ৰনাট্যক "এটা কলা যি মাজে মাজে শিল্পৰ স্তৰলৈ উন্নীত হয়" বুলি বৰ্ণনা কৰিছে।<ref>{{cite book|author-last=Field|author-first=Syd|title=Screenplay: The Foundations of Screenwriting|section=Introduction|publisher=Delta|date=2005|isbn=978-0440582731}}</ref>
সাহিত্যৰ মূল্য বিচাৰ সংজ্ঞাই ইয়াক কেৱল উচ্চমানৰ লেখাৰে গঠিত বুলি গণ্য কৰে যি বেলেছ-লেট্ৰেছ ("সূক্ষ্ম লেখা") পৰম্পৰাৰ অংশ।[14] ইয়াৰ উদাহৰণ ১৯১০–১৯১১ চনৰ এনচাইক্লপিডিয়া ব্ৰিটানিকাত সাহিত্যক "লেখালৈ হ্ৰাস কৰা শ্ৰেষ্ঠ চিন্তাৰ সৰ্বোত্তম প্ৰকাশ" বুলি শ্ৰেণীভুক্ত কৰা হৈছে।<ref name="Biswas, ''Critique of Poetics'', 538">{{cite book|surname=Biswas|given=A.R.|title=Critique of Poetics|volume=2|year=2005|publisher=Atlantic Publishers & Dist|isbn=978-81-269-0377-1|url=https://books.google.com/books?id=9dpqORJYizkC&q=%22the%20best%20expression%20of%20the%20best%20thought%20reduced%20to%20writing%22&pg=PP1|archive-date=2021-04-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20210414114731/https://books.google.com/books?id=9dpqORJYizkC&q=%22the%20best%20expression%20of%20the%20best%20thought%20reduced%20to%20writing%22&pg=PP1|url-status=live|page=538}}</ref>
মেথিউ আৰ্নল্ডে সাহিত্যক জীৱনৰ সমালোচনা বুলি উল্লেখ কৰিছে৷ জৰ্জ ইলিয়তে সাহিত্যক জীৱনৰ লগত সংলগ্ন বুলি উল্লেখ কৰিছে৷ <ref name="পৰাগ"/>
==সাহিত্যৰ বিষয়-বস্তু==
সাহিত্যৰ বিষয়-বস্তু ব্যাপক হ'লেও সুবিধাৰ কাৰণে তাক কেইটামান ভাগত ভাগ কৰিব পাৰি।<ref name="পৰাগ">{{cite book | title=সাহিত্য সংজ্ঞা আৰু আংগিক | publisher=অসম পাবলিচিং কোম্পানী | author=পৰাগ কুমাৰ ভট্টাচাৰ্য | year=২০০২}}</ref> সেইবোৰ হ'ল
*ব্যক্তিগত অভিজ্ঞতা: ব্যক্তিৰ ব্যক্তি হিচাপে আহৰিত অভিজ্ঞতাকেই ই সামৰি লয়। ব্যক্তিগত জীৱনৰ অন্তৰ আৰু বৰ্হিজগতৰ লগত ই সম্পৰ্কান্বিত।
*মানৱীয় অভিজ্ঞতা: প্ৰত্যেক মানুহে জীৱন জগত ভগৱান ইত্যাদি বিষয় সম্পৰ্কে কিছুমান প্ৰশ্নৰ সন্মুখীন হয়। এই ধাৰণা আৰু অভিজ্ঞতাবোৰেই ব্যক্তিগত স্তৰৰপৰা সামূহিক স্তৰলৈ উন্নীত হয়।
*মানুহৰ সমাজ প্ৰতিবেশী আৰু অন্য ব্যক্তিৰ লগত মানুহৰ সম্পৰ্কও সাহিত্যৰ বিষয় হয়।
*নৈসৰ্গিক প্ৰকৃতি আৰু ইয়াৰ লগত মানুহৰ সম্পৰ্কও সাহিত্যৰ বিষয় হয়।
*বিভিন্ন বিভিন্ন ৰূপত মানুহে সৃষ্টি আৰু প্ৰকাশ কৰা ক্ষমতা আৰু ইয়াৰ শিল্পায়িত ৰূপ সাহিত্যৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ বিষয়।<br />
এই পাঁচটা বিষয়ৰ সন্দৰ্ভত সাহিত্যক এনেদৰে ভাগ কৰি দেখুৱাব পাৰি।<ref name="পৰাগ"/>
*ব্যক্তিগত অভিজ্ঞতাৰ সাহিত্য।
*সাধাৰণ মানুহৰ জীৱনৰ ওপৰত ৰচিত সাহিত্য।
*সামাজিক জীৱনৰ সাহিত্য
*প্ৰকৃতি বিষয়ক সাহিত্য।
*সাহিত্য আৰু কলাৰ বিশ্লেষণাত্মক সাহিত্য।
== পৌৰাণিক সাহিত্য ==
== বিভিন্ন প্ৰকাৰ ==
====== কবিতা ======
====== প্ৰবন্ধ ======
====== গল্প ======
====== উপন্যাস ======
====== নাট্য সাহিত্য ======
==লগতে চাওক==
*[[অসমীয়া সাহিত্য]]
* [[তৰুণ চন্দ্ৰ পামেগাম]]
==তথ্য সংগ্ৰহ==
{{Reflist}}
== বাহ্যিক সংযোগ ==
* [http://etext.lib.virginia.edu/cgi-local/DHI/dhi.cgi?id=dv1-55 ডিক্সনাৰী অৱ দ্য হিষ্টৰী অৱ আইদিয়াছ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090506142453/http://etext.lib.virginia.edu/cgi-local/DHI/dhi.cgi?id=dv1-55 |date=2009-05-06 }}
* [http://www.ulib.org/ কাৰ্ণেগী মেলন বিশ্ববিদ্যালয়ৰ বিশ্বজনীন পাঠগাৰ]
* [http://www.ielforum.org ইংৰাজী লিটাৰেচাৰ ফোৰাম] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181228091532/http://ielforum.org/ |date=2018-12-28 }}
* [http://gutenberg.net প্ৰজেক্ট গুটেনবাৰ্গৰ অনলাইন পাঠগাৰ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20020124042653/http://gutenberg.net/ |date=2002-01-24 }}
* [http://arts.bdnews24.com আৰ্টচ, বিডিনিউজ টুৱেণ্টি ফৰ ডটকম] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071012232151/http://arts.bdnews24.com/ |date=2007-10-12 }}
[[শ্ৰেণী: সংস্কৃতি]]
[[শ্ৰেণী: সাহিত্য|*]]
rcoqxjlg8xe7osj7xvfao7m264y4e86
607003
607002
2026-05-18T07:12:23Z
BhuyanBhaskar
16362
[[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল।
607003
wikitext
text/x-wiki
{{stub literature}}
{{সাহিত্য}}
লিখন-শিল্পক এক কথাত '''সাহিত্য''' ({{lang-en|literature}}) বোলা হয়। [[গদ্য]], [[পদ্য]] আৰু [[নাটক]] - এই তিনি ধাৰাত প্ৰাথমিকভাৱে সাহিত্যক ভাগ কৰা হৈছে। গদ্যৰ কিছুমান ভাগ হৈছে [[প্ৰবন্ধ]], [[নিবন্ধ]], [[গল্প]] ইত্যাদি। [[সমাজ]] জীৱনৰ প্ৰকৃত ছবি যি মাধ্যমৰ জৰিয়তে লিখিতভাৱে প্ৰকাশ কৰা হয় সেয়ে '''সাহিত্য'''।
‘সম’ আৰু ‘হিত’ – এই দুয়োটা শব্দৰপৰাই সাহিত্য শব্দটোৰ সৃষ্টি হৈছে। সাহিত্যৰ লগত ভাষাৰ সম্পৰ্ক ওতপ্ৰোত, দুয়ো দুয়োৰে পৰিপূৰক। সাহিত্য হ’ল সমাজৰ দাপোন স্বৰূপ। সমাজত বৰ্তি থকা আৱেগ-অনুভূতি, বিদ্ৰোহ-আকাংক্ষা, মৰম-অত্যাচাৰ আদি বিভিন্ন দিশক সাহিত্যৰ যোগেদি প্ৰতিফলিত কৰা হয়। সামাজিক জনজীৱনৰ প্ৰতিটো দশকে ভাষাৰ সহায়ত সাহিত্যৰ যোগেদি প্ৰকাশ কৰিব পাৰি। সাহিত্য অবিহনে এটা [[ভাষা]] বা জাতি জীয়াই থাকিব নোৱাৰে। সাহিত্য চৰ্চাই ভাষা বা জাতিক উন্নতিৰ পথত আগুৱাই নিয়াত প্ৰত্যক্ষভাৱে সহায় কৰে।
সাহিত্য হ'ল যিকোনো লিখিত ৰচনাৰ সংকলন, কিন্তু ইয়াক বিশেষভাৱে কলা বুলি গণ্য কৰা লেখাৰ বাবেও অধিক সংকীৰ্ণভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হয়, বিশেষকৈ উপন্যাস, নাটক আৰু কবিতাৰ বাবে।<ref name="OD">{{cite web|url=https://www.oxfordlearnersdictionaries.com/definition/american_english/literature|title=Literature: definition|publisher=Oxford Learner's Dictionaries|access-date=24 July 2020|archive-date=10 June 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210610161527/https://www.oxfordlearnersdictionaries.com/definition/american_english/literature|url-status=live}}</ref> ইয়াত ছপা আৰু ডিজিটেল লেখা দুয়োটা অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে।<ref>{{Cite book|last=Rettberg|first=Scott|title=Electronic literature|date=2019|publisher=Polity press|isbn=978-1-5095-1677-3|location=Cambridge, UK Medford, MA}}</ref> শেহতীয়া শতিকাবোৰত এই সংজ্ঞাটো মৌখিক সাহিত্যকো সামৰি লোৱা হৈছে, যাৰ বহুখিনি লিপিবদ্ধ কৰা হৈছে।{{sfn|Goody|1987|p=}}<ref name="archive">{{cite web|last=Goody|first=Jack|title=Oral literature|url=https://www.britannica.com/art/oral-literature|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20191214104037/https://www.britannica.com/art/oral-literature|archive-date=14 December 2019|access-date=2020-07-27|publisher=[[Encyclopaedia Britannica]]}}; see also [[Homer]].</ref> সাহিত্য হৈছে জ্ঞান আৰু মনোৰঞ্জনৰ ৰেকৰ্ডিং, সংৰক্ষণ, আৰু প্ৰেৰণৰ এক পদ্ধতি। ইয়াৰ সামাজিক, মানসিক, আধ্যাত্মিক বা ৰাজনৈতিক ভূমিকাও থাকিব পাৰে।
সাহিত্য সমালোচনা অন্যতম পুৰণি শৈক্ষিক শাখা, আৰু ই নিৰ্দিষ্ট গ্ৰন্থৰ সাহিত্যিক যোগ্যতা বা বৌদ্ধিক তাৎপৰ্য্যৰ সৈতে জড়িত। গ্ৰন্থ আৰু অন্যান্য গ্ৰন্থক শিল্পকৰ্ম বা পৰম্পৰা হিচাপে অধ্যয়ন কৰাটো ইয়াৰ পৰিৱৰ্তে পাঠ্য সমালোচনা বা গ্ৰন্থখনৰ ইতিহাসে সামৰি লৈছে। "সাহিত্য", শিল্পৰূপ হিচাপে কেতিয়াবা সাহিত্যিক কল্পকাহিনী, শিল্পকৌশলতাৰ লক্ষ্যৰে লিখা কল্পকাহিনীৰ সমাৰ্থকভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হয়,<ref>[https://nybookeditors.com/2018/07/what-is-literary-fiction/ A Beginner's Guide to Literary Fiction" | NY Book Editors].</ref><ref>Girolimon, Mars. [https://www.snhu.edu/about-us/newsroom/liberal-arts/types-of-genres "Types of Genres: A Literary Guide"], [[Southern New Hampshire University]], 11 December 2023. Retrieved 3 September 2024.</ref> কিন্তু বিভিন্ন অকল্পনীয় ধাৰা, যেনে জীৱনী, ডায়েৰী, স্মৃতিগ্ৰন্থ, চিঠি, আৰু ৰচনা। এই বহল সংজ্ঞাৰ ভিতৰত সাহিত্যত কোনো বিশেষ বিষয়ৰ অকাল্পনিক কিতাপ, প্ৰবন্ধ বা অন্যান্য লিখিত তথ্য অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়।<ref name="EB">{{Cite web|last=Rexroth|first=Kenneth|title=literature | Definition, Characteristics, Genres, Types, & Facts|url=https://www.britannica.com/art/literature|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200729030437/https://www.britannica.com/art/literature|archive-date=29 July 2020|access-date=27 July 2020|website=Encyclopedia Britannica}}</ref><ref name="auto">''OED''{{full citation needed|date=November 2023}}</ref>
ছপা প্ৰযুক্তিৰ বিকাশে লিখিত ৰচনাৰ প্ৰতিদিনে বৃদ্ধি পোৱা বিতৰণ আৰু প্ৰসাৰৰ সুবিধা দিছে, আনহাতে ডিজিটেল যুগে অনলাইন ইলেক্ট্ৰনিক সাহিত্য আৰু অন্যান্য আধুনিক সংবাদ মাধ্যমৰ মাজৰ ৰেখাডাল ম্লান কৰি পেলাইছে।
== সংজ্ঞা ==
সাহিত্য শব্দটোৰ অৰ্থ ব্যাপক আৰু সংকুচিত দুটা ৰূপ পোৱা যায়। যিকোনো পুথিৰ প্ৰসংগতে সাহিত্য শব্দটো ব্যৱহাৰ হ'ব পাৰে। সেই অৰ্থত প্ৰচাৰ পুস্তিকাৰপৰা আৰম্ভকৰি জ্যোতিষ, ব্যাকৰণ, দৰ্শন, বিজ্ঞান, অংক অৰ্থশাস্ত্ৰ আদি যিবোৰ পুথিয়ে মানুহৰ জ্ঞানৰ ক্ষেত্ৰৰ পৰিধি বিস্তৃত কৰে সেই সকলোবোৰেই সাহিত্য। কিন্তু জ্ঞান বিলোৱাটোৱে সাহিত্যৰ উদ্দেশ্য নহয়। সংস্কৃত আলংকৰিক তথা পাশ্চাত্য সাহিত্যবেত্তাসকলৰ পাঠক আৰু শ্ৰোতাৰ মনত আনন্দপূৰ্ণ মানসিক অৱস্থা এটা সৃষ্টি কৰাহে সাহিত্যৰ উদ্দেশ্য। আই এ ৰিচাৰ্ডচ আদি পাশ্চাত্য সাহিত্যিকেও এই আনন্দপূৰ্ণ অৱস্থাটোৰ ওপৰতহে গুৰুত্ব দিছে। তেওঁৰ মতে সাহিত্যৰ সহায়ত আমাৰ ভাবনা শক্তি অধিকভাৱে পৰিষ্কাৰ হয় আৰু সেই হেতুকে প্ৰাকৃতিক বস্তুত উপলব্ধ হোৱা আনন্দতকৈ সাহিত্যৰ আনন্দ বেছি তীব্ৰ আৰু প্ৰভাৱশালী। গতিকে প্ৰসাৰিত অৰ্থত সাধাৰণ প্ৰচাৰ পুস্তিকাৰপৰা আৰম্ভ কৰি জ্ঞান-বিজ্ঞানৰ গ্ৰন্থবোৰো সাহিত্য নামেৰেই পৰিচিত। আনহাতে অকল আনন্দদানক্ষম ৰচনাইহে প্ৰকৃত সাহিত্যৰ নাম পায়। য়ে হ'ল সাহিত্যৰ সংকুচিত ৰূপ। <ref name="পৰাগ"/>
সময়ৰ লগে লগে সাহিত্যৰ সংজ্ঞা ভিন্ন হৈ আহিছে। পশ্চিম ইউৰোপত ১৮ শতিকাৰ আগতে সাহিত্যই সকলো কিতাপ আৰু লেখাক বুজাইছিল। ইয়াক পুৰণি, অধিক অন্তৰ্ভুক্ত ধাৰণালৈ ঘূৰি অহা বুলি ক’ব পাৰি, যাতে উদাহৰণস্বৰূপে সাংস্কৃতিক অধ্যয়নত কেন’নিক ৰচনাৰ উপৰি জনপ্ৰিয় আৰু সংখ্যালঘু ধাৰাসমূহো অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়। এই শব্দটো অলিখিত ৰচনাৰ উল্লেখতো ব্যৱহাৰ কৰা হয়: "মৌখিক সাহিত্য" আৰু "প্ৰাকসাক্ষৰ সংস্কৃতিৰ সাহিত্য"লৈ।
ব্যুৎপত্তিগতভাৱে এই শব্দটো লেটিন লিটেৰাটুৰা/লিটেৰাটুৰা, "শিক্ষণ, লিখা, ব্যাকৰণ"ৰপৰা উদ্ভৱ হৈছে, মূলতঃ "আখৰেৰে গঠিত লিখা," লিটেৰা/লিটেৰা, "আখৰ"ৰপৰা।<ref name="oetyd">{{cite web|title=literature (n.)|url=http://www.etymonline.com/index.php?term=literature&allowed_in_frame=0|publisher=Online Etymology Dictionary|access-date=9 February 2014|archive-date=22 February 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140222162614/http://www.etymonline.com/index.php?term=literature&allowed_in_frame=0|url-status=live}}</ref> ইয়াৰ পিছতো এই শব্দটো প্ৰয়োগ কৰা হৈছে কথিত বা গোৱা গ্ৰন্থলৈ।<ref name="meyer">{{cite journal|last=Meyer|first=Jim|year=1997|title=What is Literature? A Definition Based on Prototypes|url=http://www.und.nodak.edu/dept/linguistics/wp/1997Meyer.htm|journal=Work Papers of the Summer Institute of Linguistics and University of North Dakota Session|volume=41|issue=1|access-date=11 February 2014}}{{Dead link|date=January 2021}}</ref><ref>{{cite journal|last=Finnegan|first=Ruth|title=How Oral Is Oral Literature?|journal=Bulletin of the School of Oriental and African Studies|year=1974|volume=37|issue=1|pages=52–64|jstor=614104|doi=10.1017/s0041977x00094842|s2cid=190730645}} {{subscription required}}</ref> সাহিত্যক প্ৰায়ে ছিনেকড'চিকভাৱে "লেখা" বুলি কোৱা হয়, বিশেষকৈ সৃষ্টিশীল লেখা আৰু কাব্যিকভাৱে "লেখাৰ কলা" (বা কেৱল "কলা") বুলি কোৱা হয়। ছিড ফিল্ডে তেওঁৰ শাখা চিত্ৰনাট্যক "এটা কলা যি মাজে মাজে শিল্পৰ স্তৰলৈ উন্নীত হয়" বুলি বৰ্ণনা কৰিছে।<ref>{{cite book|author-last=Field|author-first=Syd|title=Screenplay: The Foundations of Screenwriting|section=Introduction|publisher=Delta|date=2005|isbn=978-0440582731}}</ref>
সাহিত্যৰ মূল্য বিচাৰ সংজ্ঞাই ইয়াক কেৱল উচ্চমানৰ লেখাৰে গঠিত বুলি গণ্য কৰে যি বেলেছ-লেট্ৰেছ ("সূক্ষ্ম লেখা") পৰম্পৰাৰ অংশ।[14] ইয়াৰ উদাহৰণ ১৯১০–১৯১১ চনৰ এনচাইক্লপিডিয়া ব্ৰিটানিকাত সাহিত্যক "লেখালৈ হ্ৰাস কৰা শ্ৰেষ্ঠ চিন্তাৰ সৰ্বোত্তম প্ৰকাশ" বুলি শ্ৰেণীভুক্ত কৰা হৈছে।<ref name="Biswas, ''Critique of Poetics'', 538">{{cite book|surname=Biswas|given=A.R.|title=Critique of Poetics|volume=2|year=2005|publisher=Atlantic Publishers & Dist|isbn=978-81-269-0377-1|url=https://books.google.com/books?id=9dpqORJYizkC&q=%22the%20best%20expression%20of%20the%20best%20thought%20reduced%20to%20writing%22&pg=PP1|archive-date=2021-04-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20210414114731/https://books.google.com/books?id=9dpqORJYizkC&q=%22the%20best%20expression%20of%20the%20best%20thought%20reduced%20to%20writing%22&pg=PP1|url-status=live|page=538}}</ref>
মেথিউ আৰ্নল্ডে সাহিত্যক জীৱনৰ সমালোচনা বুলি উল্লেখ কৰিছে। জৰ্জ ইলিয়তে সাহিত্যক জীৱনৰ লগত সংলগ্ন বুলি উল্লেখ কৰিছে। <ref name="পৰাগ"/>
==সাহিত্যৰ বিষয়-বস্তু==
সাহিত্যৰ বিষয়-বস্তু ব্যাপক হ'লেও সুবিধাৰ কাৰণে তাক কেইটামান ভাগত ভাগ কৰিব পাৰি।<ref name="পৰাগ">{{cite book | title=সাহিত্য সংজ্ঞা আৰু আংগিক | publisher=অসম পাবলিচিং কোম্পানী | author=পৰাগ কুমাৰ ভট্টাচাৰ্য | year=২০০২}}</ref> সেইবোৰ হ'ল
*ব্যক্তিগত অভিজ্ঞতা: ব্যক্তিৰ ব্যক্তি হিচাপে আহৰিত অভিজ্ঞতাকেই ই সামৰি লয়। ব্যক্তিগত জীৱনৰ অন্তৰ আৰু বৰ্হিজগতৰ লগত ই সম্পৰ্কান্বিত।
*মানৱীয় অভিজ্ঞতা: প্ৰত্যেক মানুহে জীৱন জগত ভগৱান ইত্যাদি বিষয় সম্পৰ্কে কিছুমান প্ৰশ্নৰ সন্মুখীন হয়। এই ধাৰণা আৰু অভিজ্ঞতাবোৰেই ব্যক্তিগত স্তৰৰপৰা সামূহিক স্তৰলৈ উন্নীত হয়।
*মানুহৰ সমাজ প্ৰতিবেশী আৰু অন্য ব্যক্তিৰ লগত মানুহৰ সম্পৰ্কও সাহিত্যৰ বিষয় হয়।
*নৈসৰ্গিক প্ৰকৃতি আৰু ইয়াৰ লগত মানুহৰ সম্পৰ্কও সাহিত্যৰ বিষয় হয়।
*বিভিন্ন বিভিন্ন ৰূপত মানুহে সৃষ্টি আৰু প্ৰকাশ কৰা ক্ষমতা আৰু ইয়াৰ শিল্পায়িত ৰূপ সাহিত্যৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ বিষয়।<br />
এই পাঁচটা বিষয়ৰ সন্দৰ্ভত সাহিত্যক এনেদৰে ভাগ কৰি দেখুৱাব পাৰি।<ref name="পৰাগ"/>
*ব্যক্তিগত অভিজ্ঞতাৰ সাহিত্য।
*সাধাৰণ মানুহৰ জীৱনৰ ওপৰত ৰচিত সাহিত্য।
*সামাজিক জীৱনৰ সাহিত্য
*প্ৰকৃতি বিষয়ক সাহিত্য।
*সাহিত্য আৰু কলাৰ বিশ্লেষণাত্মক সাহিত্য।
== পৌৰাণিক সাহিত্য ==
== বিভিন্ন প্ৰকাৰ ==
====== কবিতা ======
====== প্ৰবন্ধ ======
====== গল্প ======
====== উপন্যাস ======
====== নাট্য সাহিত্য ======
==লগতে চাওক==
*[[অসমীয়া সাহিত্য]]
* [[তৰুণ চন্দ্ৰ পামেগাম]]
==তথ্য সংগ্ৰহ==
{{Reflist}}
== বাহ্যিক সংযোগ ==
* [http://etext.lib.virginia.edu/cgi-local/DHI/dhi.cgi?id=dv1-55 ডিক্সনাৰী অৱ দ্য হিষ্টৰী অৱ আইদিয়াছ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090506142453/http://etext.lib.virginia.edu/cgi-local/DHI/dhi.cgi?id=dv1-55 |date=2009-05-06 }}
* [http://www.ulib.org/ কাৰ্ণেগী মেলন বিশ্ববিদ্যালয়ৰ বিশ্বজনীন পাঠগাৰ]
* [http://www.ielforum.org ইংৰাজী লিটাৰেচাৰ ফোৰাম] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181228091532/http://ielforum.org/ |date=2018-12-28 }}
* [http://gutenberg.net প্ৰজেক্ট গুটেনবাৰ্গৰ অনলাইন পাঠগাৰ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20020124042653/http://gutenberg.net/ |date=2002-01-24 }}
* [http://arts.bdnews24.com আৰ্টচ, বিডিনিউজ টুৱেণ্টি ফৰ ডটকম] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071012232151/http://arts.bdnews24.com/ |date=2007-10-12 }}
[[শ্ৰেণী: সংস্কৃতি]]
[[শ্ৰেণী: সাহিত্য|*]]
fmqesgy178kadcc5aamvy79bsf6vq1n
607004
607003
2026-05-18T07:13:38Z
BhuyanBhaskar
16362
/* বিভিন্ন প্ৰকাৰ */
607004
wikitext
text/x-wiki
{{stub literature}}
{{সাহিত্য}}
লিখন-শিল্পক এক কথাত '''সাহিত্য''' ({{lang-en|literature}}) বোলা হয়। [[গদ্য]], [[পদ্য]] আৰু [[নাটক]] - এই তিনি ধাৰাত প্ৰাথমিকভাৱে সাহিত্যক ভাগ কৰা হৈছে। গদ্যৰ কিছুমান ভাগ হৈছে [[প্ৰবন্ধ]], [[নিবন্ধ]], [[গল্প]] ইত্যাদি। [[সমাজ]] জীৱনৰ প্ৰকৃত ছবি যি মাধ্যমৰ জৰিয়তে লিখিতভাৱে প্ৰকাশ কৰা হয় সেয়ে '''সাহিত্য'''।
‘সম’ আৰু ‘হিত’ – এই দুয়োটা শব্দৰপৰাই সাহিত্য শব্দটোৰ সৃষ্টি হৈছে। সাহিত্যৰ লগত ভাষাৰ সম্পৰ্ক ওতপ্ৰোত, দুয়ো দুয়োৰে পৰিপূৰক। সাহিত্য হ’ল সমাজৰ দাপোন স্বৰূপ। সমাজত বৰ্তি থকা আৱেগ-অনুভূতি, বিদ্ৰোহ-আকাংক্ষা, মৰম-অত্যাচাৰ আদি বিভিন্ন দিশক সাহিত্যৰ যোগেদি প্ৰতিফলিত কৰা হয়। সামাজিক জনজীৱনৰ প্ৰতিটো দশকে ভাষাৰ সহায়ত সাহিত্যৰ যোগেদি প্ৰকাশ কৰিব পাৰি। সাহিত্য অবিহনে এটা [[ভাষা]] বা জাতি জীয়াই থাকিব নোৱাৰে। সাহিত্য চৰ্চাই ভাষা বা জাতিক উন্নতিৰ পথত আগুৱাই নিয়াত প্ৰত্যক্ষভাৱে সহায় কৰে।
সাহিত্য হ'ল যিকোনো লিখিত ৰচনাৰ সংকলন, কিন্তু ইয়াক বিশেষভাৱে কলা বুলি গণ্য কৰা লেখাৰ বাবেও অধিক সংকীৰ্ণভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হয়, বিশেষকৈ উপন্যাস, নাটক আৰু কবিতাৰ বাবে।<ref name="OD">{{cite web|url=https://www.oxfordlearnersdictionaries.com/definition/american_english/literature|title=Literature: definition|publisher=Oxford Learner's Dictionaries|access-date=24 July 2020|archive-date=10 June 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210610161527/https://www.oxfordlearnersdictionaries.com/definition/american_english/literature|url-status=live}}</ref> ইয়াত ছপা আৰু ডিজিটেল লেখা দুয়োটা অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে।<ref>{{Cite book|last=Rettberg|first=Scott|title=Electronic literature|date=2019|publisher=Polity press|isbn=978-1-5095-1677-3|location=Cambridge, UK Medford, MA}}</ref> শেহতীয়া শতিকাবোৰত এই সংজ্ঞাটো মৌখিক সাহিত্যকো সামৰি লোৱা হৈছে, যাৰ বহুখিনি লিপিবদ্ধ কৰা হৈছে।{{sfn|Goody|1987|p=}}<ref name="archive">{{cite web|last=Goody|first=Jack|title=Oral literature|url=https://www.britannica.com/art/oral-literature|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20191214104037/https://www.britannica.com/art/oral-literature|archive-date=14 December 2019|access-date=2020-07-27|publisher=[[Encyclopaedia Britannica]]}}; see also [[Homer]].</ref> সাহিত্য হৈছে জ্ঞান আৰু মনোৰঞ্জনৰ ৰেকৰ্ডিং, সংৰক্ষণ, আৰু প্ৰেৰণৰ এক পদ্ধতি। ইয়াৰ সামাজিক, মানসিক, আধ্যাত্মিক বা ৰাজনৈতিক ভূমিকাও থাকিব পাৰে।
সাহিত্য সমালোচনা অন্যতম পুৰণি শৈক্ষিক শাখা, আৰু ই নিৰ্দিষ্ট গ্ৰন্থৰ সাহিত্যিক যোগ্যতা বা বৌদ্ধিক তাৎপৰ্য্যৰ সৈতে জড়িত। গ্ৰন্থ আৰু অন্যান্য গ্ৰন্থক শিল্পকৰ্ম বা পৰম্পৰা হিচাপে অধ্যয়ন কৰাটো ইয়াৰ পৰিৱৰ্তে পাঠ্য সমালোচনা বা গ্ৰন্থখনৰ ইতিহাসে সামৰি লৈছে। "সাহিত্য", শিল্পৰূপ হিচাপে কেতিয়াবা সাহিত্যিক কল্পকাহিনী, শিল্পকৌশলতাৰ লক্ষ্যৰে লিখা কল্পকাহিনীৰ সমাৰ্থকভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হয়,<ref>[https://nybookeditors.com/2018/07/what-is-literary-fiction/ A Beginner's Guide to Literary Fiction" | NY Book Editors].</ref><ref>Girolimon, Mars. [https://www.snhu.edu/about-us/newsroom/liberal-arts/types-of-genres "Types of Genres: A Literary Guide"], [[Southern New Hampshire University]], 11 December 2023. Retrieved 3 September 2024.</ref> কিন্তু বিভিন্ন অকল্পনীয় ধাৰা, যেনে জীৱনী, ডায়েৰী, স্মৃতিগ্ৰন্থ, চিঠি, আৰু ৰচনা। এই বহল সংজ্ঞাৰ ভিতৰত সাহিত্যত কোনো বিশেষ বিষয়ৰ অকাল্পনিক কিতাপ, প্ৰবন্ধ বা অন্যান্য লিখিত তথ্য অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়।<ref name="EB">{{Cite web|last=Rexroth|first=Kenneth|title=literature | Definition, Characteristics, Genres, Types, & Facts|url=https://www.britannica.com/art/literature|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200729030437/https://www.britannica.com/art/literature|archive-date=29 July 2020|access-date=27 July 2020|website=Encyclopedia Britannica}}</ref><ref name="auto">''OED''{{full citation needed|date=November 2023}}</ref>
ছপা প্ৰযুক্তিৰ বিকাশে লিখিত ৰচনাৰ প্ৰতিদিনে বৃদ্ধি পোৱা বিতৰণ আৰু প্ৰসাৰৰ সুবিধা দিছে, আনহাতে ডিজিটেল যুগে অনলাইন ইলেক্ট্ৰনিক সাহিত্য আৰু অন্যান্য আধুনিক সংবাদ মাধ্যমৰ মাজৰ ৰেখাডাল ম্লান কৰি পেলাইছে।
== সংজ্ঞা ==
সাহিত্য শব্দটোৰ অৰ্থ ব্যাপক আৰু সংকুচিত দুটা ৰূপ পোৱা যায়। যিকোনো পুথিৰ প্ৰসংগতে সাহিত্য শব্দটো ব্যৱহাৰ হ'ব পাৰে। সেই অৰ্থত প্ৰচাৰ পুস্তিকাৰপৰা আৰম্ভকৰি জ্যোতিষ, ব্যাকৰণ, দৰ্শন, বিজ্ঞান, অংক অৰ্থশাস্ত্ৰ আদি যিবোৰ পুথিয়ে মানুহৰ জ্ঞানৰ ক্ষেত্ৰৰ পৰিধি বিস্তৃত কৰে সেই সকলোবোৰেই সাহিত্য। কিন্তু জ্ঞান বিলোৱাটোৱে সাহিত্যৰ উদ্দেশ্য নহয়। সংস্কৃত আলংকৰিক তথা পাশ্চাত্য সাহিত্যবেত্তাসকলৰ পাঠক আৰু শ্ৰোতাৰ মনত আনন্দপূৰ্ণ মানসিক অৱস্থা এটা সৃষ্টি কৰাহে সাহিত্যৰ উদ্দেশ্য। আই এ ৰিচাৰ্ডচ আদি পাশ্চাত্য সাহিত্যিকেও এই আনন্দপূৰ্ণ অৱস্থাটোৰ ওপৰতহে গুৰুত্ব দিছে। তেওঁৰ মতে সাহিত্যৰ সহায়ত আমাৰ ভাবনা শক্তি অধিকভাৱে পৰিষ্কাৰ হয় আৰু সেই হেতুকে প্ৰাকৃতিক বস্তুত উপলব্ধ হোৱা আনন্দতকৈ সাহিত্যৰ আনন্দ বেছি তীব্ৰ আৰু প্ৰভাৱশালী। গতিকে প্ৰসাৰিত অৰ্থত সাধাৰণ প্ৰচাৰ পুস্তিকাৰপৰা আৰম্ভ কৰি জ্ঞান-বিজ্ঞানৰ গ্ৰন্থবোৰো সাহিত্য নামেৰেই পৰিচিত। আনহাতে অকল আনন্দদানক্ষম ৰচনাইহে প্ৰকৃত সাহিত্যৰ নাম পায়। য়ে হ'ল সাহিত্যৰ সংকুচিত ৰূপ। <ref name="পৰাগ"/>
সময়ৰ লগে লগে সাহিত্যৰ সংজ্ঞা ভিন্ন হৈ আহিছে। পশ্চিম ইউৰোপত ১৮ শতিকাৰ আগতে সাহিত্যই সকলো কিতাপ আৰু লেখাক বুজাইছিল। ইয়াক পুৰণি, অধিক অন্তৰ্ভুক্ত ধাৰণালৈ ঘূৰি অহা বুলি ক’ব পাৰি, যাতে উদাহৰণস্বৰূপে সাংস্কৃতিক অধ্যয়নত কেন’নিক ৰচনাৰ উপৰি জনপ্ৰিয় আৰু সংখ্যালঘু ধাৰাসমূহো অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়। এই শব্দটো অলিখিত ৰচনাৰ উল্লেখতো ব্যৱহাৰ কৰা হয়: "মৌখিক সাহিত্য" আৰু "প্ৰাকসাক্ষৰ সংস্কৃতিৰ সাহিত্য"লৈ।
ব্যুৎপত্তিগতভাৱে এই শব্দটো লেটিন লিটেৰাটুৰা/লিটেৰাটুৰা, "শিক্ষণ, লিখা, ব্যাকৰণ"ৰপৰা উদ্ভৱ হৈছে, মূলতঃ "আখৰেৰে গঠিত লিখা," লিটেৰা/লিটেৰা, "আখৰ"ৰপৰা।<ref name="oetyd">{{cite web|title=literature (n.)|url=http://www.etymonline.com/index.php?term=literature&allowed_in_frame=0|publisher=Online Etymology Dictionary|access-date=9 February 2014|archive-date=22 February 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140222162614/http://www.etymonline.com/index.php?term=literature&allowed_in_frame=0|url-status=live}}</ref> ইয়াৰ পিছতো এই শব্দটো প্ৰয়োগ কৰা হৈছে কথিত বা গোৱা গ্ৰন্থলৈ।<ref name="meyer">{{cite journal|last=Meyer|first=Jim|year=1997|title=What is Literature? A Definition Based on Prototypes|url=http://www.und.nodak.edu/dept/linguistics/wp/1997Meyer.htm|journal=Work Papers of the Summer Institute of Linguistics and University of North Dakota Session|volume=41|issue=1|access-date=11 February 2014}}{{Dead link|date=January 2021}}</ref><ref>{{cite journal|last=Finnegan|first=Ruth|title=How Oral Is Oral Literature?|journal=Bulletin of the School of Oriental and African Studies|year=1974|volume=37|issue=1|pages=52–64|jstor=614104|doi=10.1017/s0041977x00094842|s2cid=190730645}} {{subscription required}}</ref> সাহিত্যক প্ৰায়ে ছিনেকড'চিকভাৱে "লেখা" বুলি কোৱা হয়, বিশেষকৈ সৃষ্টিশীল লেখা আৰু কাব্যিকভাৱে "লেখাৰ কলা" (বা কেৱল "কলা") বুলি কোৱা হয়। ছিড ফিল্ডে তেওঁৰ শাখা চিত্ৰনাট্যক "এটা কলা যি মাজে মাজে শিল্পৰ স্তৰলৈ উন্নীত হয়" বুলি বৰ্ণনা কৰিছে।<ref>{{cite book|author-last=Field|author-first=Syd|title=Screenplay: The Foundations of Screenwriting|section=Introduction|publisher=Delta|date=2005|isbn=978-0440582731}}</ref>
সাহিত্যৰ মূল্য বিচাৰ সংজ্ঞাই ইয়াক কেৱল উচ্চমানৰ লেখাৰে গঠিত বুলি গণ্য কৰে যি বেলেছ-লেট্ৰেছ ("সূক্ষ্ম লেখা") পৰম্পৰাৰ অংশ।[14] ইয়াৰ উদাহৰণ ১৯১০–১৯১১ চনৰ এনচাইক্লপিডিয়া ব্ৰিটানিকাত সাহিত্যক "লেখালৈ হ্ৰাস কৰা শ্ৰেষ্ঠ চিন্তাৰ সৰ্বোত্তম প্ৰকাশ" বুলি শ্ৰেণীভুক্ত কৰা হৈছে।<ref name="Biswas, ''Critique of Poetics'', 538">{{cite book|surname=Biswas|given=A.R.|title=Critique of Poetics|volume=2|year=2005|publisher=Atlantic Publishers & Dist|isbn=978-81-269-0377-1|url=https://books.google.com/books?id=9dpqORJYizkC&q=%22the%20best%20expression%20of%20the%20best%20thought%20reduced%20to%20writing%22&pg=PP1|archive-date=2021-04-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20210414114731/https://books.google.com/books?id=9dpqORJYizkC&q=%22the%20best%20expression%20of%20the%20best%20thought%20reduced%20to%20writing%22&pg=PP1|url-status=live|page=538}}</ref>
মেথিউ আৰ্নল্ডে সাহিত্যক জীৱনৰ সমালোচনা বুলি উল্লেখ কৰিছে। জৰ্জ ইলিয়তে সাহিত্যক জীৱনৰ লগত সংলগ্ন বুলি উল্লেখ কৰিছে। <ref name="পৰাগ"/>
==সাহিত্যৰ বিষয়-বস্তু==
সাহিত্যৰ বিষয়-বস্তু ব্যাপক হ'লেও সুবিধাৰ কাৰণে তাক কেইটামান ভাগত ভাগ কৰিব পাৰি।<ref name="পৰাগ">{{cite book | title=সাহিত্য সংজ্ঞা আৰু আংগিক | publisher=অসম পাবলিচিং কোম্পানী | author=পৰাগ কুমাৰ ভট্টাচাৰ্য | year=২০০২}}</ref> সেইবোৰ হ'ল
*ব্যক্তিগত অভিজ্ঞতা: ব্যক্তিৰ ব্যক্তি হিচাপে আহৰিত অভিজ্ঞতাকেই ই সামৰি লয়। ব্যক্তিগত জীৱনৰ অন্তৰ আৰু বৰ্হিজগতৰ লগত ই সম্পৰ্কান্বিত।
*মানৱীয় অভিজ্ঞতা: প্ৰত্যেক মানুহে জীৱন জগত ভগৱান ইত্যাদি বিষয় সম্পৰ্কে কিছুমান প্ৰশ্নৰ সন্মুখীন হয়। এই ধাৰণা আৰু অভিজ্ঞতাবোৰেই ব্যক্তিগত স্তৰৰপৰা সামূহিক স্তৰলৈ উন্নীত হয়।
*মানুহৰ সমাজ প্ৰতিবেশী আৰু অন্য ব্যক্তিৰ লগত মানুহৰ সম্পৰ্কও সাহিত্যৰ বিষয় হয়।
*নৈসৰ্গিক প্ৰকৃতি আৰু ইয়াৰ লগত মানুহৰ সম্পৰ্কও সাহিত্যৰ বিষয় হয়।
*বিভিন্ন বিভিন্ন ৰূপত মানুহে সৃষ্টি আৰু প্ৰকাশ কৰা ক্ষমতা আৰু ইয়াৰ শিল্পায়িত ৰূপ সাহিত্যৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ বিষয়।<br />
এই পাঁচটা বিষয়ৰ সন্দৰ্ভত সাহিত্যক এনেদৰে ভাগ কৰি দেখুৱাব পাৰি।<ref name="পৰাগ"/>
*ব্যক্তিগত অভিজ্ঞতাৰ সাহিত্য।
*সাধাৰণ মানুহৰ জীৱনৰ ওপৰত ৰচিত সাহিত্য।
*সামাজিক জীৱনৰ সাহিত্য
*প্ৰকৃতি বিষয়ক সাহিত্য।
*সাহিত্য আৰু কলাৰ বিশ্লেষণাত্মক সাহিত্য।
== পৌৰাণিক সাহিত্য ==
==বিভিন্ন প্ৰকাৰ==
=== কবিতা ===
=== প্ৰবন্ধ ===
=== গল্প ===
=== উপন্যাস ===
=== নাট্য সাহিত্য ===
==লগতে চাওক==
*[[অসমীয়া সাহিত্য]]
* [[তৰুণ চন্দ্ৰ পামেগাম]]
==তথ্য সংগ্ৰহ==
{{Reflist}}
== বাহ্যিক সংযোগ ==
* [http://etext.lib.virginia.edu/cgi-local/DHI/dhi.cgi?id=dv1-55 ডিক্সনাৰী অৱ দ্য হিষ্টৰী অৱ আইদিয়াছ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090506142453/http://etext.lib.virginia.edu/cgi-local/DHI/dhi.cgi?id=dv1-55 |date=2009-05-06 }}
* [http://www.ulib.org/ কাৰ্ণেগী মেলন বিশ্ববিদ্যালয়ৰ বিশ্বজনীন পাঠগাৰ]
* [http://www.ielforum.org ইংৰাজী লিটাৰেচাৰ ফোৰাম] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181228091532/http://ielforum.org/ |date=2018-12-28 }}
* [http://gutenberg.net প্ৰজেক্ট গুটেনবাৰ্গৰ অনলাইন পাঠগাৰ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20020124042653/http://gutenberg.net/ |date=2002-01-24 }}
* [http://arts.bdnews24.com আৰ্টচ, বিডিনিউজ টুৱেণ্টি ফৰ ডটকম] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071012232151/http://arts.bdnews24.com/ |date=2007-10-12 }}
[[শ্ৰেণী: সংস্কৃতি]]
[[শ্ৰেণী: সাহিত্য|*]]
traf63skbydozbux915ev1br00wtynk
অসমীয়া সাহিত্য
0
2468
607005
544719
2026-05-18T07:20:35Z
BhuyanBhaskar
16362
/* প্ৰাক শঙ্কৰী যুগ */
607005
wikitext
text/x-wiki
{{unreferenced}}
{{অসমীয়া সাহিত্য}}
'''অসমীয়া সাহিত্য''' বুলি ক’লে অসমীয়া ভাষাত ৰচনা কৰা সাহিত্যৰাজিখিনিক বুজা যায়৷ প্ৰাচীন ভাৰতীয় আৰ্য-ভাষাবিশেষে ক্ৰম পৰিৱৰ্তনৰ মাজেদি আহি খ্ৰীষ্টীয় দশম-একাদশ শতিকামানত অসমীয়া ৰূপ ল’বলৈ আৰম্ভ কৰে৷ সেয়েহে অসমীয়া ভাষা আৰ্যভাষা সম্ভূত বুলি অধ্যাপক সত্যেন্দ্ৰনাথ শৰ্মাই উল্লেখ কৰিছে৷<ref name="ইতিবৃত্ত">{{cite book | title=অসমীয়া সাহিত্যৰ সমীক্ষাত্মক ইতিবৃত্ত | publisher=সৌমাৰ প্ৰকাশ | author=সত্যেন্দ্ৰনাথ শৰ্মা | year=দশম সংস্কৰণ, ২০১৩ জুন}}</ref> অৱশ্যে শৰ্মাই অসমীয়া ভাষাত তিৰ্ব্বতবৰ্মী আৰু অষ্ট্ৰিক ভাষাৰ কিছু প্ৰভাৱ পৰিছে বুলি উল্লেখ কৰিছে৷ সেইদৰে প্ৰাচীন কামৰূপত কথিত ‘কামৰূপী প্ৰাকৃত’ আৰু অপভ্ৰংশৰ মাজেৰেও অসমীয়া ভাষাৰ বিকাশ হৈছে বুলি আন এটি মতবাদ আছে৷(পৃ.-৩)<ref name="ইতিবৃত্ত"/> মাগধী প্ৰাকৃতৰ প্ৰাচ্য অপভ্ৰংশৰ পৰা অসমীয়া ভাষাৰ উৎপত্তি হৈছে বুলিও আন এটি মতবাদ আছে৷ (পৃ.-৭)<ref name="ইতিবৃত্ত"/><br /> এই সন্দৰ্ভত ভাষাতত্ত্ববিদ ৰমেশ পাঠকে লিখিছে এনেদৰে- পঞ্চম শতিকাৰ পৰা দ্বাদশ শতিকালৈ হিন্দু ৰজাসকলে লিখা তামৰ ফলি কিছুমানত অসমীয়া ভাষাৰ প্ৰাচীনতম নিদৰ্শনস্বৰূপ শব্দ কিছুমান পোৱা যায় যদিও দশম-একাদশ শতিকামানৰ পৰাহে মূলতঃ অসমীয়া ভাষাত সৃষ্ট সাহিত্যৰাজিৰ প্ৰমাণ পোৱা যায়৷<ref name="ঐতিহ্য">{{cite book | title=ঐতিহ্যঃ অসমীয়া সাহিত্য | publisher=হেৰিটেজ আছাম | author=ৰমেশ পাঠক | year=২০০৭ | pages=২১}}</ref> তাৰ পূৰ্বে অসমত যিবোৰ সাহিত্য পোৱা যায়, তাৰ ভাষা আছিল সংস্কৃত৷ (পৃ.-২)<ref name="ইতিবৃত্ত"/> খ্ৰীষ্টীয় সপ্তম শতিকামানৰ পৰাই অসমীয়া ভাষাই স্বকীয়তা লাভ কৰাৰ পথত আগবাঢ়িবলৈ আৰম্ভ কৰাৰ সন্দৰ্ভত প্ৰসিদ্ধ পৰিব্ৰাজক হিউৱেন চাঙৰ এটি মন্তব্য উল্লেখযোগ্য৷ ভাস্কৰ বৰ্মাৰ ৰাজত্ব কালত প্ৰসিদ্ধ চীন পৰিব্ৰাজক হিউৱেন ছাঙে কামৰূপ অঞ্চল ভ্ৰমণ কৰি এই অঞ্চলৰ ভাষা বিষয়ত এটি টোকা লিখিছে এনেদৰে— ‘কামৰূপৰ ভাষা মধ্যভাৰতৰ ভাষাতকৈ কিছু পৃথক আছিল৷’(পৃ.৮)<ref name="ইতিবৃত্ত"/>
'''অসমীয়া সাহিত্যৰ পটভূমি সাহিত্য'''ক লিখিত পৰম্পৰাৰ পৰিৱৰ্তনৰ দিশৰ পৰা লক্ষ্য কৰি কেইবাটাও ভাগত ভগাব পাৰি। যেনে-
# [[চৰ্যাপদ]]
# প্ৰাক্ বৈষ্ণৱ সাহিত্য
# [[বৈষ্ণৱ সাহিত্য]]
# [[পাঁচালী সাহিত্য]]
# [[চৰিত পুথি]] আৰু বংশাৱলী
# [[বুৰঞ্জী সাহিত্য]] আৰু আহোম যুগৰ সাহিত্য
# আধুনিক অসমীয়া সাহিত্য
== অসমীয়া সাহিত্যৰ পটভূমি ==
{{প্ৰধান|চৰ্যাপদ}}
[[অসমীয়া]] লিখিত সাহিত্যৰ প্ৰথম নিৰ্দশন চৰ্যাপদবোৰত পোৱা যায়। চৰ্যাপদবোৰ [[বৌদ্ধ ধৰ্ম]]ৰ মূল আচাৰ-নীতিবোৰ প্ৰচাৰ কৰিবলৈ গীতৰ আকাৰত ৰচনা কৰা হৈছিল। ৰাগ-ৰাগিনী অনুসৰি গোৱা এই গীতবোৰক চৰ্যাগীত, বৌদ্ধগান বা দোহাও বোলে। চৰ্যাপদবোৰ অষ্টম শতিকাৰ পৰা দ্বাদশ শতিকাৰ ভিতৰত ৰচিত বুলি ঠাৱৰ কৰা হৈছে।<ref>{{cite book | title=অসমীয়া সাহিতৰ সমীক্ষাত্মক ইতিবৃত্ত | author=সত্যন্দ্ৰনাথ শৰ্মা | pages=০৯}}</ref>
== প্ৰাক শঙ্কৰী যুগ ==
প্ৰাক শংকৰী যুগ বুলিলে শঙ্কৰদেৱৰ জন্মৰ আগৰ সময়ছোৱাক বুজা যায়৷ সত্যেন্দ্ৰনাথ শৰ্মাৰ যুগ বিভাজন অনুসৰি এই যুগৰ সময়সীমা হৈছে-১৩০০-১৪৯০৷ এই সময়ছোৱাত সাহিত্য ৰচনা কৰা লেখকসকলৰ ভিতৰত [[হেম সৰস্বতী]], [[ৰুদ্ৰ কন্দলী]], [[হৰিহৰ বিপ্ৰ]], [[কবিৰত্ন সৰস্বতী]] আৰু [[মাধৱ কন্দলী]]
অসমীয়া সাহিত্যৰ পূৰ্ণাংগ ৰূপত লিখিত সাহিত্যৰ আদৰ্শ স্থাপন হয় ১৪শ শতিকাত ৰচিত [[হেম সৰস্বতী]] 'প্ৰহ্লাদ চৰিত' পুথিৰ জৰিয়তে। আনহাতে ১৪শ শতিকাত [[মাধৱ কন্দলী]]য়ে [[বাল্মীকি]]ৰ ৰামায়ণ অসমীয়ালৈ অনুবাদ কৰে। আধুনিক ভাৰতীয় ভাষা তথা উত্তৰ [[ভাৰত]]ৰ ভিতৰত এইখনেই প্ৰথম ৰামায়ণ। ৰুদ্ৰ কন্দলিয়ে [[মহাভাৰত]]ৰ 'দ্ৰোণ পৰ্ব' অনুবাদ কৰে। ১৫শ শতিকাত সৃষ্টি হয় দুৰ্গাবৰৰ 'গীতি ৰামায়ণ', একেদৰে পীতাম্বৰ আৰু মনকৰেও পুৰাণৰ পৰা যথেষ্ট সংখ্যক গীত অনুবাদ কৰে। এই শ্ৰেণীৰ সাহিত্যক [[পাঁচালী সাহিত্য]] বোলে।
==শংকৰী যুগ বা বৈষ্ণৱ যুগ ==
১৫শ শতিকাত জন্ম গ্ৰহণ কৰা মহাপুৰুষ [[শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ|শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ]] (১৪৪৯-১৫৬৮) [[অসম]]ত [[বৈষ্ণৱ ধৰ্ম]] প্ৰৱৰ্তন কৰিবৰ কাৰণে [[সংস্কৃত]] সাহিত্যৰ পৰা অনেক সাহিত্য অনুবাদ কৰাৰ লগতে স্বকীয়ভাৱেও অনেক সাহিত্য সৃষ্টি কৰিছিল। কীৰ্তন-ঘোষা, ভক্তি-প্ৰদীপ, ৰুক্মিণী হৰণ, হৰিচন্দ্ৰ উপাখ্যান আৰু বলি চলন, দশম আদি উল্লেখযোগ্য। [[ৰাম সৰস্বতী]]য়ে অনুবাদ কৰে মহাভাৰতৰ বিভিন্ন কাণ্ডসমূহ আৰু বিভিন্ন পুৰাণ-উপপুৰাণৰ পৰা সংগ্ৰহিত 'বধ কাব্যসমূহ'। [[মাধৱদেৱ]]ৰ 'ৰাজসুই যজ্ঞ' আদি এই সময়ৰ অন্যান্য লেখত ল'ব লগিয়া গ্ৰন্থ। এই সময়তে [[ভট্টদেৱ|ভট্টদেৱে]] প্ৰথম বাৰৰ কাৰণে সাহিত্য ৰচনাত গদ্যক একমাত্ৰ প্ৰকাশৰ মাধ্যম হিচাপে গ্ৰহণ কৰে। তেওঁৰ 'কথা-গীতা', 'কথা-ভাগৱত' অন্যতম।
==শঙ্কৰোত্তৰ যুগ==
অসমৰ [[আহোম]] ৰাজত্বৰ সময়তো অসমীয়া সাহিত্যৰ যথেষ্ট সংখ্যক নতুন নতুন সাহিত্যৰ সৃষ্টি হৈছিল। আহোম যুগত সৃষ্টি হৈছিল বুৰঞ্জী সাহিত্যসমূহ। ১৭৯৫ চনত পণ্ডিত [[টেঙ-ঙাই ম'হুং|টেঙ-ঙাই ম'হুঙে]] লিখা [[হ '-মু'ঙ]] নামৰ বৰ কাকতখন অসমৰ প্ৰথম অভিধান আছিল। এই টাইআহোম-অসমীয়া অভিধানত টাই-আহোম ভাষাত ২৫০০ টা শব্দ আৰু ইয়াৰ অসমীয়া অৰ্থ সমুহ লিখা হৈছিল।<ref>Phukan,Nath 2019 [https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=3683125 Dictionary Writing in Assam: A Study Through Select Classical Texts] </ref> ইয়াৰ উপৰিও আহোম যুগৰ অন্যতম সৃষ্টি আছিল ব্যৱহাৰিক সাহিত্যসমূহ। জ্যোতিষ, চিকিৎসা, গণিত, সঙ্গীত আদি বিভিন্ন বিষয়ত এই গ্ৰন্থসমূহ ৰচনা কৰা হৈছিল। শঙ্কৰোত্তৰ যুগত চৰিত সাহিত্যসমূহো সৃষ্টি কৰা হৈছিল। [[কথা গুৰু চৰিত]] এই সময়ৰ অন্যতম সৃষ্টি। ইয়াৰ উপৰিও দামোদৰ চৰিত, বৰদোৱা চৰিত, বনমালী দেৱৰ চৰিত আদি চৰিত পুথি পোৱা যায়।
==আধুনিক অসমীয়া সাহিত্যৰ আৰম্ভণি==
{{See also|অসমীয়া সাহিত্যৰ অৰুণোদয় যুগ}}
আধুনিক অসমীয়া সাহিত্যৰ আৰম্ভণি খ্ৰীষ্টান মিছনেৰী [[নাথান ব্ৰাউন]], [[মাইলছ ব্ৰনছন]], [[ইলাইজা হুইট্নি ব্ৰাউন]], [[উইলিয়াম ৰবিনছন]], [[এ কে গাৰ্নি]], [[হেৰিয়েট বি.এল. কট্টাৰ]] আদিৰ প্ৰচেষ্টাত [[অসমীয়া ভাষা]]ত প্ৰকাশ কৰা [[অৰুণোদয়]] (১৮৪৬) আলোচনীৰ সময়ৰ পৰাই আৰম্ভ হয়। ইয়াৰ আগতে ১৮১৩ চনত মিছনেৰীসকলৰ উদ্যোগতে [[আত্মাৰাম শৰ্মা]]ই [[ধৰ্মপুস্তক|বাইবেল]] অসমীয়ালৈ অনুবাদ কৰে। এইখনেই অসমীয়া ভাষাত প্ৰথম ছপা পুথি। সেইসময়তে [[নাথান ব্ৰাউন|নাথান ব্ৰাউনে]] ৰচনা কৰে 'গ্ৰামাটিকেল নটিচেছ অৱ দ্যা আছামিছ লেংগুৱেজ' (১৮৪৮), [[মাইলছ ব্ৰনছন|মাইলছ ব্ৰনচনে]] ৰচনা কৰে 'অসমীয়া-ইংৰাজী অভিধান' (১৮৬৭) আৰু ১৮৩৯ চনত অন্য এজন মিছনেৰী ডব্লিও.ৰবিনচনে ৰচনা কৰে ইংৰাজীত প্ৰথম অসমীয়া ব্যাকৰণ 'এ গ্ৰামাৰ অৱ আছামিছ লেংগুৱেজ'।
১৯শ শতিকাত অসমীয়া সাহিত্যই এক নতুন ধাৰাৰে আগবাঢ়ে। এই সময়তে [[হেমচন্দ্ৰ বৰুৱা]]ই অসমীয়া ভাষাৰ প্ৰথম ব্যাকৰণ '[[অসমীয়া ব্যাকৰণ]]' (১৮৯৫) ৰচনা কৰে। আৰু অসমীয়া ভাষাৰ প্ৰথম অভিধান '[[হেমকোষ]]' (১৯০০) ৰচনা কৰে। এই সময়তে প্ৰকাশ পায় অসমীয়া সংবাদ পত্ৰ '[[আসাম বন্ধু]]' (১৮৮৫)। [[আনন্দৰাম ঢেকিয়াল ফুকন]], [[গুণাভিৰাম বৰুৱা]] এই সময়ৰ উল্লেখযোগ্য ব্যক্তি। গুণাভিৰাম বৰুৱাৰ 'ৰাম-নৱমী' (১৮৫৭) আৰু [[হেমচন্দ্ৰ বৰুৱা]]ৰ '[[কানীয়া-কীৰ্তন|কানীয়াৰ-কীৰ্তন]]' (১৮৬১) উল্লেখ্যযোগ্য গ্ৰন্থ।
কলিকাতাত পঢ়িবলৈ গৈ [[চন্দ্ৰ কুমাৰ আগৰৱালা]] (১৮৬৭-১৯৩৮), [[লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱা]] (১৮৬৭-১৯৩৮) আৰু [[হেমচন্দ্ৰ গোস্বামী]] (১৮৭২-১৯২৮)ৰ প্ৰচেষ্টাত প্ৰকাশ পোৱা '[[জোনাকী]]' (১৮৮৯) আলোচনীৰ সময়ৰ পৰাই আধুনিক অসমীয়া সাহিত্যলৈ সম্পূৰ্ণভাৱে ৰোমাণ্টিক কবিতা, চুটিগল্প, নাটক, উপন্যাস, ৰসৰচনা, আত্মজীৱনী, জীৱনী আদিৰ সৃষ্টি হয়। এই সময়তে চন্দ্ৰ কুমাৰ আগৰৱালাৰ 'প্ৰতিমা' (১৯১৩)আৰু 'বীণ-বৰাগী' (১৯২৩) নামৰ দুখন কবিতা পুথি প্ৰকাশ পায়। বেজবৰুৱাই প্ৰকাশ কৰে 'কদমকলি' (১৯১৩) আৰু 'পদুমকলি'। হেমচন্দ্ৰ গোস্বামীয়ে প্ৰথম অসমীয়া চনেট সৃষ্টিৰে ৰচনা কৰে কবিতা সংকলন 'ফুলৰ চাকি' (১৯০৭)। ইয়াৰ বাহিৰেও এই সময়তে সাহিত্যৰ অন্যান্য দিশতো যথেষ্ট সংখ্যক অৱদান আগবঢ়ায়।
ইয়াৰ পিছতে যথেষ্ট সংখ্যক কবি নাট্যকাৰৰ জন্ম হয়। [[ভোলানাথ দাস]] (১৮৫৮-১৯২৮), [[কমলাকান্ত ভট্টাচাৰ্য্য]] (১৮৫৩-১৯২৭), [[হিতেশ্বৰ বৰবৰুৱা]] (১৮৭৬-১৯৩৯), [[বেণুধৰ ৰাজখোৱা]] (১৮৭২-১৯৩৫), [[ৰঘুনাথ চৌধাৰী]] (১৮৭৯-১৯৬৬) আদিয়ে যথেষ্ট সংখ্যক কবিতা পুথি ৰচনা কৰে। আধুনিক অসমীয়া উপন্যাসৰ ধাৰাটো আৰম্ভ কৰে [[ৰজনীকান্ত বৰদলৈ]]য়ে (১৮৬৭-১৯৩৯)। তেওঁৰ উল্লেখ্যযোগ্য সৃষ্টি হ'ল 'মিৰিজীয়ৰী'(১৮৯৫), '[[মনোমতী]]' (১৯০০), 'দন্দুৱা দ্ৰোহ' (১৯০৯) আৰু 'ৰহদৈ লিগিৰী' (১৯৩০)। [[পদ্মনাথ গোহাঞি বৰুৱা]]ৰ (১৮৭১-১৯৪৬) কবিতা পুথি 'ফুলৰ চানেকি', 'জুৰণি' (১৯০০) আৰু 'লীলা' (১৯০১) উল্লেখযোগ্য।
এই সময়তে অসমীয়া অতিন্দ্ৰীয়বাদী কবিতাক জনপ্ৰিয় কৰি তোলে ক্ৰমে [[দুৰ্গেশ্বৰ শৰ্মা]] (১৮৮২-১৯৬১) আৰু [[নলিনীবালা দেৱী]]য়ে (১৮৯৮-১৯৭৮)। ওমৰ খায়াম অসমীয়ালৈ অনুবাদ কৰে [[যতীন্দ্ৰনাথ দুৱৰা]]ই (১৮৯২-১৯৭৮)। অসমীয়া সাহিত্যলৈ বৰঙণি আগবঢ়োৱা এই সময়ৰ অন্যান্য কবিসকল আছিল [[ৰত্নকান্ত বৰকাকতী]] (১৮৯৭-১৯৬৩), [[পাৰ্বতী প্ৰসাদ বৰুৱা]] (১৯০৪-১৯৬৪), [[পদ্মধৰ চলিহা]] (১৮৯৫-১৯৬৮),[[জ্যোতিপ্ৰসাদ আগৰৱালা]] (১৯০৩-১৯৫১), [[প্ৰসন্নলাল চৌধুৰী]](১৯০২), [[বিনন্দ চন্দ্ৰ বৰুৱা]] (১৯০৩) আৰু [[দেৱকান্ত বৰুৱা]] (১৯১৪) অন্যতম। দেৱকান্ত বৰুৱাৰ 'সাগৰ দেখিছা' কাব্য পুথি অসমীয়া ৰোমাণ্টিক কবিতা আৰু আধুনিক কবিতাৰ যুগসন্ধিৰ কবিতা বুলিব পাৰি। {{citation needed|11 June 2022}}
== আধুনিক যুগৰ সাহিত্য ==
{{quote box
| quote = "ব্যাকৰণ, অভিধান নাথাকিলে ভাষা আৰু সাহিত্য হেদাঙি মেলা গৰুৰ দৰে হ'ব আৰু সেই সাহিত্যৰ, সেই ভাষাৰ উপদ্ৰৱত টাটী-চকোৱা এখনো নাথাকিব। "
| source = —[[লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱা]]
| align = right
| width = 25em
}}
[[দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধ]]ৰ পিছত অসমীয়া সাহিত্যলৈ ভাৱ, ভাষা, আংগিক সকলো ফালে নানা পৰিৱৰ্তনে দেখা দিলে। এই সময়ত ৰচিত কবিতা, চুটিগল্প, নাটক, উপন্যাস সকলোফালে নতুনত্বয় দেখা দিলে। [[চৈয়দ আব্দুল মালিক]], [[যোগেশ দাস]], [[বীৰেন্দ্ৰ কুমাৰ ভট্টাচাৰ্য্য]], [[ভবেন্দ্ৰনাথ শইকীয়া]], [[মহিম বৰা]], [[হিতেশ ডেকা]], [[হোমেন বৰগোহাঞি]], [[নিৰুপমা বৰগোহাঞি]], [[মামণি ৰয়চম গোস্বামী]] আদিৰ গল্প আৰু উপন্যাসে আধুনিক সাহিত্যৰ ভৰাঁল চহকী কৰে। কবিতাৰ ক্ষেত্ৰত [[হীৰেন ভট্টাচাৰ্য]], [[অজিত বৰুৱা]], [[হৰেকৃষ্ণ ডেকা]], [[নীলমণি ফুকন (কনিষ্ঠ)]], [[নিৰ্মলপ্ৰভা বৰদলৈ]], [[নলিনীধৰ ভট্টাচাৰ্য]], [[ধীৰেন্দ্ৰ নাথ দত্ত]], [[ৰাম গগৈ|ৰাম গগৈ]] আদি উল্লেখ্যযোগ্য। ইয়াৰ লগে লগে ন-ন প্ৰতিভাৱান সাহিত্যিকৰ সৃষ্টিয়ে বৰ্তমান অসমীয়া সাহিত্যক চহকী কৰি তুলিছে।
==তথ্যসূত্ৰ==
{{reflist|30em}}
==বাহ্যিক সংযোগ==
{{Commonscat|Magazines in Assamese|অসমৰ আলোচনীসমূহ}}
* [http://www.sarai.net/fellowships/independent/archival-submissions/listitem.2006-04-28.5385189224/uddipan-dutta-the-growth-of-print-nationalism-and-assamese-identity-in-two-early-assamese-magazines/the-growth-of-print-nationalism-and-the-formation-of-assamese-identity-in-two-early-magazines-arunoloi-and-jonnaki অসমীয়া সাহিত্যৰ ইতিহাস সম্পৰ্কীয় এটা টোকা। ]
* [http://assameseonline.com/Content.php?recordID=%E0%A6%85%E0%A6%B8%E0%A6%AE%E0%A7%80%E0%A7%9F%E0%A6%BE%20%E0%A6%97%E0%A7%80%E0%A6%A4%E0%A6%BF%20%E0%A6%B8%E0%A6%BE%E0%A6%B9%E0%A6%BF%E0%A6%A4%E0%A7%8D%E0%A6%AF,%20%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A7%9F%E0%A6%BE%E0%A6%A8%E0%A6%BE%E0%A6%AE অসমীয়া গীত সহিত্য, বিয়ানাম, লেখক-ডিম্বেশ্বৰ নেওগ]{{Dead link|date=March 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, আমি অসমীয়া ৱেবছাইট।
[[শ্ৰেণী:সাহিত্য]]
[[শ্ৰেণী:অসমীয়া সাহিত্য]]
{{অসম}}
7nlqin2smt2bu29lcfwm0of5zonur4o
607006
607005
2026-05-18T07:28:08Z
BhuyanBhaskar
16362
/* প্ৰাক শঙ্কৰী যুগ */
607006
wikitext
text/x-wiki
{{unreferenced}}
{{অসমীয়া সাহিত্য}}
'''অসমীয়া সাহিত্য''' বুলি ক’লে অসমীয়া ভাষাত ৰচনা কৰা সাহিত্যৰাজিখিনিক বুজা যায়৷ প্ৰাচীন ভাৰতীয় আৰ্য-ভাষাবিশেষে ক্ৰম পৰিৱৰ্তনৰ মাজেদি আহি খ্ৰীষ্টীয় দশম-একাদশ শতিকামানত অসমীয়া ৰূপ ল’বলৈ আৰম্ভ কৰে৷ সেয়েহে অসমীয়া ভাষা আৰ্যভাষা সম্ভূত বুলি অধ্যাপক সত্যেন্দ্ৰনাথ শৰ্মাই উল্লেখ কৰিছে৷<ref name="ইতিবৃত্ত">{{cite book | title=অসমীয়া সাহিত্যৰ সমীক্ষাত্মক ইতিবৃত্ত | publisher=সৌমাৰ প্ৰকাশ | author=সত্যেন্দ্ৰনাথ শৰ্মা | year=দশম সংস্কৰণ, ২০১৩ জুন}}</ref> অৱশ্যে শৰ্মাই অসমীয়া ভাষাত তিৰ্ব্বতবৰ্মী আৰু অষ্ট্ৰিক ভাষাৰ কিছু প্ৰভাৱ পৰিছে বুলি উল্লেখ কৰিছে৷ সেইদৰে প্ৰাচীন কামৰূপত কথিত ‘কামৰূপী প্ৰাকৃত’ আৰু অপভ্ৰংশৰ মাজেৰেও অসমীয়া ভাষাৰ বিকাশ হৈছে বুলি আন এটি মতবাদ আছে৷(পৃ.-৩)<ref name="ইতিবৃত্ত"/> মাগধী প্ৰাকৃতৰ প্ৰাচ্য অপভ্ৰংশৰ পৰা অসমীয়া ভাষাৰ উৎপত্তি হৈছে বুলিও আন এটি মতবাদ আছে৷ (পৃ.-৭)<ref name="ইতিবৃত্ত"/><br /> এই সন্দৰ্ভত ভাষাতত্ত্ববিদ ৰমেশ পাঠকে লিখিছে এনেদৰে- পঞ্চম শতিকাৰ পৰা দ্বাদশ শতিকালৈ হিন্দু ৰজাসকলে লিখা তামৰ ফলি কিছুমানত অসমীয়া ভাষাৰ প্ৰাচীনতম নিদৰ্শনস্বৰূপ শব্দ কিছুমান পোৱা যায় যদিও দশম-একাদশ শতিকামানৰ পৰাহে মূলতঃ অসমীয়া ভাষাত সৃষ্ট সাহিত্যৰাজিৰ প্ৰমাণ পোৱা যায়৷<ref name="ঐতিহ্য">{{cite book | title=ঐতিহ্যঃ অসমীয়া সাহিত্য | publisher=হেৰিটেজ আছাম | author=ৰমেশ পাঠক | year=২০০৭ | pages=২১}}</ref> তাৰ পূৰ্বে অসমত যিবোৰ সাহিত্য পোৱা যায়, তাৰ ভাষা আছিল সংস্কৃত৷ (পৃ.-২)<ref name="ইতিবৃত্ত"/> খ্ৰীষ্টীয় সপ্তম শতিকামানৰ পৰাই অসমীয়া ভাষাই স্বকীয়তা লাভ কৰাৰ পথত আগবাঢ়িবলৈ আৰম্ভ কৰাৰ সন্দৰ্ভত প্ৰসিদ্ধ পৰিব্ৰাজক হিউৱেন চাঙৰ এটি মন্তব্য উল্লেখযোগ্য৷ ভাস্কৰ বৰ্মাৰ ৰাজত্ব কালত প্ৰসিদ্ধ চীন পৰিব্ৰাজক হিউৱেন ছাঙে কামৰূপ অঞ্চল ভ্ৰমণ কৰি এই অঞ্চলৰ ভাষা বিষয়ত এটি টোকা লিখিছে এনেদৰে— ‘কামৰূপৰ ভাষা মধ্যভাৰতৰ ভাষাতকৈ কিছু পৃথক আছিল৷’(পৃ.৮)<ref name="ইতিবৃত্ত"/>
'''অসমীয়া সাহিত্যৰ পটভূমি সাহিত্য'''ক লিখিত পৰম্পৰাৰ পৰিৱৰ্তনৰ দিশৰ পৰা লক্ষ্য কৰি কেইবাটাও ভাগত ভগাব পাৰি। যেনে-
# [[চৰ্যাপদ]]
# প্ৰাক্ বৈষ্ণৱ সাহিত্য
# [[বৈষ্ণৱ সাহিত্য]]
# [[পাঁচালী সাহিত্য]]
# [[চৰিত পুথি]] আৰু বংশাৱলী
# [[বুৰঞ্জী সাহিত্য]] আৰু আহোম যুগৰ সাহিত্য
# আধুনিক অসমীয়া সাহিত্য
== অসমীয়া সাহিত্যৰ পটভূমি ==
{{প্ৰধান|চৰ্যাপদ}}
[[অসমীয়া]] লিখিত সাহিত্যৰ প্ৰথম নিৰ্দশন চৰ্যাপদবোৰত পোৱা যায়। চৰ্যাপদবোৰ [[বৌদ্ধ ধৰ্ম]]ৰ মূল আচাৰ-নীতিবোৰ প্ৰচাৰ কৰিবলৈ গীতৰ আকাৰত ৰচনা কৰা হৈছিল। ৰাগ-ৰাগিনী অনুসৰি গোৱা এই গীতবোৰক চৰ্যাগীত, বৌদ্ধগান বা দোহাও বোলে। চৰ্যাপদবোৰ অষ্টম শতিকাৰ পৰা দ্বাদশ শতিকাৰ ভিতৰত ৰচিত বুলি ঠাৱৰ কৰা হৈছে।<ref>{{cite book | title=অসমীয়া সাহিতৰ সমীক্ষাত্মক ইতিবৃত্ত | author=সত্যন্দ্ৰনাথ শৰ্মা | pages=০৯}}</ref>
== প্ৰাক শঙ্কৰী যুগ ==
প্ৰাক শংকৰী যুগ বুলিলে শঙ্কৰদেৱৰ জন্মৰ আগৰ সময়ছোৱাক বুজা যায়৷ সত্যেন্দ্ৰনাথ শৰ্মাৰ যুগ বিভাজন অনুসৰি এই যুগৰ সময়সীমা হৈছে-১৩০০-১৪৯০৷ এই সময়ছোৱাত সাহিত্য ৰচনা কৰা লেখকসকলৰ ভিতৰত [[হেম সৰস্বতী]], [[ৰুদ্ৰ কন্দলী]], [[হৰিহৰ বিপ্ৰ]], [[কবিৰত্ন সৰস্বতী]] আৰু [[মাধৱ কন্দলী]]
অসমীয়া সাহিত্যৰ পূৰ্ণাংগ ৰূপত লিখিত সাহিত্যৰ আদৰ্শ স্থাপন হয় ১৪শ শতিকাত ৰচিত [[হেম সৰস্বতী]] 'প্ৰহ্লাদ চৰিত' পুথিৰ জৰিয়তে। তেওঁ ‘হৰ-গৌৰী সংবাদ’ নামৰ এখন পুথিও ৰচনা কৰে৷ তেওঁৰ পিতৃৰ নাম ৰুদ্ৰসৰস্বতী৷ তেওঁ দুৰ্লভানাৰায়ণৰ পৃষ্ঠপোষকতা লাভ কৰিছিল৷
কবিৰত্ন সৰস্বতীয়ে ৰচনা কৰে মহাভাৰতৰ দ্ৰোণপৰ্বৰ জয়দ্ৰথ বধৰ কাহিনীটো কাব্য আকাৰে বৰ্ণনা কৰিছে৷ তেওঁ দুৰ্লভনাৰায়ণৰ পুত্ৰ ইন্দ্ৰ নাৰায়ণৰ পৃষ্ঠপোষকতা লাভ কৰিছিল৷
আনহাতে ১৪শ শতিকাত [[মাধৱ কন্দলী]]য়ে [[বাল্মীকি]]ৰ ৰামায়ণ অসমীয়ালৈ অনুবাদ কৰে। আধুনিক ভাৰতীয় ভাষা তথা উত্তৰ [[ভাৰত]]ৰ ভিতৰত এইখনেই প্ৰথম ৰামায়ণ। ৰুদ্ৰ কন্দলিয়ে [[মহাভাৰত]]ৰ 'দ্ৰোণ পৰ্ব' অনুবাদ কৰে। ১৫শ শতিকাত সৃষ্টি হয় দুৰ্গাবৰৰ 'গীতি ৰামায়ণ', একেদৰে পীতাম্বৰ আৰু মনকৰেও পুৰাণৰ পৰা যথেষ্ট সংখ্যক গীত অনুবাদ কৰে। এই শ্ৰেণীৰ সাহিত্যক [[পাঁচালী সাহিত্য]] বোলে।
==শংকৰী যুগ বা বৈষ্ণৱ যুগ ==
১৫শ শতিকাত জন্ম গ্ৰহণ কৰা মহাপুৰুষ [[শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ|শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ]] (১৪৪৯-১৫৬৮) [[অসম]]ত [[বৈষ্ণৱ ধৰ্ম]] প্ৰৱৰ্তন কৰিবৰ কাৰণে [[সংস্কৃত]] সাহিত্যৰ পৰা অনেক সাহিত্য অনুবাদ কৰাৰ লগতে স্বকীয়ভাৱেও অনেক সাহিত্য সৃষ্টি কৰিছিল। কীৰ্তন-ঘোষা, ভক্তি-প্ৰদীপ, ৰুক্মিণী হৰণ, হৰিচন্দ্ৰ উপাখ্যান আৰু বলি চলন, দশম আদি উল্লেখযোগ্য। [[ৰাম সৰস্বতী]]য়ে অনুবাদ কৰে মহাভাৰতৰ বিভিন্ন কাণ্ডসমূহ আৰু বিভিন্ন পুৰাণ-উপপুৰাণৰ পৰা সংগ্ৰহিত 'বধ কাব্যসমূহ'। [[মাধৱদেৱ]]ৰ 'ৰাজসুই যজ্ঞ' আদি এই সময়ৰ অন্যান্য লেখত ল'ব লগিয়া গ্ৰন্থ। এই সময়তে [[ভট্টদেৱ|ভট্টদেৱে]] প্ৰথম বাৰৰ কাৰণে সাহিত্য ৰচনাত গদ্যক একমাত্ৰ প্ৰকাশৰ মাধ্যম হিচাপে গ্ৰহণ কৰে। তেওঁৰ 'কথা-গীতা', 'কথা-ভাগৱত' অন্যতম।
==শঙ্কৰোত্তৰ যুগ==
অসমৰ [[আহোম]] ৰাজত্বৰ সময়তো অসমীয়া সাহিত্যৰ যথেষ্ট সংখ্যক নতুন নতুন সাহিত্যৰ সৃষ্টি হৈছিল। আহোম যুগত সৃষ্টি হৈছিল বুৰঞ্জী সাহিত্যসমূহ। ১৭৯৫ চনত পণ্ডিত [[টেঙ-ঙাই ম'হুং|টেঙ-ঙাই ম'হুঙে]] লিখা [[হ '-মু'ঙ]] নামৰ বৰ কাকতখন অসমৰ প্ৰথম অভিধান আছিল। এই টাইআহোম-অসমীয়া অভিধানত টাই-আহোম ভাষাত ২৫০০ টা শব্দ আৰু ইয়াৰ অসমীয়া অৰ্থ সমুহ লিখা হৈছিল।<ref>Phukan,Nath 2019 [https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=3683125 Dictionary Writing in Assam: A Study Through Select Classical Texts] </ref> ইয়াৰ উপৰিও আহোম যুগৰ অন্যতম সৃষ্টি আছিল ব্যৱহাৰিক সাহিত্যসমূহ। জ্যোতিষ, চিকিৎসা, গণিত, সঙ্গীত আদি বিভিন্ন বিষয়ত এই গ্ৰন্থসমূহ ৰচনা কৰা হৈছিল। শঙ্কৰোত্তৰ যুগত চৰিত সাহিত্যসমূহো সৃষ্টি কৰা হৈছিল। [[কথা গুৰু চৰিত]] এই সময়ৰ অন্যতম সৃষ্টি। ইয়াৰ উপৰিও দামোদৰ চৰিত, বৰদোৱা চৰিত, বনমালী দেৱৰ চৰিত আদি চৰিত পুথি পোৱা যায়।
==আধুনিক অসমীয়া সাহিত্যৰ আৰম্ভণি==
{{See also|অসমীয়া সাহিত্যৰ অৰুণোদয় যুগ}}
আধুনিক অসমীয়া সাহিত্যৰ আৰম্ভণি খ্ৰীষ্টান মিছনেৰী [[নাথান ব্ৰাউন]], [[মাইলছ ব্ৰনছন]], [[ইলাইজা হুইট্নি ব্ৰাউন]], [[উইলিয়াম ৰবিনছন]], [[এ কে গাৰ্নি]], [[হেৰিয়েট বি.এল. কট্টাৰ]] আদিৰ প্ৰচেষ্টাত [[অসমীয়া ভাষা]]ত প্ৰকাশ কৰা [[অৰুণোদয়]] (১৮৪৬) আলোচনীৰ সময়ৰ পৰাই আৰম্ভ হয়। ইয়াৰ আগতে ১৮১৩ চনত মিছনেৰীসকলৰ উদ্যোগতে [[আত্মাৰাম শৰ্মা]]ই [[ধৰ্মপুস্তক|বাইবেল]] অসমীয়ালৈ অনুবাদ কৰে। এইখনেই অসমীয়া ভাষাত প্ৰথম ছপা পুথি। সেইসময়তে [[নাথান ব্ৰাউন|নাথান ব্ৰাউনে]] ৰচনা কৰে 'গ্ৰামাটিকেল নটিচেছ অৱ দ্যা আছামিছ লেংগুৱেজ' (১৮৪৮), [[মাইলছ ব্ৰনছন|মাইলছ ব্ৰনচনে]] ৰচনা কৰে 'অসমীয়া-ইংৰাজী অভিধান' (১৮৬৭) আৰু ১৮৩৯ চনত অন্য এজন মিছনেৰী ডব্লিও.ৰবিনচনে ৰচনা কৰে ইংৰাজীত প্ৰথম অসমীয়া ব্যাকৰণ 'এ গ্ৰামাৰ অৱ আছামিছ লেংগুৱেজ'।
১৯শ শতিকাত অসমীয়া সাহিত্যই এক নতুন ধাৰাৰে আগবাঢ়ে। এই সময়তে [[হেমচন্দ্ৰ বৰুৱা]]ই অসমীয়া ভাষাৰ প্ৰথম ব্যাকৰণ '[[অসমীয়া ব্যাকৰণ]]' (১৮৯৫) ৰচনা কৰে। আৰু অসমীয়া ভাষাৰ প্ৰথম অভিধান '[[হেমকোষ]]' (১৯০০) ৰচনা কৰে। এই সময়তে প্ৰকাশ পায় অসমীয়া সংবাদ পত্ৰ '[[আসাম বন্ধু]]' (১৮৮৫)। [[আনন্দৰাম ঢেকিয়াল ফুকন]], [[গুণাভিৰাম বৰুৱা]] এই সময়ৰ উল্লেখযোগ্য ব্যক্তি। গুণাভিৰাম বৰুৱাৰ 'ৰাম-নৱমী' (১৮৫৭) আৰু [[হেমচন্দ্ৰ বৰুৱা]]ৰ '[[কানীয়া-কীৰ্তন|কানীয়াৰ-কীৰ্তন]]' (১৮৬১) উল্লেখ্যযোগ্য গ্ৰন্থ।
কলিকাতাত পঢ়িবলৈ গৈ [[চন্দ্ৰ কুমাৰ আগৰৱালা]] (১৮৬৭-১৯৩৮), [[লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱা]] (১৮৬৭-১৯৩৮) আৰু [[হেমচন্দ্ৰ গোস্বামী]] (১৮৭২-১৯২৮)ৰ প্ৰচেষ্টাত প্ৰকাশ পোৱা '[[জোনাকী]]' (১৮৮৯) আলোচনীৰ সময়ৰ পৰাই আধুনিক অসমীয়া সাহিত্যলৈ সম্পূৰ্ণভাৱে ৰোমাণ্টিক কবিতা, চুটিগল্প, নাটক, উপন্যাস, ৰসৰচনা, আত্মজীৱনী, জীৱনী আদিৰ সৃষ্টি হয়। এই সময়তে চন্দ্ৰ কুমাৰ আগৰৱালাৰ 'প্ৰতিমা' (১৯১৩)আৰু 'বীণ-বৰাগী' (১৯২৩) নামৰ দুখন কবিতা পুথি প্ৰকাশ পায়। বেজবৰুৱাই প্ৰকাশ কৰে 'কদমকলি' (১৯১৩) আৰু 'পদুমকলি'। হেমচন্দ্ৰ গোস্বামীয়ে প্ৰথম অসমীয়া চনেট সৃষ্টিৰে ৰচনা কৰে কবিতা সংকলন 'ফুলৰ চাকি' (১৯০৭)। ইয়াৰ বাহিৰেও এই সময়তে সাহিত্যৰ অন্যান্য দিশতো যথেষ্ট সংখ্যক অৱদান আগবঢ়ায়।
ইয়াৰ পিছতে যথেষ্ট সংখ্যক কবি নাট্যকাৰৰ জন্ম হয়। [[ভোলানাথ দাস]] (১৮৫৮-১৯২৮), [[কমলাকান্ত ভট্টাচাৰ্য্য]] (১৮৫৩-১৯২৭), [[হিতেশ্বৰ বৰবৰুৱা]] (১৮৭৬-১৯৩৯), [[বেণুধৰ ৰাজখোৱা]] (১৮৭২-১৯৩৫), [[ৰঘুনাথ চৌধাৰী]] (১৮৭৯-১৯৬৬) আদিয়ে যথেষ্ট সংখ্যক কবিতা পুথি ৰচনা কৰে। আধুনিক অসমীয়া উপন্যাসৰ ধাৰাটো আৰম্ভ কৰে [[ৰজনীকান্ত বৰদলৈ]]য়ে (১৮৬৭-১৯৩৯)। তেওঁৰ উল্লেখ্যযোগ্য সৃষ্টি হ'ল 'মিৰিজীয়ৰী'(১৮৯৫), '[[মনোমতী]]' (১৯০০), 'দন্দুৱা দ্ৰোহ' (১৯০৯) আৰু 'ৰহদৈ লিগিৰী' (১৯৩০)। [[পদ্মনাথ গোহাঞি বৰুৱা]]ৰ (১৮৭১-১৯৪৬) কবিতা পুথি 'ফুলৰ চানেকি', 'জুৰণি' (১৯০০) আৰু 'লীলা' (১৯০১) উল্লেখযোগ্য।
এই সময়তে অসমীয়া অতিন্দ্ৰীয়বাদী কবিতাক জনপ্ৰিয় কৰি তোলে ক্ৰমে [[দুৰ্গেশ্বৰ শৰ্মা]] (১৮৮২-১৯৬১) আৰু [[নলিনীবালা দেৱী]]য়ে (১৮৯৮-১৯৭৮)। ওমৰ খায়াম অসমীয়ালৈ অনুবাদ কৰে [[যতীন্দ্ৰনাথ দুৱৰা]]ই (১৮৯২-১৯৭৮)। অসমীয়া সাহিত্যলৈ বৰঙণি আগবঢ়োৱা এই সময়ৰ অন্যান্য কবিসকল আছিল [[ৰত্নকান্ত বৰকাকতী]] (১৮৯৭-১৯৬৩), [[পাৰ্বতী প্ৰসাদ বৰুৱা]] (১৯০৪-১৯৬৪), [[পদ্মধৰ চলিহা]] (১৮৯৫-১৯৬৮),[[জ্যোতিপ্ৰসাদ আগৰৱালা]] (১৯০৩-১৯৫১), [[প্ৰসন্নলাল চৌধুৰী]](১৯০২), [[বিনন্দ চন্দ্ৰ বৰুৱা]] (১৯০৩) আৰু [[দেৱকান্ত বৰুৱা]] (১৯১৪) অন্যতম। দেৱকান্ত বৰুৱাৰ 'সাগৰ দেখিছা' কাব্য পুথি অসমীয়া ৰোমাণ্টিক কবিতা আৰু আধুনিক কবিতাৰ যুগসন্ধিৰ কবিতা বুলিব পাৰি। {{citation needed|11 June 2022}}
== আধুনিক যুগৰ সাহিত্য ==
{{quote box
| quote = "ব্যাকৰণ, অভিধান নাথাকিলে ভাষা আৰু সাহিত্য হেদাঙি মেলা গৰুৰ দৰে হ'ব আৰু সেই সাহিত্যৰ, সেই ভাষাৰ উপদ্ৰৱত টাটী-চকোৱা এখনো নাথাকিব। "
| source = —[[লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱা]]
| align = right
| width = 25em
}}
[[দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধ]]ৰ পিছত অসমীয়া সাহিত্যলৈ ভাৱ, ভাষা, আংগিক সকলো ফালে নানা পৰিৱৰ্তনে দেখা দিলে। এই সময়ত ৰচিত কবিতা, চুটিগল্প, নাটক, উপন্যাস সকলোফালে নতুনত্বয় দেখা দিলে। [[চৈয়দ আব্দুল মালিক]], [[যোগেশ দাস]], [[বীৰেন্দ্ৰ কুমাৰ ভট্টাচাৰ্য্য]], [[ভবেন্দ্ৰনাথ শইকীয়া]], [[মহিম বৰা]], [[হিতেশ ডেকা]], [[হোমেন বৰগোহাঞি]], [[নিৰুপমা বৰগোহাঞি]], [[মামণি ৰয়চম গোস্বামী]] আদিৰ গল্প আৰু উপন্যাসে আধুনিক সাহিত্যৰ ভৰাঁল চহকী কৰে। কবিতাৰ ক্ষেত্ৰত [[হীৰেন ভট্টাচাৰ্য]], [[অজিত বৰুৱা]], [[হৰেকৃষ্ণ ডেকা]], [[নীলমণি ফুকন (কনিষ্ঠ)]], [[নিৰ্মলপ্ৰভা বৰদলৈ]], [[নলিনীধৰ ভট্টাচাৰ্য]], [[ধীৰেন্দ্ৰ নাথ দত্ত]], [[ৰাম গগৈ|ৰাম গগৈ]] আদি উল্লেখ্যযোগ্য। ইয়াৰ লগে লগে ন-ন প্ৰতিভাৱান সাহিত্যিকৰ সৃষ্টিয়ে বৰ্তমান অসমীয়া সাহিত্যক চহকী কৰি তুলিছে।
==তথ্যসূত্ৰ==
{{reflist|30em}}
==বাহ্যিক সংযোগ==
{{Commonscat|Magazines in Assamese|অসমৰ আলোচনীসমূহ}}
* [http://www.sarai.net/fellowships/independent/archival-submissions/listitem.2006-04-28.5385189224/uddipan-dutta-the-growth-of-print-nationalism-and-assamese-identity-in-two-early-assamese-magazines/the-growth-of-print-nationalism-and-the-formation-of-assamese-identity-in-two-early-magazines-arunoloi-and-jonnaki অসমীয়া সাহিত্যৰ ইতিহাস সম্পৰ্কীয় এটা টোকা। ]
* [http://assameseonline.com/Content.php?recordID=%E0%A6%85%E0%A6%B8%E0%A6%AE%E0%A7%80%E0%A7%9F%E0%A6%BE%20%E0%A6%97%E0%A7%80%E0%A6%A4%E0%A6%BF%20%E0%A6%B8%E0%A6%BE%E0%A6%B9%E0%A6%BF%E0%A6%A4%E0%A7%8D%E0%A6%AF,%20%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A7%9F%E0%A6%BE%E0%A6%A8%E0%A6%BE%E0%A6%AE অসমীয়া গীত সহিত্য, বিয়ানাম, লেখক-ডিম্বেশ্বৰ নেওগ]{{Dead link|date=March 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, আমি অসমীয়া ৱেবছাইট।
[[শ্ৰেণী:সাহিত্য]]
[[শ্ৰেণী:অসমীয়া সাহিত্য]]
{{অসম}}
j2fzrtc0j1qyt47jbglvtld9yyte2jo
607008
607006
2026-05-18T07:57:18Z
BhuyanBhaskar
16362
[[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল।
607008
wikitext
text/x-wiki
{{unreferenced}}
{{অসমীয়া সাহিত্য}}
'''অসমীয়া সাহিত্য''' বুলি ক’লে অসমীয়া ভাষাত ৰচনা কৰা সাহিত্যৰাজিখিনিক বুজা যায়৷ প্ৰাচীন ভাৰতীয় আৰ্য-ভাষাবিশেষে ক্ৰম পৰিৱৰ্তনৰ মাজেদি আহি খ্ৰীষ্টীয় দশম-একাদশ শতিকামানত অসমীয়া ৰূপ ল’বলৈ আৰম্ভ কৰে৷ সেয়েহে অসমীয়া ভাষা আৰ্যভাষা সম্ভূত বুলি অধ্যাপক সত্যেন্দ্ৰনাথ শৰ্মাই উল্লেখ কৰিছে৷<ref name="ইতিবৃত্ত">{{cite book | title=অসমীয়া সাহিত্যৰ সমীক্ষাত্মক ইতিবৃত্ত | publisher=সৌমাৰ প্ৰকাশ | author=সত্যেন্দ্ৰনাথ শৰ্মা | year=দশম সংস্কৰণ, ২০১৩ জুন}}</ref> অৱশ্যে শৰ্মাই অসমীয়া ভাষাত তিৰ্ব্বতবৰ্মী আৰু অষ্ট্ৰিক ভাষাৰ কিছু প্ৰভাৱ পৰিছে বুলি উল্লেখ কৰিছে৷ সেইদৰে প্ৰাচীন কামৰূপত কথিত ‘কামৰূপী প্ৰাকৃত’ আৰু অপভ্ৰংশৰ মাজেৰেও অসমীয়া ভাষাৰ বিকাশ হৈছে বুলি আন এটি মতবাদ আছে৷(পৃ.-৩)<ref name="ইতিবৃত্ত"/> মাগধী প্ৰাকৃতৰ প্ৰাচ্য অপভ্ৰংশৰ পৰা অসমীয়া ভাষাৰ উৎপত্তি হৈছে বুলিও আন এটি মতবাদ আছে৷ (পৃ.-৭)<ref name="ইতিবৃত্ত"/><br /> এই সন্দৰ্ভত ভাষাতত্ত্ববিদ ৰমেশ পাঠকে লিখিছে এনেদৰে- পঞ্চম শতিকাৰ পৰা দ্বাদশ শতিকালৈ হিন্দু ৰজাসকলে লিখা তামৰ ফলি কিছুমানত অসমীয়া ভাষাৰ প্ৰাচীনতম নিদৰ্শনস্বৰূপ শব্দ কিছুমান পোৱা যায় যদিও দশম-একাদশ শতিকামানৰ পৰাহে মূলতঃ অসমীয়া ভাষাত সৃষ্ট সাহিত্যৰাজিৰ প্ৰমাণ পোৱা যায়৷<ref name="ঐতিহ্য">{{cite book | title=ঐতিহ্যঃ অসমীয়া সাহিত্য | publisher=হেৰিটেজ আছাম | author=ৰমেশ পাঠক | year=২০০৭ | pages=২১}}</ref> তাৰ পূৰ্বে অসমত যিবোৰ সাহিত্য পোৱা যায়, তাৰ ভাষা আছিল সংস্কৃত৷ (পৃ.-২)<ref name="ইতিবৃত্ত"/> খ্ৰীষ্টীয় সপ্তম শতিকামানৰ পৰাই অসমীয়া ভাষাই স্বকীয়তা লাভ কৰাৰ পথত আগবাঢ়িবলৈ আৰম্ভ কৰাৰ সন্দৰ্ভত প্ৰসিদ্ধ পৰিব্ৰাজক হিউৱেন চাঙৰ এটি মন্তব্য উল্লেখযোগ্য৷ ভাস্কৰ বৰ্মাৰ ৰাজত্ব কালত প্ৰসিদ্ধ চীন পৰিব্ৰাজক হিউৱেন ছাঙে কামৰূপ অঞ্চল ভ্ৰমণ কৰি এই অঞ্চলৰ ভাষা বিষয়ত এটি টোকা লিখিছে এনেদৰে— ‘কামৰূপৰ ভাষা মধ্যভাৰতৰ ভাষাতকৈ কিছু পৃথক আছিল৷’(পৃ.৮)<ref name="ইতিবৃত্ত"/>
'''অসমীয়া সাহিত্যৰ পটভূমি সাহিত্য'''ক লিখিত পৰম্পৰাৰ পৰিৱৰ্তনৰ দিশৰ পৰা লক্ষ্য কৰি কেইবাটাও ভাগত ভগাব পাৰি। যেনে-
# [[চৰ্যাপদ]]
# প্ৰাক্ বৈষ্ণৱ সাহিত্য
# [[বৈষ্ণৱ সাহিত্য]]
# [[পাঁচালী সাহিত্য]]
# [[চৰিত পুথি]] আৰু বংশাৱলী
# [[বুৰঞ্জী সাহিত্য]] আৰু আহোম যুগৰ সাহিত্য
# আধুনিক অসমীয়া সাহিত্য
== অসমীয়া সাহিত্যৰ পটভূমি ==
{{প্ৰধান|চৰ্যাপদ}}
[[অসমীয়া]] লিখিত সাহিত্যৰ প্ৰথম নিৰ্দশন চৰ্যাপদবোৰত পোৱা যায়। চৰ্যাপদবোৰ [[বৌদ্ধ ধৰ্ম]]ৰ মূল আচাৰ-নীতিবোৰ প্ৰচাৰ কৰিবলৈ গীতৰ আকাৰত ৰচনা কৰা হৈছিল। ৰাগ-ৰাগিনী অনুসৰি গোৱা এই গীতবোৰক চৰ্যাগীত, বৌদ্ধগান বা দোহাও বোলে। চৰ্যাপদবোৰ অষ্টম শতিকাৰ পৰা দ্বাদশ শতিকাৰ ভিতৰত ৰচিত বুলি ঠাৱৰ কৰা হৈছে।<ref>{{cite book | title=অসমীয়া সাহিতৰ সমীক্ষাত্মক ইতিবৃত্ত | author=সত্যন্দ্ৰনাথ শৰ্মা | pages=০৯}}</ref>
== প্ৰাক শঙ্কৰী যুগ ==
প্ৰাক শংকৰী যুগ বুলিলে শঙ্কৰদেৱৰ জন্মৰ আগৰ সময়ছোৱাক বুজা যায়। সত্যেন্দ্ৰনাথ শৰ্মাৰ যুগ বিভাজন অনুসৰি এই যুগৰ সময়সীমা হৈছে-১৩০০-১৪৯০। এই সময়ছোৱাত সাহিত্য ৰচনা কৰা লেখকসকলৰ ভিতৰত [[হেম সৰস্বতী]], [[ৰুদ্ৰ কন্দলী]], [[হৰিহৰ বিপ্ৰ]], [[কবিৰত্ন সৰস্বতী]] আৰু [[মাধৱ কন্দলী]]
অসমীয়া সাহিত্যৰ পূৰ্ণাংগ ৰূপত লিখিত সাহিত্যৰ আদৰ্শ স্থাপন হয় ১৪শ শতিকাত ৰচিত [[হেম সৰস্বতী]] 'প্ৰহ্লাদ চৰিত' পুথিৰ জৰিয়তে। তেওঁ ‘হৰ-গৌৰী সংবাদ’ নামৰ এখন পুথিও ৰচনা কৰে। তেওঁৰ পিতৃৰ নাম ৰুদ্ৰসৰস্বতী। তেওঁ দুৰ্লভানাৰায়ণৰ পৃষ্ঠপোষকতা লাভ কৰিছিল।
[[কবিৰত্ন সৰস্বতী]]য়ে ৰচনা কৰে মহাভাৰতৰ দ্ৰোণপৰ্বৰ জয়দ্ৰথ বধৰ কাহিনীটো কাব্য আকাৰে বৰ্ণনা কৰিছে। তেওঁ দুৰ্লভনাৰায়ণৰ পুত্ৰ ইন্দ্ৰ নাৰায়ণৰ পৃষ্ঠপোষকতা লাভ কৰিছিল।
[[ৰুদ্ৰ কন্দলি]]য়ে [[মহাভাৰত]]ৰ 'দ্ৰোণ পৰ্ব'ৰ অন্তৰ্গত জয়দ্ৰথ বধ নামৰ উপপৰ্বৰ ভিতৰুৱা শিনিপুত্ৰ সাত্যকিৰ যুদ্ধযাত্ৰা আৰু বীৰত্বব্যঞ্জক বৰ্ণনাখিনি অনুবাদ কৰে। তেওঁ তাম্ৰধ্বজৰ ৰাজপৃষ্ঠপোষকতা লাভ কৰিছিল।
হৰিবৰ বিপ্ৰই দুৰ্লভনাৰায়ণৰ পৃষ্ঠপোষকতা লাভ কৰিছে। তেওঁৰ নামত দুখন পুথি পোৱা গৈছে। দুয়োখন কাব্য জৈমিনিয় অশ্বমেধিক পৰ্বত থকা আখ্যান অনুবাদ। এখনৰ নাম হ’ল ‘ব্ৰবুবাহনৰ যুদ্ধ’ আৰু আনখনৰ নাম ‘লৱ-কুশৰ যুদ্ধ’।
১৪শ শতিকাৰ শ্ৰেষ্ঠ কবি বুলি খ্যাত [[মাধৱ কন্দলী]]য়ে [[বাল্মীকি]]ৰ ৰামায়ণ অসমীয়ালৈ অনুবাদ কৰে। আধুনিক ভাৰতীয় ভাষা তথা উত্তৰ [[ভাৰত]]ৰ ভিতৰত এইখনেই প্ৰথম ৰামায়ণ। মাধৱ কন্দলী মহামাণিক্যৰ পৃষ্ঠপোষকতা লাভ কৰিছিল। 'উত্তৰ ভাৰতৰ প্ৰান্তীয় ভাষাত ৰচিত ৰামায়ণৰ ভিতৰত মাধৱ কন্দলীৰ ৰামায়ণেই প্ৰাচীনতম। মাধৱ কন্দলীৰ ৰামায়ণ ৰচনাৰ প্ৰায় এশ ডেৰশ বছৰৰ পাছতহে হিন্দী, বঙালী, উৰীয়া আদি ভাষালৈ ৰামায়ণ অনূদিত হয়।
১৫শ শতিকাত সৃষ্টি হয় দুৰ্গাবৰৰ 'গীতি ৰামায়ণ', একেদৰে পীতাম্বৰ আৰু মনকৰেও পুৰাণৰপৰা যথেষ্টসংখ্যক গীত অনুবাদ কৰে। এই শ্ৰেণীৰ সাহিত্যক [[পাঁচালী সাহিত্য]] বোলে।
==শংকৰী যুগ বা বৈষ্ণৱ যুগ ==
১৫শ শতিকাত জন্ম গ্ৰহণ কৰা মহাপুৰুষ [[শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ|শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ]] (১৪৪৯-১৫৬৮) [[অসম]]ত [[বৈষ্ণৱ ধৰ্ম]] প্ৰৱৰ্তন কৰিবৰ কাৰণে [[সংস্কৃত]] সাহিত্যৰ পৰা অনেক সাহিত্য অনুবাদ কৰাৰ লগতে স্বকীয়ভাৱেও অনেক সাহিত্য সৃষ্টি কৰিছিল। কীৰ্তন-ঘোষা, ভক্তি-প্ৰদীপ, ৰুক্মিণী হৰণ, হৰিচন্দ্ৰ উপাখ্যান আৰু বলি চলন, দশম আদি উল্লেখযোগ্য। [[ৰাম সৰস্বতী]]য়ে অনুবাদ কৰে মহাভাৰতৰ বিভিন্ন কাণ্ডসমূহ আৰু বিভিন্ন পুৰাণ-উপপুৰাণৰ পৰা সংগ্ৰহিত 'বধ কাব্যসমূহ'। [[মাধৱদেৱ]]ৰ 'ৰাজসুই যজ্ঞ' আদি এই সময়ৰ অন্যান্য লেখত ল'ব লগিয়া গ্ৰন্থ। এই সময়তে [[ভট্টদেৱ|ভট্টদেৱে]] প্ৰথম বাৰৰ কাৰণে সাহিত্য ৰচনাত গদ্যক একমাত্ৰ প্ৰকাশৰ মাধ্যম হিচাপে গ্ৰহণ কৰে। তেওঁৰ 'কথা-গীতা', 'কথা-ভাগৱত' অন্যতম।
==শঙ্কৰোত্তৰ যুগ==
অসমৰ [[আহোম]] ৰাজত্বৰ সময়তো অসমীয়া সাহিত্যৰ যথেষ্ট সংখ্যক নতুন নতুন সাহিত্যৰ সৃষ্টি হৈছিল। আহোম যুগত সৃষ্টি হৈছিল বুৰঞ্জী সাহিত্যসমূহ। ১৭৯৫ চনত পণ্ডিত [[টেঙ-ঙাই ম'হুং|টেঙ-ঙাই ম'হুঙে]] লিখা [[হ '-মু'ঙ]] নামৰ বৰ কাকতখন অসমৰ প্ৰথম অভিধান আছিল। এই টাইআহোম-অসমীয়া অভিধানত টাই-আহোম ভাষাত ২৫০০ টা শব্দ আৰু ইয়াৰ অসমীয়া অৰ্থ সমুহ লিখা হৈছিল।<ref>Phukan,Nath 2019 [https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=3683125 Dictionary Writing in Assam: A Study Through Select Classical Texts] </ref> ইয়াৰ উপৰিও আহোম যুগৰ অন্যতম সৃষ্টি আছিল ব্যৱহাৰিক সাহিত্যসমূহ। জ্যোতিষ, চিকিৎসা, গণিত, সঙ্গীত আদি বিভিন্ন বিষয়ত এই গ্ৰন্থসমূহ ৰচনা কৰা হৈছিল। শঙ্কৰোত্তৰ যুগত চৰিত সাহিত্যসমূহো সৃষ্টি কৰা হৈছিল। [[কথা গুৰু চৰিত]] এই সময়ৰ অন্যতম সৃষ্টি। ইয়াৰ উপৰিও দামোদৰ চৰিত, বৰদোৱা চৰিত, বনমালী দেৱৰ চৰিত আদি চৰিত পুথি পোৱা যায়।
==আধুনিক অসমীয়া সাহিত্যৰ আৰম্ভণি==
{{See also|অসমীয়া সাহিত্যৰ অৰুণোদয় যুগ}}
আধুনিক অসমীয়া সাহিত্যৰ আৰম্ভণি খ্ৰীষ্টান মিছনেৰী [[নাথান ব্ৰাউন]], [[মাইলছ ব্ৰনছন]], [[ইলাইজা হুইট্নি ব্ৰাউন]], [[উইলিয়াম ৰবিনছন]], [[এ কে গাৰ্নি]], [[হেৰিয়েট বি.এল. কট্টাৰ]] আদিৰ প্ৰচেষ্টাত [[অসমীয়া ভাষা]]ত প্ৰকাশ কৰা [[অৰুণোদয়]] (১৮৪৬) আলোচনীৰ সময়ৰ পৰাই আৰম্ভ হয়। ইয়াৰ আগতে ১৮১৩ চনত মিছনেৰীসকলৰ উদ্যোগতে [[আত্মাৰাম শৰ্মা]]ই [[ধৰ্মপুস্তক|বাইবেল]] অসমীয়ালৈ অনুবাদ কৰে। এইখনেই অসমীয়া ভাষাত প্ৰথম ছপা পুথি। সেইসময়তে [[নাথান ব্ৰাউন|নাথান ব্ৰাউনে]] ৰচনা কৰে 'গ্ৰামাটিকেল নটিচেছ অৱ দ্যা আছামিছ লেংগুৱেজ' (১৮৪৮), [[মাইলছ ব্ৰনছন|মাইলছ ব্ৰনচনে]] ৰচনা কৰে 'অসমীয়া-ইংৰাজী অভিধান' (১৮৬৭) আৰু ১৮৩৯ চনত অন্য এজন মিছনেৰী ডব্লিও.ৰবিনচনে ৰচনা কৰে ইংৰাজীত প্ৰথম অসমীয়া ব্যাকৰণ 'এ গ্ৰামাৰ অৱ আছামিছ লেংগুৱেজ'।
১৯শ শতিকাত অসমীয়া সাহিত্যই এক নতুন ধাৰাৰে আগবাঢ়ে। এই সময়তে [[হেমচন্দ্ৰ বৰুৱা]]ই অসমীয়া ভাষাৰ প্ৰথম ব্যাকৰণ '[[অসমীয়া ব্যাকৰণ]]' (১৮৯৫) ৰচনা কৰে। আৰু অসমীয়া ভাষাৰ প্ৰথম অভিধান '[[হেমকোষ]]' (১৯০০) ৰচনা কৰে। এই সময়তে প্ৰকাশ পায় অসমীয়া সংবাদ পত্ৰ '[[আসাম বন্ধু]]' (১৮৮৫)। [[আনন্দৰাম ঢেকিয়াল ফুকন]], [[গুণাভিৰাম বৰুৱা]] এই সময়ৰ উল্লেখযোগ্য ব্যক্তি। গুণাভিৰাম বৰুৱাৰ 'ৰাম-নৱমী' (১৮৫৭) আৰু [[হেমচন্দ্ৰ বৰুৱা]]ৰ '[[কানীয়া-কীৰ্তন|কানীয়াৰ-কীৰ্তন]]' (১৮৬১) উল্লেখ্যযোগ্য গ্ৰন্থ।
কলিকাতাত পঢ়িবলৈ গৈ [[চন্দ্ৰ কুমাৰ আগৰৱালা]] (১৮৬৭-১৯৩৮), [[লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱা]] (১৮৬৭-১৯৩৮) আৰু [[হেমচন্দ্ৰ গোস্বামী]] (১৮৭২-১৯২৮)ৰ প্ৰচেষ্টাত প্ৰকাশ পোৱা '[[জোনাকী]]' (১৮৮৯) আলোচনীৰ সময়ৰ পৰাই আধুনিক অসমীয়া সাহিত্যলৈ সম্পূৰ্ণভাৱে ৰোমাণ্টিক কবিতা, চুটিগল্প, নাটক, উপন্যাস, ৰসৰচনা, আত্মজীৱনী, জীৱনী আদিৰ সৃষ্টি হয়। এই সময়তে চন্দ্ৰ কুমাৰ আগৰৱালাৰ 'প্ৰতিমা' (১৯১৩)আৰু 'বীণ-বৰাগী' (১৯২৩) নামৰ দুখন কবিতা পুথি প্ৰকাশ পায়। বেজবৰুৱাই প্ৰকাশ কৰে 'কদমকলি' (১৯১৩) আৰু 'পদুমকলি'। হেমচন্দ্ৰ গোস্বামীয়ে প্ৰথম অসমীয়া চনেট সৃষ্টিৰে ৰচনা কৰে কবিতা সংকলন 'ফুলৰ চাকি' (১৯০৭)। ইয়াৰ বাহিৰেও এই সময়তে সাহিত্যৰ অন্যান্য দিশতো যথেষ্ট সংখ্যক অৱদান আগবঢ়ায়।
ইয়াৰ পিছতে যথেষ্ট সংখ্যক কবি নাট্যকাৰৰ জন্ম হয়। [[ভোলানাথ দাস]] (১৮৫৮-১৯২৮), [[কমলাকান্ত ভট্টাচাৰ্য্য]] (১৮৫৩-১৯২৭), [[হিতেশ্বৰ বৰবৰুৱা]] (১৮৭৬-১৯৩৯), [[বেণুধৰ ৰাজখোৱা]] (১৮৭২-১৯৩৫), [[ৰঘুনাথ চৌধাৰী]] (১৮৭৯-১৯৬৬) আদিয়ে যথেষ্ট সংখ্যক কবিতা পুথি ৰচনা কৰে। আধুনিক অসমীয়া উপন্যাসৰ ধাৰাটো আৰম্ভ কৰে [[ৰজনীকান্ত বৰদলৈ]]য়ে (১৮৬৭-১৯৩৯)। তেওঁৰ উল্লেখ্যযোগ্য সৃষ্টি হ'ল 'মিৰিজীয়ৰী'(১৮৯৫), '[[মনোমতী]]' (১৯০০), 'দন্দুৱা দ্ৰোহ' (১৯০৯) আৰু 'ৰহদৈ লিগিৰী' (১৯৩০)। [[পদ্মনাথ গোহাঞি বৰুৱা]]ৰ (১৮৭১-১৯৪৬) কবিতা পুথি 'ফুলৰ চানেকি', 'জুৰণি' (১৯০০) আৰু 'লীলা' (১৯০১) উল্লেখযোগ্য।
এই সময়তে অসমীয়া অতিন্দ্ৰীয়বাদী কবিতাক জনপ্ৰিয় কৰি তোলে ক্ৰমে [[দুৰ্গেশ্বৰ শৰ্মা]] (১৮৮২-১৯৬১) আৰু [[নলিনীবালা দেৱী]]য়ে (১৮৯৮-১৯৭৮)। ওমৰ খায়াম অসমীয়ালৈ অনুবাদ কৰে [[যতীন্দ্ৰনাথ দুৱৰা]]ই (১৮৯২-১৯৭৮)। অসমীয়া সাহিত্যলৈ বৰঙণি আগবঢ়োৱা এই সময়ৰ অন্যান্য কবিসকল আছিল [[ৰত্নকান্ত বৰকাকতী]] (১৮৯৭-১৯৬৩), [[পাৰ্বতী প্ৰসাদ বৰুৱা]] (১৯০৪-১৯৬৪), [[পদ্মধৰ চলিহা]] (১৮৯৫-১৯৬৮),[[জ্যোতিপ্ৰসাদ আগৰৱালা]] (১৯০৩-১৯৫১), [[প্ৰসন্নলাল চৌধুৰী]](১৯০২), [[বিনন্দ চন্দ্ৰ বৰুৱা]] (১৯০৩) আৰু [[দেৱকান্ত বৰুৱা]] (১৯১৪) অন্যতম। দেৱকান্ত বৰুৱাৰ 'সাগৰ দেখিছা' কাব্য পুথি অসমীয়া ৰোমাণ্টিক কবিতা আৰু আধুনিক কবিতাৰ যুগসন্ধিৰ কবিতা বুলিব পাৰি। {{citation needed|11 June 2022}}
== আধুনিক যুগৰ সাহিত্য ==
{{quote box
| quote = "ব্যাকৰণ, অভিধান নাথাকিলে ভাষা আৰু সাহিত্য হেদাঙি মেলা গৰুৰ দৰে হ'ব আৰু সেই সাহিত্যৰ, সেই ভাষাৰ উপদ্ৰৱত টাটী-চকোৱা এখনো নাথাকিব। "
| source = —[[লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱা]]
| align = right
| width = 25em
}}
[[দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধ]]ৰ পিছত অসমীয়া সাহিত্যলৈ ভাৱ, ভাষা, আংগিক সকলো ফালে নানা পৰিৱৰ্তনে দেখা দিলে। এই সময়ত ৰচিত কবিতা, চুটিগল্প, নাটক, উপন্যাস সকলোফালে নতুনত্বয় দেখা দিলে। [[চৈয়দ আব্দুল মালিক]], [[যোগেশ দাস]], [[বীৰেন্দ্ৰ কুমাৰ ভট্টাচাৰ্য্য]], [[ভবেন্দ্ৰনাথ শইকীয়া]], [[মহিম বৰা]], [[হিতেশ ডেকা]], [[হোমেন বৰগোহাঞি]], [[নিৰুপমা বৰগোহাঞি]], [[মামণি ৰয়চম গোস্বামী]] আদিৰ গল্প আৰু উপন্যাসে আধুনিক সাহিত্যৰ ভৰাঁল চহকী কৰে। কবিতাৰ ক্ষেত্ৰত [[হীৰেন ভট্টাচাৰ্য]], [[অজিত বৰুৱা]], [[হৰেকৃষ্ণ ডেকা]], [[নীলমণি ফুকন (কনিষ্ঠ)]], [[নিৰ্মলপ্ৰভা বৰদলৈ]], [[নলিনীধৰ ভট্টাচাৰ্য]], [[ধীৰেন্দ্ৰ নাথ দত্ত]], [[ৰাম গগৈ|ৰাম গগৈ]] আদি উল্লেখ্যযোগ্য। ইয়াৰ লগে লগে ন-ন প্ৰতিভাৱান সাহিত্যিকৰ সৃষ্টিয়ে বৰ্তমান অসমীয়া সাহিত্যক চহকী কৰি তুলিছে।
==তথ্যসূত্ৰ==
{{reflist|30em}}
==বাহ্যিক সংযোগ==
{{Commonscat|Magazines in Assamese|অসমৰ আলোচনীসমূহ}}
* [http://www.sarai.net/fellowships/independent/archival-submissions/listitem.2006-04-28.5385189224/uddipan-dutta-the-growth-of-print-nationalism-and-assamese-identity-in-two-early-assamese-magazines/the-growth-of-print-nationalism-and-the-formation-of-assamese-identity-in-two-early-magazines-arunoloi-and-jonnaki অসমীয়া সাহিত্যৰ ইতিহাস সম্পৰ্কীয় এটা টোকা। ]
* [http://assameseonline.com/Content.php?recordID=%E0%A6%85%E0%A6%B8%E0%A6%AE%E0%A7%80%E0%A7%9F%E0%A6%BE%20%E0%A6%97%E0%A7%80%E0%A6%A4%E0%A6%BF%20%E0%A6%B8%E0%A6%BE%E0%A6%B9%E0%A6%BF%E0%A6%A4%E0%A7%8D%E0%A6%AF,%20%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A7%9F%E0%A6%BE%E0%A6%A8%E0%A6%BE%E0%A6%AE অসমীয়া গীত সহিত্য, বিয়ানাম, লেখক-ডিম্বেশ্বৰ নেওগ]{{Dead link|date=March 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, আমি অসমীয়া ৱেবছাইট।
[[শ্ৰেণী:সাহিত্য]]
[[শ্ৰেণী:অসমীয়া সাহিত্য]]
{{অসম}}
7s7haseuqrrz0gmb7fjq60r9lpitzqx
607009
607008
2026-05-18T07:58:56Z
BhuyanBhaskar
16362
/* প্ৰাক শঙ্কৰী যুগ */ (edited with [[User:ProveIt_GT|ProveIt]])
607009
wikitext
text/x-wiki
{{unreferenced}}
{{অসমীয়া সাহিত্য}}
'''অসমীয়া সাহিত্য''' বুলি ক’লে অসমীয়া ভাষাত ৰচনা কৰা সাহিত্যৰাজিখিনিক বুজা যায়৷ প্ৰাচীন ভাৰতীয় আৰ্য-ভাষাবিশেষে ক্ৰম পৰিৱৰ্তনৰ মাজেদি আহি খ্ৰীষ্টীয় দশম-একাদশ শতিকামানত অসমীয়া ৰূপ ল’বলৈ আৰম্ভ কৰে৷ সেয়েহে অসমীয়া ভাষা আৰ্যভাষা সম্ভূত বুলি অধ্যাপক সত্যেন্দ্ৰনাথ শৰ্মাই উল্লেখ কৰিছে৷<ref name="ইতিবৃত্ত">{{cite book | title=অসমীয়া সাহিত্যৰ সমীক্ষাত্মক ইতিবৃত্ত | publisher=সৌমাৰ প্ৰকাশ | author=সত্যেন্দ্ৰনাথ শৰ্মা | year=দশম সংস্কৰণ, ২০১৩ জুন}}</ref> অৱশ্যে শৰ্মাই অসমীয়া ভাষাত তিৰ্ব্বতবৰ্মী আৰু অষ্ট্ৰিক ভাষাৰ কিছু প্ৰভাৱ পৰিছে বুলি উল্লেখ কৰিছে৷ সেইদৰে প্ৰাচীন কামৰূপত কথিত ‘কামৰূপী প্ৰাকৃত’ আৰু অপভ্ৰংশৰ মাজেৰেও অসমীয়া ভাষাৰ বিকাশ হৈছে বুলি আন এটি মতবাদ আছে৷(পৃ.-৩)<ref name="ইতিবৃত্ত"/> মাগধী প্ৰাকৃতৰ প্ৰাচ্য অপভ্ৰংশৰ পৰা অসমীয়া ভাষাৰ উৎপত্তি হৈছে বুলিও আন এটি মতবাদ আছে৷ (পৃ.-৭)<ref name="ইতিবৃত্ত"/><br /> এই সন্দৰ্ভত ভাষাতত্ত্ববিদ ৰমেশ পাঠকে লিখিছে এনেদৰে- পঞ্চম শতিকাৰ পৰা দ্বাদশ শতিকালৈ হিন্দু ৰজাসকলে লিখা তামৰ ফলি কিছুমানত অসমীয়া ভাষাৰ প্ৰাচীনতম নিদৰ্শনস্বৰূপ শব্দ কিছুমান পোৱা যায় যদিও দশম-একাদশ শতিকামানৰ পৰাহে মূলতঃ অসমীয়া ভাষাত সৃষ্ট সাহিত্যৰাজিৰ প্ৰমাণ পোৱা যায়৷<ref name="ঐতিহ্য">{{cite book | title=ঐতিহ্যঃ অসমীয়া সাহিত্য | publisher=হেৰিটেজ আছাম | author=ৰমেশ পাঠক | year=২০০৭ | pages=২১}}</ref> তাৰ পূৰ্বে অসমত যিবোৰ সাহিত্য পোৱা যায়, তাৰ ভাষা আছিল সংস্কৃত৷ (পৃ.-২)<ref name="ইতিবৃত্ত"/> খ্ৰীষ্টীয় সপ্তম শতিকামানৰ পৰাই অসমীয়া ভাষাই স্বকীয়তা লাভ কৰাৰ পথত আগবাঢ়িবলৈ আৰম্ভ কৰাৰ সন্দৰ্ভত প্ৰসিদ্ধ পৰিব্ৰাজক হিউৱেন চাঙৰ এটি মন্তব্য উল্লেখযোগ্য৷ ভাস্কৰ বৰ্মাৰ ৰাজত্ব কালত প্ৰসিদ্ধ চীন পৰিব্ৰাজক হিউৱেন ছাঙে কামৰূপ অঞ্চল ভ্ৰমণ কৰি এই অঞ্চলৰ ভাষা বিষয়ত এটি টোকা লিখিছে এনেদৰে— ‘কামৰূপৰ ভাষা মধ্যভাৰতৰ ভাষাতকৈ কিছু পৃথক আছিল৷’(পৃ.৮)<ref name="ইতিবৃত্ত"/>
'''অসমীয়া সাহিত্যৰ পটভূমি সাহিত্য'''ক লিখিত পৰম্পৰাৰ পৰিৱৰ্তনৰ দিশৰ পৰা লক্ষ্য কৰি কেইবাটাও ভাগত ভগাব পাৰি। যেনে-
# [[চৰ্যাপদ]]
# প্ৰাক্ বৈষ্ণৱ সাহিত্য
# [[বৈষ্ণৱ সাহিত্য]]
# [[পাঁচালী সাহিত্য]]
# [[চৰিত পুথি]] আৰু বংশাৱলী
# [[বুৰঞ্জী সাহিত্য]] আৰু আহোম যুগৰ সাহিত্য
# আধুনিক অসমীয়া সাহিত্য
== অসমীয়া সাহিত্যৰ পটভূমি ==
{{প্ৰধান|চৰ্যাপদ}}
[[অসমীয়া]] লিখিত সাহিত্যৰ প্ৰথম নিৰ্দশন চৰ্যাপদবোৰত পোৱা যায়। চৰ্যাপদবোৰ [[বৌদ্ধ ধৰ্ম]]ৰ মূল আচাৰ-নীতিবোৰ প্ৰচাৰ কৰিবলৈ গীতৰ আকাৰত ৰচনা কৰা হৈছিল। ৰাগ-ৰাগিনী অনুসৰি গোৱা এই গীতবোৰক চৰ্যাগীত, বৌদ্ধগান বা দোহাও বোলে। চৰ্যাপদবোৰ অষ্টম শতিকাৰ পৰা দ্বাদশ শতিকাৰ ভিতৰত ৰচিত বুলি ঠাৱৰ কৰা হৈছে।<ref>{{cite book | title=অসমীয়া সাহিতৰ সমীক্ষাত্মক ইতিবৃত্ত | author=সত্যন্দ্ৰনাথ শৰ্মা | pages=০৯}}</ref>
== প্ৰাক শঙ্কৰী যুগ ==
প্ৰাক শংকৰী যুগ বুলিলে শঙ্কৰদেৱৰ জন্মৰ আগৰ সময়ছোৱাক বুজা যায়। সত্যেন্দ্ৰনাথ শৰ্মাৰ যুগ বিভাজন অনুসৰি এই যুগৰ সময়সীমা হৈছে-১৩০০-১৪৯০। এই সময়ছোৱাত সাহিত্য ৰচনা কৰা লেখকসকলৰ ভিতৰত [[হেম সৰস্বতী]], [[ৰুদ্ৰ কন্দলী]], [[হৰিহৰ বিপ্ৰ]], [[কবিৰত্ন সৰস্বতী]] আৰু [[মাধৱ কন্দলী]]
অসমীয়া সাহিত্যৰ পূৰ্ণাংগ ৰূপত লিখিত সাহিত্যৰ আদৰ্শ স্থাপন হয় ১৪শ শতিকাত ৰচিত [[হেম সৰস্বতী]] 'প্ৰহ্লাদ চৰিত' পুথিৰ জৰিয়তে। তেওঁ ‘হৰ-গৌৰী সংবাদ’ নামৰ এখন পুথিও ৰচনা কৰে। তেওঁৰ পিতৃৰ নাম ৰুদ্ৰসৰস্বতী। তেওঁ দুৰ্লভানাৰায়ণৰ পৃষ্ঠপোষকতা লাভ কৰিছিল।
[[কবিৰত্ন সৰস্বতী]]য়ে ৰচনা কৰে মহাভাৰতৰ দ্ৰোণপৰ্বৰ জয়দ্ৰথ বধৰ কাহিনীটো কাব্য আকাৰে বৰ্ণনা কৰিছে। তেওঁ দুৰ্লভনাৰায়ণৰ পুত্ৰ ইন্দ্ৰ নাৰায়ণৰ পৃষ্ঠপোষকতা লাভ কৰিছিল।
[[ৰুদ্ৰ কন্দলি]]য়ে [[মহাভাৰত]]ৰ 'দ্ৰোণ পৰ্ব'ৰ অন্তৰ্গত জয়দ্ৰথ বধ নামৰ উপপৰ্বৰ ভিতৰুৱা শিনিপুত্ৰ সাত্যকিৰ যুদ্ধযাত্ৰা আৰু বীৰত্বব্যঞ্জক বৰ্ণনাখিনি অনুবাদ কৰে। তেওঁ তাম্ৰধ্বজৰ ৰাজপৃষ্ঠপোষকতা লাভ কৰিছিল।
হৰিবৰ বিপ্ৰই দুৰ্লভনাৰায়ণৰ পৃষ্ঠপোষকতা লাভ কৰিছে। তেওঁৰ নামত দুখন পুথি পোৱা গৈছে। দুয়োখন কাব্য জৈমিনিয় অশ্বমেধিক পৰ্বত থকা আখ্যান অনুবাদ। এখনৰ নাম হ’ল ‘ব্ৰবুবাহনৰ যুদ্ধ’ আৰু আনখনৰ নাম ‘লৱ-কুশৰ যুদ্ধ’।
১৪শ শতিকাৰ শ্ৰেষ্ঠ কবি বুলি খ্যাত [[মাধৱ কন্দলী]]য়ে [[বাল্মীকি]]ৰ ৰামায়ণ অসমীয়ালৈ অনুবাদ কৰে। আধুনিক ভাৰতীয় ভাষা তথা উত্তৰ [[ভাৰত]]ৰ ভিতৰত এইখনেই প্ৰথম ৰামায়ণ। মাধৱ কন্দলী মহামাণিক্যৰ পৃষ্ঠপোষকতা লাভ কৰিছিল। 'উত্তৰ ভাৰতৰ প্ৰান্তীয় ভাষাত ৰচিত ৰামায়ণৰ ভিতৰত মাধৱ কন্দলীৰ ৰামায়ণেই প্ৰাচীনতম। মাধৱ কন্দলীৰ ৰামায়ণ ৰচনাৰ প্ৰায় এশ ডেৰশ বছৰৰ পাছতহে হিন্দী, বঙালী, উৰীয়া আদি ভাষালৈ ৰামায়ণ অনূদিত হয়। <ref name="শৰ্মা">{{cite web | title=অসমীয়া সাহিত্যৰ সমীক্ষাত্মক ইতিবৃত্ত | publisher=সৌমাৰ প্ৰকাশ | accessdate=18 May 2026 | author=সত্যেন্দ্ৰনাথ শৰ্মা | pages=৬৭}}</ref>
১৫শ শতিকাত সৃষ্টি হয় দুৰ্গাবৰৰ 'গীতি ৰামায়ণ', একেদৰে পীতাম্বৰ আৰু মনকৰেও পুৰাণৰপৰা যথেষ্টসংখ্যক গীত অনুবাদ কৰে। এই শ্ৰেণীৰ সাহিত্যক [[পাঁচালী সাহিত্য]] বোলে।
==শংকৰী যুগ বা বৈষ্ণৱ যুগ ==
১৫শ শতিকাত জন্ম গ্ৰহণ কৰা মহাপুৰুষ [[শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ|শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ]] (১৪৪৯-১৫৬৮) [[অসম]]ত [[বৈষ্ণৱ ধৰ্ম]] প্ৰৱৰ্তন কৰিবৰ কাৰণে [[সংস্কৃত]] সাহিত্যৰ পৰা অনেক সাহিত্য অনুবাদ কৰাৰ লগতে স্বকীয়ভাৱেও অনেক সাহিত্য সৃষ্টি কৰিছিল। কীৰ্তন-ঘোষা, ভক্তি-প্ৰদীপ, ৰুক্মিণী হৰণ, হৰিচন্দ্ৰ উপাখ্যান আৰু বলি চলন, দশম আদি উল্লেখযোগ্য। [[ৰাম সৰস্বতী]]য়ে অনুবাদ কৰে মহাভাৰতৰ বিভিন্ন কাণ্ডসমূহ আৰু বিভিন্ন পুৰাণ-উপপুৰাণৰ পৰা সংগ্ৰহিত 'বধ কাব্যসমূহ'। [[মাধৱদেৱ]]ৰ 'ৰাজসুই যজ্ঞ' আদি এই সময়ৰ অন্যান্য লেখত ল'ব লগিয়া গ্ৰন্থ। এই সময়তে [[ভট্টদেৱ|ভট্টদেৱে]] প্ৰথম বাৰৰ কাৰণে সাহিত্য ৰচনাত গদ্যক একমাত্ৰ প্ৰকাশৰ মাধ্যম হিচাপে গ্ৰহণ কৰে। তেওঁৰ 'কথা-গীতা', 'কথা-ভাগৱত' অন্যতম।
==শঙ্কৰোত্তৰ যুগ==
অসমৰ [[আহোম]] ৰাজত্বৰ সময়তো অসমীয়া সাহিত্যৰ যথেষ্ট সংখ্যক নতুন নতুন সাহিত্যৰ সৃষ্টি হৈছিল। আহোম যুগত সৃষ্টি হৈছিল বুৰঞ্জী সাহিত্যসমূহ। ১৭৯৫ চনত পণ্ডিত [[টেঙ-ঙাই ম'হুং|টেঙ-ঙাই ম'হুঙে]] লিখা [[হ '-মু'ঙ]] নামৰ বৰ কাকতখন অসমৰ প্ৰথম অভিধান আছিল। এই টাইআহোম-অসমীয়া অভিধানত টাই-আহোম ভাষাত ২৫০০ টা শব্দ আৰু ইয়াৰ অসমীয়া অৰ্থ সমুহ লিখা হৈছিল।<ref>Phukan,Nath 2019 [https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=3683125 Dictionary Writing in Assam: A Study Through Select Classical Texts] </ref> ইয়াৰ উপৰিও আহোম যুগৰ অন্যতম সৃষ্টি আছিল ব্যৱহাৰিক সাহিত্যসমূহ। জ্যোতিষ, চিকিৎসা, গণিত, সঙ্গীত আদি বিভিন্ন বিষয়ত এই গ্ৰন্থসমূহ ৰচনা কৰা হৈছিল। শঙ্কৰোত্তৰ যুগত চৰিত সাহিত্যসমূহো সৃষ্টি কৰা হৈছিল। [[কথা গুৰু চৰিত]] এই সময়ৰ অন্যতম সৃষ্টি। ইয়াৰ উপৰিও দামোদৰ চৰিত, বৰদোৱা চৰিত, বনমালী দেৱৰ চৰিত আদি চৰিত পুথি পোৱা যায়।
==আধুনিক অসমীয়া সাহিত্যৰ আৰম্ভণি==
{{See also|অসমীয়া সাহিত্যৰ অৰুণোদয় যুগ}}
আধুনিক অসমীয়া সাহিত্যৰ আৰম্ভণি খ্ৰীষ্টান মিছনেৰী [[নাথান ব্ৰাউন]], [[মাইলছ ব্ৰনছন]], [[ইলাইজা হুইট্নি ব্ৰাউন]], [[উইলিয়াম ৰবিনছন]], [[এ কে গাৰ্নি]], [[হেৰিয়েট বি.এল. কট্টাৰ]] আদিৰ প্ৰচেষ্টাত [[অসমীয়া ভাষা]]ত প্ৰকাশ কৰা [[অৰুণোদয়]] (১৮৪৬) আলোচনীৰ সময়ৰ পৰাই আৰম্ভ হয়। ইয়াৰ আগতে ১৮১৩ চনত মিছনেৰীসকলৰ উদ্যোগতে [[আত্মাৰাম শৰ্মা]]ই [[ধৰ্মপুস্তক|বাইবেল]] অসমীয়ালৈ অনুবাদ কৰে। এইখনেই অসমীয়া ভাষাত প্ৰথম ছপা পুথি। সেইসময়তে [[নাথান ব্ৰাউন|নাথান ব্ৰাউনে]] ৰচনা কৰে 'গ্ৰামাটিকেল নটিচেছ অৱ দ্যা আছামিছ লেংগুৱেজ' (১৮৪৮), [[মাইলছ ব্ৰনছন|মাইলছ ব্ৰনচনে]] ৰচনা কৰে 'অসমীয়া-ইংৰাজী অভিধান' (১৮৬৭) আৰু ১৮৩৯ চনত অন্য এজন মিছনেৰী ডব্লিও.ৰবিনচনে ৰচনা কৰে ইংৰাজীত প্ৰথম অসমীয়া ব্যাকৰণ 'এ গ্ৰামাৰ অৱ আছামিছ লেংগুৱেজ'।
১৯শ শতিকাত অসমীয়া সাহিত্যই এক নতুন ধাৰাৰে আগবাঢ়ে। এই সময়তে [[হেমচন্দ্ৰ বৰুৱা]]ই অসমীয়া ভাষাৰ প্ৰথম ব্যাকৰণ '[[অসমীয়া ব্যাকৰণ]]' (১৮৯৫) ৰচনা কৰে। আৰু অসমীয়া ভাষাৰ প্ৰথম অভিধান '[[হেমকোষ]]' (১৯০০) ৰচনা কৰে। এই সময়তে প্ৰকাশ পায় অসমীয়া সংবাদ পত্ৰ '[[আসাম বন্ধু]]' (১৮৮৫)। [[আনন্দৰাম ঢেকিয়াল ফুকন]], [[গুণাভিৰাম বৰুৱা]] এই সময়ৰ উল্লেখযোগ্য ব্যক্তি। গুণাভিৰাম বৰুৱাৰ 'ৰাম-নৱমী' (১৮৫৭) আৰু [[হেমচন্দ্ৰ বৰুৱা]]ৰ '[[কানীয়া-কীৰ্তন|কানীয়াৰ-কীৰ্তন]]' (১৮৬১) উল্লেখ্যযোগ্য গ্ৰন্থ।
কলিকাতাত পঢ়িবলৈ গৈ [[চন্দ্ৰ কুমাৰ আগৰৱালা]] (১৮৬৭-১৯৩৮), [[লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱা]] (১৮৬৭-১৯৩৮) আৰু [[হেমচন্দ্ৰ গোস্বামী]] (১৮৭২-১৯২৮)ৰ প্ৰচেষ্টাত প্ৰকাশ পোৱা '[[জোনাকী]]' (১৮৮৯) আলোচনীৰ সময়ৰ পৰাই আধুনিক অসমীয়া সাহিত্যলৈ সম্পূৰ্ণভাৱে ৰোমাণ্টিক কবিতা, চুটিগল্প, নাটক, উপন্যাস, ৰসৰচনা, আত্মজীৱনী, জীৱনী আদিৰ সৃষ্টি হয়। এই সময়তে চন্দ্ৰ কুমাৰ আগৰৱালাৰ 'প্ৰতিমা' (১৯১৩)আৰু 'বীণ-বৰাগী' (১৯২৩) নামৰ দুখন কবিতা পুথি প্ৰকাশ পায়। বেজবৰুৱাই প্ৰকাশ কৰে 'কদমকলি' (১৯১৩) আৰু 'পদুমকলি'। হেমচন্দ্ৰ গোস্বামীয়ে প্ৰথম অসমীয়া চনেট সৃষ্টিৰে ৰচনা কৰে কবিতা সংকলন 'ফুলৰ চাকি' (১৯০৭)। ইয়াৰ বাহিৰেও এই সময়তে সাহিত্যৰ অন্যান্য দিশতো যথেষ্ট সংখ্যক অৱদান আগবঢ়ায়।
ইয়াৰ পিছতে যথেষ্ট সংখ্যক কবি নাট্যকাৰৰ জন্ম হয়। [[ভোলানাথ দাস]] (১৮৫৮-১৯২৮), [[কমলাকান্ত ভট্টাচাৰ্য্য]] (১৮৫৩-১৯২৭), [[হিতেশ্বৰ বৰবৰুৱা]] (১৮৭৬-১৯৩৯), [[বেণুধৰ ৰাজখোৱা]] (১৮৭২-১৯৩৫), [[ৰঘুনাথ চৌধাৰী]] (১৮৭৯-১৯৬৬) আদিয়ে যথেষ্ট সংখ্যক কবিতা পুথি ৰচনা কৰে। আধুনিক অসমীয়া উপন্যাসৰ ধাৰাটো আৰম্ভ কৰে [[ৰজনীকান্ত বৰদলৈ]]য়ে (১৮৬৭-১৯৩৯)। তেওঁৰ উল্লেখ্যযোগ্য সৃষ্টি হ'ল 'মিৰিজীয়ৰী'(১৮৯৫), '[[মনোমতী]]' (১৯০০), 'দন্দুৱা দ্ৰোহ' (১৯০৯) আৰু 'ৰহদৈ লিগিৰী' (১৯৩০)। [[পদ্মনাথ গোহাঞি বৰুৱা]]ৰ (১৮৭১-১৯৪৬) কবিতা পুথি 'ফুলৰ চানেকি', 'জুৰণি' (১৯০০) আৰু 'লীলা' (১৯০১) উল্লেখযোগ্য।
এই সময়তে অসমীয়া অতিন্দ্ৰীয়বাদী কবিতাক জনপ্ৰিয় কৰি তোলে ক্ৰমে [[দুৰ্গেশ্বৰ শৰ্মা]] (১৮৮২-১৯৬১) আৰু [[নলিনীবালা দেৱী]]য়ে (১৮৯৮-১৯৭৮)। ওমৰ খায়াম অসমীয়ালৈ অনুবাদ কৰে [[যতীন্দ্ৰনাথ দুৱৰা]]ই (১৮৯২-১৯৭৮)। অসমীয়া সাহিত্যলৈ বৰঙণি আগবঢ়োৱা এই সময়ৰ অন্যান্য কবিসকল আছিল [[ৰত্নকান্ত বৰকাকতী]] (১৮৯৭-১৯৬৩), [[পাৰ্বতী প্ৰসাদ বৰুৱা]] (১৯০৪-১৯৬৪), [[পদ্মধৰ চলিহা]] (১৮৯৫-১৯৬৮),[[জ্যোতিপ্ৰসাদ আগৰৱালা]] (১৯০৩-১৯৫১), [[প্ৰসন্নলাল চৌধুৰী]](১৯০২), [[বিনন্দ চন্দ্ৰ বৰুৱা]] (১৯০৩) আৰু [[দেৱকান্ত বৰুৱা]] (১৯১৪) অন্যতম। দেৱকান্ত বৰুৱাৰ 'সাগৰ দেখিছা' কাব্য পুথি অসমীয়া ৰোমাণ্টিক কবিতা আৰু আধুনিক কবিতাৰ যুগসন্ধিৰ কবিতা বুলিব পাৰি। {{citation needed|11 June 2022}}
== আধুনিক যুগৰ সাহিত্য ==
{{quote box
| quote = "ব্যাকৰণ, অভিধান নাথাকিলে ভাষা আৰু সাহিত্য হেদাঙি মেলা গৰুৰ দৰে হ'ব আৰু সেই সাহিত্যৰ, সেই ভাষাৰ উপদ্ৰৱত টাটী-চকোৱা এখনো নাথাকিব। "
| source = —[[লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱা]]
| align = right
| width = 25em
}}
[[দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধ]]ৰ পিছত অসমীয়া সাহিত্যলৈ ভাৱ, ভাষা, আংগিক সকলো ফালে নানা পৰিৱৰ্তনে দেখা দিলে। এই সময়ত ৰচিত কবিতা, চুটিগল্প, নাটক, উপন্যাস সকলোফালে নতুনত্বয় দেখা দিলে। [[চৈয়দ আব্দুল মালিক]], [[যোগেশ দাস]], [[বীৰেন্দ্ৰ কুমাৰ ভট্টাচাৰ্য্য]], [[ভবেন্দ্ৰনাথ শইকীয়া]], [[মহিম বৰা]], [[হিতেশ ডেকা]], [[হোমেন বৰগোহাঞি]], [[নিৰুপমা বৰগোহাঞি]], [[মামণি ৰয়চম গোস্বামী]] আদিৰ গল্প আৰু উপন্যাসে আধুনিক সাহিত্যৰ ভৰাঁল চহকী কৰে। কবিতাৰ ক্ষেত্ৰত [[হীৰেন ভট্টাচাৰ্য]], [[অজিত বৰুৱা]], [[হৰেকৃষ্ণ ডেকা]], [[নীলমণি ফুকন (কনিষ্ঠ)]], [[নিৰ্মলপ্ৰভা বৰদলৈ]], [[নলিনীধৰ ভট্টাচাৰ্য]], [[ধীৰেন্দ্ৰ নাথ দত্ত]], [[ৰাম গগৈ|ৰাম গগৈ]] আদি উল্লেখ্যযোগ্য। ইয়াৰ লগে লগে ন-ন প্ৰতিভাৱান সাহিত্যিকৰ সৃষ্টিয়ে বৰ্তমান অসমীয়া সাহিত্যক চহকী কৰি তুলিছে।
==তথ্যসূত্ৰ==
{{reflist|30em}}
==বাহ্যিক সংযোগ==
{{Commonscat|Magazines in Assamese|অসমৰ আলোচনীসমূহ}}
* [http://www.sarai.net/fellowships/independent/archival-submissions/listitem.2006-04-28.5385189224/uddipan-dutta-the-growth-of-print-nationalism-and-assamese-identity-in-two-early-assamese-magazines/the-growth-of-print-nationalism-and-the-formation-of-assamese-identity-in-two-early-magazines-arunoloi-and-jonnaki অসমীয়া সাহিত্যৰ ইতিহাস সম্পৰ্কীয় এটা টোকা। ]
* [http://assameseonline.com/Content.php?recordID=%E0%A6%85%E0%A6%B8%E0%A6%AE%E0%A7%80%E0%A7%9F%E0%A6%BE%20%E0%A6%97%E0%A7%80%E0%A6%A4%E0%A6%BF%20%E0%A6%B8%E0%A6%BE%E0%A6%B9%E0%A6%BF%E0%A6%A4%E0%A7%8D%E0%A6%AF,%20%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A7%9F%E0%A6%BE%E0%A6%A8%E0%A6%BE%E0%A6%AE অসমীয়া গীত সহিত্য, বিয়ানাম, লেখক-ডিম্বেশ্বৰ নেওগ]{{Dead link|date=March 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, আমি অসমীয়া ৱেবছাইট।
[[শ্ৰেণী:সাহিত্য]]
[[শ্ৰেণী:অসমীয়া সাহিত্য]]
{{অসম}}
dh5braygsgqm8mzzjlwi9b1ubjzpfnb
607011
607009
2026-05-18T08:13:37Z
BhuyanBhaskar
16362
/* প্ৰাক শঙ্কৰী যুগ */
607011
wikitext
text/x-wiki
{{unreferenced}}
{{অসমীয়া সাহিত্য}}
'''অসমীয়া সাহিত্য''' বুলি ক’লে অসমীয়া ভাষাত ৰচনা কৰা সাহিত্যৰাজিখিনিক বুজা যায়৷ প্ৰাচীন ভাৰতীয় আৰ্য-ভাষাবিশেষে ক্ৰম পৰিৱৰ্তনৰ মাজেদি আহি খ্ৰীষ্টীয় দশম-একাদশ শতিকামানত অসমীয়া ৰূপ ল’বলৈ আৰম্ভ কৰে৷ সেয়েহে অসমীয়া ভাষা আৰ্যভাষা সম্ভূত বুলি অধ্যাপক সত্যেন্দ্ৰনাথ শৰ্মাই উল্লেখ কৰিছে৷<ref name="ইতিবৃত্ত">{{cite book | title=অসমীয়া সাহিত্যৰ সমীক্ষাত্মক ইতিবৃত্ত | publisher=সৌমাৰ প্ৰকাশ | author=সত্যেন্দ্ৰনাথ শৰ্মা | year=দশম সংস্কৰণ, ২০১৩ জুন}}</ref> অৱশ্যে শৰ্মাই অসমীয়া ভাষাত তিৰ্ব্বতবৰ্মী আৰু অষ্ট্ৰিক ভাষাৰ কিছু প্ৰভাৱ পৰিছে বুলি উল্লেখ কৰিছে৷ সেইদৰে প্ৰাচীন কামৰূপত কথিত ‘কামৰূপী প্ৰাকৃত’ আৰু অপভ্ৰংশৰ মাজেৰেও অসমীয়া ভাষাৰ বিকাশ হৈছে বুলি আন এটি মতবাদ আছে৷(পৃ.-৩)<ref name="ইতিবৃত্ত"/> মাগধী প্ৰাকৃতৰ প্ৰাচ্য অপভ্ৰংশৰ পৰা অসমীয়া ভাষাৰ উৎপত্তি হৈছে বুলিও আন এটি মতবাদ আছে৷ (পৃ.-৭)<ref name="ইতিবৃত্ত"/><br /> এই সন্দৰ্ভত ভাষাতত্ত্ববিদ ৰমেশ পাঠকে লিখিছে এনেদৰে- পঞ্চম শতিকাৰ পৰা দ্বাদশ শতিকালৈ হিন্দু ৰজাসকলে লিখা তামৰ ফলি কিছুমানত অসমীয়া ভাষাৰ প্ৰাচীনতম নিদৰ্শনস্বৰূপ শব্দ কিছুমান পোৱা যায় যদিও দশম-একাদশ শতিকামানৰ পৰাহে মূলতঃ অসমীয়া ভাষাত সৃষ্ট সাহিত্যৰাজিৰ প্ৰমাণ পোৱা যায়৷<ref name="ঐতিহ্য">{{cite book | title=ঐতিহ্যঃ অসমীয়া সাহিত্য | publisher=হেৰিটেজ আছাম | author=ৰমেশ পাঠক | year=২০০৭ | pages=২১}}</ref> তাৰ পূৰ্বে অসমত যিবোৰ সাহিত্য পোৱা যায়, তাৰ ভাষা আছিল সংস্কৃত৷ (পৃ.-২)<ref name="ইতিবৃত্ত"/> খ্ৰীষ্টীয় সপ্তম শতিকামানৰ পৰাই অসমীয়া ভাষাই স্বকীয়তা লাভ কৰাৰ পথত আগবাঢ়িবলৈ আৰম্ভ কৰাৰ সন্দৰ্ভত প্ৰসিদ্ধ পৰিব্ৰাজক হিউৱেন চাঙৰ এটি মন্তব্য উল্লেখযোগ্য৷ ভাস্কৰ বৰ্মাৰ ৰাজত্ব কালত প্ৰসিদ্ধ চীন পৰিব্ৰাজক হিউৱেন ছাঙে কামৰূপ অঞ্চল ভ্ৰমণ কৰি এই অঞ্চলৰ ভাষা বিষয়ত এটি টোকা লিখিছে এনেদৰে— ‘কামৰূপৰ ভাষা মধ্যভাৰতৰ ভাষাতকৈ কিছু পৃথক আছিল৷’(পৃ.৮)<ref name="ইতিবৃত্ত"/>
'''অসমীয়া সাহিত্যৰ পটভূমি সাহিত্য'''ক লিখিত পৰম্পৰাৰ পৰিৱৰ্তনৰ দিশৰ পৰা লক্ষ্য কৰি কেইবাটাও ভাগত ভগাব পাৰি। যেনে-
# [[চৰ্যাপদ]]
# প্ৰাক্ বৈষ্ণৱ সাহিত্য
# [[বৈষ্ণৱ সাহিত্য]]
# [[পাঁচালী সাহিত্য]]
# [[চৰিত পুথি]] আৰু বংশাৱলী
# [[বুৰঞ্জী সাহিত্য]] আৰু আহোম যুগৰ সাহিত্য
# আধুনিক অসমীয়া সাহিত্য
== অসমীয়া সাহিত্যৰ পটভূমি ==
{{প্ৰধান|চৰ্যাপদ}}
[[অসমীয়া]] লিখিত সাহিত্যৰ প্ৰথম নিৰ্দশন চৰ্যাপদবোৰত পোৱা যায়। চৰ্যাপদবোৰ [[বৌদ্ধ ধৰ্ম]]ৰ মূল আচাৰ-নীতিবোৰ প্ৰচাৰ কৰিবলৈ গীতৰ আকাৰত ৰচনা কৰা হৈছিল। ৰাগ-ৰাগিনী অনুসৰি গোৱা এই গীতবোৰক চৰ্যাগীত, বৌদ্ধগান বা দোহাও বোলে। চৰ্যাপদবোৰ অষ্টম শতিকাৰ পৰা দ্বাদশ শতিকাৰ ভিতৰত ৰচিত বুলি ঠাৱৰ কৰা হৈছে।<ref>{{cite book | title=অসমীয়া সাহিতৰ সমীক্ষাত্মক ইতিবৃত্ত | author=সত্যন্দ্ৰনাথ শৰ্মা | pages=০৯}}</ref>
== প্ৰাক শঙ্কৰী যুগ ==
{{প্ৰধান|প্ৰাক-শঙ্কৰী যুগ}}
প্ৰাক শংকৰী যুগ বুলিলে শঙ্কৰদেৱৰ জন্মৰ আগৰ সময়ছোৱাক বুজা যায়। সত্যেন্দ্ৰনাথ শৰ্মাৰ যুগ বিভাজন অনুসৰি এই যুগৰ সময়সীমা হৈছে-১৩০০-১৪৯০। এই সময়ছোৱাত সাহিত্য ৰচনা কৰা লেখকসকলৰ ভিতৰত [[হেম সৰস্বতী]], [[ৰুদ্ৰ কন্দলী]], [[হৰিহৰ বিপ্ৰ]], [[কবিৰত্ন সৰস্বতী]] আৰু [[মাধৱ কন্দলী]]
অসমীয়া সাহিত্যৰ পূৰ্ণাংগ ৰূপত লিখিত সাহিত্যৰ আদৰ্শ স্থাপন হয় ১৪শ শতিকাত ৰচিত [[হেম সৰস্বতী]] 'প্ৰহ্লাদ চৰিত' পুথিৰ জৰিয়তে। তেওঁ ‘হৰ-গৌৰী সংবাদ’ নামৰ এখন পুথিও ৰচনা কৰে। তেওঁৰ পিতৃৰ নাম ৰুদ্ৰসৰস্বতী। তেওঁ দুৰ্লভানাৰায়ণৰ পৃষ্ঠপোষকতা লাভ কৰিছিল।
[[কবিৰত্ন সৰস্বতী]]য়ে ৰচনা কৰে মহাভাৰতৰ দ্ৰোণপৰ্বৰ জয়দ্ৰথ বধৰ কাহিনীটো কাব্য আকাৰে বৰ্ণনা কৰিছে। তেওঁ দুৰ্লভনাৰায়ণৰ পুত্ৰ ইন্দ্ৰ নাৰায়ণৰ পৃষ্ঠপোষকতা লাভ কৰিছিল।
[[ৰুদ্ৰ কন্দলি]]য়ে [[মহাভাৰত]]ৰ 'দ্ৰোণ পৰ্ব'ৰ অন্তৰ্গত জয়দ্ৰথ বধ নামৰ উপপৰ্বৰ ভিতৰুৱা শিনিপুত্ৰ সাত্যকিৰ যুদ্ধযাত্ৰা আৰু বীৰত্বব্যঞ্জক বৰ্ণনাখিনি অনুবাদ কৰে। তেওঁ তাম্ৰধ্বজৰ ৰাজপৃষ্ঠপোষকতা লাভ কৰিছিল।
হৰিবৰ বিপ্ৰই দুৰ্লভনাৰায়ণৰ পৃষ্ঠপোষকতা লাভ কৰিছে। তেওঁৰ নামত দুখন পুথি পোৱা গৈছে। দুয়োখন কাব্য জৈমিনিয় অশ্বমেধিক পৰ্বত থকা আখ্যান অনুবাদ। এখনৰ নাম হ’ল ‘ব্ৰবুবাহনৰ যুদ্ধ’ আৰু আনখনৰ নাম ‘লৱ-কুশৰ যুদ্ধ’।
১৪শ শতিকাৰ শ্ৰেষ্ঠ কবি বুলি খ্যাত [[মাধৱ কন্দলী]]য়ে [[বাল্মীকি]]ৰ ৰামায়ণ অসমীয়ালৈ অনুবাদ কৰে। আধুনিক ভাৰতীয় ভাষা তথা উত্তৰ [[ভাৰত]]ৰ ভিতৰত এইখনেই প্ৰথম ৰামায়ণ। মাধৱ কন্দলী মহামাণিক্যৰ পৃষ্ঠপোষকতা লাভ কৰিছিল। 'উত্তৰ ভাৰতৰ প্ৰান্তীয় ভাষাত ৰচিত ৰামায়ণৰ ভিতৰত মাধৱ কন্দলীৰ ৰামায়ণেই প্ৰাচীনতম। মাধৱ কন্দলীৰ ৰামায়ণ ৰচনাৰ প্ৰায় এশ ডেৰশ বছৰৰ পাছতহে হিন্দী, বঙালী, উৰীয়া আদি ভাষালৈ ৰামায়ণ অনূদিত হয়। <ref name="শৰ্মা">{{cite web | title=অসমীয়া সাহিত্যৰ সমীক্ষাত্মক ইতিবৃত্ত | publisher=সৌমাৰ প্ৰকাশ | accessdate=18 May 2026 | author=সত্যেন্দ্ৰনাথ শৰ্মা | pages=৬৭}}</ref>
১৫শ শতিকাত সৃষ্টি হয় দুৰ্গাবৰৰ 'গীতি ৰামায়ণ', একেদৰে পীতাম্বৰ আৰু মনকৰেও পুৰাণৰপৰা যথেষ্টসংখ্যক গীত অনুবাদ কৰে। এই শ্ৰেণীৰ সাহিত্যক [[পাঁচালী সাহিত্য]] বোলে।
==শংকৰী যুগ বা বৈষ্ণৱ যুগ ==
১৫শ শতিকাত জন্ম গ্ৰহণ কৰা মহাপুৰুষ [[শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ|শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ]] (১৪৪৯-১৫৬৮) [[অসম]]ত [[বৈষ্ণৱ ধৰ্ম]] প্ৰৱৰ্তন কৰিবৰ কাৰণে [[সংস্কৃত]] সাহিত্যৰ পৰা অনেক সাহিত্য অনুবাদ কৰাৰ লগতে স্বকীয়ভাৱেও অনেক সাহিত্য সৃষ্টি কৰিছিল। কীৰ্তন-ঘোষা, ভক্তি-প্ৰদীপ, ৰুক্মিণী হৰণ, হৰিচন্দ্ৰ উপাখ্যান আৰু বলি চলন, দশম আদি উল্লেখযোগ্য। [[ৰাম সৰস্বতী]]য়ে অনুবাদ কৰে মহাভাৰতৰ বিভিন্ন কাণ্ডসমূহ আৰু বিভিন্ন পুৰাণ-উপপুৰাণৰ পৰা সংগ্ৰহিত 'বধ কাব্যসমূহ'। [[মাধৱদেৱ]]ৰ 'ৰাজসুই যজ্ঞ' আদি এই সময়ৰ অন্যান্য লেখত ল'ব লগিয়া গ্ৰন্থ। এই সময়তে [[ভট্টদেৱ|ভট্টদেৱে]] প্ৰথম বাৰৰ কাৰণে সাহিত্য ৰচনাত গদ্যক একমাত্ৰ প্ৰকাশৰ মাধ্যম হিচাপে গ্ৰহণ কৰে। তেওঁৰ 'কথা-গীতা', 'কথা-ভাগৱত' অন্যতম।
==শঙ্কৰোত্তৰ যুগ==
অসমৰ [[আহোম]] ৰাজত্বৰ সময়তো অসমীয়া সাহিত্যৰ যথেষ্ট সংখ্যক নতুন নতুন সাহিত্যৰ সৃষ্টি হৈছিল। আহোম যুগত সৃষ্টি হৈছিল বুৰঞ্জী সাহিত্যসমূহ। ১৭৯৫ চনত পণ্ডিত [[টেঙ-ঙাই ম'হুং|টেঙ-ঙাই ম'হুঙে]] লিখা [[হ '-মু'ঙ]] নামৰ বৰ কাকতখন অসমৰ প্ৰথম অভিধান আছিল। এই টাইআহোম-অসমীয়া অভিধানত টাই-আহোম ভাষাত ২৫০০ টা শব্দ আৰু ইয়াৰ অসমীয়া অৰ্থ সমুহ লিখা হৈছিল।<ref>Phukan,Nath 2019 [https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=3683125 Dictionary Writing in Assam: A Study Through Select Classical Texts] </ref> ইয়াৰ উপৰিও আহোম যুগৰ অন্যতম সৃষ্টি আছিল ব্যৱহাৰিক সাহিত্যসমূহ। জ্যোতিষ, চিকিৎসা, গণিত, সঙ্গীত আদি বিভিন্ন বিষয়ত এই গ্ৰন্থসমূহ ৰচনা কৰা হৈছিল। শঙ্কৰোত্তৰ যুগত চৰিত সাহিত্যসমূহো সৃষ্টি কৰা হৈছিল। [[কথা গুৰু চৰিত]] এই সময়ৰ অন্যতম সৃষ্টি। ইয়াৰ উপৰিও দামোদৰ চৰিত, বৰদোৱা চৰিত, বনমালী দেৱৰ চৰিত আদি চৰিত পুথি পোৱা যায়।
==আধুনিক অসমীয়া সাহিত্যৰ আৰম্ভণি==
{{See also|অসমীয়া সাহিত্যৰ অৰুণোদয় যুগ}}
আধুনিক অসমীয়া সাহিত্যৰ আৰম্ভণি খ্ৰীষ্টান মিছনেৰী [[নাথান ব্ৰাউন]], [[মাইলছ ব্ৰনছন]], [[ইলাইজা হুইট্নি ব্ৰাউন]], [[উইলিয়াম ৰবিনছন]], [[এ কে গাৰ্নি]], [[হেৰিয়েট বি.এল. কট্টাৰ]] আদিৰ প্ৰচেষ্টাত [[অসমীয়া ভাষা]]ত প্ৰকাশ কৰা [[অৰুণোদয়]] (১৮৪৬) আলোচনীৰ সময়ৰ পৰাই আৰম্ভ হয়। ইয়াৰ আগতে ১৮১৩ চনত মিছনেৰীসকলৰ উদ্যোগতে [[আত্মাৰাম শৰ্মা]]ই [[ধৰ্মপুস্তক|বাইবেল]] অসমীয়ালৈ অনুবাদ কৰে। এইখনেই অসমীয়া ভাষাত প্ৰথম ছপা পুথি। সেইসময়তে [[নাথান ব্ৰাউন|নাথান ব্ৰাউনে]] ৰচনা কৰে 'গ্ৰামাটিকেল নটিচেছ অৱ দ্যা আছামিছ লেংগুৱেজ' (১৮৪৮), [[মাইলছ ব্ৰনছন|মাইলছ ব্ৰনচনে]] ৰচনা কৰে 'অসমীয়া-ইংৰাজী অভিধান' (১৮৬৭) আৰু ১৮৩৯ চনত অন্য এজন মিছনেৰী ডব্লিও.ৰবিনচনে ৰচনা কৰে ইংৰাজীত প্ৰথম অসমীয়া ব্যাকৰণ 'এ গ্ৰামাৰ অৱ আছামিছ লেংগুৱেজ'।
১৯শ শতিকাত অসমীয়া সাহিত্যই এক নতুন ধাৰাৰে আগবাঢ়ে। এই সময়তে [[হেমচন্দ্ৰ বৰুৱা]]ই অসমীয়া ভাষাৰ প্ৰথম ব্যাকৰণ '[[অসমীয়া ব্যাকৰণ]]' (১৮৯৫) ৰচনা কৰে। আৰু অসমীয়া ভাষাৰ প্ৰথম অভিধান '[[হেমকোষ]]' (১৯০০) ৰচনা কৰে। এই সময়তে প্ৰকাশ পায় অসমীয়া সংবাদ পত্ৰ '[[আসাম বন্ধু]]' (১৮৮৫)। [[আনন্দৰাম ঢেকিয়াল ফুকন]], [[গুণাভিৰাম বৰুৱা]] এই সময়ৰ উল্লেখযোগ্য ব্যক্তি। গুণাভিৰাম বৰুৱাৰ 'ৰাম-নৱমী' (১৮৫৭) আৰু [[হেমচন্দ্ৰ বৰুৱা]]ৰ '[[কানীয়া-কীৰ্তন|কানীয়াৰ-কীৰ্তন]]' (১৮৬১) উল্লেখ্যযোগ্য গ্ৰন্থ।
কলিকাতাত পঢ়িবলৈ গৈ [[চন্দ্ৰ কুমাৰ আগৰৱালা]] (১৮৬৭-১৯৩৮), [[লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱা]] (১৮৬৭-১৯৩৮) আৰু [[হেমচন্দ্ৰ গোস্বামী]] (১৮৭২-১৯২৮)ৰ প্ৰচেষ্টাত প্ৰকাশ পোৱা '[[জোনাকী]]' (১৮৮৯) আলোচনীৰ সময়ৰ পৰাই আধুনিক অসমীয়া সাহিত্যলৈ সম্পূৰ্ণভাৱে ৰোমাণ্টিক কবিতা, চুটিগল্প, নাটক, উপন্যাস, ৰসৰচনা, আত্মজীৱনী, জীৱনী আদিৰ সৃষ্টি হয়। এই সময়তে চন্দ্ৰ কুমাৰ আগৰৱালাৰ 'প্ৰতিমা' (১৯১৩)আৰু 'বীণ-বৰাগী' (১৯২৩) নামৰ দুখন কবিতা পুথি প্ৰকাশ পায়। বেজবৰুৱাই প্ৰকাশ কৰে 'কদমকলি' (১৯১৩) আৰু 'পদুমকলি'। হেমচন্দ্ৰ গোস্বামীয়ে প্ৰথম অসমীয়া চনেট সৃষ্টিৰে ৰচনা কৰে কবিতা সংকলন 'ফুলৰ চাকি' (১৯০৭)। ইয়াৰ বাহিৰেও এই সময়তে সাহিত্যৰ অন্যান্য দিশতো যথেষ্ট সংখ্যক অৱদান আগবঢ়ায়।
ইয়াৰ পিছতে যথেষ্ট সংখ্যক কবি নাট্যকাৰৰ জন্ম হয়। [[ভোলানাথ দাস]] (১৮৫৮-১৯২৮), [[কমলাকান্ত ভট্টাচাৰ্য্য]] (১৮৫৩-১৯২৭), [[হিতেশ্বৰ বৰবৰুৱা]] (১৮৭৬-১৯৩৯), [[বেণুধৰ ৰাজখোৱা]] (১৮৭২-১৯৩৫), [[ৰঘুনাথ চৌধাৰী]] (১৮৭৯-১৯৬৬) আদিয়ে যথেষ্ট সংখ্যক কবিতা পুথি ৰচনা কৰে। আধুনিক অসমীয়া উপন্যাসৰ ধাৰাটো আৰম্ভ কৰে [[ৰজনীকান্ত বৰদলৈ]]য়ে (১৮৬৭-১৯৩৯)। তেওঁৰ উল্লেখ্যযোগ্য সৃষ্টি হ'ল 'মিৰিজীয়ৰী'(১৮৯৫), '[[মনোমতী]]' (১৯০০), 'দন্দুৱা দ্ৰোহ' (১৯০৯) আৰু 'ৰহদৈ লিগিৰী' (১৯৩০)। [[পদ্মনাথ গোহাঞি বৰুৱা]]ৰ (১৮৭১-১৯৪৬) কবিতা পুথি 'ফুলৰ চানেকি', 'জুৰণি' (১৯০০) আৰু 'লীলা' (১৯০১) উল্লেখযোগ্য।
এই সময়তে অসমীয়া অতিন্দ্ৰীয়বাদী কবিতাক জনপ্ৰিয় কৰি তোলে ক্ৰমে [[দুৰ্গেশ্বৰ শৰ্মা]] (১৮৮২-১৯৬১) আৰু [[নলিনীবালা দেৱী]]য়ে (১৮৯৮-১৯৭৮)। ওমৰ খায়াম অসমীয়ালৈ অনুবাদ কৰে [[যতীন্দ্ৰনাথ দুৱৰা]]ই (১৮৯২-১৯৭৮)। অসমীয়া সাহিত্যলৈ বৰঙণি আগবঢ়োৱা এই সময়ৰ অন্যান্য কবিসকল আছিল [[ৰত্নকান্ত বৰকাকতী]] (১৮৯৭-১৯৬৩), [[পাৰ্বতী প্ৰসাদ বৰুৱা]] (১৯০৪-১৯৬৪), [[পদ্মধৰ চলিহা]] (১৮৯৫-১৯৬৮),[[জ্যোতিপ্ৰসাদ আগৰৱালা]] (১৯০৩-১৯৫১), [[প্ৰসন্নলাল চৌধুৰী]](১৯০২), [[বিনন্দ চন্দ্ৰ বৰুৱা]] (১৯০৩) আৰু [[দেৱকান্ত বৰুৱা]] (১৯১৪) অন্যতম। দেৱকান্ত বৰুৱাৰ 'সাগৰ দেখিছা' কাব্য পুথি অসমীয়া ৰোমাণ্টিক কবিতা আৰু আধুনিক কবিতাৰ যুগসন্ধিৰ কবিতা বুলিব পাৰি। {{citation needed|11 June 2022}}
== আধুনিক যুগৰ সাহিত্য ==
{{quote box
| quote = "ব্যাকৰণ, অভিধান নাথাকিলে ভাষা আৰু সাহিত্য হেদাঙি মেলা গৰুৰ দৰে হ'ব আৰু সেই সাহিত্যৰ, সেই ভাষাৰ উপদ্ৰৱত টাটী-চকোৱা এখনো নাথাকিব। "
| source = —[[লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱা]]
| align = right
| width = 25em
}}
[[দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধ]]ৰ পিছত অসমীয়া সাহিত্যলৈ ভাৱ, ভাষা, আংগিক সকলো ফালে নানা পৰিৱৰ্তনে দেখা দিলে। এই সময়ত ৰচিত কবিতা, চুটিগল্প, নাটক, উপন্যাস সকলোফালে নতুনত্বয় দেখা দিলে। [[চৈয়দ আব্দুল মালিক]], [[যোগেশ দাস]], [[বীৰেন্দ্ৰ কুমাৰ ভট্টাচাৰ্য্য]], [[ভবেন্দ্ৰনাথ শইকীয়া]], [[মহিম বৰা]], [[হিতেশ ডেকা]], [[হোমেন বৰগোহাঞি]], [[নিৰুপমা বৰগোহাঞি]], [[মামণি ৰয়চম গোস্বামী]] আদিৰ গল্প আৰু উপন্যাসে আধুনিক সাহিত্যৰ ভৰাঁল চহকী কৰে। কবিতাৰ ক্ষেত্ৰত [[হীৰেন ভট্টাচাৰ্য]], [[অজিত বৰুৱা]], [[হৰেকৃষ্ণ ডেকা]], [[নীলমণি ফুকন (কনিষ্ঠ)]], [[নিৰ্মলপ্ৰভা বৰদলৈ]], [[নলিনীধৰ ভট্টাচাৰ্য]], [[ধীৰেন্দ্ৰ নাথ দত্ত]], [[ৰাম গগৈ|ৰাম গগৈ]] আদি উল্লেখ্যযোগ্য। ইয়াৰ লগে লগে ন-ন প্ৰতিভাৱান সাহিত্যিকৰ সৃষ্টিয়ে বৰ্তমান অসমীয়া সাহিত্যক চহকী কৰি তুলিছে।
==তথ্যসূত্ৰ==
{{reflist|30em}}
==বাহ্যিক সংযোগ==
{{Commonscat|Magazines in Assamese|অসমৰ আলোচনীসমূহ}}
* [http://www.sarai.net/fellowships/independent/archival-submissions/listitem.2006-04-28.5385189224/uddipan-dutta-the-growth-of-print-nationalism-and-assamese-identity-in-two-early-assamese-magazines/the-growth-of-print-nationalism-and-the-formation-of-assamese-identity-in-two-early-magazines-arunoloi-and-jonnaki অসমীয়া সাহিত্যৰ ইতিহাস সম্পৰ্কীয় এটা টোকা। ]
* [http://assameseonline.com/Content.php?recordID=%E0%A6%85%E0%A6%B8%E0%A6%AE%E0%A7%80%E0%A7%9F%E0%A6%BE%20%E0%A6%97%E0%A7%80%E0%A6%A4%E0%A6%BF%20%E0%A6%B8%E0%A6%BE%E0%A6%B9%E0%A6%BF%E0%A6%A4%E0%A7%8D%E0%A6%AF,%20%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A7%9F%E0%A6%BE%E0%A6%A8%E0%A6%BE%E0%A6%AE অসমীয়া গীত সহিত্য, বিয়ানাম, লেখক-ডিম্বেশ্বৰ নেওগ]{{Dead link|date=March 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, আমি অসমীয়া ৱেবছাইট।
[[শ্ৰেণী:সাহিত্য]]
[[শ্ৰেণী:অসমীয়া সাহিত্য]]
{{অসম}}
rapywzb3o4nu5yauwhcd91b849hzv9j
607012
607011
2026-05-18T08:15:11Z
BhuyanBhaskar
16362
/* প্ৰাক শঙ্কৰী যুগ */
607012
wikitext
text/x-wiki
{{unreferenced}}
{{অসমীয়া সাহিত্য}}
'''অসমীয়া সাহিত্য''' বুলি ক’লে অসমীয়া ভাষাত ৰচনা কৰা সাহিত্যৰাজিখিনিক বুজা যায়৷ প্ৰাচীন ভাৰতীয় আৰ্য-ভাষাবিশেষে ক্ৰম পৰিৱৰ্তনৰ মাজেদি আহি খ্ৰীষ্টীয় দশম-একাদশ শতিকামানত অসমীয়া ৰূপ ল’বলৈ আৰম্ভ কৰে৷ সেয়েহে অসমীয়া ভাষা আৰ্যভাষা সম্ভূত বুলি অধ্যাপক সত্যেন্দ্ৰনাথ শৰ্মাই উল্লেখ কৰিছে৷<ref name="ইতিবৃত্ত">{{cite book | title=অসমীয়া সাহিত্যৰ সমীক্ষাত্মক ইতিবৃত্ত | publisher=সৌমাৰ প্ৰকাশ | author=সত্যেন্দ্ৰনাথ শৰ্মা | year=দশম সংস্কৰণ, ২০১৩ জুন}}</ref> অৱশ্যে শৰ্মাই অসমীয়া ভাষাত তিৰ্ব্বতবৰ্মী আৰু অষ্ট্ৰিক ভাষাৰ কিছু প্ৰভাৱ পৰিছে বুলি উল্লেখ কৰিছে৷ সেইদৰে প্ৰাচীন কামৰূপত কথিত ‘কামৰূপী প্ৰাকৃত’ আৰু অপভ্ৰংশৰ মাজেৰেও অসমীয়া ভাষাৰ বিকাশ হৈছে বুলি আন এটি মতবাদ আছে৷(পৃ.-৩)<ref name="ইতিবৃত্ত"/> মাগধী প্ৰাকৃতৰ প্ৰাচ্য অপভ্ৰংশৰ পৰা অসমীয়া ভাষাৰ উৎপত্তি হৈছে বুলিও আন এটি মতবাদ আছে৷ (পৃ.-৭)<ref name="ইতিবৃত্ত"/><br /> এই সন্দৰ্ভত ভাষাতত্ত্ববিদ ৰমেশ পাঠকে লিখিছে এনেদৰে- পঞ্চম শতিকাৰ পৰা দ্বাদশ শতিকালৈ হিন্দু ৰজাসকলে লিখা তামৰ ফলি কিছুমানত অসমীয়া ভাষাৰ প্ৰাচীনতম নিদৰ্শনস্বৰূপ শব্দ কিছুমান পোৱা যায় যদিও দশম-একাদশ শতিকামানৰ পৰাহে মূলতঃ অসমীয়া ভাষাত সৃষ্ট সাহিত্যৰাজিৰ প্ৰমাণ পোৱা যায়৷<ref name="ঐতিহ্য">{{cite book | title=ঐতিহ্যঃ অসমীয়া সাহিত্য | publisher=হেৰিটেজ আছাম | author=ৰমেশ পাঠক | year=২০০৭ | pages=২১}}</ref> তাৰ পূৰ্বে অসমত যিবোৰ সাহিত্য পোৱা যায়, তাৰ ভাষা আছিল সংস্কৃত৷ (পৃ.-২)<ref name="ইতিবৃত্ত"/> খ্ৰীষ্টীয় সপ্তম শতিকামানৰ পৰাই অসমীয়া ভাষাই স্বকীয়তা লাভ কৰাৰ পথত আগবাঢ়িবলৈ আৰম্ভ কৰাৰ সন্দৰ্ভত প্ৰসিদ্ধ পৰিব্ৰাজক হিউৱেন চাঙৰ এটি মন্তব্য উল্লেখযোগ্য৷ ভাস্কৰ বৰ্মাৰ ৰাজত্ব কালত প্ৰসিদ্ধ চীন পৰিব্ৰাজক হিউৱেন ছাঙে কামৰূপ অঞ্চল ভ্ৰমণ কৰি এই অঞ্চলৰ ভাষা বিষয়ত এটি টোকা লিখিছে এনেদৰে— ‘কামৰূপৰ ভাষা মধ্যভাৰতৰ ভাষাতকৈ কিছু পৃথক আছিল৷’(পৃ.৮)<ref name="ইতিবৃত্ত"/>
'''অসমীয়া সাহিত্যৰ পটভূমি সাহিত্য'''ক লিখিত পৰম্পৰাৰ পৰিৱৰ্তনৰ দিশৰ পৰা লক্ষ্য কৰি কেইবাটাও ভাগত ভগাব পাৰি। যেনে-
# [[চৰ্যাপদ]]
# প্ৰাক্ বৈষ্ণৱ সাহিত্য
# [[বৈষ্ণৱ সাহিত্য]]
# [[পাঁচালী সাহিত্য]]
# [[চৰিত পুথি]] আৰু বংশাৱলী
# [[বুৰঞ্জী সাহিত্য]] আৰু আহোম যুগৰ সাহিত্য
# আধুনিক অসমীয়া সাহিত্য
== অসমীয়া সাহিত্যৰ পটভূমি ==
{{প্ৰধান|চৰ্যাপদ}}
[[অসমীয়া]] লিখিত সাহিত্যৰ প্ৰথম নিৰ্দশন চৰ্যাপদবোৰত পোৱা যায়। চৰ্যাপদবোৰ [[বৌদ্ধ ধৰ্ম]]ৰ মূল আচাৰ-নীতিবোৰ প্ৰচাৰ কৰিবলৈ গীতৰ আকাৰত ৰচনা কৰা হৈছিল। ৰাগ-ৰাগিনী অনুসৰি গোৱা এই গীতবোৰক চৰ্যাগীত, বৌদ্ধগান বা দোহাও বোলে। চৰ্যাপদবোৰ অষ্টম শতিকাৰ পৰা দ্বাদশ শতিকাৰ ভিতৰত ৰচিত বুলি ঠাৱৰ কৰা হৈছে।<ref>{{cite book | title=অসমীয়া সাহিতৰ সমীক্ষাত্মক ইতিবৃত্ত | author=সত্যন্দ্ৰনাথ শৰ্মা | pages=০৯}}</ref>
== প্ৰাক শঙ্কৰী যুগ ==
{{প্ৰধান|প্ৰাক-শঙ্কৰী যুগৰ সাহিত্য}}
প্ৰাক শংকৰী যুগ বুলিলে শঙ্কৰদেৱৰ জন্মৰ আগৰ সময়ছোৱাক বুজা যায়। সত্যেন্দ্ৰনাথ শৰ্মাৰ যুগ বিভাজন অনুসৰি এই যুগৰ সময়সীমা হৈছে-১৩০০-১৪৯০। এই সময়ছোৱাত সাহিত্য ৰচনা কৰা লেখকসকলৰ ভিতৰত [[হেম সৰস্বতী]], [[ৰুদ্ৰ কন্দলী]], [[হৰিহৰ বিপ্ৰ]], [[কবিৰত্ন সৰস্বতী]] আৰু [[মাধৱ কন্দলী]]
অসমীয়া সাহিত্যৰ পূৰ্ণাংগ ৰূপত লিখিত সাহিত্যৰ আদৰ্শ স্থাপন হয় ১৪শ শতিকাত ৰচিত [[হেম সৰস্বতী]] 'প্ৰহ্লাদ চৰিত' পুথিৰ জৰিয়তে। তেওঁ ‘হৰ-গৌৰী সংবাদ’ নামৰ এখন পুথিও ৰচনা কৰে। তেওঁৰ পিতৃৰ নাম ৰুদ্ৰসৰস্বতী। তেওঁ দুৰ্লভানাৰায়ণৰ পৃষ্ঠপোষকতা লাভ কৰিছিল।
[[কবিৰত্ন সৰস্বতী]]য়ে ৰচনা কৰে মহাভাৰতৰ দ্ৰোণপৰ্বৰ জয়দ্ৰথ বধৰ কাহিনীটো কাব্য আকাৰে বৰ্ণনা কৰিছে। তেওঁ দুৰ্লভনাৰায়ণৰ পুত্ৰ ইন্দ্ৰ নাৰায়ণৰ পৃষ্ঠপোষকতা লাভ কৰিছিল।
[[ৰুদ্ৰ কন্দলি]]য়ে [[মহাভাৰত]]ৰ 'দ্ৰোণ পৰ্ব'ৰ অন্তৰ্গত জয়দ্ৰথ বধ নামৰ উপপৰ্বৰ ভিতৰুৱা শিনিপুত্ৰ সাত্যকিৰ যুদ্ধযাত্ৰা আৰু বীৰত্বব্যঞ্জক বৰ্ণনাখিনি অনুবাদ কৰে। তেওঁ তাম্ৰধ্বজৰ ৰাজপৃষ্ঠপোষকতা লাভ কৰিছিল।
হৰিবৰ বিপ্ৰই দুৰ্লভনাৰায়ণৰ পৃষ্ঠপোষকতা লাভ কৰিছে। তেওঁৰ নামত দুখন পুথি পোৱা গৈছে। দুয়োখন কাব্য জৈমিনিয় অশ্বমেধিক পৰ্বত থকা আখ্যান অনুবাদ। এখনৰ নাম হ’ল ‘ব্ৰবুবাহনৰ যুদ্ধ’ আৰু আনখনৰ নাম ‘লৱ-কুশৰ যুদ্ধ’।
১৪শ শতিকাৰ শ্ৰেষ্ঠ কবি বুলি খ্যাত [[মাধৱ কন্দলী]]য়ে [[বাল্মীকি]]ৰ ৰামায়ণ অসমীয়ালৈ অনুবাদ কৰে। আধুনিক ভাৰতীয় ভাষা তথা উত্তৰ [[ভাৰত]]ৰ ভিতৰত এইখনেই প্ৰথম ৰামায়ণ। মাধৱ কন্দলী মহামাণিক্যৰ পৃষ্ঠপোষকতা লাভ কৰিছিল। 'উত্তৰ ভাৰতৰ প্ৰান্তীয় ভাষাত ৰচিত ৰামায়ণৰ ভিতৰত মাধৱ কন্দলীৰ ৰামায়ণেই প্ৰাচীনতম। মাধৱ কন্দলীৰ ৰামায়ণ ৰচনাৰ প্ৰায় এশ ডেৰশ বছৰৰ পাছতহে হিন্দী, বঙালী, উৰীয়া আদি ভাষালৈ ৰামায়ণ অনূদিত হয়। <ref name="শৰ্মা">{{cite web | title=অসমীয়া সাহিত্যৰ সমীক্ষাত্মক ইতিবৃত্ত | publisher=সৌমাৰ প্ৰকাশ | accessdate=18 May 2026 | author=সত্যেন্দ্ৰনাথ শৰ্মা | pages=৬৭}}</ref>
১৫শ শতিকাত সৃষ্টি হয় দুৰ্গাবৰৰ 'গীতি ৰামায়ণ', একেদৰে পীতাম্বৰ আৰু মনকৰেও পুৰাণৰপৰা যথেষ্টসংখ্যক গীত অনুবাদ কৰে। এই শ্ৰেণীৰ সাহিত্যক [[পাঁচালী সাহিত্য]] বোলে।
==শংকৰী যুগ বা বৈষ্ণৱ যুগ ==
১৫শ শতিকাত জন্ম গ্ৰহণ কৰা মহাপুৰুষ [[শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ|শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ]] (১৪৪৯-১৫৬৮) [[অসম]]ত [[বৈষ্ণৱ ধৰ্ম]] প্ৰৱৰ্তন কৰিবৰ কাৰণে [[সংস্কৃত]] সাহিত্যৰ পৰা অনেক সাহিত্য অনুবাদ কৰাৰ লগতে স্বকীয়ভাৱেও অনেক সাহিত্য সৃষ্টি কৰিছিল। কীৰ্তন-ঘোষা, ভক্তি-প্ৰদীপ, ৰুক্মিণী হৰণ, হৰিচন্দ্ৰ উপাখ্যান আৰু বলি চলন, দশম আদি উল্লেখযোগ্য। [[ৰাম সৰস্বতী]]য়ে অনুবাদ কৰে মহাভাৰতৰ বিভিন্ন কাণ্ডসমূহ আৰু বিভিন্ন পুৰাণ-উপপুৰাণৰ পৰা সংগ্ৰহিত 'বধ কাব্যসমূহ'। [[মাধৱদেৱ]]ৰ 'ৰাজসুই যজ্ঞ' আদি এই সময়ৰ অন্যান্য লেখত ল'ব লগিয়া গ্ৰন্থ। এই সময়তে [[ভট্টদেৱ|ভট্টদেৱে]] প্ৰথম বাৰৰ কাৰণে সাহিত্য ৰচনাত গদ্যক একমাত্ৰ প্ৰকাশৰ মাধ্যম হিচাপে গ্ৰহণ কৰে। তেওঁৰ 'কথা-গীতা', 'কথা-ভাগৱত' অন্যতম।
==শঙ্কৰোত্তৰ যুগ==
অসমৰ [[আহোম]] ৰাজত্বৰ সময়তো অসমীয়া সাহিত্যৰ যথেষ্ট সংখ্যক নতুন নতুন সাহিত্যৰ সৃষ্টি হৈছিল। আহোম যুগত সৃষ্টি হৈছিল বুৰঞ্জী সাহিত্যসমূহ। ১৭৯৫ চনত পণ্ডিত [[টেঙ-ঙাই ম'হুং|টেঙ-ঙাই ম'হুঙে]] লিখা [[হ '-মু'ঙ]] নামৰ বৰ কাকতখন অসমৰ প্ৰথম অভিধান আছিল। এই টাইআহোম-অসমীয়া অভিধানত টাই-আহোম ভাষাত ২৫০০ টা শব্দ আৰু ইয়াৰ অসমীয়া অৰ্থ সমুহ লিখা হৈছিল।<ref>Phukan,Nath 2019 [https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=3683125 Dictionary Writing in Assam: A Study Through Select Classical Texts] </ref> ইয়াৰ উপৰিও আহোম যুগৰ অন্যতম সৃষ্টি আছিল ব্যৱহাৰিক সাহিত্যসমূহ। জ্যোতিষ, চিকিৎসা, গণিত, সঙ্গীত আদি বিভিন্ন বিষয়ত এই গ্ৰন্থসমূহ ৰচনা কৰা হৈছিল। শঙ্কৰোত্তৰ যুগত চৰিত সাহিত্যসমূহো সৃষ্টি কৰা হৈছিল। [[কথা গুৰু চৰিত]] এই সময়ৰ অন্যতম সৃষ্টি। ইয়াৰ উপৰিও দামোদৰ চৰিত, বৰদোৱা চৰিত, বনমালী দেৱৰ চৰিত আদি চৰিত পুথি পোৱা যায়।
==আধুনিক অসমীয়া সাহিত্যৰ আৰম্ভণি==
{{See also|অসমীয়া সাহিত্যৰ অৰুণোদয় যুগ}}
আধুনিক অসমীয়া সাহিত্যৰ আৰম্ভণি খ্ৰীষ্টান মিছনেৰী [[নাথান ব্ৰাউন]], [[মাইলছ ব্ৰনছন]], [[ইলাইজা হুইট্নি ব্ৰাউন]], [[উইলিয়াম ৰবিনছন]], [[এ কে গাৰ্নি]], [[হেৰিয়েট বি.এল. কট্টাৰ]] আদিৰ প্ৰচেষ্টাত [[অসমীয়া ভাষা]]ত প্ৰকাশ কৰা [[অৰুণোদয়]] (১৮৪৬) আলোচনীৰ সময়ৰ পৰাই আৰম্ভ হয়। ইয়াৰ আগতে ১৮১৩ চনত মিছনেৰীসকলৰ উদ্যোগতে [[আত্মাৰাম শৰ্মা]]ই [[ধৰ্মপুস্তক|বাইবেল]] অসমীয়ালৈ অনুবাদ কৰে। এইখনেই অসমীয়া ভাষাত প্ৰথম ছপা পুথি। সেইসময়তে [[নাথান ব্ৰাউন|নাথান ব্ৰাউনে]] ৰচনা কৰে 'গ্ৰামাটিকেল নটিচেছ অৱ দ্যা আছামিছ লেংগুৱেজ' (১৮৪৮), [[মাইলছ ব্ৰনছন|মাইলছ ব্ৰনচনে]] ৰচনা কৰে 'অসমীয়া-ইংৰাজী অভিধান' (১৮৬৭) আৰু ১৮৩৯ চনত অন্য এজন মিছনেৰী ডব্লিও.ৰবিনচনে ৰচনা কৰে ইংৰাজীত প্ৰথম অসমীয়া ব্যাকৰণ 'এ গ্ৰামাৰ অৱ আছামিছ লেংগুৱেজ'।
১৯শ শতিকাত অসমীয়া সাহিত্যই এক নতুন ধাৰাৰে আগবাঢ়ে। এই সময়তে [[হেমচন্দ্ৰ বৰুৱা]]ই অসমীয়া ভাষাৰ প্ৰথম ব্যাকৰণ '[[অসমীয়া ব্যাকৰণ]]' (১৮৯৫) ৰচনা কৰে। আৰু অসমীয়া ভাষাৰ প্ৰথম অভিধান '[[হেমকোষ]]' (১৯০০) ৰচনা কৰে। এই সময়তে প্ৰকাশ পায় অসমীয়া সংবাদ পত্ৰ '[[আসাম বন্ধু]]' (১৮৮৫)। [[আনন্দৰাম ঢেকিয়াল ফুকন]], [[গুণাভিৰাম বৰুৱা]] এই সময়ৰ উল্লেখযোগ্য ব্যক্তি। গুণাভিৰাম বৰুৱাৰ 'ৰাম-নৱমী' (১৮৫৭) আৰু [[হেমচন্দ্ৰ বৰুৱা]]ৰ '[[কানীয়া-কীৰ্তন|কানীয়াৰ-কীৰ্তন]]' (১৮৬১) উল্লেখ্যযোগ্য গ্ৰন্থ।
কলিকাতাত পঢ়িবলৈ গৈ [[চন্দ্ৰ কুমাৰ আগৰৱালা]] (১৮৬৭-১৯৩৮), [[লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱা]] (১৮৬৭-১৯৩৮) আৰু [[হেমচন্দ্ৰ গোস্বামী]] (১৮৭২-১৯২৮)ৰ প্ৰচেষ্টাত প্ৰকাশ পোৱা '[[জোনাকী]]' (১৮৮৯) আলোচনীৰ সময়ৰ পৰাই আধুনিক অসমীয়া সাহিত্যলৈ সম্পূৰ্ণভাৱে ৰোমাণ্টিক কবিতা, চুটিগল্প, নাটক, উপন্যাস, ৰসৰচনা, আত্মজীৱনী, জীৱনী আদিৰ সৃষ্টি হয়। এই সময়তে চন্দ্ৰ কুমাৰ আগৰৱালাৰ 'প্ৰতিমা' (১৯১৩)আৰু 'বীণ-বৰাগী' (১৯২৩) নামৰ দুখন কবিতা পুথি প্ৰকাশ পায়। বেজবৰুৱাই প্ৰকাশ কৰে 'কদমকলি' (১৯১৩) আৰু 'পদুমকলি'। হেমচন্দ্ৰ গোস্বামীয়ে প্ৰথম অসমীয়া চনেট সৃষ্টিৰে ৰচনা কৰে কবিতা সংকলন 'ফুলৰ চাকি' (১৯০৭)। ইয়াৰ বাহিৰেও এই সময়তে সাহিত্যৰ অন্যান্য দিশতো যথেষ্ট সংখ্যক অৱদান আগবঢ়ায়।
ইয়াৰ পিছতে যথেষ্ট সংখ্যক কবি নাট্যকাৰৰ জন্ম হয়। [[ভোলানাথ দাস]] (১৮৫৮-১৯২৮), [[কমলাকান্ত ভট্টাচাৰ্য্য]] (১৮৫৩-১৯২৭), [[হিতেশ্বৰ বৰবৰুৱা]] (১৮৭৬-১৯৩৯), [[বেণুধৰ ৰাজখোৱা]] (১৮৭২-১৯৩৫), [[ৰঘুনাথ চৌধাৰী]] (১৮৭৯-১৯৬৬) আদিয়ে যথেষ্ট সংখ্যক কবিতা পুথি ৰচনা কৰে। আধুনিক অসমীয়া উপন্যাসৰ ধাৰাটো আৰম্ভ কৰে [[ৰজনীকান্ত বৰদলৈ]]য়ে (১৮৬৭-১৯৩৯)। তেওঁৰ উল্লেখ্যযোগ্য সৃষ্টি হ'ল 'মিৰিজীয়ৰী'(১৮৯৫), '[[মনোমতী]]' (১৯০০), 'দন্দুৱা দ্ৰোহ' (১৯০৯) আৰু 'ৰহদৈ লিগিৰী' (১৯৩০)। [[পদ্মনাথ গোহাঞি বৰুৱা]]ৰ (১৮৭১-১৯৪৬) কবিতা পুথি 'ফুলৰ চানেকি', 'জুৰণি' (১৯০০) আৰু 'লীলা' (১৯০১) উল্লেখযোগ্য।
এই সময়তে অসমীয়া অতিন্দ্ৰীয়বাদী কবিতাক জনপ্ৰিয় কৰি তোলে ক্ৰমে [[দুৰ্গেশ্বৰ শৰ্মা]] (১৮৮২-১৯৬১) আৰু [[নলিনীবালা দেৱী]]য়ে (১৮৯৮-১৯৭৮)। ওমৰ খায়াম অসমীয়ালৈ অনুবাদ কৰে [[যতীন্দ্ৰনাথ দুৱৰা]]ই (১৮৯২-১৯৭৮)। অসমীয়া সাহিত্যলৈ বৰঙণি আগবঢ়োৱা এই সময়ৰ অন্যান্য কবিসকল আছিল [[ৰত্নকান্ত বৰকাকতী]] (১৮৯৭-১৯৬৩), [[পাৰ্বতী প্ৰসাদ বৰুৱা]] (১৯০৪-১৯৬৪), [[পদ্মধৰ চলিহা]] (১৮৯৫-১৯৬৮),[[জ্যোতিপ্ৰসাদ আগৰৱালা]] (১৯০৩-১৯৫১), [[প্ৰসন্নলাল চৌধুৰী]](১৯০২), [[বিনন্দ চন্দ্ৰ বৰুৱা]] (১৯০৩) আৰু [[দেৱকান্ত বৰুৱা]] (১৯১৪) অন্যতম। দেৱকান্ত বৰুৱাৰ 'সাগৰ দেখিছা' কাব্য পুথি অসমীয়া ৰোমাণ্টিক কবিতা আৰু আধুনিক কবিতাৰ যুগসন্ধিৰ কবিতা বুলিব পাৰি। {{citation needed|11 June 2022}}
== আধুনিক যুগৰ সাহিত্য ==
{{quote box
| quote = "ব্যাকৰণ, অভিধান নাথাকিলে ভাষা আৰু সাহিত্য হেদাঙি মেলা গৰুৰ দৰে হ'ব আৰু সেই সাহিত্যৰ, সেই ভাষাৰ উপদ্ৰৱত টাটী-চকোৱা এখনো নাথাকিব। "
| source = —[[লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱা]]
| align = right
| width = 25em
}}
[[দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধ]]ৰ পিছত অসমীয়া সাহিত্যলৈ ভাৱ, ভাষা, আংগিক সকলো ফালে নানা পৰিৱৰ্তনে দেখা দিলে। এই সময়ত ৰচিত কবিতা, চুটিগল্প, নাটক, উপন্যাস সকলোফালে নতুনত্বয় দেখা দিলে। [[চৈয়দ আব্দুল মালিক]], [[যোগেশ দাস]], [[বীৰেন্দ্ৰ কুমাৰ ভট্টাচাৰ্য্য]], [[ভবেন্দ্ৰনাথ শইকীয়া]], [[মহিম বৰা]], [[হিতেশ ডেকা]], [[হোমেন বৰগোহাঞি]], [[নিৰুপমা বৰগোহাঞি]], [[মামণি ৰয়চম গোস্বামী]] আদিৰ গল্প আৰু উপন্যাসে আধুনিক সাহিত্যৰ ভৰাঁল চহকী কৰে। কবিতাৰ ক্ষেত্ৰত [[হীৰেন ভট্টাচাৰ্য]], [[অজিত বৰুৱা]], [[হৰেকৃষ্ণ ডেকা]], [[নীলমণি ফুকন (কনিষ্ঠ)]], [[নিৰ্মলপ্ৰভা বৰদলৈ]], [[নলিনীধৰ ভট্টাচাৰ্য]], [[ধীৰেন্দ্ৰ নাথ দত্ত]], [[ৰাম গগৈ|ৰাম গগৈ]] আদি উল্লেখ্যযোগ্য। ইয়াৰ লগে লগে ন-ন প্ৰতিভাৱান সাহিত্যিকৰ সৃষ্টিয়ে বৰ্তমান অসমীয়া সাহিত্যক চহকী কৰি তুলিছে।
==তথ্যসূত্ৰ==
{{reflist|30em}}
==বাহ্যিক সংযোগ==
{{Commonscat|Magazines in Assamese|অসমৰ আলোচনীসমূহ}}
* [http://www.sarai.net/fellowships/independent/archival-submissions/listitem.2006-04-28.5385189224/uddipan-dutta-the-growth-of-print-nationalism-and-assamese-identity-in-two-early-assamese-magazines/the-growth-of-print-nationalism-and-the-formation-of-assamese-identity-in-two-early-magazines-arunoloi-and-jonnaki অসমীয়া সাহিত্যৰ ইতিহাস সম্পৰ্কীয় এটা টোকা। ]
* [http://assameseonline.com/Content.php?recordID=%E0%A6%85%E0%A6%B8%E0%A6%AE%E0%A7%80%E0%A7%9F%E0%A6%BE%20%E0%A6%97%E0%A7%80%E0%A6%A4%E0%A6%BF%20%E0%A6%B8%E0%A6%BE%E0%A6%B9%E0%A6%BF%E0%A6%A4%E0%A7%8D%E0%A6%AF,%20%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A7%9F%E0%A6%BE%E0%A6%A8%E0%A6%BE%E0%A6%AE অসমীয়া গীত সহিত্য, বিয়ানাম, লেখক-ডিম্বেশ্বৰ নেওগ]{{Dead link|date=March 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, আমি অসমীয়া ৱেবছাইট।
[[শ্ৰেণী:সাহিত্য]]
[[শ্ৰেণী:অসমীয়া সাহিত্য]]
{{অসম}}
fup7l7pi8ehhv5lbky0e96zzqffg471
607013
607012
2026-05-18T08:16:07Z
BhuyanBhaskar
16362
/* শংকৰী যুগ বা বৈষ্ণৱ যুগ */
607013
wikitext
text/x-wiki
{{unreferenced}}
{{অসমীয়া সাহিত্য}}
'''অসমীয়া সাহিত্য''' বুলি ক’লে অসমীয়া ভাষাত ৰচনা কৰা সাহিত্যৰাজিখিনিক বুজা যায়৷ প্ৰাচীন ভাৰতীয় আৰ্য-ভাষাবিশেষে ক্ৰম পৰিৱৰ্তনৰ মাজেদি আহি খ্ৰীষ্টীয় দশম-একাদশ শতিকামানত অসমীয়া ৰূপ ল’বলৈ আৰম্ভ কৰে৷ সেয়েহে অসমীয়া ভাষা আৰ্যভাষা সম্ভূত বুলি অধ্যাপক সত্যেন্দ্ৰনাথ শৰ্মাই উল্লেখ কৰিছে৷<ref name="ইতিবৃত্ত">{{cite book | title=অসমীয়া সাহিত্যৰ সমীক্ষাত্মক ইতিবৃত্ত | publisher=সৌমাৰ প্ৰকাশ | author=সত্যেন্দ্ৰনাথ শৰ্মা | year=দশম সংস্কৰণ, ২০১৩ জুন}}</ref> অৱশ্যে শৰ্মাই অসমীয়া ভাষাত তিৰ্ব্বতবৰ্মী আৰু অষ্ট্ৰিক ভাষাৰ কিছু প্ৰভাৱ পৰিছে বুলি উল্লেখ কৰিছে৷ সেইদৰে প্ৰাচীন কামৰূপত কথিত ‘কামৰূপী প্ৰাকৃত’ আৰু অপভ্ৰংশৰ মাজেৰেও অসমীয়া ভাষাৰ বিকাশ হৈছে বুলি আন এটি মতবাদ আছে৷(পৃ.-৩)<ref name="ইতিবৃত্ত"/> মাগধী প্ৰাকৃতৰ প্ৰাচ্য অপভ্ৰংশৰ পৰা অসমীয়া ভাষাৰ উৎপত্তি হৈছে বুলিও আন এটি মতবাদ আছে৷ (পৃ.-৭)<ref name="ইতিবৃত্ত"/><br /> এই সন্দৰ্ভত ভাষাতত্ত্ববিদ ৰমেশ পাঠকে লিখিছে এনেদৰে- পঞ্চম শতিকাৰ পৰা দ্বাদশ শতিকালৈ হিন্দু ৰজাসকলে লিখা তামৰ ফলি কিছুমানত অসমীয়া ভাষাৰ প্ৰাচীনতম নিদৰ্শনস্বৰূপ শব্দ কিছুমান পোৱা যায় যদিও দশম-একাদশ শতিকামানৰ পৰাহে মূলতঃ অসমীয়া ভাষাত সৃষ্ট সাহিত্যৰাজিৰ প্ৰমাণ পোৱা যায়৷<ref name="ঐতিহ্য">{{cite book | title=ঐতিহ্যঃ অসমীয়া সাহিত্য | publisher=হেৰিটেজ আছাম | author=ৰমেশ পাঠক | year=২০০৭ | pages=২১}}</ref> তাৰ পূৰ্বে অসমত যিবোৰ সাহিত্য পোৱা যায়, তাৰ ভাষা আছিল সংস্কৃত৷ (পৃ.-২)<ref name="ইতিবৃত্ত"/> খ্ৰীষ্টীয় সপ্তম শতিকামানৰ পৰাই অসমীয়া ভাষাই স্বকীয়তা লাভ কৰাৰ পথত আগবাঢ়িবলৈ আৰম্ভ কৰাৰ সন্দৰ্ভত প্ৰসিদ্ধ পৰিব্ৰাজক হিউৱেন চাঙৰ এটি মন্তব্য উল্লেখযোগ্য৷ ভাস্কৰ বৰ্মাৰ ৰাজত্ব কালত প্ৰসিদ্ধ চীন পৰিব্ৰাজক হিউৱেন ছাঙে কামৰূপ অঞ্চল ভ্ৰমণ কৰি এই অঞ্চলৰ ভাষা বিষয়ত এটি টোকা লিখিছে এনেদৰে— ‘কামৰূপৰ ভাষা মধ্যভাৰতৰ ভাষাতকৈ কিছু পৃথক আছিল৷’(পৃ.৮)<ref name="ইতিবৃত্ত"/>
'''অসমীয়া সাহিত্যৰ পটভূমি সাহিত্য'''ক লিখিত পৰম্পৰাৰ পৰিৱৰ্তনৰ দিশৰ পৰা লক্ষ্য কৰি কেইবাটাও ভাগত ভগাব পাৰি। যেনে-
# [[চৰ্যাপদ]]
# প্ৰাক্ বৈষ্ণৱ সাহিত্য
# [[বৈষ্ণৱ সাহিত্য]]
# [[পাঁচালী সাহিত্য]]
# [[চৰিত পুথি]] আৰু বংশাৱলী
# [[বুৰঞ্জী সাহিত্য]] আৰু আহোম যুগৰ সাহিত্য
# আধুনিক অসমীয়া সাহিত্য
== অসমীয়া সাহিত্যৰ পটভূমি ==
{{প্ৰধান|চৰ্যাপদ}}
[[অসমীয়া]] লিখিত সাহিত্যৰ প্ৰথম নিৰ্দশন চৰ্যাপদবোৰত পোৱা যায়। চৰ্যাপদবোৰ [[বৌদ্ধ ধৰ্ম]]ৰ মূল আচাৰ-নীতিবোৰ প্ৰচাৰ কৰিবলৈ গীতৰ আকাৰত ৰচনা কৰা হৈছিল। ৰাগ-ৰাগিনী অনুসৰি গোৱা এই গীতবোৰক চৰ্যাগীত, বৌদ্ধগান বা দোহাও বোলে। চৰ্যাপদবোৰ অষ্টম শতিকাৰ পৰা দ্বাদশ শতিকাৰ ভিতৰত ৰচিত বুলি ঠাৱৰ কৰা হৈছে।<ref>{{cite book | title=অসমীয়া সাহিতৰ সমীক্ষাত্মক ইতিবৃত্ত | author=সত্যন্দ্ৰনাথ শৰ্মা | pages=০৯}}</ref>
== প্ৰাক শঙ্কৰী যুগ ==
{{প্ৰধান|প্ৰাক-শঙ্কৰী যুগৰ সাহিত্য}}
প্ৰাক শংকৰী যুগ বুলিলে শঙ্কৰদেৱৰ জন্মৰ আগৰ সময়ছোৱাক বুজা যায়। সত্যেন্দ্ৰনাথ শৰ্মাৰ যুগ বিভাজন অনুসৰি এই যুগৰ সময়সীমা হৈছে-১৩০০-১৪৯০। এই সময়ছোৱাত সাহিত্য ৰচনা কৰা লেখকসকলৰ ভিতৰত [[হেম সৰস্বতী]], [[ৰুদ্ৰ কন্দলী]], [[হৰিহৰ বিপ্ৰ]], [[কবিৰত্ন সৰস্বতী]] আৰু [[মাধৱ কন্দলী]]
অসমীয়া সাহিত্যৰ পূৰ্ণাংগ ৰূপত লিখিত সাহিত্যৰ আদৰ্শ স্থাপন হয় ১৪শ শতিকাত ৰচিত [[হেম সৰস্বতী]] 'প্ৰহ্লাদ চৰিত' পুথিৰ জৰিয়তে। তেওঁ ‘হৰ-গৌৰী সংবাদ’ নামৰ এখন পুথিও ৰচনা কৰে। তেওঁৰ পিতৃৰ নাম ৰুদ্ৰসৰস্বতী। তেওঁ দুৰ্লভানাৰায়ণৰ পৃষ্ঠপোষকতা লাভ কৰিছিল।
[[কবিৰত্ন সৰস্বতী]]য়ে ৰচনা কৰে মহাভাৰতৰ দ্ৰোণপৰ্বৰ জয়দ্ৰথ বধৰ কাহিনীটো কাব্য আকাৰে বৰ্ণনা কৰিছে। তেওঁ দুৰ্লভনাৰায়ণৰ পুত্ৰ ইন্দ্ৰ নাৰায়ণৰ পৃষ্ঠপোষকতা লাভ কৰিছিল।
[[ৰুদ্ৰ কন্দলি]]য়ে [[মহাভাৰত]]ৰ 'দ্ৰোণ পৰ্ব'ৰ অন্তৰ্গত জয়দ্ৰথ বধ নামৰ উপপৰ্বৰ ভিতৰুৱা শিনিপুত্ৰ সাত্যকিৰ যুদ্ধযাত্ৰা আৰু বীৰত্বব্যঞ্জক বৰ্ণনাখিনি অনুবাদ কৰে। তেওঁ তাম্ৰধ্বজৰ ৰাজপৃষ্ঠপোষকতা লাভ কৰিছিল।
হৰিবৰ বিপ্ৰই দুৰ্লভনাৰায়ণৰ পৃষ্ঠপোষকতা লাভ কৰিছে। তেওঁৰ নামত দুখন পুথি পোৱা গৈছে। দুয়োখন কাব্য জৈমিনিয় অশ্বমেধিক পৰ্বত থকা আখ্যান অনুবাদ। এখনৰ নাম হ’ল ‘ব্ৰবুবাহনৰ যুদ্ধ’ আৰু আনখনৰ নাম ‘লৱ-কুশৰ যুদ্ধ’।
১৪শ শতিকাৰ শ্ৰেষ্ঠ কবি বুলি খ্যাত [[মাধৱ কন্দলী]]য়ে [[বাল্মীকি]]ৰ ৰামায়ণ অসমীয়ালৈ অনুবাদ কৰে। আধুনিক ভাৰতীয় ভাষা তথা উত্তৰ [[ভাৰত]]ৰ ভিতৰত এইখনেই প্ৰথম ৰামায়ণ। মাধৱ কন্দলী মহামাণিক্যৰ পৃষ্ঠপোষকতা লাভ কৰিছিল। 'উত্তৰ ভাৰতৰ প্ৰান্তীয় ভাষাত ৰচিত ৰামায়ণৰ ভিতৰত মাধৱ কন্দলীৰ ৰামায়ণেই প্ৰাচীনতম। মাধৱ কন্দলীৰ ৰামায়ণ ৰচনাৰ প্ৰায় এশ ডেৰশ বছৰৰ পাছতহে হিন্দী, বঙালী, উৰীয়া আদি ভাষালৈ ৰামায়ণ অনূদিত হয়। <ref name="শৰ্মা">{{cite web | title=অসমীয়া সাহিত্যৰ সমীক্ষাত্মক ইতিবৃত্ত | publisher=সৌমাৰ প্ৰকাশ | accessdate=18 May 2026 | author=সত্যেন্দ্ৰনাথ শৰ্মা | pages=৬৭}}</ref>
১৫শ শতিকাত সৃষ্টি হয় দুৰ্গাবৰৰ 'গীতি ৰামায়ণ', একেদৰে পীতাম্বৰ আৰু মনকৰেও পুৰাণৰপৰা যথেষ্টসংখ্যক গীত অনুবাদ কৰে। এই শ্ৰেণীৰ সাহিত্যক [[পাঁচালী সাহিত্য]] বোলে।
==শংকৰী যুগ বা বৈষ্ণৱ যুগ==
১৫শ শতিকাত জন্ম গ্ৰহণ কৰা মহাপুৰুষ [[শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ|শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ]] (১৪৪৯-১৫৬৮) [[অসম]]ত [[বৈষ্ণৱ ধৰ্ম]] প্ৰৱৰ্তন কৰিবৰ কাৰণে [[সংস্কৃত]] সাহিত্যৰ পৰা অনেক সাহিত্য অনুবাদ কৰাৰ লগতে স্বকীয়ভাৱেও অনেক সাহিত্য সৃষ্টি কৰিছিল। কীৰ্তন-ঘোষা, ভক্তি-প্ৰদীপ, ৰুক্মিণী হৰণ, হৰিচন্দ্ৰ উপাখ্যান আৰু বলি চলন, দশম আদি উল্লেখযোগ্য। [[ৰাম সৰস্বতী]]য়ে অনুবাদ কৰে মহাভাৰতৰ বিভিন্ন কাণ্ডসমূহ আৰু বিভিন্ন পুৰাণ-উপপুৰাণৰ পৰা সংগ্ৰহিত 'বধ কাব্যসমূহ'। [[মাধৱদেৱ]]ৰ 'ৰাজসুই যজ্ঞ' আদি এই সময়ৰ অন্যান্য লেখত ল'ব লগিয়া গ্ৰন্থ। এই সময়তে [[ভট্টদেৱ|ভট্টদেৱে]] প্ৰথম বাৰৰ কাৰণে সাহিত্য ৰচনাত গদ্যক একমাত্ৰ প্ৰকাশৰ মাধ্যম হিচাপে গ্ৰহণ কৰে। তেওঁৰ 'কথা-গীতা', 'কথা-ভাগৱত' অন্যতম।
==শঙ্কৰোত্তৰ যুগ==
অসমৰ [[আহোম]] ৰাজত্বৰ সময়তো অসমীয়া সাহিত্যৰ যথেষ্ট সংখ্যক নতুন নতুন সাহিত্যৰ সৃষ্টি হৈছিল। আহোম যুগত সৃষ্টি হৈছিল বুৰঞ্জী সাহিত্যসমূহ। ১৭৯৫ চনত পণ্ডিত [[টেঙ-ঙাই ম'হুং|টেঙ-ঙাই ম'হুঙে]] লিখা [[হ '-মু'ঙ]] নামৰ বৰ কাকতখন অসমৰ প্ৰথম অভিধান আছিল। এই টাইআহোম-অসমীয়া অভিধানত টাই-আহোম ভাষাত ২৫০০ টা শব্দ আৰু ইয়াৰ অসমীয়া অৰ্থ সমুহ লিখা হৈছিল।<ref>Phukan,Nath 2019 [https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=3683125 Dictionary Writing in Assam: A Study Through Select Classical Texts] </ref> ইয়াৰ উপৰিও আহোম যুগৰ অন্যতম সৃষ্টি আছিল ব্যৱহাৰিক সাহিত্যসমূহ। জ্যোতিষ, চিকিৎসা, গণিত, সঙ্গীত আদি বিভিন্ন বিষয়ত এই গ্ৰন্থসমূহ ৰচনা কৰা হৈছিল। শঙ্কৰোত্তৰ যুগত চৰিত সাহিত্যসমূহো সৃষ্টি কৰা হৈছিল। [[কথা গুৰু চৰিত]] এই সময়ৰ অন্যতম সৃষ্টি। ইয়াৰ উপৰিও দামোদৰ চৰিত, বৰদোৱা চৰিত, বনমালী দেৱৰ চৰিত আদি চৰিত পুথি পোৱা যায়।
==আধুনিক অসমীয়া সাহিত্যৰ আৰম্ভণি==
{{See also|অসমীয়া সাহিত্যৰ অৰুণোদয় যুগ}}
আধুনিক অসমীয়া সাহিত্যৰ আৰম্ভণি খ্ৰীষ্টান মিছনেৰী [[নাথান ব্ৰাউন]], [[মাইলছ ব্ৰনছন]], [[ইলাইজা হুইট্নি ব্ৰাউন]], [[উইলিয়াম ৰবিনছন]], [[এ কে গাৰ্নি]], [[হেৰিয়েট বি.এল. কট্টাৰ]] আদিৰ প্ৰচেষ্টাত [[অসমীয়া ভাষা]]ত প্ৰকাশ কৰা [[অৰুণোদয়]] (১৮৪৬) আলোচনীৰ সময়ৰ পৰাই আৰম্ভ হয়। ইয়াৰ আগতে ১৮১৩ চনত মিছনেৰীসকলৰ উদ্যোগতে [[আত্মাৰাম শৰ্মা]]ই [[ধৰ্মপুস্তক|বাইবেল]] অসমীয়ালৈ অনুবাদ কৰে। এইখনেই অসমীয়া ভাষাত প্ৰথম ছপা পুথি। সেইসময়তে [[নাথান ব্ৰাউন|নাথান ব্ৰাউনে]] ৰচনা কৰে 'গ্ৰামাটিকেল নটিচেছ অৱ দ্যা আছামিছ লেংগুৱেজ' (১৮৪৮), [[মাইলছ ব্ৰনছন|মাইলছ ব্ৰনচনে]] ৰচনা কৰে 'অসমীয়া-ইংৰাজী অভিধান' (১৮৬৭) আৰু ১৮৩৯ চনত অন্য এজন মিছনেৰী ডব্লিও.ৰবিনচনে ৰচনা কৰে ইংৰাজীত প্ৰথম অসমীয়া ব্যাকৰণ 'এ গ্ৰামাৰ অৱ আছামিছ লেংগুৱেজ'।
১৯শ শতিকাত অসমীয়া সাহিত্যই এক নতুন ধাৰাৰে আগবাঢ়ে। এই সময়তে [[হেমচন্দ্ৰ বৰুৱা]]ই অসমীয়া ভাষাৰ প্ৰথম ব্যাকৰণ '[[অসমীয়া ব্যাকৰণ]]' (১৮৯৫) ৰচনা কৰে। আৰু অসমীয়া ভাষাৰ প্ৰথম অভিধান '[[হেমকোষ]]' (১৯০০) ৰচনা কৰে। এই সময়তে প্ৰকাশ পায় অসমীয়া সংবাদ পত্ৰ '[[আসাম বন্ধু]]' (১৮৮৫)। [[আনন্দৰাম ঢেকিয়াল ফুকন]], [[গুণাভিৰাম বৰুৱা]] এই সময়ৰ উল্লেখযোগ্য ব্যক্তি। গুণাভিৰাম বৰুৱাৰ 'ৰাম-নৱমী' (১৮৫৭) আৰু [[হেমচন্দ্ৰ বৰুৱা]]ৰ '[[কানীয়া-কীৰ্তন|কানীয়াৰ-কীৰ্তন]]' (১৮৬১) উল্লেখ্যযোগ্য গ্ৰন্থ।
কলিকাতাত পঢ়িবলৈ গৈ [[চন্দ্ৰ কুমাৰ আগৰৱালা]] (১৮৬৭-১৯৩৮), [[লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱা]] (১৮৬৭-১৯৩৮) আৰু [[হেমচন্দ্ৰ গোস্বামী]] (১৮৭২-১৯২৮)ৰ প্ৰচেষ্টাত প্ৰকাশ পোৱা '[[জোনাকী]]' (১৮৮৯) আলোচনীৰ সময়ৰ পৰাই আধুনিক অসমীয়া সাহিত্যলৈ সম্পূৰ্ণভাৱে ৰোমাণ্টিক কবিতা, চুটিগল্প, নাটক, উপন্যাস, ৰসৰচনা, আত্মজীৱনী, জীৱনী আদিৰ সৃষ্টি হয়। এই সময়তে চন্দ্ৰ কুমাৰ আগৰৱালাৰ 'প্ৰতিমা' (১৯১৩)আৰু 'বীণ-বৰাগী' (১৯২৩) নামৰ দুখন কবিতা পুথি প্ৰকাশ পায়। বেজবৰুৱাই প্ৰকাশ কৰে 'কদমকলি' (১৯১৩) আৰু 'পদুমকলি'। হেমচন্দ্ৰ গোস্বামীয়ে প্ৰথম অসমীয়া চনেট সৃষ্টিৰে ৰচনা কৰে কবিতা সংকলন 'ফুলৰ চাকি' (১৯০৭)। ইয়াৰ বাহিৰেও এই সময়তে সাহিত্যৰ অন্যান্য দিশতো যথেষ্ট সংখ্যক অৱদান আগবঢ়ায়।
ইয়াৰ পিছতে যথেষ্ট সংখ্যক কবি নাট্যকাৰৰ জন্ম হয়। [[ভোলানাথ দাস]] (১৮৫৮-১৯২৮), [[কমলাকান্ত ভট্টাচাৰ্য্য]] (১৮৫৩-১৯২৭), [[হিতেশ্বৰ বৰবৰুৱা]] (১৮৭৬-১৯৩৯), [[বেণুধৰ ৰাজখোৱা]] (১৮৭২-১৯৩৫), [[ৰঘুনাথ চৌধাৰী]] (১৮৭৯-১৯৬৬) আদিয়ে যথেষ্ট সংখ্যক কবিতা পুথি ৰচনা কৰে। আধুনিক অসমীয়া উপন্যাসৰ ধাৰাটো আৰম্ভ কৰে [[ৰজনীকান্ত বৰদলৈ]]য়ে (১৮৬৭-১৯৩৯)। তেওঁৰ উল্লেখ্যযোগ্য সৃষ্টি হ'ল 'মিৰিজীয়ৰী'(১৮৯৫), '[[মনোমতী]]' (১৯০০), 'দন্দুৱা দ্ৰোহ' (১৯০৯) আৰু 'ৰহদৈ লিগিৰী' (১৯৩০)। [[পদ্মনাথ গোহাঞি বৰুৱা]]ৰ (১৮৭১-১৯৪৬) কবিতা পুথি 'ফুলৰ চানেকি', 'জুৰণি' (১৯০০) আৰু 'লীলা' (১৯০১) উল্লেখযোগ্য।
এই সময়তে অসমীয়া অতিন্দ্ৰীয়বাদী কবিতাক জনপ্ৰিয় কৰি তোলে ক্ৰমে [[দুৰ্গেশ্বৰ শৰ্মা]] (১৮৮২-১৯৬১) আৰু [[নলিনীবালা দেৱী]]য়ে (১৮৯৮-১৯৭৮)। ওমৰ খায়াম অসমীয়ালৈ অনুবাদ কৰে [[যতীন্দ্ৰনাথ দুৱৰা]]ই (১৮৯২-১৯৭৮)। অসমীয়া সাহিত্যলৈ বৰঙণি আগবঢ়োৱা এই সময়ৰ অন্যান্য কবিসকল আছিল [[ৰত্নকান্ত বৰকাকতী]] (১৮৯৭-১৯৬৩), [[পাৰ্বতী প্ৰসাদ বৰুৱা]] (১৯০৪-১৯৬৪), [[পদ্মধৰ চলিহা]] (১৮৯৫-১৯৬৮),[[জ্যোতিপ্ৰসাদ আগৰৱালা]] (১৯০৩-১৯৫১), [[প্ৰসন্নলাল চৌধুৰী]](১৯০২), [[বিনন্দ চন্দ্ৰ বৰুৱা]] (১৯০৩) আৰু [[দেৱকান্ত বৰুৱা]] (১৯১৪) অন্যতম। দেৱকান্ত বৰুৱাৰ 'সাগৰ দেখিছা' কাব্য পুথি অসমীয়া ৰোমাণ্টিক কবিতা আৰু আধুনিক কবিতাৰ যুগসন্ধিৰ কবিতা বুলিব পাৰি। {{citation needed|11 June 2022}}
== আধুনিক যুগৰ সাহিত্য ==
{{quote box
| quote = "ব্যাকৰণ, অভিধান নাথাকিলে ভাষা আৰু সাহিত্য হেদাঙি মেলা গৰুৰ দৰে হ'ব আৰু সেই সাহিত্যৰ, সেই ভাষাৰ উপদ্ৰৱত টাটী-চকোৱা এখনো নাথাকিব। "
| source = —[[লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱা]]
| align = right
| width = 25em
}}
[[দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধ]]ৰ পিছত অসমীয়া সাহিত্যলৈ ভাৱ, ভাষা, আংগিক সকলো ফালে নানা পৰিৱৰ্তনে দেখা দিলে। এই সময়ত ৰচিত কবিতা, চুটিগল্প, নাটক, উপন্যাস সকলোফালে নতুনত্বয় দেখা দিলে। [[চৈয়দ আব্দুল মালিক]], [[যোগেশ দাস]], [[বীৰেন্দ্ৰ কুমাৰ ভট্টাচাৰ্য্য]], [[ভবেন্দ্ৰনাথ শইকীয়া]], [[মহিম বৰা]], [[হিতেশ ডেকা]], [[হোমেন বৰগোহাঞি]], [[নিৰুপমা বৰগোহাঞি]], [[মামণি ৰয়চম গোস্বামী]] আদিৰ গল্প আৰু উপন্যাসে আধুনিক সাহিত্যৰ ভৰাঁল চহকী কৰে। কবিতাৰ ক্ষেত্ৰত [[হীৰেন ভট্টাচাৰ্য]], [[অজিত বৰুৱা]], [[হৰেকৃষ্ণ ডেকা]], [[নীলমণি ফুকন (কনিষ্ঠ)]], [[নিৰ্মলপ্ৰভা বৰদলৈ]], [[নলিনীধৰ ভট্টাচাৰ্য]], [[ধীৰেন্দ্ৰ নাথ দত্ত]], [[ৰাম গগৈ|ৰাম গগৈ]] আদি উল্লেখ্যযোগ্য। ইয়াৰ লগে লগে ন-ন প্ৰতিভাৱান সাহিত্যিকৰ সৃষ্টিয়ে বৰ্তমান অসমীয়া সাহিত্যক চহকী কৰি তুলিছে।
==তথ্যসূত্ৰ==
{{reflist|30em}}
==বাহ্যিক সংযোগ==
{{Commonscat|Magazines in Assamese|অসমৰ আলোচনীসমূহ}}
* [http://www.sarai.net/fellowships/independent/archival-submissions/listitem.2006-04-28.5385189224/uddipan-dutta-the-growth-of-print-nationalism-and-assamese-identity-in-two-early-assamese-magazines/the-growth-of-print-nationalism-and-the-formation-of-assamese-identity-in-two-early-magazines-arunoloi-and-jonnaki অসমীয়া সাহিত্যৰ ইতিহাস সম্পৰ্কীয় এটা টোকা। ]
* [http://assameseonline.com/Content.php?recordID=%E0%A6%85%E0%A6%B8%E0%A6%AE%E0%A7%80%E0%A7%9F%E0%A6%BE%20%E0%A6%97%E0%A7%80%E0%A6%A4%E0%A6%BF%20%E0%A6%B8%E0%A6%BE%E0%A6%B9%E0%A6%BF%E0%A6%A4%E0%A7%8D%E0%A6%AF,%20%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A7%9F%E0%A6%BE%E0%A6%A8%E0%A6%BE%E0%A6%AE অসমীয়া গীত সহিত্য, বিয়ানাম, লেখক-ডিম্বেশ্বৰ নেওগ]{{Dead link|date=March 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, আমি অসমীয়া ৱেবছাইট।
[[শ্ৰেণী:সাহিত্য]]
[[শ্ৰেণী:অসমীয়া সাহিত্য]]
{{অসম}}
2gww5alqvu81fugi5ityg044niv3c76
607014
607013
2026-05-18T08:18:03Z
BhuyanBhaskar
16362
/* আধুনিক অসমীয়া সাহিত্যৰ আৰম্ভণি */
607014
wikitext
text/x-wiki
{{unreferenced}}
{{অসমীয়া সাহিত্য}}
'''অসমীয়া সাহিত্য''' বুলি ক’লে অসমীয়া ভাষাত ৰচনা কৰা সাহিত্যৰাজিখিনিক বুজা যায়৷ প্ৰাচীন ভাৰতীয় আৰ্য-ভাষাবিশেষে ক্ৰম পৰিৱৰ্তনৰ মাজেদি আহি খ্ৰীষ্টীয় দশম-একাদশ শতিকামানত অসমীয়া ৰূপ ল’বলৈ আৰম্ভ কৰে৷ সেয়েহে অসমীয়া ভাষা আৰ্যভাষা সম্ভূত বুলি অধ্যাপক সত্যেন্দ্ৰনাথ শৰ্মাই উল্লেখ কৰিছে৷<ref name="ইতিবৃত্ত">{{cite book | title=অসমীয়া সাহিত্যৰ সমীক্ষাত্মক ইতিবৃত্ত | publisher=সৌমাৰ প্ৰকাশ | author=সত্যেন্দ্ৰনাথ শৰ্মা | year=দশম সংস্কৰণ, ২০১৩ জুন}}</ref> অৱশ্যে শৰ্মাই অসমীয়া ভাষাত তিৰ্ব্বতবৰ্মী আৰু অষ্ট্ৰিক ভাষাৰ কিছু প্ৰভাৱ পৰিছে বুলি উল্লেখ কৰিছে৷ সেইদৰে প্ৰাচীন কামৰূপত কথিত ‘কামৰূপী প্ৰাকৃত’ আৰু অপভ্ৰংশৰ মাজেৰেও অসমীয়া ভাষাৰ বিকাশ হৈছে বুলি আন এটি মতবাদ আছে৷(পৃ.-৩)<ref name="ইতিবৃত্ত"/> মাগধী প্ৰাকৃতৰ প্ৰাচ্য অপভ্ৰংশৰ পৰা অসমীয়া ভাষাৰ উৎপত্তি হৈছে বুলিও আন এটি মতবাদ আছে৷ (পৃ.-৭)<ref name="ইতিবৃত্ত"/><br /> এই সন্দৰ্ভত ভাষাতত্ত্ববিদ ৰমেশ পাঠকে লিখিছে এনেদৰে- পঞ্চম শতিকাৰ পৰা দ্বাদশ শতিকালৈ হিন্দু ৰজাসকলে লিখা তামৰ ফলি কিছুমানত অসমীয়া ভাষাৰ প্ৰাচীনতম নিদৰ্শনস্বৰূপ শব্দ কিছুমান পোৱা যায় যদিও দশম-একাদশ শতিকামানৰ পৰাহে মূলতঃ অসমীয়া ভাষাত সৃষ্ট সাহিত্যৰাজিৰ প্ৰমাণ পোৱা যায়৷<ref name="ঐতিহ্য">{{cite book | title=ঐতিহ্যঃ অসমীয়া সাহিত্য | publisher=হেৰিটেজ আছাম | author=ৰমেশ পাঠক | year=২০০৭ | pages=২১}}</ref> তাৰ পূৰ্বে অসমত যিবোৰ সাহিত্য পোৱা যায়, তাৰ ভাষা আছিল সংস্কৃত৷ (পৃ.-২)<ref name="ইতিবৃত্ত"/> খ্ৰীষ্টীয় সপ্তম শতিকামানৰ পৰাই অসমীয়া ভাষাই স্বকীয়তা লাভ কৰাৰ পথত আগবাঢ়িবলৈ আৰম্ভ কৰাৰ সন্দৰ্ভত প্ৰসিদ্ধ পৰিব্ৰাজক হিউৱেন চাঙৰ এটি মন্তব্য উল্লেখযোগ্য৷ ভাস্কৰ বৰ্মাৰ ৰাজত্ব কালত প্ৰসিদ্ধ চীন পৰিব্ৰাজক হিউৱেন ছাঙে কামৰূপ অঞ্চল ভ্ৰমণ কৰি এই অঞ্চলৰ ভাষা বিষয়ত এটি টোকা লিখিছে এনেদৰে— ‘কামৰূপৰ ভাষা মধ্যভাৰতৰ ভাষাতকৈ কিছু পৃথক আছিল৷’(পৃ.৮)<ref name="ইতিবৃত্ত"/>
'''অসমীয়া সাহিত্যৰ পটভূমি সাহিত্য'''ক লিখিত পৰম্পৰাৰ পৰিৱৰ্তনৰ দিশৰ পৰা লক্ষ্য কৰি কেইবাটাও ভাগত ভগাব পাৰি। যেনে-
# [[চৰ্যাপদ]]
# প্ৰাক্ বৈষ্ণৱ সাহিত্য
# [[বৈষ্ণৱ সাহিত্য]]
# [[পাঁচালী সাহিত্য]]
# [[চৰিত পুথি]] আৰু বংশাৱলী
# [[বুৰঞ্জী সাহিত্য]] আৰু আহোম যুগৰ সাহিত্য
# আধুনিক অসমীয়া সাহিত্য
== অসমীয়া সাহিত্যৰ পটভূমি ==
{{প্ৰধান|চৰ্যাপদ}}
[[অসমীয়া]] লিখিত সাহিত্যৰ প্ৰথম নিৰ্দশন চৰ্যাপদবোৰত পোৱা যায়। চৰ্যাপদবোৰ [[বৌদ্ধ ধৰ্ম]]ৰ মূল আচাৰ-নীতিবোৰ প্ৰচাৰ কৰিবলৈ গীতৰ আকাৰত ৰচনা কৰা হৈছিল। ৰাগ-ৰাগিনী অনুসৰি গোৱা এই গীতবোৰক চৰ্যাগীত, বৌদ্ধগান বা দোহাও বোলে। চৰ্যাপদবোৰ অষ্টম শতিকাৰ পৰা দ্বাদশ শতিকাৰ ভিতৰত ৰচিত বুলি ঠাৱৰ কৰা হৈছে।<ref>{{cite book | title=অসমীয়া সাহিতৰ সমীক্ষাত্মক ইতিবৃত্ত | author=সত্যন্দ্ৰনাথ শৰ্মা | pages=০৯}}</ref>
== প্ৰাক শঙ্কৰী যুগ ==
{{প্ৰধান|প্ৰাক-শঙ্কৰী যুগৰ সাহিত্য}}
প্ৰাক শংকৰী যুগ বুলিলে শঙ্কৰদেৱৰ জন্মৰ আগৰ সময়ছোৱাক বুজা যায়। সত্যেন্দ্ৰনাথ শৰ্মাৰ যুগ বিভাজন অনুসৰি এই যুগৰ সময়সীমা হৈছে-১৩০০-১৪৯০। এই সময়ছোৱাত সাহিত্য ৰচনা কৰা লেখকসকলৰ ভিতৰত [[হেম সৰস্বতী]], [[ৰুদ্ৰ কন্দলী]], [[হৰিহৰ বিপ্ৰ]], [[কবিৰত্ন সৰস্বতী]] আৰু [[মাধৱ কন্দলী]]
অসমীয়া সাহিত্যৰ পূৰ্ণাংগ ৰূপত লিখিত সাহিত্যৰ আদৰ্শ স্থাপন হয় ১৪শ শতিকাত ৰচিত [[হেম সৰস্বতী]] 'প্ৰহ্লাদ চৰিত' পুথিৰ জৰিয়তে। তেওঁ ‘হৰ-গৌৰী সংবাদ’ নামৰ এখন পুথিও ৰচনা কৰে। তেওঁৰ পিতৃৰ নাম ৰুদ্ৰসৰস্বতী। তেওঁ দুৰ্লভানাৰায়ণৰ পৃষ্ঠপোষকতা লাভ কৰিছিল।
[[কবিৰত্ন সৰস্বতী]]য়ে ৰচনা কৰে মহাভাৰতৰ দ্ৰোণপৰ্বৰ জয়দ্ৰথ বধৰ কাহিনীটো কাব্য আকাৰে বৰ্ণনা কৰিছে। তেওঁ দুৰ্লভনাৰায়ণৰ পুত্ৰ ইন্দ্ৰ নাৰায়ণৰ পৃষ্ঠপোষকতা লাভ কৰিছিল।
[[ৰুদ্ৰ কন্দলি]]য়ে [[মহাভাৰত]]ৰ 'দ্ৰোণ পৰ্ব'ৰ অন্তৰ্গত জয়দ্ৰথ বধ নামৰ উপপৰ্বৰ ভিতৰুৱা শিনিপুত্ৰ সাত্যকিৰ যুদ্ধযাত্ৰা আৰু বীৰত্বব্যঞ্জক বৰ্ণনাখিনি অনুবাদ কৰে। তেওঁ তাম্ৰধ্বজৰ ৰাজপৃষ্ঠপোষকতা লাভ কৰিছিল।
হৰিবৰ বিপ্ৰই দুৰ্লভনাৰায়ণৰ পৃষ্ঠপোষকতা লাভ কৰিছে। তেওঁৰ নামত দুখন পুথি পোৱা গৈছে। দুয়োখন কাব্য জৈমিনিয় অশ্বমেধিক পৰ্বত থকা আখ্যান অনুবাদ। এখনৰ নাম হ’ল ‘ব্ৰবুবাহনৰ যুদ্ধ’ আৰু আনখনৰ নাম ‘লৱ-কুশৰ যুদ্ধ’।
১৪শ শতিকাৰ শ্ৰেষ্ঠ কবি বুলি খ্যাত [[মাধৱ কন্দলী]]য়ে [[বাল্মীকি]]ৰ ৰামায়ণ অসমীয়ালৈ অনুবাদ কৰে। আধুনিক ভাৰতীয় ভাষা তথা উত্তৰ [[ভাৰত]]ৰ ভিতৰত এইখনেই প্ৰথম ৰামায়ণ। মাধৱ কন্দলী মহামাণিক্যৰ পৃষ্ঠপোষকতা লাভ কৰিছিল। 'উত্তৰ ভাৰতৰ প্ৰান্তীয় ভাষাত ৰচিত ৰামায়ণৰ ভিতৰত মাধৱ কন্দলীৰ ৰামায়ণেই প্ৰাচীনতম। মাধৱ কন্দলীৰ ৰামায়ণ ৰচনাৰ প্ৰায় এশ ডেৰশ বছৰৰ পাছতহে হিন্দী, বঙালী, উৰীয়া আদি ভাষালৈ ৰামায়ণ অনূদিত হয়। <ref name="শৰ্মা">{{cite web | title=অসমীয়া সাহিত্যৰ সমীক্ষাত্মক ইতিবৃত্ত | publisher=সৌমাৰ প্ৰকাশ | accessdate=18 May 2026 | author=সত্যেন্দ্ৰনাথ শৰ্মা | pages=৬৭}}</ref>
১৫শ শতিকাত সৃষ্টি হয় দুৰ্গাবৰৰ 'গীতি ৰামায়ণ', একেদৰে পীতাম্বৰ আৰু মনকৰেও পুৰাণৰপৰা যথেষ্টসংখ্যক গীত অনুবাদ কৰে। এই শ্ৰেণীৰ সাহিত্যক [[পাঁচালী সাহিত্য]] বোলে।
==শংকৰী যুগ বা বৈষ্ণৱ যুগ==
১৫শ শতিকাত জন্ম গ্ৰহণ কৰা মহাপুৰুষ [[শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ|শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ]] (১৪৪৯-১৫৬৮) [[অসম]]ত [[বৈষ্ণৱ ধৰ্ম]] প্ৰৱৰ্তন কৰিবৰ কাৰণে [[সংস্কৃত]] সাহিত্যৰ পৰা অনেক সাহিত্য অনুবাদ কৰাৰ লগতে স্বকীয়ভাৱেও অনেক সাহিত্য সৃষ্টি কৰিছিল। কীৰ্তন-ঘোষা, ভক্তি-প্ৰদীপ, ৰুক্মিণী হৰণ, হৰিচন্দ্ৰ উপাখ্যান আৰু বলি চলন, দশম আদি উল্লেখযোগ্য। [[ৰাম সৰস্বতী]]য়ে অনুবাদ কৰে মহাভাৰতৰ বিভিন্ন কাণ্ডসমূহ আৰু বিভিন্ন পুৰাণ-উপপুৰাণৰ পৰা সংগ্ৰহিত 'বধ কাব্যসমূহ'। [[মাধৱদেৱ]]ৰ 'ৰাজসুই যজ্ঞ' আদি এই সময়ৰ অন্যান্য লেখত ল'ব লগিয়া গ্ৰন্থ। এই সময়তে [[ভট্টদেৱ|ভট্টদেৱে]] প্ৰথম বাৰৰ কাৰণে সাহিত্য ৰচনাত গদ্যক একমাত্ৰ প্ৰকাশৰ মাধ্যম হিচাপে গ্ৰহণ কৰে। তেওঁৰ 'কথা-গীতা', 'কথা-ভাগৱত' অন্যতম।
==শঙ্কৰোত্তৰ যুগ==
অসমৰ [[আহোম]] ৰাজত্বৰ সময়তো অসমীয়া সাহিত্যৰ যথেষ্ট সংখ্যক নতুন নতুন সাহিত্যৰ সৃষ্টি হৈছিল। আহোম যুগত সৃষ্টি হৈছিল বুৰঞ্জী সাহিত্যসমূহ। ১৭৯৫ চনত পণ্ডিত [[টেঙ-ঙাই ম'হুং|টেঙ-ঙাই ম'হুঙে]] লিখা [[হ '-মু'ঙ]] নামৰ বৰ কাকতখন অসমৰ প্ৰথম অভিধান আছিল। এই টাইআহোম-অসমীয়া অভিধানত টাই-আহোম ভাষাত ২৫০০ টা শব্দ আৰু ইয়াৰ অসমীয়া অৰ্থ সমুহ লিখা হৈছিল।<ref>Phukan,Nath 2019 [https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=3683125 Dictionary Writing in Assam: A Study Through Select Classical Texts] </ref> ইয়াৰ উপৰিও আহোম যুগৰ অন্যতম সৃষ্টি আছিল ব্যৱহাৰিক সাহিত্যসমূহ। জ্যোতিষ, চিকিৎসা, গণিত, সঙ্গীত আদি বিভিন্ন বিষয়ত এই গ্ৰন্থসমূহ ৰচনা কৰা হৈছিল। শঙ্কৰোত্তৰ যুগত চৰিত সাহিত্যসমূহো সৃষ্টি কৰা হৈছিল। [[কথা গুৰু চৰিত]] এই সময়ৰ অন্যতম সৃষ্টি। ইয়াৰ উপৰিও দামোদৰ চৰিত, বৰদোৱা চৰিত, বনমালী দেৱৰ চৰিত আদি চৰিত পুথি পোৱা যায়।
==আধুনিক অসমীয়া সাহিত্যৰ আৰম্ভণি==
{{See also|অসমীয়া সাহিত্যৰ অৰুণোদয় যুগ}}
আধুনিক অসমীয়া সাহিত্যৰ আৰম্ভণি খ্ৰীষ্টান মিছনেৰী [[নাথান ব্ৰাউন]], [[মাইলছ ব্ৰনছন]], [[ইলাইজা হুইট্নি ব্ৰাউন]], [[উইলিয়াম ৰবিনছন]], [[এ কে গাৰ্নি]], [[হেৰিয়েট বি.এল. কট্টাৰ]] আদিৰ প্ৰচেষ্টাত [[অসমীয়া ভাষা]]ত প্ৰকাশ কৰা [[অৰুণোদয়]] (১৮৪৬) আলোচনীৰ সময়ৰ পৰাই আৰম্ভ হয়। ইয়াৰ আগতে ১৮১৩ চনত মিছনেৰীসকলৰ উদ্যোগতে [[আত্মাৰাম শৰ্মা]]ই [[ধৰ্মপুস্তক|বাইবেল]] অসমীয়ালৈ অনুবাদ কৰে। এইখনেই অসমীয়া ভাষাত প্ৰথম ছপা পুথি। সেইসময়তে [[নাথান ব্ৰাউন|নাথান ব্ৰাউনে]] ৰচনা কৰে 'গ্ৰামাটিকেল নটিচেছ অৱ দ্যা আছামিছ লেংগুৱেজ' (১৮৪৮), [[মাইলছ ব্ৰনছন|মাইলছ ব্ৰনচনে]] ৰচনা কৰে 'অসমীয়া-ইংৰাজী অভিধান' (১৮৬৭) আৰু ১৮৩৯ চনত অন্য এজন মিছনেৰী ডব্লিও.ৰবিনচনে ৰচনা কৰে ইংৰাজীত প্ৰথম অসমীয়া ব্যাকৰণ 'এ গ্ৰামাৰ অৱ আছামিছ লেংগুৱেজ'।
১৯শ শতিকাত অসমীয়া সাহিত্যই এক নতুন ধাৰাৰে আগবাঢ়ে। এই সময়তে [[হেমচন্দ্ৰ বৰুৱা]]ই অসমীয়া ভাষাৰ প্ৰথম ব্যাকৰণ '[[অসমীয়া ব্যাকৰণ]]' (১৮৯৫) ৰচনা কৰে। আৰু অসমীয়া ভাষাৰ প্ৰথম অভিধান '[[হেমকোষ]]' (১৯০০) ৰচনা কৰে। এই সময়তে প্ৰকাশ পায় অসমীয়া সংবাদ পত্ৰ '[[আসাম বন্ধু]]' (১৮৮৫)। [[আনন্দৰাম ঢেকিয়াল ফুকন]], [[গুণাভিৰাম বৰুৱা]] এই সময়ৰ উল্লেখযোগ্য ব্যক্তি। গুণাভিৰাম বৰুৱাৰ 'ৰাম-নৱমী' (১৮৫৭) আৰু [[হেমচন্দ্ৰ বৰুৱা]]ৰ '[[কানীয়াৰ কীৰ্ত্তন|কানীয়াৰ-কীৰ্তন]]' (১৮৬১) উল্লেখ্যযোগ্য গ্ৰন্থ।
কলিকাতাত পঢ়িবলৈ গৈ [[চন্দ্ৰ কুমাৰ আগৰৱালা]] (১৮৬৭-১৯৩৮), [[লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱা]] (১৮৬৭-১৯৩৮) আৰু [[হেমচন্দ্ৰ গোস্বামী]] (১৮৭২-১৯২৮)ৰ প্ৰচেষ্টাত প্ৰকাশ পোৱা '[[জোনাকী]]' (১৮৮৯) আলোচনীৰ সময়ৰ পৰাই আধুনিক অসমীয়া সাহিত্যলৈ সম্পূৰ্ণভাৱে ৰোমাণ্টিক কবিতা, চুটিগল্প, নাটক, উপন্যাস, ৰসৰচনা, আত্মজীৱনী, জীৱনী আদিৰ সৃষ্টি হয়। এই সময়তে চন্দ্ৰ কুমাৰ আগৰৱালাৰ 'প্ৰতিমা' (১৯১৩)আৰু 'বীণ-বৰাগী' (১৯২৩) নামৰ দুখন কবিতা পুথি প্ৰকাশ পায়। বেজবৰুৱাই প্ৰকাশ কৰে 'কদমকলি' (১৯১৩) আৰু 'পদুমকলি'। হেমচন্দ্ৰ গোস্বামীয়ে প্ৰথম অসমীয়া চনেট সৃষ্টিৰে ৰচনা কৰে কবিতা সংকলন 'ফুলৰ চাকি' (১৯০৭)। ইয়াৰ বাহিৰেও এই সময়তে সাহিত্যৰ অন্যান্য দিশতো যথেষ্ট সংখ্যক অৱদান আগবঢ়ায়।
ইয়াৰ পিছতে যথেষ্ট সংখ্যক কবি নাট্যকাৰৰ জন্ম হয়। [[ভোলানাথ দাস]] (১৮৫৮-১৯২৮), [[কমলাকান্ত ভট্টাচাৰ্য্য]] (১৮৫৩-১৯২৭), [[হিতেশ্বৰ বৰবৰুৱা]] (১৮৭৬-১৯৩৯), [[বেণুধৰ ৰাজখোৱা]] (১৮৭২-১৯৩৫), [[ৰঘুনাথ চৌধাৰী]] (১৮৭৯-১৯৬৬) আদিয়ে যথেষ্ট সংখ্যক কবিতা পুথি ৰচনা কৰে। আধুনিক অসমীয়া উপন্যাসৰ ধাৰাটো আৰম্ভ কৰে [[ৰজনীকান্ত বৰদলৈ]]য়ে (১৮৬৭-১৯৩৯)। তেওঁৰ উল্লেখ্যযোগ্য সৃষ্টি হ'ল 'মিৰিজীয়ৰী'(১৮৯৫), '[[মনোমতী]]' (১৯০০), 'দন্দুৱা দ্ৰোহ' (১৯০৯) আৰু 'ৰহদৈ লিগিৰী' (১৯৩০)। [[পদ্মনাথ গোহাঞি বৰুৱা]]ৰ (১৮৭১-১৯৪৬) কবিতা পুথি 'ফুলৰ চানেকি', 'জুৰণি' (১৯০০) আৰু 'লীলা' (১৯০১) উল্লেখযোগ্য।
এই সময়তে অসমীয়া অতিন্দ্ৰীয়বাদী কবিতাক জনপ্ৰিয় কৰি তোলে ক্ৰমে [[দুৰ্গেশ্বৰ শৰ্মা]] (১৮৮২-১৯৬১) আৰু [[নলিনীবালা দেৱী]]য়ে (১৮৯৮-১৯৭৮)। ওমৰ খায়াম অসমীয়ালৈ অনুবাদ কৰে [[যতীন্দ্ৰনাথ দুৱৰা]]ই (১৮৯২-১৯৭৮)। অসমীয়া সাহিত্যলৈ বৰঙণি আগবঢ়োৱা এই সময়ৰ অন্যান্য কবিসকল আছিল [[ৰত্নকান্ত বৰকাকতী]] (১৮৯৭-১৯৬৩), [[পাৰ্বতী প্ৰসাদ বৰুৱা]] (১৯০৪-১৯৬৪), [[পদ্মধৰ চলিহা]] (১৮৯৫-১৯৬৮),[[জ্যোতিপ্ৰসাদ আগৰৱালা]] (১৯০৩-১৯৫১), [[প্ৰসন্নলাল চৌধুৰী]](১৯০২), [[বিনন্দ চন্দ্ৰ বৰুৱা]] (১৯০৩) আৰু [[দেৱকান্ত বৰুৱা]] (১৯১৪) অন্যতম। দেৱকান্ত বৰুৱাৰ 'সাগৰ দেখিছা' কাব্য পুথি অসমীয়া ৰোমাণ্টিক কবিতা আৰু আধুনিক কবিতাৰ যুগসন্ধিৰ কবিতা বুলিব পাৰি। {{citation needed|11 June 2022}}
== আধুনিক যুগৰ সাহিত্য ==
{{quote box
| quote = "ব্যাকৰণ, অভিধান নাথাকিলে ভাষা আৰু সাহিত্য হেদাঙি মেলা গৰুৰ দৰে হ'ব আৰু সেই সাহিত্যৰ, সেই ভাষাৰ উপদ্ৰৱত টাটী-চকোৱা এখনো নাথাকিব। "
| source = —[[লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱা]]
| align = right
| width = 25em
}}
[[দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধ]]ৰ পিছত অসমীয়া সাহিত্যলৈ ভাৱ, ভাষা, আংগিক সকলো ফালে নানা পৰিৱৰ্তনে দেখা দিলে। এই সময়ত ৰচিত কবিতা, চুটিগল্প, নাটক, উপন্যাস সকলোফালে নতুনত্বয় দেখা দিলে। [[চৈয়দ আব্দুল মালিক]], [[যোগেশ দাস]], [[বীৰেন্দ্ৰ কুমাৰ ভট্টাচাৰ্য্য]], [[ভবেন্দ্ৰনাথ শইকীয়া]], [[মহিম বৰা]], [[হিতেশ ডেকা]], [[হোমেন বৰগোহাঞি]], [[নিৰুপমা বৰগোহাঞি]], [[মামণি ৰয়চম গোস্বামী]] আদিৰ গল্প আৰু উপন্যাসে আধুনিক সাহিত্যৰ ভৰাঁল চহকী কৰে। কবিতাৰ ক্ষেত্ৰত [[হীৰেন ভট্টাচাৰ্য]], [[অজিত বৰুৱা]], [[হৰেকৃষ্ণ ডেকা]], [[নীলমণি ফুকন (কনিষ্ঠ)]], [[নিৰ্মলপ্ৰভা বৰদলৈ]], [[নলিনীধৰ ভট্টাচাৰ্য]], [[ধীৰেন্দ্ৰ নাথ দত্ত]], [[ৰাম গগৈ|ৰাম গগৈ]] আদি উল্লেখ্যযোগ্য। ইয়াৰ লগে লগে ন-ন প্ৰতিভাৱান সাহিত্যিকৰ সৃষ্টিয়ে বৰ্তমান অসমীয়া সাহিত্যক চহকী কৰি তুলিছে।
==তথ্যসূত্ৰ==
{{reflist|30em}}
==বাহ্যিক সংযোগ==
{{Commonscat|Magazines in Assamese|অসমৰ আলোচনীসমূহ}}
* [http://www.sarai.net/fellowships/independent/archival-submissions/listitem.2006-04-28.5385189224/uddipan-dutta-the-growth-of-print-nationalism-and-assamese-identity-in-two-early-assamese-magazines/the-growth-of-print-nationalism-and-the-formation-of-assamese-identity-in-two-early-magazines-arunoloi-and-jonnaki অসমীয়া সাহিত্যৰ ইতিহাস সম্পৰ্কীয় এটা টোকা। ]
* [http://assameseonline.com/Content.php?recordID=%E0%A6%85%E0%A6%B8%E0%A6%AE%E0%A7%80%E0%A7%9F%E0%A6%BE%20%E0%A6%97%E0%A7%80%E0%A6%A4%E0%A6%BF%20%E0%A6%B8%E0%A6%BE%E0%A6%B9%E0%A6%BF%E0%A6%A4%E0%A7%8D%E0%A6%AF,%20%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A7%9F%E0%A6%BE%E0%A6%A8%E0%A6%BE%E0%A6%AE অসমীয়া গীত সহিত্য, বিয়ানাম, লেখক-ডিম্বেশ্বৰ নেওগ]{{Dead link|date=March 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, আমি অসমীয়া ৱেবছাইট।
[[শ্ৰেণী:সাহিত্য]]
[[শ্ৰেণী:অসমীয়া সাহিত্য]]
{{অসম}}
1tzsd9lxn4ewr93smchdrpxau9s3qog
সদস্য বাৰ্তা:Gitartha.bordoloi
3
4098
607055
606068
2026-05-18T11:03:58Z
Golurambabu
49941
/* Question from Golurambabu (11:03, 18 May 2026) */ নতুন অনুচ্ছেদ
607055
wikitext
text/x-wiki
{{archive box|
[[সদস্য:Gitartha.bordoloi/Archive 1|পুৰণি বাৰ্তা:২০১১]]<br/>
[[সদস্য:Gitartha.bordoloi/Archive 2|পুৰণি বাৰ্তা:২০১২ জানুৱাৰী-মাৰ্চ]]<br/>
[[সদস্য:Gitartha.bordoloi/Archive 3|পুৰণি বাৰ্তা: ২০১২ এপ্ৰিল-ডিচেম্বৰ]]<br/>
[[সদস্য:Gitartha.bordoloi/Archive 4|পুৰণি বাৰ্তা: ২০১৩]]<br/>
[[সদস্য:Gitartha.bordoloi/Archive 5|পুৰণি বাৰ্তা: ২০১৪]]<br/>
[[সদস্য:Gitartha.bordoloi/Archive 6|পুৰণি বাৰ্তা: ২০১৫-১৬]]<br/>
[[সদস্য:Gitartha.bordoloi/Archive 7|পুৰণি বাৰ্তা: ২০১৭-১৮]]<br/>
[[সদস্য:Gitartha.bordoloi/Archive 8|পুৰণি বাৰ্তা: ২০১৯-২২]]
}}
[[File:WikiDefender Barnstar Hires.png|100px|right]]
[[File:Goldenwiki 2.png|100px|right]]
==কৰ্মশালাৰ সোণালী পদক==
{| style="border: 1px solid lightgrey; background:white; border-radius: 2em 1em 4em / 0.5em 3em; box-shadow: 0 1px 3px rgba(0, 0, 0, 0.35), inset 1px -6px 1px rgba(0,0,0,0.35), inset 0px 0px 30px 1px orange; padding:1em; margin: 5px 2px 5px 5px; "
|-
| [[File:WikiProject Barnstar Hires.png|left|70px|কৰ্মশালাৰ সোণালী পদক]] || হে ৱিকিসতীৰ্থ, ২০২৩ চনৰ জুন মাহত অসম সাহিত্য সভাৰ উদ্যোগত অনুষ্ঠিত অসমীয়া ৱিকিপ্ৰকল্পৰ অনলাইন কৰ্মশালাত সমল ব্যক্তি হিচাপে আপুনি যি সক্ৰিয় সহায়-সহযোগিতা আগবঢ়ালে তাৰ বাবে অসমীয়া ৱিকিমিডিয়া সমাজ আপোনাৰ ওচৰত চিৰঋণী । ইয়াৰেই কৃতজ্ঞতা হিচাপে অসমীয়া ৱিকিমিডিয়া সমাজৰ হৈ আপোনালৈ এই সামান্য পদকটি আগবঢ়ালোঁ। ধন্যবাদেৰে। -'''অসমীয়া ৱিকিমিডিয়া সমাজ
|}
: ধন্যবাদ৷ [[সদস্য:Gitartha.bordoloi|— গীতাৰ্থ বৰদলৈ]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Gitartha.bordoloi|বাৰ্তা]]) 07:58, 28 June 2023 (ইউ.টি.চি.)
==ৱিকিউৎসৰ ভোটাতৰা==
{| style="border: 1px solid gray; background-color: #fdffe7; "
|rowspan="2" valign="middle" | {{#ifeq:{{{2}}}|alt|[[File:Allaroundamazingbarnstar.png|100px]]|[[File:Allaroundamazingbarnstar.png|100px]]}}
|rowspan="2" |
|style="font-size: x-large; padding: 0; vertical-align: middle; height: 1.1em; " | '''ৱিকিউৎসৰ ভোটাতৰা'''
|-
|style="vertical-align: middle; border-top: 1px solid gray; " | শেহতীয়াকৈ অসমীয়া ৱিকিউৎসত অৰ্ধশতাধিক অসমীয়া গ্ৰন্থ আপল'ড কৰি তুমি যি অমূল্য অৱদান আগবঢ়ালা তাৰে সামান্য স্বীকৃতি হিচাপে অসমীয়া ৱিকিমিডিয়া সমাজৰ হৈ তোমাক এই পদকটো প্ৰদান কৰিছোঁ। -[[সদস্য:Joli Rumi|Joli Rumi]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Joli Rumi|বাৰ্তা]]) 20:16, 28 July 2023 (ইউ.টি.চি.)
|}
== Invitation to Rejoin the [https://mdwiki.org/wiki/WikiProjectMed:Translation_task_force Healthcare Translation Task Force] ==
[[File:Wiki Project Med Foundation logo.svg|right|frameless|125px]]
You have been a [https://mdwiki.toolforge.org/prior/index.php medical translators within Wikipedia]. We have recently relaunched our efforts and invite you to [https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/index.php join the new process]. Let me know if you have questions. Best [[User:Doc James|<span style="color:#0000f1">'''Doc James'''</span>]] ([[User talk:Doc James|talk]] · [[Special:Contributions/Doc James|contribs]] · [[Special:EmailUser/Doc James|email]]) 12:34, 13 August 2023 (UTC)
<!-- Message sent by User:Doc James@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Top_translators/40&oldid=25451578 -->
==ৱিকি সজাগতা পদক==
{| style="border: 1px solid lightgrey; background:white; border-radius: 2em 1em 4em / 0.5em 3em; box-shadow: 0 1px 3px rgba(0, 0, 0, 0.35), inset 1px -6px 1px rgba(0,0,0,0.35), inset 0px 0px 30px 1px orange; padding:1em; margin: 5px 2px 5px 5px; "
|-
| [[File:Wikipedia Logo Puzzle Globe Spins Horizontally, Revealing The Contents Of All Of Its Puzzle Pieces Without Background.gif|left|70px|ৱিকি সজাগতা পদক]] || হে ৱিকিসতীৰ্থ, ২০২৩ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ মাহত অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াৰ অধিক প্ৰসাৰৰ বাবে গুৱাহাটীৰ বীৰকুছিত অনুষ্ঠিত ৱিকিপিডিয়াত প্ৰবন্ধ লেখন সম্পৰ্কীয় প্ৰশিক্ষণত সমল ব্যক্তি অংশগ্ৰহণ কৰাৰ বাবে অসমীয়া ৱিকিমিডিয়া সমাজৰ হৈ আপোনালৈ এই সামান্য পদকটি আগবঢ়ালোঁ। ধন্যবাদেৰে। -'''অসমীয়া ৱিকিমিডিয়া সমাজ
|}
== মহাত্মা গান্ধী এডিটাথন, ২০২৩ ==
{| style="border: 1px solid lightgrey; background:white; border-radius: 2em 1em 4em / 0.5em 3em; box-shadow: 0 1px 3px rgba(0, 0, 0, 0.35), inset 1px -6px 1px rgba(0,0,0,0.35), inset 0px 0px 30px 1px blue; padding:1em; margin: 5px 2px 5px 5px; "
| [[File:Mahatma Gandhi 01.svg|left|70px|The Epic Barnstar]] || প্ৰিয় ৱিকিসতীৰ্থ, অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াত সদ্য সমাপ্ত [[:m:Assamese Wikimedia Community/Events/Mahatma Gandhi 2023 edit-a-thon|মহাত্মা গান্ধী এডিটাথন,২০২৩]] প্ৰতি আপোনাৰ উৎসাহ আৰু আপুনি আগবঢ়োৱা পৰামৰ্শ আৰু অৱদানৰ বাবে আপোনাৰ আন্তৰিক শলাগ ল'লোঁ। আপোনাৰ ৱিকি-যাত্ৰা ক্ৰমাৎ অধিক শক্তিশালী হওঁক। শুভকামনা।
|} [[সদস্য:JyotiPN|JyotiPN]] ([[সদস্য বাৰ্তা:JyotiPN|বাৰ্তা]]) 04:13, 12 October 2023 (ইউ.টি.চি.)JyotiPN
: ধন্যবাদ। [[সদস্য:Gitartha.bordoloi|— গীতাৰ্থ বৰদলৈ]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Gitartha.bordoloi|বাৰ্তা]]) 18:19, 18 October 2023 (ইউ.টি.চি.)
== কৃতজ্ঞতা আৰু অভিনন্দন ==
{| style="border: 2px solid brown; background-color: #D0F0C0; "
|rowspan="2" style="vertical-align:middle; " |[[File:Fnf as 2023 logo.jpg|100px|100px]]
|rowspan="2" |
|style="font-size: x-large; padding: 0; vertical-align: middle; height: 1.1em; " | '''কৃতজ্ঞতা আৰু অভিনন্দন'''
|-
|style="vertical-align: middle; border-top: 1px solid gray; " |
<big>''“এটোপ এটোপ কৰি ডাৱৰৰ পানী পৰি ভৰি গ'ল বহল সাগৰ, কণ কণ বালি চাহী ইটে সিটে লগ লাগি সাজি দিলে ধৰণী ডাঙৰ”''</big>
প্ৰিয় ৱিকিসতীৰ্থ, চলিত বৰ্ষৰ ১ ফেব্ৰুৱাৰীৰ পৰা ৩১ মাৰ্চলৈকে পৃথিৱীৰ বিভিন্ন ভাষাৰ লগতে [[অসমীয়া]] ভাষাইও স্থানীয়ভাৱে [[ৱিকিপিডিয়া:নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা এডিটাথন ২০২৪|নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা এডিটাথন ২০২৪]] আয়োজন কৰিছিল৷ আপোনাক জনাবলৈ পাই আমি সুখী হৈছোঁ যে, সম্পাদনা-মেলাখনত অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াৰ ১৩ গৰাকী স্বেচ্ছাসেৱকে অংশগ্ৰহণ কৰি [https://fountain.toolforge.org/editathons/as-feminism-and-folklore ৫৪৬টা ভিন্ন বৈশিষ্ট্যৰ প্ৰবন্ধ] সংযোজন কৰে৷ এইসমূহ প্ৰবন্ধই ৱিকিপিডিয়াত নাৰীবাদ আৰু লোকগাথাৰ সমল বৃদ্ধি কৰাৰ লগতে ইণ্টাৰনেটত অসমীয়া ভাষাৰ স্থিতিও সন্দেহাতীতভাৱে শক্তিশালী কৰিব৷ ইয়াৰ আঁৰতেই আছে আপোনালোকৰ দৰে নিষ্ঠাৱান স্বেচ্ছাসেৱকৰ নিৰৱচ্ছিন্ন অংশগ্ৰহণ আৰু সক্ৰিয় বৰঙণি৷
প্ৰিয় সুহৃদ, সম্পাদনা-মেলাত অংশ লৈ প্ৰতিযোগিতাখনৰ সৌষ্ঠৱ বঢ়োৱাৰ বাবে অসমীয়া ৱিকিমিডিয়া সমাজ আপোনাৰ প্ৰতি সদায়েই কৃতজ্ঞ হৈ ৰ'ব৷ পৰৱৰ্তী সময়তো আপোনাৰ সক্ৰিয়তা আমি আন্তৰিকতাৰে কামনা কৰিলোঁ৷ অভিনন্দন!! -'''অসমীয়া ৱিকিমিডিয়া সমাজ
|}
== User page ==
Hello can you delete my Assamese Wikipedia user page for the visibility of global user page. [[সদস্য:KhiLanTzi|KHI-LAN-TZI]] 06:39, 25 September 2024 (ইউ.টি.চি.)
:Please make a request [https://meta.wikimedia.org/wiki/Synchbot#How_do_I_make_a_request? here]. [[সদস্য:Gitartha.bordoloi|— গীতাৰ্থ বৰদলৈ]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Gitartha.bordoloi|বাৰ্তা]]) 07:17, 25 September 2024 (ইউ.টি.চি.)
::@[[সদস্য:Gitartha.bordoloi|Gitartha.bordoloi]] thanks for the guidance. [[সদস্য:KhiLanTzi|KHI-LAN-TZI]] 08:42, 25 September 2024 (ইউ.টি.চি.)
== বিচাৰক পদক ==
{| style="border: 2px solid brown; background-color: #D0F0C0; "
|rowspan="2" style="vertical-align:middle; " |[[File:WAM logo without text.svg|100px]]
|rowspan="2" |
|style="font-size: x-large; padding: 0; vertical-align: middle; height: 1.1em; " | '''বিচাৰক পদক'''
|-
|style="vertical-align: middle; border-top: 1px solid gray; " |হে ৱিকিসতীৰ্থ,
শেহতীয়াকৈ ৱিকিপিডিয়াত অনুষ্ঠিত [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৪|এছিয়ান মাহ ২০২৪]] সম্পাদনা মেলাখন নিয়াৰিকৈ চলাই নিয়াত বিচাৰক হিচাপে আপুনি যি নিৰপেক্ষ দায়িত্ব পালন কৰিলে, তাৰেই কৃতজ্ঞতাস্বৰূপে আপোনালৈ এই সামান্য সন্মান আগবঢ়ালোঁ। ধন্যবাদেৰে,
<br />— '''অসমীয়া ৱিকিমিডিয়া সমাজ'''ৰ হৈ,<br />[[সদস্য:Rumi Borah~aswiki|ৰুমি বৰা]]<br />[[সদস্য:JyotiPN|প্ৰাণজ্যোতি নাথ]]<br />[[সদস্য:-chanakyakdas|চাণক্য কুমাৰ দাস]]
|} [[সদস্য:-chanakyakdas|চাণক্য]] ([[সদস্য বাৰ্তা:-chanakyakdas|বাৰ্তা]]) 13:44, 15 December 2024 (ইউ.টি.চি.)
== Invitation to Participate in the Wikimedia SAARC Conference Community Engagement Survey ==
Dear Community Members,
I hope this message finds you well. Please excuse the use of English; we encourage translations into your local languages to ensure inclusivity.
We are conducting a Community Engagement Survey to assess the sentiments, needs, and interests of South Asian Wikimedia communities in organizing the inaugural Wikimedia SAARC Regional Conference, proposed to be held in Kathmandu, Nepal.
This initiative aims to bring together participants from eight nations to collaborate towards shared goals. Your insights will play a vital role in shaping the event's focus, identifying priorities, and guiding the strategic planning for this landmark conference.
Survey Link: https://forms.gle/en8qSuCvaSxQVD7K6
We kindly request you to dedicate a few moments to complete the survey. Your feedback will significantly contribute to ensuring this conference addresses the community's needs and aspirations.
Deadline to Submit the Survey: 20 January 2025
Your participation is crucial in shaping the future of the Wikimedia SAARC community and fostering regional collaboration. Thank you for your time and valuable input.
Warm regards,<br>
[[:m:User:Biplab Anand|Biplab Anand]]
<!-- Message sent by User:Biplab Anand@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Biplab_Anand/lists&oldid=28078122 -->
== এই মাহৰ ৱিকিমিডিয়ান==
{{এই মাহৰ ৱিকিমিডিয়ান}}
-<span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px;">[[User:দিব্য দত্ত|<font color="#663300">'''দিব্য দত্ত'''</font>]] ([[User Talk:দিব্য দত্ত|বাৰ্তা]])</span> 08:08, 1 February 2025 (ইউ.টি.চি.)
: ধন্যবাদ। [[সদস্য:Gitartha.bordoloi|— গীতাৰ্থ বৰদলৈ]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Gitartha.bordoloi|বাৰ্তা]]) 15:32, 2 February 2025 (ইউ.টি.চি.)
== Question from [[User:দেৱভূষষণ|দেৱভূষষণ]] (12:08, 6 June 2025) ==
ভলতে মোৰ নামটে দেৱভূষণৰ ঠাইত দেৱভূষষণ হৈ পৰিল একাউণ্ট খোলাৰ সময়ত৷ গতিকে নামটো শুদ্ধ কৰিবলৈ কি উপায় অৱলম্বন কৰিব পাৰি? সহায় কৰিবচোন৷ --[[সদস্য:দেৱভূষষণ|দেৱভূষষণ]] ([[সদস্য বাৰ্তা:দেৱভূষষণ|বাৰ্তা]]) 12:08, 6 June 2025 (ইউ.টি.চি.)
: [[সদস্য:দেৱভূষষণ|দেৱভূষষণ]], আপুনি [[:m:Steward requests/Username changes|Steward requests/Username changes]] পৃষ্ঠাত অনুৰোধ কৰিব লাগিব। কেনেকৈ লিখিব লাগে তাতে দিয়া আছে। [[সদস্য:Gitartha.bordoloi|— গীতাৰ্থ বৰদলৈ]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Gitartha.bordoloi|বাৰ্তা]]) 11:01, 10 June 2025 (ইউ.টি.চি.)
== Question from [[User:নৰুনা বৰুৱা|নৰুনা বৰুৱা]] (00:56, 30 July 2025) ==
নতুন শ্ৰেণী এটা ৱিকিপিডিয়াত কেনেকৈ সৃষ্টি কৰিব পাৰি? --[[সদস্য:নৰুনা বৰুৱা|নৰুনা বৰুৱা]] ([[সদস্য বাৰ্তা:নৰুনা বৰুৱা|বাৰ্তা]]) 00:56, 30 July 2025 (ইউ.টি.চি.)
:<nowiki>[[শ্ৰেণী:অমুক]]</nowiki> বুলি প্ৰবন্ধটোৰ তলত লিখিলে বা হট্কেট্ সঁজুলিৰে শ্ৰেণীৰ নামটো লিখিলে সৃষ্টি হয়। কিন্তু তাৰ পাছত সেইটোৰ ৰঙা লিংক ক্লিক কৰি নিৰ্দিষ্ট পৃষ্ঠালৈ গৈ আন এটা মূল শ্ৰেণীৰ ভিতৰত ভৰাব লাগিব। নতুন শ্ৰেণী সৃষ্টি কৰাৰ আগতে সন্ধান পেৰাত আগৰে পৰা থকা শ্ৰেণী বিচাৰি লোৱাটো শ্ৰেয়। [[সদস্য:Gitartha.bordoloi|— গীতাৰ্থ বৰদলৈ]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Gitartha.bordoloi|বাৰ্তা]]) 10:02, 1 August 2025 (ইউ.টি.চি.)
==অসমীয়া-নেপালী-বাংলা আন্তঃৱিকি সহযোগিতামূলক সম্পাদনা মেলা==
অসমীয়া-নেপালী-বাংলা আন্তঃৱিকি সহযোগিতামূলক সম্পাদনা মেলাৰ বিচাৰক তথা সম্পাদনা মেলাত অংশগ্ৰহণ কৰা অৱদানকাৰীসকলক মান পত্ৰ প্ৰদান কৰাৰ বাবে তথ্য সংগ্ৰহ কৰা হৈছে৷ অনুগ্ৰহ কৰি সকলো অংশগ্ৰহণকাৰীয়ে [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfLRsqWU1u8Yfpe9Pp0WnAiog_gV93a8r6JE7MYQrDleJnarw/viewform?usp=header এই প্ৰ-পত্ৰখন] পূৰ কৰি সহযোগিতা আগবঢ়াই যেন৷ ধন্যবাদ! <span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px;">[[User:দিব্য দত্ত|<font color="#663300">'''দিব্য দত্ত'''</font>]] ([[User Talk:দিব্য দত্ত|বাৰ্তা]])</span> 10:58, 20 November 2025 (ইউ.টি.চি.)
== You may be an eligible candidate for the U4C election ==
<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">
Greetings,
The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] seeks candidates for the 2026 election. The U4C is the global committee responsible for overseeing enforcement of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]]. Elections are held annually, if elected a committee member serves for two years.
This year the U4C requires candidates to hold administrator rights on at least one wiki, which is why you are being contacted as you appear to hold this right. There are other requirements, such as candidates must be at least 18 years old and may not be employed by the Wikimedia Foundation or other related chapters and affiliates. You can find more information in the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026#Call_for_Candidates|call for candidates on Meta-wiki]]. Additionally, the committee's working language is English; some ability to communicate in English is required.
The election opens on 18 May, if you are eligible and interested you have until 10 May to submit your candidacy. There will week between for candidates to answer questions from the community. Voting takes place privately in [[m:Special:MyLanguage/SecurePoll|SecurePoll]], successful candidates must receive at least 60% support. More information is available on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the 2026 Elections page]], including timelines and other candidacy information. If you read over the material and consider yourself qualified, please consider submitting your name to run for the committee. If you think someone else in your community might be interested and qualified, please encourage them to run.
In partnership with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 18:30, 28 April 2026 (ইউ.টি.চি.) </div>
<!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&oldid=30471712 -->
== অসম সৎনামী সমাজ যুৱ শক্তি প্ৰবন্ধৰ সন্দৰ্ভত ==
নমস্কাৰ গীতাৰ্থ বৰদলৈ ডাঙৰীয়া, মই "অসম সৎনামী সমাজ যুৱ শক্তি" প্ৰবন্ধটোৰ স্ৰষ্টা। প্ৰবন্ধটো উল্লেখযোগ্যতাৰ অভাৱত বিলোপ কৰা হৈছে বুলি গম পালোঁ। আচলতে মোৰ হাতত তেতিয়া সঠিক তথ্যসূত্ৰ নাছিল, কিন্তু এতিয়া মই ডিফুৰ পৰা প্ৰকাশিত দৈনিক বাতৰি কাকত 'ছ'লাংদ' (Solangdo)-ৰ ৮ মে', ২০২৬ তাৰিখৰ সংখ্যাত প্ৰকাশিত বিতং বাতৰিৰ স্থায়ী আৰ্কাইভ লিংক (Archive.org) যোগাৰ কৰিছোঁ।
প্ৰমাণস্বৰূপে লিংকসমূহ তলত দিয়া হ'ল:
১. দৈনিক ছ'লাংদ (পৃষ্ঠা ১): https://archive.org/details/img-20260510-wa-0023
২. দৈনিক ছ'লাংদ (পৃষ্ঠা ৭): https://archive.org/details/img-20260510-wa-0022
৩. আনুষ্ঠানিক ৱেবছাইট: https://assamsatnamisamajyuvashakti.blogspot.com
৪. কাৰ্যসূচীৰ ভিডিঅ' দৃশ্য: https://www.facebook.com/share/v/1H42KbxWfv/
অনুগ্ৰহ কৰি আপুনি এইসমূহ এবাৰ পৰীক্ষা কৰি চালে সংগঠনটোৰ উল্লেখযোগ্যতাৰ প্ৰমাণ পাব। আপুনি সুযোগ দিলে মই প্ৰবন্ধটো সঠিক তথ্যসূত্ৰৰে উন্নত কৰিব পাৰিম। অনুগ্ৰহ কৰি প্ৰবন্ধটো পুনৰুদ্ধাৰ কৰিলে কৃতজ্ঞ হ'ম।
ইতি—
গোবিন্দ সৎনামী
[[সদস্য:গোবিন্দ সৎনামী|গোবিন্দ সৎনামী]] ([[সদস্য বাৰ্তা:গোবিন্দ সৎনামী|বাৰ্তা]]) 02:43, 11 May 2026 (ইউ.টি.চি.)
:{{Ping|গোবিন্দ সৎনামী}}, অসমীয়া ৱিকিপিডিয়ালৈ আপোনাৰ আগ্ৰহৰ বাবে ধন্যবাদ। মন কৰিব যে তথ্যসূত্ৰ থাকিলেই বিষয় এটাই [[ৱিকিপিডিয়া:উল্লেখযোগ্যতা|উল্লেখযোগ্যতা]]ৰ মাপকাঠী পূৰণ নকৰিবও পাৰে। সংগঠনটোৰ লগত আপুনি ঘনিষ্ঠভাৱে জড়িত বাবে [[ৱিকিপিডিয়া:নিৰপেক্ষ দৃষ্টিভংগী|নিৰপেক্ষতা]] বৰ্তাই ৰাখিবলৈ আপুনি সেই বিষয়ে লিখা উচিত নহ'ব। (ওপৰত দিয়া ৰেফাৰেন্সৰ এটাহে ভাল, ফেইচবুকৰ ৰেফাৰেন্স গ্ৰহণযোগ্য নহয়; আনকি ৱেবছাইটটোৰ নিজা ডমেইনো নাই।) লগতে অনুগ্ৰহ কৰি আপোনাৰ নিজৰ বিষয়ে প্ৰবন্ধ নিলিখিব। ভৱিষ্যতে আপোনালোকৰ কাম-কাজ জনাজাত হৈ পৰিলে আন কোনোবাই এই বিষয়ত প্ৰবন্ধ লিখালৈ অপেক্ষা কৰক। [[সদস্য:Gitartha.bordoloi|— গীতাৰ্থ বৰদলৈ]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Gitartha.bordoloi|বাৰ্তা]]) 17:56, 12 May 2026 (ইউ.টি.চি.)
::নমস্কাৰ, অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াৰ নীতিসমূহ ইমান স্পষ্টকৈ বুজাই দিয়াৰ বাবে আপোনাক অশেষ ধন্যবাদ জনাইছোঁ। মই এতিয়াহে বুজিলোঁ যে মই বাৰে বাৰে কি ভুল কৰি আছিলোঁ। আগলৈ মই এই নিয়মসমূহ সম্পূৰ্ণৰূপে মানি চলিম। ধন্যবাদ। [[সদস্য:গোবিন্দ সৎনামী|গোবিন্দ সৎনামী]] ([[সদস্য বাৰ্তা:গোবিন্দ সৎনামী|বাৰ্তা]]) 18:13, 12 May 2026 (ইউ.টি.চি.)
== Question from [[User:Golurambabu|Golurambabu]] (11:03, 18 May 2026) ==
Hello How can i write on astrology and post it --[[সদস্য:Golurambabu|Golurambabu]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Golurambabu|বাৰ্তা]]) 11:03, 18 May 2026 (ইউ.টি.চি.)
mwdpdazws8inj8lis5qormqod2dd6zd
সাঁচ:Infobox royalty
10
4155
607058
549542
2026-05-18T11:07:41Z
KhiLanTzi
23530
/* */
607058
wikitext
text/x-wiki
{| class="infobox vcard" style="font-size: 88%; text-align: left; width: 22em;"
|-
! colspan="2" style="background: #CCBBEE; color: #000000; font-size: 120%; text-align: center;" class="fn"| {{{name|{{PAGENAME}}}}}
|-
{{#if: {{{title|<noinclude>-</noinclude>}}} |<!-- TITLETEXT SWITCH: EMBEDDED BY REALM (ALPHABETICALLY) -->
{{!}} colspan="2" style="text-align: center;" {{!}} <i>{{{title|}}}</i> <small>{{{titletext|{{#switch:{{{more}}}
| no =
| austria = ''[[Emperor of Austria#Full title|(more...)]]''
| belgium = ''[[Monarchy of Belgium#Title|(more...)]]''
| britain = ''[[Style of the British sovereign#Styles of British sovereigns|(more...)]]''
| china = ''[[Chinese sovereign|(more...)]]''
| cyprus = ''[[Style of the Greek Sovereign#List of changes to the royal style|(more...)]]''
| denmark = ''[[Style of the Danish sovereign|(more...)]]''
| en-sco = ''[[Style of the British sovereign#Styles of English and Scottish sovereigns|(more...)]]''
| england = ''[[Style of the British sovereign#Styles of English sovereigns|(more...)]]''
| ethiopia = ''[[Emperor of Ethiopia#Style|(more...)]]''
| france = ''[[Style of the French sovereign#List of changes to the royal style|(more...)]]''
| hre = ''[[Holy Roman Emperor#Coronation|(more...)]]''
| hungary = ''[[Styles of Hungarian sovereigns|(more...)]]''
| italy = ''[[Style of the Italian sovereign|(more...)]]''
| jerusalem = ''[[Kings of Jerusalem#Kings of Jerusalem (1099–1291)|(more...)]]''
| luxembourg = ''[[Grand Duke of Luxembourg#Full titles|(more...)]]''
| malaysia = ''[[Malay titles#Malay_royalty|(more...)]]''
| monaco = ''[[Style of the Monegasque sovereign|(more...)]]''
| netherlands = ''[[Monarchy of the Netherlands#Full title|(more...)]]''
| norway = ''[[Style of the Norwegian sovereign|(more...)]]''
| parma = ''[[List of Dukes of Parma|(more...)]]''
| portugal = ''[[Style of the Portuguese sovereign|(more...)]]''
| russia = ''[[Tsar#Full style of Russian Sovereigns|(more...)]]''
| scotland = ''[[Style of the monarchs of Scotland#From the late Middle Ages to the Acts of Union|(more...)]]''
| sicilies = ''[[Kingdom of the Two Sicilies#Titles of King of the Two Sicilies|(more...)]]''
| spain-crown = ''[[List of titles and honours of the Spanish Crown|(more...)]]''
| spain-heir = ''[[Titles held by the heir apparent to the Spanish Throne|(more...)]]''
| sweden = ''[[Style of the Swedish sovereign|(more...)]]''
}}
}}}</small>
{{!}}-
}}
{{#if: {{{image|<noinclude>-</noinclude>}}} |
{{!}} colspan="2" style="text-align: center;" {{!}} <span class="photo">[[Image:{{{image}}}|{{{imgw|210}}}px|alt={{{alt|}}}|{{{caption|}}}]]</span>
{{!}}-
}}
{{#if: {{{caption|<noinclude>-</noinclude>}}} |
{{!}} colspan="2" style="text-align: center;" {{!}} ''{{{caption}}}''
{{!}}-
}}
{{#if: {{{succession|<noinclude>-</noinclude>}}} |
{{!}} colspan="2" style="background: #E4DCF6; font-size: 98%; text-align: right;" {{!}} <div class="center">'''{{{succession}}}''' <small>{{{moretext|}}}</small> </div>
{{!}}-
}}
{{#if: {{{reign|<noinclude>-</noinclude>}}} |
! style="vertical-align: top;" {{!}} {{{reign-type|{{#switch:{{{consort|}}}|yes=Tenure|<!--BACKWARD COMPAT FROM IBR-->{{#switch:{{{2}}}|consort=Tenure|ৰাজত্ব}}}}}}}
{{!}} {{{reign}}}
{{!}}-
}}
{{#if: {{{coronation|<noinclude>-</noinclude>}}} |
! style="vertical-align: top;" {{!}} {{{cor-type|অভিষেক}}}
{{!}} {{{coronation}}}
{{!}}-
}}
{{#if: {{{predecessor|<noinclude>-</noinclude>}}} |
! style="vertical-align: top;" {{!}} {{{pre-type|পূৰ্বসূৰী}}}
{{!}} {{{predecessor}}}
{{!}}-
}}
{{#if: {{{successor|<noinclude>-</noinclude>}}} |
! style="vertical-align: top;" {{!}} {{{suc-type|উত্তৰাধিকাৰী}}}
{{!}} {{{successor}}}
{{!}}-
}}
{{#if: {{{regent|<noinclude>-</noinclude>}}} |
! style="vertical-align: top;" {{!}} {{{reg-type|ৰাজ-প্ৰতিনিধি}}}
{{!}} {{{regent}}}
{{!}}-
}}
{{#if: {{{succession1|<noinclude>-</noinclude>}}} |
{{!}} colspan="2" style="background: #E4DCF6; font-size: 98%; text-align: right;" {{!}} <div class="center">'''{{{succession1}}}''' <small>{{{moretext1|}}}</small> </div>
{{!}}-
}}
{{#if: {{{reign1|<noinclude>-</noinclude>}}} |
! style="vertical-align: top;" {{!}} {{{reign-type1|{{#switch:{{{consort|}}}|yes=Tenure|<!--BACKWARD COMPAT FROM IBR-->{{#switch:{{{2}}}|consort=Tenure|ৰাজত্বকাল}}}}}}}
{{!}} {{{reign1}}}
{{!}}-
}}
{{#if: {{{coronation1|<noinclude>-</noinclude>}}} |
! style="vertical-align: top;" {{!}} {{{cor-type1|অভিষেক}}}
{{!}} {{{coronation1}}}
{{!}}-
}}
{{#if: {{{predecessor1|<noinclude>-</noinclude>}}} |
! style="vertical-align: top;" {{!}} {{{pre-type1|পূৰ্বসূৰী}}}
{{!}} {{{predecessor1}}}
{{!}}-
}}
{{#if: {{{successor1|<noinclude>-</noinclude>}}} |
! style="vertical-align: top;" {{!}} {{{suc-type1|উত্তৰাধিকাৰী}}}
{{!}} {{{successor1}}}
{{!}}-
}}
{{#if: {{{regent1|<noinclude>-</noinclude>}}} |
! style="vertical-align: top;" {{!}} {{{reg-type1|ৰাজ-প্ৰতিনিধি}}}
{{!}} {{{regent1}}}
{{!}}-
}}
{{#if: {{{succession2|<noinclude>-</noinclude>}}} |
{{!}} colspan="2" style="background: #E4DCF6; font-size: 98%; text-align: right;" {{!}} <div class="center">'''{{{succession2}}}''' <small>{{{moretext2|}}}</small> </div>
{{!}}-
}}
{{#if: {{{reign2|<noinclude>-</noinclude>}}} |
! style="vertical-align: top;" {{!}} {{{reign-type2|{{#switch:{{{consort|}}}|yes=Tenure|<!--BACKWARD COMPAT FROM IBR-->{{#switch:{{{2}}}|consort=Tenure|ৰাজত্বকাল}}}}}}}
{{!}} {{{reign2}}}
{{!}}-
}}
{{#if: {{{coronation2|<noinclude>-</noinclude>}}} |
! style="vertical-align: top;" {{!}} {{{cor-type2|অভিষেক}}}
{{!}} {{{coronation2}}}
{{!}}-
}}
{{#if: {{{predecessor2|<noinclude>-</noinclude>}}} |
! style="vertical-align: top;" {{!}} {{{pre-type2|পূৰ্বসূৰী}}}
{{!}} {{{predecessor2}}}
{{!}}-
}}
{{#if: {{{successor2|<noinclude>-</noinclude>}}} |
! style="vertical-align: top;" {{!}} {{{suc-type2|উত্তৰাধিকাৰী}}}
{{!}} {{{successor2}}}
{{!}}-
}}
{{#if: {{{regent2|<noinclude>-</noinclude>}}} |
! style="vertical-align: top;" {{!}} {{{reg-type2|ৰাজ-প্ৰতিনিধি}}}
{{!}} {{{regent2}}}
{{!}}-
}}
{{#if: {{{succession3|<noinclude>-</noinclude>}}} |
{{!}} colspan="2" style="background: #E4DCF6; font-size: 98%; text-align: right;" {{!}} <div class="center">'''{{{succession3}}}''' <small>{{{moretext3|}}}</small> </div>
{{!}}-
}}
{{#if: {{{reign3|<noinclude>-</noinclude>}}} |
! style="vertical-align: top;" {{!}} {{{reign-type3|{{#switch:{{{consort|}}}|yes=Tenure|<!--BACKWARD COMPAT FROM IBR-->{{#switch:{{{2}}}|consort=Tenure|ৰাজত্বকাল}}}}}}}
{{!}} {{{reign3}}}
{{!}}-
}}
{{#if: {{{coronation3|<noinclude>-</noinclude>}}} |
! style="vertical-align: top;" {{!}} {{{cor-type3|অভিষেক}}}
{{!}} {{{coronation3}}}
{{!}}-
}}
{{#if: {{{predecessor3|<noinclude>-</noinclude>}}} |
! style="vertical-align: top;" {{!}} {{{pre-type3|পূৰ্বসূৰী}}}
{{!}} {{{predecessor3}}}
{{!}}-
}}
{{#if: {{{successor3|<noinclude>-</noinclude>}}} |
! style="vertical-align: top;" {{!}} {{{suc-type3|উত্তৰাধিকাৰী}}}
{{!}} {{{successor3}}}
{{!}}-
}}
{{#if: {{{regent3|<noinclude>-</noinclude>}}} |
! style="vertical-align: top;" {{!}} {{{reg-type3|ৰাজ-প্ৰতিনিধি}}}
{{!}} {{{regent3}}}
{{!}}-
}}
{{#if: {{{succession|<noinclude>-</noinclude>}}} |
{{!}} colspan="2" style="background: #E4DCF6; height: 4px; text-align: center;" {{!}}
{{!}}-
}}
{{#if: {{{spouse|<noinclude>-</noinclude>}}} |
! style="vertical-align: top;" {{!}} {{{spouse-type|{{#switch:{{{type}}}|monarch={{#switch:{{{consort}}}|yes=Spouse|<!--BACKWARD COMPAT FROM IBR-->{{#switch:{{{2}}}|consort=Spouse|Consort}}}}|majesty={{#switch:{{{consort}}}|yes=Spouse|<!--BACKWARD COMPAT FROM IBR-->{{#switch:{{{2}}}|consort=Spouse|Consort}}<!--BACKWARD COMPAT FROM IBR-->}}|দাম্পত্য সঙ্গী}}}}}
{{!}} {{{spouse}}}
{{!}}-
}}
<!--FOOLPROOFING. USE NOT GENERALLY ENCOURAGED: USE spouse-->{{#if: {{{spouses|<noinclude>-</noinclude>}}} |
! style="vertical-align: top;" {{!}} {{{spouses-type|দাম্পত্য সঙ্গী}}}
{{!}} {{{spouses}}}
{{!}}-
}}
{{#if:{{{issue|<noinclude>-</noinclude>}}} |
! colspan="2" {{!}} {{#if:{{{issue-link|}}}|<div style="float: right"><small>''[[{{{issue-link}}}{{!}}{{#if:{{{issue-pipe|}}}|{{{issue-pipe}}}|বিশদ বিৱৰণ}}]]''</small></div>}}সন্তান
{{!}}-
{{!}} colspan="2" {{!}} {{{issue}}}
{{!}}-
}}
{{#if: {{{full name|<noinclude>-</noinclude>}}} |
! colspan="2" {{!}} সম্পূৰ্ণ নাম
{{!}}-
{{!}} colspan="2" {{!}} <span class="nickname">{{{full name}}}</span><!-- "nickname" is the correct parameter value for hCard -->
{{!}}-
}}
{{#if: {{{Native name|<noinclude>-</noinclude>}}} |
! style="vertical-align: top;" {{!}} থলুৱা নাম
{{!}} {{{Native name}}}
{{!}}-
}}
{{#if: {{{era dates|<noinclude>-</noinclude>}}} |
! colspan="2" {{!}} যুগ {{#if:{{{era name|}}}|name and }}
{{!}}-
{{!}} colspan="2" {{!}} {{#if:{{{era name|}}}|{{{era name}}}: }}{{{era dates}}}
{{!}}-
}}
{{#if: {{{posthumous name|<noinclude>-</noinclude>}}} |
! colspan="2" {{!}} Posthumous name
{{!}}-
{{!}} colspan="2" {{!}} {{{posthumous name}}}
{{!}}-
}}
{{#if: {{{temple name|<noinclude>-</noinclude>}}} |
! colspan="2" {{!}} উপাসনালয়ৰ নাম
{{!}}-
{{!}} colspan="2" {{!}} {{{temple name}}}
{{!}}-
}}
{{#if: {{{house|<noinclude>-</noinclude>}}} |
! style="vertical-align: top;" {{!}} বাসগৃহ
{{!}} {{{house}}}
{{!}}-
}}
{{#if: {{{mother|<noinclude>-</noinclude>}}} |
! style="vertical-align: top;" {{!}} মাতৃ
{{!}} {{{mother}}}
{{!}}-
}}
{{#if: {{{father|<noinclude>-</noinclude>}}} |
! style="vertical-align: top;" {{!}} পিতৃ
{{!}} {{{father}}}
{{!}}-
}}
{{#if:{{{date of birth|}}}|! style="vertical-align: top;" {{!}} জন্ম
{{!}} {{{date of birth}}}<br />{{{place of birth|}}}
{{!}}-|{{#if:{{{place of birth|}}}|! style="vertical-align: top;" {{!}} জন্ম
{{!}} {{{place of birth|}}}
{{!}}-
}}}}
{{#if:{{{date of death|}}}{{{cause of death|}}}|
! style="vertical-align: top;" | মৃত্যু
| {{{date of death|}}}<br />{{{place of death|}}}
{{#if:{{{cause of death|}}}|<br /><small>মৃত্যুৰ কাৰণ: {{{cause of death}}}</small>|}}
|-
{{#if:{{{place of death|}}}|
! style="vertical-align: top;" | মৃত্যুস্থান
| {{{place of death|}}}
|-
}}
}}
{{#if:{{{date of burial|}}}|! style="vertical-align: top;" {{!}} সমাধিস্থল
{{!}} {{{date of burial}}}<br />{{{place of burial|}}}
{{!}}-|{{#if:{{{place of burial|}}}|! style="vertical-align: top;" {{!}} সমাধিস্থল
{{!}} <span class="label">{{{place of burial|}}}</span>
{{!}}-
}}}}
{{#if: {{{occupation|<noinclude>-</noinclude>}}} |
! style="vertical-align: top;" {{!}} পেছা
{{!}} {{{occupation}}}
{{!}}-
}}
{{#if:{{{signature|}}}|
! স্বাক্ষৰ
{{!}} [[Image:{{{signature}}}|125px|alt={{{signature_alt|}}}|{{PAGENAME}}'s signature]]
{{!}}-
}}
{{#if: {{{religion|<noinclude>-</noinclude>}}} |
! style="vertical-align: top;" {{!}} ধৰ্ম
{{!}} {{{religion}}}
{{!}}-
}}
|}<noinclude>{{documentation}}</noinclude>
fjii1l7lyrx420pxoefea0fql2cumiv
607059
607058
2026-05-18T11:11:22Z
KhiLanTzi
23530
/* */
607059
wikitext
text/x-wiki
{| class="infobox vcard" style="font-size: 88%; text-align: left; width: 22em;"
|-
! colspan="2" style="background: #CCBBEE; color: #000000; font-size: 120%; text-align: center;" class="fn"| {{{name|{{PAGENAME}}}}}
|-
{{#if: {{{title|<noinclude>-</noinclude>}}} |<!-- TITLETEXT SWITCH: EMBEDDED BY REALM (ALPHABETICALLY) -->
{{!}} colspan="2" style="text-align: center;" {{!}} <i>{{{title|}}}</i> <small>{{{titletext|{{#switch:{{{more}}}
| no =
| austria = ''[[Emperor of Austria#Full title|(more...)]]''
| belgium = ''[[Monarchy of Belgium#Title|(more...)]]''
| britain = ''[[Style of the British sovereign#Styles of British sovereigns|(more...)]]''
| china = ''[[Chinese sovereign|(more...)]]''
| cyprus = ''[[Style of the Greek Sovereign#List of changes to the royal style|(more...)]]''
| denmark = ''[[Style of the Danish sovereign|(more...)]]''
| en-sco = ''[[Style of the British sovereign#Styles of English and Scottish sovereigns|(more...)]]''
| england = ''[[Style of the British sovereign#Styles of English sovereigns|(more...)]]''
| ethiopia = ''[[Emperor of Ethiopia#Style|(more...)]]''
| france = ''[[Style of the French sovereign#List of changes to the royal style|(more...)]]''
| hre = ''[[Holy Roman Emperor#Coronation|(more...)]]''
| hungary = ''[[Styles of Hungarian sovereigns|(more...)]]''
| italy = ''[[Style of the Italian sovereign|(more...)]]''
| jerusalem = ''[[Kings of Jerusalem#Kings of Jerusalem (1099–1291)|(more...)]]''
| luxembourg = ''[[Grand Duke of Luxembourg#Full titles|(more...)]]''
| malaysia = ''[[Malay titles#Malay_royalty|(more...)]]''
| monaco = ''[[Style of the Monegasque sovereign|(more...)]]''
| netherlands = ''[[Monarchy of the Netherlands#Full title|(more...)]]''
| norway = ''[[Style of the Norwegian sovereign|(more...)]]''
| parma = ''[[List of Dukes of Parma|(more...)]]''
| portugal = ''[[Style of the Portuguese sovereign|(more...)]]''
| russia = ''[[Tsar#Full style of Russian Sovereigns|(more...)]]''
| scotland = ''[[Style of the monarchs of Scotland#From the late Middle Ages to the Acts of Union|(more...)]]''
| sicilies = ''[[Kingdom of the Two Sicilies#Titles of King of the Two Sicilies|(more...)]]''
| spain-crown = ''[[List of titles and honours of the Spanish Crown|(more...)]]''
| spain-heir = ''[[Titles held by the heir apparent to the Spanish Throne|(more...)]]''
| sweden = ''[[Style of the Swedish sovereign|(more...)]]''
}}
}}}</small>
{{!}}-
}}
{{#if: {{{image|<noinclude>-</noinclude>}}} |
{{!}} colspan="2" style="text-align: center;" {{!}} <span class="photo">[[Image:{{{image}}}|{{{imgw|210}}}px|alt={{{alt|}}}|{{{caption|}}}]]</span>
{{!}}-
}}
{{#if: {{{caption|<noinclude>-</noinclude>}}} |
{{!}} colspan="2" style="text-align: center;" {{!}} ''{{{caption}}}''
{{!}}-
}}
{{#if: {{{succession|<noinclude>-</noinclude>}}} |
{{!}} colspan="2" style="background: #E4DCF6; font-size: 98%; text-align: right;" {{!}} <div class="center">'''{{{succession}}}''' <small>{{{moretext|}}}</small> </div>
{{!}}-
}}
{{#if: {{{reign|<noinclude>-</noinclude>}}} |
! style="vertical-align: top;" {{!}} {{{reign-type|{{#switch:{{{consort|}}}|yes=Tenure|<!--BACKWARD COMPAT FROM IBR-->{{#switch:{{{2}}}|consort=Tenure|ৰাজত্ব}}}}}}}
{{!}} {{{reign}}}
{{!}}-
}}
{{#if: {{{coronation|<noinclude>-</noinclude>}}} |
! style="vertical-align: top;" {{!}} {{{cor-type|অভিষেক}}}
{{!}} {{{coronation}}}
{{!}}-
}}
{{#if: {{{predecessor|<noinclude>-</noinclude>}}} |
! style="vertical-align: top;" {{!}} {{{pre-type|পূৰ্বসূৰী}}}
{{!}} {{{predecessor}}}
{{!}}-
}}
{{#if: {{{successor|<noinclude>-</noinclude>}}} |
! style="vertical-align: top;" {{!}} {{{suc-type|উত্তৰাধিকাৰী}}}
{{!}} {{{successor}}}
{{!}}-
}}
{{#if: {{{regent|<noinclude>-</noinclude>}}} |
! style="vertical-align: top;" {{!}} {{{reg-type|ৰাজ-প্ৰতিনিধি}}}
{{!}} {{{regent}}}
{{!}}-
}}
{{#if: {{{succession1|<noinclude>-</noinclude>}}} |
{{!}} colspan="2" style="background: #E4DCF6; font-size: 98%; text-align: right;" {{!}} <div class="center">'''{{{succession1}}}''' <small>{{{moretext1|}}}</small> </div>
{{!}}-
}}
{{#if: {{{reign1|<noinclude>-</noinclude>}}} |
! style="vertical-align: top;" {{!}} {{{reign-type1|{{#switch:{{{consort|}}}|yes=Tenure|<!--BACKWARD COMPAT FROM IBR-->{{#switch:{{{2}}}|consort=Tenure|ৰাজত্বকাল}}}}}}}
{{!}} {{{reign1}}}
{{!}}-
}}
{{#if: {{{coronation1|<noinclude>-</noinclude>}}} |
! style="vertical-align: top;" {{!}} {{{cor-type1|অভিষেক}}}
{{!}} {{{coronation1}}}
{{!}}-
}}
{{#if: {{{predecessor1|<noinclude>-</noinclude>}}} |
! style="vertical-align: top;" {{!}} {{{pre-type1|পূৰ্বসূৰী}}}
{{!}} {{{predecessor1}}}
{{!}}-
}}
{{#if: {{{successor1|<noinclude>-</noinclude>}}} |
! style="vertical-align: top;" {{!}} {{{suc-type1|উত্তৰাধিকাৰী}}}
{{!}} {{{successor1}}}
{{!}}-
}}
{{#if: {{{regent1|<noinclude>-</noinclude>}}} |
! style="vertical-align: top;" {{!}} {{{reg-type1|ৰাজ-প্ৰতিনিধি}}}
{{!}} {{{regent1}}}
{{!}}-
}}
{{#if: {{{succession2|<noinclude>-</noinclude>}}} |
{{!}} colspan="2" style="background: #E4DCF6; font-size: 98%; text-align: right;" {{!}} <div class="center">'''{{{succession2}}}''' <small>{{{moretext2|}}}</small> </div>
{{!}}-
}}
{{#if: {{{reign2|<noinclude>-</noinclude>}}} |
! style="vertical-align: top;" {{!}} {{{reign-type2|{{#switch:{{{consort|}}}|yes=Tenure|<!--BACKWARD COMPAT FROM IBR-->{{#switch:{{{2}}}|consort=Tenure|ৰাজত্বকাল}}}}}}}
{{!}} {{{reign2}}}
{{!}}-
}}
{{#if: {{{coronation2|<noinclude>-</noinclude>}}} |
! style="vertical-align: top;" {{!}} {{{cor-type2|অভিষেক}}}
{{!}} {{{coronation2}}}
{{!}}-
}}
{{#if: {{{predecessor2|<noinclude>-</noinclude>}}} |
! style="vertical-align: top;" {{!}} {{{pre-type2|পূৰ্বসূৰী}}}
{{!}} {{{predecessor2}}}
{{!}}-
}}
{{#if: {{{successor2|<noinclude>-</noinclude>}}} |
! style="vertical-align: top;" {{!}} {{{suc-type2|উত্তৰাধিকাৰী}}}
{{!}} {{{successor2}}}
{{!}}-
}}
{{#if: {{{regent2|<noinclude>-</noinclude>}}} |
! style="vertical-align: top;" {{!}} {{{reg-type2|ৰাজ-প্ৰতিনিধি}}}
{{!}} {{{regent2}}}
{{!}}-
}}
{{#if: {{{succession3|<noinclude>-</noinclude>}}} |
{{!}} colspan="2" style="background: #E4DCF6; font-size: 98%; text-align: right;" {{!}} <div class="center">'''{{{succession3}}}''' <small>{{{moretext3|}}}</small> </div>
{{!}}-
}}
{{#if: {{{reign3|<noinclude>-</noinclude>}}} |
! style="vertical-align: top;" {{!}} {{{reign-type3|{{#switch:{{{consort|}}}|yes=Tenure|<!--BACKWARD COMPAT FROM IBR-->{{#switch:{{{2}}}|consort=Tenure|ৰাজত্বকাল}}}}}}}
{{!}} {{{reign3}}}
{{!}}-
}}
{{#if: {{{coronation3|<noinclude>-</noinclude>}}} |
! style="vertical-align: top;" {{!}} {{{cor-type3|অভিষেক}}}
{{!}} {{{coronation3}}}
{{!}}-
}}
{{#if: {{{predecessor3|<noinclude>-</noinclude>}}} |
! style="vertical-align: top;" {{!}} {{{pre-type3|পূৰ্বসূৰী}}}
{{!}} {{{predecessor3}}}
{{!}}-
}}
{{#if: {{{successor3|<noinclude>-</noinclude>}}} |
! style="vertical-align: top;" {{!}} {{{suc-type3|উত্তৰাধিকাৰী}}}
{{!}} {{{successor3}}}
{{!}}-
}}
{{#if: {{{regent3|<noinclude>-</noinclude>}}} |
! style="vertical-align: top;" {{!}} {{{reg-type3|ৰাজ-প্ৰতিনিধি}}}
{{!}} {{{regent3}}}
{{!}}-
}}
{{#if: {{{succession|<noinclude>-</noinclude>}}} |
{{!}} colspan="2" style="background: #E4DCF6; height: 4px; text-align: center;" {{!}}
{{!}}-
}}
{{#if: {{{spouse|<noinclude>-</noinclude>}}} |
! style="vertical-align: top;" {{!}} {{{spouse-type|{{#switch:{{{type}}}|monarch={{#switch:{{{consort}}}|yes=Spouse|<!--BACKWARD COMPAT FROM IBR-->{{#switch:{{{2}}}|consort=Spouse|Consort}}}}|majesty={{#switch:{{{consort}}}|yes=Spouse|<!--BACKWARD COMPAT FROM IBR-->{{#switch:{{{2}}}|consort=Spouse|Consort}}<!--BACKWARD COMPAT FROM IBR-->}}|দাম্পত্য সঙ্গী}}}}}
{{!}} {{{spouse}}}
{{!}}-
}}
<!--FOOLPROOFING. USE NOT GENERALLY ENCOURAGED: USE spouse-->{{#if: {{{spouses|<noinclude>-</noinclude>}}} |
! style="vertical-align: top;" {{!}} {{{spouses-type|দাম্পত্য সঙ্গী}}}
{{!}} {{{spouses}}}
{{!}}-
}}
{{#if:{{{issue|<noinclude>-</noinclude>}}} |
! colspan="2" {{!}} {{#if:{{{issue-link|}}}|<div style="float: right"><small>''[[{{{issue-link}}}{{!}}{{#if:{{{issue-pipe|}}}|{{{issue-pipe}}}|বিশদ বিৱৰণ}}]]''</small></div>}}সন্তান
{{!}}-
{{!}} colspan="2" {{!}} {{{issue}}}
{{!}}-
}}
{{#if: {{{full name|<noinclude>-</noinclude>}}} |
! colspan="2" {{!}} সম্পূৰ্ণ নাম
{{!}}-
{{!}} colspan="2" {{!}} <span class="nickname">{{{full name}}}</span><!-- "nickname" is the correct parameter value for hCard -->
{{!}}-
}}
{{#if: {{{Native name|<noinclude>-</noinclude>}}} |
! style="vertical-align: top;" {{!}} থলুৱা নাম
{{!}} {{{Native name}}}
{{!}}-
}}
{{#if: {{{era dates|<noinclude>-</noinclude>}}} |
! colspan="2" {{!}} যুগ {{#if:{{{era name|}}}|name and }}
{{!}}-
{{!}} colspan="2" {{!}} {{#if:{{{era name|}}}|{{{era name}}}: }}{{{era dates}}}
{{!}}-
}}
{{#if: {{{posthumous name|<noinclude>-</noinclude>}}} |
! colspan="2" {{!}} Posthumous name
{{!}}-
{{!}} colspan="2" {{!}} {{{posthumous name}}}
{{!}}-
}}
{{#if: {{{temple name|<noinclude>-</noinclude>}}} |
! colspan="2" {{!}} উপাসনালয়ৰ নাম
{{!}}-
{{!}} colspan="2" {{!}} {{{temple name}}}
{{!}}-
}}
{{#if: {{{house|<noinclude>-</noinclude>}}} |
! style="vertical-align: top;" {{!}} বাসগৃহ
{{!}} {{{house}}}
{{!}}-
}}
{{#if: {{{mother|<noinclude>-</noinclude>}}} |
! style="vertical-align: top;" {{!}} মাতৃ
{{!}} {{{mother}}}
{{!}}-
}}
{{#if: {{{father|<noinclude>-</noinclude>}}} |
! style="vertical-align: top;" {{!}} পিতৃ
{{!}} {{{father}}}
{{!}}-
}}
{{#if:{{{date of birth|}}}|! style="vertical-align: top;" {{!}} জন্ম
{{!}} {{{date of birth}}}<br />{{{place of birth|}}}
{{!}}-|{{#if:{{{place of birth|}}}|! style="vertical-align: top;" {{!}} জন্ম
{{!}} {{{place of birth|}}}
{{!}}-
}}}}
{{#if:{{{date of death|}}}|! style="vertical-align: top;" {{!}} মৃত্যু
{{!}} {{{date of death}}}<br />{{{place of death|}}}
{{!}}-|{{#if:{{{place of death|}}}|! style="vertical-align: top;" {{!}} মৃত্যু
{{!}} {{{place of death|}}}
{{!}}-
}}}}
{{#if:{{{cause of death|}}}|! style="vertical-align: top;" {{!}} মৃত্যুৰ কাৰণ
{{!}} {{{cause of death}}}
{{!}}-
}}
{{#if:{{{date of burial|}}}|! style="vertical-align: top;" {{!}} সমাধিস্থল
{{!}} {{{date of burial}}}<br />{{{place of burial|}}}
{{!}}-|{{#if:{{{place of burial|}}}|! style="vertical-align: top;" {{!}} সমাধিস্থল
{{!}} <span class="label">{{{place of burial|}}}</span>
{{!}}-
}}}}
{{#if: {{{occupation|<noinclude>-</noinclude>}}} |
! style="vertical-align: top;" {{!}} পেছা
{{!}} {{{occupation}}}
{{!}}-
}}
{{#if:{{{signature|}}}|
! স্বাক্ষৰ
{{!}} [[Image:{{{signature}}}|125px|alt={{{signature_alt|}}}|{{PAGENAME}}'s signature]]
{{!}}-
}}
{{#if: {{{religion|<noinclude>-</noinclude>}}} |
! style="vertical-align: top;" {{!}} ধৰ্ম
{{!}} {{{religion}}}
{{!}}-
}}
|}<noinclude>{{documentation}}</noinclude>
esh1yo9yfa48kbdmt63egy9c0zvkk4l
607064
607059
2026-05-18T11:13:28Z
KhiLanTzi
23530
/* */
607064
wikitext
text/x-wiki
{| class="infobox vcard" style="font-size: 88%; text-align: left; width: 22em;"
|-
! colspan="2" style="background: #CCBBEE; color: #000000; font-size: 120%; text-align: center;" class="fn"| {{{name|{{PAGENAME}}}}}
|-
{{#if: {{{title|<noinclude>-</noinclude>}}} |<!-- TITLETEXT SWITCH: EMBEDDED BY REALM (ALPHABETICALLY) -->
{{!}} colspan="2" style="text-align: center;" {{!}} <i>{{{title|}}}</i> <small>{{{titletext|{{#switch:{{{more}}}
| no =
| austria = ''[[Emperor of Austria#Full title|(more...)]]''
| belgium = ''[[Monarchy of Belgium#Title|(more...)]]''
| britain = ''[[Style of the British sovereign#Styles of British sovereigns|(more...)]]''
| china = ''[[Chinese sovereign|(more...)]]''
| cyprus = ''[[Style of the Greek Sovereign#List of changes to the royal style|(more...)]]''
| denmark = ''[[Style of the Danish sovereign|(more...)]]''
| en-sco = ''[[Style of the British sovereign#Styles of English and Scottish sovereigns|(more...)]]''
| england = ''[[Style of the British sovereign#Styles of English sovereigns|(more...)]]''
| ethiopia = ''[[Emperor of Ethiopia#Style|(more...)]]''
| france = ''[[Style of the French sovereign#List of changes to the royal style|(more...)]]''
| hre = ''[[Holy Roman Emperor#Coronation|(more...)]]''
| hungary = ''[[Styles of Hungarian sovereigns|(more...)]]''
| italy = ''[[Style of the Italian sovereign|(more...)]]''
| jerusalem = ''[[Kings of Jerusalem#Kings of Jerusalem (1099–1291)|(more...)]]''
| luxembourg = ''[[Grand Duke of Luxembourg#Full titles|(more...)]]''
| malaysia = ''[[Malay titles#Malay_royalty|(more...)]]''
| monaco = ''[[Style of the Monegasque sovereign|(more...)]]''
| netherlands = ''[[Monarchy of the Netherlands#Full title|(more...)]]''
| norway = ''[[Style of the Norwegian sovereign|(more...)]]''
| parma = ''[[List of Dukes of Parma|(more...)]]''
| portugal = ''[[Style of the Portuguese sovereign|(more...)]]''
| russia = ''[[Tsar#Full style of Russian Sovereigns|(more...)]]''
| scotland = ''[[Style of the monarchs of Scotland#From the late Middle Ages to the Acts of Union|(more...)]]''
| sicilies = ''[[Kingdom of the Two Sicilies#Titles of King of the Two Sicilies|(more...)]]''
| spain-crown = ''[[List of titles and honours of the Spanish Crown|(more...)]]''
| spain-heir = ''[[Titles held by the heir apparent to the Spanish Throne|(more...)]]''
| sweden = ''[[Style of the Swedish sovereign|(more...)]]''
}}
}}}</small>
{{!}}-
}}
{{#if: {{{image|<noinclude>-</noinclude>}}} |
{{!}} colspan="2" style="text-align: center;" {{!}} <span class="photo">[[Image:{{{image}}}|{{{imgw|210}}}px|alt={{{{alt|}}}|{{{caption|}}}]]</span>
{{!}}-
}}
{{#if: {{{caption|<noinclude>-</noinclude>}}} |
{{!}} colspan="2" style="text-align: center;" {{!}} ''{{{caption}}}''
{{!}}-
}}
{{#if: {{{succession|<noinclude>-</noinclude>}}} |
{{!}} colspan="2" style="background: #E4DCF6; font-size: 98%; text-align: right;" {{!}} <div class="center">'''{{{succession}}}''' <small>{{{moretext|}}}</small> </div>
{{!}}-
}}
{{#if: {{{reign|<noinclude>-</noinclude>}}} |
! style="vertical-align: top;" {{!}} {{{reign-type|{{#switch:{{{consort|}}}|yes=Tenure|<!--BACKWARD COMPAT FROM IBR-->{{#switch:{{{2}}}|consort=Tenure|ৰাজত্ব}}}}}}}
{{!}} {{{reign}}}
{{!}}-
}}
{{#if: {{{coronation|<noinclude>-</noinclude>}}} |
! style="vertical-align: top;" {{!}} {{{cor-type|অভিষেক}}}
{{!}} {{{coronation}}}
{{!}}-
}}
{{#if: {{{predecessor|<noinclude>-</noinclude>}}} |
! style="vertical-align: top;" {{!}} {{{pre-type|পূৰ্বসূৰী}}}
{{!}} {{{predecessor}}}
{{!}}-
}}
{{#if: {{{successor|<noinclude>-</noinclude>}}} |
! style="vertical-align: top;" {{!}} {{{suc-type|উত্তৰাধিকাৰী}}}
{{!}} {{{successor}}}
{{!}}-
}}
{{#if: {{{regent|<noinclude>-</noinclude>}}} |
! style="vertical-align: top;" {{!}} {{{reg-type|ৰাজ-প্ৰতিনিধি}}}
{{!}} {{{regent}}}
{{!}}-
}}
{{#if: {{{succession1|<noinclude>-</noinclude>}}} |
{{!}} colspan="2" style="background: #E4DCF6; font-size: 98%; text-align: right;" {{!}} <div class="center">'''{{{succession1}}}''' <small>{{{moretext1|}}}</small> </div>
{{!}}-
}}
{{#if: {{{reign1|<noinclude>-</noinclude>}}} |
! style="vertical-align: top;" {{!}} {{{reign-type1|{{#switch:{{{consort|}}}|yes=Tenure|<!--BACKWARD COMPAT FROM IBR-->{{#switch:{{{2}}}|consort=Tenure|ৰাজত্বকাল}}}}}}}
{{!}} {{{reign1}}}
{{!}}-
}}
{{#if: {{{coronation1|<noinclude>-</noinclude>}}} |
! style="vertical-align: top;" {{!}} {{{cor-type1|অভিষেক}}}
{{!}} {{{coronation1}}}
{{!}}-
}}
{{#if: {{{predecessor1|<noinclude>-</noinclude>}}} |
! style="vertical-align: top;" {{!}} {{{pre-type1|পূৰ্বসূৰী}}}
{{!}} {{{predecessor1}}}
{{!}}-
}}
{{#if: {{{successor1|<noinclude>-</noinclude>}}} |
! style="vertical-align: top;" {{!}} {{{suc-type1|উত্তৰাধিকাৰী}}}
{{!}} {{{successor1}}}
{{!}}-
}}
{{#if: {{{regent1|<noinclude>-</noinclude>}}} |
! style="vertical-align: top;" {{!}} {{{reg-type1|ৰাজ-প্ৰতিনিধি}}}
{{!}} {{{regent1}}}
{{!}}-
}}
{{#if: {{{succession2|<noinclude>-</noinclude>}}} |
{{!}} colspan="2" style="background: #E4DCF6; font-size: 98%; text-align: right;" {{!}} <div class="center">'''{{{succession2}}}''' <small>{{{moretext2|}}}</small> </div>
{{!}}-
}}
{{#if: {{{reign2|<noinclude>-</noinclude>}}} |
! style="vertical-align: top;" {{!}} {{{reign-type2|{{#switch:{{{consort|}}}|yes=Tenure|<!--BACKWARD COMPAT FROM IBR-->{{#switch:{{{2}}}|consort=Tenure|ৰাজত্বকাল}}}}}}}
{{!}} {{{reign2}}}
{{!}}-
}}
{{#if: {{{coronation2|<noinclude>-</noinclude>}}} |
! style="vertical-align: top;" {{!}} {{{cor-type2|অভিষেক}}}
{{!}} {{{coronation2}}}
{{!}}-
}}
{{#if: {{{predecessor2|<noinclude>-</noinclude>}}} |
! style="vertical-align: top;" {{!}} {{{pre-type2|পূৰ্বসূৰী}}}
{{!}} {{{predecessor2}}}
{{!}}-
}}
{{#if: {{{successor2|<noinclude>-</noinclude>}}} |
! style="vertical-align: top;" {{!}} {{{suc-type2|উত্তৰাধিকাৰী}}}
{{!}} {{{successor2}}}
{{!}}-
}}
{{#if: {{{regent2|<noinclude>-</noinclude>}}} |
! style="vertical-align: top;" {{!}} {{{reg-type2|ৰাজ-প্ৰতিনিধি}}}
{{!}} {{{regent2}}}
{{!}}-
}}
{{#if: {{{succession3|<noinclude>-</noinclude>}}} |
{{!}} colspan="2" style="background: #E4DCF6; font-size: 98%; text-align: right;" {{!}} <div class="center">'''{{{succession3}}}''' <small>{{{moretext3|}}}</small> </div>
{{!}}-
}}
{{#if: {{{reign3|<noinclude>-</noinclude>}}} |
! style="vertical-align: top;" {{!}} {{{reign-type3|{{#switch:{{{consort|}}}|yes=Tenure|<!--BACKWARD COMPAT FROM IBR-->{{#switch:{{{2}}}|consort=Tenure|ৰাজত্বকাল}}}}}}}
{{!}} {{{reign3}}}
{{!}}-
}}
{{#if: {{{coronation3|<noinclude>-</noinclude>}}} |
! style="vertical-align: top;" {{!}} {{{cor-type3|অভিষেক}}}
{{!}} {{{coronation3}}}
{{!}}-
}}
{{#if: {{{predecessor3|<noinclude>-</noinclude>}}} |
! style="vertical-align: top;" {{!}} {{{pre-type3|পূৰ্বসূৰী}}}
{{!}} {{{predecessor3}}}
{{!}}-
}}
{{#if: {{{successor3|<noinclude>-</noinclude>}}} |
! style="vertical-align: top;" {{!}} {{{suc-type3|উত্তৰাধিকাৰী}}}
{{!}} {{{successor3}}}
{{!}}-
}}
{{#if: {{{regent3|<noinclude>-</noinclude>}}} |
! style="vertical-align: top;" {{!}} {{{reg-type3|ৰাজ-প্ৰতিনিধি}}}
{{!}} {{{regent3}}}
{{!}}-
}}
{{#if: {{{succession|<noinclude>-</noinclude>}}} |
{{!}} colspan="2" style="background: #E4DCF6; height: 4px; text-align: center;" {{!}}
{{!}}-
}}
{{#if: {{{spouse|<noinclude>-</noinclude>}}} |
! style="vertical-align: top;" {{!}} {{{spouse-type|{{#switch:{{{type}}}|monarch={{#switch:{{{consort}}}|yes=Spouse|<!--BACKWARD COMPAT FROM IBR-->{{#switch:{{{2}}}|consort=Spouse|Consort}}}}|majesty={{#switch:{{{consort}}}|yes=Spouse|<!--BACKWARD COMPAT FROM IBR-->{{#switch:{{{2}}}|consort=Spouse|Consort}}<!--BACKWARD COMPAT FROM IBR-->}}|দাম্পত্য সঙ্গী}}}}}
{{!}} {{{spouse}}}
{{!}}-
}}
<!--FOOLPROOFING. USE NOT GENERALLY ENCOURAGED: USE spouse-->{{#if: {{{spouses|<noinclude>-</noinclude>}}} |
! style="vertical-align: top;" {{!}} {{{spouses-type|দাম্পত্য সঙ্গী}}}
{{!}} {{{spouses}}}
{{!}}-
}}
{{#if:{{{issue|<noinclude>-</noinclude>}}} |
! colspan="2" {{!}} {{#if:{{{issue-link|}}}|<div style="float: right"><small>''[[{{{issue-link}}}{{!}}{{#if:{{{issue-pipe|}}}|{{{issue-pipe}}}|বিশদ বিৱৰণ}}]]''</small></div>}}সন্তান
{{!}}-
{{!}} colspan="2" {{!}} {{{issue}}}
{{!}}-
}}
{{#if: {{{full name|<noinclude>-</noinclude>}}} |
! colspan="2" {{!}} সম্পূৰ্ণ নাম
{{!}}-
{{!}} colspan="2" {{!}} <span class="nickname">{{{full name}}}</span><!-- "nickname" is the correct parameter value for hCard -->
{{!}}-
}}
{{#if: {{{Native name|<noinclude>-</noinclude>}}} |
! style="vertical-align: top;" {{!}} থলুৱা নাম
{{!}} {{{Native name}}}
{{!}}-
}}
{{#if: {{{era dates|<noinclude>-</noinclude>}}} |
! colspan="2" {{!}} যুগ {{#if:{{{era name|}}}|name and }}
{{!}}-
{{!}} colspan="2" {{!}} {{#if:{{{era name|}}}|{{{era name}}}: }}{{{era dates}}}
{{!}}-
}}
{{#if: {{{posthumous name|<noinclude>-</noinclude>}}} |
! colspan="2" {{!}} Posthumous name
{{!}}-
{{!}} colspan="2" {{!}} {{{posthumous name}}}
{{!}}-
}}
{{#if: {{{temple name|<noinclude>-</noinclude>}}} |
! colspan="2" {{!}} উপাসনালয়ৰ নাম
{{!}}-
{{!}} colspan="2" {{!}} {{{temple name}}}
{{!}}-
}}
{{#if: {{{house|<noinclude>-</noinclude>}}} |
! style="vertical-align: top;" {{!}} বাসগৃহ
{{!}} {{{house}}}
{{!}}-
}}
{{#if: {{{mother|<noinclude>-</noinclude>}}} |
! style="vertical-align: top;" {{!}} মাতৃ
{{!}} {{{mother}}}
{{!}}-
}}
{{#if: {{{father|<noinclude>-</noinclude>}}} |
! style="vertical-align: top;" {{!}} পিতৃ
{{!}} {{{father}}}
{{!}}-
}}
{{#if:{{{date of birth|}}}|! style="vertical-align: top;" {{!}} জন্ম
{{!}} {{{date of birth}}}<br />{{{place of birth|}}}
{{!}}-|{{#if:{{{place of birth|}}}|! style="vertical-align: top;" {{!}} জন্ম
{{!}} {{{place of birth|}}}
{{!}}-
}}}}
{{#if:{{{date of death|}}}|! style="vertical-align: top;" {{!}} মৃত্যু
{{!}} {{{date of death}}}<br />{{{place of death|}}}
{{!}}-|{{#if:{{{place of death|}}}|! style="vertical-align: top;" {{!}} মৃত্যু
{{!}} {{{place of death|}}}
{{!}}-
}}}}
{{#if:{{{cause of death|{{{মৃত্যুৰ কাৰণ|}}}}}}|! style="vertical-align: top;" {{!}} মৃত্যুৰ কাৰণ
{{!}} {{{cause of death|{{{মৃত্যুৰ কাৰণ}}}}}}
{{!}}-
}}
{{#if:{{{date of burial|}}}|! style="vertical-align: top;" {{!}} সমাধিস্থল
{{!}} {{{date of burial}}}<br />{{{place of burial|}}}
{{!}}-|{{#if:{{{place of burial|}}}|! style="vertical-align: top;" {{!}} সমাধিস্থল
{{!}} <span class="label">{{{place of burial|}}}</span>
{{!}}-
}}}}
{{#if: {{{occupation|<noinclude>-</noinclude>}}} |
! style="vertical-align: top;" {{!}} পেছা
{{!}} {{{occupation}}}
{{!}}-
}}
{{#if:{{{signature|}}}|
! স্বাক্ষৰ
{{!}} [[Image:{{{signature}}}|125px|alt={{{signature_alt|}}}|{{PAGENAME}}'s signature]]
{{!}}-
}}
{{#if: {{{religion|<noinclude>-</noinclude>}}} |
! style="vertical-align: top;" {{!}} ধৰ্ম
{{!}} {{{religion}}}
{{!}}-
}}
|}<noinclude>{{documentation}}</noinclude>
o2mmqxeo1z537pgug7kku0ctcqrat3l
607065
607064
2026-05-18T11:14:13Z
KhiLanTzi
23530
/* */
607065
wikitext
text/x-wiki
{| class="infobox vcard" style="font-size: 88%; text-align: left; width: 22em;"
|-
! colspan="2" style="background: #CCBBEE; color: #000000; font-size: 120%; text-align: center;" class="fn"| {{{name|{{PAGENAME}}}}}
|-
{{#if: {{{title|<noinclude>-</noinclude>}}} |<!-- TITLETEXT SWITCH: EMBEDDED BY REALM (ALPHABETICALLY) -->
{{!}} colspan="2" style="text-align: center;" {{!}} <i>{{{title|}}}</i> <small>{{{titletext|{{#switch:{{{more}}}
| no =
| austria = ''[[Emperor of Austria#Full title|(more...)]]''
| belgium = ''[[Monarchy of Belgium#Title|(more...)]]''
| britain = ''[[Style of the British sovereign#Styles of British sovereigns|(more...)]]''
| china = ''[[Chinese sovereign|(more...)]]''
| cyprus = ''[[Style of the Greek Sovereign#List of changes to the royal style|(more...)]]''
| denmark = ''[[Style of the Danish sovereign|(more...)]]''
| en-sco = ''[[Style of the British sovereign#Styles of English and Scottish sovereigns|(more...)]]''
| england = ''[[Style of the British sovereign#Styles of English sovereigns|(more...)]]''
| ethiopia = ''[[Emperor of Ethiopia#Style|(more...)]]''
| france = ''[[Style of the French sovereign#List of changes to the royal style|(more...)]]''
| hre = ''[[Holy Roman Emperor#Coronation|(more...)]]''
| hungary = ''[[Styles of Hungarian sovereigns|(more...)]]''
| italy = ''[[Style of the Italian sovereign|(more...)]]''
| jerusalem = ''[[Kings of Jerusalem#Kings of Jerusalem (1099–1291)|(more...)]]''
| luxembourg = ''[[Grand Duke of Luxembourg#Full titles|(more...)]]''
| malaysia = ''[[Malay titles#Malay_royalty|(more...)]]''
| monaco = ''[[Style of the Monegasque sovereign|(more...)]]''
| netherlands = ''[[Monarchy of the Netherlands#Full title|(more...)]]''
| norway = ''[[Style of the Norwegian sovereign|(more...)]]''
| parma = ''[[List of Dukes of Parma|(more...)]]''
| portugal = ''[[Style of the Portuguese sovereign|(more...)]]''
| russia = ''[[Tsar#Full style of Russian Sovereigns|(more...)]]''
| scotland = ''[[Style of the monarchs of Scotland#From the late Middle Ages to the Acts of Union|(more...)]]''
| sicilies = ''[[Kingdom of the Two Sicilies#Titles of King of the Two Sicilies|(more...)]]''
| spain-crown = ''[[List of titles and honours of the Spanish Crown|(more...)]]''
| spain-heir = ''[[Titles held by the heir apparent to the Spanish Throne|(more...)]]''
| sweden = ''[[Style of the Swedish sovereign|(more...)]]''
}}
}}}</small>
{{!}}-
}}
{{#if: {{{image|<noinclude>-</noinclude>}}} |
{{!}} colspan="2" style="text-align: center;" {{!}} <span class="photo">[[Image:{{{image}}}|{{{imgw|210}}}px|alt={{{alt|}}}|{{{caption|}}}]]</span>
{{!}}-
}}
{{#if: {{{caption|<noinclude>-</noinclude>}}} |
{{!}} colspan="2" style="text-align: center;" {{!}} ''{{{caption}}}''
{{!}}-
}}
{{#if: {{{succession|<noinclude>-</noinclude>}}} |
{{!}} colspan="2" style="background: #E4DCF6; font-size: 98%; text-align: right;" {{!}} <div class="center">'''{{{succession}}}''' <small>{{{moretext|}}}</small> </div>
{{!}}-
}}
{{#if: {{{reign|<noinclude>-</noinclude>}}} |
! style="vertical-align: top;" {{!}} {{{reign-type|{{#switch:{{{consort|}}}|yes=Tenure|<!--BACKWARD COMPAT FROM IBR-->{{#switch:{{{2}}}|consort=Tenure|ৰাজত্ব}}}}}}}
{{!}} {{{reign}}}
{{!}}-
}}
{{#if: {{{coronation|<noinclude>-</noinclude>}}} |
! style="vertical-align: top;" {{!}} {{{cor-type|অভিষেক}}}
{{!}} {{{coronation}}}
{{!}}-
}}
{{#if: {{{predecessor|<noinclude>-</noinclude>}}} |
! style="vertical-align: top;" {{!}} {{{pre-type|পূৰ্বসূৰী}}}
{{!}} {{{predecessor}}}
{{!}}-
}}
{{#if: {{{successor|<noinclude>-</noinclude>}}} |
! style="vertical-align: top;" {{!}} {{{suc-type|উত্তৰাধিকাৰী}}}
{{!}} {{{successor}}}
{{!}}-
}}
{{#if: {{{regent|<noinclude>-</noinclude>}}} |
! style="vertical-align: top;" {{!}} {{{reg-type|ৰাজ-প্ৰতিনিধি}}}
{{!}} {{{regent}}}
{{!}}-
}}
{{#if: {{{succession1|<noinclude>-</noinclude>}}} |
{{!}} colspan="2" style="background: #E4DCF6; font-size: 98%; text-align: right;" {{!}} <div class="center">'''{{{succession1}}}''' <small>{{{moretext1|}}}</small> </div>
{{!}}-
}}
{{#if: {{{reign1|<noinclude>-</noinclude>}}} |
! style="vertical-align: top;" {{!}} {{{reign-type1|{{#switch:{{{consort|}}}|yes=Tenure|<!--BACKWARD COMPAT FROM IBR-->{{#switch:{{{2}}}|consort=Tenure|ৰাজত্বকাল}}}}}}}
{{!}} {{{reign1}}}
{{!}}-
}}
{{#if: {{{coronation1|<noinclude>-</noinclude>}}} |
! style="vertical-align: top;" {{!}} {{{cor-type1|অভিষেক}}}
{{!}} {{{coronation1}}}
{{!}}-
}}
{{#if: {{{predecessor1|<noinclude>-</noinclude>}}} |
! style="vertical-align: top;" {{!}} {{{pre-type1|পূৰ্বসূৰী}}}
{{!}} {{{predecessor1}}}
{{!}}-
}}
{{#if: {{{successor1|<noinclude>-</noinclude>}}} |
! style="vertical-align: top;" {{!}} {{{suc-type1|উত্তৰাধিকাৰী}}}
{{!}} {{{successor1}}}
{{!}}-
}}
{{#if: {{{regent1|<noinclude>-</noinclude>}}} |
! style="vertical-align: top;" {{!}} {{{reg-type1|ৰাজ-প্ৰতিনিধি}}}
{{!}} {{{regent1}}}
{{!}}-
}}
{{#if: {{{succession2|<noinclude>-</noinclude>}}} |
{{!}} colspan="2" style="background: #E4DCF6; font-size: 98%; text-align: right;" {{!}} <div class="center">'''{{{succession2}}}''' <small>{{{moretext2|}}}</small> </div>
{{!}}-
}}
{{#if: {{{reign2|<noinclude>-</noinclude>}}} |
! style="vertical-align: top;" {{!}} {{{reign-type2|{{#switch:{{{consort|}}}|yes=Tenure|<!--BACKWARD COMPAT FROM IBR-->{{#switch:{{{2}}}|consort=Tenure|ৰাজত্বকাল}}}}}}}
{{!}} {{{reign2}}}
{{!}}-
}}
{{#if: {{{coronation2|<noinclude>-</noinclude>}}} |
! style="vertical-align: top;" {{!}} {{{cor-type2|অভিষেক}}}
{{!}} {{{coronation2}}}
{{!}}-
}}
{{#if: {{{predecessor2|<noinclude>-</noinclude>}}} |
! style="vertical-align: top;" {{!}} {{{pre-type2|পূৰ্বসূৰী}}}
{{!}} {{{predecessor2}}}
{{!}}-
}}
{{#if: {{{successor2|<noinclude>-</noinclude>}}} |
! style="vertical-align: top;" {{!}} {{{suc-type2|উত্তৰাধিকাৰী}}}
{{!}} {{{successor2}}}
{{!}}-
}}
{{#if: {{{regent2|<noinclude>-</noinclude>}}} |
! style="vertical-align: top;" {{!}} {{{reg-type2|ৰাজ-প্ৰতিনিধি}}}
{{!}} {{{regent2}}}
{{!}}-
}}
{{#if: {{{succession3|<noinclude>-</noinclude>}}} |
{{!}} colspan="2" style="background: #E4DCF6; font-size: 98%; text-align: right;" {{!}} <div class="center">'''{{{succession3}}}''' <small>{{{moretext3|}}}</small> </div>
{{!}}-
}}
{{#if: {{{reign3|<noinclude>-</noinclude>}}} |
! style="vertical-align: top;" {{!}} {{{reign-type3|{{#switch:{{{consort|}}}|yes=Tenure|<!--BACKWARD COMPAT FROM IBR-->{{#switch:{{{2}}}|consort=Tenure|ৰাজত্বকাল}}}}}}}
{{!}} {{{reign3}}}
{{!}}-
}}
{{#if: {{{coronation3|<noinclude>-</noinclude>}}} |
! style="vertical-align: top;" {{!}} {{{cor-type3|অভিষেক}}}
{{!}} {{{coronation3}}}
{{!}}-
}}
{{#if: {{{predecessor3|<noinclude>-</noinclude>}}} |
! style="vertical-align: top;" {{!}} {{{pre-type3|পূৰ্বসূৰী}}}
{{!}} {{{predecessor3}}}
{{!}}-
}}
{{#if: {{{successor3|<noinclude>-</noinclude>}}} |
! style="vertical-align: top;" {{!}} {{{suc-type3|উত্তৰাধিকাৰী}}}
{{!}} {{{successor3}}}
{{!}}-
}}
{{#if: {{{regent3|<noinclude>-</noinclude>}}} |
! style="vertical-align: top;" {{!}} {{{reg-type3|ৰাজ-প্ৰতিনিধি}}}
{{!}} {{{regent3}}}
{{!}}-
}}
{{#if: {{{succession|<noinclude>-</noinclude>}}} |
{{!}} colspan="2" style="background: #E4DCF6; height: 4px; text-align: center;" {{!}}
{{!}}-
}}
{{#if: {{{spouse|<noinclude>-</noinclude>}}} |
! style="vertical-align: top;" {{!}} {{{spouse-type|{{#switch:{{{type}}}|monarch={{#switch:{{{consort}}}|yes=Spouse|<!--BACKWARD COMPAT FROM IBR-->{{#switch:{{{2}}}|consort=Spouse|Consort}}}}|majesty={{#switch:{{{consort}}}|yes=Spouse|<!--BACKWARD COMPAT FROM IBR-->{{#switch:{{{2}}}|consort=Spouse|Consort}}<!--BACKWARD COMPAT FROM IBR-->}}|দাম্পত্য সঙ্গী}}}}}
{{!}} {{{spouse}}}
{{!}}-
}}
<!--FOOLPROOFING. USE NOT GENERALLY ENCOURAGED: USE spouse-->{{#if: {{{spouses|<noinclude>-</noinclude>}}} |
! style="vertical-align: top;" {{!}} {{{spouses-type|দাম্পত্য সঙ্গী}}}
{{!}} {{{spouses}}}
{{!}}-
}}
{{#if:{{{issue|<noinclude>-</noinclude>}}} |
! colspan="2" {{!}} {{#if:{{{issue-link|}}}|<div style="float: right"><small>''[[{{{issue-link}}}{{!}}{{#if:{{{issue-pipe|}}}|{{{issue-pipe}}}|বিশদ বিৱৰণ}}]]''</small></div>}}সন্তান
{{!}}-
{{!}} colspan="2" {{!}} {{{issue}}}
{{!}}-
}}
{{#if: {{{full name|<noinclude>-</noinclude>}}} |
! colspan="2" {{!}} সম্পূৰ্ণ নাম
{{!}}-
{{!}} colspan="2" {{!}} <span class="nickname">{{{full name}}}</span><!-- "nickname" is the correct parameter value for hCard -->
{{!}}-
}}
{{#if: {{{Native name|<noinclude>-</noinclude>}}} |
! style="vertical-align: top;" {{!}} থলুৱা নাম
{{!}} {{{Native name}}}
{{!}}-
}}
{{#if: {{{era dates|<noinclude>-</noinclude>}}} |
! colspan="2" {{!}} যুগ {{#if:{{{era name|}}}|name and }}
{{!}}-
{{!}} colspan="2" {{!}} {{#if:{{{era name|}}}|{{{era name}}}: }}{{{era dates}}}
{{!}}-
}}
{{#if: {{{posthumous name|<noinclude>-</noinclude>}}} |
! colspan="2" {{!}} Posthumous name
{{!}}-
{{!}} colspan="2" {{!}} {{{posthumous name}}}
{{!}}-
}}
{{#if: {{{temple name|<noinclude>-</noinclude>}}} |
! colspan="2" {{!}} উপাসনালয়ৰ নাম
{{!}}-
{{!}} colspan="2" {{!}} {{{temple name}}}
{{!}}-
}}
{{#if: {{{house|<noinclude>-</noinclude>}}} |
! style="vertical-align: top;" {{!}} বাসগৃহ
{{!}} {{{house}}}
{{!}}-
}}
{{#if: {{{mother|<noinclude>-</noinclude>}}} |
! style="vertical-align: top;" {{!}} মাতৃ
{{!}} {{{mother}}}
{{!}}-
}}
{{#if: {{{father|<noinclude>-</noinclude>}}} |
! style="vertical-align: top;" {{!}} পিতৃ
{{!}} {{{father}}}
{{!}}-
}}
{{#if:{{{date of birth|}}}|! style="vertical-align: top;" {{!}} জন্ম
{{!}} {{{date of birth}}}<br />{{{place of birth|}}}
{{!}}-|{{#if:{{{place of birth|}}}|! style="vertical-align: top;" {{!}} জন্ম
{{!}} {{{place of birth|}}}
{{!}}-
}}}}
{{#if:{{{date of death|}}}|! style="vertical-align: top;" {{!}} মৃত্যু
{{!}} {{{date of death}}}<br />{{{place of death|}}}
{{!}}-|{{#if:{{{place of death|}}}|! style="vertical-align: top;" {{!}} মৃত্যু
{{!}} {{{place of death|}}}
{{!}}-
}}}}
{{#if:{{{date of burial|}}}|! style="vertical-align: top;" {{!}} সমাধিস্থল
{{!}} {{{date of burial}}}<br />{{{place of burial|}}}
{{!}}-|{{#if:{{{place of burial|}}}|! style="vertical-align: top;" {{!}} সমাধিস্থল
{{!}} <span class="label">{{{place of burial|}}}</span>
{{!}}-
}}}}
{{#if: {{{occupation|<noinclude>-</noinclude>}}} |
! style="vertical-align: top;" {{!}} পেছা
{{!}} {{{occupation}}}
{{!}}-
}}
{{#if:{{{signature|}}}|
! স্বাক্ষৰ
{{!}} [[Image:{{{signature}}}|125px|alt={{{signature_alt|}}}|{{PAGENAME}}'s signature]]
{{!}}-
}}
{{#if: {{{religion|<noinclude>-</noinclude>}}} |
! style="vertical-align: top;" {{!}} ধৰ্ম
{{!}} {{{religion}}}
{{!}}-
}}
|}<noinclude>{{documentation}}</noinclude>
m20zqg7shx6kcs69dhrs3w4ptkuej6s
আহোম ৰাজ্য
0
4408
606958
600370
2026-05-18T01:55:57Z
Ananya Taye
28065
/* ইতিহাস */ Added sources. Included Tipam and Lakhenteusha which were left out. Habung is obviously not the 5th place he stayed in.
606958
wikitext
text/x-wiki
{{আহোম ৰাজ্য}}
'''অসম ৰাজ্য'''<ref> {{cite web|last=[[বাণীকান্ত কাকতি|Kakati]]|first=[[বাণীকান্ত কাকতি|Dr. B.K.]]|title=Assamese:Its formation and development : Dr. B.K. Kakati : Free Download, Borrow, and Streaming : Internet Archive|website=Internet Archive|date=1941||page=3|url=https://archive.org/details/AssameseitsFormationAndDevelopment/page/n37/mode/1up|access-date=September 26, 2024}}</ref> ({{lang-en|Kingdom of Assam}}) বা '''মু'ঙ দুন চুন খাম''' ([[আহোম ভাষা]]:𑜉𑜢𑜤𑜂𑜫: 𑜓𑜢𑜤𑜃𑜫 𑜏𑜤𑜃𑜫ˊ 𑜁𑜉𑜫: ''Mérng dérn sun khám'') আধুনিক নাম '''আহোম ৰাজ্য''' এখন মধ্যযুগীয় ৰাজ্য আছিল যি [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকা]]ত ৬০০ বছৰ শাসন কৰাৰ লগতে [[উত্তৰ-পূব ভাৰত|উত্তৰ-পূব]]ত মোগলৰ শাসনত বাধা দিছিল। [[দাই জনগোষ্ঠী|দাই]] ৰাজকোঁৱৰ [[চুকাফা]]ই ৯০০০ [[দাই জনগোষ্ঠী|দাই]] মানুহ আৰু কামৰূপৰ দিনৰ পৰা বাস কৰা আদিম আহোম ([[টাই দন জনগোষ্ঠী|টাই দন]])সকলৰ সৈতে মিলি ১২২৮ত আহোম ৰাজ্য স্থাপন কৰিছিল।{{sfn|Gohain|2018}} কালক্ৰমত বিস্তাৰিত হৈ ১৬শ শতিকাত [[চুহুংমুং]]ৰ শাসনকালত এক শক্তিশালী ৰাজনৈতিক শক্তিত পৰিণত হয়। [[মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহ]] আৰু [[মানৰ অসম আক্ৰমণ|মানৰ আক্ৰমণ]]ৰ পাছত ১৮২৬ত [[ইয়াণ্ডাবু সন্ধি]] মতে অসম [[ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী]]ৰ হাতলৈ যায়। ঔপনিবেশিক আৰু পিছৰ কালত আহোম ৰাজ্য বুলি কোৱা হ'লেও পূৰ্বে ইয়াক অসম ৰাজ্য বুলি কোৱা হৈছিল।<ref name="Kakati">Kakati,Banikanta,Assamese, Its Formation and Development: A Scientific Treatise on the History and Philology of the Assamese Language, Being a Thesis Approved for the Ph.D. Degree of the Calcutta University in 1935, 1995, LBS Publication,https://books.google.co.in/books?id=OTSrmQEACAAJ&dq,https://archive.org/details/AssameseitsFormationAndDevelopment/page/n3}}</ref>
<!-- এয়া নতুন অনুচ্ছেদত যোগ কৰিব
শেষৰফালে [[আহোম]] লোক মুঠ জনসংখ্যাৰ ১০%তকৈও কম আছিল।<ref>The Ahoms constituted less than 10% of the population in the region that was the erstwhile kingdom in 1872 and 1881 census{{Harvcol|Guha|1983|p=9}}</ref> আহোম বা অনা-আহোম মিলাই সকলো অসম ৰাজ্যৰ প্ৰকৃত বাসিন্দাক ''খি-লন-জি'' বুলি কোৱা হৈছিল।<ref name="konwar2018">{{citation |title=The Tai Ahom Language in Assam : Language Shift and The Process of Socio-Cultural Assimilation — Dr. Anita konwar, Asst. Professor, Donation, Cheraidoi }}</ref>খিলঞ্জীয়া শব্দটো [[টাই-আহোম ভাষা]]ৰ শব্দ ''খি-লন-জি''ৰ পৰা আহিছে যাৰ অৰ্থ হৈছে পুৰণিকলীয়া।<ref>{{cite book |last=[[বাণীকান্ত কাকতি|কাকতি]] |first=বাণীকান্ত|date=১৯৫৯|title=Aspects of Early Assamese Literature |publisher= [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]]|isbn= |chapter= |page= ১৩|url= |language=[[ইংৰাজী]]}}</ref> -->
== নামসমূহ ==
===মুঙ ডুন চুন খাম===
চাওলুং [[চুকাফা]]ই প্ৰথম ৰাজ্য স্থাপন কৰোঁতে এই ৰাজ্যক '''মুঙ ডুন চুন্ খাম''' (𑜉𑜢𑜤𑜂𑜫: 𑜓𑜢𑜤𑜃𑜫 𑜏𑜤𑜃𑜫ˊ 𑜁𑜉𑜫:) (অৰ্থ : {{lang-as|সোণোৱালী শইচৰ দেশ}}; {{lang-en|country of Golden Crops}})নাম দিছিল।<ref>{{Cite book|last=Gohain|first=Birendra kr|title=Origin of the Tai and Chao Lung Hsukapha: A Historical Perspective|url=https://books.google.co.in/books?id=k01uAAAAMAAJ}}</ref><ref>{{harvcol|শইকীয়া২০০৪|p=187}}</ref><ref>{{harvcol|দেওধাই ফুকন,বৰুৱা|১৯৬৪|p=89}}</ref>
===অসম ৰাজ্য===
অন্যান্য জনগোষ্ঠীৰ লোকসকলে ''আচাম'' বা ''অচম'' বা ''অসম'' বুলি কৈছিল।<ref>{{cite web|title=The history of medieval Assam : (from the thirteenth to the seventeenth century) ; a critical and comprehensive history of Assam during the first four centuries of Ahom rule, based on original Assamese sources, available both in India and England : Acharyya, N. N : Free Download, Borrow, and Streaming : Internet Archive|website=Internet Archive|date=October 23, 2016|url=https://archive.org/details/dli.pahar.3309/page/43/mode/1up|ref={{sfnref|Internet Archive|2016}}|access-date=September 28, 2024|page=43}}</ref> ব্ৰিটিছ সকলে ইংৰাজীত ''kingdom of Assam'' বুলি কৈছিল। ১৮৩৮ চনৰ পিছত ব্ৰিটিছ শাসিত অঞ্চল আৰু পিছলৈ [[ভাৰত]] অন্তৰ্ভুক্ত হোৱা ৰাজ্যখন একে নামেৰে জনাজাত হয়।
==ইতিহাস==
{{আহোম ৰাজবংশ}}
{{Main|আহোম ৰাজবংশ|আহোম-মোগল যুদ্ধ|শৰাইঘাটৰ যুদ্ধ}}
===স্থাপন===
১২২৮ খ্ৰীষ্টাব্দত [[চুকাফা]], [[চীনদেশ|চীনদেশৰ]] [[দেহ'ঙ টাই আৰু চিংফৌ স্বায়ত্ব প্ৰান্ত]] (পূৰ্বৰ পূব [[মু'ঙ মাও]]) পৰা আহি [[পাটকাই পৰ্বত|পাটকাই পৰ্বতেদি]] অসমৰ [[তিনিচুকীয়া জিলা|তিনিচুকীয়া জিলাৰ]] পুহ অঞ্চলৰ দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলত প্ৰৱেশ কৰিছিল। তেওঁ আহি বিভিন্ন ঠাইত অস্থায়ী ৰাজধানী পাতিছিল। [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ]] উপত্যকাত প্ৰবেশ কৰাৰ পিছত আহোম ৰাজ্য প্ৰতিষ্ঠা হয়। চুকাফাই বাটত পোৱা নগা সকলৰ লগত ৰণ কৰিছিল যদিও অসমত প্ৰৱেশ কৰি কোনো প্ৰতিষ্ঠিত ৰাজ্যৰ লগত যুদ্ধ কৰা নাছিল।<ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji",p.45</ref> চৰাইদেউত স্থায়ী ৰাজধানী পতা আগতে চুকাফাই কেইবা ঠাইতো থাকি খেতি কৰি গৈছিল। তাৰে কিছুমান অঞ্চলত মানুহ ৰাখি থৈ গৈছিল যিবোৰ অঞ্চলকে লয় পাছলৈ আহোম ৰাজ্য গঠন কৰা হৈছিল। আহোম সকলে প্ৰথম খামজাং নামৰ ঠাইত বসবাস কৰিব লৈছিল। <ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji",p.47</ref> আহোম গণনা অনুসৰি [[লাক-নি]] তে কাওত উক্ত ঠাইত বসবাস কৰিব লৈছিল। তাৰ পাছত খামজাঙত কাঙখ্ৰুমুঙক থৈ দৈ-কাওৰং (পাটকাইৰ পুৰণি নাম) পৰ্বত পাৰ হৈ অসমৰ ভূমিত ভৰি দিয়ে। দিহিং নৈ ভটিয়াই আহি নামৰূপলৈ আহিছিল আৰু [[লাক-নি]] দাপ ৰাওত নামৰূপ এৰিছিল।<ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji",p.46</ref> তাৰ পৰা [লাক-নি]] দাপ লাওত লাখেন তেউচা অঞ্চলত থাকিব লৈছিল।<ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji",p.46</ref> লাক-নি ৰাইঙীত তাত খোনতাঙক থৈ ভটিয়াই আহি [[তিপাম]]ত প্ৰৱেশ কৰে। তিপামত তেওঁ ৩ বছৰ থাকি কানঙানক তাত থৈ আকৌ দিহিঙে ভটিয়াই আহি মৌঙ ক্লাঙ(বৰ্তমানৰ অভয়পুৰত) প্ৰায় পাঁচবছৰ খেতি কৰে। তাত খুঁত চি ঙা, ৰাংমুত, তাওছা, কা ৰাও, কাপ মিত মুঠ পাঁচটা [[লাক-নি]] বৰ্ষ ৰাজধানী হিচাপে থাকে। অভয়াপুৰত কিন্তু অন্য ঠাইৰ দৰে কাকো থৈ যোৱা নাছিল।<ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji",p.47</ref> অভয়াপুৰৰ পৰা তেওঁ দিহিং আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰে দি ভটিয়াই আহি
[[হাবুং]] অঞ্চলত প্ৰৱেশ কৰে। তাতে দাপ কাও, ৰাই-ছেও, মুঙ প্লাও তিনি [[লাক-নি]] বৰ্ষ খেতি কৰি থাকে। <ref>{{Harvcol|Gogoi|1968|p=266}}</ref> অভয়াপুৰৰ দৰে হাবুঙতো তেওঁ কাকোকে থৈ নাযায়।
তাৰ পৰা তেওঁ ব্ৰহ্মপুত্ৰয়ে দি ভটিয়াই আহি দিখৌ নৈ দি উজাই আহি মোঙ-ৰিণ-মোঙ-চিং অঞ্চলত প্ৰৱেশ কৰে আৰু জেগা টোক চন-টক নাম দিয়ে। <ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji",p.47</ref> তাৰ পৰা শিমলুগুৰি, টিমান, টিমাক, ইত্যাদি অঞ্চলত থাকি শেষত চৰাইদেউৰ দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলত প্ৰথম স্থায়ী ৰাজধানী নিৰ্মাণ কৰে।<ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji",p.47</ref> তেওঁ স্থানীয় বৰাহী আৰু মৰাণ মানুহৰ লগত বন্ধুত্ব স্থাপন কৰি শেষত [[চৰাইদেউ| ছে ৰাই দয়]]ত ৰাজধানী পাতে আৰু [[বুঢ়াগোহাঁই]] আৰু [[বৰগোহাঁই]]ক থাপে। ১২৮০ চনমানত এওঁলোক দুজনক স্বতন্ত্ৰ অঞ্চল চম্ভালি ল'বলৈ দায়িত্ব দিয়া হয়।
[[File:Ahom Kingdom Map.jpg|thumb|স্বৰ্গদেউ চুহুংমুঙ ৰজাই ৰাজ্য বিস্তাৰ কৰা আগৰ আহোম ৰাজ্যৰ পৰিসীমা ]]
আহোমসকলে তেওঁলোকৰ ধান খেতিৰ পদ্ধতি আন মানুহক শিকাইছিল। মানুহবোৰে লাহে লাহে আহোমৰ জীৱনশৈলী গ্ৰহণ কৰি পিছলৈ একে জাতিত লীন হৈ গ'ল।<ref>{{Harvcol|Guha|1983|p=12}}</ref> ইয়াৰ ফলত বৰাহী লোকসকল প্ৰায় লোপ পাল; কিছু নগা আৰু মৰাণ লোক আহোম হৈ পৰিল আৰু আহোমৰ সংখ্যা বাঢ়িবলৈ ধৰিলে। বিশেষকৈ ১৬শ শতিকাত [[চুহুংমুং]] স্বৰ্গদেৱে [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া]] আৰু [[কছাৰী ৰাজ্য|কছাৰী ৰাজ্য]] জয় কৰি ৰাজ্য বিস্তাৰ কৰোঁতে এই আহোমকৰণৰ প্ৰক্ৰিয়াই গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা লৈছিল।
[[Image:Rangghar Assam.JPG|thumb|left|180px|প্ৰমত্ত সিংহৰ (চুচেনফা; ১৭৪৪-১৭৫১) দিনত [[শিৱসাগৰ]]ৰ ওচৰৰ ৰংপুৰত নিৰ্মাণ কৰা পেভেলিয়ন [[ৰংঘৰ]]। ]]
আহোমকৰণৰ প্ৰক্ৰিয়া ইমানেই দ্ৰুত আছিল যে এটা সময়ত প্ৰকৃত আহোম নিজৰ ৰাজ্যত সংখ্যালঘু হৈ পৰে। ইয়াৰ ফলত ৰাজ্যখনৰ চৰিত্ৰ সলনি হৈ ই বহুজাতিক হৈ পৰে। ১৪শ শতিকাত বামুণী কোঁৱৰৰ শাসনত আৰম্ভ হোৱা [[হিন্দু ধৰ্ম|হিন্দু]] প্ৰভাৱে গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা ল'বলৈ ধৰে। আহোম ৰাজসভাত [[টাই ভাষা]]ৰ লগতে [[অসমীয়া ভাষা]]ও ব্যৱহৃত হ'বলৈ ধৰে। পিছলৈ আন দুটা উচ্চ মন্ত্ৰী পদৰ লগতে [[বৰপাত্ৰগোহাঁই]] পদ সৃষ্টি কৰা হয়। চুতীয়া আৰু কছাৰী ৰাজ্যৰ পৰা জয় কৰা অঞ্চলসমূহ নিৰীক্ষণৰ বাবে "শদিয়াখোৱা গোহাঁই" আৰু "মৰঙীখোৱা গোহাঁই" নামৰ বিশেষ পদৰ সৃষ্টি কৰা হয়। ফৈদ পদ্ধতিৰ আধাৰত [[পাইক প্ৰথা]]ৰে প্ৰজাসকলক সংগঠিত কৰা হৈছিল। বংগৰ তুৰ্কী আৰু আফগান শাসকসকলৰ আক্ৰমণ আহোমে সফলতাৰে প্ৰতিহত কৰিছিল। এনে এক ঘটনাত টংখাম বৰগোহাঁয়ে আক্ৰমণকাৰীসকলক খেদি কৰতোৱা নদী পাৰ কৰাই আহে, আৰু তেতিয়াৰেপৰা আহোমসকলে নিজকে [[কামৰূপ ৰাজ্য]]ৰ যোগ্য উত্তৰাধিকাৰীৰূপে গণ্য কৰিবলৈ লয়।<ref>{{Harvcol|Guha|1983|p=24}}, and notes.</ref>
===পূৰ্ণ ৰূপ===
[[প্ৰতাপ সিংহ]]ৰ শাসনকালত আহোম ৰাজ্যই ভালেখিনি পূৰ্ণতা পায়। "ফৈদ প্ৰথা" বাদ দি [[পাইক প্ৰথা]]ক "খেল" প্ৰণালীৰ আধাৰত পুনৰ্সংগঠিত কৰা হয়। তেওঁৰ দিনতে [[বৰফুকন]] আৰু [[বৰবৰুৱা]]ৰ পদ প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়। ৰাজ্যৰ পতনলৈকে ৰাজ্যগঠনৰ আন কোনো গুৰুত্বপূৰ্ণ সালসলনি হোৱা নাছিল।
১৭শ শতিকাত আহোম ৰাজ্য [[মোগল সাম্ৰাজ্য|মোগল]]ৰ পুনঃ পুনঃ আক্ৰমণৰ সন্মুখীন হয়। ১৬৬২ খ্ৰীষ্টাব্দত [[মীৰ জুমলা]]ই নেতৃত্ব দিয়া তেনে এক আক্ৰমণত মোগলে ৰাজধানী [[গড়গাওঁ]] অধিকাৰ কৰে। কিছুদিন পিছতে [[শৰাইঘাটৰ যুদ্ধ]]ত [[লাচিত বৰফুকন]]ৰ নেতৃত্বত আহোমে মোগলক পৰাস্ত কৰে আৰু পশ্চিমে মানস নদীলৈকে নিজৰ সীমা বিস্তাৰ কৰে। শাসনক লৈ এক খেলিমেলি পৰ্বৰ পিছত [[গদাধৰ সিংহ]]ই ৰাজ্যত তুংখুঙীয়া ফৈদৰ ৰজাৰ শাসন আৰম্ভ কৰে।
তুংখুঙীয়া ৰজাসকলৰ শাসনকালত শান্তি বিৰাজ কৰাৰ লগতে কলা আৰু অভিযান্ত্ৰিক ক্ষেত্ৰতো ৰাজ্যই সফলতা লাভ কৰিছিল। শাসনৰ পিছৰফালে সামাজিক মতানৈক্য বাঢ়ি আহে আৰু [[মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহ]]ৰ সূত্ৰপাত হয়। বিদ্ৰোহীসকলে কিছুবছৰৰ বাবে ৰাজধানী ৰংপুৰ অধিকাৰ কৰে আৰু শেষত কেপ্তেইন ৱেল্ছৰ নেতৃত্বত ব্ৰিটিছে তেওঁলোকক আঁতৰাই পঠায়। ৰাজ্যৰ শক্তি লাহে লাহে টুটিবলৈ ধৰে আৰু মানৰ আক্ৰমণত আহোম ৰাজ্যৰ পতন হয়। ১৮২৬ চনত [[ইয়াণ্ডাবু সন্ধি]]মতে অসমৰ শাসন ব্ৰিটিছৰ হাতলৈ যায়।
==আহোম অৰ্থনৈতিক ব্যৱস্থা==
[[File:Ahom coins.png|thumb|স্বৰ্গদেৱ [[গৌৰীনাথ সিংহ]]ৰ (১৭৮০-১৭৯৫ খ্ৰী:) ৰূপৰ মোহৰ, [[তিতাবৰ]]।]]
আহোম ৰাজ্যৰ অৰ্থনৈতিক ব্যৱস্থাৰ ভেঁটি আছিল [[পাইক প্ৰথা]]। পাইক প্ৰথা এক ধৰণৰ 'বাধ্যতামূলক শ্ৰমদান ব্যৱস্থা' (unfree labour/[[:en:Corvee Labour|Corvee Labour]])। এই প্ৰথা [[সামন্তবাদী]] বা [[এছীয়-প্ৰথা]] (কেন্দ্ৰীয়ভাৱে স্থিত শক্তিয়ে পাৰ্শ্বীয় অঞ্চলৰপৰা উৎপাদনৰ উৎবৃত্ত কাঢ়ি অনা এক ব্যৱস্থা। যাৰ প্ৰথম উল্লেখ কৰিছিল [[কাৰ্ল মাৰ্ক্স]]-য়ে।) আহোমসকলেই প্ৰথমে উজনি অসমত ধানৰ [[পানী খেতি]]ৰ সূচনা কৰিছিল। ধান উৎপাদনৰ বাবে তেওঁলোকে ব্যৱহাৰ কৰা উন্নত প্ৰযুক্তিৰ লগতে খাল-খান্দি, মথাউৰি বান্ধি জলসিঞ্চনৰ উপযুক্ত ব্যৱস্থা কৰি পতিত মাটিক খেতিৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰি তেওঁলোকে প্ৰথমাৱস্থাত ৰাজ্যৰ অৰ্থনৈতিক আন্তঃগাঁঠনি গঢ়ি তুলিছিল। যোড়শ শতিকাৰ আহোম ৰজা [[ছুক্লেনমুঙ]]ৰ শাসন কালত মুদ্ৰাৰ প্ৰচলন আৰম্ভ হৈছিল। অৱশ্যে পাইক প্ৰথাৰ অৱসান হোৱা নাছিল। সোতৰ শতিকাত আহোম ৰাজ্যই পশ্চিমৰ [[কোচ ৰাজ্য]] আৰু [[মোগল সাম্ৰাজ্য]]ৰ কিছু অংশ নিজৰ অধীন কৰিবলৈ সক্ষম হয়। ইয়াৰ পাছতহে আহোম ৰাজ্যত [[ৰাজহ-ব্যৱস্থা]]ৰ সূত্ৰপাত হয় আৰু ইয়াক নিজৰ প্ৰয়োজন অনুসৰি সাল-সলনি ঘটাই প্ৰৱৰ্তন কৰা হয়।
==আহোম প্ৰশাসন==
{{Main|স্বৰ্গদেউ|বুঢ়াগোহাঁই|বৰগোহাঁই|বৰপাত্ৰ গোহাঁই|বৰবৰুৱা|বৰফুকন}}
===স্বৰ্গদেউ আৰু পাত্ৰমন্ত্ৰীসকল===
আহোম ৰজাসকল মং মাওৰ পৰা অসমলৈ অহা প্ৰথম ৰজা [[চুকাফা]]ৰ বংশধৰ আছিল। তেওঁক "[[স্বৰ্গদেউ]]" ([[টাই ভাষা]]: ''চাও-ফা'') বুলি কোৱা হৈছিল। সাধাৰণতে উত্তৰাধিকাৰ সূত্ৰেই ৰজাৰ বাছনি হৈছিল, কিন্তু পৰিস্থিতি সাপেক্ষে মন্ত্ৰীসকলে ("ডাঙৰীয়া") আন আন কোনো বংশধৰক বাছনি কৰিছিল বা অধিষ্ঠিত ৰজাকো সলাব পাৰিছিল।
'''ডাঙৰীয়াসকল''': ৰাজ্যশাসনত সহায় কৰিবলৈ [[চুকাফা]]ই দুজন গোহাঁই পাতিছিল: [[বুঢ়াগোহাঞি|বুঢ়াগোহাঁই]] আৰু [[বৰগোহাঞি|বৰগোহাঁই]]। ১২৮০ চনত তেওঁলোকক শাসনৰ বাবে স্বতন্ত্ৰ অঞ্চল দিয়া হৈছিল। বুঢ়াগোহাঁইৰ অঞ্চল আছিল ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ উত্তৰপাৰে শদিয়া আৰু গেৰেলুৱা নদীৰ মাজত, আৰু বৰগোহাঁইৰ অঞ্চল আছিল পশ্চিমফালে বুৰৈ নদীলৈকে।<ref>{{harvcol|Gogoi|2002|p=42}}</ref> সেই অঞ্চলৰ "পাইক"সকলৰ ওপৰত তেওঁলোকৰ পূৰ্ণ নিয়ন্ত্ৰণ আছিল। উচ্চ আহোম পৰিয়ালৰ লোকেৰে তেওঁলোকৰ পদ পূৰণ কৰা হৈছিল। স্বৰ্গদেউ পদৰ বাবে উপযুক্ত ৰাজকোঁৱৰ মন্ত্ৰীপদৰ বাবে উপযুক্ত নাছিল, আৰু তাৰ ওলোটাটোও। ১৬শ শতিকাত [[চুহুংমুং]] ৰজাই [[বৰপাত্ৰগোহাঞি|বৰপাত্ৰগোহাঁই]] বুলি তৃতীয় মন্ত্ৰীপদ এটাৰ সৃষ্টি কৰে। তেওঁৰ শাসিত অঞ্চল আছিল আন দুজন গোহাঁইৰ মাজত।
'''ৰাজকৰ্মীসকল''': [[চুচেংফা|প্ৰতাপ সিংহ]]ই ৰজাৰ প্ৰতক্ষ্য অধীনস্থ দুটা পদৰ সৃষ্টি কৰে: [[বৰবৰুৱা]] আৰু [[বৰফুকন]]। এজন সামৰিক আৰু ন্যায়িক মুৰব্বী হিছাপে কাম কৰা বৰবৰুৱাৰ অধীনত আছিল কলিয়াবৰৰ পূবে থকা অঞ্চল। তেওঁ ব্যক্তিগত কামৰ বাবে পাইকৰ এটা কম অংশহে ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰিছিল। বৰফুকন কলিয়াবৰৰ পশ্চিমৰ অঞ্চলত সামৰিক আৰু অসামৰিক নিয়ন্ত্ৰণৰ দায়িত্বত আছিল আৰু পশ্চিমে স্বৰ্গদেউৰ পৰিচালক হিছাপে কাম কৰিছিল।
'''পাত্ৰ মন্ত্ৰীসকল''': পাঁচটা পদে "পাত্ৰ মন্ত্ৰী"ৰ পৰিষদ গঠন কৰিছিল। চুপিম্ফাৰ (১৪৯২-১৪৯৭) দিনৰ পৰা তাৰে এজন পাত্ৰ মন্ত্ৰীক "ৰাজমন্ত্ৰী" বা "বৰপাত্ৰ" ([[টাই ভাষা]]ত "চেংলুং") পতা হয় যি জকাইচুক গাঁৱৰ এহেজাৰ অতিৰিক্ত পাইকৰ সেৱাৰ লগতে আন আন ক্ষমতা লাভ কৰিছিল।
===আন বিষয়ববীয়াসকল===
[[বৰবৰুৱা]] আৰু [[বৰফুকন]]ৰ সামৰিক আৰু ন্যায়িক দায়িত্ব আছিল আৰু তেওঁলোকক দুখন বেলেগ বেলেগ "ফুকন"ৰ "চ'ৰা"ই সহায় কৰিছিল। বৰফুকনৰ "চ'ৰা" বহিছিল গুৱাহাটীত আৰু বৰবৰুৱাৰ "চ'ৰা" বহিছিল ৰাজধানীত। তদাৰকী বিষয়াসকলক "বৰুৱা" বুলি কোৱা হৈছিল। বিষয়াসকলৰ ভিতৰত ফুকনৰ পদ আছিল সৰ্বোচ্চ ক্ষমতাসম্পন্ন। তেওঁলোকৰ ছজন মিলি বৰবৰুৱাৰ পৰিষদ গঠন কৰাৰ লগতে নিজৰ নিজৰ দায়িত্ব পালন কৰিছিল। এহেজাৰ মানুহ লৈ ৰাজ নাৱৰ তদাৰক কৰা নৌবৈছা ফুকন, ভিতৰুৱাল ফুকন, ন ফুকন, দিহিঙীয়া ফুকন, ডেকা ফুকন আৰু নেওগ ফুকনে ফুকনৰ পৰিষদ গঠন কৰিছিল। বৰফুকনৰ তলতো তলতীয়া ফুকনৰ এখন পৰিষদ আছিল। তাৰ ভিতৰত আছিল ছয় হেজাৰ পাইকৰ দায়িত্বত থকা পানী ফুকন, দিহিঙীয়া ফুকন, নেক ফুকন আৰু দুজন চুতীয়া ফুকন।
বিছজনমান বৰুৱাৰ ভিতৰত আছিল ভাণ্ডাৰী বৰুৱা বা কোষাধক্ষ্য, ৰাজকীয় দোলাৰ দায়িত্বত থকা দুলীয়া বৰুৱা, শাস্তিৰ দায়িত্বত থকা চৌদাং বৰুৱা, ৰূপাঙ্কনৰ দায়িত্বত থকা খনিকৰ বৰুৱা, সোণাদাৰ বৰুৱা যি অলঙ্কাৰৰ কাম-কাজ চাইছিল, ৰাজ পৰিয়ালৰ চিকিৎসাৰ দায়িত্বত থকা বেজ বৰুৱা, জীৱ-জন্তুৰ তদাৰক কৰা হাতী বৰুৱা, ঘোঁৰা বৰুৱা আদি।
আন বিষয়াসকল আছিল বাৰজন ৰাজখোৱা, কেইজনমান কটকী আৰু দলৈ। ৰাজখোৱাই সৰু অঞ্চল একোটা আৰু তিনিশ পাইকৰ তদাৰক কৰিছিল। তেওঁ স্থানীয় মতানৈক্য আঁতৰ কৰিছিল আৰু ৰাজহুৱা কামৰ নিৰীক্ষণ কৰিছিল। কটকীয়ে বিদেশী ৰাজ্য আৰু পাহাৰীয়া জনজাতিৰ লগত সম্পৰ্ক ৰক্ষা কৰাৰ লগতে ৰাজকীয় নথি লিখিছিল। দলৈসকলে জ্যোতিষবিজ্ঞান চৰ্চা কৰি গুৰুত্বপূৰ্ণ কামৰ বাবে তাৰিখ তথা সময় নিৰূপণ কৰিছিল।
===শাসক===
ৰাজপৰিয়ালৰ সদস্যই নিৰ্দিষ্ট অঞ্চল শাসন কৰিবলৈ পাইছিল। তেওঁলোকক "ৰজা" বোলা হৈছিল।
* ''চাৰিং ৰজা'': স্বৰ্গদেউৰ আপাত উত্তৰাধিকাৰী। তেওঁক বুঢ়ীদিহিং নদীৰ সোঁপাৰে জয়পুৰৰ ওচৰত স্থাপন কৰা হৈছিল।
* ''টিপাম ৰজা'': উত্তৰাধিকাৰৰ ক্ষেত্ৰত দ্বিতীয়জন।
* ''নামৰূপ ৰজা'': উত্তৰাধিকাৰৰ ক্ষেত্ৰত তৃতীয়জন।
তলখাপৰ পদত থকা ৰাজপৰিয়ালৰ সদস্যক "মেল" নামৰ অঞ্চলসমূহ দিয়া হৈছিল। তেওঁলোকক "মেলদঙীয়া" বা "মেলখোৱা ৰজা" বোলা হৈছিল। তাতোকৈ তলৰ পদত আছিল "মেলডঙীয়া গোহাঁই"। তাৰ ভিতৰত আছিল "মাজুমেলীয়া গোহাঁই" আৰু "সৰুমেলীয়া গোহাঁই"।<ref>{{harvcol|Gogoi|2002|p=43}}</ref>
ৰাজপৰিয়ালকো নিৰ্দিষ্ট "মেল" দিয়া হৈছিল। ৰাজেশ্বৰ সিংহৰ দিনত তেনে মেল বাৰখন হৈছিল। তাৰ ভিতৰত সকলোতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ আছিল বৰৰাণীক দিয়া "ৰাইডঙীয়া মেল"।<ref>{{Harvcol|Gogoi|2002|p=43}}</ref>
পূৰ্বে সামৰিক দায়িত্বত থকা কিছুমান বিষয়াক নিৰ্দিষ্ট অঞ্চলৰ প্ৰশাসনৰ দায়িত্ব দিয়া হৈছিল। তেওঁলোকক গোহাঁই বাবৰ উপযুক্ত পৰিয়ালৰ পৰা নিযুক্তি দিয়া হৈছিল।
* ''শদিয়া খোৱা গোহাঁই'': ১৫২৩ চনত [[চুতীয়া ৰাজ্য]] জয়ৰ পিছত লাভ কৰা অঞ্চলসমূহ শদিয়াৰ পৰা চোৱাচিতা কৰিছিল।
* ''মৰঙী খোৱা গোহাঁই'': ধনশিৰি নৈৰ পশ্চিমে নগা অঞ্চলৰ লগত লাগি থকা ঠাই চোৱাচিতা কৰিছিল।
* ''সলাল গোহাঁই'': [[বৰফুকন]]ৰ মুখ্য কাৰ্যালয় [[গুৱাহাটী]]লৈ স্থানান্তৰ কৰাৰ পিছত [[নগাঁৱ]]ৰ এক বৃহৎ অংশ আৰু চাৰিদুৱাৰৰ কিছু অংশৰ প্ৰশাসনৰ দায়িত্বত আছিল।
* ''কাজলিমুখীয়া গোহাঁই'': বৰফুকনৰ তলত সেৱা আগবঢ়াইছিল। কাজলিমুখ চোৱাচিতা কৰাৰ লগতে জয়ন্তীয়া আৰু ডিমৰুৱাৰ লগত সম্পৰ্ক ৰক্ষা কৰিছিল।<ref>{{Harvcol|Gogoi|2002|p=44}}</ref>
* ''জাগীয়াল গোহাঁই'': বৰবৰুৱাৰ তলত সেৱা আগবঢ়াইছিল। নগাঁৱৰ জাগীৰ প্ৰশাসন চম্ভালাৰ লগতে সাতজন জনজাতীয় মুৰব্বী "সাত ৰজা"ৰ লগত সম্পৰ্ক ৰক্ষা কৰিছিল। <ref>{{Harvcol|Gogoi|2002|p=44}}</ref>
তলখাপৰ ৰাজবিষয়াক ৰাজখোৱা বোলা হৈছিল। তেওঁলোকৰ মাজত আছিল:
* বচা
* দৰং
* চলাগুৰি
* অভয়পুৰ
পৰাধীন ৰজা বা সমন্তসকলকো "ৰজা" বুলি কোৱা হৈছিল। ৰাণী অঞ্চলৰ ৰজাৰ বাহিৰে সকলোৱে বাৰ্ষিক কৰ পৰিশোধ কৰিছিল। প্ৰয়োজন হোৱা সময়ত পাইক আৰু আন সম্পদ এইসকল ৰজাই যোগাৰ কৰি দিব লাগিছিল।
* দৰং ৰজাই পিছৰ যুগৰ দৰং জিলাৰ অঞ্চল শাসন কৰিছিল। তেওঁলোক আছিল [[কোচ ৰাজবংশ]]ৰ সেনাপতি [[চিলাৰায়]]ৰ পৰিনাতি সুন্দৰ নাৰায়ণৰ বংশধৰ।
* ৰাণী
* বেলতলা ৰজাই গুৱাহাটীৰ দক্ষিণ-পশ্চিম অঞ্চল শাসন কৰিছিল। তেওঁলোক [[চিলাৰায়]]ৰ নাতি গজ নাৰায়ণৰ বংশধৰ আছিল।
* লুকী
* বৰদুৱাৰ
* ডিমৰুৱা
* তপকুচী
===পাইক প্ৰথা===
{{details|পাইক প্ৰথা}}
<!--
The Ahom kingdom was dependent on the [[Paik system]], a form of [[corvee labor]]. Every common subject was a ''paik'', and four ''paiks'' formed a ''got''. At any time of the year, one of the ''paiks'' in the ''got'' rendered direct service to the king, as the others in his ''got'' tended to his fields. The Paik system was administered by the Paik officials: Bora was in charge of 20 ''paiks'', a Saikia of 100 and a Hazarika of 1000.
-->
'''পাইক প্ৰথা''' [[আহোম সাম্ৰাজ্য|আহোমসকলৰ ৰাজত্ব কাল]]ত প্ৰচলিত এক প্ৰথা আছিল। বিশ্বাস কৰা হয় যে, এই প্ৰথাটো দক্ষিণ-পূব এছিয়াত প্ৰচলিত আছিল। আহোমসকল ১২২৮ খ্ৰীষ্টাব্দত [[অসম]]লৈ অহাৰ পিছত এই প্ৰথাৰ প্ৰচলন কৰে। এই প্ৰথাটোকে ১৬০৯ খ্ৰীষ্টাব্দত [[মোমাই তামূলী বৰবৰুৱা]]ই কিছু সাল-সলনি কৰি নতুনকৈ প্ৰচলন কৰে। বিজ্ঞসকলে মত প্ৰকাশ কৰে যে, এই পাইক প্ৰথাই আহোমসকলৰ পতনৰ মূল কাৰণ আছিল।
আহোম ৰাজ্যৰ ৰাজবংশীয় লোক, পুৰোহিত, উচ্চ বৰ্গৰ জাতি অথবা দাস সকলৰ বাদ দি পোন্ধৰৰ পৰা পঞ্চাশ বছৰ বয়সীয়া সকলো পুৰুষকেই ''পাইক'' বোলা হৈছিল। স্বৰ্গদেউ [[ৰুদ্ৰ সিংহ]]ৰ দিনত প্ৰায় ১৭১৪ খ্ৰীষ্টাব্দত মুঠ জনসংখ্যাৰ প্ৰায় ৯০% শতাংশ লোক এই শ্ৰেণীৰ অন্তৰ্গত আছিল। এই প্ৰথা অনুসৰি অসমৰ প্ৰাপ্তবয়স্ক মানুহবিলাকক কিছুমান খেলত বিভক্ত কৰা হৈছিল। প্ৰতি খেলৰে নাও তৈয়াৰ কৰা, নাও সজা, গৃহ নিৰ্মাণ কৰা, ৰচদ যোগান ধৰা, আলি-পদূলি নিৰ্মাণ কৰা, ৰাজহ তোলা, হাতী ধৰা, শেন চোৱা, হাবি-বন পৰিদৰ্শন কৰা আদি বিভিন্ন কৰ্ম আছিল। খেলবিলাকৰ ওপৰত [[ফুকন]], [[বৰুৱা]], [[ৰাজখোৱা]] প্ৰভৃতি আছিল।
==মাটিৰ জোখ-মাখ==
[[গদাধৰ সিংহ]]ই স্বৰ্গদেউ হোৱাৰ পূৰ্বে কামৰূপত লুকাই থকা কালত মোগলৰ ভূমি জোখাৰ প্ৰণালীৰ লগত পৰিচিত হৈছিল। মোগলৰ লগত যুদ্ধ শেষ হোৱাৰ লগে লগে তেওঁ নিজৰ ৰাজ্যতো তেনে প্ৰণালী আৰম্ভ কৰিবলৈ নিৰ্দেশ দিয়ে। এই কামৰ বাবে কোচবিহাৰ আৰু বঙ্গৰ পৰা জৰীপকাৰী মানুহ অনা হৈছিল। প্ৰথমতে শিৱসাগৰত জৰীপ আৰম্ভ কৰা হয়, কিন্তু গদাধৰ সিংহৰ মৃত্যুলৈকে সেয়া শেষ নহ'ল। তাৰপিছত [[ৰুদ্ৰ সিংহ]]ৰ দিনত নগাঁৱত জৰীপৰ কাম আৰম্ভ হয়। বুৰঞ্জীবিদসকলৰ মতে এই কামত ১২ ফুট (৩.৭ মিটাৰ) দৈৰ্ঘ্যৰ "নাল" বা বাঁহেৰে মাটি এটুকুৰাৰ চাৰিওদিশ জোখা হৈছিল আৰু মাটিকালি গণনা কৰা হৈছিল। মাটিৰ একক আছিল "লোচা" বা ১৪৪ বৰ্গফুট (১৩.৪ বৰ্গমিটাৰ) আৰু ১৪৪,০০ বৰ্গফুট (১,৩৪০ বৰ্গমিটাৰ) অঞ্চলক "বিঘা" বুলি কোৱা হৈছিল। চাৰি বিঘাই হৈছিল এক "পূৰা"। আধুনিক যুগতো অসমত এনে প্ৰণালী ব্যৱহাৰ কৰা হয়।
==বিষয়বাবৰ শ্ৰেণী==
তৃতীয় আহোম ৰজা চুবিন্ফাই (১২৮১-১২৯৩) আহোমৰ অভিজাত সাতটা বংশক "সাতঘৰীয়া আহোম" নাম দিয়ে। ইয়াৰে প্ৰথমটো বংশ আছিল ৰজাৰ। দ্বিতীয় আৰু তৃতীয় বংশ আছিল ক্ৰমে বুঢ়াগোহাঁই আৰু বৰগোহাঁইৰ। শেষৰ চাৰিটা বংশ আছিল আহোম পুৰোহিত শ্ৰেণী "দেওধাই", "মহন", "বাইলুং" আৰু "চিৰিং"। পিছলৈ এই পদ্ধতি বিস্তাৰ কৰা হয়। ৰজা কেৱল প্ৰথম পৰিয়ালতহে থাকিব পাৰিছিল; বুঢ়াগোহাঁই আৰু বৰগোহাঁই কেৱল দ্বিতীয় আৰু তৃতীয় পৰিয়ালত। নামনি অসমৰ প্ৰশাসক চুতীয়া জনগোষ্ঠীয় আছিল। আনহাতে বৰবৰুৱাসকল আছিল মৰাণ, কছাৰী, চিৰিং আৰু খামটি সম্প্ৰদায়ৰ।<ref>"Most of the Borbaruas were selected from Moran, Kachari, Chiring and Khamti families. The office of the Governor general, lower Assam, was appointed from a Chutiya family."{{Harvcol|Gogoi|2006|p=9}}</ref> পিছলৈ নগা, মিচিং আৰু নৰা লোক "বাইলুং" গোটত সুমায়। এইসকল মাটি থকা উচ্চখাপৰ আৰু পুৰোহিত শ্ৰেণীৰ লোকে কোনো কৰ দিব নালাগিছিল।
"আপাইকন চমুৱা"সকল "খেল"ৰ পৰা মুক্ত আছিল আৰু কেৱল ধনেৰে কৰ দিব লাগিছিল। কলা, সাহিত্যত পাৰ্গতালি থকা "পাইকন চমুৱা"সকলে কৰৰ বাবদ নিজৰ কামেৰে খাটিছিল। "কন্ৰী পাইক"সকলে শাৰিৰীক শ্ৰম কৰিছিল। আটাইতকৈ তলত আছিল "লিক্চৌ", "বান্দী-বেটী" আৰু তেনে কাম কৰা লোকসকল। শ্ৰেণীবোৰ অৱশ্যে সদায় ধৰাবন্ধা নাছিল। [[মোমাই তামূলী বৰবৰুৱা]]ই একেবাৰে তলখাপৰ পৰা আহি [[প্ৰতাপ সিংহ]]ৰ দিনত দিনত প্ৰথম [[বৰবৰুৱা]]ৰ পদ লাভ কৰিছিল।
==সমৰ সজ্জা==
যুদ্ধ আৰম্ভ হোৱাৰ পূৰ্বে আহোমসকলে ''ট্ৰেন'' নামৰ এক উপাস্য দেৱতাৰ পূজা অনুষ্ঠিত কৰিছিল। আহোম সকলৰ স্থলসেনাৰ বিভাগটোৰ লগতে এটা নৌসেনা বিভাগো আছিল। স্থলযুদ্ধৰ মূল সেনাপতি গৰাকীক ''ফুকন'' আৰু নৌসেনা বিভাগৰ সেনাপতি গৰাকীক ''পানী ফুকন'' খিতাপ দিয়া হৈছিল। সেনাপতিৰ তলৰ সেনাপতি কেইগৰাকীক ''বৰ নেওগ'' আৰু ''নেওগ'' হিচাবে জনা গৈছিল।
যুদ্ধলৈ যাওঁতে আহোমে সেনাবাহিনীয়ে কেইগৰাকী মান পণ্ডিত লগত লৈ গৈছিল। ইয়াৰ ভিতৰত বেজবৰুৱা, বাইলুং, দেওধাই আদিয়ে প্ৰধান। বেজবৰুৱা সকলে সাধাৰণতে যুদ্ধত আহত সৈনিক সকলৰ চিকিৎসা কৰিছিল আনহাতে বাইলুং, দেওধাই আদি সকলে গণকৰ কাম কৰিছিল। কোন দিশৰ পৰা কেনেকৈ আক্ৰমণ কৰিব লাগে, অথবা কোন দিশৰপৰা শত্ৰুৱে আক্ৰমণ কৰাৰ সম্ভাৱনা বেছি ইত্যাদিৰ কথা গণক সকলে গণনা কৰি উলিয়াইছিল।
প্ৰয়োজন সাপেক্ষে আহোম ৰাজদৰবাৰৰ মুখ্য বিষয়াসকল যেনে বৰফুকন, বৰবৰুৱা আদিয়েও যুদ্ধক্ষেত্ৰত গৈ যুদ্ধ কৰিছিল। কেতিয়াবা স্বৰ্গদেউয়েও নিজেই গৈ যুঁজিছিল। প্ৰধান বিষয়াসকলে মূলতঃ হাতীৰ পিঠিত উঠি যুদ্ধ কৰিছিল।
যুদ্ধৰ সময়ত কোনো আহোম সৈন্য যুদ্ধ আধাতে এৰি পলাই সাৰিব নোৱাৰিছিল। সেয়া লাগিলে সেনাপতিয়েই হওক অথবা সৈন্যয়েই হওক। এওঁলোকক কঠোৰতম শাস্তি বিহা হৈছিল। আন আন সেনাসকলৰ সন্মুখত এওঁলোকক হত্যা কৰা হৈছিল যাতে ভৱিষ্যতে আন সেনাসকল যুদ্ধক্ষেত্ৰৰ পৰা পলায়ন কৰিবলৈ সাহ নকৰে।
===যুদ্ধ সামগ্ৰী===
প্ৰথমাৱস্থাত আহোমসকলে যুদ্ধত কাঁড়, হেংদান, দা, যাঠি আদি অস্ত্ৰ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁলোকে হিলৈ বৰতোপ আদিও ব্যৱহাৰ কৰিছিল। আহোম যুগত যুদ্ধ আদিত ঘাইকৈ ব্যৱহৃত হোৱা কেইবিধ মান হিলৈ আছিল বৰহিলৈ, তোৱা, জুমুৰী, তৱকী, গঠীয়া, হলঙি, চুটিয়া হিলৈ, পোটকটা হিলৈ, চেঙা হিলৈ, খঁৰা হিলৈ।<ref>[http://assameseonline.com/categorywise_information.php?recordID=%E0%A6%85%E0%A6%B8%E0%A6%AE আসামীছ অনলাইন] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230412041546/http://assameseonline.com/categorywise_information.php?recordID=%E0%A6%85%E0%A6%B8%E0%A6%AE |date=2023-04-12 }} তথ্য সংগ্ৰহৰ তাৰিখ- ৩ জুন, ২০১২</ref> অসমৰ কেইখনমান নিৰ্দিষ্ট স্থানত যুদ্ধৰ সামগ্ৰী সমূহ তৈয়াৰ কৰা হৈছিল। ইয়াৰোপৰি বোমা বাৰুদত ব্যৱহৃত খাৰ নিৰ্মাণতো আহোম সকল আগৰণুৱা আছিল। এই খাৰবোৰ নিৰ্মাণৰ তদাৰক কৰিছিল এগৰাকী আহোম বিষয়াই যাক ''খাৰঘৰীয়া ফুকন'' হিচাবে জনা গৈছিল।
[[File:আহোম যুগৰ বৰটোপৰ গুলী.jpg|thumb|আহোম যুগৰ বৰটোপৰ গুলী]]
==আৰু চাওক==
* [[আহোম ৰাজবংশ]]
* [[পাইক প্ৰথা]]
==টোকা==
{{reflist}}
==তথ্য সংগ্ৰহ==
{{refbegin}}
* {{Citation| surname=Gogoi | given=Jahnabi | title=Agrarian system of medieval Assam | publisher=Concept Publishing Company, New Delhi | year=2002}}
* {{Citation| surname=Gogoi | given=Lila | title=The History of the system of Ahom administration | publisher=Punthi Pustak, Calcutta | year=1991}}
* {{Citation| surname=Gogoi | given=Nitul Kumar | title=Continuity and Change among the Ahoms |publisher=Concept Publishing Company, Delhi | year=2006}}
* {{Citation| surname=Gogoi | given=Padmeshwar | title=The Tai and the Tai kingdoms | publisher=Gauhati University, Guwahati | year=1968}}
* {{Citation| surname=Guha | given=Amalendu | title=Medieval and Early Colonial Assam: Society, Polity and Economy | publisher=K.P. Bagchi & Co, Calcutta | year=1991}}
* {{Citation| last = Guha| first = Amalendu| title = The Ahom Political System: An Enquiry into the State Formation Process in Medieval Assam (1228-1714)| journal = Social Scientist| volume = 11 |pages = 3–34| date = December 1983| year = 1983| doi = 10.2307/3516963| issue = 12| jstor = 3516963 }}
*{{Citation| surname=Kakoty | given=Sanjeeb | title=Technology, Production and Social Formation in the Evolution of the Ahom State | publisher=Regency Publications, New Delhi | year=2003}}
*{{cite book |last=দেওধাই ফুকন,বৰুৱা |first=বি,এন এন|date=১৯৬৪|title= আহোম লেগজিকন |publisher=ঐতিহাসিক আৰু প্ৰাচীন গ্ৰন্থ অধ্যয়ন বিভাগ, অসম চৰকাৰ|isbn= |chapter= |page=|url= |language=[[আহোম ভাষা]], [[ইংৰাজী]], [[অসমীয়া]]}}
*{{Citation|last= শইকীয়া|first= য়াস্মিন|date=২০০৪|title=Fragmented Memories Struggling to be Tai-Ahom in India|publisher=ডিউক বিশ্ববিদ্যালয় প্ৰকাশন|isbn= 9780822386162, 082238616X|chapter= |page= ২৮ |url=https://www.google.co.in/books/edition/Fragmented_Memories/WfSmsuO6QugC?hl=en|year=১৯ অক্টোবৰ, ২০০৪ |language=[[ইংৰাজী]]}}
*{{Citation|last=Gohain|first=Dr. BK|year=2018|title=Integration and Unification of Assam During the Reign of Chaolung Siukapha|url=https://www.sentinelassam.com/more-news/editorial/integration-and-unification-of-assam-during-the-reign-of-chaolung-siukapha}}
{{refend}}
==বাহ্যিক সংযোগ==
* [http://supriyadutta.in/ahom-v2/ 600 years of Ahom Kingdom, DATA NARRATIVE STORY] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210619160124/http://supriyadutta.in/ahom-v2/ |date=2021-06-19 }}
* [http://coinindia.com/galleries-assam.html আহোম ৰাজত্বত প্ৰচলিত কেইটামান মূদ্ৰা]
{{coord|26|55|59|N|94|44|53|E|source:kolossus-svwiki|display=title}}
{{অসম বুৰঞ্জী}}
[[শ্ৰেণী:আহোম ৰাজ্য]]
[[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ সাম্ৰাজ্য আৰু ৰাজ্য]]
3a4q58c60n22gnvyukklmrq4x781tnw
606979
606958
2026-05-18T03:45:44Z
Ananya Taye
28065
/* ইতিহাস */
606979
wikitext
text/x-wiki
{{আহোম ৰাজ্য}}
'''অসম ৰাজ্য'''<ref> {{cite web|last=[[বাণীকান্ত কাকতি|Kakati]]|first=[[বাণীকান্ত কাকতি|Dr. B.K.]]|title=Assamese:Its formation and development : Dr. B.K. Kakati : Free Download, Borrow, and Streaming : Internet Archive|website=Internet Archive|date=1941||page=3|url=https://archive.org/details/AssameseitsFormationAndDevelopment/page/n37/mode/1up|access-date=September 26, 2024}}</ref> ({{lang-en|Kingdom of Assam}}) বা '''মু'ঙ দুন চুন খাম''' ([[আহোম ভাষা]]:𑜉𑜢𑜤𑜂𑜫: 𑜓𑜢𑜤𑜃𑜫 𑜏𑜤𑜃𑜫ˊ 𑜁𑜉𑜫: ''Mérng dérn sun khám'') আধুনিক নাম '''আহোম ৰাজ্য''' এখন মধ্যযুগীয় ৰাজ্য আছিল যি [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকা]]ত ৬০০ বছৰ শাসন কৰাৰ লগতে [[উত্তৰ-পূব ভাৰত|উত্তৰ-পূব]]ত মোগলৰ শাসনত বাধা দিছিল। [[দাই জনগোষ্ঠী|দাই]] ৰাজকোঁৱৰ [[চুকাফা]]ই ৯০০০ [[দাই জনগোষ্ঠী|দাই]] মানুহ আৰু কামৰূপৰ দিনৰ পৰা বাস কৰা আদিম আহোম ([[টাই দন জনগোষ্ঠী|টাই দন]])সকলৰ সৈতে মিলি ১২২৮ত আহোম ৰাজ্য স্থাপন কৰিছিল।{{sfn|Gohain|2018}} কালক্ৰমত বিস্তাৰিত হৈ ১৬শ শতিকাত [[চুহুংমুং]]ৰ শাসনকালত এক শক্তিশালী ৰাজনৈতিক শক্তিত পৰিণত হয়। [[মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহ]] আৰু [[মানৰ অসম আক্ৰমণ|মানৰ আক্ৰমণ]]ৰ পাছত ১৮২৬ত [[ইয়াণ্ডাবু সন্ধি]] মতে অসম [[ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী]]ৰ হাতলৈ যায়। ঔপনিবেশিক আৰু পিছৰ কালত আহোম ৰাজ্য বুলি কোৱা হ'লেও পূৰ্বে ইয়াক অসম ৰাজ্য বুলি কোৱা হৈছিল।<ref name="Kakati">Kakati,Banikanta,Assamese, Its Formation and Development: A Scientific Treatise on the History and Philology of the Assamese Language, Being a Thesis Approved for the Ph.D. Degree of the Calcutta University in 1935, 1995, LBS Publication,https://books.google.co.in/books?id=OTSrmQEACAAJ&dq,https://archive.org/details/AssameseitsFormationAndDevelopment/page/n3}}</ref>
<!-- এয়া নতুন অনুচ্ছেদত যোগ কৰিব
শেষৰফালে [[আহোম]] লোক মুঠ জনসংখ্যাৰ ১০%তকৈও কম আছিল।<ref>The Ahoms constituted less than 10% of the population in the region that was the erstwhile kingdom in 1872 and 1881 census{{Harvcol|Guha|1983|p=9}}</ref> আহোম বা অনা-আহোম মিলাই সকলো অসম ৰাজ্যৰ প্ৰকৃত বাসিন্দাক ''খি-লন-জি'' বুলি কোৱা হৈছিল।<ref name="konwar2018">{{citation |title=The Tai Ahom Language in Assam : Language Shift and The Process of Socio-Cultural Assimilation — Dr. Anita konwar, Asst. Professor, Donation, Cheraidoi }}</ref>খিলঞ্জীয়া শব্দটো [[টাই-আহোম ভাষা]]ৰ শব্দ ''খি-লন-জি''ৰ পৰা আহিছে যাৰ অৰ্থ হৈছে পুৰণিকলীয়া।<ref>{{cite book |last=[[বাণীকান্ত কাকতি|কাকতি]] |first=বাণীকান্ত|date=১৯৫৯|title=Aspects of Early Assamese Literature |publisher= [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]]|isbn= |chapter= |page= ১৩|url= |language=[[ইংৰাজী]]}}</ref> -->
== নামসমূহ ==
===মুঙ ডুন চুন খাম===
চাওলুং [[চুকাফা]]ই প্ৰথম ৰাজ্য স্থাপন কৰোঁতে এই ৰাজ্যক '''মুঙ ডুন চুন্ খাম''' (𑜉𑜢𑜤𑜂𑜫: 𑜓𑜢𑜤𑜃𑜫 𑜏𑜤𑜃𑜫ˊ 𑜁𑜉𑜫:) (অৰ্থ : {{lang-as|সোণোৱালী শইচৰ দেশ}}; {{lang-en|country of Golden Crops}})নাম দিছিল।<ref>{{Cite book|last=Gohain|first=Birendra kr|title=Origin of the Tai and Chao Lung Hsukapha: A Historical Perspective|url=https://books.google.co.in/books?id=k01uAAAAMAAJ}}</ref><ref>{{harvcol|শইকীয়া২০০৪|p=187}}</ref><ref>{{harvcol|দেওধাই ফুকন,বৰুৱা|১৯৬৪|p=89}}</ref>
===অসম ৰাজ্য===
অন্যান্য জনগোষ্ঠীৰ লোকসকলে ''আচাম'' বা ''অচম'' বা ''অসম'' বুলি কৈছিল।<ref>{{cite web|title=The history of medieval Assam : (from the thirteenth to the seventeenth century) ; a critical and comprehensive history of Assam during the first four centuries of Ahom rule, based on original Assamese sources, available both in India and England : Acharyya, N. N : Free Download, Borrow, and Streaming : Internet Archive|website=Internet Archive|date=October 23, 2016|url=https://archive.org/details/dli.pahar.3309/page/43/mode/1up|ref={{sfnref|Internet Archive|2016}}|access-date=September 28, 2024|page=43}}</ref> ব্ৰিটিছ সকলে ইংৰাজীত ''kingdom of Assam'' বুলি কৈছিল। ১৮৩৮ চনৰ পিছত ব্ৰিটিছ শাসিত অঞ্চল আৰু পিছলৈ [[ভাৰত]] অন্তৰ্ভুক্ত হোৱা ৰাজ্যখন একে নামেৰে জনাজাত হয়।
==ইতিহাস==
{{আহোম ৰাজবংশ}}
{{Main|আহোম ৰাজবংশ|আহোম-মোগল যুদ্ধ|শৰাইঘাটৰ যুদ্ধ}}
===স্থাপন===
১২২৮ খ্ৰীষ্টাব্দত [[চুকাফা]], [[চীনদেশ|চীনদেশৰ]] [[দেহ'ঙ টাই আৰু চিংফৌ স্বায়ত্ব প্ৰান্ত]] (পূৰ্বৰ পূব [[মু'ঙ মাও]]) পৰা আহি [[পাটকাই পৰ্বত|পাটকাই পৰ্বতেদি]] অসমৰ [[তিনিচুকীয়া জিলা|তিনিচুকীয়া জিলাৰ]] পুহ অঞ্চলৰ দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলত প্ৰৱেশ কৰিছিল। তেওঁ আহি বিভিন্ন ঠাইত অস্থায়ী ৰাজধানী পাতিছিল। [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ]] উপত্যকাত প্ৰবেশ কৰাৰ পিছত আহোম ৰাজ্য প্ৰতিষ্ঠা হয়। চুকাফাই বাটত পোৱা নগা সকলৰ লগত ৰণ কৰিছিল যদিও অসমত প্ৰৱেশ কৰি কোনো প্ৰতিষ্ঠিত ৰাজ্যৰ লগত যুদ্ধ কৰা নাছিল।<ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji",p.45</ref> চৰাইদেউত স্থায়ী ৰাজধানী পতা আগতে চুকাফাই কেইবা ঠাইতো থাকি খেতি কৰি গৈছিল। তাৰে কিছুমান অঞ্চলত মানুহ ৰাখি থৈ গৈছিল যিবোৰ অঞ্চলকে লয় পাছলৈ আহোম ৰাজ্য গঠন কৰা হৈছিল। আহোম সকলে প্ৰথম খামজাং নামৰ ঠাইত বসবাস কৰিব লৈছিল। <ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji",p.47</ref> আহোম গণনা অনুসৰি [[লাক-নি]] তে কাওত উক্ত ঠাইত বসবাস কৰিব লৈছিল। তাৰ পাছত খামজাঙত কাঙখ্ৰুমুঙক থৈ দৈ-কাওৰং (পাটকাইৰ পুৰণি নাম) পৰ্বত পাৰ হৈ অসমৰ ভূমিত ভৰি দিয়ে। দিহিং নৈ ভটিয়াই আহি নামৰূপলৈ আহিছিল আৰু [[লাক-নি]] দাপ ৰাওত নামৰূপ এৰিছিল।<ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji",p.46</ref> তাৰ পৰা [লাক-নি]] দাপ লাওত লাখেন তেউচা অঞ্চলত থাকিব লৈছিল।<ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji",p.46</ref> লাক-নি ৰাইঙীত তাত খোনতাঙক থৈ ভটিয়াই আহি তিপামত প্ৰৱেশ কৰে। তিপামত তেওঁ ৩ বছৰ থাকি কানঙানক তাত থৈ আকৌ দিহিঙে ভটিয়াই আহি মৌঙ ক্লাঙ(বৰ্তমানৰ অভয়পুৰত) প্ৰায় পাঁচবছৰ খেতি কৰে। তাত খুঁত চি ঙা, ৰাংমুত, তাওছা, কা ৰাও, কাপ মিত মুঠ পাঁচটা [[লাক-নি]] বৰ্ষ ৰাজধানী হিচাপে থাকে। অভয়াপুৰত কিন্তু অন্য ঠাইৰ দৰে কাকো থৈ যোৱা নাছিল।<ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji",p.47</ref> অভয়াপুৰৰ পৰা তেওঁ দিহিং আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰে দি ভটিয়াই আহি
[[হাবুং]] অঞ্চলত প্ৰৱেশ কৰে। তাতে দাপ কাও, ৰাই-ছেও, মুঙ প্লাও তিনি [[লাক-নি]] বৰ্ষ খেতি কৰি থাকে। <ref>{{Harvcol|Gogoi|1968|p=266}}</ref> অভয়াপুৰৰ দৰে হাবুঙতো তেওঁ কাকোকে থৈ নাযায়।
তাৰ পৰা তেওঁ ব্ৰহ্মপুত্ৰয়ে দি ভটিয়াই আহি দিখৌ নৈ দি উজাই আহি মোঙ-ৰিণ-মোঙ-চিং অঞ্চলত প্ৰৱেশ কৰে আৰু জেগা টোক চন-টক নাম দিয়ে। <ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji",p.47</ref> তাৰ পৰা শিমলুগুৰি, টিমান, টিমাক, ইত্যাদি অঞ্চলত থাকি শেষত চৰাইদেউৰ দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলত প্ৰথম স্থায়ী ৰাজধানী নিৰ্মাণ কৰে।<ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji",p.47</ref> তেওঁ স্থানীয় বৰাহী আৰু মৰাণ মানুহৰ লগত বন্ধুত্ব স্থাপন কৰি শেষত [[চৰাইদেউ| ছে ৰাই দয়]]ত ৰাজধানী পাতে আৰু [[বুঢ়াগোহাঁই]] আৰু [[বৰগোহাঁই]]ক থাপে। ১২৮০ চনমানত এওঁলোক দুজনক স্বতন্ত্ৰ অঞ্চল চম্ভালি ল'বলৈ দায়িত্ব দিয়া হয়।
[[File:Ahom Kingdom Map.jpg|thumb|স্বৰ্গদেউ চুহুংমুঙ ৰজাই ৰাজ্য বিস্তাৰ কৰা আগৰ আহোম ৰাজ্যৰ পৰিসীমা ]]
আহোমসকলে তেওঁলোকৰ ধান খেতিৰ পদ্ধতি আন মানুহক শিকাইছিল। মানুহবোৰে লাহে লাহে আহোমৰ জীৱনশৈলী গ্ৰহণ কৰি পিছলৈ একে জাতিত লীন হৈ গ'ল।<ref>{{Harvcol|Guha|1983|p=12}}</ref> ইয়াৰ ফলত বৰাহী লোকসকল প্ৰায় লোপ পাল; কিছু নগা আৰু মৰাণ লোক আহোম হৈ পৰিল আৰু আহোমৰ সংখ্যা বাঢ়িবলৈ ধৰিলে। বিশেষকৈ ১৬শ শতিকাত [[চুহুংমুং]] স্বৰ্গদেৱে [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া]] আৰু [[কছাৰী ৰাজ্য|কছাৰী ৰাজ্য]] জয় কৰি ৰাজ্য বিস্তাৰ কৰোঁতে এই আহোমকৰণৰ প্ৰক্ৰিয়াই গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা লৈছিল।
[[Image:Rangghar Assam.JPG|thumb|left|180px|প্ৰমত্ত সিংহৰ (চুচেনফা; ১৭৪৪-১৭৫১) দিনত [[শিৱসাগৰ]]ৰ ওচৰৰ ৰংপুৰত নিৰ্মাণ কৰা পেভেলিয়ন [[ৰংঘৰ]]। ]]
আহোমকৰণৰ প্ৰক্ৰিয়া ইমানেই দ্ৰুত আছিল যে এটা সময়ত প্ৰকৃত আহোম নিজৰ ৰাজ্যত সংখ্যালঘু হৈ পৰে। ইয়াৰ ফলত ৰাজ্যখনৰ চৰিত্ৰ সলনি হৈ ই বহুজাতিক হৈ পৰে। ১৪শ শতিকাত বামুণী কোঁৱৰৰ শাসনত আৰম্ভ হোৱা [[হিন্দু ধৰ্ম|হিন্দু]] প্ৰভাৱে গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা ল'বলৈ ধৰে। আহোম ৰাজসভাত [[টাই ভাষা]]ৰ লগতে [[অসমীয়া ভাষা]]ও ব্যৱহৃত হ'বলৈ ধৰে। পিছলৈ আন দুটা উচ্চ মন্ত্ৰী পদৰ লগতে [[বৰপাত্ৰগোহাঁই]] পদ সৃষ্টি কৰা হয়। চুতীয়া আৰু কছাৰী ৰাজ্যৰ পৰা জয় কৰা অঞ্চলসমূহ নিৰীক্ষণৰ বাবে "শদিয়াখোৱা গোহাঁই" আৰু "মৰঙীখোৱা গোহাঁই" নামৰ বিশেষ পদৰ সৃষ্টি কৰা হয়। ফৈদ পদ্ধতিৰ আধাৰত [[পাইক প্ৰথা]]ৰে প্ৰজাসকলক সংগঠিত কৰা হৈছিল। বংগৰ তুৰ্কী আৰু আফগান শাসকসকলৰ আক্ৰমণ আহোমে সফলতাৰে প্ৰতিহত কৰিছিল। এনে এক ঘটনাত টংখাম বৰগোহাঁয়ে আক্ৰমণকাৰীসকলক খেদি কৰতোৱা নদী পাৰ কৰাই আহে, আৰু তেতিয়াৰেপৰা আহোমসকলে নিজকে [[কামৰূপ ৰাজ্য]]ৰ যোগ্য উত্তৰাধিকাৰীৰূপে গণ্য কৰিবলৈ লয়।<ref>{{Harvcol|Guha|1983|p=24}}, and notes.</ref>
===পূৰ্ণ ৰূপ===
[[প্ৰতাপ সিংহ]]ৰ শাসনকালত আহোম ৰাজ্যই ভালেখিনি পূৰ্ণতা পায়। "ফৈদ প্ৰথা" বাদ দি [[পাইক প্ৰথা]]ক "খেল" প্ৰণালীৰ আধাৰত পুনৰ্সংগঠিত কৰা হয়। তেওঁৰ দিনতে [[বৰফুকন]] আৰু [[বৰবৰুৱা]]ৰ পদ প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়। ৰাজ্যৰ পতনলৈকে ৰাজ্যগঠনৰ আন কোনো গুৰুত্বপূৰ্ণ সালসলনি হোৱা নাছিল।
১৭শ শতিকাত আহোম ৰাজ্য [[মোগল সাম্ৰাজ্য|মোগল]]ৰ পুনঃ পুনঃ আক্ৰমণৰ সন্মুখীন হয়। ১৬৬২ খ্ৰীষ্টাব্দত [[মীৰ জুমলা]]ই নেতৃত্ব দিয়া তেনে এক আক্ৰমণত মোগলে ৰাজধানী [[গড়গাওঁ]] অধিকাৰ কৰে। কিছুদিন পিছতে [[শৰাইঘাটৰ যুদ্ধ]]ত [[লাচিত বৰফুকন]]ৰ নেতৃত্বত আহোমে মোগলক পৰাস্ত কৰে আৰু পশ্চিমে মানস নদীলৈকে নিজৰ সীমা বিস্তাৰ কৰে। শাসনক লৈ এক খেলিমেলি পৰ্বৰ পিছত [[গদাধৰ সিংহ]]ই ৰাজ্যত তুংখুঙীয়া ফৈদৰ ৰজাৰ শাসন আৰম্ভ কৰে।
তুংখুঙীয়া ৰজাসকলৰ শাসনকালত শান্তি বিৰাজ কৰাৰ লগতে কলা আৰু অভিযান্ত্ৰিক ক্ষেত্ৰতো ৰাজ্যই সফলতা লাভ কৰিছিল। শাসনৰ পিছৰফালে সামাজিক মতানৈক্য বাঢ়ি আহে আৰু [[মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহ]]ৰ সূত্ৰপাত হয়। বিদ্ৰোহীসকলে কিছুবছৰৰ বাবে ৰাজধানী ৰংপুৰ অধিকাৰ কৰে আৰু শেষত কেপ্তেইন ৱেল্ছৰ নেতৃত্বত ব্ৰিটিছে তেওঁলোকক আঁতৰাই পঠায়। ৰাজ্যৰ শক্তি লাহে লাহে টুটিবলৈ ধৰে আৰু মানৰ আক্ৰমণত আহোম ৰাজ্যৰ পতন হয়। ১৮২৬ চনত [[ইয়াণ্ডাবু সন্ধি]]মতে অসমৰ শাসন ব্ৰিটিছৰ হাতলৈ যায়।
==আহোম অৰ্থনৈতিক ব্যৱস্থা==
[[File:Ahom coins.png|thumb|স্বৰ্গদেৱ [[গৌৰীনাথ সিংহ]]ৰ (১৭৮০-১৭৯৫ খ্ৰী:) ৰূপৰ মোহৰ, [[তিতাবৰ]]।]]
আহোম ৰাজ্যৰ অৰ্থনৈতিক ব্যৱস্থাৰ ভেঁটি আছিল [[পাইক প্ৰথা]]। পাইক প্ৰথা এক ধৰণৰ 'বাধ্যতামূলক শ্ৰমদান ব্যৱস্থা' (unfree labour/[[:en:Corvee Labour|Corvee Labour]])। এই প্ৰথা [[সামন্তবাদী]] বা [[এছীয়-প্ৰথা]] (কেন্দ্ৰীয়ভাৱে স্থিত শক্তিয়ে পাৰ্শ্বীয় অঞ্চলৰপৰা উৎপাদনৰ উৎবৃত্ত কাঢ়ি অনা এক ব্যৱস্থা। যাৰ প্ৰথম উল্লেখ কৰিছিল [[কাৰ্ল মাৰ্ক্স]]-য়ে।) আহোমসকলেই প্ৰথমে উজনি অসমত ধানৰ [[পানী খেতি]]ৰ সূচনা কৰিছিল। ধান উৎপাদনৰ বাবে তেওঁলোকে ব্যৱহাৰ কৰা উন্নত প্ৰযুক্তিৰ লগতে খাল-খান্দি, মথাউৰি বান্ধি জলসিঞ্চনৰ উপযুক্ত ব্যৱস্থা কৰি পতিত মাটিক খেতিৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰি তেওঁলোকে প্ৰথমাৱস্থাত ৰাজ্যৰ অৰ্থনৈতিক আন্তঃগাঁঠনি গঢ়ি তুলিছিল। যোড়শ শতিকাৰ আহোম ৰজা [[ছুক্লেনমুঙ]]ৰ শাসন কালত মুদ্ৰাৰ প্ৰচলন আৰম্ভ হৈছিল। অৱশ্যে পাইক প্ৰথাৰ অৱসান হোৱা নাছিল। সোতৰ শতিকাত আহোম ৰাজ্যই পশ্চিমৰ [[কোচ ৰাজ্য]] আৰু [[মোগল সাম্ৰাজ্য]]ৰ কিছু অংশ নিজৰ অধীন কৰিবলৈ সক্ষম হয়। ইয়াৰ পাছতহে আহোম ৰাজ্যত [[ৰাজহ-ব্যৱস্থা]]ৰ সূত্ৰপাত হয় আৰু ইয়াক নিজৰ প্ৰয়োজন অনুসৰি সাল-সলনি ঘটাই প্ৰৱৰ্তন কৰা হয়।
==আহোম প্ৰশাসন==
{{Main|স্বৰ্গদেউ|বুঢ়াগোহাঁই|বৰগোহাঁই|বৰপাত্ৰ গোহাঁই|বৰবৰুৱা|বৰফুকন}}
===স্বৰ্গদেউ আৰু পাত্ৰমন্ত্ৰীসকল===
আহোম ৰজাসকল মং মাওৰ পৰা অসমলৈ অহা প্ৰথম ৰজা [[চুকাফা]]ৰ বংশধৰ আছিল। তেওঁক "[[স্বৰ্গদেউ]]" ([[টাই ভাষা]]: ''চাও-ফা'') বুলি কোৱা হৈছিল। সাধাৰণতে উত্তৰাধিকাৰ সূত্ৰেই ৰজাৰ বাছনি হৈছিল, কিন্তু পৰিস্থিতি সাপেক্ষে মন্ত্ৰীসকলে ("ডাঙৰীয়া") আন আন কোনো বংশধৰক বাছনি কৰিছিল বা অধিষ্ঠিত ৰজাকো সলাব পাৰিছিল।
'''ডাঙৰীয়াসকল''': ৰাজ্যশাসনত সহায় কৰিবলৈ [[চুকাফা]]ই দুজন গোহাঁই পাতিছিল: [[বুঢ়াগোহাঞি|বুঢ়াগোহাঁই]] আৰু [[বৰগোহাঞি|বৰগোহাঁই]]। ১২৮০ চনত তেওঁলোকক শাসনৰ বাবে স্বতন্ত্ৰ অঞ্চল দিয়া হৈছিল। বুঢ়াগোহাঁইৰ অঞ্চল আছিল ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ উত্তৰপাৰে শদিয়া আৰু গেৰেলুৱা নদীৰ মাজত, আৰু বৰগোহাঁইৰ অঞ্চল আছিল পশ্চিমফালে বুৰৈ নদীলৈকে।<ref>{{harvcol|Gogoi|2002|p=42}}</ref> সেই অঞ্চলৰ "পাইক"সকলৰ ওপৰত তেওঁলোকৰ পূৰ্ণ নিয়ন্ত্ৰণ আছিল। উচ্চ আহোম পৰিয়ালৰ লোকেৰে তেওঁলোকৰ পদ পূৰণ কৰা হৈছিল। স্বৰ্গদেউ পদৰ বাবে উপযুক্ত ৰাজকোঁৱৰ মন্ত্ৰীপদৰ বাবে উপযুক্ত নাছিল, আৰু তাৰ ওলোটাটোও। ১৬শ শতিকাত [[চুহুংমুং]] ৰজাই [[বৰপাত্ৰগোহাঞি|বৰপাত্ৰগোহাঁই]] বুলি তৃতীয় মন্ত্ৰীপদ এটাৰ সৃষ্টি কৰে। তেওঁৰ শাসিত অঞ্চল আছিল আন দুজন গোহাঁইৰ মাজত।
'''ৰাজকৰ্মীসকল''': [[চুচেংফা|প্ৰতাপ সিংহ]]ই ৰজাৰ প্ৰতক্ষ্য অধীনস্থ দুটা পদৰ সৃষ্টি কৰে: [[বৰবৰুৱা]] আৰু [[বৰফুকন]]। এজন সামৰিক আৰু ন্যায়িক মুৰব্বী হিছাপে কাম কৰা বৰবৰুৱাৰ অধীনত আছিল কলিয়াবৰৰ পূবে থকা অঞ্চল। তেওঁ ব্যক্তিগত কামৰ বাবে পাইকৰ এটা কম অংশহে ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰিছিল। বৰফুকন কলিয়াবৰৰ পশ্চিমৰ অঞ্চলত সামৰিক আৰু অসামৰিক নিয়ন্ত্ৰণৰ দায়িত্বত আছিল আৰু পশ্চিমে স্বৰ্গদেউৰ পৰিচালক হিছাপে কাম কৰিছিল।
'''পাত্ৰ মন্ত্ৰীসকল''': পাঁচটা পদে "পাত্ৰ মন্ত্ৰী"ৰ পৰিষদ গঠন কৰিছিল। চুপিম্ফাৰ (১৪৯২-১৪৯৭) দিনৰ পৰা তাৰে এজন পাত্ৰ মন্ত্ৰীক "ৰাজমন্ত্ৰী" বা "বৰপাত্ৰ" ([[টাই ভাষা]]ত "চেংলুং") পতা হয় যি জকাইচুক গাঁৱৰ এহেজাৰ অতিৰিক্ত পাইকৰ সেৱাৰ লগতে আন আন ক্ষমতা লাভ কৰিছিল।
===আন বিষয়ববীয়াসকল===
[[বৰবৰুৱা]] আৰু [[বৰফুকন]]ৰ সামৰিক আৰু ন্যায়িক দায়িত্ব আছিল আৰু তেওঁলোকক দুখন বেলেগ বেলেগ "ফুকন"ৰ "চ'ৰা"ই সহায় কৰিছিল। বৰফুকনৰ "চ'ৰা" বহিছিল গুৱাহাটীত আৰু বৰবৰুৱাৰ "চ'ৰা" বহিছিল ৰাজধানীত। তদাৰকী বিষয়াসকলক "বৰুৱা" বুলি কোৱা হৈছিল। বিষয়াসকলৰ ভিতৰত ফুকনৰ পদ আছিল সৰ্বোচ্চ ক্ষমতাসম্পন্ন। তেওঁলোকৰ ছজন মিলি বৰবৰুৱাৰ পৰিষদ গঠন কৰাৰ লগতে নিজৰ নিজৰ দায়িত্ব পালন কৰিছিল। এহেজাৰ মানুহ লৈ ৰাজ নাৱৰ তদাৰক কৰা নৌবৈছা ফুকন, ভিতৰুৱাল ফুকন, ন ফুকন, দিহিঙীয়া ফুকন, ডেকা ফুকন আৰু নেওগ ফুকনে ফুকনৰ পৰিষদ গঠন কৰিছিল। বৰফুকনৰ তলতো তলতীয়া ফুকনৰ এখন পৰিষদ আছিল। তাৰ ভিতৰত আছিল ছয় হেজাৰ পাইকৰ দায়িত্বত থকা পানী ফুকন, দিহিঙীয়া ফুকন, নেক ফুকন আৰু দুজন চুতীয়া ফুকন।
বিছজনমান বৰুৱাৰ ভিতৰত আছিল ভাণ্ডাৰী বৰুৱা বা কোষাধক্ষ্য, ৰাজকীয় দোলাৰ দায়িত্বত থকা দুলীয়া বৰুৱা, শাস্তিৰ দায়িত্বত থকা চৌদাং বৰুৱা, ৰূপাঙ্কনৰ দায়িত্বত থকা খনিকৰ বৰুৱা, সোণাদাৰ বৰুৱা যি অলঙ্কাৰৰ কাম-কাজ চাইছিল, ৰাজ পৰিয়ালৰ চিকিৎসাৰ দায়িত্বত থকা বেজ বৰুৱা, জীৱ-জন্তুৰ তদাৰক কৰা হাতী বৰুৱা, ঘোঁৰা বৰুৱা আদি।
আন বিষয়াসকল আছিল বাৰজন ৰাজখোৱা, কেইজনমান কটকী আৰু দলৈ। ৰাজখোৱাই সৰু অঞ্চল একোটা আৰু তিনিশ পাইকৰ তদাৰক কৰিছিল। তেওঁ স্থানীয় মতানৈক্য আঁতৰ কৰিছিল আৰু ৰাজহুৱা কামৰ নিৰীক্ষণ কৰিছিল। কটকীয়ে বিদেশী ৰাজ্য আৰু পাহাৰীয়া জনজাতিৰ লগত সম্পৰ্ক ৰক্ষা কৰাৰ লগতে ৰাজকীয় নথি লিখিছিল। দলৈসকলে জ্যোতিষবিজ্ঞান চৰ্চা কৰি গুৰুত্বপূৰ্ণ কামৰ বাবে তাৰিখ তথা সময় নিৰূপণ কৰিছিল।
===শাসক===
ৰাজপৰিয়ালৰ সদস্যই নিৰ্দিষ্ট অঞ্চল শাসন কৰিবলৈ পাইছিল। তেওঁলোকক "ৰজা" বোলা হৈছিল।
* ''চাৰিং ৰজা'': স্বৰ্গদেউৰ আপাত উত্তৰাধিকাৰী। তেওঁক বুঢ়ীদিহিং নদীৰ সোঁপাৰে জয়পুৰৰ ওচৰত স্থাপন কৰা হৈছিল।
* ''টিপাম ৰজা'': উত্তৰাধিকাৰৰ ক্ষেত্ৰত দ্বিতীয়জন।
* ''নামৰূপ ৰজা'': উত্তৰাধিকাৰৰ ক্ষেত্ৰত তৃতীয়জন।
তলখাপৰ পদত থকা ৰাজপৰিয়ালৰ সদস্যক "মেল" নামৰ অঞ্চলসমূহ দিয়া হৈছিল। তেওঁলোকক "মেলদঙীয়া" বা "মেলখোৱা ৰজা" বোলা হৈছিল। তাতোকৈ তলৰ পদত আছিল "মেলডঙীয়া গোহাঁই"। তাৰ ভিতৰত আছিল "মাজুমেলীয়া গোহাঁই" আৰু "সৰুমেলীয়া গোহাঁই"।<ref>{{harvcol|Gogoi|2002|p=43}}</ref>
ৰাজপৰিয়ালকো নিৰ্দিষ্ট "মেল" দিয়া হৈছিল। ৰাজেশ্বৰ সিংহৰ দিনত তেনে মেল বাৰখন হৈছিল। তাৰ ভিতৰত সকলোতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ আছিল বৰৰাণীক দিয়া "ৰাইডঙীয়া মেল"।<ref>{{Harvcol|Gogoi|2002|p=43}}</ref>
পূৰ্বে সামৰিক দায়িত্বত থকা কিছুমান বিষয়াক নিৰ্দিষ্ট অঞ্চলৰ প্ৰশাসনৰ দায়িত্ব দিয়া হৈছিল। তেওঁলোকক গোহাঁই বাবৰ উপযুক্ত পৰিয়ালৰ পৰা নিযুক্তি দিয়া হৈছিল।
* ''শদিয়া খোৱা গোহাঁই'': ১৫২৩ চনত [[চুতীয়া ৰাজ্য]] জয়ৰ পিছত লাভ কৰা অঞ্চলসমূহ শদিয়াৰ পৰা চোৱাচিতা কৰিছিল।
* ''মৰঙী খোৱা গোহাঁই'': ধনশিৰি নৈৰ পশ্চিমে নগা অঞ্চলৰ লগত লাগি থকা ঠাই চোৱাচিতা কৰিছিল।
* ''সলাল গোহাঁই'': [[বৰফুকন]]ৰ মুখ্য কাৰ্যালয় [[গুৱাহাটী]]লৈ স্থানান্তৰ কৰাৰ পিছত [[নগাঁৱ]]ৰ এক বৃহৎ অংশ আৰু চাৰিদুৱাৰৰ কিছু অংশৰ প্ৰশাসনৰ দায়িত্বত আছিল।
* ''কাজলিমুখীয়া গোহাঁই'': বৰফুকনৰ তলত সেৱা আগবঢ়াইছিল। কাজলিমুখ চোৱাচিতা কৰাৰ লগতে জয়ন্তীয়া আৰু ডিমৰুৱাৰ লগত সম্পৰ্ক ৰক্ষা কৰিছিল।<ref>{{Harvcol|Gogoi|2002|p=44}}</ref>
* ''জাগীয়াল গোহাঁই'': বৰবৰুৱাৰ তলত সেৱা আগবঢ়াইছিল। নগাঁৱৰ জাগীৰ প্ৰশাসন চম্ভালাৰ লগতে সাতজন জনজাতীয় মুৰব্বী "সাত ৰজা"ৰ লগত সম্পৰ্ক ৰক্ষা কৰিছিল। <ref>{{Harvcol|Gogoi|2002|p=44}}</ref>
তলখাপৰ ৰাজবিষয়াক ৰাজখোৱা বোলা হৈছিল। তেওঁলোকৰ মাজত আছিল:
* বচা
* দৰং
* চলাগুৰি
* অভয়পুৰ
পৰাধীন ৰজা বা সমন্তসকলকো "ৰজা" বুলি কোৱা হৈছিল। ৰাণী অঞ্চলৰ ৰজাৰ বাহিৰে সকলোৱে বাৰ্ষিক কৰ পৰিশোধ কৰিছিল। প্ৰয়োজন হোৱা সময়ত পাইক আৰু আন সম্পদ এইসকল ৰজাই যোগাৰ কৰি দিব লাগিছিল।
* দৰং ৰজাই পিছৰ যুগৰ দৰং জিলাৰ অঞ্চল শাসন কৰিছিল। তেওঁলোক আছিল [[কোচ ৰাজবংশ]]ৰ সেনাপতি [[চিলাৰায়]]ৰ পৰিনাতি সুন্দৰ নাৰায়ণৰ বংশধৰ।
* ৰাণী
* বেলতলা ৰজাই গুৱাহাটীৰ দক্ষিণ-পশ্চিম অঞ্চল শাসন কৰিছিল। তেওঁলোক [[চিলাৰায়]]ৰ নাতি গজ নাৰায়ণৰ বংশধৰ আছিল।
* লুকী
* বৰদুৱাৰ
* ডিমৰুৱা
* তপকুচী
===পাইক প্ৰথা===
{{details|পাইক প্ৰথা}}
<!--
The Ahom kingdom was dependent on the [[Paik system]], a form of [[corvee labor]]. Every common subject was a ''paik'', and four ''paiks'' formed a ''got''. At any time of the year, one of the ''paiks'' in the ''got'' rendered direct service to the king, as the others in his ''got'' tended to his fields. The Paik system was administered by the Paik officials: Bora was in charge of 20 ''paiks'', a Saikia of 100 and a Hazarika of 1000.
-->
'''পাইক প্ৰথা''' [[আহোম সাম্ৰাজ্য|আহোমসকলৰ ৰাজত্ব কাল]]ত প্ৰচলিত এক প্ৰথা আছিল। বিশ্বাস কৰা হয় যে, এই প্ৰথাটো দক্ষিণ-পূব এছিয়াত প্ৰচলিত আছিল। আহোমসকল ১২২৮ খ্ৰীষ্টাব্দত [[অসম]]লৈ অহাৰ পিছত এই প্ৰথাৰ প্ৰচলন কৰে। এই প্ৰথাটোকে ১৬০৯ খ্ৰীষ্টাব্দত [[মোমাই তামূলী বৰবৰুৱা]]ই কিছু সাল-সলনি কৰি নতুনকৈ প্ৰচলন কৰে। বিজ্ঞসকলে মত প্ৰকাশ কৰে যে, এই পাইক প্ৰথাই আহোমসকলৰ পতনৰ মূল কাৰণ আছিল।
আহোম ৰাজ্যৰ ৰাজবংশীয় লোক, পুৰোহিত, উচ্চ বৰ্গৰ জাতি অথবা দাস সকলৰ বাদ দি পোন্ধৰৰ পৰা পঞ্চাশ বছৰ বয়সীয়া সকলো পুৰুষকেই ''পাইক'' বোলা হৈছিল। স্বৰ্গদেউ [[ৰুদ্ৰ সিংহ]]ৰ দিনত প্ৰায় ১৭১৪ খ্ৰীষ্টাব্দত মুঠ জনসংখ্যাৰ প্ৰায় ৯০% শতাংশ লোক এই শ্ৰেণীৰ অন্তৰ্গত আছিল। এই প্ৰথা অনুসৰি অসমৰ প্ৰাপ্তবয়স্ক মানুহবিলাকক কিছুমান খেলত বিভক্ত কৰা হৈছিল। প্ৰতি খেলৰে নাও তৈয়াৰ কৰা, নাও সজা, গৃহ নিৰ্মাণ কৰা, ৰচদ যোগান ধৰা, আলি-পদূলি নিৰ্মাণ কৰা, ৰাজহ তোলা, হাতী ধৰা, শেন চোৱা, হাবি-বন পৰিদৰ্শন কৰা আদি বিভিন্ন কৰ্ম আছিল। খেলবিলাকৰ ওপৰত [[ফুকন]], [[বৰুৱা]], [[ৰাজখোৱা]] প্ৰভৃতি আছিল।
==মাটিৰ জোখ-মাখ==
[[গদাধৰ সিংহ]]ই স্বৰ্গদেউ হোৱাৰ পূৰ্বে কামৰূপত লুকাই থকা কালত মোগলৰ ভূমি জোখাৰ প্ৰণালীৰ লগত পৰিচিত হৈছিল। মোগলৰ লগত যুদ্ধ শেষ হোৱাৰ লগে লগে তেওঁ নিজৰ ৰাজ্যতো তেনে প্ৰণালী আৰম্ভ কৰিবলৈ নিৰ্দেশ দিয়ে। এই কামৰ বাবে কোচবিহাৰ আৰু বঙ্গৰ পৰা জৰীপকাৰী মানুহ অনা হৈছিল। প্ৰথমতে শিৱসাগৰত জৰীপ আৰম্ভ কৰা হয়, কিন্তু গদাধৰ সিংহৰ মৃত্যুলৈকে সেয়া শেষ নহ'ল। তাৰপিছত [[ৰুদ্ৰ সিংহ]]ৰ দিনত নগাঁৱত জৰীপৰ কাম আৰম্ভ হয়। বুৰঞ্জীবিদসকলৰ মতে এই কামত ১২ ফুট (৩.৭ মিটাৰ) দৈৰ্ঘ্যৰ "নাল" বা বাঁহেৰে মাটি এটুকুৰাৰ চাৰিওদিশ জোখা হৈছিল আৰু মাটিকালি গণনা কৰা হৈছিল। মাটিৰ একক আছিল "লোচা" বা ১৪৪ বৰ্গফুট (১৩.৪ বৰ্গমিটাৰ) আৰু ১৪৪,০০ বৰ্গফুট (১,৩৪০ বৰ্গমিটাৰ) অঞ্চলক "বিঘা" বুলি কোৱা হৈছিল। চাৰি বিঘাই হৈছিল এক "পূৰা"। আধুনিক যুগতো অসমত এনে প্ৰণালী ব্যৱহাৰ কৰা হয়।
==বিষয়বাবৰ শ্ৰেণী==
তৃতীয় আহোম ৰজা চুবিন্ফাই (১২৮১-১২৯৩) আহোমৰ অভিজাত সাতটা বংশক "সাতঘৰীয়া আহোম" নাম দিয়ে। ইয়াৰে প্ৰথমটো বংশ আছিল ৰজাৰ। দ্বিতীয় আৰু তৃতীয় বংশ আছিল ক্ৰমে বুঢ়াগোহাঁই আৰু বৰগোহাঁইৰ। শেষৰ চাৰিটা বংশ আছিল আহোম পুৰোহিত শ্ৰেণী "দেওধাই", "মহন", "বাইলুং" আৰু "চিৰিং"। পিছলৈ এই পদ্ধতি বিস্তাৰ কৰা হয়। ৰজা কেৱল প্ৰথম পৰিয়ালতহে থাকিব পাৰিছিল; বুঢ়াগোহাঁই আৰু বৰগোহাঁই কেৱল দ্বিতীয় আৰু তৃতীয় পৰিয়ালত। নামনি অসমৰ প্ৰশাসক চুতীয়া জনগোষ্ঠীয় আছিল। আনহাতে বৰবৰুৱাসকল আছিল মৰাণ, কছাৰী, চিৰিং আৰু খামটি সম্প্ৰদায়ৰ।<ref>"Most of the Borbaruas were selected from Moran, Kachari, Chiring and Khamti families. The office of the Governor general, lower Assam, was appointed from a Chutiya family."{{Harvcol|Gogoi|2006|p=9}}</ref> পিছলৈ নগা, মিচিং আৰু নৰা লোক "বাইলুং" গোটত সুমায়। এইসকল মাটি থকা উচ্চখাপৰ আৰু পুৰোহিত শ্ৰেণীৰ লোকে কোনো কৰ দিব নালাগিছিল।
"আপাইকন চমুৱা"সকল "খেল"ৰ পৰা মুক্ত আছিল আৰু কেৱল ধনেৰে কৰ দিব লাগিছিল। কলা, সাহিত্যত পাৰ্গতালি থকা "পাইকন চমুৱা"সকলে কৰৰ বাবদ নিজৰ কামেৰে খাটিছিল। "কন্ৰী পাইক"সকলে শাৰিৰীক শ্ৰম কৰিছিল। আটাইতকৈ তলত আছিল "লিক্চৌ", "বান্দী-বেটী" আৰু তেনে কাম কৰা লোকসকল। শ্ৰেণীবোৰ অৱশ্যে সদায় ধৰাবন্ধা নাছিল। [[মোমাই তামূলী বৰবৰুৱা]]ই একেবাৰে তলখাপৰ পৰা আহি [[প্ৰতাপ সিংহ]]ৰ দিনত দিনত প্ৰথম [[বৰবৰুৱা]]ৰ পদ লাভ কৰিছিল।
==সমৰ সজ্জা==
যুদ্ধ আৰম্ভ হোৱাৰ পূৰ্বে আহোমসকলে ''ট্ৰেন'' নামৰ এক উপাস্য দেৱতাৰ পূজা অনুষ্ঠিত কৰিছিল। আহোম সকলৰ স্থলসেনাৰ বিভাগটোৰ লগতে এটা নৌসেনা বিভাগো আছিল। স্থলযুদ্ধৰ মূল সেনাপতি গৰাকীক ''ফুকন'' আৰু নৌসেনা বিভাগৰ সেনাপতি গৰাকীক ''পানী ফুকন'' খিতাপ দিয়া হৈছিল। সেনাপতিৰ তলৰ সেনাপতি কেইগৰাকীক ''বৰ নেওগ'' আৰু ''নেওগ'' হিচাবে জনা গৈছিল।
যুদ্ধলৈ যাওঁতে আহোমে সেনাবাহিনীয়ে কেইগৰাকী মান পণ্ডিত লগত লৈ গৈছিল। ইয়াৰ ভিতৰত বেজবৰুৱা, বাইলুং, দেওধাই আদিয়ে প্ৰধান। বেজবৰুৱা সকলে সাধাৰণতে যুদ্ধত আহত সৈনিক সকলৰ চিকিৎসা কৰিছিল আনহাতে বাইলুং, দেওধাই আদি সকলে গণকৰ কাম কৰিছিল। কোন দিশৰ পৰা কেনেকৈ আক্ৰমণ কৰিব লাগে, অথবা কোন দিশৰপৰা শত্ৰুৱে আক্ৰমণ কৰাৰ সম্ভাৱনা বেছি ইত্যাদিৰ কথা গণক সকলে গণনা কৰি উলিয়াইছিল।
প্ৰয়োজন সাপেক্ষে আহোম ৰাজদৰবাৰৰ মুখ্য বিষয়াসকল যেনে বৰফুকন, বৰবৰুৱা আদিয়েও যুদ্ধক্ষেত্ৰত গৈ যুদ্ধ কৰিছিল। কেতিয়াবা স্বৰ্গদেউয়েও নিজেই গৈ যুঁজিছিল। প্ৰধান বিষয়াসকলে মূলতঃ হাতীৰ পিঠিত উঠি যুদ্ধ কৰিছিল।
যুদ্ধৰ সময়ত কোনো আহোম সৈন্য যুদ্ধ আধাতে এৰি পলাই সাৰিব নোৱাৰিছিল। সেয়া লাগিলে সেনাপতিয়েই হওক অথবা সৈন্যয়েই হওক। এওঁলোকক কঠোৰতম শাস্তি বিহা হৈছিল। আন আন সেনাসকলৰ সন্মুখত এওঁলোকক হত্যা কৰা হৈছিল যাতে ভৱিষ্যতে আন সেনাসকল যুদ্ধক্ষেত্ৰৰ পৰা পলায়ন কৰিবলৈ সাহ নকৰে।
===যুদ্ধ সামগ্ৰী===
প্ৰথমাৱস্থাত আহোমসকলে যুদ্ধত কাঁড়, হেংদান, দা, যাঠি আদি অস্ত্ৰ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁলোকে হিলৈ বৰতোপ আদিও ব্যৱহাৰ কৰিছিল। আহোম যুগত যুদ্ধ আদিত ঘাইকৈ ব্যৱহৃত হোৱা কেইবিধ মান হিলৈ আছিল বৰহিলৈ, তোৱা, জুমুৰী, তৱকী, গঠীয়া, হলঙি, চুটিয়া হিলৈ, পোটকটা হিলৈ, চেঙা হিলৈ, খঁৰা হিলৈ।<ref>[http://assameseonline.com/categorywise_information.php?recordID=%E0%A6%85%E0%A6%B8%E0%A6%AE আসামীছ অনলাইন] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230412041546/http://assameseonline.com/categorywise_information.php?recordID=%E0%A6%85%E0%A6%B8%E0%A6%AE |date=2023-04-12 }} তথ্য সংগ্ৰহৰ তাৰিখ- ৩ জুন, ২০১২</ref> অসমৰ কেইখনমান নিৰ্দিষ্ট স্থানত যুদ্ধৰ সামগ্ৰী সমূহ তৈয়াৰ কৰা হৈছিল। ইয়াৰোপৰি বোমা বাৰুদত ব্যৱহৃত খাৰ নিৰ্মাণতো আহোম সকল আগৰণুৱা আছিল। এই খাৰবোৰ নিৰ্মাণৰ তদাৰক কৰিছিল এগৰাকী আহোম বিষয়াই যাক ''খাৰঘৰীয়া ফুকন'' হিচাবে জনা গৈছিল।
[[File:আহোম যুগৰ বৰটোপৰ গুলী.jpg|thumb|আহোম যুগৰ বৰটোপৰ গুলী]]
==আৰু চাওক==
* [[আহোম ৰাজবংশ]]
* [[পাইক প্ৰথা]]
==টোকা==
{{reflist}}
==তথ্য সংগ্ৰহ==
{{refbegin}}
* {{Citation| surname=Gogoi | given=Jahnabi | title=Agrarian system of medieval Assam | publisher=Concept Publishing Company, New Delhi | year=2002}}
* {{Citation| surname=Gogoi | given=Lila | title=The History of the system of Ahom administration | publisher=Punthi Pustak, Calcutta | year=1991}}
* {{Citation| surname=Gogoi | given=Nitul Kumar | title=Continuity and Change among the Ahoms |publisher=Concept Publishing Company, Delhi | year=2006}}
* {{Citation| surname=Gogoi | given=Padmeshwar | title=The Tai and the Tai kingdoms | publisher=Gauhati University, Guwahati | year=1968}}
* {{Citation| surname=Guha | given=Amalendu | title=Medieval and Early Colonial Assam: Society, Polity and Economy | publisher=K.P. Bagchi & Co, Calcutta | year=1991}}
* {{Citation| last = Guha| first = Amalendu| title = The Ahom Political System: An Enquiry into the State Formation Process in Medieval Assam (1228-1714)| journal = Social Scientist| volume = 11 |pages = 3–34| date = December 1983| year = 1983| doi = 10.2307/3516963| issue = 12| jstor = 3516963 }}
*{{Citation| surname=Kakoty | given=Sanjeeb | title=Technology, Production and Social Formation in the Evolution of the Ahom State | publisher=Regency Publications, New Delhi | year=2003}}
*{{cite book |last=দেওধাই ফুকন,বৰুৱা |first=বি,এন এন|date=১৯৬৪|title= আহোম লেগজিকন |publisher=ঐতিহাসিক আৰু প্ৰাচীন গ্ৰন্থ অধ্যয়ন বিভাগ, অসম চৰকাৰ|isbn= |chapter= |page=|url= |language=[[আহোম ভাষা]], [[ইংৰাজী]], [[অসমীয়া]]}}
*{{Citation|last= শইকীয়া|first= য়াস্মিন|date=২০০৪|title=Fragmented Memories Struggling to be Tai-Ahom in India|publisher=ডিউক বিশ্ববিদ্যালয় প্ৰকাশন|isbn= 9780822386162, 082238616X|chapter= |page= ২৮ |url=https://www.google.co.in/books/edition/Fragmented_Memories/WfSmsuO6QugC?hl=en|year=১৯ অক্টোবৰ, ২০০৪ |language=[[ইংৰাজী]]}}
*{{Citation|last=Gohain|first=Dr. BK|year=2018|title=Integration and Unification of Assam During the Reign of Chaolung Siukapha|url=https://www.sentinelassam.com/more-news/editorial/integration-and-unification-of-assam-during-the-reign-of-chaolung-siukapha}}
{{refend}}
==বাহ্যিক সংযোগ==
* [http://supriyadutta.in/ahom-v2/ 600 years of Ahom Kingdom, DATA NARRATIVE STORY] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210619160124/http://supriyadutta.in/ahom-v2/ |date=2021-06-19 }}
* [http://coinindia.com/galleries-assam.html আহোম ৰাজত্বত প্ৰচলিত কেইটামান মূদ্ৰা]
{{coord|26|55|59|N|94|44|53|E|source:kolossus-svwiki|display=title}}
{{অসম বুৰঞ্জী}}
[[শ্ৰেণী:আহোম ৰাজ্য]]
[[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ সাম্ৰাজ্য আৰু ৰাজ্য]]
6n5xwz6ih35oam5l8x7mthnl78evuby
চিত্ৰ:Gauhati university logo.jpg
6
5203
606990
116904
2026-05-18T06:16:46Z
দিব্য দত্ত
9244
দিব্য দত্ত [[চিত্ৰ:Gauhati university logo.jpg]]-ৰ এটা নতুন সংস্কৰণ -এ আপল'ড কৰিছে
116904
wikitext
text/x-wiki
{{description missing}} ]
[[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]]
[[শ্ৰেণী:অসমৰ বিশ্ববিদ্যালয়সমূহ]]
sepq4xwoigi2y4g7r4qit4arc8vd39t
606991
606990
2026-05-18T06:20:58Z
দিব্য দত্ত
9244
606991
wikitext
text/x-wiki
== সাৰাংশ ==
{{Non-free use rationale logo
|Article=
|Use=Infobox
|Source=https://www.icc-cricket.com/news/3132532
}}
[[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]]
[[শ্ৰেণী:অসমৰ বিশ্ববিদ্যালয়সমূহ]]
ct4z20an0idmjsgi1pq0k9e7ysvrmfh
606992
606991
2026-05-18T06:21:41Z
দিব্য দত্ত
9244
606992
wikitext
text/x-wiki
== সাৰাংশ ==
{{Non-free use rationale logo
|Article= [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]]
|Use=Infobox
|Source=https://www.icc-cricket.com/news/3132532
}}
[[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]]
[[শ্ৰেণী:অসমৰ বিশ্ববিদ্যালয়সমূহ]]
2ebjjuun6om6c0uv7m5rqphhnz9x51m
606993
606992
2026-05-18T06:22:22Z
দিব্য দত্ত
9244
/* সাৰাংশ */
606993
wikitext
text/x-wiki
== সাৰাংশ ==
{{Non-free use rationale logo
|Article= গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়
|Use=Infobox
|Source=https://www.icc-cricket.com/news/3132532
}}
[[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]]
[[শ্ৰেণী:অসমৰ বিশ্ববিদ্যালয়সমূহ]]
le611ixt41tqcq55zalr9ddvtv1evnh
606994
606993
2026-05-18T06:25:07Z
দিব্য দত্ত
9244
606994
wikitext
text/x-wiki
== সাৰাংশ ==
{{Non-free use rationale logo
|Article= গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়
|Use=Infobox
|Source=https://gauhati.ac.in/assets/images/logo-azadi.png
}}
[[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]]
[[শ্ৰেণী:অসমৰ বিশ্ববিদ্যালয়সমূহ]]
gc20d0dqon9szdh7s6h5m3os0n6eihq
ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (বিবিধ)
4
5490
606852
603409
2026-05-17T13:02:35Z
MediaWiki message delivery
8079
/* Call for Applications: TTT 2026 (Deadline Extended to 20 May) */ নতুন অনুচ্ছেদ
606852
wikitext
text/x-wiki
<noinclude>{{Village pump pages|(বিবিধ)|alpha=yes|start=25|এই '''বিবিধ''' শিতান/বিভাগত ৰাইজৰ চ'ৰাৰ অন্য শিতানত খাপ নোখোৱা আলোচনাৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰে। সাধাৰণ জ্ঞানৰ প্ৰশ্নৰ বাবে [[WP:RD|reference desk]] ব্যৱহাৰ কৰক। |WP:VPM}}
__TOC__
<span id="below_toc"></span>
[[Category:ৱিকিপিডিয়াৰ জাননী ফলকসমূহ|{{PAGENAME}}]]
[[Category:আকস্মিক ভাষা সংযোগৰ বাবে স্বয়ংক্ৰিয়ভাৱে পৰীক্ষা কৰা পৃষ্ঠাসমূহ]]
</noinclude>
{{archive box|
[[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (বিবিধ)/Archive/1|সংৰক্ষণ ১ (জানুৱাৰী ২০১২-ডিচেম্বৰ ২০১২)]]<br/>
[[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (বিবিধ)/Archive/2|সংৰক্ষণ ২ (জানুৱাৰী ২০১৩-ডিচেম্বৰ ২০১৩)]]<br/>
[[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (বিবিধ)/Archive/3|সংৰক্ষণ ৩ (জানুৱাৰী ২০১৪-ডিচেম্বৰ ২০১৪)]]<br/>
[[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (বিবিধ)/Archive/4|সংৰক্ষণ ৪ (জানুৱাৰী ২০১৫-ডিচেম্বৰ ২০১৫)]]<br/>
[[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (বিবিধ)/Archive/5|সংৰক্ষণ ৫ (জানুৱাৰী ২০১৬-ডিচেম্বৰ ২০১৬)]]<br/>
[[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (বিবিধ)/Archive/6|সংৰক্ষণ ৬ (জানুৱাৰী ২০১৭-ডিচেম্বৰ ২০১৭)]]<br/>
[[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (বিবিধ)/Archive/7|সংৰক্ষণ ৭ (জানুৱাৰী ২০১৮-ডিচেম্বৰ ২০১৮)]]<br/>
[[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (বিবিধ)/Archive/8|সংৰক্ষণ ৮ (জানুৱাৰী ২০১৯-ডিচেম্বৰ ২০১৯)]]<br/>
[[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (বিবিধ)/Archive/9|সংৰক্ষণ ৯ (জানুৱাৰী ২০২০-ডিচেম্বৰ ২০২০)]]<br/>
[[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (বিবিধ)/Archive/10|সংৰক্ষণ ১০ (জানুৱাৰী ২০২১-ডিচেম্বৰ ২০২১)]]<br/>
[[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (বিবিধ)/Archive/11|সংৰক্ষণ ১১ (জানুৱাৰী ২০২২-ডিচেম্বৰ ২০২২)]]<br/>
[[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (বিবিধ)/Archive/12|সংৰক্ষণ ১২ (জানুৱাৰী ২০২৩-ডিচেম্বৰ ২০২৩)]]<br/>
[[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (বিবিধ)/Archive/13|সংৰক্ষণ ১৩ (জানুৱাৰী ২০২৪-ডিচেম্বৰ ২০২৪)]]<br/>
[[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (বিবিধ)/Archive/14|সংৰক্ষণ ১৪ (জানুৱাৰী ২০২৫-ডিচেম্বৰ ২০২৫)]]
}}
== Thank You for Last Year – Join Wiki Loves Ramadan 2026 ==
Dear Wikimedia communities,
We hope you are doing well, and we wish you a happy New Year.
''Last year, we captured light. This year, we’ll capture legacy.''
In 2025, communities around the world shared the glow of Ramadan nights and the warmth of collective iftars. In 2026, ''Wiki Loves Ramadan'' is expanding, bringing more stories, more cultures, and deeper global connections across Wikimedia projects.
We invite you to explore the ''Wiki Loves Ramadan 2026'' [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2026|Meta page]] to learn how you can participate and [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2026/Participating communities|sign up]] your community.
📷 ''Photo campaign on '' [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Ramadan 2026|Wikimedia Commons]]
If you have questions about the project, please refer to the FAQs:
* [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan/FAQ/|Meta-Wiki]]
* [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Ramadan/FAQ|Wikimedia Commons]]
''Early registration for updates is now open via the '''[[m:Special:RegisterForEvent/2710|Event page]]'''''
''Stay connected and receive updates:''
* [https://t.me/WikiLovesRamadan Telegram channel]
* [https://lists.wikimedia.org/postorius/lists/wikilovesramadan.lists.wikimedia.org/ Mailing list]
We look forward to collaborating with you and your community.
'''The Wiki Loves Ramadan 2026 Organizing Team''' 19:45, 16 January 2026 (ইউ.টি.চি.)
<!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=29879549 -->
== Feminism and Folklore 2026 starts soon ==
<div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;">
[[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|centre|550px|frameless]]
::<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">
<div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div>
;Invitation to Organize Feminism and Folklore 2026
Dear Wiki Community,
We are pleased to invite Wikimedia communities, affiliates, and independent contributors to organize the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026]]''' writing competition on your local Wikipedia.
The international campaign will run from '''1 February to 31 March 2026''' and aims to improve coverage of feminism, women’s histories, gender-related topics, and folk culture across Wikipedia projects.
;About the Campaign
'''Feminism and Folklore''' is a global writing initiative that complements the '''[[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2026|Wiki Loves Folklore]]''' photography competition. While Wiki Loves Folklore focuses on visual documentation, this writing campaign addresses the '''gender gap on Wikipedia''' by improving encyclopedic content related to folk culture and marginalized voices.
;What Can Participants Write About?
Communities can contribute by creating, expanding, or translating articles related to:
* Folk festivals, rituals, and celebrations
* Folk dances, music, and traditional performances
* Women and queer figures in folklore
* Women in mythology and oral traditions
* Women warriors, witches, and witch-hunting narratives
* Fairy tales, folk stories, and legends
* Folk games, sports, and cultural practices
Participants may work from curated article lists or generate new article suggestions using campaign tools.
;How to Sign Up as an Organizer
Organizers are requested to complete the following steps to register their community:
# Create a local project page on your wiki [[:m:Feminism and Folklore/Sample|(see sample)]]
# Set up the campaign using the '''CampWiz''' tool
# Prepare a local article list and clearly mention:
#* Campaign timeline
#* Local and international prizes
# Request a site notice from local administrators [[:mr:Template:SN-FNF|(see sample)]]
# Add your local project page and CampWiz link to the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta project page]]'''
;Campaign Tools
The Wiki Loves Folklore Tech Team has introduced tools to support organizers and participants:
* '''Article List Generator by Topic''' – Helps identify articles available on English Wikipedia but missing in your local language Wikipedia. The tool allows customized filters and provides downloadable article lists in CSV and wikitable formats.
* '''CampWiz''' – Enables communities to manage writing campaigns effectively, including jury-based evaluation. This will be the third year CampWiz is officially used for Feminism and Folklore.
Both tools are now available for use in the campaign. '''[https://tools.wikilovesfolklore.org/ Click here to access the tools]'''
;Learn More & Get Support
For detailed information about rules, timelines, and prizes, please visit the
'''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 project page]]'''.
If you have any questions or need assistance, feel free to reach out via:
* '''[[:m:Talk:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta talk page]]'''
* Email us using details on the contact page.
;Join Us
We look forward to your collaboration and coordination in making Feminism and Folklore 2026 a meaningful and impactful campaign for closing gender gaps and enriching folk culture content on Wikipedia.
Thank you and best wishes,
'''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 International Team]]'''
----
''Stay connected:''
[[File:B&W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]
[[File:B&W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]]
</div></div>
== Invitation to Host Wiki Loves Folklore 2026 in Your Country ==
<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">
<div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div>
[[File:Wiki Loves Folklore Logo.svg|right|150px|frameless]]
Hello everyone,
We are delighted to invite Wikimedia affiliates, user groups, and community organizations worldwide to participate in '''Wiki Loves Folklore 2026''', an international initiative dedicated to documenting and celebrating folk culture across the globe.
;About Wiki Loves Folklore
'''Wiki Loves Folklore''' is an annual international photography competition hosted on Wikimedia Commons. The campaign runs from '''1 February to 31 March 2026''' and encourages photographers, cultural enthusiasts, and community members to contribute photographs that highlight:
* Folk traditions and rituals
* Cultural festivals and celebrations
* Traditional attire and crafts
* Performing arts, music, and dance
* Everyday practices rooted in folk heritage
Through this campaign, we aim to preserve and promote diverse folk cultures and make them freely accessible to the world.
[[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026|Project page on Wikimedia Commons]]
; Host a Local Edition
As we celebrate the '''eight edition''' of Wiki Loves Folklore, we warmly invite communities to organize a local edition in their country or region. Hosting a local campaign is a great opportunity to:
* Increase visibility of your region’s folk culture
* Engage new contributors in your community
* Enrich Wikimedia Commons with high-quality cultural content
'''[[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026/Organize|Sign up to organize]]:'''
If your team prefers to organize the competition in ''either February or March only'', please feel free to let us know.
If you are unable to organize, we encourage you to share this opportunity with other interested groups or organizations in your region.
;Get in Touch
If you have any questions, need support, or would like to explore collaboration opportunities, please feel free to contact us via:
* The project Talk pages
* Email: '''support@wikilovesfolklore.org'''
We are also happy to connect via an online meeting if your team would like to discuss planning or coordination in more detail.
Warm regards,
'''The Wiki Loves Folklore International Team'''
</div>
[[সদস্য:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[সদস্য বাৰ্তা:MediaWiki message delivery|বাৰ্তা]]) 13:20, 18 January 2026 (ইউ.টি.চি.)
<!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery/Wikipedia&oldid=29228188 -->
== <span lang="en" dir="ltr">Annual review of the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="announcement-content" />
I am writing to you to let you know the annual review period for the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines is open now. You can make suggestions for changes through 9 February 2026. This is the first step of several to be taken for the annual review. [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2026|Read more information and find a conversation to join on the UCoC page on Meta]].
The [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|you may review the U4C Charter]].
Please share this information with other members in your community wherever else might be appropriate.
-- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]])<section end="announcement-content" />
</div>
21:01, 19 January 2026 (ইউ.টি.চি.)
<!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29905753 -->
== ৱিকি কনফাৰেন্স ইণ্ডিয়া ২০২৬ৰ বাবে বৃত্তিৰ আবেদন মুকলি ==
সকলোলৈকে নমস্কাৰ,
ৱিকি কনফাৰেন্স ইণ্ডিয়া ২০২৬ৰ বাবে ইতিমধ্যে বৃত্তিৰ আবেদন মুকলি হৈছে। এইবাৰ এই সন্মিলনখন ২০২৬ চনৰ ৪ ছেপ্টেম্বৰৰ পৰা ৬ ছেপ্টেম্বৰলৈ ভাৰতৰ কোচিত অনুষ্ঠিত হ’ব।
ৱিকি কনফাৰেন্স ইণ্ডিয়াই সমগ্ৰ ভাৰতৰ লগতে, দক্ষিণ এছিয়া আৰু ইয়াৰ বাহিৰৰো ৱিকিমিডিয়ান, আয়োজক, আৰু অৱদানকাৰীসকলক একত্ৰিত কৰে। ই হৈছে সংযোগ স্থাপন, শিক্ষণ, অভিজ্ঞতাৰ ভাগ-বতৰা, আৰু মুক্ত জ্ঞান আন্দোলনক শক্তিশালী কৰাৰ ক্ষেত্ৰত সহযোগিতা আগবঢ়োৱাৰ এক ক্ষেত্ৰ।
যদি আপুনি ৱিকিমিডিয়া প্ৰকল্পৰ সক্ৰিয় অৱদানকাৰী বা সম্প্ৰদায়ৰ কাম-কাজৰ সৈতে জড়িত, তেন্তে আপোনাক এই বৃত্তিৰ বাবে আবেদন কৰিবলৈ উৎসাহিত কৰা হৈছে। বিতং তথ্যসমূহ *[[diffblog:2026/03/19/namukku-othukoodam-scholarships-now-open-for-wikiconference-india-2026/|ইয়াত]]* পাব। 🙂
আবেদনৰ অন্তিম তাৰিখ: ১৫ এপ্ৰিল ২০২৬ ১১:৫৯ p.m. IST
আবেদনৰ লিংক: [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdA3rR9xX_k31dzJrjM5MTDNYNUIRcAB45S4TflsYCbGJNrzg/viewform লিংক]
অধিক তথ্য: [[metawiki:WikiConference_India_2026/Scholarship|লিংক]]
এই ঘোষণাটো আপোনালোকৰ ৱিকি পৰিয়ালৰ আন আন লোকলৈয়ো নিঃসংকোচে শ্বেয়াৰ কৰিবলৈ সাদৰেৰে অনুৰোধ জনালোঁ।
ধন্যবাদ।
ৱিকি কনফাৰেন্স ইণ্ডিয়া ২০২৬ আয়োজক দল
-[[সদস্য:Gnoeee|Gnoeee]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Gnoeee|বাৰ্তা]]) 20:49, 28 March 2026 (ইউ.টি.চি.)
== Join the sixth Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia! ==
<div lang="en" dir="ltr">
[[File:Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia 2026.png|right|250px|thumb|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Ukraine%27s_Cultural_Diplomacy_Month_2026|Join our campaign!]]
{{int:please-translate}}
Dear Wikipedians!
[[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Ukraine|Wikimedia Ukraine]], in cooperation with the [[:en:Ministry of Foreign Affairs of Ukraine|MFA of Ukraine]] and [[:en:Ukrainian Institute|Ukrainian Institute]], has launched the sixth edition of writing challenge "'''[[:m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Ukraine's Cultural Diplomacy Month]]'''", which lasts from '''1st April''' until '''30th April 2026'''.
The initiative aims to promote knowledge about Ukrainian culture abroad by creating and improving Wikipedia articles in multiple languages. This year marks the sixth edition of the campaign, which will focus on contemporary culture, making today’s artistic voices and practices more visible to international audiences.
🧩'''How to participate?'''
Choose an article from the suggested list → Write an article in your language, or improve an existing one according to the rules → Add your contribution to the contest page and calculate your points → Win prizes and receive a certificate of participation → Become a promoter of truthful knowledge about Ukraine.
🧩'''[[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Check our main page for more information]]'''.
'''If you are interested in coordinating long-term community engagement for the campaign and becoming a local ambassador, we would love to hear from you! Please let us know your interest.'''
If not, then we encourage you to translate the [[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|landing page of the contest]] and [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MessageGroupStats?group=Centralnotice-tgroup-UCDM2026banner&messages=&language=en&x=D banner] into your own language.
Also, we set up a [[:m:CentralNotice/Request/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|banner]] to notify users of the possibility to participate in this challenge!
[[:m:User:OlesiaLukaniuk (WMUA)|OlesiaLukaniuk (WMUA)]] ([[:m:User talk:OlesiaLukaniuk (WMUA)|talk]]) 04:35, 1 April 2026 (UTC)
</div>
<!-- Message sent by User:OlesiaLukaniuk (WMUA)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:OlesiaLukaniuk_(WMUA)/list_of_wikis&oldid=28552112 -->
== Action Required: Update templates/modules for electoral maps (Migrating from P1846 to P14226) ==
Hello everyone,
This is a notice regarding an ongoing data migration on Wikidata that may affect your election-related templates and Lua modules (such as <code>Module:Itemgroup/list</code>).
'''The Change:'''<br />
Currently, many templates pull electoral maps from Wikidata using the property [[:d:Property:P1846|P1846]], combined with the qualifier [[:d:Property:P180|P180]]: [[:d:Q19571328|Q19571328]].
We are migrating this data (across roughly 4,000 items) to a newly created, dedicated property: '''[[:d:Property:P14226|P14226]]'''.
'''What You Need To Do:'''<br />
To ensure your templates and infoboxes do not break or lose their maps, please update your local code to fetch data from [[:d:Property:P14226|P14226]] instead of the old [[:d:Property:P1846|P1846]] + [[:d:Property:P180|P180]] structure. A [[m:Wikidata/Property Migration: P1846 to P14226/List|list of pages]] was generated using Wikimedia Global Search.
'''Deadline:'''<br />
We are temporarily retaining the old data on [[:d:Property:P1846|P1846]] to allow for a smooth transition. However, to complete the data cleanup on Wikidata, the old [[:d:Property:P1846|P1846]] statements will be removed after '''May 1, 2026'''. Please update your modules and templates before this date to prevent any disruption to your wiki's election articles.
Let us know if you have any questions or need assistance with the query logic. Thank you for your help! [[User:ZI Jony|ZI Jony]] using [[সদস্য:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[সদস্য বাৰ্তা:MediaWiki message delivery|বাৰ্তা]]) 17:12, 3 April 2026 (ইউ.টি.চি.)
<!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=29941252 -->
== Invitation to join South Asian Community and the Annual Planning Discussions with WMF ==
"Kindly feel free to translate this text into your own language."
Dear Community member,
We would like to invite you all to the April edition of the South Asia Open Community Call that will focus on a discussion with the leadership of the Wikimedia Foundation on their [[:m:Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027|Annual Plan (2026-2027)]].
The [[:m:Wikimedia Foundation Annual Plan|Foundation’s Annual Plan]] is a high-level roadmap for what the organisation aims to achieve in the coming year. It includes not only the foundation’s Goals, Progress, and plan but also a summary of Global Trends that impact the present and future of our movement.
This is the right time for the South Asia community to participate and share their thoughts on the Wikimedia Foundation’s annual plan, helping shape it together. Share your hopes, concerns, bold ideas, and specific requests to contribute to the Foundation’s planning.
Hence, the next [[:m:South Asia Open Community Call|South Asia Open Community Call]] will be hosted on the following dates/times. Please mark the same in your calendar and sign up [[:m:Event:South Asia Open Community Call, April 2026|here]].
* Platform: Google Meet
* Date: 17th April, 2026
* Time: 1930-2045 IST (1400-1515 UTC)
* Registration Link: [[:m:Event:South Asia Open Community Call, April 2026|here]]
Note: Only those who have registered will receive the joining link.
Look forward to seeing you on the call,
Best, [[সদস্য:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[সদস্য বাৰ্তা:MediaWiki message delivery|বাৰ্তা]]) 18:41, 5 April 2026 (ইউ.টি.চি.)
<!-- Message sent by User:Nitesh Gill@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Nitesh_Gill/lists/Indic_VPs&oldid=29127818 -->
== Request for comment (global AI policy) ==
<bdi lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">
Apologies for writing in English. {{int:Please-translate}}
A [[:m:Requests for comment/Artificial intelligence policy|request for comment]] is currently being held to decide on a global AI policy. {{int:Feedback-thanks-title}}
[[সদস্য:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[সদস্য বাৰ্তা:MediaWiki message delivery|বাৰ্তা]]) 00:57, 26 April 2026 (ইউ.টি.চি.)
</bdi>
<!-- Message sent by User:Codename Noreste@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30424282 -->
== <span lang="en" dir="ltr">Migration to Parsoid</span> ==
<div lang="en" dir="ltr">
<section begin="announcement-content" />
<em>[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Product and Technology/Parsoid Read Views/Read View Announcement|Read this in another language]]</em>
Hello everyone! I am glad to inform you that as the next step in the [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification|Parser Unification]] project, Parsoid will soon be turned on as the default article renderer on your wiki. We are gradually increasing the number of wikis using Parsoid, with the intention of making it the default wikitext parser for MediaWiki's next long-term support release. This will make our wikis more reliable and consistent for editors, readers, and tools to use, as well as making the development of future wikitext features easier.
If this disrupts your workflow, don’t worry! You can still opt out through a user preference or turn Parsoid off on the current page using the Tools submenu, as described in the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserMigration|Extension:ParserMigration]] documentation.
There is [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification/Confidence Framework|more information about our roll-out strategy]] available, including the testing done before we turn on Parsoid for a new wiki.
To report bugs and issues, please look at our [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification/Known Issues|known issues]] documentation and if you found a new bug please create a phab ticket and tag the [[phab:project/view/5846|Content Transform Team in Phabricator]].
<section end="announcement-content" />
</div>
<bdi lang="en" dir="ltr">[[mw:User:ABreault (WMF)|Content Transform Team]]</bdi> 16:57, 28 April 2026 (ইউ.টি.চি.)
<!-- Message sent by User:ABreault (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Wikimedia_Foundation/Product_and_Technology/Parsoid_Read_Views/2026-04-30_Wikipedias/2&oldid=30471358 -->
== Call for Applications: TTT 2026 (Deadline Extended to 20 May) ==
''<small>Apologies for writing in English. Please feel free to translate this into your language.</small>''
Hello everyone,
We hope you are doing well.
We would like to share that applications for the [[:m:IIITH-OKI/Train the Trainer Program/2026|Train the Trainer (TTT) 2026]] program are currently open. TTT is a capacity-building initiative aimed at supporting Wikimedians in developing training, facilitation, and leadership skills.
We are happy to inform you that the scholarship application deadline has been [[:m:IIITH-OKI/Train the Trainer Program/2026/Scholarship|extended until 20 May 2026]]. We are still receiving applications and encourage interested community members, especially emerging leaders, to [https://docs.google.com/forms/d/17eq6lJNCTVBoKRqz5IdSCiYWv-eHBrYRnx1wXfncwLI/viewform?edit_requested=true&pli=1 apply].
We also request your support in sharing this opportunity within your communities and networks, so that it can reach a wider and more diverse group of participants.
Thank you for your continued support. '''OKI (IIIT-H)''' [[সদস্য:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[সদস্য বাৰ্তা:MediaWiki message delivery|বাৰ্তা]]) 13:02, 17 May 2026 (ইউ.টি.চি.)
<!-- Message sent by User:Nitesh (OKI)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Nitesh_Gill/lists/Indic_VPs&oldid=30361720 -->
3oz04ndm818nv8jv0xm07g9zfdf55lq
দৰং মহাবিদ্যালয়
0
6429
606907
535861
2026-05-17T17:20:05Z
Kandarpajit Kallol
6257
/* */
606907
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox university
|name = দৰং মহাবিদ্যালয়
|logo = [[File:Darrang College Logo.gif|150px]]
|image_name = Darrang college new front gate.jpg
|image_size = 200px
|caption = দৰং মহাবিদ্যালয়ৰ মূল প্ৰবেশদ্বাৰ
|motto = Be a Jewel Among Men
|established = ১৯৪৫
|type = মহাবিদ্যালয়
| location = [[তেজপুৰ]],[[অসম]], [[ভাৰত]] {{flagicon|IND}}
| president = ড° খৰ্গেশ্বৰ বৰকাকতি
| principal = ড° পলাশমনি শইকীয়া
| campus = চহৰাঞ্চল
|website = {{url|http://www.darrangcollege.ac.in/}}
}}
'''দৰং মহাবিদ্যালয়''' ({{lang-en|Darrang College}}) [[তেজপুৰ]] চহৰৰ উচ্চ শিক্ষাৰ অন্যতম কেন্দ্ৰস্থল। মহাবিদ্যালয়খনি ১৯৪৫ খ্ৰীষ্টাব্দত স্থাপিত কৰা হৈছিল। প্ৰতিষ্ঠাপক অধ্যক্ষ আছিল জ্যেষ্ঠ স্বাধীনতা সংগ্ৰামী কামাখ্যা প্ৰসাদ ত্ৰিপাঠী।<ref name=dc>{{cite web |url=https://darrangcollege.ac.in/about.php|title=About College
|publisher=Darrang College |access-date=3 জুন 2024}}</ref>
==পাঠ্যক্ৰমসমূহ==
দৰং মহাবিদ্যালয়ত নিম্নোক্ত পাঠ্যক্ৰমসমূহৰ শিক্ষা প্ৰদান কৰা হয়। মহাবিদ্যালয়খনি [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ অধীনস্থ।
* উচ্চতৰ মাধ্যমিক (কলা, বাণিজ্য আৰু বিজ্ঞান)
* স্নাতক (কলা, বাণিজ্য আৰু বিজ্ঞান)
* ইউ জি চি কেৰিয়াৰমুখী পাঠ্যক্ৰম <ref>{{cite web|url=https://https/|title=Academics|publisher=Darrang College|access-date=3 জুন 2024|archivedate=2020-06-25|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200625000000/https://https//udn.com/news/story/121424/4659358|deadurl=yes}}</ref>
==শৈক্ষিক বিভাগসমূহ==
{{multicol}}
===কলা===
* ইংৰাজী বিভাগ
* অসমীয়া বিভাগ
* শিক্ষা বিভাগ
* অৰ্থনীতি বিভাগ
* ইতিহাস বিভাগ
* ৰাজনীতি বিজ্ঞান বিভাগ
* দৰ্শন বিভাগ
* সমাজতত্ত্ব বিভাগ
* হিন্দী বিভাগ
* সংস্কৃত বিভাগ
* ভূগোল বিভাগ
{{col-break}}
===বিজ্ঞান===
* উদ্ভিদ বিজ্ঞান বিভাগ
* প্ৰাণী বিজ্ঞান বিভাগ
* ৰসায়ন বিজ্ঞান বিভাগ
* পদাৰ্থ বিজ্ঞান বিভাগ
* অৰ্থনীতি বিভাগ
* গণিত বিভাগ
* মনোবিজ্ঞান বিভাগ
* গাৰ্হস্থ্য বিভাগ
* পৰিসংখ্যা বিভাগ
===বাণিজ্য===
* হিচাপবিদ্যা
* ব্যৱসায় পৰিচালনা
{{col-end}}
==মহাবিদ্যালয়ৰ সুবিধাসমূহ==
*গ্ৰন্থাগাৰ
*ছাত্ৰাবাস
*ছাত্ৰীনিবাস
*খেলপথাৰ
[[File:Darrang College Gate.jpg|thumb|দৰং মহাবিদ্যালয়ৰ পূৰ্বৰ মুখ্য তোৰণ]]
==আন্তঃগাঁথনি==
* শৈক্ষিক ভৱন
* পুথিভঁৰাল
* প্ৰেক্ষাগৃহ
* ছাত্ৰ আৰু ছাত্ৰীৱাস
* কেণ্টিন
* জিৰণি কোঠা
* খোৱাপানী
* ক্ৰীড়া
* পাৰ্কিং
* নীৰৱচ্ছিন্ন শক্তি যোগান
* ছাত্ৰ একতা সভাৰ কাৰ্যালয়
* প্ৰাক্তন ছাত্ৰ কাৰ্যালয়
* কম্পিউটাৰ কেন্দ্ৰ
* [[ইন্দিৰা গান্ধী ৰাষ্ট্ৰীয় মুক্ত বিশ্ববিদ্যালয়|IGNOU]]ৰ কনভাৰ্জেন্স চেণ্টাৰ
* আইডিঅ'ল চেণ্টাৰ
* কেৰিয়াৰ কাউন্সেলিং আৰু প্লেচমেণ্ট চেল
* ইডুছাট
* মহিলা অধ্যয়ন কোষ
* পৰিৱেশ অধ্যয়ন কেন্দ্ৰ
* BIOTECH HUB
* সংৰক্ষণ অধ্যয়নৰ কেন্দ্ৰ
* বৃত্তিমূলক অধ্যয়ন কেন্দ্ৰ
* ECIL পাঠ্যক্ৰম কেন্দ্ৰ<ref>{{cite web |url=https://darrangcollege.ac.in/infrastructure.php |title=Infrastructure|publisher=Darrang College |access-date=3 জুন 2024}}</ref>
==স্বীকৃতি==
ভাৰতীয় ৰাষ্ট্ৰীয় মূল্যায়ন আৰু স্বীকৃতি পৰিষদে (NAAC) এই প্ৰতিষ্ঠানটোক ইয়াৰ পুনৰ স্বীকৃতি (তৃতীয় চক্ৰ)ত B+ গ্ৰেড প্ৰদান কৰিছে। এই স্বীকৃতি ২০১৯ চনৰ ২৭ মাৰ্চৰ পৰা ২০২৪ চনৰ ২৮ মাৰ্চলৈ বৈধ। এই সময়ছোৱাত,প্ৰতিষ্ঠানটোৱে ৪ পইণ্টৰ স্কেলত ২.৬৮ৰ সন্মানীয় চিজিপিএ লাভ কৰিছে। <ref>{{cite web |url=https://darrangcollege.ac.in/about.php|title=About College
|publisher=Darrang College |access-date=3 জুন 2024}}</ref>
==তথ্য সংগ্ৰহ==
{{Reflist}}
<references/>
==বাহ্যিক সংযোগ==
*{{official website|https://darrangcollege.ac.in/}}
{{অসমৰ শৈক্ষিক প্ৰতিষ্ঠানসমূহ}}
{{গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ অধীনস্থ মহাবিদ্যালয়সমূহ}}
[[শ্ৰেণী:অসমৰ মহাবিদ্যালয়সমূহ]]
[[শ্ৰেণী:গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ অধীনস্থ মহাবিদ্যালয়সমূহ]]
[[শ্ৰেণী:তেজপুৰ]]
92kdw514g5o59jdhp8lnkclgbjsi8dj
606908
606907
2026-05-17T17:22:00Z
Kandarpajit Kallol
6257
606908
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox university
|name = দৰং মহাবিদ্যালয়
|logo = [[File:Darrang College Logo.gif|150px]]
|image_name = Darrang college new front gate.jpg
|image_size = 200px
|caption = দৰং মহাবিদ্যালয়ৰ মূল প্ৰবেশদ্বাৰ
|motto = Be a Jewel Among Men
|established = ১৯৪৫
|type = মহাবিদ্যালয়
| location = [[তেজপুৰ]],[[অসম]], [[ভাৰত]] {{flagicon|IND}}
| president = ড° খৰ্গেশ্বৰ বৰকাকতি
| principal = ড° পলাশমনি শইকীয়া
| campus = চহৰাঞ্চল
|website = {{url|http://www.darrangcollege.ac.in/}}
}}
'''দৰং মহাবিদ্যালয়''' ({{lang-en|Darrang College}}) [[তেজপুৰ]] চহৰৰ উচ্চ শিক্ষাৰ অন্যতম কেন্দ্ৰস্থল। মহাবিদ্যালয়খনি ১৯৪৫ খ্ৰীষ্টাব্দত স্থাপিত কৰা হৈছিল। প্ৰতিষ্ঠাপক অধ্যক্ষ আছিল জ্যেষ্ঠ স্বাধীনতা সংগ্ৰামী কামাখ্যা প্ৰসাদ ত্ৰিপাঠী।<ref name=dc>{{cite web |url=https://darrangcollege.ac.in/about.php|title=About College
|publisher=Darrang College |access-date=3 জুন 2024}}</ref>
==পাঠ্যক্ৰমসমূহ==
দৰং মহাবিদ্যালয়ত নিম্নোক্ত পাঠ্যক্ৰমসমূহৰ শিক্ষা প্ৰদান কৰা হয়। মহাবিদ্যালয়খনি [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ অধীনস্থ।
* উচ্চতৰ মাধ্যমিক (কলা, বাণিজ্য আৰু বিজ্ঞান)
* স্নাতক (কলা, বাণিজ্য আৰু বিজ্ঞান)
* ইউ জি চি কেৰিয়াৰমুখী পাঠ্যক্ৰম <ref>{{cite web|url=https://https/|title=Academics|publisher=Darrang College|access-date=3 জুন 2024|archivedate=2020-06-25|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200625000000/https://https//udn.com/news/story/121424/4659358|deadurl=yes}}</ref>
==শৈক্ষিক বিভাগসমূহ==
{{multicol}}
===কলা===
* ইংৰাজী বিভাগ
* অসমীয়া বিভাগ
* শিক্ষা বিভাগ
* অৰ্থনীতি বিভাগ
* ইতিহাস বিভাগ
* ৰাজনীতি বিজ্ঞান বিভাগ
* দৰ্শন বিভাগ
* সমাজতত্ত্ব বিভাগ
* হিন্দী বিভাগ
* সংস্কৃত বিভাগ
* ভূগোল বিভাগ
{{col-break}}
===বিজ্ঞান===
* উদ্ভিদ বিজ্ঞান বিভাগ
* প্ৰাণী বিজ্ঞান বিভাগ
* ৰসায়ন বিজ্ঞান বিভাগ
* পদাৰ্থ বিজ্ঞান বিভাগ
* অৰ্থনীতি বিভাগ
* গণিত বিভাগ
* মনোবিজ্ঞান বিভাগ
* গাৰ্হস্থ্য বিভাগ
* পৰিসংখ্যা বিভাগ
===বাণিজ্য===
* হিচাপবিদ্যা
* ব্যৱসায় পৰিচালনা
{{col-end}}
==মহাবিদ্যালয়ৰ সুবিধাসমূহ==
*গ্ৰন্থাগাৰ
*ছাত্ৰাবাস
*ছাত্ৰীনিবাস
*খেলপথাৰ
[[File:Darrang College Gate.jpg|thumb|দৰং মহাবিদ্যালয়ৰ পূৰ্বৰ মুখ্য তোৰণ]]
==আন্তঃগাঁথনি==
* শৈক্ষিক ভৱন
* পুথিভঁৰাল
* প্ৰেক্ষাগৃহ
* ছাত্ৰ আৰু ছাত্ৰীৱাস
* কেণ্টিন
* জিৰণি কোঠা
* খোৱাপানী
* ক্ৰীড়া
* পাৰ্কিং
* নীৰৱচ্ছিন্ন শক্তি যোগান
* ছাত্ৰ একতা সভাৰ কাৰ্যালয়
* প্ৰাক্তন ছাত্ৰ কাৰ্যালয়
* কম্পিউটাৰ কেন্দ্ৰ
* [[ইন্দিৰা গান্ধী ৰাষ্ট্ৰীয় মুক্ত বিশ্ববিদ্যালয়|IGNOU]]ৰ কনভাৰ্জেন্স চেণ্টাৰ
* আইডিঅ'ল চেণ্টাৰ
* কেৰিয়াৰ কাউন্সেলিং আৰু প্লেচমেণ্ট চেল
* ইডুছাট
* মহিলা অধ্যয়ন কোষ
* পৰিৱেশ অধ্যয়ন কেন্দ্ৰ
* BIOTECH HUB
* সংৰক্ষণ অধ্যয়নৰ কেন্দ্ৰ
* বৃত্তিমূলক অধ্যয়ন কেন্দ্ৰ
* ECIL পাঠ্যক্ৰম কেন্দ্ৰ<ref>{{cite web |url=https://darrangcollege.ac.in/infrastructure.php |title=Infrastructure|publisher=Darrang College |access-date=3 জুন 2024}}</ref>
==স্বীকৃতি==
ভাৰতীয় ৰাষ্ট্ৰীয় মূল্যায়ন আৰু স্বীকৃতি পৰিষদে (NAAC) এই প্ৰতিষ্ঠানটোক ইয়াৰ পুনৰ স্বীকৃতি (তৃতীয় চক্ৰ)ত B+ গ্ৰেড প্ৰদান কৰিছে। এই স্বীকৃতি ২০১৯ চনৰ ২৭ মাৰ্চৰ পৰা ২০২৪ চনৰ ২৮ মাৰ্চলৈ বৈধ। এই সময়ছোৱাত,প্ৰতিষ্ঠানটোৱে ৪ পইণ্টৰ স্কেলত ২.৬৮ৰ সন্মানীয় চিজিপিএ লাভ কৰিছে।<ref name=dc/>
==তথ্য সংগ্ৰহ==
{{Reflist}}
<references/>
==বাহ্যিক সংযোগ==
*{{official website|https://darrangcollege.ac.in/}}
{{অসমৰ শৈক্ষিক প্ৰতিষ্ঠানসমূহ}}
{{গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ অধীনস্থ মহাবিদ্যালয়সমূহ}}
[[শ্ৰেণী:অসমৰ মহাবিদ্যালয়সমূহ]]
[[শ্ৰেণী:গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ অধীনস্থ মহাবিদ্যালয়সমূহ]]
[[শ্ৰেণী:তেজপুৰ]]
lrkc8m1zaeb1cjd4rgx1l78xmh64s6b
606909
606908
2026-05-17T17:22:17Z
Kandarpajit Kallol
6257
606909
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox university
|name = দৰং মহাবিদ্যালয়
|logo = [[File:Darrang College Logo.gif|150px]]
|image_name = Darrang college new front gate.jpg
|image_size = 200px
|caption = দৰং মহাবিদ্যালয়ৰ মূল প্ৰবেশদ্বাৰ
|motto = Be a Jewel Among Men
|established = ১৯৪৫
|type = মহাবিদ্যালয়
| location = [[তেজপুৰ]],[[অসম]], [[ভাৰত]] {{flagicon|IND}}
| president = ড° খৰ্গেশ্বৰ বৰকাকতি
| principal = ড° পলাশমনি শইকীয়া
| campus = চহৰাঞ্চল
|website = {{url|http://www.darrangcollege.ac.in/}}
}}
'''দৰং মহাবিদ্যালয়''' ({{lang-en|Darrang College}}) [[তেজপুৰ]] চহৰৰ উচ্চ শিক্ষাৰ অন্যতম কেন্দ্ৰস্থল। মহাবিদ্যালয়খনি ১৯৪৫ খ্ৰীষ্টাব্দত স্থাপিত কৰা হৈছিল। প্ৰতিষ্ঠাপক অধ্যক্ষ আছিল জ্যেষ্ঠ স্বাধীনতা সংগ্ৰামী কামাখ্যা প্ৰসাদ ত্ৰিপাঠী।<ref name=dc>{{cite web |url=https://darrangcollege.ac.in/about.php|title=About College
|publisher=Darrang College |access-date=3 জুন 2024}}</ref>
==পাঠ্যক্ৰমসমূহ==
দৰং মহাবিদ্যালয়ত নিম্নোক্ত পাঠ্যক্ৰমসমূহৰ শিক্ষা প্ৰদান কৰা হয়। মহাবিদ্যালয়খনি [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ অধীনস্থ।
* উচ্চতৰ মাধ্যমিক (কলা, বাণিজ্য আৰু বিজ্ঞান)
* স্নাতক (কলা, বাণিজ্য আৰু বিজ্ঞান)
* ইউ জি চি কেৰিয়াৰমুখী পাঠ্যক্ৰম<ref>{{cite web|url=https://https/|title=Academics|publisher=Darrang College|access-date=3 জুন 2024|archivedate=2020-06-25|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200625000000/https://https//udn.com/news/story/121424/4659358|deadurl=yes}}</ref>
==শৈক্ষিক বিভাগসমূহ==
{{multicol}}
===কলা===
* ইংৰাজী বিভাগ
* অসমীয়া বিভাগ
* শিক্ষা বিভাগ
* অৰ্থনীতি বিভাগ
* ইতিহাস বিভাগ
* ৰাজনীতি বিজ্ঞান বিভাগ
* দৰ্শন বিভাগ
* সমাজতত্ত্ব বিভাগ
* হিন্দী বিভাগ
* সংস্কৃত বিভাগ
* ভূগোল বিভাগ
{{col-break}}
===বিজ্ঞান===
* উদ্ভিদ বিজ্ঞান বিভাগ
* প্ৰাণী বিজ্ঞান বিভাগ
* ৰসায়ন বিজ্ঞান বিভাগ
* পদাৰ্থ বিজ্ঞান বিভাগ
* অৰ্থনীতি বিভাগ
* গণিত বিভাগ
* মনোবিজ্ঞান বিভাগ
* গাৰ্হস্থ্য বিভাগ
* পৰিসংখ্যা বিভাগ
===বাণিজ্য===
* হিচাপবিদ্যা
* ব্যৱসায় পৰিচালনা
{{col-end}}
==মহাবিদ্যালয়ৰ সুবিধাসমূহ==
*গ্ৰন্থাগাৰ
*ছাত্ৰাবাস
*ছাত্ৰীনিবাস
*খেলপথাৰ
[[File:Darrang College Gate.jpg|thumb|দৰং মহাবিদ্যালয়ৰ পূৰ্বৰ মুখ্য তোৰণ]]
==আন্তঃগাঁথনি==
* শৈক্ষিক ভৱন
* পুথিভঁৰাল
* প্ৰেক্ষাগৃহ
* ছাত্ৰ আৰু ছাত্ৰীৱাস
* কেণ্টিন
* জিৰণি কোঠা
* খোৱাপানী
* ক্ৰীড়া
* পাৰ্কিং
* নীৰৱচ্ছিন্ন শক্তি যোগান
* ছাত্ৰ একতা সভাৰ কাৰ্যালয়
* প্ৰাক্তন ছাত্ৰ কাৰ্যালয়
* কম্পিউটাৰ কেন্দ্ৰ
* [[ইন্দিৰা গান্ধী ৰাষ্ট্ৰীয় মুক্ত বিশ্ববিদ্যালয়|IGNOU]]ৰ কনভাৰ্জেন্স চেণ্টাৰ
* আইডিঅ'ল চেণ্টাৰ
* কেৰিয়াৰ কাউন্সেলিং আৰু প্লেচমেণ্ট চেল
* ইডুছাট
* মহিলা অধ্যয়ন কোষ
* পৰিৱেশ অধ্যয়ন কেন্দ্ৰ
* BIOTECH HUB
* সংৰক্ষণ অধ্যয়নৰ কেন্দ্ৰ
* বৃত্তিমূলক অধ্যয়ন কেন্দ্ৰ
* ECIL পাঠ্যক্ৰম কেন্দ্ৰ<ref>{{cite web |url=https://darrangcollege.ac.in/infrastructure.php |title=Infrastructure|publisher=Darrang College |access-date=3 জুন 2024}}</ref>
==স্বীকৃতি==
ভাৰতীয় ৰাষ্ট্ৰীয় মূল্যায়ন আৰু স্বীকৃতি পৰিষদে (NAAC) এই প্ৰতিষ্ঠানটোক ইয়াৰ পুনৰ স্বীকৃতি (তৃতীয় চক্ৰ)ত B+ গ্ৰেড প্ৰদান কৰিছে। এই স্বীকৃতি ২০১৯ চনৰ ২৭ মাৰ্চৰ পৰা ২০২৪ চনৰ ২৮ মাৰ্চলৈ বৈধ। এই সময়ছোৱাত,প্ৰতিষ্ঠানটোৱে ৪ পইণ্টৰ স্কেলত ২.৬৮ৰ সন্মানীয় চিজিপিএ লাভ কৰিছে।<ref name=dc/>
==তথ্য সংগ্ৰহ==
{{Reflist}}
<references/>
==বাহ্যিক সংযোগ==
*{{official website|https://darrangcollege.ac.in/}}
{{অসমৰ শৈক্ষিক প্ৰতিষ্ঠানসমূহ}}
{{গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ অধীনস্থ মহাবিদ্যালয়সমূহ}}
[[শ্ৰেণী:অসমৰ মহাবিদ্যালয়সমূহ]]
[[শ্ৰেণী:গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ অধীনস্থ মহাবিদ্যালয়সমূহ]]
[[শ্ৰেণী:তেজপুৰ]]
qrjpq51lvh1drzo4l65rrntuu3dylcm
তেজপুৰ মহাবিদ্যালয়
0
6436
607044
321709
2026-05-18T10:50:14Z
প্ৰিয়াংকু বৰা
45871
তথ্য শুধৰণি কৰা হয়
607044
wikitext
text/x-wiki
{{unreferenced}}
{{Infobox university
|name = তেজপুৰ মহাবিদ্যালয়
|logo =[[File:Tezpur College Logo.gif]]
|image_name =Tezpur College, Tezpur.jpg
|caption = তেজপুৰ মহাবিদ্যালয়ৰ মূল প্ৰবেশদ্বাৰ
|motto =
|established = ১৯৬৫
|type = মহাবিদ্যালয়
|city = [[তেজপুৰ]]
|state = [[অসম]]
|country = [[ভাৰত]] {{flagicon|IND}}
| president = শ্ৰী শৈলজা কুমাৰ পদ্মপতি
| principal = ড° মনোজ কুমাৰ হাজৰিকা
|website = [http://tezpurcollege.org/ tezpurcollege.com]
}}
'''তেজপুৰ মহাবিদ্যালয়''' কলা আৰু বাণিজ্য শাখাৰ ছাত্ৰ ছাত্ৰীৰ বাবে উচ্চ শিক্ষাৰ এক কেন্দ্ৰস্থল। এইখন [[অসম]]ৰ [[তেজপুৰ]] চহৰত, [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ]] নদীৰ উত্তৰ পাৰে তেজপুৰ কেন্দ্ৰীয় কাৰাগাৰৰ দক্ষিণ দিশত আৰু [[অগ্নিগড়]] পাহাৰৰ নিচেই কাষত অবস্থিত।
==ইতিহাস==
মহাবিদ্যালয়খন ১৯৬৫ খ্ৰীষ্টাব্দত স্থাপিত কৰা হৈছিল। এই মহাবিদ্যালয়খন প্ৰতিষ্ঠাৰ প্ৰচেষ্টাৰ মূল গুৰি ধৰোঁতা আছিল দুলাল চন্দ্ৰ ভট্টাচাৰ্য। ইয়াৰ প্ৰতিষ্ঠাপক অধ্যক্ষ আছিল কুমাৰ পদ্ম প্ৰসাদ। ১৯৬৭ চনত চন্দ্ৰ মোহন মেধি দেৱক সৰ্বপ্ৰথম স্থায়ী অধ্যক্ষ হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়।
==পথ নিৰ্দেশনা==
[[তেজপুৰ]] চহৰ অসমৰ ৰাজধানী [[গুৱাহাটী]]ৰ পৰা বাচেৰে প্ৰায় চাৰি ঘণ্টা আৰু বায়ুপথেৰে প্ৰায় ৩৫ মিনিটৰ দূৰত্বত অৱস্থিত। ইয়াৰ নিকটতম অসামৰিক বিমানকোঠ হৈছে [[শালনি]]। তেজপুৰলৈ [[অসম]]ৰ যিকোনো স্থানৰ পৰা বাচ আৰু অন্যান্য বাহনৰ সূচল যোগাযোগ ব্যবস্থাও আছে। স্থানীয়ভাবে ইয়াত অট'ৰিক্সা আৰু ৰিক্সাৰ সহায়ত কম খৰচতে ভ্ৰমণ কৰিব পাৰি।
==বিভাগ ==
[[Image:Tezpur College.JPG|200px|thumb|তেজপুৰ মহাবিদ্যালয়]]
মহাবিদ্যালয়খনত বৰ্ত্তমান তলত উল্লিখিত বিভাগসমূহ আছে।
# অসমীয়া
# অৰ্থনীতি বিজ্ঞান
# ইতিহাস
# ইংৰাজী
# উদ্ভিদ বিজ্ঞান
# গণিত
# তৰ্কবিজ্ঞান আৰু দৰ্শন
# বাণিজ্য
# ভূগোল
# ৰাজনীতি বিজ্ঞান
==পাঠ্যক্ৰম==
তেজপুৰ মহাবিদ্যালয়ত উচ্চতৰ মাধ্যমিক (কলা আৰু বাণিজ্য), স্নাতক মহলাত বিভিন্ন পাঠ্যক্ৰমৰ ব্যৱস্থা আছে। বৰ্তমান স্নাতক মহলাত উপলব্ধ থকা পাঠ্যক্ৰম সমূহ হৈছে:
{{multicol}}
;কলা শাখা
* সাধাৰণ ইংৰাজী (General English)
* অৰ্থনীতি বিজ্ঞান
* ৰাজীনীতি বিজ্ঞান
* দৰ্শন
* ভূগোল
* বুৰঞ্জী
* আধুনিক ভাৰতীয় ভাষা (Modern Indian Language, MIL)
** অসমীয়া
** হিন্দী
** বাংলা
{{col-break}}
;পেছাদাৰী পাঠ্যক্ৰম:
*কম্পিউটাৰ ব্যৱহাৰৰ স্নাতক (bachelor of computer application)
*তথ্য-প্ৰযুক্তি বিজ্ঞান স্নাতক (B.Sc. IT)
;বাণিজ্য শাখা
*সাধাৰণ স্নাতক পাঠ্যক্ৰম
*মেজৰ: একাউণ্টেন্সী, ব্যৱসায় পৰিচালনা
{{col-end}}
==তথ্য সংগ্ৰহ==
{{reflist}}
{{অসমৰ শৈক্ষিক প্ৰতিষ্ঠানসমূহ}}
[[শ্ৰেণী:অসমৰ মহাবিদ্যালয়সমূহ]]
[[শ্ৰেণী:তেজপুৰ]]
igxrf28gre03vyggcicc6t1rhnxddu0
607046
607044
2026-05-18T10:53:33Z
প্ৰিয়াংকু বৰা
45871
তথ্য শুধৰণি কৰা হয়
607046
wikitext
text/x-wiki
{{unreferenced}}
{{Infobox university
|name = তেজপুৰ মহাবিদ্যালয়
|logo =[[File:Tezpur College Logo.gif]]
|image_name =Tezpur College, Tezpur.jpg
|caption = তেজপুৰ মহাবিদ্যালয়ৰ মূল প্ৰবেশদ্বাৰ
|motto =
|established = ১৯৬৫
|type = মহাবিদ্যালয়
|city = [[তেজপুৰ]]
|state = [[অসম]]
|country = [[ভাৰত]] {{flagicon|IND}}
| president = শ্ৰী শৈলজা কুমাৰ পদ্মপতি
| principal = ড° মনোজ কুমাৰ হাজৰিকা
|website = [http://www.tezpurcollege.com
}}
'''তেজপুৰ মহাবিদ্যালয়''' কলা আৰু বাণিজ্য শাখাৰ ছাত্ৰ ছাত্ৰীৰ বাবে উচ্চ শিক্ষাৰ এক কেন্দ্ৰস্থল। এইখন [[অসম]]ৰ [[তেজপুৰ]] চহৰত, [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ]] নদীৰ উত্তৰ পাৰে তেজপুৰ কেন্দ্ৰীয় কাৰাগাৰৰ দক্ষিণ দিশত আৰু [[অগ্নিগড়]] পাহাৰৰ নিচেই কাষত অবস্থিত।
==ইতিহাস==
মহাবিদ্যালয়খন ১৯৬৫ খ্ৰীষ্টাব্দত স্থাপিত কৰা হৈছিল। এই মহাবিদ্যালয়খন প্ৰতিষ্ঠাৰ প্ৰচেষ্টাৰ মূল গুৰি ধৰোঁতা আছিল দুলাল চন্দ্ৰ ভট্টাচাৰ্য। ইয়াৰ প্ৰতিষ্ঠাপক অধ্যক্ষ আছিল কুমাৰ পদ্ম প্ৰসাদ। ১৯৬৭ চনত চন্দ্ৰ মোহন মেধি দেৱক সৰ্বপ্ৰথম স্থায়ী অধ্যক্ষ হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়।
==পথ নিৰ্দেশনা==
[[তেজপুৰ]] চহৰ অসমৰ ৰাজধানী [[গুৱাহাটী]]ৰ পৰা বাচেৰে প্ৰায় চাৰি ঘণ্টা আৰু বায়ুপথেৰে প্ৰায় ৩৫ মিনিটৰ দূৰত্বত অৱস্থিত। ইয়াৰ নিকটতম অসামৰিক বিমানকোঠ হৈছে [[শালনি]]। তেজপুৰলৈ [[অসম]]ৰ যিকোনো স্থানৰ পৰা বাচ আৰু অন্যান্য বাহনৰ সূচল যোগাযোগ ব্যবস্থাও আছে। স্থানীয়ভাবে ইয়াত অট'ৰিক্সা আৰু ৰিক্সাৰ সহায়ত কম খৰচতে ভ্ৰমণ কৰিব পাৰি।
==বিভাগ ==
[[Image:Tezpur College.JPG|200px|thumb|তেজপুৰ মহাবিদ্যালয়]]
মহাবিদ্যালয়খনত বৰ্ত্তমান তলত উল্লিখিত বিভাগসমূহ আছে।
# অসমীয়া
# অৰ্থনীতি বিজ্ঞান
# ইতিহাস
# ইংৰাজী
# উদ্ভিদ বিজ্ঞান
# গণিত
# তৰ্কবিজ্ঞান আৰু দৰ্শন
# বাণিজ্য
# ভূগোল
# ৰাজনীতি বিজ্ঞান
==পাঠ্যক্ৰম==
তেজপুৰ মহাবিদ্যালয়ত উচ্চতৰ মাধ্যমিক (কলা আৰু বাণিজ্য), স্নাতক মহলাত বিভিন্ন পাঠ্যক্ৰমৰ ব্যৱস্থা আছে। বৰ্তমান স্নাতক মহলাত উপলব্ধ থকা পাঠ্যক্ৰম সমূহ হৈছে:
{{multicol}}
;কলা শাখা
* সাধাৰণ ইংৰাজী (General English)
* অৰ্থনীতি বিজ্ঞান
* ৰাজীনীতি বিজ্ঞান
* দৰ্শন
* ভূগোল
* বুৰঞ্জী
* আধুনিক ভাৰতীয় ভাষা (Modern Indian Language, MIL)
** অসমীয়া
** হিন্দী
** বাংলা
{{col-break}}
;পেছাদাৰী পাঠ্যক্ৰম:
*কম্পিউটাৰ ব্যৱহাৰৰ স্নাতক (bachelor of computer application)
*তথ্য-প্ৰযুক্তি বিজ্ঞান স্নাতক (B.Sc. IT)
;বাণিজ্য শাখা
*সাধাৰণ স্নাতক পাঠ্যক্ৰম
*মেজৰ: একাউণ্টেন্সী, ব্যৱসায় পৰিচালনা
{{col-end}}
==তথ্য সংগ্ৰহ==
{{reflist}}
{{অসমৰ শৈক্ষিক প্ৰতিষ্ঠানসমূহ}}
[[শ্ৰেণী:অসমৰ মহাবিদ্যালয়সমূহ]]
[[শ্ৰেণী:তেজপুৰ]]
k0gfriq6yth2yn3gipp8xihbkwqj8zw
কানীয়াৰ কীৰ্ত্তন
0
8487
607015
453334
2026-05-18T08:21:12Z
BhuyanBhaskar
16362
607015
wikitext
text/x-wiki
'কানীয়াৰ কীৰ্ত্তন' হেমচন্দ্ৰ বৰুৱাৰ দ্বাৰা লিখিত এখন অসমীয়া নাটক। ১৮৬১ চনত কানীয়াৰ কীৰ্ত্তন প্ৰকাশিত হৈছিল। প্ৰকাশৰ তাৰিখৰপৰা 'কানীয়াৰ কীৰ্ত্তন' প্ৰথমখন আধুনিক অসমীয়া নাটক। আনহাতে [[গুণাভিৰাম বৰুৱা]]ৰ দ্বাৰা ৰছিত '[[ৰাম নৱমী]]' নাটকখন ১৮৫৭ চনত লিখা হৈছিল, কিন্তু ছপা হৈ ওলাইছিল ১৮৭০ চনত।<ref name=tirtha /> কানীয়াৰ কীৰ্ত্তন নাটখনিত সেই সময়ত অসমত বহুল প্ৰচলিত [[কানি]] খোৱাৰ কুপ্ৰভাৱৰ বিষয়ে দেখুওৱা হৈছিল।<ref name=hem />
==কাহিনী সাৰাংশ==
নাটৰ কাহিনীভাগৰ সময় আহোম ৰজা পুৰন্দৰ সিংহৰ সময়ৰ। নাটকৰ চৰিত্ৰলিপিত পাণ নামে এগৰাকী গাভৰু, যিয়ে কানি খোৱাৰ বাবে ডেকাসকলক সূচল কৰি দিয়ে, তেখেত ৰজা [[পুৰন্দৰ সিংহ]]ৰ লিগিৰী বুলি উল্লেখ আছে।
ভদ্ৰেশ্বৰ বৰুৱা এগৰাকী সম্ভ্ৰান্ত অসমীয়া আৰু সোণাৰগাঁও [[মৌজা]]ৰ [[মৌজাদাৰ]]। সেই সময়ত অসমত প্ৰচলিত কানিৰ তীব্ৰ বিৰোধিতা নকৰিলেও তেখেতে কানি খোৱাৰ ফলত হোৱা কুপ্ৰভাৱৰ বিষয়ে জ্ঞাত আৰু নিজে আঁতৰত থকাৰ উপৰিও কানিৰ বিৰোধী। তেখেতৰ সন্তান কীৰ্ত্তিচন্দ্ৰই কানিৰ প্ৰভাৱ বুজিও এবাৰ ব্যৱহাৰ কৰি চাওঁ বুলি কানি আৰু সমনীয়াৰ প্ৰভাৱত কানিৰ আসক্ত হৈ পৰে। কানিৰ আসক্তি আঁতৰাবলৈ ভদ্ৰেশ্বৰ আৰু পত্নী ললিতাই কীৰ্ত্তিচন্দ্ৰলৈ চন্দ্ৰপ্ৰভাক বিয়া কৰাই আনে। কিন্তু কীৰ্ত্তিচন্দ্ৰই কানি ব্যৱহাৰ কৰা অব্যাহত ৰাখে।
তৃত্বীয় অঙ্কত কীৰ্ত্তিচন্দ্ৰৰ পতন দেখুওৱা হয়। ইতিমধ্যে মাক-দেউতাকৰ মৃত্যু হয় আৰু মৌজাৰ দায়িত্বলৈ পিঠি দিয়া কীৰ্ত্তিচন্দ্ৰই কানিৰ আসক্তিৰ বাবে মৌজা হেৰুৱাব লগীয়া হয়। লাহে লাহে ঘৰৰ সৰু-সৰু সামগ্ৰী বেচি বা কেতিয়াবা মিছা কথা কৈও কানি খোৱাটো অব্যাহত ৰাখে। শেষত মিছা সাক্ষী দিয়াৰ অপৰাধত কীৰ্ত্তিচন্দ্ৰ ফাটেকলৈ যাবলগীয়া হয়।
ফাটেকতে কানিৰ অবিহনত কীৰ্ত্তিচন্দ্ৰৰ অসুখ হ'বলৈ আৰম্ভ কৰে আৰু কানি পানৰপৰা পোৱা দুখ আৰু শাস্তিৰ কথা উল্লেখ কৰি অনুশোচনা কৰে আৰু তাতেই তেখেতৰ মৃত্যু হয়।
==নাটকখনৰ বিভাগ==
'কানীয়াৰ কীৰ্ত্তন' নাটকখনত মুঠতে চাৰিটা অঙ্ক আছে। প্ৰথম অঙ্কত তিনিটা দৃশ্য, দ্বিতীয় অঙ্কত চাৰিটা, তৃত্বীয় অঙ্কত চাৰিটা আৰু শেষৰ চতুৰ্থ অঙ্কত তিনিটা দৃশ্য আছে। অৱশ্যে নাটখনত প্ৰতিটো দৃশ্যক দৰ্শন বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref name=hem />
==প্ৰকাশ==
১৮৬১ চনত 'বাবু উৎসৱানন্দ গোসাই' (Deputy Inspector of Schools)-ৰ সহায়ত 'কানীয়াৰ কীৰ্ত্তন' প্ৰথম প্ৰকাশ হৈ ওলাইছিল। ১৮৬৮ চনত এই নাটক খনৰ দ্বিতীয় প্ৰকাশ উলিওৱা হয়। দ্বিতীয় প্ৰকাশৰ আঁৰত এ.চি.কেম্পবেলৰ (Mr. A.C. Campbell, Personal Assistant to the Agent Governor General N.E. Frontier and Commissioner of Assam) সহায়ৰ কথা হেমচন্দ্ৰ বৰুৱাই উল্লেখ কৰিছে।<ref name=hem /> দ্বিতীয় প্ৰকাশৰ সময়ত মূল পাঠত কিছু সংশোধন কৰা হৈছিল।
১৮১৩ শকত 'কানীয়াৰ কীৰ্ত্তন'ৰ পঞ্চম তাঙ্গৰণ প্ৰকাশ কৰা হয়। এই তাঙৰণত এটা দৰ্শন নতুনকৈ যোগ দিয়া হৈছিল।<ref name=hem />
লেখকৰ জীৱন কালত প্ৰকাশিত ষষ্ঠ তাঙৰণতো কিছু সংশোধনী কৰা হৈছিল বুলি উল্লেখ আছে।<ref name=hem />
১৮৭০ শকত 'কানীয়াৰ কীৰ্ত্তন'ক বি.এ. শ্ৰেণীৰ দ্বিতীয় ভাষাৰ পাঠ্যৰূপে নিৰ্বাচিত কৰা হয়। ২০০৩ চনত স্নাতকোত্তৰ শ্ৰেণীৰ (অসমীয়া শাখাৰ) মনোনীত পাঠ্য কৰা হয়।<ref name=hem />
বৰ্তমান বজাৰত 'কানীয়াৰ কীৰ্ত্তন'ৰ ২০০৩ চনৰ দ্বাদশ তাঙৰণ সহজতে পোৱা যায়। অৱশ্যে কিতাপখনৰ ভিতৰ পৃষ্ঠাত 'নতুন তাঙৰণ, ২য় প্ৰকাশ, ২০০৩ চন' বুলি উল্লেখিত আছে। <ref name=hem />
==ৰাইজৰ সঁহাৰি==
প্ৰথম অসমীয়া প্ৰকাশিত নাটক হিচাপে 'কানীয়াৰ কীৰ্ত্তন'-এ ৰাইজৰ সঁহাৰি পাবলৈ সক্ষম হৈছিল।<ref name=hem />
==মঞ্চায়ন==
'কানীয়াৰ কীৰ্ত্তন'ৰ মঞ্চায়ন হোৱা-নোহোৱাৰ বিষয়ে সবিশেষ তথ্য জানিবলৈ পোৱা নাযায়।
==তথ্য উৎস==
<ref name=tirtha> তীৰ্থনাথ শৰ্মা, ''ৰাম-নবমী নাটক'', মূল গ্ৰন্থঃ (সঃ গজেন্দ্ৰনাথ গোস্বামী), ''গুণাভিৰাম বৰুৱাৰ ৰাম-নৱমী'', বীণা লাইব্ৰেৰী, ২০০৭, ২য় প্ৰকাশ, পৃঃ ৭৭-৮৮ </ref>
<ref name=hem> হেমচন্দ্ৰ বৰুৱা, ''কানীয়াৰ কীৰ্ত্তন'', হেমকোষ প্ৰকাশন, নতুন তাঙৰণ (২০০৩), ২য় প্ৰকাশ</ref>
{{reflist}}
{{wikisource|কানীয়াৰ কীৰ্ত্তন}}
[[শ্ৰেণী:অসমীয়া নাটক]]
d2okoc5h5z2fr3an8pacjwy107tz4kp
কপিৰাইট
0
21738
606933
568861
2026-05-17T21:34:58Z
InternetArchiveBot
29706
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
606933
wikitext
text/x-wiki
{{অনুবাদ}}
'''কপিৰাইট''' ({{lang-en|copyright}}) এটা আইনী সংজ্ঞা। স্ৰষ্টাৰ নিজৰ সৃষ্টিৰ (যেনে, লেখা, সংগীত বা শিল্প-কলা), ছপা, প্ৰচাৰ, বিতৰণ, আৰু প্ৰদৰ্শন, সংৰক্ষণৰ ওপৰত স্ৰষ্টাৰ আৰু অকল স্ৰষ্টাৰ আইনী অধিকাৰ থাকে। এই আইনী অধিকাৰকে কপিৰাইট (স্বত্ব্ব) বোলা হয়।<ref>{{cite web |url=http://oxforddictionaries.com/definition/copyright |title=Definition of copyright (British & World English) |publisher=Oxforddictionaries.com |date=2013-01-30 |accessdate=2013-02-04 |archivedate=2012-05-02 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120502093219/http://oxforddictionaries.com/definition/copyright |deadurl=yes }}</ref> এই আইনী অধিকাৰ অনুযায়ী স্ৰষ্টাই নিজৰ কৰ্মক কেনেকৈ কি চৰ্তত আনক ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ দিব, তাৰ সম্পূৰ্ণ অধিকাৰ নিজেই বহন কৰে। সাধাৰণতে ৰচয়িতাৰ সমগ্ৰ জীৱনকাল আৰু তেখেতৰ মৃত্যুৰপৰা নিৰ্দিষ্ট এক কালৰ ভিতৰত ৰচয়িতাৰ নামত এই আইনী অধিকাৰ থাকে। দেশৰ আইন ব্যৱস্থাই কপিৰাইটৰ কাল আৰু অন্যান্য চৰ্ত নিৰ্ধাৰণ কৰে।
কপিৰাইট 'বৌদ্ধিক সম্পত্তিৰ অধিকাৰ'ৰ (Intellectual Property Right) অন্তৰ্গত। এই আইনৰ অধীনতে ট্ৰেডমাৰ্ক, পেটেণ্ট আদিও আছে। কিন্তু কপিৰাইটৰ ভিতৰতে মূলতে মূল কৰ্মৰ প্ৰতিলিপি কৰাৰ অধিকাৰক লোৱা হৈছে। সেয়ে ইয়াক 'প্ৰতিলিপি স্বত্ব'ও<ref>আধুনিক অসমীয়া অভিধান, বাণী মন্দিৰ, গুৱাহাটী, পৃ ৬৭৭</ref> বোলা হয়। কি কি কৰ্মক কপিৰাইট আইনৰ ভিতৰত ধৰা হ'ব সেইটো দেশৰ সংশ্লিষ্ট আইনত নিৰ্ধাৰণ কৰা হয়।
==ইতিহাস==
[[ছপাশাল]] আৱিষ্কাৰৰ আগলৈ ৰচয়িতাৰ স্বত্ব সম্বন্ধে আইনী ব্যৱস্থাৰ কথা ভবা হোৱা নাছিল। ছপাশালে ৰচনা আৰু শিল্পৰ প্ৰতিলিপি কৰাটো সহজলভ্য কৰি তোলাৰ পাছত সপ্তদশ শতিকাত "Licensing of the Press Act 1662" ইংলেণ্ডৰ সংসদত গৃহীত হয়<ref>Copyright in Historical Perspective, p. 136-137, Patterson, 1968, Vanderbilt Univ. Press</ref>। সেই দিনত প্ৰকাশকে নিজৰ ইচ্ছা অনুসৰি কিতাপৰ প্ৰতিলিপি প্ৰস্তুত কৰি বিক্ৰী কৰিব পাৰিছিল। উক্ত আইনৰ জৰিয়তে প্ৰকাশকৰ সকলো কিতাপ এক নিকায়ৰ দ্বাৰা অনুমোদিত কৰিবলগীয়া হৈছিল আৰু আৰু নিকায়ৰ হাতত থকা পুৰণি তথ্যৰ আলমত একেখন কিতাপৰ প্ৰতিলিপি প্ৰস্তুত কৰা হৈ আছে নেকি জানিব পৰা গৈছিল।
[[File:Statute of anne.jpg|thumb|left|250px|১৭১০ চনত ইংলেণ্ডত গৃহীত "The Statute of Anne"]]
প্ৰকৃত অৰ্থত কপিৰাইট বা প্ৰতিলিপি স্বত্বৰ আইন প্ৰণয়ন হয়, The Statute of Anne-ৰ যোগেদি।<ref>{{cite web|url=http://www.copyrighthistory.com/anne.html |title=History of Copyright: Statute of Anne, 1710 |publisher=Copyrighthistory.com |date= |accessdate=2013-02-04}}</ref> ১৭১০ চনত ইংলেণ্ডত এই আইন প্ৰনয়ন কৰা হয়। এই আইনৰ যোগেদি লিখকৰপৰা প্ৰতিলিপি গ্ৰহণ কৰাৰ পাছত প্ৰকাশকে ১৪ বছৰলৈ সেই লেখা প্ৰকাশ কৰাৰ আৰু পুনৰ প্ৰকাশ কৰাৰ আইনী স্বত্ব লাভ কৰিছিল। উক্ত আইনত উল্লেখ কৰা আছিল, সেই সময়ত প্ৰকাশক, কিতাপ বেচোঁতা সকলে অসীমিত ভাৱে প্ৰতিলিপি তৈয়াৰ কৰি ধন ঘটিছিল যদিও তাৰ অংশ লেখকক দিয়া নহৈছিল আৰু নিজৰ সৃষ্টিৰ ওপৰত লেখকৰ অধিকাৰ সাব্যস্ত কৰিবলৈয়ে এই আইন প্ৰণয়ন কৰা হৈছিল। এই আইনৰ যোগেদি ৰচয়িতাৰ অৰ্থৰ অধিকাৰ নিৰ্দিষ্ট কৰি দিয়াৰ উপৰিও আইনী প্ৰক্ৰিয়াত এই আইনৰ যোগেদিয়েই ৰচয়িতাই নিজৰ সৃষ্টিৰ প্ৰকাশ আৰু বিতৰণৰ ওপৰত নিয়ন্ত্ৰণ কৰিব পাৰে বুলি ৰায় দিয়া হৈছিল। এই আইন প্ৰণয়নৰ আগতে প্ৰকাশিত সমলৰ বাবে ২১ বছৰৰ সময় সীমা বান্ধি দিয়া হৈছিল।
১৭৮৩ চনত আমেৰিকাৰ কনেটিকাট-ত প্ৰথমে কপিৰাইটৰ নিয়মৰ প্ৰণয়ন কৰা হৈছিল<ref name=copyex>{{cite web |url=http://www.copyrightextension.com/page00.html |title=Copyright Extension |publisher=Copyright Extension |date= |accessdate=2013-02-04 |archivedate=2013-01-15 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130115121235/http://www.copyrightextension.com/page00.html |deadurl=yes }}</ref>। পাছলৈ আন ৰাজ্যসমূহতো এনে নিয়ম প্ৰণয়ন কৰা হয়। ১৭৮৭ চনত গৃহীত আমেৰিকাৰ সংবিধানত 'কপিৰাইট অনুচ্ছেদ' সংযোজিত হৈছিল। এই অনুচ্ছেদত কোৱা হৈছিল যে, 'বিজ্ঞান আৰু কলাৰ বিকাশৰ বাবে লেখক আৰু আৱিষ্কাৰকক এটা নিৰ্দিষ্ট সময়সীমালৈহে নিজৰ কৰ্মৰাজিক নিয়ন্ত্ৰণ কৰা অধিকাৰ দিয়া হৈছে। ' আমেৰিকাৰ কপিৰাইট অনুচ্ছেদত সামগ্ৰিক বিকাশৰ বাবে সকলো জ্ঞান আৰু আৱিষ্কাৰ ৰাইজৰ মাজত বিতৰণ কৰাত থকা বাধা-নিষেধ কমোৱাৰ চেষ্টা কৰা হৈছিল। অৱশ্যে একেসময়তে ৰচয়িতাই নিজৰ কৰ্মৰাজিৰপৰা অৰ্থালাভ কৰিলে এনে অৱদান বাঢ়ি যোৱাৰ কথাও স্বীকাৰ কৰা হৈছিল। সেয়ে এই অনুচ্ছেদ অনুসৰি ১৪ বছৰৰ বাবে লেখক আৰু আৱিষ্কাৰকে নিজৰ অধিকাৰ সাব্যস্ত কৰিব পাৰিছিল আৰু অনুমতি লৈ আন চৈধ্য বছৰৰ বাবে অধিকাৰ ল'ব পাৰিছিল। ইয়াৰ পাছত তেওঁলোকৰ কৰ্মৰাজি প্ৰতিলিপি স্বত্বৰ বাহিৰত পৰা বুলি গণ্য কৰা হৈছিল। এই অনুচ্ছেদৰ মতে নিজৰ স্বত্ব দাবী কৰাৰ বাবে ৰচয়িতাই আবেদন কৰিব লাগিছিল। ১৭৯০ চনত প্ৰথমে আমেৰিকাৰ কপিৰাইট এক্ট প্ৰণয়ন কৰা হয়<ref name=copyex />।
১৮৮৬ চনত [[ছুইজাৰলেণ্ড]]ৰ [[বাৰ্ন]] চহৰত অনুষ্ঠিত [[বাৰ্ন সন্মিলন]]ৰ (সাহিত্যিক আৰু শিল্পকৰ্মৰ সুৰক্ষাৰ বাবে সন্মিলন) যোগেদি স্বাধীন ৰাষ্ট্ৰ সমূহৰ মাজত সাহিত্য আৰু শিল্পকলাৰ ক্ষেত্ৰত স্ৰষ্টাৰ অধিকাৰক আন্তৰাষ্ট্ৰীয় ভাৱে ন্যায্যতা দিয়াৰ প্ৰচেষ্টা লোৱা হয়। ইয়াৰ আগলৈ দ্বিপাক্ষিক চুক্তিৰ জৰিয়তে এনে ন্যায্যতা দিয়াৰ নিয়ম আছিল। বাৰ্ন সন্মিলনৰ যোগেদিয়েই সিদ্ধান্ত লোৱা হৈছিল সৃষ্টি কৰাৰ লগে লগেই কপিৰাইটৰ স্বত্ব ৰচয়িতাৰ হাতলৈ নিজে নিজে আহিব। ইয়াৰ বাবে তেখেতে বেলেগে অনুমোদন বা আবেদন কৰাৰ প্ৰয়োজন নাই। আৰ্ এই অধিকাৰ বাৰ্ন সন্মিলনত ভাগ লোৱা সমূহ ৰাষ্ট্ৰৰ ক্ষেত্ৰত প্ৰযোজ্য হ'ব।<ref name="Berne Convention for the Protection of Literary and Artistic Works Article 5">{{cite web |url=http://www.wipo.int/treaties/en/ip/berne/trtdocs_wo001.html#P109_16834 |title=Berne Convention for the Protection of Literary and Artistic Works Article 5 |accessdate=2011-11-18 |publisher=World Intellectual Property Organization |archivedate=2012-09-11 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120911051959/http://www.wipo.int/treaties/en/ip/berne/trtdocs_wo001.html#P109_16834 |deadurl=yes }}</ref> কোনো সৃষ্টিৰ ওপৰত স্বত্ব এৰি দিবলৈ ৰচয়িতাই নথীভুক্ত ভাৱে দাবিলুপ্তিৰ জাননী দিব লাগিব, এক নিৰ্দিষ্ট সময়ৰ পাছত ৰচয়িতাৰ স্বত্বৰ ম্যাদ নিজে নিজে উকলি যাব। ৰচয়িতাৰ নিজৰ দেশৰ বাহিৰে বাৰ্ন সন্মিলনত অংশ লোৱা সকলো দেশতে এই দাবি ন্যায্য হ'ব। ১৮৮৭ চনত ইংলেণ্ডে বাৰ্ন সন্মিলনৰ সংলগ্ন দেশৰ অংশ হয়, কিন্তু এশ বছৰ পাছতহে তেওঁলোকে বাৰ্ন সন্মিলনৰ সকলো নিয়ম পালন কৰি ১৯৮৮ চনত 'কপিৰাইট, ডিজাইন আৰু পেটেণ্ট আইন ১৯৮৮' প্ৰনয়ন কৰে। [[আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ]]ও বাৰ্ন সন্মিলনৰ অংশ নাছিল। ১৯৮৯ চনতহে আমেৰিকাই বাৰ্ন সন্মিলনৰ অংশগ্ৰহণ কৰে।
আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ আৰু বেছিভাগ লেটিন আমেৰিকাৰ দেশে ১৯১০ চনত অনুষ্ঠিত [[বুয়েন্ছ আয়াৰ্ছ সন্মিলন]]ত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল। এই সন্মিলনত স্বত্ব সংৰক্ষিত কৰ্মৰ ওপৰত জাননী (যেনে, "all rights reserved" ) দিয়াটো বাধ্যতামূলক আছিল। অন্যথাই তাক স্বত্বৰ বাহিৰৰ বুলি গণ্য কৰা হৈছিল। অংশগ্ৰহণ কাৰী ৰাষ্ট্ৰসমূহে কোনো কৰ্মৰ ওপৰত থকা স্বত্বৰ কাল চুটি কৰিব পাৰিছিল বা পুনৰ অনুমোদনৰ বাবে ধাৰ্য কৰিব পাৰিছিল।<ref>[http://www.copyright.gov/circs/circ38a.html International Copyright Relations of the United States] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070328192739/http://www.copyright.gov/circs/circ38a.html |date=2007-03-28 }}", U.S. Copyright Office Circular No. 38a, August 2003.</ref><ref>[http://www.unesco.org/culture/copyright/html_eng/ucc52ms.pdf Parties to the Geneva Act of the Universal Copyright Convention] as of 2000-01-01: the dates given in the document are dates of ratification, not dates of coming into force. The Geneva Act came into force on 1955-09-16 for the first twelve to have ratified (which included four non-members of the Berne Union as required by Art. 9.1), or three months after ratification for other countries.</ref><ref>[http://www.wipo.int/treaties/en/documents/pdf/berne.pdf Parties to the Berne Convention for the Protection of Literary and Artistic Works] as of 2006-05-30.</ref>
১৯৫২ চনত [[আন্তৰ্জাতিক কপিৰাইট সন্মিলন]]ত বাৰ্ন সন্মিলনৰ নিয়মাৱলীক কিছু শিথিল কৰা হৈছিল আৰু ছোভিয়েট ৰাছিয়াকে ধৰি কেবাখনো উন্নয়নশীল ৰাষ্ট্ৰই ইয়াক সমৰ্থন কৰিছিল।
[[বিশ্ব বাণিজ্য সংস্থা]]ৰ 'বৌদ্ধিক সম্পত্তিৰ স্বত্বাধিকাৰৰ বাণিজ্যিক ৰূপৰ চুক্তি, ১৯৯৫' (Agreement on Trade-Related Aspects of Intellectual Property Rights (TRIPS)) গৃহীত হোৱাৰ পাছত বাৰ্ন সন্মিলনৰ সমূহ নিয়মাৱলী প্ৰায় পৃথিৱীব্যাপী হৈ পৰে।<ref name="Contemporary Intellectual Property: Law and Policy">{{cite book |title=[Contemporary Intellectual Property: Law and Policy http://www.google.com/books?id=_Iwcn4pT0OoC&dq=contemporary+intellectual+property&source=gbs_navlinks_s] |pages=39 |author=MacQueen, Hector L; Charlotte Waelde and Graeme T Laurie |isbn=9780199263394 |year=2007 |publisher=Oxford University Press}}</ref> ২০০২ চনত গৃহীত "বিশ্ব বৌদ্ধিক সম্পত্তি সংস্থাৰ কপিৰাইট চুক্তি" (World Intellectual Property Organization Copyright Treaty (WIPO Copyright Treaty))-ৰ জৰিয়তে প্ৰযুক্তিবিদ্যাৰ ব্যৱহাৰৰ জৰিয়তে মৌলিক কৰ্মৰ নকল প্ৰস্তুত কৰাত থকা বাধা-নিষেধ কঠোৰ কৰা হয়।
আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ কংগ্ৰেছত [[ৱাল্ট ডিজনী]] কোম্পানীৰ হেঁচাৰ বাবেই ধীৰে ধীৰে কপিৰাইটৰ কাল বৃদ্ধি হৈ আৰম্ভণিৰ ১৪ বছৰৰপৰা বৰ্তমানৰ ৭০ বছৰ পাইছে।
==পৰিসৰ==
সৃজনীমূলক, বৌদ্ধিক, কলাত্মক আদি কেবাপ্ৰকাৰৰ কৰ্মৰ বাবে কপিৰাইটৰ ব্যৱস্থা আছে। কি কি কৰ্মক কপিৰাইটৰ অধীনত ধৰা হ'ব সেইটো দেশখনৰ কপিৰাইট আইনৰ ভিতৰত উল্লেখ কৰা হয়। সাধাৰণতে যিকোনো লেখনী, নাটক, চলচ্চিত্ৰ, সংগীত, বাণীবদ্ধ কৰা ধ্বনি, ছবি, ভাস্কৰ্য, আলোক ছবি, কম্পিউটাৰ প্ৰোগ্ৰাম, সম্প্ৰচাৰ, ডিজাইন আদি কপিৰাইট আইনৰ অন্তৰ্গত হয়। উদ্যোগিক ডিজাইন আদি কপিৰাইটৰ বাহিৰে আন আইনৰ জৰিয়তেও সংৰক্ষিত কৰা হ'ব পাৰে।<ref name="Intellectual Property and Information Wealth: Copyright and related rights">{{cite book |title=[http://www.google.com/books?id=tgK9BzcF5WgC&dq=statute+of+anne+copyright&lr=&as_brr=3&source=gbs_navlinks_s Intellectual Property and Information Wealth: Copyright and related rights] |pages=346 |author=Peter K, Yu |isbn=9780275988838 |year=2007 |publisher=Greenwood Publishing Group}}</ref><ref>{{cite web| url = http://www.wipo.int/freepublications/en/intproperty/909/wipo_pub_909.pdf| format = PDF| last = World Intellectual Property Organisation| title = Understanding Copyright and Related Rights| publisher = WIPO| accessdate = August 2008| pages = 8| archivedate = 2013-01-16| archiveurl = https://web.archive.org/web/20130116005531/http://www.wipo.int/freepublications/en/intproperty/909/wipo_pub_909.pdf| deadurl = yes}}</ref>
প্ৰাৰম্ভিক ধাৰণা, বাতৰি আদি কপিৰাইটৰ অন্তৰ্গত নহয়। কিন্তু সেই ধাৰণা, বাতৰি আদি যিটো শৈলীত (manner) আৰু মাধ্যমত (form) প্ৰকাশ কৰা হৈছে সেইখিনি কপিৰাইট আইনৰ অধীকৃত হয়।<ref name="Art and copyright">{{cite book |title=[http://www.google.com/books?id=h-XBqKIryaQC&dq=idea-expression+dichotomy&lr=&as_brr=3&source=gbs_navlinks_s Art and copyright] |pages=48–49 |author=Simon, Stokes |isbn=9781841132259 |year=2001 |publisher=Hart Publishing }}</ref>
উদাহৰণ স্বৰূপে, ৱাল্ট ডিজনী কোম্পানীৰ দ্বাৰা স্বত্ব সংৰক্ষিত '[[মিকি মাউছ]]'ৰ একেবিধৰ প্ৰতিলিপি নিজাকৈ বা কোনো মাধ্যমত উপযুক্ত অনুমোদন অবিহনে ব্যৱহাৰ কৰিব নোৱাৰি, কিন্তু নিগনী এটাৰ আন যিকোনো কাৰ্টুনীয় ৰূপ ব্যৱহাৰ কৰাত কোনো বাধা নাই। নিগনী এটাক কাৰ্টুনৰ ৰূপ দিয়াটো এটা ধাৰণা যিটোৰ ওপৰত কোনো কপিৰাইট নাখাটে। কিন্তু সেই ৰূপটো মিকি মাউছৰ দৰে হ'ব নালাগিব, কাৰণ মিকি মাউছৰ স্বত্ব সংৰক্ষিত আছে। অৱশ্যে ঠিক কিমানখিনি পাৰ্থক্য থাকিলে সেইটো মিকি মাউছৰ নকল বুলি ধৰা নহ'ব সেইটো বিচাৰযোগ্য।<ref name="Art and copyright"/> বহুতো দেশৰ আইনত কিছূমান ব্যৱহাৰৰ বাবে স্বত্বধাৰীৰ অনুমোদন নোহোৱাকৈ প্ৰতিলিপি ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি। তেনে ব্যৱহাৰ কপিৰাইট আইনৰ অধীনতে সংজ্ঞাবদ্ধ কৰা থাকে। সাধাৰণতে সমালোচনা বা সেই বিষয় সংলগ্ন আলোচনাৰ বাবে মূল কৰ্মৰ কিছূ অংশ অপৰিৱৰ্তিত ৰূপত ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি। এই নিয়ম দেশৰ আইন আনুসাৰে বেলেগ বেলেগ হয়। এনে ব্যৱহাৰকে 'সমূচিত প্ৰয়োগ' (Fair Use বা Fair Dealing) বোলা হয়।
[[বাৰ্ন সন্মিলন]] আৰু [[বিশ্ব কপিৰাইট সন্মিলন]]ৰ নিয়মাৱলী অনুসৰি দেশীয় কপিৰাইট আইন প্ৰস্তুত কৰা হয় বাবে সাধাৰণতে অংশগ্ৰহণ কাৰী দেশসমূহৰ কপিৰাইটৰ পৰিসৰ প্ৰায় একে হোৱা পৰিলক্ষিত হয়।
==কপিৰাইটৰ ন্যায্যতা==
<!--কপিৰাইটৰ প্ৰয়োজনীয়তা আৰু এই সম্পৰ্কীয় বিতৰ্ক-->
==কপিৰাইট আহৰণ আৰু বাহালকৰণ==
[[File:Fermat Last Theorem "proof" registered by Ukraine officials.jpg|thumb|left|ইউক্ৰেইনৰ ৰাষ্ট্ৰীয় বৌদ্ধিক সম্পত্তি দপ্তৰে প্ৰদান কৰা কপিৰাইট প্ৰমাণপত্ৰ। বিষয়ঃ [[ফাৰ্মাৰ প্ৰমেয়]]ৰ প্ৰমাণ। ]]
কপিৰাইট আহৰণৰ বাবে স্ৰষ্টাৰ মৌলিক কৰ্ম হোৱাটো প্ৰয়োজনীয়। আৰু এটা নিৰ্দিষ্ট কালৰ পাছত এই কৰ্ম কপিৰাইটৰ বাহিৰ হৈ যায়। বেলেগ বেলেগ দেশত মৌলিকতাৰ ভিন্ন নিয়ম প্ৰচলিত। ইংলেণ্ডত যি কৰ্মৰ বাবে ৰচয়িতাৰ 'কিছু কুশলতা, পৰিশ্ৰম আৰু বিবেচনা'ৰ প্ৰয়োজন হৈছে তেনে কৰ্মৰ বাবে ৰচয়িতাৰ কপিৰাইট অধিকাৰ প্ৰযোজ্য হ'ব।<ref>''Express Newspaper Plc v News (UK) Plc'', F.S.R. 36 (1991)</ref> অষ্ট্ৰেলিয়া আৰু আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰত এটা শব্দৰো কপিৰাইট ল'ব পাৰি। সাধাৰণতে এটা শব্দ বা বাক্যাংশৰ কপিৰাইট নলৈ [[ট্ৰেডমাৰ্ক]] লোৱা হয়।
কপিৰাইটৰ বাবে ৰচয়িতাৰ কৰ্ম মৌলিক হয় নে সেইটো চোৱা হয়, অনন্য/একমাত্ৰ/অদ্বিতীয় হোৱাৰ প্ৰয়োজন নাই। প্ৰায় একেবিধৰ কিন্তু নিজস্ব কৰ্মৰ বাবে দুগৰাকী ব্যক্তিয়ে কপিৰাইট পাব পাৰে। অৱশ্যে ইয়াৰ বাবে কোনোটো কৰ্মই আনটোৰ নকল বা প্ৰভাৱান্বিত হ'ব নোৱাৰিব।
যিবোৰ দেশ বাৰ্ণ সন্মিলনৰ অংশীদাৰ সেইবোৰত কপিৰাইট স্বয়ংক্ৰিয় ভাৱেই ৰচয়িতাৰ হাতলৈ আহে। ইয়াৰ বাবে কোনো আধিকাৰীক পঞ্জীয়ন কৰাৰ প্ৰয়োজনীয়তা নাই। নিজৰ সৃষ্টিক যিকোনো প্ৰকাৰে সংৰক্ষণ কৰাৰ পাছতেই ৰচয়িতাই কপিৰাইট দাবী কৰিব পাৰে।<ref name="Berne Convention for the Protection of Literary and Artistic Works Article 5"/>
কপিৰাইট আহৰণৰ বাবে কোনো পঞ্জীয়ন বাধ্যতামূলক নহ'লেও ৰচয়িতাই আধিকাৰীক বিভাগত নিজৰ কৰ্মৰ পঞ্জীয়ন কৰি ৰাখিব পাৰে। এনে পঞ্জীয়নৰ প্ৰমাণপত্ৰ সেই ব্যক্তিৰ কপিৰাইট ধাৰণৰ পৰ্যাপ্ত প্ৰমাণ হিচাপে আইনতঃ বিবেচিত হয়।
আইনতঃ কপিৰাইটৰ ধাৰক ৰচয়িতাক নিয়োগ কৰা নিয়োগকৰ্তাও হ'ব পাৰে, যদিহে ৰচয়িতাই সেই কৰ্ম 'নিযুক্তিৰ' (work for hire) ভিতৰত কৰিছিল।<ref>17 U.S.C. § 201(b); Cmty. for Creative Non-Violence v. Reid, 490 U.S. 730 (1989)</ref>
কপিৰাইটৰ বাহালকৰণ কৰা হয় [[দেৱানী আদালত]]ৰ জৰিয়তে। কেতিয়াবা কিছুমান ক্ষেত্ৰত আইনী প্ৰক্ৰিয়া [[ফৌজদাৰী আদালত]]তো চলিব পাৰে। নিজৰ কৰ্মৰ পঞ্জীয়ন প্ৰমাণ-পত্ৰই কপিৰাইট বাহাল থকাৰ প্ৰমাণ দিলেও, এই প্ৰমাণ-পত্ৰই কৰ্মৰ মৌলিকতা সাব্যস্ত নকৰে। একে ধৰণে কৰ্মৰ নকলকো সদায়ে কপিৰাইট ভংগৰ হিচাপত ধৰা নহয়। কিছুমান ক্ষেত্ৰত মূল কৰ্মৰ নকল আইনী ভাৱে বৈধ হ'বও পাৰে। সাধাৰণতে বিশেষ অৰ্থক্ষতি নহ'লে ফৌজদাৰী গোচৰ তৰা নহয়, কিন্তু বৰ্তমান ইণ্টাৰনেটৰ বহল ব্যৱহাৰৰ বাবে ইজনে-সিজনলৈ ফাইল ট্ৰান্সফাৰ কৰা কাৰ্যকো কপিৰাইটৰ গুৰুতৰ উলংঘন বুলি ধৰা হয়।
===কপিৰাইট সংৰক্ষণৰ খৰচ===
প্ৰায়ভাগ ন্যায়িক এক্তিয়াৰতে কপিৰাইট অধিকাৰী জনেই কপিৰাইট বাহাল ৰখাৰ যাৱতীয় খৰচ বহন কৰিব লাগে। ন্যায়িক সংৰক্ষণ, প্ৰশাসন আৰু আদালতৰ খৰচ আদি কপিৰাইট অধিকাৰীজনেই বহন কৰে। কপিৰাইট উলংঘনৰ ফলত হোৱা অৰ্থহানি আৰু বাহাল কৰিবলৈ যাওঁতে হোৱা আদালতৰ খৰচৰ পাৰ্থক্য বেছি নহ'লে বা কেতিয়াবা বাহাল কৰাৰ খৃছ বেছি হ'ব পাৰে, তেনে ক্ষেত্ৰত কপিৰাইটৰ উলংঘনৰ বিবাদ আদালতৰ বাহিৰতে সংশ্লিষ্ট দুই পক্ষৰ মাজত নিস্পত্তি কৰা হয়।
===কপিৰাইট জাননী===
[[File:Copyright.svg|thumb|150px|কপিৰাইট জাননীত ব্যৱহৃত এটা কপিৰাইট চিহ্ন]]
আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰত ১৯৮৯ চনৰ কপিৰাইট আইন অনুসৰি কপিৰাইট সংৰক্ষণৰ বাবে বিশেষ ভাৱে চিহ্নিত কৰি থোৱাৰ প্ৰয়োজন আছিল। কপিৰাইট চিহ্ন ({{Unicode|©}}, এটা বৃত্তৰ ভিতৰত '''C''' আখৰটো), বা "Copr.", বা "Copyright", আৰু তাৰ পাছতে সংৰক্ষণ কৰিব খোজা কৰ্মৰ প্ৰথম প্ৰকাশৰ বছৰটো উল্লেখ কৰি থোৱা হৈছিল।<ref>Copyright Act of 1976, {{USPL|94|553}}, 90 Stat. 2541, § 401(a) (October 19, 1976)</ref><ref>The Berne Convention Implementation Act of 1988 (BCIA), {{USPL|100|568}}, 102 Stat. 2853, 2857. One of the changes introduced by the BCIA was to section 401, which governs copyright notices on published copies, specifying that notices "'''may''' be placed on" such copies; prior to the BCIA, the statute read that notices "'''shall''' be placed on all" such copies. An analogous change was made in section 402, dealing with copyright notices on phonorecords.</ref> বাৰ্ন সন্মিলনীত অংশ গ্ৰহণ কৰাৰ পাছত এই বাধ্যতামূলক নিয়ম উঠাই লোৱা হয়। বাৰ্ন সন্মিলনৰ মতে কৰ্মত ৰচয়িতাৰ কপিৰাইট অধিকাৰ স্বয়ংক্ৰিয় আৰু তাক জনাবলৈ কোনো জাননী জাৰী কৰাৰ প্ৰয়োজন নাই। ধ্বনি ৰেকৰ্ডিঙৰ বাবে {{Unicode|℗}} এই চিনটো ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। ''[[All rights reserved]]'' বাক্যাংশও কপিৰাইট জাননীৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। বাৰ্ন সন্মলনৰ অংশীদাৰ হিচাপে ভাৰতবৰ্ষত কপিৰাইট অধিকাৰ লাভৰ বাবে জাননী প্ৰদৰ্শন কৰাটো বাধ্যতামূলক নহয়। অৱশ্যে কপিৰাইট জাননী উল্লেখ কৰি থ'লে আইনী প্ৰক্ৰিয়া সহায়ক হয়। বিবাদী পক্ষই 'অজানিত উলংঘন'ৰ দাবী প্ৰয়োগ কৰিব নোৱাৰে।<ref>{{Cite web |title=U.S. Copyright Office - Information Circular |url=http://www.copyright.gov/circs/circ03.html |access-date=2012-03-16 |archivedate=2009-03-26 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090326042005/http://www.copyright.gov/circs/circ03.html |deadurl=yes }}</ref><ref>[[17 U.S.C.]] {{UnitedStatesCodeSec|17|401(d)}}</ref>
==একচেটীয়া অধিকাৰ==
কপিৰাইট অধিকাৰীৰ কিছুমান একচেটীয়া অধিকাৰ থাকেঃ
* নিজৰ কৰ্মৰ প্ৰতিলপি প্ৰস্তুত কৰা আৰু তাক বিক্ৰী কৰা
* সেই কৰ্মক আমদানী বা ৰপ্তানী কৰা
* সেই কৰ্মৰ ভিত্তিত অইন কৰ্ম প্ৰস্তুত কৰা
* কৰ্মৰক ৰাজহুৱা ভাৱে প্ৰদৰ্শন কৰা
* সমূহ অধিকাৰ অইনৰ অধীনলৈ প্ৰেৰণ কৰা
* ৰেডিঅ' বা ভিডিঅ' মাধ্যমেৰে সম্পৰ্চাৰ কৰা<ref name="Intellectual Property and Information Wealth: Copyright and related rights"/>
কপিৰাইট অধিকাৰীয়ে ওপৰত উল্লিখিত সকলো অধিকাৰ নিজৰ আৰু একান্ত নিজৰ ইচ্ছা আৰু বিবেচনা মতে প্ৰয়োগ কৰিব পাৰে। সেইবাবেই ইয়াক ''একচেটীয়া অধিকাৰ'' বোলা হয়। অইন কোনোবাই অনুমতি অবিহনে এনে কৰ্ম কৰিলে তেখেতে বাধা দিব পাৰে। কপিৰাইটক সেইবাবে 'ঋণাত্মক অধিকাৰো' বোলা হয়, কাৰণ ইয়াৰ যোগেদি আনৰ হাতৰপৰা কিছুমান অধিকাৰ কাঢ়ি লোৱা হয়। কপিৰাইটক সেয়ে সম্পত্তিৰ অধিকাৰৰ সলনি নৈতিক অধিকাৰৰ ভিতৰত সাঙুৰিব লাগে বুলি কিছুমানে মত পোষণ কৰে। {{Citation needed|date=April 2008}}
===ব্যৱহাৰৰ আহিলা===
আমেৰিকান কপিৰাইটৰ নিয়ম অনুসৰি যদি কোনো চিত্ৰ বা ভাস্কৰ্য্য বা যিকোনো কৰ্ম এবিধ ব্যৱহাৰৰ আহিলা (সঁজুলি) হিচাপে ব্যৱহৃত হয়, তেন্তে ইয়াক কপিৰাইটৰ অন্তৰ্গত কৰিবলৈ হলে ইয়াৰ নান্দনিক অংশক ব্যৱহাৰিক অংশৰপৰা পৃথক কৰিবপৰা হ'ব লাগিব।<ref name="U.S Copyright Office - Copyright Law: Chapter 1">{{cite web |url=http://www.copyright.gov/title17/92chap1.html |title=U.S Copyright Office - Copyright Law: Chapter 1 |accessdate=2011-11-16}}</ref>
==কপিৰাইটৰ সীমাবদ্ধতা আৰু ব্যতিক্ৰম==
{{main|Limitations and exceptions to copyright}}
===ধাৰণা-প্ৰকাশ দ্বিবিভাজন (idea-expression dichotomy) আৰু সংযোগী নীতি (merger doctrine)===
{{main|Idea-expression divide}}
ধাৰণা-প্ৰকাশ দ্বিবিভাজন অনুসৰি কপিৰাইটৰ জৰিয়তে অকল ধাৰণা এটাৰ প্ৰকাশহৰ ওপৰতহে স্বত্ব অৰ্পিত থাকে। মূল ধাৰণাটো কপিৰাইটৰ অন্তৰ্গত নহয়। ১৮৭৯ চনত বেকাৰ বনাম ছেলডেন-ৰ মামলাত ইয়াক সংজ্ঞাবদ্ধ কৰা হয়, আৰু আমেৰিকাৰ কপিৰাইট আইন ১৯৭৬-ত ইয়াক অন্তৰ্ভুক্তকৰা হয়।
===প্ৰথম বিক্ৰীৰ নিয়ম আৰু স্বত্বৰ সমাপ্তি (first-sale doctrine and exhaustion of rights)===
{{main|First-sale doctrine|Exhaustion of rights}}
কপিৰাইট আইনৰ অধীনত বিধিগত ভাৱে কিনি লোৱা কপিৰাইট থকা বস্তু আকৌ বিক্ৰী কৰাত কোনো বাধা নাই, অৱশ্যে আহৰণৰ সময়ত সেই বস্তু কপিৰাইট ধাৰকৰ অনুমতি সৈতে আহৰণ কৰা হ'ব লাগিব। এই নিয়মৰ অধীনত এবাৰ কিনি লোৱা বস্তু আন এজনক বিক্ৰী কৰাত কপিৰাইটৰ উলংঘা কৰা নহয়। আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰত ইয়াক 'প্ৰথম বিক্ৰীৰ নিয়ম' (firsrt sale doctrine) বুলি জনা যায়। কিছুমান দেশত পুনৰ বিক্ৰীৰ অংশও কপিৰাইটে ধাৰক নিয়ন্ত্ৰণ কৰিব পাৰে। এই নিয়মৰ অধীনতে এখন দেশত বিক্ৰীৰ বাবে অনুমোদিত কিতাপ আন দেশত বিক্ৰী কৰিলে সেইটো কপিৰাইট উলংঘনৰ ভিতৰত পৰে। প্ৰথম বিক্ৰীৰ নিয়মৰ অধীনতে অইন দেশত এই নিয়ম লাঘূ নোহোৱাটোকে স্বত্বৰ সমাপ্তি বোলা হয়। কিতাপৰ বাহিৰেও [[পেটেণ্ট]] আৰু [[ট্ৰেডমাৰ্ক]]ৰ ক্ষেত্ৰতো এই নিয়ম অইন ধাৰাৰ অধীনত লাঘূ হয়। 'প্ৰথম বিক্ৰীৰ নিয়ম'ৰ অধীনত একোটা প্ৰতিলিপিহে বিক্ৰী বা হাত-সলিন কৰিব পাৰে, মূল কৰ্মৰ প্ৰতিলিপি তৈয়াৰ কৰি বিতৰণ কৰাটো এই নিয়মৰ ভিতৰত অবৈধ।
ইয়াৰ উপৰিও বিধি সন্মত ভাৱে আহৰণ কৰা কপিৰাইট থকা কৰ্মকো গৰাকীয়ে নিজৰ ইচ্ছামতে সলনি কৰিব পাৰে, কিন্তু সেই সলনি কৰা কৰ্ম নিজে প্ৰতিলিপি কৰি বিতৰণ কৰিব নোৱাৰে। [[নৈতিক অধিকাৰ (কপিৰাইট আইন)|নৈতিক অধিকাৰ]]-ৰ নিয়ম মানি চলা দেশত কিছু ক্ষেত্ৰত মূল কপিৰাইট ধাৰকে এনে সলনি কিছুমান ক্ষেত্ৰত বাধা দিব পাৰে, যদিহে সেই সলনি ৰাজহুৱা ভাৱে দৃশ্যমান হয়।
===Fair use and fair dealing===
{{main|Fair use|Fair dealing}}
Copyright does not prohibit all copying or replication. In the United States, the [[Fair use|fair use doctrine]], codified by the [[United States Copyright Act of 1976|Copyright Act of 1976]] as 17 U.S.C. Section 107, permits some copying and distribution without permission of the copyright holder or payment to same. The statute does not clearly define fair use, but instead gives four non-exclusive factors to consider in a fair use analysis. Those factors are:
# the purpose and character of your use
# the nature of the copyrighted work
# what amount and proportion of the whole work was taken, and
# the effect of the use upon the potential market for or value of the copyrighted work.<ref>{{cite web|url=http://www4.law.cornell.edu/uscode/17/107.html |title=US CODE: Title 17,107. Limitations on exclusive rights: Fair use |publisher=.law.cornell.edu |date=2009-05-20 |accessdate=2009-06-16}}</ref>
In the [[United Kingdom]] and many other [[Commonwealth of Nations|Commonwealth]] countries, a similar notion of fair dealing was established by the [[court]]s or through [[legislation]]. The concept is sometimes not well defined; however in [[Canada]], private copying for personal use has been expressly permitted by statute since 1999. In Australia, the [[fair dealing]] exceptions under the ''Copyright Act 1968'' (Cth) are a limited set of circumstances under which copyrighted material can be legally copied or adapted without the copyright holder's consent. Fair dealing uses are research and study; review and critique; news reportage and the giving of professional advice (i.e. [[legal advice]]). Under current [[Law of Australia|Australian law]] it is still a breach of copyright to copy, reproduce or adapt copyright material for personal or private use without permission from the copyright owner. Other technical exemptions from infringement may also apply, such as the temporary reproduction of a work in machine readable form for a computer.
In the United States the AHRA ([[Audio Home Recording Act]] Codified in Section 10, 1992) prohibits action against consumers making noncommercial recordings of music, in return for royalties on both media and devices plus mandatory copy-control mechanisms on recorders.
:''Section 1008. Prohibition on certain infringement actions''
:''No action may be brought under this title alleging infringement of copyright based on the manufacture, importation, or distribution of a digital audio recording device, a digital audio recording medium, an analog recording device, or an analog recording medium, or based on the noncommercial use by a consumer of such a device or medium for making digital musical recordings or analog musical recordings.''<ref name="insert">insert</ref>
Later acts amended US Copyright law so that for certain purposes making 10 copies or more is construed to be commercial, but there is no general rule permitting such copying. Indeed making one complete copy of a work, or in many cases using a portion of it, for commercial purposes will not be considered fair use. The [[Digital Millennium Copyright Act]] prohibits the manufacture, importation, or distribution of devices whose intended use, or only significant commercial use, is to bypass an access or copy control put in place by a copyright owner.<ref name="Intellectual Property and Information Wealth: Copyright and related rights"/> An appellate court has held that fair use is not a defense to engaging in such distribution.
===Accessible copies===
It is legal in several countries including the [[United Kingdom]] and the [[United States]] to produce alternative versions (for example, in large print or braille) of a copyrighted work to provide improved access to a work for blind and visually impaired persons without permission from the copyright holder.<ref>Copyright Law of the USA, Chapter 1 Section 121: http://www.copyright.gov/title17/92chap1.html#121</ref><ref>Copyright (Visually Impaired Persons) Act 2002 (England): http://www.rnib.org.uk/xpedio/groups/public/documents/publicwebsite/public_cvipsact2002.hcsp {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090907085056/http://www.rnib.org.uk/xpedio/groups/public/documents/PublicWebsite/public_CVIPsAct2002.hcsp |date=2009-09-07 }}</ref>
==Transfer and licensing, and assignment==
{{see also|Collective rights management|extended collective licensing|Compulsory license|Copyright transfer agreement}}
[[File:All rights reserved.jpg|thumb|right|300px|DVD:[[All Rights Reserved]]]]
A copyright, or aspects of it, may be assigned or transferred from one party to another.<ref name="WIPO Guide on the Licensing of Copyright and Related Rights">{{cite book |title=[http://www.google.com/books?id=LvRRvXBIi8MC&dq=copyright+transfer+and+licensing&as_brr=3&source=gbs_navlinks_s WIPO Guide on the Licensing of Copyright and Related Rights] |pages=15 |isbn=9789280512717 |year=2004 |publisher=World Intellectual Property Organization}}</ref> For example, a musician who records an album will often sign an agreement with a record company in which the musician agrees to transfer all copyright in the recordings in exchange for royalties and other considerations. The creator (and original copyright holder) benefits, or expects to, from production and marketing capabilities far beyond those of the author. In the digital age of music, music may be copied and distributed at minimal cost through the [[Internet]], however the [[record industry]] attempts to provide promotion and marketing for the artist and his or her work so it can reach a much larger audience. A copyright holder need not transfer all rights completely, though many publishers will insist. Some of the rights may be transferred, or else the copyright holder may grant another party a non-exclusive license to copy and/or distribute the work in a particular region or for a specified period of time.
A transfer or licence may have to meet particular formal requirements in order to be effective,<ref name="WIPO Guide on the Licensing of Copyright and Related Rights(2)">{{cite book |title=[http://www.google.com/books?id=LvRRvXBIi8MC&dq=copyright+transfer+and+licensing&as_brr=3&source=gbs_navlinks_s WIPO Guide on the Licensing of Copyright and Related Rights] |pages=8 |isbn=9789280512717 |year=2004 |publisher=World Intellectual Property Organization}}</ref> for example under the Australian [[Copyright Act 1968]] the copyright itself must be expressly transferred in writing. Under the U.S. Copyright Act, a transfer of ownership in copyright must be memorialized in a writing signed by the transferor. For that purpose, ownership in copyright includes exclusive licenses of rights. Thus exclusive licenses, to be effective, must be granted in a written instrument signed by the grantor. No special form of transfer or grant is required. A simple document that identifies the work involved and the rights being granted is sufficient. Non-exclusive grants (often called non-exclusive licenses) need not be in writing under [[Law of the United States|U.S. law]]. They can be oral or even implied by the behavior of the parties. Transfers of copyright ownership, including exclusive licenses, may and should be recorded in the U.S. Copyright Office. (Information on recording transfers is available on the Office's web site.) While recording is not required to make the grant effective, it offers important benefits, much like those obtained by recording a deed in a [[real estate]] transaction.
Copyright may also be [[license]]d.<ref name="WIPO Guide on the Licensing of Copyright and Related Rights"/> Some jurisdictions may provide that certain classes of copyrighted works be made available under a prescribed [[statutory license]] (e.g. musical works in the United States used for radio broadcast or performance). This is also called a [[compulsory license]], because under this scheme, anyone who wishes to copy a covered work does not need the permission of the copyright holder, but instead merely files the proper notice and pays a set fee established by statute (or by an agency decision under statutory guidance) for every copy made.<ref name="WIPO Guide on the Licensing of Copyright and Related Rights(3)">{{cite book |title=[http://www.google.com/books?id=LvRRvXBIi8MC&dq=copyright+transfer+and+licensing&as_brr=3&source=gbs_navlinks_s WIPO Guide on the Licensing of Copyright and Related Rights] |pages=16 |isbn=9789280512717 |year=2004 |publisher=World Intellectual Property Organization}}</ref> Failure to follow the proper procedures would place the copier at risk of an infringement suit. Because of the difficulty of following every individual work, [[copyright collective]]s or [[collecting societies]] and [[performance rights organisation|performing rights organizations]] (such as [[ASCAP]], [[Broadcast Music Incorporated|BMI]], and [[SESAC]] have been formed to collect royalties for hundreds (thousands and more) works at once. Though this market solution bypasses the statutory license, the availability of the statutory fee still helps dictate the price per work collective rights organizations charge, driving it down to what avoidance of procedural hassle would justify.
===Creative Commons===
Founded in 2001, [[Creative Commons]] (CC) is a non-profit organization<ref name="CC">Creative Commons Website http://creativecommons.org/ retrieved October 24, 2011.</ref> which aims to facilitate the legal sharing of creative works. To this end the organization provides a number of copyright license options to the public, free of charge. These licenses allow copyright holders to define conditions under which others may use a work and to specify what types of use are acceptable.<ref name="CC" /> Terms of use have traditionally been negotiated on an individual basis between copyright holder and potential licensee. Therefore, a general CC license outlining which rights the copyright holder is willing to waive enable the general public to use such works more freely. Four general types of CC licenses are available. These are based upon copyright holder stipulations such as whether he or she is willing to allow modifications to the work, whether he or she permits the creation of derivative works and whether he or she is willing to permit commercial use of the work.<ref name="Rubin">Rubin, R. E. (2010) 'Foundations of Library and Information Science: Third Edition', Neal-Schuman Publishers, Inc., New York, p. 341</ref> Individuals may register for a CC license via the [http://creativecommons.org/ Creative Commons website]. As of 2009 approximately 130 million individuals had received such licenses.<ref name="Rubin" />
==Duration==<!*********************- This section is linked from [[Little Nemo]] --******************************>
===Copyright term===
{{main|copyright term|List of countries' copyright length}}
[[File:Tom Bell's graph showing extension of U.S. copyright term over time.svg|thumb|left|300px|Expansion of U.S. copyright law (Assuming authors create their works at age 35 and live for seventy years)]]
Copyright subsists for a variety of lengths in different jurisdictions. The length of the term can depend on several factors, including the type of work (e.g. musical composition, novel), whether the work has been [[Publication|published]], and whether the work was created by an individual or a corporation. In most of the world, the default length of copyright is the life of the author plus either 50 or 70 years. In the United States, the term for most existing works is a fixed number of years after the date of creation or publication. Under most countries' laws (for example, the United States<ref>{{usc|17|305}}</ref> and the United Kingdom<ref>The Duration of Copyright and Rights in Performances Regulations 1995, [http://www.opsi.gov.uk/si/si1995/Uksi_19953297_en_3.htm part II], Amendments of the UK Copyright, Designs and Patents Act 1988</ref>), copyrights expire at the end of the calendar year in question.
The length and requirements for copyright duration are subject to change by legislation, and since the early 20th century there have been a number of adjustments made in various countries, which can make determining the duration of a given copyright somewhat difficult. For example, the United States used to require copyrights to be renewed after 28 years to stay in force, and formerly required a copyright notice upon first publication to gain coverage. In Italy and France, there were post-wartime extensions that could increase the term by approximately 6 years in Italy and up to about 14 in France. Many countries have extended the length of their copyright terms (sometimes retroactively). International treaties establish minimum terms for copyrights, but individual countries may enforce longer terms than those.<ref>{{cite book
|title=Copyright: Sacred Text, Technology, and the DMCA|last=Nimmer|first=David |publisher=Kluwer Law International|year=2003|isbn= 978-9041188762|oclc=50606064|page=63|url= http://books.google.com/books?id=RYfRCNxgPO4C}}</ref>
In the United States, all books and other works published before 1923 have expired copyrights and are in the public domain.<ref>"[http://www.copyright.cornell.edu/public_domain/ Copyright Term and the Public Domain in the United States 1 January 2008].", ''[[Cornell University]]''.</ref> In addition, works published before 1964 that did not have their copyrights renewed 28 years after first publication year also are in the public domain, except that books originally published outside the US by non-Americans are exempt from this requirement, if they are still under copyright in their home country (see [http://onlinebooks.library.upenn.edu/renewals.html How Can I Tell Whether a Copyright Was Renewed] for more details).
But if the intended exploitation of the work includes publication (or distribution of derivative work, such as a film based on a book protected by copyright) outside the U.S., the terms of copyright around the world must be considered. If the author has been dead more than 70 years, the work is in the public domain in most, but not all, countries. Some works are covered by copyright in Spain for 80 years after the author's death.<ref>{{Cite web |title=Art. 26 |url=http://www.mcu.es/propiedadInt/docs/RDLegislativo_1_1996.pdf |access-date=2012-03-18 |archivedate=2016-03-28 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160328175038/http://www.mcu.es/propiedadInt/docs/RDLegislativo_1_1996.pdf |deadurl=yes }}</ref>
In 1998 the length of a copyright in the United States was increased by 20 years under the [[Sonny Bono Copyright Term Extension Act|The Copyright Term Extension Act]]. This legislation was strongly promoted by corporations which had valuable copyrights which otherwise would have expired, and has been the subject of substantial criticism on this point.<ref>Lawrence Lessig, ''Copyright's First Amendment'', 48 UCLA L. Rev. 1057, 1065 (2001)</ref>
As a curiosity, the famous work ''[[Peter and Wendy#Copyright status|Peter Pan, or The Boy Who Wouldn't Grow Up]]'' has a complex – and disputed – story of copyright expiry.<ref>{{cite web |url=http://cyberlaw.stanford.edu/about/cases/emily_somma_v_gosh_peter_.shtml |title=Stanford Center for Internet and Society |publisher=Web.archive.org |date= |accessdate=2010-05-08 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20061027134508/http://cyberlaw.stanford.edu/about/cases/emily_somma_v_gosh_peter_.shtml |archivedate=2006-10-27 |deadurl=yes }}</ref>
===Public domain===
{{main|Public domain}}
Copyright, like other [[intellectual property rights]] is subject to a statutorily-determined term. Once the term of a copyright has expired, the formerly copyrighted work enters the [[public domain]] and may be freely used or exploited by anyone. Courts in the [[United States]] and the [[United Kingdom]] have rejected the doctrine of a [[common law copyright]]. Public domain works should not be confused with works that are publicly available. Works posted in the [[internet]] for example, are publicly available, but are not generally in the public domain. Copying such works may therefore violate the author's copyright.
==Copyright infringement==
{{main|Copyright infringement}}
[[File:Street hackers and mp3 pirates.jpg|thumb|Street hackers and mp3 pirates in Afghanistan]]
Piracy is considered to be the illegitimate use of materials held by copyright.<ref>Owen, Lynette (2001) Piracy ''Association of Learned and Professional Society Publishers'' 14(1) p. 67.</ref> For the history of the term "piracy" see [[Copyright infringement]]. For a work to be considered pirated, its illegitimate use must have occurred in a nation that has domestic copyright laws and/or adheres to a bilateral treaty or established international convention such as the [[Berne Convention for the Protection of Literary and Artistic Works|Berne Convention]] or [[World Intellectual Property Organization Copyright Treaty|WIPO Copyright Treaty]]. Improper use of materials outside of this legislation is deemed "unauthorized edition", not piracy.<ref>Owen, Lynette (2001) Piracy ''Association of Learned and Professional Society Publishers'' 14(1) p. 68.</ref>
Piracy primarily targets software, film and music. However, the illegal copying of books and other text works remains common, especially for educational reasons. Statistics regarding the effects of piracy are difficult to determine. Studies have attempted to estimate a monetary loss for industries affected by piracy by predicting what portion of pirated works would have been formally purchased if they had not been freely available.<ref>Butler, S. Piracy Losses "Billboard" 199(36) Retrieved from http://search.proquest.com/docview/227212689?accountid=14771</ref> Estimates in 2007 stated 18.2 billion potential losses in consumer dollars lost as a result of piracy activities in the United States.<ref name="Staff 2007">Staff (2007) Piracy Statistics around the World "Video Business" 27(28).</ref> International estimates suggest losses in the billions throughout the last decade.<ref name="Staff 2007"/> However other reports indicate that piracy does not have an adverse effect on the entertainment industry.<ref>{{cite web |url=http://www.ejpd.admin.ch/content/ejpd/de/home/dokumentation/mi/2011/2011-11-30.html |title=Urheberrechtsverletzungen im Internet: Der bestehende rechtliche Rahmen genügt |publisher=Ejpd.admin.ch |date= |accessdate=2013-02-04 |archivedate=2014-08-19 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140819222007/http://www.ejpd.admin.ch/content/ejpd/de/home/dokumentation/mi/2011/2011-11-30.html |deadurl=yes }}</ref>
===Treaties and international agreements===
*[[Berne Convention for the Protection of Literary and Artistic Works]] of 1886
*[[Rome Convention for the Protection of Performers, Producers of Phonograms and Broadcasting Organisations]] of 1961
*[[Universal Copyright Convention]] of 1952
*[[WIPO Copyright Treaty]] of 1996
*[[WIPO Performances and Phonograms Treaty]] of 1996
*The [[World Trade Organization]] [[Agreement on Trade-Related Aspects of Intellectual Property Rights]] (TRIPS), of 1994
===Sui generis===
{{colbegin}}
*[[Alternative Compensation System]]
*[[Anti-copyright]]
*[[Copyleft]]
*[[Copynorm]]
*[[Copyright aspects of downloading and streaming]]
*[[Copyright aspects of hyperlinking and framing]]
*[[Copyright-free]]
*[[Creative Commons]]
*[[Creative Commons jurisdiction ports]]
*[[Creative Commons Licenses]]
*[[Crypto-anarchism]]
*[[Database right]]
*[[Digital freedom]]
*''[[Free Culture (book)]]'' by [[Lawrence Lessig]]
*''[[Good Copy Bad Copy]]'' (documentary)
*[[Permission culture]] – neologism by Lawrence Lessig.
{{colend}}
==ভাৰতীয় কপিৰাইট এক্ট, ১৯৫৭==
<!-- ওপৰোক্ত আইনৰ অধীনত তথ্য-->
==আন্তৰ্জাতিক কপিৰাইট==
<!-- আন্তৰ্জাতিক কপিৰাইটৰ তথ্য আৰু আলোচনা -->
==কিছুমান কপিৰাইট নিয়ম==
<!-- পাব্লিক ডোমেইন, ক্ৰিয়েটিচ কমঞ্ছ ইত্যাদিৰ আলোচনা-->
==তথ্য সংগ্ৰহ==
{{Reflist|colwidth=30em}}
==অধিক পঢ়ক==
* {{Cite book
|author=Dowd, Raymond J.
|title=Copyright Litigation Handbook
|publisher=Thomson West |edition=1st |year=2006
|isbn=0314962794
|ref=Dowd, Litigation handbook
}}
* {{Cite book
|author=Gantz, John & Rochester, Jack B.
|title=Pirates of the Digital Millennium
|publisher=Financial Times Prentice Hall |year=2005
|isbn=O-13-146315-2
|ref=Gantz, Pirates
}}
*[[Bruce Lehman|Lehman, Bruce]]: ''Intellectual Property and the National Information Infrastructure'' (Report of the Working Group on Intellectual Property Rights, 1995)
*Lindsey, Marc: ''Copyright Law on Campus.'' [[Washington State University]] Press, 2003. ISBN 978-0-87422-264-7.
*Mazzone, Jason. ''Copyfraud''. [http://ssrn.com/abstract=787244 SSRN]
* {{Cite book
| last = Nimmer | first = Melville |authorlink=Melville Nimmer | coauthors = David Nimmer | title = Nimmer on Copyright | publisher = Matthew Bender | year=1997| isbn = 0-8205-1465-9
}}
* {{Cite book
|title=Copyright in Historical Perspective
|author=Patterson, Lyman Ray
|year=1968|publisher=Vanderbilt University Press
|isbn=0826513735
|unused_data=Online Version
}}
*Pievatolo, Maria Chiara. ''Publicness and Private Intellectual Property in Kant's Political Thought''. http://bfp.sp.unipi.it/~pievatolo/lm/kantbraz.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120329212745/http://bfp.sp.unipi.it/~pievatolo/lm/kantbraz.html |date=2012-03-29 }}
*Pelanda, Brian. [http://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=1941506 Declarations of Cultural Independence: The Nationalistic Imperative Behind the Passage of Early American Copyright Laws, 1783-1787] Journal of the Copyright Society of the U.S.A., Vol. 58, p. 431, 2011.
*{{cite book | last = Rosen | first = Ronald | title = Music and Copyright | publisher = Oxford University Press | location = Oxford Oxfordshire | year = 2008 | isbn = 0195338367 }}
*Shipley, David E. [http://ssrn.com/abstract=1076789 Thin But Not Anorexic: Copyright Protection for Compilations and Other Fact Works] UGA Legal Studies Research Paper No. 08-001; Journal of Intellectual Property Law, Vol. 15, No. 1, 2007.
*Silverthorne, Sean. ''[http://hbswk.hbs.edu/item.jhtml?id=4206&t=innovation Music Downloads: Pirates- or Customers?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060630024153/http://hbswk.hbs.edu/item.jhtml?id=4206&t=innovation |date=2006-06-30 }}''. [[Harvard Business School|Harvard Business School Working Knowledge]], 2004.
*Sorce Keller, Marcello. "Originality, Authenticity and Copyright", ''Sonus'', VII(2007), no. 2, pp. 77–85.
* {{Cite book
|author=Steinberg, S.H. & Trevitt, John
|title=Five Hundred Years of Printing
|location=London and New Castle |publisher=The British Library and Oak Knoll Press
|edition=4th |year=1996
|isbn=1-884718-19-1
|ref=Steinberg, Five hundred years
}}
*{{Cite book
|title=The Copy/South Dossier: Issues in the Economics, Politics and Ideology of Copyright in the Global South ''[http://copysouth.org/en/documents/csdossier.pdf]''
|editor= Story, Alan; Darch, Colin & Halbert, Deborah
|year=2006|publisher=Copy/South Research Group
|isbn=978-0-9553140-1-8
}}
*WhyNotAskMe.org: ''Organization demanding democratic participation in copyright legislation and a moratorium on secret and fast-tracked copyright negotiations'' http://whynotaskme.org/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130120021249/http://whynotaskme.org/ |date=2013-01-20 }}
==বাহ্যিক সংযোগ==
{{Commons|Copyright|কপিৰাইট}}
*{{dmoz|Society/Law/Legal_Information/Intellectual_Property/Copyrights}}
*[http://www.wipo.int/clea/en/ Collection of laws for electronic access] {{Webarchive|url=http://webarchive.loc.gov/all/20091206012131/http%3A//www.wipo.int/clea/en/ |date=2009-12-06 }} from [[WIPO]] – intellectual property laws of many countries
*[http://ucblibraries.colorado.edu/govpubs/us/copyrite.htm Copyright] from ''UCB Libraries GovPubs''
*[http://www.ipo.gov.uk/types/copy.htm About Copyright] at the UK Intellectual Property Office
*[http://www.lawtech.jus.unitn.it/index.php/copyright-history/bibliography A Bibliography on the Origins of Copyright and Droit d'Auteur]
* [http://ocw.mit.edu/courses/electrical-engineering-and-computer-science/6-912-introduction-to-copyright-law-january-iap-2006/ 6.912 Introduction to Copyright Law] taught by Keith Winstein, MIT OpenCourseWare January IAP 2006
* [http://www.wipo.int/treaties/en/ShowResults.jsp?country_id=ALL&start_year=ANY&end_year=ANY&search_what=C&treaty_id=15 Copyright Berne Convention: Country List] List of the 164 members of the Berne Convention for the protection of literary and artistic works.
* [http://www.copyrightservice.co.uk/copyright/p01_uk_copyright_law UK Copyright Law fact sheet] (April 2000) a concise introduction to UK Copyright legislation
* [http://www.jisc.ac.uk/whatwedo/themes/content/contentalliance/reports/ipr.aspx IPR Toolkit – An Overview, Key Issues and Toolkit Elements] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110512010135/http://www.jisc.ac.uk/whatwedo/themes/content/contentalliance/reports/ipr.aspx |date=2011-05-12 }} (Sept 2009) by Professor Charles Oppenheim and Naomi Korn at the [http://www.jisc.ac.uk/whatwedo/themes/content/contentalliance.aspx Strategic Content Alliance] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110512010129/http://www.jisc.ac.uk/whatwedo/themes/content/contentalliance.aspx |date=2011-05-12 }}
*[http://ocw.mit.edu/courses/electrical-engineering-and-computer-science/6-912-introduction-to-copyright-law-january-iap-2006/ MIT OpenCourseWare 6.912 Introduction to Copyright Law] Free self-study course with video lectures as offered during the January, 2006, Independent Activities Period (IAP)
[[শ্ৰেণী:আইন]]
[[শ্ৰেণী:প্ৰতিলিপ্যধিকাৰ আইন]]
[[শ্ৰেণী:অনুবাদ বিচৰা প্ৰবন্ধসমূহ]]
fx6rsecxtiat2xq17dg6pwwde7jnc42
উইচকনচিন
0
22120
606900
384059
2026-05-17T16:43:23Z
InternetArchiveBot
29706
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
606900
wikitext
text/x-wiki
{{US state
| Name = উইচকনচিন
| Fullname = State of Wisconsin<br />ষ্টেট অব উইচকনচিন
| Flag = Flag of Wisconsin.svg
| Flaglink = পতাকা
| Seal = Seal of Wisconsin.svg
| Seallink = চিল
| Map = Wisconsin in United States.svg
| Nickname = বেড্জাৰ ষ্টেট; আমেৰিকাচ্ ডেইৰি লেণ্ড
| Motto = Forward (আগলৈ)
| Former = উইচকনচিন টেৰিটৰি
| Capital = [[মেডিচন, উইচকনচিন|মেডিচন]]
| OfficialLang = আধিকাৰিক ভাবে নাই যদিও [[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]] সকলোতে প্ৰচলিত
| Demonym = উইচকনচিনাইট, স্কনি
| LargestCity = [[মিলৱাকি]]
| LargestCounty = মাৰাথন কাউণ্টি
| LargestMetro = মিলৱাকি–ৰেজিন–ৱাউকেঁচা মহানগৰীয় অঞ্চল<!-- Only a small part of the Chicago MSA is in Wisconsin-->
| Legislature = উইচকনচিন বিধায়িকা
| Upperhouse = উইচকনচিন চিনেট
| Lowerhouse = উইচকনচিন ষ্টেট এচেম্বলি
| AreaRank = ২৩তম
| TotalAreaUS = 65,497.82
| TotalArea = 169,639
| LandArea = 140,663
| PCWater = ১৭
| Latitude = 42° 37′ N to 47° 05′ N
| Longitude = 86° 46′ W to 92° 53′ W
| PopRank = ২০তম
| population_note =
| population_total = 5,686,986
| DensityRank = ২৩তম
| 2000Pop = 5,711,767 (2011 অনুমাণিক)<ref name=PopEstUS>{{cite web|url=http://www.census.gov/popest/data/state/totals/2011/tables/NST-EST2011-01.csv|title=Annual Estimates of the Resident Population for the United States, Regions, States, and Puerto Rico: April 1, 2010 to July 1, 2011|format=[[comma-separated values|CSV]]|work=2011 Population Estimates|publisher=United States Census Bureau, Population Division|date=December 2011|accessdate=December 21, 2011}}</ref>
| 2000Density = 40.6
| 2000DensityUS = 105
| MedianHouseholdIncome = $47,220
| IncomeRank = ১৫তম
| AdmittanceOrder = ৩০তম
| AdmittanceDate = ১৯ মে, ১৮৪৮
| TimeZone = [[কেন্দ্ৰীয় মান সময় অঞ্চল|কেন্দ্ৰীয়]]: [[UTC]]-6/[[দিবালোক সংৰক্ষণ সময়|-5]]
| Width = 420
| WidthUS =260
| Length = 500
| LengthUS = 310
| HighestPoint = [[Timms Hill]]<ref name=USGS>{{cite web|url=http://egsc.usgs.gov/isb/pubs/booklets/elvadist/elvadist.html|title=Elevations and Distances in the United States|publisher=United States Geological Survey|year=2001|accessdate=October 24, 2011|archivedate=October 15, 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20111015012701/http://egsc.usgs.gov/isb/pubs/booklets/elvadist/elvadist.html|deadurl=yes}}</ref><ref name=NAVD88>Elevation adjusted to North American Vertical Datum of 1988.</ref>
| HighestElev = 595
| HighestElevUS = 1,951
| MeanElev = 320
| MeanElevUS = 1,050
| LowestPoint = [[লেক মিছিগান]]<ref name=USGS/><ref name=NAVD88/>
| LowestElev = 176
| LowestElevUS = 579
| ISOCode = US-WI
| PostalAbbreviation = WI
| TradAbbreviation = Wis.
| Website = www.wisconsin.gov
}}
'''উইচকনচিন''' ({{Lang-en|Wisconsin}}; {{IPAc-en|audio=En-us-Wisconsin.ogg|w|ɨ|s|ˈ|k|ɒ|n|s|ɨ|n}}) [[আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ]]ৰ উত্তৰ-মধ্য অঞ্চলত অৱস্থিত এখন [[আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ ৰাজ্যসমূহ|অংগৰাজ্য]]। ১৮৪৮ চনৰ ১৯ মে তাৰিখে উইচকনচিন ৩০ সংখ্যক অংগৰাজ্য হিচাপে আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰত যোগদান কৰে। ৰাজ্যখনৰ সীমান্তৰ পশ্চিমে [[মিনিচোটা]], দক্ষিণ-পশ্চিমে [[আইৱা]], দক্ষিণে [[ইলিনয়চ]], পূবে [[লেক মিছিগান]], উত্তৰ-পূবে [[মিছিগান]], আৰু উত্তৰে [[লেক চুপিৰিয়ৰ]] অৱস্থিত। উইচকনচিন আমেৰিকাৰ ৫০খন ৰাজ্যৰ ভিতৰত মাটিকালিৰ ফালৰ পৰা ২৩ তম বৃহত্তম ৰাজ্য আৰু ২০তম আটাইটকৈ বেছি জনবসতীপূৰ্ণ ৰাজ্য। উইচকনচিনৰ ৰাজধানী [[মেডিচন, উইচকনচিন|মেডিচন]] আৰু বৃহত্তম নগৰ [[মিলৱাকি]]। ৰাজ্যখনক প্ৰশাসনিক সুবিধাৰ বাবে ৭২খন [[কাউণ্টি]]ত ভাগ কৰা হৈছে।
==নামৰ উৎপত্তি==
'''উইচকনচিন''' শব্দৰ উৎপত্তি [[উইচকনচিন নদী]]ক দিয়া নামৰ পৰা পৰা হৈছে। এই নাম দিছিল [[এলগংকিয়ান ভাষা|এলগংকিয়ান ভাষীক]] কিছুসংখ্যক [[খিলঞ্জীয়া লোক|খিলঞ্জীয়া]] আমেৰিকাৰ বাসিন্দাই।<ref>{{cite web |url=http://www.wisconsinhistory.org/topics/wisconsin-name/ |title=Wisconsin's Name: Where it Came from and What it Means |accessdate=2008-07-24 |publisher=Wisconsin Historical Society |archivedate=2005-10-28 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20051028075712/http://www.wisconsinhistory.org/topics/wisconsin-name/ |deadurl=yes }}</ref> সেই সময়ত আমেৰিকা [[ইউৰোপ]]ৰ পৰাধিন হৈ আছিল। ফৰাচী অভিযানকাৰী জেকুৱাছ মাৰকুৱেট আছিল প্ৰথমজন ইউৰোপীয়, যি উইচকনচিন নদীলৈ আহে আৰু ইয়াৰ নাম নথিভূক্ত কৰে। ১৬৭৩ চনৰ তেওঁৰ টোকাত ইয়াক ''মেছকৌচিং'' (''Meskousing'') নামেৰে উল্লেখ কৰিছে।<ref>{{Cite book | last = Marquette | first = Jacques | author-link = Jacques Marquette | year = 1673 | contribution = The Mississippi Voyage of Jolliet and Marquette, 1673 | contribution-url = http://www.americanjourneys.org/aj-051/ | editor-last = Kellogg | editor-first = Louise P. | title = Early Narratives of the Northwest, 1634–1699 | place = New York | publisher = Charles Scribner's Sons | page = 235 | oclc = 31431651 }}</ref> শব্দটোৰ বানান পাছৰ ফৰাচী অভিযানকাৰীসকলৰ হাতত ''Ouisconsin''-ৰ ৰূপ লয়, আৰু উইচকনচিন নদীৰ আৰু ইয়াৰ উপকণ্ঠ অঞ্চলৰ ফৰাচী নাম হিচাবে জনাজাত হৈ পৰে। ১৯ শতিকাৰ আৰম্ভণিৰ পৰা [[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী ভাষীক]] লোকসকলে নামটোৰ ইংৰাজীকৰণৰ ফলত ই বৰ্তমানৰ ৰূপ লয়। বৰ্তমানৰ বানানটো ১৮৪৫ চনত তেতিয়াৰ উইচকনচিন টেৰিটৰিৰ বিধায়িকাই আধিকাৰিক ৰূপে গ্ৰহণ কৰে।<ref>{{cite journal | last = Smith | first = Alice E. | title = Stephen H. Long and the Naming of Wisconsin | journal = Wisconsin Magazine of History | volume = 26 | issue = 1 | pages = 67–71 | publisher = Wisconsin Historical Society | location = Madison, Wisconsin | month = September | year = 1942 | url = http://content.wisconsinhistory.org/u?/wmh,14413 | accessdate = 2008-07-24 | archivedate = 2017-05-25 | archiveurl = https://wayback.archive-it.org/all/20170525200450/http://content.wisconsinhistory.org/cdm/ref/collection/wmh/id/14413 | deadurl = yes }}</ref>
উইচকনচিনৰ এলগংকিয়ান ভাষাৰ মূল শব্দটো আৰু ইয়াৰ অৰ্থ উভয়ে সময়ৰ সোঁতত অস্পষ্ট হৈ পৰে। বিভিন্ন সূত্ৰৰ পৰা ইয়াকে কব পৰা যায় যে মূল শব্দটো নদীখন আৰু ইয়াৰ পাৰৰ ৰঙা বালি শিলক উদ্দেশ্য কৰি দিয়া হৈছিল।<ref>McCafferty, Michael. 2003. ''[http://poj.peeters-leuven.be/content.php?url=article&id=2002552&journal_code=ONO On Wisconsin: The Derivation and Referent of an Old Puzzle in American Placenames]''. Onoma 38: 39–56</ref>
==ৰাজ্যিক প্ৰতিকসমূহ==
{| width="70%"
|-
|
{{multicol}}
*নীতিবাক্য: Forward (আগলৈ)
*সঙ্গীত: On Wisconsin! (অন উইচকনচিন!)
*ফুল: Wood Violet
*চৰাই: [[ৰবিন]]
*গছ: চুগাৰ মেপল (''Acer saccharum'')
*মাছ: Muskellunge (''Esox masquinongy'')
*জন্তু: Badger
*বন্যপ্ৰাণী: বগা নেজীয়া হৰিণ
*পোহনীয়া জন্তু: গাখীৰ দিয়া গাই
*খনিজ পদাৰ্থ: [[গেলেনা]]
{{multicol-break}}
*শিলা: ৰঙা গ্ৰেনাইট
*শান্তিৰ প্ৰতিক: Mourning Dove (''Zenaida macroura'')
*পতংগ: [[মৌ-মাখি]]
*মাটি: Antigo Silt Loam
*জীৱাস্ম: Trilobite
*কুকুৰ: American Water Spaniel
*পানীয়: [[গাখীৰ]]
*গুটি-শস্য: গোম-ধান
*নৃত্য: পোল্কা
*ডেজাৰ্ট: ক্ৰীম পাফ (প্ৰস্তাবিত)<ref>[https://docs.legis.wisconsin.gov/2011/proposals/sb100 "2011 Senate Bill 100"], Wisconsin State Legislature, Retrieved on 9 March 2012.</ref>
{{multicol-end}}
|}
==ভূগোল==
উইচকনচিনৰ মুঠ মাটিকালি ৬৫,৪৯৭.৮২ বৰ্গ মাইল (১৬৯,৬৩৯ বৰ্গ কিমি)। ৰাজ্যখনৰ সীমাৰ উত্তৰে [[মণ্টৰিয়েল নদী]], [[লেক চুপিৰিয়ৰ]] আৰু [[মিছিগান]]; পূবে [[লেক মিছিগান]]; দক্ষিণে [[ইলিনয়চ]]; দক্ষিণ-পশ্চিমে [[আইৱা]]; আৰু উত্তৰ-পশ্চিমে [[মিনিচোটা]] অৱস্থিত। ইয়াৰ মিছিগানৰ লগত এক সীমা বিবাদ ১৯৩৫ আৰু ১৯৩৫ চনত দুটি মুকৰ্দমাৰ জৰিয়তে সমাধা কৰা হৈছিল।
উইচকনচিনৰ ৪৬% অঞ্চল হৈছে অৰণ্য। ইয়াত কেইবাখনো ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান আছে, তাৰ মাজৰে চাৰিখন আমেৰিকাৰ [[ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান সেৱা]]ই পৰিচালনা কৰে।<ref>{{cite web | title = Wisconsin | publisher = National Park Service | accessdate = 2008-07-17 | url = http://www.nps.gov/state/wi}}</ref> ৰাজ্যখনৰ লেঙ্গলেদ কাউণ্টিত আন কতো নোপোৱা এক বিশেষ ধৰণৰ মাটি পোৱা যায়, যাৰ নাম [[:en:Antigo (soil)|এণ্টিগো]]। এই মাটিক ৰাজ্যখনে ৰাজ্যিক মাটিৰ মৰ্যাদা প্ৰদান কৰিছে।
উল্লেখযোগ্য যে উইচকনচিনত এনে সাতখন ঠাই আছে য’ত ঠিয় হৈ এজন ব্যক্তিয়ে একেসময়তে চাৰিখন বেলেগ বেলেগ কাউণ্টিত থাকিব পাৰে (চাৰিখন কাউণ্টিৰ চাৰিটা কোন)।
==জলবায়ু==
উইচকনচিনৰ গ্ৰীষ্ম আৰু শীত কালৰ তাপমাত্ৰাৰ মাজত বৃহৎ পাৰ্থক্য দেখা যায়। বতৰ বিজ্ঞানীসকলে ইয়াৰ জলবায়ুক [[:en:Humid continental climate|humid continental]] শ্ৰেণীত বিভাজিত কৰিছে। ৰাজ্যখনৰ নথিভুক্ত সৰ্বোচ্চত্তম তাপমাত্ৰা হৈছে ১১৪ °ফা (৪৬ °ছে) উইচকনচিন ডেলচত ১৯৩৬ চনৰ ১৩ জুলাইত; আৰু সৰ্বনিম্নত্তম তাপমাত্ৰা হৈছে কাউদ্ৰে গাঁৱত ২ আৰু ৪ ফেব্ৰুৱাৰী ১৯৯৬ তাৰিখে হোৱা −৫৫ °ফা (−৪৮ °ছে)।<ref name="uwexclimate">{{cite web|url=http://www.uwex.edu/sco/stateclimate.html|title=Climate of Wisconsin|accessdate=2007-03-16|last=Benedetti|first=Michael|publisher=The University of Wisconsin–Extension}}</ref>
<center>
{| class="wikitable" "text-align:center;font-size:90%;"|
| colspan="13" style="text-align:center;font-size:110%;background:#E8EAFA;"|'''উইচকনচিনৰ প্ৰধান নগৰকেইখনৰ মাহেকীয়া গড় সৰ্বোচ্চ আৰু সৰ্বনিম্ন তাপমাত্ৰাৰ তথ্য''' [°ফা (°ছে)]
|-
! style="background:#e5afaa; color:#000; height:17px;"| নগৰ
! style="background:#e5afaa; color:#000;"| {{dabbr|জানু.|জানুৱাৰী}}
! style="background:#e5afaa; color:#000;"| {{dabbr|ফেব্ৰু.|ফেব্ৰুৱাৰী}}
! style="background:#e5afaa; color:#000;"| মাৰ্চ
! style="background:#e5afaa; color:#000;"| {{dabbr|এপ্ৰি.|এপ্ৰিল}}
! style="background:#e5afaa; color:#000;"| মে
! style="background:#e5afaa; color:#000;"| জুন
! style="background:#e5afaa; color:#000;"| {{dabbr|জুলা.|জুলাই}}
! style="background:#e5afaa; color:#000;"| {{dabbr|আগ.|আগষ্ট}}
! style="background:#e5afaa; color:#000;"| {{dabbr|চেপ্টে.|চেপ্টেম্বৰ}}
! style="background:#e5afaa; color:#000;"| {{dabbr|অক্টো.|অক্টোবৰ}}
! style="background:#e5afaa; color:#000;"| {{dabbr|নৱে.|নৱেম্বৰ}}
! style="background:#e5afaa; color:#000;"| {{dabbr|ডিচে.|ডিচেম্বৰ}}
|-
! style="text-align:left; background:#f8f3ca; color:#000; height:16px;"| গ্ৰীণ বে
| style="text-align:center; background:#f8f3ca; color:#000;"| ২৪/৭
(−৪/-১৪)
| style="text-align:center; background:#f8f3ca; color:#000;"| ২৯/১২
(−২/-১১)
| style="text-align:center; background:#f8f3ca; color:#000;"| ৪০/২৩
(৪/-৫)
| style="text-align:center; background:#f8f3ca; color:#000;"| ৫৫/৩৪
(১৩/১)
| style="text-align:center; background:#f8f3ca; color:#000;"| ৬৮/৪৫
(২০/৭)
| style="text-align:center; background:#f8f3ca; color:#000;"| ৭৭/৫৪
(২৫/১২)
| style="text-align:center; background:#f8f3ca; color:#000;"| ৮১/৫৯
(২৭/১৫)
| style="text-align:center; background:#f8f3ca; color:#000;"| ৭৮/৫৬
(২৬/১৩)
| style="text-align:center; background:#f8f3ca; color:#000;"| ৭০/৪৮
(২১/৯)
| style="text-align:center; background:#f8f3ca; color:#000;"| ৫৮/৩৭
(১৪/৩)
| style="text-align:center; background:#f8f3ca; color:#000;"| ৪২/২৬
(৬/-৩)
| style="text-align:center; background:#f8f3ca; color:#000;"| ২৯/১৩
(−২/-১১)
|-
! style="text-align:left; background:#c5dfe1; color:#000; height:16px;"| লা ক্ৰচ
| style="text-align:center; background:#c5dfe1; color:#000;"| ২৬/৬
(−৩/-১৪)
| style="text-align:center; background:#c5dfe1; color:#000;"| ৩২/১৩
(০/-১১)
| style="text-align:center; background:#c5dfe1; color:#000;"| ৪৫/২৪
(৭/-৪)
| style="text-align:center; background:#c5dfe1; color:#000;"| ৬০/৩৭
(১৬/৩)
| style="text-align:center; background:#c5dfe1; color:#000;"| ৭২/৪৯
(২২/৯)
| style="text-align:center; background:#c5dfe1; color:#000;"| ৮১/৫৮
(২৭/১৪)
| style="text-align:center; background:#c5dfe1; color:#000;"| ৮৫/৬৩
(২৯/১৭)
| style="text-align:center; background:#c5dfe1; color:#000;"| ৮২/৬১
(২৮/১৬)
| style="text-align:center; background:#c5dfe1; color:#000;"| ৭৪/৫২
(২৩/১১)
| style="text-align:center; background:#c5dfe1; color:#000;"| ৬১/৪০
(১৬/৪)
| style="text-align:center; background:#c5dfe1; color:#000;"| ৪৪/২৭
(৭/-৩)
| style="text-align:center; background:#c5dfe1; color:#000;"| ৩০/১৪
(−১/-১০)
|-
! style="text-align:left; background:#f8f3ca; color:#000; height:16px;"| মেডিচন
| style="text-align:center; background:#f8f3ca; color:#000;"| ২৫/৯
(−৪/-১৩)
| style="text-align:center; background:#f8f3ca; color:#000;"| ৩১/১৪
(−১/-১০)
| style="text-align:center; background:#f8f3ca; color:#000;"| ৪৩/২৫
(৬/-৪)
| style="text-align:center; background:#f8f3ca; color:#000;"| ৫৭/৩৫
(১৪/২)
| style="text-align:center; background:#f8f3ca; color:#000;"| ৬৯/৪৬
(২১/৮)
| style="text-align:center; background:#f8f3ca; color:#000;"| ৭৮/৫৬
(২৬/১৩)
| style="text-align:center; background:#f8f3ca; color:#000;"| ৮২/৬১
(২৮/১৬)
| style="text-align:center; background:#f8f3ca; color:#000;"| ৭৯/৫৯
(২৬/১৫)
| style="text-align:center; background:#f8f3ca; color:#000;"| ৭১/৫০
(২২/১০)
| style="text-align:center; background:#f8f3ca; color:#000;"| ৬০/৩৯
(১৬/৪)
| style="text-align:center; background:#f8f3ca; color:#000;"| ৪৩/২৮
(৬/-২)
| style="text-align:center; background:#f8f3ca; color:#000;"| ৩০/১৬
(−১/-৯)
|-
! style="text-align:left; background:#c5dfe1; color:#000; height:16px;"| মিলৱাকি
| style="text-align:center; background:#c5dfe1; color:#000;"| ২৮/১৩
(−১/-১১)
| style="text-align:center; background:#c5dfe1; color:#000;"| ৩২/১৮
(০/-৮)
| style="text-align:center; background:#c5dfe1; color:#000;"| ৪৩/২৭
(৬/-৩)
| style="text-align:center; background:#c5dfe1; color:#000;"| ৫৪/৩৬
(১২/২)
| style="text-align:center; background:#c5dfe1; color:#000;"| ৬৬/৪৬
(১৯/৮)
| style="text-align:center; background:#c5dfe1; color:#000;"| ৭৬/৫৬
(২৪/১৩)
| style="text-align:center; background:#c5dfe1; color:#000;"| ৮১/৬৩
(২৭/১৭)
| style="text-align:center; background:#c5dfe1; color:#000;"| ৭৯/৬২
(২৬/১৭)
| style="text-align:center; background:#c5dfe1; color:#000;"| ৭২/৫৪
(২২/১২)
| style="text-align:center; background:#c5dfe1; color:#000;"| ৬০/৪৩
(১৬/৬)
| style="text-align:center; background:#c5dfe1; color:#000;"| ৪৬/৩১
(৮/-১)
| style="text-align:center; background:#c5dfe1; color:#000;"| ৩৩/১৯
(১/-৭)
|-
| colspan="13" style="text-align:center;font-size:90%;background:#E8EAFA;"|''উৎস: [http://www.ustravelweather.com/wisconsin/ ustravelweather.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110202011144/http://www.ustravelweather.com/wisconsin/ |date=2011-02-02 }}''
|}</center>
==জনবসতি==
{{empty section|1}}
==তথ্যসূত্ৰ==
{{reflist}}
{{Geographic location
| Northwest =
| North = {{flag|কানাডা}}<br>লেক চুপিৰিয়ৰ • [[মিছিগান]]ৰ আপাৰ পেনিনচিলা
| Northeast =
| West = {{flag|মিনিচোটা}}
| Centre = ''উইচকনচিন''
| East = লেক মিছিগান
| Southwest = {{flag|আইৱা}}
| South = {{flag|ইলিনয়চ}}
| Southeast = {{flag|ইণ্ডিয়ানা}}
}}
{{United States political divisions}}
[[শ্ৰেণী:আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ ৰাজ্য]]
nymqiacurlymyv6qazdrnve19v2w4mg
চুহুন্মুং
0
25978
606951
527833
2026-05-18T01:01:36Z
Ananya Taye
28065
/* */
606951
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox royalty|Monarch
| name = চুহুংমুং<br>দিহিঙীয়া ৰজা
| full name = [[চাওফা]] চ্যু-হুন-মুং
| title=[[চাওফা]]
| image =
| caption =
|succession=[[Kingdom of Assam|অসমৰ ৰজা]]
| reign = ১৪৯৩-১৪৯৭
|house=ছ্যু ফৈদ, [[আহোম ৰাজবংশ]]
| coronation =
| successor =
| issue =
| father =
| mother =
| birth_date =
| birth_place =
| death_date =
| death_place =
| date of burial =
| place of burial =
|religion=[[আহোম ধৰ্ম]]
|}}
'''চুহুংমুং''' বা '''চাওফা চ্যু-হুন-মুং''' [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ চতুৰ্দশ স্বৰ্গদেউ। চুপিম্ফা (১৪৯৩-১৪৯৭ খ্ৰীঃ)ৰ মৃত্যুৰ পাছতে ১৪৯৭ খ্ৰীঃত তেওঁৰ পুতেক চুহুন্মুং আহোম ৰাজপাটত উঠে। দিহিঙ্গীয়া ফৈদৰ কোঁৱৰসকলৰ ভিতৰত এওঁকে সৰ্বশ্ৰেষ্ঠ বুলি কোৱা হয়। তেওঁক দিহিঙ্গীয়া ৰজা বা ওপৰজনা দিহিঙ্গীয়া ৰজাও বোলে। [[হিন্দুধৰ্ম]]ৰ লোকসকলৰ মতে তেওঁৰ নাম আছিল স্বৰ্গনাৰায়ণ। তেওঁৰ দিনৰপৰাই ৰাজকীয় কাম-কাজত ৰজাসকলে কাগজে-পত্ৰে স্বৰ্গদেও উপাধি ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ লয়। এওঁ [[বকতা]]ত ৰাজধানী পাতিছিল। <ref name="satsori">সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী (পৃষ্ঠা: ৬৭ প্ৰবন্ধ পেৰাগ্ৰাফ ২; ৭০, ৭১ প্ৰ: পে: ৬) - ড॰ সূৰ্য্যকুমাৰ ভূঞা সম্পাদিত (১৯৬৪ চনত গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয় প্ৰকাশন বিভাগৰদ্বাৰা প্ৰকাশিত)</ref><ref name="asom">অসম দেশৰ বুৰঞ্জী (পৃষ্ঠা: ১৯৫, ২০৭ প্ৰ:পে: ১; ১৯৮, ২০৪, ২০৫ প্ৰ:পে: ৩) - ড॰ লক্ষ্মী দেৱী (১৯৭৫ চনত গুৱাহাটীৰ আমবাৰীৰ এল বি এছ পাব্লিকেশ্যনৰদ্বাৰা প্ৰকাশিত। পঞ্চম প্ৰকাশ ১৯৮৭)</ref><ref name="tai">টাই সংস্কৃতিৰ ৰূপৰেখা (২২৩, ২২৭ >প্ৰ:পে: ৪) - ড॰ লীলা গগৈ (১৯৮৫ চনত ডিব্ৰুগড়ৰ বনলতা প্ৰকাশনৰদ্বাৰা প্ৰকাশিত। চতুৰ্থ সংস্কৰণ ১৯৯৪)</ref><ref name="bharatar">ভাৰতৰ বুৰঞ্জী (পৃষ্ঠা ১৩২, প্ৰ:পে: ২,৫) - এম. এল. কাথবৰুৱা, নীলমণি ফুকন (আৰ্য বিদ্যাপীঠ কলেজ), হৰি প্ৰসাদ দাস (উত্তৰ গুৱাহাটী কলেজ), দেৱকান্ত দত্তবৰুৱা (বৰতলা হাইস্কুল)- (বৰুৱা এজেঞ্চি, গুৱাহাটীৰদ্বাৰা প্ৰকাশিত, মে' ১৯৮৬)</ref>
==শাসনকাল==
{{আহোম ৰাজবংশ}}
স্বৰ্গদেৱ চুহুন্মুঙেই বুঢ়াগোঁহাই আৰু বৰগোঁহাইৰ সমমৰ্যাদাৰে [[বৰপাত্ৰগোহাঁই]] পদবীৰ সৃষ্টি কৰে। একেদৰে যথাক্ৰমে [[শদিয়া]] আৰু মৰঙ্গীৰ বাবে শদিয়াখোৱা গোঁহাই আৰু মৰঙ্গীখোৱা গোঁহাই পদবীৰো সৃষ্টি কৰে। এওঁৱেই ৰাজকোঁৱৰসকলক দিহিঙ্গীয়া, তুংখুঙ্গীয়া, টিপমীয়া আৰু চাৰিঙ্গীয়া এই চাৰি ভাগত ভগাই থাপিছিল।<ref name="bharatar"/><ref name="asom"/>
এওঁৰ দিনতে [[কছাৰী ৰাজ্য]]ৰ নগাঁৱৰ অংশ আৰু [[চুটীয়া ৰাজ্য]] আহোম ৰাজ্যৰ ভিতৰুৱা হয়।<ref name="asom"/> ১৫৩২ চনত বংগৰ সেনাপতি [[তুৰ্বক]]ৰ নেতৃত্বত মুছলমান সৈন্যই অসম আক্ৰমণ কৰে। এই যুদ্ধত শিঙৰি গড়ত [[ফ্ৰাচেংমুং বৰগোঁহাই]]কে ধৰি আঠজন সেনাপতি নিহত হয়। ভৰলীৰ পাৰত ফ্ৰাচেংমুং বৰগোঁহাইৰ পত্নী [[মূলাগাভৰু]]ও ৰণত পৰে। পিছত সেই ঠাইতে [[কনচেং বৰপাত্ৰগোঁহাই]]ৰ হাতত তুৰ্বক নিহত হোৱাত মুছলমান সৈন্যৰ পৰাজয় ঘটে। তেতিয়াৰপৰাই [[কৰতোৱা নদী]] দুই ৰাজ্যৰ সীমা হয়।
চুহুন্মুঙৰ দিনত দিহিংৰ মথাউৰি, হাৰমতী গড়, কৰতোৱা দ'ল, কৰতোৱা পুখুৰী আৰু আঠাবাৰীৰ পুখুৰী নিৰ্মাণ কৰা হয়।<ref name="asom"/><ref name="tai"/>
১৫১০ চনত এইজনা ৰজাই আহোম ৰাজ্যত প্ৰথম [[লোকপিয়ল]] আৰম্ভ কৰে।<ref name="bharatar"/>
এইজনা স্বৰ্গদেৱৰ দিনৰ পৰাই অসমত [[শকাব্দ]] বা 'শঁকাদিত্যৰ শঁক'ৰ প্ৰচলন হয়।<ref>বৰবৰুৱা, হিতেশ্বৰ (১৯৮১) '''আহোমৰ দিন,''' ''অসম প্ৰকাশন পৰিষদ, ২য় প্ৰকাশ-১৯৯৭, পৃষ্ঠা- ৪৬''</ref>
==মৃত্যু==
১৪৯৭ খ্ৰীঃত বৰকোঁৱৰ [[চুক্লেণমুং|চুক্লেণমুঙ]]ৰ ষড়যন্ত্ৰত শুই থকা অৱস্থাতে তেওঁ প্ৰাণ হেৰুৱায়।<ref name="asom"/>
{{Clear}}
==তথ্য সংগ্ৰহ==
{{Reflist}}
[[শ্ৰেণী:টাই-আহোম শাসক]]
6paq6p4eq0mdj0iygky2dxmjzrqtqpi
606952
606951
2026-05-18T01:05:38Z
Ananya Taye
28065
/* শাসনকাল */
606952
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox royalty|Monarch
| name = চুহুংমুং<br>দিহিঙীয়া ৰজা
| full name = [[চাওফা]] চ্যু-হুন-মুং
| title=[[চাওফা]]
| image =
| caption =
|succession=[[Kingdom of Assam|অসমৰ ৰজা]]
| reign = ১৪৯৩-১৪৯৭
|house=ছ্যু ফৈদ, [[আহোম ৰাজবংশ]]
| coronation =
| successor =
| issue =
| father =
| mother =
| birth_date =
| birth_place =
| death_date =
| death_place =
| date of burial =
| place of burial =
|religion=[[আহোম ধৰ্ম]]
|}}
'''চুহুংমুং''' বা '''চাওফা চ্যু-হুন-মুং''' [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ চতুৰ্দশ স্বৰ্গদেউ। চুপিম্ফা (১৪৯৩-১৪৯৭ খ্ৰীঃ)ৰ মৃত্যুৰ পাছতে ১৪৯৭ খ্ৰীঃত তেওঁৰ পুতেক চুহুন্মুং আহোম ৰাজপাটত উঠে। দিহিঙ্গীয়া ফৈদৰ কোঁৱৰসকলৰ ভিতৰত এওঁকে সৰ্বশ্ৰেষ্ঠ বুলি কোৱা হয়। তেওঁক দিহিঙ্গীয়া ৰজা বা ওপৰজনা দিহিঙ্গীয়া ৰজাও বোলে। [[হিন্দুধৰ্ম]]ৰ লোকসকলৰ মতে তেওঁৰ নাম আছিল স্বৰ্গনাৰায়ণ। তেওঁৰ দিনৰপৰাই ৰাজকীয় কাম-কাজত ৰজাসকলে কাগজে-পত্ৰে স্বৰ্গদেও উপাধি ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ লয়। এওঁ [[বকতা]]ত ৰাজধানী পাতিছিল। <ref name="satsori">সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী (পৃষ্ঠা: ৬৭ প্ৰবন্ধ পেৰাগ্ৰাফ ২; ৭০, ৭১ প্ৰ: পে: ৬) - ড॰ সূৰ্য্যকুমাৰ ভূঞা সম্পাদিত (১৯৬৪ চনত গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয় প্ৰকাশন বিভাগৰদ্বাৰা প্ৰকাশিত)</ref><ref name="asom">অসম দেশৰ বুৰঞ্জী (পৃষ্ঠা: ১৯৫, ২০৭ প্ৰ:পে: ১; ১৯৮, ২০৪, ২০৫ প্ৰ:পে: ৩) - ড॰ লক্ষ্মী দেৱী (১৯৭৫ চনত গুৱাহাটীৰ আমবাৰীৰ এল বি এছ পাব্লিকেশ্যনৰদ্বাৰা প্ৰকাশিত। পঞ্চম প্ৰকাশ ১৯৮৭)</ref><ref name="tai">টাই সংস্কৃতিৰ ৰূপৰেখা (২২৩, ২২৭ >প্ৰ:পে: ৪) - ড॰ লীলা গগৈ (১৯৮৫ চনত ডিব্ৰুগড়ৰ বনলতা প্ৰকাশনৰদ্বাৰা প্ৰকাশিত। চতুৰ্থ সংস্কৰণ ১৯৯৪)</ref><ref name="bharatar">ভাৰতৰ বুৰঞ্জী (পৃষ্ঠা ১৩২, প্ৰ:পে: ২,৫) - এম. এল. কাথবৰুৱা, নীলমণি ফুকন (আৰ্য বিদ্যাপীঠ কলেজ), হৰি প্ৰসাদ দাস (উত্তৰ গুৱাহাটী কলেজ), দেৱকান্ত দত্তবৰুৱা (বৰতলা হাইস্কুল)- (বৰুৱা এজেঞ্চি, গুৱাহাটীৰদ্বাৰা প্ৰকাশিত, মে' ১৯৮৬)</ref>
==শাসনকাল==
{{আহোম ৰাজবংশ}}
স্বৰ্গদেৱ চুহুন্মুঙেই বুঢ়াগোঁহাই আৰু বৰগোঁহাইৰ সমমৰ্যাদাৰে [[বৰপাত্ৰগোহাঁই]] পদবীৰ সৃষ্টি কৰে। একেদৰে যথাক্ৰমে [[শদিয়া]], [[হাবুং]], দিহিং আৰু মৰঙ্গীৰ বাবে শদিয়াখোৱা গোঁহাই, ভটিয়লীয়া গোহাঁই, দিহিঙীয়া গোহাঁই আৰু মৰঙ্গীখোৱা গোঁহাই পদবীৰো সৃষ্টি কৰে। এওঁৱেই ৰাজকোঁৱৰসকলক দিহিঙ্গীয়া, তুংখুঙ্গীয়া, টিপমীয়া আৰু চাৰিঙ্গীয়া এই চাৰি ভাগত ভগাই থাপিছিল।<ref name="bharatar"/><ref name="asom"/>
এওঁৰ দিনতে [[কছাৰী ৰাজ্য]]ৰ নগাঁৱৰ অংশ আৰু [[চুটীয়া ৰাজ্য]] আহোম ৰাজ্যৰ ভিতৰুৱা হয়।<ref name="asom"/> ১৫৩২ চনত বংগৰ সেনাপতি [[তুৰ্বক]]ৰ নেতৃত্বত মুছলমান সৈন্যই অসম আক্ৰমণ কৰে। এই যুদ্ধত শিঙৰি গড়ত [[ফ্ৰাচেংমুং বৰগোঁহাই]]কে ধৰি আঠজন সেনাপতি নিহত হয়। ভৰলীৰ পাৰত ফ্ৰাচেংমুং বৰগোঁহাইৰ পত্নী [[মূলাগাভৰু]]ও ৰণত পৰে। পিছত সেই ঠাইতে [[কনচেং বৰপাত্ৰগোঁহাই]]ৰ হাতত তুৰ্বক নিহত হোৱাত মুছলমান সৈন্যৰ পৰাজয় ঘটে। তেতিয়াৰপৰাই [[কৰতোৱা নদী]] দুই ৰাজ্যৰ সীমা হয়।
চুহুন্মুঙৰ দিনত দিহিংৰ মথাউৰি, হাৰমতী গড়, কৰতোৱা দ'ল, কৰতোৱা পুখুৰী আৰু আঠাবাৰীৰ পুখুৰী নিৰ্মাণ কৰা হয়।<ref name="asom"/><ref name="tai"/>
১৫১০ চনত এইজনা ৰজাই আহোম ৰাজ্যত প্ৰথম [[লোকপিয়ল]] আৰম্ভ কৰে।<ref name="bharatar"/>
এইজনা স্বৰ্গদেৱৰ দিনৰ পৰাই অসমত [[শকাব্দ]] বা 'শঁকাদিত্যৰ শঁক'ৰ প্ৰচলন হয়।<ref>বৰবৰুৱা, হিতেশ্বৰ (১৯৮১) '''আহোমৰ দিন,''' ''অসম প্ৰকাশন পৰিষদ, ২য় প্ৰকাশ-১৯৯৭, পৃষ্ঠা- ৪৬''</ref>
==মৃত্যু==
১৪৯৭ খ্ৰীঃত বৰকোঁৱৰ [[চুক্লেণমুং|চুক্লেণমুঙ]]ৰ ষড়যন্ত্ৰত শুই থকা অৱস্থাতে তেওঁ প্ৰাণ হেৰুৱায়।<ref name="asom"/>
{{Clear}}
==তথ্য সংগ্ৰহ==
{{Reflist}}
[[শ্ৰেণী:টাই-আহোম শাসক]]
2x136l7l5mwfc6gc78sc9vaho9b6skn
606953
606952
2026-05-18T01:10:28Z
Ananya Taye
28065
/* শাসনকাল */
606953
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox royalty|Monarch
| name = চুহুংমুং<br>দিহিঙীয়া ৰজা
| full name = [[চাওফা]] চ্যু-হুন-মুং
| title=[[চাওফা]]
| image =
| caption =
|succession=[[Kingdom of Assam|অসমৰ ৰজা]]
| reign = ১৪৯৩-১৪৯৭
|house=ছ্যু ফৈদ, [[আহোম ৰাজবংশ]]
| coronation =
| successor =
| issue =
| father =
| mother =
| birth_date =
| birth_place =
| death_date =
| death_place =
| date of burial =
| place of burial =
|religion=[[আহোম ধৰ্ম]]
|}}
'''চুহুংমুং''' বা '''চাওফা চ্যু-হুন-মুং''' [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ চতুৰ্দশ স্বৰ্গদেউ। চুপিম্ফা (১৪৯৩-১৪৯৭ খ্ৰীঃ)ৰ মৃত্যুৰ পাছতে ১৪৯৭ খ্ৰীঃত তেওঁৰ পুতেক চুহুন্মুং আহোম ৰাজপাটত উঠে। দিহিঙ্গীয়া ফৈদৰ কোঁৱৰসকলৰ ভিতৰত এওঁকে সৰ্বশ্ৰেষ্ঠ বুলি কোৱা হয়। তেওঁক দিহিঙ্গীয়া ৰজা বা ওপৰজনা দিহিঙ্গীয়া ৰজাও বোলে। [[হিন্দুধৰ্ম]]ৰ লোকসকলৰ মতে তেওঁৰ নাম আছিল স্বৰ্গনাৰায়ণ। তেওঁৰ দিনৰপৰাই ৰাজকীয় কাম-কাজত ৰজাসকলে কাগজে-পত্ৰে স্বৰ্গদেও উপাধি ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ লয়। এওঁ [[বকতা]]ত ৰাজধানী পাতিছিল। <ref name="satsori">সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী (পৃষ্ঠা: ৬৭ প্ৰবন্ধ পেৰাগ্ৰাফ ২; ৭০, ৭১ প্ৰ: পে: ৬) - ড॰ সূৰ্য্যকুমাৰ ভূঞা সম্পাদিত (১৯৬৪ চনত গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয় প্ৰকাশন বিভাগৰদ্বাৰা প্ৰকাশিত)</ref><ref name="asom">অসম দেশৰ বুৰঞ্জী (পৃষ্ঠা: ১৯৫, ২০৭ প্ৰ:পে: ১; ১৯৮, ২০৪, ২০৫ প্ৰ:পে: ৩) - ড॰ লক্ষ্মী দেৱী (১৯৭৫ চনত গুৱাহাটীৰ আমবাৰীৰ এল বি এছ পাব্লিকেশ্যনৰদ্বাৰা প্ৰকাশিত। পঞ্চম প্ৰকাশ ১৯৮৭)</ref><ref name="tai">টাই সংস্কৃতিৰ ৰূপৰেখা (২২৩, ২২৭ >প্ৰ:পে: ৪) - ড॰ লীলা গগৈ (১৯৮৫ চনত ডিব্ৰুগড়ৰ বনলতা প্ৰকাশনৰদ্বাৰা প্ৰকাশিত। চতুৰ্থ সংস্কৰণ ১৯৯৪)</ref><ref name="bharatar">ভাৰতৰ বুৰঞ্জী (পৃষ্ঠা ১৩২, প্ৰ:পে: ২,৫) - এম. এল. কাথবৰুৱা, নীলমণি ফুকন (আৰ্য বিদ্যাপীঠ কলেজ), হৰি প্ৰসাদ দাস (উত্তৰ গুৱাহাটী কলেজ), দেৱকান্ত দত্তবৰুৱা (বৰতলা হাইস্কুল)- (বৰুৱা এজেঞ্চি, গুৱাহাটীৰদ্বাৰা প্ৰকাশিত, মে' ১৯৮৬)</ref>
==শাসনকাল==
{{আহোম ৰাজবংশ}}
স্বৰ্গদেৱ চুহুন্মুঙেই বুঢ়াগোঁহাই আৰু বৰগোঁহাইৰ সমমৰ্যাদাৰে [[বৰপাত্ৰগোহাঁই]] পদবীৰ সৃষ্টি কৰে। একেদৰে যথাক্ৰমে [[শদিয়া]], [[হাবুং]], দিহিং আৰু মৰঙ্গীৰ বাবে শদিয়াখোৱা গোঁহাই, ভটিয়লীয়া গোহাঁই, দিহিঙীয়া গোহাঁই আৰু মৰঙ্গীখোৱা গোঁহাই পদবীৰো সৃষ্টি কৰে। এওঁৱেই ৰাজকোঁৱৰসকলক দিহিঙ্গীয়া, তুংখুঙ্গীয়া, টিপমীয়া আৰু চাৰিঙ্গীয়া এই চাৰি ভাগত ভগাই থাপিছিল।<ref name="bharatar"/><ref name="asom"/>
এওঁৰ দিনতে [[কছাৰী ৰাজ্য]]ৰ দেৰগাঁও, মৰঙ্গী (বৰ্তমানৰ যোৰহাট আৰু গোলাঘাট) অংশ, বাৰ-ভূঞাৰ ৰাওটা-তেমনী (দৰং-নগাঁও) আৰু [[চুতীয়া ৰাজ্য]] আহোম ৰাজ্যৰ ভিতৰুৱা হয়।<ref name="asom"/> ১৫৩২ চনত বংগৰ সেনাপতি [[তুৰ্বক]]ৰ নেতৃত্বত মুছলমান সৈন্যই অসম আক্ৰমণ কৰে। এই যুদ্ধত শিঙৰি গড়ত [[ফ্ৰাচেংমুং বৰগোঁহাই]]কে ধৰি আঠজন সেনাপতি নিহত হয়। ভৰলীৰ পাৰত ফ্ৰাচেংমুং বৰগোঁহাইৰ পত্নী [[মূলাগাভৰু]]ও ৰণত পৰে। পিছত সেই ঠাইতে [[কনচেং বৰপাত্ৰগোঁহাই]]ৰ হাতত তুৰ্বক নিহত হোৱাত মুছলমান সৈন্যৰ পৰাজয় ঘটে। তেতিয়াৰপৰাই [[কৰতোৱা নদী]] দুই ৰাজ্যৰ সীমা হয়।
চুহুন্মুঙৰ দিনত দিহিংৰ মথাউৰি, হাৰমতী গড়, কৰতোৱা দ'ল, কৰতোৱা পুখুৰী আৰু আঠাবাৰীৰ পুখুৰী নিৰ্মাণ কৰা হয়।<ref name="asom"/><ref name="tai"/>
১৫১০ চনত এইজনা ৰজাই আহোম ৰাজ্যত প্ৰথম [[লোকপিয়ল]] আৰম্ভ কৰে।<ref name="bharatar"/>
এইজনা স্বৰ্গদেৱৰ দিনৰ পৰাই অসমত [[শকাব্দ]] বা 'শঁকাদিত্যৰ শঁক'ৰ প্ৰচলন হয়।<ref>বৰবৰুৱা, হিতেশ্বৰ (১৯৮১) '''আহোমৰ দিন,''' ''অসম প্ৰকাশন পৰিষদ, ২য় প্ৰকাশ-১৯৯৭, পৃষ্ঠা- ৪৬''</ref>
==মৃত্যু==
১৪৯৭ খ্ৰীঃত বৰকোঁৱৰ [[চুক্লেণমুং|চুক্লেণমুঙ]]ৰ ষড়যন্ত্ৰত শুই থকা অৱস্থাতে তেওঁ প্ৰাণ হেৰুৱায়।<ref name="asom"/>
{{Clear}}
==তথ্য সংগ্ৰহ==
{{Reflist}}
[[শ্ৰেণী:টাই-আহোম শাসক]]
n5yqiofm85h9fbpngww8k50e80tjxzf
606954
606953
2026-05-18T01:11:03Z
Ananya Taye
28065
606954
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox royalty|Monarch
| name = চুহুংমুং<br>দিহিঙীয়া ৰজা
| full name = [[চাওফা]] চ্যু-হুন-মুং
| title=[[চাওফা]]
| image =
| caption =
|succession=[[Kingdom of Assam|অসমৰ ৰজা]]
| reign = ১৪৯৩-১৪৯৭
|house=ছ্যু ফৈদ, [[আহোম ৰাজবংশ]]
| coronation =
| successor =
| issue =
| father =
| mother =
| birth_date =
| birth_place =
| death_date =
| death_place =
| date of burial =
| place of burial =
|religion=[[আহোম ধৰ্ম]]
|}}
'''চুহুংমুং''' বা '''চাওফা চ্যু-হুন-মুং''' [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ চতুৰ্দশ স্বৰ্গদেউ। চুপিম্ফা (১৪৯৩-১৪৯৭ খ্ৰীঃ)ৰ মৃত্যুৰ পাছতে ১৪৯৭ খ্ৰীঃত তেওঁৰ পুতেক চুহুন্মুং আহোম ৰাজপাটত উঠে। দিহিঙ্গীয়া ফৈদৰ কোঁৱৰসকলৰ ভিতৰত এওঁকে সৰ্বশ্ৰেষ্ঠ বুলি কোৱা হয়। তেওঁক দিহিঙ্গীয়া ৰজা বা ওপৰজনা দিহিঙ্গীয়া ৰজাও বোলে। [[হিন্দুধৰ্ম]]ৰ লোকসকলৰ মতে তেওঁৰ নাম আছিল স্বৰ্গনাৰায়ণ। তেওঁৰ দিনৰপৰাই ৰাজকীয় কাম-কাজত ৰজাসকলে কাগজে-পত্ৰে স্বৰ্গদেও উপাধি ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ লয়। এওঁ [[বকতা]]ত ৰাজধানী পাতিছিল। <ref name="satsori">সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী (পৃষ্ঠা: ৬৭ প্ৰবন্ধ পেৰাগ্ৰাফ ২; ৭০, ৭১ প্ৰ: পে: ৬) - ড॰ সূৰ্য্যকুমাৰ ভূঞা সম্পাদিত (১৯৬৪ চনত গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয় প্ৰকাশন বিভাগৰদ্বাৰা প্ৰকাশিত)</ref><ref name="asom">অসম দেশৰ বুৰঞ্জী (পৃষ্ঠা: ১৯৫, ২০৭ প্ৰ:পে: ১; ১৯৮, ২০৪, ২০৫ প্ৰ:পে: ৩) - ড॰ লক্ষ্মী দেৱী (১৯৭৫ চনত গুৱাহাটীৰ আমবাৰীৰ এল বি এছ পাব্লিকেশ্যনৰদ্বাৰা প্ৰকাশিত। পঞ্চম প্ৰকাশ ১৯৮৭)</ref><ref name="tai">টাই সংস্কৃতিৰ ৰূপৰেখা (২২৩, ২২৭ >প্ৰ:পে: ৪) - ড॰ লীলা গগৈ (১৯৮৫ চনত ডিব্ৰুগড়ৰ বনলতা প্ৰকাশনৰদ্বাৰা প্ৰকাশিত। চতুৰ্থ সংস্কৰণ ১৯৯৪)</ref><ref name="bharatar">ভাৰতৰ বুৰঞ্জী (পৃষ্ঠা ১৩২, প্ৰ:পে: ২,৫) - এম. এল. কাথবৰুৱা, নীলমণি ফুকন (আৰ্য বিদ্যাপীঠ কলেজ), হৰি প্ৰসাদ দাস (উত্তৰ গুৱাহাটী কলেজ), দেৱকান্ত দত্তবৰুৱা (বৰতলা হাইস্কুল)- (বৰুৱা এজেঞ্চি, গুৱাহাটীৰদ্বাৰা প্ৰকাশিত, মে' ১৯৮৬)</ref>
==শাসনকাল==
{{আহোম ৰাজবংশ}}
স্বৰ্গদেৱ চুহুন্মুঙেই বুঢ়াগোঁহাই আৰু বৰগোঁহাইৰ সমমৰ্যাদাৰে [[বৰপাত্ৰগোহাঁই]] পদবীৰ সৃষ্টি কৰে। একেদৰে যথাক্ৰমে [[শদিয়া]], [[হাবুং]], দিহিং আৰু মৰঙ্গীৰ বাবে শদিয়াখোৱা গোঁহাই, ভটিয়লীয়া গোহাঁই, দিহিঙীয়া গোহাঁই আৰু মৰঙ্গীখোৱা গোঁহাই পদবীৰো সৃষ্টি কৰে। এওঁৱেই ৰাজকোঁৱৰসকলক দিহিঙ্গীয়া, তুংখুঙ্গীয়া, টিপমীয়া আৰু চাৰিঙ্গীয়া এই চাৰি ভাগত ভগাই থাপিছিল।<ref name="bharatar"/><ref name="asom"/>
এওঁৰ দিনতে [[কছাৰী ৰাজ্য]]ৰ দেৰগাঁও, মৰঙ্গী (বৰ্তমানৰ যোৰহাট আৰু গোলাঘাট) অংশ, বাৰ-ভূঞাৰ ৰাওটা-তেমনী (দৰং-নগাঁও) আৰু [[চুতীয়া ৰাজ্য]] আহোম ৰাজ্যৰ ভিতৰুৱা হয়।<ref name="asom"/> ১৫৩২ চনত বংগৰ সেনাপতি তুৰ্বকৰ নেতৃত্বত মুছলমান সৈন্যই অসম আক্ৰমণ কৰে। এই যুদ্ধত শিঙৰি গড়ত ফ্ৰাচেংমুং বৰগোঁহাইকে ধৰি আঠজন সেনাপতি নিহত হয়। ভৰলীৰ পাৰত ফ্ৰাচেংমুং বৰগোঁহাইৰ পত্নী [[মূলাগাভৰু]]ও ৰণত পৰে। পিছত সেই ঠাইতে [[কনচেং বৰপাত্ৰগোঁহাই]]ৰ হাতত তুৰ্বক নিহত হোৱাত মুছলমান সৈন্যৰ পৰাজয় ঘটে। তেতিয়াৰপৰাই [[কৰতোৱা নদী]] দুই ৰাজ্যৰ সীমা হয়।
চুহুন্মুঙৰ দিনত দিহিংৰ মথাউৰি, হাৰমতী গড়, কৰতোৱা দ'ল, কৰতোৱা পুখুৰী আৰু আঠাবাৰীৰ পুখুৰী নিৰ্মাণ কৰা হয়।<ref name="asom"/><ref name="tai"/>
১৫১০ চনত এইজনা ৰজাই আহোম ৰাজ্যত প্ৰথম [[লোকপিয়ল]] আৰম্ভ কৰে।<ref name="bharatar"/>
এইজনা স্বৰ্গদেৱৰ দিনৰ পৰাই অসমত [[শকাব্দ]] বা 'শঁকাদিত্যৰ শঁক'ৰ প্ৰচলন হয়।<ref>বৰবৰুৱা, হিতেশ্বৰ (১৯৮১) '''আহোমৰ দিন,''' ''অসম প্ৰকাশন পৰিষদ, ২য় প্ৰকাশ-১৯৯৭, পৃষ্ঠা- ৪৬''</ref>
==মৃত্যু==
১৪৯৭ খ্ৰীঃত বৰকোঁৱৰ [[চুক্লেণমুং|চুক্লেণমুঙ]]ৰ ষড়যন্ত্ৰত শুই থকা অৱস্থাতে তেওঁ প্ৰাণ হেৰুৱায়।<ref name="asom"/>
{{Clear}}
==তথ্য সংগ্ৰহ==
{{Reflist}}
[[শ্ৰেণী:টাই-আহোম শাসক]]
jk88bnga0p7fdcmzxoxsluj730l86g0
606955
606954
2026-05-18T01:11:48Z
Ananya Taye
28065
606955
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox royalty|Monarch
| name = চুহুংমুং<br>দিহিঙীয়া ৰজা
| full name = [[চাওফা]] চ্যু-হুন-মুং
| title=[[চাওফা]]
| image =
| caption =
|succession=[[Kingdom of Assam|অসমৰ ৰজা]]
| reign = ১৪৯৩-১৪৯৭
|house=ছ্যু ফৈদ, [[আহোম ৰাজবংশ]]
| coronation =
| successor =
| issue =
| father =
| mother =
| birth_date =
| birth_place =
| death_date =
| death_place =
| date of burial =
| place of burial =
|religion=[[আহোম ধৰ্ম]]
|}}
'''চুহুংমুং''' বা '''চাওফা চ্যু-হুন-মুং''' [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ চতুৰ্দশ স্বৰ্গদেউ। চুপিম্ফা (১৪৯৩-১৪৯৭ খ্ৰীঃ)ৰ মৃত্যুৰ পাছতে ১৪৯৭ খ্ৰীঃত তেওঁৰ পুতেক চুহুন্মুং আহোম ৰাজপাটত উঠে। দিহিঙ্গীয়া ফৈদৰ কোঁৱৰসকলৰ ভিতৰত এওঁকে সৰ্বশ্ৰেষ্ঠ বুলি কোৱা হয়। তেওঁক দিহিঙ্গীয়া ৰজা বা ওপৰজনা দিহিঙ্গীয়া ৰজাও বোলে। [[হিন্দুধৰ্ম]]ৰ লোকসকলৰ মতে তেওঁৰ নাম আছিল স্বৰ্গনাৰায়ণ। তেওঁৰ দিনৰপৰাই ৰাজকীয় কাম-কাজত ৰজাসকলে কাগজে-পত্ৰে স্বৰ্গদেও উপাধি ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ লয়। এওঁ [[বকতা]]ত ৰাজধানী পাতিছিল। <ref name="satsori">সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী (পৃষ্ঠা: ৬৭ প্ৰবন্ধ পেৰাগ্ৰাফ ২; ৭০, ৭১ প্ৰ: পে: ৬) - ড॰ সূৰ্য্যকুমাৰ ভূঞা সম্পাদিত (১৯৬৪ চনত গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয় প্ৰকাশন বিভাগৰদ্বাৰা প্ৰকাশিত)</ref><ref name="asom">অসম দেশৰ বুৰঞ্জী (পৃষ্ঠা: ১৯৫, ২০৭ প্ৰ:পে: ১; ১৯৮, ২০৪, ২০৫ প্ৰ:পে: ৩) - ড॰ লক্ষ্মী দেৱী (১৯৭৫ চনত গুৱাহাটীৰ আমবাৰীৰ এল বি এছ পাব্লিকেশ্যনৰদ্বাৰা প্ৰকাশিত। পঞ্চম প্ৰকাশ ১৯৮৭)</ref><ref name="tai">টাই সংস্কৃতিৰ ৰূপৰেখা (২২৩, ২২৭ >প্ৰ:পে: ৪) - ড॰ লীলা গগৈ (১৯৮৫ চনত ডিব্ৰুগড়ৰ বনলতা প্ৰকাশনৰদ্বাৰা প্ৰকাশিত। চতুৰ্থ সংস্কৰণ ১৯৯৪)</ref><ref name="bharatar">ভাৰতৰ বুৰঞ্জী (পৃষ্ঠা ১৩২, প্ৰ:পে: ২,৫) - এম. এল. কাথবৰুৱা, নীলমণি ফুকন (আৰ্য বিদ্যাপীঠ কলেজ), হৰি প্ৰসাদ দাস (উত্তৰ গুৱাহাটী কলেজ), দেৱকান্ত দত্তবৰুৱা (বৰতলা হাইস্কুল)- (বৰুৱা এজেঞ্চি, গুৱাহাটীৰদ্বাৰা প্ৰকাশিত, মে' ১৯৮৬)</ref>
==শাসনকাল==
{{আহোম ৰাজবংশ}}
স্বৰ্গদেৱ চুহুন্মুঙেই বুঢ়াগোঁহাই আৰু বৰগোঁহাইৰ সমমৰ্যাদাৰে [[বৰপাত্ৰগোহাঁই]] পদবীৰ সৃষ্টি কৰে। একেদৰে যথাক্ৰমে [[শদিয়া]], [[হাবুং]], দিহিং আৰু মৰঙ্গীৰ বাবে শদিয়াখোৱা গোঁহাই, ভটিয়লীয়া গোহাঁই, দিহিঙীয়া গোহাঁই আৰু মৰঙ্গীখোৱা গোঁহাই পদবীৰো সৃষ্টি কৰে। এওঁৱেই ৰাজকোঁৱৰসকলক দিহিঙ্গীয়া, তুংখুঙ্গীয়া, টিপমীয়া আৰু চাৰিঙ্গীয়া এই চাৰি ভাগত ভগাই থাপিছিল।<ref name="bharatar"/><ref name="asom"/>
এওঁৰ দিনতে [[কছাৰী ৰাজ্য]]ৰ দেৰগাঁও, মৰঙ্গী (বৰ্তমানৰ যোৰহাট আৰু গোলাঘাট) অংশ, বাৰ-ভূঞাৰ ৰাওটা-তেমনী (দৰং-নগাঁও) আৰু [[চুতীয়া ৰাজ্য]] আহোম ৰাজ্যৰ ভিতৰুৱা হয়।<ref name="asom"/> ১৫৩২ চনত বংগৰ সেনাপতি তুৰ্বকৰ নেতৃত্বত মুছলমান সৈন্যই অসম আক্ৰমণ কৰে। এই যুদ্ধত শিঙৰি গড়ত ফ্ৰাচেংমুং বৰগোঁহাইকে ধৰি আঠজন সেনাপতি নিহত হয়। ভৰলীৰ পাৰত ফ্ৰাচেংমুং বৰগোঁহাইৰ পত্নী [[মূলাগাভৰু]]ও ৰণত পৰে। পিছত সেই ঠাইতে [[কনচেং বৰপাত্ৰগোঁহাই]]ৰ হাতত তুৰ্বক নিহত হোৱাত মুছলমান সৈন্যৰ পৰাজয় ঘটে। তেতিয়াৰপৰাই [[কৰতোৱা নদী]] দুই ৰাজ্যৰ সীমা হয়।
চুহুন্মুঙৰ দিনত দিহিংৰ মথাউৰি, হাৰমতী গড়, কৰতোৱা দ'ল, কৰতোৱা পুখুৰী আৰু আঠাবাৰীৰ পুখুৰী নিৰ্মাণ কৰা হয়।<ref name="asom"/><ref name="tai"/>
১৫১০ চনত এইজনা ৰজাই আহোম ৰাজ্যত প্ৰথম লোকপিয়ল আৰম্ভ কৰে।<ref name="bharatar"/>
এইজনা স্বৰ্গদেৱৰ দিনৰ পৰাই অসমত [[শকাব্দ]] বা 'শঁকাদিত্যৰ শঁক'ৰ প্ৰচলন হয়।<ref>বৰবৰুৱা, হিতেশ্বৰ (১৯৮১) '''আহোমৰ দিন,''' ''অসম প্ৰকাশন পৰিষদ, ২য় প্ৰকাশ-১৯৯৭, পৃষ্ঠা- ৪৬''</ref>
==মৃত্যু==
১৪৯৭ খ্ৰীঃত বৰকোঁৱৰ [[চুক্লেণমুং|চুক্লেণমুঙ]]ৰ ষড়যন্ত্ৰত শুই থকা অৱস্থাতে তেওঁ প্ৰাণ হেৰুৱায়।<ref name="asom"/>
{{Clear}}
==তথ্য সংগ্ৰহ==
{{Reflist}}
[[শ্ৰেণী:টাই-আহোম শাসক]]
lsd5a5xkzmfwcte889xgcqffyabd5gc
চুতীয়া ৰাজ্য
0
26832
606939
606596
2026-05-17T23:33:53Z
Ananya Taye
28065
/* ৰজা সকলৰ তালিকা */
606939
wikitext
text/x-wiki
{{under construction}}
{{Infobox Former Country
|native_name = সধয়া/স্বধয়া
|conventional_long_name = চুতীয়া সাম্ৰাজ্য
|common_name= স্বধয়া, সধয়া
|year_start = ১১৮৭
|date_start =
|event1 =
|date_event1 =
|event_end =
|year_end = ৭ বহাগ ১৫২৪ (সাধনী দিৱস)
|date_end =
|p1 = কামৰূপ ৰাজ্য
|flag_p1 = Copper Plate Seal of Kamarupa Kings.jpg
|s1 = আহোম ৰাজ্য
|flag_s1 =
|image_flag =
|flag_type =
|image_map = Chutia kingdom Map.png
|image_map_caption = চুতীয়া ৰাজ্যৰ মানচিত্ৰ
| image_coat = Chutia royal Insignia.png
| symbol_type = ৰাজকীয় প্ৰতীক
|capital = [[শদিয়া|সধয়াপুৰ/স্বধয়াপুৰ]]
|common_languages = চুতীয়া ভাষা (ৰাজকীয়)</br>[[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]] (ৰাজ্যিক)
|religion = জনজাতীয় তান্ত্ৰিক (ৰাজকীয় আৰু প্ৰজা)</br> হিন্দু (একাংশ প্ৰজা)
|government_type = ৰাজতন্ত্ৰ
|leader1 = বীৰপাল/গয়াপাল
|year_leader1 = ১১৮৭-১২২০
|leader2 = [[ৰত্নধ্বজপাল]]/গৌৰী নাৰায়ণ
|year_leader2 = ১২৩০-১২৬০
|leader3 = ধৰ্মধ্বজপাল/[[ধীৰনাৰায়ণ]]
|year_leader3 = ১৫২০-১৫২২
|leader4 = নীতিপাল/চন্দ্ৰ নাৰায়ণ(অন্তিম)
|year_leader4 = ১৫২২-১৫২৪
|title_leader = সধেয়াধিপতি (নাৰায়ণ/পাল)
|legislature =
|today = [[অসম]], [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]], [[ভাৰত]]
|}}
'''চুতীয়া ৰাজ্য''' ({{lang-en|Sutiya kingdom}}) আছিল ত্ৰয়োদশ শতিকাত [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ]]ৰ উত্তৰ পাৰে দিকাৰাই নদী<ref>Acharya,N.N.,"The history of Medieval Assam",p.232</ref><ref>William Robinson, "A descriptive account of Assam",p.323.</ref><ref>Dutta, Sristidhar, "The Mataks and their kingdom,p.28</ref> আৰু দক্ষিণ পাৰে [[দিচাং নদী]]ৰ মাজত গঠন হোৱা এক বিশাল সাম্ৰাজ্য<ref name="চুতীয়া ৰাজ্য">{{cite web | url=https://books.google.co.in/books?id=MdjO3XVk0MAC&pg=PA84&dq=chutia+kingdom+disang&hl=en&newbks=1&newbks_redir=0&source=gb_mobile_search&sa=X&ved=2ahUKEwiKlpXszLqUAxWgUGwGHemuBhUQ6AF6BAgNEAM#v=onepage&q=chutia%20kingdom%20disang&f=false Pathak, Guptajit, Assam's History and it's Graphics, p.84}}</ref>। এই ৰাজ্য বৰ্তমানৰ [[অসম]]ৰ [[ডিব্ৰুগড় জিলা|ডিব্ৰুগড়]], [[লখিমপুৰ জিলা|লখিমপুৰ]], [[ধেমাজি জিলা|ধেমাজি]], [[তিনিচুকীয়া জিলা|তিনিচুকীয়া]], [[বিশ্বনাথ জিলা|বিশ্বনাথ]], [[মাজুলী জিলা|মাজুলী]] জিলাকে ধৰি [[শিৱসাগৰ জিলা]]ৰ এটা অংশ আৰু [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]]ৰ ভৈয়াম আৰু দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলত বিয়পি আছিল। ইতিহাসবিদ সকলৰ মতে উত্তৰ পূৰ্বাঞ্চলৰ মধ্যযুগৰ সকলো ৰাজ্যৰ ভিতৰত চুতীয়া ৰাজ্যখনে আটাইতকৈ উন্নত আৰু প্ৰগতিশীল ৰাজ্য আছিল।<ref>Guha, Amalendu (December 1983), "The Ahom Political System: An Enquiry into the State Formation Process in Medieval Assam (1228-1714)", p.5, "The period from the 13th to the 16th century saw the emergence and development of a large number of tribal political formations in north-east India. The Chutiya, the Tai-Ahom, the Koch, the Dimasa (Kachari), the Tripuri, the Meithei (Manipuri), the Khasi (Khyriem) and the Pamar (Jaintia)—all these tribes crystallised into rudimentary state formations by the 15th century. The most developed of the tribes in the 15th century were the Chutiyas."</ref>
১১৮৭ চনত বীৰপালে শদিয়াক ৰাজধানী পাতি উত্তৰ-পূব অসম আৰু অৰুণাচলৰ কিছু অঞ্চল লয় চুতীয়া ৰাজ্য স্থাপন কৰিছিল। তেওঁৰ পুত্ৰ গৌৰী নাৰায়ণে সকলো চুতীয়াক একত্ৰিত কৰি এখন বৃহৎ ৰাজ্য গঠন কৰিছিল। উজনি অসমৰ শিৱসাগৰ(দক্ষিণ পাৰ) আৰু বিশ্বনাথ(উত্তৰ পাৰ) জিলাৰ পৰা আৰম্ভ কৰি পূব দিশত অৰুণাচলৰ পাহাৰৰ লৈকে এসময়ত চুতীয়া ৰাজ্যৰ অন্তৰ্গত আছিল। ইয়াৰ পিছত প্ৰায় সোতৰজন ৰজাই এই সাম্ৰাজ্য চলাইছিল। [[কামৰূপ ৰাজ্য]] ধ্বংস হোৱাৰ লগে লগে অসমৰ উত্তৰ-পূবত চুতীয়াসকল, পশ্চিম দিশে বাৰভূঞা আৰু কমতা ৰাজ্য ক্ষমতালৈ আহিছিল<ref name="চুতীয়া ৰজা">{{cite web | url=http://www.historyfiles.co.uk/KingListsFarEast/IndiaChutiyas.htm | title=চুতীয়া ৰজা | accessdate=August 11, 2012}}</ref>।
১৪ শতিকাৰ শেষৰ ফালে চুতীয়া ৰজা সত্যনাৰায়ণে কামৰূপ আক্ৰমণ কৰা মুচলমান সকলক (সম্ভৱতঃ ১৩৮৯ত কামৰূপ দখল কৰা ঘিয়াছুদ্দিন শাহ) পৰাস্ত কৰি [[কমতা ৰাজ্য|কমতাপুৰত]] ৰজা হৈছিল আৰু কামৰূপ ৰাজ্যৰ পতনৰ পাছত পোণপ্ৰথমবাৰৰ বাবে [[শদিয়া]]ৰ পৰা [[বংগ|উত্তৰ বংগ]]ৰ [[কৰতোৱা নদী|কৰতয়া]] নৈ লৈকে এখন বৃহৎ [[কামৰূপ ৰাজ্য|বৰ-কামৰূপ]] ৰাজ্য গঠন কৰিছিল<ref>"The eastern region, whether it is called Sadhaya or Svadhaya as in the plates or Sadhiya or Sadiya as in Assamese chronicles and the western region of Kamatapura seems to be politically connected and the same Satyanarayana/Ratnanarayana might have held sway over both regions"{{harvcol|Neog|1977|p=818}}</ref>
অসমৰ স্থানীয় জনজাতিসকলৰ মাজত চুতীয়াসকল অন্যতম। চুতীয়া সকল কছাৰী গোষ্ঠীৰ লোক আছিল আৰু এটা সময়ত তিব্বত-বাৰ্মীজ ভাষা ব্যৱহাৰ কৰিছিল। চুতীয়া ৰাজ্যৰ ৰাজকীয় তথা ধৰ্মীয় ভাষা বৰ্তমানৰ [[দেউৰী ভাষা]]। বৃটিছৰ দিনত এই ভাষাক ''দেউৰী-চুতীয়া'' ভাষা বুলি কোৱা হৈছিল। সাম্প্ৰতিক কালত, চুতীয়াসকলে [[অসমীয়া ভাষা]] ব্যৱহাৰ কৰে।
==ৰাজ্য প্ৰতিষ্ঠা==
চুতীয়া ৰাজ্যৰ প্ৰতিষ্ঠা আৰু পতনৰ কথা কেইবাখনো বুৰঞ্জীত পোৱা যায় যেনে দেওধাই অসম বুৰঞ্জী, অসম বুৰঞ্জী (SM), ইত্যাদি। সকলো বুৰঞ্জীৰ তথ্য সসূহ প্ৰায় একেই। বৃটিছ বিষয়া ''ET Dalton'' আৰু ''W.B.Brown''ৰ অনুসৰি একেবোৰ আখ্যান কিম্বদন্তি ৰূপত [[মিচিং জনগোষ্ঠী|মিচিং]] আৰু [[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]] লোকৰ মাজতো প্ৰচলিত আছিল।<ref>{{cite book
|last=Brown
|first=W.B.
|title=An Outline Grammar Of The Deori Chutiya Language
|publisher= Assam Secretariat Printing Office
|location=Shillong
|year=1895
|pages=75, 84
|quote="..as it agrees in all particulars with the traditions,I have elsewhere met with, it may merely be a compilation from them..These traditions are preserved among the Miris, the Deoris, who were the Chutiya priests (and amongst whom alone remnants of the ancient language and customs of the race are still preserved), and by some few of the Chutiyas who now call themselves Hindu Chutiyas... I have heard from them(Deoris) the story of how the Chutiya princess Sadhuni was won by the young archer (Niti Pal)... Probably enquiry would show that the other incidents of the chronicle are preserved as traditions among the Deoris in a similar modified form.
}}</ref>
দেউধাই বুৰঞ্জীত উল্লেখ কৰা মতে আনুমানিক ১১৮৭ চনত চুতীয়া সকলে বিভিন্ন সৰু সৰু ৰাজ্য(বা বৃহৎ গাঁও) গঠন কৰি বাস কৰি আছিল।<ref>Bhuyan, S.K., Deodhai Buranji, p.193</ref> তাৰ ভিতৰতে স্বৰ্ণগিৰি নামৰ ৰাজ্য খনত বীৰপাল নামৰ এজন লোক ৰজা হৈ আছিল। বীৰপালৰ ৰাজ্যত ৬০ টা যৌথ পৰিয়ালৰ লোকে বাস কৰিছিল, অৰ্থাৎ প্ৰায় ৬০০০ লোক।<ref>Dutta, Sristidhar, "The Mataks and their kingdom", p.45. "Morans, Borahis, Kacharis and Chutias were the main tribes in the Matak community. As all of them were Bodos in origin, they had a common living pattern too. They lived in joint families. The number of members in a joint family sometimes exceeded one hundred."</ref> ইয়াৰ পিছত চুবুৰীয়া চুতীয়া লোকসলক পৰাস্ত কৰি তেওঁ 'গয়াপাল' নাম লৈছিল। শদিয়াক তেওঁ চুতীয়া ৰাজ্যৰ ৰাজধানী পাতিছিল। তেওঁক খুন্ত ৰজা বুলিও জনা গৈছিল।<ref>Bhuyan, S.K., Deodhai Buranji, p.202</ref>
ত্ৰয়োবিংশ শতিকাৰ আগভাগত [[আহোম]]সকলে অসমত তেওঁলোকৰ ৰাজ্য স্থাপন কৰিবৰ সময়ত উজনি অসমত চুতীয়াসকলেই আটাইতকৈ শক্তিশালী আছিল। চুতীয়া সকলৰ মাজত বুৰঞ্জী লিখাৰ প্ৰথা নথকাৰ বাবে তেওঁলোকৰ আটাইবোৰ ৰজাৰ নাম জনা নাযায়। দেওধাই অসম বুৰঞ্জীৰ মতে বাৰ শতিকাৰ মাজভাগৰ পৰা ষোল্ল শতিকাৰ আগভাগলৈকে মুঠ দহজন চুতীয়া ৰজাই ৰাজত্ব কৰিছিল। নোই ইলিয়াছ চাহাবৰ "হিষ্ট্ৰী অৱ দা শ্বান্ছ" গ্ৰন্থৰ মতে আহোম ৰাজ্যৰ প্ৰতিষ্ঠাপক [[চুকাফা]]ৰ সমসাময়িক চুতীয়া ৰজা কোছীৰ আগতে তেওঁৰ বংশৰ চৌত্ৰিশজন ৰজাই ৰাজত্ব কৰিছিল। তালৈ চাই কোনো কোনো পণ্ডিতে চুতীয়াসকলে খ্ৰীষ্টীয় সপ্তম শতিকামানতে ৰাজ্য স্থাপন কৰিছিল বুলি অনুমান কৰে।<ref name="বুৰঞ্জী">{{cite book | title=মাধ্যমিক অসম বুৰঞ্জী | author=ড: স্বৰ্ণলতা বৰা | pages=১৮৪-১৯০ | isbn=81-85905-11-8}}</ref>
==ৰাজ্য বিস্তাৰ==
বীৰপালৰ পুত্ৰ আছিল ৰত্নধ্বজপাল বা গৌৰীনাৰায়ণ। তেওঁ নিজৰ বাহু বলেৰে উজনি অসমৰ সকলো চুতীয়া ৰাজ্য (যেনে ৰঙ্গালগিৰি, স্বেতাগিৰি, চন্দ্ৰগিৰি, ধৱলগিৰি, নীলগিৰি, ইত্যাদি) একত্ৰিত কৰি বৃহৎ চুতীয়া ৰাজ্য গঠন কৰিছিল<ref>Bhuyan, S.K., Deodhai Buranji, p.194</ref>।
সেই সময়ত প্ৰায়বোৰ ৰাজ্যৰ ৰাজধানী পাহাৰীয়া বা পাহাৰৰ দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলত পতা হৈছিল। উদাহৰণস্বৰূপে আহোমৰ চৰাইদেউ পৰ্বত, কছাৰীৰ ডিমাপুৰ/মাইবাং, কোচৰ চিকণা পৰ্বত, ইত্যাদি। পাছলৈ চুতীয়া ৰাজ্যৰ নগৰ যেনে চন্দনগিৰি(আজিৰ দিনৰ ৰুক্মিণীনগৰ), ভীষ্মকনগৰ, ইটানগৰ, ইত্যাদি সকলো পাহাৰৰ দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলতে নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। ইয়াৰ ওপৰিও জনা যায় যে আগৰ দিনত উত্তৰ পূৰ্বাঞ্চলৰ বহুতো জনগোষ্ঠীৰ লোকে পাহাৰৰ দাতিকাষৰীয়া বা ওখ অঞ্চলত স্থায়ী ভাৱে থাকি ভৈয়ামত খেতি কৰিছিল।<ref>উত্তৰ পূৰ্বাঞ্চলৰ বহুতো জনগোষ্ঠীৰ লোকে খেতিৰ অনুসৰি ভৈয়াম আৰু পাহাৰ দুয়ো অঞ্চলতে জীৱন নিৰ্বাহ কৰিছিল। প্ৰায়বোৰ লোকে তেতিয়াৰ দিনত আহু আৰু বাও ধানৰ খেতি কৰিছিল। শালি কৰিলেও বেছি পৰিমাণে কৰা নাছিল। বছৰৰ আৰম্ভণিতে আহু ধানৰ খেতি কৰি চপাই মেলি, বাও বা শালি খেতি কৰি বাৰিষাৰ বানৰ পৰা ৰোধ পাবলৈ বা বাৰিষাৰ বেমাৰ আজাৰ নহ'বলৈ পাহাৰৰ দাতিৰ স্থায়ী অঞ্চল বোৰলৈ ঘূৰি গৈছিল। বৰাহী সকলে সেইবাবেই হয়টো চুকাফাক চৰাইদেউ পৰ্বতত থাকিবলৈ উপদেশ দিছিল। কালিকা পুৰাণৰ মতে দিক্কৰবাসিনী পীঠও বছৰৰ কেইবামাহ ধৰি পানীৰ তলত ডুব গৈছিল। কিছু লোকে হয়টো সেই সময়ত ভৈয়ামত স্থায়ী ৰুপে থাকি খেতি কৰিছিল আৰু সময়ত পাছলৈ বাকী লোকেও ভৈয়ামত স্থায়ী গাঁৱ পাতি থাকিবলৈ লৈছিল। বৰাহী চুতীয়া সকলৰ দুই শ্ৰেণী: চাং আৰু বাম বৰাহী হয়টো ইয়াৰে চিন। চুতীয়া ৰজা সকলে ব্ৰাহ্মণক ভূমিদানো সম্ভৱতঃ এই কাৰণতে কৰিছিল যাতে চুতীয়া লোক সকলে ভৈয়ামত হিন্দু ধৰ্মত দিক্ষিত হৈ স্থায়ীভাৱে থাকিবলৈ লয়। পাছলৈ চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতনৰ ফলত পাহাৰীয়া অঞ্চলত বসতি নোহোৱাৰ বাবে বা সুৰক্ষাৰ ব্যৱস্থা/দূৰ্গ নোহোৱাৰ বাবে সেইবোৰ অঞ্চল পাহাৰীয়া জনজাতি সকলৰ হাতলৈ যায়। সেই কাৰণতে আহোম ৰাজ্যৰ দিনত পাহাৰীয়া জনজাতি বোৰে সঘনে ভৈয়ামৰ গাঁৱ লুণ্ঠন কৰিবলৈ ধৰে আৰু ইয়াৰ প্ৰতিৰোধৰ বাবে আহোম সকলে পছা প্ৰথা আৰম্ভ কৰে।</ref> গতিকে এই সকলো কথাৰ পৰা জনা যায় যে পাহাৰীয়া দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলত থাকি ভৈয়ামত খেতি কৰা চুতীয়া সকলে মধ্যযুগৰ চুতীয়া ৰাজ্য প্ৰতিষ্ঠাৰ পাছৰে পৰা ক্ৰমান্বয়ে সুসংগঠিত ভাৱে ভৈয়ামতো স্থায়ী ভাৱে থাকিবলৈ লয়।
দেউধাই বুৰঞ্জীত উল্লেখ কৰা "চুতীয়াৰ কথা"ৰ দ্বিতীয় আখ্যানৰ<ref>Bhuyan, S.K., Deodhai Buranji, p.201-202</ref> মতে বীৰপালে কিৰাতনী দেৱীৰ আশীৰ্বাদত দুটা সোণৰ মেকুৰী আৰু দণ্ড-খাট লাভ কৰি চোট-হিন্দুৱান খুন্তৱান(চুতীয়া ৰাজ্যৰ) ৰজা হৈছিল আৰু শদিয়াত আছিল ("পৰদিনা চৰুৰ ঢাকন গুচাই চালে, সোণৰ বিড়ালী দুটী পালে, দণ্ড-খাট পালে। সেইদিন ধৰি সকলৰে সোধ-পোছ দিন দিন ধৰি পালে। ছোট হিন্দুৱানৰ খুন্তৱানৰ ৰজা হ'ল। শদিয়াত সিটো ৰজা অবাক ৰূপে থাকে।")। ইয়াৰ পৰা বুজিব পাৰি যে বীৰপালৰ বসতি(স্বৰ্ণগিৰি চুতীয়া ৰাজ্য) শদিয়া অঞ্চলতে আছিল। দেউধাই বুৰঞ্জীত উল্লেখ কৰা চন্দ্ৰগিৰি নামৰ চুতীয়া ৰাজ্য খনো বৰ্তমান শদিয়াতে অৱস্থিত আছিল। এইখন পাছলৈ স্বৰ্ণগিৰিৰ চুতীয়া ৰজা ৰত্নধ্বজপালে নিজৰ অধীনলৈ আনি বৃহৎ চুতীয়া ৰাজ্য গঠন কৰিছিল। চন্দ্ৰগিৰি অঞ্চলতে নীতিপালে আহোম ৰজাৰ লগত যুদ্ধ কৰিছিল, যাৰ বাবে তেওঁক "চন্দ্ৰ নাৰায়ণ" বুলিও কোৱা হৈছিল<ref>Bhuyan, S.K., Deodhai Buranji, p.200</ref>। গোপাল চন্দ্ৰ বৰুৱাৰ টাই ভাষাৰ বুৰঞ্জীত এই অঞ্চলটোক "দৈ-চন্দন"(টাই ভাষাত দৈ=পাহাৰ) কোৱা হৈছে। ৰানী সাধনীয়ে এই অঞ্চলতে প্ৰাণ ত্যোগ কৰিছিল।
ৰত্নধ্বজপালে বস কৰা ৰাজ্য স্বেতাগিৰি সম্ভৱত বৰ্তমান লখিমপুৰ জিলাত আছিল কাৰণ এই ৰাজ্য দখল কৰা পাছতে তেওঁ বৰ্তমান মাজুলীত নিজৰ ৰাজধানী হিচাপে "ৰতনপুৰ" নামৰ এখন নগৰ গঠন কৰিছিল<ref>Bhuyan, S.K., Deodhai Buranji, p.193</ref> । "ঢোল বাই ক'ত? ৰতনপুৰত। খোল বাই ক'ত? ৰতনপুৰত", এই বিখ্যাত পুৰণি গীতটো চুতীয়া ৰাজধানী ৰতনপুৰক লৈয়ে সৃষ্টি কৰা হৈছিল। এই ৰতনপুৰতে পাছলৈ নৱ-বৈষ্ণৱ ধৰ্মৰ সত্ৰ এখনো স্থাপন কৰা হৈছিল। পৰবৰ্তী কালত ৰত্নধ্বজপালে নিজৰ ৰাজধানী শদিয়াত স্থায়ী ৰূপে গঠন কৰিছিল<ref>Bhuyan, S.K., Deodhai Buranji, p.193</ref>।
আহোম সকলৰ বুৰঞ্জীত উল্লেখ থকাৰ মতে চুকাফা ৰাজকুমাৰ মাও-লুং দেশত থাকোতে অসমত পাছখন ৰাজ্য আছিল: চুতীয়া, কমতেশ্বৰ, কছাৰী, বৰাহী আৰু মৰাণ। চুকাফাই চৰাইদেউত ৰাজধানী পতাৰ আগতে বাটত বহুতো চুতীয়াক লগ পাইছিল<ref>Bhuyan, S.K., Satsari Buranji, p.4</ref>। যিহেতু চুকাফাই চৰাইদেউত নগৰ গঢ়া আগতে নামৰুপ, তিপাম, অভয়পুৰ, হাবুং, শিমলুগুৰি আৰু চনটক বাস কৰি আহিছিল। গতিকে এইবোৰ অঞ্চলৰে কিছুমান জেগাত চুতীয়া সকলৰ বসতি আছিল বুলি ধৰিব পৰা যায়। বহুতো চুতীয়া পৰিয়াল (যেনে চোম-চিৰিং, চাংচাই, খাতুৱাল চেতিয়া, ইত্যাদি) চুকাফাৰ দিনতে আহোম জাতিত অন্তৰ্ভুক্ত হৈ বিলীন হৈ গৈছিল<ref>Goswami, Hemchandra, Purani Asam Buranji, p. 23, 25</ref>। এই সকলো তথ্যৰ পৰা ধৰিব পাৰি যে ১২-১৩ শতিকাত চুতীয়া ৰাজ্য সেই সময়ত লখিমপুৰ, ডিব্ৰুগড় অঞ্চলৰ পৰা শদিয়া আৰু অৰুণাচলৰ সীমান্ত অঞ্চলৰ লৈকে বিয়পি আছিল।
==চুতীয়া ৰাজ্যৰ অঞ্চল সমূহ==
===ৰাজধানী অঞ্চল===
[[File:Brick with king Pratyakshnarayan's name.jpg|thumb|ভীষ্মক নগৰ আৰু শদিয়াৰ পদুম পুখুৰীত উদ্ধাৰ হোৱা নৃপতি শ্ৰী শ্ৰী প্ৰত্যক্ষ নাৰায়ৰণ নাম খোদিত থকা ইটা। এই ৰজা জনৰ নাম ঘিলামৰাত উদ্ধাৰ হোৱা সধয়াধিপতি সত্যনাৰায়ণৰ ফলিতো উল্লেখ কৰা আছে।]]
চুতীয়া ৰাজ্যৰ প্ৰাণকেন্দ্ৰ আৰু ৰাজধানী আছিল শদিয়া বা সধয়াপুৰ। চুতীয়া ৰজা সকলে নিজকে সধয়াপুৰেশ্বৰ বা সধয়াধিপতি বুলি চিনাকি দিছিল। <ref>Shin, Jae-eun, Descending from Demons, Ascending to Kshatriyas, p.5.</ref> শদিয়াৰ কীৰ্তিচিহ্ন সমূহতো চুতীয়া ৰজাৰ নাম খোদিত আছে। এতিয়ালৈকে শদিয়া অঞ্চলত চুতীয়া যুগৰ তিনিখন নগৰ চিনাক্ত কৰা হৈছে: ভৈয়ামৰ বৰ-নগৰ আৰু দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলৰ ৰূক্মীনী নগৰ (সম্ভৱতঃ বুৰঞ্জীৰ চন্দনগিৰি) আৰু ভীষ্মক নগৰ (সম্ভৱতঃ বুৰঞ্জীৰ থাঙগিৰি)। তাৰেই ভীষ্মক নগৰ আৰু ৰুক্মিণী নগৰৰ ইটাত চুতীয়া ৰজা লক্ষ্মীনাৰায়ণ আৰু প্ৰত্যক্ষ নাৰায়ণৰ নাম খোদিত আছে<ref>Neog, Maheswar, Lights on a Ruling Dynasty of Arunachal Pradesh, p.814</ref>। তাম্ৰেশ্বৰী শালৰ ইটাৰ দেৱালখন চুতীয়া ৰজা মুক্ত-ধৰ্মনাৰায়ণে নিৰ্মাণ কৰাইছিল <ref>A Sircar, D.C, Journal of Ancient Indian History, p. 21</ref>।
===উত্তৰ কূলৰ অঞ্চল===
ব্ৰক্ষ্মপুত্ৰৰৰ উত্তৰ পাৰৰ সীমাৰ কথা বুৰঞ্জী সমূহত পোনপটীয়াকৈ উল্লেখ পোৱা নাযায়। তথাপিটো ঐতিহাসিক তথ্যৰ অনুসৰি ইতিহাসবিদ সকলে চুতীয়া ৰাজ্য ভৰালী বা দিকৰাই নৈ লৈকে বিস্তৃত আছিল বুলি মত প্ৰকাশ কৰে।<ref>Acharya,N.N.,"The history of Medieval Assam",p.232</ref><ref>William Robinson, "A descriptive account of Assam",p.323.</ref><ref>Dutta, Sristidhar, "The Mataks and their kingdom,p.28</ref> বুৰঞ্জী সমূহত উল্লেখ কৰা আছে যে চুতীয়া ৰাজ্য দখল কৰা পাছত আহোম ৰজা চুহুংমুঙে ভৰালী নৈ পাৰ হৈ ৰাউতা-তেমনীৰ (আজিৰ দিনৰ দৰং-নগাঁৱৰ অঞ্চল) ভূঞা সকলক বস কৰিছিল<ref>According to ''Purani Assam Buranji'', p.27. the twelve Bara Bhuyans of Rowta-Temani (mid-Assam, on either banks of the Brahmaputra) namely Utai, Tamai, Rai, Sakai, Kausika, Uzir, Laskar, Comdar, Sanatana, Keho, Rambhat and Bhakat with four sub-Bhuyans each, were transported and settled in various places of Uttara-kula (Biswanath, Lakhimpur districts). The Lacam Kalita Bhuyan family was placed at Bahbari(Lakhimpur), while one of them was settled on the river Sonari(Dhakuakhana), and another on the hills. As per ''Satsari Buranji'', p.16, Suhungmung suppressed the Baro-Bhuyans in Rowta. The people of the region were placed under the leadership of the Baro-Bhuyans and re-settled at different places of the kingdom.</ref>। গতিকে ইয়াৰ পৰা বুজিব পাৰি যে ভৰালী নদীৰ লৈকে চুতীয়া ৰাজ্য বিয়পি আছিল। ৰজা সত্যনাৰায়ণৰ দিনত বা তাৰো পাছৰ লৈকে এই পশ্চিম সীমা কমতাপুৰৰ লৈকে পাইছিল গৈ।
====লখিমপুৰ জিলা====
বৰ্তমান লখিমপুৰৰ সোৱনশিৰি অঞ্চলতো চুতীয়া ৰাজ্যৰ অধীনত আছিল। চুতীয়া ৰজা সকলে সোৱণশিৰিৰ দুয়োপাৰে ব্ৰাহ্মণক ভূমিদান কৰিছিল। এই অঞ্চল পুৰণি কালত হাবুং বুলি জনা গৈছিল। শদিয়াৰ চেপাখোৱা তামৰ ফলিত উল্লেখ থকাৰ মতে চুতীয়া ৰজা দুৰ্লভনাৰায়ণৰ আদেশত ১৪২৮ চনত হাবুঙাধিপতি বৃহৎ পাত্ৰয়েই ব্ৰাক্ষ্মণক ভূমিদান কৰিছিল<ref>Neog, Maheswar, Lights on a Ruling Dynasty of Arunachal Pradesh, p.818.</ref><ref>Guha, Amalendu, Pre-Ahom Roots and the Medieval State in Assam: A Reply, p. 73, “Habung was a Chutiya dependency; that still earlier it was an autonomous principality of Brahmins; and that the latter's origins could be traced back to a circa 10th-century copper-plate and grant issued by king Ratnapala”.</ref>। চুতীয়া ৰজা লক্ষ্মীনাৰায়ণে ১৪০২ চনত সোৱণশিৰিৰ পশ্চিম দিশত(বৰ্তমান লক্ষিমপুৰ নগৰৰ ওচৰত) আৰু ১৩৯২ চনত সত্যনাৰায়ণ ৰজাই ধৱলী(বগীনদী) নৈৰ পাৰত ব্ৰাহ্মণক ভূমি দান কৰিছিল<ref>Barua, Swarnalata, Chutia Jatir Buranji, p.583</ref>। ১৫২২ চনত ধীৰনাৰায়ণ ৰজাই ঢকুৱাখনাত ব্ৰাহ্মণক ভূমি দান কৰিছিল<ref>Barua, Swarnalata, Chutia Jatir Buranji, p.590</ref>। এই সকলো কথাৰ পৰা জনা যায় যে বৰ্তমানৰ লখিমপুৰ জিলাখন সম্পূৰ্ণ ভাবে চুতীয়া ৰাজ্যৰ অন্তৰ্গত আছিল।
====ধেমাজি জিলা====
ধেমাজি জিলাৰ চিচিবৰগাঁও-বৰদলনি অঞ্চলত বহুতো পুৰণি চুতীয়া যুগৰ ধ্বংসাৱশেষ দেখিবলৈ পোৱা যায়<ref>Barua, Swarnalata, Chutia Jatir Buranji, p.439</ref>। জোনাইৰ ৰজাখনা অঞ্চলত ১৩-১৪ শতিকাৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ ইটাৰ দুৰ্গৰ অৱশেষ পোৱা গৈছিল<ref>Barua, Swarnalata, Chutia Jatir Buranji, p.441; Indian Archaeology 1986-87, p. 22</ref>। বুৰঞ্জীত উল্লেখ কৰা মতে সোৱণশিৰি পশ্চিম পিনৰ দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলত ১৬৭২ চনত দফলা জনজাতিৰ লোকে আক্ৰমণ কৰি মানুহ ধৰি নিছিল। মানুহ খিনিক মুক্ত কৰাই আনিবলৈ ৰজাই বৰবৰুৱাৰ লগতে চুতীয়া হাজৰিকা আৰু চুতীয়া কাঁড়ী বৰুৱাক পঠিয়াইছিল। এই কথাৰ পৰা ধৰিব পৰা যায় যে চুতীয়া সকলৰ বসতি লক্ষিমপুৰৰ দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলৰ লৈকে আছিল।<ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji, p.220</ref><ref>Barbarua, Hiteswar, "Ahomar Din", p.190</ref> বুৰঞ্জীৰ আন এটা খণ্ডত উল্লেখ কৰা হৈছে যে ডিক্ৰং অঞ্চলৰ মিৰি লোক সকল এটা সময়ত চুতীয়া ৰজাৰ "হাতী-ঘাহী" লোক আছিল আৰু চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতনৰ পাছত এই সকলে আহোম ৰজাক বছৰি কৰ-ভাৰ দিছিল। গতিকে ইয়াৰ পৰা ধৰিব পৰা যায় যে এই অঞ্চলো এসয়মত চুতীয়া ৰাজ্যৰ অধীনত আছিল।<ref name= "devi">{{cite book |last1=Devi|first1=Lakshmi|title=Ahom-tribal Relations: A Political Study|date=1968|pages=202–203|url=https://books.google.com/books?id=BVdXAAAAMAAJ|publisher=Assam Book Depot, [Calcutta], Gauhati|OCLC=578753}}</ref> সোৱণশিৰি আৰু চিয়াং নৈৰ মাজত বসবাস কৰা মিচিং লোক সকলক আহোম ৰজা চুহুংমুঙৰ দিনত "চুতীয়া-মিৰি" বুলি উল্লেখ কৰিছিল কাৰণ এই সকল চুতীয়া ৰাজ্যৰ প্ৰজা আছিল।<ref name= "devi"></ref>
====বিশ্বনাথ জিলা====
বিশ্বনাথ জিলা যে চুতীয়া ৰাজ্যৰ অন্তৰ্গত আছিল, সেই কথা চুতীয়া যুগৰ কীৰ্তিচিহ্ন সমূহৰ পৰা পুহৰলৈ আহে। চুতীয়া যুগৰ খনিকৰ সকলে কিবা উল্লেখযোগ্য কীৰ্তিচিহ্ন নিৰ্মাণ কৰিলে এক বিশেষ ধৰণৰ চিহ্ন কিছুমান ব্যৱহাৰ কৰিছিল। বিশ্বনাথ জিলাৰ অৰুণাচল সীমান্তৰ ৰামঘাট দুৰ্গ, নক্সাপৰ্বত দুৰ্গ, বালিজানৰ দুৰ্গ আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰ পাৰৰ উমাতুমনি দ্বিপ তাৰে প্ৰমাণ। এই সকলো অঞ্চলত দেখা পোৱা হুবহু একেই খনিকৰ চিহ্ন শদিয়াৰ তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰ, বুঢ়াবুঢ়ী শাল, ইটা পুখুৰী, ইত্যাদি জেগাত দেখিবলৈ পোৱা গৈছে। উল্লেখযোগ্য যে তাম্ৰেশ্বৰীৰ যিখন শিল-ইটাৰ দেৱালত এই চিহ্ন সমূহ খোদিত আছিল, সেই খন চুতীয়া ৰজা মুক্তধৰ্মনাৰায়ণে ১৪৪২ চনত নিৰ্মাণ কৰিছিল।<ref>A Sircar, D.C, Journal of Ancient Indian History, p. 21; Barua, Swarnalata, Chutia Jatir Buranji, p.589; Journal of the Asiatic Soceity of Bengal, 1848, p.467</ref> জনা মতে নক্সাপৰ্বত (১৪০০-১৫০০ খ্ৰীষ্টাব্দ)<ref>Tada, Tage, Archaeological remains of Arunachal Pradesh up to 16th century, p.183</ref> আৰু বুঢ়ৈ দুৰ্গ<ref> Barua, Kanaklal, Early History of Kamrupa, p.271</ref> প্ৰায় একে যুগৰে সৃষ্টি হয়। শদিয়াৰ ৰুক্মিণীনগৰ, গম্চি দূৰ্গ আৰু ভীষ্মক নগৰৰ দৰে বালিজান আৰু নক্সা পৰ্বত দুৰ্গতো শিল ইটাৰ ঘৰৰ ভেটি পোৱা গৈছে। নক্সা পৰ্বত, ইটা দুৰ্গ আৰু ৰামঘাট দুৰ্গৰ শিলৰ ভেটিৰ ওপৰত ইটা ব্যৱহাৰ কৰা শৈলী ৰুক্মিণী নগৰ, তাম্ৰেশ্বৰীৰ সীমাৰ দেৱাল আৰু শদিয়াৰ বৰনগৰৰ পুখুৰীত দেখা গৈছে। এই সমূহ তথ্যৰ ভিথিত কনকলাল বৰুৱা আৰু মহেশ্বৰ নেওগ লেখীয়া বিশিষ্ট ইতিহাস বিধে চুতীয়া ৰাজ্যৰ পৰিসীমা বিশ্বনাথ জিলা লৈকে থকা কথা স্বীকাৰ কৰিছে।<ref> Barua, Kanaklal, Early History of Kamrupa, p.271-272, "The probability is that these ruins are the traces of a Hindu or Hinduised dynasty of local rulers who ruled over a kingdom to the north of Brahmaputra and extending from the Burai river on the west to Sadiya on the east. The dynasty is evidently the line of Chutia kings who assumed the surname Pala."</ref><ref>Neog, Maheswar, "Lights on a Ruling Dynasty of Arunachal Pradesh", p. 218, "If architectural continuity is admitted between the fortifications in the Sadiya region and the Burai river ruin site, it would be possible to believe that the kingdom of these rulers(Chutia) extended as far as the outer limit of Darrang district, in the western most extent of which Ahom conquerors settled the vanquished Chutias in the early part of the sixteenth century."</ref> ইয়াৰ ওপৰিও জনা যায় যে চুতীয়া ৰাজ্য দখল কৰা পাছতেই (অৰ্থাৎ ১৫২৫ চনতে) আহোম ৰজাই উত্তৰ পাৰৰ শদিয়া, ভাটি অঞ্চল (বিশ্বনাথ), হাবুং(লখিমপুৰ) আৰু বানলুং(ধেমাজি) অঞ্চল শাসন কৰিবলৈ নতুনকৈ পদবী সৃষ্টি কৰিছিল<ref>Barua, Gopal Chandra, Ahom Buranji, p.59-61; Gait, Edward, A history of Assam, p. 86</ref>। গতিকে এই সমূহ অঞ্চল চুতীয়া ৰাজ্যৰ অধীনত আছিল বুলি গ'ম পোৱা যায়।
====নামনি অসমৰ অঞ্চল====
ৰত্ননাৰায়ণ ৰজাই ৰাজ্য বিস্তাৰৰ তথ্য ৰজা দুৰ্লভনাৰায়ণৰ শদিয়া-চেপাখোৱা তামৰ ফলিত(১৫২৮ চনৰ) পোৱা যায়। এই ফলিত উল্লেখ কৰা মতে ৰজা দুৰ্লভনাৰায়ণৰ পিতৃ আছিল ৰজা ধৰ্মনাৰায়ণ আৰু ধৰ্মনাৰায়ণৰ পিতৃ ৰত্ননাৰায়ণে এসময়ত কমতাপুৰৰ লৈকে নিজৰ ৰাজ্য বিস্তাৰ কৰিছিল। ভূমিদানৰ ফলিখনত উল্লেখ আছে<ref>Barua, Swarnalata, Chutia Jatir Buranji, p.587</ref>,
{{Quote|text="একোহভূ্ৎ কমতাপুৰে নৰপতি ভূপাল-ৱাৰাৰ্চ্চিতঃ <br />
কন্দৰ্প-প্ৰতিপক্ষ-লক্ষ-ৱিজয়ী শ্ৰী ৰত্ননাৰায়ণঃ।।"}}
অৰ্থাৎ এজন হৈছিল (একোহভূৎ) কমতাপুৰৰ ৰজা (কমতাপুৰে নৰপতি), যি জন আছিল "ভূপাল সমূহৰদ্বাৰা অৰ্চিত"(ভূপাল-ৱাৰাৰ্চ্চিত) আৰু "কামদেৱৰ(আন এটা নাম কন্দৰ্প) শত্ৰুৰ বিৰুদ্ধে বিজয়ী" (কন্দৰ্প-প্ৰতিপক্ষ-লক্ষ-ৱিজয়ী) শ্ৰী ৰত্ননাৰায়ণ।<ref>ৰত্ননাৰায়ণৰ আন এটা নাম সত্যনাৰায়ণো আছিল। এই কথা ঘিলামৰা অঞ্চলৰ বৰমূৰ্তিয়া বিলৰ তাম্ৰপত্ৰৰ পৰা জানিবলৈ পোৱা যায়। ফলিখনৰ মতে ১৩৯২ খ্ৰীষ্টাব্দত সুৰ-ৰিপু(অসুৰ) বংশৰ সধয়াপুৰৰ ৰজা নন্দিশ্বৰৰ পুত্ৰ সত্যনায়াণে ব্ৰাহ্মণক ২০০ পুৰা(৮০০ বিঘা) মাটি দান কৰিছিল। তেওঁৰ পুত্ৰ(আত্মজ) ধৰ্মনাৰায়ণ ৰজাই ফলিখনৰ নবীকৰণ কৰিছিল। গতিকে ইয়াৰ পৰা বুজিব পাৰি যে ধৰ্মনাৰায়ণ ৰজাৰ পিতৃ ৰত্ননাৰায়ণৰ আন এটা নাম সত্যনাৰায়ণ আছিল। উল্লেখযোগ্য যে ১৫০ বছৰ আগতে গৌৰীনায়াৰণ/ৰত্নধ্বজপালেও নিজৰ পুত্ৰ শিৱনাৰায়ণৰ লগত কমতেশ্বৰ ৰজা সন্ধয়াৰ ৰাজকুমাৰীক বিয়া কৰাই কমতা ৰাজ্যৰ লগত বন্ধুত্ব স্থাপন কৰিছিল। সম্ভৱতঃ এই কমতা ৰাজবংশ নাইকীয়া বা দুৰ্বল হৈ যোৱা ফলতে চুতীয়া ৰজা সত্যনাৰায়ণে কমতা ৰাজ্য নিজৰ অধীনলৈ আনিছিল।</ref>
===দক্ষিণ কূলৰ অঞ্চল===
চুতীয়া ৰাজ্যৰ ব্ৰহ্মপুত্ৰ নৈৰ দক্ষিণ পাৰৰ সীমা দিহিং নৈ আছিল। এই কথা বুৰঞ্জী সমূহত স্পষ্টকৈ উল্লেখ পোৱা যায়।<ref>Assam Buranji(SM), p.9</ref><ref>Bhuyan, S.K., Satsari Buranji, p.56</ref> সেই সময়ত মাজুলী দ্বীপ সৃষ্টি হোৱা নাছিল আৰু দিহিং নৈ ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ কাষে কাষে বৈ গৈ বৰ্তমান মাজুলীৰ পশ্চিমত লগ হৈছিল। বুৰঞ্জী সমূহৰ পৰা জনা যায় যে আহোম ৰাজ্যৰ ৰাজধানী চাৰাগুৱা আৰু বকতা<ref>Ahmed, Nasir, Assam-Bengal Trade in the Medieval Period: A Numismatic Perspective, p.170, "they made Bakata(on the banks of Dihing) their capital in the reign of their king Suhungmung Svarga Narayan."; Guha, Amalendu, The Ahom Political System: An Enquiry into the State Formation Process in Medieval Assam (1228-1714), p.19.</ref> দিহিং নৈৰ পাৰত অৱস্থিত আছিল। গতিকে এই সকলো কথাৰ পৰা ধৰিব পাৰি যে বৰ্তমানৰ শিৱসাগৰ অঞ্চলৰো এটা অংশ চুতীয়া ৰাজ্যৰ অধীনত আছিল। ১৫২২ চনত দিহিং মুখৰ যুদ্ধত নীতিপালৰ সৈন্য বাহিনীক পৰাস্ত কৰি আহোম সেণা চুতীয়া ৰাজ্যত প্ৰবেশ কৰিছিল। চুহুংমুঙৰ সৈন্যয়ে চুতীয়া নৌ সেনাক খেদি ব্ৰক্ষ্মপুত্ৰয়ে দি উজাই আহি ডিব্ৰুমুখত গড় নিৰ্মাণ কৰিছিল। ডিব্ৰু মুখ, চেচামুখ, লাৰুপাৰা আৰু সোণাৰীত (তিনিচুকীয়া) পুণৰ ৰণ হৈছিল। গতিকে এই সকলো অঞ্চলতে চুতীয়া সকলৰ বসতি আছিল বুলি ক’ব পৰা যায়। দক্ষিণ সীমান্তত এলেকা তিপাম-নামৰূপ-বৰহাট অঞ্চল আছিল।
[[File:Stone inscription of Chutia king Muktadharmanarayana.jpg|thumb|চুতীয়া ৰজা মুক্তধৰ্মনাৰায়ণৰ ১৪৪২ চনৰ শিলৰ লিপি]]
====মাজুলী জিলা====
বৰ্তমানৰ মাজুলী জিলাখন পূৰ্বতে দিহিং অঞ্চল আছিল। এই মাজুলী জিলাৰ পুব পিনৰ দিহিং নৈৰ মাছক লয় হোৱা বিবাদৰ পৰাই চুতীয়া-আহোমৰ যুদ্ধৰ পাতনি মেলে। ধীৰনাৰায়ণ ৰজাই মাজুলীৰ দিহিং মুখ, চেৰুৱাকতা আৰু চিৰা-আটি অঞ্চলত আহোমৰ লগত যুদ্ধ কৰে। শেষত ১৫২৩ চনত আহোম ৰজা চুহুংমুঙে এই অঞ্চল চুতীয়াৰ পৰা দখল কৰে।
====ডিব্ৰুগড় জিলা====
বৰ্তমানৰ ডিব্ৰুগড় জিলাৰ প্ৰায় ভাগ ভূমি সেই সময়ত দিহিং নৈৰ উত্তৰত আছিল। বুৰঞ্জী সমূহৰ পৰা জনা যায় হে দিহিঙৰ আহোম ৰাজ্যৰ সীমাৰ ওচৰতো চুতীয়া লোকৰ বসতি আছিল। আহোমৰ চোম-চিৰিং, খাতোৱাল চেতিয়া, চাংচাই, ইত্যাদি বংশৰ ওপৰি পুৰুষ সকলক চুকাফাই ওচৰৰ চুতীয়া গাঁও মাৰি অনা লোক। আহোম ৰজা চুতুফাকো চাফ্ৰাই নৈৰ ওচৰত চুতীয়া লোক এইখিনিয়ে বধ কৰিছিল। ১৫২৩ চনত চুতীয়া ৰাজ্যৰ ডিব্ৰু অঞ্চলত প্ৰৱেশ কৰি আহোম সেনাই গড় সাজিছিল। চুতীয়া ৰাজ্য দখৰ কৰাৰ পাছত ১৫২৬ চনত দিহিঙীয়া গোহাঁই পদবী সৃষ্টি কৰা হয়। চুতীয়া বিদ্ৰোহৰ ফলত ডিব্ৰুগড়ত নতুন এখন প্ৰদেশ(''মৌঙ-তিফাও'') গঠন কৰি ১৫২৭ত চাওলুং চুলিঙক শাসনকৰ্তা হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়। Thermo luminescence (TL) পদ্ধতিৰে ডিব্ৰুগড়ৰ মৌৰামৰা দৌলৰ ওপৰত কৰা datingৰ অনুসৰি ইটাৰ দৌলটো ১৩-১৪ শতিকাৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ দিনত নিৰ্মিত<ref>Saikia, R.R,"Chronological and Archaeometric Evaluation of Bricks from Archaeological Sites of Upper Assam, Northeast India: Estimation of the Firing Temperature and Civilization History", p.17</ref>। গতিকে এই সকলো তথ্যৰ ভিত্তিত গম পোৱা যায় যে প্ৰায় গোটেই খন ডিব্ৰুগড় জিলাই চুতীয়া ৰাজ্যৰ অধীনত আছিল।
====তিনিচুকীয়া জিলা====
তিনিচুকীয়া জিলাৰ অধিকাংশ ভূমি চুতীয়া ৰাজ্যৰ অন্তৰ্গত আছিল যদিও পূব দিশৰ এটা অংশ মৰাণ মুখিয়াল আৰু আহোম ৰাজ্যৰ অধীনত আছিল। চুতীয়া ৰাজ্য দিহিং নৈৰ পশ্চিম পাৰে বিস্তৃত আছিল বুলি জনা যায়। সেই সময়ত দিহিং নৈ বৰ্তমানৰ সুতিতকৈ কেই কিলোমিটাৰমান পশ্চিমলৈ বৈ গৈছিল। পেঙেৰী, ডিগবৈ, জয়পুৰ, তিপাম, ইত্যাদি অঞ্চল দিহিঙৰ পূবত আছিল। এই অঞ্চল সমূহ বৃটিছৰ দিনৰ লৈকে হাবি অৰণ্যৰে ভৰি আছিল য'ত মৰাণ লোক সকলে হাবি কাটি ঝুম খেতি কৰিছিল আৰু সময়ে সময়ে আহোম ৰজা সকলক অৰণ্যৰ সামগ্ৰী যোগান ধৰিছিল। তিনিচুকীয়াৰ শদিয়া সেই সময়ত "সধয়াপুৰ" বুলি জনাজাত আছিল আৰু সধয়া বা চুতীয়া ৰাজ্যৰ ৰাজধানী আছিল। আহোম বুৰঞ্জীৰ মতে শদিয়াৰ দক্ষিণৰ অঞ্চলতো চুতীয়া সেনাপতি বুঢ়া বৰুৱা (আহোম ভাষাত "থাওমান") বোলা এজনে শাসন কৰিছিল যিজনে আহোমৰ বিৰুদ্ধে ১৫২৩ চনৰ ডিব্ৰুগড় ৰণত ভাগ লৈছিল। ১৫২৪ত চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতন হয় আৰু তিনিচুকীয়া জিলাৰ সমগ্ৰ ভূমি আহোম ৰাজ্যৰ অধীনলৈ আহে। আহোমৰ শদিয়া খোৱা গোহাঁয়ে (আহোম ভাষাত "থাওমুঙ বʼঙেন") শদিয়া অঞ্চল শাসন কৰিবলৈ লয়। শদিয়াৰ দক্ষিণৰ বৰডোমছা অঞ্চলত আহোমৰ হাটখোৱা গোহাঁই (আহোম ভাষাত "থাওমুঙ বʼক্লাং") বিষয়াই লোণৰ হাটৰ অধিকাৰী হয়।
টাই ভাষাৰ "আহোম বুৰঞ্জী" গ্ৰন্থ খনত উল্লেখ থকাৰ মতে পূৰ্বৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ সীমান্তৰ অঞ্চলৰ খামজাং প্ৰদেশৰ নঙাখাম নামৰ নৰা মুখিয়াল এজনে ১৭৭৫ চনত চুতীয়া সকলক লগত লয় হাটখোৱা গোহাঁইৰ বিৰুদ্ধে বিদ্ৰোহ কৰিছিল আৰু পৰাস্ত হৈ দিহিং/নামজিন নৈ পাৰ হৈ পূৰবৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ পাহাৰীয়া অঞ্চলত আশ্ৰয় লৈছিল<ref>Barua, Gopal Chandra, Ahom Buranji, p.331</ref>। বুৰঞ্জীৰ পৰা জনা যায় যে খামজাং প্ৰদেশ পাটকাই পৰ্বতৰ নং-খেও-য়ং(Lake of no return) অঞ্চলত অৱস্থিত আছিল। গতিকে ধৰিব পাৰি যে চুতীয়া ৰাজ্য এসময়ত সেই অঞ্চলৰ লৈকে বিয়পি আছিল।
===অৰুণাচলৰ ভয়াম আৰু পাহাৰীয়া অঞ্চল===
[[File:Another section of the palace.jpg|thumb|চুতীয়া দুৰ্গ ভীষ্মক নগৰৰ ইটাৰ গড়ৰ এক অংশ]]
==ৰজা সকলৰ তালিকা==
{|class="wikitable"
|+ '''ৰজাৰ তালিকাত'''
|-
! #
! বছৰ
! ৰাজত্ব কাল
! নাম
! অন্য নাম
|----
| ১.
| ১১৮৭ - ১২২০
| ৩৩ ব
| বীৰপাল
| গয়াপাল
|----
| ২.
| ১২২০ - ১২৫৫
| ৩৫ ব
| [[ৰত্নধ্বজপাল]]
| গৌৰীনাৰায়ণ
|----
| ৩.
| ১২৫৫ - ১২৭০
| ১৫ ব
| বিজয়ধ্বজপাল
| শিৱনাৰায়ণ
|----
| ৪.
| ১২৭০ - ১২৮৫
| ১৫ ব
| বিক্ৰমধ্বজপাল
| জগতনাৰায়ণ
|----
| ৫.
| ১২৮৫ - ১৩০৫
| ২০ ব
| গৌৰধ্বজপাল
| প্ৰমত্তনাৰায়ণ
|----
| ৬.
| ১৩০৫ - ১৩২৫
| ২০ ব
| শঙ্খধ্বজপাল
| হৰিনাৰায়ণ
|----
| ৭.
| ১৩২৫ - ১৩৪৩
| ১৮ ব
| ময়ূৰধ্বজপাল
| গোলোকনাৰায়ণ
|----
| ৮.
| ১৩৪৩ - ১৩৬০
|১৭ ব
| জয়ধ্বজপাল
| বজ্ৰনাৰায়ণ
|----
| ৯.
| ১৩৬০ - ১৩৮০
| ২০ ব
| কৰ্মধ্বজপাল
| নন্দেশ্বৰ/নন্দিনৃপ
|----
| ১০.
| ১৩৮০ - ১৪০০
| ২০ ব
| সত্যনাৰায়ণ
| ৰত্ননাৰায়ণ
|----
| ১১.
| ১৪০০ - ১৪১৫
| ১৫ ব
| লক্ষ্মীনাৰায়ণ
| ধৰ্মনাৰায়ণ
|----
| ১২.
| ১৪১৫ - ১৪৩০
| ১৫ ব
| দুৰ্লভনাৰায়ণ
|
|----
| ১৩.
| ১৪৩০- ১৪৪৫
| ১৫ ব
| মুক্তধৰ্মনাৰায়ণ
|
|----
| ১৪.
| ১৪৪৫ - ১৪৬৫
| ২০ ব
| প্ৰত্যক্ষনাৰায়ণ/প্ৰতাপনাৰায়ণ
|
|----
| ১৫.
| ১৪৬৫ - ১৪৮০
| ১৫ ব
| যশনাৰায়ণ
|
|----
| ১৬.
| ১৪৮০- ১৫০০
| ২০ ব
| পুৰন্দৰধ্বজপাল
| পুৰন্দৰনাৰায়ণ
|----
| ১৭.
| ১৫০০ - ১৫২২
| ২২ ব
| ধৰ্মধ্বজপাল
| [[ধীৰনাৰায়ণ]]
|----
| ১৮.
| ১৫২২ - ১৫২৪
| ২ ব
| নীতিপাল/নিত্যপাল
| চন্দ্ৰনাৰায়ণ
|}
==ৰাজ্যৰ প্ৰশাসনিক আৰু সামৰিক ব্যৱস্থা==
==চুতীয়া ৰজাৰ কমতাপুৰ বিজয়==
১৩-১৪ শতিকাত গৌড়ৰ মুচলমান ৰজাসকলে কেইবা বাৰো কমতা ৰাজ্য আক্ৰমণ কৰিছিল, যাৰ ফলত ৰাজ্যখন দুৰ্বল হৈ পৰিছিল। ১৪ শতিকাৰ অন্তিমটো দশকত ঘিয়াছুদ্দিন আজম শ্বাহে কামৰূপ-কমতা অঞ্চল আক্ৰমণ কৰে। তেওঁৰ ৰাজত্বকালৰ কামৰুপ অঞ্চললৈ পূৰ্বমুখী সামৰিক অভিযানৰ প্ৰমাণ পোৱা বʼকুৰ এখন শিলালিপিত পোৱা যায়<ref>Owahedur Zaman, "Study on the Persian Inscriptions discovered in Assam,p.5, "This stone slab inscription is from the time of Ghiyasuddin Azam Shah (ruled from 1389 A.D. to 1410 A.D). It was discovered in Boko of Kamrup district which was issued by Sultan Ghiyasuddin Azam Shah in 1389 A.D. It seems that he extended his sovereignty through Guwahati upto Boko area."</ref>। এই আক্ফৰমণৰ ফলত পশ্চিম অসমত ৰাজনৈতিক অস্থিৰতা সৃষ্টি হৈছিল।
সেইসময়তে পূব দিশত চুতীয়া ৰাজ্যখন শক্তিশালী হৈ উঠিছিল। ফল স্বৰূপত চুতীয়া ৰাজশক্তিয়ে পশ্চিম পিনে পাতনি মেলে। চুতীয়া ৰজা দুৰ্লভনাৰায়ণৰ ১৪২৮ চনৰ সত্যনাৰায়ণৰ (আন এটা নাম ৰত্ননাৰায়ণ) তাম্ৰলিপিত উল্লেখ আছে যে তেওঁৰ ককাক সত্যনাৰায়ণে (আন এটা নাম ৰত্ননাৰায়ণ<ref>ৰত্ননাৰায়ণৰ আন এটা নাম সত্যনাৰায়ণো আছিল। এই কথা ঘিলামৰা অঞ্চলৰ বৰমূৰ্তিয়া বিলৰ তাম্ৰপত্ৰৰ পৰা জানিবলৈ পোৱা যায়। ফলিখনৰ মতে ১৩৯২ খ্ৰীষ্টাব্দত সুৰ-ৰিপু(অসুৰ) বংশৰ সধয়াপুৰৰ ৰজা নন্দিশ্বৰৰ পুত্ৰ সত্যনায়াণে ব্ৰাহ্মণক ২০০ পুৰা(৮০০ বিঘা) মাটি দান কৰিছিল। তেওঁৰ পুত্ৰ(আত্মজ) ধৰ্মনাৰায়ণ ৰজাই ফলিখনৰ নবীকৰণ কৰিছিল। গতিকে ইয়াৰ পৰা বুজিব পাৰি যে ধৰ্মনাৰায়ণ ৰজাৰ পিতৃ ৰত্ননাৰায়ণৰ আন এটা নাম সত্যনাৰায়ণ আছিল।</ref>) সেই একে সময়ছোৱাতে (১৩৯০-১৪০০) “কমৰুপৰ শত্রু”ক পৰাস্ত কৰি কমতাপুৰত নিজৰ শাসন প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। ভূমিদানৰ ফলিখনত উল্লেখ আছে,
{{blockquote|"একোহভূ্ৎ কমতাপুৰে নৰপতি ভূপাল-ৱাৰাৰ্চ্চিতঃ</br>
কন্দৰ্প-প্ৰতিপক্ষ-লক্ষ-ৱিজয়ী শ্ৰী ৰত্ননাৰায়ণঃ।।"</br>}}
অৰ্থাৎ এজন হৈছিল (একোহভূৎ) কমতাপুৰৰ ৰজা (কমতাপুৰে নৰপতি), যি জন আছিল "ভূপাল সমূহৰদ্বাৰা অৰ্চিত"(ভূপাল-ৱাৰাৰ্চ্চিত) আৰু "কামদেৱৰ(আন এটা নাম কন্দৰ্প) শত্ৰুৰ বিৰুদ্ধে বিজয়ী" (কন্দৰ্প-প্ৰতিপক্ষ-লক্ষ-ৱিজয়ী) শ্ৰী ৰত্ননাৰায়ণ। যদিও এই “শত্রু”ৰ স্পষ্ট পৰিচয় উল্লেখ কৰা হোৱা নাই, তথাপিও ইতিহাসবিদসকলে সাধাৰণতে ধাৰণা কৰে যে ই গৌড়ৰ মুচলমান সেনাবাহিনী অথবা কমৰুপৰ সিংহাসনৰ বাবে প্ৰতিদ্বন্দ্বিতা কৰা কোনো স্থানীয় ৰাজনৈতিক শক্তি হ’ব পাৰে, যাক চুতীয়া ৰজাই পৰাস্ত কৰিছিল। একেখন ফলিৰ তৃতীয় আৰু চতুৰ্থ শাৰীত ৰত্ননাৰায়ণৰ পুত্ৰ ধৰ্মনাৰায়ণ আৰু তেখেতৰ পুত্ৰ দুৰ্লভ নাৰায়ণৰ বিষয়ে উল্লেখ কৰা হৈছে। পাছৰ অংশত উল্লেখ কৰা মতে ১৪২৮ খৃষ্টাব্দত (১৩৫০ শক) ৰজা দুৰ্লভনাৰায়ণৰ আদেশত হাবুঙাধিপতি শ্ৰী বৃহৎ পাত্ৰয়ে ব্ৰাক্ষণক ৪০০ পুৰা(১৬০০ বিঘা) মাটি দান কৰিছিল।
এইদৰে গৌড়ৰ সামৰিক চাপ আৰু কমৰুপ-কমতা অঞ্চলত সৃষ্টি হোৱা অস্থিৰতাৰ সুযোগ লৈ চুতীয়া শক্তিয়ে পশ্চিমলৈ বিস্তাৰ কৰি কমতাপুৰত নিজৰ আধিপত্য প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল বুলি বুজা যায়।<ref>"The eastern region, whether it is called Sadhaya or Svadhaya as in the plates or Sadhiya or Sadiya as in Assamese chronicles and the western region of Kamatapura seems to be politically connected and the same Satyanarayana/Ratnanarayana might have held sway over both regions"{{harvcol|Neog|1977|p=818}}</ref> ৰত্ননাৰায়ণ ৰজাই আনুমানিক ১৩০০ শতিকাৰ শেষৰ ভাগত কমতা ৰাজ্য দখল কৰি পুণৰ পুৰ্বৰ কামৰূপ ৰাজ্য গঠন কৰিবলৈ প্ৰয়াস কৰিছিল।
===দুৰ্লভনাৰায়ণৰ পৰিচয় আৰু বিতৰ্ক===
ঐতিহাসিক তথ্যৰ অনুসৰি কমতা ৰাজ্যৰ "দুৰ্লভনাৰায়ণ" নামৰ এজন ৰজাই অসমীয়া কবি [[হেম সৰস্বতী]], [[হৰিবৰ বিপ্ৰ]], আদি বহু লেখকক পৃষ্ঠপোষকতা আগবঢ়াইছিল।<ref>হেম সৰস্বতীয়ে তেওঁৰ প্ৰহ্লাদ চৰিত গ্ৰন্থত দুৰ্লভনাৰায়ণৰ প্ৰশংসা কৰি লিখিছে—“কামতামণ্ডল দুৰ্লভ নাৰায়ণ নৃপবৰ অনুপাম”। এই শাৰীকেইটাৰ পৰা দুৰ্লভনাৰায়ণক কমতা মণ্ডলৰ অধিপতি আৰু সাহিত্য-সংস্কৃতিৰ পৃষ্ঠপোষক ৰজা হিচাপে বুজা যায়।</ref> গুৰু চৰিতৰ বৰ্ণনা অনুসৰি কমতা-কামৰূপৰ ৰজা দুৰ্লভনাৰায়ণে কানৌজৰ পৰা অহা বহু ব্ৰাহ্মণ আৰু কায়স্থ ভুঞা পৰিয়ালক নিজৰ ৰাজ্যত আশ্ৰয় দি পূৰ্বাঞ্চলত বসতি স্থাপনৰ ব্যৱস্থা কৰিছিল। [[শঙ্কৰদেৱ|শ্ৰীমন্ত শঙ্কৰদেৱৰ]] পূৰ্বপুৰুষ সকলও এই স্থানান্তৰিত পৰিয়ালসমূহৰ মাজৰে এটা পৰিয়াল আছিল। এই পৰিয়ালসমূহক প্ৰথমতে উত্তৰ গুৱাহাটীৰ ওচয়ৰ লেঙামাগুৰি আৰু পাছলৈ নগাঁৱৰ তেম্বুৱানী-বান্ধা(ঢেমনী) অঞ্চলত বসতি দিয়া হৈছিল বুলি গুৰু চৰিতত উল্লেখ আছে।<ref>Baniprasanna Misra, ''Srimanta Sankara and His Times: Some Further Historical Probings'', Centre for Assamese Studies, Tezpur University, 2016, pp. 27–29.</ref>
ইতিহাসবিদ মহেশ্বৰ নেওগে পৰৱৰ্তী কালৰ চৰিত-পুথি আৰু বৈষ্ণৱ পৰম্পৰাৰ ভিত্তিত শঙ্কৰদেৱৰ জন্ম-চন ১৪৪৯ খ্ৰীষ্টাব্দ বুলি গ্ৰহণ কৰিছিল আৰু এই অনুসৰি দুৰ্লভনাৰায়ণৰ ৰাজত্ব কাল ১৪ শতিকাৰ মধ্যভাগ বুলি অনুমান কৰিছিল। কিন্তু ২০১৬ চনত লিখা গৱেষণামূলক প্ৰবন্ধত ইতিহাসবিদ বাণীপ্ৰশন্ন মীশ্ৰই উপলব্ধ তথ্যসমূহ পুনৰ বিশ্লেষণ কৰি এই গণনাক নাকচ কৰে আৰু শঙ্কৰদেৱৰ জন্ম সম্ভৱতঃ খ্ৰীষ্টীয় ১৪৭৯–১৪৮৪ চনৰ ভিতৰত হৈছিল বুলি মত প্ৰকাশ কৰিছে।<ref>Baniprasanna Misra, ''Srimanta Sankara and His Times: Some Further Historical Probings'', Centre for Assamese Studies, Tezpur University, 2016, pp. 19-20.</ref> সেই অনুসৰি তেওঁ দুৰ্লভনাৰায়ণৰ শাসনকালো পুনৰ নিৰ্ধাৰণ কৰি চতুৰ্দশ শতিকাৰ শেষ ভাগৰ পৰা পঞ্চদশ শতিকাৰ প্ৰথম ভাগৰ মাজত হোৱাৰ সম্ভাৱনা প্ৰকাশ কৰিছে।<ref>Baniprasanna Misra, ''Srimanta Sankara and His Times: Some Further Historical Probings'', Centre for Assamese Studies, Tezpur University, 2016, pp.23</ref>
হেম সৰস্বতীয়ে দুৰ্লভনাৰায়ণক ‘‘কমতামণ্ডল’’ৰ ৰজা বুলি উল্লেখ কৰিছে।<ref>''প্ৰহ্লাদ চৰিত্ৰ''' উল্লেখ কৰিছে- "কমতামণ্ডল দুলৰ্ভনাৰায়ণ নৃপবৰ অনুপম৷ তাহান ৰাজ্যত ৰুদ্ৰসৰস্বতী দেৱযানী কন্যা নাম৷৷ তাহান তনয় হেমসৰস্বতী ধ্ৰুৱৰ অনুজ ভাই৷"</ref><ref name="sarma">{{cite book | title=অসমীয়া সাহিত্যৰ সমীক্ষাত্মক ইতিবৃত্ত | publisher=প্ৰতিমা দেৱী | author=ড: [[সত্যেন্দ্ৰনাথ শৰ্মা]] | authorlink=| year=১৯৯৬ | location=গুৱাহাটী | pages=৫৩-৫৪}}</ref> প্ৰাচীন কামৰূপৰ তাম্ৰশাসন আৰু সংস্কৃত ৰাজনৈতিক পৰিভাষাত ‘‘মণ্ডল’’ শব্দটো এক আঞ্চলিক বা ৰাজনৈতিক পৰিসৰ বুজাবলৈহে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। আনহাতে, চুতীয়া তামৰ ফলিত দুৰ্লভনাৰায়ণৰে ‘‘সাধয়াপতি’’ বা সদিয়াৰ ৰজা বুলি পৰিচয় দিয়া দেখা নাযায়; তাৰ বিপৰীতে তেওঁৰ পূৰ্বপুৰুষ ৰত্ননাৰায়ণ ‘‘কমতাপুৰ’’ৰ ৰজা হৈছিল বুলিহে উল্লেখ কৰিছে।
দুৰ্লভনাৰায়ণে পৃষ্ঠাপোষকতা আগ বঢ়োৱা আন এজন কবি হৈছে "হৰিবৰ বিপ্ৰ"। ইতিহাসবিদ মহেশ্বৰ নেওগে এইজন কবিকে ৰামানন্দ দ্বিজৰ "শ্ৰী শ্ৰী বংশী গোপালদেৱ চৰিত"ত উল্লেখ কৰা বংশীগোপালদেৱৰ ককাক হৰিবৰ বিপ্ৰ বুলি চিনাক্ত কৰিছে।<ref name="ভৰালী">{{cite book | title=এহেজাৰ বছৰৰ এশগৰাকী অসমীয়া | publisher=চিত্ৰলেখা পাব্লিকেশ্বন্ছ | author=ভৰালী, হেমন্ত কুমাৰ | year=২০০১ | location=গুৱাহাটী | pages=২৯৮-২৯৯}}</ref> ৰচনাখনত হৰিবৰ বিপ্ৰক ''"কুণ্ডিল গোষ্ঠীত জাত পুৰুষ সুন্দৰ / ব্যাঘ্ৰপিণ্ডা গ্ৰামেশ্বৰ মুখ্য পণ্ডিতৰ"'' বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে, অৰ্থাৎ তেওঁক কুণ্ডিল বা চুতীয়া ৰাজধানী [[শদিয়া]] অঞ্চলৰ লোক আৰু ব্যাঘ্ৰপিণ্ডা গাঁৱৰ গ্ৰামেশ্বৰ বুলি কোৱা হৈছে।<ref>{{cite book |title=Harivara Vipra’s Babrubahnar Yuddha and Tamradhwajar Yuddha |editor=Birinchi Kumar Barua; Maheswar Neog |publisher=Gauhati University |year=1960 |page=}}</ref> মহেশ্বৰ নেওগৰ মতে হৰিবৰ বিপ্ৰৰ ৰচনাত ‘‘চেতিয়া’’ শব্দৰ উল্লেখো পোৱা যায়। এই শব্দ কিছু ইতিহাসবিদে আহোম যুগৰ পৰৱৰ্তী সংস্কৰণত যোগ হোৱা বুলি ক'ব খোজে।<ref>{{cite book |last=Kakati |first=Banikanta |title=Aspects of Early Assamese Literature |publisher=Gauhati University |year=1953 |page=34}}</ref> কিন্তু বুৰঞ্জী সমূহৰ পৰা দেখা যে এই ''চেতিয়া'' পদবী চুতীয়া ৰাজ্যতো আছিল<ref>Bhuyan, S.K, "Deodhai Buranji, p.16</ref> আৰু চুহুংমুঙে চুতীয়া ৰাজ্য দখল কৰাৰ পাছৰ পৰাহে আহোম ৰাজ্যত প্ৰচলিত হৈছিল।<ref>S.K, "Satsari Buranji, p.16</ref>
"কবিৰত্ন সৰস্বতী"ৰ ৰচনাৰ পৰা জনা যায় যে তেওঁক দুৰ্লভনাৰায়ণৰ পুত্ৰ ইন্দ্ৰনাৰায়ণয়ে পৃষ্ঠা পোষকতা আগ বঢ়াইছিল। ইতিহাসবিদ বাণীপ্ৰশন্ন মীশ্ৰৰ মতে মাধৱদেৱৰ ভনীয়েক উৰ্বশীয়ে দহ বছৰ বয়সত (১৫২৬ শতিকাত)<ref>{{cite book
|last=Misra
|first=Baniprasanna
|title=Deprovincialising Srimanta Sankaradeva
|publisher=Centre for Assamese Studies, Tezpur University
|year=2015
|pages=24–25
}}</ref> এই কবিজনৰ বংশৰ ৰামদাস আতাক বিয়া কৰাইছিল। ৰামদাস ৰত্ন সৰস্বতীৰ পাছৰ ষষ্ঠ প্ৰজন্মৰ পুৰুষ আছিল।<ref>{{cite book |last=Kakati |first=Banikanta |title=Aspects of Early Assamese Literature |publisher=Gauhati University |year=1953 |page=44}}</ref> সেই অনুসৰি ইন্দ্ৰনাৰায়ণৰ শাসনকালও পঞ্চদশ শতিকাৰ প্ৰথমাৰ্ধৰ মাজভাগত (প্ৰায় ১৪২০–১৪৪০ খ্ৰীষ্টাব্দ) আছিল বুলি অনুমান কৰিব পাৰি।
এই সকলো তথ্যসমূহৰ ভিত্তিত কিছু গৱেষকে কমতা, কামৰূপ আৰু শদিয়া একেই ৰাজ শক্তিয়ে পৰিচালিত কৰিছিল বুলি ক'ব খোজে।<ref>"The eastern region, whether it is called Sadhaya or Svadhaya as in the plates or Sadhiya or Sadiya as in Assamese chronicles and the western region of Kamatapura seems to be politically connected and the same Satyanarayana/Ratnanarayana might have held sway over both regions"{{harvcol|Neog|1977|p=818}}</ref> তথাপিটো কমতাপুৰৰ এই দুৰ্লভনাৰায়ণ আৰু চুতীয়া বংশৰ দুৰ্লভনাৰায়ণ একে ব্যক্তি আছিল নে নাই, সেই বিষয়ে ইতিহাসবিদ সকলৰ মাজত বৰ্তমানেও একমত পোৱা নাযায়।
==ঘাৰমৰা সত্ৰ স্থাপন==
==চীনৰ লগত সম্পৰ্ক==
==চুতীয়া ৰাজ্যৰ স্থাপত্য আৰু কীৰ্তিচিহ্ন==
== যোগিনী তন্ত্ৰত উল্লেখ==
১৬ শতিকাৰ আগভাগত লিখা যোগিনী তন্ত্ৰত কামৰূপৰ বিভিন্ন অঞ্চল আৰু ৰাজকীয় শক্তিসমূহৰ বৰ্ণনা কৰা হৈছে। ইয়াত “সৌমাৰ”, “কূবাচ”, “যৱন” আৰু “প্লৱ” নাম উল্লেখ আছে—
{{quote|পূৰ্বভাগে চ সৌমাৰঃ কূবাচ পশ্চিমেতথা ।<br>দক্ষিণে যৱনসদ্ উত্তৰে প্লৱ এব চ ॥<br><br>এবমেব মহাদেৱি তে সৰ্বে কামৰূপকাঃ ।<br>
এবং তে কথিতং দেবি সৌমাৰচৰিতং হি তৎ ॥}}
অৰ্থাৎ পূৰ্বে সৌমাৰ, পশ্চিমে কূবাচ, দক্ষিণে যৱন আৰু উত্তৰে প্লৱ — এইসকল কামৰূপ অঞ্চলৰ অন্তৰ্গত বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে।
গ্ৰন্থখনৰ পাচৰ অংশ সমূহত "কুবাচ"ক [[কোচ ৰাজ্য|কোচ]], "সৌমাৰ"ক [[আহোম ৰাজ্য|আহোম]] আৰু "যৱন"ক [[বংগ চুলতানী|মুছলমান]]/[[মোগল সাম্ৰাজ্য|মোগল]] বুলি চিনাক্ত কৰা হৈছে। এই অনুসৰি ইতিহাসবিদ সকলে “প্লৱ/প্লব” শব্দটোৱে সেই সময়ৰ উত্তৰ ভাগত ৰাজত্ব কৰি থকা পাল বংশীয় চুতীয়া ৰাজ্যক বুজাবলৈ ব্যৱহাৰ কৰিছে বুলি মত প্ৰকাশ কৰিছে।
==চুতীয়া-আহোম যুদ্ধ==
১৫১২ চনত চুতীয়াৰ হাবুঙৰ প্ৰদেশৰ পানবাৰী অঞ্চলত চুহুংমুঙে প্ৰৱেশ কৰে আৰু আগতে বামুণীয়া কোঁৱৰক তূলি লোৱা বামুণ পৰিয়ালটোক নিজৰ লগত লয়। বামুণ জনক সোণৰ লগুণ উপহাৰ দি হাতী-ঘাহী অধিকাৰী পাতি নিজৰ লগত লয়। পানবাৰীত থকাৰ সময়ত আহোম ৰজাই সেনা বাহিনীৰ কিছুমানক দিহিং নৈত মাছ ধৰিবলৈ পঠিয়াই। দিহিঙত ডাঙৰ বৰালী ধৰিবলৈ লওঁতে চুতীয়াই আহোম সেনাক দেখে। দিহিং নৈ চুতীয়া আৰু আহোম ৰাজ্যৰ সীমা আছিল, উত্তৰত চুতীয়া ৰাজ্য আৰু দক্ষিণত আহোম ৰাজ্য। চুতীয়াৰ পানীত মাছ ধৰিছে বুলি গম পাই মাণিক চন্দ্ৰ বৰুৱাই (সম্ভৱতঃ এইজন দিহিং উপত্যকাৰ শাসনকৰ্তা আছিল) মানু্হ পঠিয়াই। কিন্তু আহোম সকলে মাছৰ লগতে চুতীয়া মানু্হকো ধৰি নিয়ে। এই কথা মাণিক চন্দ্ৰ বৰুৱাই ধীৰনাৰায়ণ ৰজাৰ জোৱাঁই নিতাইক জনাই। নীতিপালৰ পৰা ধীৰনাৰায়ণে খবৰ পাই যে আহোম সেনাই দিহিঙৰ সীমা নামানি উত্তৰ পাৰৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ হাবুঙ অঞ্চলত প্ৰৱেশ কৰিছে।<ref>Assam Buranji (SM), p. 9</ref>
===দিখৌ-মুখৰ ৰণ===
ধীৰনাৰায়ণ ৰজাই এই কথা গম পাই যুদ্ধ কৰিবলৈ মন কৰে আৰু ১৫১৩ চনত লুইতে দি আহি দিখৌমুখত কোঠ পাতে। সেই সময়ত দিখৌ মুখ আজিৰ দিনৰ কাজিৰঙা ওচৰত আছিল। চুতীয়া সেনাই দিখৌ মুখ অঞ্চলত পচলা গড় নিৰ্মাণ কৰে। তাৰ পৰা আগ বাঢ়ি আহি চেৰুৱাকটা অঞ্চলৰ নঙকামুঙ বিলৰ পাৰত কোঠ পাতে। চেৰুৱাকটাৰ পৰা এখিনি সেনা বৰনাঁৱত উঠি চিৰা আটি অঞ্চললৈ যায়। চুহুংমুঙে চাও-চুখ্ৰিং আৰু ৰাইলুঙীয়া গোহাঁইক সৈন্য দি চুতীয়াৰ বৰনাঁৱ ধৰিবলৈ সেনা পঠিয়াই। তাৰ পাছত তেওঁ চেৰুৱাকটাৰ চুতীয়া সেনাক আক্ৰমণ কৰে। চুতীয়া সেনাই শত্ৰুৰ শক্তিৰ অনুমান নাপায় যুদ্ধত পৰাজয় হব লগিয়া হয়। এই যুদ্ধত ৪ হাজাৰ চুতীয়া সৈনিক স্বহীদ হয় আৰু ৩ হাজাৰ বন্দী হয়। বন্দী সকলৰ মূৰ কাটি আহোম ৰজাই মুণ্ডমালা বান্ধিলে।<ref>Satsari Assam Buranji, p.57</ref> সাতসৰী বুৰঞ্জীৰ অনুসৰি চুতীয়া সেনা দিখৌমুখৰ পৰা উজাই আহিছিল আৰু ডিব্ৰুমুখৰ তিনিমুণি অঞ্চলত ৫ দিন পুণৰ এখন ৰণ হৈছিল, য'ত মাণিকচন্দ্ৰ বৰুৱা, ৰজাৰ ভায়েক ঢেলা আৰু বৰহুলৈ বৰুৱাই ভাগ লৈছিল। যুদ্ধত মাণিকচন্দ্ৰ বৰুৱাৰ গাত কাড় লাগিছিল আৰু বৰহুলৈ বৰুৱাকে প্ৰমুখ কৰি চুতীয়া সেনা পিছ হুঁহকি শদিয়ালৈ আহিলে। ডিব্ৰুমুখৰ এই যুদ্ধৰ কথা কিন্তু অন্য বুৰঞ্জীত উল্লেখ কৰা হোৱা নাই, গতিকে এয়া পাছত হোৱা দিহিংমুখৰ দ্বিতীয়খন ৰণৰ বৰ্ণনাও হ'ব পাৰে যিখনত চুতীয়া সেনা পৰাস্ত হোৱাৰ পাছত আহোম সেনাই ডিব্ৰুমুখত গড় নিৰ্মাণ কৰিছিল।
যুদ্ধৰ পৰাজয়ৰ ফলত দিখৌ মুখত বাকী থকা চুতীয়া সেনা সেই অঞ্চলৰ পৰা ঘূৰি আহে আৰু পানবাৰী আহোমৰ হাতলৈ যায়। তাৰ পাছত ১৫১৯ চনত চুহুংমুঙ হাবুঙৰ পৰা দিহিংমুখ অঞ্চল লৈ আহে আৰু তাত এটা কোঠ/দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰে। তেতিয়াৰ দিহিংমুখ আজিৰ দিনৰ পশ্চিম মাজুলী অঞ্চল হয়।<ref>Satsari Assam Buranji, p.57</ref><ref>Goswami, Hemchandra, Purani Assam Buranji, p.40</ref>
===দিহিং-মুখৰ প্ৰথম ৰণ===
১৫২০ চনত চুতীয়া সেনাই এইবাৰ আকৌ ভটিয়াই আহি আহোমৰ নতুনকৈ নিৰ্মিত দিহিংমুখৰ দুৰ্গ(মৌঙখ্ৰাঙ) আক্ৰমণ কৰে। যুদ্ধত চুতীয়া সেনা জয়ী হয় আৰু আহোম সেনাপতি খেনমোঙক মাৰি আহোম সেনাক সেই অঞ্চলৰ পৰা খেদি পঠিয়াই। ফলত দিহিংমুখৰ কোঠ চুতীয়াৰ হাতলৈ যায়।<ref>Satsari Assam Buranji, p.57</ref><ref>Purani Assam Buranji, p.40</ref>
==চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতন==
===নীতিপালৰ ৰাজত্ব===
ইয়াৰ পাছতে ১৫২২ চনত ধীৰনাৰায়ণ ৰজাই [[হাবুং]] অঞ্চলৰ (বৰ্তমান ঢকুৱাখনা) ব্ৰাহ্মণক ভূমি দান কৰি সাধনী আৰু নিতাই ৰাজ্য ভাৰ দিয়ে। ৰজা হৈ নিতায়ে নীতিপাল নাম লয়। ৰজা ধীৰনাৰায়ণে ৰাজ্য ভাৰ এৰি জামাতাক যুৱৰাজ পাতি, আপোন পুত্ৰ তিনি বছৰৰ শিশু সাধক নাৰায়ণক নীতিপালৰ হাতত সমৰ্পন কৰি দেশান্তৰিত হয়। সামান্য চুতীয়া ল'ৰা ৰজা হোৱাত ৰাজবংশৰ ৰাজপাট দাবীদাৰ কোঁৱৰসকল স্বাভাৱিকতে ক্ষুণ্ণ হৈ পৰে। এই লোক সকলে নিত্যপালক সিংহাসনচ্যুত কৰিবলৈ ষড়যন্ত্ৰত নামে। এই ষড়যন্ত্ৰৰ মূল নায়ক ধীৰনাৰায়ণ ৰজাৰ ভায়েক সুৰজিৎ ওৰফে সুৰধ্বজপাল আছিল। ষড়যন্ত্ৰ সফল নহ'ল। নীতিপালে তেওঁৰ বিশ্বাসী চোৰাংচোৱাৰ পৰা সকলো কথা জানিব পাৰি ষড়যন্ত্ৰত লিপ্ত বিষয়াক ভাঙি নতুন মন্ত্ৰী বিষয়া নিয়োগ কৰে। পূৰ্ব্বৰ পাত্ৰ মন্ত্ৰী গুচাই সামান্য পাত্ৰ-মন্ত্ৰী পাতি লʼলে। সূৰধ্বজপালক ধৰি আনিবৰ বাবে কাচিতৰা সেনাপতিক পঠায়। কিন্তু সুৰধ্বজ দেশ এৰি পলাই যোৱাত সেই কাম সম্ভৱ নহ'ল। নীতিপালৰ দিনত নাৰায়ণ নামৰ এজন বৰসেনাপতি আৰু ৰঘূবীৰ তথা কাচিতৰা সহসেনাপতি আছিল বুলি জনা যায়। কিন্তু সময়ত নীতিপালৰ শাসন দুৰ্বল হৈ পৰে। পূৰ্বৰ সাধাৰণ বংশৰ লগৰীয়া সকলক ৰাজ্যৰ বিষয়-বাব দিবলৈ ধৰাৰ ফলত সম্ভ্ৰান্ত বংশৰ লোকৰ বিশ্বাস আৰু আনুগত্য হেৰুৱাব লগা হয়। দোষ গুণৰ সুবিচাৰ নকৰি হকে-বিহকে প্ৰজাৰ ওপৰত উৎপীড়ন চলোৱাৰ বাবেই [[নীতিপাল]] প্ৰজাৰ মাজত অনীতিপাল বুলি খ্যাত হৈ পৰে।<ref>Barua, Swarnalata, "Chutia jatir Buranji, p.594.</ref>
===দিহিং-মুখৰ দ্বিতীয় ৰণ===
চুতীয়া ৰাজ্যৰ দুৰৱস্থাৰ বাতৰি আহোম ৰজা [[চুহুন্মুং]]ৰ কাণত পৰিল। ফলত সেই বছৰৰ শেষৰ পিনে(১৫২২ চন) তেওঁ চুতীয়া ৰাজ্য আক্ৰমণ কৰে। প্ৰথমতে মাজুলীৰ নঙকঙমোঙ বীলৰ ওচৰলৈ আহি তেওঁ দিহিঙমুখত(বৰ্তমানৰ পশ্চিম মাজুলী অঞ্চল) কোঠ দি থকা চুতীয়াক আক্ৰমণ কৰিবলৈ সেনা পঠায়। যুদ্ধৰ নেতৃত্বত থকা বৰগোহাঁয়ে চুতীয়া সেনাক দিহিং মুখৰ পৰা পুবলৈ ঠেলি নিয়ে আৰু লাচাই-টাই নামৰ এজনক চুতীয়াৰ পৰা সংগ্ৰহ কৰা বৰ-নাঁৱত উঠাই ৰজাৰ ওচৰলৈ পঠায়। সেই সময়ত ৰজা বীলৰ পৰা আগ বাঢ়ি আহি চেৰুৱাকতা নামৰ অঞ্চল এটাত আছিল। চুহুংমুঙে লাচাই-টাইক যুদ্ধৰ খবৰ লয়। লাচাই-টাই ৰজাক জনাই যে চুতীয়া সৈন্য লুইত(টিলাও) নৈ ওচৰৰ অঞ্চলৰ লগতে ডিব্ৰুমুখৰ(চোপ-নাম-টিফাও) পানীত কোঠ পাতি আছে।<ref>Deodhai Assam Buranji, p. 17.</ref> ইয়াৰ পাছতে হয়টো আগতে উল্লেখ কৰি অহা ডিব্ৰুগড় ৰণখন সংঘটিত হয়।
===ডিব্ৰু-মুখ/ডিব্ৰুগড়ৰ ৰণ===
১৫২৩ চনৰ কাতি মাহত চুহুংমুঙৰ আদেশত ফ্ৰাচেনমুঙ বৰগোহাঁই আৰু কিঙলুন বুঢ়াগোহাঁই ৰাজমন্ত্ৰীয়ে নিজৰ সমস্ত সৈন্য বাহিনী লয় ডিব্ৰুমুখলৈ আগ বাঢ়ি আহি তাত এটা গড় নিৰ্মাণ কৰে। চুহুংমুঙে চৰাইদেউ লৈ আহি ভগৱানৰ ওচৰত বলি আগ বঢ়ায়। ১৫২৩ চনৰ আঘোণ মাহত চুহুংমুঙে সৈন্য বাহিনী লয় আগ বাঢ়ি চেঁচামুখত কোঠ দিয়ে। নীতিপালে গড় বন্ধাৰ খবৰ পাই শদিয়াৰ পৰা লাৰুপাৰা(বৰ্তমান চাবুৱাৰ ওচৰৰ) লৈ আগ বাঢ়ি আহে। তাৰ পৰা তেওঁ শত্ৰুক দেশৰ পৰা খেদিবলৈ বুঢ়া বৰুৱাৰ নেতৃত্বত ডিব্ৰুমুখ লৈ সৈন্য বাহিনী পঠিয়ায়। সম্ভৱতঃ এজন ডিব্ৰু উপত্যকাৰ শাসনকৰ্তা আছিল। চুতীয়া সেনাপতি জনে ৰজাৰ আদেশ মতে ডিব্ৰুগড় আক্ৰমণ কৰে। আনপিনে চুহুংমুঙেও ডিব্ৰুমুখলৈ আহি যুদ্ধত ভাগ লয়। ফ্ৰাচেনমুঙ বৰগোহাঁই আৰু কিঙলুন বুঢ়াগোহাঁই ৰাজমন্ত্ৰীয়ে একলগ হৈ পথে দি আগ বাঢ়ি চুতীয়াৰ নৌ বাহিনীক আক্ৰমণ কৰে। চুতীয়াৰ নৌ সেনাৰ নেতৃত্বত আছিল কাচিতৰা, চুলুকী চেতিয়া (GC Baruaৰ বুৰঞ্জীত এলেঙী চেতিয়া বুলি কোৱা হৈছে) আৰু বৰপাত্ৰ নামৰ তিনিজন সেনাপতি। বৰপাত্ৰ জন সম্ভৱতঃ সোৱণশিৰি উপত্যকাৰ তথা হাবুঙৰ শাসনকৰ্তা আছিল, যিজনক তামৰ ফলিত হাবুঙাধিপতি বৃহৎ পাত্ৰ বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। কাচিতৰা আছিল লুইত উপত্যকাৰ শাসনকৰ্তা। যুদ্ধত চুতীয়া সেনা পৰাস্ত হয়। পিছ দিনা চুহুংমুঙ ৰজাই গড়ত থকা সকলো মন্ত্ৰী ডাঙৰীয়া আৰু সেনাক লগত লৈ আগ বাঢ়ি সোণাৰী অঞ্চলত (বৰ্তমান কাকপথাৰ অঞ্চল) সোমায়। <ref>Deodhai Assam Buranji, p. 17.</ref>
===নীতিপালৰ সন্ধি প্ৰস্তাৱ===
ইয়াকে দেখি নীতিপালে আহোম ৰজা লৈ কটকীৰ সৈতে কিছুমান উপহাৰ পঠায়। উপহাৰ সমূহৰ মাজত আছিল সোণৰ কাণফুলী/কেৰু(তং-ৰু-খাম), সোণোৱালী মেখেলা(চিন-খাম), কপাহী কাপোৰ(ফ্ৰা-নোন), ৰূপৰ বিচনা(থা-কা-ঙেন), পাটি, ইত্যাদি। সকলো উপহাৰ গ্ৰহণ কৰিও চুহুংমুঙে চুতীয়া ৰাজ সম্পদ(সোণ-ৰুপৰ মেকুৰী, সোণ-ৰুপৰ ছত্ৰ, ৰাজকীয় খাট আৰু ৰাজ দণ্ড), ১০টা দতাল হাতী, এজনী মাখুন্দী হাতী আৰু এজনী ছোৱালী বিচাৰি পঠায়। নীতিপালে ছোৱালী আৰু হাতী দিবলৈ মান্তি হয় যদিও ৰাজকীয় সম্পদ পূৰ্বপুৰুষৰ সম্পত্তি বুলি দিবলৈ নিবিচাৰে। ইয়াৰ বিপৰীতে এক মাহৰ পাছত সোণ-ৰুপৰ জাপি(কোপ-খাম-ঙেন), সোণৰ তেমি(খোপ-খাম), সোণৰ তোম(লিউ-খাম), সোণৰ ছত্ৰ (চাং-খাম), সোণৰ খাৰু(মাউ-খাম), সোণৰ ভৰিৰ খাৰু(খু-টিন-খাম), হাতী, ঘোঁৰা, হাতীৰ দাতৰ পাটি, কটাৰী আৰু পানীকমলী কাপোৰ দি পঠায়। সমান্তৰাল ভাৱে নীতিপালে লুইতৰ পাৰত এটা দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰিবলৈ লয় আৰু তাতে থাকে। দুৰ্গ নিৰ্মাণৰ কথা শুনি, ৰাজসম্পদ নাপায় আৰু লগতে উপহাৰৰ মাজত কটাৰী দেখি চুহুংমুঙ ৰজাই শদিয়াপুৰ আক্ৰমণ কৰিবলৈ নিৰ্ণয় কৰে।<ref>Deodhai Assam Buranji, p. 18.</ref>
===শদিয়াৰ ৰণ===
১৫২৪ চনৰ বহাগত লুইত নৈ পাৰ হৈ শদিয়া(সধয়াপুৰ) আক্ৰমণ কৰে। [[ব'হাগ বিহু|ব'হাগ মাহৰ বিহুৰ দিনা]] [[শদিয়া]] আক্ৰমণ কৰা হৈছিল। বিহুৰ দিনা শদিয়াৰ চাৰি শালত বৰ-বলি আয়োজন কৰা হয়, যʼত [[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]] পূজাৰীৰ বাহিৰে অন্য লোকে হাতত অস্ত্ৰ লোৱাতো বৰ্জিত আছিল। আজিও এই বৰবলিৰ নিয়ম শদিয়া অঞ্চলৰ থান সমূহত পালন কৰা হয়। সেই সময়ত সৌমাৰ খণ্ডত একমাত্ৰ চুতীয়া সকলৰ মাজত হে খাৰ-বাৰুদ বা হিলৈ-বৰটোপৰ প্ৰচলন আছিল। সেই বাবে হয়তো আক্ৰমণকাৰী সকলে বিহুৰ বতৰত আক্ৰমণ কৰিবলৈ নিৰ্ণয় কৰি লৈছিল। বুৰঞ্জী সমূহৰ মতে সেই সময়ত নীতিপালে পুখুৰী এটাও খন্দাই আছিল। শদিয়াৰ দুৰ্গত কৰা আক্ৰমণ সহিব নোৱাৰি নীতিপাল চন্দনগিৰি লৈ গুচি আহে আৰু কাচিতৰা দৈথাং পৰ্বতত উঠে।<ref>Deodhai Assam Buranji, p. 19.</ref>
===চন্দনগিৰি আৰু দৈথাং পৰ্বতৰ ৰণ===
চুহুংমুঙে শদিয়াৰ বৰনগৰত থাকি ফ্ৰাচেংমুঙ বৰগোহাঁই আৰু কিঙলুন ৰাজমন্ত্ৰীক(বুঢ়াগোহাঁই) চন্দনগিৰি লৈ আক্ৰমণ কৰিবলৈ পঠায়। আনহাতে কনচেং ধনুদাৰী গোহাঁইক (চাও-চঙ কুঙ-ৰিণ) কাচিতৰাৰ লগত যুঁজিবলৈ দৈথাং পৰ্বতলৈ পঠায়। ইফালে চুতীয়া ৰজাৰ তামুলী গজৰাই বৰুৱাক আহোম বাহিনীয়ে বন্দী কৰে আৰু চুতীয়া ৰজা ৰাণীৰ আত্মগোপন স্থান প্ৰকাশ কৰিবলৈ বাধ্য হয়।<ref>Bhuyan, S.K.,''Assam Buranji(SM)'',p.10</ref> পিছত তেওঁ আহোম বিষয়াসকলক জনাইছিল যে চুতীয়া ৰজা ৰাণীয়ে চন্দনগিৰিৰ এটা পাহাৰীয়া নৈৰ ওচৰত আশ্ৰয় লৈছে। চন্দনগিৰি পৰ্বতত উঠিবৰ কাৰণে আহোম সেনাই আপ্ৰাণ চেষ্টা চলাইও সফল নহয়। চুতীয়া সেনাই ওপৰৰ পৰা শিল বগৰাই আৰু দলিয়াই বহুতো আক্ৰমণকাৰীৰ বধ কৰে। সাতসৰী আৰু অসম বুৰঞ্জীৰ (SM)ৰ পৰা জনা যায় যে সেই সময়ত [[সতী সাধনী|সাধনী ৰাণী]] গৰ্ভৱতী আছিল। GC Baruaৰ আহোম ভাষাৰ বুৰঞ্জীত ৰাণী/কোঁৱৰী গৰাকীক নাঙ-লুং কোৱা হৈছে। লগতে উল্লেখ আছে ৰজা আৰু তেওঁৰ পুত্ৰ। যিহেতু নাঙ-লুঙৰ অৰ্থ ৰাণী নে কোঁৱৰী সঠিক কয় ক'ব নোৱাৰি গতিকে এই তিনি গৰাকী লোক নাইবা ধীৰনাৰায়ণ, সাধনী আৰু নীতিপাল/সাধকনাৰায়ণ বা নীতিপাল, সাধনী আৰু তেওঁৰ পুত্ৰ হ'ব পাৰে। উল্লেখযোগ্য যে নীতিপাল সাধনীৰ বিয়া ১৫১২ৰ আগতেই হৈ গৈছিল কাৰণ অসম বুৰঞ্জী(SM)ৰ অনুসৰি ১৫১৩ চনত ধীৰনাৰায়ণক আহোমৰ বিষয়ে তেওঁৰ জোঁৱায়েকে খবৰ দিছিল। সাধনী আৰু নীতিপালৰ লগতে ১২০ গৰাকী কোঁৱৰীয়েও শিলা কুচাই বিৰোধী পক্ষৰ সৈনিকক মাৰে। আহোম সৈন্য চন্দনগিৰি পৰ্বতত উঠিবলৈ সক্ষম নহৈ পিছুৱাই আহিব লগাত পৰে আৰু এজন চুতীয়া সৈনিকক লগত ধৰি আনে। ইয়াৰ পাছত আক্ৰমণকাৰী সকলে ৰননীতি কৰি পৰ্বতৰ তিনিফালে বেৰি ধৰিব লয়। চাও ৰু-পক আৰু কিছু লোক ঘিলা গছৰ সহায়ত চন্দনগিৰি পাহাৰত উঠিল, কিন্তু মানুহ নেদেখিলে। আগ বাঢ়ি গৈ এখন গাঁও পালে আৰু তাত দুকুৰিমান মানুহ দেখিলে। চুতীয়া বুৰঞ্জী অনুসৰি ফ্ৰাচেংমুঙ বৰগোহাঁই কিছু লোকক ঘিলা গছত উঠি [[ঢোল]] বজাবলৈ আদেশ দিয়ে। হয়তো এই সকল আগতে ধৰি অনা চুতীয়া বন্দী আছিল। আগৰ দিনত ঢোল বজোৱাটো যুদ্ধত জয়ৰ প্ৰতীক আছিল। ঢোল বজাই বিজয়ৰ কথা জনাই দিয়া হয়। সেই বাবে পাহাৰৰ ওপৰত উঠি থকা ৰজা ৰাণীয়ে বিহুৰ বতৰত ঢোলৰ মাত শুনি বাহিৰলৈ উলাই আহে আৰু তিনিও ফালৰ পৰা শত্ৰুৰ আক্ৰমণৰ বলি হয়। নীতিপালক আহোম সেনাই বৰদ্বাৰত দেখিলে।
তথাপিও চুতীয়া সেনানী যি সকল আছিলে সেই সকলে আকৌ শিল দলিয়াই কিছু শত্ৰুক মাৰিলে।নীতিপালে শত্ৰুৰ গালৈ কাড় মাৰিবলৈ লয় যদিও বিৰোধী পক্ষৰ জানমোঙখাম হাতীবৰুৱাৰ (ফু-কে-চং) কাড় লাগি মৃত্যু বৰণ কৰে। সাধনীয়ে নিজৰ মহিলা সৈন্য বাহিনীক লগত লয় যুঁজ দিয়ে যদিও শেষত পৰাস্ত হৈ চন্দনগিৰিৰ পৰা জাপ মাৰে। প্ৰায় সংখ্যক বুৰঞ্জীত সাধনীয়ে আত্মবলিদান কৰিছিল বুলি আছে যদিও গোপাল চন্দ্ৰ বৰবৰুৱাৰ টাই ভাষাৰ বুৰঞ্জীত ৰাণীৰ (নাঙ-লুং) গাত যাঠি লাগিছিল বুলি উল্লেখ আছে। যিকি নহওক এই তথ্য পৰাও ৰানী সাধনীয়ে আত্মসমৰ্পণ নকৰি শত্ৰুৰ বিৰুদ্ধে যুঁজ দিয়াৰ কথাহে পোহৰলৈ আনে, কাৰণ আত্মসমৰ্পণ কৰা হ'লে তেওঁক যাঠি মাৰি আক্ৰমণ কৰা নহ'ল হয়। আনপিনে কাচিতৰাক কনচেঙে দৈথাং পৰ্বতত পৰাস্ত কৰে। <ref>Deodhai Assam Buranji, p. 19.</ref>
[[File:Statue of Queen Sadhani Narayan.jpg|thumb|চুতীয়া বংশৰ শেষ ৰাণী বীৰাঙ্গনা সাধনী নাৰায়ণীৰ প্ৰতিমূর্তি]]
==ৰাজ্য পতনৰ পৰবৰ্তী পৰিস্থিতি==
চুতীয়া ৰজা নীতিপাল, তেওঁৰ পুত্ৰ আৰু কাচিতৰা তিনিওৰে মূৰ চন্দগিৰি আৰু দৈথাঙৰ পৰা কাটি আনি শদিয়াত থকা চুহুংমুঙৰ আগত প্ৰস্তুত কৰা হয়। দেওধাই বুৰঞ্জীৰ মতে সাধনীৰ মূৰটো কাটি অনা হৈছিল। ৰজা আৰু পুত্ৰৰ মূৰ কেইটা নচোৱাই পৰ্বতত মুণ্ডামালা বান্ধি শেষত চৰাইদেউৰ শালৰ খটখটিত পোতি থোৱা হয়। অসম বুৰঞ্জী(SM)ৰ মতে আহোম সেনাই সাধনীৰ মৃত শৰীৰৰ পৰা কঁকালত পিন্ধা সোণৰ কঙ্কালি লয় আনি শদিয়াৰ থানলৈ আনিছিল, কিন্তু তাত কিছুমান চুতীয়াই আক্ৰমণ কৰি লাপিত ফাংত্যাং দেওধাই নামৰ এজনক বধ কৰিছিল। Edward Gaitৰ A History of Assamত উল্লেখ কৰা মতে ৰাণীৰ মৃত্যু যাঠী লাগ হৈছিল। GC Baruaৰ Ahom Buranjiত ৰাণীৰ(নাঙ-লুং) বিষয়ে দিয়া আছে যদিও এই অংশৰ অনুবাদ দিয়া হোৱা নাই। অংশটোত "টিং" শব্দৰ উল্লেখ চাই ক'ব পাৰি যে ইয়াতো ৰাণীৰ গাত "যাঠী" লগাৰ কথাই উল্লেখ আছে। "পুৰণি অসম বুৰঞ্জীৰ অনুসৰি কোঁৱৰী কিছুমানক কাটিছিল আৰু কিছুমানক ধৰি আনিছিল<ref>Goswami, Hemchandra,"Purani Assam Buranji, p. 42</ref>। অন্য বুৰঞ্জী সমূহত এই অংশত ৰানী সাধনীৰ(নাঙ-লুং) কথ উল্লেখ কৰা হোৱা নাই।
===চুতীয়া ৰাজ্যত পোৱা সম্পদ===
চুতীয়া ৰাজ্যৰ পৰা কমাৰ, সোণাৰি, কমাৰ, কুমাৰ, কহাৰ, তাতি, খনিকৰ, বাঢ়ৈ, বামুণ, কায়স্থ, গণক, কলিতা, ইত্যাদি বহুতো ভিন্ন ভিন্ন বৃক্তিকৰ লোক পোৱা গৈছিল। ইয়াৰ বহুতো লোকক ৰজাই নিজৰ ৰাজধানী লৈ লয় আনে। চুতীয়াৰ বাহিৰে মিচিং, দেউৰী, কিছু মৰাণ আৰু কোচ জনগোষ্ঠীৰ লোকো চুতীয়া ৰাজ্যৰ নাগৰিক আছিল। তাৰে চুতীয়া ৰাজ্যৰ মিচিং সকলক "চুতীয়া মিৰি" কোৱা হৈছিল যি সকল আজিৰ দিনৰ বাৰগাম মিচিং যেনে দলে, পেগু, পায়েং, টাইদ, ইত্যাদি। চুতীয়া ৰজাৰ শুকান মাংসৰ ভৰালী জন কোচ লোক আছিল। তিনি হাজাৰ চুতীয়া কমাৰক চুহুংমুঙ ৰজাই যোৰহাট জিলাৰ বছাৰ পিনে আৰু তাৰে উজনি অঞ্চলত বহুৱাইছিল<ref>Sarma, Benudhar, ''Maniram Dewan, p.287</ref>। বন্দী হোৱা লোকৰ পৰা বিভিন্ন "চেতিয়া" খেল/বংশও সৃষ্টি কৰা হয়। ইয়াৰ বাহিৰে শদিয়াত বহুতো সম্পদ যেনে সোণৰ মাইহাং, কেকুৰা দোলা, কলাই খাৰ, সোণৰ তিনিচুকীয়া সিংহাসন, খাট, ভোগজৰা, বেলা, জাপি, পিকদান, আৰোৱান, দবা, কালি, হিলৈ, বৰটোপ (মিঠাহুলোং), হিলৈ-তোলা চৰা নাও, চুতীয়া ধেনু, বৰধেনু, বাৰু-বৰ্চা, ইত্যাদি পোৱা গৈছিল। বহুতো ঘোৰা, গৰু-মʼহ আৰু হাতীও লাভ কৰা হৈছিল। সম্পদ সমূহ শদিয়াৰ পৰা দিহিং নৈয়ে দি ৰাজধানী লৈ অনা হয় আৰু পাছলৈ চাৰিং অঞ্চলত ৰখা হয়। এখিনি চুতীয়া লোকক চাৰিঙত পাতি নাওবৈচা খেল সৃষ্টি কৰে, য'ৰ পৰা পাছলৈ শেনচোৱা, তাঙোন ধৰা, বচোৱাল বোৱা, ইত্যাদি খেলৰ সৃষ্টি হয়। এই নাওবৈচা সকলে চুতীয়া ৰাজ্যৰ পৰা পোৱা চৰানাও চলাই। একেধৰণে এখিনি লোকক লয় হিলৈধাৰী ফৈদ গঠন কৰা হৈছিল। চুতীয়া ৰাজ্য দখল কৰা পাছত আহোম সকলে প্ৰথম বাৰৰ বাবে মিৰি, মিচিমি, আবৰ, দফলা, ইত্যাদি পাহাৰীয়া জাতিৰ সম্পৰ্কত আহে।<ref>Satsari Assam Buranji,p.14, 61</ref>
===চুতীয়া ভূমিৰ বিতৰণ===
শদিয়া ৰাজধানী শাসন কৰিবলৈ ফ্ৰাচেংমুঙ বৰগোহাঁইক তিনিশ সৈনিক দিয়া হৈছিল। শদিয়া আৰু দিহিং অঞ্চলত নতুনকৈ আহোম ৰাজ্যৰ মানুহ আনি থাকিবলৈ দিয়া হয়। চুতীয়া ৰাজ্যৰ প্ৰদেশ সমূহ ভাল দৰে শাসন কৰিবলৈ বহুতো নতুন পদবী সৃষ্টি কৰা হয়।
১৫২৬ চনত চাওচেং কুঙৰিন (ধনুধৰিয়া গোহাঁই) কনচেঙক থাওমৌঙ মৌঙ-তেও (ভটিয়লীয়া গোহাঁই বা নামনিয়াল সন্দিকৈ<ref>Satsari Buranji, p.62</ref>) পতা হয়। এইজনক হাবুঙ অঞ্চলত ৰখা হয় আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ উত্তৰ পাৰৰ বিশ্বনাথৰ, লখিমপুৰ আৰু ধেমাজি শাসন কৰিবলৈ দিয়া হয়। একেই বছৰতে থাওমৌঙ বানলুং (বানলুঙীয়া গোহাঁই) খেওখেনক থাওমৌঙ লৌঙ-ক্লং (দিহিঙীয়া গোহাঁই) পতা হয়। সেই সময়ত দিহিং নৈ পাটকাইৰ পৰা ডিগবৈ, দিহিং-পাটকাই অৰণ্য, তিপাম, নাহৰকটীয়া, মৰাণহাট, চেপন, বকতা, চৰগুৱা হৈ ব্ৰক্ষ্মপুত্ৰৰ সমান্তৰাল ভাৱে বৈ গৈ পশ্চিম মাজুলী/বোকাখাত অঞ্চলত ব্ৰক্ষ্মপুত্ৰত পাৰিছিল। এইজন গোহাঁইক দিহিং প্ৰদেশ অৰ্থাৎ মাজুলী, উত্তৰ শিৱসাগৰ, ডিব্ৰুগড় আৰু দক্ষিণ তিনিচুকীয়া লৈকে শাসন কৰিবলৈ দিয়া হয়।
১৫২৬ চনত হোৱা চুতীয়া বিদ্ৰোহৰ ফলত ডিব্ৰুগড়ত নতুন এখন প্ৰদেশ গঠন কৰি ১৫২৭ত চাওলুং চুলিঙক শাসনকৰ্তা হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়, যাতে ১৫২৬ৰ দৰে শদিয়া অঞ্চলত পুনৰ বিদ্ৰোহ হ'লে ডিব্ৰু প্ৰদেশৰ সেনাই শদিয়া বাহিনীৰ সহযোগ কৰিব পাৰে। ইয়াৰ উপৰিও একেই সময়তে কিংলুন বুঢ়াগোহাঁইক "থাও-মুঙ-বঙেন" পাতি তিনিচুকীয়া অঞ্চল শাসন(সোণাৰীৰ পৰা লুইতৰ লৈকে) কৰিবলৈ দিয়া হয়। শদিয়াৰ মহং (নগা পাহাৰৰ মহঙতকৈ পৃথক) অঞ্চলৰ লোণৰ খাট ৰক্ষা কৰিবলৈ "থাও-মুঙ-বক্লাঙ" বা হাটখোৱা গোহাঁই নিযুক্ত কৰা হৈছিল। বুৰঞ্জীৰ পৰা জনা যায় যে ১৫২৯ চনত হোৱা চুতীয়া বিদ্ৰোহত দুয়োজন গোহাঁই (ফ্ৰাচেংমুঙ বৰগোঁহাই আৰু কিংলুন বুঢ়াগোহাঁই) একেলগে শদিয়া-তিনিচুকীয়া অঞ্চলতে শাসন কৰি আছিল। একেই বছৰৰে(১৫২৭) শেষৰ পিনে কনচেঙক ভটিয়লীয়া গোহাঁইৰ পৰা নতুন পদবী "চাও-চেঙলুং"(ৰাজমন্ত্ৰী) দিয়া হয়<ref>Barua, Gopal Chandra, ''Ahom Buranji'', p.61</ref>। পূৰ্বতে ৰাজমন্ত্ৰী পদবীটো বৰগোঁহাই বা বুঢ়াগোহাঁই এজনক দিয়া হৈছিল। ৰাজমন্ত্ৰী পাতি চুহুংমুঙে কনচেঙক দুয়োজন গোহাঁইৰ লগত একেই শাৰিতে ৰাখি সমমৰ্যাদা দিছিল।
চুতীয়াৰ বৰপাত্ৰ পদবীটো চুহুংমুঙৰ দিনটো অব্যাহত আছিল। চুক্লেংমুঙ(চুহুংমুঙৰ পুত্ৰ) ৰজাৰ দিনত চুতীয়াৰ বৰপাত্ৰ এজনৰ সমৰ্থন পাই হাবুঙৰ ব্ৰাহ্মণ মুখিয়াল এজনে বিদ্ৰোহ কৰে। ফলত যুদ্ধ এখন হয় য'ত বৰপাত্ৰ জনৰ মৃত্যু হয় আৰু ব্ৰাহ্মণজন বেহাৰলৈ পলাই যায়<ref> সুকুমাৰ মহন্তৰ ঘৰত পোৱা অসম বুৰঞ্জী, ২৫ পৃষ্ঠাত আছে-"সেই সময়ত ৰজা দাই ধৰিলে, বোলে-'চুটিয়া মাৰি ভূঞা বিলাকক মাৰি-কাটি বুপা ৰজায়ে ময়েহে ৰাজ্য লৈছো। বামুণে যে ৰজা হয় চুটিয়াৰ বৰপাত্ৰকনো কিহলৈ থৈছোঁ?' এহি বুলি বৰপাত্ৰক মাৰিলে, বামুণকো মাৰিব চালে, সপুত্ৰবান্ধৱে বেহাৰলৈ পলাই গেʼল। " </ref>। এই বৰপাত্ৰ জন হয়টো পুৰণি চুতীয়া বৰপাত্ৰ জনেই আছিল (ডিব্ৰাৰুগড় ৰণত আত্মসমৰ্পণ কৰিব পাৰে) বা একেই পৰিয়ালৰ লোক আছিল। তেওঁৰ মৃত্যুৰ পাছতে হয়টো "চাও-চেঙলুং" আৰু "বৰপাত্ৰ" উপাধি দুটা মিলি "বৰপাত্ৰগোঁহাই" হিচাপে জনাজাত হয়।<ref>[https://www.jstor.org/stable/3516963?read-now=1&seq=18#page_scan_tab_contents Guha, Amalendu, ''The Ahom Political System: An Enquiry into the State Formation Process in Medieval Assam (1228-1714)'',p. 20,''It appears that the noble designation of Barpatragohain was borrowed from the civil list of Habung where the local ruler, a dependent of the Chutia king, had the title of Vrihatpatra''.]</ref>
এই সকলো কথাৰ পৰা সহজে ধৰিব পাৰি যে চুহুংমুঙে পূৰ্বৰ চুতীয়া বিষয়া সকলৰ ঠাইতেই একো একোটা নতুন পদবী গঠন কৰিছিল। চুতীয়া বৰপাত্ৰৰ ঠাইত প্ৰথমতে ভটিয়লীয়া গোহাঁই আৰু পাছলৈ বৰপাত্ৰ গোহাঁই, মাণিক চন্দ্ৰ বৰুৱাৰ ঠাইত দিহিঙীয়া গোহাঁই, ডিব্ৰুৰ বুঢ়া বৰুৱাৰ ঠাইত চাওলুং চুলিঙ আৰু শদিয়া-তিনিচুকীয়াত কাচিতৰা বৰুৱা বা ৰজাৰ ঠাইত দুয়ো প্ৰমুখ গোহাঁই। ইয়াৰ পাছত দিহিঙৰ পাৰৰ বকতাত নতুন ৰাজধানী এখন নিৰ্মাণ কৰা হয়।<ref>Ahom Buranji(GC Barua), p.64</ref>
[[File:Old course of Dihing river.jpg|thumb|মেপত দিহিং নৈৰ ১৬ শতিকাৰ পুৰণি সুতি দেখোৱা হৈছে। এই সময়ত চৰগুৱা, বকতা, নামৰূপ আৰু তিপাম দিহিঙৰ দক্ষিণ পাৰত অৱস্থিত আছিল]]
===চুতীয়া ৰাজ্যৰ হিলৈ-বৰতোপৰ প্ৰচলন===
হিলৈ-বৰতোপ চুতীয়া ৰাজ্যৰ এক মূল্যৱান উন্নত অস্ত্ৰ আছিল। এই ৰাজ্যৰ হিলৈ-বৰতোপৰ প্ৰচলনৰ কথা বহুতো ঐতিহাসিক তথ্য পোৱা যায়। বুৰঞ্জী সমূহত উল্লেখ কৰা মতে আহোম ৰজাই চুতীয়া ৰাজধানী শদিয়াৰ পৰা আন সম্পদৰ লগতে হিলৈ<ref>Bhuyan, S.K,"Deodhai Assam Buranji", p. 126</ref><ref>Bhuyan, S.K,"Assam Buranji(SM), p.10</ref><ref>হিতেশ্বৰ বৰবৰুৱা, আহোমৰ দিন, p.49</ref> আৰু হিলৈ তোলা চ'ৰানাও উদ্ধাৰ কৰিছিল।<ref>Phukan, Kasinath Tamuli, "Assam Buranji",p.17-18</ref> মনিৰাম দেৱানৰ লেখনীৰ মতে "মিঠা হুলং" বৰটোপ টো চুতীয়া সকলৰ পৰা লোৱা হৈছিল।<ref>Sharma, Benudhar.''Maniram Dewan, p.289.''</ref> তেওঁ লিখিছে, ''"ওপৰত যিকেইটা তোপৰ নাম দিয়া হৈছে তাৰ ভিতৰত মিঠাহোলোং বোলাবিধ পোন-প্ৰথমতে দিহিঙ্গীয়া ৰজাই চুতীয়া ৰজাৰ পৰা পায়।"'' চুতীয়া ৰাজ্যৰ পৰা দিহিঙ্গীয়া ৰজাই ৩০০০ চুতীয়া কমাৰক গোলাঘাট-যোৰহাট জিলাত সংস্থাপিত কৰি বৰটোপ-হিলৈ, ইত্যাদি বনাবলৈ আদেশ দিছিল। মনিৰাম দেৱানে উল্লেখ কৰিছে, ''"তেওঁ বিলাকৰ(চুতীয়াৰ) পৰা ভালেমান দোলা, কালী,...,হিলৈ আৰু কলাই খাৰৰ(gunpowder) বাদেও অসংখ্য কমাৰ কাম কৰা মানুহ বন্দী কৰি আনে। ৰজাই তেওঁবিলাকৰ কিছুমানক বচাৰ পিনে আৰু কিছুমানক উজনিৰ পিনে বহুৱালে আৰু কমাৰ শাল পতাই লো-দা-কটাৰী, হিলৈ, বৰতোপ আদি গঢ়িবলৈ আহিলাপাতি যতাই দিলে। তেওঁ বিলাকৰ ভিতৰত কামৰ ভাল-বেয়া চাবলৈ হাজৰিকা, শইকীয়াও পাতি দিলে। দিহিঙ্গীয়া ৰজাৰ দিনৰ পৰাহে অসম ৰাজ্যত(আহোম ৰাজ্যত) কমাৰৰ খেল আৰু ব্যৱসায় চলন্তি হয়। দিহিঙ্গীয়া ৰজাৰ দিনত অসমত ৩০০০ কমাৰ আছিল।"''
ইতিহাসবিদ হিতেশ্বৰ বৰবৰুৱাই নিজৰ গ্ৰন্থ "আহোমৰ দিন"ত উল্লেখ কৰা মতে চুহুংমুঙৰ দিনত চুতীয়াৰ পৰা বৰতোপ-হিলৈ অধিকাৰ কৰাৰ পাছৰপৰাহে আহোম ৰজাসকলে অসমত আগ্নেয় অস্ত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ ধৰে।<ref>হিতেশ্বৰ বৰবৰুৱা, আহোমৰ দিন, p.451</ref> চুতীয়াৰ পৰাজয়ৰ পাছত গৌড় ৰাজ্যৰ সেনাই ১৫২৭ আৰু ১৫৩২ত দুবাৰকৈ অসম আক্ৰমণ কৰিছিল। এই যুদ্ধত গৌড় সেনাই হিলৈ-বৰটোপ ব্যৱহাৰ কৰিছিল যদিও আহোম সেনাই কেৱল ধেনু কাঁড় হে ব্যৱহাৰ কৰিছিল। অৱশ্যে এই যুদ্ধতো আহোম সেনাই বহুতো হিলৈ-বৰটোপ উদ্ধাৰ কৰিছিল।<ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji", p. 61-68</ref> ১৫৩৬ চনত নগা বিৰুদ্ধে হোৱা ৰণত প্ৰথম বাৰৰ বাবে আহোম সৈন্যৰ হাতত বৰটোপ থকা কথা উল্লেখ পোৱা যায়।<ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji", p. 75</ref> তদুপৰি আহোম সেনাই ১৬১৭ চনত মোগলৰ বিৰুদ্ধে হে প্ৰথম বাৰৰ বাবে হিলৈ-বৰটোপ ব্যবহাৰ কৰিব লৈছিল বুলি জনা যায়<ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji", p. 75</ref>।
নাওবৈচা ফুকনৰ বুৰঞ্জীত উল্লেখ কৰা মতে খোৰা ৰজাৰ দিনত(১৫৫২-১৬০৩) প্ৰথম বাৰৰ বাবে চুতীয়া লোকক নিযুক্তি দি হিলৈদাৰী ফৈদ গঠন কৰা হৈছিল।<ref>নাওবৈচা ফুকনৰ বুৰঞ্জী, p.55</ref><ref>The Chutiyas being expert warrior knew the use of matchlocks. After their subjugation, the Chutiyas were, therefore engaged in manufacturing matchlocks and they became prominent in the ''Hiloidhari-Khel'' (guild for manufacturing matchlocks)"{{harvcol|Dutta|1985|p=30}}</ref> হেমকোষ অভিধানত চুতীয়া সকলৰ হিলৈক "চুতীয়া হিলৈ" বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। বৃটিছৰ ১৮৯১ চনৰ লোকপিয়লত "হিলেদাৰী"ৰ বাহিৰেও "চুতীয়া-হিলৈদাৰী" বুলি এটা পৃথক খেল/শ্ৰেণীৰ উল্লেখ কৰা হৈছে। এই সকলে হয়টো ৰণত "চুতীয়া হিলৈ" ব্যৱহাৰ কৰিছিল।<ref>[https://books.google.co.in/books?id=YvV-VI_2YRkC&pg=PR67&dq=sutiyahilaidari&hl=en&newbks=1&newbks_redir=0&source=gb_mobile_search&sa=X&ved=2ahUKEwiiqITCufiRAxXdwTgGHeU5KJcQ6AF6BAgJEAM#v=onepage&q&f=false Census of India 1891, p. 17]</ref>
==চুতীয়া বিদ্ৰোহ==
১৫২৪ চনত চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতন হৈছিল যদিও চুতীয়া সকলৰ মনৰ পৰা স্বাধীনতা আৰু স্বৰাজৰ আশা নাইকিয়া হৈ যোৱা নাছিল। চিৰদিন স্বাধীন হৈ থকা চুতীয়া সকলে বীৰাঙ্গণা ৰাণী সাধনীৰ আত্মোৎসৰ্গৰ কথা সোঁৱৰি পুনৰ জাগ্ৰত হৈ উঠিল আৰু বিদ্ৰোহ ঘোষণা কৰিলে। এই বিদ্ৰোহ ১৫২৭ চনৰ পৰা ১৭০০ শতিকাৰ শেষ ভাগৰ লৈকে চলিছিল। ১৭৭০ দখকৰ মায়ামৰা বিদ্ৰোহে জাতিটোৰ শেষ বিদ্ৰোহ বুলি কব পাৰি যাৰ ফলত সকলো নহলেও এটা অংশয়ে স্বাধীন হৈ নিজৰ ৰাজ্য গঠন কৰিছিল। চুতীয়া ৰাজ্যৰ ৰাজধানী শদিয়া ধ্বংস হোৱাৰ ফলত বহুতো ৰাজকোঁৱৰ আৰু সম্ভ্ৰান্ত পৰিয়ালৰ লোকে পাহাৰীয়া মিচিং, মিচিমি জাতিৰ লোক সকলৰ মাজত আশ্ৰয় লৈছিল আৰু প্ৰথম বিদ্ৰোহ এই সকল লোকে আৰম্ভ কৰিছিল। এই কথা কোচ ৰজা সকলৰ দৰং ৰাজ বংশাৱলীতো উল্লেখ কৰা হৈছে।
<poem>"পূৰ্বে চুটিয়াৰ ৰজা সিঠাৱে আছিল।
অন্যায়ে অসম ছল কৰিয়া মাৰিলে॥
যিমতে মাৰিল তাৰ শুনিয়ো কাহিনী।
বলে নপাৰিয়া স্বৰ্গী ৰাজা মনে গুণি॥ ৩৬৪
...
তাৰ পুত্ৰ ভাই যত সকলে পলাইল।
মিৰি মিচিমিত পশি প্ৰাণক ৰাখিলা॥
চুটিয়াৰ ৰাজাক মাৰিয়া ছলে বলে।
লৈলা সেহি ৰাজ্যক অসমে কৌতূহলে॥ ৩৭১</poem>
===১৫২৬ চনৰ বিদ্ৰোহ, শদিয়া===
চুতীয়া সকলে প্ৰথম বিদ্ৰোহ ১৫২৬ চনৰ ফাগুন মাহত ৰাজধানী শদিয়াত ঘোষণা কৰিছিল, অৰ্থাৎ ৰাজ্য পতনৰ ৩ বছৰৰ পাছত। বিদ্ৰোহ দমন কৰিবলৈ আৰু ফ্ৰাচেংমুং বৰগোহাঁইক সহযোগ কৰিবলৈ দিহিঙীয়া গোহাঁইক পঠিওৱা হৈছিল। যুদ্ধত বিদ্ৰোহী সকলৰ হাতত ফ্ৰাচেংমুং বৰগোহাঁইৰ হাতী প্লাইপাম আৰু দিহিঙীয়া গোহাঁই মৰা পৰিছিল। কিন্তু শেষ পৰ্যায়ত বিদ্ৰোহী সকল পৰাজিত হৈ উভতি যাবলৈ বাধ্য হ'ল। এই বিদ্ৰোহৰ ফলত চুহুংমুঙ ৰজাই বহুতো প্ৰশাসনীয় পৰিবৰ্তন কৰিবলৈ বাধ্য হৈছিল। ১৫২৭ চনৰ জেঠ মাহত, ডিব্ৰুগড় অঞ্চলত নতুন এখন প্ৰদেশ গঠন কৰি তাত চাওলুং চুলিঙক শাসনকৰ্তা হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হৈছিল, যাতে শদিয়া অঞ্চলত পুনৰ বিদ্ৰোহ হ'লে ডিব্ৰু প্ৰদেশৰ সেনাই শদিয়া বাহিনীৰ সহযোগ কৰিব পাৰে। ইয়াৰ উপৰিও কিংলুন বুঢ়াগোহাঁইক "থাও-মুঙ-বঙেন" পাতি পশ্চিম শদিয়া অঞ্চলত (তিনিচুকীয়াৰ সোণাৰিৰ(কাংখাম) পৰা লুহিত নদীৰ গুৰি লৈকে) শাসন কৰিবলৈ দিয়া হ'ল।
===১৫২৯ চনৰ বিদ্ৰোহ, শদিয়া===
প্ৰথম বিদ্ৰোহৰ দুবছৰ পাছতে ১৫২৯ চনৰ পুহ মাহত শদিয়াৰ চুতীয়া সকলে আকৌ মুৰ দাঙি উঠিলে। এইবাৰ চুহুংমুঙ ৰজাই ফ্ৰাচেংমুঙক সহযোগ কৰিবলৈ চাও চুক্লান (তিপামৰ পৰা) আৰু কিংলুনক সহযোগ কৰিবলৈ চাওলুং চুলিঙক (ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা) পঠিয়ালে। ইয়াৰ পাছত চুহুংমুঙে চুক্লেংমুঙ ৰাজকোঁৱৰক ৰাজধানীত ৰাখি সকলো বিষয়ববীয়াৰ সৈতে নিজে শদিয়া আহি উপস্থিত হয়। লুহিতৰ পাৰত, ডিবাং নৈৰ পাৰত, মাৰানকাও, চন্দনগিৰি পৰ্বত, দৈথাং পৰ্বত, ইত্যাদি বিভিন্ন ঠাইত কেইবাখনো যুদ্ধ হয়। প্ৰথম পৰ্যায়ত বিদ্ৰোহী সকলে চাও চুলিঙক ধৰি নিবলৈ সক্ষম হৈছিল কিন্তু পাছৰ পৰ্যায়ত এৰি দিলে। বহু মাহ যুদ্ধ লগা পাছত শেষত বিদ্ৰোহী সকল পৰাজিত হ'ল। যুদ্ধত লাভ কৰা সকলো ধন আৰু সম্পত্তি ৰজা আৰু মন্ত্ৰী সকলে নিজৰ মাজতে ভাগ কৰি ল'লে আৰু ৰজাই বৰগোহাঁই আৰু বুঢ়াগোহাঁইক শদিয়াত ৰাখি নিজে ৰাজধানী লৈ ঘূৰি গ'ল।
===১৫৪২ চনৰ বিদ্ৰোহ, দিচাং নৈৰ পাৰত===
চুতীয়া সকলে পুনৰ বাৰ ১৫৪২ চনত ৰজা চুক্লেংমুঙৰ দিনত বিদ্ৰোহ ঘোষণা কৰে কৰিছিল। এইবাৰ ১৫৪২ চনৰ বহাগ মাহত ডিব্ৰুগড় অঞ্চলৰ চুতীয়া সকলে শিৱসাগৰৰ দিচাং নৈৰ ওচৰত আহোম মন্ত্ৰী চেং-হাননক পৰাস্ত কৰি স্বৰাজ ঘোষণা কৰে। কিন্তু ইয়াৰ পাছতে চুক্লেংমুঙে চাওলুং তিমাক বিদ্ৰোহ দমন কৰিবলৈ পঠিয়াই আৰু দুবছৰ লৈকে পূৰ্বৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ বিভিন্ন অঞ্চল ধ্বংস কৰে যাতে কোনো চুতীয়া সকলে পুনৰ বিদ্ৰোহ কৰিবলৈ সাহস নকৰে।
===১৫৫০ চনৰ বিদ্ৰোহ, শদিয়া===
১৫৫০ চনত শদিয়াখোৱা গোহাঁইৰ মৃত্যুৰ পাছত, কংসপাত্ৰ নামৰ চুতীয়া নায়ক এজনে শদিয়াত বিদ্ৰোহ কৰি নিজকে ৰজা বুলি ঘোষণা কৰিছিল। আহোম ৰাজ্যৰ বহুতো ৰাজকোঁৱৰে তেওঁক সহযোগ কৰিছিল আৰু শদিয়াত উপস্থিত হৈ আহোম ৰজাৰ বিৰুদ্ধে যুদ্ধ কৰিবলৈ সাজু হৈছিল। এই যুদ্ধ ৩ বছৰ লৈকে চলিছিল আৰু শেষত কংসপাত্ৰৰ লগতে বহুতো চুতীয়াই মৃত্যু বৰণ কৰিছিল। ৰাজকোঁৱৰ সকলৰ ভিতৰত কিছুমানৰ মৃত্যু হৈছিল আৰু বাকী থকা সকলক বন্দী বনাই পাছলৈ চাৰিঙত থাকিবলৈ দিয়া হৈছিল।
===১৫৬৫ চনৰ বিদ্ৰোহ, নামৰূপ আৰু খেৰাম===
১৫৬৫ চনৰ মাঘ মাহত ডিব্ৰুগড় অঞ্চলৰ চুতীয়া সকলে বিদ্ৰোহ ঘোষণা কৰি নামৰূপ আৰু খেৰাম(বৰ্তমান ডিব্ৰুগড়ৰৰ খেৰেমীয়া) অঞ্চলৰ আহোম গাঁও সমূহ আক্ৰমণ কৰি লুণ্ঠন কৰিছিল। ৰজাই বিদ্ৰোহ দমন কৰিবলৈ চাওলুং তিপামক পঠিয়াইছিল। বিদ্ৰোহী সকলৰ লগত হোৱা যুদ্ধত চাওলুং তিমাৰ হাতী আহত হৈছিল যাৰ বাবে তেওঁ যুদ্ধ এৰি দিহিং পাৰ হৈ উভতি আহে। ইয়াৰ পাছত বিদ্ৰোহৰ কি পৰিণতি হ'ল গম পোৱা নাযায়। সম্ভৱতঃ পাছলৈ বিদ্ৰোহ দমন কৰা হৈছিল।
===১৫৭২ চনৰ বিদ্ৰোহ, শদিয়া===
১৫৭২ চনত পুনৰ বাব চুতীয়া সেনাপতি এজনৰ নেতৃত্বত শদিয়া অঞ্চলৰ চুতীয়া সকলে মুৰ দাঙি উঠে। বিদ্ৰোহ দমন কৰিবলৈ চাওলুং চাৰিং, চাওফ্ৰাংমুঙ বৰগোহাঁই, শদিয়া খোৱা গোঁহাই, ইত্যাদি বহুতো বিষয়ববীয়াক পঠিওৱা হৈছিল। আহোম সেনাৰ তুলনাত বিদ্ৰোহী সকলৰ সংখ্যা কম থকাৰ বাবে বিদ্ৰোহী সকল কানচাই আৰু পুখুৰীখনা নামৰ অঞ্চল লৈ আতঁৰি আহিছিল আৰু সেই অঞ্চলৰ চুতীয়া সকলৰ সহযোগত পুনৰ ৰণ কৰিছিল। কিন্তু দুৰ্ভাগ্যবশতঃ বিদ্ৰোহী সকল পৰাজিত হৈছিল। চুতীয়া সেনাপতি, কানচাইৰ মুখিয়াল আৰু অন্য বহুতো চুতীয়া সৈন্যক বন্দী বনাই ৰাজধানী লৈ লয় অনা হৈছিল।
===১৬৬৫ চনৰ বিদ্ৰোহ, উত্তৰ পাৰ===
১৬৬৫ চনত আহোম সেনা নগা সকলৰ লগত হোৱা যুদ্ধত ব্যস্ত আছিল। এই সুযোগ লয়, উত্তৰ পাৰৰ লখিমপুৰৰ এখিনি চুতীয়া লোকে মিৰি আৰু দফলা লোকৰ লগত মিলি বিদ্ৰোহ কৰিছিল। কিন্তু বিদ্ৰোহ সফল নহ'ল।
===১৬৭৩ চনৰ বিদ্ৰোহ, উত্তৰ পাৰ===
১৬৭৩ চনত ধেমাজি অঞ্চলৰ চুতীয়া সকলে বিদ্ৰোহ ঘোষণা কৰি ৰূপা(বৰ্তমানৰ ৰূপহী) আৰু ডিমৌ(বৰ্তমানৰ ধেমাজিৰ ডিমৌ) মিৰি সকলে আহোম ৰজাক কৰ হিচাপে দিয়া মাৰ নাও তোলাই লৈ গৈছিল। এই কথা শুনি আহোম ৰজাই চুতীয়া অঞ্চললৈ কটকী পঠিয়াই নাও সমূহ ঘূৰাই দিবলৈ আদেশ কৰিছিল, কিন্তু চুতীয়া সকলে আদেশ নামানিলে। ইয়াৰ পাছত সকলো চুতীয়া দেউলীয়া নামৰ গাঁৱ এখনত একগোট হৈছিল। কটকীৰ খবৰ পাই আহোম ৰজাই তিনিমুখিয়া অঞ্চলত থকা নাৰাই নামৰ চুতীয়া বিদ্ৰোহী নেতা জনক ধৰি আনিবলৈ সৈনিক পঠিয়ালে। ইয়াৰ পাছত ৰজাই শদিয়াখোৱা গোঁহাই আৰু মৰঙ্গীখোৱা গোহাঁইক চেঁচামুখত গড় নিৰ্মাণ কৰি যুদ্ধৰ বাবে সাজু হ'বলৈ আদেশ দিলে। দিহিং নদীৰ পাৰত আন এটা গড় নিৰ্মাণ কৰা হ'ল। তাৰ পাছত আহোম সেনাই দিহিং পাৰ হৈ মাজুলী হৈ চুতীয়া গাঁৱলৈ আগ বাঢ়ি আহিল। চুতীয়া সকলেও হাতত ধেনু-কাড় লয় দেউলীয়া গাঁৱৰ পৰা মিৰি গাঁৱ এখনলৈ আগ বাঢ়ি আহিলে। আহোম ৰজাই পুনৰ চুতীয়া সকলৰ ওচৰলৈ কটকী পঠিয়াইলে। চুতীয়া বৰুৱা জনে অৱশেষত বশ্যতা স্বীকাৰ কৰিলে, কিন্তু নিজৰ গৰু-ছাগলী, হাঁহ-কুকুৰ, ইত্যাদি সকলো হেৰুৱালে। নাৰাই আৰু অন্য চুতীয়া বিদ্ৰোহী নেতা সকলক মদ্যপান কৰোৱাই পুনৰ বিদ্ৰোহ নকৰিবলৈ প্ৰতিজ্ঞা কৰালে। সবল আৰু শক্তিশালী চুতীয়া সৈনিক সকলৰ বন্দী বনোৱা হ'ল আৰু অন্য চুতীয়া সকলক প্ৰতি বছৰে কৰ হিচাপে নাও দিবলৈ আদেশ দিয়া হ'ল।
===১৭৬৯-১৮০৫ চনৰ মায়ামৰা বিদ্ৰোহ===
মায়ামৰা ধৰ্মীয় চুতীয়া সকলে ১৭৬৯ চনত আহোম ৰাজ্যৰ বিৰুদ্ধে বিদ্ৰোহ ঘোষণা কৰি ১৭৯১ লৈকে বেংমৰা নামৰ পৃথক ৰাজ্য এখন গঠন কৰিছিল। মায়ামৰা বিদ্ৰোহত ভাগ লোৱা জনগোষ্ঠী সমূহৰ মাজত দ্বিতীয় সৰ্বাধিক লোক চুতীয়া জনগোষ্ঠীৰ আছিল। বেংমৰা ৰাজ্যৰ ৰজা সৰ্বানন্দ সিংহ বীৰপালৰ বংশৰ বুৰুক চুতীয়া ৰাজপৰিয়ালৰ লোক আছিল। হয়তো ১৫২৫ চনত ৰাজ্য হেৰুৱা চুতীয়া ৰাজপৰিয়াল টোৱে সৰুকৈ হ'লেও পুনৰ বাৰ ৰাজ্য ৰাজত্ব কৰিবলৈ সক্ষম হৈছিল।
===১৭৭৫ চনৰ বিদ্ৰোহ, ডিব্ৰু-দিহিং অঞ্চল===
মায়ামৰা বিদ্ৰোহ হৈ থাকোঁতে ডিব্ৰু-দিহিংৰ মাজৰ অঞ্চলৰ একাংশ চুতীয়াই বিদ্ৰোহ ঘোষণা কৰিছিল। টাই ভাষাৰ "আহোম বুৰঞ্জী" নামৰ গ্ৰন্থত উল্লেখ কৰা মতে পূৰ্বৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ সীমান্ত অঞ্চলৰ খামজাং প্ৰদেশৰ পৰা নঙাখাম নামৰ নৰা মুখিয়ালৰ লগত ধৰা সকলে আহি বিদ্ৰোহ ঘোষণা কৰিছিল। এই বিদ্ৰোহত চুতীয়া সকলে নৰা সকলক সহযোগ কৰিছিল। নৰা মুখিয়াল জনে ১৭৭৫ চনত চুতীয়া সকলৰ সহযোগত হাটখোৱা গোহাঁইক পৰাস্ত কৰি নিজকে ডিব্ৰু নৈৰ কাষৰ অঞ্চলৰ ৰজা বুলি ঘোষণা কৰিছিল। ৰজা হৈ নঙাখামে চুতীয়া আৰু বাৰেচিৰিঙীয়া সকলৰ মাজৰ পৰাই ফুকন আৰু বৰুৱা নিযুক্ত কৰিছিল। আহোম ৰজাই নঙাখাম আৰু চুতীয়া সকলৰ বিৰুদ্ধে বুঢ়াগোহাঁইৰ নেতৃত্বত ৪০ হাজাৰ সৈন্য পঠিয়াইছিল। সেনা সকলে আহি ৰঙাগড়াত(বৰ্তমানৰ ডিব্ৰু-চৈখোৱাৰ দক্ষিণত) উপস্থিত হৈছিল। ইয়াত পাছত তেজী আৰু দিহিং নৈৰ পাৰত যুদ্ধ হৈছিল। বিদ্ৰোহী সকল পৰাজিত হৈ আতৰি গৈছিল। নৰা সকলে পূৰ্বৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ পাহাৰীয়া অঞ্চলত আশ্ৰয় লয় আৰু চুতীয়া সকলে ধূনাগুৰি নামৰ ঠাই এদখৰত আশ্ৰয় লয়। বহুতো চুতীয়া, বাৰেচিৰিং আৰু নৰা বিদ্ৰোহীক ৰাজধানী ৰংপুৰলৈ লয় অনা হয়। তাৰে কিছুমানক মৃত্যু দণ্ড দিয়া হৈছিল আৰু আন সকলক বন্দী হিচাপে ৰখা হৈছিল।<ref>Barua, G.C, "Ahom Buranji, p. 331-333</ref>
==অসমীয়া সংস্কৃতিত চুতীয়া ৰাজ্যৰ প্ৰভাব==
==আৰু চাওক==
* [[চুতীয়া জনগোষ্ঠী]]
* [[সতী সাধনী]]
==তথ্য সংগ্ৰহ==
{{Reflist}}
* {{cite book
| last = Gait
| first = Edward
| title = A History of Assam
| publisher = Thacker, Spink & Co.
| date = 1906
| location = Calcutta
| url = http://books.google.com/books?id=w-6kr1IyHJkC}}
*{{Cite journal|last=Neog|first=Maheswar|title=Light on a Ruling Dynasty of Arunachal Pradesh in the Fourteenth and Fifteenth Centuries|date=1977|journal=Annals of the Bhandarkar Oriental Research Institute|volume=58/59|pages=813–820|jstor=41691751|issn=0378-1143}}
==বাহ্যিক সংযোগ==
{{অসম বুৰঞ্জী}}
[[শ্ৰেণী:অসমৰ ইতিহাস]]
[[শ্ৰেণী:চুতীয়া ৰাজ্য]]
[[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ সাম্ৰাজ্য আৰু ৰাজ্য]]
m5xz7qj9dsiyiirehziusxonca93mni
606961
606939
2026-05-18T02:35:49Z
Ananya Taye
28065
606961
wikitext
text/x-wiki
{{under construction}}
{{Infobox Former Country
|native_name = সধয়া/স্বধয়া
|conventional_long_name = চুতীয়া সাম্ৰাজ্য
|common_name= স্বধয়া, সধয়া
|year_start = ১১৮৭
|date_start =
|event1 =
|date_event1 =
|event_end =
|year_end = ৭ বহাগ ১৫২৪ (সাধনী দিৱস)
|date_end =
|p1 = কামৰূপ ৰাজ্য
|flag_p1 = Copper Plate Seal of Kamarupa Kings.jpg
|s1 = আহোম ৰাজ্য
|flag_s1 =
|image_flag =
|flag_type =
|image_map = Chutia kingdom Map.png
|image_map_caption = চুতীয়া ৰাজ্যৰ মানচিত্ৰ
| image_coat = Chutia royal Insignia.png
| symbol_type = ৰাজকীয় প্ৰতীক
|capital = [[শদিয়া|সধয়াপুৰ/স্বধয়াপুৰ]]
|common_languages = চুতীয়া ভাষা (ৰাজকীয়)</br>[[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]] (ৰাজ্যিক)
|religion = জনজাতীয় তান্ত্ৰিক (ৰাজকীয় আৰু প্ৰজা)</br> হিন্দু (একাংশ প্ৰজা)
|government_type = ৰাজতন্ত্ৰ
|leader1 = বীৰপাল/গয়াপাল
|year_leader1 = ১১৮৭-১২২০
|leader2 = [[ৰত্নধ্বজপাল]]/গৌৰী নাৰায়ণ
|year_leader2 = ১২৩০-১২৬০
|leader3 = ধৰ্মধ্বজপাল/[[ধীৰনাৰায়ণ]]
|year_leader3 = ১৫২০-১৫২২
|leader4 = নীতিপাল/চন্দ্ৰ নাৰায়ণ(অন্তিম)
|year_leader4 = ১৫২২-১৫২৪
|title_leader = সধেয়াধিপতি (নাৰায়ণ/পাল)
|legislature =
|today = [[অসম]], [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]], [[ভাৰত]]
|}}
'''চুতীয়া ৰাজ্য''' ({{lang-en|Sutiya kingdom}}) আছিল ত্ৰয়োদশ শতিকাত [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ]]ৰ উত্তৰ পাৰে দিকাৰাই নদী<ref>Acharya,N.N.,"The history of Medieval Assam",p.232</ref><ref>William Robinson, "A descriptive account of Assam",p.323.</ref><ref>Dutta, Sristidhar, "The Mataks and their kingdom,p.28</ref> আৰু দক্ষিণ পাৰে [[দিচাং নদী]]ৰ মাজত গঠন হোৱা এক বিশাল সাম্ৰাজ্য<ref name="চুতীয়া ৰাজ্য">{{cite web | url=https://books.google.co.in/books?id=MdjO3XVk0MAC&pg=PA84&dq=chutia+kingdom+disang&hl=en&newbks=1&newbks_redir=0&source=gb_mobile_search&sa=X&ved=2ahUKEwiKlpXszLqUAxWgUGwGHemuBhUQ6AF6BAgNEAM#v=onepage&q=chutia%20kingdom%20disang&f=false Pathak, Guptajit, Assam's History and it's Graphics, p.84}}</ref>। এই ৰাজ্য বৰ্তমানৰ [[অসম]]ৰ [[ডিব্ৰুগড় জিলা|ডিব্ৰুগড়]], [[লখিমপুৰ জিলা|লখিমপুৰ]], [[ধেমাজি জিলা|ধেমাজি]], [[তিনিচুকীয়া জিলা|তিনিচুকীয়া]], [[বিশ্বনাথ জিলা|বিশ্বনাথ]], [[মাজুলী জিলা|মাজুলী]] জিলাকে ধৰি [[শিৱসাগৰ জিলা]]ৰ এটা অংশ আৰু [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]]ৰ ভৈয়াম আৰু দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলত বিয়পি আছিল। ইতিহাসবিদ সকলৰ মতে উত্তৰ পূৰ্বাঞ্চলৰ মধ্যযুগৰ সকলো ৰাজ্যৰ ভিতৰত চুতীয়া ৰাজ্যখনে আটাইতকৈ উন্নত আৰু প্ৰগতিশীল ৰাজ্য আছিল।<ref>Guha, Amalendu (December 1983), "The Ahom Political System: An Enquiry into the State Formation Process in Medieval Assam (1228-1714)", p.5, "The period from the 13th to the 16th century saw the emergence and development of a large number of tribal political formations in north-east India. The Chutiya, the Tai-Ahom, the Koch, the Dimasa (Kachari), the Tripuri, the Meithei (Manipuri), the Khasi (Khyriem) and the Pamar (Jaintia)—all these tribes crystallised into rudimentary state formations by the 15th century. The most developed of the tribes in the 15th century were the Chutiyas."</ref>
১১৮৭ চনত বীৰপালে শদিয়াক ৰাজধানী পাতি উত্তৰ-পূব অসম আৰু অৰুণাচলৰ কিছু অঞ্চল লয় চুতীয়া ৰাজ্য স্থাপন কৰিছিল। তেওঁৰ পুত্ৰ গৌৰী নাৰায়ণে সকলো চুতীয়াক একত্ৰিত কৰি এখন বৃহৎ ৰাজ্য গঠন কৰিছিল। উজনি অসমৰ শিৱসাগৰ(দক্ষিণ পাৰ) আৰু বিশ্বনাথ(উত্তৰ পাৰ) জিলাৰ পৰা আৰম্ভ কৰি পূব দিশত অৰুণাচলৰ পাহাৰৰ লৈকে এসময়ত চুতীয়া ৰাজ্যৰ অন্তৰ্গত আছিল। ইয়াৰ পিছত প্ৰায় সোতৰজন ৰজাই এই সাম্ৰাজ্য চলাইছিল। [[কামৰূপ ৰাজ্য]] ধ্বংস হোৱাৰ লগে লগে অসমৰ উত্তৰ-পূবত চুতীয়াসকল, পশ্চিম দিশে বাৰভূঞা আৰু কমতা ৰাজ্য ক্ষমতালৈ আহিছিল<ref name="চুতীয়া ৰজা">{{cite web | url=http://www.historyfiles.co.uk/KingListsFarEast/IndiaChutiyas.htm | title=চুতীয়া ৰজা | accessdate=August 11, 2012}}</ref>।
১৪ শতিকাৰ শেষৰ ফালে চুতীয়া ৰজা সত্যনাৰায়ণে কামৰূপ আক্ৰমণ কৰা মুচলমান সকলক (সম্ভৱতঃ ১৩৮৯ত কামৰূপ দখল কৰা ঘিয়াছুদ্দিন শাহ) পৰাস্ত কৰি [[কমতা ৰাজ্য|কমতাপুৰত]] ৰজা হৈছিল আৰু কামৰূপ ৰাজ্যৰ পতনৰ পাছত পোণপ্ৰথমবাৰৰ বাবে [[শদিয়া]]ৰ পৰা [[বংগ|উত্তৰ বংগ]]ৰ [[কৰতোৱা নদী|কৰতয়া]] নৈ লৈকে এখন বৃহৎ [[কামৰূপ ৰাজ্য|বৰ-কামৰূপ]] ৰাজ্য গঠন কৰিছিল<ref>"The eastern region, whether it is called Sadhaya or Svadhaya as in the plates or Sadhiya or Sadiya as in Assamese chronicles and the western region of Kamatapura seems to be politically connected and the same Satyanarayana/Ratnanarayana might have held sway over both regions"{{harvcol|Neog|1977|p=818}}</ref>
অসমৰ স্থানীয় জনজাতিসকলৰ মাজত চুতীয়াসকল অন্যতম। চুতীয়া সকল কছাৰী গোষ্ঠীৰ লোক আছিল আৰু এটা সময়ত তিব্বত-বাৰ্মীজ ভাষা ব্যৱহাৰ কৰিছিল। চুতীয়া ৰাজ্যৰ ৰাজকীয় তথা ধৰ্মীয় ভাষা বৰ্তমানৰ [[দেউৰী ভাষা]]। বৃটিছৰ দিনত এই ভাষাক ''দেউৰী-চুতীয়া'' ভাষা বুলি কোৱা হৈছিল। সাম্প্ৰতিক কালত, চুতীয়াসকলে [[অসমীয়া ভাষা]] ব্যৱহাৰ কৰে।
==চুতীয়া ৰাজ্যৰ অঞ্চল সমূহ==
===ৰাজধানী অঞ্চল===
[[File:Brick with king Pratyakshnarayan's name.jpg|thumb|ভীষ্মক নগৰ আৰু শদিয়াৰ পদুম পুখুৰীত উদ্ধাৰ হোৱা নৃপতি শ্ৰী শ্ৰী প্ৰত্যক্ষ নাৰায়ৰণ নাম খোদিত থকা ইটা। এই ৰজা জনৰ নাম ঘিলামৰাত উদ্ধাৰ হোৱা সধয়াধিপতি সত্যনাৰায়ণৰ ফলিতো উল্লেখ কৰা আছে।]]
চুতীয়া ৰাজ্যৰ প্ৰাণকেন্দ্ৰ আৰু ৰাজধানী আছিল শদিয়া বা সধয়াপুৰ। চুতীয়া ৰজা সকলে নিজকে সধয়াপুৰেশ্বৰ বা সধয়াধিপতি বুলি চিনাকি দিছিল। <ref>Shin, Jae-eun, Descending from Demons, Ascending to Kshatriyas, p.5.</ref> শদিয়াৰ কীৰ্তিচিহ্ন সমূহতো চুতীয়া ৰজাৰ নাম খোদিত আছে। এতিয়ালৈকে শদিয়া অঞ্চলত চুতীয়া যুগৰ তিনিখন নগৰ চিনাক্ত কৰা হৈছে: ভৈয়ামৰ বৰ-নগৰ আৰু দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলৰ ৰূক্মীনী নগৰ (সম্ভৱতঃ বুৰঞ্জীৰ চন্দনগিৰি) আৰু ভীষ্মক নগৰ (সম্ভৱতঃ বুৰঞ্জীৰ থাঙগিৰি)। তাৰেই ভীষ্মক নগৰ আৰু ৰুক্মিণী নগৰৰ ইটাত চুতীয়া ৰজা লক্ষ্মীনাৰায়ণ আৰু প্ৰত্যক্ষ নাৰায়ণৰ নাম খোদিত আছে<ref>Neog, Maheswar, Lights on a Ruling Dynasty of Arunachal Pradesh, p.814</ref>। তাম্ৰেশ্বৰী শালৰ ইটাৰ দেৱালখন চুতীয়া ৰজা মুক্ত-ধৰ্মনাৰায়ণে নিৰ্মাণ কৰাইছিল <ref>A Sircar, D.C, Journal of Ancient Indian History, p. 21</ref>।
===উত্তৰ কূলৰ অঞ্চল===
ব্ৰক্ষ্মপুত্ৰৰৰ উত্তৰ পাৰৰ সীমাৰ কথা বুৰঞ্জী সমূহত পোনপটীয়াকৈ উল্লেখ পোৱা নাযায়। তথাপিটো ঐতিহাসিক তথ্যৰ অনুসৰি ইতিহাসবিদ সকলে চুতীয়া ৰাজ্য ভৰালী বা দিকৰাই নৈ লৈকে বিস্তৃত আছিল বুলি মত প্ৰকাশ কৰে।<ref>Acharya,N.N.,"The history of Medieval Assam",p.232</ref><ref>William Robinson, "A descriptive account of Assam",p.323.</ref><ref>Dutta, Sristidhar, "The Mataks and their kingdom,p.28</ref> বুৰঞ্জী সমূহত উল্লেখ কৰা আছে যে চুতীয়া ৰাজ্য দখল কৰা পাছত আহোম ৰজা চুহুংমুঙে ভৰালী নৈ পাৰ হৈ ৰাউতা-তেমনীৰ (আজিৰ দিনৰ দৰং-নগাঁৱৰ অঞ্চল) ভূঞা সকলক বস কৰিছিল<ref>According to ''Purani Assam Buranji'', p.27. the twelve Bara Bhuyans of Rowta-Temani (mid-Assam, on either banks of the Brahmaputra) namely Utai, Tamai, Rai, Sakai, Kausika, Uzir, Laskar, Comdar, Sanatana, Keho, Rambhat and Bhakat with four sub-Bhuyans each, were transported and settled in various places of Uttara-kula (Biswanath, Lakhimpur districts). The Lacam Kalita Bhuyan family was placed at Bahbari(Lakhimpur), while one of them was settled on the river Sonari(Dhakuakhana), and another on the hills. As per ''Satsari Buranji'', p.16, Suhungmung suppressed the Baro-Bhuyans in Rowta. The people of the region were placed under the leadership of the Baro-Bhuyans and re-settled at different places of the kingdom.</ref>। গতিকে ইয়াৰ পৰা বুজিব পাৰি যে ভৰালী নদীৰ লৈকে চুতীয়া ৰাজ্য বিয়পি আছিল। ৰজা সত্যনাৰায়ণৰ দিনত বা তাৰো পাছৰ লৈকে এই পশ্চিম সীমা কমতাপুৰৰ লৈকে পাইছিল গৈ।
* লখিমপুৰ জিলা: বৰ্তমান লখিমপুৰৰ সোৱনশিৰি অঞ্চলতো চুতীয়া ৰাজ্যৰ অধীনত আছিল। চুতীয়া ৰজা সকলে সোৱণশিৰিৰ দুয়োপাৰে ব্ৰাহ্মণক ভূমিদান কৰিছিল। এই অঞ্চল পুৰণি কালত হাবুং বুলি জনা গৈছিল। শদিয়াৰ চেপাখোৱা তামৰ ফলিত উল্লেখ থকাৰ মতে চুতীয়া ৰজা দুৰ্লভনাৰায়ণৰ আদেশত ১৪২৮ চনত হাবুঙাধিপতি বৃহৎ পাত্ৰয়েই ব্ৰাক্ষ্মণক ভূমিদান কৰিছিল<ref>Neog, Maheswar, Lights on a Ruling Dynasty of Arunachal Pradesh, p.818.</ref><ref>Guha, Amalendu, Pre-Ahom Roots and the Medieval State in Assam: A Reply, p. 73, “Habung was a Chutiya dependency; that still earlier it was an autonomous principality of Brahmins; and that the latter's origins could be traced back to a circa 10th-century copper-plate and grant issued by king Ratnapala”.</ref>। চুতীয়া ৰজা লক্ষ্মীনাৰায়ণে ১৪০২ চনত সোৱণশিৰিৰ পশ্চিম দিশত(বৰ্তমান লক্ষিমপুৰ নগৰৰ ওচৰত) আৰু ১৩৯২ চনত সত্যনাৰায়ণ ৰজাই ধৱলী(বগীনদী) নৈৰ পাৰত ব্ৰাহ্মণক ভূমি দান কৰিছিল<ref>Barua, Swarnalata, Chutia Jatir Buranji, p.583</ref>। ১৫২২ চনত ধীৰনাৰায়ণ ৰজাই ঢকুৱাখনাত ব্ৰাহ্মণক ভূমি দান কৰিছিল<ref>Barua, Swarnalata, Chutia Jatir Buranji, p.590</ref>। এই সকলো কথাৰ পৰা জনা যায় যে বৰ্তমানৰ লখিমপুৰ জিলাখন সম্পূৰ্ণ ভাবে চুতীয়া ৰাজ্যৰ অন্তৰ্গত আছিল।
* ধেমাজি জিলা: ধেমাজি জিলাৰ চিচিবৰগাঁও-বৰদলনি অঞ্চলত বহুতো পুৰণি চুতীয়া যুগৰ ধ্বংসাৱশেষ দেখিবলৈ পোৱা যায়<ref>Barua, Swarnalata, Chutia Jatir Buranji, p.439</ref>। জোনাইৰ ৰজাখনা অঞ্চলত ১৩-১৪ শতিকাৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ ইটাৰ দুৰ্গৰ অৱশেষ পোৱা গৈছিল<ref>Barua, Swarnalata, Chutia Jatir Buranji, p.441; Indian Archaeology 1986-87, p. 22</ref>। বুৰঞ্জীত উল্লেখ কৰা মতে সোৱণশিৰি পশ্চিম পিনৰ দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলত ১৬৭২ চনত দফলা জনজাতিৰ লোকে আক্ৰমণ কৰি মানুহ ধৰি নিছিল। মানুহ খিনিক মুক্ত কৰাই আনিবলৈ ৰজাই বৰবৰুৱাৰ লগতে চুতীয়া হাজৰিকা আৰু চুতীয়া কাঁড়ী বৰুৱাক পঠিয়াইছিল। এই কথাৰ পৰা ধৰিব পৰা যায় যে চুতীয়া সকলৰ বসতি লক্ষিমপুৰৰ দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলৰ লৈকে আছিল।<ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji, p.220</ref><ref>Barbarua, Hiteswar, "Ahomar Din", p.190</ref> বুৰঞ্জীৰ আন এটা খণ্ডত উল্লেখ কৰা হৈছে যে ডিক্ৰং অঞ্চলৰ মিৰি লোক সকল এটা সময়ত চুতীয়া ৰজাৰ "হাতী-ঘাহী" লোক আছিল আৰু চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতনৰ পাছত এই সকলে আহোম ৰজাক বছৰি কৰ-ভাৰ দিছিল। গতিকে ইয়াৰ পৰা ধৰিব পৰা যায় যে এই অঞ্চলো এসয়মত চুতীয়া ৰাজ্যৰ অধীনত আছিল।<ref name= "devi">{{cite book |last1=Devi|first1=Lakshmi|title=Ahom-tribal Relations: A Political Study|date=1968|pages=202–203|url=https://books.google.com/books?id=BVdXAAAAMAAJ|publisher=Assam Book Depot, [Calcutta], Gauhati|OCLC=578753}}</ref> সোৱণশিৰি আৰু চিয়াং নৈৰ মাজত বসবাস কৰা মিচিং লোক সকলক আহোম ৰজা চুহুংমুঙৰ দিনত "চুতীয়া-মিৰি" বুলি উল্লেখ কৰিছিল কাৰণ এই সকল চুতীয়া ৰাজ্যৰ প্ৰজা আছিল।<ref name= "devi"></ref>
* বিশ্বনাথ জিলা: বিশ্বনাথ জিলা যে চুতীয়া ৰাজ্যৰ অন্তৰ্গত আছিল, সেই কথা চুতীয়া যুগৰ কীৰ্তিচিহ্ন সমূহৰ পৰা পুহৰলৈ আহে। চুতীয়া যুগৰ খনিকৰ সকলে কিবা উল্লেখযোগ্য কীৰ্তিচিহ্ন নিৰ্মাণ কৰিলে এক বিশেষ ধৰণৰ চিহ্ন কিছুমান ব্যৱহাৰ কৰিছিল। বিশ্বনাথ জিলাৰ অৰুণাচল সীমান্তৰ ৰামঘাট দুৰ্গ, নক্সাপৰ্বত দুৰ্গ, বালিজানৰ দুৰ্গ আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰ পাৰৰ উমাতুমনি দ্বিপ তাৰে প্ৰমাণ। এই সকলো অঞ্চলত দেখা পোৱা হুবহু একেই খনিকৰ চিহ্ন শদিয়াৰ তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰ, বুঢ়াবুঢ়ী শাল, ইটা পুখুৰী, ইত্যাদি জেগাত দেখিবলৈ পোৱা গৈছে। উল্লেখযোগ্য যে তাম্ৰেশ্বৰীৰ যিখন শিল-ইটাৰ দেৱালত এই চিহ্ন সমূহ খোদিত আছিল, সেই খন চুতীয়া ৰজা মুক্তধৰ্মনাৰায়ণে ১৪৪২ চনত নিৰ্মাণ কৰিছিল।<ref>A Sircar, D.C, Journal of Ancient Indian History, p. 21; Barua, Swarnalata, Chutia Jatir Buranji, p.589; Journal of the Asiatic Soceity of Bengal, 1848, p.467</ref> জনা মতে নক্সাপৰ্বত (১৪০০-১৫০০ খ্ৰীষ্টাব্দ)<ref>Tada, Tage, Archaeological remains of Arunachal Pradesh up to 16th century, p.183</ref> আৰু বুঢ়ৈ দুৰ্গ<ref> Barua, Kanaklal, Early History of Kamrupa, p.271</ref> প্ৰায় একে যুগৰে সৃষ্টি হয়। শদিয়াৰ ৰুক্মিণীনগৰ, গম্চি দূৰ্গ আৰু ভীষ্মক নগৰৰ দৰে বালিজান আৰু নক্সা পৰ্বত দুৰ্গতো শিল ইটাৰ ঘৰৰ ভেটি পোৱা গৈছে। নক্সা পৰ্বত, ইটা দুৰ্গ আৰু ৰামঘাট দুৰ্গৰ শিলৰ ভেটিৰ ওপৰত ইটা ব্যৱহাৰ কৰা শৈলী ৰুক্মিণী নগৰ, তাম্ৰেশ্বৰীৰ সীমাৰ দেৱাল আৰু শদিয়াৰ বৰনগৰৰ পুখুৰীত দেখা গৈছে। এই সমূহ তথ্যৰ ভিথিত কনকলাল বৰুৱা আৰু মহেশ্বৰ নেওগ লেখীয়া বিশিষ্ট ইতিহাস বিধে চুতীয়া ৰাজ্যৰ পৰিসীমা বিশ্বনাথ জিলা লৈকে থকা কথা স্বীকাৰ কৰিছে।<ref> Barua, Kanaklal, Early History of Kamrupa, p.271-272, "The probability is that these ruins are the traces of a Hindu or Hinduised dynasty of local rulers who ruled over a kingdom to the north of Brahmaputra and extending from the Burai river on the west to Sadiya on the east. The dynasty is evidently the line of Chutia kings who assumed the surname Pala."</ref><ref>Neog, Maheswar, "Lights on a Ruling Dynasty of Arunachal Pradesh", p. 218, "If architectural continuity is admitted between the fortifications in the Sadiya region and the Burai river ruin site, it would be possible to believe that the kingdom of these rulers(Chutia) extended as far as the outer limit of Darrang district, in the western most extent of which Ahom conquerors settled the vanquished Chutias in the early part of the sixteenth century."</ref> ইয়াৰ ওপৰিও জনা যায় যে চুতীয়া ৰাজ্য দখল কৰা পাছতেই (অৰ্থাৎ ১৫২৫ চনতে) আহোম ৰজাই উত্তৰ পাৰৰ শদিয়া, ভাটি অঞ্চল (বিশ্বনাথ), হাবুং(লখিমপুৰ) আৰু বানলুং(ধেমাজি) অঞ্চল শাসন কৰিবলৈ নতুনকৈ পদবী সৃষ্টি কৰিছিল<ref>Barua, Gopal Chandra, Ahom Buranji, p.59-61; Gait, Edward, A history of Assam, p. 86</ref>। গতিকে এই সমূহ অঞ্চল চুতীয়া ৰাজ্যৰ অধীনত আছিল বুলি গ'ম পোৱা যায়।
===দক্ষিণ কূলৰ অঞ্চল===
চুতীয়া ৰাজ্যৰ ব্ৰহ্মপুত্ৰ নৈৰ দক্ষিণ পাৰৰ সীমা দিহিং নৈ আছিল। এই কথা বুৰঞ্জী সমূহত স্পষ্টকৈ উল্লেখ পোৱা যায়।<ref>Assam Buranji(SM), p.9</ref><ref>Bhuyan, S.K., Satsari Buranji, p.56</ref> সেই সময়ত মাজুলী দ্বীপ সৃষ্টি হোৱা নাছিল আৰু দিহিং নৈ ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ কাষে কাষে বৈ গৈ বৰ্তমান মাজুলীৰ পশ্চিমত লগ হৈছিল। বুৰঞ্জী সমূহৰ পৰা জনা যায় যে আহোম ৰাজ্যৰ ৰাজধানী চাৰাগুৱা আৰু বকতা<ref>Ahmed, Nasir, Assam-Bengal Trade in the Medieval Period: A Numismatic Perspective, p.170, "they made Bakata(on the banks of Dihing) their capital in the reign of their king Suhungmung Svarga Narayan."; Guha, Amalendu, The Ahom Political System: An Enquiry into the State Formation Process in Medieval Assam (1228-1714), p.19.</ref> দিহিং নৈৰ পাৰত অৱস্থিত আছিল। গতিকে এই সকলো কথাৰ পৰা ধৰিব পাৰি যে বৰ্তমানৰ শিৱসাগৰ অঞ্চলৰো এটা অংশ চুতীয়া ৰাজ্যৰ অধীনত আছিল। ১৫২২ চনত দিহিং মুখৰ যুদ্ধত নীতিপালৰ সৈন্য বাহিনীক পৰাস্ত কৰি আহোম সেণা চুতীয়া ৰাজ্যত প্ৰবেশ কৰিছিল। চুহুংমুঙৰ সৈন্যয়ে চুতীয়া নৌ সেনাক খেদি ব্ৰক্ষ্মপুত্ৰয়ে দি উজাই আহি ডিব্ৰুমুখত গড় নিৰ্মাণ কৰিছিল। ডিব্ৰু মুখ, চেচামুখ, লাৰুপাৰা আৰু সোণাৰীত (তিনিচুকীয়া) পুণৰ ৰণ হৈছিল। গতিকে এই সকলো অঞ্চলতে চুতীয়া সকলৰ বসতি আছিল বুলি ক’ব পৰা যায়। দক্ষিণ সীমান্তত এলেকা তিপাম-নামৰূপ-বৰহাট অঞ্চল আছিল।
[[File:Stone inscription of Chutia king Muktadharmanarayana.jpg|thumb|চুতীয়া ৰজা মুক্তধৰ্মনাৰায়ণৰ ১৪৪২ চনৰ শিলৰ লিপি]]
* মাজুলী জিলা: বৰ্তমানৰ মাজুলী জিলাখন পূৰ্বতে দিহিং অঞ্চল আছিল। এই মাজুলী জিলাৰ পুব পিনৰ দিহিং নৈৰ মাছক লয় হোৱা বিবাদৰ পৰাই চুতীয়া-আহোমৰ যুদ্ধৰ পাতনি মেলে। ধীৰনাৰায়ণ ৰজাই মাজুলীৰ দিহিং মুখ, চেৰুৱাকতা আৰু চিৰা-আটি অঞ্চলত আহোমৰ লগত যুদ্ধ কৰে। শেষত ১৫২৩ চনত আহোম ৰজা চুহুংমুঙে এই অঞ্চল চুতীয়াৰ পৰা দখল কৰে।
* ডিব্ৰুগড় জিলা: বৰ্তমানৰ ডিব্ৰুগড় জিলাৰ প্ৰায় ভাগ ভূমি সেই সময়ত দিহিং নৈৰ উত্তৰত আছিল। বুৰঞ্জী সমূহৰ পৰা জনা যায় হে দিহিঙৰ আহোম ৰাজ্যৰ সীমাৰ ওচৰতো চুতীয়া লোকৰ বসতি আছিল। আহোমৰ চোম-চিৰিং, খাতোৱাল চেতিয়া, চাংচাই, ইত্যাদি বংশৰ ওপৰি পুৰুষ সকলক চুকাফাই ওচৰৰ চুতীয়া গাঁও মাৰি অনা লোক। আহোম ৰজা চুতুফাকো চাফ্ৰাই নৈৰ ওচৰত চুতীয়া লোক এইখিনিয়ে বধ কৰিছিল। ১৫২৩ চনত চুতীয়া ৰাজ্যৰ ডিব্ৰু অঞ্চলত প্ৰৱেশ কৰি আহোম সেনাই গড় সাজিছিল। চুতীয়া ৰাজ্য দখৰ কৰাৰ পাছত ১৫২৬ চনত দিহিঙীয়া গোহাঁই পদবী সৃষ্টি কৰা হয়। চুতীয়া বিদ্ৰোহৰ ফলত ডিব্ৰুগড়ত নতুন এখন প্ৰদেশ(''মৌঙ-তিফাও'') গঠন কৰি ১৫২৭ত চাওলুং চুলিঙক শাসনকৰ্তা হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়। Thermo luminescence (TL) পদ্ধতিৰে ডিব্ৰুগড়ৰ মৌৰামৰা দৌলৰ ওপৰত কৰা datingৰ অনুসৰি ইটাৰ দৌলটো ১৩-১৪ শতিকাৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ দিনত নিৰ্মিত<ref>Saikia, R.R,"Chronological and Archaeometric Evaluation of Bricks from Archaeological Sites of Upper Assam, Northeast India: Estimation of the Firing Temperature and Civilization History", p.17</ref>। গতিকে এই সকলো তথ্যৰ ভিত্তিত গম পোৱা যায় যে প্ৰায় গোটেই খন ডিব্ৰুগড় জিলাই চুতীয়া ৰাজ্যৰ অধীনত আছিল।
* তিনিচুকীয়া জিল: তিনিচুকীয়া জিলাৰ অধিকাংশ ভূমি চুতীয়া ৰাজ্যৰ অন্তৰ্গত আছিল যদিও পূব দিশৰ এটা অংশ মৰাণ মুখিয়াল আৰু আহোম ৰাজ্যৰ অধীনত আছিল। চুতীয়া ৰাজ্য দিহিং নৈৰ পশ্চিম পাৰে বিস্তৃত আছিল বুলি জনা যায়। সেই সময়ত দিহিং নৈ বৰ্তমানৰ সুতিতকৈ কেই কিলোমিটাৰমান পশ্চিমলৈ বৈ গৈছিল। পেঙেৰী, ডিগবৈ, জয়পুৰ, তিপাম, ইত্যাদি অঞ্চল দিহিঙৰ পূবত আছিল। এই অঞ্চল সমূহ বৃটিছৰ দিনৰ লৈকে হাবি অৰণ্যৰে ভৰি আছিল য'ত মৰাণ লোক সকলে হাবি কাটি ঝুম খেতি কৰিছিল আৰু সময়ে সময়ে আহোম ৰজা সকলক অৰণ্যৰ সামগ্ৰী যোগান ধৰিছিল। তিনিচুকীয়াৰ শদিয়া সেই সময়ত "সধয়াপুৰ" বুলি জনাজাত আছিল আৰু সধয়া বা চুতীয়া ৰাজ্যৰ ৰাজধানী আছিল। আহোম বুৰঞ্জীৰ মতে শদিয়াৰ দক্ষিণৰ অঞ্চলতো চুতীয়া সেনাপতি বুঢ়া বৰুৱা (আহোম ভাষাত "থাওমান") বোলা এজনে শাসন কৰিছিল যিজনে আহোমৰ বিৰুদ্ধে ১৫২৩ চনৰ ডিব্ৰুগড় ৰণত ভাগ লৈছিল। ১৫২৪ত চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতন হয় আৰু তিনিচুকীয়া জিলাৰ সমগ্ৰ ভূমি আহোম ৰাজ্যৰ অধীনলৈ আহে। আহোমৰ শদিয়া খোৱা গোহাঁয়ে (আহোম ভাষাত "থাওমুঙ বʼঙেন") শদিয়া অঞ্চল শাসন কৰিবলৈ লয়। শদিয়াৰ দক্ষিণৰ বৰডোমছা অঞ্চলত আহোমৰ হাটখোৱা গোহাঁই (আহোম ভাষাত "থাওমুঙ বʼক্লাং") বিষয়াই লোণৰ হাটৰ অধিকাৰী হয়।
===অৰুণাচলৰ ভয়াম আৰু পাহাৰীয়া অঞ্চল===
টাই ভাষাৰ "আহোম বুৰঞ্জী" গ্ৰন্থ খনত উল্লেখ থকাৰ মতে পূৰ্বৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ সীমান্তৰ অঞ্চলৰ খামজাং প্ৰদেশৰ নঙাখাম নামৰ নৰা মুখিয়াল এজনে ১৭৭৫ চনত চুতীয়া সকলক লগত লয় হাটখোৱা গোহাঁইৰ বিৰুদ্ধে বিদ্ৰোহ কৰিছিল আৰু পৰাস্ত হৈ দিহিং/নামজিন নৈ পাৰ হৈ পূৰবৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ পাহাৰীয়া অঞ্চলত আশ্ৰয় লৈছিল<ref>Barua, Gopal Chandra, Ahom Buranji, p.331</ref>। বুৰঞ্জীৰ পৰা জনা যায় যে খামজাং প্ৰদেশ পাটকাই পৰ্বতৰ নং-খেও-য়ং(Lake of no return) অঞ্চলত অৱস্থিত আছিল। গতিকে ধৰিব পাৰি যে চুতীয়া ৰাজ্য এসময়ত সেই অঞ্চলৰ লৈকে বিয়পি আছিল।
===নামনি অসমৰ অঞ্চল===
ৰত্ননাৰায়ণ ৰজাই ৰাজ্য বিস্তাৰৰ তথ্য ৰজা দুৰ্লভনাৰায়ণৰ শদিয়া-চেপাখোৱা তামৰ ফলিত(১৫২৮ চনৰ) পোৱা যায়। এই ফলিত উল্লেখ কৰা মতে ৰজা দুৰ্লভনাৰায়ণৰ পিতৃ আছিল ৰজা ধৰ্মনাৰায়ণ আৰু ধৰ্মনাৰায়ণৰ পিতৃ ৰত্ননাৰায়ণে এসময়ত কমতাপুৰৰ লৈকে নিজৰ ৰাজ্য বিস্তাৰ কৰিছিল। ভূমিদানৰ ফলিখনত উল্লেখ আছে<ref>Barua, Swarnalata, Chutia Jatir Buranji, p.587</ref>,
{{Quote|text="একোহভূ্ৎ কমতাপুৰে নৰপতি ভূপাল-ৱাৰাৰ্চ্চিতঃ <br />
কন্দৰ্প-প্ৰতিপক্ষ-লক্ষ-ৱিজয়ী শ্ৰী ৰত্ননাৰায়ণঃ।।"}}
অৰ্থাৎ এজন হৈছিল (একোহভূৎ) কমতাপুৰৰ ৰজা (কমতাপুৰে নৰপতি), যি জন আছিল "ভূপাল সমূহৰদ্বাৰা অৰ্চিত"(ভূপাল-ৱাৰাৰ্চ্চিত) আৰু "কামদেৱৰ(আন এটা নাম কন্দৰ্প) শত্ৰুৰ বিৰুদ্ধে বিজয়ী" (কন্দৰ্প-প্ৰতিপক্ষ-লক্ষ-ৱিজয়ী) শ্ৰী ৰত্ননাৰায়ণ।<ref>ৰত্ননাৰায়ণৰ আন এটা নাম সত্যনাৰায়ণো আছিল। এই কথা ঘিলামৰা অঞ্চলৰ বৰমূৰ্তিয়া বিলৰ তাম্ৰপত্ৰৰ পৰা জানিবলৈ পোৱা যায়। ফলিখনৰ মতে ১৩৯২ খ্ৰীষ্টাব্দত সুৰ-ৰিপু(অসুৰ) বংশৰ সধয়াপুৰৰ ৰজা নন্দিশ্বৰৰ পুত্ৰ সত্যনায়াণে ব্ৰাহ্মণক ২০০ পুৰা(৮০০ বিঘা) মাটি দান কৰিছিল। তেওঁৰ পুত্ৰ(আত্মজ) ধৰ্মনাৰায়ণ ৰজাই ফলিখনৰ নবীকৰণ কৰিছিল। গতিকে ইয়াৰ পৰা বুজিব পাৰি যে ধৰ্মনাৰায়ণ ৰজাৰ পিতৃ ৰত্ননাৰায়ণৰ আন এটা নাম সত্যনাৰায়ণ আছিল। উল্লেখযোগ্য যে ১৫০ বছৰ আগতে গৌৰীনায়াৰণ/ৰত্নধ্বজপালেও নিজৰ পুত্ৰ শিৱনাৰায়ণৰ লগত কমতেশ্বৰ ৰজা সন্ধয়াৰ ৰাজকুমাৰীক বিয়া কৰাই কমতা ৰাজ্যৰ লগত বন্ধুত্ব স্থাপন কৰিছিল। সম্ভৱতঃ এই কমতা ৰাজবংশ নাইকীয়া বা দুৰ্বল হৈ যোৱা ফলতে চুতীয়া ৰজা সত্যনাৰায়ণে কমতা ৰাজ্য নিজৰ অধীনলৈ আনিছিল।</ref>
[[File:Another section of the palace.jpg|thumb|চুতীয়া দুৰ্গ ভীষ্মক নগৰৰ ইটাৰ গড়ৰ এক অংশ]]
==যোগিনী তন্ত্ৰত উল্লেখ==
১৬ শতিকাৰ আগভাগত লিখা যোগিনী তন্ত্ৰত কামৰূপৰ বিভিন্ন অঞ্চল আৰু ৰাজকীয় শক্তিসমূহৰ বৰ্ণনা কৰা হৈছে। ইয়াত “সৌমাৰ”, “কূবাচ”, “যৱন” আৰু “প্লৱ” নাম উল্লেখ আছে—
{{quote|পূৰ্বভাগে চ সৌমাৰঃ কূবাচ পশ্চিমেতথা ।<br>দক্ষিণে যৱনসদ্ উত্তৰে প্লৱ এব চ ॥<br><br>এবমেব মহাদেৱি তে সৰ্বে কামৰূপকাঃ ।<br>
এবং তে কথিতং দেবি সৌমাৰচৰিতং হি তৎ ॥}}
অৰ্থাৎ পূৰ্বে সৌমাৰ, পশ্চিমে কূবাচ, দক্ষিণে যৱন আৰু উত্তৰে প্লৱ — এইসকল কামৰূপ অঞ্চলৰ অন্তৰ্গত বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। গ্ৰন্থখনৰ পাচৰ অংশ সমূহত "কুবাচ"ক [[কোচ ৰাজ্য|কোচ]], "সৌমাৰ"ক [[আহোম ৰাজ্য|আহোম]] আৰু "যৱন"ক [[বংগ চুলতানী|মুছলমান]]/[[মোগল সাম্ৰাজ্য|মোগল]] বুলি চিনাক্ত কৰা হৈছে। এই অনুসৰি ইতিহাসবিদ সকলে “প্লৱ/প্লব” শব্দটোৱে সেই সময়ৰ উত্তৰ ভাগত ৰাজত্ব কৰি থকা পাল বংশীয় চুতীয়া ৰাজ্যক বুজাবলৈ ব্যৱহাৰ কৰিছে বুলি মত প্ৰকাশ কৰিছে।
==ইতিহাস==
===ৰাজ্য প্ৰতিষ্ঠা===
চুতীয়া ৰাজ্যৰ প্ৰতিষ্ঠা আৰু পতনৰ কথা কেইবাখনো বুৰঞ্জীত পোৱা যায় যেনে দেওধাই অসম বুৰঞ্জী, অসম বুৰঞ্জী (SM), ইত্যাদি। সকলো বুৰঞ্জীৰ তথ্য সসূহ প্ৰায় একেই। বৃটিছ বিষয়া ''ET Dalton'' আৰু ''W.B.Brown''ৰ অনুসৰি একেবোৰ আখ্যান কিম্বদন্তি ৰূপত [[মিচিং জনগোষ্ঠী|মিচিং]] আৰু [[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]] লোকৰ মাজতো প্ৰচলিত আছিল।<ref>{{cite book
|last=Brown
|first=W.B.
|title=An Outline Grammar Of The Deori Chutiya Language
|publisher= Assam Secretariat Printing Office
|location=Shillong
|year=1895
|pages=75, 84
|quote="..as it agrees in all particulars with the traditions,I have elsewhere met with, it may merely be a compilation from them..These traditions are preserved among the Miris, the Deoris, who were the Chutiya priests (and amongst whom alone remnants of the ancient language and customs of the race are still preserved), and by some few of the Chutiyas who now call themselves Hindu Chutiyas... I have heard from them(Deoris) the story of how the Chutiya princess Sadhuni was won by the young archer (Niti Pal)... Probably enquiry would show that the other incidents of the chronicle are preserved as traditions among the Deoris in a similar modified form.
}}</ref> দেউধাই বুৰঞ্জীত উল্লেখ কৰা মতে আনুমানিক ১১৮৭ চনত চুতীয়া সকলে বিভিন্ন সৰু সৰু ৰাজ্য(বা বৃহৎ গাঁও) গঠন কৰি বাস কৰি আছিল।<ref>Bhuyan, S.K., Deodhai Buranji, p.193</ref> তাৰ ভিতৰতে স্বৰ্ণগিৰি নামৰ ৰাজ্য খনত বীৰপাল নামৰ এজন লোক ৰজা হৈ আছিল। বীৰপালৰ ৰাজ্যত ৬০ টা যৌথ পৰিয়ালৰ লোকে বাস কৰিছিল, অৰ্থাৎ প্ৰায় ৬০০০ লোক।<ref>Dutta, Sristidhar, "The Mataks and their kingdom", p.45. "Morans, Borahis, Kacharis and Chutias were the main tribes in the Matak community. As all of them were Bodos in origin, they had a common living pattern too. They lived in joint families. The number of members in a joint family sometimes exceeded one hundred."</ref> ইয়াৰ পিছত চুবুৰীয়া চুতীয়া লোকসলক পৰাস্ত কৰি তেওঁ 'গয়াপাল' নাম লৈছিল। শদিয়াক তেওঁ চুতীয়া ৰাজ্যৰ ৰাজধানী পাতিছিল। তেওঁক খুন্ত ৰজা বুলিও জনা গৈছিল।<ref>Bhuyan, S.K., Deodhai Buranji, p.202</ref>
ত্ৰয়োবিংশ শতিকাৰ আগভাগত [[আহোম]]সকলে অসমত তেওঁলোকৰ ৰাজ্য স্থাপন কৰিবৰ সময়ত উজনি অসমত চুতীয়াসকলেই আটাইতকৈ শক্তিশালী আছিল। চুতীয়া সকলৰ মাজত বুৰঞ্জী লিখাৰ প্ৰথা নথকাৰ বাবে তেওঁলোকৰ আটাইবোৰ ৰজাৰ নাম জনা নাযায়। দেওধাই অসম বুৰঞ্জীৰ মতে বাৰ শতিকাৰ মাজভাগৰ পৰা ষোল্ল শতিকাৰ আগভাগলৈকে মুঠ দহজন চুতীয়া ৰজাই ৰাজত্ব কৰিছিল। নোই ইলিয়াছ চাহাবৰ "হিষ্ট্ৰী অৱ দা শ্বান্ছ" গ্ৰন্থৰ মতে আহোম ৰাজ্যৰ প্ৰতিষ্ঠাপক [[চুকাফা]]ৰ সমসাময়িক চুতীয়া ৰজা কোছীৰ আগতে তেওঁৰ বংশৰ চৌত্ৰিশজন ৰজাই ৰাজত্ব কৰিছিল। তালৈ চাই কোনো কোনো পণ্ডিতে চুতীয়াসকলে খ্ৰীষ্টীয় সপ্তম শতিকামানতে ৰাজ্য স্থাপন কৰিছিল বুলি অনুমান কৰে।<ref name="বুৰঞ্জী">{{cite book | title=মাধ্যমিক অসম বুৰঞ্জী | author=ড: স্বৰ্ণলতা বৰা | pages=১৮৪-১৯০ | isbn=81-85905-11-8}}</ref>
===ৰাজ্য বিস্তাৰ===
বীৰপালৰ পুত্ৰ আছিল ৰত্নধ্বজপাল বা গৌৰীনাৰায়ণ। তেওঁ নিজৰ বাহু বলেৰে উজনি অসমৰ সকলো চুতীয়া ৰাজ্য (যেনে ৰঙ্গালগিৰি, স্বেতাগিৰি, চন্দ্ৰগিৰি, ধৱলগিৰি, নীলগিৰি, ইত্যাদি) একত্ৰিত কৰি বৃহৎ চুতীয়া ৰাজ্য গঠন কৰিছিল<ref>Bhuyan, S.K., Deodhai Buranji, p.194</ref>। সেই সময়ত প্ৰায়বোৰ ৰাজ্যৰ ৰাজধানী পাহাৰীয়া বা পাহাৰৰ দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলত পতা হৈছিল। উদাহৰণস্বৰূপে আহোমৰ চৰাইদেউ পৰ্বত, কছাৰীৰ ডিমাপুৰ/মাইবাং, কোচৰ চিকণা পৰ্বত, ইত্যাদি। পাছলৈ চুতীয়া ৰাজ্যৰ নগৰ যেনে চন্দনগিৰি(আজিৰ দিনৰ ৰুক্মিণীনগৰ), ভীষ্মকনগৰ, ইটানগৰ, ইত্যাদি সকলো পাহাৰৰ দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলতে নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। ইয়াৰ ওপৰিও জনা যায় যে আগৰ দিনত উত্তৰ পূৰ্বাঞ্চলৰ বহুতো জনগোষ্ঠীৰ লোকে পাহাৰৰ দাতিকাষৰীয়া বা ওখ অঞ্চলত স্থায়ী ভাৱে থাকি ভৈয়ামত খেতি কৰিছিল।<ref>উত্তৰ পূৰ্বাঞ্চলৰ বহুতো জনগোষ্ঠীৰ লোকে খেতিৰ অনুসৰি ভৈয়াম আৰু পাহাৰ দুয়ো অঞ্চলতে জীৱন নিৰ্বাহ কৰিছিল। প্ৰায়বোৰ লোকে তেতিয়াৰ দিনত আহু আৰু বাও ধানৰ খেতি কৰিছিল। শালি কৰিলেও বেছি পৰিমাণে কৰা নাছিল। বছৰৰ আৰম্ভণিতে আহু ধানৰ খেতি কৰি চপাই মেলি, বাও বা শালি খেতি কৰি বাৰিষাৰ বানৰ পৰা ৰোধ পাবলৈ বা বাৰিষাৰ বেমাৰ আজাৰ নহ'বলৈ পাহাৰৰ দাতিৰ স্থায়ী অঞ্চল বোৰলৈ ঘূৰি গৈছিল। বৰাহী সকলে সেইবাবেই হয়টো চুকাফাক চৰাইদেউ পৰ্বতত থাকিবলৈ উপদেশ দিছিল। কালিকা পুৰাণৰ মতে দিক্কৰবাসিনী পীঠও বছৰৰ কেইবামাহ ধৰি পানীৰ তলত ডুব গৈছিল। কিছু লোকে হয়টো সেই সময়ত ভৈয়ামত স্থায়ী ৰুপে থাকি খেতি কৰিছিল আৰু সময়ত পাছলৈ বাকী লোকেও ভৈয়ামত স্থায়ী গাঁৱ পাতি থাকিবলৈ লৈছিল। বৰাহী চুতীয়া সকলৰ দুই শ্ৰেণী: চাং আৰু বাম বৰাহী হয়টো ইয়াৰে চিন। চুতীয়া ৰজা সকলে ব্ৰাহ্মণক ভূমিদানো সম্ভৱতঃ এই কাৰণতে কৰিছিল যাতে চুতীয়া লোক সকলে ভৈয়ামত হিন্দু ধৰ্মত দিক্ষিত হৈ স্থায়ীভাৱে থাকিবলৈ লয়। পাছলৈ চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতনৰ ফলত পাহাৰীয়া অঞ্চলত বসতি নোহোৱাৰ বাবে বা সুৰক্ষাৰ ব্যৱস্থা/দূৰ্গ নোহোৱাৰ বাবে সেইবোৰ অঞ্চল পাহাৰীয়া জনজাতি সকলৰ হাতলৈ যায়। সেই কাৰণতে আহোম ৰাজ্যৰ দিনত পাহাৰীয়া জনজাতি বোৰে সঘনে ভৈয়ামৰ গাঁৱ লুণ্ঠন কৰিবলৈ ধৰে আৰু ইয়াৰ প্ৰতিৰোধৰ বাবে আহোম সকলে পছা প্ৰথা আৰম্ভ কৰে।</ref> গতিকে এই সকলো কথাৰ পৰা জনা যায় যে পাহাৰীয়া দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলত থাকি ভৈয়ামত খেতি কৰা চুতীয়া সকলে মধ্যযুগৰ চুতীয়া ৰাজ্য প্ৰতিষ্ঠাৰ পাছৰে পৰা ক্ৰমান্বয়ে সুসংগঠিত ভাৱে ভৈয়ামতো স্থায়ী ভাৱে থাকিবলৈ লয়।
দেউধাই বুৰঞ্জীত উল্লেখ কৰা "চুতীয়াৰ কথা"ৰ দ্বিতীয় আখ্যানৰ<ref>Bhuyan, S.K., Deodhai Buranji, p.201-202</ref> মতে বীৰপালে কিৰাতনী দেৱীৰ আশীৰ্বাদত দুটা সোণৰ মেকুৰী আৰু দণ্ড-খাট লাভ কৰি চোট-হিন্দুৱান খুন্তৱান(চুতীয়া ৰাজ্যৰ) ৰজা হৈছিল আৰু শদিয়াত আছিল ("পৰদিনা চৰুৰ ঢাকন গুচাই চালে, সোণৰ বিড়ালী দুটী পালে, দণ্ড-খাট পালে। সেইদিন ধৰি সকলৰে সোধ-পোছ দিন দিন ধৰি পালে। ছোট হিন্দুৱানৰ খুন্তৱানৰ ৰজা হ'ল। শদিয়াত সিটো ৰজা অবাক ৰূপে থাকে।")। ইয়াৰ পৰা বুজিব পাৰি যে বীৰপালৰ বসতি(স্বৰ্ণগিৰি চুতীয়া ৰাজ্য) শদিয়া অঞ্চলতে আছিল। দেউধাই বুৰঞ্জীত উল্লেখ কৰা চন্দ্ৰগিৰি নামৰ চুতীয়া ৰাজ্য খনো বৰ্তমান শদিয়াতে অৱস্থিত আছিল। এইখন পাছলৈ স্বৰ্ণগিৰিৰ চুতীয়া ৰজা ৰত্নধ্বজপালে নিজৰ অধীনলৈ আনি বৃহৎ চুতীয়া ৰাজ্য গঠন কৰিছিল। চন্দ্ৰগিৰি অঞ্চলতে নীতিপালে আহোম ৰজাৰ লগত যুদ্ধ কৰিছিল, যাৰ বাবে তেওঁক "চন্দ্ৰ নাৰায়ণ" বুলিও কোৱা হৈছিল<ref>Bhuyan, S.K., Deodhai Buranji, p.200</ref>। গোপাল চন্দ্ৰ বৰুৱাৰ টাই ভাষাৰ বুৰঞ্জীত এই অঞ্চলটোক "দৈ-চন্দন"(টাই ভাষাত দৈ=পাহাৰ) কোৱা হৈছে। ৰানী সাধনীয়ে এই অঞ্চলতে প্ৰাণ ত্যোগ কৰিছিল।
ৰত্নধ্বজপালে বস কৰা ৰাজ্য স্বেতাগিৰি সম্ভৱত বৰ্তমান লখিমপুৰ জিলাত আছিল কাৰণ এই ৰাজ্য দখল কৰা পাছতে তেওঁ বৰ্তমান মাজুলীত নিজৰ ৰাজধানী হিচাপে "ৰতনপুৰ" নামৰ এখন নগৰ গঠন কৰিছিল<ref>Bhuyan, S.K., Deodhai Buranji, p.193</ref> । "ঢোল বাই ক'ত? ৰতনপুৰত। খোল বাই ক'ত? ৰতনপুৰত", এই বিখ্যাত পুৰণি গীতটো চুতীয়া ৰাজধানী ৰতনপুৰক লৈয়ে সৃষ্টি কৰা হৈছিল। এই ৰতনপুৰতে পাছলৈ নৱ-বৈষ্ণৱ ধৰ্মৰ সত্ৰ এখনো স্থাপন কৰা হৈছিল। পৰবৰ্তী কালত ৰত্নধ্বজপালে নিজৰ ৰাজধানী শদিয়াত স্থায়ী ৰূপে গঠন কৰিছিল<ref>Bhuyan, S.K., Deodhai Buranji, p.193</ref>।
আহোম সকলৰ বুৰঞ্জীত উল্লেখ থকাৰ মতে চুকাফা ৰাজকুমাৰ মাও-লুং দেশত থাকোতে অসমত পাছখন ৰাজ্য আছিল: চুতীয়া, কমতেশ্বৰ, কছাৰী, বৰাহী আৰু মৰাণ। চুকাফাই চৰাইদেউত ৰাজধানী পতাৰ আগতে বাটত বহুতো চুতীয়াক লগ পাইছিল<ref>Bhuyan, S.K., Satsari Buranji, p.4</ref>। যিহেতু চুকাফাই চৰাইদেউত নগৰ গঢ়া আগতে নামৰুপ, তিপাম, অভয়পুৰ, হাবুং, শিমলুগুৰি আৰু চনটক বাস কৰি আহিছিল। গতিকে এইবোৰ অঞ্চলৰে কিছুমান জেগাত চুতীয়া সকলৰ বসতি আছিল বুলি ধৰিব পৰা যায়। বহুতো চুতীয়া পৰিয়াল (যেনে চোম-চিৰিং, চাংচাই, খাতুৱাল চেতিয়া, ইত্যাদি) চুকাফাৰ দিনতে আহোম জাতিত অন্তৰ্ভুক্ত হৈ বিলীন হৈ গৈছিল<ref>Goswami, Hemchandra, Purani Asam Buranji, p. 23, 25</ref>। এই সকলো তথ্যৰ পৰা ধৰিব পাৰি যে ১২-১৩ শতিকাত চুতীয়া ৰাজ্য সেই সময়ত লখিমপুৰ, ডিব্ৰুগড় অঞ্চলৰ পৰা শদিয়া আৰু অৰুণাচলৰ সীমান্ত অঞ্চলৰ লৈকে বিয়পি আছিল।
===চুতীয়া ৰজাৰ কমতাপুৰ বিজয়===
১৩-১৪ শতিকাত গৌড়ৰ মুচলমান ৰজাসকলে কেইবা বাৰো কমতা ৰাজ্য আক্ৰমণ কৰিছিল, যাৰ ফলত ৰাজ্যখন দুৰ্বল হৈ পৰিছিল। ১৪ শতিকাৰ অন্তিমটো দশকত ঘিয়াছুদ্দিন আজম শ্বাহে কামৰূপ-কমতা অঞ্চল আক্ৰমণ কৰে। তেওঁৰ ৰাজত্বকালৰ কামৰুপ অঞ্চললৈ পূৰ্বমুখী সামৰিক অভিযানৰ প্ৰমাণ পোৱা বʼকুৰ এখন শিলালিপিত পোৱা যায়<ref>Owahedur Zaman, "Study on the Persian Inscriptions discovered in Assam,p.5, "This stone slab inscription is from the time of Ghiyasuddin Azam Shah (ruled from 1389 A.D. to 1410 A.D). It was discovered in Boko of Kamrup district which was issued by Sultan Ghiyasuddin Azam Shah in 1389 A.D. It seems that he extended his sovereignty through Guwahati upto Boko area."</ref>। এই আক্ফৰমণৰ ফলত পশ্চিম অসমত ৰাজনৈতিক অস্থিৰতা সৃষ্টি হৈছিল।
সেইসময়তে পূব দিশত চুতীয়া ৰাজ্যখন শক্তিশালী হৈ উঠিছিল। ফল স্বৰূপত চুতীয়া ৰাজশক্তিয়ে পশ্চিম পিনে পাতনি মেলে। চুতীয়া ৰজা দুৰ্লভনাৰায়ণৰ ১৪২৮ চনৰ সত্যনাৰায়ণৰ (আন এটা নাম ৰত্ননাৰায়ণ) তাম্ৰলিপিত উল্লেখ আছে যে তেওঁৰ ককাক সত্যনাৰায়ণে (আন এটা নাম ৰত্ননাৰায়ণ<ref>ৰত্ননাৰায়ণৰ আন এটা নাম সত্যনাৰায়ণো আছিল। এই কথা ঘিলামৰা অঞ্চলৰ বৰমূৰ্তিয়া বিলৰ তাম্ৰপত্ৰৰ পৰা জানিবলৈ পোৱা যায়। ফলিখনৰ মতে ১৩৯২ খ্ৰীষ্টাব্দত সুৰ-ৰিপু(অসুৰ) বংশৰ সধয়াপুৰৰ ৰজা নন্দিশ্বৰৰ পুত্ৰ সত্যনায়াণে ব্ৰাহ্মণক ২০০ পুৰা(৮০০ বিঘা) মাটি দান কৰিছিল। তেওঁৰ পুত্ৰ(আত্মজ) ধৰ্মনাৰায়ণ ৰজাই ফলিখনৰ নবীকৰণ কৰিছিল। গতিকে ইয়াৰ পৰা বুজিব পাৰি যে ধৰ্মনাৰায়ণ ৰজাৰ পিতৃ ৰত্ননাৰায়ণৰ আন এটা নাম সত্যনাৰায়ণ আছিল।</ref>) সেই একে সময়ছোৱাতে (১৩৯০-১৪০০) “কমৰুপৰ শত্রু”ক পৰাস্ত কৰি কমতাপুৰত নিজৰ শাসন প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। ভূমিদানৰ ফলিখনত উল্লেখ আছে,
{{blockquote|"একোহভূ্ৎ কমতাপুৰে নৰপতি ভূপাল-ৱাৰাৰ্চ্চিতঃ</br>
কন্দৰ্প-প্ৰতিপক্ষ-লক্ষ-ৱিজয়ী শ্ৰী ৰত্ননাৰায়ণঃ।।"</br>}}
অৰ্থাৎ এজন হৈছিল (একোহভূৎ) কমতাপুৰৰ ৰজা (কমতাপুৰে নৰপতি), যি জন আছিল "ভূপাল সমূহৰদ্বাৰা অৰ্চিত"(ভূপাল-ৱাৰাৰ্চ্চিত) আৰু "কামদেৱৰ(আন এটা নাম কন্দৰ্প) শত্ৰুৰ বিৰুদ্ধে বিজয়ী" (কন্দৰ্প-প্ৰতিপক্ষ-লক্ষ-ৱিজয়ী) শ্ৰী ৰত্ননাৰায়ণ। যদিও এই “শত্রু”ৰ স্পষ্ট পৰিচয় উল্লেখ কৰা হোৱা নাই, তথাপিও ইতিহাসবিদসকলে সাধাৰণতে ধাৰণা কৰে যে ই গৌড়ৰ মুচলমান সেনাবাহিনী অথবা কমৰুপৰ সিংহাসনৰ বাবে প্ৰতিদ্বন্দ্বিতা কৰা কোনো স্থানীয় ৰাজনৈতিক শক্তি হ’ব পাৰে, যাক চুতীয়া ৰজাই পৰাস্ত কৰিছিল। একেখন ফলিৰ তৃতীয় আৰু চতুৰ্থ শাৰীত ৰত্ননাৰায়ণৰ পুত্ৰ ধৰ্মনাৰায়ণ আৰু তেখেতৰ পুত্ৰ দুৰ্লভ নাৰায়ণৰ বিষয়ে উল্লেখ কৰা হৈছে। পাছৰ অংশত উল্লেখ কৰা মতে ১৪২৮ খৃষ্টাব্দত (১৩৫০ শক) ৰজা দুৰ্লভনাৰায়ণৰ আদেশত হাবুঙাধিপতি শ্ৰী বৃহৎ পাত্ৰয়ে ব্ৰাক্ষণক ৪০০ পুৰা(১৬০০ বিঘা) মাটি দান কৰিছিল।
এইদৰে গৌড়ৰ সামৰিক চাপ আৰু কমৰুপ-কমতা অঞ্চলত সৃষ্টি হোৱা অস্থিৰতাৰ সুযোগ লৈ চুতীয়া শক্তিয়ে পশ্চিমলৈ বিস্তাৰ কৰি কমতাপুৰত নিজৰ আধিপত্য প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল বুলি বুজা যায়।<ref>"The eastern region, whether it is called Sadhaya or Svadhaya as in the plates or Sadhiya or Sadiya as in Assamese chronicles and the western region of Kamatapura seems to be politically connected and the same Satyanarayana/Ratnanarayana might have held sway over both regions"{{harvcol|Neog|1977|p=818}}</ref> ৰত্ননাৰায়ণ ৰজাই আনুমানিক ১৩০০ শতিকাৰ শেষৰ ভাগত কমতা ৰাজ্য দখল কৰি পুণৰ পুৰ্বৰ কামৰূপ ৰাজ্য গঠন কৰিবলৈ প্ৰয়াস কৰিছিল।
====দুৰ্লভনাৰায়ণৰ পৰিচয় আৰু বিতৰ্ক====
ঐতিহাসিক তথ্যৰ অনুসৰি কমতা ৰাজ্যৰ "দুৰ্লভনাৰায়ণ" নামৰ এজন ৰজাই অসমীয়া কবি [[হেম সৰস্বতী]], [[হৰিবৰ বিপ্ৰ]], আদি বহু লেখকক পৃষ্ঠপোষকতা আগবঢ়াইছিল।<ref>হেম সৰস্বতীয়ে তেওঁৰ প্ৰহ্লাদ চৰিত গ্ৰন্থত দুৰ্লভনাৰায়ণৰ প্ৰশংসা কৰি লিখিছে—“কামতামণ্ডল দুৰ্লভ নাৰায়ণ নৃপবৰ অনুপাম”। এই শাৰীকেইটাৰ পৰা দুৰ্লভনাৰায়ণক কমতা মণ্ডলৰ অধিপতি আৰু সাহিত্য-সংস্কৃতিৰ পৃষ্ঠপোষক ৰজা হিচাপে বুজা যায়।</ref> গুৰু চৰিতৰ বৰ্ণনা অনুসৰি কমতা-কামৰূপৰ ৰজা দুৰ্লভনাৰায়ণে কানৌজৰ পৰা অহা বহু ব্ৰাহ্মণ আৰু কায়স্থ ভুঞা পৰিয়ালক নিজৰ ৰাজ্যত আশ্ৰয় দি পূৰ্বাঞ্চলত বসতি স্থাপনৰ ব্যৱস্থা কৰিছিল। [[শঙ্কৰদেৱ|শ্ৰীমন্ত শঙ্কৰদেৱৰ]] পূৰ্বপুৰুষ সকলও এই স্থানান্তৰিত পৰিয়ালসমূহৰ মাজৰে এটা পৰিয়াল আছিল। এই পৰিয়ালসমূহক প্ৰথমতে উত্তৰ গুৱাহাটীৰ ওচয়ৰ লেঙামাগুৰি আৰু পাছলৈ নগাঁৱৰ তেম্বুৱানী-বান্ধা(ঢেমনী) অঞ্চলত বসতি দিয়া হৈছিল বুলি গুৰু চৰিতত উল্লেখ আছে।<ref>Baniprasanna Misra, ''Srimanta Sankara and His Times: Some Further Historical Probings'', Centre for Assamese Studies, Tezpur University, 2016, pp. 27–29.</ref>
ইতিহাসবিদ মহেশ্বৰ নেওগে পৰৱৰ্তী কালৰ চৰিত-পুথি আৰু বৈষ্ণৱ পৰম্পৰাৰ ভিত্তিত শঙ্কৰদেৱৰ জন্ম-চন ১৪৪৯ খ্ৰীষ্টাব্দ বুলি গ্ৰহণ কৰিছিল আৰু এই অনুসৰি দুৰ্লভনাৰায়ণৰ ৰাজত্ব কাল ১৪ শতিকাৰ মধ্যভাগ বুলি অনুমান কৰিছিল। কিন্তু ২০১৬ চনত লিখা গৱেষণামূলক প্ৰবন্ধত ইতিহাসবিদ বাণীপ্ৰশন্ন মীশ্ৰই উপলব্ধ তথ্যসমূহ পুনৰ বিশ্লেষণ কৰি এই গণনাক নাকচ কৰে আৰু শঙ্কৰদেৱৰ জন্ম সম্ভৱতঃ খ্ৰীষ্টীয় ১৪৭৯–১৪৮৪ চনৰ ভিতৰত হৈছিল বুলি মত প্ৰকাশ কৰিছে।<ref>Baniprasanna Misra, ''Srimanta Sankara and His Times: Some Further Historical Probings'', Centre for Assamese Studies, Tezpur University, 2016, pp. 19-20.</ref> সেই অনুসৰি তেওঁ দুৰ্লভনাৰায়ণৰ শাসনকালো পুনৰ নিৰ্ধাৰণ কৰি চতুৰ্দশ শতিকাৰ শেষ ভাগৰ পৰা পঞ্চদশ শতিকাৰ প্ৰথম ভাগৰ মাজত হোৱাৰ সম্ভাৱনা প্ৰকাশ কৰিছে।<ref>Baniprasanna Misra, ''Srimanta Sankara and His Times: Some Further Historical Probings'', Centre for Assamese Studies, Tezpur University, 2016, pp.23</ref>
হেম সৰস্বতীয়ে দুৰ্লভনাৰায়ণক ‘‘কমতামণ্ডল’’ৰ ৰজা বুলি উল্লেখ কৰিছে।<ref>''প্ৰহ্লাদ চৰিত্ৰ''' উল্লেখ কৰিছে- "কমতামণ্ডল দুলৰ্ভনাৰায়ণ নৃপবৰ অনুপম৷ তাহান ৰাজ্যত ৰুদ্ৰসৰস্বতী দেৱযানী কন্যা নাম৷৷ তাহান তনয় হেমসৰস্বতী ধ্ৰুৱৰ অনুজ ভাই৷"</ref><ref name="sarma">{{cite book | title=অসমীয়া সাহিত্যৰ সমীক্ষাত্মক ইতিবৃত্ত | publisher=প্ৰতিমা দেৱী | author=ড: [[সত্যেন্দ্ৰনাথ শৰ্মা]] | authorlink=| year=১৯৯৬ | location=গুৱাহাটী | pages=৫৩-৫৪}}</ref> প্ৰাচীন কামৰূপৰ তাম্ৰশাসন আৰু সংস্কৃত ৰাজনৈতিক পৰিভাষাত ‘‘মণ্ডল’’ শব্দটো এক আঞ্চলিক বা ৰাজনৈতিক পৰিসৰ বুজাবলৈহে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। আনহাতে, চুতীয়া তামৰ ফলিত দুৰ্লভনাৰায়ণৰে ‘‘সাধয়াপতি’’ বা সদিয়াৰ ৰজা বুলি পৰিচয় দিয়া দেখা নাযায়; তাৰ বিপৰীতে তেওঁৰ পূৰ্বপুৰুষ ৰত্ননাৰায়ণ ‘‘কমতাপুৰ’’ৰ ৰজা হৈছিল বুলিহে উল্লেখ কৰিছে।
দুৰ্লভনাৰায়ণে পৃষ্ঠাপোষকতা আগ বঢ়োৱা আন এজন কবি হৈছে "হৰিবৰ বিপ্ৰ"। ইতিহাসবিদ মহেশ্বৰ নেওগে এইজন কবিকে ৰামানন্দ দ্বিজৰ "শ্ৰী শ্ৰী বংশী গোপালদেৱ চৰিত"ত উল্লেখ কৰা বংশীগোপালদেৱৰ ককাক হৰিবৰ বিপ্ৰ বুলি চিনাক্ত কৰিছে।<ref name="ভৰালী">{{cite book | title=এহেজাৰ বছৰৰ এশগৰাকী অসমীয়া | publisher=চিত্ৰলেখা পাব্লিকেশ্বন্ছ | author=ভৰালী, হেমন্ত কুমাৰ | year=২০০১ | location=গুৱাহাটী | pages=২৯৮-২৯৯}}</ref> ৰচনাখনত হৰিবৰ বিপ্ৰক ''"কুণ্ডিল গোষ্ঠীত জাত পুৰুষ সুন্দৰ / ব্যাঘ্ৰপিণ্ডা গ্ৰামেশ্বৰ মুখ্য পণ্ডিতৰ"'' বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে, অৰ্থাৎ তেওঁক কুণ্ডিল বা চুতীয়া ৰাজধানী [[শদিয়া]] অঞ্চলৰ লোক আৰু ব্যাঘ্ৰপিণ্ডা গাঁৱৰ গ্ৰামেশ্বৰ বুলি কোৱা হৈছে।<ref>{{cite book |title=Harivara Vipra’s Babrubahnar Yuddha and Tamradhwajar Yuddha |editor=Birinchi Kumar Barua; Maheswar Neog |publisher=Gauhati University |year=1960 |page=}}</ref> মহেশ্বৰ নেওগৰ মতে হৰিবৰ বিপ্ৰৰ ৰচনাত ‘‘চেতিয়া’’ শব্দৰ উল্লেখো পোৱা যায়। এই শব্দ কিছু ইতিহাসবিদে আহোম যুগৰ পৰৱৰ্তী সংস্কৰণত যোগ হোৱা বুলি ক'ব খোজে।<ref>{{cite book |last=Kakati |first=Banikanta |title=Aspects of Early Assamese Literature |publisher=Gauhati University |year=1953 |page=34}}</ref> কিন্তু বুৰঞ্জী সমূহৰ পৰা দেখা যে এই ''চেতিয়া'' পদবী চুতীয়া ৰাজ্যতো আছিল<ref>Bhuyan, S.K, "Deodhai Buranji, p.16</ref> আৰু চুহুংমুঙে চুতীয়া ৰাজ্য দখল কৰাৰ পাছৰ পৰাহে আহোম ৰাজ্যত প্ৰচলিত হৈছিল।<ref>S.K, "Satsari Buranji, p.16</ref>
"কবিৰত্ন সৰস্বতী"ৰ ৰচনাৰ পৰা জনা যায় যে তেওঁক দুৰ্লভনাৰায়ণৰ পুত্ৰ ইন্দ্ৰনাৰায়ণয়ে পৃষ্ঠা পোষকতা আগ বঢ়াইছিল। ইতিহাসবিদ বাণীপ্ৰশন্ন মীশ্ৰৰ মতে মাধৱদেৱৰ ভনীয়েক উৰ্বশীয়ে দহ বছৰ বয়সত (১৫২৬ শতিকাত)<ref>{{cite book
|last=Misra
|first=Baniprasanna
|title=Deprovincialising Srimanta Sankaradeva
|publisher=Centre for Assamese Studies, Tezpur University
|year=2015
|pages=24–25
}}</ref> এই কবিজনৰ বংশৰ ৰামদাস আতাক বিয়া কৰাইছিল। ৰামদাস ৰত্ন সৰস্বতীৰ পাছৰ ষষ্ঠ প্ৰজন্মৰ পুৰুষ আছিল।<ref>{{cite book |last=Kakati |first=Banikanta |title=Aspects of Early Assamese Literature |publisher=Gauhati University |year=1953 |page=44}}</ref> সেই অনুসৰি ইন্দ্ৰনাৰায়ণৰ শাসনকালও পঞ্চদশ শতিকাৰ প্ৰথমাৰ্ধৰ মাজভাগত (প্ৰায় ১৪২০–১৪৪০ খ্ৰীষ্টাব্দ) আছিল বুলি অনুমান কৰিব পাৰি।
এই সকলো তথ্যসমূহৰ ভিত্তিত কিছু গৱেষকে কমতা, কামৰূপ আৰু শদিয়া একেই ৰাজ শক্তিয়ে পৰিচালিত কৰিছিল বুলি ক'ব খোজে।<ref>"The eastern region, whether it is called Sadhaya or Svadhaya as in the plates or Sadhiya or Sadiya as in Assamese chronicles and the western region of Kamatapura seems to be politically connected and the same Satyanarayana/Ratnanarayana might have held sway over both regions"{{harvcol|Neog|1977|p=818}}</ref> তথাপিটো কমতাপুৰৰ এই দুৰ্লভনাৰায়ণ আৰু চুতীয়া বংশৰ দুৰ্লভনাৰায়ণ একে ব্যক্তি আছিল নে নাই, সেই বিষয়ে ইতিহাসবিদ সকলৰ মাজত বৰ্তমানেও একমত পোৱা নাযায়।
===ঘাৰমৰা সত্ৰ স্থাপন===
===চীনৰ লগত সম্পৰ্ক===
===চুতীয়া-আহোম যুদ্ধ===
১৫১২ চনত চুতীয়াৰ হাবুঙৰ প্ৰদেশৰ পানবাৰী অঞ্চলত চুহুংমুঙে প্ৰৱেশ কৰে আৰু আগতে বামুণীয়া কোঁৱৰক তূলি লোৱা বামুণ পৰিয়ালটোক নিজৰ লগত লয়। বামুণ জনক সোণৰ লগুণ উপহাৰ দি হাতী-ঘাহী অধিকাৰী পাতি নিজৰ লগত লয়। পানবাৰীত থকাৰ সময়ত আহোম ৰজাই সেনা বাহিনীৰ কিছুমানক দিহিং নৈত মাছ ধৰিবলৈ পঠিয়াই। দিহিঙত ডাঙৰ বৰালী ধৰিবলৈ লওঁতে চুতীয়াই আহোম সেনাক দেখে। দিহিং নৈ চুতীয়া আৰু আহোম ৰাজ্যৰ সীমা আছিল, উত্তৰত চুতীয়া ৰাজ্য আৰু দক্ষিণত আহোম ৰাজ্য। চুতীয়াৰ পানীত মাছ ধৰিছে বুলি গম পাই মাণিক চন্দ্ৰ বৰুৱাই (সম্ভৱতঃ এইজন দিহিং উপত্যকাৰ শাসনকৰ্তা আছিল) মানু্হ পঠিয়াই। কিন্তু আহোম সকলে মাছৰ লগতে চুতীয়া মানু্হকো ধৰি নিয়ে। এই কথা মাণিক চন্দ্ৰ বৰুৱাই ধীৰনাৰায়ণ ৰজাৰ জোৱাঁই নিতাইক জনাই। নীতিপালৰ পৰা ধীৰনাৰায়ণে খবৰ পাই যে আহোম সেনাই দিহিঙৰ সীমা নামানি উত্তৰ পাৰৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ হাবুঙ অঞ্চলত প্ৰৱেশ কৰিছে।<ref>Assam Buranji (SM), p. 9</ref>
* দিখৌ-মুখৰ ৰণ
ধীৰনাৰায়ণ ৰজাই এই কথা গম পাই যুদ্ধ কৰিবলৈ মন কৰে আৰু ১৫১৩ চনত লুইতে দি আহি দিখৌমুখত কোঠ পাতে। সেই সময়ত দিখৌ মুখ আজিৰ দিনৰ কাজিৰঙা ওচৰত আছিল। চুতীয়া সেনাই দিখৌ মুখ অঞ্চলত পচলা গড় নিৰ্মাণ কৰে। তাৰ পৰা আগ বাঢ়ি আহি চেৰুৱাকটা অঞ্চলৰ নঙকামুঙ বিলৰ পাৰত কোঠ পাতে। চেৰুৱাকটাৰ পৰা এখিনি সেনা বৰনাঁৱত উঠি চিৰা আটি অঞ্চললৈ যায়। চুহুংমুঙে চাও-চুখ্ৰিং আৰু ৰাইলুঙীয়া গোহাঁইক সৈন্য দি চুতীয়াৰ বৰনাঁৱ ধৰিবলৈ সেনা পঠিয়াই। তাৰ পাছত তেওঁ চেৰুৱাকটাৰ চুতীয়া সেনাক আক্ৰমণ কৰে। চুতীয়া সেনাই শত্ৰুৰ শক্তিৰ অনুমান নাপায় যুদ্ধত পৰাজয় হব লগিয়া হয়। এই যুদ্ধত ৪ হাজাৰ চুতীয়া সৈনিক স্বহীদ হয় আৰু ৩ হাজাৰ বন্দী হয়। বন্দী সকলৰ মূৰ কাটি আহোম ৰজাই মুণ্ডমালা বান্ধিলে।<ref>Satsari Assam Buranji, p.57</ref> সাতসৰী বুৰঞ্জীৰ অনুসৰি চুতীয়া সেনা দিখৌমুখৰ পৰা উজাই আহিছিল আৰু ডিব্ৰুমুখৰ তিনিমুণি অঞ্চলত ৫ দিন পুণৰ এখন ৰণ হৈছিল, য'ত মাণিকচন্দ্ৰ বৰুৱা, ৰজাৰ ভায়েক ঢেলা আৰু বৰহুলৈ বৰুৱাই ভাগ লৈছিল। যুদ্ধত মাণিকচন্দ্ৰ বৰুৱাৰ গাত কাড় লাগিছিল আৰু বৰহুলৈ বৰুৱাকে প্ৰমুখ কৰি চুতীয়া সেনা পিছ হুঁহকি শদিয়ালৈ আহিলে। ডিব্ৰুমুখৰ এই যুদ্ধৰ কথা কিন্তু অন্য বুৰঞ্জীত উল্লেখ কৰা হোৱা নাই, গতিকে এয়া পাছত হোৱা দিহিংমুখৰ দ্বিতীয়খন ৰণৰ বৰ্ণনাও হ'ব পাৰে যিখনত চুতীয়া সেনা পৰাস্ত হোৱাৰ পাছত আহোম সেনাই ডিব্ৰুমুখত গড় নিৰ্মাণ কৰিছিল।
যুদ্ধৰ পৰাজয়ৰ ফলত দিখৌ মুখত বাকী থকা চুতীয়া সেনা সেই অঞ্চলৰ পৰা ঘূৰি আহে আৰু পানবাৰী আহোমৰ হাতলৈ যায়। তাৰ পাছত ১৫১৯ চনত চুহুংমুঙ হাবুঙৰ পৰা দিহিংমুখ অঞ্চল লৈ আহে আৰু তাত এটা কোঠ/দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰে। তেতিয়াৰ দিহিংমুখ আজিৰ দিনৰ পশ্চিম মাজুলী অঞ্চল হয়।<ref>Satsari Assam Buranji, p.57</ref><ref>Goswami, Hemchandra, Purani Assam Buranji, p.40</ref>
* দিহিং-মুখৰ প্ৰথম ৰণ
১৫২০ চনত চুতীয়া সেনাই এইবাৰ আকৌ ভটিয়াই আহি আহোমৰ নতুনকৈ নিৰ্মিত দিহিংমুখৰ দুৰ্গ(মৌঙখ্ৰাঙ) আক্ৰমণ কৰে। যুদ্ধত চুতীয়া সেনা জয়ী হয় আৰু আহোম সেনাপতি খেনমোঙক মাৰি আহোম সেনাক সেই অঞ্চলৰ পৰা খেদি পঠিয়াই। ফলত দিহিংমুখৰ কোঠ চুতীয়াৰ হাতলৈ যায়।<ref>Satsari Assam Buranji, p.57</ref><ref>Purani Assam Buranji, p.40</ref>
===চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতন===
* নীতিপালৰ ৰাজত্ব
ইয়াৰ পাছতে ১৫২২ চনত ধীৰনাৰায়ণ ৰজাই [[হাবুং]] অঞ্চলৰ (বৰ্তমান ঢকুৱাখনা) ব্ৰাহ্মণক ভূমি দান কৰি সাধনী আৰু নিতাই ৰাজ্য ভাৰ দিয়ে। ৰজা হৈ নিতায়ে নীতিপাল নাম লয়। ৰজা ধীৰনাৰায়ণে ৰাজ্য ভাৰ এৰি জামাতাক যুৱৰাজ পাতি, আপোন পুত্ৰ তিনি বছৰৰ শিশু সাধক নাৰায়ণক নীতিপালৰ হাতত সমৰ্পন কৰি দেশান্তৰিত হয়। সামান্য চুতীয়া ল'ৰা ৰজা হোৱাত ৰাজবংশৰ ৰাজপাট দাবীদাৰ কোঁৱৰসকল স্বাভাৱিকতে ক্ষুণ্ণ হৈ পৰে। এই লোক সকলে নিত্যপালক সিংহাসনচ্যুত কৰিবলৈ ষড়যন্ত্ৰত নামে। এই ষড়যন্ত্ৰৰ মূল নায়ক ধীৰনাৰায়ণ ৰজাৰ ভায়েক সুৰজিৎ ওৰফে সুৰধ্বজপাল আছিল। ষড়যন্ত্ৰ সফল নহ'ল। নীতিপালে তেওঁৰ বিশ্বাসী চোৰাংচোৱাৰ পৰা সকলো কথা জানিব পাৰি ষড়যন্ত্ৰত লিপ্ত বিষয়াক ভাঙি নতুন মন্ত্ৰী বিষয়া নিয়োগ কৰে। পূৰ্ব্বৰ পাত্ৰ মন্ত্ৰী গুচাই সামান্য পাত্ৰ-মন্ত্ৰী পাতি লʼলে। সূৰধ্বজপালক ধৰি আনিবৰ বাবে কাচিতৰা সেনাপতিক পঠায়। কিন্তু সুৰধ্বজ দেশ এৰি পলাই যোৱাত সেই কাম সম্ভৱ নহ'ল। নীতিপালৰ দিনত নাৰায়ণ নামৰ এজন বৰসেনাপতি আৰু ৰঘূবীৰ তথা কাচিতৰা সহসেনাপতি আছিল বুলি জনা যায়। কিন্তু সময়ত নীতিপালৰ শাসন দুৰ্বল হৈ পৰে। পূৰ্বৰ সাধাৰণ বংশৰ লগৰীয়া সকলক ৰাজ্যৰ বিষয়-বাব দিবলৈ ধৰাৰ ফলত সম্ভ্ৰান্ত বংশৰ লোকৰ বিশ্বাস আৰু আনুগত্য হেৰুৱাব লগা হয়। দোষ গুণৰ সুবিচাৰ নকৰি হকে-বিহকে প্ৰজাৰ ওপৰত উৎপীড়ন চলোৱাৰ বাবেই [[নীতিপাল]] প্ৰজাৰ মাজত অনীতিপাল বুলি খ্যাত হৈ পৰে।<ref>Barua, Swarnalata, "Chutia jatir Buranji, p.594.</ref>
* দিহিং-মুখৰ দ্বিতীয় ৰণ
চুতীয়া ৰাজ্যৰ দুৰৱস্থাৰ বাতৰি আহোম ৰজা [[চুহুন্মুং]]ৰ কাণত পৰিল। ফলত সেই বছৰৰ শেষৰ পিনে(১৫২২ চন) তেওঁ চুতীয়া ৰাজ্য আক্ৰমণ কৰে। প্ৰথমতে মাজুলীৰ নঙকঙমোঙ বীলৰ ওচৰলৈ আহি তেওঁ দিহিঙমুখত(বৰ্তমানৰ পশ্চিম মাজুলী অঞ্চল) কোঠ দি থকা চুতীয়াক আক্ৰমণ কৰিবলৈ সেনা পঠায়। যুদ্ধৰ নেতৃত্বত থকা বৰগোহাঁয়ে চুতীয়া সেনাক দিহিং মুখৰ পৰা পুবলৈ ঠেলি নিয়ে আৰু লাচাই-টাই নামৰ এজনক চুতীয়াৰ পৰা সংগ্ৰহ কৰা বৰ-নাঁৱত উঠাই ৰজাৰ ওচৰলৈ পঠায়। সেই সময়ত ৰজা বীলৰ পৰা আগ বাঢ়ি আহি চেৰুৱাকতা নামৰ অঞ্চল এটাত আছিল। চুহুংমুঙে লাচাই-টাইক যুদ্ধৰ খবৰ লয়। লাচাই-টাই ৰজাক জনাই যে চুতীয়া সৈন্য লুইত(টিলাও) নৈ ওচৰৰ অঞ্চলৰ লগতে ডিব্ৰুমুখৰ(চোপ-নাম-টিফাও) পানীত কোঠ পাতি আছে।<ref>Deodhai Assam Buranji, p. 17.</ref> ইয়াৰ পাছতে হয়টো আগতে উল্লেখ কৰি অহা ডিব্ৰুগড় ৰণখন সংঘটিত হয়।
* ডিব্ৰু-মুখ/ডিব্ৰুগড়ৰ ৰণ
১৫২৩ চনৰ কাতি মাহত চুহুংমুঙৰ আদেশত ফ্ৰাচেনমুঙ বৰগোহাঁই আৰু কিঙলুন বুঢ়াগোহাঁই ৰাজমন্ত্ৰীয়ে নিজৰ সমস্ত সৈন্য বাহিনী লয় ডিব্ৰুমুখলৈ আগ বাঢ়ি আহি তাত এটা গড় নিৰ্মাণ কৰে। চুহুংমুঙে চৰাইদেউ লৈ আহি ভগৱানৰ ওচৰত বলি আগ বঢ়ায়। ১৫২৩ চনৰ আঘোণ মাহত চুহুংমুঙে সৈন্য বাহিনী লয় আগ বাঢ়ি চেঁচামুখত কোঠ দিয়ে। নীতিপালে গড় বন্ধাৰ খবৰ পাই শদিয়াৰ পৰা লাৰুপাৰা(বৰ্তমান চাবুৱাৰ ওচৰৰ) লৈ আগ বাঢ়ি আহে। তাৰ পৰা তেওঁ শত্ৰুক দেশৰ পৰা খেদিবলৈ বুঢ়া বৰুৱাৰ নেতৃত্বত ডিব্ৰুমুখ লৈ সৈন্য বাহিনী পঠিয়ায়। সম্ভৱতঃ এজন ডিব্ৰু উপত্যকাৰ শাসনকৰ্তা আছিল। চুতীয়া সেনাপতি জনে ৰজাৰ আদেশ মতে ডিব্ৰুগড় আক্ৰমণ কৰে। আনপিনে চুহুংমুঙেও ডিব্ৰুমুখলৈ আহি যুদ্ধত ভাগ লয়। ফ্ৰাচেনমুঙ বৰগোহাঁই আৰু কিঙলুন বুঢ়াগোহাঁই ৰাজমন্ত্ৰীয়ে একলগ হৈ পথে দি আগ বাঢ়ি চুতীয়াৰ নৌ বাহিনীক আক্ৰমণ কৰে। চুতীয়াৰ নৌ সেনাৰ নেতৃত্বত আছিল কাচিতৰা, চুলুকী চেতিয়া (GC Baruaৰ বুৰঞ্জীত এলেঙী চেতিয়া বুলি কোৱা হৈছে) আৰু বৰপাত্ৰ নামৰ তিনিজন সেনাপতি। বৰপাত্ৰ জন সম্ভৱতঃ সোৱণশিৰি উপত্যকাৰ তথা হাবুঙৰ শাসনকৰ্তা আছিল, যিজনক তামৰ ফলিত হাবুঙাধিপতি বৃহৎ পাত্ৰ বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। কাচিতৰা আছিল লুইত উপত্যকাৰ শাসনকৰ্তা। যুদ্ধত চুতীয়া সেনা পৰাস্ত হয়। পিছ দিনা চুহুংমুঙ ৰজাই গড়ত থকা সকলো মন্ত্ৰী ডাঙৰীয়া আৰু সেনাক লগত লৈ আগ বাঢ়ি সোণাৰী অঞ্চলত (বৰ্তমান কাকপথাৰ অঞ্চল) সোমায়। <ref>Deodhai Assam Buranji, p. 17.</ref>
* নীতিপালৰ সন্ধি প্ৰস্তাৱ
ইয়াকে দেখি নীতিপালে আহোম ৰজা লৈ কটকীৰ সৈতে কিছুমান উপহাৰ পঠায়। উপহাৰ সমূহৰ মাজত আছিল সোণৰ কাণফুলী/কেৰু(তং-ৰু-খাম), সোণোৱালী মেখেলা(চিন-খাম), কপাহী কাপোৰ(ফ্ৰা-নোন), ৰূপৰ বিচনা(থা-কা-ঙেন), পাটি, ইত্যাদি। সকলো উপহাৰ গ্ৰহণ কৰিও চুহুংমুঙে চুতীয়া ৰাজ সম্পদ(সোণ-ৰুপৰ মেকুৰী, সোণ-ৰুপৰ ছত্ৰ, ৰাজকীয় খাট আৰু ৰাজ দণ্ড), ১০টা দতাল হাতী, এজনী মাখুন্দী হাতী আৰু এজনী ছোৱালী বিচাৰি পঠায়। নীতিপালে ছোৱালী আৰু হাতী দিবলৈ মান্তি হয় যদিও ৰাজকীয় সম্পদ পূৰ্বপুৰুষৰ সম্পত্তি বুলি দিবলৈ নিবিচাৰে। ইয়াৰ বিপৰীতে এক মাহৰ পাছত সোণ-ৰুপৰ জাপি(কোপ-খাম-ঙেন), সোণৰ তেমি(খোপ-খাম), সোণৰ তোম(লিউ-খাম), সোণৰ ছত্ৰ (চাং-খাম), সোণৰ খাৰু(মাউ-খাম), সোণৰ ভৰিৰ খাৰু(খু-টিন-খাম), হাতী, ঘোঁৰা, হাতীৰ দাতৰ পাটি, কটাৰী আৰু পানীকমলী কাপোৰ দি পঠায়। সমান্তৰাল ভাৱে নীতিপালে লুইতৰ পাৰত এটা দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰিবলৈ লয় আৰু তাতে থাকে। দুৰ্গ নিৰ্মাণৰ কথা শুনি, ৰাজসম্পদ নাপায় আৰু লগতে উপহাৰৰ মাজত কটাৰী দেখি চুহুংমুঙ ৰজাই শদিয়াপুৰ আক্ৰমণ কৰিবলৈ নিৰ্ণয় কৰে।<ref>Deodhai Assam Buranji, p. 18.</ref>
* শদিয়াৰ ৰণ
১৫২৪ চনৰ বহাগত লুইত নৈ পাৰ হৈ শদিয়া(সধয়াপুৰ) আক্ৰমণ কৰে। [[ব'হাগ বিহু|ব'হাগ মাহৰ বিহুৰ দিনা]] [[শদিয়া]] আক্ৰমণ কৰা হৈছিল। বিহুৰ দিনা শদিয়াৰ চাৰি শালত বৰ-বলি আয়োজন কৰা হয়, যʼত [[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]] পূজাৰীৰ বাহিৰে অন্য লোকে হাতত অস্ত্ৰ লোৱাতো বৰ্জিত আছিল। আজিও এই বৰবলিৰ নিয়ম শদিয়া অঞ্চলৰ থান সমূহত পালন কৰা হয়। সেই সময়ত সৌমাৰ খণ্ডত একমাত্ৰ চুতীয়া সকলৰ মাজত হে খাৰ-বাৰুদ বা হিলৈ-বৰটোপৰ প্ৰচলন আছিল। সেই বাবে হয়তো আক্ৰমণকাৰী সকলে বিহুৰ বতৰত আক্ৰমণ কৰিবলৈ নিৰ্ণয় কৰি লৈছিল। বুৰঞ্জী সমূহৰ মতে সেই সময়ত নীতিপালে পুখুৰী এটাও খন্দাই আছিল। শদিয়াৰ দুৰ্গত কৰা আক্ৰমণ সহিব নোৱাৰি নীতিপাল চন্দনগিৰি লৈ গুচি আহে আৰু কাচিতৰা দৈথাং পৰ্বতত উঠে।<ref>Deodhai Assam Buranji, p. 19.</ref>
* চন্দনগিৰি আৰু দৈথাং পৰ্বতৰ ৰণ
চুহুংমুঙে শদিয়াৰ বৰনগৰত থাকি ফ্ৰাচেংমুঙ বৰগোহাঁই আৰু কিঙলুন ৰাজমন্ত্ৰীক(বুঢ়াগোহাঁই) চন্দনগিৰি লৈ আক্ৰমণ কৰিবলৈ পঠায়। আনহাতে কনচেং ধনুদাৰী গোহাঁইক (চাও-চঙ কুঙ-ৰিণ) কাচিতৰাৰ লগত যুঁজিবলৈ দৈথাং পৰ্বতলৈ পঠায়। ইফালে চুতীয়া ৰজাৰ তামুলী গজৰাই বৰুৱাক আহোম বাহিনীয়ে বন্দী কৰে আৰু চুতীয়া ৰজা ৰাণীৰ আত্মগোপন স্থান প্ৰকাশ কৰিবলৈ বাধ্য হয়।<ref>Bhuyan, S.K.,''Assam Buranji(SM)'',p.10</ref> পিছত তেওঁ আহোম বিষয়াসকলক জনাইছিল যে চুতীয়া ৰজা ৰাণীয়ে চন্দনগিৰিৰ এটা পাহাৰীয়া নৈৰ ওচৰত আশ্ৰয় লৈছে। চন্দনগিৰি পৰ্বতত উঠিবৰ কাৰণে আহোম সেনাই আপ্ৰাণ চেষ্টা চলাইও সফল নহয়। চুতীয়া সেনাই ওপৰৰ পৰা শিল বগৰাই আৰু দলিয়াই বহুতো আক্ৰমণকাৰীৰ বধ কৰে। সাতসৰী আৰু অসম বুৰঞ্জীৰ (SM)ৰ পৰা জনা যায় যে সেই সময়ত [[সতী সাধনী|সাধনী ৰাণী]] গৰ্ভৱতী আছিল। GC Baruaৰ আহোম ভাষাৰ বুৰঞ্জীত ৰাণী/কোঁৱৰী গৰাকীক নাঙ-লুং কোৱা হৈছে। লগতে উল্লেখ আছে ৰজা আৰু তেওঁৰ পুত্ৰ। যিহেতু নাঙ-লুঙৰ অৰ্থ ৰাণী নে কোঁৱৰী সঠিক কয় ক'ব নোৱাৰি গতিকে এই তিনি গৰাকী লোক নাইবা ধীৰনাৰায়ণ, সাধনী আৰু নীতিপাল/সাধকনাৰায়ণ বা নীতিপাল, সাধনী আৰু তেওঁৰ পুত্ৰ হ'ব পাৰে। উল্লেখযোগ্য যে নীতিপাল সাধনীৰ বিয়া ১৫১২ৰ আগতেই হৈ গৈছিল কাৰণ অসম বুৰঞ্জী(SM)ৰ অনুসৰি ১৫১৩ চনত ধীৰনাৰায়ণক আহোমৰ বিষয়ে তেওঁৰ জোঁৱায়েকে খবৰ দিছিল। সাধনী আৰু নীতিপালৰ লগতে ১২০ গৰাকী কোঁৱৰীয়েও শিলা কুচাই বিৰোধী পক্ষৰ সৈনিকক মাৰে। আহোম সৈন্য চন্দনগিৰি পৰ্বতত উঠিবলৈ সক্ষম নহৈ পিছুৱাই আহিব লগাত পৰে আৰু এজন চুতীয়া সৈনিকক লগত ধৰি আনে। ইয়াৰ পাছত আক্ৰমণকাৰী সকলে ৰননীতি কৰি পৰ্বতৰ তিনিফালে বেৰি ধৰিব লয়। চাও ৰু-পক আৰু কিছু লোক ঘিলা গছৰ সহায়ত চন্দনগিৰি পাহাৰত উঠিল, কিন্তু মানুহ নেদেখিলে। আগ বাঢ়ি গৈ এখন গাঁও পালে আৰু তাত দুকুৰিমান মানুহ দেখিলে। চুতীয়া বুৰঞ্জী অনুসৰি ফ্ৰাচেংমুঙ বৰগোহাঁই কিছু লোকক ঘিলা গছত উঠি [[ঢোল]] বজাবলৈ আদেশ দিয়ে। হয়তো এই সকল আগতে ধৰি অনা চুতীয়া বন্দী আছিল। আগৰ দিনত ঢোল বজোৱাটো যুদ্ধত জয়ৰ প্ৰতীক আছিল। ঢোল বজাই বিজয়ৰ কথা জনাই দিয়া হয়। সেই বাবে পাহাৰৰ ওপৰত উঠি থকা ৰজা ৰাণীয়ে বিহুৰ বতৰত ঢোলৰ মাত শুনি বাহিৰলৈ উলাই আহে আৰু তিনিও ফালৰ পৰা শত্ৰুৰ আক্ৰমণৰ বলি হয়। নীতিপালক আহোম সেনাই বৰদ্বাৰত দেখিলে।
তথাপিও চুতীয়া সেনানী যি সকল আছিলে সেই সকলে আকৌ শিল দলিয়াই কিছু শত্ৰুক মাৰিলে।নীতিপালে শত্ৰুৰ গালৈ কাড় মাৰিবলৈ লয় যদিও বিৰোধী পক্ষৰ জানমোঙখাম হাতীবৰুৱাৰ (ফু-কে-চং) কাড় লাগি মৃত্যু বৰণ কৰে। সাধনীয়ে নিজৰ মহিলা সৈন্য বাহিনীক লগত লয় যুঁজ দিয়ে যদিও শেষত পৰাস্ত হৈ চন্দনগিৰিৰ পৰা জাপ মাৰে। প্ৰায় সংখ্যক বুৰঞ্জীত সাধনীয়ে আত্মবলিদান কৰিছিল বুলি আছে যদিও গোপাল চন্দ্ৰ বৰবৰুৱাৰ টাই ভাষাৰ বুৰঞ্জীত ৰাণীৰ (নাঙ-লুং) গাত যাঠি লাগিছিল বুলি উল্লেখ আছে। যিকি নহওক এই তথ্য পৰাও ৰানী সাধনীয়ে আত্মসমৰ্পণ নকৰি শত্ৰুৰ বিৰুদ্ধে যুঁজ দিয়াৰ কথাহে পোহৰলৈ আনে, কাৰণ আত্মসমৰ্পণ কৰা হ'লে তেওঁক যাঠি মাৰি আক্ৰমণ কৰা নহ'ল হয়। আনপিনে কাচিতৰাক কনচেঙে দৈথাং পৰ্বতত পৰাস্ত কৰে। <ref>Deodhai Assam Buranji, p. 19.</ref>
[[File:Statue of Queen Sadhani Narayan.jpg|thumb|চুতীয়া বংশৰ শেষ ৰাণী বীৰাঙ্গনা সাধনী নাৰায়ণীৰ প্ৰতিমূর্তি]]
===ৰাজ্য পতনৰ পৰবৰ্তী পৰিস্থিতি===
চুতীয়া ৰজা নীতিপাল, তেওঁৰ পুত্ৰ আৰু কাচিতৰা তিনিওৰে মূৰ চন্দগিৰি আৰু দৈথাঙৰ পৰা কাটি আনি শদিয়াত থকা চুহুংমুঙৰ আগত প্ৰস্তুত কৰা হয়। দেওধাই বুৰঞ্জীৰ মতে সাধনীৰ মূৰটো কাটি অনা হৈছিল। ৰজা আৰু পুত্ৰৰ মূৰ কেইটা নচোৱাই পৰ্বতত মুণ্ডামালা বান্ধি শেষত চৰাইদেউৰ শালৰ খটখটিত পোতি থোৱা হয়। অসম বুৰঞ্জী(SM)ৰ মতে আহোম সেনাই সাধনীৰ মৃত শৰীৰৰ পৰা কঁকালত পিন্ধা সোণৰ কঙ্কালি লয় আনি শদিয়াৰ থানলৈ আনিছিল, কিন্তু তাত কিছুমান চুতীয়াই আক্ৰমণ কৰি লাপিত ফাংত্যাং দেওধাই নামৰ এজনক বধ কৰিছিল। Edward Gaitৰ A History of Assamত উল্লেখ কৰা মতে ৰাণীৰ মৃত্যু যাঠী লাগ হৈছিল। GC Baruaৰ Ahom Buranjiত ৰাণীৰ(নাঙ-লুং) বিষয়ে দিয়া আছে যদিও এই অংশৰ অনুবাদ দিয়া হোৱা নাই। অংশটোত "টিং" শব্দৰ উল্লেখ চাই ক'ব পাৰি যে ইয়াতো ৰাণীৰ গাত "যাঠী" লগাৰ কথাই উল্লেখ আছে। "পুৰণি অসম বুৰঞ্জীৰ অনুসৰি কোঁৱৰী কিছুমানক কাটিছিল আৰু কিছুমানক ধৰি আনিছিল<ref>Goswami, Hemchandra,"Purani Assam Buranji, p. 42</ref>। অন্য বুৰঞ্জী সমূহত এই অংশত ৰানী সাধনীৰ(নাঙ-লুং) কথ উল্লেখ কৰা হোৱা নাই।
===চুতীয়া ভূমিৰ বিতৰণ===
শদিয়া ৰাজধানী শাসন কৰিবলৈ ফ্ৰাচেংমুঙ বৰগোহাঁইক তিনিশ সৈনিক দিয়া হৈছিল। শদিয়া আৰু দিহিং অঞ্চলত নতুনকৈ আহোম ৰাজ্যৰ মানুহ আনি থাকিবলৈ দিয়া হয়। চুতীয়া ৰাজ্যৰ প্ৰদেশ সমূহ ভাল দৰে শাসন কৰিবলৈ বহুতো নতুন পদবী সৃষ্টি কৰা হয়। ১৫২৬ চনত চাওচেং কুঙৰিন (ধনুধৰিয়া গোহাঁই) কনচেঙক থাওমৌঙ মৌঙ-তেও (ভটিয়লীয়া গোহাঁই বা নামনিয়াল সন্দিকৈ<ref>Satsari Buranji, p.62</ref>) পতা হয়। এইজনক হাবুঙ অঞ্চলত ৰখা হয় আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ উত্তৰ পাৰৰ বিশ্বনাথৰ, লখিমপুৰ আৰু ধেমাজি শাসন কৰিবলৈ দিয়া হয়। একেই বছৰতে থাওমৌঙ বানলুং (বানলুঙীয়া গোহাঁই) খেওখেনক থাওমৌঙ লৌঙ-ক্লং (দিহিঙীয়া গোহাঁই) পতা হয়। সেই সময়ত দিহিং নৈ পাটকাইৰ পৰা ডিগবৈ, দিহিং-পাটকাই অৰণ্য, তিপাম, নাহৰকটীয়া, মৰাণহাট, চেপন, বকতা, চৰগুৱা হৈ ব্ৰক্ষ্মপুত্ৰৰ সমান্তৰাল ভাৱে বৈ গৈ পশ্চিম মাজুলী/বোকাখাত অঞ্চলত ব্ৰক্ষ্মপুত্ৰত পাৰিছিল। এইজন গোহাঁইক দিহিং প্ৰদেশ অৰ্থাৎ মাজুলী, উত্তৰ শিৱসাগৰ, ডিব্ৰুগড় আৰু দক্ষিণ তিনিচুকীয়া লৈকে শাসন কৰিবলৈ দিয়া হয়।
১৫২৬ চনত হোৱা চুতীয়া বিদ্ৰোহৰ ফলত ডিব্ৰুগড়ত নতুন এখন প্ৰদেশ গঠন কৰি ১৫২৭ত চাওলুং চুলিঙক শাসনকৰ্তা হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়, যাতে ১৫২৬ৰ দৰে শদিয়া অঞ্চলত পুনৰ বিদ্ৰোহ হ'লে ডিব্ৰু প্ৰদেশৰ সেনাই শদিয়া বাহিনীৰ সহযোগ কৰিব পাৰে। ইয়াৰ উপৰিও একেই সময়তে কিংলুন বুঢ়াগোহাঁইক "থাও-মুঙ-বঙেন" পাতি তিনিচুকীয়া অঞ্চল শাসন(সোণাৰীৰ পৰা লুইতৰ লৈকে) কৰিবলৈ দিয়া হয়। শদিয়াৰ মহং (নগা পাহাৰৰ মহঙতকৈ পৃথক) অঞ্চলৰ লোণৰ খাট ৰক্ষা কৰিবলৈ "থাও-মুঙ-বক্লাঙ" বা হাটখোৱা গোহাঁই নিযুক্ত কৰা হৈছিল। বুৰঞ্জীৰ পৰা জনা যায় যে ১৫২৯ চনত হোৱা চুতীয়া বিদ্ৰোহত দুয়োজন গোহাঁই (ফ্ৰাচেংমুঙ বৰগোঁহাই আৰু কিংলুন বুঢ়াগোহাঁই) একেলগে শদিয়া-তিনিচুকীয়া অঞ্চলতে শাসন কৰি আছিল। একেই বছৰৰে(১৫২৭) শেষৰ পিনে কনচেঙক ভটিয়লীয়া গোহাঁইৰ পৰা নতুন পদবী "চাও-চেঙলুং"(ৰাজমন্ত্ৰী) দিয়া হয়<ref>Barua, Gopal Chandra, ''Ahom Buranji'', p.61</ref>। পূৰ্বতে ৰাজমন্ত্ৰী পদবীটো বৰগোঁহাই বা বুঢ়াগোহাঁই এজনক দিয়া হৈছিল। ৰাজমন্ত্ৰী পাতি চুহুংমুঙে কনচেঙক দুয়োজন গোহাঁইৰ লগত একেই শাৰিতে ৰাখি সমমৰ্যাদা দিছিল।
চুতীয়াৰ বৰপাত্ৰ পদবীটো চুহুংমুঙৰ দিনটো অব্যাহত আছিল। চুক্লেংমুঙ(চুহুংমুঙৰ পুত্ৰ) ৰজাৰ দিনত চুতীয়াৰ বৰপাত্ৰ এজনৰ সমৰ্থন পাই হাবুঙৰ ব্ৰাহ্মণ মুখিয়াল এজনে বিদ্ৰোহ কৰে। ফলত যুদ্ধ এখন হয় য'ত বৰপাত্ৰ জনৰ মৃত্যু হয় আৰু ব্ৰাহ্মণজন বেহাৰলৈ পলাই যায়<ref> সুকুমাৰ মহন্তৰ ঘৰত পোৱা অসম বুৰঞ্জী, ২৫ পৃষ্ঠাত আছে-"সেই সময়ত ৰজা দাই ধৰিলে, বোলে-'চুটিয়া মাৰি ভূঞা বিলাকক মাৰি-কাটি বুপা ৰজায়ে ময়েহে ৰাজ্য লৈছো। বামুণে যে ৰজা হয় চুটিয়াৰ বৰপাত্ৰকনো কিহলৈ থৈছোঁ?' এহি বুলি বৰপাত্ৰক মাৰিলে, বামুণকো মাৰিব চালে, সপুত্ৰবান্ধৱে বেহাৰলৈ পলাই গেʼল। " </ref>। এই বৰপাত্ৰ জন হয়টো পুৰণি চুতীয়া বৰপাত্ৰ জনেই আছিল (ডিব্ৰাৰুগড় ৰণত আত্মসমৰ্পণ কৰিব পাৰে) বা একেই পৰিয়ালৰ লোক আছিল। তেওঁৰ মৃত্যুৰ পাছতে হয়টো "চাও-চেঙলুং" আৰু "বৰপাত্ৰ" উপাধি দুটা মিলি "বৰপাত্ৰগোঁহাই" হিচাপে জনাজাত হয়।<ref>[https://www.jstor.org/stable/3516963?read-now=1&seq=18#page_scan_tab_contents Guha, Amalendu, ''The Ahom Political System: An Enquiry into the State Formation Process in Medieval Assam (1228-1714)'',p. 20,''It appears that the noble designation of Barpatragohain was borrowed from the civil list of Habung where the local ruler, a dependent of the Chutia king, had the title of Vrihatpatra''.]</ref>
এই সকলো কথাৰ পৰা সহজে ধৰিব পাৰি যে চুহুংমুঙে পূৰ্বৰ চুতীয়া বিষয়া সকলৰ ঠাইতেই একো একোটা নতুন পদবী গঠন কৰিছিল। চুতীয়া বৰপাত্ৰৰ ঠাইত প্ৰথমতে ভটিয়লীয়া গোহাঁই আৰু পাছলৈ বৰপাত্ৰ গোহাঁই, মাণিক চন্দ্ৰ বৰুৱাৰ ঠাইত দিহিঙীয়া গোহাঁই, ডিব্ৰুৰ বুঢ়া বৰুৱাৰ ঠাইত চাওলুং চুলিঙ আৰু শদিয়া-তিনিচুকীয়াত কাচিতৰা বৰুৱা বা ৰজাৰ ঠাইত দুয়ো প্ৰমুখ গোহাঁই। ইয়াৰ পাছত দিহিঙৰ পাৰৰ বকতাত নতুন ৰাজধানী এখন নিৰ্মাণ কৰা হয়।<ref>Ahom Buranji(GC Barua), p.64</ref>
[[File:Old course of Dihing river.jpg|thumb|মেপত দিহিং নৈৰ ১৬ শতিকাৰ পুৰণি সুতি দেখোৱা হৈছে। এই সময়ত চৰগুৱা, বকতা, নামৰূপ আৰু তিপাম দিহিঙৰ দক্ষিণ পাৰত অৱস্থিত আছিল]]
==ৰাজ্যৰ প্ৰশাসনিক আৰু সামৰিক ব্যৱস্থা==
==চুতীয়া ৰাজ্যৰ স্থাপত্য আৰু কীৰ্তিচিহ্ন==
==চুতীয়া ৰাজ্যত পোৱা সম্পদ==
চুতীয়া ৰাজ্যৰ পৰা কমাৰ, সোণাৰি, কমাৰ, কুমাৰ, কহাৰ, তাতি, খনিকৰ, বাঢ়ৈ, বামুণ, কায়স্থ, গণক, কলিতা, ইত্যাদি বহুতো ভিন্ন ভিন্ন বৃক্তিকৰ লোক পোৱা গৈছিল। ইয়াৰ বহুতো লোকক ৰজাই নিজৰ ৰাজধানী লৈ লয় আনে। চুতীয়াৰ বাহিৰে মিচিং, দেউৰী, কিছু মৰাণ আৰু কোচ জনগোষ্ঠীৰ লোকো চুতীয়া ৰাজ্যৰ নাগৰিক আছিল। তাৰে চুতীয়া ৰাজ্যৰ মিচিং সকলক "চুতীয়া মিৰি" কোৱা হৈছিল যি সকল আজিৰ দিনৰ বাৰগাম মিচিং যেনে দলে, পেগু, পায়েং, টাইদ, ইত্যাদি। চুতীয়া ৰজাৰ শুকান মাংসৰ ভৰালী জন কোচ লোক আছিল। তিনি হাজাৰ চুতীয়া কমাৰক চুহুংমুঙ ৰজাই যোৰহাট জিলাৰ বছাৰ পিনে আৰু তাৰে উজনি অঞ্চলত বহুৱাইছিল<ref>Sarma, Benudhar, ''Maniram Dewan, p.287</ref>। বন্দী হোৱা লোকৰ পৰা বিভিন্ন "চেতিয়া" খেল/বংশও সৃষ্টি কৰা হয়। ইয়াৰ বাহিৰে শদিয়াত বহুতো সম্পদ যেনে সোণৰ মাইহাং, কেকুৰা দোলা, কলাই খাৰ, সোণৰ তিনিচুকীয়া সিংহাসন, খাট, ভোগজৰা, বেলা, জাপি, পিকদান, আৰোৱান, দবা, কালি, হিলৈ, বৰটোপ (মিঠাহুলোং), হিলৈ-তোলা চৰা নাও, চুতীয়া ধেনু, বৰধেনু, বাৰু-বৰ্চা, ইত্যাদি পোৱা গৈছিল। বহুতো ঘোৰা, গৰু-মʼহ আৰু হাতীও লাভ কৰা হৈছিল। সম্পদ সমূহ শদিয়াৰ পৰা দিহিং নৈয়ে দি ৰাজধানী লৈ অনা হয় আৰু পাছলৈ চাৰিং অঞ্চলত ৰখা হয়। এখিনি চুতীয়া লোকক চাৰিঙত পাতি নাওবৈচা খেল সৃষ্টি কৰে, য'ৰ পৰা পাছলৈ শেনচোৱা, তাঙোন ধৰা, বচোৱাল বোৱা, ইত্যাদি খেলৰ সৃষ্টি হয়। এই নাওবৈচা সকলে চুতীয়া ৰাজ্যৰ পৰা পোৱা চৰানাও চলাই। একেধৰণে এখিনি লোকক লয় হিলৈধাৰী ফৈদ গঠন কৰা হৈছিল। চুতীয়া ৰাজ্য দখল কৰা পাছত আহোম সকলে প্ৰথম বাৰৰ বাবে মিৰি, মিচিমি, আবৰ, দফলা, ইত্যাদি পাহাৰীয়া জাতিৰ সম্পৰ্কত আহে।<ref>Satsari Assam Buranji,p.14, 61</ref>
==ৰজা সকলৰ তালিকা==
{|class="wikitable"
|+ '''ৰজাৰ তালিকাত'''
|-
! #
! বছৰ
! ৰাজত্ব কাল
! নাম
! অন্য নাম
|----
| ১.
| ১১৮৭ - ১২২০
| ৩৩ ব
| বীৰপাল
| গয়াপাল
|----
| ২.
| ১২২০ - ১২৫৫
| ৩৫ ব
| [[ৰত্নধ্বজপাল]]
| গৌৰীনাৰায়ণ
|----
| ৩.
| ১২৫৫ - ১২৭০
| ১৫ ব
| বিজয়ধ্বজপাল
| শিৱনাৰায়ণ
|----
| ৪.
| ১২৭০ - ১২৮৫
| ১৫ ব
| বিক্ৰমধ্বজপাল
| জগতনাৰায়ণ
|----
| ৫.
| ১২৮৫ - ১৩০৫
| ২০ ব
| গৌৰধ্বজপাল
| প্ৰমত্তনাৰায়ণ
|----
| ৬.
| ১৩০৫ - ১৩২৫
| ২০ ব
| শঙ্খধ্বজপাল
| হৰিনাৰায়ণ
|----
| ৭.
| ১৩২৫ - ১৩৪৩
| ১৮ ব
| ময়ূৰধ্বজপাল
| গোলোকনাৰায়ণ
|----
| ৮.
| ১৩৪৩ - ১৩৬০
|১৭ ব
| জয়ধ্বজপাল
| বজ্ৰনাৰায়ণ
|----
| ৯.
| ১৩৬০ - ১৩৮০
| ২০ ব
| কৰ্মধ্বজপাল
| নন্দেশ্বৰ/নন্দিনৃপ
|----
| ১০.
| ১৩৮০ - ১৪০০
| ২০ ব
| সত্যনাৰায়ণ
| ৰত্ননাৰায়ণ
|----
| ১১.
| ১৪০০ - ১৪১৫
| ১৫ ব
| লক্ষ্মীনাৰায়ণ
| ধৰ্মনাৰায়ণ
|----
| ১২.
| ১৪১৫ - ১৪৩০
| ১৫ ব
| দুৰ্লভনাৰায়ণ
|
|----
| ১৩.
| ১৪৩০- ১৪৪৫
| ১৫ ব
| মুক্তধৰ্মনাৰায়ণ
|
|----
| ১৪.
| ১৪৪৫ - ১৪৬৫
| ২০ ব
| প্ৰত্যক্ষনাৰায়ণ/প্ৰতাপনাৰায়ণ
|
|----
| ১৫.
| ১৪৬৫ - ১৪৮০
| ১৫ ব
| যশনাৰায়ণ
|
|----
| ১৬.
| ১৪৮০- ১৫০০
| ২০ ব
| পুৰন্দৰধ্বজপাল
| পুৰন্দৰনাৰায়ণ
|----
| ১৭.
| ১৫০০ - ১৫২২
| ২২ ব
| ধৰ্মধ্বজপাল
| [[ধীৰনাৰায়ণ]]
|----
| ১৮.
| ১৫২২ - ১৫২৪
| ২ ব
| নীতিপাল/নিত্যপাল
| চন্দ্ৰনাৰায়ণ
|}
==চুতীয়া ৰাজ্যৰ হিলৈ-বৰতোপৰ প্ৰচলন==
হিলৈ-বৰতোপ চুতীয়া ৰাজ্যৰ এক মূল্যৱান উন্নত অস্ত্ৰ আছিল। এই ৰাজ্যৰ হিলৈ-বৰতোপৰ প্ৰচলনৰ কথা বহুতো ঐতিহাসিক তথ্য পোৱা যায়। বুৰঞ্জী সমূহত উল্লেখ কৰা মতে আহোম ৰজাই চুতীয়া ৰাজধানী শদিয়াৰ পৰা আন সম্পদৰ লগতে হিলৈ<ref>Bhuyan, S.K,"Deodhai Assam Buranji", p. 126</ref><ref>Bhuyan, S.K,"Assam Buranji(SM), p.10</ref><ref>হিতেশ্বৰ বৰবৰুৱা, আহোমৰ দিন, p.49</ref> আৰু হিলৈ তোলা চ'ৰানাও উদ্ধাৰ কৰিছিল।<ref>Phukan, Kasinath Tamuli, "Assam Buranji",p.17-18</ref> মনিৰাম দেৱানৰ লেখনীৰ মতে "মিঠা হুলং" বৰটোপ টো চুতীয়া সকলৰ পৰা লোৱা হৈছিল।<ref>Sharma, Benudhar.''Maniram Dewan, p.289.''</ref> তেওঁ লিখিছে, ''"ওপৰত যিকেইটা তোপৰ নাম দিয়া হৈছে তাৰ ভিতৰত মিঠাহোলোং বোলাবিধ পোন-প্ৰথমতে দিহিঙ্গীয়া ৰজাই চুতীয়া ৰজাৰ পৰা পায়।"'' চুতীয়া ৰাজ্যৰ পৰা দিহিঙ্গীয়া ৰজাই ৩০০০ চুতীয়া কমাৰক গোলাঘাট-যোৰহাট জিলাত সংস্থাপিত কৰি বৰটোপ-হিলৈ, ইত্যাদি বনাবলৈ আদেশ দিছিল। মনিৰাম দেৱানে উল্লেখ কৰিছে, ''"তেওঁ বিলাকৰ(চুতীয়াৰ) পৰা ভালেমান দোলা, কালী,...,হিলৈ আৰু কলাই খাৰৰ(gunpowder) বাদেও অসংখ্য কমাৰ কাম কৰা মানুহ বন্দী কৰি আনে। ৰজাই তেওঁবিলাকৰ কিছুমানক বচাৰ পিনে আৰু কিছুমানক উজনিৰ পিনে বহুৱালে আৰু কমাৰ শাল পতাই লো-দা-কটাৰী, হিলৈ, বৰতোপ আদি গঢ়িবলৈ আহিলাপাতি যতাই দিলে। তেওঁ বিলাকৰ ভিতৰত কামৰ ভাল-বেয়া চাবলৈ হাজৰিকা, শইকীয়াও পাতি দিলে। দিহিঙ্গীয়া ৰজাৰ দিনৰ পৰাহে অসম ৰাজ্যত(আহোম ৰাজ্যত) কমাৰৰ খেল আৰু ব্যৱসায় চলন্তি হয়। দিহিঙ্গীয়া ৰজাৰ দিনত অসমত ৩০০০ কমাৰ আছিল।"''
ইতিহাসবিদ হিতেশ্বৰ বৰবৰুৱাই নিজৰ গ্ৰন্থ "আহোমৰ দিন"ত উল্লেখ কৰা মতে চুহুংমুঙৰ দিনত চুতীয়াৰ পৰা বৰতোপ-হিলৈ অধিকাৰ কৰাৰ পাছৰপৰাহে আহোম ৰজাসকলে অসমত আগ্নেয় অস্ত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ ধৰে।<ref>হিতেশ্বৰ বৰবৰুৱা, আহোমৰ দিন, p.451</ref> চুতীয়াৰ পৰাজয়ৰ পাছত গৌড় ৰাজ্যৰ সেনাই ১৫২৭ আৰু ১৫৩২ত দুবাৰকৈ অসম আক্ৰমণ কৰিছিল। এই যুদ্ধত গৌড় সেনাই হিলৈ-বৰটোপ ব্যৱহাৰ কৰিছিল যদিও আহোম সেনাই কেৱল ধেনু কাঁড় হে ব্যৱহাৰ কৰিছিল। অৱশ্যে এই যুদ্ধতো আহোম সেনাই বহুতো হিলৈ-বৰটোপ উদ্ধাৰ কৰিছিল।<ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji", p. 61-68</ref> ১৫৩৬ চনত নগা বিৰুদ্ধে হোৱা ৰণত প্ৰথম বাৰৰ বাবে আহোম সৈন্যৰ হাতত বৰটোপ থকা কথা উল্লেখ পোৱা যায়।<ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji", p. 75</ref> তদুপৰি আহোম সেনাই ১৬১৭ চনত মোগলৰ বিৰুদ্ধে হে প্ৰথম বাৰৰ বাবে হিলৈ-বৰটোপ ব্যবহাৰ কৰিব লৈছিল বুলি জনা যায়<ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji", p. 75</ref>।
নাওবৈচা ফুকনৰ বুৰঞ্জীত উল্লেখ কৰা মতে খোৰা ৰজাৰ দিনত(১৫৫২-১৬০৩) প্ৰথম বাৰৰ বাবে চুতীয়া লোকক নিযুক্তি দি হিলৈদাৰী ফৈদ গঠন কৰা হৈছিল।<ref>নাওবৈচা ফুকনৰ বুৰঞ্জী, p.55</ref><ref>The Chutiyas being expert warrior knew the use of matchlocks. After their subjugation, the Chutiyas were, therefore engaged in manufacturing matchlocks and they became prominent in the ''Hiloidhari-Khel'' (guild for manufacturing matchlocks)"{{harvcol|Dutta|1985|p=30}}</ref> হেমকোষ অভিধানত চুতীয়া সকলৰ হিলৈক "চুতীয়া হিলৈ" বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। বৃটিছৰ ১৮৯১ চনৰ লোকপিয়লত "হিলেদাৰী"ৰ বাহিৰেও "চুতীয়া-হিলৈদাৰী" বুলি এটা পৃথক খেল/শ্ৰেণীৰ উল্লেখ কৰা হৈছে। এই সকলে হয়টো ৰণত "চুতীয়া হিলৈ" ব্যৱহাৰ কৰিছিল।<ref>[https://books.google.co.in/books?id=YvV-VI_2YRkC&pg=PR67&dq=sutiyahilaidari&hl=en&newbks=1&newbks_redir=0&source=gb_mobile_search&sa=X&ved=2ahUKEwiiqITCufiRAxXdwTgGHeU5KJcQ6AF6BAgJEAM#v=onepage&q&f=false Census of India 1891, p. 17]</ref>
==চুতীয়া বিদ্ৰোহ==
১৫২৪ চনত চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতন হৈছিল যদিও চুতীয়া সকলৰ মনৰ পৰা স্বাধীনতা আৰু স্বৰাজৰ আশা নাইকিয়া হৈ যোৱা নাছিল। চিৰদিন স্বাধীন হৈ থকা চুতীয়া সকলে বীৰাঙ্গণা ৰাণী সাধনীৰ আত্মোৎসৰ্গৰ কথা সোঁৱৰি পুনৰ জাগ্ৰত হৈ উঠিল আৰু বিদ্ৰোহ ঘোষণা কৰিলে। এই বিদ্ৰোহ ১৫২৭ চনৰ পৰা ১৭০০ শতিকাৰ শেষ ভাগৰ লৈকে চলিছিল। ১৭৭০ দখকৰ মায়ামৰা বিদ্ৰোহে জাতিটোৰ শেষ বিদ্ৰোহ বুলি কব পাৰি যাৰ ফলত সকলো নহলেও এটা অংশয়ে স্বাধীন হৈ নিজৰ ৰাজ্য গঠন কৰিছিল। চুতীয়া ৰাজ্যৰ ৰাজধানী শদিয়া ধ্বংস হোৱাৰ ফলত বহুতো ৰাজকোঁৱৰ আৰু সম্ভ্ৰান্ত পৰিয়ালৰ লোকে পাহাৰীয়া মিচিং, মিচিমি জাতিৰ লোক সকলৰ মাজত আশ্ৰয় লৈছিল আৰু প্ৰথম বিদ্ৰোহ এই সকল লোকে আৰম্ভ কৰিছিল। এই কথা কোচ ৰজা সকলৰ দৰং ৰাজ বংশাৱলীতো উল্লেখ কৰা হৈছে।
<poem>"পূৰ্বে চুটিয়াৰ ৰজা সিঠাৱে আছিল।
অন্যায়ে অসম ছল কৰিয়া মাৰিলে॥
যিমতে মাৰিল তাৰ শুনিয়ো কাহিনী।
বলে নপাৰিয়া স্বৰ্গী ৰাজা মনে গুণি॥ ৩৬৪
...
তাৰ পুত্ৰ ভাই যত সকলে পলাইল।
মিৰি মিচিমিত পশি প্ৰাণক ৰাখিলা॥
চুটিয়াৰ ৰাজাক মাৰিয়া ছলে বলে।
লৈলা সেহি ৰাজ্যক অসমে কৌতূহলে॥ ৩৭১</poem>
* ১৫২৬ চনৰ বিদ্ৰোহ, শদিয়া
চুতীয়া সকলে প্ৰথম বিদ্ৰোহ ১৫২৬ চনৰ ফাগুন মাহত ৰাজধানী শদিয়াত ঘোষণা কৰিছিল, অৰ্থাৎ ৰাজ্য পতনৰ ৩ বছৰৰ পাছত। বিদ্ৰোহ দমন কৰিবলৈ আৰু ফ্ৰাচেংমুং বৰগোহাঁইক সহযোগ কৰিবলৈ দিহিঙীয়া গোহাঁইক পঠিওৱা হৈছিল। যুদ্ধত বিদ্ৰোহী সকলৰ হাতত ফ্ৰাচেংমুং বৰগোহাঁইৰ হাতী প্লাইপাম আৰু দিহিঙীয়া গোহাঁই মৰা পৰিছিল। কিন্তু শেষ পৰ্যায়ত বিদ্ৰোহী সকল পৰাজিত হৈ উভতি যাবলৈ বাধ্য হ'ল। এই বিদ্ৰোহৰ ফলত চুহুংমুঙ ৰজাই বহুতো প্ৰশাসনীয় পৰিবৰ্তন কৰিবলৈ বাধ্য হৈছিল। ১৫২৭ চনৰ জেঠ মাহত, ডিব্ৰুগড় অঞ্চলত নতুন এখন প্ৰদেশ গঠন কৰি তাত চাওলুং চুলিঙক শাসনকৰ্তা হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হৈছিল, যাতে শদিয়া অঞ্চলত পুনৰ বিদ্ৰোহ হ'লে ডিব্ৰু প্ৰদেশৰ সেনাই শদিয়া বাহিনীৰ সহযোগ কৰিব পাৰে। ইয়াৰ উপৰিও কিংলুন বুঢ়াগোহাঁইক "থাও-মুঙ-বঙেন" পাতি পশ্চিম শদিয়া অঞ্চলত (তিনিচুকীয়াৰ সোণাৰিৰ(কাংখাম) পৰা লুহিত নদীৰ গুৰি লৈকে) শাসন কৰিবলৈ দিয়া হ'ল।
* ১৫২৯ চনৰ বিদ্ৰোহ, শদিয়া
প্ৰথম বিদ্ৰোহৰ দুবছৰ পাছতে ১৫২৯ চনৰ পুহ মাহত শদিয়াৰ চুতীয়া সকলে আকৌ মুৰ দাঙি উঠিলে। এইবাৰ চুহুংমুঙ ৰজাই ফ্ৰাচেংমুঙক সহযোগ কৰিবলৈ চাও চুক্লান (তিপামৰ পৰা) আৰু কিংলুনক সহযোগ কৰিবলৈ চাওলুং চুলিঙক (ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা) পঠিয়ালে। ইয়াৰ পাছত চুহুংমুঙে চুক্লেংমুঙ ৰাজকোঁৱৰক ৰাজধানীত ৰাখি সকলো বিষয়ববীয়াৰ সৈতে নিজে শদিয়া আহি উপস্থিত হয়। লুহিতৰ পাৰত, ডিবাং নৈৰ পাৰত, মাৰানকাও, চন্দনগিৰি পৰ্বত, দৈথাং পৰ্বত, ইত্যাদি বিভিন্ন ঠাইত কেইবাখনো যুদ্ধ হয়। প্ৰথম পৰ্যায়ত বিদ্ৰোহী সকলে চাও চুলিঙক ধৰি নিবলৈ সক্ষম হৈছিল কিন্তু পাছৰ পৰ্যায়ত এৰি দিলে। বহু মাহ যুদ্ধ লগা পাছত শেষত বিদ্ৰোহী সকল পৰাজিত হ'ল। যুদ্ধত লাভ কৰা সকলো ধন আৰু সম্পত্তি ৰজা আৰু মন্ত্ৰী সকলে নিজৰ মাজতে ভাগ কৰি ল'লে আৰু ৰজাই বৰগোহাঁই আৰু বুঢ়াগোহাঁইক শদিয়াত ৰাখি নিজে ৰাজধানী লৈ ঘূৰি গ'ল।
* ১৫৪২ চনৰ বিদ্ৰোহ, দিচাং নৈৰ পাৰত
চুতীয়া সকলে পুনৰ বাৰ ১৫৪২ চনত ৰজা চুক্লেংমুঙৰ দিনত বিদ্ৰোহ ঘোষণা কৰে কৰিছিল। এইবাৰ ১৫৪২ চনৰ বহাগ মাহত ডিব্ৰুগড় অঞ্চলৰ চুতীয়া সকলে শিৱসাগৰৰ দিচাং নৈৰ ওচৰত আহোম মন্ত্ৰী চেং-হাননক পৰাস্ত কৰি স্বৰাজ ঘোষণা কৰে। কিন্তু ইয়াৰ পাছতে চুক্লেংমুঙে চাওলুং তিমাক বিদ্ৰোহ দমন কৰিবলৈ পঠিয়াই আৰু দুবছৰ লৈকে পূৰ্বৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ বিভিন্ন অঞ্চল ধ্বংস কৰে যাতে কোনো চুতীয়া সকলে পুনৰ বিদ্ৰোহ কৰিবলৈ সাহস নকৰে।
* ১৫৫০ চনৰ বিদ্ৰোহ, শদিয়া
১৫৫০ চনত শদিয়াখোৱা গোহাঁইৰ মৃত্যুৰ পাছত, কংসপাত্ৰ নামৰ চুতীয়া নায়ক এজনে শদিয়াত বিদ্ৰোহ কৰি নিজকে ৰজা বুলি ঘোষণা কৰিছিল। আহোম ৰাজ্যৰ বহুতো ৰাজকোঁৱৰে তেওঁক সহযোগ কৰিছিল আৰু শদিয়াত উপস্থিত হৈ আহোম ৰজাৰ বিৰুদ্ধে যুদ্ধ কৰিবলৈ সাজু হৈছিল। এই যুদ্ধ ৩ বছৰ লৈকে চলিছিল আৰু শেষত কংসপাত্ৰৰ লগতে বহুতো চুতীয়াই মৃত্যু বৰণ কৰিছিল। ৰাজকোঁৱৰ সকলৰ ভিতৰত কিছুমানৰ মৃত্যু হৈছিল আৰু বাকী থকা সকলক বন্দী বনাই পাছলৈ চাৰিঙত থাকিবলৈ দিয়া হৈছিল।
* ১৫৬৫ চনৰ বিদ্ৰোহ, নামৰূপ আৰু খেৰাম
১৫৬৫ চনৰ মাঘ মাহত ডিব্ৰুগড় অঞ্চলৰ চুতীয়া সকলে বিদ্ৰোহ ঘোষণা কৰি নামৰূপ আৰু খেৰাম(বৰ্তমান ডিব্ৰুগড়ৰৰ খেৰেমীয়া) অঞ্চলৰ আহোম গাঁও সমূহ আক্ৰমণ কৰি লুণ্ঠন কৰিছিল। ৰজাই বিদ্ৰোহ দমন কৰিবলৈ চাওলুং তিপামক পঠিয়াইছিল। বিদ্ৰোহী সকলৰ লগত হোৱা যুদ্ধত চাওলুং তিমাৰ হাতী আহত হৈছিল যাৰ বাবে তেওঁ যুদ্ধ এৰি দিহিং পাৰ হৈ উভতি আহে। ইয়াৰ পাছত বিদ্ৰোহৰ কি পৰিণতি হ'ল গম পোৱা নাযায়। সম্ভৱতঃ পাছলৈ বিদ্ৰোহ দমন কৰা হৈছিল।
* ১৫৭২ চনৰ বিদ্ৰোহ, শদিয়া
১৫৭২ চনত পুনৰ বাব চুতীয়া সেনাপতি এজনৰ নেতৃত্বত শদিয়া অঞ্চলৰ চুতীয়া সকলে মুৰ দাঙি উঠে। বিদ্ৰোহ দমন কৰিবলৈ চাওলুং চাৰিং, চাওফ্ৰাংমুঙ বৰগোহাঁই, শদিয়া খোৱা গোঁহাই, ইত্যাদি বহুতো বিষয়ববীয়াক পঠিওৱা হৈছিল। আহোম সেনাৰ তুলনাত বিদ্ৰোহী সকলৰ সংখ্যা কম থকাৰ বাবে বিদ্ৰোহী সকল কানচাই আৰু পুখুৰীখনা নামৰ অঞ্চল লৈ আতঁৰি আহিছিল আৰু সেই অঞ্চলৰ চুতীয়া সকলৰ সহযোগত পুনৰ ৰণ কৰিছিল। কিন্তু দুৰ্ভাগ্যবশতঃ বিদ্ৰোহী সকল পৰাজিত হৈছিল। চুতীয়া সেনাপতি, কানচাইৰ মুখিয়াল আৰু অন্য বহুতো চুতীয়া সৈন্যক বন্দী বনাই ৰাজধানী লৈ লয় অনা হৈছিল।
* ১৬৬৫ চনৰ বিদ্ৰোহ, উত্তৰ পাৰ
১৬৬৫ চনত আহোম সেনা নগা সকলৰ লগত হোৱা যুদ্ধত ব্যস্ত আছিল। এই সুযোগ লয়, উত্তৰ পাৰৰ লখিমপুৰৰ এখিনি চুতীয়া লোকে মিৰি আৰু দফলা লোকৰ লগত মিলি বিদ্ৰোহ কৰিছিল। কিন্তু বিদ্ৰোহ সফল নহ'ল।
* ১৬৭৩ চনৰ বিদ্ৰোহ, উত্তৰ পাৰ
১৬৭৩ চনত ধেমাজি অঞ্চলৰ চুতীয়া সকলে বিদ্ৰোহ ঘোষণা কৰি ৰূপা(বৰ্তমানৰ ৰূপহী) আৰু ডিমৌ(বৰ্তমানৰ ধেমাজিৰ ডিমৌ) মিৰি সকলে আহোম ৰজাক কৰ হিচাপে দিয়া মাৰ নাও তোলাই লৈ গৈছিল। এই কথা শুনি আহোম ৰজাই চুতীয়া অঞ্চললৈ কটকী পঠিয়াই নাও সমূহ ঘূৰাই দিবলৈ আদেশ কৰিছিল, কিন্তু চুতীয়া সকলে আদেশ নামানিলে। ইয়াৰ পাছত সকলো চুতীয়া দেউলীয়া নামৰ গাঁৱ এখনত একগোট হৈছিল। কটকীৰ খবৰ পাই আহোম ৰজাই তিনিমুখিয়া অঞ্চলত থকা নাৰাই নামৰ চুতীয়া বিদ্ৰোহী নেতা জনক ধৰি আনিবলৈ সৈনিক পঠিয়ালে। ইয়াৰ পাছত ৰজাই শদিয়াখোৱা গোঁহাই আৰু মৰঙ্গীখোৱা গোহাঁইক চেঁচামুখত গড় নিৰ্মাণ কৰি যুদ্ধৰ বাবে সাজু হ'বলৈ আদেশ দিলে। দিহিং নদীৰ পাৰত আন এটা গড় নিৰ্মাণ কৰা হ'ল। তাৰ পাছত আহোম সেনাই দিহিং পাৰ হৈ মাজুলী হৈ চুতীয়া গাঁৱলৈ আগ বাঢ়ি আহিল। চুতীয়া সকলেও হাতত ধেনু-কাড় লয় দেউলীয়া গাঁৱৰ পৰা মিৰি গাঁৱ এখনলৈ আগ বাঢ়ি আহিলে। আহোম ৰজাই পুনৰ চুতীয়া সকলৰ ওচৰলৈ কটকী পঠিয়াইলে। চুতীয়া বৰুৱা জনে অৱশেষত বশ্যতা স্বীকাৰ কৰিলে, কিন্তু নিজৰ গৰু-ছাগলী, হাঁহ-কুকুৰ, ইত্যাদি সকলো হেৰুৱালে। নাৰাই আৰু অন্য চুতীয়া বিদ্ৰোহী নেতা সকলক মদ্যপান কৰোৱাই পুনৰ বিদ্ৰোহ নকৰিবলৈ প্ৰতিজ্ঞা কৰালে। সবল আৰু শক্তিশালী চুতীয়া সৈনিক সকলৰ বন্দী বনোৱা হ'ল আৰু অন্য চুতীয়া সকলক প্ৰতি বছৰে কৰ হিচাপে নাও দিবলৈ আদেশ দিয়া হ'ল।
* ১৭৬৯-১৮০৫ চনৰ মায়ামৰা বিদ্ৰোহ
মায়ামৰা ধৰ্মীয় চুতীয়া সকলে ১৭৬৯ চনত আহোম ৰাজ্যৰ বিৰুদ্ধে বিদ্ৰোহ ঘোষণা কৰি ১৭৯১ লৈকে বেংমৰা নামৰ পৃথক ৰাজ্য এখন গঠন কৰিছিল। মায়ামৰা বিদ্ৰোহত ভাগ লোৱা জনগোষ্ঠী সমূহৰ মাজত দ্বিতীয় সৰ্বাধিক লোক চুতীয়া জনগোষ্ঠীৰ আছিল। বেংমৰা ৰাজ্যৰ ৰজা সৰ্বানন্দ সিংহ বীৰপালৰ বংশৰ বুৰুক চুতীয়া ৰাজপৰিয়ালৰ লোক আছিল। হয়তো ১৫২৫ চনত ৰাজ্য হেৰুৱা চুতীয়া ৰাজপৰিয়াল টোৱে সৰুকৈ হ'লেও পুনৰ বাৰ ৰাজ্য ৰাজত্ব কৰিবলৈ সক্ষম হৈছিল।
* ১৭৭৫ চনৰ বিদ্ৰোহ, ডিব্ৰু-দিহিং অঞ্চল
মায়ামৰা বিদ্ৰোহ হৈ থাকোঁতে ডিব্ৰু-দিহিংৰ মাজৰ অঞ্চলৰ একাংশ চুতীয়াই বিদ্ৰোহ ঘোষণা কৰিছিল। টাই ভাষাৰ "আহোম বুৰঞ্জী" নামৰ গ্ৰন্থত উল্লেখ কৰা মতে পূৰ্বৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ সীমান্ত অঞ্চলৰ খামজাং প্ৰদেশৰ পৰা নঙাখাম নামৰ নৰা মুখিয়ালৰ লগত ধৰা সকলে আহি বিদ্ৰোহ ঘোষণা কৰিছিল। এই বিদ্ৰোহত চুতীয়া সকলে নৰা সকলক সহযোগ কৰিছিল। নৰা মুখিয়াল জনে ১৭৭৫ চনত চুতীয়া সকলৰ সহযোগত হাটখোৱা গোহাঁইক পৰাস্ত কৰি নিজকে ডিব্ৰু নৈৰ কাষৰ অঞ্চলৰ ৰজা বুলি ঘোষণা কৰিছিল। ৰজা হৈ নঙাখামে চুতীয়া আৰু বাৰেচিৰিঙীয়া সকলৰ মাজৰ পৰাই ফুকন আৰু বৰুৱা নিযুক্ত কৰিছিল। আহোম ৰজাই নঙাখাম আৰু চুতীয়া সকলৰ বিৰুদ্ধে বুঢ়াগোহাঁইৰ নেতৃত্বত ৪০ হাজাৰ সৈন্য পঠিয়াইছিল। সেনা সকলে আহি ৰঙাগড়াত(বৰ্তমানৰ ডিব্ৰু-চৈখোৱাৰ দক্ষিণত) উপস্থিত হৈছিল। ইয়াত পাছত তেজী আৰু দিহিং নৈৰ পাৰত যুদ্ধ হৈছিল। বিদ্ৰোহী সকল পৰাজিত হৈ আতৰি গৈছিল। নৰা সকলে পূৰ্বৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ পাহাৰীয়া অঞ্চলত আশ্ৰয় লয় আৰু চুতীয়া সকলে ধূনাগুৰি নামৰ ঠাই এদখৰত আশ্ৰয় লয়। বহুতো চুতীয়া, বাৰেচিৰিং আৰু নৰা বিদ্ৰোহীক ৰাজধানী ৰংপুৰলৈ লয় অনা হয়। তাৰে কিছুমানক মৃত্যু দণ্ড দিয়া হৈছিল আৰু আন সকলক বন্দী হিচাপে ৰখা হৈছিল।<ref>Barua, G.C, "Ahom Buranji, p. 331-333</ref>
==অসমীয়া সংস্কৃতিত চুতীয়া ৰাজ্যৰ প্ৰভাব==
==আৰু চাওক==
* [[চুতীয়া জনগোষ্ঠী]]
* [[সতী সাধনী]]
==তথ্য সংগ্ৰহ==
{{Reflist}}
* {{cite book
| last = Gait
| first = Edward
| title = A History of Assam
| publisher = Thacker, Spink & Co.
| date = 1906
| location = Calcutta
| url = http://books.google.com/books?id=w-6kr1IyHJkC}}
*{{Cite journal|last=Neog|first=Maheswar|title=Light on a Ruling Dynasty of Arunachal Pradesh in the Fourteenth and Fifteenth Centuries|date=1977|journal=Annals of the Bhandarkar Oriental Research Institute|volume=58/59|pages=813–820|jstor=41691751|issn=0378-1143}}
==বাহ্যিক সংযোগ==
{{অসম বুৰঞ্জী}}
[[শ্ৰেণী:অসমৰ ইতিহাস]]
[[শ্ৰেণী:চুতীয়া ৰাজ্য]]
[[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ সাম্ৰাজ্য আৰু ৰাজ্য]]
e9hcxho46z5167ltzuecaf5211bf6de
606962
606961
2026-05-18T02:37:26Z
Ananya Taye
28065
/* ৰাজ্য বিস্তাৰ */
606962
wikitext
text/x-wiki
{{under construction}}
{{Infobox Former Country
|native_name = সধয়া/স্বধয়া
|conventional_long_name = চুতীয়া সাম্ৰাজ্য
|common_name= স্বধয়া, সধয়া
|year_start = ১১৮৭
|date_start =
|event1 =
|date_event1 =
|event_end =
|year_end = ৭ বহাগ ১৫২৪ (সাধনী দিৱস)
|date_end =
|p1 = কামৰূপ ৰাজ্য
|flag_p1 = Copper Plate Seal of Kamarupa Kings.jpg
|s1 = আহোম ৰাজ্য
|flag_s1 =
|image_flag =
|flag_type =
|image_map = Chutia kingdom Map.png
|image_map_caption = চুতীয়া ৰাজ্যৰ মানচিত্ৰ
| image_coat = Chutia royal Insignia.png
| symbol_type = ৰাজকীয় প্ৰতীক
|capital = [[শদিয়া|সধয়াপুৰ/স্বধয়াপুৰ]]
|common_languages = চুতীয়া ভাষা (ৰাজকীয়)</br>[[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]] (ৰাজ্যিক)
|religion = জনজাতীয় তান্ত্ৰিক (ৰাজকীয় আৰু প্ৰজা)</br> হিন্দু (একাংশ প্ৰজা)
|government_type = ৰাজতন্ত্ৰ
|leader1 = বীৰপাল/গয়াপাল
|year_leader1 = ১১৮৭-১২২০
|leader2 = [[ৰত্নধ্বজপাল]]/গৌৰী নাৰায়ণ
|year_leader2 = ১২৩০-১২৬০
|leader3 = ধৰ্মধ্বজপাল/[[ধীৰনাৰায়ণ]]
|year_leader3 = ১৫২০-১৫২২
|leader4 = নীতিপাল/চন্দ্ৰ নাৰায়ণ(অন্তিম)
|year_leader4 = ১৫২২-১৫২৪
|title_leader = সধেয়াধিপতি (নাৰায়ণ/পাল)
|legislature =
|today = [[অসম]], [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]], [[ভাৰত]]
|}}
'''চুতীয়া ৰাজ্য''' ({{lang-en|Sutiya kingdom}}) আছিল ত্ৰয়োদশ শতিকাত [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ]]ৰ উত্তৰ পাৰে দিকাৰাই নদী<ref>Acharya,N.N.,"The history of Medieval Assam",p.232</ref><ref>William Robinson, "A descriptive account of Assam",p.323.</ref><ref>Dutta, Sristidhar, "The Mataks and their kingdom,p.28</ref> আৰু দক্ষিণ পাৰে [[দিচাং নদী]]ৰ মাজত গঠন হোৱা এক বিশাল সাম্ৰাজ্য<ref name="চুতীয়া ৰাজ্য">{{cite web | url=https://books.google.co.in/books?id=MdjO3XVk0MAC&pg=PA84&dq=chutia+kingdom+disang&hl=en&newbks=1&newbks_redir=0&source=gb_mobile_search&sa=X&ved=2ahUKEwiKlpXszLqUAxWgUGwGHemuBhUQ6AF6BAgNEAM#v=onepage&q=chutia%20kingdom%20disang&f=false Pathak, Guptajit, Assam's History and it's Graphics, p.84}}</ref>। এই ৰাজ্য বৰ্তমানৰ [[অসম]]ৰ [[ডিব্ৰুগড় জিলা|ডিব্ৰুগড়]], [[লখিমপুৰ জিলা|লখিমপুৰ]], [[ধেমাজি জিলা|ধেমাজি]], [[তিনিচুকীয়া জিলা|তিনিচুকীয়া]], [[বিশ্বনাথ জিলা|বিশ্বনাথ]], [[মাজুলী জিলা|মাজুলী]] জিলাকে ধৰি [[শিৱসাগৰ জিলা]]ৰ এটা অংশ আৰু [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]]ৰ ভৈয়াম আৰু দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলত বিয়পি আছিল। ইতিহাসবিদ সকলৰ মতে উত্তৰ পূৰ্বাঞ্চলৰ মধ্যযুগৰ সকলো ৰাজ্যৰ ভিতৰত চুতীয়া ৰাজ্যখনে আটাইতকৈ উন্নত আৰু প্ৰগতিশীল ৰাজ্য আছিল।<ref>Guha, Amalendu (December 1983), "The Ahom Political System: An Enquiry into the State Formation Process in Medieval Assam (1228-1714)", p.5, "The period from the 13th to the 16th century saw the emergence and development of a large number of tribal political formations in north-east India. The Chutiya, the Tai-Ahom, the Koch, the Dimasa (Kachari), the Tripuri, the Meithei (Manipuri), the Khasi (Khyriem) and the Pamar (Jaintia)—all these tribes crystallised into rudimentary state formations by the 15th century. The most developed of the tribes in the 15th century were the Chutiyas."</ref>
১১৮৭ চনত বীৰপালে শদিয়াক ৰাজধানী পাতি উত্তৰ-পূব অসম আৰু অৰুণাচলৰ কিছু অঞ্চল লয় চুতীয়া ৰাজ্য স্থাপন কৰিছিল। তেওঁৰ পুত্ৰ গৌৰী নাৰায়ণে সকলো চুতীয়াক একত্ৰিত কৰি এখন বৃহৎ ৰাজ্য গঠন কৰিছিল। উজনি অসমৰ শিৱসাগৰ(দক্ষিণ পাৰ) আৰু বিশ্বনাথ(উত্তৰ পাৰ) জিলাৰ পৰা আৰম্ভ কৰি পূব দিশত অৰুণাচলৰ পাহাৰৰ লৈকে এসময়ত চুতীয়া ৰাজ্যৰ অন্তৰ্গত আছিল। ইয়াৰ পিছত প্ৰায় সোতৰজন ৰজাই এই সাম্ৰাজ্য চলাইছিল। [[কামৰূপ ৰাজ্য]] ধ্বংস হোৱাৰ লগে লগে অসমৰ উত্তৰ-পূবত চুতীয়াসকল, পশ্চিম দিশে বাৰভূঞা আৰু কমতা ৰাজ্য ক্ষমতালৈ আহিছিল<ref name="চুতীয়া ৰজা">{{cite web | url=http://www.historyfiles.co.uk/KingListsFarEast/IndiaChutiyas.htm | title=চুতীয়া ৰজা | accessdate=August 11, 2012}}</ref>।
১৪ শতিকাৰ শেষৰ ফালে চুতীয়া ৰজা সত্যনাৰায়ণে কামৰূপ আক্ৰমণ কৰা মুচলমান সকলক (সম্ভৱতঃ ১৩৮৯ত কামৰূপ দখল কৰা ঘিয়াছুদ্দিন শাহ) পৰাস্ত কৰি [[কমতা ৰাজ্য|কমতাপুৰত]] ৰজা হৈছিল আৰু কামৰূপ ৰাজ্যৰ পতনৰ পাছত পোণপ্ৰথমবাৰৰ বাবে [[শদিয়া]]ৰ পৰা [[বংগ|উত্তৰ বংগ]]ৰ [[কৰতোৱা নদী|কৰতয়া]] নৈ লৈকে এখন বৃহৎ [[কামৰূপ ৰাজ্য|বৰ-কামৰূপ]] ৰাজ্য গঠন কৰিছিল<ref>"The eastern region, whether it is called Sadhaya or Svadhaya as in the plates or Sadhiya or Sadiya as in Assamese chronicles and the western region of Kamatapura seems to be politically connected and the same Satyanarayana/Ratnanarayana might have held sway over both regions"{{harvcol|Neog|1977|p=818}}</ref>
অসমৰ স্থানীয় জনজাতিসকলৰ মাজত চুতীয়াসকল অন্যতম। চুতীয়া সকল কছাৰী গোষ্ঠীৰ লোক আছিল আৰু এটা সময়ত তিব্বত-বাৰ্মীজ ভাষা ব্যৱহাৰ কৰিছিল। চুতীয়া ৰাজ্যৰ ৰাজকীয় তথা ধৰ্মীয় ভাষা বৰ্তমানৰ [[দেউৰী ভাষা]]। বৃটিছৰ দিনত এই ভাষাক ''দেউৰী-চুতীয়া'' ভাষা বুলি কোৱা হৈছিল। সাম্প্ৰতিক কালত, চুতীয়াসকলে [[অসমীয়া ভাষা]] ব্যৱহাৰ কৰে।
==চুতীয়া ৰাজ্যৰ অঞ্চল সমূহ==
===ৰাজধানী অঞ্চল===
[[File:Brick with king Pratyakshnarayan's name.jpg|thumb|ভীষ্মক নগৰ আৰু শদিয়াৰ পদুম পুখুৰীত উদ্ধাৰ হোৱা নৃপতি শ্ৰী শ্ৰী প্ৰত্যক্ষ নাৰায়ৰণ নাম খোদিত থকা ইটা। এই ৰজা জনৰ নাম ঘিলামৰাত উদ্ধাৰ হোৱা সধয়াধিপতি সত্যনাৰায়ণৰ ফলিতো উল্লেখ কৰা আছে।]]
চুতীয়া ৰাজ্যৰ প্ৰাণকেন্দ্ৰ আৰু ৰাজধানী আছিল শদিয়া বা সধয়াপুৰ। চুতীয়া ৰজা সকলে নিজকে সধয়াপুৰেশ্বৰ বা সধয়াধিপতি বুলি চিনাকি দিছিল। <ref>Shin, Jae-eun, Descending from Demons, Ascending to Kshatriyas, p.5.</ref> শদিয়াৰ কীৰ্তিচিহ্ন সমূহতো চুতীয়া ৰজাৰ নাম খোদিত আছে। এতিয়ালৈকে শদিয়া অঞ্চলত চুতীয়া যুগৰ তিনিখন নগৰ চিনাক্ত কৰা হৈছে: ভৈয়ামৰ বৰ-নগৰ আৰু দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলৰ ৰূক্মীনী নগৰ (সম্ভৱতঃ বুৰঞ্জীৰ চন্দনগিৰি) আৰু ভীষ্মক নগৰ (সম্ভৱতঃ বুৰঞ্জীৰ থাঙগিৰি)। তাৰেই ভীষ্মক নগৰ আৰু ৰুক্মিণী নগৰৰ ইটাত চুতীয়া ৰজা লক্ষ্মীনাৰায়ণ আৰু প্ৰত্যক্ষ নাৰায়ণৰ নাম খোদিত আছে<ref>Neog, Maheswar, Lights on a Ruling Dynasty of Arunachal Pradesh, p.814</ref>। তাম্ৰেশ্বৰী শালৰ ইটাৰ দেৱালখন চুতীয়া ৰজা মুক্ত-ধৰ্মনাৰায়ণে নিৰ্মাণ কৰাইছিল <ref>A Sircar, D.C, Journal of Ancient Indian History, p. 21</ref>।
===উত্তৰ কূলৰ অঞ্চল===
ব্ৰক্ষ্মপুত্ৰৰৰ উত্তৰ পাৰৰ সীমাৰ কথা বুৰঞ্জী সমূহত পোনপটীয়াকৈ উল্লেখ পোৱা নাযায়। তথাপিটো ঐতিহাসিক তথ্যৰ অনুসৰি ইতিহাসবিদ সকলে চুতীয়া ৰাজ্য ভৰালী বা দিকৰাই নৈ লৈকে বিস্তৃত আছিল বুলি মত প্ৰকাশ কৰে।<ref>Acharya,N.N.,"The history of Medieval Assam",p.232</ref><ref>William Robinson, "A descriptive account of Assam",p.323.</ref><ref>Dutta, Sristidhar, "The Mataks and their kingdom,p.28</ref> বুৰঞ্জী সমূহত উল্লেখ কৰা আছে যে চুতীয়া ৰাজ্য দখল কৰা পাছত আহোম ৰজা চুহুংমুঙে ভৰালী নৈ পাৰ হৈ ৰাউতা-তেমনীৰ (আজিৰ দিনৰ দৰং-নগাঁৱৰ অঞ্চল) ভূঞা সকলক বস কৰিছিল<ref>According to ''Purani Assam Buranji'', p.27. the twelve Bara Bhuyans of Rowta-Temani (mid-Assam, on either banks of the Brahmaputra) namely Utai, Tamai, Rai, Sakai, Kausika, Uzir, Laskar, Comdar, Sanatana, Keho, Rambhat and Bhakat with four sub-Bhuyans each, were transported and settled in various places of Uttara-kula (Biswanath, Lakhimpur districts). The Lacam Kalita Bhuyan family was placed at Bahbari(Lakhimpur), while one of them was settled on the river Sonari(Dhakuakhana), and another on the hills. As per ''Satsari Buranji'', p.16, Suhungmung suppressed the Baro-Bhuyans in Rowta. The people of the region were placed under the leadership of the Baro-Bhuyans and re-settled at different places of the kingdom.</ref>। গতিকে ইয়াৰ পৰা বুজিব পাৰি যে ভৰালী নদীৰ লৈকে চুতীয়া ৰাজ্য বিয়পি আছিল। ৰজা সত্যনাৰায়ণৰ দিনত বা তাৰো পাছৰ লৈকে এই পশ্চিম সীমা কমতাপুৰৰ লৈকে পাইছিল গৈ।
* লখিমপুৰ জিলা: বৰ্তমান লখিমপুৰৰ সোৱনশিৰি অঞ্চলতো চুতীয়া ৰাজ্যৰ অধীনত আছিল। চুতীয়া ৰজা সকলে সোৱণশিৰিৰ দুয়োপাৰে ব্ৰাহ্মণক ভূমিদান কৰিছিল। এই অঞ্চল পুৰণি কালত হাবুং বুলি জনা গৈছিল। শদিয়াৰ চেপাখোৱা তামৰ ফলিত উল্লেখ থকাৰ মতে চুতীয়া ৰজা দুৰ্লভনাৰায়ণৰ আদেশত ১৪২৮ চনত হাবুঙাধিপতি বৃহৎ পাত্ৰয়েই ব্ৰাক্ষ্মণক ভূমিদান কৰিছিল<ref>Neog, Maheswar, Lights on a Ruling Dynasty of Arunachal Pradesh, p.818.</ref><ref>Guha, Amalendu, Pre-Ahom Roots and the Medieval State in Assam: A Reply, p. 73, “Habung was a Chutiya dependency; that still earlier it was an autonomous principality of Brahmins; and that the latter's origins could be traced back to a circa 10th-century copper-plate and grant issued by king Ratnapala”.</ref>। চুতীয়া ৰজা লক্ষ্মীনাৰায়ণে ১৪০২ চনত সোৱণশিৰিৰ পশ্চিম দিশত(বৰ্তমান লক্ষিমপুৰ নগৰৰ ওচৰত) আৰু ১৩৯২ চনত সত্যনাৰায়ণ ৰজাই ধৱলী(বগীনদী) নৈৰ পাৰত ব্ৰাহ্মণক ভূমি দান কৰিছিল<ref>Barua, Swarnalata, Chutia Jatir Buranji, p.583</ref>। ১৫২২ চনত ধীৰনাৰায়ণ ৰজাই ঢকুৱাখনাত ব্ৰাহ্মণক ভূমি দান কৰিছিল<ref>Barua, Swarnalata, Chutia Jatir Buranji, p.590</ref>। এই সকলো কথাৰ পৰা জনা যায় যে বৰ্তমানৰ লখিমপুৰ জিলাখন সম্পূৰ্ণ ভাবে চুতীয়া ৰাজ্যৰ অন্তৰ্গত আছিল।
* ধেমাজি জিলা: ধেমাজি জিলাৰ চিচিবৰগাঁও-বৰদলনি অঞ্চলত বহুতো পুৰণি চুতীয়া যুগৰ ধ্বংসাৱশেষ দেখিবলৈ পোৱা যায়<ref>Barua, Swarnalata, Chutia Jatir Buranji, p.439</ref>। জোনাইৰ ৰজাখনা অঞ্চলত ১৩-১৪ শতিকাৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ ইটাৰ দুৰ্গৰ অৱশেষ পোৱা গৈছিল<ref>Barua, Swarnalata, Chutia Jatir Buranji, p.441; Indian Archaeology 1986-87, p. 22</ref>। বুৰঞ্জীত উল্লেখ কৰা মতে সোৱণশিৰি পশ্চিম পিনৰ দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলত ১৬৭২ চনত দফলা জনজাতিৰ লোকে আক্ৰমণ কৰি মানুহ ধৰি নিছিল। মানুহ খিনিক মুক্ত কৰাই আনিবলৈ ৰজাই বৰবৰুৱাৰ লগতে চুতীয়া হাজৰিকা আৰু চুতীয়া কাঁড়ী বৰুৱাক পঠিয়াইছিল। এই কথাৰ পৰা ধৰিব পৰা যায় যে চুতীয়া সকলৰ বসতি লক্ষিমপুৰৰ দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলৰ লৈকে আছিল।<ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji, p.220</ref><ref>Barbarua, Hiteswar, "Ahomar Din", p.190</ref> বুৰঞ্জীৰ আন এটা খণ্ডত উল্লেখ কৰা হৈছে যে ডিক্ৰং অঞ্চলৰ মিৰি লোক সকল এটা সময়ত চুতীয়া ৰজাৰ "হাতী-ঘাহী" লোক আছিল আৰু চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতনৰ পাছত এই সকলে আহোম ৰজাক বছৰি কৰ-ভাৰ দিছিল। গতিকে ইয়াৰ পৰা ধৰিব পৰা যায় যে এই অঞ্চলো এসয়মত চুতীয়া ৰাজ্যৰ অধীনত আছিল।<ref name= "devi">{{cite book |last1=Devi|first1=Lakshmi|title=Ahom-tribal Relations: A Political Study|date=1968|pages=202–203|url=https://books.google.com/books?id=BVdXAAAAMAAJ|publisher=Assam Book Depot, [Calcutta], Gauhati|OCLC=578753}}</ref> সোৱণশিৰি আৰু চিয়াং নৈৰ মাজত বসবাস কৰা মিচিং লোক সকলক আহোম ৰজা চুহুংমুঙৰ দিনত "চুতীয়া-মিৰি" বুলি উল্লেখ কৰিছিল কাৰণ এই সকল চুতীয়া ৰাজ্যৰ প্ৰজা আছিল।<ref name= "devi"></ref>
* বিশ্বনাথ জিলা: বিশ্বনাথ জিলা যে চুতীয়া ৰাজ্যৰ অন্তৰ্গত আছিল, সেই কথা চুতীয়া যুগৰ কীৰ্তিচিহ্ন সমূহৰ পৰা পুহৰলৈ আহে। চুতীয়া যুগৰ খনিকৰ সকলে কিবা উল্লেখযোগ্য কীৰ্তিচিহ্ন নিৰ্মাণ কৰিলে এক বিশেষ ধৰণৰ চিহ্ন কিছুমান ব্যৱহাৰ কৰিছিল। বিশ্বনাথ জিলাৰ অৰুণাচল সীমান্তৰ ৰামঘাট দুৰ্গ, নক্সাপৰ্বত দুৰ্গ, বালিজানৰ দুৰ্গ আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰ পাৰৰ উমাতুমনি দ্বিপ তাৰে প্ৰমাণ। এই সকলো অঞ্চলত দেখা পোৱা হুবহু একেই খনিকৰ চিহ্ন শদিয়াৰ তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰ, বুঢ়াবুঢ়ী শাল, ইটা পুখুৰী, ইত্যাদি জেগাত দেখিবলৈ পোৱা গৈছে। উল্লেখযোগ্য যে তাম্ৰেশ্বৰীৰ যিখন শিল-ইটাৰ দেৱালত এই চিহ্ন সমূহ খোদিত আছিল, সেই খন চুতীয়া ৰজা মুক্তধৰ্মনাৰায়ণে ১৪৪২ চনত নিৰ্মাণ কৰিছিল।<ref>A Sircar, D.C, Journal of Ancient Indian History, p. 21; Barua, Swarnalata, Chutia Jatir Buranji, p.589; Journal of the Asiatic Soceity of Bengal, 1848, p.467</ref> জনা মতে নক্সাপৰ্বত (১৪০০-১৫০০ খ্ৰীষ্টাব্দ)<ref>Tada, Tage, Archaeological remains of Arunachal Pradesh up to 16th century, p.183</ref> আৰু বুঢ়ৈ দুৰ্গ<ref> Barua, Kanaklal, Early History of Kamrupa, p.271</ref> প্ৰায় একে যুগৰে সৃষ্টি হয়। শদিয়াৰ ৰুক্মিণীনগৰ, গম্চি দূৰ্গ আৰু ভীষ্মক নগৰৰ দৰে বালিজান আৰু নক্সা পৰ্বত দুৰ্গতো শিল ইটাৰ ঘৰৰ ভেটি পোৱা গৈছে। নক্সা পৰ্বত, ইটা দুৰ্গ আৰু ৰামঘাট দুৰ্গৰ শিলৰ ভেটিৰ ওপৰত ইটা ব্যৱহাৰ কৰা শৈলী ৰুক্মিণী নগৰ, তাম্ৰেশ্বৰীৰ সীমাৰ দেৱাল আৰু শদিয়াৰ বৰনগৰৰ পুখুৰীত দেখা গৈছে। এই সমূহ তথ্যৰ ভিথিত কনকলাল বৰুৱা আৰু মহেশ্বৰ নেওগ লেখীয়া বিশিষ্ট ইতিহাস বিধে চুতীয়া ৰাজ্যৰ পৰিসীমা বিশ্বনাথ জিলা লৈকে থকা কথা স্বীকাৰ কৰিছে।<ref> Barua, Kanaklal, Early History of Kamrupa, p.271-272, "The probability is that these ruins are the traces of a Hindu or Hinduised dynasty of local rulers who ruled over a kingdom to the north of Brahmaputra and extending from the Burai river on the west to Sadiya on the east. The dynasty is evidently the line of Chutia kings who assumed the surname Pala."</ref><ref>Neog, Maheswar, "Lights on a Ruling Dynasty of Arunachal Pradesh", p. 218, "If architectural continuity is admitted between the fortifications in the Sadiya region and the Burai river ruin site, it would be possible to believe that the kingdom of these rulers(Chutia) extended as far as the outer limit of Darrang district, in the western most extent of which Ahom conquerors settled the vanquished Chutias in the early part of the sixteenth century."</ref> ইয়াৰ ওপৰিও জনা যায় যে চুতীয়া ৰাজ্য দখল কৰা পাছতেই (অৰ্থাৎ ১৫২৫ চনতে) আহোম ৰজাই উত্তৰ পাৰৰ শদিয়া, ভাটি অঞ্চল (বিশ্বনাথ), হাবুং(লখিমপুৰ) আৰু বানলুং(ধেমাজি) অঞ্চল শাসন কৰিবলৈ নতুনকৈ পদবী সৃষ্টি কৰিছিল<ref>Barua, Gopal Chandra, Ahom Buranji, p.59-61; Gait, Edward, A history of Assam, p. 86</ref>। গতিকে এই সমূহ অঞ্চল চুতীয়া ৰাজ্যৰ অধীনত আছিল বুলি গ'ম পোৱা যায়।
===দক্ষিণ কূলৰ অঞ্চল===
চুতীয়া ৰাজ্যৰ ব্ৰহ্মপুত্ৰ নৈৰ দক্ষিণ পাৰৰ সীমা দিহিং নৈ আছিল। এই কথা বুৰঞ্জী সমূহত স্পষ্টকৈ উল্লেখ পোৱা যায়।<ref>Assam Buranji(SM), p.9</ref><ref>Bhuyan, S.K., Satsari Buranji, p.56</ref> সেই সময়ত মাজুলী দ্বীপ সৃষ্টি হোৱা নাছিল আৰু দিহিং নৈ ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ কাষে কাষে বৈ গৈ বৰ্তমান মাজুলীৰ পশ্চিমত লগ হৈছিল। বুৰঞ্জী সমূহৰ পৰা জনা যায় যে আহোম ৰাজ্যৰ ৰাজধানী চাৰাগুৱা আৰু বকতা<ref>Ahmed, Nasir, Assam-Bengal Trade in the Medieval Period: A Numismatic Perspective, p.170, "they made Bakata(on the banks of Dihing) their capital in the reign of their king Suhungmung Svarga Narayan."; Guha, Amalendu, The Ahom Political System: An Enquiry into the State Formation Process in Medieval Assam (1228-1714), p.19.</ref> দিহিং নৈৰ পাৰত অৱস্থিত আছিল। গতিকে এই সকলো কথাৰ পৰা ধৰিব পাৰি যে বৰ্তমানৰ শিৱসাগৰ অঞ্চলৰো এটা অংশ চুতীয়া ৰাজ্যৰ অধীনত আছিল। ১৫২২ চনত দিহিং মুখৰ যুদ্ধত নীতিপালৰ সৈন্য বাহিনীক পৰাস্ত কৰি আহোম সেণা চুতীয়া ৰাজ্যত প্ৰবেশ কৰিছিল। চুহুংমুঙৰ সৈন্যয়ে চুতীয়া নৌ সেনাক খেদি ব্ৰক্ষ্মপুত্ৰয়ে দি উজাই আহি ডিব্ৰুমুখত গড় নিৰ্মাণ কৰিছিল। ডিব্ৰু মুখ, চেচামুখ, লাৰুপাৰা আৰু সোণাৰীত (তিনিচুকীয়া) পুণৰ ৰণ হৈছিল। গতিকে এই সকলো অঞ্চলতে চুতীয়া সকলৰ বসতি আছিল বুলি ক’ব পৰা যায়। দক্ষিণ সীমান্তত এলেকা তিপাম-নামৰূপ-বৰহাট অঞ্চল আছিল।
[[File:Stone inscription of Chutia king Muktadharmanarayana.jpg|thumb|চুতীয়া ৰজা মুক্তধৰ্মনাৰায়ণৰ ১৪৪২ চনৰ শিলৰ লিপি]]
* মাজুলী জিলা: বৰ্তমানৰ মাজুলী জিলাখন পূৰ্বতে দিহিং অঞ্চল আছিল। এই মাজুলী জিলাৰ পুব পিনৰ দিহিং নৈৰ মাছক লয় হোৱা বিবাদৰ পৰাই চুতীয়া-আহোমৰ যুদ্ধৰ পাতনি মেলে। ধীৰনাৰায়ণ ৰজাই মাজুলীৰ দিহিং মুখ, চেৰুৱাকতা আৰু চিৰা-আটি অঞ্চলত আহোমৰ লগত যুদ্ধ কৰে। শেষত ১৫২৩ চনত আহোম ৰজা চুহুংমুঙে এই অঞ্চল চুতীয়াৰ পৰা দখল কৰে।
* ডিব্ৰুগড় জিলা: বৰ্তমানৰ ডিব্ৰুগড় জিলাৰ প্ৰায় ভাগ ভূমি সেই সময়ত দিহিং নৈৰ উত্তৰত আছিল। বুৰঞ্জী সমূহৰ পৰা জনা যায় হে দিহিঙৰ আহোম ৰাজ্যৰ সীমাৰ ওচৰতো চুতীয়া লোকৰ বসতি আছিল। আহোমৰ চোম-চিৰিং, খাতোৱাল চেতিয়া, চাংচাই, ইত্যাদি বংশৰ ওপৰি পুৰুষ সকলক চুকাফাই ওচৰৰ চুতীয়া গাঁও মাৰি অনা লোক। আহোম ৰজা চুতুফাকো চাফ্ৰাই নৈৰ ওচৰত চুতীয়া লোক এইখিনিয়ে বধ কৰিছিল। ১৫২৩ চনত চুতীয়া ৰাজ্যৰ ডিব্ৰু অঞ্চলত প্ৰৱেশ কৰি আহোম সেনাই গড় সাজিছিল। চুতীয়া ৰাজ্য দখৰ কৰাৰ পাছত ১৫২৬ চনত দিহিঙীয়া গোহাঁই পদবী সৃষ্টি কৰা হয়। চুতীয়া বিদ্ৰোহৰ ফলত ডিব্ৰুগড়ত নতুন এখন প্ৰদেশ(''মৌঙ-তিফাও'') গঠন কৰি ১৫২৭ত চাওলুং চুলিঙক শাসনকৰ্তা হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়। Thermo luminescence (TL) পদ্ধতিৰে ডিব্ৰুগড়ৰ মৌৰামৰা দৌলৰ ওপৰত কৰা datingৰ অনুসৰি ইটাৰ দৌলটো ১৩-১৪ শতিকাৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ দিনত নিৰ্মিত<ref>Saikia, R.R,"Chronological and Archaeometric Evaluation of Bricks from Archaeological Sites of Upper Assam, Northeast India: Estimation of the Firing Temperature and Civilization History", p.17</ref>। গতিকে এই সকলো তথ্যৰ ভিত্তিত গম পোৱা যায় যে প্ৰায় গোটেই খন ডিব্ৰুগড় জিলাই চুতীয়া ৰাজ্যৰ অধীনত আছিল।
* তিনিচুকীয়া জিল: তিনিচুকীয়া জিলাৰ অধিকাংশ ভূমি চুতীয়া ৰাজ্যৰ অন্তৰ্গত আছিল যদিও পূব দিশৰ এটা অংশ মৰাণ মুখিয়াল আৰু আহোম ৰাজ্যৰ অধীনত আছিল। চুতীয়া ৰাজ্য দিহিং নৈৰ পশ্চিম পাৰে বিস্তৃত আছিল বুলি জনা যায়। সেই সময়ত দিহিং নৈ বৰ্তমানৰ সুতিতকৈ কেই কিলোমিটাৰমান পশ্চিমলৈ বৈ গৈছিল। পেঙেৰী, ডিগবৈ, জয়পুৰ, তিপাম, ইত্যাদি অঞ্চল দিহিঙৰ পূবত আছিল। এই অঞ্চল সমূহ বৃটিছৰ দিনৰ লৈকে হাবি অৰণ্যৰে ভৰি আছিল য'ত মৰাণ লোক সকলে হাবি কাটি ঝুম খেতি কৰিছিল আৰু সময়ে সময়ে আহোম ৰজা সকলক অৰণ্যৰ সামগ্ৰী যোগান ধৰিছিল। তিনিচুকীয়াৰ শদিয়া সেই সময়ত "সধয়াপুৰ" বুলি জনাজাত আছিল আৰু সধয়া বা চুতীয়া ৰাজ্যৰ ৰাজধানী আছিল। আহোম বুৰঞ্জীৰ মতে শদিয়াৰ দক্ষিণৰ অঞ্চলতো চুতীয়া সেনাপতি বুঢ়া বৰুৱা (আহোম ভাষাত "থাওমান") বোলা এজনে শাসন কৰিছিল যিজনে আহোমৰ বিৰুদ্ধে ১৫২৩ চনৰ ডিব্ৰুগড় ৰণত ভাগ লৈছিল। ১৫২৪ত চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতন হয় আৰু তিনিচুকীয়া জিলাৰ সমগ্ৰ ভূমি আহোম ৰাজ্যৰ অধীনলৈ আহে। আহোমৰ শদিয়া খোৱা গোহাঁয়ে (আহোম ভাষাত "থাওমুঙ বʼঙেন") শদিয়া অঞ্চল শাসন কৰিবলৈ লয়। শদিয়াৰ দক্ষিণৰ বৰডোমছা অঞ্চলত আহোমৰ হাটখোৱা গোহাঁই (আহোম ভাষাত "থাওমুঙ বʼক্লাং") বিষয়াই লোণৰ হাটৰ অধিকাৰী হয়।
===অৰুণাচলৰ ভয়াম আৰু পাহাৰীয়া অঞ্চল===
টাই ভাষাৰ "আহোম বুৰঞ্জী" গ্ৰন্থ খনত উল্লেখ থকাৰ মতে পূৰ্বৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ সীমান্তৰ অঞ্চলৰ খামজাং প্ৰদেশৰ নঙাখাম নামৰ নৰা মুখিয়াল এজনে ১৭৭৫ চনত চুতীয়া সকলক লগত লয় হাটখোৱা গোহাঁইৰ বিৰুদ্ধে বিদ্ৰোহ কৰিছিল আৰু পৰাস্ত হৈ দিহিং/নামজিন নৈ পাৰ হৈ পূৰবৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ পাহাৰীয়া অঞ্চলত আশ্ৰয় লৈছিল<ref>Barua, Gopal Chandra, Ahom Buranji, p.331</ref>। বুৰঞ্জীৰ পৰা জনা যায় যে খামজাং প্ৰদেশ পাটকাই পৰ্বতৰ নং-খেও-য়ং(Lake of no return) অঞ্চলত অৱস্থিত আছিল। গতিকে ধৰিব পাৰি যে চুতীয়া ৰাজ্য এসময়ত সেই অঞ্চলৰ লৈকে বিয়পি আছিল।
===নামনি অসমৰ অঞ্চল===
ৰত্ননাৰায়ণ ৰজাই ৰাজ্য বিস্তাৰৰ তথ্য ৰজা দুৰ্লভনাৰায়ণৰ শদিয়া-চেপাখোৱা তামৰ ফলিত(১৫২৮ চনৰ) পোৱা যায়। এই ফলিত উল্লেখ কৰা মতে ৰজা দুৰ্লভনাৰায়ণৰ পিতৃ আছিল ৰজা ধৰ্মনাৰায়ণ আৰু ধৰ্মনাৰায়ণৰ পিতৃ ৰত্ননাৰায়ণে এসময়ত কমতাপুৰৰ লৈকে নিজৰ ৰাজ্য বিস্তাৰ কৰিছিল। ভূমিদানৰ ফলিখনত উল্লেখ আছে<ref>Barua, Swarnalata, Chutia Jatir Buranji, p.587</ref>,
{{Quote|text="একোহভূ্ৎ কমতাপুৰে নৰপতি ভূপাল-ৱাৰাৰ্চ্চিতঃ <br />
কন্দৰ্প-প্ৰতিপক্ষ-লক্ষ-ৱিজয়ী শ্ৰী ৰত্ননাৰায়ণঃ।।"}}
অৰ্থাৎ এজন হৈছিল (একোহভূৎ) কমতাপুৰৰ ৰজা (কমতাপুৰে নৰপতি), যি জন আছিল "ভূপাল সমূহৰদ্বাৰা অৰ্চিত"(ভূপাল-ৱাৰাৰ্চ্চিত) আৰু "কামদেৱৰ(আন এটা নাম কন্দৰ্প) শত্ৰুৰ বিৰুদ্ধে বিজয়ী" (কন্দৰ্প-প্ৰতিপক্ষ-লক্ষ-ৱিজয়ী) শ্ৰী ৰত্ননাৰায়ণ।<ref>ৰত্ননাৰায়ণৰ আন এটা নাম সত্যনাৰায়ণো আছিল। এই কথা ঘিলামৰা অঞ্চলৰ বৰমূৰ্তিয়া বিলৰ তাম্ৰপত্ৰৰ পৰা জানিবলৈ পোৱা যায়। ফলিখনৰ মতে ১৩৯২ খ্ৰীষ্টাব্দত সুৰ-ৰিপু(অসুৰ) বংশৰ সধয়াপুৰৰ ৰজা নন্দিশ্বৰৰ পুত্ৰ সত্যনায়াণে ব্ৰাহ্মণক ২০০ পুৰা(৮০০ বিঘা) মাটি দান কৰিছিল। তেওঁৰ পুত্ৰ(আত্মজ) ধৰ্মনাৰায়ণ ৰজাই ফলিখনৰ নবীকৰণ কৰিছিল। গতিকে ইয়াৰ পৰা বুজিব পাৰি যে ধৰ্মনাৰায়ণ ৰজাৰ পিতৃ ৰত্ননাৰায়ণৰ আন এটা নাম সত্যনাৰায়ণ আছিল। উল্লেখযোগ্য যে ১৫০ বছৰ আগতে গৌৰীনায়াৰণ/ৰত্নধ্বজপালেও নিজৰ পুত্ৰ শিৱনাৰায়ণৰ লগত কমতেশ্বৰ ৰজা সন্ধয়াৰ ৰাজকুমাৰীক বিয়া কৰাই কমতা ৰাজ্যৰ লগত বন্ধুত্ব স্থাপন কৰিছিল। সম্ভৱতঃ এই কমতা ৰাজবংশ নাইকীয়া বা দুৰ্বল হৈ যোৱা ফলতে চুতীয়া ৰজা সত্যনাৰায়ণে কমতা ৰাজ্য নিজৰ অধীনলৈ আনিছিল।</ref>
[[File:Another section of the palace.jpg|thumb|চুতীয়া দুৰ্গ ভীষ্মক নগৰৰ ইটাৰ গড়ৰ এক অংশ]]
==যোগিনী তন্ত্ৰত উল্লেখ==
১৬ শতিকাৰ আগভাগত লিখা যোগিনী তন্ত্ৰত কামৰূপৰ বিভিন্ন অঞ্চল আৰু ৰাজকীয় শক্তিসমূহৰ বৰ্ণনা কৰা হৈছে। ইয়াত “সৌমাৰ”, “কূবাচ”, “যৱন” আৰু “প্লৱ” নাম উল্লেখ আছে—
{{quote|পূৰ্বভাগে চ সৌমাৰঃ কূবাচ পশ্চিমেতথা ।<br>দক্ষিণে যৱনসদ্ উত্তৰে প্লৱ এব চ ॥<br><br>এবমেব মহাদেৱি তে সৰ্বে কামৰূপকাঃ ।<br>
এবং তে কথিতং দেবি সৌমাৰচৰিতং হি তৎ ॥}}
অৰ্থাৎ পূৰ্বে সৌমাৰ, পশ্চিমে কূবাচ, দক্ষিণে যৱন আৰু উত্তৰে প্লৱ — এইসকল কামৰূপ অঞ্চলৰ অন্তৰ্গত বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। গ্ৰন্থখনৰ পাচৰ অংশ সমূহত "কুবাচ"ক [[কোচ ৰাজ্য|কোচ]], "সৌমাৰ"ক [[আহোম ৰাজ্য|আহোম]] আৰু "যৱন"ক [[বংগ চুলতানী|মুছলমান]]/[[মোগল সাম্ৰাজ্য|মোগল]] বুলি চিনাক্ত কৰা হৈছে। এই অনুসৰি ইতিহাসবিদ সকলে “প্লৱ/প্লব” শব্দটোৱে সেই সময়ৰ উত্তৰ ভাগত ৰাজত্ব কৰি থকা পাল বংশীয় চুতীয়া ৰাজ্যক বুজাবলৈ ব্যৱহাৰ কৰিছে বুলি মত প্ৰকাশ কৰিছে।
==ইতিহাস==
===ৰাজ্য প্ৰতিষ্ঠা===
চুতীয়া ৰাজ্যৰ প্ৰতিষ্ঠা আৰু পতনৰ কথা কেইবাখনো বুৰঞ্জীত পোৱা যায় যেনে দেওধাই অসম বুৰঞ্জী, অসম বুৰঞ্জী (SM), ইত্যাদি। সকলো বুৰঞ্জীৰ তথ্য সসূহ প্ৰায় একেই। বৃটিছ বিষয়া ''ET Dalton'' আৰু ''W.B.Brown''ৰ অনুসৰি একেবোৰ আখ্যান কিম্বদন্তি ৰূপত [[মিচিং জনগোষ্ঠী|মিচিং]] আৰু [[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]] লোকৰ মাজতো প্ৰচলিত আছিল।<ref>{{cite book
|last=Brown
|first=W.B.
|title=An Outline Grammar Of The Deori Chutiya Language
|publisher= Assam Secretariat Printing Office
|location=Shillong
|year=1895
|pages=75, 84
|quote="..as it agrees in all particulars with the traditions,I have elsewhere met with, it may merely be a compilation from them..These traditions are preserved among the Miris, the Deoris, who were the Chutiya priests (and amongst whom alone remnants of the ancient language and customs of the race are still preserved), and by some few of the Chutiyas who now call themselves Hindu Chutiyas... I have heard from them(Deoris) the story of how the Chutiya princess Sadhuni was won by the young archer (Niti Pal)... Probably enquiry would show that the other incidents of the chronicle are preserved as traditions among the Deoris in a similar modified form.
}}</ref> দেউধাই বুৰঞ্জীত উল্লেখ কৰা মতে আনুমানিক ১১৮৭ চনত চুতীয়া সকলে বিভিন্ন সৰু সৰু ৰাজ্য(বা বৃহৎ গাঁও) গঠন কৰি বাস কৰি আছিল।<ref>Bhuyan, S.K., Deodhai Buranji, p.193</ref> তাৰ ভিতৰতে স্বৰ্ণগিৰি নামৰ ৰাজ্য খনত বীৰপাল নামৰ এজন লোক ৰজা হৈ আছিল। বীৰপালৰ ৰাজ্যত ৬০ টা যৌথ পৰিয়ালৰ লোকে বাস কৰিছিল, অৰ্থাৎ প্ৰায় ৬০০০ লোক।<ref>Dutta, Sristidhar, "The Mataks and their kingdom", p.45. "Morans, Borahis, Kacharis and Chutias were the main tribes in the Matak community. As all of them were Bodos in origin, they had a common living pattern too. They lived in joint families. The number of members in a joint family sometimes exceeded one hundred."</ref> ইয়াৰ পিছত চুবুৰীয়া চুতীয়া লোকসলক পৰাস্ত কৰি তেওঁ 'গয়াপাল' নাম লৈছিল। শদিয়াক তেওঁ চুতীয়া ৰাজ্যৰ ৰাজধানী পাতিছিল। তেওঁক খুন্ত ৰজা বুলিও জনা গৈছিল।<ref>Bhuyan, S.K., Deodhai Buranji, p.202</ref>
ত্ৰয়োবিংশ শতিকাৰ আগভাগত [[আহোম]]সকলে অসমত তেওঁলোকৰ ৰাজ্য স্থাপন কৰিবৰ সময়ত উজনি অসমত চুতীয়াসকলেই আটাইতকৈ শক্তিশালী আছিল। চুতীয়া সকলৰ মাজত বুৰঞ্জী লিখাৰ প্ৰথা নথকাৰ বাবে তেওঁলোকৰ আটাইবোৰ ৰজাৰ নাম জনা নাযায়। দেওধাই অসম বুৰঞ্জীৰ মতে বাৰ শতিকাৰ মাজভাগৰ পৰা ষোল্ল শতিকাৰ আগভাগলৈকে মুঠ দহজন চুতীয়া ৰজাই ৰাজত্ব কৰিছিল। নোই ইলিয়াছ চাহাবৰ "হিষ্ট্ৰী অৱ দা শ্বান্ছ" গ্ৰন্থৰ মতে আহোম ৰাজ্যৰ প্ৰতিষ্ঠাপক [[চুকাফা]]ৰ সমসাময়িক চুতীয়া ৰজা কোছীৰ আগতে তেওঁৰ বংশৰ চৌত্ৰিশজন ৰজাই ৰাজত্ব কৰিছিল। তালৈ চাই কোনো কোনো পণ্ডিতে চুতীয়াসকলে খ্ৰীষ্টীয় সপ্তম শতিকামানতে ৰাজ্য স্থাপন কৰিছিল বুলি অনুমান কৰে।<ref name="বুৰঞ্জী">{{cite book | title=মাধ্যমিক অসম বুৰঞ্জী | author=ড: স্বৰ্ণলতা বৰা | pages=১৮৪-১৯০ | isbn=81-85905-11-8}}</ref>
===ৰাজ্য বিস্তাৰ===
বীৰপালৰ পুত্ৰ আছিল ৰত্নধ্বজপাল বা গৌৰীনাৰায়ণ। তেওঁ নিজৰ বাহু বলেৰে উজনি অসমৰ সকলো চুতীয়া ৰাজ্য (যেনে ৰঙ্গালগিৰি, স্বেতাগিৰি, চন্দ্ৰগিৰি, ধৱলগিৰি, নীলগিৰি, ইত্যাদি) একত্ৰিত কৰি বৃহৎ চুতীয়া ৰাজ্য গঠন কৰিছিল<ref>Bhuyan, S.K., Deodhai Buranji, p.194</ref>। সেই সময়ত প্ৰায়বোৰ ৰাজ্যৰ ৰাজধানী পাহাৰীয়া বা পাহাৰৰ দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলত পতা হৈছিল। উদাহৰণস্বৰূপে আহোমৰ চৰাইদেউ পৰ্বত, কছাৰীৰ ডিমাপুৰ/মাইবাং, কোচৰ চিকণা পৰ্বত, ইত্যাদি। পাছলৈ চুতীয়া ৰাজ্যৰ নগৰ যেনে চন্দনগিৰি(আজিৰ দিনৰ ৰুক্মিণীনগৰ), ভীষ্মকনগৰ, ইটানগৰ, ইত্যাদি সকলো পাহাৰৰ দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলতে নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। ইয়াৰ ওপৰিও জনা যায় যে আগৰ দিনত উত্তৰ পূৰ্বাঞ্চলৰ বহুতো জনগোষ্ঠীৰ লোকে পাহাৰৰ দাতিকাষৰীয়া বা ওখ অঞ্চলত স্থায়ী ভাৱে থাকি ভৈয়ামত খেতি কৰিছিল।<ref>উত্তৰ পূৰ্বাঞ্চলৰ বহুতো জনগোষ্ঠীৰ লোকে খেতিৰ অনুসৰি ভৈয়াম আৰু পাহাৰ দুয়ো অঞ্চলতে জীৱন নিৰ্বাহ কৰিছিল। প্ৰায়বোৰ লোকে তেতিয়াৰ দিনত আহু আৰু বাও ধানৰ খেতি কৰিছিল। শালি কৰিলেও বেছি পৰিমাণে কৰা নাছিল। বছৰৰ আৰম্ভণিতে আহু ধানৰ খেতি কৰি চপাই মেলি, বাও বা শালি খেতি কৰি বাৰিষাৰ বানৰ পৰা ৰোধ পাবলৈ বা বাৰিষাৰ বেমাৰ আজাৰ নহ'বলৈ পাহাৰৰ দাতিৰ স্থায়ী অঞ্চল বোৰলৈ ঘূৰি গৈছিল। বৰাহী সকলে সেইবাবেই হয়টো চুকাফাক চৰাইদেউ পৰ্বতত থাকিবলৈ উপদেশ দিছিল। কালিকা পুৰাণৰ মতে দিক্কৰবাসিনী পীঠও বছৰৰ কেইবামাহ ধৰি পানীৰ তলত ডুব গৈছিল। কিছু লোকে হয়টো সেই সময়ত ভৈয়ামত স্থায়ী ৰুপে থাকি খেতি কৰিছিল আৰু সময়ত পাছলৈ বাকী লোকেও ভৈয়ামত স্থায়ী গাঁৱ পাতি থাকিবলৈ লৈছিল। বৰাহী চুতীয়া সকলৰ দুই শ্ৰেণী: চাং আৰু বাম বৰাহী হয়টো ইয়াৰে চিন। চুতীয়া ৰজা সকলে ব্ৰাহ্মণক ভূমিদানো সম্ভৱতঃ এই কাৰণতে কৰিছিল যাতে চুতীয়া লোক সকলে ভৈয়ামত হিন্দু ধৰ্মত দিক্ষিত হৈ স্থায়ীভাৱে থাকিবলৈ লয়। পাছলৈ চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতনৰ ফলত পাহাৰীয়া অঞ্চলত বসতি নোহোৱাৰ বাবে বা সুৰক্ষাৰ ব্যৱস্থা/দূৰ্গ নোহোৱাৰ বাবে সেইবোৰ অঞ্চল পাহাৰীয়া জনজাতি সকলৰ হাতলৈ যায়। সেই কাৰণতে আহোম ৰাজ্যৰ দিনত পাহাৰীয়া জনজাতি বোৰে সঘনে ভৈয়ামৰ গাঁৱ লুণ্ঠন কৰিবলৈ ধৰে আৰু ইয়াৰ প্ৰতিৰোধৰ বাবে আহোম সকলে পছা প্ৰথা আৰম্ভ কৰে।</ref> গতিকে এই সকলো কথাৰ পৰা জনা যায় যে পাহাৰীয়া দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলত থাকি ভৈয়ামত খেতি কৰা চুতীয়া সকলে মধ্যযুগৰ চুতীয়া ৰাজ্য প্ৰতিষ্ঠাৰ পাছৰে পৰা ক্ৰমান্বয়ে সুসংগঠিত ভাৱে ভৈয়ামতো স্থায়ী ভাৱে থাকিবলৈ লয়।
দেউধাই বুৰঞ্জীত উল্লেখ কৰা "চুতীয়াৰ কথা"ৰ দ্বিতীয় আখ্যানৰ<ref>Bhuyan, S.K., Deodhai Buranji, p.201-202</ref> মতে বীৰপালে কিৰাতনী দেৱীৰ আশীৰ্বাদত দুটা সোণৰ মেকুৰী আৰু দণ্ড-খাট লাভ কৰি চোট-হিন্দুৱান খুন্তৱান(চুতীয়া ৰাজ্যৰ) ৰজা হৈছিল আৰু শদিয়াত আছিল ("পৰদিনা চৰুৰ ঢাকন গুচাই চালে, সোণৰ বিড়ালী দুটী পালে, দণ্ড-খাট পালে। সেইদিন ধৰি সকলৰে সোধ-পোছ দিন দিন ধৰি পালে। ছোট হিন্দুৱানৰ খুন্তৱানৰ ৰজা হ'ল। শদিয়াত সিটো ৰজা অবাক ৰূপে থাকে।")। ইয়াৰ পৰা বুজিব পাৰি যে বীৰপালৰ বসতি(স্বৰ্ণগিৰি চুতীয়া ৰাজ্য) শদিয়া অঞ্চলতে আছিল। দেউধাই বুৰঞ্জীত উল্লেখ কৰা চন্দ্ৰগিৰি নামৰ চুতীয়া ৰাজ্য খনো বৰ্তমান শদিয়াতে অৱস্থিত আছিল। এইখন পাছলৈ স্বৰ্ণগিৰিৰ চুতীয়া ৰজা ৰত্নধ্বজপালে নিজৰ অধীনলৈ আনি বৃহৎ চুতীয়া ৰাজ্য গঠন কৰিছিল। চন্দ্ৰগিৰি অঞ্চলতে নীতিপালে আহোম ৰজাৰ লগত যুদ্ধ কৰিছিল, যাৰ বাবে তেওঁক "চন্দ্ৰ নাৰায়ণ" বুলিও কোৱা হৈছিল<ref>Bhuyan, S.K., Deodhai Buranji, p.200</ref>। গোপাল চন্দ্ৰ বৰুৱাৰ টাই ভাষাৰ বুৰঞ্জীত এই অঞ্চলটোক "দৈ-চন্দন"(টাই ভাষাত দৈ=পাহাৰ) কোৱা হৈছে। ৰানী সাধনীয়ে এই অঞ্চলতে প্ৰাণ ত্যোগ কৰিছিল। ৰত্নধ্বজপালে বস কৰা ৰাজ্য স্বেতাগিৰি সম্ভৱত বৰ্তমান লখিমপুৰ জিলাত আছিল কাৰণ এই ৰাজ্য দখল কৰা পাছতে তেওঁ বৰ্তমান মাজুলীত নিজৰ ৰাজধানী হিচাপে "ৰতনপুৰ" নামৰ এখন নগৰ গঠন কৰিছিল<ref>Bhuyan, S.K., Deodhai Buranji, p.193</ref> । "ঢোল বাই ক'ত? ৰতনপুৰত। খোল বাই ক'ত? ৰতনপুৰত", এই বিখ্যাত পুৰণি গীতটো চুতীয়া ৰাজধানী ৰতনপুৰক লৈয়ে সৃষ্টি কৰা হৈছিল। এই ৰতনপুৰতে পাছলৈ নৱ-বৈষ্ণৱ ধৰ্মৰ সত্ৰ এখনো স্থাপন কৰা হৈছিল। পৰবৰ্তী কালত ৰত্নধ্বজপালে নিজৰ ৰাজধানী শদিয়াত স্থায়ী ৰূপে গঠন কৰিছিল<ref>Bhuyan, S.K., Deodhai Buranji, p.193</ref>।
আহোম সকলৰ বুৰঞ্জীত উল্লেখ থকাৰ মতে চুকাফা ৰাজকুমাৰ মাও-লুং দেশত থাকোতে অসমত পাছখন ৰাজ্য আছিল: চুতীয়া, কমতেশ্বৰ, কছাৰী, বৰাহী আৰু মৰাণ। চুকাফাই চৰাইদেউত ৰাজধানী পতাৰ আগতে বাটত বহুতো চুতীয়াক লগ পাইছিল<ref>Bhuyan, S.K., Satsari Buranji, p.4</ref>। যিহেতু চুকাফাই চৰাইদেউত নগৰ গঢ়া আগতে নামৰুপ, তিপাম, অভয়পুৰ, হাবুং, শিমলুগুৰি আৰু চনটক বাস কৰি আহিছিল। গতিকে এইবোৰ অঞ্চলৰে কিছুমান জেগাত চুতীয়া সকলৰ বসতি আছিল বুলি ধৰিব পৰা যায়। বহুতো চুতীয়া পৰিয়াল (যেনে চোম-চিৰিং, চাংচাই, খাতুৱাল চেতিয়া, ইত্যাদি) চুকাফাৰ দিনতে আহোম জাতিত অন্তৰ্ভুক্ত হৈ বিলীন হৈ গৈছিল<ref>Goswami, Hemchandra, Purani Asam Buranji, p. 23, 25</ref>। এই সকলো তথ্যৰ পৰা ধৰিব পাৰি যে ১২-১৩ শতিকাত চুতীয়া ৰাজ্য সেই সময়ত লখিমপুৰ, ডিব্ৰুগড় অঞ্চলৰ পৰা শদিয়া আৰু অৰুণাচলৰ সীমান্ত অঞ্চলৰ লৈকে বিয়পি আছিল।
===চুতীয়া ৰজাৰ কমতাপুৰ বিজয়===
১৩-১৪ শতিকাত গৌড়ৰ মুচলমান ৰজাসকলে কেইবা বাৰো কমতা ৰাজ্য আক্ৰমণ কৰিছিল, যাৰ ফলত ৰাজ্যখন দুৰ্বল হৈ পৰিছিল। ১৪ শতিকাৰ অন্তিমটো দশকত ঘিয়াছুদ্দিন আজম শ্বাহে কামৰূপ-কমতা অঞ্চল আক্ৰমণ কৰে। তেওঁৰ ৰাজত্বকালৰ কামৰুপ অঞ্চললৈ পূৰ্বমুখী সামৰিক অভিযানৰ প্ৰমাণ পোৱা বʼকুৰ এখন শিলালিপিত পোৱা যায়<ref>Owahedur Zaman, "Study on the Persian Inscriptions discovered in Assam,p.5, "This stone slab inscription is from the time of Ghiyasuddin Azam Shah (ruled from 1389 A.D. to 1410 A.D). It was discovered in Boko of Kamrup district which was issued by Sultan Ghiyasuddin Azam Shah in 1389 A.D. It seems that he extended his sovereignty through Guwahati upto Boko area."</ref>। এই আক্ফৰমণৰ ফলত পশ্চিম অসমত ৰাজনৈতিক অস্থিৰতা সৃষ্টি হৈছিল।
সেইসময়তে পূব দিশত চুতীয়া ৰাজ্যখন শক্তিশালী হৈ উঠিছিল। ফল স্বৰূপত চুতীয়া ৰাজশক্তিয়ে পশ্চিম পিনে পাতনি মেলে। চুতীয়া ৰজা দুৰ্লভনাৰায়ণৰ ১৪২৮ চনৰ সত্যনাৰায়ণৰ (আন এটা নাম ৰত্ননাৰায়ণ) তাম্ৰলিপিত উল্লেখ আছে যে তেওঁৰ ককাক সত্যনাৰায়ণে (আন এটা নাম ৰত্ননাৰায়ণ<ref>ৰত্ননাৰায়ণৰ আন এটা নাম সত্যনাৰায়ণো আছিল। এই কথা ঘিলামৰা অঞ্চলৰ বৰমূৰ্তিয়া বিলৰ তাম্ৰপত্ৰৰ পৰা জানিবলৈ পোৱা যায়। ফলিখনৰ মতে ১৩৯২ খ্ৰীষ্টাব্দত সুৰ-ৰিপু(অসুৰ) বংশৰ সধয়াপুৰৰ ৰজা নন্দিশ্বৰৰ পুত্ৰ সত্যনায়াণে ব্ৰাহ্মণক ২০০ পুৰা(৮০০ বিঘা) মাটি দান কৰিছিল। তেওঁৰ পুত্ৰ(আত্মজ) ধৰ্মনাৰায়ণ ৰজাই ফলিখনৰ নবীকৰণ কৰিছিল। গতিকে ইয়াৰ পৰা বুজিব পাৰি যে ধৰ্মনাৰায়ণ ৰজাৰ পিতৃ ৰত্ননাৰায়ণৰ আন এটা নাম সত্যনাৰায়ণ আছিল।</ref>) সেই একে সময়ছোৱাতে (১৩৯০-১৪০০) “কমৰুপৰ শত্রু”ক পৰাস্ত কৰি কমতাপুৰত নিজৰ শাসন প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। ভূমিদানৰ ফলিখনত উল্লেখ আছে,
{{blockquote|"একোহভূ্ৎ কমতাপুৰে নৰপতি ভূপাল-ৱাৰাৰ্চ্চিতঃ</br>
কন্দৰ্প-প্ৰতিপক্ষ-লক্ষ-ৱিজয়ী শ্ৰী ৰত্ননাৰায়ণঃ।।"</br>}}
অৰ্থাৎ এজন হৈছিল (একোহভূৎ) কমতাপুৰৰ ৰজা (কমতাপুৰে নৰপতি), যি জন আছিল "ভূপাল সমূহৰদ্বাৰা অৰ্চিত"(ভূপাল-ৱাৰাৰ্চ্চিত) আৰু "কামদেৱৰ(আন এটা নাম কন্দৰ্প) শত্ৰুৰ বিৰুদ্ধে বিজয়ী" (কন্দৰ্প-প্ৰতিপক্ষ-লক্ষ-ৱিজয়ী) শ্ৰী ৰত্ননাৰায়ণ। যদিও এই “শত্রু”ৰ স্পষ্ট পৰিচয় উল্লেখ কৰা হোৱা নাই, তথাপিও ইতিহাসবিদসকলে সাধাৰণতে ধাৰণা কৰে যে ই গৌড়ৰ মুচলমান সেনাবাহিনী অথবা কমৰুপৰ সিংহাসনৰ বাবে প্ৰতিদ্বন্দ্বিতা কৰা কোনো স্থানীয় ৰাজনৈতিক শক্তি হ’ব পাৰে, যাক চুতীয়া ৰজাই পৰাস্ত কৰিছিল। একেখন ফলিৰ তৃতীয় আৰু চতুৰ্থ শাৰীত ৰত্ননাৰায়ণৰ পুত্ৰ ধৰ্মনাৰায়ণ আৰু তেখেতৰ পুত্ৰ দুৰ্লভ নাৰায়ণৰ বিষয়ে উল্লেখ কৰা হৈছে। পাছৰ অংশত উল্লেখ কৰা মতে ১৪২৮ খৃষ্টাব্দত (১৩৫০ শক) ৰজা দুৰ্লভনাৰায়ণৰ আদেশত হাবুঙাধিপতি শ্ৰী বৃহৎ পাত্ৰয়ে ব্ৰাক্ষণক ৪০০ পুৰা(১৬০০ বিঘা) মাটি দান কৰিছিল।
এইদৰে গৌড়ৰ সামৰিক চাপ আৰু কমৰুপ-কমতা অঞ্চলত সৃষ্টি হোৱা অস্থিৰতাৰ সুযোগ লৈ চুতীয়া শক্তিয়ে পশ্চিমলৈ বিস্তাৰ কৰি কমতাপুৰত নিজৰ আধিপত্য প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল বুলি বুজা যায়।<ref>"The eastern region, whether it is called Sadhaya or Svadhaya as in the plates or Sadhiya or Sadiya as in Assamese chronicles and the western region of Kamatapura seems to be politically connected and the same Satyanarayana/Ratnanarayana might have held sway over both regions"{{harvcol|Neog|1977|p=818}}</ref> ৰত্ননাৰায়ণ ৰজাই আনুমানিক ১৩০০ শতিকাৰ শেষৰ ভাগত কমতা ৰাজ্য দখল কৰি পুণৰ পুৰ্বৰ কামৰূপ ৰাজ্য গঠন কৰিবলৈ প্ৰয়াস কৰিছিল।
====দুৰ্লভনাৰায়ণৰ পৰিচয় আৰু বিতৰ্ক====
ঐতিহাসিক তথ্যৰ অনুসৰি কমতা ৰাজ্যৰ "দুৰ্লভনাৰায়ণ" নামৰ এজন ৰজাই অসমীয়া কবি [[হেম সৰস্বতী]], [[হৰিবৰ বিপ্ৰ]], আদি বহু লেখকক পৃষ্ঠপোষকতা আগবঢ়াইছিল।<ref>হেম সৰস্বতীয়ে তেওঁৰ প্ৰহ্লাদ চৰিত গ্ৰন্থত দুৰ্লভনাৰায়ণৰ প্ৰশংসা কৰি লিখিছে—“কামতামণ্ডল দুৰ্লভ নাৰায়ণ নৃপবৰ অনুপাম”। এই শাৰীকেইটাৰ পৰা দুৰ্লভনাৰায়ণক কমতা মণ্ডলৰ অধিপতি আৰু সাহিত্য-সংস্কৃতিৰ পৃষ্ঠপোষক ৰজা হিচাপে বুজা যায়।</ref> গুৰু চৰিতৰ বৰ্ণনা অনুসৰি কমতা-কামৰূপৰ ৰজা দুৰ্লভনাৰায়ণে কানৌজৰ পৰা অহা বহু ব্ৰাহ্মণ আৰু কায়স্থ ভুঞা পৰিয়ালক নিজৰ ৰাজ্যত আশ্ৰয় দি পূৰ্বাঞ্চলত বসতি স্থাপনৰ ব্যৱস্থা কৰিছিল। [[শঙ্কৰদেৱ|শ্ৰীমন্ত শঙ্কৰদেৱৰ]] পূৰ্বপুৰুষ সকলও এই স্থানান্তৰিত পৰিয়ালসমূহৰ মাজৰে এটা পৰিয়াল আছিল। এই পৰিয়ালসমূহক প্ৰথমতে উত্তৰ গুৱাহাটীৰ ওচয়ৰ লেঙামাগুৰি আৰু পাছলৈ নগাঁৱৰ তেম্বুৱানী-বান্ধা(ঢেমনী) অঞ্চলত বসতি দিয়া হৈছিল বুলি গুৰু চৰিতত উল্লেখ আছে।<ref>Baniprasanna Misra, ''Srimanta Sankara and His Times: Some Further Historical Probings'', Centre for Assamese Studies, Tezpur University, 2016, pp. 27–29.</ref>
ইতিহাসবিদ মহেশ্বৰ নেওগে পৰৱৰ্তী কালৰ চৰিত-পুথি আৰু বৈষ্ণৱ পৰম্পৰাৰ ভিত্তিত শঙ্কৰদেৱৰ জন্ম-চন ১৪৪৯ খ্ৰীষ্টাব্দ বুলি গ্ৰহণ কৰিছিল আৰু এই অনুসৰি দুৰ্লভনাৰায়ণৰ ৰাজত্ব কাল ১৪ শতিকাৰ মধ্যভাগ বুলি অনুমান কৰিছিল। কিন্তু ২০১৬ চনত লিখা গৱেষণামূলক প্ৰবন্ধত ইতিহাসবিদ বাণীপ্ৰশন্ন মীশ্ৰই উপলব্ধ তথ্যসমূহ পুনৰ বিশ্লেষণ কৰি এই গণনাক নাকচ কৰে আৰু শঙ্কৰদেৱৰ জন্ম সম্ভৱতঃ খ্ৰীষ্টীয় ১৪৭৯–১৪৮৪ চনৰ ভিতৰত হৈছিল বুলি মত প্ৰকাশ কৰিছে।<ref>Baniprasanna Misra, ''Srimanta Sankara and His Times: Some Further Historical Probings'', Centre for Assamese Studies, Tezpur University, 2016, pp. 19-20.</ref> সেই অনুসৰি তেওঁ দুৰ্লভনাৰায়ণৰ শাসনকালো পুনৰ নিৰ্ধাৰণ কৰি চতুৰ্দশ শতিকাৰ শেষ ভাগৰ পৰা পঞ্চদশ শতিকাৰ প্ৰথম ভাগৰ মাজত হোৱাৰ সম্ভাৱনা প্ৰকাশ কৰিছে।<ref>Baniprasanna Misra, ''Srimanta Sankara and His Times: Some Further Historical Probings'', Centre for Assamese Studies, Tezpur University, 2016, pp.23</ref>
হেম সৰস্বতীয়ে দুৰ্লভনাৰায়ণক ‘‘কমতামণ্ডল’’ৰ ৰজা বুলি উল্লেখ কৰিছে।<ref>''প্ৰহ্লাদ চৰিত্ৰ''' উল্লেখ কৰিছে- "কমতামণ্ডল দুলৰ্ভনাৰায়ণ নৃপবৰ অনুপম৷ তাহান ৰাজ্যত ৰুদ্ৰসৰস্বতী দেৱযানী কন্যা নাম৷৷ তাহান তনয় হেমসৰস্বতী ধ্ৰুৱৰ অনুজ ভাই৷"</ref><ref name="sarma">{{cite book | title=অসমীয়া সাহিত্যৰ সমীক্ষাত্মক ইতিবৃত্ত | publisher=প্ৰতিমা দেৱী | author=ড: [[সত্যেন্দ্ৰনাথ শৰ্মা]] | authorlink=| year=১৯৯৬ | location=গুৱাহাটী | pages=৫৩-৫৪}}</ref> প্ৰাচীন কামৰূপৰ তাম্ৰশাসন আৰু সংস্কৃত ৰাজনৈতিক পৰিভাষাত ‘‘মণ্ডল’’ শব্দটো এক আঞ্চলিক বা ৰাজনৈতিক পৰিসৰ বুজাবলৈহে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। আনহাতে, চুতীয়া তামৰ ফলিত দুৰ্লভনাৰায়ণৰে ‘‘সাধয়াপতি’’ বা সদিয়াৰ ৰজা বুলি পৰিচয় দিয়া দেখা নাযায়; তাৰ বিপৰীতে তেওঁৰ পূৰ্বপুৰুষ ৰত্ননাৰায়ণ ‘‘কমতাপুৰ’’ৰ ৰজা হৈছিল বুলিহে উল্লেখ কৰিছে।
দুৰ্লভনাৰায়ণে পৃষ্ঠাপোষকতা আগ বঢ়োৱা আন এজন কবি হৈছে "হৰিবৰ বিপ্ৰ"। ইতিহাসবিদ মহেশ্বৰ নেওগে এইজন কবিকে ৰামানন্দ দ্বিজৰ "শ্ৰী শ্ৰী বংশী গোপালদেৱ চৰিত"ত উল্লেখ কৰা বংশীগোপালদেৱৰ ককাক হৰিবৰ বিপ্ৰ বুলি চিনাক্ত কৰিছে।<ref name="ভৰালী">{{cite book | title=এহেজাৰ বছৰৰ এশগৰাকী অসমীয়া | publisher=চিত্ৰলেখা পাব্লিকেশ্বন্ছ | author=ভৰালী, হেমন্ত কুমাৰ | year=২০০১ | location=গুৱাহাটী | pages=২৯৮-২৯৯}}</ref> ৰচনাখনত হৰিবৰ বিপ্ৰক ''"কুণ্ডিল গোষ্ঠীত জাত পুৰুষ সুন্দৰ / ব্যাঘ্ৰপিণ্ডা গ্ৰামেশ্বৰ মুখ্য পণ্ডিতৰ"'' বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে, অৰ্থাৎ তেওঁক কুণ্ডিল বা চুতীয়া ৰাজধানী [[শদিয়া]] অঞ্চলৰ লোক আৰু ব্যাঘ্ৰপিণ্ডা গাঁৱৰ গ্ৰামেশ্বৰ বুলি কোৱা হৈছে।<ref>{{cite book |title=Harivara Vipra’s Babrubahnar Yuddha and Tamradhwajar Yuddha |editor=Birinchi Kumar Barua; Maheswar Neog |publisher=Gauhati University |year=1960 |page=}}</ref> মহেশ্বৰ নেওগৰ মতে হৰিবৰ বিপ্ৰৰ ৰচনাত ‘‘চেতিয়া’’ শব্দৰ উল্লেখো পোৱা যায়। এই শব্দ কিছু ইতিহাসবিদে আহোম যুগৰ পৰৱৰ্তী সংস্কৰণত যোগ হোৱা বুলি ক'ব খোজে।<ref>{{cite book |last=Kakati |first=Banikanta |title=Aspects of Early Assamese Literature |publisher=Gauhati University |year=1953 |page=34}}</ref> কিন্তু বুৰঞ্জী সমূহৰ পৰা দেখা যে এই ''চেতিয়া'' পদবী চুতীয়া ৰাজ্যতো আছিল<ref>Bhuyan, S.K, "Deodhai Buranji, p.16</ref> আৰু চুহুংমুঙে চুতীয়া ৰাজ্য দখল কৰাৰ পাছৰ পৰাহে আহোম ৰাজ্যত প্ৰচলিত হৈছিল।<ref>S.K, "Satsari Buranji, p.16</ref>
"কবিৰত্ন সৰস্বতী"ৰ ৰচনাৰ পৰা জনা যায় যে তেওঁক দুৰ্লভনাৰায়ণৰ পুত্ৰ ইন্দ্ৰনাৰায়ণয়ে পৃষ্ঠা পোষকতা আগ বঢ়াইছিল। ইতিহাসবিদ বাণীপ্ৰশন্ন মীশ্ৰৰ মতে মাধৱদেৱৰ ভনীয়েক উৰ্বশীয়ে দহ বছৰ বয়সত (১৫২৬ শতিকাত)<ref>{{cite book
|last=Misra
|first=Baniprasanna
|title=Deprovincialising Srimanta Sankaradeva
|publisher=Centre for Assamese Studies, Tezpur University
|year=2015
|pages=24–25
}}</ref> এই কবিজনৰ বংশৰ ৰামদাস আতাক বিয়া কৰাইছিল। ৰামদাস ৰত্ন সৰস্বতীৰ পাছৰ ষষ্ঠ প্ৰজন্মৰ পুৰুষ আছিল।<ref>{{cite book |last=Kakati |first=Banikanta |title=Aspects of Early Assamese Literature |publisher=Gauhati University |year=1953 |page=44}}</ref> সেই অনুসৰি ইন্দ্ৰনাৰায়ণৰ শাসনকালও পঞ্চদশ শতিকাৰ প্ৰথমাৰ্ধৰ মাজভাগত (প্ৰায় ১৪২০–১৪৪০ খ্ৰীষ্টাব্দ) আছিল বুলি অনুমান কৰিব পাৰি।
এই সকলো তথ্যসমূহৰ ভিত্তিত কিছু গৱেষকে কমতা, কামৰূপ আৰু শদিয়া একেই ৰাজ শক্তিয়ে পৰিচালিত কৰিছিল বুলি ক'ব খোজে।<ref>"The eastern region, whether it is called Sadhaya or Svadhaya as in the plates or Sadhiya or Sadiya as in Assamese chronicles and the western region of Kamatapura seems to be politically connected and the same Satyanarayana/Ratnanarayana might have held sway over both regions"{{harvcol|Neog|1977|p=818}}</ref> তথাপিটো কমতাপুৰৰ এই দুৰ্লভনাৰায়ণ আৰু চুতীয়া বংশৰ দুৰ্লভনাৰায়ণ একে ব্যক্তি আছিল নে নাই, সেই বিষয়ে ইতিহাসবিদ সকলৰ মাজত বৰ্তমানেও একমত পোৱা নাযায়।
===ঘাৰমৰা সত্ৰ স্থাপন===
===চীনৰ লগত সম্পৰ্ক===
===চুতীয়া-আহোম যুদ্ধ===
১৫১২ চনত চুতীয়াৰ হাবুঙৰ প্ৰদেশৰ পানবাৰী অঞ্চলত চুহুংমুঙে প্ৰৱেশ কৰে আৰু আগতে বামুণীয়া কোঁৱৰক তূলি লোৱা বামুণ পৰিয়ালটোক নিজৰ লগত লয়। বামুণ জনক সোণৰ লগুণ উপহাৰ দি হাতী-ঘাহী অধিকাৰী পাতি নিজৰ লগত লয়। পানবাৰীত থকাৰ সময়ত আহোম ৰজাই সেনা বাহিনীৰ কিছুমানক দিহিং নৈত মাছ ধৰিবলৈ পঠিয়াই। দিহিঙত ডাঙৰ বৰালী ধৰিবলৈ লওঁতে চুতীয়াই আহোম সেনাক দেখে। দিহিং নৈ চুতীয়া আৰু আহোম ৰাজ্যৰ সীমা আছিল, উত্তৰত চুতীয়া ৰাজ্য আৰু দক্ষিণত আহোম ৰাজ্য। চুতীয়াৰ পানীত মাছ ধৰিছে বুলি গম পাই মাণিক চন্দ্ৰ বৰুৱাই (সম্ভৱতঃ এইজন দিহিং উপত্যকাৰ শাসনকৰ্তা আছিল) মানু্হ পঠিয়াই। কিন্তু আহোম সকলে মাছৰ লগতে চুতীয়া মানু্হকো ধৰি নিয়ে। এই কথা মাণিক চন্দ্ৰ বৰুৱাই ধীৰনাৰায়ণ ৰজাৰ জোৱাঁই নিতাইক জনাই। নীতিপালৰ পৰা ধীৰনাৰায়ণে খবৰ পাই যে আহোম সেনাই দিহিঙৰ সীমা নামানি উত্তৰ পাৰৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ হাবুঙ অঞ্চলত প্ৰৱেশ কৰিছে।<ref>Assam Buranji (SM), p. 9</ref>
* দিখৌ-মুখৰ ৰণ
ধীৰনাৰায়ণ ৰজাই এই কথা গম পাই যুদ্ধ কৰিবলৈ মন কৰে আৰু ১৫১৩ চনত লুইতে দি আহি দিখৌমুখত কোঠ পাতে। সেই সময়ত দিখৌ মুখ আজিৰ দিনৰ কাজিৰঙা ওচৰত আছিল। চুতীয়া সেনাই দিখৌ মুখ অঞ্চলত পচলা গড় নিৰ্মাণ কৰে। তাৰ পৰা আগ বাঢ়ি আহি চেৰুৱাকটা অঞ্চলৰ নঙকামুঙ বিলৰ পাৰত কোঠ পাতে। চেৰুৱাকটাৰ পৰা এখিনি সেনা বৰনাঁৱত উঠি চিৰা আটি অঞ্চললৈ যায়। চুহুংমুঙে চাও-চুখ্ৰিং আৰু ৰাইলুঙীয়া গোহাঁইক সৈন্য দি চুতীয়াৰ বৰনাঁৱ ধৰিবলৈ সেনা পঠিয়াই। তাৰ পাছত তেওঁ চেৰুৱাকটাৰ চুতীয়া সেনাক আক্ৰমণ কৰে। চুতীয়া সেনাই শত্ৰুৰ শক্তিৰ অনুমান নাপায় যুদ্ধত পৰাজয় হব লগিয়া হয়। এই যুদ্ধত ৪ হাজাৰ চুতীয়া সৈনিক স্বহীদ হয় আৰু ৩ হাজাৰ বন্দী হয়। বন্দী সকলৰ মূৰ কাটি আহোম ৰজাই মুণ্ডমালা বান্ধিলে।<ref>Satsari Assam Buranji, p.57</ref> সাতসৰী বুৰঞ্জীৰ অনুসৰি চুতীয়া সেনা দিখৌমুখৰ পৰা উজাই আহিছিল আৰু ডিব্ৰুমুখৰ তিনিমুণি অঞ্চলত ৫ দিন পুণৰ এখন ৰণ হৈছিল, য'ত মাণিকচন্দ্ৰ বৰুৱা, ৰজাৰ ভায়েক ঢেলা আৰু বৰহুলৈ বৰুৱাই ভাগ লৈছিল। যুদ্ধত মাণিকচন্দ্ৰ বৰুৱাৰ গাত কাড় লাগিছিল আৰু বৰহুলৈ বৰুৱাকে প্ৰমুখ কৰি চুতীয়া সেনা পিছ হুঁহকি শদিয়ালৈ আহিলে। ডিব্ৰুমুখৰ এই যুদ্ধৰ কথা কিন্তু অন্য বুৰঞ্জীত উল্লেখ কৰা হোৱা নাই, গতিকে এয়া পাছত হোৱা দিহিংমুখৰ দ্বিতীয়খন ৰণৰ বৰ্ণনাও হ'ব পাৰে যিখনত চুতীয়া সেনা পৰাস্ত হোৱাৰ পাছত আহোম সেনাই ডিব্ৰুমুখত গড় নিৰ্মাণ কৰিছিল।
যুদ্ধৰ পৰাজয়ৰ ফলত দিখৌ মুখত বাকী থকা চুতীয়া সেনা সেই অঞ্চলৰ পৰা ঘূৰি আহে আৰু পানবাৰী আহোমৰ হাতলৈ যায়। তাৰ পাছত ১৫১৯ চনত চুহুংমুঙ হাবুঙৰ পৰা দিহিংমুখ অঞ্চল লৈ আহে আৰু তাত এটা কোঠ/দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰে। তেতিয়াৰ দিহিংমুখ আজিৰ দিনৰ পশ্চিম মাজুলী অঞ্চল হয়।<ref>Satsari Assam Buranji, p.57</ref><ref>Goswami, Hemchandra, Purani Assam Buranji, p.40</ref>
* দিহিং-মুখৰ প্ৰথম ৰণ
১৫২০ চনত চুতীয়া সেনাই এইবাৰ আকৌ ভটিয়াই আহি আহোমৰ নতুনকৈ নিৰ্মিত দিহিংমুখৰ দুৰ্গ(মৌঙখ্ৰাঙ) আক্ৰমণ কৰে। যুদ্ধত চুতীয়া সেনা জয়ী হয় আৰু আহোম সেনাপতি খেনমোঙক মাৰি আহোম সেনাক সেই অঞ্চলৰ পৰা খেদি পঠিয়াই। ফলত দিহিংমুখৰ কোঠ চুতীয়াৰ হাতলৈ যায়।<ref>Satsari Assam Buranji, p.57</ref><ref>Purani Assam Buranji, p.40</ref>
===চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতন===
* নীতিপালৰ ৰাজত্ব
ইয়াৰ পাছতে ১৫২২ চনত ধীৰনাৰায়ণ ৰজাই [[হাবুং]] অঞ্চলৰ (বৰ্তমান ঢকুৱাখনা) ব্ৰাহ্মণক ভূমি দান কৰি সাধনী আৰু নিতাই ৰাজ্য ভাৰ দিয়ে। ৰজা হৈ নিতায়ে নীতিপাল নাম লয়। ৰজা ধীৰনাৰায়ণে ৰাজ্য ভাৰ এৰি জামাতাক যুৱৰাজ পাতি, আপোন পুত্ৰ তিনি বছৰৰ শিশু সাধক নাৰায়ণক নীতিপালৰ হাতত সমৰ্পন কৰি দেশান্তৰিত হয়। সামান্য চুতীয়া ল'ৰা ৰজা হোৱাত ৰাজবংশৰ ৰাজপাট দাবীদাৰ কোঁৱৰসকল স্বাভাৱিকতে ক্ষুণ্ণ হৈ পৰে। এই লোক সকলে নিত্যপালক সিংহাসনচ্যুত কৰিবলৈ ষড়যন্ত্ৰত নামে। এই ষড়যন্ত্ৰৰ মূল নায়ক ধীৰনাৰায়ণ ৰজাৰ ভায়েক সুৰজিৎ ওৰফে সুৰধ্বজপাল আছিল। ষড়যন্ত্ৰ সফল নহ'ল। নীতিপালে তেওঁৰ বিশ্বাসী চোৰাংচোৱাৰ পৰা সকলো কথা জানিব পাৰি ষড়যন্ত্ৰত লিপ্ত বিষয়াক ভাঙি নতুন মন্ত্ৰী বিষয়া নিয়োগ কৰে। পূৰ্ব্বৰ পাত্ৰ মন্ত্ৰী গুচাই সামান্য পাত্ৰ-মন্ত্ৰী পাতি লʼলে। সূৰধ্বজপালক ধৰি আনিবৰ বাবে কাচিতৰা সেনাপতিক পঠায়। কিন্তু সুৰধ্বজ দেশ এৰি পলাই যোৱাত সেই কাম সম্ভৱ নহ'ল। নীতিপালৰ দিনত নাৰায়ণ নামৰ এজন বৰসেনাপতি আৰু ৰঘূবীৰ তথা কাচিতৰা সহসেনাপতি আছিল বুলি জনা যায়। কিন্তু সময়ত নীতিপালৰ শাসন দুৰ্বল হৈ পৰে। পূৰ্বৰ সাধাৰণ বংশৰ লগৰীয়া সকলক ৰাজ্যৰ বিষয়-বাব দিবলৈ ধৰাৰ ফলত সম্ভ্ৰান্ত বংশৰ লোকৰ বিশ্বাস আৰু আনুগত্য হেৰুৱাব লগা হয়। দোষ গুণৰ সুবিচাৰ নকৰি হকে-বিহকে প্ৰজাৰ ওপৰত উৎপীড়ন চলোৱাৰ বাবেই [[নীতিপাল]] প্ৰজাৰ মাজত অনীতিপাল বুলি খ্যাত হৈ পৰে।<ref>Barua, Swarnalata, "Chutia jatir Buranji, p.594.</ref>
* দিহিং-মুখৰ দ্বিতীয় ৰণ
চুতীয়া ৰাজ্যৰ দুৰৱস্থাৰ বাতৰি আহোম ৰজা [[চুহুন্মুং]]ৰ কাণত পৰিল। ফলত সেই বছৰৰ শেষৰ পিনে(১৫২২ চন) তেওঁ চুতীয়া ৰাজ্য আক্ৰমণ কৰে। প্ৰথমতে মাজুলীৰ নঙকঙমোঙ বীলৰ ওচৰলৈ আহি তেওঁ দিহিঙমুখত(বৰ্তমানৰ পশ্চিম মাজুলী অঞ্চল) কোঠ দি থকা চুতীয়াক আক্ৰমণ কৰিবলৈ সেনা পঠায়। যুদ্ধৰ নেতৃত্বত থকা বৰগোহাঁয়ে চুতীয়া সেনাক দিহিং মুখৰ পৰা পুবলৈ ঠেলি নিয়ে আৰু লাচাই-টাই নামৰ এজনক চুতীয়াৰ পৰা সংগ্ৰহ কৰা বৰ-নাঁৱত উঠাই ৰজাৰ ওচৰলৈ পঠায়। সেই সময়ত ৰজা বীলৰ পৰা আগ বাঢ়ি আহি চেৰুৱাকতা নামৰ অঞ্চল এটাত আছিল। চুহুংমুঙে লাচাই-টাইক যুদ্ধৰ খবৰ লয়। লাচাই-টাই ৰজাক জনাই যে চুতীয়া সৈন্য লুইত(টিলাও) নৈ ওচৰৰ অঞ্চলৰ লগতে ডিব্ৰুমুখৰ(চোপ-নাম-টিফাও) পানীত কোঠ পাতি আছে।<ref>Deodhai Assam Buranji, p. 17.</ref> ইয়াৰ পাছতে হয়টো আগতে উল্লেখ কৰি অহা ডিব্ৰুগড় ৰণখন সংঘটিত হয়।
* ডিব্ৰু-মুখ/ডিব্ৰুগড়ৰ ৰণ
১৫২৩ চনৰ কাতি মাহত চুহুংমুঙৰ আদেশত ফ্ৰাচেনমুঙ বৰগোহাঁই আৰু কিঙলুন বুঢ়াগোহাঁই ৰাজমন্ত্ৰীয়ে নিজৰ সমস্ত সৈন্য বাহিনী লয় ডিব্ৰুমুখলৈ আগ বাঢ়ি আহি তাত এটা গড় নিৰ্মাণ কৰে। চুহুংমুঙে চৰাইদেউ লৈ আহি ভগৱানৰ ওচৰত বলি আগ বঢ়ায়। ১৫২৩ চনৰ আঘোণ মাহত চুহুংমুঙে সৈন্য বাহিনী লয় আগ বাঢ়ি চেঁচামুখত কোঠ দিয়ে। নীতিপালে গড় বন্ধাৰ খবৰ পাই শদিয়াৰ পৰা লাৰুপাৰা(বৰ্তমান চাবুৱাৰ ওচৰৰ) লৈ আগ বাঢ়ি আহে। তাৰ পৰা তেওঁ শত্ৰুক দেশৰ পৰা খেদিবলৈ বুঢ়া বৰুৱাৰ নেতৃত্বত ডিব্ৰুমুখ লৈ সৈন্য বাহিনী পঠিয়ায়। সম্ভৱতঃ এজন ডিব্ৰু উপত্যকাৰ শাসনকৰ্তা আছিল। চুতীয়া সেনাপতি জনে ৰজাৰ আদেশ মতে ডিব্ৰুগড় আক্ৰমণ কৰে। আনপিনে চুহুংমুঙেও ডিব্ৰুমুখলৈ আহি যুদ্ধত ভাগ লয়। ফ্ৰাচেনমুঙ বৰগোহাঁই আৰু কিঙলুন বুঢ়াগোহাঁই ৰাজমন্ত্ৰীয়ে একলগ হৈ পথে দি আগ বাঢ়ি চুতীয়াৰ নৌ বাহিনীক আক্ৰমণ কৰে। চুতীয়াৰ নৌ সেনাৰ নেতৃত্বত আছিল কাচিতৰা, চুলুকী চেতিয়া (GC Baruaৰ বুৰঞ্জীত এলেঙী চেতিয়া বুলি কোৱা হৈছে) আৰু বৰপাত্ৰ নামৰ তিনিজন সেনাপতি। বৰপাত্ৰ জন সম্ভৱতঃ সোৱণশিৰি উপত্যকাৰ তথা হাবুঙৰ শাসনকৰ্তা আছিল, যিজনক তামৰ ফলিত হাবুঙাধিপতি বৃহৎ পাত্ৰ বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। কাচিতৰা আছিল লুইত উপত্যকাৰ শাসনকৰ্তা। যুদ্ধত চুতীয়া সেনা পৰাস্ত হয়। পিছ দিনা চুহুংমুঙ ৰজাই গড়ত থকা সকলো মন্ত্ৰী ডাঙৰীয়া আৰু সেনাক লগত লৈ আগ বাঢ়ি সোণাৰী অঞ্চলত (বৰ্তমান কাকপথাৰ অঞ্চল) সোমায়। <ref>Deodhai Assam Buranji, p. 17.</ref>
* নীতিপালৰ সন্ধি প্ৰস্তাৱ
ইয়াকে দেখি নীতিপালে আহোম ৰজা লৈ কটকীৰ সৈতে কিছুমান উপহাৰ পঠায়। উপহাৰ সমূহৰ মাজত আছিল সোণৰ কাণফুলী/কেৰু(তং-ৰু-খাম), সোণোৱালী মেখেলা(চিন-খাম), কপাহী কাপোৰ(ফ্ৰা-নোন), ৰূপৰ বিচনা(থা-কা-ঙেন), পাটি, ইত্যাদি। সকলো উপহাৰ গ্ৰহণ কৰিও চুহুংমুঙে চুতীয়া ৰাজ সম্পদ(সোণ-ৰুপৰ মেকুৰী, সোণ-ৰুপৰ ছত্ৰ, ৰাজকীয় খাট আৰু ৰাজ দণ্ড), ১০টা দতাল হাতী, এজনী মাখুন্দী হাতী আৰু এজনী ছোৱালী বিচাৰি পঠায়। নীতিপালে ছোৱালী আৰু হাতী দিবলৈ মান্তি হয় যদিও ৰাজকীয় সম্পদ পূৰ্বপুৰুষৰ সম্পত্তি বুলি দিবলৈ নিবিচাৰে। ইয়াৰ বিপৰীতে এক মাহৰ পাছত সোণ-ৰুপৰ জাপি(কোপ-খাম-ঙেন), সোণৰ তেমি(খোপ-খাম), সোণৰ তোম(লিউ-খাম), সোণৰ ছত্ৰ (চাং-খাম), সোণৰ খাৰু(মাউ-খাম), সোণৰ ভৰিৰ খাৰু(খু-টিন-খাম), হাতী, ঘোঁৰা, হাতীৰ দাতৰ পাটি, কটাৰী আৰু পানীকমলী কাপোৰ দি পঠায়। সমান্তৰাল ভাৱে নীতিপালে লুইতৰ পাৰত এটা দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰিবলৈ লয় আৰু তাতে থাকে। দুৰ্গ নিৰ্মাণৰ কথা শুনি, ৰাজসম্পদ নাপায় আৰু লগতে উপহাৰৰ মাজত কটাৰী দেখি চুহুংমুঙ ৰজাই শদিয়াপুৰ আক্ৰমণ কৰিবলৈ নিৰ্ণয় কৰে।<ref>Deodhai Assam Buranji, p. 18.</ref>
* শদিয়াৰ ৰণ
১৫২৪ চনৰ বহাগত লুইত নৈ পাৰ হৈ শদিয়া(সধয়াপুৰ) আক্ৰমণ কৰে। [[ব'হাগ বিহু|ব'হাগ মাহৰ বিহুৰ দিনা]] [[শদিয়া]] আক্ৰমণ কৰা হৈছিল। বিহুৰ দিনা শদিয়াৰ চাৰি শালত বৰ-বলি আয়োজন কৰা হয়, যʼত [[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]] পূজাৰীৰ বাহিৰে অন্য লোকে হাতত অস্ত্ৰ লোৱাতো বৰ্জিত আছিল। আজিও এই বৰবলিৰ নিয়ম শদিয়া অঞ্চলৰ থান সমূহত পালন কৰা হয়। সেই সময়ত সৌমাৰ খণ্ডত একমাত্ৰ চুতীয়া সকলৰ মাজত হে খাৰ-বাৰুদ বা হিলৈ-বৰটোপৰ প্ৰচলন আছিল। সেই বাবে হয়তো আক্ৰমণকাৰী সকলে বিহুৰ বতৰত আক্ৰমণ কৰিবলৈ নিৰ্ণয় কৰি লৈছিল। বুৰঞ্জী সমূহৰ মতে সেই সময়ত নীতিপালে পুখুৰী এটাও খন্দাই আছিল। শদিয়াৰ দুৰ্গত কৰা আক্ৰমণ সহিব নোৱাৰি নীতিপাল চন্দনগিৰি লৈ গুচি আহে আৰু কাচিতৰা দৈথাং পৰ্বতত উঠে।<ref>Deodhai Assam Buranji, p. 19.</ref>
* চন্দনগিৰি আৰু দৈথাং পৰ্বতৰ ৰণ
চুহুংমুঙে শদিয়াৰ বৰনগৰত থাকি ফ্ৰাচেংমুঙ বৰগোহাঁই আৰু কিঙলুন ৰাজমন্ত্ৰীক(বুঢ়াগোহাঁই) চন্দনগিৰি লৈ আক্ৰমণ কৰিবলৈ পঠায়। আনহাতে কনচেং ধনুদাৰী গোহাঁইক (চাও-চঙ কুঙ-ৰিণ) কাচিতৰাৰ লগত যুঁজিবলৈ দৈথাং পৰ্বতলৈ পঠায়। ইফালে চুতীয়া ৰজাৰ তামুলী গজৰাই বৰুৱাক আহোম বাহিনীয়ে বন্দী কৰে আৰু চুতীয়া ৰজা ৰাণীৰ আত্মগোপন স্থান প্ৰকাশ কৰিবলৈ বাধ্য হয়।<ref>Bhuyan, S.K.,''Assam Buranji(SM)'',p.10</ref> পিছত তেওঁ আহোম বিষয়াসকলক জনাইছিল যে চুতীয়া ৰজা ৰাণীয়ে চন্দনগিৰিৰ এটা পাহাৰীয়া নৈৰ ওচৰত আশ্ৰয় লৈছে। চন্দনগিৰি পৰ্বতত উঠিবৰ কাৰণে আহোম সেনাই আপ্ৰাণ চেষ্টা চলাইও সফল নহয়। চুতীয়া সেনাই ওপৰৰ পৰা শিল বগৰাই আৰু দলিয়াই বহুতো আক্ৰমণকাৰীৰ বধ কৰে। সাতসৰী আৰু অসম বুৰঞ্জীৰ (SM)ৰ পৰা জনা যায় যে সেই সময়ত [[সতী সাধনী|সাধনী ৰাণী]] গৰ্ভৱতী আছিল। GC Baruaৰ আহোম ভাষাৰ বুৰঞ্জীত ৰাণী/কোঁৱৰী গৰাকীক নাঙ-লুং কোৱা হৈছে। লগতে উল্লেখ আছে ৰজা আৰু তেওঁৰ পুত্ৰ। যিহেতু নাঙ-লুঙৰ অৰ্থ ৰাণী নে কোঁৱৰী সঠিক কয় ক'ব নোৱাৰি গতিকে এই তিনি গৰাকী লোক নাইবা ধীৰনাৰায়ণ, সাধনী আৰু নীতিপাল/সাধকনাৰায়ণ বা নীতিপাল, সাধনী আৰু তেওঁৰ পুত্ৰ হ'ব পাৰে। উল্লেখযোগ্য যে নীতিপাল সাধনীৰ বিয়া ১৫১২ৰ আগতেই হৈ গৈছিল কাৰণ অসম বুৰঞ্জী(SM)ৰ অনুসৰি ১৫১৩ চনত ধীৰনাৰায়ণক আহোমৰ বিষয়ে তেওঁৰ জোঁৱায়েকে খবৰ দিছিল। সাধনী আৰু নীতিপালৰ লগতে ১২০ গৰাকী কোঁৱৰীয়েও শিলা কুচাই বিৰোধী পক্ষৰ সৈনিকক মাৰে। আহোম সৈন্য চন্দনগিৰি পৰ্বতত উঠিবলৈ সক্ষম নহৈ পিছুৱাই আহিব লগাত পৰে আৰু এজন চুতীয়া সৈনিকক লগত ধৰি আনে। ইয়াৰ পাছত আক্ৰমণকাৰী সকলে ৰননীতি কৰি পৰ্বতৰ তিনিফালে বেৰি ধৰিব লয়। চাও ৰু-পক আৰু কিছু লোক ঘিলা গছৰ সহায়ত চন্দনগিৰি পাহাৰত উঠিল, কিন্তু মানুহ নেদেখিলে। আগ বাঢ়ি গৈ এখন গাঁও পালে আৰু তাত দুকুৰিমান মানুহ দেখিলে। চুতীয়া বুৰঞ্জী অনুসৰি ফ্ৰাচেংমুঙ বৰগোহাঁই কিছু লোকক ঘিলা গছত উঠি [[ঢোল]] বজাবলৈ আদেশ দিয়ে। হয়তো এই সকল আগতে ধৰি অনা চুতীয়া বন্দী আছিল। আগৰ দিনত ঢোল বজোৱাটো যুদ্ধত জয়ৰ প্ৰতীক আছিল। ঢোল বজাই বিজয়ৰ কথা জনাই দিয়া হয়। সেই বাবে পাহাৰৰ ওপৰত উঠি থকা ৰজা ৰাণীয়ে বিহুৰ বতৰত ঢোলৰ মাত শুনি বাহিৰলৈ উলাই আহে আৰু তিনিও ফালৰ পৰা শত্ৰুৰ আক্ৰমণৰ বলি হয়। নীতিপালক আহোম সেনাই বৰদ্বাৰত দেখিলে।
তথাপিও চুতীয়া সেনানী যি সকল আছিলে সেই সকলে আকৌ শিল দলিয়াই কিছু শত্ৰুক মাৰিলে।নীতিপালে শত্ৰুৰ গালৈ কাড় মাৰিবলৈ লয় যদিও বিৰোধী পক্ষৰ জানমোঙখাম হাতীবৰুৱাৰ (ফু-কে-চং) কাড় লাগি মৃত্যু বৰণ কৰে। সাধনীয়ে নিজৰ মহিলা সৈন্য বাহিনীক লগত লয় যুঁজ দিয়ে যদিও শেষত পৰাস্ত হৈ চন্দনগিৰিৰ পৰা জাপ মাৰে। প্ৰায় সংখ্যক বুৰঞ্জীত সাধনীয়ে আত্মবলিদান কৰিছিল বুলি আছে যদিও গোপাল চন্দ্ৰ বৰবৰুৱাৰ টাই ভাষাৰ বুৰঞ্জীত ৰাণীৰ (নাঙ-লুং) গাত যাঠি লাগিছিল বুলি উল্লেখ আছে। যিকি নহওক এই তথ্য পৰাও ৰানী সাধনীয়ে আত্মসমৰ্পণ নকৰি শত্ৰুৰ বিৰুদ্ধে যুঁজ দিয়াৰ কথাহে পোহৰলৈ আনে, কাৰণ আত্মসমৰ্পণ কৰা হ'লে তেওঁক যাঠি মাৰি আক্ৰমণ কৰা নহ'ল হয়। আনপিনে কাচিতৰাক কনচেঙে দৈথাং পৰ্বতত পৰাস্ত কৰে। <ref>Deodhai Assam Buranji, p. 19.</ref>
[[File:Statue of Queen Sadhani Narayan.jpg|thumb|চুতীয়া বংশৰ শেষ ৰাণী বীৰাঙ্গনা সাধনী নাৰায়ণীৰ প্ৰতিমূর্তি]]
===ৰাজ্য পতনৰ পৰবৰ্তী পৰিস্থিতি===
চুতীয়া ৰজা নীতিপাল, তেওঁৰ পুত্ৰ আৰু কাচিতৰা তিনিওৰে মূৰ চন্দগিৰি আৰু দৈথাঙৰ পৰা কাটি আনি শদিয়াত থকা চুহুংমুঙৰ আগত প্ৰস্তুত কৰা হয়। দেওধাই বুৰঞ্জীৰ মতে সাধনীৰ মূৰটো কাটি অনা হৈছিল। ৰজা আৰু পুত্ৰৰ মূৰ কেইটা নচোৱাই পৰ্বতত মুণ্ডামালা বান্ধি শেষত চৰাইদেউৰ শালৰ খটখটিত পোতি থোৱা হয়। অসম বুৰঞ্জী(SM)ৰ মতে আহোম সেনাই সাধনীৰ মৃত শৰীৰৰ পৰা কঁকালত পিন্ধা সোণৰ কঙ্কালি লয় আনি শদিয়াৰ থানলৈ আনিছিল, কিন্তু তাত কিছুমান চুতীয়াই আক্ৰমণ কৰি লাপিত ফাংত্যাং দেওধাই নামৰ এজনক বধ কৰিছিল। Edward Gaitৰ A History of Assamত উল্লেখ কৰা মতে ৰাণীৰ মৃত্যু যাঠী লাগ হৈছিল। GC Baruaৰ Ahom Buranjiত ৰাণীৰ(নাঙ-লুং) বিষয়ে দিয়া আছে যদিও এই অংশৰ অনুবাদ দিয়া হোৱা নাই। অংশটোত "টিং" শব্দৰ উল্লেখ চাই ক'ব পাৰি যে ইয়াতো ৰাণীৰ গাত "যাঠী" লগাৰ কথাই উল্লেখ আছে। "পুৰণি অসম বুৰঞ্জীৰ অনুসৰি কোঁৱৰী কিছুমানক কাটিছিল আৰু কিছুমানক ধৰি আনিছিল<ref>Goswami, Hemchandra,"Purani Assam Buranji, p. 42</ref>। অন্য বুৰঞ্জী সমূহত এই অংশত ৰানী সাধনীৰ(নাঙ-লুং) কথ উল্লেখ কৰা হোৱা নাই।
===চুতীয়া ভূমিৰ বিতৰণ===
শদিয়া ৰাজধানী শাসন কৰিবলৈ ফ্ৰাচেংমুঙ বৰগোহাঁইক তিনিশ সৈনিক দিয়া হৈছিল। শদিয়া আৰু দিহিং অঞ্চলত নতুনকৈ আহোম ৰাজ্যৰ মানুহ আনি থাকিবলৈ দিয়া হয়। চুতীয়া ৰাজ্যৰ প্ৰদেশ সমূহ ভাল দৰে শাসন কৰিবলৈ বহুতো নতুন পদবী সৃষ্টি কৰা হয়। ১৫২৬ চনত চাওচেং কুঙৰিন (ধনুধৰিয়া গোহাঁই) কনচেঙক থাওমৌঙ মৌঙ-তেও (ভটিয়লীয়া গোহাঁই বা নামনিয়াল সন্দিকৈ<ref>Satsari Buranji, p.62</ref>) পতা হয়। এইজনক হাবুঙ অঞ্চলত ৰখা হয় আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ উত্তৰ পাৰৰ বিশ্বনাথৰ, লখিমপুৰ আৰু ধেমাজি শাসন কৰিবলৈ দিয়া হয়। একেই বছৰতে থাওমৌঙ বানলুং (বানলুঙীয়া গোহাঁই) খেওখেনক থাওমৌঙ লৌঙ-ক্লং (দিহিঙীয়া গোহাঁই) পতা হয়। সেই সময়ত দিহিং নৈ পাটকাইৰ পৰা ডিগবৈ, দিহিং-পাটকাই অৰণ্য, তিপাম, নাহৰকটীয়া, মৰাণহাট, চেপন, বকতা, চৰগুৱা হৈ ব্ৰক্ষ্মপুত্ৰৰ সমান্তৰাল ভাৱে বৈ গৈ পশ্চিম মাজুলী/বোকাখাত অঞ্চলত ব্ৰক্ষ্মপুত্ৰত পাৰিছিল। এইজন গোহাঁইক দিহিং প্ৰদেশ অৰ্থাৎ মাজুলী, উত্তৰ শিৱসাগৰ, ডিব্ৰুগড় আৰু দক্ষিণ তিনিচুকীয়া লৈকে শাসন কৰিবলৈ দিয়া হয়।
১৫২৬ চনত হোৱা চুতীয়া বিদ্ৰোহৰ ফলত ডিব্ৰুগড়ত নতুন এখন প্ৰদেশ গঠন কৰি ১৫২৭ত চাওলুং চুলিঙক শাসনকৰ্তা হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়, যাতে ১৫২৬ৰ দৰে শদিয়া অঞ্চলত পুনৰ বিদ্ৰোহ হ'লে ডিব্ৰু প্ৰদেশৰ সেনাই শদিয়া বাহিনীৰ সহযোগ কৰিব পাৰে। ইয়াৰ উপৰিও একেই সময়তে কিংলুন বুঢ়াগোহাঁইক "থাও-মুঙ-বঙেন" পাতি তিনিচুকীয়া অঞ্চল শাসন(সোণাৰীৰ পৰা লুইতৰ লৈকে) কৰিবলৈ দিয়া হয়। শদিয়াৰ মহং (নগা পাহাৰৰ মহঙতকৈ পৃথক) অঞ্চলৰ লোণৰ খাট ৰক্ষা কৰিবলৈ "থাও-মুঙ-বক্লাঙ" বা হাটখোৱা গোহাঁই নিযুক্ত কৰা হৈছিল। বুৰঞ্জীৰ পৰা জনা যায় যে ১৫২৯ চনত হোৱা চুতীয়া বিদ্ৰোহত দুয়োজন গোহাঁই (ফ্ৰাচেংমুঙ বৰগোঁহাই আৰু কিংলুন বুঢ়াগোহাঁই) একেলগে শদিয়া-তিনিচুকীয়া অঞ্চলতে শাসন কৰি আছিল। একেই বছৰৰে(১৫২৭) শেষৰ পিনে কনচেঙক ভটিয়লীয়া গোহাঁইৰ পৰা নতুন পদবী "চাও-চেঙলুং"(ৰাজমন্ত্ৰী) দিয়া হয়<ref>Barua, Gopal Chandra, ''Ahom Buranji'', p.61</ref>। পূৰ্বতে ৰাজমন্ত্ৰী পদবীটো বৰগোঁহাই বা বুঢ়াগোহাঁই এজনক দিয়া হৈছিল। ৰাজমন্ত্ৰী পাতি চুহুংমুঙে কনচেঙক দুয়োজন গোহাঁইৰ লগত একেই শাৰিতে ৰাখি সমমৰ্যাদা দিছিল।
চুতীয়াৰ বৰপাত্ৰ পদবীটো চুহুংমুঙৰ দিনটো অব্যাহত আছিল। চুক্লেংমুঙ(চুহুংমুঙৰ পুত্ৰ) ৰজাৰ দিনত চুতীয়াৰ বৰপাত্ৰ এজনৰ সমৰ্থন পাই হাবুঙৰ ব্ৰাহ্মণ মুখিয়াল এজনে বিদ্ৰোহ কৰে। ফলত যুদ্ধ এখন হয় য'ত বৰপাত্ৰ জনৰ মৃত্যু হয় আৰু ব্ৰাহ্মণজন বেহাৰলৈ পলাই যায়<ref> সুকুমাৰ মহন্তৰ ঘৰত পোৱা অসম বুৰঞ্জী, ২৫ পৃষ্ঠাত আছে-"সেই সময়ত ৰজা দাই ধৰিলে, বোলে-'চুটিয়া মাৰি ভূঞা বিলাকক মাৰি-কাটি বুপা ৰজায়ে ময়েহে ৰাজ্য লৈছো। বামুণে যে ৰজা হয় চুটিয়াৰ বৰপাত্ৰকনো কিহলৈ থৈছোঁ?' এহি বুলি বৰপাত্ৰক মাৰিলে, বামুণকো মাৰিব চালে, সপুত্ৰবান্ধৱে বেহাৰলৈ পলাই গেʼল। " </ref>। এই বৰপাত্ৰ জন হয়টো পুৰণি চুতীয়া বৰপাত্ৰ জনেই আছিল (ডিব্ৰাৰুগড় ৰণত আত্মসমৰ্পণ কৰিব পাৰে) বা একেই পৰিয়ালৰ লোক আছিল। তেওঁৰ মৃত্যুৰ পাছতে হয়টো "চাও-চেঙলুং" আৰু "বৰপাত্ৰ" উপাধি দুটা মিলি "বৰপাত্ৰগোঁহাই" হিচাপে জনাজাত হয়।<ref>[https://www.jstor.org/stable/3516963?read-now=1&seq=18#page_scan_tab_contents Guha, Amalendu, ''The Ahom Political System: An Enquiry into the State Formation Process in Medieval Assam (1228-1714)'',p. 20,''It appears that the noble designation of Barpatragohain was borrowed from the civil list of Habung where the local ruler, a dependent of the Chutia king, had the title of Vrihatpatra''.]</ref>
এই সকলো কথাৰ পৰা সহজে ধৰিব পাৰি যে চুহুংমুঙে পূৰ্বৰ চুতীয়া বিষয়া সকলৰ ঠাইতেই একো একোটা নতুন পদবী গঠন কৰিছিল। চুতীয়া বৰপাত্ৰৰ ঠাইত প্ৰথমতে ভটিয়লীয়া গোহাঁই আৰু পাছলৈ বৰপাত্ৰ গোহাঁই, মাণিক চন্দ্ৰ বৰুৱাৰ ঠাইত দিহিঙীয়া গোহাঁই, ডিব্ৰুৰ বুঢ়া বৰুৱাৰ ঠাইত চাওলুং চুলিঙ আৰু শদিয়া-তিনিচুকীয়াত কাচিতৰা বৰুৱা বা ৰজাৰ ঠাইত দুয়ো প্ৰমুখ গোহাঁই। ইয়াৰ পাছত দিহিঙৰ পাৰৰ বকতাত নতুন ৰাজধানী এখন নিৰ্মাণ কৰা হয়।<ref>Ahom Buranji(GC Barua), p.64</ref>
[[File:Old course of Dihing river.jpg|thumb|মেপত দিহিং নৈৰ ১৬ শতিকাৰ পুৰণি সুতি দেখোৱা হৈছে। এই সময়ত চৰগুৱা, বকতা, নামৰূপ আৰু তিপাম দিহিঙৰ দক্ষিণ পাৰত অৱস্থিত আছিল]]
==ৰাজ্যৰ প্ৰশাসনিক আৰু সামৰিক ব্যৱস্থা==
==চুতীয়া ৰাজ্যৰ স্থাপত্য আৰু কীৰ্তিচিহ্ন==
==চুতীয়া ৰাজ্যত পোৱা সম্পদ==
চুতীয়া ৰাজ্যৰ পৰা কমাৰ, সোণাৰি, কমাৰ, কুমাৰ, কহাৰ, তাতি, খনিকৰ, বাঢ়ৈ, বামুণ, কায়স্থ, গণক, কলিতা, ইত্যাদি বহুতো ভিন্ন ভিন্ন বৃক্তিকৰ লোক পোৱা গৈছিল। ইয়াৰ বহুতো লোকক ৰজাই নিজৰ ৰাজধানী লৈ লয় আনে। চুতীয়াৰ বাহিৰে মিচিং, দেউৰী, কিছু মৰাণ আৰু কোচ জনগোষ্ঠীৰ লোকো চুতীয়া ৰাজ্যৰ নাগৰিক আছিল। তাৰে চুতীয়া ৰাজ্যৰ মিচিং সকলক "চুতীয়া মিৰি" কোৱা হৈছিল যি সকল আজিৰ দিনৰ বাৰগাম মিচিং যেনে দলে, পেগু, পায়েং, টাইদ, ইত্যাদি। চুতীয়া ৰজাৰ শুকান মাংসৰ ভৰালী জন কোচ লোক আছিল। তিনি হাজাৰ চুতীয়া কমাৰক চুহুংমুঙ ৰজাই যোৰহাট জিলাৰ বছাৰ পিনে আৰু তাৰে উজনি অঞ্চলত বহুৱাইছিল<ref>Sarma, Benudhar, ''Maniram Dewan, p.287</ref>। বন্দী হোৱা লোকৰ পৰা বিভিন্ন "চেতিয়া" খেল/বংশও সৃষ্টি কৰা হয়। ইয়াৰ বাহিৰে শদিয়াত বহুতো সম্পদ যেনে সোণৰ মাইহাং, কেকুৰা দোলা, কলাই খাৰ, সোণৰ তিনিচুকীয়া সিংহাসন, খাট, ভোগজৰা, বেলা, জাপি, পিকদান, আৰোৱান, দবা, কালি, হিলৈ, বৰটোপ (মিঠাহুলোং), হিলৈ-তোলা চৰা নাও, চুতীয়া ধেনু, বৰধেনু, বাৰু-বৰ্চা, ইত্যাদি পোৱা গৈছিল। বহুতো ঘোৰা, গৰু-মʼহ আৰু হাতীও লাভ কৰা হৈছিল। সম্পদ সমূহ শদিয়াৰ পৰা দিহিং নৈয়ে দি ৰাজধানী লৈ অনা হয় আৰু পাছলৈ চাৰিং অঞ্চলত ৰখা হয়। এখিনি চুতীয়া লোকক চাৰিঙত পাতি নাওবৈচা খেল সৃষ্টি কৰে, য'ৰ পৰা পাছলৈ শেনচোৱা, তাঙোন ধৰা, বচোৱাল বোৱা, ইত্যাদি খেলৰ সৃষ্টি হয়। এই নাওবৈচা সকলে চুতীয়া ৰাজ্যৰ পৰা পোৱা চৰানাও চলাই। একেধৰণে এখিনি লোকক লয় হিলৈধাৰী ফৈদ গঠন কৰা হৈছিল। চুতীয়া ৰাজ্য দখল কৰা পাছত আহোম সকলে প্ৰথম বাৰৰ বাবে মিৰি, মিচিমি, আবৰ, দফলা, ইত্যাদি পাহাৰীয়া জাতিৰ সম্পৰ্কত আহে।<ref>Satsari Assam Buranji,p.14, 61</ref>
==ৰজা সকলৰ তালিকা==
{|class="wikitable"
|+ '''ৰজাৰ তালিকাত'''
|-
! #
! বছৰ
! ৰাজত্ব কাল
! নাম
! অন্য নাম
|----
| ১.
| ১১৮৭ - ১২২০
| ৩৩ ব
| বীৰপাল
| গয়াপাল
|----
| ২.
| ১২২০ - ১২৫৫
| ৩৫ ব
| [[ৰত্নধ্বজপাল]]
| গৌৰীনাৰায়ণ
|----
| ৩.
| ১২৫৫ - ১২৭০
| ১৫ ব
| বিজয়ধ্বজপাল
| শিৱনাৰায়ণ
|----
| ৪.
| ১২৭০ - ১২৮৫
| ১৫ ব
| বিক্ৰমধ্বজপাল
| জগতনাৰায়ণ
|----
| ৫.
| ১২৮৫ - ১৩০৫
| ২০ ব
| গৌৰধ্বজপাল
| প্ৰমত্তনাৰায়ণ
|----
| ৬.
| ১৩০৫ - ১৩২৫
| ২০ ব
| শঙ্খধ্বজপাল
| হৰিনাৰায়ণ
|----
| ৭.
| ১৩২৫ - ১৩৪৩
| ১৮ ব
| ময়ূৰধ্বজপাল
| গোলোকনাৰায়ণ
|----
| ৮.
| ১৩৪৩ - ১৩৬০
|১৭ ব
| জয়ধ্বজপাল
| বজ্ৰনাৰায়ণ
|----
| ৯.
| ১৩৬০ - ১৩৮০
| ২০ ব
| কৰ্মধ্বজপাল
| নন্দেশ্বৰ/নন্দিনৃপ
|----
| ১০.
| ১৩৮০ - ১৪০০
| ২০ ব
| সত্যনাৰায়ণ
| ৰত্ননাৰায়ণ
|----
| ১১.
| ১৪০০ - ১৪১৫
| ১৫ ব
| লক্ষ্মীনাৰায়ণ
| ধৰ্মনাৰায়ণ
|----
| ১২.
| ১৪১৫ - ১৪৩০
| ১৫ ব
| দুৰ্লভনাৰায়ণ
|
|----
| ১৩.
| ১৪৩০- ১৪৪৫
| ১৫ ব
| মুক্তধৰ্মনাৰায়ণ
|
|----
| ১৪.
| ১৪৪৫ - ১৪৬৫
| ২০ ব
| প্ৰত্যক্ষনাৰায়ণ/প্ৰতাপনাৰায়ণ
|
|----
| ১৫.
| ১৪৬৫ - ১৪৮০
| ১৫ ব
| যশনাৰায়ণ
|
|----
| ১৬.
| ১৪৮০- ১৫০০
| ২০ ব
| পুৰন্দৰধ্বজপাল
| পুৰন্দৰনাৰায়ণ
|----
| ১৭.
| ১৫০০ - ১৫২২
| ২২ ব
| ধৰ্মধ্বজপাল
| [[ধীৰনাৰায়ণ]]
|----
| ১৮.
| ১৫২২ - ১৫২৪
| ২ ব
| নীতিপাল/নিত্যপাল
| চন্দ্ৰনাৰায়ণ
|}
==চুতীয়া ৰাজ্যৰ হিলৈ-বৰতোপৰ প্ৰচলন==
হিলৈ-বৰতোপ চুতীয়া ৰাজ্যৰ এক মূল্যৱান উন্নত অস্ত্ৰ আছিল। এই ৰাজ্যৰ হিলৈ-বৰতোপৰ প্ৰচলনৰ কথা বহুতো ঐতিহাসিক তথ্য পোৱা যায়। বুৰঞ্জী সমূহত উল্লেখ কৰা মতে আহোম ৰজাই চুতীয়া ৰাজধানী শদিয়াৰ পৰা আন সম্পদৰ লগতে হিলৈ<ref>Bhuyan, S.K,"Deodhai Assam Buranji", p. 126</ref><ref>Bhuyan, S.K,"Assam Buranji(SM), p.10</ref><ref>হিতেশ্বৰ বৰবৰুৱা, আহোমৰ দিন, p.49</ref> আৰু হিলৈ তোলা চ'ৰানাও উদ্ধাৰ কৰিছিল।<ref>Phukan, Kasinath Tamuli, "Assam Buranji",p.17-18</ref> মনিৰাম দেৱানৰ লেখনীৰ মতে "মিঠা হুলং" বৰটোপ টো চুতীয়া সকলৰ পৰা লোৱা হৈছিল।<ref>Sharma, Benudhar.''Maniram Dewan, p.289.''</ref> তেওঁ লিখিছে, ''"ওপৰত যিকেইটা তোপৰ নাম দিয়া হৈছে তাৰ ভিতৰত মিঠাহোলোং বোলাবিধ পোন-প্ৰথমতে দিহিঙ্গীয়া ৰজাই চুতীয়া ৰজাৰ পৰা পায়।"'' চুতীয়া ৰাজ্যৰ পৰা দিহিঙ্গীয়া ৰজাই ৩০০০ চুতীয়া কমাৰক গোলাঘাট-যোৰহাট জিলাত সংস্থাপিত কৰি বৰটোপ-হিলৈ, ইত্যাদি বনাবলৈ আদেশ দিছিল। মনিৰাম দেৱানে উল্লেখ কৰিছে, ''"তেওঁ বিলাকৰ(চুতীয়াৰ) পৰা ভালেমান দোলা, কালী,...,হিলৈ আৰু কলাই খাৰৰ(gunpowder) বাদেও অসংখ্য কমাৰ কাম কৰা মানুহ বন্দী কৰি আনে। ৰজাই তেওঁবিলাকৰ কিছুমানক বচাৰ পিনে আৰু কিছুমানক উজনিৰ পিনে বহুৱালে আৰু কমাৰ শাল পতাই লো-দা-কটাৰী, হিলৈ, বৰতোপ আদি গঢ়িবলৈ আহিলাপাতি যতাই দিলে। তেওঁ বিলাকৰ ভিতৰত কামৰ ভাল-বেয়া চাবলৈ হাজৰিকা, শইকীয়াও পাতি দিলে। দিহিঙ্গীয়া ৰজাৰ দিনৰ পৰাহে অসম ৰাজ্যত(আহোম ৰাজ্যত) কমাৰৰ খেল আৰু ব্যৱসায় চলন্তি হয়। দিহিঙ্গীয়া ৰজাৰ দিনত অসমত ৩০০০ কমাৰ আছিল।"''
ইতিহাসবিদ হিতেশ্বৰ বৰবৰুৱাই নিজৰ গ্ৰন্থ "আহোমৰ দিন"ত উল্লেখ কৰা মতে চুহুংমুঙৰ দিনত চুতীয়াৰ পৰা বৰতোপ-হিলৈ অধিকাৰ কৰাৰ পাছৰপৰাহে আহোম ৰজাসকলে অসমত আগ্নেয় অস্ত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ ধৰে।<ref>হিতেশ্বৰ বৰবৰুৱা, আহোমৰ দিন, p.451</ref> চুতীয়াৰ পৰাজয়ৰ পাছত গৌড় ৰাজ্যৰ সেনাই ১৫২৭ আৰু ১৫৩২ত দুবাৰকৈ অসম আক্ৰমণ কৰিছিল। এই যুদ্ধত গৌড় সেনাই হিলৈ-বৰটোপ ব্যৱহাৰ কৰিছিল যদিও আহোম সেনাই কেৱল ধেনু কাঁড় হে ব্যৱহাৰ কৰিছিল। অৱশ্যে এই যুদ্ধতো আহোম সেনাই বহুতো হিলৈ-বৰটোপ উদ্ধাৰ কৰিছিল।<ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji", p. 61-68</ref> ১৫৩৬ চনত নগা বিৰুদ্ধে হোৱা ৰণত প্ৰথম বাৰৰ বাবে আহোম সৈন্যৰ হাতত বৰটোপ থকা কথা উল্লেখ পোৱা যায়।<ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji", p. 75</ref> তদুপৰি আহোম সেনাই ১৬১৭ চনত মোগলৰ বিৰুদ্ধে হে প্ৰথম বাৰৰ বাবে হিলৈ-বৰটোপ ব্যবহাৰ কৰিব লৈছিল বুলি জনা যায়<ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji", p. 75</ref>।
নাওবৈচা ফুকনৰ বুৰঞ্জীত উল্লেখ কৰা মতে খোৰা ৰজাৰ দিনত(১৫৫২-১৬০৩) প্ৰথম বাৰৰ বাবে চুতীয়া লোকক নিযুক্তি দি হিলৈদাৰী ফৈদ গঠন কৰা হৈছিল।<ref>নাওবৈচা ফুকনৰ বুৰঞ্জী, p.55</ref><ref>The Chutiyas being expert warrior knew the use of matchlocks. After their subjugation, the Chutiyas were, therefore engaged in manufacturing matchlocks and they became prominent in the ''Hiloidhari-Khel'' (guild for manufacturing matchlocks)"{{harvcol|Dutta|1985|p=30}}</ref> হেমকোষ অভিধানত চুতীয়া সকলৰ হিলৈক "চুতীয়া হিলৈ" বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। বৃটিছৰ ১৮৯১ চনৰ লোকপিয়লত "হিলেদাৰী"ৰ বাহিৰেও "চুতীয়া-হিলৈদাৰী" বুলি এটা পৃথক খেল/শ্ৰেণীৰ উল্লেখ কৰা হৈছে। এই সকলে হয়টো ৰণত "চুতীয়া হিলৈ" ব্যৱহাৰ কৰিছিল।<ref>[https://books.google.co.in/books?id=YvV-VI_2YRkC&pg=PR67&dq=sutiyahilaidari&hl=en&newbks=1&newbks_redir=0&source=gb_mobile_search&sa=X&ved=2ahUKEwiiqITCufiRAxXdwTgGHeU5KJcQ6AF6BAgJEAM#v=onepage&q&f=false Census of India 1891, p. 17]</ref>
==চুতীয়া বিদ্ৰোহ==
১৫২৪ চনত চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতন হৈছিল যদিও চুতীয়া সকলৰ মনৰ পৰা স্বাধীনতা আৰু স্বৰাজৰ আশা নাইকিয়া হৈ যোৱা নাছিল। চিৰদিন স্বাধীন হৈ থকা চুতীয়া সকলে বীৰাঙ্গণা ৰাণী সাধনীৰ আত্মোৎসৰ্গৰ কথা সোঁৱৰি পুনৰ জাগ্ৰত হৈ উঠিল আৰু বিদ্ৰোহ ঘোষণা কৰিলে। এই বিদ্ৰোহ ১৫২৭ চনৰ পৰা ১৭০০ শতিকাৰ শেষ ভাগৰ লৈকে চলিছিল। ১৭৭০ দখকৰ মায়ামৰা বিদ্ৰোহে জাতিটোৰ শেষ বিদ্ৰোহ বুলি কব পাৰি যাৰ ফলত সকলো নহলেও এটা অংশয়ে স্বাধীন হৈ নিজৰ ৰাজ্য গঠন কৰিছিল। চুতীয়া ৰাজ্যৰ ৰাজধানী শদিয়া ধ্বংস হোৱাৰ ফলত বহুতো ৰাজকোঁৱৰ আৰু সম্ভ্ৰান্ত পৰিয়ালৰ লোকে পাহাৰীয়া মিচিং, মিচিমি জাতিৰ লোক সকলৰ মাজত আশ্ৰয় লৈছিল আৰু প্ৰথম বিদ্ৰোহ এই সকল লোকে আৰম্ভ কৰিছিল। এই কথা কোচ ৰজা সকলৰ দৰং ৰাজ বংশাৱলীতো উল্লেখ কৰা হৈছে।
<poem>"পূৰ্বে চুটিয়াৰ ৰজা সিঠাৱে আছিল।
অন্যায়ে অসম ছল কৰিয়া মাৰিলে॥
যিমতে মাৰিল তাৰ শুনিয়ো কাহিনী।
বলে নপাৰিয়া স্বৰ্গী ৰাজা মনে গুণি॥ ৩৬৪
...
তাৰ পুত্ৰ ভাই যত সকলে পলাইল।
মিৰি মিচিমিত পশি প্ৰাণক ৰাখিলা॥
চুটিয়াৰ ৰাজাক মাৰিয়া ছলে বলে।
লৈলা সেহি ৰাজ্যক অসমে কৌতূহলে॥ ৩৭১</poem>
* ১৫২৬ চনৰ বিদ্ৰোহ, শদিয়া
চুতীয়া সকলে প্ৰথম বিদ্ৰোহ ১৫২৬ চনৰ ফাগুন মাহত ৰাজধানী শদিয়াত ঘোষণা কৰিছিল, অৰ্থাৎ ৰাজ্য পতনৰ ৩ বছৰৰ পাছত। বিদ্ৰোহ দমন কৰিবলৈ আৰু ফ্ৰাচেংমুং বৰগোহাঁইক সহযোগ কৰিবলৈ দিহিঙীয়া গোহাঁইক পঠিওৱা হৈছিল। যুদ্ধত বিদ্ৰোহী সকলৰ হাতত ফ্ৰাচেংমুং বৰগোহাঁইৰ হাতী প্লাইপাম আৰু দিহিঙীয়া গোহাঁই মৰা পৰিছিল। কিন্তু শেষ পৰ্যায়ত বিদ্ৰোহী সকল পৰাজিত হৈ উভতি যাবলৈ বাধ্য হ'ল। এই বিদ্ৰোহৰ ফলত চুহুংমুঙ ৰজাই বহুতো প্ৰশাসনীয় পৰিবৰ্তন কৰিবলৈ বাধ্য হৈছিল। ১৫২৭ চনৰ জেঠ মাহত, ডিব্ৰুগড় অঞ্চলত নতুন এখন প্ৰদেশ গঠন কৰি তাত চাওলুং চুলিঙক শাসনকৰ্তা হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হৈছিল, যাতে শদিয়া অঞ্চলত পুনৰ বিদ্ৰোহ হ'লে ডিব্ৰু প্ৰদেশৰ সেনাই শদিয়া বাহিনীৰ সহযোগ কৰিব পাৰে। ইয়াৰ উপৰিও কিংলুন বুঢ়াগোহাঁইক "থাও-মুঙ-বঙেন" পাতি পশ্চিম শদিয়া অঞ্চলত (তিনিচুকীয়াৰ সোণাৰিৰ(কাংখাম) পৰা লুহিত নদীৰ গুৰি লৈকে) শাসন কৰিবলৈ দিয়া হ'ল।
* ১৫২৯ চনৰ বিদ্ৰোহ, শদিয়া
প্ৰথম বিদ্ৰোহৰ দুবছৰ পাছতে ১৫২৯ চনৰ পুহ মাহত শদিয়াৰ চুতীয়া সকলে আকৌ মুৰ দাঙি উঠিলে। এইবাৰ চুহুংমুঙ ৰজাই ফ্ৰাচেংমুঙক সহযোগ কৰিবলৈ চাও চুক্লান (তিপামৰ পৰা) আৰু কিংলুনক সহযোগ কৰিবলৈ চাওলুং চুলিঙক (ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা) পঠিয়ালে। ইয়াৰ পাছত চুহুংমুঙে চুক্লেংমুঙ ৰাজকোঁৱৰক ৰাজধানীত ৰাখি সকলো বিষয়ববীয়াৰ সৈতে নিজে শদিয়া আহি উপস্থিত হয়। লুহিতৰ পাৰত, ডিবাং নৈৰ পাৰত, মাৰানকাও, চন্দনগিৰি পৰ্বত, দৈথাং পৰ্বত, ইত্যাদি বিভিন্ন ঠাইত কেইবাখনো যুদ্ধ হয়। প্ৰথম পৰ্যায়ত বিদ্ৰোহী সকলে চাও চুলিঙক ধৰি নিবলৈ সক্ষম হৈছিল কিন্তু পাছৰ পৰ্যায়ত এৰি দিলে। বহু মাহ যুদ্ধ লগা পাছত শেষত বিদ্ৰোহী সকল পৰাজিত হ'ল। যুদ্ধত লাভ কৰা সকলো ধন আৰু সম্পত্তি ৰজা আৰু মন্ত্ৰী সকলে নিজৰ মাজতে ভাগ কৰি ল'লে আৰু ৰজাই বৰগোহাঁই আৰু বুঢ়াগোহাঁইক শদিয়াত ৰাখি নিজে ৰাজধানী লৈ ঘূৰি গ'ল।
* ১৫৪২ চনৰ বিদ্ৰোহ, দিচাং নৈৰ পাৰত
চুতীয়া সকলে পুনৰ বাৰ ১৫৪২ চনত ৰজা চুক্লেংমুঙৰ দিনত বিদ্ৰোহ ঘোষণা কৰে কৰিছিল। এইবাৰ ১৫৪২ চনৰ বহাগ মাহত ডিব্ৰুগড় অঞ্চলৰ চুতীয়া সকলে শিৱসাগৰৰ দিচাং নৈৰ ওচৰত আহোম মন্ত্ৰী চেং-হাননক পৰাস্ত কৰি স্বৰাজ ঘোষণা কৰে। কিন্তু ইয়াৰ পাছতে চুক্লেংমুঙে চাওলুং তিমাক বিদ্ৰোহ দমন কৰিবলৈ পঠিয়াই আৰু দুবছৰ লৈকে পূৰ্বৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ বিভিন্ন অঞ্চল ধ্বংস কৰে যাতে কোনো চুতীয়া সকলে পুনৰ বিদ্ৰোহ কৰিবলৈ সাহস নকৰে।
* ১৫৫০ চনৰ বিদ্ৰোহ, শদিয়া
১৫৫০ চনত শদিয়াখোৱা গোহাঁইৰ মৃত্যুৰ পাছত, কংসপাত্ৰ নামৰ চুতীয়া নায়ক এজনে শদিয়াত বিদ্ৰোহ কৰি নিজকে ৰজা বুলি ঘোষণা কৰিছিল। আহোম ৰাজ্যৰ বহুতো ৰাজকোঁৱৰে তেওঁক সহযোগ কৰিছিল আৰু শদিয়াত উপস্থিত হৈ আহোম ৰজাৰ বিৰুদ্ধে যুদ্ধ কৰিবলৈ সাজু হৈছিল। এই যুদ্ধ ৩ বছৰ লৈকে চলিছিল আৰু শেষত কংসপাত্ৰৰ লগতে বহুতো চুতীয়াই মৃত্যু বৰণ কৰিছিল। ৰাজকোঁৱৰ সকলৰ ভিতৰত কিছুমানৰ মৃত্যু হৈছিল আৰু বাকী থকা সকলক বন্দী বনাই পাছলৈ চাৰিঙত থাকিবলৈ দিয়া হৈছিল।
* ১৫৬৫ চনৰ বিদ্ৰোহ, নামৰূপ আৰু খেৰাম
১৫৬৫ চনৰ মাঘ মাহত ডিব্ৰুগড় অঞ্চলৰ চুতীয়া সকলে বিদ্ৰোহ ঘোষণা কৰি নামৰূপ আৰু খেৰাম(বৰ্তমান ডিব্ৰুগড়ৰৰ খেৰেমীয়া) অঞ্চলৰ আহোম গাঁও সমূহ আক্ৰমণ কৰি লুণ্ঠন কৰিছিল। ৰজাই বিদ্ৰোহ দমন কৰিবলৈ চাওলুং তিপামক পঠিয়াইছিল। বিদ্ৰোহী সকলৰ লগত হোৱা যুদ্ধত চাওলুং তিমাৰ হাতী আহত হৈছিল যাৰ বাবে তেওঁ যুদ্ধ এৰি দিহিং পাৰ হৈ উভতি আহে। ইয়াৰ পাছত বিদ্ৰোহৰ কি পৰিণতি হ'ল গম পোৱা নাযায়। সম্ভৱতঃ পাছলৈ বিদ্ৰোহ দমন কৰা হৈছিল।
* ১৫৭২ চনৰ বিদ্ৰোহ, শদিয়া
১৫৭২ চনত পুনৰ বাব চুতীয়া সেনাপতি এজনৰ নেতৃত্বত শদিয়া অঞ্চলৰ চুতীয়া সকলে মুৰ দাঙি উঠে। বিদ্ৰোহ দমন কৰিবলৈ চাওলুং চাৰিং, চাওফ্ৰাংমুঙ বৰগোহাঁই, শদিয়া খোৱা গোঁহাই, ইত্যাদি বহুতো বিষয়ববীয়াক পঠিওৱা হৈছিল। আহোম সেনাৰ তুলনাত বিদ্ৰোহী সকলৰ সংখ্যা কম থকাৰ বাবে বিদ্ৰোহী সকল কানচাই আৰু পুখুৰীখনা নামৰ অঞ্চল লৈ আতঁৰি আহিছিল আৰু সেই অঞ্চলৰ চুতীয়া সকলৰ সহযোগত পুনৰ ৰণ কৰিছিল। কিন্তু দুৰ্ভাগ্যবশতঃ বিদ্ৰোহী সকল পৰাজিত হৈছিল। চুতীয়া সেনাপতি, কানচাইৰ মুখিয়াল আৰু অন্য বহুতো চুতীয়া সৈন্যক বন্দী বনাই ৰাজধানী লৈ লয় অনা হৈছিল।
* ১৬৬৫ চনৰ বিদ্ৰোহ, উত্তৰ পাৰ
১৬৬৫ চনত আহোম সেনা নগা সকলৰ লগত হোৱা যুদ্ধত ব্যস্ত আছিল। এই সুযোগ লয়, উত্তৰ পাৰৰ লখিমপুৰৰ এখিনি চুতীয়া লোকে মিৰি আৰু দফলা লোকৰ লগত মিলি বিদ্ৰোহ কৰিছিল। কিন্তু বিদ্ৰোহ সফল নহ'ল।
* ১৬৭৩ চনৰ বিদ্ৰোহ, উত্তৰ পাৰ
১৬৭৩ চনত ধেমাজি অঞ্চলৰ চুতীয়া সকলে বিদ্ৰোহ ঘোষণা কৰি ৰূপা(বৰ্তমানৰ ৰূপহী) আৰু ডিমৌ(বৰ্তমানৰ ধেমাজিৰ ডিমৌ) মিৰি সকলে আহোম ৰজাক কৰ হিচাপে দিয়া মাৰ নাও তোলাই লৈ গৈছিল। এই কথা শুনি আহোম ৰজাই চুতীয়া অঞ্চললৈ কটকী পঠিয়াই নাও সমূহ ঘূৰাই দিবলৈ আদেশ কৰিছিল, কিন্তু চুতীয়া সকলে আদেশ নামানিলে। ইয়াৰ পাছত সকলো চুতীয়া দেউলীয়া নামৰ গাঁৱ এখনত একগোট হৈছিল। কটকীৰ খবৰ পাই আহোম ৰজাই তিনিমুখিয়া অঞ্চলত থকা নাৰাই নামৰ চুতীয়া বিদ্ৰোহী নেতা জনক ধৰি আনিবলৈ সৈনিক পঠিয়ালে। ইয়াৰ পাছত ৰজাই শদিয়াখোৱা গোঁহাই আৰু মৰঙ্গীখোৱা গোহাঁইক চেঁচামুখত গড় নিৰ্মাণ কৰি যুদ্ধৰ বাবে সাজু হ'বলৈ আদেশ দিলে। দিহিং নদীৰ পাৰত আন এটা গড় নিৰ্মাণ কৰা হ'ল। তাৰ পাছত আহোম সেনাই দিহিং পাৰ হৈ মাজুলী হৈ চুতীয়া গাঁৱলৈ আগ বাঢ়ি আহিল। চুতীয়া সকলেও হাতত ধেনু-কাড় লয় দেউলীয়া গাঁৱৰ পৰা মিৰি গাঁৱ এখনলৈ আগ বাঢ়ি আহিলে। আহোম ৰজাই পুনৰ চুতীয়া সকলৰ ওচৰলৈ কটকী পঠিয়াইলে। চুতীয়া বৰুৱা জনে অৱশেষত বশ্যতা স্বীকাৰ কৰিলে, কিন্তু নিজৰ গৰু-ছাগলী, হাঁহ-কুকুৰ, ইত্যাদি সকলো হেৰুৱালে। নাৰাই আৰু অন্য চুতীয়া বিদ্ৰোহী নেতা সকলক মদ্যপান কৰোৱাই পুনৰ বিদ্ৰোহ নকৰিবলৈ প্ৰতিজ্ঞা কৰালে। সবল আৰু শক্তিশালী চুতীয়া সৈনিক সকলৰ বন্দী বনোৱা হ'ল আৰু অন্য চুতীয়া সকলক প্ৰতি বছৰে কৰ হিচাপে নাও দিবলৈ আদেশ দিয়া হ'ল।
* ১৭৬৯-১৮০৫ চনৰ মায়ামৰা বিদ্ৰোহ
মায়ামৰা ধৰ্মীয় চুতীয়া সকলে ১৭৬৯ চনত আহোম ৰাজ্যৰ বিৰুদ্ধে বিদ্ৰোহ ঘোষণা কৰি ১৭৯১ লৈকে বেংমৰা নামৰ পৃথক ৰাজ্য এখন গঠন কৰিছিল। মায়ামৰা বিদ্ৰোহত ভাগ লোৱা জনগোষ্ঠী সমূহৰ মাজত দ্বিতীয় সৰ্বাধিক লোক চুতীয়া জনগোষ্ঠীৰ আছিল। বেংমৰা ৰাজ্যৰ ৰজা সৰ্বানন্দ সিংহ বীৰপালৰ বংশৰ বুৰুক চুতীয়া ৰাজপৰিয়ালৰ লোক আছিল। হয়তো ১৫২৫ চনত ৰাজ্য হেৰুৱা চুতীয়া ৰাজপৰিয়াল টোৱে সৰুকৈ হ'লেও পুনৰ বাৰ ৰাজ্য ৰাজত্ব কৰিবলৈ সক্ষম হৈছিল।
* ১৭৭৫ চনৰ বিদ্ৰোহ, ডিব্ৰু-দিহিং অঞ্চল
মায়ামৰা বিদ্ৰোহ হৈ থাকোঁতে ডিব্ৰু-দিহিংৰ মাজৰ অঞ্চলৰ একাংশ চুতীয়াই বিদ্ৰোহ ঘোষণা কৰিছিল। টাই ভাষাৰ "আহোম বুৰঞ্জী" নামৰ গ্ৰন্থত উল্লেখ কৰা মতে পূৰ্বৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ সীমান্ত অঞ্চলৰ খামজাং প্ৰদেশৰ পৰা নঙাখাম নামৰ নৰা মুখিয়ালৰ লগত ধৰা সকলে আহি বিদ্ৰোহ ঘোষণা কৰিছিল। এই বিদ্ৰোহত চুতীয়া সকলে নৰা সকলক সহযোগ কৰিছিল। নৰা মুখিয়াল জনে ১৭৭৫ চনত চুতীয়া সকলৰ সহযোগত হাটখোৱা গোহাঁইক পৰাস্ত কৰি নিজকে ডিব্ৰু নৈৰ কাষৰ অঞ্চলৰ ৰজা বুলি ঘোষণা কৰিছিল। ৰজা হৈ নঙাখামে চুতীয়া আৰু বাৰেচিৰিঙীয়া সকলৰ মাজৰ পৰাই ফুকন আৰু বৰুৱা নিযুক্ত কৰিছিল। আহোম ৰজাই নঙাখাম আৰু চুতীয়া সকলৰ বিৰুদ্ধে বুঢ়াগোহাঁইৰ নেতৃত্বত ৪০ হাজাৰ সৈন্য পঠিয়াইছিল। সেনা সকলে আহি ৰঙাগড়াত(বৰ্তমানৰ ডিব্ৰু-চৈখোৱাৰ দক্ষিণত) উপস্থিত হৈছিল। ইয়াত পাছত তেজী আৰু দিহিং নৈৰ পাৰত যুদ্ধ হৈছিল। বিদ্ৰোহী সকল পৰাজিত হৈ আতৰি গৈছিল। নৰা সকলে পূৰ্বৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ পাহাৰীয়া অঞ্চলত আশ্ৰয় লয় আৰু চুতীয়া সকলে ধূনাগুৰি নামৰ ঠাই এদখৰত আশ্ৰয় লয়। বহুতো চুতীয়া, বাৰেচিৰিং আৰু নৰা বিদ্ৰোহীক ৰাজধানী ৰংপুৰলৈ লয় অনা হয়। তাৰে কিছুমানক মৃত্যু দণ্ড দিয়া হৈছিল আৰু আন সকলক বন্দী হিচাপে ৰখা হৈছিল।<ref>Barua, G.C, "Ahom Buranji, p. 331-333</ref>
==অসমীয়া সংস্কৃতিত চুতীয়া ৰাজ্যৰ প্ৰভাব==
==আৰু চাওক==
* [[চুতীয়া জনগোষ্ঠী]]
* [[সতী সাধনী]]
==তথ্য সংগ্ৰহ==
{{Reflist}}
* {{cite book
| last = Gait
| first = Edward
| title = A History of Assam
| publisher = Thacker, Spink & Co.
| date = 1906
| location = Calcutta
| url = http://books.google.com/books?id=w-6kr1IyHJkC}}
*{{Cite journal|last=Neog|first=Maheswar|title=Light on a Ruling Dynasty of Arunachal Pradesh in the Fourteenth and Fifteenth Centuries|date=1977|journal=Annals of the Bhandarkar Oriental Research Institute|volume=58/59|pages=813–820|jstor=41691751|issn=0378-1143}}
==বাহ্যিক সংযোগ==
{{অসম বুৰঞ্জী}}
[[শ্ৰেণী:অসমৰ ইতিহাস]]
[[শ্ৰেণী:চুতীয়া ৰাজ্য]]
[[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ সাম্ৰাজ্য আৰু ৰাজ্য]]
faogrnsp2rxnpeckujd3qr90cbzvsqr
606963
606962
2026-05-18T02:38:58Z
Ananya Taye
28065
/* চুতীয়া-আহোম যুদ্ধ */
606963
wikitext
text/x-wiki
{{under construction}}
{{Infobox Former Country
|native_name = সধয়া/স্বধয়া
|conventional_long_name = চুতীয়া সাম্ৰাজ্য
|common_name= স্বধয়া, সধয়া
|year_start = ১১৮৭
|date_start =
|event1 =
|date_event1 =
|event_end =
|year_end = ৭ বহাগ ১৫২৪ (সাধনী দিৱস)
|date_end =
|p1 = কামৰূপ ৰাজ্য
|flag_p1 = Copper Plate Seal of Kamarupa Kings.jpg
|s1 = আহোম ৰাজ্য
|flag_s1 =
|image_flag =
|flag_type =
|image_map = Chutia kingdom Map.png
|image_map_caption = চুতীয়া ৰাজ্যৰ মানচিত্ৰ
| image_coat = Chutia royal Insignia.png
| symbol_type = ৰাজকীয় প্ৰতীক
|capital = [[শদিয়া|সধয়াপুৰ/স্বধয়াপুৰ]]
|common_languages = চুতীয়া ভাষা (ৰাজকীয়)</br>[[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]] (ৰাজ্যিক)
|religion = জনজাতীয় তান্ত্ৰিক (ৰাজকীয় আৰু প্ৰজা)</br> হিন্দু (একাংশ প্ৰজা)
|government_type = ৰাজতন্ত্ৰ
|leader1 = বীৰপাল/গয়াপাল
|year_leader1 = ১১৮৭-১২২০
|leader2 = [[ৰত্নধ্বজপাল]]/গৌৰী নাৰায়ণ
|year_leader2 = ১২৩০-১২৬০
|leader3 = ধৰ্মধ্বজপাল/[[ধীৰনাৰায়ণ]]
|year_leader3 = ১৫২০-১৫২২
|leader4 = নীতিপাল/চন্দ্ৰ নাৰায়ণ(অন্তিম)
|year_leader4 = ১৫২২-১৫২৪
|title_leader = সধেয়াধিপতি (নাৰায়ণ/পাল)
|legislature =
|today = [[অসম]], [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]], [[ভাৰত]]
|}}
'''চুতীয়া ৰাজ্য''' ({{lang-en|Sutiya kingdom}}) আছিল ত্ৰয়োদশ শতিকাত [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ]]ৰ উত্তৰ পাৰে দিকাৰাই নদী<ref>Acharya,N.N.,"The history of Medieval Assam",p.232</ref><ref>William Robinson, "A descriptive account of Assam",p.323.</ref><ref>Dutta, Sristidhar, "The Mataks and their kingdom,p.28</ref> আৰু দক্ষিণ পাৰে [[দিচাং নদী]]ৰ মাজত গঠন হোৱা এক বিশাল সাম্ৰাজ্য<ref name="চুতীয়া ৰাজ্য">{{cite web | url=https://books.google.co.in/books?id=MdjO3XVk0MAC&pg=PA84&dq=chutia+kingdom+disang&hl=en&newbks=1&newbks_redir=0&source=gb_mobile_search&sa=X&ved=2ahUKEwiKlpXszLqUAxWgUGwGHemuBhUQ6AF6BAgNEAM#v=onepage&q=chutia%20kingdom%20disang&f=false Pathak, Guptajit, Assam's History and it's Graphics, p.84}}</ref>। এই ৰাজ্য বৰ্তমানৰ [[অসম]]ৰ [[ডিব্ৰুগড় জিলা|ডিব্ৰুগড়]], [[লখিমপুৰ জিলা|লখিমপুৰ]], [[ধেমাজি জিলা|ধেমাজি]], [[তিনিচুকীয়া জিলা|তিনিচুকীয়া]], [[বিশ্বনাথ জিলা|বিশ্বনাথ]], [[মাজুলী জিলা|মাজুলী]] জিলাকে ধৰি [[শিৱসাগৰ জিলা]]ৰ এটা অংশ আৰু [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]]ৰ ভৈয়াম আৰু দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলত বিয়পি আছিল। ইতিহাসবিদ সকলৰ মতে উত্তৰ পূৰ্বাঞ্চলৰ মধ্যযুগৰ সকলো ৰাজ্যৰ ভিতৰত চুতীয়া ৰাজ্যখনে আটাইতকৈ উন্নত আৰু প্ৰগতিশীল ৰাজ্য আছিল।<ref>Guha, Amalendu (December 1983), "The Ahom Political System: An Enquiry into the State Formation Process in Medieval Assam (1228-1714)", p.5, "The period from the 13th to the 16th century saw the emergence and development of a large number of tribal political formations in north-east India. The Chutiya, the Tai-Ahom, the Koch, the Dimasa (Kachari), the Tripuri, the Meithei (Manipuri), the Khasi (Khyriem) and the Pamar (Jaintia)—all these tribes crystallised into rudimentary state formations by the 15th century. The most developed of the tribes in the 15th century were the Chutiyas."</ref>
১১৮৭ চনত বীৰপালে শদিয়াক ৰাজধানী পাতি উত্তৰ-পূব অসম আৰু অৰুণাচলৰ কিছু অঞ্চল লয় চুতীয়া ৰাজ্য স্থাপন কৰিছিল। তেওঁৰ পুত্ৰ গৌৰী নাৰায়ণে সকলো চুতীয়াক একত্ৰিত কৰি এখন বৃহৎ ৰাজ্য গঠন কৰিছিল। উজনি অসমৰ শিৱসাগৰ(দক্ষিণ পাৰ) আৰু বিশ্বনাথ(উত্তৰ পাৰ) জিলাৰ পৰা আৰম্ভ কৰি পূব দিশত অৰুণাচলৰ পাহাৰৰ লৈকে এসময়ত চুতীয়া ৰাজ্যৰ অন্তৰ্গত আছিল। ইয়াৰ পিছত প্ৰায় সোতৰজন ৰজাই এই সাম্ৰাজ্য চলাইছিল। [[কামৰূপ ৰাজ্য]] ধ্বংস হোৱাৰ লগে লগে অসমৰ উত্তৰ-পূবত চুতীয়াসকল, পশ্চিম দিশে বাৰভূঞা আৰু কমতা ৰাজ্য ক্ষমতালৈ আহিছিল<ref name="চুতীয়া ৰজা">{{cite web | url=http://www.historyfiles.co.uk/KingListsFarEast/IndiaChutiyas.htm | title=চুতীয়া ৰজা | accessdate=August 11, 2012}}</ref>।
১৪ শতিকাৰ শেষৰ ফালে চুতীয়া ৰজা সত্যনাৰায়ণে কামৰূপ আক্ৰমণ কৰা মুচলমান সকলক (সম্ভৱতঃ ১৩৮৯ত কামৰূপ দখল কৰা ঘিয়াছুদ্দিন শাহ) পৰাস্ত কৰি [[কমতা ৰাজ্য|কমতাপুৰত]] ৰজা হৈছিল আৰু কামৰূপ ৰাজ্যৰ পতনৰ পাছত পোণপ্ৰথমবাৰৰ বাবে [[শদিয়া]]ৰ পৰা [[বংগ|উত্তৰ বংগ]]ৰ [[কৰতোৱা নদী|কৰতয়া]] নৈ লৈকে এখন বৃহৎ [[কামৰূপ ৰাজ্য|বৰ-কামৰূপ]] ৰাজ্য গঠন কৰিছিল<ref>"The eastern region, whether it is called Sadhaya or Svadhaya as in the plates or Sadhiya or Sadiya as in Assamese chronicles and the western region of Kamatapura seems to be politically connected and the same Satyanarayana/Ratnanarayana might have held sway over both regions"{{harvcol|Neog|1977|p=818}}</ref>
অসমৰ স্থানীয় জনজাতিসকলৰ মাজত চুতীয়াসকল অন্যতম। চুতীয়া সকল কছাৰী গোষ্ঠীৰ লোক আছিল আৰু এটা সময়ত তিব্বত-বাৰ্মীজ ভাষা ব্যৱহাৰ কৰিছিল। চুতীয়া ৰাজ্যৰ ৰাজকীয় তথা ধৰ্মীয় ভাষা বৰ্তমানৰ [[দেউৰী ভাষা]]। বৃটিছৰ দিনত এই ভাষাক ''দেউৰী-চুতীয়া'' ভাষা বুলি কোৱা হৈছিল। সাম্প্ৰতিক কালত, চুতীয়াসকলে [[অসমীয়া ভাষা]] ব্যৱহাৰ কৰে।
==চুতীয়া ৰাজ্যৰ অঞ্চল সমূহ==
===ৰাজধানী অঞ্চল===
[[File:Brick with king Pratyakshnarayan's name.jpg|thumb|ভীষ্মক নগৰ আৰু শদিয়াৰ পদুম পুখুৰীত উদ্ধাৰ হোৱা নৃপতি শ্ৰী শ্ৰী প্ৰত্যক্ষ নাৰায়ৰণ নাম খোদিত থকা ইটা। এই ৰজা জনৰ নাম ঘিলামৰাত উদ্ধাৰ হোৱা সধয়াধিপতি সত্যনাৰায়ণৰ ফলিতো উল্লেখ কৰা আছে।]]
চুতীয়া ৰাজ্যৰ প্ৰাণকেন্দ্ৰ আৰু ৰাজধানী আছিল শদিয়া বা সধয়াপুৰ। চুতীয়া ৰজা সকলে নিজকে সধয়াপুৰেশ্বৰ বা সধয়াধিপতি বুলি চিনাকি দিছিল। <ref>Shin, Jae-eun, Descending from Demons, Ascending to Kshatriyas, p.5.</ref> শদিয়াৰ কীৰ্তিচিহ্ন সমূহতো চুতীয়া ৰজাৰ নাম খোদিত আছে। এতিয়ালৈকে শদিয়া অঞ্চলত চুতীয়া যুগৰ তিনিখন নগৰ চিনাক্ত কৰা হৈছে: ভৈয়ামৰ বৰ-নগৰ আৰু দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলৰ ৰূক্মীনী নগৰ (সম্ভৱতঃ বুৰঞ্জীৰ চন্দনগিৰি) আৰু ভীষ্মক নগৰ (সম্ভৱতঃ বুৰঞ্জীৰ থাঙগিৰি)। তাৰেই ভীষ্মক নগৰ আৰু ৰুক্মিণী নগৰৰ ইটাত চুতীয়া ৰজা লক্ষ্মীনাৰায়ণ আৰু প্ৰত্যক্ষ নাৰায়ণৰ নাম খোদিত আছে<ref>Neog, Maheswar, Lights on a Ruling Dynasty of Arunachal Pradesh, p.814</ref>। তাম্ৰেশ্বৰী শালৰ ইটাৰ দেৱালখন চুতীয়া ৰজা মুক্ত-ধৰ্মনাৰায়ণে নিৰ্মাণ কৰাইছিল <ref>A Sircar, D.C, Journal of Ancient Indian History, p. 21</ref>।
===উত্তৰ কূলৰ অঞ্চল===
ব্ৰক্ষ্মপুত্ৰৰৰ উত্তৰ পাৰৰ সীমাৰ কথা বুৰঞ্জী সমূহত পোনপটীয়াকৈ উল্লেখ পোৱা নাযায়। তথাপিটো ঐতিহাসিক তথ্যৰ অনুসৰি ইতিহাসবিদ সকলে চুতীয়া ৰাজ্য ভৰালী বা দিকৰাই নৈ লৈকে বিস্তৃত আছিল বুলি মত প্ৰকাশ কৰে।<ref>Acharya,N.N.,"The history of Medieval Assam",p.232</ref><ref>William Robinson, "A descriptive account of Assam",p.323.</ref><ref>Dutta, Sristidhar, "The Mataks and their kingdom,p.28</ref> বুৰঞ্জী সমূহত উল্লেখ কৰা আছে যে চুতীয়া ৰাজ্য দখল কৰা পাছত আহোম ৰজা চুহুংমুঙে ভৰালী নৈ পাৰ হৈ ৰাউতা-তেমনীৰ (আজিৰ দিনৰ দৰং-নগাঁৱৰ অঞ্চল) ভূঞা সকলক বস কৰিছিল<ref>According to ''Purani Assam Buranji'', p.27. the twelve Bara Bhuyans of Rowta-Temani (mid-Assam, on either banks of the Brahmaputra) namely Utai, Tamai, Rai, Sakai, Kausika, Uzir, Laskar, Comdar, Sanatana, Keho, Rambhat and Bhakat with four sub-Bhuyans each, were transported and settled in various places of Uttara-kula (Biswanath, Lakhimpur districts). The Lacam Kalita Bhuyan family was placed at Bahbari(Lakhimpur), while one of them was settled on the river Sonari(Dhakuakhana), and another on the hills. As per ''Satsari Buranji'', p.16, Suhungmung suppressed the Baro-Bhuyans in Rowta. The people of the region were placed under the leadership of the Baro-Bhuyans and re-settled at different places of the kingdom.</ref>। গতিকে ইয়াৰ পৰা বুজিব পাৰি যে ভৰালী নদীৰ লৈকে চুতীয়া ৰাজ্য বিয়পি আছিল। ৰজা সত্যনাৰায়ণৰ দিনত বা তাৰো পাছৰ লৈকে এই পশ্চিম সীমা কমতাপুৰৰ লৈকে পাইছিল গৈ।
* লখিমপুৰ জিলা: বৰ্তমান লখিমপুৰৰ সোৱনশিৰি অঞ্চলতো চুতীয়া ৰাজ্যৰ অধীনত আছিল। চুতীয়া ৰজা সকলে সোৱণশিৰিৰ দুয়োপাৰে ব্ৰাহ্মণক ভূমিদান কৰিছিল। এই অঞ্চল পুৰণি কালত হাবুং বুলি জনা গৈছিল। শদিয়াৰ চেপাখোৱা তামৰ ফলিত উল্লেখ থকাৰ মতে চুতীয়া ৰজা দুৰ্লভনাৰায়ণৰ আদেশত ১৪২৮ চনত হাবুঙাধিপতি বৃহৎ পাত্ৰয়েই ব্ৰাক্ষ্মণক ভূমিদান কৰিছিল<ref>Neog, Maheswar, Lights on a Ruling Dynasty of Arunachal Pradesh, p.818.</ref><ref>Guha, Amalendu, Pre-Ahom Roots and the Medieval State in Assam: A Reply, p. 73, “Habung was a Chutiya dependency; that still earlier it was an autonomous principality of Brahmins; and that the latter's origins could be traced back to a circa 10th-century copper-plate and grant issued by king Ratnapala”.</ref>। চুতীয়া ৰজা লক্ষ্মীনাৰায়ণে ১৪০২ চনত সোৱণশিৰিৰ পশ্চিম দিশত(বৰ্তমান লক্ষিমপুৰ নগৰৰ ওচৰত) আৰু ১৩৯২ চনত সত্যনাৰায়ণ ৰজাই ধৱলী(বগীনদী) নৈৰ পাৰত ব্ৰাহ্মণক ভূমি দান কৰিছিল<ref>Barua, Swarnalata, Chutia Jatir Buranji, p.583</ref>। ১৫২২ চনত ধীৰনাৰায়ণ ৰজাই ঢকুৱাখনাত ব্ৰাহ্মণক ভূমি দান কৰিছিল<ref>Barua, Swarnalata, Chutia Jatir Buranji, p.590</ref>। এই সকলো কথাৰ পৰা জনা যায় যে বৰ্তমানৰ লখিমপুৰ জিলাখন সম্পূৰ্ণ ভাবে চুতীয়া ৰাজ্যৰ অন্তৰ্গত আছিল।
* ধেমাজি জিলা: ধেমাজি জিলাৰ চিচিবৰগাঁও-বৰদলনি অঞ্চলত বহুতো পুৰণি চুতীয়া যুগৰ ধ্বংসাৱশেষ দেখিবলৈ পোৱা যায়<ref>Barua, Swarnalata, Chutia Jatir Buranji, p.439</ref>। জোনাইৰ ৰজাখনা অঞ্চলত ১৩-১৪ শতিকাৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ ইটাৰ দুৰ্গৰ অৱশেষ পোৱা গৈছিল<ref>Barua, Swarnalata, Chutia Jatir Buranji, p.441; Indian Archaeology 1986-87, p. 22</ref>। বুৰঞ্জীত উল্লেখ কৰা মতে সোৱণশিৰি পশ্চিম পিনৰ দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলত ১৬৭২ চনত দফলা জনজাতিৰ লোকে আক্ৰমণ কৰি মানুহ ধৰি নিছিল। মানুহ খিনিক মুক্ত কৰাই আনিবলৈ ৰজাই বৰবৰুৱাৰ লগতে চুতীয়া হাজৰিকা আৰু চুতীয়া কাঁড়ী বৰুৱাক পঠিয়াইছিল। এই কথাৰ পৰা ধৰিব পৰা যায় যে চুতীয়া সকলৰ বসতি লক্ষিমপুৰৰ দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলৰ লৈকে আছিল।<ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji, p.220</ref><ref>Barbarua, Hiteswar, "Ahomar Din", p.190</ref> বুৰঞ্জীৰ আন এটা খণ্ডত উল্লেখ কৰা হৈছে যে ডিক্ৰং অঞ্চলৰ মিৰি লোক সকল এটা সময়ত চুতীয়া ৰজাৰ "হাতী-ঘাহী" লোক আছিল আৰু চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতনৰ পাছত এই সকলে আহোম ৰজাক বছৰি কৰ-ভাৰ দিছিল। গতিকে ইয়াৰ পৰা ধৰিব পৰা যায় যে এই অঞ্চলো এসয়মত চুতীয়া ৰাজ্যৰ অধীনত আছিল।<ref name= "devi">{{cite book |last1=Devi|first1=Lakshmi|title=Ahom-tribal Relations: A Political Study|date=1968|pages=202–203|url=https://books.google.com/books?id=BVdXAAAAMAAJ|publisher=Assam Book Depot, [Calcutta], Gauhati|OCLC=578753}}</ref> সোৱণশিৰি আৰু চিয়াং নৈৰ মাজত বসবাস কৰা মিচিং লোক সকলক আহোম ৰজা চুহুংমুঙৰ দিনত "চুতীয়া-মিৰি" বুলি উল্লেখ কৰিছিল কাৰণ এই সকল চুতীয়া ৰাজ্যৰ প্ৰজা আছিল।<ref name= "devi"></ref>
* বিশ্বনাথ জিলা: বিশ্বনাথ জিলা যে চুতীয়া ৰাজ্যৰ অন্তৰ্গত আছিল, সেই কথা চুতীয়া যুগৰ কীৰ্তিচিহ্ন সমূহৰ পৰা পুহৰলৈ আহে। চুতীয়া যুগৰ খনিকৰ সকলে কিবা উল্লেখযোগ্য কীৰ্তিচিহ্ন নিৰ্মাণ কৰিলে এক বিশেষ ধৰণৰ চিহ্ন কিছুমান ব্যৱহাৰ কৰিছিল। বিশ্বনাথ জিলাৰ অৰুণাচল সীমান্তৰ ৰামঘাট দুৰ্গ, নক্সাপৰ্বত দুৰ্গ, বালিজানৰ দুৰ্গ আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰ পাৰৰ উমাতুমনি দ্বিপ তাৰে প্ৰমাণ। এই সকলো অঞ্চলত দেখা পোৱা হুবহু একেই খনিকৰ চিহ্ন শদিয়াৰ তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰ, বুঢ়াবুঢ়ী শাল, ইটা পুখুৰী, ইত্যাদি জেগাত দেখিবলৈ পোৱা গৈছে। উল্লেখযোগ্য যে তাম্ৰেশ্বৰীৰ যিখন শিল-ইটাৰ দেৱালত এই চিহ্ন সমূহ খোদিত আছিল, সেই খন চুতীয়া ৰজা মুক্তধৰ্মনাৰায়ণে ১৪৪২ চনত নিৰ্মাণ কৰিছিল।<ref>A Sircar, D.C, Journal of Ancient Indian History, p. 21; Barua, Swarnalata, Chutia Jatir Buranji, p.589; Journal of the Asiatic Soceity of Bengal, 1848, p.467</ref> জনা মতে নক্সাপৰ্বত (১৪০০-১৫০০ খ্ৰীষ্টাব্দ)<ref>Tada, Tage, Archaeological remains of Arunachal Pradesh up to 16th century, p.183</ref> আৰু বুঢ়ৈ দুৰ্গ<ref> Barua, Kanaklal, Early History of Kamrupa, p.271</ref> প্ৰায় একে যুগৰে সৃষ্টি হয়। শদিয়াৰ ৰুক্মিণীনগৰ, গম্চি দূৰ্গ আৰু ভীষ্মক নগৰৰ দৰে বালিজান আৰু নক্সা পৰ্বত দুৰ্গতো শিল ইটাৰ ঘৰৰ ভেটি পোৱা গৈছে। নক্সা পৰ্বত, ইটা দুৰ্গ আৰু ৰামঘাট দুৰ্গৰ শিলৰ ভেটিৰ ওপৰত ইটা ব্যৱহাৰ কৰা শৈলী ৰুক্মিণী নগৰ, তাম্ৰেশ্বৰীৰ সীমাৰ দেৱাল আৰু শদিয়াৰ বৰনগৰৰ পুখুৰীত দেখা গৈছে। এই সমূহ তথ্যৰ ভিথিত কনকলাল বৰুৱা আৰু মহেশ্বৰ নেওগ লেখীয়া বিশিষ্ট ইতিহাস বিধে চুতীয়া ৰাজ্যৰ পৰিসীমা বিশ্বনাথ জিলা লৈকে থকা কথা স্বীকাৰ কৰিছে।<ref> Barua, Kanaklal, Early History of Kamrupa, p.271-272, "The probability is that these ruins are the traces of a Hindu or Hinduised dynasty of local rulers who ruled over a kingdom to the north of Brahmaputra and extending from the Burai river on the west to Sadiya on the east. The dynasty is evidently the line of Chutia kings who assumed the surname Pala."</ref><ref>Neog, Maheswar, "Lights on a Ruling Dynasty of Arunachal Pradesh", p. 218, "If architectural continuity is admitted between the fortifications in the Sadiya region and the Burai river ruin site, it would be possible to believe that the kingdom of these rulers(Chutia) extended as far as the outer limit of Darrang district, in the western most extent of which Ahom conquerors settled the vanquished Chutias in the early part of the sixteenth century."</ref> ইয়াৰ ওপৰিও জনা যায় যে চুতীয়া ৰাজ্য দখল কৰা পাছতেই (অৰ্থাৎ ১৫২৫ চনতে) আহোম ৰজাই উত্তৰ পাৰৰ শদিয়া, ভাটি অঞ্চল (বিশ্বনাথ), হাবুং(লখিমপুৰ) আৰু বানলুং(ধেমাজি) অঞ্চল শাসন কৰিবলৈ নতুনকৈ পদবী সৃষ্টি কৰিছিল<ref>Barua, Gopal Chandra, Ahom Buranji, p.59-61; Gait, Edward, A history of Assam, p. 86</ref>। গতিকে এই সমূহ অঞ্চল চুতীয়া ৰাজ্যৰ অধীনত আছিল বুলি গ'ম পোৱা যায়।
===দক্ষিণ কূলৰ অঞ্চল===
চুতীয়া ৰাজ্যৰ ব্ৰহ্মপুত্ৰ নৈৰ দক্ষিণ পাৰৰ সীমা দিহিং নৈ আছিল। এই কথা বুৰঞ্জী সমূহত স্পষ্টকৈ উল্লেখ পোৱা যায়।<ref>Assam Buranji(SM), p.9</ref><ref>Bhuyan, S.K., Satsari Buranji, p.56</ref> সেই সময়ত মাজুলী দ্বীপ সৃষ্টি হোৱা নাছিল আৰু দিহিং নৈ ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ কাষে কাষে বৈ গৈ বৰ্তমান মাজুলীৰ পশ্চিমত লগ হৈছিল। বুৰঞ্জী সমূহৰ পৰা জনা যায় যে আহোম ৰাজ্যৰ ৰাজধানী চাৰাগুৱা আৰু বকতা<ref>Ahmed, Nasir, Assam-Bengal Trade in the Medieval Period: A Numismatic Perspective, p.170, "they made Bakata(on the banks of Dihing) their capital in the reign of their king Suhungmung Svarga Narayan."; Guha, Amalendu, The Ahom Political System: An Enquiry into the State Formation Process in Medieval Assam (1228-1714), p.19.</ref> দিহিং নৈৰ পাৰত অৱস্থিত আছিল। গতিকে এই সকলো কথাৰ পৰা ধৰিব পাৰি যে বৰ্তমানৰ শিৱসাগৰ অঞ্চলৰো এটা অংশ চুতীয়া ৰাজ্যৰ অধীনত আছিল। ১৫২২ চনত দিহিং মুখৰ যুদ্ধত নীতিপালৰ সৈন্য বাহিনীক পৰাস্ত কৰি আহোম সেণা চুতীয়া ৰাজ্যত প্ৰবেশ কৰিছিল। চুহুংমুঙৰ সৈন্যয়ে চুতীয়া নৌ সেনাক খেদি ব্ৰক্ষ্মপুত্ৰয়ে দি উজাই আহি ডিব্ৰুমুখত গড় নিৰ্মাণ কৰিছিল। ডিব্ৰু মুখ, চেচামুখ, লাৰুপাৰা আৰু সোণাৰীত (তিনিচুকীয়া) পুণৰ ৰণ হৈছিল। গতিকে এই সকলো অঞ্চলতে চুতীয়া সকলৰ বসতি আছিল বুলি ক’ব পৰা যায়। দক্ষিণ সীমান্তত এলেকা তিপাম-নামৰূপ-বৰহাট অঞ্চল আছিল।
[[File:Stone inscription of Chutia king Muktadharmanarayana.jpg|thumb|চুতীয়া ৰজা মুক্তধৰ্মনাৰায়ণৰ ১৪৪২ চনৰ শিলৰ লিপি]]
* মাজুলী জিলা: বৰ্তমানৰ মাজুলী জিলাখন পূৰ্বতে দিহিং অঞ্চল আছিল। এই মাজুলী জিলাৰ পুব পিনৰ দিহিং নৈৰ মাছক লয় হোৱা বিবাদৰ পৰাই চুতীয়া-আহোমৰ যুদ্ধৰ পাতনি মেলে। ধীৰনাৰায়ণ ৰজাই মাজুলীৰ দিহিং মুখ, চেৰুৱাকতা আৰু চিৰা-আটি অঞ্চলত আহোমৰ লগত যুদ্ধ কৰে। শেষত ১৫২৩ চনত আহোম ৰজা চুহুংমুঙে এই অঞ্চল চুতীয়াৰ পৰা দখল কৰে।
* ডিব্ৰুগড় জিলা: বৰ্তমানৰ ডিব্ৰুগড় জিলাৰ প্ৰায় ভাগ ভূমি সেই সময়ত দিহিং নৈৰ উত্তৰত আছিল। বুৰঞ্জী সমূহৰ পৰা জনা যায় হে দিহিঙৰ আহোম ৰাজ্যৰ সীমাৰ ওচৰতো চুতীয়া লোকৰ বসতি আছিল। আহোমৰ চোম-চিৰিং, খাতোৱাল চেতিয়া, চাংচাই, ইত্যাদি বংশৰ ওপৰি পুৰুষ সকলক চুকাফাই ওচৰৰ চুতীয়া গাঁও মাৰি অনা লোক। আহোম ৰজা চুতুফাকো চাফ্ৰাই নৈৰ ওচৰত চুতীয়া লোক এইখিনিয়ে বধ কৰিছিল। ১৫২৩ চনত চুতীয়া ৰাজ্যৰ ডিব্ৰু অঞ্চলত প্ৰৱেশ কৰি আহোম সেনাই গড় সাজিছিল। চুতীয়া ৰাজ্য দখৰ কৰাৰ পাছত ১৫২৬ চনত দিহিঙীয়া গোহাঁই পদবী সৃষ্টি কৰা হয়। চুতীয়া বিদ্ৰোহৰ ফলত ডিব্ৰুগড়ত নতুন এখন প্ৰদেশ(''মৌঙ-তিফাও'') গঠন কৰি ১৫২৭ত চাওলুং চুলিঙক শাসনকৰ্তা হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়। Thermo luminescence (TL) পদ্ধতিৰে ডিব্ৰুগড়ৰ মৌৰামৰা দৌলৰ ওপৰত কৰা datingৰ অনুসৰি ইটাৰ দৌলটো ১৩-১৪ শতিকাৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ দিনত নিৰ্মিত<ref>Saikia, R.R,"Chronological and Archaeometric Evaluation of Bricks from Archaeological Sites of Upper Assam, Northeast India: Estimation of the Firing Temperature and Civilization History", p.17</ref>। গতিকে এই সকলো তথ্যৰ ভিত্তিত গম পোৱা যায় যে প্ৰায় গোটেই খন ডিব্ৰুগড় জিলাই চুতীয়া ৰাজ্যৰ অধীনত আছিল।
* তিনিচুকীয়া জিল: তিনিচুকীয়া জিলাৰ অধিকাংশ ভূমি চুতীয়া ৰাজ্যৰ অন্তৰ্গত আছিল যদিও পূব দিশৰ এটা অংশ মৰাণ মুখিয়াল আৰু আহোম ৰাজ্যৰ অধীনত আছিল। চুতীয়া ৰাজ্য দিহিং নৈৰ পশ্চিম পাৰে বিস্তৃত আছিল বুলি জনা যায়। সেই সময়ত দিহিং নৈ বৰ্তমানৰ সুতিতকৈ কেই কিলোমিটাৰমান পশ্চিমলৈ বৈ গৈছিল। পেঙেৰী, ডিগবৈ, জয়পুৰ, তিপাম, ইত্যাদি অঞ্চল দিহিঙৰ পূবত আছিল। এই অঞ্চল সমূহ বৃটিছৰ দিনৰ লৈকে হাবি অৰণ্যৰে ভৰি আছিল য'ত মৰাণ লোক সকলে হাবি কাটি ঝুম খেতি কৰিছিল আৰু সময়ে সময়ে আহোম ৰজা সকলক অৰণ্যৰ সামগ্ৰী যোগান ধৰিছিল। তিনিচুকীয়াৰ শদিয়া সেই সময়ত "সধয়াপুৰ" বুলি জনাজাত আছিল আৰু সধয়া বা চুতীয়া ৰাজ্যৰ ৰাজধানী আছিল। আহোম বুৰঞ্জীৰ মতে শদিয়াৰ দক্ষিণৰ অঞ্চলতো চুতীয়া সেনাপতি বুঢ়া বৰুৱা (আহোম ভাষাত "থাওমান") বোলা এজনে শাসন কৰিছিল যিজনে আহোমৰ বিৰুদ্ধে ১৫২৩ চনৰ ডিব্ৰুগড় ৰণত ভাগ লৈছিল। ১৫২৪ত চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতন হয় আৰু তিনিচুকীয়া জিলাৰ সমগ্ৰ ভূমি আহোম ৰাজ্যৰ অধীনলৈ আহে। আহোমৰ শদিয়া খোৱা গোহাঁয়ে (আহোম ভাষাত "থাওমুঙ বʼঙেন") শদিয়া অঞ্চল শাসন কৰিবলৈ লয়। শদিয়াৰ দক্ষিণৰ বৰডোমছা অঞ্চলত আহোমৰ হাটখোৱা গোহাঁই (আহোম ভাষাত "থাওমুঙ বʼক্লাং") বিষয়াই লোণৰ হাটৰ অধিকাৰী হয়।
===অৰুণাচলৰ ভয়াম আৰু পাহাৰীয়া অঞ্চল===
টাই ভাষাৰ "আহোম বুৰঞ্জী" গ্ৰন্থ খনত উল্লেখ থকাৰ মতে পূৰ্বৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ সীমান্তৰ অঞ্চলৰ খামজাং প্ৰদেশৰ নঙাখাম নামৰ নৰা মুখিয়াল এজনে ১৭৭৫ চনত চুতীয়া সকলক লগত লয় হাটখোৱা গোহাঁইৰ বিৰুদ্ধে বিদ্ৰোহ কৰিছিল আৰু পৰাস্ত হৈ দিহিং/নামজিন নৈ পাৰ হৈ পূৰবৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ পাহাৰীয়া অঞ্চলত আশ্ৰয় লৈছিল<ref>Barua, Gopal Chandra, Ahom Buranji, p.331</ref>। বুৰঞ্জীৰ পৰা জনা যায় যে খামজাং প্ৰদেশ পাটকাই পৰ্বতৰ নং-খেও-য়ং(Lake of no return) অঞ্চলত অৱস্থিত আছিল। গতিকে ধৰিব পাৰি যে চুতীয়া ৰাজ্য এসময়ত সেই অঞ্চলৰ লৈকে বিয়পি আছিল।
===নামনি অসমৰ অঞ্চল===
ৰত্ননাৰায়ণ ৰজাই ৰাজ্য বিস্তাৰৰ তথ্য ৰজা দুৰ্লভনাৰায়ণৰ শদিয়া-চেপাখোৱা তামৰ ফলিত(১৫২৮ চনৰ) পোৱা যায়। এই ফলিত উল্লেখ কৰা মতে ৰজা দুৰ্লভনাৰায়ণৰ পিতৃ আছিল ৰজা ধৰ্মনাৰায়ণ আৰু ধৰ্মনাৰায়ণৰ পিতৃ ৰত্ননাৰায়ণে এসময়ত কমতাপুৰৰ লৈকে নিজৰ ৰাজ্য বিস্তাৰ কৰিছিল। ভূমিদানৰ ফলিখনত উল্লেখ আছে<ref>Barua, Swarnalata, Chutia Jatir Buranji, p.587</ref>,
{{Quote|text="একোহভূ্ৎ কমতাপুৰে নৰপতি ভূপাল-ৱাৰাৰ্চ্চিতঃ <br />
কন্দৰ্প-প্ৰতিপক্ষ-লক্ষ-ৱিজয়ী শ্ৰী ৰত্ননাৰায়ণঃ।।"}}
অৰ্থাৎ এজন হৈছিল (একোহভূৎ) কমতাপুৰৰ ৰজা (কমতাপুৰে নৰপতি), যি জন আছিল "ভূপাল সমূহৰদ্বাৰা অৰ্চিত"(ভূপাল-ৱাৰাৰ্চ্চিত) আৰু "কামদেৱৰ(আন এটা নাম কন্দৰ্প) শত্ৰুৰ বিৰুদ্ধে বিজয়ী" (কন্দৰ্প-প্ৰতিপক্ষ-লক্ষ-ৱিজয়ী) শ্ৰী ৰত্ননাৰায়ণ।<ref>ৰত্ননাৰায়ণৰ আন এটা নাম সত্যনাৰায়ণো আছিল। এই কথা ঘিলামৰা অঞ্চলৰ বৰমূৰ্তিয়া বিলৰ তাম্ৰপত্ৰৰ পৰা জানিবলৈ পোৱা যায়। ফলিখনৰ মতে ১৩৯২ খ্ৰীষ্টাব্দত সুৰ-ৰিপু(অসুৰ) বংশৰ সধয়াপুৰৰ ৰজা নন্দিশ্বৰৰ পুত্ৰ সত্যনায়াণে ব্ৰাহ্মণক ২০০ পুৰা(৮০০ বিঘা) মাটি দান কৰিছিল। তেওঁৰ পুত্ৰ(আত্মজ) ধৰ্মনাৰায়ণ ৰজাই ফলিখনৰ নবীকৰণ কৰিছিল। গতিকে ইয়াৰ পৰা বুজিব পাৰি যে ধৰ্মনাৰায়ণ ৰজাৰ পিতৃ ৰত্ননাৰায়ণৰ আন এটা নাম সত্যনাৰায়ণ আছিল। উল্লেখযোগ্য যে ১৫০ বছৰ আগতে গৌৰীনায়াৰণ/ৰত্নধ্বজপালেও নিজৰ পুত্ৰ শিৱনাৰায়ণৰ লগত কমতেশ্বৰ ৰজা সন্ধয়াৰ ৰাজকুমাৰীক বিয়া কৰাই কমতা ৰাজ্যৰ লগত বন্ধুত্ব স্থাপন কৰিছিল। সম্ভৱতঃ এই কমতা ৰাজবংশ নাইকীয়া বা দুৰ্বল হৈ যোৱা ফলতে চুতীয়া ৰজা সত্যনাৰায়ণে কমতা ৰাজ্য নিজৰ অধীনলৈ আনিছিল।</ref>
[[File:Another section of the palace.jpg|thumb|চুতীয়া দুৰ্গ ভীষ্মক নগৰৰ ইটাৰ গড়ৰ এক অংশ]]
==যোগিনী তন্ত্ৰত উল্লেখ==
১৬ শতিকাৰ আগভাগত লিখা যোগিনী তন্ত্ৰত কামৰূপৰ বিভিন্ন অঞ্চল আৰু ৰাজকীয় শক্তিসমূহৰ বৰ্ণনা কৰা হৈছে। ইয়াত “সৌমাৰ”, “কূবাচ”, “যৱন” আৰু “প্লৱ” নাম উল্লেখ আছে—
{{quote|পূৰ্বভাগে চ সৌমাৰঃ কূবাচ পশ্চিমেতথা ।<br>দক্ষিণে যৱনসদ্ উত্তৰে প্লৱ এব চ ॥<br><br>এবমেব মহাদেৱি তে সৰ্বে কামৰূপকাঃ ।<br>
এবং তে কথিতং দেবি সৌমাৰচৰিতং হি তৎ ॥}}
অৰ্থাৎ পূৰ্বে সৌমাৰ, পশ্চিমে কূবাচ, দক্ষিণে যৱন আৰু উত্তৰে প্লৱ — এইসকল কামৰূপ অঞ্চলৰ অন্তৰ্গত বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। গ্ৰন্থখনৰ পাচৰ অংশ সমূহত "কুবাচ"ক [[কোচ ৰাজ্য|কোচ]], "সৌমাৰ"ক [[আহোম ৰাজ্য|আহোম]] আৰু "যৱন"ক [[বংগ চুলতানী|মুছলমান]]/[[মোগল সাম্ৰাজ্য|মোগল]] বুলি চিনাক্ত কৰা হৈছে। এই অনুসৰি ইতিহাসবিদ সকলে “প্লৱ/প্লব” শব্দটোৱে সেই সময়ৰ উত্তৰ ভাগত ৰাজত্ব কৰি থকা পাল বংশীয় চুতীয়া ৰাজ্যক বুজাবলৈ ব্যৱহাৰ কৰিছে বুলি মত প্ৰকাশ কৰিছে।
==ইতিহাস==
===ৰাজ্য প্ৰতিষ্ঠা===
চুতীয়া ৰাজ্যৰ প্ৰতিষ্ঠা আৰু পতনৰ কথা কেইবাখনো বুৰঞ্জীত পোৱা যায় যেনে দেওধাই অসম বুৰঞ্জী, অসম বুৰঞ্জী (SM), ইত্যাদি। সকলো বুৰঞ্জীৰ তথ্য সসূহ প্ৰায় একেই। বৃটিছ বিষয়া ''ET Dalton'' আৰু ''W.B.Brown''ৰ অনুসৰি একেবোৰ আখ্যান কিম্বদন্তি ৰূপত [[মিচিং জনগোষ্ঠী|মিচিং]] আৰু [[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]] লোকৰ মাজতো প্ৰচলিত আছিল।<ref>{{cite book
|last=Brown
|first=W.B.
|title=An Outline Grammar Of The Deori Chutiya Language
|publisher= Assam Secretariat Printing Office
|location=Shillong
|year=1895
|pages=75, 84
|quote="..as it agrees in all particulars with the traditions,I have elsewhere met with, it may merely be a compilation from them..These traditions are preserved among the Miris, the Deoris, who were the Chutiya priests (and amongst whom alone remnants of the ancient language and customs of the race are still preserved), and by some few of the Chutiyas who now call themselves Hindu Chutiyas... I have heard from them(Deoris) the story of how the Chutiya princess Sadhuni was won by the young archer (Niti Pal)... Probably enquiry would show that the other incidents of the chronicle are preserved as traditions among the Deoris in a similar modified form.
}}</ref> দেউধাই বুৰঞ্জীত উল্লেখ কৰা মতে আনুমানিক ১১৮৭ চনত চুতীয়া সকলে বিভিন্ন সৰু সৰু ৰাজ্য(বা বৃহৎ গাঁও) গঠন কৰি বাস কৰি আছিল।<ref>Bhuyan, S.K., Deodhai Buranji, p.193</ref> তাৰ ভিতৰতে স্বৰ্ণগিৰি নামৰ ৰাজ্য খনত বীৰপাল নামৰ এজন লোক ৰজা হৈ আছিল। বীৰপালৰ ৰাজ্যত ৬০ টা যৌথ পৰিয়ালৰ লোকে বাস কৰিছিল, অৰ্থাৎ প্ৰায় ৬০০০ লোক।<ref>Dutta, Sristidhar, "The Mataks and their kingdom", p.45. "Morans, Borahis, Kacharis and Chutias were the main tribes in the Matak community. As all of them were Bodos in origin, they had a common living pattern too. They lived in joint families. The number of members in a joint family sometimes exceeded one hundred."</ref> ইয়াৰ পিছত চুবুৰীয়া চুতীয়া লোকসলক পৰাস্ত কৰি তেওঁ 'গয়াপাল' নাম লৈছিল। শদিয়াক তেওঁ চুতীয়া ৰাজ্যৰ ৰাজধানী পাতিছিল। তেওঁক খুন্ত ৰজা বুলিও জনা গৈছিল।<ref>Bhuyan, S.K., Deodhai Buranji, p.202</ref>
ত্ৰয়োবিংশ শতিকাৰ আগভাগত [[আহোম]]সকলে অসমত তেওঁলোকৰ ৰাজ্য স্থাপন কৰিবৰ সময়ত উজনি অসমত চুতীয়াসকলেই আটাইতকৈ শক্তিশালী আছিল। চুতীয়া সকলৰ মাজত বুৰঞ্জী লিখাৰ প্ৰথা নথকাৰ বাবে তেওঁলোকৰ আটাইবোৰ ৰজাৰ নাম জনা নাযায়। দেওধাই অসম বুৰঞ্জীৰ মতে বাৰ শতিকাৰ মাজভাগৰ পৰা ষোল্ল শতিকাৰ আগভাগলৈকে মুঠ দহজন চুতীয়া ৰজাই ৰাজত্ব কৰিছিল। নোই ইলিয়াছ চাহাবৰ "হিষ্ট্ৰী অৱ দা শ্বান্ছ" গ্ৰন্থৰ মতে আহোম ৰাজ্যৰ প্ৰতিষ্ঠাপক [[চুকাফা]]ৰ সমসাময়িক চুতীয়া ৰজা কোছীৰ আগতে তেওঁৰ বংশৰ চৌত্ৰিশজন ৰজাই ৰাজত্ব কৰিছিল। তালৈ চাই কোনো কোনো পণ্ডিতে চুতীয়াসকলে খ্ৰীষ্টীয় সপ্তম শতিকামানতে ৰাজ্য স্থাপন কৰিছিল বুলি অনুমান কৰে।<ref name="বুৰঞ্জী">{{cite book | title=মাধ্যমিক অসম বুৰঞ্জী | author=ড: স্বৰ্ণলতা বৰা | pages=১৮৪-১৯০ | isbn=81-85905-11-8}}</ref>
===ৰাজ্য বিস্তাৰ===
বীৰপালৰ পুত্ৰ আছিল ৰত্নধ্বজপাল বা গৌৰীনাৰায়ণ। তেওঁ নিজৰ বাহু বলেৰে উজনি অসমৰ সকলো চুতীয়া ৰাজ্য (যেনে ৰঙ্গালগিৰি, স্বেতাগিৰি, চন্দ্ৰগিৰি, ধৱলগিৰি, নীলগিৰি, ইত্যাদি) একত্ৰিত কৰি বৃহৎ চুতীয়া ৰাজ্য গঠন কৰিছিল<ref>Bhuyan, S.K., Deodhai Buranji, p.194</ref>। সেই সময়ত প্ৰায়বোৰ ৰাজ্যৰ ৰাজধানী পাহাৰীয়া বা পাহাৰৰ দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলত পতা হৈছিল। উদাহৰণস্বৰূপে আহোমৰ চৰাইদেউ পৰ্বত, কছাৰীৰ ডিমাপুৰ/মাইবাং, কোচৰ চিকণা পৰ্বত, ইত্যাদি। পাছলৈ চুতীয়া ৰাজ্যৰ নগৰ যেনে চন্দনগিৰি(আজিৰ দিনৰ ৰুক্মিণীনগৰ), ভীষ্মকনগৰ, ইটানগৰ, ইত্যাদি সকলো পাহাৰৰ দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলতে নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। ইয়াৰ ওপৰিও জনা যায় যে আগৰ দিনত উত্তৰ পূৰ্বাঞ্চলৰ বহুতো জনগোষ্ঠীৰ লোকে পাহাৰৰ দাতিকাষৰীয়া বা ওখ অঞ্চলত স্থায়ী ভাৱে থাকি ভৈয়ামত খেতি কৰিছিল।<ref>উত্তৰ পূৰ্বাঞ্চলৰ বহুতো জনগোষ্ঠীৰ লোকে খেতিৰ অনুসৰি ভৈয়াম আৰু পাহাৰ দুয়ো অঞ্চলতে জীৱন নিৰ্বাহ কৰিছিল। প্ৰায়বোৰ লোকে তেতিয়াৰ দিনত আহু আৰু বাও ধানৰ খেতি কৰিছিল। শালি কৰিলেও বেছি পৰিমাণে কৰা নাছিল। বছৰৰ আৰম্ভণিতে আহু ধানৰ খেতি কৰি চপাই মেলি, বাও বা শালি খেতি কৰি বাৰিষাৰ বানৰ পৰা ৰোধ পাবলৈ বা বাৰিষাৰ বেমাৰ আজাৰ নহ'বলৈ পাহাৰৰ দাতিৰ স্থায়ী অঞ্চল বোৰলৈ ঘূৰি গৈছিল। বৰাহী সকলে সেইবাবেই হয়টো চুকাফাক চৰাইদেউ পৰ্বতত থাকিবলৈ উপদেশ দিছিল। কালিকা পুৰাণৰ মতে দিক্কৰবাসিনী পীঠও বছৰৰ কেইবামাহ ধৰি পানীৰ তলত ডুব গৈছিল। কিছু লোকে হয়টো সেই সময়ত ভৈয়ামত স্থায়ী ৰুপে থাকি খেতি কৰিছিল আৰু সময়ত পাছলৈ বাকী লোকেও ভৈয়ামত স্থায়ী গাঁৱ পাতি থাকিবলৈ লৈছিল। বৰাহী চুতীয়া সকলৰ দুই শ্ৰেণী: চাং আৰু বাম বৰাহী হয়টো ইয়াৰে চিন। চুতীয়া ৰজা সকলে ব্ৰাহ্মণক ভূমিদানো সম্ভৱতঃ এই কাৰণতে কৰিছিল যাতে চুতীয়া লোক সকলে ভৈয়ামত হিন্দু ধৰ্মত দিক্ষিত হৈ স্থায়ীভাৱে থাকিবলৈ লয়। পাছলৈ চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতনৰ ফলত পাহাৰীয়া অঞ্চলত বসতি নোহোৱাৰ বাবে বা সুৰক্ষাৰ ব্যৱস্থা/দূৰ্গ নোহোৱাৰ বাবে সেইবোৰ অঞ্চল পাহাৰীয়া জনজাতি সকলৰ হাতলৈ যায়। সেই কাৰণতে আহোম ৰাজ্যৰ দিনত পাহাৰীয়া জনজাতি বোৰে সঘনে ভৈয়ামৰ গাঁৱ লুণ্ঠন কৰিবলৈ ধৰে আৰু ইয়াৰ প্ৰতিৰোধৰ বাবে আহোম সকলে পছা প্ৰথা আৰম্ভ কৰে।</ref> গতিকে এই সকলো কথাৰ পৰা জনা যায় যে পাহাৰীয়া দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলত থাকি ভৈয়ামত খেতি কৰা চুতীয়া সকলে মধ্যযুগৰ চুতীয়া ৰাজ্য প্ৰতিষ্ঠাৰ পাছৰে পৰা ক্ৰমান্বয়ে সুসংগঠিত ভাৱে ভৈয়ামতো স্থায়ী ভাৱে থাকিবলৈ লয়।
দেউধাই বুৰঞ্জীত উল্লেখ কৰা "চুতীয়াৰ কথা"ৰ দ্বিতীয় আখ্যানৰ<ref>Bhuyan, S.K., Deodhai Buranji, p.201-202</ref> মতে বীৰপালে কিৰাতনী দেৱীৰ আশীৰ্বাদত দুটা সোণৰ মেকুৰী আৰু দণ্ড-খাট লাভ কৰি চোট-হিন্দুৱান খুন্তৱান(চুতীয়া ৰাজ্যৰ) ৰজা হৈছিল আৰু শদিয়াত আছিল ("পৰদিনা চৰুৰ ঢাকন গুচাই চালে, সোণৰ বিড়ালী দুটী পালে, দণ্ড-খাট পালে। সেইদিন ধৰি সকলৰে সোধ-পোছ দিন দিন ধৰি পালে। ছোট হিন্দুৱানৰ খুন্তৱানৰ ৰজা হ'ল। শদিয়াত সিটো ৰজা অবাক ৰূপে থাকে।")। ইয়াৰ পৰা বুজিব পাৰি যে বীৰপালৰ বসতি(স্বৰ্ণগিৰি চুতীয়া ৰাজ্য) শদিয়া অঞ্চলতে আছিল। দেউধাই বুৰঞ্জীত উল্লেখ কৰা চন্দ্ৰগিৰি নামৰ চুতীয়া ৰাজ্য খনো বৰ্তমান শদিয়াতে অৱস্থিত আছিল। এইখন পাছলৈ স্বৰ্ণগিৰিৰ চুতীয়া ৰজা ৰত্নধ্বজপালে নিজৰ অধীনলৈ আনি বৃহৎ চুতীয়া ৰাজ্য গঠন কৰিছিল। চন্দ্ৰগিৰি অঞ্চলতে নীতিপালে আহোম ৰজাৰ লগত যুদ্ধ কৰিছিল, যাৰ বাবে তেওঁক "চন্দ্ৰ নাৰায়ণ" বুলিও কোৱা হৈছিল<ref>Bhuyan, S.K., Deodhai Buranji, p.200</ref>। গোপাল চন্দ্ৰ বৰুৱাৰ টাই ভাষাৰ বুৰঞ্জীত এই অঞ্চলটোক "দৈ-চন্দন"(টাই ভাষাত দৈ=পাহাৰ) কোৱা হৈছে। ৰানী সাধনীয়ে এই অঞ্চলতে প্ৰাণ ত্যোগ কৰিছিল। ৰত্নধ্বজপালে বস কৰা ৰাজ্য স্বেতাগিৰি সম্ভৱত বৰ্তমান লখিমপুৰ জিলাত আছিল কাৰণ এই ৰাজ্য দখল কৰা পাছতে তেওঁ বৰ্তমান মাজুলীত নিজৰ ৰাজধানী হিচাপে "ৰতনপুৰ" নামৰ এখন নগৰ গঠন কৰিছিল<ref>Bhuyan, S.K., Deodhai Buranji, p.193</ref> । "ঢোল বাই ক'ত? ৰতনপুৰত। খোল বাই ক'ত? ৰতনপুৰত", এই বিখ্যাত পুৰণি গীতটো চুতীয়া ৰাজধানী ৰতনপুৰক লৈয়ে সৃষ্টি কৰা হৈছিল। এই ৰতনপুৰতে পাছলৈ নৱ-বৈষ্ণৱ ধৰ্মৰ সত্ৰ এখনো স্থাপন কৰা হৈছিল। পৰবৰ্তী কালত ৰত্নধ্বজপালে নিজৰ ৰাজধানী শদিয়াত স্থায়ী ৰূপে গঠন কৰিছিল<ref>Bhuyan, S.K., Deodhai Buranji, p.193</ref>।
আহোম সকলৰ বুৰঞ্জীত উল্লেখ থকাৰ মতে চুকাফা ৰাজকুমাৰ মাও-লুং দেশত থাকোতে অসমত পাছখন ৰাজ্য আছিল: চুতীয়া, কমতেশ্বৰ, কছাৰী, বৰাহী আৰু মৰাণ। চুকাফাই চৰাইদেউত ৰাজধানী পতাৰ আগতে বাটত বহুতো চুতীয়াক লগ পাইছিল<ref>Bhuyan, S.K., Satsari Buranji, p.4</ref>। যিহেতু চুকাফাই চৰাইদেউত নগৰ গঢ়া আগতে নামৰুপ, তিপাম, অভয়পুৰ, হাবুং, শিমলুগুৰি আৰু চনটক বাস কৰি আহিছিল। গতিকে এইবোৰ অঞ্চলৰে কিছুমান জেগাত চুতীয়া সকলৰ বসতি আছিল বুলি ধৰিব পৰা যায়। বহুতো চুতীয়া পৰিয়াল (যেনে চোম-চিৰিং, চাংচাই, খাতুৱাল চেতিয়া, ইত্যাদি) চুকাফাৰ দিনতে আহোম জাতিত অন্তৰ্ভুক্ত হৈ বিলীন হৈ গৈছিল<ref>Goswami, Hemchandra, Purani Asam Buranji, p. 23, 25</ref>। এই সকলো তথ্যৰ পৰা ধৰিব পাৰি যে ১২-১৩ শতিকাত চুতীয়া ৰাজ্য সেই সময়ত লখিমপুৰ, ডিব্ৰুগড় অঞ্চলৰ পৰা শদিয়া আৰু অৰুণাচলৰ সীমান্ত অঞ্চলৰ লৈকে বিয়পি আছিল।
===চুতীয়া ৰজাৰ কমতাপুৰ বিজয়===
১৩-১৪ শতিকাত গৌড়ৰ মুচলমান ৰজাসকলে কেইবা বাৰো কমতা ৰাজ্য আক্ৰমণ কৰিছিল, যাৰ ফলত ৰাজ্যখন দুৰ্বল হৈ পৰিছিল। ১৪ শতিকাৰ অন্তিমটো দশকত ঘিয়াছুদ্দিন আজম শ্বাহে কামৰূপ-কমতা অঞ্চল আক্ৰমণ কৰে। তেওঁৰ ৰাজত্বকালৰ কামৰুপ অঞ্চললৈ পূৰ্বমুখী সামৰিক অভিযানৰ প্ৰমাণ পোৱা বʼকুৰ এখন শিলালিপিত পোৱা যায়<ref>Owahedur Zaman, "Study on the Persian Inscriptions discovered in Assam,p.5, "This stone slab inscription is from the time of Ghiyasuddin Azam Shah (ruled from 1389 A.D. to 1410 A.D). It was discovered in Boko of Kamrup district which was issued by Sultan Ghiyasuddin Azam Shah in 1389 A.D. It seems that he extended his sovereignty through Guwahati upto Boko area."</ref>। এই আক্ফৰমণৰ ফলত পশ্চিম অসমত ৰাজনৈতিক অস্থিৰতা সৃষ্টি হৈছিল।
সেইসময়তে পূব দিশত চুতীয়া ৰাজ্যখন শক্তিশালী হৈ উঠিছিল। ফল স্বৰূপত চুতীয়া ৰাজশক্তিয়ে পশ্চিম পিনে পাতনি মেলে। চুতীয়া ৰজা দুৰ্লভনাৰায়ণৰ ১৪২৮ চনৰ সত্যনাৰায়ণৰ (আন এটা নাম ৰত্ননাৰায়ণ) তাম্ৰলিপিত উল্লেখ আছে যে তেওঁৰ ককাক সত্যনাৰায়ণে (আন এটা নাম ৰত্ননাৰায়ণ<ref>ৰত্ননাৰায়ণৰ আন এটা নাম সত্যনাৰায়ণো আছিল। এই কথা ঘিলামৰা অঞ্চলৰ বৰমূৰ্তিয়া বিলৰ তাম্ৰপত্ৰৰ পৰা জানিবলৈ পোৱা যায়। ফলিখনৰ মতে ১৩৯২ খ্ৰীষ্টাব্দত সুৰ-ৰিপু(অসুৰ) বংশৰ সধয়াপুৰৰ ৰজা নন্দিশ্বৰৰ পুত্ৰ সত্যনায়াণে ব্ৰাহ্মণক ২০০ পুৰা(৮০০ বিঘা) মাটি দান কৰিছিল। তেওঁৰ পুত্ৰ(আত্মজ) ধৰ্মনাৰায়ণ ৰজাই ফলিখনৰ নবীকৰণ কৰিছিল। গতিকে ইয়াৰ পৰা বুজিব পাৰি যে ধৰ্মনাৰায়ণ ৰজাৰ পিতৃ ৰত্ননাৰায়ণৰ আন এটা নাম সত্যনাৰায়ণ আছিল।</ref>) সেই একে সময়ছোৱাতে (১৩৯০-১৪০০) “কমৰুপৰ শত্রু”ক পৰাস্ত কৰি কমতাপুৰত নিজৰ শাসন প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। ভূমিদানৰ ফলিখনত উল্লেখ আছে,
{{blockquote|"একোহভূ্ৎ কমতাপুৰে নৰপতি ভূপাল-ৱাৰাৰ্চ্চিতঃ</br>
কন্দৰ্প-প্ৰতিপক্ষ-লক্ষ-ৱিজয়ী শ্ৰী ৰত্ননাৰায়ণঃ।।"</br>}}
অৰ্থাৎ এজন হৈছিল (একোহভূৎ) কমতাপুৰৰ ৰজা (কমতাপুৰে নৰপতি), যি জন আছিল "ভূপাল সমূহৰদ্বাৰা অৰ্চিত"(ভূপাল-ৱাৰাৰ্চ্চিত) আৰু "কামদেৱৰ(আন এটা নাম কন্দৰ্প) শত্ৰুৰ বিৰুদ্ধে বিজয়ী" (কন্দৰ্প-প্ৰতিপক্ষ-লক্ষ-ৱিজয়ী) শ্ৰী ৰত্ননাৰায়ণ। যদিও এই “শত্রু”ৰ স্পষ্ট পৰিচয় উল্লেখ কৰা হোৱা নাই, তথাপিও ইতিহাসবিদসকলে সাধাৰণতে ধাৰণা কৰে যে ই গৌড়ৰ মুচলমান সেনাবাহিনী অথবা কমৰুপৰ সিংহাসনৰ বাবে প্ৰতিদ্বন্দ্বিতা কৰা কোনো স্থানীয় ৰাজনৈতিক শক্তি হ’ব পাৰে, যাক চুতীয়া ৰজাই পৰাস্ত কৰিছিল। একেখন ফলিৰ তৃতীয় আৰু চতুৰ্থ শাৰীত ৰত্ননাৰায়ণৰ পুত্ৰ ধৰ্মনাৰায়ণ আৰু তেখেতৰ পুত্ৰ দুৰ্লভ নাৰায়ণৰ বিষয়ে উল্লেখ কৰা হৈছে। পাছৰ অংশত উল্লেখ কৰা মতে ১৪২৮ খৃষ্টাব্দত (১৩৫০ শক) ৰজা দুৰ্লভনাৰায়ণৰ আদেশত হাবুঙাধিপতি শ্ৰী বৃহৎ পাত্ৰয়ে ব্ৰাক্ষণক ৪০০ পুৰা(১৬০০ বিঘা) মাটি দান কৰিছিল।
এইদৰে গৌড়ৰ সামৰিক চাপ আৰু কমৰুপ-কমতা অঞ্চলত সৃষ্টি হোৱা অস্থিৰতাৰ সুযোগ লৈ চুতীয়া শক্তিয়ে পশ্চিমলৈ বিস্তাৰ কৰি কমতাপুৰত নিজৰ আধিপত্য প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল বুলি বুজা যায়।<ref>"The eastern region, whether it is called Sadhaya or Svadhaya as in the plates or Sadhiya or Sadiya as in Assamese chronicles and the western region of Kamatapura seems to be politically connected and the same Satyanarayana/Ratnanarayana might have held sway over both regions"{{harvcol|Neog|1977|p=818}}</ref> ৰত্ননাৰায়ণ ৰজাই আনুমানিক ১৩০০ শতিকাৰ শেষৰ ভাগত কমতা ৰাজ্য দখল কৰি পুণৰ পুৰ্বৰ কামৰূপ ৰাজ্য গঠন কৰিবলৈ প্ৰয়াস কৰিছিল।
====দুৰ্লভনাৰায়ণৰ পৰিচয় আৰু বিতৰ্ক====
ঐতিহাসিক তথ্যৰ অনুসৰি কমতা ৰাজ্যৰ "দুৰ্লভনাৰায়ণ" নামৰ এজন ৰজাই অসমীয়া কবি [[হেম সৰস্বতী]], [[হৰিবৰ বিপ্ৰ]], আদি বহু লেখকক পৃষ্ঠপোষকতা আগবঢ়াইছিল।<ref>হেম সৰস্বতীয়ে তেওঁৰ প্ৰহ্লাদ চৰিত গ্ৰন্থত দুৰ্লভনাৰায়ণৰ প্ৰশংসা কৰি লিখিছে—“কামতামণ্ডল দুৰ্লভ নাৰায়ণ নৃপবৰ অনুপাম”। এই শাৰীকেইটাৰ পৰা দুৰ্লভনাৰায়ণক কমতা মণ্ডলৰ অধিপতি আৰু সাহিত্য-সংস্কৃতিৰ পৃষ্ঠপোষক ৰজা হিচাপে বুজা যায়।</ref> গুৰু চৰিতৰ বৰ্ণনা অনুসৰি কমতা-কামৰূপৰ ৰজা দুৰ্লভনাৰায়ণে কানৌজৰ পৰা অহা বহু ব্ৰাহ্মণ আৰু কায়স্থ ভুঞা পৰিয়ালক নিজৰ ৰাজ্যত আশ্ৰয় দি পূৰ্বাঞ্চলত বসতি স্থাপনৰ ব্যৱস্থা কৰিছিল। [[শঙ্কৰদেৱ|শ্ৰীমন্ত শঙ্কৰদেৱৰ]] পূৰ্বপুৰুষ সকলও এই স্থানান্তৰিত পৰিয়ালসমূহৰ মাজৰে এটা পৰিয়াল আছিল। এই পৰিয়ালসমূহক প্ৰথমতে উত্তৰ গুৱাহাটীৰ ওচয়ৰ লেঙামাগুৰি আৰু পাছলৈ নগাঁৱৰ তেম্বুৱানী-বান্ধা(ঢেমনী) অঞ্চলত বসতি দিয়া হৈছিল বুলি গুৰু চৰিতত উল্লেখ আছে।<ref>Baniprasanna Misra, ''Srimanta Sankara and His Times: Some Further Historical Probings'', Centre for Assamese Studies, Tezpur University, 2016, pp. 27–29.</ref>
ইতিহাসবিদ মহেশ্বৰ নেওগে পৰৱৰ্তী কালৰ চৰিত-পুথি আৰু বৈষ্ণৱ পৰম্পৰাৰ ভিত্তিত শঙ্কৰদেৱৰ জন্ম-চন ১৪৪৯ খ্ৰীষ্টাব্দ বুলি গ্ৰহণ কৰিছিল আৰু এই অনুসৰি দুৰ্লভনাৰায়ণৰ ৰাজত্ব কাল ১৪ শতিকাৰ মধ্যভাগ বুলি অনুমান কৰিছিল। কিন্তু ২০১৬ চনত লিখা গৱেষণামূলক প্ৰবন্ধত ইতিহাসবিদ বাণীপ্ৰশন্ন মীশ্ৰই উপলব্ধ তথ্যসমূহ পুনৰ বিশ্লেষণ কৰি এই গণনাক নাকচ কৰে আৰু শঙ্কৰদেৱৰ জন্ম সম্ভৱতঃ খ্ৰীষ্টীয় ১৪৭৯–১৪৮৪ চনৰ ভিতৰত হৈছিল বুলি মত প্ৰকাশ কৰিছে।<ref>Baniprasanna Misra, ''Srimanta Sankara and His Times: Some Further Historical Probings'', Centre for Assamese Studies, Tezpur University, 2016, pp. 19-20.</ref> সেই অনুসৰি তেওঁ দুৰ্লভনাৰায়ণৰ শাসনকালো পুনৰ নিৰ্ধাৰণ কৰি চতুৰ্দশ শতিকাৰ শেষ ভাগৰ পৰা পঞ্চদশ শতিকাৰ প্ৰথম ভাগৰ মাজত হোৱাৰ সম্ভাৱনা প্ৰকাশ কৰিছে।<ref>Baniprasanna Misra, ''Srimanta Sankara and His Times: Some Further Historical Probings'', Centre for Assamese Studies, Tezpur University, 2016, pp.23</ref>
হেম সৰস্বতীয়ে দুৰ্লভনাৰায়ণক ‘‘কমতামণ্ডল’’ৰ ৰজা বুলি উল্লেখ কৰিছে।<ref>''প্ৰহ্লাদ চৰিত্ৰ''' উল্লেখ কৰিছে- "কমতামণ্ডল দুলৰ্ভনাৰায়ণ নৃপবৰ অনুপম৷ তাহান ৰাজ্যত ৰুদ্ৰসৰস্বতী দেৱযানী কন্যা নাম৷৷ তাহান তনয় হেমসৰস্বতী ধ্ৰুৱৰ অনুজ ভাই৷"</ref><ref name="sarma">{{cite book | title=অসমীয়া সাহিত্যৰ সমীক্ষাত্মক ইতিবৃত্ত | publisher=প্ৰতিমা দেৱী | author=ড: [[সত্যেন্দ্ৰনাথ শৰ্মা]] | authorlink=| year=১৯৯৬ | location=গুৱাহাটী | pages=৫৩-৫৪}}</ref> প্ৰাচীন কামৰূপৰ তাম্ৰশাসন আৰু সংস্কৃত ৰাজনৈতিক পৰিভাষাত ‘‘মণ্ডল’’ শব্দটো এক আঞ্চলিক বা ৰাজনৈতিক পৰিসৰ বুজাবলৈহে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। আনহাতে, চুতীয়া তামৰ ফলিত দুৰ্লভনাৰায়ণৰে ‘‘সাধয়াপতি’’ বা সদিয়াৰ ৰজা বুলি পৰিচয় দিয়া দেখা নাযায়; তাৰ বিপৰীতে তেওঁৰ পূৰ্বপুৰুষ ৰত্ননাৰায়ণ ‘‘কমতাপুৰ’’ৰ ৰজা হৈছিল বুলিহে উল্লেখ কৰিছে।
দুৰ্লভনাৰায়ণে পৃষ্ঠাপোষকতা আগ বঢ়োৱা আন এজন কবি হৈছে "হৰিবৰ বিপ্ৰ"। ইতিহাসবিদ মহেশ্বৰ নেওগে এইজন কবিকে ৰামানন্দ দ্বিজৰ "শ্ৰী শ্ৰী বংশী গোপালদেৱ চৰিত"ত উল্লেখ কৰা বংশীগোপালদেৱৰ ককাক হৰিবৰ বিপ্ৰ বুলি চিনাক্ত কৰিছে।<ref name="ভৰালী">{{cite book | title=এহেজাৰ বছৰৰ এশগৰাকী অসমীয়া | publisher=চিত্ৰলেখা পাব্লিকেশ্বন্ছ | author=ভৰালী, হেমন্ত কুমাৰ | year=২০০১ | location=গুৱাহাটী | pages=২৯৮-২৯৯}}</ref> ৰচনাখনত হৰিবৰ বিপ্ৰক ''"কুণ্ডিল গোষ্ঠীত জাত পুৰুষ সুন্দৰ / ব্যাঘ্ৰপিণ্ডা গ্ৰামেশ্বৰ মুখ্য পণ্ডিতৰ"'' বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে, অৰ্থাৎ তেওঁক কুণ্ডিল বা চুতীয়া ৰাজধানী [[শদিয়া]] অঞ্চলৰ লোক আৰু ব্যাঘ্ৰপিণ্ডা গাঁৱৰ গ্ৰামেশ্বৰ বুলি কোৱা হৈছে।<ref>{{cite book |title=Harivara Vipra’s Babrubahnar Yuddha and Tamradhwajar Yuddha |editor=Birinchi Kumar Barua; Maheswar Neog |publisher=Gauhati University |year=1960 |page=}}</ref> মহেশ্বৰ নেওগৰ মতে হৰিবৰ বিপ্ৰৰ ৰচনাত ‘‘চেতিয়া’’ শব্দৰ উল্লেখো পোৱা যায়। এই শব্দ কিছু ইতিহাসবিদে আহোম যুগৰ পৰৱৰ্তী সংস্কৰণত যোগ হোৱা বুলি ক'ব খোজে।<ref>{{cite book |last=Kakati |first=Banikanta |title=Aspects of Early Assamese Literature |publisher=Gauhati University |year=1953 |page=34}}</ref> কিন্তু বুৰঞ্জী সমূহৰ পৰা দেখা যে এই ''চেতিয়া'' পদবী চুতীয়া ৰাজ্যতো আছিল<ref>Bhuyan, S.K, "Deodhai Buranji, p.16</ref> আৰু চুহুংমুঙে চুতীয়া ৰাজ্য দখল কৰাৰ পাছৰ পৰাহে আহোম ৰাজ্যত প্ৰচলিত হৈছিল।<ref>S.K, "Satsari Buranji, p.16</ref>
"কবিৰত্ন সৰস্বতী"ৰ ৰচনাৰ পৰা জনা যায় যে তেওঁক দুৰ্লভনাৰায়ণৰ পুত্ৰ ইন্দ্ৰনাৰায়ণয়ে পৃষ্ঠা পোষকতা আগ বঢ়াইছিল। ইতিহাসবিদ বাণীপ্ৰশন্ন মীশ্ৰৰ মতে মাধৱদেৱৰ ভনীয়েক উৰ্বশীয়ে দহ বছৰ বয়সত (১৫২৬ শতিকাত)<ref>{{cite book
|last=Misra
|first=Baniprasanna
|title=Deprovincialising Srimanta Sankaradeva
|publisher=Centre for Assamese Studies, Tezpur University
|year=2015
|pages=24–25
}}</ref> এই কবিজনৰ বংশৰ ৰামদাস আতাক বিয়া কৰাইছিল। ৰামদাস ৰত্ন সৰস্বতীৰ পাছৰ ষষ্ঠ প্ৰজন্মৰ পুৰুষ আছিল।<ref>{{cite book |last=Kakati |first=Banikanta |title=Aspects of Early Assamese Literature |publisher=Gauhati University |year=1953 |page=44}}</ref> সেই অনুসৰি ইন্দ্ৰনাৰায়ণৰ শাসনকালও পঞ্চদশ শতিকাৰ প্ৰথমাৰ্ধৰ মাজভাগত (প্ৰায় ১৪২০–১৪৪০ খ্ৰীষ্টাব্দ) আছিল বুলি অনুমান কৰিব পাৰি।
এই সকলো তথ্যসমূহৰ ভিত্তিত কিছু গৱেষকে কমতা, কামৰূপ আৰু শদিয়া একেই ৰাজ শক্তিয়ে পৰিচালিত কৰিছিল বুলি ক'ব খোজে।<ref>"The eastern region, whether it is called Sadhaya or Svadhaya as in the plates or Sadhiya or Sadiya as in Assamese chronicles and the western region of Kamatapura seems to be politically connected and the same Satyanarayana/Ratnanarayana might have held sway over both regions"{{harvcol|Neog|1977|p=818}}</ref> তথাপিটো কমতাপুৰৰ এই দুৰ্লভনাৰায়ণ আৰু চুতীয়া বংশৰ দুৰ্লভনাৰায়ণ একে ব্যক্তি আছিল নে নাই, সেই বিষয়ে ইতিহাসবিদ সকলৰ মাজত বৰ্তমানেও একমত পোৱা নাযায়।
===ঘাৰমৰা সত্ৰ স্থাপন===
===চীনৰ লগত সম্পৰ্ক===
===চুতীয়া-আহোম যুদ্ধ===
১৫১২ চনত চুতীয়াৰ হাবুঙৰ প্ৰদেশৰ পানবাৰী অঞ্চলত চুহুংমুঙে প্ৰৱেশ কৰে আৰু আগতে বামুণীয়া কোঁৱৰক তূলি লোৱা বামুণ পৰিয়ালটোক নিজৰ লগত লয়। বামুণ জনক সোণৰ লগুণ উপহাৰ দি হাতী-ঘাহী অধিকাৰী পাতি নিজৰ লগত লয়। পানবাৰীত থকাৰ সময়ত আহোম ৰজাই সেনা বাহিনীৰ কিছুমানক দিহিং নৈত মাছ ধৰিবলৈ পঠিয়াই। দিহিঙত ডাঙৰ বৰালী ধৰিবলৈ লওঁতে চুতীয়াই আহোম সেনাক দেখে। দিহিং নৈ চুতীয়া আৰু আহোম ৰাজ্যৰ সীমা আছিল, উত্তৰত চুতীয়া ৰাজ্য আৰু দক্ষিণত আহোম ৰাজ্য। চুতীয়াৰ পানীত মাছ ধৰিছে বুলি গম পাই মাণিক চন্দ্ৰ বৰুৱাই (সম্ভৱতঃ এইজন দিহিং উপত্যকাৰ শাসনকৰ্তা আছিল) মানু্হ পঠিয়াই। কিন্তু আহোম সকলে মাছৰ লগতে চুতীয়া মানু্হকো ধৰি নিয়ে। এই কথা মাণিক চন্দ্ৰ বৰুৱাই ধীৰনাৰায়ণ ৰজাৰ জোৱাঁই নিতাইক জনাই। নীতিপালৰ পৰা ধীৰনাৰায়ণে খবৰ পাই যে আহোম সেনাই দিহিঙৰ সীমা নামানি উত্তৰ পাৰৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ হাবুঙ অঞ্চলত প্ৰৱেশ কৰিছে।<ref>Assam Buranji (SM), p. 9</ref>
* দিখৌ-মুখৰ ৰণ
ধীৰনাৰায়ণ ৰজাই এই কথা গম পাই যুদ্ধ কৰিবলৈ মন কৰে আৰু ১৫১৩ চনত লুইতে দি আহি দিখৌমুখত কোঠ পাতে। সেই সময়ত দিখৌ মুখ আজিৰ দিনৰ কাজিৰঙা ওচৰত আছিল। চুতীয়া সেনাই দিখৌ মুখ অঞ্চলত পচলা গড় নিৰ্মাণ কৰে। তাৰ পৰা আগ বাঢ়ি আহি চেৰুৱাকটা অঞ্চলৰ নঙকামুঙ বিলৰ পাৰত কোঠ পাতে। চেৰুৱাকটাৰ পৰা এখিনি সেনা বৰনাঁৱত উঠি চিৰা আটি অঞ্চললৈ যায়। চুহুংমুঙে চাও-চুখ্ৰিং আৰু ৰাইলুঙীয়া গোহাঁইক সৈন্য দি চুতীয়াৰ বৰনাঁৱ ধৰিবলৈ সেনা পঠিয়াই। তাৰ পাছত তেওঁ চেৰুৱাকটাৰ চুতীয়া সেনাক আক্ৰমণ কৰে। চুতীয়া সেনাই শত্ৰুৰ শক্তিৰ অনুমান নাপায় যুদ্ধত পৰাজয় হব লগিয়া হয়। এই যুদ্ধত ৪ হাজাৰ চুতীয়া সৈনিক স্বহীদ হয় আৰু ৩ হাজাৰ বন্দী হয়। বন্দী সকলৰ মূৰ কাটি আহোম ৰজাই মুণ্ডমালা বান্ধিলে।<ref>Satsari Assam Buranji, p.57</ref> সাতসৰী বুৰঞ্জীৰ অনুসৰি চুতীয়া সেনা দিখৌমুখৰ পৰা উজাই আহিছিল আৰু ডিব্ৰুমুখৰ তিনিমুণি অঞ্চলত ৫ দিন পুণৰ এখন ৰণ হৈছিল, য'ত মাণিকচন্দ্ৰ বৰুৱা, ৰজাৰ ভায়েক ঢেলা আৰু বৰহুলৈ বৰুৱাই ভাগ লৈছিল। যুদ্ধত মাণিকচন্দ্ৰ বৰুৱাৰ গাত কাড় লাগিছিল আৰু বৰহুলৈ বৰুৱাকে প্ৰমুখ কৰি চুতীয়া সেনা পিছ হুঁহকি শদিয়ালৈ আহিলে। ডিব্ৰুমুখৰ এই যুদ্ধৰ কথা কিন্তু অন্য বুৰঞ্জীত উল্লেখ কৰা হোৱা নাই, গতিকে এয়া পাছত হোৱা দিহিংমুখৰ দ্বিতীয়খন ৰণৰ বৰ্ণনাও হ'ব পাৰে যিখনত চুতীয়া সেনা পৰাস্ত হোৱাৰ পাছত আহোম সেনাই ডিব্ৰুমুখত গড় নিৰ্মাণ কৰিছিল। যুদ্ধৰ পৰাজয়ৰ ফলত দিখৌ মুখত বাকী থকা চুতীয়া সেনা সেই অঞ্চলৰ পৰা ঘূৰি আহে আৰু পানবাৰী আহোমৰ হাতলৈ যায়। তাৰ পাছত ১৫১৯ চনত চুহুংমুঙ হাবুঙৰ পৰা দিহিংমুখ অঞ্চল লৈ আহে আৰু তাত এটা কোঠ/দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰে। তেতিয়াৰ দিহিংমুখ আজিৰ দিনৰ পশ্চিম মাজুলী অঞ্চল হয়।<ref>Satsari Assam Buranji, p.57</ref><ref>Goswami, Hemchandra, Purani Assam Buranji, p.40</ref>
* দিহিং-মুখৰ প্ৰথম ৰণ
১৫২০ চনত চুতীয়া সেনাই এইবাৰ আকৌ ভটিয়াই আহি আহোমৰ নতুনকৈ নিৰ্মিত দিহিংমুখৰ দুৰ্গ(মৌঙখ্ৰাঙ) আক্ৰমণ কৰে। যুদ্ধত চুতীয়া সেনা জয়ী হয় আৰু আহোম সেনাপতি খেনমোঙক মাৰি আহোম সেনাক সেই অঞ্চলৰ পৰা খেদি পঠিয়াই। ফলত দিহিংমুখৰ কোঠ চুতীয়াৰ হাতলৈ যায়।<ref>Satsari Assam Buranji, p.57</ref><ref>Purani Assam Buranji, p.40</ref>
===চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতন===
* নীতিপালৰ ৰাজত্ব
ইয়াৰ পাছতে ১৫২২ চনত ধীৰনাৰায়ণ ৰজাই [[হাবুং]] অঞ্চলৰ (বৰ্তমান ঢকুৱাখনা) ব্ৰাহ্মণক ভূমি দান কৰি সাধনী আৰু নিতাই ৰাজ্য ভাৰ দিয়ে। ৰজা হৈ নিতায়ে নীতিপাল নাম লয়। ৰজা ধীৰনাৰায়ণে ৰাজ্য ভাৰ এৰি জামাতাক যুৱৰাজ পাতি, আপোন পুত্ৰ তিনি বছৰৰ শিশু সাধক নাৰায়ণক নীতিপালৰ হাতত সমৰ্পন কৰি দেশান্তৰিত হয়। সামান্য চুতীয়া ল'ৰা ৰজা হোৱাত ৰাজবংশৰ ৰাজপাট দাবীদাৰ কোঁৱৰসকল স্বাভাৱিকতে ক্ষুণ্ণ হৈ পৰে। এই লোক সকলে নিত্যপালক সিংহাসনচ্যুত কৰিবলৈ ষড়যন্ত্ৰত নামে। এই ষড়যন্ত্ৰৰ মূল নায়ক ধীৰনাৰায়ণ ৰজাৰ ভায়েক সুৰজিৎ ওৰফে সুৰধ্বজপাল আছিল। ষড়যন্ত্ৰ সফল নহ'ল। নীতিপালে তেওঁৰ বিশ্বাসী চোৰাংচোৱাৰ পৰা সকলো কথা জানিব পাৰি ষড়যন্ত্ৰত লিপ্ত বিষয়াক ভাঙি নতুন মন্ত্ৰী বিষয়া নিয়োগ কৰে। পূৰ্ব্বৰ পাত্ৰ মন্ত্ৰী গুচাই সামান্য পাত্ৰ-মন্ত্ৰী পাতি লʼলে। সূৰধ্বজপালক ধৰি আনিবৰ বাবে কাচিতৰা সেনাপতিক পঠায়। কিন্তু সুৰধ্বজ দেশ এৰি পলাই যোৱাত সেই কাম সম্ভৱ নহ'ল। নীতিপালৰ দিনত নাৰায়ণ নামৰ এজন বৰসেনাপতি আৰু ৰঘূবীৰ তথা কাচিতৰা সহসেনাপতি আছিল বুলি জনা যায়। কিন্তু সময়ত নীতিপালৰ শাসন দুৰ্বল হৈ পৰে। পূৰ্বৰ সাধাৰণ বংশৰ লগৰীয়া সকলক ৰাজ্যৰ বিষয়-বাব দিবলৈ ধৰাৰ ফলত সম্ভ্ৰান্ত বংশৰ লোকৰ বিশ্বাস আৰু আনুগত্য হেৰুৱাব লগা হয়। দোষ গুণৰ সুবিচাৰ নকৰি হকে-বিহকে প্ৰজাৰ ওপৰত উৎপীড়ন চলোৱাৰ বাবেই [[নীতিপাল]] প্ৰজাৰ মাজত অনীতিপাল বুলি খ্যাত হৈ পৰে।<ref>Barua, Swarnalata, "Chutia jatir Buranji, p.594.</ref>
* দিহিং-মুখৰ দ্বিতীয় ৰণ
চুতীয়া ৰাজ্যৰ দুৰৱস্থাৰ বাতৰি আহোম ৰজা [[চুহুন্মুং]]ৰ কাণত পৰিল। ফলত সেই বছৰৰ শেষৰ পিনে(১৫২২ চন) তেওঁ চুতীয়া ৰাজ্য আক্ৰমণ কৰে। প্ৰথমতে মাজুলীৰ নঙকঙমোঙ বীলৰ ওচৰলৈ আহি তেওঁ দিহিঙমুখত(বৰ্তমানৰ পশ্চিম মাজুলী অঞ্চল) কোঠ দি থকা চুতীয়াক আক্ৰমণ কৰিবলৈ সেনা পঠায়। যুদ্ধৰ নেতৃত্বত থকা বৰগোহাঁয়ে চুতীয়া সেনাক দিহিং মুখৰ পৰা পুবলৈ ঠেলি নিয়ে আৰু লাচাই-টাই নামৰ এজনক চুতীয়াৰ পৰা সংগ্ৰহ কৰা বৰ-নাঁৱত উঠাই ৰজাৰ ওচৰলৈ পঠায়। সেই সময়ত ৰজা বীলৰ পৰা আগ বাঢ়ি আহি চেৰুৱাকতা নামৰ অঞ্চল এটাত আছিল। চুহুংমুঙে লাচাই-টাইক যুদ্ধৰ খবৰ লয়। লাচাই-টাই ৰজাক জনাই যে চুতীয়া সৈন্য লুইত(টিলাও) নৈ ওচৰৰ অঞ্চলৰ লগতে ডিব্ৰুমুখৰ(চোপ-নাম-টিফাও) পানীত কোঠ পাতি আছে।<ref>Deodhai Assam Buranji, p. 17.</ref> ইয়াৰ পাছতে হয়টো আগতে উল্লেখ কৰি অহা ডিব্ৰুগড় ৰণখন সংঘটিত হয়।
* ডিব্ৰু-মুখ/ডিব্ৰুগড়ৰ ৰণ
১৫২৩ চনৰ কাতি মাহত চুহুংমুঙৰ আদেশত ফ্ৰাচেনমুঙ বৰগোহাঁই আৰু কিঙলুন বুঢ়াগোহাঁই ৰাজমন্ত্ৰীয়ে নিজৰ সমস্ত সৈন্য বাহিনী লয় ডিব্ৰুমুখলৈ আগ বাঢ়ি আহি তাত এটা গড় নিৰ্মাণ কৰে। চুহুংমুঙে চৰাইদেউ লৈ আহি ভগৱানৰ ওচৰত বলি আগ বঢ়ায়। ১৫২৩ চনৰ আঘোণ মাহত চুহুংমুঙে সৈন্য বাহিনী লয় আগ বাঢ়ি চেঁচামুখত কোঠ দিয়ে। নীতিপালে গড় বন্ধাৰ খবৰ পাই শদিয়াৰ পৰা লাৰুপাৰা(বৰ্তমান চাবুৱাৰ ওচৰৰ) লৈ আগ বাঢ়ি আহে। তাৰ পৰা তেওঁ শত্ৰুক দেশৰ পৰা খেদিবলৈ বুঢ়া বৰুৱাৰ নেতৃত্বত ডিব্ৰুমুখ লৈ সৈন্য বাহিনী পঠিয়ায়। সম্ভৱতঃ এজন ডিব্ৰু উপত্যকাৰ শাসনকৰ্তা আছিল। চুতীয়া সেনাপতি জনে ৰজাৰ আদেশ মতে ডিব্ৰুগড় আক্ৰমণ কৰে। আনপিনে চুহুংমুঙেও ডিব্ৰুমুখলৈ আহি যুদ্ধত ভাগ লয়। ফ্ৰাচেনমুঙ বৰগোহাঁই আৰু কিঙলুন বুঢ়াগোহাঁই ৰাজমন্ত্ৰীয়ে একলগ হৈ পথে দি আগ বাঢ়ি চুতীয়াৰ নৌ বাহিনীক আক্ৰমণ কৰে। চুতীয়াৰ নৌ সেনাৰ নেতৃত্বত আছিল কাচিতৰা, চুলুকী চেতিয়া (GC Baruaৰ বুৰঞ্জীত এলেঙী চেতিয়া বুলি কোৱা হৈছে) আৰু বৰপাত্ৰ নামৰ তিনিজন সেনাপতি। বৰপাত্ৰ জন সম্ভৱতঃ সোৱণশিৰি উপত্যকাৰ তথা হাবুঙৰ শাসনকৰ্তা আছিল, যিজনক তামৰ ফলিত হাবুঙাধিপতি বৃহৎ পাত্ৰ বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। কাচিতৰা আছিল লুইত উপত্যকাৰ শাসনকৰ্তা। যুদ্ধত চুতীয়া সেনা পৰাস্ত হয়। পিছ দিনা চুহুংমুঙ ৰজাই গড়ত থকা সকলো মন্ত্ৰী ডাঙৰীয়া আৰু সেনাক লগত লৈ আগ বাঢ়ি সোণাৰী অঞ্চলত (বৰ্তমান কাকপথাৰ অঞ্চল) সোমায়। <ref>Deodhai Assam Buranji, p. 17.</ref>
* নীতিপালৰ সন্ধি প্ৰস্তাৱ
ইয়াকে দেখি নীতিপালে আহোম ৰজা লৈ কটকীৰ সৈতে কিছুমান উপহাৰ পঠায়। উপহাৰ সমূহৰ মাজত আছিল সোণৰ কাণফুলী/কেৰু(তং-ৰু-খাম), সোণোৱালী মেখেলা(চিন-খাম), কপাহী কাপোৰ(ফ্ৰা-নোন), ৰূপৰ বিচনা(থা-কা-ঙেন), পাটি, ইত্যাদি। সকলো উপহাৰ গ্ৰহণ কৰিও চুহুংমুঙে চুতীয়া ৰাজ সম্পদ(সোণ-ৰুপৰ মেকুৰী, সোণ-ৰুপৰ ছত্ৰ, ৰাজকীয় খাট আৰু ৰাজ দণ্ড), ১০টা দতাল হাতী, এজনী মাখুন্দী হাতী আৰু এজনী ছোৱালী বিচাৰি পঠায়। নীতিপালে ছোৱালী আৰু হাতী দিবলৈ মান্তি হয় যদিও ৰাজকীয় সম্পদ পূৰ্বপুৰুষৰ সম্পত্তি বুলি দিবলৈ নিবিচাৰে। ইয়াৰ বিপৰীতে এক মাহৰ পাছত সোণ-ৰুপৰ জাপি(কোপ-খাম-ঙেন), সোণৰ তেমি(খোপ-খাম), সোণৰ তোম(লিউ-খাম), সোণৰ ছত্ৰ (চাং-খাম), সোণৰ খাৰু(মাউ-খাম), সোণৰ ভৰিৰ খাৰু(খু-টিন-খাম), হাতী, ঘোঁৰা, হাতীৰ দাতৰ পাটি, কটাৰী আৰু পানীকমলী কাপোৰ দি পঠায়। সমান্তৰাল ভাৱে নীতিপালে লুইতৰ পাৰত এটা দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰিবলৈ লয় আৰু তাতে থাকে। দুৰ্গ নিৰ্মাণৰ কথা শুনি, ৰাজসম্পদ নাপায় আৰু লগতে উপহাৰৰ মাজত কটাৰী দেখি চুহুংমুঙ ৰজাই শদিয়াপুৰ আক্ৰমণ কৰিবলৈ নিৰ্ণয় কৰে।<ref>Deodhai Assam Buranji, p. 18.</ref>
* শদিয়াৰ ৰণ
১৫২৪ চনৰ বহাগত লুইত নৈ পাৰ হৈ শদিয়া(সধয়াপুৰ) আক্ৰমণ কৰে। [[ব'হাগ বিহু|ব'হাগ মাহৰ বিহুৰ দিনা]] [[শদিয়া]] আক্ৰমণ কৰা হৈছিল। বিহুৰ দিনা শদিয়াৰ চাৰি শালত বৰ-বলি আয়োজন কৰা হয়, যʼত [[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]] পূজাৰীৰ বাহিৰে অন্য লোকে হাতত অস্ত্ৰ লোৱাতো বৰ্জিত আছিল। আজিও এই বৰবলিৰ নিয়ম শদিয়া অঞ্চলৰ থান সমূহত পালন কৰা হয়। সেই সময়ত সৌমাৰ খণ্ডত একমাত্ৰ চুতীয়া সকলৰ মাজত হে খাৰ-বাৰুদ বা হিলৈ-বৰটোপৰ প্ৰচলন আছিল। সেই বাবে হয়তো আক্ৰমণকাৰী সকলে বিহুৰ বতৰত আক্ৰমণ কৰিবলৈ নিৰ্ণয় কৰি লৈছিল। বুৰঞ্জী সমূহৰ মতে সেই সময়ত নীতিপালে পুখুৰী এটাও খন্দাই আছিল। শদিয়াৰ দুৰ্গত কৰা আক্ৰমণ সহিব নোৱাৰি নীতিপাল চন্দনগিৰি লৈ গুচি আহে আৰু কাচিতৰা দৈথাং পৰ্বতত উঠে।<ref>Deodhai Assam Buranji, p. 19.</ref>
* চন্দনগিৰি আৰু দৈথাং পৰ্বতৰ ৰণ
চুহুংমুঙে শদিয়াৰ বৰনগৰত থাকি ফ্ৰাচেংমুঙ বৰগোহাঁই আৰু কিঙলুন ৰাজমন্ত্ৰীক(বুঢ়াগোহাঁই) চন্দনগিৰি লৈ আক্ৰমণ কৰিবলৈ পঠায়। আনহাতে কনচেং ধনুদাৰী গোহাঁইক (চাও-চঙ কুঙ-ৰিণ) কাচিতৰাৰ লগত যুঁজিবলৈ দৈথাং পৰ্বতলৈ পঠায়। ইফালে চুতীয়া ৰজাৰ তামুলী গজৰাই বৰুৱাক আহোম বাহিনীয়ে বন্দী কৰে আৰু চুতীয়া ৰজা ৰাণীৰ আত্মগোপন স্থান প্ৰকাশ কৰিবলৈ বাধ্য হয়।<ref>Bhuyan, S.K.,''Assam Buranji(SM)'',p.10</ref> পিছত তেওঁ আহোম বিষয়াসকলক জনাইছিল যে চুতীয়া ৰজা ৰাণীয়ে চন্দনগিৰিৰ এটা পাহাৰীয়া নৈৰ ওচৰত আশ্ৰয় লৈছে। চন্দনগিৰি পৰ্বতত উঠিবৰ কাৰণে আহোম সেনাই আপ্ৰাণ চেষ্টা চলাইও সফল নহয়। চুতীয়া সেনাই ওপৰৰ পৰা শিল বগৰাই আৰু দলিয়াই বহুতো আক্ৰমণকাৰীৰ বধ কৰে। সাতসৰী আৰু অসম বুৰঞ্জীৰ (SM)ৰ পৰা জনা যায় যে সেই সময়ত [[সতী সাধনী|সাধনী ৰাণী]] গৰ্ভৱতী আছিল। GC Baruaৰ আহোম ভাষাৰ বুৰঞ্জীত ৰাণী/কোঁৱৰী গৰাকীক নাঙ-লুং কোৱা হৈছে। লগতে উল্লেখ আছে ৰজা আৰু তেওঁৰ পুত্ৰ। যিহেতু নাঙ-লুঙৰ অৰ্থ ৰাণী নে কোঁৱৰী সঠিক কয় ক'ব নোৱাৰি গতিকে এই তিনি গৰাকী লোক নাইবা ধীৰনাৰায়ণ, সাধনী আৰু নীতিপাল/সাধকনাৰায়ণ বা নীতিপাল, সাধনী আৰু তেওঁৰ পুত্ৰ হ'ব পাৰে। উল্লেখযোগ্য যে নীতিপাল সাধনীৰ বিয়া ১৫১২ৰ আগতেই হৈ গৈছিল কাৰণ অসম বুৰঞ্জী(SM)ৰ অনুসৰি ১৫১৩ চনত ধীৰনাৰায়ণক আহোমৰ বিষয়ে তেওঁৰ জোঁৱায়েকে খবৰ দিছিল। সাধনী আৰু নীতিপালৰ লগতে ১২০ গৰাকী কোঁৱৰীয়েও শিলা কুচাই বিৰোধী পক্ষৰ সৈনিকক মাৰে। আহোম সৈন্য চন্দনগিৰি পৰ্বতত উঠিবলৈ সক্ষম নহৈ পিছুৱাই আহিব লগাত পৰে আৰু এজন চুতীয়া সৈনিকক লগত ধৰি আনে। ইয়াৰ পাছত আক্ৰমণকাৰী সকলে ৰননীতি কৰি পৰ্বতৰ তিনিফালে বেৰি ধৰিব লয়। চাও ৰু-পক আৰু কিছু লোক ঘিলা গছৰ সহায়ত চন্দনগিৰি পাহাৰত উঠিল, কিন্তু মানুহ নেদেখিলে। আগ বাঢ়ি গৈ এখন গাঁও পালে আৰু তাত দুকুৰিমান মানুহ দেখিলে। চুতীয়া বুৰঞ্জী অনুসৰি ফ্ৰাচেংমুঙ বৰগোহাঁই কিছু লোকক ঘিলা গছত উঠি [[ঢোল]] বজাবলৈ আদেশ দিয়ে। হয়তো এই সকল আগতে ধৰি অনা চুতীয়া বন্দী আছিল। আগৰ দিনত ঢোল বজোৱাটো যুদ্ধত জয়ৰ প্ৰতীক আছিল। ঢোল বজাই বিজয়ৰ কথা জনাই দিয়া হয়। সেই বাবে পাহাৰৰ ওপৰত উঠি থকা ৰজা ৰাণীয়ে বিহুৰ বতৰত ঢোলৰ মাত শুনি বাহিৰলৈ উলাই আহে আৰু তিনিও ফালৰ পৰা শত্ৰুৰ আক্ৰমণৰ বলি হয়। নীতিপালক আহোম সেনাই বৰদ্বাৰত দেখিলে।
তথাপিও চুতীয়া সেনানী যি সকল আছিলে সেই সকলে আকৌ শিল দলিয়াই কিছু শত্ৰুক মাৰিলে।নীতিপালে শত্ৰুৰ গালৈ কাড় মাৰিবলৈ লয় যদিও বিৰোধী পক্ষৰ জানমোঙখাম হাতীবৰুৱাৰ (ফু-কে-চং) কাড় লাগি মৃত্যু বৰণ কৰে। সাধনীয়ে নিজৰ মহিলা সৈন্য বাহিনীক লগত লয় যুঁজ দিয়ে যদিও শেষত পৰাস্ত হৈ চন্দনগিৰিৰ পৰা জাপ মাৰে। প্ৰায় সংখ্যক বুৰঞ্জীত সাধনীয়ে আত্মবলিদান কৰিছিল বুলি আছে যদিও গোপাল চন্দ্ৰ বৰবৰুৱাৰ টাই ভাষাৰ বুৰঞ্জীত ৰাণীৰ (নাঙ-লুং) গাত যাঠি লাগিছিল বুলি উল্লেখ আছে। যিকি নহওক এই তথ্য পৰাও ৰানী সাধনীয়ে আত্মসমৰ্পণ নকৰি শত্ৰুৰ বিৰুদ্ধে যুঁজ দিয়াৰ কথাহে পোহৰলৈ আনে, কাৰণ আত্মসমৰ্পণ কৰা হ'লে তেওঁক যাঠি মাৰি আক্ৰমণ কৰা নহ'ল হয়। আনপিনে কাচিতৰাক কনচেঙে দৈথাং পৰ্বতত পৰাস্ত কৰে। <ref>Deodhai Assam Buranji, p. 19.</ref>
[[File:Statue of Queen Sadhani Narayan.jpg|thumb|চুতীয়া বংশৰ শেষ ৰাণী বীৰাঙ্গনা সাধনী নাৰায়ণীৰ প্ৰতিমূর্তি]]
===ৰাজ্য পতনৰ পৰবৰ্তী পৰিস্থিতি===
চুতীয়া ৰজা নীতিপাল, তেওঁৰ পুত্ৰ আৰু কাচিতৰা তিনিওৰে মূৰ চন্দগিৰি আৰু দৈথাঙৰ পৰা কাটি আনি শদিয়াত থকা চুহুংমুঙৰ আগত প্ৰস্তুত কৰা হয়। দেওধাই বুৰঞ্জীৰ মতে সাধনীৰ মূৰটো কাটি অনা হৈছিল। ৰজা আৰু পুত্ৰৰ মূৰ কেইটা নচোৱাই পৰ্বতত মুণ্ডামালা বান্ধি শেষত চৰাইদেউৰ শালৰ খটখটিত পোতি থোৱা হয়। অসম বুৰঞ্জী(SM)ৰ মতে আহোম সেনাই সাধনীৰ মৃত শৰীৰৰ পৰা কঁকালত পিন্ধা সোণৰ কঙ্কালি লয় আনি শদিয়াৰ থানলৈ আনিছিল, কিন্তু তাত কিছুমান চুতীয়াই আক্ৰমণ কৰি লাপিত ফাংত্যাং দেওধাই নামৰ এজনক বধ কৰিছিল। Edward Gaitৰ A History of Assamত উল্লেখ কৰা মতে ৰাণীৰ মৃত্যু যাঠী লাগ হৈছিল। GC Baruaৰ Ahom Buranjiত ৰাণীৰ(নাঙ-লুং) বিষয়ে দিয়া আছে যদিও এই অংশৰ অনুবাদ দিয়া হোৱা নাই। অংশটোত "টিং" শব্দৰ উল্লেখ চাই ক'ব পাৰি যে ইয়াতো ৰাণীৰ গাত "যাঠী" লগাৰ কথাই উল্লেখ আছে। "পুৰণি অসম বুৰঞ্জীৰ অনুসৰি কোঁৱৰী কিছুমানক কাটিছিল আৰু কিছুমানক ধৰি আনিছিল<ref>Goswami, Hemchandra,"Purani Assam Buranji, p. 42</ref>। অন্য বুৰঞ্জী সমূহত এই অংশত ৰানী সাধনীৰ(নাঙ-লুং) কথ উল্লেখ কৰা হোৱা নাই।
===চুতীয়া ভূমিৰ বিতৰণ===
শদিয়া ৰাজধানী শাসন কৰিবলৈ ফ্ৰাচেংমুঙ বৰগোহাঁইক তিনিশ সৈনিক দিয়া হৈছিল। শদিয়া আৰু দিহিং অঞ্চলত নতুনকৈ আহোম ৰাজ্যৰ মানুহ আনি থাকিবলৈ দিয়া হয়। চুতীয়া ৰাজ্যৰ প্ৰদেশ সমূহ ভাল দৰে শাসন কৰিবলৈ বহুতো নতুন পদবী সৃষ্টি কৰা হয়। ১৫২৬ চনত চাওচেং কুঙৰিন (ধনুধৰিয়া গোহাঁই) কনচেঙক থাওমৌঙ মৌঙ-তেও (ভটিয়লীয়া গোহাঁই বা নামনিয়াল সন্দিকৈ<ref>Satsari Buranji, p.62</ref>) পতা হয়। এইজনক হাবুঙ অঞ্চলত ৰখা হয় আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ উত্তৰ পাৰৰ বিশ্বনাথৰ, লখিমপুৰ আৰু ধেমাজি শাসন কৰিবলৈ দিয়া হয়। একেই বছৰতে থাওমৌঙ বানলুং (বানলুঙীয়া গোহাঁই) খেওখেনক থাওমৌঙ লৌঙ-ক্লং (দিহিঙীয়া গোহাঁই) পতা হয়। সেই সময়ত দিহিং নৈ পাটকাইৰ পৰা ডিগবৈ, দিহিং-পাটকাই অৰণ্য, তিপাম, নাহৰকটীয়া, মৰাণহাট, চেপন, বকতা, চৰগুৱা হৈ ব্ৰক্ষ্মপুত্ৰৰ সমান্তৰাল ভাৱে বৈ গৈ পশ্চিম মাজুলী/বোকাখাত অঞ্চলত ব্ৰক্ষ্মপুত্ৰত পাৰিছিল। এইজন গোহাঁইক দিহিং প্ৰদেশ অৰ্থাৎ মাজুলী, উত্তৰ শিৱসাগৰ, ডিব্ৰুগড় আৰু দক্ষিণ তিনিচুকীয়া লৈকে শাসন কৰিবলৈ দিয়া হয়।
১৫২৬ চনত হোৱা চুতীয়া বিদ্ৰোহৰ ফলত ডিব্ৰুগড়ত নতুন এখন প্ৰদেশ গঠন কৰি ১৫২৭ত চাওলুং চুলিঙক শাসনকৰ্তা হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়, যাতে ১৫২৬ৰ দৰে শদিয়া অঞ্চলত পুনৰ বিদ্ৰোহ হ'লে ডিব্ৰু প্ৰদেশৰ সেনাই শদিয়া বাহিনীৰ সহযোগ কৰিব পাৰে। ইয়াৰ উপৰিও একেই সময়তে কিংলুন বুঢ়াগোহাঁইক "থাও-মুঙ-বঙেন" পাতি তিনিচুকীয়া অঞ্চল শাসন(সোণাৰীৰ পৰা লুইতৰ লৈকে) কৰিবলৈ দিয়া হয়। শদিয়াৰ মহং (নগা পাহাৰৰ মহঙতকৈ পৃথক) অঞ্চলৰ লোণৰ খাট ৰক্ষা কৰিবলৈ "থাও-মুঙ-বক্লাঙ" বা হাটখোৱা গোহাঁই নিযুক্ত কৰা হৈছিল। বুৰঞ্জীৰ পৰা জনা যায় যে ১৫২৯ চনত হোৱা চুতীয়া বিদ্ৰোহত দুয়োজন গোহাঁই (ফ্ৰাচেংমুঙ বৰগোঁহাই আৰু কিংলুন বুঢ়াগোহাঁই) একেলগে শদিয়া-তিনিচুকীয়া অঞ্চলতে শাসন কৰি আছিল। একেই বছৰৰে(১৫২৭) শেষৰ পিনে কনচেঙক ভটিয়লীয়া গোহাঁইৰ পৰা নতুন পদবী "চাও-চেঙলুং"(ৰাজমন্ত্ৰী) দিয়া হয়<ref>Barua, Gopal Chandra, ''Ahom Buranji'', p.61</ref>। পূৰ্বতে ৰাজমন্ত্ৰী পদবীটো বৰগোঁহাই বা বুঢ়াগোহাঁই এজনক দিয়া হৈছিল। ৰাজমন্ত্ৰী পাতি চুহুংমুঙে কনচেঙক দুয়োজন গোহাঁইৰ লগত একেই শাৰিতে ৰাখি সমমৰ্যাদা দিছিল।
চুতীয়াৰ বৰপাত্ৰ পদবীটো চুহুংমুঙৰ দিনটো অব্যাহত আছিল। চুক্লেংমুঙ(চুহুংমুঙৰ পুত্ৰ) ৰজাৰ দিনত চুতীয়াৰ বৰপাত্ৰ এজনৰ সমৰ্থন পাই হাবুঙৰ ব্ৰাহ্মণ মুখিয়াল এজনে বিদ্ৰোহ কৰে। ফলত যুদ্ধ এখন হয় য'ত বৰপাত্ৰ জনৰ মৃত্যু হয় আৰু ব্ৰাহ্মণজন বেহাৰলৈ পলাই যায়<ref> সুকুমাৰ মহন্তৰ ঘৰত পোৱা অসম বুৰঞ্জী, ২৫ পৃষ্ঠাত আছে-"সেই সময়ত ৰজা দাই ধৰিলে, বোলে-'চুটিয়া মাৰি ভূঞা বিলাকক মাৰি-কাটি বুপা ৰজায়ে ময়েহে ৰাজ্য লৈছো। বামুণে যে ৰজা হয় চুটিয়াৰ বৰপাত্ৰকনো কিহলৈ থৈছোঁ?' এহি বুলি বৰপাত্ৰক মাৰিলে, বামুণকো মাৰিব চালে, সপুত্ৰবান্ধৱে বেহাৰলৈ পলাই গেʼল। " </ref>। এই বৰপাত্ৰ জন হয়টো পুৰণি চুতীয়া বৰপাত্ৰ জনেই আছিল (ডিব্ৰাৰুগড় ৰণত আত্মসমৰ্পণ কৰিব পাৰে) বা একেই পৰিয়ালৰ লোক আছিল। তেওঁৰ মৃত্যুৰ পাছতে হয়টো "চাও-চেঙলুং" আৰু "বৰপাত্ৰ" উপাধি দুটা মিলি "বৰপাত্ৰগোঁহাই" হিচাপে জনাজাত হয়।<ref>[https://www.jstor.org/stable/3516963?read-now=1&seq=18#page_scan_tab_contents Guha, Amalendu, ''The Ahom Political System: An Enquiry into the State Formation Process in Medieval Assam (1228-1714)'',p. 20,''It appears that the noble designation of Barpatragohain was borrowed from the civil list of Habung where the local ruler, a dependent of the Chutia king, had the title of Vrihatpatra''.]</ref>
এই সকলো কথাৰ পৰা সহজে ধৰিব পাৰি যে চুহুংমুঙে পূৰ্বৰ চুতীয়া বিষয়া সকলৰ ঠাইতেই একো একোটা নতুন পদবী গঠন কৰিছিল। চুতীয়া বৰপাত্ৰৰ ঠাইত প্ৰথমতে ভটিয়লীয়া গোহাঁই আৰু পাছলৈ বৰপাত্ৰ গোহাঁই, মাণিক চন্দ্ৰ বৰুৱাৰ ঠাইত দিহিঙীয়া গোহাঁই, ডিব্ৰুৰ বুঢ়া বৰুৱাৰ ঠাইত চাওলুং চুলিঙ আৰু শদিয়া-তিনিচুকীয়াত কাচিতৰা বৰুৱা বা ৰজাৰ ঠাইত দুয়ো প্ৰমুখ গোহাঁই। ইয়াৰ পাছত দিহিঙৰ পাৰৰ বকতাত নতুন ৰাজধানী এখন নিৰ্মাণ কৰা হয়।<ref>Ahom Buranji(GC Barua), p.64</ref>
[[File:Old course of Dihing river.jpg|thumb|মেপত দিহিং নৈৰ ১৬ শতিকাৰ পুৰণি সুতি দেখোৱা হৈছে। এই সময়ত চৰগুৱা, বকতা, নামৰূপ আৰু তিপাম দিহিঙৰ দক্ষিণ পাৰত অৱস্থিত আছিল]]
==ৰাজ্যৰ প্ৰশাসনিক আৰু সামৰিক ব্যৱস্থা==
==চুতীয়া ৰাজ্যৰ স্থাপত্য আৰু কীৰ্তিচিহ্ন==
==চুতীয়া ৰাজ্যত পোৱা সম্পদ==
চুতীয়া ৰাজ্যৰ পৰা কমাৰ, সোণাৰি, কমাৰ, কুমাৰ, কহাৰ, তাতি, খনিকৰ, বাঢ়ৈ, বামুণ, কায়স্থ, গণক, কলিতা, ইত্যাদি বহুতো ভিন্ন ভিন্ন বৃক্তিকৰ লোক পোৱা গৈছিল। ইয়াৰ বহুতো লোকক ৰজাই নিজৰ ৰাজধানী লৈ লয় আনে। চুতীয়াৰ বাহিৰে মিচিং, দেউৰী, কিছু মৰাণ আৰু কোচ জনগোষ্ঠীৰ লোকো চুতীয়া ৰাজ্যৰ নাগৰিক আছিল। তাৰে চুতীয়া ৰাজ্যৰ মিচিং সকলক "চুতীয়া মিৰি" কোৱা হৈছিল যি সকল আজিৰ দিনৰ বাৰগাম মিচিং যেনে দলে, পেগু, পায়েং, টাইদ, ইত্যাদি। চুতীয়া ৰজাৰ শুকান মাংসৰ ভৰালী জন কোচ লোক আছিল। তিনি হাজাৰ চুতীয়া কমাৰক চুহুংমুঙ ৰজাই যোৰহাট জিলাৰ বছাৰ পিনে আৰু তাৰে উজনি অঞ্চলত বহুৱাইছিল<ref>Sarma, Benudhar, ''Maniram Dewan, p.287</ref>। বন্দী হোৱা লোকৰ পৰা বিভিন্ন "চেতিয়া" খেল/বংশও সৃষ্টি কৰা হয়। ইয়াৰ বাহিৰে শদিয়াত বহুতো সম্পদ যেনে সোণৰ মাইহাং, কেকুৰা দোলা, কলাই খাৰ, সোণৰ তিনিচুকীয়া সিংহাসন, খাট, ভোগজৰা, বেলা, জাপি, পিকদান, আৰোৱান, দবা, কালি, হিলৈ, বৰটোপ (মিঠাহুলোং), হিলৈ-তোলা চৰা নাও, চুতীয়া ধেনু, বৰধেনু, বাৰু-বৰ্চা, ইত্যাদি পোৱা গৈছিল। বহুতো ঘোৰা, গৰু-মʼহ আৰু হাতীও লাভ কৰা হৈছিল। সম্পদ সমূহ শদিয়াৰ পৰা দিহিং নৈয়ে দি ৰাজধানী লৈ অনা হয় আৰু পাছলৈ চাৰিং অঞ্চলত ৰখা হয়। এখিনি চুতীয়া লোকক চাৰিঙত পাতি নাওবৈচা খেল সৃষ্টি কৰে, য'ৰ পৰা পাছলৈ শেনচোৱা, তাঙোন ধৰা, বচোৱাল বোৱা, ইত্যাদি খেলৰ সৃষ্টি হয়। এই নাওবৈচা সকলে চুতীয়া ৰাজ্যৰ পৰা পোৱা চৰানাও চলাই। একেধৰণে এখিনি লোকক লয় হিলৈধাৰী ফৈদ গঠন কৰা হৈছিল। চুতীয়া ৰাজ্য দখল কৰা পাছত আহোম সকলে প্ৰথম বাৰৰ বাবে মিৰি, মিচিমি, আবৰ, দফলা, ইত্যাদি পাহাৰীয়া জাতিৰ সম্পৰ্কত আহে।<ref>Satsari Assam Buranji,p.14, 61</ref>
==ৰজা সকলৰ তালিকা==
{|class="wikitable"
|+ '''ৰজাৰ তালিকাত'''
|-
! #
! বছৰ
! ৰাজত্ব কাল
! নাম
! অন্য নাম
|----
| ১.
| ১১৮৭ - ১২২০
| ৩৩ ব
| বীৰপাল
| গয়াপাল
|----
| ২.
| ১২২০ - ১২৫৫
| ৩৫ ব
| [[ৰত্নধ্বজপাল]]
| গৌৰীনাৰায়ণ
|----
| ৩.
| ১২৫৫ - ১২৭০
| ১৫ ব
| বিজয়ধ্বজপাল
| শিৱনাৰায়ণ
|----
| ৪.
| ১২৭০ - ১২৮৫
| ১৫ ব
| বিক্ৰমধ্বজপাল
| জগতনাৰায়ণ
|----
| ৫.
| ১২৮৫ - ১৩০৫
| ২০ ব
| গৌৰধ্বজপাল
| প্ৰমত্তনাৰায়ণ
|----
| ৬.
| ১৩০৫ - ১৩২৫
| ২০ ব
| শঙ্খধ্বজপাল
| হৰিনাৰায়ণ
|----
| ৭.
| ১৩২৫ - ১৩৪৩
| ১৮ ব
| ময়ূৰধ্বজপাল
| গোলোকনাৰায়ণ
|----
| ৮.
| ১৩৪৩ - ১৩৬০
|১৭ ব
| জয়ধ্বজপাল
| বজ্ৰনাৰায়ণ
|----
| ৯.
| ১৩৬০ - ১৩৮০
| ২০ ব
| কৰ্মধ্বজপাল
| নন্দেশ্বৰ/নন্দিনৃপ
|----
| ১০.
| ১৩৮০ - ১৪০০
| ২০ ব
| সত্যনাৰায়ণ
| ৰত্ননাৰায়ণ
|----
| ১১.
| ১৪০০ - ১৪১৫
| ১৫ ব
| লক্ষ্মীনাৰায়ণ
| ধৰ্মনাৰায়ণ
|----
| ১২.
| ১৪১৫ - ১৪৩০
| ১৫ ব
| দুৰ্লভনাৰায়ণ
|
|----
| ১৩.
| ১৪৩০- ১৪৪৫
| ১৫ ব
| মুক্তধৰ্মনাৰায়ণ
|
|----
| ১৪.
| ১৪৪৫ - ১৪৬৫
| ২০ ব
| প্ৰত্যক্ষনাৰায়ণ/প্ৰতাপনাৰায়ণ
|
|----
| ১৫.
| ১৪৬৫ - ১৪৮০
| ১৫ ব
| যশনাৰায়ণ
|
|----
| ১৬.
| ১৪৮০- ১৫০০
| ২০ ব
| পুৰন্দৰধ্বজপাল
| পুৰন্দৰনাৰায়ণ
|----
| ১৭.
| ১৫০০ - ১৫২২
| ২২ ব
| ধৰ্মধ্বজপাল
| [[ধীৰনাৰায়ণ]]
|----
| ১৮.
| ১৫২২ - ১৫২৪
| ২ ব
| নীতিপাল/নিত্যপাল
| চন্দ্ৰনাৰায়ণ
|}
==চুতীয়া ৰাজ্যৰ হিলৈ-বৰতোপৰ প্ৰচলন==
হিলৈ-বৰতোপ চুতীয়া ৰাজ্যৰ এক মূল্যৱান উন্নত অস্ত্ৰ আছিল। এই ৰাজ্যৰ হিলৈ-বৰতোপৰ প্ৰচলনৰ কথা বহুতো ঐতিহাসিক তথ্য পোৱা যায়। বুৰঞ্জী সমূহত উল্লেখ কৰা মতে আহোম ৰজাই চুতীয়া ৰাজধানী শদিয়াৰ পৰা আন সম্পদৰ লগতে হিলৈ<ref>Bhuyan, S.K,"Deodhai Assam Buranji", p. 126</ref><ref>Bhuyan, S.K,"Assam Buranji(SM), p.10</ref><ref>হিতেশ্বৰ বৰবৰুৱা, আহোমৰ দিন, p.49</ref> আৰু হিলৈ তোলা চ'ৰানাও উদ্ধাৰ কৰিছিল।<ref>Phukan, Kasinath Tamuli, "Assam Buranji",p.17-18</ref> মনিৰাম দেৱানৰ লেখনীৰ মতে "মিঠা হুলং" বৰটোপ টো চুতীয়া সকলৰ পৰা লোৱা হৈছিল।<ref>Sharma, Benudhar.''Maniram Dewan, p.289.''</ref> তেওঁ লিখিছে, ''"ওপৰত যিকেইটা তোপৰ নাম দিয়া হৈছে তাৰ ভিতৰত মিঠাহোলোং বোলাবিধ পোন-প্ৰথমতে দিহিঙ্গীয়া ৰজাই চুতীয়া ৰজাৰ পৰা পায়।"'' চুতীয়া ৰাজ্যৰ পৰা দিহিঙ্গীয়া ৰজাই ৩০০০ চুতীয়া কমাৰক গোলাঘাট-যোৰহাট জিলাত সংস্থাপিত কৰি বৰটোপ-হিলৈ, ইত্যাদি বনাবলৈ আদেশ দিছিল। মনিৰাম দেৱানে উল্লেখ কৰিছে, ''"তেওঁ বিলাকৰ(চুতীয়াৰ) পৰা ভালেমান দোলা, কালী,...,হিলৈ আৰু কলাই খাৰৰ(gunpowder) বাদেও অসংখ্য কমাৰ কাম কৰা মানুহ বন্দী কৰি আনে। ৰজাই তেওঁবিলাকৰ কিছুমানক বচাৰ পিনে আৰু কিছুমানক উজনিৰ পিনে বহুৱালে আৰু কমাৰ শাল পতাই লো-দা-কটাৰী, হিলৈ, বৰতোপ আদি গঢ়িবলৈ আহিলাপাতি যতাই দিলে। তেওঁ বিলাকৰ ভিতৰত কামৰ ভাল-বেয়া চাবলৈ হাজৰিকা, শইকীয়াও পাতি দিলে। দিহিঙ্গীয়া ৰজাৰ দিনৰ পৰাহে অসম ৰাজ্যত(আহোম ৰাজ্যত) কমাৰৰ খেল আৰু ব্যৱসায় চলন্তি হয়। দিহিঙ্গীয়া ৰজাৰ দিনত অসমত ৩০০০ কমাৰ আছিল।"''
ইতিহাসবিদ হিতেশ্বৰ বৰবৰুৱাই নিজৰ গ্ৰন্থ "আহোমৰ দিন"ত উল্লেখ কৰা মতে চুহুংমুঙৰ দিনত চুতীয়াৰ পৰা বৰতোপ-হিলৈ অধিকাৰ কৰাৰ পাছৰপৰাহে আহোম ৰজাসকলে অসমত আগ্নেয় অস্ত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ ধৰে।<ref>হিতেশ্বৰ বৰবৰুৱা, আহোমৰ দিন, p.451</ref> চুতীয়াৰ পৰাজয়ৰ পাছত গৌড় ৰাজ্যৰ সেনাই ১৫২৭ আৰু ১৫৩২ত দুবাৰকৈ অসম আক্ৰমণ কৰিছিল। এই যুদ্ধত গৌড় সেনাই হিলৈ-বৰটোপ ব্যৱহাৰ কৰিছিল যদিও আহোম সেনাই কেৱল ধেনু কাঁড় হে ব্যৱহাৰ কৰিছিল। অৱশ্যে এই যুদ্ধতো আহোম সেনাই বহুতো হিলৈ-বৰটোপ উদ্ধাৰ কৰিছিল।<ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji", p. 61-68</ref> ১৫৩৬ চনত নগা বিৰুদ্ধে হোৱা ৰণত প্ৰথম বাৰৰ বাবে আহোম সৈন্যৰ হাতত বৰটোপ থকা কথা উল্লেখ পোৱা যায়।<ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji", p. 75</ref> তদুপৰি আহোম সেনাই ১৬১৭ চনত মোগলৰ বিৰুদ্ধে হে প্ৰথম বাৰৰ বাবে হিলৈ-বৰটোপ ব্যবহাৰ কৰিব লৈছিল বুলি জনা যায়<ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji", p. 75</ref>।
নাওবৈচা ফুকনৰ বুৰঞ্জীত উল্লেখ কৰা মতে খোৰা ৰজাৰ দিনত(১৫৫২-১৬০৩) প্ৰথম বাৰৰ বাবে চুতীয়া লোকক নিযুক্তি দি হিলৈদাৰী ফৈদ গঠন কৰা হৈছিল।<ref>নাওবৈচা ফুকনৰ বুৰঞ্জী, p.55</ref><ref>The Chutiyas being expert warrior knew the use of matchlocks. After their subjugation, the Chutiyas were, therefore engaged in manufacturing matchlocks and they became prominent in the ''Hiloidhari-Khel'' (guild for manufacturing matchlocks)"{{harvcol|Dutta|1985|p=30}}</ref> হেমকোষ অভিধানত চুতীয়া সকলৰ হিলৈক "চুতীয়া হিলৈ" বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। বৃটিছৰ ১৮৯১ চনৰ লোকপিয়লত "হিলেদাৰী"ৰ বাহিৰেও "চুতীয়া-হিলৈদাৰী" বুলি এটা পৃথক খেল/শ্ৰেণীৰ উল্লেখ কৰা হৈছে। এই সকলে হয়টো ৰণত "চুতীয়া হিলৈ" ব্যৱহাৰ কৰিছিল।<ref>[https://books.google.co.in/books?id=YvV-VI_2YRkC&pg=PR67&dq=sutiyahilaidari&hl=en&newbks=1&newbks_redir=0&source=gb_mobile_search&sa=X&ved=2ahUKEwiiqITCufiRAxXdwTgGHeU5KJcQ6AF6BAgJEAM#v=onepage&q&f=false Census of India 1891, p. 17]</ref>
==চুতীয়া বিদ্ৰোহ==
১৫২৪ চনত চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতন হৈছিল যদিও চুতীয়া সকলৰ মনৰ পৰা স্বাধীনতা আৰু স্বৰাজৰ আশা নাইকিয়া হৈ যোৱা নাছিল। চিৰদিন স্বাধীন হৈ থকা চুতীয়া সকলে বীৰাঙ্গণা ৰাণী সাধনীৰ আত্মোৎসৰ্গৰ কথা সোঁৱৰি পুনৰ জাগ্ৰত হৈ উঠিল আৰু বিদ্ৰোহ ঘোষণা কৰিলে। এই বিদ্ৰোহ ১৫২৭ চনৰ পৰা ১৭০০ শতিকাৰ শেষ ভাগৰ লৈকে চলিছিল। ১৭৭০ দখকৰ মায়ামৰা বিদ্ৰোহে জাতিটোৰ শেষ বিদ্ৰোহ বুলি কব পাৰি যাৰ ফলত সকলো নহলেও এটা অংশয়ে স্বাধীন হৈ নিজৰ ৰাজ্য গঠন কৰিছিল। চুতীয়া ৰাজ্যৰ ৰাজধানী শদিয়া ধ্বংস হোৱাৰ ফলত বহুতো ৰাজকোঁৱৰ আৰু সম্ভ্ৰান্ত পৰিয়ালৰ লোকে পাহাৰীয়া মিচিং, মিচিমি জাতিৰ লোক সকলৰ মাজত আশ্ৰয় লৈছিল আৰু প্ৰথম বিদ্ৰোহ এই সকল লোকে আৰম্ভ কৰিছিল। এই কথা কোচ ৰজা সকলৰ দৰং ৰাজ বংশাৱলীতো উল্লেখ কৰা হৈছে।
<poem>"পূৰ্বে চুটিয়াৰ ৰজা সিঠাৱে আছিল।
অন্যায়ে অসম ছল কৰিয়া মাৰিলে॥
যিমতে মাৰিল তাৰ শুনিয়ো কাহিনী।
বলে নপাৰিয়া স্বৰ্গী ৰাজা মনে গুণি॥ ৩৬৪
...
তাৰ পুত্ৰ ভাই যত সকলে পলাইল।
মিৰি মিচিমিত পশি প্ৰাণক ৰাখিলা॥
চুটিয়াৰ ৰাজাক মাৰিয়া ছলে বলে।
লৈলা সেহি ৰাজ্যক অসমে কৌতূহলে॥ ৩৭১</poem>
* ১৫২৬ চনৰ বিদ্ৰোহ, শদিয়া
চুতীয়া সকলে প্ৰথম বিদ্ৰোহ ১৫২৬ চনৰ ফাগুন মাহত ৰাজধানী শদিয়াত ঘোষণা কৰিছিল, অৰ্থাৎ ৰাজ্য পতনৰ ৩ বছৰৰ পাছত। বিদ্ৰোহ দমন কৰিবলৈ আৰু ফ্ৰাচেংমুং বৰগোহাঁইক সহযোগ কৰিবলৈ দিহিঙীয়া গোহাঁইক পঠিওৱা হৈছিল। যুদ্ধত বিদ্ৰোহী সকলৰ হাতত ফ্ৰাচেংমুং বৰগোহাঁইৰ হাতী প্লাইপাম আৰু দিহিঙীয়া গোহাঁই মৰা পৰিছিল। কিন্তু শেষ পৰ্যায়ত বিদ্ৰোহী সকল পৰাজিত হৈ উভতি যাবলৈ বাধ্য হ'ল। এই বিদ্ৰোহৰ ফলত চুহুংমুঙ ৰজাই বহুতো প্ৰশাসনীয় পৰিবৰ্তন কৰিবলৈ বাধ্য হৈছিল। ১৫২৭ চনৰ জেঠ মাহত, ডিব্ৰুগড় অঞ্চলত নতুন এখন প্ৰদেশ গঠন কৰি তাত চাওলুং চুলিঙক শাসনকৰ্তা হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হৈছিল, যাতে শদিয়া অঞ্চলত পুনৰ বিদ্ৰোহ হ'লে ডিব্ৰু প্ৰদেশৰ সেনাই শদিয়া বাহিনীৰ সহযোগ কৰিব পাৰে। ইয়াৰ উপৰিও কিংলুন বুঢ়াগোহাঁইক "থাও-মুঙ-বঙেন" পাতি পশ্চিম শদিয়া অঞ্চলত (তিনিচুকীয়াৰ সোণাৰিৰ(কাংখাম) পৰা লুহিত নদীৰ গুৰি লৈকে) শাসন কৰিবলৈ দিয়া হ'ল।
* ১৫২৯ চনৰ বিদ্ৰোহ, শদিয়া
প্ৰথম বিদ্ৰোহৰ দুবছৰ পাছতে ১৫২৯ চনৰ পুহ মাহত শদিয়াৰ চুতীয়া সকলে আকৌ মুৰ দাঙি উঠিলে। এইবাৰ চুহুংমুঙ ৰজাই ফ্ৰাচেংমুঙক সহযোগ কৰিবলৈ চাও চুক্লান (তিপামৰ পৰা) আৰু কিংলুনক সহযোগ কৰিবলৈ চাওলুং চুলিঙক (ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা) পঠিয়ালে। ইয়াৰ পাছত চুহুংমুঙে চুক্লেংমুঙ ৰাজকোঁৱৰক ৰাজধানীত ৰাখি সকলো বিষয়ববীয়াৰ সৈতে নিজে শদিয়া আহি উপস্থিত হয়। লুহিতৰ পাৰত, ডিবাং নৈৰ পাৰত, মাৰানকাও, চন্দনগিৰি পৰ্বত, দৈথাং পৰ্বত, ইত্যাদি বিভিন্ন ঠাইত কেইবাখনো যুদ্ধ হয়। প্ৰথম পৰ্যায়ত বিদ্ৰোহী সকলে চাও চুলিঙক ধৰি নিবলৈ সক্ষম হৈছিল কিন্তু পাছৰ পৰ্যায়ত এৰি দিলে। বহু মাহ যুদ্ধ লগা পাছত শেষত বিদ্ৰোহী সকল পৰাজিত হ'ল। যুদ্ধত লাভ কৰা সকলো ধন আৰু সম্পত্তি ৰজা আৰু মন্ত্ৰী সকলে নিজৰ মাজতে ভাগ কৰি ল'লে আৰু ৰজাই বৰগোহাঁই আৰু বুঢ়াগোহাঁইক শদিয়াত ৰাখি নিজে ৰাজধানী লৈ ঘূৰি গ'ল।
* ১৫৪২ চনৰ বিদ্ৰোহ, দিচাং নৈৰ পাৰত
চুতীয়া সকলে পুনৰ বাৰ ১৫৪২ চনত ৰজা চুক্লেংমুঙৰ দিনত বিদ্ৰোহ ঘোষণা কৰে কৰিছিল। এইবাৰ ১৫৪২ চনৰ বহাগ মাহত ডিব্ৰুগড় অঞ্চলৰ চুতীয়া সকলে শিৱসাগৰৰ দিচাং নৈৰ ওচৰত আহোম মন্ত্ৰী চেং-হাননক পৰাস্ত কৰি স্বৰাজ ঘোষণা কৰে। কিন্তু ইয়াৰ পাছতে চুক্লেংমুঙে চাওলুং তিমাক বিদ্ৰোহ দমন কৰিবলৈ পঠিয়াই আৰু দুবছৰ লৈকে পূৰ্বৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ বিভিন্ন অঞ্চল ধ্বংস কৰে যাতে কোনো চুতীয়া সকলে পুনৰ বিদ্ৰোহ কৰিবলৈ সাহস নকৰে।
* ১৫৫০ চনৰ বিদ্ৰোহ, শদিয়া
১৫৫০ চনত শদিয়াখোৱা গোহাঁইৰ মৃত্যুৰ পাছত, কংসপাত্ৰ নামৰ চুতীয়া নায়ক এজনে শদিয়াত বিদ্ৰোহ কৰি নিজকে ৰজা বুলি ঘোষণা কৰিছিল। আহোম ৰাজ্যৰ বহুতো ৰাজকোঁৱৰে তেওঁক সহযোগ কৰিছিল আৰু শদিয়াত উপস্থিত হৈ আহোম ৰজাৰ বিৰুদ্ধে যুদ্ধ কৰিবলৈ সাজু হৈছিল। এই যুদ্ধ ৩ বছৰ লৈকে চলিছিল আৰু শেষত কংসপাত্ৰৰ লগতে বহুতো চুতীয়াই মৃত্যু বৰণ কৰিছিল। ৰাজকোঁৱৰ সকলৰ ভিতৰত কিছুমানৰ মৃত্যু হৈছিল আৰু বাকী থকা সকলক বন্দী বনাই পাছলৈ চাৰিঙত থাকিবলৈ দিয়া হৈছিল।
* ১৫৬৫ চনৰ বিদ্ৰোহ, নামৰূপ আৰু খেৰাম
১৫৬৫ চনৰ মাঘ মাহত ডিব্ৰুগড় অঞ্চলৰ চুতীয়া সকলে বিদ্ৰোহ ঘোষণা কৰি নামৰূপ আৰু খেৰাম(বৰ্তমান ডিব্ৰুগড়ৰৰ খেৰেমীয়া) অঞ্চলৰ আহোম গাঁও সমূহ আক্ৰমণ কৰি লুণ্ঠন কৰিছিল। ৰজাই বিদ্ৰোহ দমন কৰিবলৈ চাওলুং তিপামক পঠিয়াইছিল। বিদ্ৰোহী সকলৰ লগত হোৱা যুদ্ধত চাওলুং তিমাৰ হাতী আহত হৈছিল যাৰ বাবে তেওঁ যুদ্ধ এৰি দিহিং পাৰ হৈ উভতি আহে। ইয়াৰ পাছত বিদ্ৰোহৰ কি পৰিণতি হ'ল গম পোৱা নাযায়। সম্ভৱতঃ পাছলৈ বিদ্ৰোহ দমন কৰা হৈছিল।
* ১৫৭২ চনৰ বিদ্ৰোহ, শদিয়া
১৫৭২ চনত পুনৰ বাব চুতীয়া সেনাপতি এজনৰ নেতৃত্বত শদিয়া অঞ্চলৰ চুতীয়া সকলে মুৰ দাঙি উঠে। বিদ্ৰোহ দমন কৰিবলৈ চাওলুং চাৰিং, চাওফ্ৰাংমুঙ বৰগোহাঁই, শদিয়া খোৱা গোঁহাই, ইত্যাদি বহুতো বিষয়ববীয়াক পঠিওৱা হৈছিল। আহোম সেনাৰ তুলনাত বিদ্ৰোহী সকলৰ সংখ্যা কম থকাৰ বাবে বিদ্ৰোহী সকল কানচাই আৰু পুখুৰীখনা নামৰ অঞ্চল লৈ আতঁৰি আহিছিল আৰু সেই অঞ্চলৰ চুতীয়া সকলৰ সহযোগত পুনৰ ৰণ কৰিছিল। কিন্তু দুৰ্ভাগ্যবশতঃ বিদ্ৰোহী সকল পৰাজিত হৈছিল। চুতীয়া সেনাপতি, কানচাইৰ মুখিয়াল আৰু অন্য বহুতো চুতীয়া সৈন্যক বন্দী বনাই ৰাজধানী লৈ লয় অনা হৈছিল।
* ১৬৬৫ চনৰ বিদ্ৰোহ, উত্তৰ পাৰ
১৬৬৫ চনত আহোম সেনা নগা সকলৰ লগত হোৱা যুদ্ধত ব্যস্ত আছিল। এই সুযোগ লয়, উত্তৰ পাৰৰ লখিমপুৰৰ এখিনি চুতীয়া লোকে মিৰি আৰু দফলা লোকৰ লগত মিলি বিদ্ৰোহ কৰিছিল। কিন্তু বিদ্ৰোহ সফল নহ'ল।
* ১৬৭৩ চনৰ বিদ্ৰোহ, উত্তৰ পাৰ
১৬৭৩ চনত ধেমাজি অঞ্চলৰ চুতীয়া সকলে বিদ্ৰোহ ঘোষণা কৰি ৰূপা(বৰ্তমানৰ ৰূপহী) আৰু ডিমৌ(বৰ্তমানৰ ধেমাজিৰ ডিমৌ) মিৰি সকলে আহোম ৰজাক কৰ হিচাপে দিয়া মাৰ নাও তোলাই লৈ গৈছিল। এই কথা শুনি আহোম ৰজাই চুতীয়া অঞ্চললৈ কটকী পঠিয়াই নাও সমূহ ঘূৰাই দিবলৈ আদেশ কৰিছিল, কিন্তু চুতীয়া সকলে আদেশ নামানিলে। ইয়াৰ পাছত সকলো চুতীয়া দেউলীয়া নামৰ গাঁৱ এখনত একগোট হৈছিল। কটকীৰ খবৰ পাই আহোম ৰজাই তিনিমুখিয়া অঞ্চলত থকা নাৰাই নামৰ চুতীয়া বিদ্ৰোহী নেতা জনক ধৰি আনিবলৈ সৈনিক পঠিয়ালে। ইয়াৰ পাছত ৰজাই শদিয়াখোৱা গোঁহাই আৰু মৰঙ্গীখোৱা গোহাঁইক চেঁচামুখত গড় নিৰ্মাণ কৰি যুদ্ধৰ বাবে সাজু হ'বলৈ আদেশ দিলে। দিহিং নদীৰ পাৰত আন এটা গড় নিৰ্মাণ কৰা হ'ল। তাৰ পাছত আহোম সেনাই দিহিং পাৰ হৈ মাজুলী হৈ চুতীয়া গাঁৱলৈ আগ বাঢ়ি আহিল। চুতীয়া সকলেও হাতত ধেনু-কাড় লয় দেউলীয়া গাঁৱৰ পৰা মিৰি গাঁৱ এখনলৈ আগ বাঢ়ি আহিলে। আহোম ৰজাই পুনৰ চুতীয়া সকলৰ ওচৰলৈ কটকী পঠিয়াইলে। চুতীয়া বৰুৱা জনে অৱশেষত বশ্যতা স্বীকাৰ কৰিলে, কিন্তু নিজৰ গৰু-ছাগলী, হাঁহ-কুকুৰ, ইত্যাদি সকলো হেৰুৱালে। নাৰাই আৰু অন্য চুতীয়া বিদ্ৰোহী নেতা সকলক মদ্যপান কৰোৱাই পুনৰ বিদ্ৰোহ নকৰিবলৈ প্ৰতিজ্ঞা কৰালে। সবল আৰু শক্তিশালী চুতীয়া সৈনিক সকলৰ বন্দী বনোৱা হ'ল আৰু অন্য চুতীয়া সকলক প্ৰতি বছৰে কৰ হিচাপে নাও দিবলৈ আদেশ দিয়া হ'ল।
* ১৭৬৯-১৮০৫ চনৰ মায়ামৰা বিদ্ৰোহ
মায়ামৰা ধৰ্মীয় চুতীয়া সকলে ১৭৬৯ চনত আহোম ৰাজ্যৰ বিৰুদ্ধে বিদ্ৰোহ ঘোষণা কৰি ১৭৯১ লৈকে বেংমৰা নামৰ পৃথক ৰাজ্য এখন গঠন কৰিছিল। মায়ামৰা বিদ্ৰোহত ভাগ লোৱা জনগোষ্ঠী সমূহৰ মাজত দ্বিতীয় সৰ্বাধিক লোক চুতীয়া জনগোষ্ঠীৰ আছিল। বেংমৰা ৰাজ্যৰ ৰজা সৰ্বানন্দ সিংহ বীৰপালৰ বংশৰ বুৰুক চুতীয়া ৰাজপৰিয়ালৰ লোক আছিল। হয়তো ১৫২৫ চনত ৰাজ্য হেৰুৱা চুতীয়া ৰাজপৰিয়াল টোৱে সৰুকৈ হ'লেও পুনৰ বাৰ ৰাজ্য ৰাজত্ব কৰিবলৈ সক্ষম হৈছিল।
* ১৭৭৫ চনৰ বিদ্ৰোহ, ডিব্ৰু-দিহিং অঞ্চল
মায়ামৰা বিদ্ৰোহ হৈ থাকোঁতে ডিব্ৰু-দিহিংৰ মাজৰ অঞ্চলৰ একাংশ চুতীয়াই বিদ্ৰোহ ঘোষণা কৰিছিল। টাই ভাষাৰ "আহোম বুৰঞ্জী" নামৰ গ্ৰন্থত উল্লেখ কৰা মতে পূৰ্বৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ সীমান্ত অঞ্চলৰ খামজাং প্ৰদেশৰ পৰা নঙাখাম নামৰ নৰা মুখিয়ালৰ লগত ধৰা সকলে আহি বিদ্ৰোহ ঘোষণা কৰিছিল। এই বিদ্ৰোহত চুতীয়া সকলে নৰা সকলক সহযোগ কৰিছিল। নৰা মুখিয়াল জনে ১৭৭৫ চনত চুতীয়া সকলৰ সহযোগত হাটখোৱা গোহাঁইক পৰাস্ত কৰি নিজকে ডিব্ৰু নৈৰ কাষৰ অঞ্চলৰ ৰজা বুলি ঘোষণা কৰিছিল। ৰজা হৈ নঙাখামে চুতীয়া আৰু বাৰেচিৰিঙীয়া সকলৰ মাজৰ পৰাই ফুকন আৰু বৰুৱা নিযুক্ত কৰিছিল। আহোম ৰজাই নঙাখাম আৰু চুতীয়া সকলৰ বিৰুদ্ধে বুঢ়াগোহাঁইৰ নেতৃত্বত ৪০ হাজাৰ সৈন্য পঠিয়াইছিল। সেনা সকলে আহি ৰঙাগড়াত(বৰ্তমানৰ ডিব্ৰু-চৈখোৱাৰ দক্ষিণত) উপস্থিত হৈছিল। ইয়াত পাছত তেজী আৰু দিহিং নৈৰ পাৰত যুদ্ধ হৈছিল। বিদ্ৰোহী সকল পৰাজিত হৈ আতৰি গৈছিল। নৰা সকলে পূৰ্বৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ পাহাৰীয়া অঞ্চলত আশ্ৰয় লয় আৰু চুতীয়া সকলে ধূনাগুৰি নামৰ ঠাই এদখৰত আশ্ৰয় লয়। বহুতো চুতীয়া, বাৰেচিৰিং আৰু নৰা বিদ্ৰোহীক ৰাজধানী ৰংপুৰলৈ লয় অনা হয়। তাৰে কিছুমানক মৃত্যু দণ্ড দিয়া হৈছিল আৰু আন সকলক বন্দী হিচাপে ৰখা হৈছিল।<ref>Barua, G.C, "Ahom Buranji, p. 331-333</ref>
==অসমীয়া সংস্কৃতিত চুতীয়া ৰাজ্যৰ প্ৰভাব==
==আৰু চাওক==
* [[চুতীয়া জনগোষ্ঠী]]
* [[সতী সাধনী]]
==তথ্য সংগ্ৰহ==
{{Reflist}}
* {{cite book
| last = Gait
| first = Edward
| title = A History of Assam
| publisher = Thacker, Spink & Co.
| date = 1906
| location = Calcutta
| url = http://books.google.com/books?id=w-6kr1IyHJkC}}
*{{Cite journal|last=Neog|first=Maheswar|title=Light on a Ruling Dynasty of Arunachal Pradesh in the Fourteenth and Fifteenth Centuries|date=1977|journal=Annals of the Bhandarkar Oriental Research Institute|volume=58/59|pages=813–820|jstor=41691751|issn=0378-1143}}
==বাহ্যিক সংযোগ==
{{অসম বুৰঞ্জী}}
[[শ্ৰেণী:অসমৰ ইতিহাস]]
[[শ্ৰেণী:চুতীয়া ৰাজ্য]]
[[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ সাম্ৰাজ্য আৰু ৰাজ্য]]
ne7vqxrofks1uaun9wfznghvo92mpak
606964
606963
2026-05-18T02:40:21Z
Ananya Taye
28065
/* ইতিহাস */
606964
wikitext
text/x-wiki
{{under construction}}
{{Infobox Former Country
|native_name = সধয়া/স্বধয়া
|conventional_long_name = চুতীয়া সাম্ৰাজ্য
|common_name= স্বধয়া, সধয়া
|year_start = ১১৮৭
|date_start =
|event1 =
|date_event1 =
|event_end =
|year_end = ৭ বহাগ ১৫২৪ (সাধনী দিৱস)
|date_end =
|p1 = কামৰূপ ৰাজ্য
|flag_p1 = Copper Plate Seal of Kamarupa Kings.jpg
|s1 = আহোম ৰাজ্য
|flag_s1 =
|image_flag =
|flag_type =
|image_map = Chutia kingdom Map.png
|image_map_caption = চুতীয়া ৰাজ্যৰ মানচিত্ৰ
| image_coat = Chutia royal Insignia.png
| symbol_type = ৰাজকীয় প্ৰতীক
|capital = [[শদিয়া|সধয়াপুৰ/স্বধয়াপুৰ]]
|common_languages = চুতীয়া ভাষা (ৰাজকীয়)</br>[[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]] (ৰাজ্যিক)
|religion = জনজাতীয় তান্ত্ৰিক (ৰাজকীয় আৰু প্ৰজা)</br> হিন্দু (একাংশ প্ৰজা)
|government_type = ৰাজতন্ত্ৰ
|leader1 = বীৰপাল/গয়াপাল
|year_leader1 = ১১৮৭-১২২০
|leader2 = [[ৰত্নধ্বজপাল]]/গৌৰী নাৰায়ণ
|year_leader2 = ১২৩০-১২৬০
|leader3 = ধৰ্মধ্বজপাল/[[ধীৰনাৰায়ণ]]
|year_leader3 = ১৫২০-১৫২২
|leader4 = নীতিপাল/চন্দ্ৰ নাৰায়ণ(অন্তিম)
|year_leader4 = ১৫২২-১৫২৪
|title_leader = সধেয়াধিপতি (নাৰায়ণ/পাল)
|legislature =
|today = [[অসম]], [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]], [[ভাৰত]]
|}}
'''চুতীয়া ৰাজ্য''' ({{lang-en|Sutiya kingdom}}) আছিল ত্ৰয়োদশ শতিকাত [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ]]ৰ উত্তৰ পাৰে দিকাৰাই নদী<ref>Acharya,N.N.,"The history of Medieval Assam",p.232</ref><ref>William Robinson, "A descriptive account of Assam",p.323.</ref><ref>Dutta, Sristidhar, "The Mataks and their kingdom,p.28</ref> আৰু দক্ষিণ পাৰে [[দিচাং নদী]]ৰ মাজত গঠন হোৱা এক বিশাল সাম্ৰাজ্য<ref name="চুতীয়া ৰাজ্য">{{cite web | url=https://books.google.co.in/books?id=MdjO3XVk0MAC&pg=PA84&dq=chutia+kingdom+disang&hl=en&newbks=1&newbks_redir=0&source=gb_mobile_search&sa=X&ved=2ahUKEwiKlpXszLqUAxWgUGwGHemuBhUQ6AF6BAgNEAM#v=onepage&q=chutia%20kingdom%20disang&f=false Pathak, Guptajit, Assam's History and it's Graphics, p.84}}</ref>। এই ৰাজ্য বৰ্তমানৰ [[অসম]]ৰ [[ডিব্ৰুগড় জিলা|ডিব্ৰুগড়]], [[লখিমপুৰ জিলা|লখিমপুৰ]], [[ধেমাজি জিলা|ধেমাজি]], [[তিনিচুকীয়া জিলা|তিনিচুকীয়া]], [[বিশ্বনাথ জিলা|বিশ্বনাথ]], [[মাজুলী জিলা|মাজুলী]] জিলাকে ধৰি [[শিৱসাগৰ জিলা]]ৰ এটা অংশ আৰু [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]]ৰ ভৈয়াম আৰু দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলত বিয়পি আছিল। ইতিহাসবিদ সকলৰ মতে উত্তৰ পূৰ্বাঞ্চলৰ মধ্যযুগৰ সকলো ৰাজ্যৰ ভিতৰত চুতীয়া ৰাজ্যখনে আটাইতকৈ উন্নত আৰু প্ৰগতিশীল ৰাজ্য আছিল।<ref>Guha, Amalendu (December 1983), "The Ahom Political System: An Enquiry into the State Formation Process in Medieval Assam (1228-1714)", p.5, "The period from the 13th to the 16th century saw the emergence and development of a large number of tribal political formations in north-east India. The Chutiya, the Tai-Ahom, the Koch, the Dimasa (Kachari), the Tripuri, the Meithei (Manipuri), the Khasi (Khyriem) and the Pamar (Jaintia)—all these tribes crystallised into rudimentary state formations by the 15th century. The most developed of the tribes in the 15th century were the Chutiyas."</ref>
১১৮৭ চনত বীৰপালে শদিয়াক ৰাজধানী পাতি উত্তৰ-পূব অসম আৰু অৰুণাচলৰ কিছু অঞ্চল লয় চুতীয়া ৰাজ্য স্থাপন কৰিছিল। তেওঁৰ পুত্ৰ গৌৰী নাৰায়ণে সকলো চুতীয়াক একত্ৰিত কৰি এখন বৃহৎ ৰাজ্য গঠন কৰিছিল। উজনি অসমৰ শিৱসাগৰ(দক্ষিণ পাৰ) আৰু বিশ্বনাথ(উত্তৰ পাৰ) জিলাৰ পৰা আৰম্ভ কৰি পূব দিশত অৰুণাচলৰ পাহাৰৰ লৈকে এসময়ত চুতীয়া ৰাজ্যৰ অন্তৰ্গত আছিল। ইয়াৰ পিছত প্ৰায় সোতৰজন ৰজাই এই সাম্ৰাজ্য চলাইছিল। [[কামৰূপ ৰাজ্য]] ধ্বংস হোৱাৰ লগে লগে অসমৰ উত্তৰ-পূবত চুতীয়াসকল, পশ্চিম দিশে বাৰভূঞা আৰু কমতা ৰাজ্য ক্ষমতালৈ আহিছিল<ref name="চুতীয়া ৰজা">{{cite web | url=http://www.historyfiles.co.uk/KingListsFarEast/IndiaChutiyas.htm | title=চুতীয়া ৰজা | accessdate=August 11, 2012}}</ref>।
১৪ শতিকাৰ শেষৰ ফালে চুতীয়া ৰজা সত্যনাৰায়ণে কামৰূপ আক্ৰমণ কৰা মুচলমান সকলক (সম্ভৱতঃ ১৩৮৯ত কামৰূপ দখল কৰা ঘিয়াছুদ্দিন শাহ) পৰাস্ত কৰি [[কমতা ৰাজ্য|কমতাপুৰত]] ৰজা হৈছিল আৰু কামৰূপ ৰাজ্যৰ পতনৰ পাছত পোণপ্ৰথমবাৰৰ বাবে [[শদিয়া]]ৰ পৰা [[বংগ|উত্তৰ বংগ]]ৰ [[কৰতোৱা নদী|কৰতয়া]] নৈ লৈকে এখন বৃহৎ [[কামৰূপ ৰাজ্য|বৰ-কামৰূপ]] ৰাজ্য গঠন কৰিছিল<ref>"The eastern region, whether it is called Sadhaya or Svadhaya as in the plates or Sadhiya or Sadiya as in Assamese chronicles and the western region of Kamatapura seems to be politically connected and the same Satyanarayana/Ratnanarayana might have held sway over both regions"{{harvcol|Neog|1977|p=818}}</ref>
অসমৰ স্থানীয় জনজাতিসকলৰ মাজত চুতীয়াসকল অন্যতম। চুতীয়া সকল কছাৰী গোষ্ঠীৰ লোক আছিল আৰু এটা সময়ত তিব্বত-বাৰ্মীজ ভাষা ব্যৱহাৰ কৰিছিল। চুতীয়া ৰাজ্যৰ ৰাজকীয় তথা ধৰ্মীয় ভাষা বৰ্তমানৰ [[দেউৰী ভাষা]]। বৃটিছৰ দিনত এই ভাষাক ''দেউৰী-চুতীয়া'' ভাষা বুলি কোৱা হৈছিল। সাম্প্ৰতিক কালত, চুতীয়াসকলে [[অসমীয়া ভাষা]] ব্যৱহাৰ কৰে।
==চুতীয়া ৰাজ্যৰ অঞ্চল সমূহ==
===ৰাজধানী অঞ্চল===
[[File:Brick with king Pratyakshnarayan's name.jpg|thumb|ভীষ্মক নগৰ আৰু শদিয়াৰ পদুম পুখুৰীত উদ্ধাৰ হোৱা নৃপতি শ্ৰী শ্ৰী প্ৰত্যক্ষ নাৰায়ৰণ নাম খোদিত থকা ইটা। এই ৰজা জনৰ নাম ঘিলামৰাত উদ্ধাৰ হোৱা সধয়াধিপতি সত্যনাৰায়ণৰ ফলিতো উল্লেখ কৰা আছে।]]
চুতীয়া ৰাজ্যৰ প্ৰাণকেন্দ্ৰ আৰু ৰাজধানী আছিল শদিয়া বা সধয়াপুৰ। চুতীয়া ৰজা সকলে নিজকে সধয়াপুৰেশ্বৰ বা সধয়াধিপতি বুলি চিনাকি দিছিল। <ref>Shin, Jae-eun, Descending from Demons, Ascending to Kshatriyas, p.5.</ref> শদিয়াৰ কীৰ্তিচিহ্ন সমূহতো চুতীয়া ৰজাৰ নাম খোদিত আছে। এতিয়ালৈকে শদিয়া অঞ্চলত চুতীয়া যুগৰ তিনিখন নগৰ চিনাক্ত কৰা হৈছে: ভৈয়ামৰ বৰ-নগৰ আৰু দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলৰ ৰূক্মীনী নগৰ (সম্ভৱতঃ বুৰঞ্জীৰ চন্দনগিৰি) আৰু ভীষ্মক নগৰ (সম্ভৱতঃ বুৰঞ্জীৰ থাঙগিৰি)। তাৰেই ভীষ্মক নগৰ আৰু ৰুক্মিণী নগৰৰ ইটাত চুতীয়া ৰজা লক্ষ্মীনাৰায়ণ আৰু প্ৰত্যক্ষ নাৰায়ণৰ নাম খোদিত আছে<ref>Neog, Maheswar, Lights on a Ruling Dynasty of Arunachal Pradesh, p.814</ref>। তাম্ৰেশ্বৰী শালৰ ইটাৰ দেৱালখন চুতীয়া ৰজা মুক্ত-ধৰ্মনাৰায়ণে নিৰ্মাণ কৰাইছিল <ref>A Sircar, D.C, Journal of Ancient Indian History, p. 21</ref>।
===উত্তৰ কূলৰ অঞ্চল===
ব্ৰক্ষ্মপুত্ৰৰৰ উত্তৰ পাৰৰ সীমাৰ কথা বুৰঞ্জী সমূহত পোনপটীয়াকৈ উল্লেখ পোৱা নাযায়। তথাপিটো ঐতিহাসিক তথ্যৰ অনুসৰি ইতিহাসবিদ সকলে চুতীয়া ৰাজ্য ভৰালী বা দিকৰাই নৈ লৈকে বিস্তৃত আছিল বুলি মত প্ৰকাশ কৰে।<ref>Acharya,N.N.,"The history of Medieval Assam",p.232</ref><ref>William Robinson, "A descriptive account of Assam",p.323.</ref><ref>Dutta, Sristidhar, "The Mataks and their kingdom,p.28</ref> বুৰঞ্জী সমূহত উল্লেখ কৰা আছে যে চুতীয়া ৰাজ্য দখল কৰা পাছত আহোম ৰজা চুহুংমুঙে ভৰালী নৈ পাৰ হৈ ৰাউতা-তেমনীৰ (আজিৰ দিনৰ দৰং-নগাঁৱৰ অঞ্চল) ভূঞা সকলক বস কৰিছিল<ref>According to ''Purani Assam Buranji'', p.27. the twelve Bara Bhuyans of Rowta-Temani (mid-Assam, on either banks of the Brahmaputra) namely Utai, Tamai, Rai, Sakai, Kausika, Uzir, Laskar, Comdar, Sanatana, Keho, Rambhat and Bhakat with four sub-Bhuyans each, were transported and settled in various places of Uttara-kula (Biswanath, Lakhimpur districts). The Lacam Kalita Bhuyan family was placed at Bahbari(Lakhimpur), while one of them was settled on the river Sonari(Dhakuakhana), and another on the hills. As per ''Satsari Buranji'', p.16, Suhungmung suppressed the Baro-Bhuyans in Rowta. The people of the region were placed under the leadership of the Baro-Bhuyans and re-settled at different places of the kingdom.</ref>। গতিকে ইয়াৰ পৰা বুজিব পাৰি যে ভৰালী নদীৰ লৈকে চুতীয়া ৰাজ্য বিয়পি আছিল। ৰজা সত্যনাৰায়ণৰ দিনত বা তাৰো পাছৰ লৈকে এই পশ্চিম সীমা কমতাপুৰৰ লৈকে পাইছিল গৈ।
* লখিমপুৰ জিলা: বৰ্তমান লখিমপুৰৰ সোৱনশিৰি অঞ্চলতো চুতীয়া ৰাজ্যৰ অধীনত আছিল। চুতীয়া ৰজা সকলে সোৱণশিৰিৰ দুয়োপাৰে ব্ৰাহ্মণক ভূমিদান কৰিছিল। এই অঞ্চল পুৰণি কালত হাবুং বুলি জনা গৈছিল। শদিয়াৰ চেপাখোৱা তামৰ ফলিত উল্লেখ থকাৰ মতে চুতীয়া ৰজা দুৰ্লভনাৰায়ণৰ আদেশত ১৪২৮ চনত হাবুঙাধিপতি বৃহৎ পাত্ৰয়েই ব্ৰাক্ষ্মণক ভূমিদান কৰিছিল<ref>Neog, Maheswar, Lights on a Ruling Dynasty of Arunachal Pradesh, p.818.</ref><ref>Guha, Amalendu, Pre-Ahom Roots and the Medieval State in Assam: A Reply, p. 73, “Habung was a Chutiya dependency; that still earlier it was an autonomous principality of Brahmins; and that the latter's origins could be traced back to a circa 10th-century copper-plate and grant issued by king Ratnapala”.</ref>। চুতীয়া ৰজা লক্ষ্মীনাৰায়ণে ১৪০২ চনত সোৱণশিৰিৰ পশ্চিম দিশত(বৰ্তমান লক্ষিমপুৰ নগৰৰ ওচৰত) আৰু ১৩৯২ চনত সত্যনাৰায়ণ ৰজাই ধৱলী(বগীনদী) নৈৰ পাৰত ব্ৰাহ্মণক ভূমি দান কৰিছিল<ref>Barua, Swarnalata, Chutia Jatir Buranji, p.583</ref>। ১৫২২ চনত ধীৰনাৰায়ণ ৰজাই ঢকুৱাখনাত ব্ৰাহ্মণক ভূমি দান কৰিছিল<ref>Barua, Swarnalata, Chutia Jatir Buranji, p.590</ref>। এই সকলো কথাৰ পৰা জনা যায় যে বৰ্তমানৰ লখিমপুৰ জিলাখন সম্পূৰ্ণ ভাবে চুতীয়া ৰাজ্যৰ অন্তৰ্গত আছিল।
* ধেমাজি জিলা: ধেমাজি জিলাৰ চিচিবৰগাঁও-বৰদলনি অঞ্চলত বহুতো পুৰণি চুতীয়া যুগৰ ধ্বংসাৱশেষ দেখিবলৈ পোৱা যায়<ref>Barua, Swarnalata, Chutia Jatir Buranji, p.439</ref>। জোনাইৰ ৰজাখনা অঞ্চলত ১৩-১৪ শতিকাৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ ইটাৰ দুৰ্গৰ অৱশেষ পোৱা গৈছিল<ref>Barua, Swarnalata, Chutia Jatir Buranji, p.441; Indian Archaeology 1986-87, p. 22</ref>। বুৰঞ্জীত উল্লেখ কৰা মতে সোৱণশিৰি পশ্চিম পিনৰ দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলত ১৬৭২ চনত দফলা জনজাতিৰ লোকে আক্ৰমণ কৰি মানুহ ধৰি নিছিল। মানুহ খিনিক মুক্ত কৰাই আনিবলৈ ৰজাই বৰবৰুৱাৰ লগতে চুতীয়া হাজৰিকা আৰু চুতীয়া কাঁড়ী বৰুৱাক পঠিয়াইছিল। এই কথাৰ পৰা ধৰিব পৰা যায় যে চুতীয়া সকলৰ বসতি লক্ষিমপুৰৰ দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলৰ লৈকে আছিল।<ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji, p.220</ref><ref>Barbarua, Hiteswar, "Ahomar Din", p.190</ref> বুৰঞ্জীৰ আন এটা খণ্ডত উল্লেখ কৰা হৈছে যে ডিক্ৰং অঞ্চলৰ মিৰি লোক সকল এটা সময়ত চুতীয়া ৰজাৰ "হাতী-ঘাহী" লোক আছিল আৰু চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতনৰ পাছত এই সকলে আহোম ৰজাক বছৰি কৰ-ভাৰ দিছিল। গতিকে ইয়াৰ পৰা ধৰিব পৰা যায় যে এই অঞ্চলো এসয়মত চুতীয়া ৰাজ্যৰ অধীনত আছিল।<ref name= "devi">{{cite book |last1=Devi|first1=Lakshmi|title=Ahom-tribal Relations: A Political Study|date=1968|pages=202–203|url=https://books.google.com/books?id=BVdXAAAAMAAJ|publisher=Assam Book Depot, [Calcutta], Gauhati|OCLC=578753}}</ref> সোৱণশিৰি আৰু চিয়াং নৈৰ মাজত বসবাস কৰা মিচিং লোক সকলক আহোম ৰজা চুহুংমুঙৰ দিনত "চুতীয়া-মিৰি" বুলি উল্লেখ কৰিছিল কাৰণ এই সকল চুতীয়া ৰাজ্যৰ প্ৰজা আছিল।<ref name= "devi"></ref>
* বিশ্বনাথ জিলা: বিশ্বনাথ জিলা যে চুতীয়া ৰাজ্যৰ অন্তৰ্গত আছিল, সেই কথা চুতীয়া যুগৰ কীৰ্তিচিহ্ন সমূহৰ পৰা পুহৰলৈ আহে। চুতীয়া যুগৰ খনিকৰ সকলে কিবা উল্লেখযোগ্য কীৰ্তিচিহ্ন নিৰ্মাণ কৰিলে এক বিশেষ ধৰণৰ চিহ্ন কিছুমান ব্যৱহাৰ কৰিছিল। বিশ্বনাথ জিলাৰ অৰুণাচল সীমান্তৰ ৰামঘাট দুৰ্গ, নক্সাপৰ্বত দুৰ্গ, বালিজানৰ দুৰ্গ আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰ পাৰৰ উমাতুমনি দ্বিপ তাৰে প্ৰমাণ। এই সকলো অঞ্চলত দেখা পোৱা হুবহু একেই খনিকৰ চিহ্ন শদিয়াৰ তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰ, বুঢ়াবুঢ়ী শাল, ইটা পুখুৰী, ইত্যাদি জেগাত দেখিবলৈ পোৱা গৈছে। উল্লেখযোগ্য যে তাম্ৰেশ্বৰীৰ যিখন শিল-ইটাৰ দেৱালত এই চিহ্ন সমূহ খোদিত আছিল, সেই খন চুতীয়া ৰজা মুক্তধৰ্মনাৰায়ণে ১৪৪২ চনত নিৰ্মাণ কৰিছিল।<ref>A Sircar, D.C, Journal of Ancient Indian History, p. 21; Barua, Swarnalata, Chutia Jatir Buranji, p.589; Journal of the Asiatic Soceity of Bengal, 1848, p.467</ref> জনা মতে নক্সাপৰ্বত (১৪০০-১৫০০ খ্ৰীষ্টাব্দ)<ref>Tada, Tage, Archaeological remains of Arunachal Pradesh up to 16th century, p.183</ref> আৰু বুঢ়ৈ দুৰ্গ<ref> Barua, Kanaklal, Early History of Kamrupa, p.271</ref> প্ৰায় একে যুগৰে সৃষ্টি হয়। শদিয়াৰ ৰুক্মিণীনগৰ, গম্চি দূৰ্গ আৰু ভীষ্মক নগৰৰ দৰে বালিজান আৰু নক্সা পৰ্বত দুৰ্গতো শিল ইটাৰ ঘৰৰ ভেটি পোৱা গৈছে। নক্সা পৰ্বত, ইটা দুৰ্গ আৰু ৰামঘাট দুৰ্গৰ শিলৰ ভেটিৰ ওপৰত ইটা ব্যৱহাৰ কৰা শৈলী ৰুক্মিণী নগৰ, তাম্ৰেশ্বৰীৰ সীমাৰ দেৱাল আৰু শদিয়াৰ বৰনগৰৰ পুখুৰীত দেখা গৈছে। এই সমূহ তথ্যৰ ভিথিত কনকলাল বৰুৱা আৰু মহেশ্বৰ নেওগ লেখীয়া বিশিষ্ট ইতিহাস বিধে চুতীয়া ৰাজ্যৰ পৰিসীমা বিশ্বনাথ জিলা লৈকে থকা কথা স্বীকাৰ কৰিছে।<ref> Barua, Kanaklal, Early History of Kamrupa, p.271-272, "The probability is that these ruins are the traces of a Hindu or Hinduised dynasty of local rulers who ruled over a kingdom to the north of Brahmaputra and extending from the Burai river on the west to Sadiya on the east. The dynasty is evidently the line of Chutia kings who assumed the surname Pala."</ref><ref>Neog, Maheswar, "Lights on a Ruling Dynasty of Arunachal Pradesh", p. 218, "If architectural continuity is admitted between the fortifications in the Sadiya region and the Burai river ruin site, it would be possible to believe that the kingdom of these rulers(Chutia) extended as far as the outer limit of Darrang district, in the western most extent of which Ahom conquerors settled the vanquished Chutias in the early part of the sixteenth century."</ref> ইয়াৰ ওপৰিও জনা যায় যে চুতীয়া ৰাজ্য দখল কৰা পাছতেই (অৰ্থাৎ ১৫২৫ চনতে) আহোম ৰজাই উত্তৰ পাৰৰ শদিয়া, ভাটি অঞ্চল (বিশ্বনাথ), হাবুং(লখিমপুৰ) আৰু বানলুং(ধেমাজি) অঞ্চল শাসন কৰিবলৈ নতুনকৈ পদবী সৃষ্টি কৰিছিল<ref>Barua, Gopal Chandra, Ahom Buranji, p.59-61; Gait, Edward, A history of Assam, p. 86</ref>। গতিকে এই সমূহ অঞ্চল চুতীয়া ৰাজ্যৰ অধীনত আছিল বুলি গ'ম পোৱা যায়।
===দক্ষিণ কূলৰ অঞ্চল===
চুতীয়া ৰাজ্যৰ ব্ৰহ্মপুত্ৰ নৈৰ দক্ষিণ পাৰৰ সীমা দিহিং নৈ আছিল। এই কথা বুৰঞ্জী সমূহত স্পষ্টকৈ উল্লেখ পোৱা যায়।<ref>Assam Buranji(SM), p.9</ref><ref>Bhuyan, S.K., Satsari Buranji, p.56</ref> সেই সময়ত মাজুলী দ্বীপ সৃষ্টি হোৱা নাছিল আৰু দিহিং নৈ ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ কাষে কাষে বৈ গৈ বৰ্তমান মাজুলীৰ পশ্চিমত লগ হৈছিল। বুৰঞ্জী সমূহৰ পৰা জনা যায় যে আহোম ৰাজ্যৰ ৰাজধানী চাৰাগুৱা আৰু বকতা<ref>Ahmed, Nasir, Assam-Bengal Trade in the Medieval Period: A Numismatic Perspective, p.170, "they made Bakata(on the banks of Dihing) their capital in the reign of their king Suhungmung Svarga Narayan."; Guha, Amalendu, The Ahom Political System: An Enquiry into the State Formation Process in Medieval Assam (1228-1714), p.19.</ref> দিহিং নৈৰ পাৰত অৱস্থিত আছিল। গতিকে এই সকলো কথাৰ পৰা ধৰিব পাৰি যে বৰ্তমানৰ শিৱসাগৰ অঞ্চলৰো এটা অংশ চুতীয়া ৰাজ্যৰ অধীনত আছিল। ১৫২২ চনত দিহিং মুখৰ যুদ্ধত নীতিপালৰ সৈন্য বাহিনীক পৰাস্ত কৰি আহোম সেণা চুতীয়া ৰাজ্যত প্ৰবেশ কৰিছিল। চুহুংমুঙৰ সৈন্যয়ে চুতীয়া নৌ সেনাক খেদি ব্ৰক্ষ্মপুত্ৰয়ে দি উজাই আহি ডিব্ৰুমুখত গড় নিৰ্মাণ কৰিছিল। ডিব্ৰু মুখ, চেচামুখ, লাৰুপাৰা আৰু সোণাৰীত (তিনিচুকীয়া) পুণৰ ৰণ হৈছিল। গতিকে এই সকলো অঞ্চলতে চুতীয়া সকলৰ বসতি আছিল বুলি ক’ব পৰা যায়। দক্ষিণ সীমান্তত এলেকা তিপাম-নামৰূপ-বৰহাট অঞ্চল আছিল।
[[File:Stone inscription of Chutia king Muktadharmanarayana.jpg|thumb|চুতীয়া ৰজা মুক্তধৰ্মনাৰায়ণৰ ১৪৪২ চনৰ শিলৰ লিপি]]
* মাজুলী জিলা: বৰ্তমানৰ মাজুলী জিলাখন পূৰ্বতে দিহিং অঞ্চল আছিল। এই মাজুলী জিলাৰ পুব পিনৰ দিহিং নৈৰ মাছক লয় হোৱা বিবাদৰ পৰাই চুতীয়া-আহোমৰ যুদ্ধৰ পাতনি মেলে। ধীৰনাৰায়ণ ৰজাই মাজুলীৰ দিহিং মুখ, চেৰুৱাকতা আৰু চিৰা-আটি অঞ্চলত আহোমৰ লগত যুদ্ধ কৰে। শেষত ১৫২৩ চনত আহোম ৰজা চুহুংমুঙে এই অঞ্চল চুতীয়াৰ পৰা দখল কৰে।
* ডিব্ৰুগড় জিলা: বৰ্তমানৰ ডিব্ৰুগড় জিলাৰ প্ৰায় ভাগ ভূমি সেই সময়ত দিহিং নৈৰ উত্তৰত আছিল। বুৰঞ্জী সমূহৰ পৰা জনা যায় হে দিহিঙৰ আহোম ৰাজ্যৰ সীমাৰ ওচৰতো চুতীয়া লোকৰ বসতি আছিল। আহোমৰ চোম-চিৰিং, খাতোৱাল চেতিয়া, চাংচাই, ইত্যাদি বংশৰ ওপৰি পুৰুষ সকলক চুকাফাই ওচৰৰ চুতীয়া গাঁও মাৰি অনা লোক। আহোম ৰজা চুতুফাকো চাফ্ৰাই নৈৰ ওচৰত চুতীয়া লোক এইখিনিয়ে বধ কৰিছিল। ১৫২৩ চনত চুতীয়া ৰাজ্যৰ ডিব্ৰু অঞ্চলত প্ৰৱেশ কৰি আহোম সেনাই গড় সাজিছিল। চুতীয়া ৰাজ্য দখৰ কৰাৰ পাছত ১৫২৬ চনত দিহিঙীয়া গোহাঁই পদবী সৃষ্টি কৰা হয়। চুতীয়া বিদ্ৰোহৰ ফলত ডিব্ৰুগড়ত নতুন এখন প্ৰদেশ(''মৌঙ-তিফাও'') গঠন কৰি ১৫২৭ত চাওলুং চুলিঙক শাসনকৰ্তা হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়। Thermo luminescence (TL) পদ্ধতিৰে ডিব্ৰুগড়ৰ মৌৰামৰা দৌলৰ ওপৰত কৰা datingৰ অনুসৰি ইটাৰ দৌলটো ১৩-১৪ শতিকাৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ দিনত নিৰ্মিত<ref>Saikia, R.R,"Chronological and Archaeometric Evaluation of Bricks from Archaeological Sites of Upper Assam, Northeast India: Estimation of the Firing Temperature and Civilization History", p.17</ref>। গতিকে এই সকলো তথ্যৰ ভিত্তিত গম পোৱা যায় যে প্ৰায় গোটেই খন ডিব্ৰুগড় জিলাই চুতীয়া ৰাজ্যৰ অধীনত আছিল।
* তিনিচুকীয়া জিল: তিনিচুকীয়া জিলাৰ অধিকাংশ ভূমি চুতীয়া ৰাজ্যৰ অন্তৰ্গত আছিল যদিও পূব দিশৰ এটা অংশ মৰাণ মুখিয়াল আৰু আহোম ৰাজ্যৰ অধীনত আছিল। চুতীয়া ৰাজ্য দিহিং নৈৰ পশ্চিম পাৰে বিস্তৃত আছিল বুলি জনা যায়। সেই সময়ত দিহিং নৈ বৰ্তমানৰ সুতিতকৈ কেই কিলোমিটাৰমান পশ্চিমলৈ বৈ গৈছিল। পেঙেৰী, ডিগবৈ, জয়পুৰ, তিপাম, ইত্যাদি অঞ্চল দিহিঙৰ পূবত আছিল। এই অঞ্চল সমূহ বৃটিছৰ দিনৰ লৈকে হাবি অৰণ্যৰে ভৰি আছিল য'ত মৰাণ লোক সকলে হাবি কাটি ঝুম খেতি কৰিছিল আৰু সময়ে সময়ে আহোম ৰজা সকলক অৰণ্যৰ সামগ্ৰী যোগান ধৰিছিল। তিনিচুকীয়াৰ শদিয়া সেই সময়ত "সধয়াপুৰ" বুলি জনাজাত আছিল আৰু সধয়া বা চুতীয়া ৰাজ্যৰ ৰাজধানী আছিল। আহোম বুৰঞ্জীৰ মতে শদিয়াৰ দক্ষিণৰ অঞ্চলতো চুতীয়া সেনাপতি বুঢ়া বৰুৱা (আহোম ভাষাত "থাওমান") বোলা এজনে শাসন কৰিছিল যিজনে আহোমৰ বিৰুদ্ধে ১৫২৩ চনৰ ডিব্ৰুগড় ৰণত ভাগ লৈছিল। ১৫২৪ত চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতন হয় আৰু তিনিচুকীয়া জিলাৰ সমগ্ৰ ভূমি আহোম ৰাজ্যৰ অধীনলৈ আহে। আহোমৰ শদিয়া খোৱা গোহাঁয়ে (আহোম ভাষাত "থাওমুঙ বʼঙেন") শদিয়া অঞ্চল শাসন কৰিবলৈ লয়। শদিয়াৰ দক্ষিণৰ বৰডোমছা অঞ্চলত আহোমৰ হাটখোৱা গোহাঁই (আহোম ভাষাত "থাওমুঙ বʼক্লাং") বিষয়াই লোণৰ হাটৰ অধিকাৰী হয়।
===অৰুণাচলৰ ভয়াম আৰু পাহাৰীয়া অঞ্চল===
টাই ভাষাৰ "আহোম বুৰঞ্জী" গ্ৰন্থ খনত উল্লেখ থকাৰ মতে পূৰ্বৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ সীমান্তৰ অঞ্চলৰ খামজাং প্ৰদেশৰ নঙাখাম নামৰ নৰা মুখিয়াল এজনে ১৭৭৫ চনত চুতীয়া সকলক লগত লয় হাটখোৱা গোহাঁইৰ বিৰুদ্ধে বিদ্ৰোহ কৰিছিল আৰু পৰাস্ত হৈ দিহিং/নামজিন নৈ পাৰ হৈ পূৰবৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ পাহাৰীয়া অঞ্চলত আশ্ৰয় লৈছিল<ref>Barua, Gopal Chandra, Ahom Buranji, p.331</ref>। বুৰঞ্জীৰ পৰা জনা যায় যে খামজাং প্ৰদেশ পাটকাই পৰ্বতৰ নং-খেও-য়ং(Lake of no return) অঞ্চলত অৱস্থিত আছিল। গতিকে ধৰিব পাৰি যে চুতীয়া ৰাজ্য এসময়ত সেই অঞ্চলৰ লৈকে বিয়পি আছিল।
===নামনি অসমৰ অঞ্চল===
ৰত্ননাৰায়ণ ৰজাই ৰাজ্য বিস্তাৰৰ তথ্য ৰজা দুৰ্লভনাৰায়ণৰ শদিয়া-চেপাখোৱা তামৰ ফলিত(১৫২৮ চনৰ) পোৱা যায়। এই ফলিত উল্লেখ কৰা মতে ৰজা দুৰ্লভনাৰায়ণৰ পিতৃ আছিল ৰজা ধৰ্মনাৰায়ণ আৰু ধৰ্মনাৰায়ণৰ পিতৃ ৰত্ননাৰায়ণে এসময়ত কমতাপুৰৰ লৈকে নিজৰ ৰাজ্য বিস্তাৰ কৰিছিল। ভূমিদানৰ ফলিখনত উল্লেখ আছে<ref>Barua, Swarnalata, Chutia Jatir Buranji, p.587</ref>,
{{Quote|text="একোহভূ্ৎ কমতাপুৰে নৰপতি ভূপাল-ৱাৰাৰ্চ্চিতঃ <br />
কন্দৰ্প-প্ৰতিপক্ষ-লক্ষ-ৱিজয়ী শ্ৰী ৰত্ননাৰায়ণঃ।।"}}
অৰ্থাৎ এজন হৈছিল (একোহভূৎ) কমতাপুৰৰ ৰজা (কমতাপুৰে নৰপতি), যি জন আছিল "ভূপাল সমূহৰদ্বাৰা অৰ্চিত"(ভূপাল-ৱাৰাৰ্চ্চিত) আৰু "কামদেৱৰ(আন এটা নাম কন্দৰ্প) শত্ৰুৰ বিৰুদ্ধে বিজয়ী" (কন্দৰ্প-প্ৰতিপক্ষ-লক্ষ-ৱিজয়ী) শ্ৰী ৰত্ননাৰায়ণ।<ref>ৰত্ননাৰায়ণৰ আন এটা নাম সত্যনাৰায়ণো আছিল। এই কথা ঘিলামৰা অঞ্চলৰ বৰমূৰ্তিয়া বিলৰ তাম্ৰপত্ৰৰ পৰা জানিবলৈ পোৱা যায়। ফলিখনৰ মতে ১৩৯২ খ্ৰীষ্টাব্দত সুৰ-ৰিপু(অসুৰ) বংশৰ সধয়াপুৰৰ ৰজা নন্দিশ্বৰৰ পুত্ৰ সত্যনায়াণে ব্ৰাহ্মণক ২০০ পুৰা(৮০০ বিঘা) মাটি দান কৰিছিল। তেওঁৰ পুত্ৰ(আত্মজ) ধৰ্মনাৰায়ণ ৰজাই ফলিখনৰ নবীকৰণ কৰিছিল। গতিকে ইয়াৰ পৰা বুজিব পাৰি যে ধৰ্মনাৰায়ণ ৰজাৰ পিতৃ ৰত্ননাৰায়ণৰ আন এটা নাম সত্যনাৰায়ণ আছিল। উল্লেখযোগ্য যে ১৫০ বছৰ আগতে গৌৰীনায়াৰণ/ৰত্নধ্বজপালেও নিজৰ পুত্ৰ শিৱনাৰায়ণৰ লগত কমতেশ্বৰ ৰজা সন্ধয়াৰ ৰাজকুমাৰীক বিয়া কৰাই কমতা ৰাজ্যৰ লগত বন্ধুত্ব স্থাপন কৰিছিল। সম্ভৱতঃ এই কমতা ৰাজবংশ নাইকীয়া বা দুৰ্বল হৈ যোৱা ফলতে চুতীয়া ৰজা সত্যনাৰায়ণে কমতা ৰাজ্য নিজৰ অধীনলৈ আনিছিল।</ref>
[[File:Another section of the palace.jpg|thumb|চুতীয়া দুৰ্গ ভীষ্মক নগৰৰ ইটাৰ গড়ৰ এক অংশ]]
==যোগিনী তন্ত্ৰত উল্লেখ==
১৬ শতিকাৰ আগভাগত লিখা যোগিনী তন্ত্ৰত কামৰূপৰ বিভিন্ন অঞ্চল আৰু ৰাজকীয় শক্তিসমূহৰ বৰ্ণনা কৰা হৈছে। ইয়াত “সৌমাৰ”, “কূবাচ”, “যৱন” আৰু “প্লৱ” নাম উল্লেখ আছে—
{{quote|পূৰ্বভাগে চ সৌমাৰঃ কূবাচ পশ্চিমেতথা ।<br>দক্ষিণে যৱনসদ্ উত্তৰে প্লৱ এব চ ॥<br><br>এবমেব মহাদেৱি তে সৰ্বে কামৰূপকাঃ ।<br>
এবং তে কথিতং দেবি সৌমাৰচৰিতং হি তৎ ॥}}
অৰ্থাৎ পূৰ্বে সৌমাৰ, পশ্চিমে কূবাচ, দক্ষিণে যৱন আৰু উত্তৰে প্লৱ — এইসকল কামৰূপ অঞ্চলৰ অন্তৰ্গত বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। গ্ৰন্থখনৰ পাচৰ অংশ সমূহত "কুবাচ"ক [[কোচ ৰাজ্য|কোচ]], "সৌমাৰ"ক [[আহোম ৰাজ্য|আহোম]] আৰু "যৱন"ক [[বংগ চুলতানী|মুছলমান]]/[[মোগল সাম্ৰাজ্য|মোগল]] বুলি চিনাক্ত কৰা হৈছে। এই অনুসৰি ইতিহাসবিদ সকলে “প্লৱ/প্লব” শব্দটোৱে সেই সময়ৰ উত্তৰ ভাগত ৰাজত্ব কৰি থকা পাল বংশীয় চুতীয়া ৰাজ্যক বুজাবলৈ ব্যৱহাৰ কৰিছে বুলি মত প্ৰকাশ কৰিছে।
==ইতিহাস==
===ৰাজ্য প্ৰতিষ্ঠা===
চুতীয়া ৰাজ্যৰ প্ৰতিষ্ঠা আৰু পতনৰ কথা কেইবাখনো বুৰঞ্জীত পোৱা যায় যেনে দেওধাই অসম বুৰঞ্জী, অসম বুৰঞ্জী (SM), ইত্যাদি। সকলো বুৰঞ্জীৰ তথ্য সসূহ প্ৰায় একেই। বৃটিছ বিষয়া ''ET Dalton'' আৰু ''W.B.Brown''ৰ অনুসৰি একেবোৰ আখ্যান কিম্বদন্তি ৰূপত [[মিচিং জনগোষ্ঠী|মিচিং]] আৰু [[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]] লোকৰ মাজতো প্ৰচলিত আছিল।<ref>{{cite book
|last=Brown
|first=W.B.
|title=An Outline Grammar Of The Deori Chutiya Language
|publisher= Assam Secretariat Printing Office
|location=Shillong
|year=1895
|pages=75, 84
|quote="..as it agrees in all particulars with the traditions,I have elsewhere met with, it may merely be a compilation from them..These traditions are preserved among the Miris, the Deoris, who were the Chutiya priests (and amongst whom alone remnants of the ancient language and customs of the race are still preserved), and by some few of the Chutiyas who now call themselves Hindu Chutiyas... I have heard from them(Deoris) the story of how the Chutiya princess Sadhuni was won by the young archer (Niti Pal)... Probably enquiry would show that the other incidents of the chronicle are preserved as traditions among the Deoris in a similar modified form.
}}</ref> দেউধাই বুৰঞ্জীত উল্লেখ কৰা মতে আনুমানিক ১১৮৭ চনত চুতীয়া সকলে বিভিন্ন সৰু সৰু ৰাজ্য(বা বৃহৎ গাঁও) গঠন কৰি বাস কৰি আছিল।<ref>Bhuyan, S.K., Deodhai Buranji, p.193</ref> তাৰ ভিতৰতে স্বৰ্ণগিৰি নামৰ ৰাজ্য খনত বীৰপাল নামৰ এজন লোক ৰজা হৈ আছিল। বীৰপালৰ ৰাজ্যত ৬০ টা যৌথ পৰিয়ালৰ লোকে বাস কৰিছিল, অৰ্থাৎ প্ৰায় ৬০০০ লোক।<ref>Dutta, Sristidhar, "The Mataks and their kingdom", p.45. "Morans, Borahis, Kacharis and Chutias were the main tribes in the Matak community. As all of them were Bodos in origin, they had a common living pattern too. They lived in joint families. The number of members in a joint family sometimes exceeded one hundred."</ref> ইয়াৰ পিছত চুবুৰীয়া চুতীয়া লোকসলক পৰাস্ত কৰি তেওঁ 'গয়াপাল' নাম লৈছিল। শদিয়াক তেওঁ চুতীয়া ৰাজ্যৰ ৰাজধানী পাতিছিল। তেওঁক খুন্ত ৰজা বুলিও জনা গৈছিল।<ref>Bhuyan, S.K., Deodhai Buranji, p.202</ref>
ত্ৰয়োবিংশ শতিকাৰ আগভাগত [[আহোম]]সকলে অসমত তেওঁলোকৰ ৰাজ্য স্থাপন কৰিবৰ সময়ত উজনি অসমত চুতীয়াসকলেই আটাইতকৈ শক্তিশালী আছিল। চুতীয়া সকলৰ মাজত বুৰঞ্জী লিখাৰ প্ৰথা নথকাৰ বাবে তেওঁলোকৰ আটাইবোৰ ৰজাৰ নাম জনা নাযায়। দেওধাই অসম বুৰঞ্জীৰ মতে বাৰ শতিকাৰ মাজভাগৰ পৰা ষোল্ল শতিকাৰ আগভাগলৈকে মুঠ দহজন চুতীয়া ৰজাই ৰাজত্ব কৰিছিল। নোই ইলিয়াছ চাহাবৰ "হিষ্ট্ৰী অৱ দা শ্বান্ছ" গ্ৰন্থৰ মতে আহোম ৰাজ্যৰ প্ৰতিষ্ঠাপক [[চুকাফা]]ৰ সমসাময়িক চুতীয়া ৰজা কোছীৰ আগতে তেওঁৰ বংশৰ চৌত্ৰিশজন ৰজাই ৰাজত্ব কৰিছিল। তালৈ চাই কোনো কোনো পণ্ডিতে চুতীয়াসকলে খ্ৰীষ্টীয় সপ্তম শতিকামানতে ৰাজ্য স্থাপন কৰিছিল বুলি অনুমান কৰে।<ref name="বুৰঞ্জী">{{cite book | title=মাধ্যমিক অসম বুৰঞ্জী | author=ড: স্বৰ্ণলতা বৰা | pages=১৮৪-১৯০ | isbn=81-85905-11-8}}</ref>
===ৰাজ্য বিস্তাৰ===
বীৰপালৰ পুত্ৰ আছিল ৰত্নধ্বজপাল বা গৌৰীনাৰায়ণ। তেওঁ নিজৰ বাহু বলেৰে উজনি অসমৰ সকলো চুতীয়া ৰাজ্য (যেনে ৰঙ্গালগিৰি, স্বেতাগিৰি, চন্দ্ৰগিৰি, ধৱলগিৰি, নীলগিৰি, ইত্যাদি) একত্ৰিত কৰি বৃহৎ চুতীয়া ৰাজ্য গঠন কৰিছিল<ref>Bhuyan, S.K., Deodhai Buranji, p.194</ref>। সেই সময়ত প্ৰায়বোৰ ৰাজ্যৰ ৰাজধানী পাহাৰীয়া বা পাহাৰৰ দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলত পতা হৈছিল। উদাহৰণস্বৰূপে আহোমৰ চৰাইদেউ পৰ্বত, কছাৰীৰ ডিমাপুৰ/মাইবাং, কোচৰ চিকণা পৰ্বত, ইত্যাদি। পাছলৈ চুতীয়া ৰাজ্যৰ নগৰ যেনে চন্দনগিৰি(আজিৰ দিনৰ ৰুক্মিণীনগৰ), ভীষ্মকনগৰ, ইটানগৰ, ইত্যাদি সকলো পাহাৰৰ দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলতে নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। ইয়াৰ ওপৰিও জনা যায় যে আগৰ দিনত উত্তৰ পূৰ্বাঞ্চলৰ বহুতো জনগোষ্ঠীৰ লোকে পাহাৰৰ দাতিকাষৰীয়া বা ওখ অঞ্চলত স্থায়ী ভাৱে থাকি ভৈয়ামত খেতি কৰিছিল।<ref>উত্তৰ পূৰ্বাঞ্চলৰ বহুতো জনগোষ্ঠীৰ লোকে খেতিৰ অনুসৰি ভৈয়াম আৰু পাহাৰ দুয়ো অঞ্চলতে জীৱন নিৰ্বাহ কৰিছিল। প্ৰায়বোৰ লোকে তেতিয়াৰ দিনত আহু আৰু বাও ধানৰ খেতি কৰিছিল। শালি কৰিলেও বেছি পৰিমাণে কৰা নাছিল। বছৰৰ আৰম্ভণিতে আহু ধানৰ খেতি কৰি চপাই মেলি, বাও বা শালি খেতি কৰি বাৰিষাৰ বানৰ পৰা ৰোধ পাবলৈ বা বাৰিষাৰ বেমাৰ আজাৰ নহ'বলৈ পাহাৰৰ দাতিৰ স্থায়ী অঞ্চল বোৰলৈ ঘূৰি গৈছিল। বৰাহী সকলে সেইবাবেই হয়টো চুকাফাক চৰাইদেউ পৰ্বতত থাকিবলৈ উপদেশ দিছিল। কালিকা পুৰাণৰ মতে দিক্কৰবাসিনী পীঠও বছৰৰ কেইবামাহ ধৰি পানীৰ তলত ডুব গৈছিল। কিছু লোকে হয়টো সেই সময়ত ভৈয়ামত স্থায়ী ৰুপে থাকি খেতি কৰিছিল আৰু সময়ত পাছলৈ বাকী লোকেও ভৈয়ামত স্থায়ী গাঁৱ পাতি থাকিবলৈ লৈছিল। বৰাহী চুতীয়া সকলৰ দুই শ্ৰেণী: চাং আৰু বাম বৰাহী হয়টো ইয়াৰে চিন। চুতীয়া ৰজা সকলে ব্ৰাহ্মণক ভূমিদানো সম্ভৱতঃ এই কাৰণতে কৰিছিল যাতে চুতীয়া লোক সকলে ভৈয়ামত হিন্দু ধৰ্মত দিক্ষিত হৈ স্থায়ীভাৱে থাকিবলৈ লয়। পাছলৈ চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতনৰ ফলত পাহাৰীয়া অঞ্চলত বসতি নোহোৱাৰ বাবে বা সুৰক্ষাৰ ব্যৱস্থা/দূৰ্গ নোহোৱাৰ বাবে সেইবোৰ অঞ্চল পাহাৰীয়া জনজাতি সকলৰ হাতলৈ যায়। সেই কাৰণতে আহোম ৰাজ্যৰ দিনত পাহাৰীয়া জনজাতি বোৰে সঘনে ভৈয়ামৰ গাঁৱ লুণ্ঠন কৰিবলৈ ধৰে আৰু ইয়াৰ প্ৰতিৰোধৰ বাবে আহোম সকলে পছা প্ৰথা আৰম্ভ কৰে।</ref> গতিকে এই সকলো কথাৰ পৰা জনা যায় যে পাহাৰীয়া দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলত থাকি ভৈয়ামত খেতি কৰা চুতীয়া সকলে মধ্যযুগৰ চুতীয়া ৰাজ্য প্ৰতিষ্ঠাৰ পাছৰে পৰা ক্ৰমান্বয়ে সুসংগঠিত ভাৱে ভৈয়ামতো স্থায়ী ভাৱে থাকিবলৈ লয়।
দেউধাই বুৰঞ্জীত উল্লেখ কৰা "চুতীয়াৰ কথা"ৰ দ্বিতীয় আখ্যানৰ<ref>Bhuyan, S.K., Deodhai Buranji, p.201-202</ref> মতে বীৰপালে কিৰাতনী দেৱীৰ আশীৰ্বাদত দুটা সোণৰ মেকুৰী আৰু দণ্ড-খাট লাভ কৰি চোট-হিন্দুৱান খুন্তৱান(চুতীয়া ৰাজ্যৰ) ৰজা হৈছিল আৰু শদিয়াত আছিল ("পৰদিনা চৰুৰ ঢাকন গুচাই চালে, সোণৰ বিড়ালী দুটী পালে, দণ্ড-খাট পালে। সেইদিন ধৰি সকলৰে সোধ-পোছ দিন দিন ধৰি পালে। ছোট হিন্দুৱানৰ খুন্তৱানৰ ৰজা হ'ল। শদিয়াত সিটো ৰজা অবাক ৰূপে থাকে।")। ইয়াৰ পৰা বুজিব পাৰি যে বীৰপালৰ বসতি(স্বৰ্ণগিৰি চুতীয়া ৰাজ্য) শদিয়া অঞ্চলতে আছিল। দেউধাই বুৰঞ্জীত উল্লেখ কৰা চন্দ্ৰগিৰি নামৰ চুতীয়া ৰাজ্য খনো বৰ্তমান শদিয়াতে অৱস্থিত আছিল। এইখন পাছলৈ স্বৰ্ণগিৰিৰ চুতীয়া ৰজা ৰত্নধ্বজপালে নিজৰ অধীনলৈ আনি বৃহৎ চুতীয়া ৰাজ্য গঠন কৰিছিল। চন্দ্ৰগিৰি অঞ্চলতে নীতিপালে আহোম ৰজাৰ লগত যুদ্ধ কৰিছিল, যাৰ বাবে তেওঁক "চন্দ্ৰ নাৰায়ণ" বুলিও কোৱা হৈছিল<ref>Bhuyan, S.K., Deodhai Buranji, p.200</ref>। গোপাল চন্দ্ৰ বৰুৱাৰ টাই ভাষাৰ বুৰঞ্জীত এই অঞ্চলটোক "দৈ-চন্দন"(টাই ভাষাত দৈ=পাহাৰ) কোৱা হৈছে। ৰানী সাধনীয়ে এই অঞ্চলতে প্ৰাণ ত্যোগ কৰিছিল। ৰত্নধ্বজপালে বস কৰা ৰাজ্য স্বেতাগিৰি সম্ভৱত বৰ্তমান লখিমপুৰ জিলাত আছিল কাৰণ এই ৰাজ্য দখল কৰা পাছতে তেওঁ বৰ্তমান মাজুলীত নিজৰ ৰাজধানী হিচাপে "ৰতনপুৰ" নামৰ এখন নগৰ গঠন কৰিছিল<ref>Bhuyan, S.K., Deodhai Buranji, p.193</ref> । "ঢোল বাই ক'ত? ৰতনপুৰত। খোল বাই ক'ত? ৰতনপুৰত", এই বিখ্যাত পুৰণি গীতটো চুতীয়া ৰাজধানী ৰতনপুৰক লৈয়ে সৃষ্টি কৰা হৈছিল। এই ৰতনপুৰতে পাছলৈ নৱ-বৈষ্ণৱ ধৰ্মৰ সত্ৰ এখনো স্থাপন কৰা হৈছিল। পৰবৰ্তী কালত ৰত্নধ্বজপালে নিজৰ ৰাজধানী শদিয়াত স্থায়ী ৰূপে গঠন কৰিছিল<ref>Bhuyan, S.K., Deodhai Buranji, p.193</ref>।
আহোম সকলৰ বুৰঞ্জীত উল্লেখ থকাৰ মতে চুকাফা ৰাজকুমাৰ মাও-লুং দেশত থাকোতে অসমত পাছখন ৰাজ্য আছিল: চুতীয়া, কমতেশ্বৰ, কছাৰী, বৰাহী আৰু মৰাণ। চুকাফাই চৰাইদেউত ৰাজধানী পতাৰ আগতে বাটত বহুতো চুতীয়াক লগ পাইছিল<ref>Bhuyan, S.K., Satsari Buranji, p.4</ref>। যিহেতু চুকাফাই চৰাইদেউত নগৰ গঢ়া আগতে নামৰুপ, তিপাম, অভয়পুৰ, হাবুং, শিমলুগুৰি আৰু চনটক বাস কৰি আহিছিল। গতিকে এইবোৰ অঞ্চলৰে কিছুমান জেগাত চুতীয়া সকলৰ বসতি আছিল বুলি ধৰিব পৰা যায়। বহুতো চুতীয়া পৰিয়াল (যেনে চোম-চিৰিং, চাংচাই, খাতুৱাল চেতিয়া, ইত্যাদি) চুকাফাৰ দিনতে আহোম জাতিত অন্তৰ্ভুক্ত হৈ বিলীন হৈ গৈছিল<ref>Goswami, Hemchandra, Purani Asam Buranji, p. 23, 25</ref>। এই সকলো তথ্যৰ পৰা ধৰিব পাৰি যে ১২-১৩ শতিকাত চুতীয়া ৰাজ্য সেই সময়ত লখিমপুৰ, ডিব্ৰুগড় অঞ্চলৰ পৰা শদিয়া আৰু অৰুণাচলৰ সীমান্ত অঞ্চলৰ লৈকে বিয়পি আছিল।
===চুতীয়া ৰজাৰ কমতাপুৰ বিজয়===
১৩-১৪ শতিকাত গৌড়ৰ মুচলমান ৰজাসকলে কেইবা বাৰো কমতা ৰাজ্য আক্ৰমণ কৰিছিল, যাৰ ফলত ৰাজ্যখন দুৰ্বল হৈ পৰিছিল। ১৪ শতিকাৰ অন্তিমটো দশকত ঘিয়াছুদ্দিন আজম শ্বাহে কামৰূপ-কমতা অঞ্চল আক্ৰমণ কৰে। তেওঁৰ ৰাজত্বকালৰ কামৰুপ অঞ্চললৈ পূৰ্বমুখী সামৰিক অভিযানৰ প্ৰমাণ পোৱা বʼকুৰ এখন শিলালিপিত পোৱা যায়<ref>Owahedur Zaman, "Study on the Persian Inscriptions discovered in Assam,p.5, "This stone slab inscription is from the time of Ghiyasuddin Azam Shah (ruled from 1389 A.D. to 1410 A.D). It was discovered in Boko of Kamrup district which was issued by Sultan Ghiyasuddin Azam Shah in 1389 A.D. It seems that he extended his sovereignty through Guwahati upto Boko area."</ref>। এই আক্ফৰমণৰ ফলত পশ্চিম অসমত ৰাজনৈতিক অস্থিৰতা সৃষ্টি হৈছিল।
সেইসময়তে পূব দিশত চুতীয়া ৰাজ্যখন শক্তিশালী হৈ উঠিছিল। ফল স্বৰূপত চুতীয়া ৰাজশক্তিয়ে পশ্চিম পিনে পাতনি মেলে। চুতীয়া ৰজা দুৰ্লভনাৰায়ণৰ ১৪২৮ চনৰ সত্যনাৰায়ণৰ (আন এটা নাম ৰত্ননাৰায়ণ) তাম্ৰলিপিত উল্লেখ আছে যে তেওঁৰ ককাক সত্যনাৰায়ণে (আন এটা নাম ৰত্ননাৰায়ণ<ref>ৰত্ননাৰায়ণৰ আন এটা নাম সত্যনাৰায়ণো আছিল। এই কথা ঘিলামৰা অঞ্চলৰ বৰমূৰ্তিয়া বিলৰ তাম্ৰপত্ৰৰ পৰা জানিবলৈ পোৱা যায়। ফলিখনৰ মতে ১৩৯২ খ্ৰীষ্টাব্দত সুৰ-ৰিপু(অসুৰ) বংশৰ সধয়াপুৰৰ ৰজা নন্দিশ্বৰৰ পুত্ৰ সত্যনায়াণে ব্ৰাহ্মণক ২০০ পুৰা(৮০০ বিঘা) মাটি দান কৰিছিল। তেওঁৰ পুত্ৰ(আত্মজ) ধৰ্মনাৰায়ণ ৰজাই ফলিখনৰ নবীকৰণ কৰিছিল। গতিকে ইয়াৰ পৰা বুজিব পাৰি যে ধৰ্মনাৰায়ণ ৰজাৰ পিতৃ ৰত্ননাৰায়ণৰ আন এটা নাম সত্যনাৰায়ণ আছিল।</ref>) সেই একে সময়ছোৱাতে (১৩৯০-১৪০০) “কমৰুপৰ শত্রু”ক পৰাস্ত কৰি কমতাপুৰত নিজৰ শাসন প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। ভূমিদানৰ ফলিখনত উল্লেখ আছে,
{{blockquote|"একোহভূ্ৎ কমতাপুৰে নৰপতি ভূপাল-ৱাৰাৰ্চ্চিতঃ</br>
কন্দৰ্প-প্ৰতিপক্ষ-লক্ষ-ৱিজয়ী শ্ৰী ৰত্ননাৰায়ণঃ।।"</br>}}
অৰ্থাৎ এজন হৈছিল (একোহভূৎ) কমতাপুৰৰ ৰজা (কমতাপুৰে নৰপতি), যি জন আছিল "ভূপাল সমূহৰদ্বাৰা অৰ্চিত"(ভূপাল-ৱাৰাৰ্চ্চিত) আৰু "কামদেৱৰ(আন এটা নাম কন্দৰ্প) শত্ৰুৰ বিৰুদ্ধে বিজয়ী" (কন্দৰ্প-প্ৰতিপক্ষ-লক্ষ-ৱিজয়ী) শ্ৰী ৰত্ননাৰায়ণ। যদিও এই “শত্রু”ৰ স্পষ্ট পৰিচয় উল্লেখ কৰা হোৱা নাই, তথাপিও ইতিহাসবিদসকলে সাধাৰণতে ধাৰণা কৰে যে ই গৌড়ৰ মুচলমান সেনাবাহিনী অথবা কমৰুপৰ সিংহাসনৰ বাবে প্ৰতিদ্বন্দ্বিতা কৰা কোনো স্থানীয় ৰাজনৈতিক শক্তি হ’ব পাৰে, যাক চুতীয়া ৰজাই পৰাস্ত কৰিছিল। একেখন ফলিৰ তৃতীয় আৰু চতুৰ্থ শাৰীত ৰত্ননাৰায়ণৰ পুত্ৰ ধৰ্মনাৰায়ণ আৰু তেখেতৰ পুত্ৰ দুৰ্লভ নাৰায়ণৰ বিষয়ে উল্লেখ কৰা হৈছে। পাছৰ অংশত উল্লেখ কৰা মতে ১৪২৮ খৃষ্টাব্দত (১৩৫০ শক) ৰজা দুৰ্লভনাৰায়ণৰ আদেশত হাবুঙাধিপতি শ্ৰী বৃহৎ পাত্ৰয়ে ব্ৰাক্ষণক ৪০০ পুৰা(১৬০০ বিঘা) মাটি দান কৰিছিল।
এইদৰে গৌড়ৰ সামৰিক চাপ আৰু কমৰুপ-কমতা অঞ্চলত সৃষ্টি হোৱা অস্থিৰতাৰ সুযোগ লৈ চুতীয়া শক্তিয়ে পশ্চিমলৈ বিস্তাৰ কৰি কমতাপুৰত নিজৰ আধিপত্য প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল বুলি বুজা যায়।<ref>"The eastern region, whether it is called Sadhaya or Svadhaya as in the plates or Sadhiya or Sadiya as in Assamese chronicles and the western region of Kamatapura seems to be politically connected and the same Satyanarayana/Ratnanarayana might have held sway over both regions"{{harvcol|Neog|1977|p=818}}</ref> ৰত্ননাৰায়ণ ৰজাই আনুমানিক ১৩০০ শতিকাৰ শেষৰ ভাগত কমতা ৰাজ্য দখল কৰি পুণৰ পুৰ্বৰ কামৰূপ ৰাজ্য গঠন কৰিবলৈ প্ৰয়াস কৰিছিল।
====দুৰ্লভনাৰায়ণৰ পৰিচয় আৰু বিতৰ্ক====
ঐতিহাসিক তথ্যৰ অনুসৰি কমতা ৰাজ্যৰ "দুৰ্লভনাৰায়ণ" নামৰ এজন ৰজাই অসমীয়া কবি [[হেম সৰস্বতী]], [[হৰিবৰ বিপ্ৰ]], আদি বহু লেখকক পৃষ্ঠপোষকতা আগবঢ়াইছিল।<ref>হেম সৰস্বতীয়ে তেওঁৰ প্ৰহ্লাদ চৰিত গ্ৰন্থত দুৰ্লভনাৰায়ণৰ প্ৰশংসা কৰি লিখিছে—“কামতামণ্ডল দুৰ্লভ নাৰায়ণ নৃপবৰ অনুপাম”। এই শাৰীকেইটাৰ পৰা দুৰ্লভনাৰায়ণক কমতা মণ্ডলৰ অধিপতি আৰু সাহিত্য-সংস্কৃতিৰ পৃষ্ঠপোষক ৰজা হিচাপে বুজা যায়।</ref> গুৰু চৰিতৰ বৰ্ণনা অনুসৰি কমতা-কামৰূপৰ ৰজা দুৰ্লভনাৰায়ণে কানৌজৰ পৰা অহা বহু ব্ৰাহ্মণ আৰু কায়স্থ ভুঞা পৰিয়ালক নিজৰ ৰাজ্যত আশ্ৰয় দি পূৰ্বাঞ্চলত বসতি স্থাপনৰ ব্যৱস্থা কৰিছিল। [[শঙ্কৰদেৱ|শ্ৰীমন্ত শঙ্কৰদেৱৰ]] পূৰ্বপুৰুষ সকলও এই স্থানান্তৰিত পৰিয়ালসমূহৰ মাজৰে এটা পৰিয়াল আছিল। এই পৰিয়ালসমূহক প্ৰথমতে উত্তৰ গুৱাহাটীৰ ওচয়ৰ লেঙামাগুৰি আৰু পাছলৈ নগাঁৱৰ তেম্বুৱানী-বান্ধা(ঢেমনী) অঞ্চলত বসতি দিয়া হৈছিল বুলি গুৰু চৰিতত উল্লেখ আছে।<ref>Baniprasanna Misra, ''Srimanta Sankara and His Times: Some Further Historical Probings'', Centre for Assamese Studies, Tezpur University, 2016, pp. 27–29.</ref>
ইতিহাসবিদ মহেশ্বৰ নেওগে পৰৱৰ্তী কালৰ চৰিত-পুথি আৰু বৈষ্ণৱ পৰম্পৰাৰ ভিত্তিত শঙ্কৰদেৱৰ জন্ম-চন ১৪৪৯ খ্ৰীষ্টাব্দ বুলি গ্ৰহণ কৰিছিল আৰু এই অনুসৰি দুৰ্লভনাৰায়ণৰ ৰাজত্ব কাল ১৪ শতিকাৰ মধ্যভাগ বুলি অনুমান কৰিছিল। কিন্তু ২০১৬ চনত লিখা গৱেষণামূলক প্ৰবন্ধত ইতিহাসবিদ বাণীপ্ৰশন্ন মীশ্ৰই উপলব্ধ তথ্যসমূহ পুনৰ বিশ্লেষণ কৰি এই গণনাক নাকচ কৰে আৰু শঙ্কৰদেৱৰ জন্ম সম্ভৱতঃ খ্ৰীষ্টীয় ১৪৭৯–১৪৮৪ চনৰ ভিতৰত হৈছিল বুলি মত প্ৰকাশ কৰিছে।<ref>Baniprasanna Misra, ''Srimanta Sankara and His Times: Some Further Historical Probings'', Centre for Assamese Studies, Tezpur University, 2016, pp. 19-20.</ref> সেই অনুসৰি তেওঁ দুৰ্লভনাৰায়ণৰ শাসনকালো পুনৰ নিৰ্ধাৰণ কৰি চতুৰ্দশ শতিকাৰ শেষ ভাগৰ পৰা পঞ্চদশ শতিকাৰ প্ৰথম ভাগৰ মাজত হোৱাৰ সম্ভাৱনা প্ৰকাশ কৰিছে।<ref>Baniprasanna Misra, ''Srimanta Sankara and His Times: Some Further Historical Probings'', Centre for Assamese Studies, Tezpur University, 2016, pp.23</ref>
হেম সৰস্বতীয়ে দুৰ্লভনাৰায়ণক ‘‘কমতামণ্ডল’’ৰ ৰজা বুলি উল্লেখ কৰিছে।<ref>''প্ৰহ্লাদ চৰিত্ৰ''' উল্লেখ কৰিছে- "কমতামণ্ডল দুলৰ্ভনাৰায়ণ নৃপবৰ অনুপম৷ তাহান ৰাজ্যত ৰুদ্ৰসৰস্বতী দেৱযানী কন্যা নাম৷৷ তাহান তনয় হেমসৰস্বতী ধ্ৰুৱৰ অনুজ ভাই৷"</ref><ref name="sarma">{{cite book | title=অসমীয়া সাহিত্যৰ সমীক্ষাত্মক ইতিবৃত্ত | publisher=প্ৰতিমা দেৱী | author=ড: [[সত্যেন্দ্ৰনাথ শৰ্মা]] | authorlink=| year=১৯৯৬ | location=গুৱাহাটী | pages=৫৩-৫৪}}</ref> প্ৰাচীন কামৰূপৰ তাম্ৰশাসন আৰু সংস্কৃত ৰাজনৈতিক পৰিভাষাত ‘‘মণ্ডল’’ শব্দটো এক আঞ্চলিক বা ৰাজনৈতিক পৰিসৰ বুজাবলৈহে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। আনহাতে, চুতীয়া তামৰ ফলিত দুৰ্লভনাৰায়ণৰে ‘‘সাধয়াপতি’’ বা সদিয়াৰ ৰজা বুলি পৰিচয় দিয়া দেখা নাযায়; তাৰ বিপৰীতে তেওঁৰ পূৰ্বপুৰুষ ৰত্ননাৰায়ণ ‘‘কমতাপুৰ’’ৰ ৰজা হৈছিল বুলিহে উল্লেখ কৰিছে।
দুৰ্লভনাৰায়ণে পৃষ্ঠাপোষকতা আগ বঢ়োৱা আন এজন কবি হৈছে "হৰিবৰ বিপ্ৰ"। ইতিহাসবিদ মহেশ্বৰ নেওগে এইজন কবিকে ৰামানন্দ দ্বিজৰ "শ্ৰী শ্ৰী বংশী গোপালদেৱ চৰিত"ত উল্লেখ কৰা বংশীগোপালদেৱৰ ককাক হৰিবৰ বিপ্ৰ বুলি চিনাক্ত কৰিছে।<ref name="ভৰালী">{{cite book | title=এহেজাৰ বছৰৰ এশগৰাকী অসমীয়া | publisher=চিত্ৰলেখা পাব্লিকেশ্বন্ছ | author=ভৰালী, হেমন্ত কুমাৰ | year=২০০১ | location=গুৱাহাটী | pages=২৯৮-২৯৯}}</ref> ৰচনাখনত হৰিবৰ বিপ্ৰক ''"কুণ্ডিল গোষ্ঠীত জাত পুৰুষ সুন্দৰ / ব্যাঘ্ৰপিণ্ডা গ্ৰামেশ্বৰ মুখ্য পণ্ডিতৰ"'' বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে, অৰ্থাৎ তেওঁক কুণ্ডিল বা চুতীয়া ৰাজধানী [[শদিয়া]] অঞ্চলৰ লোক আৰু ব্যাঘ্ৰপিণ্ডা গাঁৱৰ গ্ৰামেশ্বৰ বুলি কোৱা হৈছে।<ref>{{cite book |title=Harivara Vipra’s Babrubahnar Yuddha and Tamradhwajar Yuddha |editor=Birinchi Kumar Barua; Maheswar Neog |publisher=Gauhati University |year=1960 |page=}}</ref> মহেশ্বৰ নেওগৰ মতে হৰিবৰ বিপ্ৰৰ ৰচনাত ‘‘চেতিয়া’’ শব্দৰ উল্লেখো পোৱা যায়। এই শব্দ কিছু ইতিহাসবিদে আহোম যুগৰ পৰৱৰ্তী সংস্কৰণত যোগ হোৱা বুলি ক'ব খোজে।<ref>{{cite book |last=Kakati |first=Banikanta |title=Aspects of Early Assamese Literature |publisher=Gauhati University |year=1953 |page=34}}</ref> কিন্তু বুৰঞ্জী সমূহৰ পৰা দেখা যে এই ''চেতিয়া'' পদবী চুতীয়া ৰাজ্যতো আছিল<ref>Bhuyan, S.K, "Deodhai Buranji, p.16</ref> আৰু চুহুংমুঙে চুতীয়া ৰাজ্য দখল কৰাৰ পাছৰ পৰাহে আহোম ৰাজ্যত প্ৰচলিত হৈছিল।<ref>S.K, "Satsari Buranji, p.16</ref>
"কবিৰত্ন সৰস্বতী"ৰ ৰচনাৰ পৰা জনা যায় যে তেওঁক দুৰ্লভনাৰায়ণৰ পুত্ৰ ইন্দ্ৰনাৰায়ণয়ে পৃষ্ঠা পোষকতা আগ বঢ়াইছিল। ইতিহাসবিদ বাণীপ্ৰশন্ন মীশ্ৰৰ মতে মাধৱদেৱৰ ভনীয়েক উৰ্বশীয়ে দহ বছৰ বয়সত (১৫২৬ শতিকাত)<ref>{{cite book
|last=Misra
|first=Baniprasanna
|title=Deprovincialising Srimanta Sankaradeva
|publisher=Centre for Assamese Studies, Tezpur University
|year=2015
|pages=24–25
}}</ref> এই কবিজনৰ বংশৰ ৰামদাস আতাক বিয়া কৰাইছিল। ৰামদাস ৰত্ন সৰস্বতীৰ পাছৰ ষষ্ঠ প্ৰজন্মৰ পুৰুষ আছিল।<ref>{{cite book |last=Kakati |first=Banikanta |title=Aspects of Early Assamese Literature |publisher=Gauhati University |year=1953 |page=44}}</ref> সেই অনুসৰি ইন্দ্ৰনাৰায়ণৰ শাসনকালও পঞ্চদশ শতিকাৰ প্ৰথমাৰ্ধৰ মাজভাগত (প্ৰায় ১৪২০–১৪৪০ খ্ৰীষ্টাব্দ) আছিল বুলি অনুমান কৰিব পাৰি।
এই সকলো তথ্যসমূহৰ ভিত্তিত কিছু গৱেষকে কমতা, কামৰূপ আৰু শদিয়া একেই ৰাজ শক্তিয়ে পৰিচালিত কৰিছিল বুলি ক'ব খোজে।<ref>"The eastern region, whether it is called Sadhaya or Svadhaya as in the plates or Sadhiya or Sadiya as in Assamese chronicles and the western region of Kamatapura seems to be politically connected and the same Satyanarayana/Ratnanarayana might have held sway over both regions"{{harvcol|Neog|1977|p=818}}</ref> তথাপিটো কমতাপুৰৰ এই দুৰ্লভনাৰায়ণ আৰু চুতীয়া বংশৰ দুৰ্লভনাৰায়ণ একে ব্যক্তি আছিল নে নাই, সেই বিষয়ে ইতিহাসবিদ সকলৰ মাজত বৰ্তমানেও একমত পোৱা নাযায়।
===ঘাৰমৰা সত্ৰ স্থাপন===
===চীনৰ লগত সম্পৰ্ক===
===চুতীয়া-আহোম যুদ্ধ===
১৫১২ চনত চুতীয়াৰ হাবুঙৰ প্ৰদেশৰ পানবাৰী অঞ্চলত চুহুংমুঙে প্ৰৱেশ কৰে আৰু আগতে বামুণীয়া কোঁৱৰক তূলি লোৱা বামুণ পৰিয়ালটোক নিজৰ লগত লয়। বামুণ জনক সোণৰ লগুণ উপহাৰ দি হাতী-ঘাহী অধিকাৰী পাতি নিজৰ লগত লয়। পানবাৰীত থকাৰ সময়ত আহোম ৰজাই সেনা বাহিনীৰ কিছুমানক দিহিং নৈত মাছ ধৰিবলৈ পঠিয়াই। দিহিঙত ডাঙৰ বৰালী ধৰিবলৈ লওঁতে চুতীয়াই আহোম সেনাক দেখে। দিহিং নৈ চুতীয়া আৰু আহোম ৰাজ্যৰ সীমা আছিল, উত্তৰত চুতীয়া ৰাজ্য আৰু দক্ষিণত আহোম ৰাজ্য। চুতীয়াৰ পানীত মাছ ধৰিছে বুলি গম পাই মাণিক চন্দ্ৰ বৰুৱাই (সম্ভৱতঃ এইজন দিহিং উপত্যকাৰ শাসনকৰ্তা আছিল) মানু্হ পঠিয়াই। কিন্তু আহোম সকলে মাছৰ লগতে চুতীয়া মানু্হকো ধৰি নিয়ে। এই কথা মাণিক চন্দ্ৰ বৰুৱাই ধীৰনাৰায়ণ ৰজাৰ জোৱাঁই নিতাইক জনাই। নীতিপালৰ পৰা ধীৰনাৰায়ণে খবৰ পাই যে আহোম সেনাই দিহিঙৰ সীমা নামানি উত্তৰ পাৰৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ হাবুঙ অঞ্চলত প্ৰৱেশ কৰিছে।<ref>Assam Buranji (SM), p. 9</ref>
* দিখৌ-মুখৰ ৰণ
ধীৰনাৰায়ণ ৰজাই এই কথা গম পাই যুদ্ধ কৰিবলৈ মন কৰে আৰু ১৫১৩ চনত লুইতে দি আহি দিখৌমুখত কোঠ পাতে। সেই সময়ত দিখৌ মুখ আজিৰ দিনৰ কাজিৰঙা ওচৰত আছিল। চুতীয়া সেনাই দিখৌ মুখ অঞ্চলত পচলা গড় নিৰ্মাণ কৰে। তাৰ পৰা আগ বাঢ়ি আহি চেৰুৱাকটা অঞ্চলৰ নঙকামুঙ বিলৰ পাৰত কোঠ পাতে। চেৰুৱাকটাৰ পৰা এখিনি সেনা বৰনাঁৱত উঠি চিৰা আটি অঞ্চললৈ যায়। চুহুংমুঙে চাও-চুখ্ৰিং আৰু ৰাইলুঙীয়া গোহাঁইক সৈন্য দি চুতীয়াৰ বৰনাঁৱ ধৰিবলৈ সেনা পঠিয়াই। তাৰ পাছত তেওঁ চেৰুৱাকটাৰ চুতীয়া সেনাক আক্ৰমণ কৰে। চুতীয়া সেনাই শত্ৰুৰ শক্তিৰ অনুমান নাপায় যুদ্ধত পৰাজয় হব লগিয়া হয়। এই যুদ্ধত ৪ হাজাৰ চুতীয়া সৈনিক স্বহীদ হয় আৰু ৩ হাজাৰ বন্দী হয়। বন্দী সকলৰ মূৰ কাটি আহোম ৰজাই মুণ্ডমালা বান্ধিলে।<ref>Satsari Assam Buranji, p.57</ref> সাতসৰী বুৰঞ্জীৰ অনুসৰি চুতীয়া সেনা দিখৌমুখৰ পৰা উজাই আহিছিল আৰু ডিব্ৰুমুখৰ তিনিমুণি অঞ্চলত ৫ দিন পুণৰ এখন ৰণ হৈছিল, য'ত মাণিকচন্দ্ৰ বৰুৱা, ৰজাৰ ভায়েক ঢেলা আৰু বৰহুলৈ বৰুৱাই ভাগ লৈছিল। যুদ্ধত মাণিকচন্দ্ৰ বৰুৱাৰ গাত কাড় লাগিছিল আৰু বৰহুলৈ বৰুৱাকে প্ৰমুখ কৰি চুতীয়া সেনা পিছ হুঁহকি শদিয়ালৈ আহিলে। ডিব্ৰুমুখৰ এই যুদ্ধৰ কথা কিন্তু অন্য বুৰঞ্জীত উল্লেখ কৰা হোৱা নাই, গতিকে এয়া পাছত হোৱা দিহিংমুখৰ দ্বিতীয়খন ৰণৰ বৰ্ণনাও হ'ব পাৰে যিখনত চুতীয়া সেনা পৰাস্ত হোৱাৰ পাছত আহোম সেনাই ডিব্ৰুমুখত গড় নিৰ্মাণ কৰিছিল। যুদ্ধৰ পৰাজয়ৰ ফলত দিখৌ মুখত বাকী থকা চুতীয়া সেনা সেই অঞ্চলৰ পৰা ঘূৰি আহে আৰু পানবাৰী আহোমৰ হাতলৈ যায়। তাৰ পাছত ১৫১৯ চনত চুহুংমুঙ হাবুঙৰ পৰা দিহিংমুখ অঞ্চল লৈ আহে আৰু তাত এটা কোঠ/দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰে। তেতিয়াৰ দিহিংমুখ আজিৰ দিনৰ পশ্চিম মাজুলী অঞ্চল হয়।<ref>Satsari Assam Buranji, p.57</ref><ref>Goswami, Hemchandra, Purani Assam Buranji, p.40</ref>
* দিহিং-মুখৰ প্ৰথম ৰণ
১৫২০ চনত চুতীয়া সেনাই এইবাৰ আকৌ ভটিয়াই আহি আহোমৰ নতুনকৈ নিৰ্মিত দিহিংমুখৰ দুৰ্গ(মৌঙখ্ৰাঙ) আক্ৰমণ কৰে। যুদ্ধত চুতীয়া সেনা জয়ী হয় আৰু আহোম সেনাপতি খেনমোঙক মাৰি আহোম সেনাক সেই অঞ্চলৰ পৰা খেদি পঠিয়াই। ফলত দিহিংমুখৰ কোঠ চুতীয়াৰ হাতলৈ যায়।<ref>Satsari Assam Buranji, p.57</ref><ref>Purani Assam Buranji, p.40</ref>
===চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতন===
* নীতিপালৰ ৰাজত্ব
ইয়াৰ পাছতে ১৫২২ চনত ধীৰনাৰায়ণ ৰজাই [[হাবুং]] অঞ্চলৰ (বৰ্তমান ঢকুৱাখনা) ব্ৰাহ্মণক ভূমি দান কৰি সাধনী আৰু নিতাই ৰাজ্য ভাৰ দিয়ে। ৰজা হৈ নিতায়ে নীতিপাল নাম লয়। ৰজা ধীৰনাৰায়ণে ৰাজ্য ভাৰ এৰি জামাতাক যুৱৰাজ পাতি, আপোন পুত্ৰ তিনি বছৰৰ শিশু সাধক নাৰায়ণক নীতিপালৰ হাতত সমৰ্পন কৰি দেশান্তৰিত হয়। সামান্য চুতীয়া ল'ৰা ৰজা হোৱাত ৰাজবংশৰ ৰাজপাট দাবীদাৰ কোঁৱৰসকল স্বাভাৱিকতে ক্ষুণ্ণ হৈ পৰে। এই লোক সকলে নিত্যপালক সিংহাসনচ্যুত কৰিবলৈ ষড়যন্ত্ৰত নামে। এই ষড়যন্ত্ৰৰ মূল নায়ক ধীৰনাৰায়ণ ৰজাৰ ভায়েক সুৰজিৎ ওৰফে সুৰধ্বজপাল আছিল। ষড়যন্ত্ৰ সফল নহ'ল। নীতিপালে তেওঁৰ বিশ্বাসী চোৰাংচোৱাৰ পৰা সকলো কথা জানিব পাৰি ষড়যন্ত্ৰত লিপ্ত বিষয়াক ভাঙি নতুন মন্ত্ৰী বিষয়া নিয়োগ কৰে। পূৰ্ব্বৰ পাত্ৰ মন্ত্ৰী গুচাই সামান্য পাত্ৰ-মন্ত্ৰী পাতি লʼলে। সূৰধ্বজপালক ধৰি আনিবৰ বাবে কাচিতৰা সেনাপতিক পঠায়। কিন্তু সুৰধ্বজ দেশ এৰি পলাই যোৱাত সেই কাম সম্ভৱ নহ'ল। নীতিপালৰ দিনত নাৰায়ণ নামৰ এজন বৰসেনাপতি আৰু ৰঘূবীৰ তথা কাচিতৰা সহসেনাপতি আছিল বুলি জনা যায়। কিন্তু সময়ত নীতিপালৰ শাসন দুৰ্বল হৈ পৰে। পূৰ্বৰ সাধাৰণ বংশৰ লগৰীয়া সকলক ৰাজ্যৰ বিষয়-বাব দিবলৈ ধৰাৰ ফলত সম্ভ্ৰান্ত বংশৰ লোকৰ বিশ্বাস আৰু আনুগত্য হেৰুৱাব লগা হয়। দোষ গুণৰ সুবিচাৰ নকৰি হকে-বিহকে প্ৰজাৰ ওপৰত উৎপীড়ন চলোৱাৰ বাবেই [[নীতিপাল]] প্ৰজাৰ মাজত অনীতিপাল বুলি খ্যাত হৈ পৰে।<ref>Barua, Swarnalata, "Chutia jatir Buranji, p.594.</ref>
* দিহিং-মুখৰ দ্বিতীয় ৰণ
চুতীয়া ৰাজ্যৰ দুৰৱস্থাৰ বাতৰি আহোম ৰজা [[চুহুন্মুং]]ৰ কাণত পৰিল। ফলত সেই বছৰৰ শেষৰ পিনে(১৫২২ চন) তেওঁ চুতীয়া ৰাজ্য আক্ৰমণ কৰে। প্ৰথমতে মাজুলীৰ নঙকঙমোঙ বীলৰ ওচৰলৈ আহি তেওঁ দিহিঙমুখত(বৰ্তমানৰ পশ্চিম মাজুলী অঞ্চল) কোঠ দি থকা চুতীয়াক আক্ৰমণ কৰিবলৈ সেনা পঠায়। যুদ্ধৰ নেতৃত্বত থকা বৰগোহাঁয়ে চুতীয়া সেনাক দিহিং মুখৰ পৰা পুবলৈ ঠেলি নিয়ে আৰু লাচাই-টাই নামৰ এজনক চুতীয়াৰ পৰা সংগ্ৰহ কৰা বৰ-নাঁৱত উঠাই ৰজাৰ ওচৰলৈ পঠায়। সেই সময়ত ৰজা বীলৰ পৰা আগ বাঢ়ি আহি চেৰুৱাকতা নামৰ অঞ্চল এটাত আছিল। চুহুংমুঙে লাচাই-টাইক যুদ্ধৰ খবৰ লয়। লাচাই-টাই ৰজাক জনাই যে চুতীয়া সৈন্য লুইত(টিলাও) নৈ ওচৰৰ অঞ্চলৰ লগতে ডিব্ৰুমুখৰ(চোপ-নাম-টিফাও) পানীত কোঠ পাতি আছে।<ref>Deodhai Assam Buranji, p. 17.</ref> ইয়াৰ পাছতে হয়টো আগতে উল্লেখ কৰি অহা ডিব্ৰুগড় ৰণখন সংঘটিত হয়।
* ডিব্ৰু-মুখ/ডিব্ৰুগড়ৰ ৰণ
১৫২৩ চনৰ কাতি মাহত চুহুংমুঙৰ আদেশত ফ্ৰাচেনমুঙ বৰগোহাঁই আৰু কিঙলুন বুঢ়াগোহাঁই ৰাজমন্ত্ৰীয়ে নিজৰ সমস্ত সৈন্য বাহিনী লয় ডিব্ৰুমুখলৈ আগ বাঢ়ি আহি তাত এটা গড় নিৰ্মাণ কৰে। চুহুংমুঙে চৰাইদেউ লৈ আহি ভগৱানৰ ওচৰত বলি আগ বঢ়ায়। ১৫২৩ চনৰ আঘোণ মাহত চুহুংমুঙে সৈন্য বাহিনী লয় আগ বাঢ়ি চেঁচামুখত কোঠ দিয়ে। নীতিপালে গড় বন্ধাৰ খবৰ পাই শদিয়াৰ পৰা লাৰুপাৰা(বৰ্তমান চাবুৱাৰ ওচৰৰ) লৈ আগ বাঢ়ি আহে। তাৰ পৰা তেওঁ শত্ৰুক দেশৰ পৰা খেদিবলৈ বুঢ়া বৰুৱাৰ নেতৃত্বত ডিব্ৰুমুখ লৈ সৈন্য বাহিনী পঠিয়ায়। সম্ভৱতঃ এজন ডিব্ৰু উপত্যকাৰ শাসনকৰ্তা আছিল। চুতীয়া সেনাপতি জনে ৰজাৰ আদেশ মতে ডিব্ৰুগড় আক্ৰমণ কৰে। আনপিনে চুহুংমুঙেও ডিব্ৰুমুখলৈ আহি যুদ্ধত ভাগ লয়। ফ্ৰাচেনমুঙ বৰগোহাঁই আৰু কিঙলুন বুঢ়াগোহাঁই ৰাজমন্ত্ৰীয়ে একলগ হৈ পথে দি আগ বাঢ়ি চুতীয়াৰ নৌ বাহিনীক আক্ৰমণ কৰে। চুতীয়াৰ নৌ সেনাৰ নেতৃত্বত আছিল কাচিতৰা, চুলুকী চেতিয়া (GC Baruaৰ বুৰঞ্জীত এলেঙী চেতিয়া বুলি কোৱা হৈছে) আৰু বৰপাত্ৰ নামৰ তিনিজন সেনাপতি। বৰপাত্ৰ জন সম্ভৱতঃ সোৱণশিৰি উপত্যকাৰ তথা হাবুঙৰ শাসনকৰ্তা আছিল, যিজনক তামৰ ফলিত হাবুঙাধিপতি বৃহৎ পাত্ৰ বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। কাচিতৰা আছিল লুইত উপত্যকাৰ শাসনকৰ্তা। যুদ্ধত চুতীয়া সেনা পৰাস্ত হয়। পিছ দিনা চুহুংমুঙ ৰজাই গড়ত থকা সকলো মন্ত্ৰী ডাঙৰীয়া আৰু সেনাক লগত লৈ আগ বাঢ়ি সোণাৰী অঞ্চলত (বৰ্তমান কাকপথাৰ অঞ্চল) সোমায়। <ref>Deodhai Assam Buranji, p. 17.</ref>
* নীতিপালৰ সন্ধি প্ৰস্তাৱ
ইয়াকে দেখি নীতিপালে আহোম ৰজা লৈ কটকীৰ সৈতে কিছুমান উপহাৰ পঠায়। উপহাৰ সমূহৰ মাজত আছিল সোণৰ কাণফুলী/কেৰু(তং-ৰু-খাম), সোণোৱালী মেখেলা(চিন-খাম), কপাহী কাপোৰ(ফ্ৰা-নোন), ৰূপৰ বিচনা(থা-কা-ঙেন), পাটি, ইত্যাদি। সকলো উপহাৰ গ্ৰহণ কৰিও চুহুংমুঙে চুতীয়া ৰাজ সম্পদ(সোণ-ৰুপৰ মেকুৰী, সোণ-ৰুপৰ ছত্ৰ, ৰাজকীয় খাট আৰু ৰাজ দণ্ড), ১০টা দতাল হাতী, এজনী মাখুন্দী হাতী আৰু এজনী ছোৱালী বিচাৰি পঠায়। নীতিপালে ছোৱালী আৰু হাতী দিবলৈ মান্তি হয় যদিও ৰাজকীয় সম্পদ পূৰ্বপুৰুষৰ সম্পত্তি বুলি দিবলৈ নিবিচাৰে। ইয়াৰ বিপৰীতে এক মাহৰ পাছত সোণ-ৰুপৰ জাপি(কোপ-খাম-ঙেন), সোণৰ তেমি(খোপ-খাম), সোণৰ তোম(লিউ-খাম), সোণৰ ছত্ৰ (চাং-খাম), সোণৰ খাৰু(মাউ-খাম), সোণৰ ভৰিৰ খাৰু(খু-টিন-খাম), হাতী, ঘোঁৰা, হাতীৰ দাতৰ পাটি, কটাৰী আৰু পানীকমলী কাপোৰ দি পঠায়। সমান্তৰাল ভাৱে নীতিপালে লুইতৰ পাৰত এটা দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰিবলৈ লয় আৰু তাতে থাকে। দুৰ্গ নিৰ্মাণৰ কথা শুনি, ৰাজসম্পদ নাপায় আৰু লগতে উপহাৰৰ মাজত কটাৰী দেখি চুহুংমুঙ ৰজাই শদিয়াপুৰ আক্ৰমণ কৰিবলৈ নিৰ্ণয় কৰে।<ref>Deodhai Assam Buranji, p. 18.</ref>
* শদিয়াৰ ৰণ
১৫২৪ চনৰ বহাগত লুইত নৈ পাৰ হৈ শদিয়া(সধয়াপুৰ) আক্ৰমণ কৰে। [[ব'হাগ বিহু|ব'হাগ মাহৰ বিহুৰ দিনা]] [[শদিয়া]] আক্ৰমণ কৰা হৈছিল। বিহুৰ দিনা শদিয়াৰ চাৰি শালত বৰ-বলি আয়োজন কৰা হয়, যʼত [[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]] পূজাৰীৰ বাহিৰে অন্য লোকে হাতত অস্ত্ৰ লোৱাতো বৰ্জিত আছিল। আজিও এই বৰবলিৰ নিয়ম শদিয়া অঞ্চলৰ থান সমূহত পালন কৰা হয়। সেই সময়ত সৌমাৰ খণ্ডত একমাত্ৰ চুতীয়া সকলৰ মাজত হে খাৰ-বাৰুদ বা হিলৈ-বৰটোপৰ প্ৰচলন আছিল। সেই বাবে হয়তো আক্ৰমণকাৰী সকলে বিহুৰ বতৰত আক্ৰমণ কৰিবলৈ নিৰ্ণয় কৰি লৈছিল। বুৰঞ্জী সমূহৰ মতে সেই সময়ত নীতিপালে পুখুৰী এটাও খন্দাই আছিল। শদিয়াৰ দুৰ্গত কৰা আক্ৰমণ সহিব নোৱাৰি নীতিপাল চন্দনগিৰি লৈ গুচি আহে আৰু কাচিতৰা দৈথাং পৰ্বতত উঠে।<ref>Deodhai Assam Buranji, p. 19.</ref>
* চন্দনগিৰি আৰু দৈথাং পৰ্বতৰ ৰণ
চুহুংমুঙে শদিয়াৰ বৰনগৰত থাকি ফ্ৰাচেংমুঙ বৰগোহাঁই আৰু কিঙলুন ৰাজমন্ত্ৰীক(বুঢ়াগোহাঁই) চন্দনগিৰি লৈ আক্ৰমণ কৰিবলৈ পঠায়। আনহাতে কনচেং ধনুদাৰী গোহাঁইক (চাও-চঙ কুঙ-ৰিণ) কাচিতৰাৰ লগত যুঁজিবলৈ দৈথাং পৰ্বতলৈ পঠায়। ইফালে চুতীয়া ৰজাৰ তামুলী গজৰাই বৰুৱাক আহোম বাহিনীয়ে বন্দী কৰে আৰু চুতীয়া ৰজা ৰাণীৰ আত্মগোপন স্থান প্ৰকাশ কৰিবলৈ বাধ্য হয়।<ref>Bhuyan, S.K.,''Assam Buranji(SM)'',p.10</ref> পিছত তেওঁ আহোম বিষয়াসকলক জনাইছিল যে চুতীয়া ৰজা ৰাণীয়ে চন্দনগিৰিৰ এটা পাহাৰীয়া নৈৰ ওচৰত আশ্ৰয় লৈছে। চন্দনগিৰি পৰ্বতত উঠিবৰ কাৰণে আহোম সেনাই আপ্ৰাণ চেষ্টা চলাইও সফল নহয়। চুতীয়া সেনাই ওপৰৰ পৰা শিল বগৰাই আৰু দলিয়াই বহুতো আক্ৰমণকাৰীৰ বধ কৰে। সাতসৰী আৰু অসম বুৰঞ্জীৰ (SM)ৰ পৰা জনা যায় যে সেই সময়ত [[সতী সাধনী|সাধনী ৰাণী]] গৰ্ভৱতী আছিল। GC Baruaৰ আহোম ভাষাৰ বুৰঞ্জীত ৰাণী/কোঁৱৰী গৰাকীক নাঙ-লুং কোৱা হৈছে। লগতে উল্লেখ আছে ৰজা আৰু তেওঁৰ পুত্ৰ। যিহেতু নাঙ-লুঙৰ অৰ্থ ৰাণী নে কোঁৱৰী সঠিক কয় ক'ব নোৱাৰি গতিকে এই তিনি গৰাকী লোক নাইবা ধীৰনাৰায়ণ, সাধনী আৰু নীতিপাল/সাধকনাৰায়ণ বা নীতিপাল, সাধনী আৰু তেওঁৰ পুত্ৰ হ'ব পাৰে। উল্লেখযোগ্য যে নীতিপাল সাধনীৰ বিয়া ১৫১২ৰ আগতেই হৈ গৈছিল কাৰণ অসম বুৰঞ্জী(SM)ৰ অনুসৰি ১৫১৩ চনত ধীৰনাৰায়ণক আহোমৰ বিষয়ে তেওঁৰ জোঁৱায়েকে খবৰ দিছিল। সাধনী আৰু নীতিপালৰ লগতে ১২০ গৰাকী কোঁৱৰীয়েও শিলা কুচাই বিৰোধী পক্ষৰ সৈনিকক মাৰে। আহোম সৈন্য চন্দনগিৰি পৰ্বতত উঠিবলৈ সক্ষম নহৈ পিছুৱাই আহিব লগাত পৰে আৰু এজন চুতীয়া সৈনিকক লগত ধৰি আনে। ইয়াৰ পাছত আক্ৰমণকাৰী সকলে ৰননীতি কৰি পৰ্বতৰ তিনিফালে বেৰি ধৰিব লয়। চাও ৰু-পক আৰু কিছু লোক ঘিলা গছৰ সহায়ত চন্দনগিৰি পাহাৰত উঠিল, কিন্তু মানুহ নেদেখিলে। আগ বাঢ়ি গৈ এখন গাঁও পালে আৰু তাত দুকুৰিমান মানুহ দেখিলে। চুতীয়া বুৰঞ্জী অনুসৰি ফ্ৰাচেংমুঙ বৰগোহাঁই কিছু লোকক ঘিলা গছত উঠি [[ঢোল]] বজাবলৈ আদেশ দিয়ে। হয়তো এই সকল আগতে ধৰি অনা চুতীয়া বন্দী আছিল। আগৰ দিনত ঢোল বজোৱাটো যুদ্ধত জয়ৰ প্ৰতীক আছিল। ঢোল বজাই বিজয়ৰ কথা জনাই দিয়া হয়। সেই বাবে পাহাৰৰ ওপৰত উঠি থকা ৰজা ৰাণীয়ে বিহুৰ বতৰত ঢোলৰ মাত শুনি বাহিৰলৈ উলাই আহে আৰু তিনিও ফালৰ পৰা শত্ৰুৰ আক্ৰমণৰ বলি হয়। নীতিপালক আহোম সেনাই বৰদ্বাৰত দেখিলে।
তথাপিও চুতীয়া সেনানী যি সকল আছিলে সেই সকলে আকৌ শিল দলিয়াই কিছু শত্ৰুক মাৰিলে।নীতিপালে শত্ৰুৰ গালৈ কাড় মাৰিবলৈ লয় যদিও বিৰোধী পক্ষৰ জানমোঙখাম হাতীবৰুৱাৰ (ফু-কে-চং) কাড় লাগি মৃত্যু বৰণ কৰে। সাধনীয়ে নিজৰ মহিলা সৈন্য বাহিনীক লগত লয় যুঁজ দিয়ে যদিও শেষত পৰাস্ত হৈ চন্দনগিৰিৰ পৰা জাপ মাৰে। প্ৰায় সংখ্যক বুৰঞ্জীত সাধনীয়ে আত্মবলিদান কৰিছিল বুলি আছে যদিও গোপাল চন্দ্ৰ বৰবৰুৱাৰ টাই ভাষাৰ বুৰঞ্জীত ৰাণীৰ (নাঙ-লুং) গাত যাঠি লাগিছিল বুলি উল্লেখ আছে। যিকি নহওক এই তথ্য পৰাও ৰানী সাধনীয়ে আত্মসমৰ্পণ নকৰি শত্ৰুৰ বিৰুদ্ধে যুঁজ দিয়াৰ কথাহে পোহৰলৈ আনে, কাৰণ আত্মসমৰ্পণ কৰা হ'লে তেওঁক যাঠি মাৰি আক্ৰমণ কৰা নহ'ল হয়। আনপিনে কাচিতৰাক কনচেঙে দৈথাং পৰ্বতত পৰাস্ত কৰে। <ref>Deodhai Assam Buranji, p. 19.</ref>
[[File:Statue of Queen Sadhani Narayan.jpg|thumb|চুতীয়া বংশৰ শেষ ৰাণী বীৰাঙ্গনা সাধনী নাৰায়ণীৰ প্ৰতিমূর্তি]]
===ৰাজ্য পতনৰ পৰবৰ্তী পৰিস্থিতি===
চুতীয়া ৰজা নীতিপাল, তেওঁৰ পুত্ৰ আৰু কাচিতৰা তিনিওৰে মূৰ চন্দগিৰি আৰু দৈথাঙৰ পৰা কাটি আনি শদিয়াত থকা চুহুংমুঙৰ আগত প্ৰস্তুত কৰা হয়। দেওধাই বুৰঞ্জীৰ মতে সাধনীৰ মূৰটো কাটি অনা হৈছিল। ৰজা আৰু পুত্ৰৰ মূৰ কেইটা নচোৱাই পৰ্বতত মুণ্ডামালা বান্ধি শেষত চৰাইদেউৰ শালৰ খটখটিত পোতি থোৱা হয়। অসম বুৰঞ্জী(SM)ৰ মতে আহোম সেনাই সাধনীৰ মৃত শৰীৰৰ পৰা কঁকালত পিন্ধা সোণৰ কঙ্কালি লয় আনি শদিয়াৰ থানলৈ আনিছিল, কিন্তু তাত কিছুমান চুতীয়াই আক্ৰমণ কৰি লাপিত ফাংত্যাং দেওধাই নামৰ এজনক বধ কৰিছিল। Edward Gaitৰ A History of Assamত উল্লেখ কৰা মতে ৰাণীৰ মৃত্যু যাঠী লাগ হৈছিল। GC Baruaৰ Ahom Buranjiত ৰাণীৰ(নাঙ-লুং) বিষয়ে দিয়া আছে যদিও এই অংশৰ অনুবাদ দিয়া হোৱা নাই। অংশটোত "টিং" শব্দৰ উল্লেখ চাই ক'ব পাৰি যে ইয়াতো ৰাণীৰ গাত "যাঠী" লগাৰ কথাই উল্লেখ আছে। "পুৰণি অসম বুৰঞ্জীৰ অনুসৰি কোঁৱৰী কিছুমানক কাটিছিল আৰু কিছুমানক ধৰি আনিছিল<ref>Goswami, Hemchandra,"Purani Assam Buranji, p. 42</ref>। অন্য বুৰঞ্জী সমূহত এই অংশত ৰানী সাধনীৰ(নাঙ-লুং) কথ উল্লেখ কৰা হোৱা নাই।
===চুতীয়া ভূমিৰ বিতৰণ===
শদিয়া ৰাজধানী শাসন কৰিবলৈ ফ্ৰাচেংমুঙ বৰগোহাঁইক তিনিশ সৈনিক দিয়া হৈছিল। শদিয়া আৰু দিহিং অঞ্চলত নতুনকৈ আহোম ৰাজ্যৰ মানুহ আনি থাকিবলৈ দিয়া হয়। চুতীয়া ৰাজ্যৰ প্ৰদেশ সমূহ ভাল দৰে শাসন কৰিবলৈ বহুতো নতুন পদবী সৃষ্টি কৰা হয়। ১৫২৬ চনত চাওচেং কুঙৰিন (ধনুধৰিয়া গোহাঁই) কনচেঙক থাওমৌঙ মৌঙ-তেও (ভটিয়লীয়া গোহাঁই বা নামনিয়াল সন্দিকৈ<ref>Satsari Buranji, p.62</ref>) পতা হয়। এইজনক হাবুঙ অঞ্চলত ৰখা হয় আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ উত্তৰ পাৰৰ বিশ্বনাথৰ, লখিমপুৰ আৰু ধেমাজি শাসন কৰিবলৈ দিয়া হয়। একেই বছৰতে থাওমৌঙ বানলুং (বানলুঙীয়া গোহাঁই) খেওখেনক থাওমৌঙ লৌঙ-ক্লং (দিহিঙীয়া গোহাঁই) পতা হয়। সেই সময়ত দিহিং নৈ পাটকাইৰ পৰা ডিগবৈ, দিহিং-পাটকাই অৰণ্য, তিপাম, নাহৰকটীয়া, মৰাণহাট, চেপন, বকতা, চৰগুৱা হৈ ব্ৰক্ষ্মপুত্ৰৰ সমান্তৰাল ভাৱে বৈ গৈ পশ্চিম মাজুলী/বোকাখাত অঞ্চলত ব্ৰক্ষ্মপুত্ৰত পাৰিছিল। এইজন গোহাঁইক দিহিং প্ৰদেশ অৰ্থাৎ মাজুলী, উত্তৰ শিৱসাগৰ, ডিব্ৰুগড় আৰু দক্ষিণ তিনিচুকীয়া লৈকে শাসন কৰিবলৈ দিয়া হয়।
১৫২৬ চনত হোৱা চুতীয়া বিদ্ৰোহৰ ফলত ডিব্ৰুগড়ত নতুন এখন প্ৰদেশ গঠন কৰি ১৫২৭ত চাওলুং চুলিঙক শাসনকৰ্তা হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়, যাতে ১৫২৬ৰ দৰে শদিয়া অঞ্চলত পুনৰ বিদ্ৰোহ হ'লে ডিব্ৰু প্ৰদেশৰ সেনাই শদিয়া বাহিনীৰ সহযোগ কৰিব পাৰে। ইয়াৰ উপৰিও একেই সময়তে কিংলুন বুঢ়াগোহাঁইক "থাও-মুঙ-বঙেন" পাতি তিনিচুকীয়া অঞ্চল শাসন(সোণাৰীৰ পৰা লুইতৰ লৈকে) কৰিবলৈ দিয়া হয়। শদিয়াৰ মহং (নগা পাহাৰৰ মহঙতকৈ পৃথক) অঞ্চলৰ লোণৰ খাট ৰক্ষা কৰিবলৈ "থাও-মুঙ-বক্লাঙ" বা হাটখোৱা গোহাঁই নিযুক্ত কৰা হৈছিল। বুৰঞ্জীৰ পৰা জনা যায় যে ১৫২৯ চনত হোৱা চুতীয়া বিদ্ৰোহত দুয়োজন গোহাঁই (ফ্ৰাচেংমুঙ বৰগোঁহাই আৰু কিংলুন বুঢ়াগোহাঁই) একেলগে শদিয়া-তিনিচুকীয়া অঞ্চলতে শাসন কৰি আছিল। একেই বছৰৰে(১৫২৭) শেষৰ পিনে কনচেঙক ভটিয়লীয়া গোহাঁইৰ পৰা নতুন পদবী "চাও-চেঙলুং"(ৰাজমন্ত্ৰী) দিয়া হয়<ref>Barua, Gopal Chandra, ''Ahom Buranji'', p.61</ref>। পূৰ্বতে ৰাজমন্ত্ৰী পদবীটো বৰগোঁহাই বা বুঢ়াগোহাঁই এজনক দিয়া হৈছিল। ৰাজমন্ত্ৰী পাতি চুহুংমুঙে কনচেঙক দুয়োজন গোহাঁইৰ লগত একেই শাৰিতে ৰাখি সমমৰ্যাদা দিছিল।
চুতীয়াৰ বৰপাত্ৰ পদবীটো চুহুংমুঙৰ দিনটো অব্যাহত আছিল। চুক্লেংমুঙ(চুহুংমুঙৰ পুত্ৰ) ৰজাৰ দিনত চুতীয়াৰ বৰপাত্ৰ এজনৰ সমৰ্থন পাই হাবুঙৰ ব্ৰাহ্মণ মুখিয়াল এজনে বিদ্ৰোহ কৰে। ফলত যুদ্ধ এখন হয় য'ত বৰপাত্ৰ জনৰ মৃত্যু হয় আৰু ব্ৰাহ্মণজন বেহাৰলৈ পলাই যায়<ref> সুকুমাৰ মহন্তৰ ঘৰত পোৱা অসম বুৰঞ্জী, ২৫ পৃষ্ঠাত আছে-"সেই সময়ত ৰজা দাই ধৰিলে, বোলে-'চুটিয়া মাৰি ভূঞা বিলাকক মাৰি-কাটি বুপা ৰজায়ে ময়েহে ৰাজ্য লৈছো। বামুণে যে ৰজা হয় চুটিয়াৰ বৰপাত্ৰকনো কিহলৈ থৈছোঁ?' এহি বুলি বৰপাত্ৰক মাৰিলে, বামুণকো মাৰিব চালে, সপুত্ৰবান্ধৱে বেহাৰলৈ পলাই গেʼল। " </ref>। এই বৰপাত্ৰ জন হয়টো পুৰণি চুতীয়া বৰপাত্ৰ জনেই আছিল (ডিব্ৰাৰুগড় ৰণত আত্মসমৰ্পণ কৰিব পাৰে) বা একেই পৰিয়ালৰ লোক আছিল। তেওঁৰ মৃত্যুৰ পাছতে হয়টো "চাও-চেঙলুং" আৰু "বৰপাত্ৰ" উপাধি দুটা মিলি "বৰপাত্ৰগোঁহাই" হিচাপে জনাজাত হয়।<ref>[https://www.jstor.org/stable/3516963?read-now=1&seq=18#page_scan_tab_contents Guha, Amalendu, ''The Ahom Political System: An Enquiry into the State Formation Process in Medieval Assam (1228-1714)'',p. 20,''It appears that the noble designation of Barpatragohain was borrowed from the civil list of Habung where the local ruler, a dependent of the Chutia king, had the title of Vrihatpatra''.]</ref>
এই সকলো কথাৰ পৰা সহজে ধৰিব পাৰি যে চুহুংমুঙে পূৰ্বৰ চুতীয়া বিষয়া সকলৰ ঠাইতেই একো একোটা নতুন পদবী গঠন কৰিছিল। চুতীয়া বৰপাত্ৰৰ ঠাইত প্ৰথমতে ভটিয়লীয়া গোহাঁই আৰু পাছলৈ বৰপাত্ৰ গোহাঁই, মাণিক চন্দ্ৰ বৰুৱাৰ ঠাইত দিহিঙীয়া গোহাঁই, ডিব্ৰুৰ বুঢ়া বৰুৱাৰ ঠাইত চাওলুং চুলিঙ আৰু শদিয়া-তিনিচুকীয়াত কাচিতৰা বৰুৱা বা ৰজাৰ ঠাইত দুয়ো প্ৰমুখ গোহাঁই। ইয়াৰ পাছত দিহিঙৰ পাৰৰ বকতাত নতুন ৰাজধানী এখন নিৰ্মাণ কৰা হয়।<ref>Ahom Buranji(GC Barua), p.64</ref>
[[File:Old course of Dihing river.jpg|thumb|মেপত দিহিং নৈৰ ১৬ শতিকাৰ পুৰণি সুতি দেখোৱা হৈছে। এই সময়ত চৰগুৱা, বকতা, নামৰূপ আৰু তিপাম দিহিঙৰ দক্ষিণ পাৰত অৱস্থিত আছিল]]
==ৰাজ্যৰ প্ৰশাসনিক আৰু সামৰিক ব্যৱস্থা==
==চুতীয়া ৰাজ্যৰ স্থাপত্য আৰু কীৰ্তিচিহ্ন==
==চুতীয়া ৰাজ্যত পোৱা সম্পদ==
চুতীয়া ৰাজ্যৰ পৰা কমাৰ, সোণাৰি, কমাৰ, কুমাৰ, কহাৰ, তাতি, খনিকৰ, বাঢ়ৈ, বামুণ, কায়স্থ, গণক, কলিতা, ইত্যাদি বহুতো ভিন্ন ভিন্ন বৃক্তিকৰ লোক পোৱা গৈছিল। ইয়াৰ বহুতো লোকক ৰজাই নিজৰ ৰাজধানী লৈ লয় আনে। চুতীয়াৰ বাহিৰে মিচিং, দেউৰী, কিছু মৰাণ আৰু কোচ জনগোষ্ঠীৰ লোকো চুতীয়া ৰাজ্যৰ নাগৰিক আছিল। তাৰে চুতীয়া ৰাজ্যৰ মিচিং সকলক "চুতীয়া মিৰি" কোৱা হৈছিল যি সকল আজিৰ দিনৰ বাৰগাম মিচিং যেনে দলে, পেগু, পায়েং, টাইদ, ইত্যাদি। চুতীয়া ৰজাৰ শুকান মাংসৰ ভৰালী জন কোচ লোক আছিল। তিনি হাজাৰ চুতীয়া কমাৰক চুহুংমুঙ ৰজাই যোৰহাট জিলাৰ বছাৰ পিনে আৰু তাৰে উজনি অঞ্চলত বহুৱাইছিল<ref>Sarma, Benudhar, ''Maniram Dewan, p.287</ref>। বন্দী হোৱা লোকৰ পৰা বিভিন্ন "চেতিয়া" খেল/বংশও সৃষ্টি কৰা হয়। ইয়াৰ বাহিৰে শদিয়াত বহুতো সম্পদ যেনে সোণৰ মাইহাং, কেকুৰা দোলা, কলাই খাৰ, সোণৰ তিনিচুকীয়া সিংহাসন, খাট, ভোগজৰা, বেলা, জাপি, পিকদান, আৰোৱান, দবা, কালি, হিলৈ, বৰটোপ (মিঠাহুলোং), হিলৈ-তোলা চৰা নাও, চুতীয়া ধেনু, বৰধেনু, বাৰু-বৰ্চা, ইত্যাদি পোৱা গৈছিল। বহুতো ঘোৰা, গৰু-মʼহ আৰু হাতীও লাভ কৰা হৈছিল। সম্পদ সমূহ শদিয়াৰ পৰা দিহিং নৈয়ে দি ৰাজধানী লৈ অনা হয় আৰু পাছলৈ চাৰিং অঞ্চলত ৰখা হয়। এখিনি চুতীয়া লোকক চাৰিঙত পাতি নাওবৈচা খেল সৃষ্টি কৰে, য'ৰ পৰা পাছলৈ শেনচোৱা, তাঙোন ধৰা, বচোৱাল বোৱা, ইত্যাদি খেলৰ সৃষ্টি হয়। এই নাওবৈচা সকলে চুতীয়া ৰাজ্যৰ পৰা পোৱা চৰানাও চলাই। একেধৰণে এখিনি লোকক লয় হিলৈধাৰী ফৈদ গঠন কৰা হৈছিল। চুতীয়া ৰাজ্য দখল কৰা পাছত আহোম সকলে প্ৰথম বাৰৰ বাবে মিৰি, মিচিমি, আবৰ, দফলা, ইত্যাদি পাহাৰীয়া জাতিৰ সম্পৰ্কত আহে।<ref>Satsari Assam Buranji,p.14, 61</ref>
==ৰজা সকলৰ তালিকা==
{|class="wikitable"
|+ '''ৰজাৰ তালিকাত'''
|-
! #
! বছৰ
! ৰাজত্ব কাল
! নাম
! অন্য নাম
|----
| ১.
| ১১৮৭ - ১২২০
| ৩৩ ব
| বীৰপাল
| গয়াপাল
|----
| ২.
| ১২২০ - ১২৫৫
| ৩৫ ব
| [[ৰত্নধ্বজপাল]]
| গৌৰীনাৰায়ণ
|----
| ৩.
| ১২৫৫ - ১২৭০
| ১৫ ব
| বিজয়ধ্বজপাল
| শিৱনাৰায়ণ
|----
| ৪.
| ১২৭০ - ১২৮৫
| ১৫ ব
| বিক্ৰমধ্বজপাল
| জগতনাৰায়ণ
|----
| ৫.
| ১২৮৫ - ১৩০৫
| ২০ ব
| গৌৰধ্বজপাল
| প্ৰমত্তনাৰায়ণ
|----
| ৬.
| ১৩০৫ - ১৩২৫
| ২০ ব
| শঙ্খধ্বজপাল
| হৰিনাৰায়ণ
|----
| ৭.
| ১৩২৫ - ১৩৪৩
| ১৮ ব
| ময়ূৰধ্বজপাল
| গোলোকনাৰায়ণ
|----
| ৮.
| ১৩৪৩ - ১৩৬০
|১৭ ব
| জয়ধ্বজপাল
| বজ্ৰনাৰায়ণ
|----
| ৯.
| ১৩৬০ - ১৩৮০
| ২০ ব
| কৰ্মধ্বজপাল
| নন্দেশ্বৰ/নন্দিনৃপ
|----
| ১০.
| ১৩৮০ - ১৪০০
| ২০ ব
| সত্যনাৰায়ণ
| ৰত্ননাৰায়ণ
|----
| ১১.
| ১৪০০ - ১৪১৫
| ১৫ ব
| লক্ষ্মীনাৰায়ণ
| ধৰ্মনাৰায়ণ
|----
| ১২.
| ১৪১৫ - ১৪৩০
| ১৫ ব
| দুৰ্লভনাৰায়ণ
|
|----
| ১৩.
| ১৪৩০- ১৪৪৫
| ১৫ ব
| মুক্তধৰ্মনাৰায়ণ
|
|----
| ১৪.
| ১৪৪৫ - ১৪৬৫
| ২০ ব
| প্ৰত্যক্ষনাৰায়ণ/প্ৰতাপনাৰায়ণ
|
|----
| ১৫.
| ১৪৬৫ - ১৪৮০
| ১৫ ব
| যশনাৰায়ণ
|
|----
| ১৬.
| ১৪৮০- ১৫০০
| ২০ ব
| পুৰন্দৰধ্বজপাল
| পুৰন্দৰনাৰায়ণ
|----
| ১৭.
| ১৫০০ - ১৫২২
| ২২ ব
| ধৰ্মধ্বজপাল
| [[ধীৰনাৰায়ণ]]
|----
| ১৮.
| ১৫২২ - ১৫২৪
| ২ ব
| নীতিপাল/নিত্যপাল
| চন্দ্ৰনাৰায়ণ
|}
==চুতীয়া ৰাজ্যৰ হিলৈ-বৰতোপৰ প্ৰচলন==
হিলৈ-বৰতোপ চুতীয়া ৰাজ্যৰ এক মূল্যৱান উন্নত অস্ত্ৰ আছিল। এই ৰাজ্যৰ হিলৈ-বৰতোপৰ প্ৰচলনৰ কথা বহুতো ঐতিহাসিক তথ্য পোৱা যায়। বুৰঞ্জী সমূহত উল্লেখ কৰা মতে আহোম ৰজাই চুতীয়া ৰাজধানী শদিয়াৰ পৰা আন সম্পদৰ লগতে হিলৈ<ref>Bhuyan, S.K,"Deodhai Assam Buranji", p. 126</ref><ref>Bhuyan, S.K,"Assam Buranji(SM), p.10</ref><ref>হিতেশ্বৰ বৰবৰুৱা, আহোমৰ দিন, p.49</ref> আৰু হিলৈ তোলা চ'ৰানাও উদ্ধাৰ কৰিছিল।<ref>Phukan, Kasinath Tamuli, "Assam Buranji",p.17-18</ref> মনিৰাম দেৱানৰ লেখনীৰ মতে "মিঠা হুলং" বৰটোপ টো চুতীয়া সকলৰ পৰা লোৱা হৈছিল।<ref>Sharma, Benudhar.''Maniram Dewan, p.289.''</ref> তেওঁ লিখিছে, ''"ওপৰত যিকেইটা তোপৰ নাম দিয়া হৈছে তাৰ ভিতৰত মিঠাহোলোং বোলাবিধ পোন-প্ৰথমতে দিহিঙ্গীয়া ৰজাই চুতীয়া ৰজাৰ পৰা পায়।"'' চুতীয়া ৰাজ্যৰ পৰা দিহিঙ্গীয়া ৰজাই ৩০০০ চুতীয়া কমাৰক গোলাঘাট-যোৰহাট জিলাত সংস্থাপিত কৰি বৰটোপ-হিলৈ, ইত্যাদি বনাবলৈ আদেশ দিছিল। মনিৰাম দেৱানে উল্লেখ কৰিছে, ''"তেওঁ বিলাকৰ(চুতীয়াৰ) পৰা ভালেমান দোলা, কালী,...,হিলৈ আৰু কলাই খাৰৰ(gunpowder) বাদেও অসংখ্য কমাৰ কাম কৰা মানুহ বন্দী কৰি আনে। ৰজাই তেওঁবিলাকৰ কিছুমানক বচাৰ পিনে আৰু কিছুমানক উজনিৰ পিনে বহুৱালে আৰু কমাৰ শাল পতাই লো-দা-কটাৰী, হিলৈ, বৰতোপ আদি গঢ়িবলৈ আহিলাপাতি যতাই দিলে। তেওঁ বিলাকৰ ভিতৰত কামৰ ভাল-বেয়া চাবলৈ হাজৰিকা, শইকীয়াও পাতি দিলে। দিহিঙ্গীয়া ৰজাৰ দিনৰ পৰাহে অসম ৰাজ্যত(আহোম ৰাজ্যত) কমাৰৰ খেল আৰু ব্যৱসায় চলন্তি হয়। দিহিঙ্গীয়া ৰজাৰ দিনত অসমত ৩০০০ কমাৰ আছিল।"''
ইতিহাসবিদ হিতেশ্বৰ বৰবৰুৱাই নিজৰ গ্ৰন্থ "আহোমৰ দিন"ত উল্লেখ কৰা মতে চুহুংমুঙৰ দিনত চুতীয়াৰ পৰা বৰতোপ-হিলৈ অধিকাৰ কৰাৰ পাছৰপৰাহে আহোম ৰজাসকলে অসমত আগ্নেয় অস্ত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ ধৰে।<ref>হিতেশ্বৰ বৰবৰুৱা, আহোমৰ দিন, p.451</ref> চুতীয়াৰ পৰাজয়ৰ পাছত গৌড় ৰাজ্যৰ সেনাই ১৫২৭ আৰু ১৫৩২ত দুবাৰকৈ অসম আক্ৰমণ কৰিছিল। এই যুদ্ধত গৌড় সেনাই হিলৈ-বৰটোপ ব্যৱহাৰ কৰিছিল যদিও আহোম সেনাই কেৱল ধেনু কাঁড় হে ব্যৱহাৰ কৰিছিল। অৱশ্যে এই যুদ্ধতো আহোম সেনাই বহুতো হিলৈ-বৰটোপ উদ্ধাৰ কৰিছিল।<ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji", p. 61-68</ref> ১৫৩৬ চনত নগা বিৰুদ্ধে হোৱা ৰণত প্ৰথম বাৰৰ বাবে আহোম সৈন্যৰ হাতত বৰটোপ থকা কথা উল্লেখ পোৱা যায়।<ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji", p. 75</ref> তদুপৰি আহোম সেনাই ১৬১৭ চনত মোগলৰ বিৰুদ্ধে হে প্ৰথম বাৰৰ বাবে হিলৈ-বৰটোপ ব্যবহাৰ কৰিব লৈছিল বুলি জনা যায়<ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji", p. 75</ref>।
নাওবৈচা ফুকনৰ বুৰঞ্জীত উল্লেখ কৰা মতে খোৰা ৰজাৰ দিনত(১৫৫২-১৬০৩) প্ৰথম বাৰৰ বাবে চুতীয়া লোকক নিযুক্তি দি হিলৈদাৰী ফৈদ গঠন কৰা হৈছিল।<ref>নাওবৈচা ফুকনৰ বুৰঞ্জী, p.55</ref><ref>The Chutiyas being expert warrior knew the use of matchlocks. After their subjugation, the Chutiyas were, therefore engaged in manufacturing matchlocks and they became prominent in the ''Hiloidhari-Khel'' (guild for manufacturing matchlocks)"{{harvcol|Dutta|1985|p=30}}</ref> হেমকোষ অভিধানত চুতীয়া সকলৰ হিলৈক "চুতীয়া হিলৈ" বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। বৃটিছৰ ১৮৯১ চনৰ লোকপিয়লত "হিলেদাৰী"ৰ বাহিৰেও "চুতীয়া-হিলৈদাৰী" বুলি এটা পৃথক খেল/শ্ৰেণীৰ উল্লেখ কৰা হৈছে। এই সকলে হয়টো ৰণত "চুতীয়া হিলৈ" ব্যৱহাৰ কৰিছিল।<ref>[https://books.google.co.in/books?id=YvV-VI_2YRkC&pg=PR67&dq=sutiyahilaidari&hl=en&newbks=1&newbks_redir=0&source=gb_mobile_search&sa=X&ved=2ahUKEwiiqITCufiRAxXdwTgGHeU5KJcQ6AF6BAgJEAM#v=onepage&q&f=false Census of India 1891, p. 17]</ref>
==চুতীয়া বিদ্ৰোহ==
১৫২৪ চনত চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতন হৈছিল যদিও চুতীয়া সকলৰ মনৰ পৰা স্বাধীনতা আৰু স্বৰাজৰ আশা নাইকিয়া হৈ যোৱা নাছিল। চিৰদিন স্বাধীন হৈ থকা চুতীয়া সকলে বীৰাঙ্গণা ৰাণী সাধনীৰ আত্মোৎসৰ্গৰ কথা সোঁৱৰি পুনৰ জাগ্ৰত হৈ উঠিল আৰু বিদ্ৰোহ ঘোষণা কৰিলে। এই বিদ্ৰোহ ১৫২৭ চনৰ পৰা ১৭০০ শতিকাৰ শেষ ভাগৰ লৈকে চলিছিল। ১৭৭০ দখকৰ মায়ামৰা বিদ্ৰোহে জাতিটোৰ শেষ বিদ্ৰোহ বুলি কব পাৰি যাৰ ফলত সকলো নহলেও এটা অংশয়ে স্বাধীন হৈ নিজৰ ৰাজ্য গঠন কৰিছিল। চুতীয়া ৰাজ্যৰ ৰাজধানী শদিয়া ধ্বংস হোৱাৰ ফলত বহুতো ৰাজকোঁৱৰ আৰু সম্ভ্ৰান্ত পৰিয়ালৰ লোকে পাহাৰীয়া মিচিং, মিচিমি জাতিৰ লোক সকলৰ মাজত আশ্ৰয় লৈছিল আৰু প্ৰথম বিদ্ৰোহ এই সকল লোকে আৰম্ভ কৰিছিল। এই কথা কোচ ৰজা সকলৰ দৰং ৰাজ বংশাৱলীতো উল্লেখ কৰা হৈছে।
<poem>"পূৰ্বে চুটিয়াৰ ৰজা সিঠাৱে আছিল।
অন্যায়ে অসম ছল কৰিয়া মাৰিলে॥
যিমতে মাৰিল তাৰ শুনিয়ো কাহিনী।
বলে নপাৰিয়া স্বৰ্গী ৰাজা মনে গুণি॥ ৩৬৪
...
তাৰ পুত্ৰ ভাই যত সকলে পলাইল।
মিৰি মিচিমিত পশি প্ৰাণক ৰাখিলা॥
চুটিয়াৰ ৰাজাক মাৰিয়া ছলে বলে।
লৈলা সেহি ৰাজ্যক অসমে কৌতূহলে॥ ৩৭১</poem>
* ১৫২৬ চনৰ বিদ্ৰোহ, শদিয়া
চুতীয়া সকলে প্ৰথম বিদ্ৰোহ ১৫২৬ চনৰ ফাগুন মাহত ৰাজধানী শদিয়াত ঘোষণা কৰিছিল, অৰ্থাৎ ৰাজ্য পতনৰ ৩ বছৰৰ পাছত। বিদ্ৰোহ দমন কৰিবলৈ আৰু ফ্ৰাচেংমুং বৰগোহাঁইক সহযোগ কৰিবলৈ দিহিঙীয়া গোহাঁইক পঠিওৱা হৈছিল। যুদ্ধত বিদ্ৰোহী সকলৰ হাতত ফ্ৰাচেংমুং বৰগোহাঁইৰ হাতী প্লাইপাম আৰু দিহিঙীয়া গোহাঁই মৰা পৰিছিল। কিন্তু শেষ পৰ্যায়ত বিদ্ৰোহী সকল পৰাজিত হৈ উভতি যাবলৈ বাধ্য হ'ল। এই বিদ্ৰোহৰ ফলত চুহুংমুঙ ৰজাই বহুতো প্ৰশাসনীয় পৰিবৰ্তন কৰিবলৈ বাধ্য হৈছিল। ১৫২৭ চনৰ জেঠ মাহত, ডিব্ৰুগড় অঞ্চলত নতুন এখন প্ৰদেশ গঠন কৰি তাত চাওলুং চুলিঙক শাসনকৰ্তা হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হৈছিল, যাতে শদিয়া অঞ্চলত পুনৰ বিদ্ৰোহ হ'লে ডিব্ৰু প্ৰদেশৰ সেনাই শদিয়া বাহিনীৰ সহযোগ কৰিব পাৰে। ইয়াৰ উপৰিও কিংলুন বুঢ়াগোহাঁইক "থাও-মুঙ-বঙেন" পাতি পশ্চিম শদিয়া অঞ্চলত (তিনিচুকীয়াৰ সোণাৰিৰ(কাংখাম) পৰা লুহিত নদীৰ গুৰি লৈকে) শাসন কৰিবলৈ দিয়া হ'ল।
* ১৫২৯ চনৰ বিদ্ৰোহ, শদিয়া
প্ৰথম বিদ্ৰোহৰ দুবছৰ পাছতে ১৫২৯ চনৰ পুহ মাহত শদিয়াৰ চুতীয়া সকলে আকৌ মুৰ দাঙি উঠিলে। এইবাৰ চুহুংমুঙ ৰজাই ফ্ৰাচেংমুঙক সহযোগ কৰিবলৈ চাও চুক্লান (তিপামৰ পৰা) আৰু কিংলুনক সহযোগ কৰিবলৈ চাওলুং চুলিঙক (ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা) পঠিয়ালে। ইয়াৰ পাছত চুহুংমুঙে চুক্লেংমুঙ ৰাজকোঁৱৰক ৰাজধানীত ৰাখি সকলো বিষয়ববীয়াৰ সৈতে নিজে শদিয়া আহি উপস্থিত হয়। লুহিতৰ পাৰত, ডিবাং নৈৰ পাৰত, মাৰানকাও, চন্দনগিৰি পৰ্বত, দৈথাং পৰ্বত, ইত্যাদি বিভিন্ন ঠাইত কেইবাখনো যুদ্ধ হয়। প্ৰথম পৰ্যায়ত বিদ্ৰোহী সকলে চাও চুলিঙক ধৰি নিবলৈ সক্ষম হৈছিল কিন্তু পাছৰ পৰ্যায়ত এৰি দিলে। বহু মাহ যুদ্ধ লগা পাছত শেষত বিদ্ৰোহী সকল পৰাজিত হ'ল। যুদ্ধত লাভ কৰা সকলো ধন আৰু সম্পত্তি ৰজা আৰু মন্ত্ৰী সকলে নিজৰ মাজতে ভাগ কৰি ল'লে আৰু ৰজাই বৰগোহাঁই আৰু বুঢ়াগোহাঁইক শদিয়াত ৰাখি নিজে ৰাজধানী লৈ ঘূৰি গ'ল।
* ১৫৪২ চনৰ বিদ্ৰোহ, দিচাং নৈৰ পাৰত
চুতীয়া সকলে পুনৰ বাৰ ১৫৪২ চনত ৰজা চুক্লেংমুঙৰ দিনত বিদ্ৰোহ ঘোষণা কৰে কৰিছিল। এইবাৰ ১৫৪২ চনৰ বহাগ মাহত ডিব্ৰুগড় অঞ্চলৰ চুতীয়া সকলে শিৱসাগৰৰ দিচাং নৈৰ ওচৰত আহোম মন্ত্ৰী চেং-হাননক পৰাস্ত কৰি স্বৰাজ ঘোষণা কৰে। কিন্তু ইয়াৰ পাছতে চুক্লেংমুঙে চাওলুং তিমাক বিদ্ৰোহ দমন কৰিবলৈ পঠিয়াই আৰু দুবছৰ লৈকে পূৰ্বৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ বিভিন্ন অঞ্চল ধ্বংস কৰে যাতে কোনো চুতীয়া সকলে পুনৰ বিদ্ৰোহ কৰিবলৈ সাহস নকৰে।
* ১৫৫০ চনৰ বিদ্ৰোহ, শদিয়া
১৫৫০ চনত শদিয়াখোৱা গোহাঁইৰ মৃত্যুৰ পাছত, কংসপাত্ৰ নামৰ চুতীয়া নায়ক এজনে শদিয়াত বিদ্ৰোহ কৰি নিজকে ৰজা বুলি ঘোষণা কৰিছিল। আহোম ৰাজ্যৰ বহুতো ৰাজকোঁৱৰে তেওঁক সহযোগ কৰিছিল আৰু শদিয়াত উপস্থিত হৈ আহোম ৰজাৰ বিৰুদ্ধে যুদ্ধ কৰিবলৈ সাজু হৈছিল। এই যুদ্ধ ৩ বছৰ লৈকে চলিছিল আৰু শেষত কংসপাত্ৰৰ লগতে বহুতো চুতীয়াই মৃত্যু বৰণ কৰিছিল। ৰাজকোঁৱৰ সকলৰ ভিতৰত কিছুমানৰ মৃত্যু হৈছিল আৰু বাকী থকা সকলক বন্দী বনাই পাছলৈ চাৰিঙত থাকিবলৈ দিয়া হৈছিল।
* ১৫৬৫ চনৰ বিদ্ৰোহ, নামৰূপ আৰু খেৰাম
১৫৬৫ চনৰ মাঘ মাহত ডিব্ৰুগড় অঞ্চলৰ চুতীয়া সকলে বিদ্ৰোহ ঘোষণা কৰি নামৰূপ আৰু খেৰাম(বৰ্তমান ডিব্ৰুগড়ৰৰ খেৰেমীয়া) অঞ্চলৰ আহোম গাঁও সমূহ আক্ৰমণ কৰি লুণ্ঠন কৰিছিল। ৰজাই বিদ্ৰোহ দমন কৰিবলৈ চাওলুং তিপামক পঠিয়াইছিল। বিদ্ৰোহী সকলৰ লগত হোৱা যুদ্ধত চাওলুং তিমাৰ হাতী আহত হৈছিল যাৰ বাবে তেওঁ যুদ্ধ এৰি দিহিং পাৰ হৈ উভতি আহে। ইয়াৰ পাছত বিদ্ৰোহৰ কি পৰিণতি হ'ল গম পোৱা নাযায়। সম্ভৱতঃ পাছলৈ বিদ্ৰোহ দমন কৰা হৈছিল।
* ১৫৭২ চনৰ বিদ্ৰোহ, শদিয়া
১৫৭২ চনত পুনৰ বাব চুতীয়া সেনাপতি এজনৰ নেতৃত্বত শদিয়া অঞ্চলৰ চুতীয়া সকলে মুৰ দাঙি উঠে। বিদ্ৰোহ দমন কৰিবলৈ চাওলুং চাৰিং, চাওফ্ৰাংমুঙ বৰগোহাঁই, শদিয়া খোৱা গোঁহাই, ইত্যাদি বহুতো বিষয়ববীয়াক পঠিওৱা হৈছিল। আহোম সেনাৰ তুলনাত বিদ্ৰোহী সকলৰ সংখ্যা কম থকাৰ বাবে বিদ্ৰোহী সকল কানচাই আৰু পুখুৰীখনা নামৰ অঞ্চল লৈ আতঁৰি আহিছিল আৰু সেই অঞ্চলৰ চুতীয়া সকলৰ সহযোগত পুনৰ ৰণ কৰিছিল। কিন্তু দুৰ্ভাগ্যবশতঃ বিদ্ৰোহী সকল পৰাজিত হৈছিল। চুতীয়া সেনাপতি, কানচাইৰ মুখিয়াল আৰু অন্য বহুতো চুতীয়া সৈন্যক বন্দী বনাই ৰাজধানী লৈ লয় অনা হৈছিল।
* ১৬৬৫ চনৰ বিদ্ৰোহ, উত্তৰ পাৰ
১৬৬৫ চনত আহোম সেনা নগা সকলৰ লগত হোৱা যুদ্ধত ব্যস্ত আছিল। এই সুযোগ লয়, উত্তৰ পাৰৰ লখিমপুৰৰ এখিনি চুতীয়া লোকে মিৰি আৰু দফলা লোকৰ লগত মিলি বিদ্ৰোহ কৰিছিল। কিন্তু বিদ্ৰোহ সফল নহ'ল।
* ১৬৭৩ চনৰ বিদ্ৰোহ, উত্তৰ পাৰ
১৬৭৩ চনত ধেমাজি অঞ্চলৰ চুতীয়া সকলে বিদ্ৰোহ ঘোষণা কৰি ৰূপা(বৰ্তমানৰ ৰূপহী) আৰু ডিমৌ(বৰ্তমানৰ ধেমাজিৰ ডিমৌ) মিৰি সকলে আহোম ৰজাক কৰ হিচাপে দিয়া মাৰ নাও তোলাই লৈ গৈছিল। এই কথা শুনি আহোম ৰজাই চুতীয়া অঞ্চললৈ কটকী পঠিয়াই নাও সমূহ ঘূৰাই দিবলৈ আদেশ কৰিছিল, কিন্তু চুতীয়া সকলে আদেশ নামানিলে। ইয়াৰ পাছত সকলো চুতীয়া দেউলীয়া নামৰ গাঁৱ এখনত একগোট হৈছিল। কটকীৰ খবৰ পাই আহোম ৰজাই তিনিমুখিয়া অঞ্চলত থকা নাৰাই নামৰ চুতীয়া বিদ্ৰোহী নেতা জনক ধৰি আনিবলৈ সৈনিক পঠিয়ালে। ইয়াৰ পাছত ৰজাই শদিয়াখোৱা গোঁহাই আৰু মৰঙ্গীখোৱা গোহাঁইক চেঁচামুখত গড় নিৰ্মাণ কৰি যুদ্ধৰ বাবে সাজু হ'বলৈ আদেশ দিলে। দিহিং নদীৰ পাৰত আন এটা গড় নিৰ্মাণ কৰা হ'ল। তাৰ পাছত আহোম সেনাই দিহিং পাৰ হৈ মাজুলী হৈ চুতীয়া গাঁৱলৈ আগ বাঢ়ি আহিল। চুতীয়া সকলেও হাতত ধেনু-কাড় লয় দেউলীয়া গাঁৱৰ পৰা মিৰি গাঁৱ এখনলৈ আগ বাঢ়ি আহিলে। আহোম ৰজাই পুনৰ চুতীয়া সকলৰ ওচৰলৈ কটকী পঠিয়াইলে। চুতীয়া বৰুৱা জনে অৱশেষত বশ্যতা স্বীকাৰ কৰিলে, কিন্তু নিজৰ গৰু-ছাগলী, হাঁহ-কুকুৰ, ইত্যাদি সকলো হেৰুৱালে। নাৰাই আৰু অন্য চুতীয়া বিদ্ৰোহী নেতা সকলক মদ্যপান কৰোৱাই পুনৰ বিদ্ৰোহ নকৰিবলৈ প্ৰতিজ্ঞা কৰালে। সবল আৰু শক্তিশালী চুতীয়া সৈনিক সকলৰ বন্দী বনোৱা হ'ল আৰু অন্য চুতীয়া সকলক প্ৰতি বছৰে কৰ হিচাপে নাও দিবলৈ আদেশ দিয়া হ'ল।
* ১৭৬৯-১৮০৫ চনৰ মায়ামৰা বিদ্ৰোহ
মায়ামৰা ধৰ্মীয় চুতীয়া সকলে ১৭৬৯ চনত আহোম ৰাজ্যৰ বিৰুদ্ধে বিদ্ৰোহ ঘোষণা কৰি ১৭৯১ লৈকে বেংমৰা নামৰ পৃথক ৰাজ্য এখন গঠন কৰিছিল। মায়ামৰা বিদ্ৰোহত ভাগ লোৱা জনগোষ্ঠী সমূহৰ মাজত দ্বিতীয় সৰ্বাধিক লোক চুতীয়া জনগোষ্ঠীৰ আছিল। বেংমৰা ৰাজ্যৰ ৰজা সৰ্বানন্দ সিংহ বীৰপালৰ বংশৰ বুৰুক চুতীয়া ৰাজপৰিয়ালৰ লোক আছিল। হয়তো ১৫২৫ চনত ৰাজ্য হেৰুৱা চুতীয়া ৰাজপৰিয়াল টোৱে সৰুকৈ হ'লেও পুনৰ বাৰ ৰাজ্য ৰাজত্ব কৰিবলৈ সক্ষম হৈছিল।
* ১৭৭৫ চনৰ বিদ্ৰোহ, ডিব্ৰু-দিহিং অঞ্চল
মায়ামৰা বিদ্ৰোহ হৈ থাকোঁতে ডিব্ৰু-দিহিংৰ মাজৰ অঞ্চলৰ একাংশ চুতীয়াই বিদ্ৰোহ ঘোষণা কৰিছিল। টাই ভাষাৰ "আহোম বুৰঞ্জী" নামৰ গ্ৰন্থত উল্লেখ কৰা মতে পূৰ্বৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ সীমান্ত অঞ্চলৰ খামজাং প্ৰদেশৰ পৰা নঙাখাম নামৰ নৰা মুখিয়ালৰ লগত ধৰা সকলে আহি বিদ্ৰোহ ঘোষণা কৰিছিল। এই বিদ্ৰোহত চুতীয়া সকলে নৰা সকলক সহযোগ কৰিছিল। নৰা মুখিয়াল জনে ১৭৭৫ চনত চুতীয়া সকলৰ সহযোগত হাটখোৱা গোহাঁইক পৰাস্ত কৰি নিজকে ডিব্ৰু নৈৰ কাষৰ অঞ্চলৰ ৰজা বুলি ঘোষণা কৰিছিল। ৰজা হৈ নঙাখামে চুতীয়া আৰু বাৰেচিৰিঙীয়া সকলৰ মাজৰ পৰাই ফুকন আৰু বৰুৱা নিযুক্ত কৰিছিল। আহোম ৰজাই নঙাখাম আৰু চুতীয়া সকলৰ বিৰুদ্ধে বুঢ়াগোহাঁইৰ নেতৃত্বত ৪০ হাজাৰ সৈন্য পঠিয়াইছিল। সেনা সকলে আহি ৰঙাগড়াত(বৰ্তমানৰ ডিব্ৰু-চৈখোৱাৰ দক্ষিণত) উপস্থিত হৈছিল। ইয়াত পাছত তেজী আৰু দিহিং নৈৰ পাৰত যুদ্ধ হৈছিল। বিদ্ৰোহী সকল পৰাজিত হৈ আতৰি গৈছিল। নৰা সকলে পূৰ্বৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ পাহাৰীয়া অঞ্চলত আশ্ৰয় লয় আৰু চুতীয়া সকলে ধূনাগুৰি নামৰ ঠাই এদখৰত আশ্ৰয় লয়। বহুতো চুতীয়া, বাৰেচিৰিং আৰু নৰা বিদ্ৰোহীক ৰাজধানী ৰংপুৰলৈ লয় অনা হয়। তাৰে কিছুমানক মৃত্যু দণ্ড দিয়া হৈছিল আৰু আন সকলক বন্দী হিচাপে ৰখা হৈছিল।<ref>Barua, G.C, "Ahom Buranji, p. 331-333</ref>
==অসমীয়া সংস্কৃতিত চুতীয়া ৰাজ্যৰ প্ৰভাব==
==আৰু চাওক==
* [[চুতীয়া জনগোষ্ঠী]]
* [[সতী সাধনী]]
==তথ্য সংগ্ৰহ==
{{Reflist}}
* {{cite book
| last = Gait
| first = Edward
| title = A History of Assam
| publisher = Thacker, Spink & Co.
| date = 1906
| location = Calcutta
| url = http://books.google.com/books?id=w-6kr1IyHJkC}}
*{{Cite journal|last=Neog|first=Maheswar|title=Light on a Ruling Dynasty of Arunachal Pradesh in the Fourteenth and Fifteenth Centuries|date=1977|journal=Annals of the Bhandarkar Oriental Research Institute|volume=58/59|pages=813–820|jstor=41691751|issn=0378-1143}}
==বাহ্যিক সংযোগ==
{{অসম বুৰঞ্জী}}
[[শ্ৰেণী:অসমৰ ইতিহাস]]
[[শ্ৰেণী:চুতীয়া ৰাজ্য]]
[[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ সাম্ৰাজ্য আৰু ৰাজ্য]]
b3xqtcyqu01rhvfnhhi34o35kzdrbcc
606973
606964
2026-05-18T03:28:49Z
Ananya Taye
28065
/* চুতীয়া ৰাজ্যৰ হিলৈ-বৰতোপৰ প্ৰচলন */
606973
wikitext
text/x-wiki
{{under construction}}
{{Infobox Former Country
|native_name = সধয়া/স্বধয়া
|conventional_long_name = চুতীয়া সাম্ৰাজ্য
|common_name= স্বধয়া, সধয়া
|year_start = ১১৮৭
|date_start =
|event1 =
|date_event1 =
|event_end =
|year_end = ৭ বহাগ ১৫২৪ (সাধনী দিৱস)
|date_end =
|p1 = কামৰূপ ৰাজ্য
|flag_p1 = Copper Plate Seal of Kamarupa Kings.jpg
|s1 = আহোম ৰাজ্য
|flag_s1 =
|image_flag =
|flag_type =
|image_map = Chutia kingdom Map.png
|image_map_caption = চুতীয়া ৰাজ্যৰ মানচিত্ৰ
| image_coat = Chutia royal Insignia.png
| symbol_type = ৰাজকীয় প্ৰতীক
|capital = [[শদিয়া|সধয়াপুৰ/স্বধয়াপুৰ]]
|common_languages = চুতীয়া ভাষা (ৰাজকীয়)</br>[[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]] (ৰাজ্যিক)
|religion = জনজাতীয় তান্ত্ৰিক (ৰাজকীয় আৰু প্ৰজা)</br> হিন্দু (একাংশ প্ৰজা)
|government_type = ৰাজতন্ত্ৰ
|leader1 = বীৰপাল/গয়াপাল
|year_leader1 = ১১৮৭-১২২০
|leader2 = [[ৰত্নধ্বজপাল]]/গৌৰী নাৰায়ণ
|year_leader2 = ১২৩০-১২৬০
|leader3 = ধৰ্মধ্বজপাল/[[ধীৰনাৰায়ণ]]
|year_leader3 = ১৫২০-১৫২২
|leader4 = নীতিপাল/চন্দ্ৰ নাৰায়ণ(অন্তিম)
|year_leader4 = ১৫২২-১৫২৪
|title_leader = সধেয়াধিপতি (নাৰায়ণ/পাল)
|legislature =
|today = [[অসম]], [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]], [[ভাৰত]]
|}}
'''চুতীয়া ৰাজ্য''' ({{lang-en|Sutiya kingdom}}) আছিল ত্ৰয়োদশ শতিকাত [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ]]ৰ উত্তৰ পাৰে দিকাৰাই নদী<ref>Acharya,N.N.,"The history of Medieval Assam",p.232</ref><ref>William Robinson, "A descriptive account of Assam",p.323.</ref><ref>Dutta, Sristidhar, "The Mataks and their kingdom,p.28</ref> আৰু দক্ষিণ পাৰে [[দিচাং নদী]]ৰ মাজত গঠন হোৱা এক বিশাল সাম্ৰাজ্য<ref name="চুতীয়া ৰাজ্য">{{cite web | url=https://books.google.co.in/books?id=MdjO3XVk0MAC&pg=PA84&dq=chutia+kingdom+disang&hl=en&newbks=1&newbks_redir=0&source=gb_mobile_search&sa=X&ved=2ahUKEwiKlpXszLqUAxWgUGwGHemuBhUQ6AF6BAgNEAM#v=onepage&q=chutia%20kingdom%20disang&f=false Pathak, Guptajit, Assam's History and it's Graphics, p.84}}</ref>। এই ৰাজ্য বৰ্তমানৰ [[অসম]]ৰ [[ডিব্ৰুগড় জিলা|ডিব্ৰুগড়]], [[লখিমপুৰ জিলা|লখিমপুৰ]], [[ধেমাজি জিলা|ধেমাজি]], [[তিনিচুকীয়া জিলা|তিনিচুকীয়া]], [[বিশ্বনাথ জিলা|বিশ্বনাথ]], [[মাজুলী জিলা|মাজুলী]] জিলাকে ধৰি [[শিৱসাগৰ জিলা]]ৰ এটা অংশ আৰু [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]]ৰ ভৈয়াম আৰু দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলত বিয়পি আছিল। ইতিহাসবিদ সকলৰ মতে উত্তৰ পূৰ্বাঞ্চলৰ মধ্যযুগৰ সকলো ৰাজ্যৰ ভিতৰত চুতীয়া ৰাজ্যখনে আটাইতকৈ উন্নত আৰু প্ৰগতিশীল ৰাজ্য আছিল।<ref>Guha, Amalendu (December 1983), "The Ahom Political System: An Enquiry into the State Formation Process in Medieval Assam (1228-1714)", p.5, "The period from the 13th to the 16th century saw the emergence and development of a large number of tribal political formations in north-east India. The Chutiya, the Tai-Ahom, the Koch, the Dimasa (Kachari), the Tripuri, the Meithei (Manipuri), the Khasi (Khyriem) and the Pamar (Jaintia)—all these tribes crystallised into rudimentary state formations by the 15th century. The most developed of the tribes in the 15th century were the Chutiyas."</ref>
১১৮৭ চনত বীৰপালে শদিয়াক ৰাজধানী পাতি উত্তৰ-পূব অসম আৰু অৰুণাচলৰ কিছু অঞ্চল লয় চুতীয়া ৰাজ্য স্থাপন কৰিছিল। তেওঁৰ পুত্ৰ গৌৰী নাৰায়ণে সকলো চুতীয়াক একত্ৰিত কৰি এখন বৃহৎ ৰাজ্য গঠন কৰিছিল। উজনি অসমৰ শিৱসাগৰ(দক্ষিণ পাৰ) আৰু বিশ্বনাথ(উত্তৰ পাৰ) জিলাৰ পৰা আৰম্ভ কৰি পূব দিশত অৰুণাচলৰ পাহাৰৰ লৈকে এসময়ত চুতীয়া ৰাজ্যৰ অন্তৰ্গত আছিল। ইয়াৰ পিছত প্ৰায় সোতৰজন ৰজাই এই সাম্ৰাজ্য চলাইছিল। [[কামৰূপ ৰাজ্য]] ধ্বংস হোৱাৰ লগে লগে অসমৰ উত্তৰ-পূবত চুতীয়াসকল, পশ্চিম দিশে বাৰভূঞা আৰু কমতা ৰাজ্য ক্ষমতালৈ আহিছিল<ref name="চুতীয়া ৰজা">{{cite web | url=http://www.historyfiles.co.uk/KingListsFarEast/IndiaChutiyas.htm | title=চুতীয়া ৰজা | accessdate=August 11, 2012}}</ref>।
১৪ শতিকাৰ শেষৰ ফালে চুতীয়া ৰজা সত্যনাৰায়ণে কামৰূপ আক্ৰমণ কৰা মুচলমান সকলক (সম্ভৱতঃ ১৩৮৯ত কামৰূপ দখল কৰা ঘিয়াছুদ্দিন শাহ) পৰাস্ত কৰি [[কমতা ৰাজ্য|কমতাপুৰত]] ৰজা হৈছিল আৰু কামৰূপ ৰাজ্যৰ পতনৰ পাছত পোণপ্ৰথমবাৰৰ বাবে [[শদিয়া]]ৰ পৰা [[বংগ|উত্তৰ বংগ]]ৰ [[কৰতোৱা নদী|কৰতয়া]] নৈ লৈকে এখন বৃহৎ [[কামৰূপ ৰাজ্য|বৰ-কামৰূপ]] ৰাজ্য গঠন কৰিছিল<ref>"The eastern region, whether it is called Sadhaya or Svadhaya as in the plates or Sadhiya or Sadiya as in Assamese chronicles and the western region of Kamatapura seems to be politically connected and the same Satyanarayana/Ratnanarayana might have held sway over both regions"{{harvcol|Neog|1977|p=818}}</ref>
অসমৰ স্থানীয় জনজাতিসকলৰ মাজত চুতীয়াসকল অন্যতম। চুতীয়া সকল কছাৰী গোষ্ঠীৰ লোক আছিল আৰু এটা সময়ত তিব্বত-বাৰ্মীজ ভাষা ব্যৱহাৰ কৰিছিল। চুতীয়া ৰাজ্যৰ ৰাজকীয় তথা ধৰ্মীয় ভাষা বৰ্তমানৰ [[দেউৰী ভাষা]]। বৃটিছৰ দিনত এই ভাষাক ''দেউৰী-চুতীয়া'' ভাষা বুলি কোৱা হৈছিল। সাম্প্ৰতিক কালত, চুতীয়াসকলে [[অসমীয়া ভাষা]] ব্যৱহাৰ কৰে।
==চুতীয়া ৰাজ্যৰ অঞ্চল সমূহ==
===ৰাজধানী অঞ্চল===
[[File:Brick with king Pratyakshnarayan's name.jpg|thumb|ভীষ্মক নগৰ আৰু শদিয়াৰ পদুম পুখুৰীত উদ্ধাৰ হোৱা নৃপতি শ্ৰী শ্ৰী প্ৰত্যক্ষ নাৰায়ৰণ নাম খোদিত থকা ইটা। এই ৰজা জনৰ নাম ঘিলামৰাত উদ্ধাৰ হোৱা সধয়াধিপতি সত্যনাৰায়ণৰ ফলিতো উল্লেখ কৰা আছে।]]
চুতীয়া ৰাজ্যৰ প্ৰাণকেন্দ্ৰ আৰু ৰাজধানী আছিল শদিয়া বা সধয়াপুৰ। চুতীয়া ৰজা সকলে নিজকে সধয়াপুৰেশ্বৰ বা সধয়াধিপতি বুলি চিনাকি দিছিল। <ref>Shin, Jae-eun, Descending from Demons, Ascending to Kshatriyas, p.5.</ref> শদিয়াৰ কীৰ্তিচিহ্ন সমূহতো চুতীয়া ৰজাৰ নাম খোদিত আছে। এতিয়ালৈকে শদিয়া অঞ্চলত চুতীয়া যুগৰ তিনিখন নগৰ চিনাক্ত কৰা হৈছে: ভৈয়ামৰ বৰ-নগৰ আৰু দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলৰ ৰূক্মীনী নগৰ (সম্ভৱতঃ বুৰঞ্জীৰ চন্দনগিৰি) আৰু ভীষ্মক নগৰ (সম্ভৱতঃ বুৰঞ্জীৰ থাঙগিৰি)। তাৰেই ভীষ্মক নগৰ আৰু ৰুক্মিণী নগৰৰ ইটাত চুতীয়া ৰজা লক্ষ্মীনাৰায়ণ আৰু প্ৰত্যক্ষ নাৰায়ণৰ নাম খোদিত আছে<ref>Neog, Maheswar, Lights on a Ruling Dynasty of Arunachal Pradesh, p.814</ref>। তাম্ৰেশ্বৰী শালৰ ইটাৰ দেৱালখন চুতীয়া ৰজা মুক্ত-ধৰ্মনাৰায়ণে নিৰ্মাণ কৰাইছিল <ref>A Sircar, D.C, Journal of Ancient Indian History, p. 21</ref>।
===উত্তৰ কূলৰ অঞ্চল===
ব্ৰক্ষ্মপুত্ৰৰৰ উত্তৰ পাৰৰ সীমাৰ কথা বুৰঞ্জী সমূহত পোনপটীয়াকৈ উল্লেখ পোৱা নাযায়। তথাপিটো ঐতিহাসিক তথ্যৰ অনুসৰি ইতিহাসবিদ সকলে চুতীয়া ৰাজ্য ভৰালী বা দিকৰাই নৈ লৈকে বিস্তৃত আছিল বুলি মত প্ৰকাশ কৰে।<ref>Acharya,N.N.,"The history of Medieval Assam",p.232</ref><ref>William Robinson, "A descriptive account of Assam",p.323.</ref><ref>Dutta, Sristidhar, "The Mataks and their kingdom,p.28</ref> বুৰঞ্জী সমূহত উল্লেখ কৰা আছে যে চুতীয়া ৰাজ্য দখল কৰা পাছত আহোম ৰজা চুহুংমুঙে ভৰালী নৈ পাৰ হৈ ৰাউতা-তেমনীৰ (আজিৰ দিনৰ দৰং-নগাঁৱৰ অঞ্চল) ভূঞা সকলক বস কৰিছিল<ref>According to ''Purani Assam Buranji'', p.27. the twelve Bara Bhuyans of Rowta-Temani (mid-Assam, on either banks of the Brahmaputra) namely Utai, Tamai, Rai, Sakai, Kausika, Uzir, Laskar, Comdar, Sanatana, Keho, Rambhat and Bhakat with four sub-Bhuyans each, were transported and settled in various places of Uttara-kula (Biswanath, Lakhimpur districts). The Lacam Kalita Bhuyan family was placed at Bahbari(Lakhimpur), while one of them was settled on the river Sonari(Dhakuakhana), and another on the hills. As per ''Satsari Buranji'', p.16, Suhungmung suppressed the Baro-Bhuyans in Rowta. The people of the region were placed under the leadership of the Baro-Bhuyans and re-settled at different places of the kingdom.</ref>। গতিকে ইয়াৰ পৰা বুজিব পাৰি যে ভৰালী নদীৰ লৈকে চুতীয়া ৰাজ্য বিয়পি আছিল। ৰজা সত্যনাৰায়ণৰ দিনত বা তাৰো পাছৰ লৈকে এই পশ্চিম সীমা কমতাপুৰৰ লৈকে পাইছিল গৈ।
* লখিমপুৰ জিলা: বৰ্তমান লখিমপুৰৰ সোৱনশিৰি অঞ্চলতো চুতীয়া ৰাজ্যৰ অধীনত আছিল। চুতীয়া ৰজা সকলে সোৱণশিৰিৰ দুয়োপাৰে ব্ৰাহ্মণক ভূমিদান কৰিছিল। এই অঞ্চল পুৰণি কালত হাবুং বুলি জনা গৈছিল। শদিয়াৰ চেপাখোৱা তামৰ ফলিত উল্লেখ থকাৰ মতে চুতীয়া ৰজা দুৰ্লভনাৰায়ণৰ আদেশত ১৪২৮ চনত হাবুঙাধিপতি বৃহৎ পাত্ৰয়েই ব্ৰাক্ষ্মণক ভূমিদান কৰিছিল<ref>Neog, Maheswar, Lights on a Ruling Dynasty of Arunachal Pradesh, p.818.</ref><ref>Guha, Amalendu, Pre-Ahom Roots and the Medieval State in Assam: A Reply, p. 73, “Habung was a Chutiya dependency; that still earlier it was an autonomous principality of Brahmins; and that the latter's origins could be traced back to a circa 10th-century copper-plate and grant issued by king Ratnapala”.</ref>। চুতীয়া ৰজা লক্ষ্মীনাৰায়ণে ১৪০২ চনত সোৱণশিৰিৰ পশ্চিম দিশত(বৰ্তমান লক্ষিমপুৰ নগৰৰ ওচৰত) আৰু ১৩৯২ চনত সত্যনাৰায়ণ ৰজাই ধৱলী(বগীনদী) নৈৰ পাৰত ব্ৰাহ্মণক ভূমি দান কৰিছিল<ref>Barua, Swarnalata, Chutia Jatir Buranji, p.583</ref>। ১৫২২ চনত ধীৰনাৰায়ণ ৰজাই ঢকুৱাখনাত ব্ৰাহ্মণক ভূমি দান কৰিছিল<ref>Barua, Swarnalata, Chutia Jatir Buranji, p.590</ref>। এই সকলো কথাৰ পৰা জনা যায় যে বৰ্তমানৰ লখিমপুৰ জিলাখন সম্পূৰ্ণ ভাবে চুতীয়া ৰাজ্যৰ অন্তৰ্গত আছিল।
* ধেমাজি জিলা: ধেমাজি জিলাৰ চিচিবৰগাঁও-বৰদলনি অঞ্চলত বহুতো পুৰণি চুতীয়া যুগৰ ধ্বংসাৱশেষ দেখিবলৈ পোৱা যায়<ref>Barua, Swarnalata, Chutia Jatir Buranji, p.439</ref>। জোনাইৰ ৰজাখনা অঞ্চলত ১৩-১৪ শতিকাৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ ইটাৰ দুৰ্গৰ অৱশেষ পোৱা গৈছিল<ref>Barua, Swarnalata, Chutia Jatir Buranji, p.441; Indian Archaeology 1986-87, p. 22</ref>। বুৰঞ্জীত উল্লেখ কৰা মতে সোৱণশিৰি পশ্চিম পিনৰ দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলত ১৬৭২ চনত দফলা জনজাতিৰ লোকে আক্ৰমণ কৰি মানুহ ধৰি নিছিল। মানুহ খিনিক মুক্ত কৰাই আনিবলৈ ৰজাই বৰবৰুৱাৰ লগতে চুতীয়া হাজৰিকা আৰু চুতীয়া কাঁড়ী বৰুৱাক পঠিয়াইছিল। এই কথাৰ পৰা ধৰিব পৰা যায় যে চুতীয়া সকলৰ বসতি লক্ষিমপুৰৰ দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলৰ লৈকে আছিল।<ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji, p.220</ref><ref>Barbarua, Hiteswar, "Ahomar Din", p.190</ref> বুৰঞ্জীৰ আন এটা খণ্ডত উল্লেখ কৰা হৈছে যে ডিক্ৰং অঞ্চলৰ মিৰি লোক সকল এটা সময়ত চুতীয়া ৰজাৰ "হাতী-ঘাহী" লোক আছিল আৰু চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতনৰ পাছত এই সকলে আহোম ৰজাক বছৰি কৰ-ভাৰ দিছিল। গতিকে ইয়াৰ পৰা ধৰিব পৰা যায় যে এই অঞ্চলো এসয়মত চুতীয়া ৰাজ্যৰ অধীনত আছিল।<ref name= "devi">{{cite book |last1=Devi|first1=Lakshmi|title=Ahom-tribal Relations: A Political Study|date=1968|pages=202–203|url=https://books.google.com/books?id=BVdXAAAAMAAJ|publisher=Assam Book Depot, [Calcutta], Gauhati|OCLC=578753}}</ref> সোৱণশিৰি আৰু চিয়াং নৈৰ মাজত বসবাস কৰা মিচিং লোক সকলক আহোম ৰজা চুহুংমুঙৰ দিনত "চুতীয়া-মিৰি" বুলি উল্লেখ কৰিছিল কাৰণ এই সকল চুতীয়া ৰাজ্যৰ প্ৰজা আছিল।<ref name= "devi"></ref>
* বিশ্বনাথ জিলা: বিশ্বনাথ জিলা যে চুতীয়া ৰাজ্যৰ অন্তৰ্গত আছিল, সেই কথা চুতীয়া যুগৰ কীৰ্তিচিহ্ন সমূহৰ পৰা পুহৰলৈ আহে। চুতীয়া যুগৰ খনিকৰ সকলে কিবা উল্লেখযোগ্য কীৰ্তিচিহ্ন নিৰ্মাণ কৰিলে এক বিশেষ ধৰণৰ চিহ্ন কিছুমান ব্যৱহাৰ কৰিছিল। বিশ্বনাথ জিলাৰ অৰুণাচল সীমান্তৰ ৰামঘাট দুৰ্গ, নক্সাপৰ্বত দুৰ্গ, বালিজানৰ দুৰ্গ আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰ পাৰৰ উমাতুমনি দ্বিপ তাৰে প্ৰমাণ। এই সকলো অঞ্চলত দেখা পোৱা হুবহু একেই খনিকৰ চিহ্ন শদিয়াৰ তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰ, বুঢ়াবুঢ়ী শাল, ইটা পুখুৰী, ইত্যাদি জেগাত দেখিবলৈ পোৱা গৈছে। উল্লেখযোগ্য যে তাম্ৰেশ্বৰীৰ যিখন শিল-ইটাৰ দেৱালত এই চিহ্ন সমূহ খোদিত আছিল, সেই খন চুতীয়া ৰজা মুক্তধৰ্মনাৰায়ণে ১৪৪২ চনত নিৰ্মাণ কৰিছিল।<ref>A Sircar, D.C, Journal of Ancient Indian History, p. 21; Barua, Swarnalata, Chutia Jatir Buranji, p.589; Journal of the Asiatic Soceity of Bengal, 1848, p.467</ref> জনা মতে নক্সাপৰ্বত (১৪০০-১৫০০ খ্ৰীষ্টাব্দ)<ref>Tada, Tage, Archaeological remains of Arunachal Pradesh up to 16th century, p.183</ref> আৰু বুঢ়ৈ দুৰ্গ<ref> Barua, Kanaklal, Early History of Kamrupa, p.271</ref> প্ৰায় একে যুগৰে সৃষ্টি হয়। শদিয়াৰ ৰুক্মিণীনগৰ, গম্চি দূৰ্গ আৰু ভীষ্মক নগৰৰ দৰে বালিজান আৰু নক্সা পৰ্বত দুৰ্গতো শিল ইটাৰ ঘৰৰ ভেটি পোৱা গৈছে। নক্সা পৰ্বত, ইটা দুৰ্গ আৰু ৰামঘাট দুৰ্গৰ শিলৰ ভেটিৰ ওপৰত ইটা ব্যৱহাৰ কৰা শৈলী ৰুক্মিণী নগৰ, তাম্ৰেশ্বৰীৰ সীমাৰ দেৱাল আৰু শদিয়াৰ বৰনগৰৰ পুখুৰীত দেখা গৈছে। এই সমূহ তথ্যৰ ভিথিত কনকলাল বৰুৱা আৰু মহেশ্বৰ নেওগ লেখীয়া বিশিষ্ট ইতিহাস বিধে চুতীয়া ৰাজ্যৰ পৰিসীমা বিশ্বনাথ জিলা লৈকে থকা কথা স্বীকাৰ কৰিছে।<ref> Barua, Kanaklal, Early History of Kamrupa, p.271-272, "The probability is that these ruins are the traces of a Hindu or Hinduised dynasty of local rulers who ruled over a kingdom to the north of Brahmaputra and extending from the Burai river on the west to Sadiya on the east. The dynasty is evidently the line of Chutia kings who assumed the surname Pala."</ref><ref>Neog, Maheswar, "Lights on a Ruling Dynasty of Arunachal Pradesh", p. 218, "If architectural continuity is admitted between the fortifications in the Sadiya region and the Burai river ruin site, it would be possible to believe that the kingdom of these rulers(Chutia) extended as far as the outer limit of Darrang district, in the western most extent of which Ahom conquerors settled the vanquished Chutias in the early part of the sixteenth century."</ref> ইয়াৰ ওপৰিও জনা যায় যে চুতীয়া ৰাজ্য দখল কৰা পাছতেই (অৰ্থাৎ ১৫২৫ চনতে) আহোম ৰজাই উত্তৰ পাৰৰ শদিয়া, ভাটি অঞ্চল (বিশ্বনাথ), হাবুং(লখিমপুৰ) আৰু বানলুং(ধেমাজি) অঞ্চল শাসন কৰিবলৈ নতুনকৈ পদবী সৃষ্টি কৰিছিল<ref>Barua, Gopal Chandra, Ahom Buranji, p.59-61; Gait, Edward, A history of Assam, p. 86</ref>। গতিকে এই সমূহ অঞ্চল চুতীয়া ৰাজ্যৰ অধীনত আছিল বুলি গ'ম পোৱা যায়।
===দক্ষিণ কূলৰ অঞ্চল===
চুতীয়া ৰাজ্যৰ ব্ৰহ্মপুত্ৰ নৈৰ দক্ষিণ পাৰৰ সীমা দিহিং নৈ আছিল। এই কথা বুৰঞ্জী সমূহত স্পষ্টকৈ উল্লেখ পোৱা যায়।<ref>Assam Buranji(SM), p.9</ref><ref>Bhuyan, S.K., Satsari Buranji, p.56</ref> সেই সময়ত মাজুলী দ্বীপ সৃষ্টি হোৱা নাছিল আৰু দিহিং নৈ ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ কাষে কাষে বৈ গৈ বৰ্তমান মাজুলীৰ পশ্চিমত লগ হৈছিল। বুৰঞ্জী সমূহৰ পৰা জনা যায় যে আহোম ৰাজ্যৰ ৰাজধানী চাৰাগুৱা আৰু বকতা<ref>Ahmed, Nasir, Assam-Bengal Trade in the Medieval Period: A Numismatic Perspective, p.170, "they made Bakata(on the banks of Dihing) their capital in the reign of their king Suhungmung Svarga Narayan."; Guha, Amalendu, The Ahom Political System: An Enquiry into the State Formation Process in Medieval Assam (1228-1714), p.19.</ref> দিহিং নৈৰ পাৰত অৱস্থিত আছিল। গতিকে এই সকলো কথাৰ পৰা ধৰিব পাৰি যে বৰ্তমানৰ শিৱসাগৰ অঞ্চলৰো এটা অংশ চুতীয়া ৰাজ্যৰ অধীনত আছিল। ১৫২২ চনত দিহিং মুখৰ যুদ্ধত নীতিপালৰ সৈন্য বাহিনীক পৰাস্ত কৰি আহোম সেণা চুতীয়া ৰাজ্যত প্ৰবেশ কৰিছিল। চুহুংমুঙৰ সৈন্যয়ে চুতীয়া নৌ সেনাক খেদি ব্ৰক্ষ্মপুত্ৰয়ে দি উজাই আহি ডিব্ৰুমুখত গড় নিৰ্মাণ কৰিছিল। ডিব্ৰু মুখ, চেচামুখ, লাৰুপাৰা আৰু সোণাৰীত (তিনিচুকীয়া) পুণৰ ৰণ হৈছিল। গতিকে এই সকলো অঞ্চলতে চুতীয়া সকলৰ বসতি আছিল বুলি ক’ব পৰা যায়। দক্ষিণ সীমান্তত এলেকা তিপাম-নামৰূপ-বৰহাট অঞ্চল আছিল।
[[File:Stone inscription of Chutia king Muktadharmanarayana.jpg|thumb|চুতীয়া ৰজা মুক্তধৰ্মনাৰায়ণৰ ১৪৪২ চনৰ শিলৰ লিপি]]
* মাজুলী জিলা: বৰ্তমানৰ মাজুলী জিলাখন পূৰ্বতে দিহিং অঞ্চল আছিল। এই মাজুলী জিলাৰ পুব পিনৰ দিহিং নৈৰ মাছক লয় হোৱা বিবাদৰ পৰাই চুতীয়া-আহোমৰ যুদ্ধৰ পাতনি মেলে। ধীৰনাৰায়ণ ৰজাই মাজুলীৰ দিহিং মুখ, চেৰুৱাকতা আৰু চিৰা-আটি অঞ্চলত আহোমৰ লগত যুদ্ধ কৰে। শেষত ১৫২৩ চনত আহোম ৰজা চুহুংমুঙে এই অঞ্চল চুতীয়াৰ পৰা দখল কৰে।
* ডিব্ৰুগড় জিলা: বৰ্তমানৰ ডিব্ৰুগড় জিলাৰ প্ৰায় ভাগ ভূমি সেই সময়ত দিহিং নৈৰ উত্তৰত আছিল। বুৰঞ্জী সমূহৰ পৰা জনা যায় হে দিহিঙৰ আহোম ৰাজ্যৰ সীমাৰ ওচৰতো চুতীয়া লোকৰ বসতি আছিল। আহোমৰ চোম-চিৰিং, খাতোৱাল চেতিয়া, চাংচাই, ইত্যাদি বংশৰ ওপৰি পুৰুষ সকলক চুকাফাই ওচৰৰ চুতীয়া গাঁও মাৰি অনা লোক। আহোম ৰজা চুতুফাকো চাফ্ৰাই নৈৰ ওচৰত চুতীয়া লোক এইখিনিয়ে বধ কৰিছিল। ১৫২৩ চনত চুতীয়া ৰাজ্যৰ ডিব্ৰু অঞ্চলত প্ৰৱেশ কৰি আহোম সেনাই গড় সাজিছিল। চুতীয়া ৰাজ্য দখৰ কৰাৰ পাছত ১৫২৬ চনত দিহিঙীয়া গোহাঁই পদবী সৃষ্টি কৰা হয়। চুতীয়া বিদ্ৰোহৰ ফলত ডিব্ৰুগড়ত নতুন এখন প্ৰদেশ(''মৌঙ-তিফাও'') গঠন কৰি ১৫২৭ত চাওলুং চুলিঙক শাসনকৰ্তা হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়। Thermo luminescence (TL) পদ্ধতিৰে ডিব্ৰুগড়ৰ মৌৰামৰা দৌলৰ ওপৰত কৰা datingৰ অনুসৰি ইটাৰ দৌলটো ১৩-১৪ শতিকাৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ দিনত নিৰ্মিত<ref>Saikia, R.R,"Chronological and Archaeometric Evaluation of Bricks from Archaeological Sites of Upper Assam, Northeast India: Estimation of the Firing Temperature and Civilization History", p.17</ref>। গতিকে এই সকলো তথ্যৰ ভিত্তিত গম পোৱা যায় যে প্ৰায় গোটেই খন ডিব্ৰুগড় জিলাই চুতীয়া ৰাজ্যৰ অধীনত আছিল।
* তিনিচুকীয়া জিল: তিনিচুকীয়া জিলাৰ অধিকাংশ ভূমি চুতীয়া ৰাজ্যৰ অন্তৰ্গত আছিল যদিও পূব দিশৰ এটা অংশ মৰাণ মুখিয়াল আৰু আহোম ৰাজ্যৰ অধীনত আছিল। চুতীয়া ৰাজ্য দিহিং নৈৰ পশ্চিম পাৰে বিস্তৃত আছিল বুলি জনা যায়। সেই সময়ত দিহিং নৈ বৰ্তমানৰ সুতিতকৈ কেই কিলোমিটাৰমান পশ্চিমলৈ বৈ গৈছিল। পেঙেৰী, ডিগবৈ, জয়পুৰ, তিপাম, ইত্যাদি অঞ্চল দিহিঙৰ পূবত আছিল। এই অঞ্চল সমূহ বৃটিছৰ দিনৰ লৈকে হাবি অৰণ্যৰে ভৰি আছিল য'ত মৰাণ লোক সকলে হাবি কাটি ঝুম খেতি কৰিছিল আৰু সময়ে সময়ে আহোম ৰজা সকলক অৰণ্যৰ সামগ্ৰী যোগান ধৰিছিল। তিনিচুকীয়াৰ শদিয়া সেই সময়ত "সধয়াপুৰ" বুলি জনাজাত আছিল আৰু সধয়া বা চুতীয়া ৰাজ্যৰ ৰাজধানী আছিল। আহোম বুৰঞ্জীৰ মতে শদিয়াৰ দক্ষিণৰ অঞ্চলতো চুতীয়া সেনাপতি বুঢ়া বৰুৱা (আহোম ভাষাত "থাওমান") বোলা এজনে শাসন কৰিছিল যিজনে আহোমৰ বিৰুদ্ধে ১৫২৩ চনৰ ডিব্ৰুগড় ৰণত ভাগ লৈছিল। ১৫২৪ত চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতন হয় আৰু তিনিচুকীয়া জিলাৰ সমগ্ৰ ভূমি আহোম ৰাজ্যৰ অধীনলৈ আহে। আহোমৰ শদিয়া খোৱা গোহাঁয়ে (আহোম ভাষাত "থাওমুঙ বʼঙেন") শদিয়া অঞ্চল শাসন কৰিবলৈ লয়। শদিয়াৰ দক্ষিণৰ বৰডোমছা অঞ্চলত আহোমৰ হাটখোৱা গোহাঁই (আহোম ভাষাত "থাওমুঙ বʼক্লাং") বিষয়াই লোণৰ হাটৰ অধিকাৰী হয়।
===অৰুণাচলৰ ভয়াম আৰু পাহাৰীয়া অঞ্চল===
টাই ভাষাৰ "আহোম বুৰঞ্জী" গ্ৰন্থ খনত উল্লেখ থকাৰ মতে পূৰ্বৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ সীমান্তৰ অঞ্চলৰ খামজাং প্ৰদেশৰ নঙাখাম নামৰ নৰা মুখিয়াল এজনে ১৭৭৫ চনত চুতীয়া সকলক লগত লয় হাটখোৱা গোহাঁইৰ বিৰুদ্ধে বিদ্ৰোহ কৰিছিল আৰু পৰাস্ত হৈ দিহিং/নামজিন নৈ পাৰ হৈ পূৰবৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ পাহাৰীয়া অঞ্চলত আশ্ৰয় লৈছিল<ref>Barua, Gopal Chandra, Ahom Buranji, p.331</ref>। বুৰঞ্জীৰ পৰা জনা যায় যে খামজাং প্ৰদেশ পাটকাই পৰ্বতৰ নং-খেও-য়ং(Lake of no return) অঞ্চলত অৱস্থিত আছিল। গতিকে ধৰিব পাৰি যে চুতীয়া ৰাজ্য এসময়ত সেই অঞ্চলৰ লৈকে বিয়পি আছিল।
===নামনি অসমৰ অঞ্চল===
ৰত্ননাৰায়ণ ৰজাই ৰাজ্য বিস্তাৰৰ তথ্য ৰজা দুৰ্লভনাৰায়ণৰ শদিয়া-চেপাখোৱা তামৰ ফলিত(১৫২৮ চনৰ) পোৱা যায়। এই ফলিত উল্লেখ কৰা মতে ৰজা দুৰ্লভনাৰায়ণৰ পিতৃ আছিল ৰজা ধৰ্মনাৰায়ণ আৰু ধৰ্মনাৰায়ণৰ পিতৃ ৰত্ননাৰায়ণে এসময়ত কমতাপুৰৰ লৈকে নিজৰ ৰাজ্য বিস্তাৰ কৰিছিল। ভূমিদানৰ ফলিখনত উল্লেখ আছে<ref>Barua, Swarnalata, Chutia Jatir Buranji, p.587</ref>,
{{Quote|text="একোহভূ্ৎ কমতাপুৰে নৰপতি ভূপাল-ৱাৰাৰ্চ্চিতঃ <br />
কন্দৰ্প-প্ৰতিপক্ষ-লক্ষ-ৱিজয়ী শ্ৰী ৰত্ননাৰায়ণঃ।।"}}
অৰ্থাৎ এজন হৈছিল (একোহভূৎ) কমতাপুৰৰ ৰজা (কমতাপুৰে নৰপতি), যি জন আছিল "ভূপাল সমূহৰদ্বাৰা অৰ্চিত"(ভূপাল-ৱাৰাৰ্চ্চিত) আৰু "কামদেৱৰ(আন এটা নাম কন্দৰ্প) শত্ৰুৰ বিৰুদ্ধে বিজয়ী" (কন্দৰ্প-প্ৰতিপক্ষ-লক্ষ-ৱিজয়ী) শ্ৰী ৰত্ননাৰায়ণ।<ref>ৰত্ননাৰায়ণৰ আন এটা নাম সত্যনাৰায়ণো আছিল। এই কথা ঘিলামৰা অঞ্চলৰ বৰমূৰ্তিয়া বিলৰ তাম্ৰপত্ৰৰ পৰা জানিবলৈ পোৱা যায়। ফলিখনৰ মতে ১৩৯২ খ্ৰীষ্টাব্দত সুৰ-ৰিপু(অসুৰ) বংশৰ সধয়াপুৰৰ ৰজা নন্দিশ্বৰৰ পুত্ৰ সত্যনায়াণে ব্ৰাহ্মণক ২০০ পুৰা(৮০০ বিঘা) মাটি দান কৰিছিল। তেওঁৰ পুত্ৰ(আত্মজ) ধৰ্মনাৰায়ণ ৰজাই ফলিখনৰ নবীকৰণ কৰিছিল। গতিকে ইয়াৰ পৰা বুজিব পাৰি যে ধৰ্মনাৰায়ণ ৰজাৰ পিতৃ ৰত্ননাৰায়ণৰ আন এটা নাম সত্যনাৰায়ণ আছিল। উল্লেখযোগ্য যে ১৫০ বছৰ আগতে গৌৰীনায়াৰণ/ৰত্নধ্বজপালেও নিজৰ পুত্ৰ শিৱনাৰায়ণৰ লগত কমতেশ্বৰ ৰজা সন্ধয়াৰ ৰাজকুমাৰীক বিয়া কৰাই কমতা ৰাজ্যৰ লগত বন্ধুত্ব স্থাপন কৰিছিল। সম্ভৱতঃ এই কমতা ৰাজবংশ নাইকীয়া বা দুৰ্বল হৈ যোৱা ফলতে চুতীয়া ৰজা সত্যনাৰায়ণে কমতা ৰাজ্য নিজৰ অধীনলৈ আনিছিল।</ref>
[[File:Another section of the palace.jpg|thumb|চুতীয়া দুৰ্গ ভীষ্মক নগৰৰ ইটাৰ গড়ৰ এক অংশ]]
==যোগিনী তন্ত্ৰত উল্লেখ==
১৬ শতিকাৰ আগভাগত লিখা যোগিনী তন্ত্ৰত কামৰূপৰ বিভিন্ন অঞ্চল আৰু ৰাজকীয় শক্তিসমূহৰ বৰ্ণনা কৰা হৈছে। ইয়াত “সৌমাৰ”, “কূবাচ”, “যৱন” আৰু “প্লৱ” নাম উল্লেখ আছে—
{{quote|পূৰ্বভাগে চ সৌমাৰঃ কূবাচ পশ্চিমেতথা ।<br>দক্ষিণে যৱনসদ্ উত্তৰে প্লৱ এব চ ॥<br><br>এবমেব মহাদেৱি তে সৰ্বে কামৰূপকাঃ ।<br>
এবং তে কথিতং দেবি সৌমাৰচৰিতং হি তৎ ॥}}
অৰ্থাৎ পূৰ্বে সৌমাৰ, পশ্চিমে কূবাচ, দক্ষিণে যৱন আৰু উত্তৰে প্লৱ — এইসকল কামৰূপ অঞ্চলৰ অন্তৰ্গত বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। গ্ৰন্থখনৰ পাচৰ অংশ সমূহত "কুবাচ"ক [[কোচ ৰাজ্য|কোচ]], "সৌমাৰ"ক [[আহোম ৰাজ্য|আহোম]] আৰু "যৱন"ক [[বংগ চুলতানী|মুছলমান]]/[[মোগল সাম্ৰাজ্য|মোগল]] বুলি চিনাক্ত কৰা হৈছে। এই অনুসৰি ইতিহাসবিদ সকলে “প্লৱ/প্লব” শব্দটোৱে সেই সময়ৰ উত্তৰ ভাগত ৰাজত্ব কৰি থকা পাল বংশীয় চুতীয়া ৰাজ্যক বুজাবলৈ ব্যৱহাৰ কৰিছে বুলি মত প্ৰকাশ কৰিছে।
==ইতিহাস==
===ৰাজ্য প্ৰতিষ্ঠা===
চুতীয়া ৰাজ্যৰ প্ৰতিষ্ঠা আৰু পতনৰ কথা কেইবাখনো বুৰঞ্জীত পোৱা যায় যেনে দেওধাই অসম বুৰঞ্জী, অসম বুৰঞ্জী (SM), ইত্যাদি। সকলো বুৰঞ্জীৰ তথ্য সসূহ প্ৰায় একেই। বৃটিছ বিষয়া ''ET Dalton'' আৰু ''W.B.Brown''ৰ অনুসৰি একেবোৰ আখ্যান কিম্বদন্তি ৰূপত [[মিচিং জনগোষ্ঠী|মিচিং]] আৰু [[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]] লোকৰ মাজতো প্ৰচলিত আছিল।<ref>{{cite book
|last=Brown
|first=W.B.
|title=An Outline Grammar Of The Deori Chutiya Language
|publisher= Assam Secretariat Printing Office
|location=Shillong
|year=1895
|pages=75, 84
|quote="..as it agrees in all particulars with the traditions,I have elsewhere met with, it may merely be a compilation from them..These traditions are preserved among the Miris, the Deoris, who were the Chutiya priests (and amongst whom alone remnants of the ancient language and customs of the race are still preserved), and by some few of the Chutiyas who now call themselves Hindu Chutiyas... I have heard from them(Deoris) the story of how the Chutiya princess Sadhuni was won by the young archer (Niti Pal)... Probably enquiry would show that the other incidents of the chronicle are preserved as traditions among the Deoris in a similar modified form.
}}</ref> দেউধাই বুৰঞ্জীত উল্লেখ কৰা মতে আনুমানিক ১১৮৭ চনত চুতীয়া সকলে বিভিন্ন সৰু সৰু ৰাজ্য(বা বৃহৎ গাঁও) গঠন কৰি বাস কৰি আছিল।<ref>Bhuyan, S.K., Deodhai Buranji, p.193</ref> তাৰ ভিতৰতে স্বৰ্ণগিৰি নামৰ ৰাজ্য খনত বীৰপাল নামৰ এজন লোক ৰজা হৈ আছিল। বীৰপালৰ ৰাজ্যত ৬০ টা যৌথ পৰিয়ালৰ লোকে বাস কৰিছিল, অৰ্থাৎ প্ৰায় ৬০০০ লোক।<ref>Dutta, Sristidhar, "The Mataks and their kingdom", p.45. "Morans, Borahis, Kacharis and Chutias were the main tribes in the Matak community. As all of them were Bodos in origin, they had a common living pattern too. They lived in joint families. The number of members in a joint family sometimes exceeded one hundred."</ref> ইয়াৰ পিছত চুবুৰীয়া চুতীয়া লোকসলক পৰাস্ত কৰি তেওঁ 'গয়াপাল' নাম লৈছিল। শদিয়াক তেওঁ চুতীয়া ৰাজ্যৰ ৰাজধানী পাতিছিল। তেওঁক খুন্ত ৰজা বুলিও জনা গৈছিল।<ref>Bhuyan, S.K., Deodhai Buranji, p.202</ref>
ত্ৰয়োবিংশ শতিকাৰ আগভাগত [[আহোম]]সকলে অসমত তেওঁলোকৰ ৰাজ্য স্থাপন কৰিবৰ সময়ত উজনি অসমত চুতীয়াসকলেই আটাইতকৈ শক্তিশালী আছিল। চুতীয়া সকলৰ মাজত বুৰঞ্জী লিখাৰ প্ৰথা নথকাৰ বাবে তেওঁলোকৰ আটাইবোৰ ৰজাৰ নাম জনা নাযায়। দেওধাই অসম বুৰঞ্জীৰ মতে বাৰ শতিকাৰ মাজভাগৰ পৰা ষোল্ল শতিকাৰ আগভাগলৈকে মুঠ দহজন চুতীয়া ৰজাই ৰাজত্ব কৰিছিল। নোই ইলিয়াছ চাহাবৰ "হিষ্ট্ৰী অৱ দা শ্বান্ছ" গ্ৰন্থৰ মতে আহোম ৰাজ্যৰ প্ৰতিষ্ঠাপক [[চুকাফা]]ৰ সমসাময়িক চুতীয়া ৰজা কোছীৰ আগতে তেওঁৰ বংশৰ চৌত্ৰিশজন ৰজাই ৰাজত্ব কৰিছিল। তালৈ চাই কোনো কোনো পণ্ডিতে চুতীয়াসকলে খ্ৰীষ্টীয় সপ্তম শতিকামানতে ৰাজ্য স্থাপন কৰিছিল বুলি অনুমান কৰে।<ref name="বুৰঞ্জী">{{cite book | title=মাধ্যমিক অসম বুৰঞ্জী | author=ড: স্বৰ্ণলতা বৰা | pages=১৮৪-১৯০ | isbn=81-85905-11-8}}</ref>
===ৰাজ্য বিস্তাৰ===
বীৰপালৰ পুত্ৰ আছিল ৰত্নধ্বজপাল বা গৌৰীনাৰায়ণ। তেওঁ নিজৰ বাহু বলেৰে উজনি অসমৰ সকলো চুতীয়া ৰাজ্য (যেনে ৰঙ্গালগিৰি, স্বেতাগিৰি, চন্দ্ৰগিৰি, ধৱলগিৰি, নীলগিৰি, ইত্যাদি) একত্ৰিত কৰি বৃহৎ চুতীয়া ৰাজ্য গঠন কৰিছিল<ref>Bhuyan, S.K., Deodhai Buranji, p.194</ref>। সেই সময়ত প্ৰায়বোৰ ৰাজ্যৰ ৰাজধানী পাহাৰীয়া বা পাহাৰৰ দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলত পতা হৈছিল। উদাহৰণস্বৰূপে আহোমৰ চৰাইদেউ পৰ্বত, কছাৰীৰ ডিমাপুৰ/মাইবাং, কোচৰ চিকণা পৰ্বত, ইত্যাদি। পাছলৈ চুতীয়া ৰাজ্যৰ নগৰ যেনে চন্দনগিৰি(আজিৰ দিনৰ ৰুক্মিণীনগৰ), ভীষ্মকনগৰ, ইটানগৰ, ইত্যাদি সকলো পাহাৰৰ দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলতে নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। ইয়াৰ ওপৰিও জনা যায় যে আগৰ দিনত উত্তৰ পূৰ্বাঞ্চলৰ বহুতো জনগোষ্ঠীৰ লোকে পাহাৰৰ দাতিকাষৰীয়া বা ওখ অঞ্চলত স্থায়ী ভাৱে থাকি ভৈয়ামত খেতি কৰিছিল।<ref>উত্তৰ পূৰ্বাঞ্চলৰ বহুতো জনগোষ্ঠীৰ লোকে খেতিৰ অনুসৰি ভৈয়াম আৰু পাহাৰ দুয়ো অঞ্চলতে জীৱন নিৰ্বাহ কৰিছিল। প্ৰায়বোৰ লোকে তেতিয়াৰ দিনত আহু আৰু বাও ধানৰ খেতি কৰিছিল। শালি কৰিলেও বেছি পৰিমাণে কৰা নাছিল। বছৰৰ আৰম্ভণিতে আহু ধানৰ খেতি কৰি চপাই মেলি, বাও বা শালি খেতি কৰি বাৰিষাৰ বানৰ পৰা ৰোধ পাবলৈ বা বাৰিষাৰ বেমাৰ আজাৰ নহ'বলৈ পাহাৰৰ দাতিৰ স্থায়ী অঞ্চল বোৰলৈ ঘূৰি গৈছিল। বৰাহী সকলে সেইবাবেই হয়টো চুকাফাক চৰাইদেউ পৰ্বতত থাকিবলৈ উপদেশ দিছিল। কালিকা পুৰাণৰ মতে দিক্কৰবাসিনী পীঠও বছৰৰ কেইবামাহ ধৰি পানীৰ তলত ডুব গৈছিল। কিছু লোকে হয়টো সেই সময়ত ভৈয়ামত স্থায়ী ৰুপে থাকি খেতি কৰিছিল আৰু সময়ত পাছলৈ বাকী লোকেও ভৈয়ামত স্থায়ী গাঁৱ পাতি থাকিবলৈ লৈছিল। বৰাহী চুতীয়া সকলৰ দুই শ্ৰেণী: চাং আৰু বাম বৰাহী হয়টো ইয়াৰে চিন। চুতীয়া ৰজা সকলে ব্ৰাহ্মণক ভূমিদানো সম্ভৱতঃ এই কাৰণতে কৰিছিল যাতে চুতীয়া লোক সকলে ভৈয়ামত হিন্দু ধৰ্মত দিক্ষিত হৈ স্থায়ীভাৱে থাকিবলৈ লয়। পাছলৈ চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতনৰ ফলত পাহাৰীয়া অঞ্চলত বসতি নোহোৱাৰ বাবে বা সুৰক্ষাৰ ব্যৱস্থা/দূৰ্গ নোহোৱাৰ বাবে সেইবোৰ অঞ্চল পাহাৰীয়া জনজাতি সকলৰ হাতলৈ যায়। সেই কাৰণতে আহোম ৰাজ্যৰ দিনত পাহাৰীয়া জনজাতি বোৰে সঘনে ভৈয়ামৰ গাঁৱ লুণ্ঠন কৰিবলৈ ধৰে আৰু ইয়াৰ প্ৰতিৰোধৰ বাবে আহোম সকলে পছা প্ৰথা আৰম্ভ কৰে।</ref> গতিকে এই সকলো কথাৰ পৰা জনা যায় যে পাহাৰীয়া দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলত থাকি ভৈয়ামত খেতি কৰা চুতীয়া সকলে মধ্যযুগৰ চুতীয়া ৰাজ্য প্ৰতিষ্ঠাৰ পাছৰে পৰা ক্ৰমান্বয়ে সুসংগঠিত ভাৱে ভৈয়ামতো স্থায়ী ভাৱে থাকিবলৈ লয়।
দেউধাই বুৰঞ্জীত উল্লেখ কৰা "চুতীয়াৰ কথা"ৰ দ্বিতীয় আখ্যানৰ<ref>Bhuyan, S.K., Deodhai Buranji, p.201-202</ref> মতে বীৰপালে কিৰাতনী দেৱীৰ আশীৰ্বাদত দুটা সোণৰ মেকুৰী আৰু দণ্ড-খাট লাভ কৰি চোট-হিন্দুৱান খুন্তৱান(চুতীয়া ৰাজ্যৰ) ৰজা হৈছিল আৰু শদিয়াত আছিল ("পৰদিনা চৰুৰ ঢাকন গুচাই চালে, সোণৰ বিড়ালী দুটী পালে, দণ্ড-খাট পালে। সেইদিন ধৰি সকলৰে সোধ-পোছ দিন দিন ধৰি পালে। ছোট হিন্দুৱানৰ খুন্তৱানৰ ৰজা হ'ল। শদিয়াত সিটো ৰজা অবাক ৰূপে থাকে।")। ইয়াৰ পৰা বুজিব পাৰি যে বীৰপালৰ বসতি(স্বৰ্ণগিৰি চুতীয়া ৰাজ্য) শদিয়া অঞ্চলতে আছিল। দেউধাই বুৰঞ্জীত উল্লেখ কৰা চন্দ্ৰগিৰি নামৰ চুতীয়া ৰাজ্য খনো বৰ্তমান শদিয়াতে অৱস্থিত আছিল। এইখন পাছলৈ স্বৰ্ণগিৰিৰ চুতীয়া ৰজা ৰত্নধ্বজপালে নিজৰ অধীনলৈ আনি বৃহৎ চুতীয়া ৰাজ্য গঠন কৰিছিল। চন্দ্ৰগিৰি অঞ্চলতে নীতিপালে আহোম ৰজাৰ লগত যুদ্ধ কৰিছিল, যাৰ বাবে তেওঁক "চন্দ্ৰ নাৰায়ণ" বুলিও কোৱা হৈছিল<ref>Bhuyan, S.K., Deodhai Buranji, p.200</ref>। গোপাল চন্দ্ৰ বৰুৱাৰ টাই ভাষাৰ বুৰঞ্জীত এই অঞ্চলটোক "দৈ-চন্দন"(টাই ভাষাত দৈ=পাহাৰ) কোৱা হৈছে। ৰানী সাধনীয়ে এই অঞ্চলতে প্ৰাণ ত্যোগ কৰিছিল। ৰত্নধ্বজপালে বস কৰা ৰাজ্য স্বেতাগিৰি সম্ভৱত বৰ্তমান লখিমপুৰ জিলাত আছিল কাৰণ এই ৰাজ্য দখল কৰা পাছতে তেওঁ বৰ্তমান মাজুলীত নিজৰ ৰাজধানী হিচাপে "ৰতনপুৰ" নামৰ এখন নগৰ গঠন কৰিছিল<ref>Bhuyan, S.K., Deodhai Buranji, p.193</ref> । "ঢোল বাই ক'ত? ৰতনপুৰত। খোল বাই ক'ত? ৰতনপুৰত", এই বিখ্যাত পুৰণি গীতটো চুতীয়া ৰাজধানী ৰতনপুৰক লৈয়ে সৃষ্টি কৰা হৈছিল। এই ৰতনপুৰতে পাছলৈ নৱ-বৈষ্ণৱ ধৰ্মৰ সত্ৰ এখনো স্থাপন কৰা হৈছিল। পৰবৰ্তী কালত ৰত্নধ্বজপালে নিজৰ ৰাজধানী শদিয়াত স্থায়ী ৰূপে গঠন কৰিছিল<ref>Bhuyan, S.K., Deodhai Buranji, p.193</ref>।
আহোম সকলৰ বুৰঞ্জীত উল্লেখ থকাৰ মতে চুকাফা ৰাজকুমাৰ মাও-লুং দেশত থাকোতে অসমত পাছখন ৰাজ্য আছিল: চুতীয়া, কমতেশ্বৰ, কছাৰী, বৰাহী আৰু মৰাণ। চুকাফাই চৰাইদেউত ৰাজধানী পতাৰ আগতে বাটত বহুতো চুতীয়াক লগ পাইছিল<ref>Bhuyan, S.K., Satsari Buranji, p.4</ref>। যিহেতু চুকাফাই চৰাইদেউত নগৰ গঢ়া আগতে নামৰুপ, তিপাম, অভয়পুৰ, হাবুং, শিমলুগুৰি আৰু চনটক বাস কৰি আহিছিল। গতিকে এইবোৰ অঞ্চলৰে কিছুমান জেগাত চুতীয়া সকলৰ বসতি আছিল বুলি ধৰিব পৰা যায়। বহুতো চুতীয়া পৰিয়াল (যেনে চোম-চিৰিং, চাংচাই, খাতুৱাল চেতিয়া, ইত্যাদি) চুকাফাৰ দিনতে আহোম জাতিত অন্তৰ্ভুক্ত হৈ বিলীন হৈ গৈছিল<ref>Goswami, Hemchandra, Purani Asam Buranji, p. 23, 25</ref>। এই সকলো তথ্যৰ পৰা ধৰিব পাৰি যে ১২-১৩ শতিকাত চুতীয়া ৰাজ্য সেই সময়ত লখিমপুৰ, ডিব্ৰুগড় অঞ্চলৰ পৰা শদিয়া আৰু অৰুণাচলৰ সীমান্ত অঞ্চলৰ লৈকে বিয়পি আছিল।
===চুতীয়া ৰজাৰ কমতাপুৰ বিজয়===
১৩-১৪ শতিকাত গৌড়ৰ মুচলমান ৰজাসকলে কেইবা বাৰো কমতা ৰাজ্য আক্ৰমণ কৰিছিল, যাৰ ফলত ৰাজ্যখন দুৰ্বল হৈ পৰিছিল। ১৪ শতিকাৰ অন্তিমটো দশকত ঘিয়াছুদ্দিন আজম শ্বাহে কামৰূপ-কমতা অঞ্চল আক্ৰমণ কৰে। তেওঁৰ ৰাজত্বকালৰ কামৰুপ অঞ্চললৈ পূৰ্বমুখী সামৰিক অভিযানৰ প্ৰমাণ পোৱা বʼকুৰ এখন শিলালিপিত পোৱা যায়<ref>Owahedur Zaman, "Study on the Persian Inscriptions discovered in Assam,p.5, "This stone slab inscription is from the time of Ghiyasuddin Azam Shah (ruled from 1389 A.D. to 1410 A.D). It was discovered in Boko of Kamrup district which was issued by Sultan Ghiyasuddin Azam Shah in 1389 A.D. It seems that he extended his sovereignty through Guwahati upto Boko area."</ref>। এই আক্ফৰমণৰ ফলত পশ্চিম অসমত ৰাজনৈতিক অস্থিৰতা সৃষ্টি হৈছিল।
সেইসময়তে পূব দিশত চুতীয়া ৰাজ্যখন শক্তিশালী হৈ উঠিছিল। ফল স্বৰূপত চুতীয়া ৰাজশক্তিয়ে পশ্চিম পিনে পাতনি মেলে। চুতীয়া ৰজা দুৰ্লভনাৰায়ণৰ ১৪২৮ চনৰ সত্যনাৰায়ণৰ (আন এটা নাম ৰত্ননাৰায়ণ) তাম্ৰলিপিত উল্লেখ আছে যে তেওঁৰ ককাক সত্যনাৰায়ণে (আন এটা নাম ৰত্ননাৰায়ণ<ref>ৰত্ননাৰায়ণৰ আন এটা নাম সত্যনাৰায়ণো আছিল। এই কথা ঘিলামৰা অঞ্চলৰ বৰমূৰ্তিয়া বিলৰ তাম্ৰপত্ৰৰ পৰা জানিবলৈ পোৱা যায়। ফলিখনৰ মতে ১৩৯২ খ্ৰীষ্টাব্দত সুৰ-ৰিপু(অসুৰ) বংশৰ সধয়াপুৰৰ ৰজা নন্দিশ্বৰৰ পুত্ৰ সত্যনায়াণে ব্ৰাহ্মণক ২০০ পুৰা(৮০০ বিঘা) মাটি দান কৰিছিল। তেওঁৰ পুত্ৰ(আত্মজ) ধৰ্মনাৰায়ণ ৰজাই ফলিখনৰ নবীকৰণ কৰিছিল। গতিকে ইয়াৰ পৰা বুজিব পাৰি যে ধৰ্মনাৰায়ণ ৰজাৰ পিতৃ ৰত্ননাৰায়ণৰ আন এটা নাম সত্যনাৰায়ণ আছিল।</ref>) সেই একে সময়ছোৱাতে (১৩৯০-১৪০০) “কমৰুপৰ শত্রু”ক পৰাস্ত কৰি কমতাপুৰত নিজৰ শাসন প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। ভূমিদানৰ ফলিখনত উল্লেখ আছে,
{{blockquote|"একোহভূ্ৎ কমতাপুৰে নৰপতি ভূপাল-ৱাৰাৰ্চ্চিতঃ</br>
কন্দৰ্প-প্ৰতিপক্ষ-লক্ষ-ৱিজয়ী শ্ৰী ৰত্ননাৰায়ণঃ।।"</br>}}
অৰ্থাৎ এজন হৈছিল (একোহভূৎ) কমতাপুৰৰ ৰজা (কমতাপুৰে নৰপতি), যি জন আছিল "ভূপাল সমূহৰদ্বাৰা অৰ্চিত"(ভূপাল-ৱাৰাৰ্চ্চিত) আৰু "কামদেৱৰ(আন এটা নাম কন্দৰ্প) শত্ৰুৰ বিৰুদ্ধে বিজয়ী" (কন্দৰ্প-প্ৰতিপক্ষ-লক্ষ-ৱিজয়ী) শ্ৰী ৰত্ননাৰায়ণ। যদিও এই “শত্রু”ৰ স্পষ্ট পৰিচয় উল্লেখ কৰা হোৱা নাই, তথাপিও ইতিহাসবিদসকলে সাধাৰণতে ধাৰণা কৰে যে ই গৌড়ৰ মুচলমান সেনাবাহিনী অথবা কমৰুপৰ সিংহাসনৰ বাবে প্ৰতিদ্বন্দ্বিতা কৰা কোনো স্থানীয় ৰাজনৈতিক শক্তি হ’ব পাৰে, যাক চুতীয়া ৰজাই পৰাস্ত কৰিছিল। একেখন ফলিৰ তৃতীয় আৰু চতুৰ্থ শাৰীত ৰত্ননাৰায়ণৰ পুত্ৰ ধৰ্মনাৰায়ণ আৰু তেখেতৰ পুত্ৰ দুৰ্লভ নাৰায়ণৰ বিষয়ে উল্লেখ কৰা হৈছে। পাছৰ অংশত উল্লেখ কৰা মতে ১৪২৮ খৃষ্টাব্দত (১৩৫০ শক) ৰজা দুৰ্লভনাৰায়ণৰ আদেশত হাবুঙাধিপতি শ্ৰী বৃহৎ পাত্ৰয়ে ব্ৰাক্ষণক ৪০০ পুৰা(১৬০০ বিঘা) মাটি দান কৰিছিল।
এইদৰে গৌড়ৰ সামৰিক চাপ আৰু কমৰুপ-কমতা অঞ্চলত সৃষ্টি হোৱা অস্থিৰতাৰ সুযোগ লৈ চুতীয়া শক্তিয়ে পশ্চিমলৈ বিস্তাৰ কৰি কমতাপুৰত নিজৰ আধিপত্য প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল বুলি বুজা যায়।<ref>"The eastern region, whether it is called Sadhaya or Svadhaya as in the plates or Sadhiya or Sadiya as in Assamese chronicles and the western region of Kamatapura seems to be politically connected and the same Satyanarayana/Ratnanarayana might have held sway over both regions"{{harvcol|Neog|1977|p=818}}</ref> ৰত্ননাৰায়ণ ৰজাই আনুমানিক ১৩০০ শতিকাৰ শেষৰ ভাগত কমতা ৰাজ্য দখল কৰি পুণৰ পুৰ্বৰ কামৰূপ ৰাজ্য গঠন কৰিবলৈ প্ৰয়াস কৰিছিল।
====দুৰ্লভনাৰায়ণৰ পৰিচয় আৰু বিতৰ্ক====
ঐতিহাসিক তথ্যৰ অনুসৰি কমতা ৰাজ্যৰ "দুৰ্লভনাৰায়ণ" নামৰ এজন ৰজাই অসমীয়া কবি [[হেম সৰস্বতী]], [[হৰিবৰ বিপ্ৰ]], আদি বহু লেখকক পৃষ্ঠপোষকতা আগবঢ়াইছিল।<ref>হেম সৰস্বতীয়ে তেওঁৰ প্ৰহ্লাদ চৰিত গ্ৰন্থত দুৰ্লভনাৰায়ণৰ প্ৰশংসা কৰি লিখিছে—“কামতামণ্ডল দুৰ্লভ নাৰায়ণ নৃপবৰ অনুপাম”। এই শাৰীকেইটাৰ পৰা দুৰ্লভনাৰায়ণক কমতা মণ্ডলৰ অধিপতি আৰু সাহিত্য-সংস্কৃতিৰ পৃষ্ঠপোষক ৰজা হিচাপে বুজা যায়।</ref> গুৰু চৰিতৰ বৰ্ণনা অনুসৰি কমতা-কামৰূপৰ ৰজা দুৰ্লভনাৰায়ণে কানৌজৰ পৰা অহা বহু ব্ৰাহ্মণ আৰু কায়স্থ ভুঞা পৰিয়ালক নিজৰ ৰাজ্যত আশ্ৰয় দি পূৰ্বাঞ্চলত বসতি স্থাপনৰ ব্যৱস্থা কৰিছিল। [[শঙ্কৰদেৱ|শ্ৰীমন্ত শঙ্কৰদেৱৰ]] পূৰ্বপুৰুষ সকলও এই স্থানান্তৰিত পৰিয়ালসমূহৰ মাজৰে এটা পৰিয়াল আছিল। এই পৰিয়ালসমূহক প্ৰথমতে উত্তৰ গুৱাহাটীৰ ওচয়ৰ লেঙামাগুৰি আৰু পাছলৈ নগাঁৱৰ তেম্বুৱানী-বান্ধা(ঢেমনী) অঞ্চলত বসতি দিয়া হৈছিল বুলি গুৰু চৰিতত উল্লেখ আছে।<ref>Baniprasanna Misra, ''Srimanta Sankara and His Times: Some Further Historical Probings'', Centre for Assamese Studies, Tezpur University, 2016, pp. 27–29.</ref>
ইতিহাসবিদ মহেশ্বৰ নেওগে পৰৱৰ্তী কালৰ চৰিত-পুথি আৰু বৈষ্ণৱ পৰম্পৰাৰ ভিত্তিত শঙ্কৰদেৱৰ জন্ম-চন ১৪৪৯ খ্ৰীষ্টাব্দ বুলি গ্ৰহণ কৰিছিল আৰু এই অনুসৰি দুৰ্লভনাৰায়ণৰ ৰাজত্ব কাল ১৪ শতিকাৰ মধ্যভাগ বুলি অনুমান কৰিছিল। কিন্তু ২০১৬ চনত লিখা গৱেষণামূলক প্ৰবন্ধত ইতিহাসবিদ বাণীপ্ৰশন্ন মীশ্ৰই উপলব্ধ তথ্যসমূহ পুনৰ বিশ্লেষণ কৰি এই গণনাক নাকচ কৰে আৰু শঙ্কৰদেৱৰ জন্ম সম্ভৱতঃ খ্ৰীষ্টীয় ১৪৭৯–১৪৮৪ চনৰ ভিতৰত হৈছিল বুলি মত প্ৰকাশ কৰিছে।<ref>Baniprasanna Misra, ''Srimanta Sankara and His Times: Some Further Historical Probings'', Centre for Assamese Studies, Tezpur University, 2016, pp. 19-20.</ref> সেই অনুসৰি তেওঁ দুৰ্লভনাৰায়ণৰ শাসনকালো পুনৰ নিৰ্ধাৰণ কৰি চতুৰ্দশ শতিকাৰ শেষ ভাগৰ পৰা পঞ্চদশ শতিকাৰ প্ৰথম ভাগৰ মাজত হোৱাৰ সম্ভাৱনা প্ৰকাশ কৰিছে।<ref>Baniprasanna Misra, ''Srimanta Sankara and His Times: Some Further Historical Probings'', Centre for Assamese Studies, Tezpur University, 2016, pp.23</ref>
হেম সৰস্বতীয়ে দুৰ্লভনাৰায়ণক ‘‘কমতামণ্ডল’’ৰ ৰজা বুলি উল্লেখ কৰিছে।<ref>''প্ৰহ্লাদ চৰিত্ৰ''' উল্লেখ কৰিছে- "কমতামণ্ডল দুলৰ্ভনাৰায়ণ নৃপবৰ অনুপম৷ তাহান ৰাজ্যত ৰুদ্ৰসৰস্বতী দেৱযানী কন্যা নাম৷৷ তাহান তনয় হেমসৰস্বতী ধ্ৰুৱৰ অনুজ ভাই৷"</ref><ref name="sarma">{{cite book | title=অসমীয়া সাহিত্যৰ সমীক্ষাত্মক ইতিবৃত্ত | publisher=প্ৰতিমা দেৱী | author=ড: [[সত্যেন্দ্ৰনাথ শৰ্মা]] | authorlink=| year=১৯৯৬ | location=গুৱাহাটী | pages=৫৩-৫৪}}</ref> প্ৰাচীন কামৰূপৰ তাম্ৰশাসন আৰু সংস্কৃত ৰাজনৈতিক পৰিভাষাত ‘‘মণ্ডল’’ শব্দটো এক আঞ্চলিক বা ৰাজনৈতিক পৰিসৰ বুজাবলৈহে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। আনহাতে, চুতীয়া তামৰ ফলিত দুৰ্লভনাৰায়ণৰে ‘‘সাধয়াপতি’’ বা সদিয়াৰ ৰজা বুলি পৰিচয় দিয়া দেখা নাযায়; তাৰ বিপৰীতে তেওঁৰ পূৰ্বপুৰুষ ৰত্ননাৰায়ণ ‘‘কমতাপুৰ’’ৰ ৰজা হৈছিল বুলিহে উল্লেখ কৰিছে।
দুৰ্লভনাৰায়ণে পৃষ্ঠাপোষকতা আগ বঢ়োৱা আন এজন কবি হৈছে "হৰিবৰ বিপ্ৰ"। ইতিহাসবিদ মহেশ্বৰ নেওগে এইজন কবিকে ৰামানন্দ দ্বিজৰ "শ্ৰী শ্ৰী বংশী গোপালদেৱ চৰিত"ত উল্লেখ কৰা বংশীগোপালদেৱৰ ককাক হৰিবৰ বিপ্ৰ বুলি চিনাক্ত কৰিছে।<ref name="ভৰালী">{{cite book | title=এহেজাৰ বছৰৰ এশগৰাকী অসমীয়া | publisher=চিত্ৰলেখা পাব্লিকেশ্বন্ছ | author=ভৰালী, হেমন্ত কুমাৰ | year=২০০১ | location=গুৱাহাটী | pages=২৯৮-২৯৯}}</ref> ৰচনাখনত হৰিবৰ বিপ্ৰক ''"কুণ্ডিল গোষ্ঠীত জাত পুৰুষ সুন্দৰ / ব্যাঘ্ৰপিণ্ডা গ্ৰামেশ্বৰ মুখ্য পণ্ডিতৰ"'' বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে, অৰ্থাৎ তেওঁক কুণ্ডিল বা চুতীয়া ৰাজধানী [[শদিয়া]] অঞ্চলৰ লোক আৰু ব্যাঘ্ৰপিণ্ডা গাঁৱৰ গ্ৰামেশ্বৰ বুলি কোৱা হৈছে।<ref>{{cite book |title=Harivara Vipra’s Babrubahnar Yuddha and Tamradhwajar Yuddha |editor=Birinchi Kumar Barua; Maheswar Neog |publisher=Gauhati University |year=1960 |page=}}</ref> মহেশ্বৰ নেওগৰ মতে হৰিবৰ বিপ্ৰৰ ৰচনাত ‘‘চেতিয়া’’ শব্দৰ উল্লেখো পোৱা যায়। এই শব্দ কিছু ইতিহাসবিদে আহোম যুগৰ পৰৱৰ্তী সংস্কৰণত যোগ হোৱা বুলি ক'ব খোজে।<ref>{{cite book |last=Kakati |first=Banikanta |title=Aspects of Early Assamese Literature |publisher=Gauhati University |year=1953 |page=34}}</ref> কিন্তু বুৰঞ্জী সমূহৰ পৰা দেখা যে এই ''চেতিয়া'' পদবী চুতীয়া ৰাজ্যতো আছিল<ref>Bhuyan, S.K, "Deodhai Buranji, p.16</ref> আৰু চুহুংমুঙে চুতীয়া ৰাজ্য দখল কৰাৰ পাছৰ পৰাহে আহোম ৰাজ্যত প্ৰচলিত হৈছিল।<ref>S.K, "Satsari Buranji, p.16</ref>
"কবিৰত্ন সৰস্বতী"ৰ ৰচনাৰ পৰা জনা যায় যে তেওঁক দুৰ্লভনাৰায়ণৰ পুত্ৰ ইন্দ্ৰনাৰায়ণয়ে পৃষ্ঠা পোষকতা আগ বঢ়াইছিল। ইতিহাসবিদ বাণীপ্ৰশন্ন মীশ্ৰৰ মতে মাধৱদেৱৰ ভনীয়েক উৰ্বশীয়ে দহ বছৰ বয়সত (১৫২৬ শতিকাত)<ref>{{cite book
|last=Misra
|first=Baniprasanna
|title=Deprovincialising Srimanta Sankaradeva
|publisher=Centre for Assamese Studies, Tezpur University
|year=2015
|pages=24–25
}}</ref> এই কবিজনৰ বংশৰ ৰামদাস আতাক বিয়া কৰাইছিল। ৰামদাস ৰত্ন সৰস্বতীৰ পাছৰ ষষ্ঠ প্ৰজন্মৰ পুৰুষ আছিল।<ref>{{cite book |last=Kakati |first=Banikanta |title=Aspects of Early Assamese Literature |publisher=Gauhati University |year=1953 |page=44}}</ref> সেই অনুসৰি ইন্দ্ৰনাৰায়ণৰ শাসনকালও পঞ্চদশ শতিকাৰ প্ৰথমাৰ্ধৰ মাজভাগত (প্ৰায় ১৪২০–১৪৪০ খ্ৰীষ্টাব্দ) আছিল বুলি অনুমান কৰিব পাৰি।
এই সকলো তথ্যসমূহৰ ভিত্তিত কিছু গৱেষকে কমতা, কামৰূপ আৰু শদিয়া একেই ৰাজ শক্তিয়ে পৰিচালিত কৰিছিল বুলি ক'ব খোজে।<ref>"The eastern region, whether it is called Sadhaya or Svadhaya as in the plates or Sadhiya or Sadiya as in Assamese chronicles and the western region of Kamatapura seems to be politically connected and the same Satyanarayana/Ratnanarayana might have held sway over both regions"{{harvcol|Neog|1977|p=818}}</ref> তথাপিটো কমতাপুৰৰ এই দুৰ্লভনাৰায়ণ আৰু চুতীয়া বংশৰ দুৰ্লভনাৰায়ণ একে ব্যক্তি আছিল নে নাই, সেই বিষয়ে ইতিহাসবিদ সকলৰ মাজত বৰ্তমানেও একমত পোৱা নাযায়।
===ঘাৰমৰা সত্ৰ স্থাপন===
===চীনৰ লগত সম্পৰ্ক===
===চুতীয়া-আহোম যুদ্ধ===
১৫১২ চনত চুতীয়াৰ হাবুঙৰ প্ৰদেশৰ পানবাৰী অঞ্চলত চুহুংমুঙে প্ৰৱেশ কৰে আৰু আগতে বামুণীয়া কোঁৱৰক তূলি লোৱা বামুণ পৰিয়ালটোক নিজৰ লগত লয়। বামুণ জনক সোণৰ লগুণ উপহাৰ দি হাতী-ঘাহী অধিকাৰী পাতি নিজৰ লগত লয়। পানবাৰীত থকাৰ সময়ত আহোম ৰজাই সেনা বাহিনীৰ কিছুমানক দিহিং নৈত মাছ ধৰিবলৈ পঠিয়াই। দিহিঙত ডাঙৰ বৰালী ধৰিবলৈ লওঁতে চুতীয়াই আহোম সেনাক দেখে। দিহিং নৈ চুতীয়া আৰু আহোম ৰাজ্যৰ সীমা আছিল, উত্তৰত চুতীয়া ৰাজ্য আৰু দক্ষিণত আহোম ৰাজ্য। চুতীয়াৰ পানীত মাছ ধৰিছে বুলি গম পাই মাণিক চন্দ্ৰ বৰুৱাই (সম্ভৱতঃ এইজন দিহিং উপত্যকাৰ শাসনকৰ্তা আছিল) মানু্হ পঠিয়াই। কিন্তু আহোম সকলে মাছৰ লগতে চুতীয়া মানু্হকো ধৰি নিয়ে। এই কথা মাণিক চন্দ্ৰ বৰুৱাই ধীৰনাৰায়ণ ৰজাৰ জোৱাঁই নিতাইক জনাই। নীতিপালৰ পৰা ধীৰনাৰায়ণে খবৰ পাই যে আহোম সেনাই দিহিঙৰ সীমা নামানি উত্তৰ পাৰৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ হাবুঙ অঞ্চলত প্ৰৱেশ কৰিছে।<ref>Assam Buranji (SM), p. 9</ref>
* দিখৌ-মুখৰ ৰণ
ধীৰনাৰায়ণ ৰজাই এই কথা গম পাই যুদ্ধ কৰিবলৈ মন কৰে আৰু ১৫১৩ চনত লুইতে দি আহি দিখৌমুখত কোঠ পাতে। সেই সময়ত দিখৌ মুখ আজিৰ দিনৰ কাজিৰঙা ওচৰত আছিল। চুতীয়া সেনাই দিখৌ মুখ অঞ্চলত পচলা গড় নিৰ্মাণ কৰে। তাৰ পৰা আগ বাঢ়ি আহি চেৰুৱাকটা অঞ্চলৰ নঙকামুঙ বিলৰ পাৰত কোঠ পাতে। চেৰুৱাকটাৰ পৰা এখিনি সেনা বৰনাঁৱত উঠি চিৰা আটি অঞ্চললৈ যায়। চুহুংমুঙে চাও-চুখ্ৰিং আৰু ৰাইলুঙীয়া গোহাঁইক সৈন্য দি চুতীয়াৰ বৰনাঁৱ ধৰিবলৈ সেনা পঠিয়াই। তাৰ পাছত তেওঁ চেৰুৱাকটাৰ চুতীয়া সেনাক আক্ৰমণ কৰে। চুতীয়া সেনাই শত্ৰুৰ শক্তিৰ অনুমান নাপায় যুদ্ধত পৰাজয় হব লগিয়া হয়। এই যুদ্ধত ৪ হাজাৰ চুতীয়া সৈনিক স্বহীদ হয় আৰু ৩ হাজাৰ বন্দী হয়। বন্দী সকলৰ মূৰ কাটি আহোম ৰজাই মুণ্ডমালা বান্ধিলে।<ref>Satsari Assam Buranji, p.57</ref> সাতসৰী বুৰঞ্জীৰ অনুসৰি চুতীয়া সেনা দিখৌমুখৰ পৰা উজাই আহিছিল আৰু ডিব্ৰুমুখৰ তিনিমুণি অঞ্চলত ৫ দিন পুণৰ এখন ৰণ হৈছিল, য'ত মাণিকচন্দ্ৰ বৰুৱা, ৰজাৰ ভায়েক ঢেলা আৰু বৰহুলৈ বৰুৱাই ভাগ লৈছিল। যুদ্ধত মাণিকচন্দ্ৰ বৰুৱাৰ গাত কাড় লাগিছিল আৰু বৰহুলৈ বৰুৱাকে প্ৰমুখ কৰি চুতীয়া সেনা পিছ হুঁহকি শদিয়ালৈ আহিলে। ডিব্ৰুমুখৰ এই যুদ্ধৰ কথা কিন্তু অন্য বুৰঞ্জীত উল্লেখ কৰা হোৱা নাই, গতিকে এয়া পাছত হোৱা দিহিংমুখৰ দ্বিতীয়খন ৰণৰ বৰ্ণনাও হ'ব পাৰে যিখনত চুতীয়া সেনা পৰাস্ত হোৱাৰ পাছত আহোম সেনাই ডিব্ৰুমুখত গড় নিৰ্মাণ কৰিছিল। যুদ্ধৰ পৰাজয়ৰ ফলত দিখৌ মুখত বাকী থকা চুতীয়া সেনা সেই অঞ্চলৰ পৰা ঘূৰি আহে আৰু পানবাৰী আহোমৰ হাতলৈ যায়। তাৰ পাছত ১৫১৯ চনত চুহুংমুঙ হাবুঙৰ পৰা দিহিংমুখ অঞ্চল লৈ আহে আৰু তাত এটা কোঠ/দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰে। তেতিয়াৰ দিহিংমুখ আজিৰ দিনৰ পশ্চিম মাজুলী অঞ্চল হয়।<ref>Satsari Assam Buranji, p.57</ref><ref>Goswami, Hemchandra, Purani Assam Buranji, p.40</ref>
* দিহিং-মুখৰ প্ৰথম ৰণ
১৫২০ চনত চুতীয়া সেনাই এইবাৰ আকৌ ভটিয়াই আহি আহোমৰ নতুনকৈ নিৰ্মিত দিহিংমুখৰ দুৰ্গ(মৌঙখ্ৰাঙ) আক্ৰমণ কৰে। যুদ্ধত চুতীয়া সেনা জয়ী হয় আৰু আহোম সেনাপতি খেনমোঙক মাৰি আহোম সেনাক সেই অঞ্চলৰ পৰা খেদি পঠিয়াই। ফলত দিহিংমুখৰ কোঠ চুতীয়াৰ হাতলৈ যায়।<ref>Satsari Assam Buranji, p.57</ref><ref>Purani Assam Buranji, p.40</ref>
===চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতন===
* নীতিপালৰ ৰাজত্ব
ইয়াৰ পাছতে ১৫২২ চনত ধীৰনাৰায়ণ ৰজাই [[হাবুং]] অঞ্চলৰ (বৰ্তমান ঢকুৱাখনা) ব্ৰাহ্মণক ভূমি দান কৰি সাধনী আৰু নিতাই ৰাজ্য ভাৰ দিয়ে। ৰজা হৈ নিতায়ে নীতিপাল নাম লয়। ৰজা ধীৰনাৰায়ণে ৰাজ্য ভাৰ এৰি জামাতাক যুৱৰাজ পাতি, আপোন পুত্ৰ তিনি বছৰৰ শিশু সাধক নাৰায়ণক নীতিপালৰ হাতত সমৰ্পন কৰি দেশান্তৰিত হয়। সামান্য চুতীয়া ল'ৰা ৰজা হোৱাত ৰাজবংশৰ ৰাজপাট দাবীদাৰ কোঁৱৰসকল স্বাভাৱিকতে ক্ষুণ্ণ হৈ পৰে। এই লোক সকলে নিত্যপালক সিংহাসনচ্যুত কৰিবলৈ ষড়যন্ত্ৰত নামে। এই ষড়যন্ত্ৰৰ মূল নায়ক ধীৰনাৰায়ণ ৰজাৰ ভায়েক সুৰজিৎ ওৰফে সুৰধ্বজপাল আছিল। ষড়যন্ত্ৰ সফল নহ'ল। নীতিপালে তেওঁৰ বিশ্বাসী চোৰাংচোৱাৰ পৰা সকলো কথা জানিব পাৰি ষড়যন্ত্ৰত লিপ্ত বিষয়াক ভাঙি নতুন মন্ত্ৰী বিষয়া নিয়োগ কৰে। পূৰ্ব্বৰ পাত্ৰ মন্ত্ৰী গুচাই সামান্য পাত্ৰ-মন্ত্ৰী পাতি লʼলে। সূৰধ্বজপালক ধৰি আনিবৰ বাবে কাচিতৰা সেনাপতিক পঠায়। কিন্তু সুৰধ্বজ দেশ এৰি পলাই যোৱাত সেই কাম সম্ভৱ নহ'ল। নীতিপালৰ দিনত নাৰায়ণ নামৰ এজন বৰসেনাপতি আৰু ৰঘূবীৰ তথা কাচিতৰা সহসেনাপতি আছিল বুলি জনা যায়। কিন্তু সময়ত নীতিপালৰ শাসন দুৰ্বল হৈ পৰে। পূৰ্বৰ সাধাৰণ বংশৰ লগৰীয়া সকলক ৰাজ্যৰ বিষয়-বাব দিবলৈ ধৰাৰ ফলত সম্ভ্ৰান্ত বংশৰ লোকৰ বিশ্বাস আৰু আনুগত্য হেৰুৱাব লগা হয়। দোষ গুণৰ সুবিচাৰ নকৰি হকে-বিহকে প্ৰজাৰ ওপৰত উৎপীড়ন চলোৱাৰ বাবেই [[নীতিপাল]] প্ৰজাৰ মাজত অনীতিপাল বুলি খ্যাত হৈ পৰে।<ref>Barua, Swarnalata, "Chutia jatir Buranji, p.594.</ref>
* দিহিং-মুখৰ দ্বিতীয় ৰণ
চুতীয়া ৰাজ্যৰ দুৰৱস্থাৰ বাতৰি আহোম ৰজা [[চুহুন্মুং]]ৰ কাণত পৰিল। ফলত সেই বছৰৰ শেষৰ পিনে(১৫২২ চন) তেওঁ চুতীয়া ৰাজ্য আক্ৰমণ কৰে। প্ৰথমতে মাজুলীৰ নঙকঙমোঙ বীলৰ ওচৰলৈ আহি তেওঁ দিহিঙমুখত(বৰ্তমানৰ পশ্চিম মাজুলী অঞ্চল) কোঠ দি থকা চুতীয়াক আক্ৰমণ কৰিবলৈ সেনা পঠায়। যুদ্ধৰ নেতৃত্বত থকা বৰগোহাঁয়ে চুতীয়া সেনাক দিহিং মুখৰ পৰা পুবলৈ ঠেলি নিয়ে আৰু লাচাই-টাই নামৰ এজনক চুতীয়াৰ পৰা সংগ্ৰহ কৰা বৰ-নাঁৱত উঠাই ৰজাৰ ওচৰলৈ পঠায়। সেই সময়ত ৰজা বীলৰ পৰা আগ বাঢ়ি আহি চেৰুৱাকতা নামৰ অঞ্চল এটাত আছিল। চুহুংমুঙে লাচাই-টাইক যুদ্ধৰ খবৰ লয়। লাচাই-টাই ৰজাক জনাই যে চুতীয়া সৈন্য লুইত(টিলাও) নৈ ওচৰৰ অঞ্চলৰ লগতে ডিব্ৰুমুখৰ(চোপ-নাম-টিফাও) পানীত কোঠ পাতি আছে।<ref>Deodhai Assam Buranji, p. 17.</ref> ইয়াৰ পাছতে হয়টো আগতে উল্লেখ কৰি অহা ডিব্ৰুগড় ৰণখন সংঘটিত হয়।
* ডিব্ৰু-মুখ/ডিব্ৰুগড়ৰ ৰণ
১৫২৩ চনৰ কাতি মাহত চুহুংমুঙৰ আদেশত ফ্ৰাচেনমুঙ বৰগোহাঁই আৰু কিঙলুন বুঢ়াগোহাঁই ৰাজমন্ত্ৰীয়ে নিজৰ সমস্ত সৈন্য বাহিনী লয় ডিব্ৰুমুখলৈ আগ বাঢ়ি আহি তাত এটা গড় নিৰ্মাণ কৰে। চুহুংমুঙে চৰাইদেউ লৈ আহি ভগৱানৰ ওচৰত বলি আগ বঢ়ায়। ১৫২৩ চনৰ আঘোণ মাহত চুহুংমুঙে সৈন্য বাহিনী লয় আগ বাঢ়ি চেঁচামুখত কোঠ দিয়ে। নীতিপালে গড় বন্ধাৰ খবৰ পাই শদিয়াৰ পৰা লাৰুপাৰা(বৰ্তমান চাবুৱাৰ ওচৰৰ) লৈ আগ বাঢ়ি আহে। তাৰ পৰা তেওঁ শত্ৰুক দেশৰ পৰা খেদিবলৈ বুঢ়া বৰুৱাৰ নেতৃত্বত ডিব্ৰুমুখ লৈ সৈন্য বাহিনী পঠিয়ায়। সম্ভৱতঃ এজন ডিব্ৰু উপত্যকাৰ শাসনকৰ্তা আছিল। চুতীয়া সেনাপতি জনে ৰজাৰ আদেশ মতে ডিব্ৰুগড় আক্ৰমণ কৰে। আনপিনে চুহুংমুঙেও ডিব্ৰুমুখলৈ আহি যুদ্ধত ভাগ লয়। ফ্ৰাচেনমুঙ বৰগোহাঁই আৰু কিঙলুন বুঢ়াগোহাঁই ৰাজমন্ত্ৰীয়ে একলগ হৈ পথে দি আগ বাঢ়ি চুতীয়াৰ নৌ বাহিনীক আক্ৰমণ কৰে। চুতীয়াৰ নৌ সেনাৰ নেতৃত্বত আছিল কাচিতৰা, চুলুকী চেতিয়া (GC Baruaৰ বুৰঞ্জীত এলেঙী চেতিয়া বুলি কোৱা হৈছে) আৰু বৰপাত্ৰ নামৰ তিনিজন সেনাপতি। বৰপাত্ৰ জন সম্ভৱতঃ সোৱণশিৰি উপত্যকাৰ তথা হাবুঙৰ শাসনকৰ্তা আছিল, যিজনক তামৰ ফলিত হাবুঙাধিপতি বৃহৎ পাত্ৰ বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। কাচিতৰা আছিল লুইত উপত্যকাৰ শাসনকৰ্তা। যুদ্ধত চুতীয়া সেনা পৰাস্ত হয়। পিছ দিনা চুহুংমুঙ ৰজাই গড়ত থকা সকলো মন্ত্ৰী ডাঙৰীয়া আৰু সেনাক লগত লৈ আগ বাঢ়ি সোণাৰী অঞ্চলত (বৰ্তমান কাকপথাৰ অঞ্চল) সোমায়। <ref>Deodhai Assam Buranji, p. 17.</ref>
* নীতিপালৰ সন্ধি প্ৰস্তাৱ
ইয়াকে দেখি নীতিপালে আহোম ৰজা লৈ কটকীৰ সৈতে কিছুমান উপহাৰ পঠায়। উপহাৰ সমূহৰ মাজত আছিল সোণৰ কাণফুলী/কেৰু(তং-ৰু-খাম), সোণোৱালী মেখেলা(চিন-খাম), কপাহী কাপোৰ(ফ্ৰা-নোন), ৰূপৰ বিচনা(থা-কা-ঙেন), পাটি, ইত্যাদি। সকলো উপহাৰ গ্ৰহণ কৰিও চুহুংমুঙে চুতীয়া ৰাজ সম্পদ(সোণ-ৰুপৰ মেকুৰী, সোণ-ৰুপৰ ছত্ৰ, ৰাজকীয় খাট আৰু ৰাজ দণ্ড), ১০টা দতাল হাতী, এজনী মাখুন্দী হাতী আৰু এজনী ছোৱালী বিচাৰি পঠায়। নীতিপালে ছোৱালী আৰু হাতী দিবলৈ মান্তি হয় যদিও ৰাজকীয় সম্পদ পূৰ্বপুৰুষৰ সম্পত্তি বুলি দিবলৈ নিবিচাৰে। ইয়াৰ বিপৰীতে এক মাহৰ পাছত সোণ-ৰুপৰ জাপি(কোপ-খাম-ঙেন), সোণৰ তেমি(খোপ-খাম), সোণৰ তোম(লিউ-খাম), সোণৰ ছত্ৰ (চাং-খাম), সোণৰ খাৰু(মাউ-খাম), সোণৰ ভৰিৰ খাৰু(খু-টিন-খাম), হাতী, ঘোঁৰা, হাতীৰ দাতৰ পাটি, কটাৰী আৰু পানীকমলী কাপোৰ দি পঠায়। সমান্তৰাল ভাৱে নীতিপালে লুইতৰ পাৰত এটা দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰিবলৈ লয় আৰু তাতে থাকে। দুৰ্গ নিৰ্মাণৰ কথা শুনি, ৰাজসম্পদ নাপায় আৰু লগতে উপহাৰৰ মাজত কটাৰী দেখি চুহুংমুঙ ৰজাই শদিয়াপুৰ আক্ৰমণ কৰিবলৈ নিৰ্ণয় কৰে।<ref>Deodhai Assam Buranji, p. 18.</ref>
* শদিয়াৰ ৰণ
১৫২৪ চনৰ বহাগত লুইত নৈ পাৰ হৈ শদিয়া(সধয়াপুৰ) আক্ৰমণ কৰে। [[ব'হাগ বিহু|ব'হাগ মাহৰ বিহুৰ দিনা]] [[শদিয়া]] আক্ৰমণ কৰা হৈছিল। বিহুৰ দিনা শদিয়াৰ চাৰি শালত বৰ-বলি আয়োজন কৰা হয়, যʼত [[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]] পূজাৰীৰ বাহিৰে অন্য লোকে হাতত অস্ত্ৰ লোৱাতো বৰ্জিত আছিল। আজিও এই বৰবলিৰ নিয়ম শদিয়া অঞ্চলৰ থান সমূহত পালন কৰা হয়। সেই সময়ত সৌমাৰ খণ্ডত একমাত্ৰ চুতীয়া সকলৰ মাজত হে খাৰ-বাৰুদ বা হিলৈ-বৰটোপৰ প্ৰচলন আছিল। সেই বাবে হয়তো আক্ৰমণকাৰী সকলে বিহুৰ বতৰত আক্ৰমণ কৰিবলৈ নিৰ্ণয় কৰি লৈছিল। বুৰঞ্জী সমূহৰ মতে সেই সময়ত নীতিপালে পুখুৰী এটাও খন্দাই আছিল। শদিয়াৰ দুৰ্গত কৰা আক্ৰমণ সহিব নোৱাৰি নীতিপাল চন্দনগিৰি লৈ গুচি আহে আৰু কাচিতৰা দৈথাং পৰ্বতত উঠে।<ref>Deodhai Assam Buranji, p. 19.</ref>
* চন্দনগিৰি আৰু দৈথাং পৰ্বতৰ ৰণ
চুহুংমুঙে শদিয়াৰ বৰনগৰত থাকি ফ্ৰাচেংমুঙ বৰগোহাঁই আৰু কিঙলুন ৰাজমন্ত্ৰীক(বুঢ়াগোহাঁই) চন্দনগিৰি লৈ আক্ৰমণ কৰিবলৈ পঠায়। আনহাতে কনচেং ধনুদাৰী গোহাঁইক (চাও-চঙ কুঙ-ৰিণ) কাচিতৰাৰ লগত যুঁজিবলৈ দৈথাং পৰ্বতলৈ পঠায়। ইফালে চুতীয়া ৰজাৰ তামুলী গজৰাই বৰুৱাক আহোম বাহিনীয়ে বন্দী কৰে আৰু চুতীয়া ৰজা ৰাণীৰ আত্মগোপন স্থান প্ৰকাশ কৰিবলৈ বাধ্য হয়।<ref>Bhuyan, S.K.,''Assam Buranji(SM)'',p.10</ref> পিছত তেওঁ আহোম বিষয়াসকলক জনাইছিল যে চুতীয়া ৰজা ৰাণীয়ে চন্দনগিৰিৰ এটা পাহাৰীয়া নৈৰ ওচৰত আশ্ৰয় লৈছে। চন্দনগিৰি পৰ্বতত উঠিবৰ কাৰণে আহোম সেনাই আপ্ৰাণ চেষ্টা চলাইও সফল নহয়। চুতীয়া সেনাই ওপৰৰ পৰা শিল বগৰাই আৰু দলিয়াই বহুতো আক্ৰমণকাৰীৰ বধ কৰে। সাতসৰী আৰু অসম বুৰঞ্জীৰ (SM)ৰ পৰা জনা যায় যে সেই সময়ত [[সতী সাধনী|সাধনী ৰাণী]] গৰ্ভৱতী আছিল। GC Baruaৰ আহোম ভাষাৰ বুৰঞ্জীত ৰাণী/কোঁৱৰী গৰাকীক নাঙ-লুং কোৱা হৈছে। লগতে উল্লেখ আছে ৰজা আৰু তেওঁৰ পুত্ৰ। যিহেতু নাঙ-লুঙৰ অৰ্থ ৰাণী নে কোঁৱৰী সঠিক কয় ক'ব নোৱাৰি গতিকে এই তিনি গৰাকী লোক নাইবা ধীৰনাৰায়ণ, সাধনী আৰু নীতিপাল/সাধকনাৰায়ণ বা নীতিপাল, সাধনী আৰু তেওঁৰ পুত্ৰ হ'ব পাৰে। উল্লেখযোগ্য যে নীতিপাল সাধনীৰ বিয়া ১৫১২ৰ আগতেই হৈ গৈছিল কাৰণ অসম বুৰঞ্জী(SM)ৰ অনুসৰি ১৫১৩ চনত ধীৰনাৰায়ণক আহোমৰ বিষয়ে তেওঁৰ জোঁৱায়েকে খবৰ দিছিল। সাধনী আৰু নীতিপালৰ লগতে ১২০ গৰাকী কোঁৱৰীয়েও শিলা কুচাই বিৰোধী পক্ষৰ সৈনিকক মাৰে। আহোম সৈন্য চন্দনগিৰি পৰ্বতত উঠিবলৈ সক্ষম নহৈ পিছুৱাই আহিব লগাত পৰে আৰু এজন চুতীয়া সৈনিকক লগত ধৰি আনে। ইয়াৰ পাছত আক্ৰমণকাৰী সকলে ৰননীতি কৰি পৰ্বতৰ তিনিফালে বেৰি ধৰিব লয়। চাও ৰু-পক আৰু কিছু লোক ঘিলা গছৰ সহায়ত চন্দনগিৰি পাহাৰত উঠিল, কিন্তু মানুহ নেদেখিলে। আগ বাঢ়ি গৈ এখন গাঁও পালে আৰু তাত দুকুৰিমান মানুহ দেখিলে। চুতীয়া বুৰঞ্জী অনুসৰি ফ্ৰাচেংমুঙ বৰগোহাঁই কিছু লোকক ঘিলা গছত উঠি [[ঢোল]] বজাবলৈ আদেশ দিয়ে। হয়তো এই সকল আগতে ধৰি অনা চুতীয়া বন্দী আছিল। আগৰ দিনত ঢোল বজোৱাটো যুদ্ধত জয়ৰ প্ৰতীক আছিল। ঢোল বজাই বিজয়ৰ কথা জনাই দিয়া হয়। সেই বাবে পাহাৰৰ ওপৰত উঠি থকা ৰজা ৰাণীয়ে বিহুৰ বতৰত ঢোলৰ মাত শুনি বাহিৰলৈ উলাই আহে আৰু তিনিও ফালৰ পৰা শত্ৰুৰ আক্ৰমণৰ বলি হয়। নীতিপালক আহোম সেনাই বৰদ্বাৰত দেখিলে।
তথাপিও চুতীয়া সেনানী যি সকল আছিলে সেই সকলে আকৌ শিল দলিয়াই কিছু শত্ৰুক মাৰিলে।নীতিপালে শত্ৰুৰ গালৈ কাড় মাৰিবলৈ লয় যদিও বিৰোধী পক্ষৰ জানমোঙখাম হাতীবৰুৱাৰ (ফু-কে-চং) কাড় লাগি মৃত্যু বৰণ কৰে। সাধনীয়ে নিজৰ মহিলা সৈন্য বাহিনীক লগত লয় যুঁজ দিয়ে যদিও শেষত পৰাস্ত হৈ চন্দনগিৰিৰ পৰা জাপ মাৰে। প্ৰায় সংখ্যক বুৰঞ্জীত সাধনীয়ে আত্মবলিদান কৰিছিল বুলি আছে যদিও গোপাল চন্দ্ৰ বৰবৰুৱাৰ টাই ভাষাৰ বুৰঞ্জীত ৰাণীৰ (নাঙ-লুং) গাত যাঠি লাগিছিল বুলি উল্লেখ আছে। যিকি নহওক এই তথ্য পৰাও ৰানী সাধনীয়ে আত্মসমৰ্পণ নকৰি শত্ৰুৰ বিৰুদ্ধে যুঁজ দিয়াৰ কথাহে পোহৰলৈ আনে, কাৰণ আত্মসমৰ্পণ কৰা হ'লে তেওঁক যাঠি মাৰি আক্ৰমণ কৰা নহ'ল হয়। আনপিনে কাচিতৰাক কনচেঙে দৈথাং পৰ্বতত পৰাস্ত কৰে। <ref>Deodhai Assam Buranji, p. 19.</ref>
[[File:Statue of Queen Sadhani Narayan.jpg|thumb|চুতীয়া বংশৰ শেষ ৰাণী বীৰাঙ্গনা সাধনী নাৰায়ণীৰ প্ৰতিমূর্তি]]
===ৰাজ্য পতনৰ পৰবৰ্তী পৰিস্থিতি===
চুতীয়া ৰজা নীতিপাল, তেওঁৰ পুত্ৰ আৰু কাচিতৰা তিনিওৰে মূৰ চন্দগিৰি আৰু দৈথাঙৰ পৰা কাটি আনি শদিয়াত থকা চুহুংমুঙৰ আগত প্ৰস্তুত কৰা হয়। দেওধাই বুৰঞ্জীৰ মতে সাধনীৰ মূৰটো কাটি অনা হৈছিল। ৰজা আৰু পুত্ৰৰ মূৰ কেইটা নচোৱাই পৰ্বতত মুণ্ডামালা বান্ধি শেষত চৰাইদেউৰ শালৰ খটখটিত পোতি থোৱা হয়। অসম বুৰঞ্জী(SM)ৰ মতে আহোম সেনাই সাধনীৰ মৃত শৰীৰৰ পৰা কঁকালত পিন্ধা সোণৰ কঙ্কালি লয় আনি শদিয়াৰ থানলৈ আনিছিল, কিন্তু তাত কিছুমান চুতীয়াই আক্ৰমণ কৰি লাপিত ফাংত্যাং দেওধাই নামৰ এজনক বধ কৰিছিল। Edward Gaitৰ A History of Assamত উল্লেখ কৰা মতে ৰাণীৰ মৃত্যু যাঠী লাগ হৈছিল। GC Baruaৰ Ahom Buranjiত ৰাণীৰ(নাঙ-লুং) বিষয়ে দিয়া আছে যদিও এই অংশৰ অনুবাদ দিয়া হোৱা নাই। অংশটোত "টিং" শব্দৰ উল্লেখ চাই ক'ব পাৰি যে ইয়াতো ৰাণীৰ গাত "যাঠী" লগাৰ কথাই উল্লেখ আছে। "পুৰণি অসম বুৰঞ্জীৰ অনুসৰি কোঁৱৰী কিছুমানক কাটিছিল আৰু কিছুমানক ধৰি আনিছিল<ref>Goswami, Hemchandra,"Purani Assam Buranji, p. 42</ref>। অন্য বুৰঞ্জী সমূহত এই অংশত ৰানী সাধনীৰ(নাঙ-লুং) কথ উল্লেখ কৰা হোৱা নাই।
===চুতীয়া ভূমিৰ বিতৰণ===
শদিয়া ৰাজধানী শাসন কৰিবলৈ ফ্ৰাচেংমুঙ বৰগোহাঁইক তিনিশ সৈনিক দিয়া হৈছিল। শদিয়া আৰু দিহিং অঞ্চলত নতুনকৈ আহোম ৰাজ্যৰ মানুহ আনি থাকিবলৈ দিয়া হয়। চুতীয়া ৰাজ্যৰ প্ৰদেশ সমূহ ভাল দৰে শাসন কৰিবলৈ বহুতো নতুন পদবী সৃষ্টি কৰা হয়। ১৫২৬ চনত চাওচেং কুঙৰিন (ধনুধৰিয়া গোহাঁই) কনচেঙক থাওমৌঙ মৌঙ-তেও (ভটিয়লীয়া গোহাঁই বা নামনিয়াল সন্দিকৈ<ref>Satsari Buranji, p.62</ref>) পতা হয়। এইজনক হাবুঙ অঞ্চলত ৰখা হয় আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ উত্তৰ পাৰৰ বিশ্বনাথৰ, লখিমপুৰ আৰু ধেমাজি শাসন কৰিবলৈ দিয়া হয়। একেই বছৰতে থাওমৌঙ বানলুং (বানলুঙীয়া গোহাঁই) খেওখেনক থাওমৌঙ লৌঙ-ক্লং (দিহিঙীয়া গোহাঁই) পতা হয়। সেই সময়ত দিহিং নৈ পাটকাইৰ পৰা ডিগবৈ, দিহিং-পাটকাই অৰণ্য, তিপাম, নাহৰকটীয়া, মৰাণহাট, চেপন, বকতা, চৰগুৱা হৈ ব্ৰক্ষ্মপুত্ৰৰ সমান্তৰাল ভাৱে বৈ গৈ পশ্চিম মাজুলী/বোকাখাত অঞ্চলত ব্ৰক্ষ্মপুত্ৰত পাৰিছিল। এইজন গোহাঁইক দিহিং প্ৰদেশ অৰ্থাৎ মাজুলী, উত্তৰ শিৱসাগৰ, ডিব্ৰুগড় আৰু দক্ষিণ তিনিচুকীয়া লৈকে শাসন কৰিবলৈ দিয়া হয়।
১৫২৬ চনত হোৱা চুতীয়া বিদ্ৰোহৰ ফলত ডিব্ৰুগড়ত নতুন এখন প্ৰদেশ গঠন কৰি ১৫২৭ত চাওলুং চুলিঙক শাসনকৰ্তা হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়, যাতে ১৫২৬ৰ দৰে শদিয়া অঞ্চলত পুনৰ বিদ্ৰোহ হ'লে ডিব্ৰু প্ৰদেশৰ সেনাই শদিয়া বাহিনীৰ সহযোগ কৰিব পাৰে। ইয়াৰ উপৰিও একেই সময়তে কিংলুন বুঢ়াগোহাঁইক "থাও-মুঙ-বঙেন" পাতি তিনিচুকীয়া অঞ্চল শাসন(সোণাৰীৰ পৰা লুইতৰ লৈকে) কৰিবলৈ দিয়া হয়। শদিয়াৰ মহং (নগা পাহাৰৰ মহঙতকৈ পৃথক) অঞ্চলৰ লোণৰ খাট ৰক্ষা কৰিবলৈ "থাও-মুঙ-বক্লাঙ" বা হাটখোৱা গোহাঁই নিযুক্ত কৰা হৈছিল। বুৰঞ্জীৰ পৰা জনা যায় যে ১৫২৯ চনত হোৱা চুতীয়া বিদ্ৰোহত দুয়োজন গোহাঁই (ফ্ৰাচেংমুঙ বৰগোঁহাই আৰু কিংলুন বুঢ়াগোহাঁই) একেলগে শদিয়া-তিনিচুকীয়া অঞ্চলতে শাসন কৰি আছিল। একেই বছৰৰে(১৫২৭) শেষৰ পিনে কনচেঙক ভটিয়লীয়া গোহাঁইৰ পৰা নতুন পদবী "চাও-চেঙলুং"(ৰাজমন্ত্ৰী) দিয়া হয়<ref>Barua, Gopal Chandra, ''Ahom Buranji'', p.61</ref>। পূৰ্বতে ৰাজমন্ত্ৰী পদবীটো বৰগোঁহাই বা বুঢ়াগোহাঁই এজনক দিয়া হৈছিল। ৰাজমন্ত্ৰী পাতি চুহুংমুঙে কনচেঙক দুয়োজন গোহাঁইৰ লগত একেই শাৰিতে ৰাখি সমমৰ্যাদা দিছিল।
চুতীয়াৰ বৰপাত্ৰ পদবীটো চুহুংমুঙৰ দিনটো অব্যাহত আছিল। চুক্লেংমুঙ(চুহুংমুঙৰ পুত্ৰ) ৰজাৰ দিনত চুতীয়াৰ বৰপাত্ৰ এজনৰ সমৰ্থন পাই হাবুঙৰ ব্ৰাহ্মণ মুখিয়াল এজনে বিদ্ৰোহ কৰে। ফলত যুদ্ধ এখন হয় য'ত বৰপাত্ৰ জনৰ মৃত্যু হয় আৰু ব্ৰাহ্মণজন বেহাৰলৈ পলাই যায়<ref> সুকুমাৰ মহন্তৰ ঘৰত পোৱা অসম বুৰঞ্জী, ২৫ পৃষ্ঠাত আছে-"সেই সময়ত ৰজা দাই ধৰিলে, বোলে-'চুটিয়া মাৰি ভূঞা বিলাকক মাৰি-কাটি বুপা ৰজায়ে ময়েহে ৰাজ্য লৈছো। বামুণে যে ৰজা হয় চুটিয়াৰ বৰপাত্ৰকনো কিহলৈ থৈছোঁ?' এহি বুলি বৰপাত্ৰক মাৰিলে, বামুণকো মাৰিব চালে, সপুত্ৰবান্ধৱে বেহাৰলৈ পলাই গেʼল। " </ref>। এই বৰপাত্ৰ জন হয়টো পুৰণি চুতীয়া বৰপাত্ৰ জনেই আছিল (ডিব্ৰাৰুগড় ৰণত আত্মসমৰ্পণ কৰিব পাৰে) বা একেই পৰিয়ালৰ লোক আছিল। তেওঁৰ মৃত্যুৰ পাছতে হয়টো "চাও-চেঙলুং" আৰু "বৰপাত্ৰ" উপাধি দুটা মিলি "বৰপাত্ৰগোঁহাই" হিচাপে জনাজাত হয়।<ref>[https://www.jstor.org/stable/3516963?read-now=1&seq=18#page_scan_tab_contents Guha, Amalendu, ''The Ahom Political System: An Enquiry into the State Formation Process in Medieval Assam (1228-1714)'',p. 20,''It appears that the noble designation of Barpatragohain was borrowed from the civil list of Habung where the local ruler, a dependent of the Chutia king, had the title of Vrihatpatra''.]</ref>
এই সকলো কথাৰ পৰা সহজে ধৰিব পাৰি যে চুহুংমুঙে পূৰ্বৰ চুতীয়া বিষয়া সকলৰ ঠাইতেই একো একোটা নতুন পদবী গঠন কৰিছিল। চুতীয়া বৰপাত্ৰৰ ঠাইত প্ৰথমতে ভটিয়লীয়া গোহাঁই আৰু পাছলৈ বৰপাত্ৰ গোহাঁই, মাণিক চন্দ্ৰ বৰুৱাৰ ঠাইত দিহিঙীয়া গোহাঁই, ডিব্ৰুৰ বুঢ়া বৰুৱাৰ ঠাইত চাওলুং চুলিঙ আৰু শদিয়া-তিনিচুকীয়াত কাচিতৰা বৰুৱা বা ৰজাৰ ঠাইত দুয়ো প্ৰমুখ গোহাঁই। ইয়াৰ পাছত দিহিঙৰ পাৰৰ বকতাত নতুন ৰাজধানী এখন নিৰ্মাণ কৰা হয়।<ref>Ahom Buranji(GC Barua), p.64</ref>
[[File:Old course of Dihing river.jpg|thumb|মেপত দিহিং নৈৰ ১৬ শতিকাৰ পুৰণি সুতি দেখোৱা হৈছে। এই সময়ত চৰগুৱা, বকতা, নামৰূপ আৰু তিপাম দিহিঙৰ দক্ষিণ পাৰত অৱস্থিত আছিল]]
==ৰাজ্যৰ প্ৰশাসনিক আৰু সামৰিক ব্যৱস্থা==
==চুতীয়া ৰাজ্যৰ স্থাপত্য আৰু কীৰ্তিচিহ্ন==
==চুতীয়া ৰাজ্যত পোৱা সম্পদ==
চুতীয়া ৰাজ্যৰ পৰা কমাৰ, সোণাৰি, কমাৰ, কুমাৰ, কহাৰ, তাতি, খনিকৰ, বাঢ়ৈ, বামুণ, কায়স্থ, গণক, কলিতা, ইত্যাদি বহুতো ভিন্ন ভিন্ন বৃক্তিকৰ লোক পোৱা গৈছিল। ইয়াৰ বহুতো লোকক ৰজাই নিজৰ ৰাজধানী লৈ লয় আনে। চুতীয়াৰ বাহিৰে মিচিং, দেউৰী, কিছু মৰাণ আৰু কোচ জনগোষ্ঠীৰ লোকো চুতীয়া ৰাজ্যৰ নাগৰিক আছিল। তাৰে চুতীয়া ৰাজ্যৰ মিচিং সকলক "চুতীয়া মিৰি" কোৱা হৈছিল যি সকল আজিৰ দিনৰ বাৰগাম মিচিং যেনে দলে, পেগু, পায়েং, টাইদ, ইত্যাদি। চুতীয়া ৰজাৰ শুকান মাংসৰ ভৰালী জন কোচ লোক আছিল। তিনি হাজাৰ চুতীয়া কমাৰক চুহুংমুঙ ৰজাই যোৰহাট জিলাৰ বছাৰ পিনে আৰু তাৰে উজনি অঞ্চলত বহুৱাইছিল<ref>Sarma, Benudhar, ''Maniram Dewan, p.287</ref>। বন্দী হোৱা লোকৰ পৰা বিভিন্ন "চেতিয়া" খেল/বংশও সৃষ্টি কৰা হয়। ইয়াৰ বাহিৰে শদিয়াত বহুতো সম্পদ যেনে সোণৰ মাইহাং, কেকুৰা দোলা, কলাই খাৰ, সোণৰ তিনিচুকীয়া সিংহাসন, খাট, ভোগজৰা, বেলা, জাপি, পিকদান, আৰোৱান, দবা, কালি, হিলৈ, বৰটোপ (মিঠাহুলোং), হিলৈ-তোলা চৰা নাও, চুতীয়া ধেনু, বৰধেনু, বাৰু-বৰ্চা, ইত্যাদি পোৱা গৈছিল। বহুতো ঘোৰা, গৰু-মʼহ আৰু হাতীও লাভ কৰা হৈছিল। সম্পদ সমূহ শদিয়াৰ পৰা দিহিং নৈয়ে দি ৰাজধানী লৈ অনা হয় আৰু পাছলৈ চাৰিং অঞ্চলত ৰখা হয়। এখিনি চুতীয়া লোকক চাৰিঙত পাতি নাওবৈচা খেল সৃষ্টি কৰে, য'ৰ পৰা পাছলৈ শেনচোৱা, তাঙোন ধৰা, বচোৱাল বোৱা, ইত্যাদি খেলৰ সৃষ্টি হয়। এই নাওবৈচা সকলে চুতীয়া ৰাজ্যৰ পৰা পোৱা চৰানাও চলাই। একেধৰণে এখিনি লোকক লয় হিলৈধাৰী ফৈদ গঠন কৰা হৈছিল। চুতীয়া ৰাজ্য দখল কৰা পাছত আহোম সকলে প্ৰথম বাৰৰ বাবে মিৰি, মিচিমি, আবৰ, দফলা, ইত্যাদি পাহাৰীয়া জাতিৰ সম্পৰ্কত আহে।<ref>Satsari Assam Buranji,p.14, 61</ref>
==ৰজা সকলৰ তালিকা==
{|class="wikitable"
|+ '''ৰজাৰ তালিকাত'''
|-
! #
! বছৰ
! ৰাজত্ব কাল
! নাম
! অন্য নাম
|----
| ১.
| ১১৮৭ - ১২২০
| ৩৩ ব
| বীৰপাল
| গয়াপাল
|----
| ২.
| ১২২০ - ১২৫৫
| ৩৫ ব
| [[ৰত্নধ্বজপাল]]
| গৌৰীনাৰায়ণ
|----
| ৩.
| ১২৫৫ - ১২৭০
| ১৫ ব
| বিজয়ধ্বজপাল
| শিৱনাৰায়ণ
|----
| ৪.
| ১২৭০ - ১২৮৫
| ১৫ ব
| বিক্ৰমধ্বজপাল
| জগতনাৰায়ণ
|----
| ৫.
| ১২৮৫ - ১৩০৫
| ২০ ব
| গৌৰধ্বজপাল
| প্ৰমত্তনাৰায়ণ
|----
| ৬.
| ১৩০৫ - ১৩২৫
| ২০ ব
| শঙ্খধ্বজপাল
| হৰিনাৰায়ণ
|----
| ৭.
| ১৩২৫ - ১৩৪৩
| ১৮ ব
| ময়ূৰধ্বজপাল
| গোলোকনাৰায়ণ
|----
| ৮.
| ১৩৪৩ - ১৩৬০
|১৭ ব
| জয়ধ্বজপাল
| বজ্ৰনাৰায়ণ
|----
| ৯.
| ১৩৬০ - ১৩৮০
| ২০ ব
| কৰ্মধ্বজপাল
| নন্দেশ্বৰ/নন্দিনৃপ
|----
| ১০.
| ১৩৮০ - ১৪০০
| ২০ ব
| সত্যনাৰায়ণ
| ৰত্ননাৰায়ণ
|----
| ১১.
| ১৪০০ - ১৪১৫
| ১৫ ব
| লক্ষ্মীনাৰায়ণ
| ধৰ্মনাৰায়ণ
|----
| ১২.
| ১৪১৫ - ১৪৩০
| ১৫ ব
| দুৰ্লভনাৰায়ণ
|
|----
| ১৩.
| ১৪৩০- ১৪৪৫
| ১৫ ব
| মুক্তধৰ্মনাৰায়ণ
|
|----
| ১৪.
| ১৪৪৫ - ১৪৬৫
| ২০ ব
| প্ৰত্যক্ষনাৰায়ণ/প্ৰতাপনাৰায়ণ
|
|----
| ১৫.
| ১৪৬৫ - ১৪৮০
| ১৫ ব
| যশনাৰায়ণ
|
|----
| ১৬.
| ১৪৮০- ১৫০০
| ২০ ব
| পুৰন্দৰধ্বজপাল
| পুৰন্দৰনাৰায়ণ
|----
| ১৭.
| ১৫০০ - ১৫২২
| ২২ ব
| ধৰ্মধ্বজপাল
| [[ধীৰনাৰায়ণ]]
|----
| ১৮.
| ১৫২২ - ১৫২৪
| ২ ব
| নীতিপাল/নিত্যপাল
| চন্দ্ৰনাৰায়ণ
|}
==চুতীয়া ৰাজ্যৰ হিলৈ-বৰতোপৰ প্ৰচলন==
হিলৈ-বৰতোপ চুতীয়া ৰাজ্যৰ এক মূল্যৱান উন্নত অস্ত্ৰ আছিল। এই ৰাজ্যৰ হিলৈ-বৰতোপৰ প্ৰচলনৰ কথা বহুতো ঐতিহাসিক তথ্য পোৱা যায়। বুৰঞ্জী সমূহত উল্লেখ কৰা মতে আহোম ৰজাই চুতীয়া ৰাজধানী শদিয়াৰ পৰা আন সম্পদৰ লগতে হিলৈ<ref>Bhuyan, S.K,"Deodhai Assam Buranji", p. 126</ref><ref>Bhuyan, S.K,"Assam Buranji(SM), p.10</ref><ref>হিতেশ্বৰ বৰবৰুৱা, আহোমৰ দিন, p.49</ref> আৰু হিলৈ তোলা চ'ৰানাও উদ্ধাৰ কৰিছিল।<ref>Phukan, Kasinath Tamuli, "Assam Buranji",p.17-18</ref> মনিৰাম দেৱানৰ লেখনীৰ মতে "মিঠা হুলং" বৰটোপ টো চুতীয়া সকলৰ পৰা লোৱা হৈছিল।<ref>Sharma, Benudhar.''Maniram Dewan, p.289.''</ref> তেওঁ লিখিছে, ''"ওপৰত যিকেইটা তোপৰ নাম দিয়া হৈছে তাৰ ভিতৰত মিঠাহোলোং বোলাবিধ পোন-প্ৰথমতে দিহিঙ্গীয়া ৰজাই চুতীয়া ৰজাৰ পৰা পায়।"'' চুতীয়া ৰাজ্যৰ পৰা দিহিঙ্গীয়া ৰজাই ৩০০০ চুতীয়া কমাৰক গোলাঘাট-যোৰহাট জিলাত সংস্থাপিত কৰি বৰটোপ-হিলৈ, ইত্যাদি বনাবলৈ আদেশ দিছিল। মনিৰাম দেৱানে উল্লেখ কৰিছে, ''"তেওঁ বিলাকৰ(চুতীয়াৰ) পৰা ভালেমান দোলা, কালী,...,হিলৈ আৰু কলাই খাৰৰ(gunpowder) বাদেও অসংখ্য কমাৰ কাম কৰা মানুহ বন্দী কৰি আনে। ৰজাই তেওঁবিলাকৰ কিছুমানক বচাৰ পিনে আৰু কিছুমানক উজনিৰ পিনে বহুৱালে আৰু কমাৰ শাল পতাই লো-দা-কটাৰী, হিলৈ, বৰতোপ আদি গঢ়িবলৈ আহিলাপাতি যতাই দিলে। তেওঁ বিলাকৰ ভিতৰত কামৰ ভাল-বেয়া চাবলৈ হাজৰিকা, শইকীয়াও পাতি দিলে। দিহিঙ্গীয়া ৰজাৰ দিনৰ পৰাহে অসম ৰাজ্যত(আহোম ৰাজ্যত) কমাৰৰ খেল আৰু ব্যৱসায় চলন্তি হয়। দিহিঙ্গীয়া ৰজাৰ দিনত অসমত ৩০০০ কমাৰ আছিল।"''
[[File:Ahom cannons.jpg|thumb|Ahom era cannons, preserved at [[Assam State Museum]]]]
ইতিহাসবিদ হিতেশ্বৰ বৰবৰুৱাই নিজৰ গ্ৰন্থ "আহোমৰ দিন"ত উল্লেখ কৰা মতে চুহুংমুঙৰ দিনত চুতীয়াৰ পৰা বৰতোপ-হিলৈ অধিকাৰ কৰাৰ পাছৰপৰাহে আহোম ৰজাসকলে অসমত আগ্নেয় অস্ত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ ধৰে।<ref>হিতেশ্বৰ বৰবৰুৱা, আহোমৰ দিন, p.451</ref> চুতীয়াৰ পৰাজয়ৰ পাছত গৌড় ৰাজ্যৰ সেনাই ১৫২৭ আৰু ১৫৩২ত দুবাৰকৈ অসম আক্ৰমণ কৰিছিল। এই যুদ্ধত গৌড় সেনাই হিলৈ-বৰটোপ ব্যৱহাৰ কৰিছিল যদিও আহোম সেনাই কেৱল ধেনু কাঁড় হে ব্যৱহাৰ কৰিছিল। অৱশ্যে এই যুদ্ধতো আহোম সেনাই বহুতো হিলৈ-বৰটোপ উদ্ধাৰ কৰিছিল।<ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji", p. 61-68</ref> ১৫৩৬ চনত নগা বিৰুদ্ধে হোৱা ৰণত প্ৰথম বাৰৰ বাবে আহোম সৈন্যৰ হাতত বৰটোপ থকা কথা উল্লেখ পোৱা যায়।<ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji", p. 75</ref> তদুপৰি আহোম সেনাই ১৬১৭ চনত মোগলৰ বিৰুদ্ধে হে প্ৰথম বাৰৰ বাবে হিলৈ-বৰটোপ ব্যবহাৰ কৰিব লৈছিল বুলি জনা যায়<ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji", p. 75</ref>।
নাওবৈচা ফুকনৰ বুৰঞ্জীত উল্লেখ কৰা মতে খোৰা ৰজাৰ দিনত(১৫৫২-১৬০৩) প্ৰথম বাৰৰ বাবে চুতীয়া লোকক নিযুক্তি দি হিলৈদাৰী ফৈদ গঠন কৰা হৈছিল।<ref>নাওবৈচা ফুকনৰ বুৰঞ্জী, p.55</ref><ref>The Chutiyas being expert warrior knew the use of matchlocks. After their subjugation, the Chutiyas were, therefore engaged in manufacturing matchlocks and they became prominent in the ''Hiloidhari-Khel'' (guild for manufacturing matchlocks)"{{harvcol|Dutta|1985|p=30}}</ref> হেমকোষ অভিধানত চুতীয়া সকলৰ হিলৈক "চুতীয়া হিলৈ" বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। বৃটিছৰ ১৮৯১ চনৰ লোকপিয়লত "হিলেদাৰী"ৰ বাহিৰেও "চুতীয়া-হিলৈদাৰী" বুলি এটা পৃথক খেল/শ্ৰেণীৰ উল্লেখ কৰা হৈছে। এই সকলে হয়টো ৰণত "চুতীয়া হিলৈ" ব্যৱহাৰ কৰিছিল।<ref>[https://books.google.co.in/books?id=YvV-VI_2YRkC&pg=PR67&dq=sutiyahilaidari&hl=en&newbks=1&newbks_redir=0&source=gb_mobile_search&sa=X&ved=2ahUKEwiiqITCufiRAxXdwTgGHeU5KJcQ6AF6BAgJEAM#v=onepage&q&f=false Census of India 1891, p. 17]</ref>
==চুতীয়া বিদ্ৰোহ==
১৫২৪ চনত চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতন হৈছিল যদিও চুতীয়া সকলৰ মনৰ পৰা স্বাধীনতা আৰু স্বৰাজৰ আশা নাইকিয়া হৈ যোৱা নাছিল। চিৰদিন স্বাধীন হৈ থকা চুতীয়া সকলে বীৰাঙ্গণা ৰাণী সাধনীৰ আত্মোৎসৰ্গৰ কথা সোঁৱৰি পুনৰ জাগ্ৰত হৈ উঠিল আৰু বিদ্ৰোহ ঘোষণা কৰিলে। এই বিদ্ৰোহ ১৫২৭ চনৰ পৰা ১৭০০ শতিকাৰ শেষ ভাগৰ লৈকে চলিছিল। ১৭৭০ দখকৰ মায়ামৰা বিদ্ৰোহে জাতিটোৰ শেষ বিদ্ৰোহ বুলি কব পাৰি যাৰ ফলত সকলো নহলেও এটা অংশয়ে স্বাধীন হৈ নিজৰ ৰাজ্য গঠন কৰিছিল। চুতীয়া ৰাজ্যৰ ৰাজধানী শদিয়া ধ্বংস হোৱাৰ ফলত বহুতো ৰাজকোঁৱৰ আৰু সম্ভ্ৰান্ত পৰিয়ালৰ লোকে পাহাৰীয়া মিচিং, মিচিমি জাতিৰ লোক সকলৰ মাজত আশ্ৰয় লৈছিল আৰু প্ৰথম বিদ্ৰোহ এই সকল লোকে আৰম্ভ কৰিছিল। এই কথা কোচ ৰজা সকলৰ দৰং ৰাজ বংশাৱলীতো উল্লেখ কৰা হৈছে।
<poem>"পূৰ্বে চুটিয়াৰ ৰজা সিঠাৱে আছিল।
অন্যায়ে অসম ছল কৰিয়া মাৰিলে॥
যিমতে মাৰিল তাৰ শুনিয়ো কাহিনী।
বলে নপাৰিয়া স্বৰ্গী ৰাজা মনে গুণি॥ ৩৬৪
...
তাৰ পুত্ৰ ভাই যত সকলে পলাইল।
মিৰি মিচিমিত পশি প্ৰাণক ৰাখিলা॥
চুটিয়াৰ ৰাজাক মাৰিয়া ছলে বলে।
লৈলা সেহি ৰাজ্যক অসমে কৌতূহলে॥ ৩৭১</poem>
* ১৫২৬ চনৰ বিদ্ৰোহ, শদিয়া
চুতীয়া সকলে প্ৰথম বিদ্ৰোহ ১৫২৬ চনৰ ফাগুন মাহত ৰাজধানী শদিয়াত ঘোষণা কৰিছিল, অৰ্থাৎ ৰাজ্য পতনৰ ৩ বছৰৰ পাছত। বিদ্ৰোহ দমন কৰিবলৈ আৰু ফ্ৰাচেংমুং বৰগোহাঁইক সহযোগ কৰিবলৈ দিহিঙীয়া গোহাঁইক পঠিওৱা হৈছিল। যুদ্ধত বিদ্ৰোহী সকলৰ হাতত ফ্ৰাচেংমুং বৰগোহাঁইৰ হাতী প্লাইপাম আৰু দিহিঙীয়া গোহাঁই মৰা পৰিছিল। কিন্তু শেষ পৰ্যায়ত বিদ্ৰোহী সকল পৰাজিত হৈ উভতি যাবলৈ বাধ্য হ'ল। এই বিদ্ৰোহৰ ফলত চুহুংমুঙ ৰজাই বহুতো প্ৰশাসনীয় পৰিবৰ্তন কৰিবলৈ বাধ্য হৈছিল। ১৫২৭ চনৰ জেঠ মাহত, ডিব্ৰুগড় অঞ্চলত নতুন এখন প্ৰদেশ গঠন কৰি তাত চাওলুং চুলিঙক শাসনকৰ্তা হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হৈছিল, যাতে শদিয়া অঞ্চলত পুনৰ বিদ্ৰোহ হ'লে ডিব্ৰু প্ৰদেশৰ সেনাই শদিয়া বাহিনীৰ সহযোগ কৰিব পাৰে। ইয়াৰ উপৰিও কিংলুন বুঢ়াগোহাঁইক "থাও-মুঙ-বঙেন" পাতি পশ্চিম শদিয়া অঞ্চলত (তিনিচুকীয়াৰ সোণাৰিৰ(কাংখাম) পৰা লুহিত নদীৰ গুৰি লৈকে) শাসন কৰিবলৈ দিয়া হ'ল।
* ১৫২৯ চনৰ বিদ্ৰোহ, শদিয়া
প্ৰথম বিদ্ৰোহৰ দুবছৰ পাছতে ১৫২৯ চনৰ পুহ মাহত শদিয়াৰ চুতীয়া সকলে আকৌ মুৰ দাঙি উঠিলে। এইবাৰ চুহুংমুঙ ৰজাই ফ্ৰাচেংমুঙক সহযোগ কৰিবলৈ চাও চুক্লান (তিপামৰ পৰা) আৰু কিংলুনক সহযোগ কৰিবলৈ চাওলুং চুলিঙক (ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা) পঠিয়ালে। ইয়াৰ পাছত চুহুংমুঙে চুক্লেংমুঙ ৰাজকোঁৱৰক ৰাজধানীত ৰাখি সকলো বিষয়ববীয়াৰ সৈতে নিজে শদিয়া আহি উপস্থিত হয়। লুহিতৰ পাৰত, ডিবাং নৈৰ পাৰত, মাৰানকাও, চন্দনগিৰি পৰ্বত, দৈথাং পৰ্বত, ইত্যাদি বিভিন্ন ঠাইত কেইবাখনো যুদ্ধ হয়। প্ৰথম পৰ্যায়ত বিদ্ৰোহী সকলে চাও চুলিঙক ধৰি নিবলৈ সক্ষম হৈছিল কিন্তু পাছৰ পৰ্যায়ত এৰি দিলে। বহু মাহ যুদ্ধ লগা পাছত শেষত বিদ্ৰোহী সকল পৰাজিত হ'ল। যুদ্ধত লাভ কৰা সকলো ধন আৰু সম্পত্তি ৰজা আৰু মন্ত্ৰী সকলে নিজৰ মাজতে ভাগ কৰি ল'লে আৰু ৰজাই বৰগোহাঁই আৰু বুঢ়াগোহাঁইক শদিয়াত ৰাখি নিজে ৰাজধানী লৈ ঘূৰি গ'ল।
* ১৫৪২ চনৰ বিদ্ৰোহ, দিচাং নৈৰ পাৰত
চুতীয়া সকলে পুনৰ বাৰ ১৫৪২ চনত ৰজা চুক্লেংমুঙৰ দিনত বিদ্ৰোহ ঘোষণা কৰে কৰিছিল। এইবাৰ ১৫৪২ চনৰ বহাগ মাহত ডিব্ৰুগড় অঞ্চলৰ চুতীয়া সকলে শিৱসাগৰৰ দিচাং নৈৰ ওচৰত আহোম মন্ত্ৰী চেং-হাননক পৰাস্ত কৰি স্বৰাজ ঘোষণা কৰে। কিন্তু ইয়াৰ পাছতে চুক্লেংমুঙে চাওলুং তিমাক বিদ্ৰোহ দমন কৰিবলৈ পঠিয়াই আৰু দুবছৰ লৈকে পূৰ্বৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ বিভিন্ন অঞ্চল ধ্বংস কৰে যাতে কোনো চুতীয়া সকলে পুনৰ বিদ্ৰোহ কৰিবলৈ সাহস নকৰে।
* ১৫৫০ চনৰ বিদ্ৰোহ, শদিয়া
১৫৫০ চনত শদিয়াখোৱা গোহাঁইৰ মৃত্যুৰ পাছত, কংসপাত্ৰ নামৰ চুতীয়া নায়ক এজনে শদিয়াত বিদ্ৰোহ কৰি নিজকে ৰজা বুলি ঘোষণা কৰিছিল। আহোম ৰাজ্যৰ বহুতো ৰাজকোঁৱৰে তেওঁক সহযোগ কৰিছিল আৰু শদিয়াত উপস্থিত হৈ আহোম ৰজাৰ বিৰুদ্ধে যুদ্ধ কৰিবলৈ সাজু হৈছিল। এই যুদ্ধ ৩ বছৰ লৈকে চলিছিল আৰু শেষত কংসপাত্ৰৰ লগতে বহুতো চুতীয়াই মৃত্যু বৰণ কৰিছিল। ৰাজকোঁৱৰ সকলৰ ভিতৰত কিছুমানৰ মৃত্যু হৈছিল আৰু বাকী থকা সকলক বন্দী বনাই পাছলৈ চাৰিঙত থাকিবলৈ দিয়া হৈছিল।
* ১৫৬৫ চনৰ বিদ্ৰোহ, নামৰূপ আৰু খেৰাম
১৫৬৫ চনৰ মাঘ মাহত ডিব্ৰুগড় অঞ্চলৰ চুতীয়া সকলে বিদ্ৰোহ ঘোষণা কৰি নামৰূপ আৰু খেৰাম(বৰ্তমান ডিব্ৰুগড়ৰৰ খেৰেমীয়া) অঞ্চলৰ আহোম গাঁও সমূহ আক্ৰমণ কৰি লুণ্ঠন কৰিছিল। ৰজাই বিদ্ৰোহ দমন কৰিবলৈ চাওলুং তিপামক পঠিয়াইছিল। বিদ্ৰোহী সকলৰ লগত হোৱা যুদ্ধত চাওলুং তিমাৰ হাতী আহত হৈছিল যাৰ বাবে তেওঁ যুদ্ধ এৰি দিহিং পাৰ হৈ উভতি আহে। ইয়াৰ পাছত বিদ্ৰোহৰ কি পৰিণতি হ'ল গম পোৱা নাযায়। সম্ভৱতঃ পাছলৈ বিদ্ৰোহ দমন কৰা হৈছিল।
* ১৫৭২ চনৰ বিদ্ৰোহ, শদিয়া
১৫৭২ চনত পুনৰ বাব চুতীয়া সেনাপতি এজনৰ নেতৃত্বত শদিয়া অঞ্চলৰ চুতীয়া সকলে মুৰ দাঙি উঠে। বিদ্ৰোহ দমন কৰিবলৈ চাওলুং চাৰিং, চাওফ্ৰাংমুঙ বৰগোহাঁই, শদিয়া খোৱা গোঁহাই, ইত্যাদি বহুতো বিষয়ববীয়াক পঠিওৱা হৈছিল। আহোম সেনাৰ তুলনাত বিদ্ৰোহী সকলৰ সংখ্যা কম থকাৰ বাবে বিদ্ৰোহী সকল কানচাই আৰু পুখুৰীখনা নামৰ অঞ্চল লৈ আতঁৰি আহিছিল আৰু সেই অঞ্চলৰ চুতীয়া সকলৰ সহযোগত পুনৰ ৰণ কৰিছিল। কিন্তু দুৰ্ভাগ্যবশতঃ বিদ্ৰোহী সকল পৰাজিত হৈছিল। চুতীয়া সেনাপতি, কানচাইৰ মুখিয়াল আৰু অন্য বহুতো চুতীয়া সৈন্যক বন্দী বনাই ৰাজধানী লৈ লয় অনা হৈছিল।
* ১৬৬৫ চনৰ বিদ্ৰোহ, উত্তৰ পাৰ
১৬৬৫ চনত আহোম সেনা নগা সকলৰ লগত হোৱা যুদ্ধত ব্যস্ত আছিল। এই সুযোগ লয়, উত্তৰ পাৰৰ লখিমপুৰৰ এখিনি চুতীয়া লোকে মিৰি আৰু দফলা লোকৰ লগত মিলি বিদ্ৰোহ কৰিছিল। কিন্তু বিদ্ৰোহ সফল নহ'ল।
* ১৬৭৩ চনৰ বিদ্ৰোহ, উত্তৰ পাৰ
১৬৭৩ চনত ধেমাজি অঞ্চলৰ চুতীয়া সকলে বিদ্ৰোহ ঘোষণা কৰি ৰূপা(বৰ্তমানৰ ৰূপহী) আৰু ডিমৌ(বৰ্তমানৰ ধেমাজিৰ ডিমৌ) মিৰি সকলে আহোম ৰজাক কৰ হিচাপে দিয়া মাৰ নাও তোলাই লৈ গৈছিল। এই কথা শুনি আহোম ৰজাই চুতীয়া অঞ্চললৈ কটকী পঠিয়াই নাও সমূহ ঘূৰাই দিবলৈ আদেশ কৰিছিল, কিন্তু চুতীয়া সকলে আদেশ নামানিলে। ইয়াৰ পাছত সকলো চুতীয়া দেউলীয়া নামৰ গাঁৱ এখনত একগোট হৈছিল। কটকীৰ খবৰ পাই আহোম ৰজাই তিনিমুখিয়া অঞ্চলত থকা নাৰাই নামৰ চুতীয়া বিদ্ৰোহী নেতা জনক ধৰি আনিবলৈ সৈনিক পঠিয়ালে। ইয়াৰ পাছত ৰজাই শদিয়াখোৱা গোঁহাই আৰু মৰঙ্গীখোৱা গোহাঁইক চেঁচামুখত গড় নিৰ্মাণ কৰি যুদ্ধৰ বাবে সাজু হ'বলৈ আদেশ দিলে। দিহিং নদীৰ পাৰত আন এটা গড় নিৰ্মাণ কৰা হ'ল। তাৰ পাছত আহোম সেনাই দিহিং পাৰ হৈ মাজুলী হৈ চুতীয়া গাঁৱলৈ আগ বাঢ়ি আহিল। চুতীয়া সকলেও হাতত ধেনু-কাড় লয় দেউলীয়া গাঁৱৰ পৰা মিৰি গাঁৱ এখনলৈ আগ বাঢ়ি আহিলে। আহোম ৰজাই পুনৰ চুতীয়া সকলৰ ওচৰলৈ কটকী পঠিয়াইলে। চুতীয়া বৰুৱা জনে অৱশেষত বশ্যতা স্বীকাৰ কৰিলে, কিন্তু নিজৰ গৰু-ছাগলী, হাঁহ-কুকুৰ, ইত্যাদি সকলো হেৰুৱালে। নাৰাই আৰু অন্য চুতীয়া বিদ্ৰোহী নেতা সকলক মদ্যপান কৰোৱাই পুনৰ বিদ্ৰোহ নকৰিবলৈ প্ৰতিজ্ঞা কৰালে। সবল আৰু শক্তিশালী চুতীয়া সৈনিক সকলৰ বন্দী বনোৱা হ'ল আৰু অন্য চুতীয়া সকলক প্ৰতি বছৰে কৰ হিচাপে নাও দিবলৈ আদেশ দিয়া হ'ল।
* ১৭৬৯-১৮০৫ চনৰ মায়ামৰা বিদ্ৰোহ
মায়ামৰা ধৰ্মীয় চুতীয়া সকলে ১৭৬৯ চনত আহোম ৰাজ্যৰ বিৰুদ্ধে বিদ্ৰোহ ঘোষণা কৰি ১৭৯১ লৈকে বেংমৰা নামৰ পৃথক ৰাজ্য এখন গঠন কৰিছিল। মায়ামৰা বিদ্ৰোহত ভাগ লোৱা জনগোষ্ঠী সমূহৰ মাজত দ্বিতীয় সৰ্বাধিক লোক চুতীয়া জনগোষ্ঠীৰ আছিল। বেংমৰা ৰাজ্যৰ ৰজা সৰ্বানন্দ সিংহ বীৰপালৰ বংশৰ বুৰুক চুতীয়া ৰাজপৰিয়ালৰ লোক আছিল। হয়তো ১৫২৫ চনত ৰাজ্য হেৰুৱা চুতীয়া ৰাজপৰিয়াল টোৱে সৰুকৈ হ'লেও পুনৰ বাৰ ৰাজ্য ৰাজত্ব কৰিবলৈ সক্ষম হৈছিল।
* ১৭৭৫ চনৰ বিদ্ৰোহ, ডিব্ৰু-দিহিং অঞ্চল
মায়ামৰা বিদ্ৰোহ হৈ থাকোঁতে ডিব্ৰু-দিহিংৰ মাজৰ অঞ্চলৰ একাংশ চুতীয়াই বিদ্ৰোহ ঘোষণা কৰিছিল। টাই ভাষাৰ "আহোম বুৰঞ্জী" নামৰ গ্ৰন্থত উল্লেখ কৰা মতে পূৰ্বৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ সীমান্ত অঞ্চলৰ খামজাং প্ৰদেশৰ পৰা নঙাখাম নামৰ নৰা মুখিয়ালৰ লগত ধৰা সকলে আহি বিদ্ৰোহ ঘোষণা কৰিছিল। এই বিদ্ৰোহত চুতীয়া সকলে নৰা সকলক সহযোগ কৰিছিল। নৰা মুখিয়াল জনে ১৭৭৫ চনত চুতীয়া সকলৰ সহযোগত হাটখোৱা গোহাঁইক পৰাস্ত কৰি নিজকে ডিব্ৰু নৈৰ কাষৰ অঞ্চলৰ ৰজা বুলি ঘোষণা কৰিছিল। ৰজা হৈ নঙাখামে চুতীয়া আৰু বাৰেচিৰিঙীয়া সকলৰ মাজৰ পৰাই ফুকন আৰু বৰুৱা নিযুক্ত কৰিছিল। আহোম ৰজাই নঙাখাম আৰু চুতীয়া সকলৰ বিৰুদ্ধে বুঢ়াগোহাঁইৰ নেতৃত্বত ৪০ হাজাৰ সৈন্য পঠিয়াইছিল। সেনা সকলে আহি ৰঙাগড়াত(বৰ্তমানৰ ডিব্ৰু-চৈখোৱাৰ দক্ষিণত) উপস্থিত হৈছিল। ইয়াত পাছত তেজী আৰু দিহিং নৈৰ পাৰত যুদ্ধ হৈছিল। বিদ্ৰোহী সকল পৰাজিত হৈ আতৰি গৈছিল। নৰা সকলে পূৰ্বৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ পাহাৰীয়া অঞ্চলত আশ্ৰয় লয় আৰু চুতীয়া সকলে ধূনাগুৰি নামৰ ঠাই এদখৰত আশ্ৰয় লয়। বহুতো চুতীয়া, বাৰেচিৰিং আৰু নৰা বিদ্ৰোহীক ৰাজধানী ৰংপুৰলৈ লয় অনা হয়। তাৰে কিছুমানক মৃত্যু দণ্ড দিয়া হৈছিল আৰু আন সকলক বন্দী হিচাপে ৰখা হৈছিল।<ref>Barua, G.C, "Ahom Buranji, p. 331-333</ref>
==অসমীয়া সংস্কৃতিত চুতীয়া ৰাজ্যৰ প্ৰভাব==
==আৰু চাওক==
* [[চুতীয়া জনগোষ্ঠী]]
* [[সতী সাধনী]]
==তথ্য সংগ্ৰহ==
{{Reflist}}
* {{cite book
| last = Gait
| first = Edward
| title = A History of Assam
| publisher = Thacker, Spink & Co.
| date = 1906
| location = Calcutta
| url = http://books.google.com/books?id=w-6kr1IyHJkC}}
*{{Cite journal|last=Neog|first=Maheswar|title=Light on a Ruling Dynasty of Arunachal Pradesh in the Fourteenth and Fifteenth Centuries|date=1977|journal=Annals of the Bhandarkar Oriental Research Institute|volume=58/59|pages=813–820|jstor=41691751|issn=0378-1143}}
==বাহ্যিক সংযোগ==
{{অসম বুৰঞ্জী}}
[[শ্ৰেণী:অসমৰ ইতিহাস]]
[[শ্ৰেণী:চুতীয়া ৰাজ্য]]
[[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ সাম্ৰাজ্য আৰু ৰাজ্য]]
lyduq3hggg6tshgaghkhqxr43s27olb
606981
606973
2026-05-18T03:48:07Z
Ananya Taye
28065
/* চুতীয়া ৰাজ্যৰ হিলৈ-বৰতোপৰ প্ৰচলন */
606981
wikitext
text/x-wiki
{{under construction}}
{{Infobox Former Country
|native_name = সধয়া/স্বধয়া
|conventional_long_name = চুতীয়া সাম্ৰাজ্য
|common_name= স্বধয়া, সধয়া
|year_start = ১১৮৭
|date_start =
|event1 =
|date_event1 =
|event_end =
|year_end = ৭ বহাগ ১৫২৪ (সাধনী দিৱস)
|date_end =
|p1 = কামৰূপ ৰাজ্য
|flag_p1 = Copper Plate Seal of Kamarupa Kings.jpg
|s1 = আহোম ৰাজ্য
|flag_s1 =
|image_flag =
|flag_type =
|image_map = Chutia kingdom Map.png
|image_map_caption = চুতীয়া ৰাজ্যৰ মানচিত্ৰ
| image_coat = Chutia royal Insignia.png
| symbol_type = ৰাজকীয় প্ৰতীক
|capital = [[শদিয়া|সধয়াপুৰ/স্বধয়াপুৰ]]
|common_languages = চুতীয়া ভাষা (ৰাজকীয়)</br>[[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]] (ৰাজ্যিক)
|religion = জনজাতীয় তান্ত্ৰিক (ৰাজকীয় আৰু প্ৰজা)</br> হিন্দু (একাংশ প্ৰজা)
|government_type = ৰাজতন্ত্ৰ
|leader1 = বীৰপাল/গয়াপাল
|year_leader1 = ১১৮৭-১২২০
|leader2 = [[ৰত্নধ্বজপাল]]/গৌৰী নাৰায়ণ
|year_leader2 = ১২৩০-১২৬০
|leader3 = ধৰ্মধ্বজপাল/[[ধীৰনাৰায়ণ]]
|year_leader3 = ১৫২০-১৫২২
|leader4 = নীতিপাল/চন্দ্ৰ নাৰায়ণ(অন্তিম)
|year_leader4 = ১৫২২-১৫২৪
|title_leader = সধেয়াধিপতি (নাৰায়ণ/পাল)
|legislature =
|today = [[অসম]], [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]], [[ভাৰত]]
|}}
'''চুতীয়া ৰাজ্য''' ({{lang-en|Sutiya kingdom}}) আছিল ত্ৰয়োদশ শতিকাত [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ]]ৰ উত্তৰ পাৰে দিকাৰাই নদী<ref>Acharya,N.N.,"The history of Medieval Assam",p.232</ref><ref>William Robinson, "A descriptive account of Assam",p.323.</ref><ref>Dutta, Sristidhar, "The Mataks and their kingdom,p.28</ref> আৰু দক্ষিণ পাৰে [[দিচাং নদী]]ৰ মাজত গঠন হোৱা এক বিশাল সাম্ৰাজ্য<ref name="চুতীয়া ৰাজ্য">{{cite web | url=https://books.google.co.in/books?id=MdjO3XVk0MAC&pg=PA84&dq=chutia+kingdom+disang&hl=en&newbks=1&newbks_redir=0&source=gb_mobile_search&sa=X&ved=2ahUKEwiKlpXszLqUAxWgUGwGHemuBhUQ6AF6BAgNEAM#v=onepage&q=chutia%20kingdom%20disang&f=false Pathak, Guptajit, Assam's History and it's Graphics, p.84}}</ref>। এই ৰাজ্য বৰ্তমানৰ [[অসম]]ৰ [[ডিব্ৰুগড় জিলা|ডিব্ৰুগড়]], [[লখিমপুৰ জিলা|লখিমপুৰ]], [[ধেমাজি জিলা|ধেমাজি]], [[তিনিচুকীয়া জিলা|তিনিচুকীয়া]], [[বিশ্বনাথ জিলা|বিশ্বনাথ]], [[মাজুলী জিলা|মাজুলী]] জিলাকে ধৰি [[শিৱসাগৰ জিলা]]ৰ এটা অংশ আৰু [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]]ৰ ভৈয়াম আৰু দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলত বিয়পি আছিল। ইতিহাসবিদ সকলৰ মতে উত্তৰ পূৰ্বাঞ্চলৰ মধ্যযুগৰ সকলো ৰাজ্যৰ ভিতৰত চুতীয়া ৰাজ্যখনে আটাইতকৈ উন্নত আৰু প্ৰগতিশীল ৰাজ্য আছিল।<ref>Guha, Amalendu (December 1983), "The Ahom Political System: An Enquiry into the State Formation Process in Medieval Assam (1228-1714)", p.5, "The period from the 13th to the 16th century saw the emergence and development of a large number of tribal political formations in north-east India. The Chutiya, the Tai-Ahom, the Koch, the Dimasa (Kachari), the Tripuri, the Meithei (Manipuri), the Khasi (Khyriem) and the Pamar (Jaintia)—all these tribes crystallised into rudimentary state formations by the 15th century. The most developed of the tribes in the 15th century were the Chutiyas."</ref>
১১৮৭ চনত বীৰপালে শদিয়াক ৰাজধানী পাতি উত্তৰ-পূব অসম আৰু অৰুণাচলৰ কিছু অঞ্চল লয় চুতীয়া ৰাজ্য স্থাপন কৰিছিল। তেওঁৰ পুত্ৰ গৌৰী নাৰায়ণে সকলো চুতীয়াক একত্ৰিত কৰি এখন বৃহৎ ৰাজ্য গঠন কৰিছিল। উজনি অসমৰ শিৱসাগৰ(দক্ষিণ পাৰ) আৰু বিশ্বনাথ(উত্তৰ পাৰ) জিলাৰ পৰা আৰম্ভ কৰি পূব দিশত অৰুণাচলৰ পাহাৰৰ লৈকে এসময়ত চুতীয়া ৰাজ্যৰ অন্তৰ্গত আছিল। ইয়াৰ পিছত প্ৰায় সোতৰজন ৰজাই এই সাম্ৰাজ্য চলাইছিল। [[কামৰূপ ৰাজ্য]] ধ্বংস হোৱাৰ লগে লগে অসমৰ উত্তৰ-পূবত চুতীয়াসকল, পশ্চিম দিশে বাৰভূঞা আৰু কমতা ৰাজ্য ক্ষমতালৈ আহিছিল<ref name="চুতীয়া ৰজা">{{cite web | url=http://www.historyfiles.co.uk/KingListsFarEast/IndiaChutiyas.htm | title=চুতীয়া ৰজা | accessdate=August 11, 2012}}</ref>।
১৪ শতিকাৰ শেষৰ ফালে চুতীয়া ৰজা সত্যনাৰায়ণে কামৰূপ আক্ৰমণ কৰা মুচলমান সকলক (সম্ভৱতঃ ১৩৮৯ত কামৰূপ দখল কৰা ঘিয়াছুদ্দিন শাহ) পৰাস্ত কৰি [[কমতা ৰাজ্য|কমতাপুৰত]] ৰজা হৈছিল আৰু কামৰূপ ৰাজ্যৰ পতনৰ পাছত পোণপ্ৰথমবাৰৰ বাবে [[শদিয়া]]ৰ পৰা [[বংগ|উত্তৰ বংগ]]ৰ [[কৰতোৱা নদী|কৰতয়া]] নৈ লৈকে এখন বৃহৎ [[কামৰূপ ৰাজ্য|বৰ-কামৰূপ]] ৰাজ্য গঠন কৰিছিল<ref>"The eastern region, whether it is called Sadhaya or Svadhaya as in the plates or Sadhiya or Sadiya as in Assamese chronicles and the western region of Kamatapura seems to be politically connected and the same Satyanarayana/Ratnanarayana might have held sway over both regions"{{harvcol|Neog|1977|p=818}}</ref>
অসমৰ স্থানীয় জনজাতিসকলৰ মাজত চুতীয়াসকল অন্যতম। চুতীয়া সকল কছাৰী গোষ্ঠীৰ লোক আছিল আৰু এটা সময়ত তিব্বত-বাৰ্মীজ ভাষা ব্যৱহাৰ কৰিছিল। চুতীয়া ৰাজ্যৰ ৰাজকীয় তথা ধৰ্মীয় ভাষা বৰ্তমানৰ [[দেউৰী ভাষা]]। বৃটিছৰ দিনত এই ভাষাক ''দেউৰী-চুতীয়া'' ভাষা বুলি কোৱা হৈছিল। সাম্প্ৰতিক কালত, চুতীয়াসকলে [[অসমীয়া ভাষা]] ব্যৱহাৰ কৰে।
==চুতীয়া ৰাজ্যৰ অঞ্চল সমূহ==
===ৰাজধানী অঞ্চল===
[[File:Brick with king Pratyakshnarayan's name.jpg|thumb|ভীষ্মক নগৰ আৰু শদিয়াৰ পদুম পুখুৰীত উদ্ধাৰ হোৱা নৃপতি শ্ৰী শ্ৰী প্ৰত্যক্ষ নাৰায়ৰণ নাম খোদিত থকা ইটা। এই ৰজা জনৰ নাম ঘিলামৰাত উদ্ধাৰ হোৱা সধয়াধিপতি সত্যনাৰায়ণৰ ফলিতো উল্লেখ কৰা আছে।]]
চুতীয়া ৰাজ্যৰ প্ৰাণকেন্দ্ৰ আৰু ৰাজধানী আছিল শদিয়া বা সধয়াপুৰ। চুতীয়া ৰজা সকলে নিজকে সধয়াপুৰেশ্বৰ বা সধয়াধিপতি বুলি চিনাকি দিছিল। <ref>Shin, Jae-eun, Descending from Demons, Ascending to Kshatriyas, p.5.</ref> শদিয়াৰ কীৰ্তিচিহ্ন সমূহতো চুতীয়া ৰজাৰ নাম খোদিত আছে। এতিয়ালৈকে শদিয়া অঞ্চলত চুতীয়া যুগৰ তিনিখন নগৰ চিনাক্ত কৰা হৈছে: ভৈয়ামৰ বৰ-নগৰ আৰু দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলৰ ৰূক্মীনী নগৰ (সম্ভৱতঃ বুৰঞ্জীৰ চন্দনগিৰি) আৰু ভীষ্মক নগৰ (সম্ভৱতঃ বুৰঞ্জীৰ থাঙগিৰি)। তাৰেই ভীষ্মক নগৰ আৰু ৰুক্মিণী নগৰৰ ইটাত চুতীয়া ৰজা লক্ষ্মীনাৰায়ণ আৰু প্ৰত্যক্ষ নাৰায়ণৰ নাম খোদিত আছে<ref>Neog, Maheswar, Lights on a Ruling Dynasty of Arunachal Pradesh, p.814</ref>। তাম্ৰেশ্বৰী শালৰ ইটাৰ দেৱালখন চুতীয়া ৰজা মুক্ত-ধৰ্মনাৰায়ণে নিৰ্মাণ কৰাইছিল <ref>A Sircar, D.C, Journal of Ancient Indian History, p. 21</ref>।
===উত্তৰ কূলৰ অঞ্চল===
ব্ৰক্ষ্মপুত্ৰৰৰ উত্তৰ পাৰৰ সীমাৰ কথা বুৰঞ্জী সমূহত পোনপটীয়াকৈ উল্লেখ পোৱা নাযায়। তথাপিটো ঐতিহাসিক তথ্যৰ অনুসৰি ইতিহাসবিদ সকলে চুতীয়া ৰাজ্য ভৰালী বা দিকৰাই নৈ লৈকে বিস্তৃত আছিল বুলি মত প্ৰকাশ কৰে।<ref>Acharya,N.N.,"The history of Medieval Assam",p.232</ref><ref>William Robinson, "A descriptive account of Assam",p.323.</ref><ref>Dutta, Sristidhar, "The Mataks and their kingdom,p.28</ref> বুৰঞ্জী সমূহত উল্লেখ কৰা আছে যে চুতীয়া ৰাজ্য দখল কৰা পাছত আহোম ৰজা চুহুংমুঙে ভৰালী নৈ পাৰ হৈ ৰাউতা-তেমনীৰ (আজিৰ দিনৰ দৰং-নগাঁৱৰ অঞ্চল) ভূঞা সকলক বস কৰিছিল<ref>According to ''Purani Assam Buranji'', p.27. the twelve Bara Bhuyans of Rowta-Temani (mid-Assam, on either banks of the Brahmaputra) namely Utai, Tamai, Rai, Sakai, Kausika, Uzir, Laskar, Comdar, Sanatana, Keho, Rambhat and Bhakat with four sub-Bhuyans each, were transported and settled in various places of Uttara-kula (Biswanath, Lakhimpur districts). The Lacam Kalita Bhuyan family was placed at Bahbari(Lakhimpur), while one of them was settled on the river Sonari(Dhakuakhana), and another on the hills. As per ''Satsari Buranji'', p.16, Suhungmung suppressed the Baro-Bhuyans in Rowta. The people of the region were placed under the leadership of the Baro-Bhuyans and re-settled at different places of the kingdom.</ref>। গতিকে ইয়াৰ পৰা বুজিব পাৰি যে ভৰালী নদীৰ লৈকে চুতীয়া ৰাজ্য বিয়পি আছিল। ৰজা সত্যনাৰায়ণৰ দিনত বা তাৰো পাছৰ লৈকে এই পশ্চিম সীমা কমতাপুৰৰ লৈকে পাইছিল গৈ।
* লখিমপুৰ জিলা: বৰ্তমান লখিমপুৰৰ সোৱনশিৰি অঞ্চলতো চুতীয়া ৰাজ্যৰ অধীনত আছিল। চুতীয়া ৰজা সকলে সোৱণশিৰিৰ দুয়োপাৰে ব্ৰাহ্মণক ভূমিদান কৰিছিল। এই অঞ্চল পুৰণি কালত হাবুং বুলি জনা গৈছিল। শদিয়াৰ চেপাখোৱা তামৰ ফলিত উল্লেখ থকাৰ মতে চুতীয়া ৰজা দুৰ্লভনাৰায়ণৰ আদেশত ১৪২৮ চনত হাবুঙাধিপতি বৃহৎ পাত্ৰয়েই ব্ৰাক্ষ্মণক ভূমিদান কৰিছিল<ref>Neog, Maheswar, Lights on a Ruling Dynasty of Arunachal Pradesh, p.818.</ref><ref>Guha, Amalendu, Pre-Ahom Roots and the Medieval State in Assam: A Reply, p. 73, “Habung was a Chutiya dependency; that still earlier it was an autonomous principality of Brahmins; and that the latter's origins could be traced back to a circa 10th-century copper-plate and grant issued by king Ratnapala”.</ref>। চুতীয়া ৰজা লক্ষ্মীনাৰায়ণে ১৪০২ চনত সোৱণশিৰিৰ পশ্চিম দিশত(বৰ্তমান লক্ষিমপুৰ নগৰৰ ওচৰত) আৰু ১৩৯২ চনত সত্যনাৰায়ণ ৰজাই ধৱলী(বগীনদী) নৈৰ পাৰত ব্ৰাহ্মণক ভূমি দান কৰিছিল<ref>Barua, Swarnalata, Chutia Jatir Buranji, p.583</ref>। ১৫২২ চনত ধীৰনাৰায়ণ ৰজাই ঢকুৱাখনাত ব্ৰাহ্মণক ভূমি দান কৰিছিল<ref>Barua, Swarnalata, Chutia Jatir Buranji, p.590</ref>। এই সকলো কথাৰ পৰা জনা যায় যে বৰ্তমানৰ লখিমপুৰ জিলাখন সম্পূৰ্ণ ভাবে চুতীয়া ৰাজ্যৰ অন্তৰ্গত আছিল।
* ধেমাজি জিলা: ধেমাজি জিলাৰ চিচিবৰগাঁও-বৰদলনি অঞ্চলত বহুতো পুৰণি চুতীয়া যুগৰ ধ্বংসাৱশেষ দেখিবলৈ পোৱা যায়<ref>Barua, Swarnalata, Chutia Jatir Buranji, p.439</ref>। জোনাইৰ ৰজাখনা অঞ্চলত ১৩-১৪ শতিকাৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ ইটাৰ দুৰ্গৰ অৱশেষ পোৱা গৈছিল<ref>Barua, Swarnalata, Chutia Jatir Buranji, p.441; Indian Archaeology 1986-87, p. 22</ref>। বুৰঞ্জীত উল্লেখ কৰা মতে সোৱণশিৰি পশ্চিম পিনৰ দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলত ১৬৭২ চনত দফলা জনজাতিৰ লোকে আক্ৰমণ কৰি মানুহ ধৰি নিছিল। মানুহ খিনিক মুক্ত কৰাই আনিবলৈ ৰজাই বৰবৰুৱাৰ লগতে চুতীয়া হাজৰিকা আৰু চুতীয়া কাঁড়ী বৰুৱাক পঠিয়াইছিল। এই কথাৰ পৰা ধৰিব পৰা যায় যে চুতীয়া সকলৰ বসতি লক্ষিমপুৰৰ দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলৰ লৈকে আছিল।<ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji, p.220</ref><ref>Barbarua, Hiteswar, "Ahomar Din", p.190</ref> বুৰঞ্জীৰ আন এটা খণ্ডত উল্লেখ কৰা হৈছে যে ডিক্ৰং অঞ্চলৰ মিৰি লোক সকল এটা সময়ত চুতীয়া ৰজাৰ "হাতী-ঘাহী" লোক আছিল আৰু চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতনৰ পাছত এই সকলে আহোম ৰজাক বছৰি কৰ-ভাৰ দিছিল। গতিকে ইয়াৰ পৰা ধৰিব পৰা যায় যে এই অঞ্চলো এসয়মত চুতীয়া ৰাজ্যৰ অধীনত আছিল।<ref name= "devi">{{cite book |last1=Devi|first1=Lakshmi|title=Ahom-tribal Relations: A Political Study|date=1968|pages=202–203|url=https://books.google.com/books?id=BVdXAAAAMAAJ|publisher=Assam Book Depot, [Calcutta], Gauhati|OCLC=578753}}</ref> সোৱণশিৰি আৰু চিয়াং নৈৰ মাজত বসবাস কৰা মিচিং লোক সকলক আহোম ৰজা চুহুংমুঙৰ দিনত "চুতীয়া-মিৰি" বুলি উল্লেখ কৰিছিল কাৰণ এই সকল চুতীয়া ৰাজ্যৰ প্ৰজা আছিল।<ref name= "devi"></ref>
* বিশ্বনাথ জিলা: বিশ্বনাথ জিলা যে চুতীয়া ৰাজ্যৰ অন্তৰ্গত আছিল, সেই কথা চুতীয়া যুগৰ কীৰ্তিচিহ্ন সমূহৰ পৰা পুহৰলৈ আহে। চুতীয়া যুগৰ খনিকৰ সকলে কিবা উল্লেখযোগ্য কীৰ্তিচিহ্ন নিৰ্মাণ কৰিলে এক বিশেষ ধৰণৰ চিহ্ন কিছুমান ব্যৱহাৰ কৰিছিল। বিশ্বনাথ জিলাৰ অৰুণাচল সীমান্তৰ ৰামঘাট দুৰ্গ, নক্সাপৰ্বত দুৰ্গ, বালিজানৰ দুৰ্গ আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰ পাৰৰ উমাতুমনি দ্বিপ তাৰে প্ৰমাণ। এই সকলো অঞ্চলত দেখা পোৱা হুবহু একেই খনিকৰ চিহ্ন শদিয়াৰ তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰ, বুঢ়াবুঢ়ী শাল, ইটা পুখুৰী, ইত্যাদি জেগাত দেখিবলৈ পোৱা গৈছে। উল্লেখযোগ্য যে তাম্ৰেশ্বৰীৰ যিখন শিল-ইটাৰ দেৱালত এই চিহ্ন সমূহ খোদিত আছিল, সেই খন চুতীয়া ৰজা মুক্তধৰ্মনাৰায়ণে ১৪৪২ চনত নিৰ্মাণ কৰিছিল।<ref>A Sircar, D.C, Journal of Ancient Indian History, p. 21; Barua, Swarnalata, Chutia Jatir Buranji, p.589; Journal of the Asiatic Soceity of Bengal, 1848, p.467</ref> জনা মতে নক্সাপৰ্বত (১৪০০-১৫০০ খ্ৰীষ্টাব্দ)<ref>Tada, Tage, Archaeological remains of Arunachal Pradesh up to 16th century, p.183</ref> আৰু বুঢ়ৈ দুৰ্গ<ref> Barua, Kanaklal, Early History of Kamrupa, p.271</ref> প্ৰায় একে যুগৰে সৃষ্টি হয়। শদিয়াৰ ৰুক্মিণীনগৰ, গম্চি দূৰ্গ আৰু ভীষ্মক নগৰৰ দৰে বালিজান আৰু নক্সা পৰ্বত দুৰ্গতো শিল ইটাৰ ঘৰৰ ভেটি পোৱা গৈছে। নক্সা পৰ্বত, ইটা দুৰ্গ আৰু ৰামঘাট দুৰ্গৰ শিলৰ ভেটিৰ ওপৰত ইটা ব্যৱহাৰ কৰা শৈলী ৰুক্মিণী নগৰ, তাম্ৰেশ্বৰীৰ সীমাৰ দেৱাল আৰু শদিয়াৰ বৰনগৰৰ পুখুৰীত দেখা গৈছে। এই সমূহ তথ্যৰ ভিথিত কনকলাল বৰুৱা আৰু মহেশ্বৰ নেওগ লেখীয়া বিশিষ্ট ইতিহাস বিধে চুতীয়া ৰাজ্যৰ পৰিসীমা বিশ্বনাথ জিলা লৈকে থকা কথা স্বীকাৰ কৰিছে।<ref> Barua, Kanaklal, Early History of Kamrupa, p.271-272, "The probability is that these ruins are the traces of a Hindu or Hinduised dynasty of local rulers who ruled over a kingdom to the north of Brahmaputra and extending from the Burai river on the west to Sadiya on the east. The dynasty is evidently the line of Chutia kings who assumed the surname Pala."</ref><ref>Neog, Maheswar, "Lights on a Ruling Dynasty of Arunachal Pradesh", p. 218, "If architectural continuity is admitted between the fortifications in the Sadiya region and the Burai river ruin site, it would be possible to believe that the kingdom of these rulers(Chutia) extended as far as the outer limit of Darrang district, in the western most extent of which Ahom conquerors settled the vanquished Chutias in the early part of the sixteenth century."</ref> ইয়াৰ ওপৰিও জনা যায় যে চুতীয়া ৰাজ্য দখল কৰা পাছতেই (অৰ্থাৎ ১৫২৫ চনতে) আহোম ৰজাই উত্তৰ পাৰৰ শদিয়া, ভাটি অঞ্চল (বিশ্বনাথ), হাবুং(লখিমপুৰ) আৰু বানলুং(ধেমাজি) অঞ্চল শাসন কৰিবলৈ নতুনকৈ পদবী সৃষ্টি কৰিছিল<ref>Barua, Gopal Chandra, Ahom Buranji, p.59-61; Gait, Edward, A history of Assam, p. 86</ref>। গতিকে এই সমূহ অঞ্চল চুতীয়া ৰাজ্যৰ অধীনত আছিল বুলি গ'ম পোৱা যায়।
===দক্ষিণ কূলৰ অঞ্চল===
চুতীয়া ৰাজ্যৰ ব্ৰহ্মপুত্ৰ নৈৰ দক্ষিণ পাৰৰ সীমা দিহিং নৈ আছিল। এই কথা বুৰঞ্জী সমূহত স্পষ্টকৈ উল্লেখ পোৱা যায়।<ref>Assam Buranji(SM), p.9</ref><ref>Bhuyan, S.K., Satsari Buranji, p.56</ref> সেই সময়ত মাজুলী দ্বীপ সৃষ্টি হোৱা নাছিল আৰু দিহিং নৈ ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ কাষে কাষে বৈ গৈ বৰ্তমান মাজুলীৰ পশ্চিমত লগ হৈছিল। বুৰঞ্জী সমূহৰ পৰা জনা যায় যে আহোম ৰাজ্যৰ ৰাজধানী চাৰাগুৱা আৰু বকতা<ref>Ahmed, Nasir, Assam-Bengal Trade in the Medieval Period: A Numismatic Perspective, p.170, "they made Bakata(on the banks of Dihing) their capital in the reign of their king Suhungmung Svarga Narayan."; Guha, Amalendu, The Ahom Political System: An Enquiry into the State Formation Process in Medieval Assam (1228-1714), p.19.</ref> দিহিং নৈৰ পাৰত অৱস্থিত আছিল। গতিকে এই সকলো কথাৰ পৰা ধৰিব পাৰি যে বৰ্তমানৰ শিৱসাগৰ অঞ্চলৰো এটা অংশ চুতীয়া ৰাজ্যৰ অধীনত আছিল। ১৫২২ চনত দিহিং মুখৰ যুদ্ধত নীতিপালৰ সৈন্য বাহিনীক পৰাস্ত কৰি আহোম সেণা চুতীয়া ৰাজ্যত প্ৰবেশ কৰিছিল। চুহুংমুঙৰ সৈন্যয়ে চুতীয়া নৌ সেনাক খেদি ব্ৰক্ষ্মপুত্ৰয়ে দি উজাই আহি ডিব্ৰুমুখত গড় নিৰ্মাণ কৰিছিল। ডিব্ৰু মুখ, চেচামুখ, লাৰুপাৰা আৰু সোণাৰীত (তিনিচুকীয়া) পুণৰ ৰণ হৈছিল। গতিকে এই সকলো অঞ্চলতে চুতীয়া সকলৰ বসতি আছিল বুলি ক’ব পৰা যায়। দক্ষিণ সীমান্তত এলেকা তিপাম-নামৰূপ-বৰহাট অঞ্চল আছিল।
[[File:Stone inscription of Chutia king Muktadharmanarayana.jpg|thumb|চুতীয়া ৰজা মুক্তধৰ্মনাৰায়ণৰ ১৪৪২ চনৰ শিলৰ লিপি]]
* মাজুলী জিলা: বৰ্তমানৰ মাজুলী জিলাখন পূৰ্বতে দিহিং অঞ্চল আছিল। এই মাজুলী জিলাৰ পুব পিনৰ দিহিং নৈৰ মাছক লয় হোৱা বিবাদৰ পৰাই চুতীয়া-আহোমৰ যুদ্ধৰ পাতনি মেলে। ধীৰনাৰায়ণ ৰজাই মাজুলীৰ দিহিং মুখ, চেৰুৱাকতা আৰু চিৰা-আটি অঞ্চলত আহোমৰ লগত যুদ্ধ কৰে। শেষত ১৫২৩ চনত আহোম ৰজা চুহুংমুঙে এই অঞ্চল চুতীয়াৰ পৰা দখল কৰে।
* ডিব্ৰুগড় জিলা: বৰ্তমানৰ ডিব্ৰুগড় জিলাৰ প্ৰায় ভাগ ভূমি সেই সময়ত দিহিং নৈৰ উত্তৰত আছিল। বুৰঞ্জী সমূহৰ পৰা জনা যায় হে দিহিঙৰ আহোম ৰাজ্যৰ সীমাৰ ওচৰতো চুতীয়া লোকৰ বসতি আছিল। আহোমৰ চোম-চিৰিং, খাতোৱাল চেতিয়া, চাংচাই, ইত্যাদি বংশৰ ওপৰি পুৰুষ সকলক চুকাফাই ওচৰৰ চুতীয়া গাঁও মাৰি অনা লোক। আহোম ৰজা চুতুফাকো চাফ্ৰাই নৈৰ ওচৰত চুতীয়া লোক এইখিনিয়ে বধ কৰিছিল। ১৫২৩ চনত চুতীয়া ৰাজ্যৰ ডিব্ৰু অঞ্চলত প্ৰৱেশ কৰি আহোম সেনাই গড় সাজিছিল। চুতীয়া ৰাজ্য দখৰ কৰাৰ পাছত ১৫২৬ চনত দিহিঙীয়া গোহাঁই পদবী সৃষ্টি কৰা হয়। চুতীয়া বিদ্ৰোহৰ ফলত ডিব্ৰুগড়ত নতুন এখন প্ৰদেশ(''মৌঙ-তিফাও'') গঠন কৰি ১৫২৭ত চাওলুং চুলিঙক শাসনকৰ্তা হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়। Thermo luminescence (TL) পদ্ধতিৰে ডিব্ৰুগড়ৰ মৌৰামৰা দৌলৰ ওপৰত কৰা datingৰ অনুসৰি ইটাৰ দৌলটো ১৩-১৪ শতিকাৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ দিনত নিৰ্মিত<ref>Saikia, R.R,"Chronological and Archaeometric Evaluation of Bricks from Archaeological Sites of Upper Assam, Northeast India: Estimation of the Firing Temperature and Civilization History", p.17</ref>। গতিকে এই সকলো তথ্যৰ ভিত্তিত গম পোৱা যায় যে প্ৰায় গোটেই খন ডিব্ৰুগড় জিলাই চুতীয়া ৰাজ্যৰ অধীনত আছিল।
* তিনিচুকীয়া জিল: তিনিচুকীয়া জিলাৰ অধিকাংশ ভূমি চুতীয়া ৰাজ্যৰ অন্তৰ্গত আছিল যদিও পূব দিশৰ এটা অংশ মৰাণ মুখিয়াল আৰু আহোম ৰাজ্যৰ অধীনত আছিল। চুতীয়া ৰাজ্য দিহিং নৈৰ পশ্চিম পাৰে বিস্তৃত আছিল বুলি জনা যায়। সেই সময়ত দিহিং নৈ বৰ্তমানৰ সুতিতকৈ কেই কিলোমিটাৰমান পশ্চিমলৈ বৈ গৈছিল। পেঙেৰী, ডিগবৈ, জয়পুৰ, তিপাম, ইত্যাদি অঞ্চল দিহিঙৰ পূবত আছিল। এই অঞ্চল সমূহ বৃটিছৰ দিনৰ লৈকে হাবি অৰণ্যৰে ভৰি আছিল য'ত মৰাণ লোক সকলে হাবি কাটি ঝুম খেতি কৰিছিল আৰু সময়ে সময়ে আহোম ৰজা সকলক অৰণ্যৰ সামগ্ৰী যোগান ধৰিছিল। তিনিচুকীয়াৰ শদিয়া সেই সময়ত "সধয়াপুৰ" বুলি জনাজাত আছিল আৰু সধয়া বা চুতীয়া ৰাজ্যৰ ৰাজধানী আছিল। আহোম বুৰঞ্জীৰ মতে শদিয়াৰ দক্ষিণৰ অঞ্চলতো চুতীয়া সেনাপতি বুঢ়া বৰুৱা (আহোম ভাষাত "থাওমান") বোলা এজনে শাসন কৰিছিল যিজনে আহোমৰ বিৰুদ্ধে ১৫২৩ চনৰ ডিব্ৰুগড় ৰণত ভাগ লৈছিল। ১৫২৪ত চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতন হয় আৰু তিনিচুকীয়া জিলাৰ সমগ্ৰ ভূমি আহোম ৰাজ্যৰ অধীনলৈ আহে। আহোমৰ শদিয়া খোৱা গোহাঁয়ে (আহোম ভাষাত "থাওমুঙ বʼঙেন") শদিয়া অঞ্চল শাসন কৰিবলৈ লয়। শদিয়াৰ দক্ষিণৰ বৰডোমছা অঞ্চলত আহোমৰ হাটখোৱা গোহাঁই (আহোম ভাষাত "থাওমুঙ বʼক্লাং") বিষয়াই লোণৰ হাটৰ অধিকাৰী হয়।
===অৰুণাচলৰ ভয়াম আৰু পাহাৰীয়া অঞ্চল===
টাই ভাষাৰ "আহোম বুৰঞ্জী" গ্ৰন্থ খনত উল্লেখ থকাৰ মতে পূৰ্বৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ সীমান্তৰ অঞ্চলৰ খামজাং প্ৰদেশৰ নঙাখাম নামৰ নৰা মুখিয়াল এজনে ১৭৭৫ চনত চুতীয়া সকলক লগত লয় হাটখোৱা গোহাঁইৰ বিৰুদ্ধে বিদ্ৰোহ কৰিছিল আৰু পৰাস্ত হৈ দিহিং/নামজিন নৈ পাৰ হৈ পূৰবৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ পাহাৰীয়া অঞ্চলত আশ্ৰয় লৈছিল<ref>Barua, Gopal Chandra, Ahom Buranji, p.331</ref>। বুৰঞ্জীৰ পৰা জনা যায় যে খামজাং প্ৰদেশ পাটকাই পৰ্বতৰ নং-খেও-য়ং(Lake of no return) অঞ্চলত অৱস্থিত আছিল। গতিকে ধৰিব পাৰি যে চুতীয়া ৰাজ্য এসময়ত সেই অঞ্চলৰ লৈকে বিয়পি আছিল।
===নামনি অসমৰ অঞ্চল===
ৰত্ননাৰায়ণ ৰজাই ৰাজ্য বিস্তাৰৰ তথ্য ৰজা দুৰ্লভনাৰায়ণৰ শদিয়া-চেপাখোৱা তামৰ ফলিত(১৫২৮ চনৰ) পোৱা যায়। এই ফলিত উল্লেখ কৰা মতে ৰজা দুৰ্লভনাৰায়ণৰ পিতৃ আছিল ৰজা ধৰ্মনাৰায়ণ আৰু ধৰ্মনাৰায়ণৰ পিতৃ ৰত্ননাৰায়ণে এসময়ত কমতাপুৰৰ লৈকে নিজৰ ৰাজ্য বিস্তাৰ কৰিছিল। ভূমিদানৰ ফলিখনত উল্লেখ আছে<ref>Barua, Swarnalata, Chutia Jatir Buranji, p.587</ref>,
{{Quote|text="একোহভূ্ৎ কমতাপুৰে নৰপতি ভূপাল-ৱাৰাৰ্চ্চিতঃ <br />
কন্দৰ্প-প্ৰতিপক্ষ-লক্ষ-ৱিজয়ী শ্ৰী ৰত্ননাৰায়ণঃ।।"}}
অৰ্থাৎ এজন হৈছিল (একোহভূৎ) কমতাপুৰৰ ৰজা (কমতাপুৰে নৰপতি), যি জন আছিল "ভূপাল সমূহৰদ্বাৰা অৰ্চিত"(ভূপাল-ৱাৰাৰ্চ্চিত) আৰু "কামদেৱৰ(আন এটা নাম কন্দৰ্প) শত্ৰুৰ বিৰুদ্ধে বিজয়ী" (কন্দৰ্প-প্ৰতিপক্ষ-লক্ষ-ৱিজয়ী) শ্ৰী ৰত্ননাৰায়ণ।<ref>ৰত্ননাৰায়ণৰ আন এটা নাম সত্যনাৰায়ণো আছিল। এই কথা ঘিলামৰা অঞ্চলৰ বৰমূৰ্তিয়া বিলৰ তাম্ৰপত্ৰৰ পৰা জানিবলৈ পোৱা যায়। ফলিখনৰ মতে ১৩৯২ খ্ৰীষ্টাব্দত সুৰ-ৰিপু(অসুৰ) বংশৰ সধয়াপুৰৰ ৰজা নন্দিশ্বৰৰ পুত্ৰ সত্যনায়াণে ব্ৰাহ্মণক ২০০ পুৰা(৮০০ বিঘা) মাটি দান কৰিছিল। তেওঁৰ পুত্ৰ(আত্মজ) ধৰ্মনাৰায়ণ ৰজাই ফলিখনৰ নবীকৰণ কৰিছিল। গতিকে ইয়াৰ পৰা বুজিব পাৰি যে ধৰ্মনাৰায়ণ ৰজাৰ পিতৃ ৰত্ননাৰায়ণৰ আন এটা নাম সত্যনাৰায়ণ আছিল। উল্লেখযোগ্য যে ১৫০ বছৰ আগতে গৌৰীনায়াৰণ/ৰত্নধ্বজপালেও নিজৰ পুত্ৰ শিৱনাৰায়ণৰ লগত কমতেশ্বৰ ৰজা সন্ধয়াৰ ৰাজকুমাৰীক বিয়া কৰাই কমতা ৰাজ্যৰ লগত বন্ধুত্ব স্থাপন কৰিছিল। সম্ভৱতঃ এই কমতা ৰাজবংশ নাইকীয়া বা দুৰ্বল হৈ যোৱা ফলতে চুতীয়া ৰজা সত্যনাৰায়ণে কমতা ৰাজ্য নিজৰ অধীনলৈ আনিছিল।</ref>
[[File:Another section of the palace.jpg|thumb|চুতীয়া দুৰ্গ ভীষ্মক নগৰৰ ইটাৰ গড়ৰ এক অংশ]]
==যোগিনী তন্ত্ৰত উল্লেখ==
১৬ শতিকাৰ আগভাগত লিখা যোগিনী তন্ত্ৰত কামৰূপৰ বিভিন্ন অঞ্চল আৰু ৰাজকীয় শক্তিসমূহৰ বৰ্ণনা কৰা হৈছে। ইয়াত “সৌমাৰ”, “কূবাচ”, “যৱন” আৰু “প্লৱ” নাম উল্লেখ আছে—
{{quote|পূৰ্বভাগে চ সৌমাৰঃ কূবাচ পশ্চিমেতথা ।<br>দক্ষিণে যৱনসদ্ উত্তৰে প্লৱ এব চ ॥<br><br>এবমেব মহাদেৱি তে সৰ্বে কামৰূপকাঃ ।<br>
এবং তে কথিতং দেবি সৌমাৰচৰিতং হি তৎ ॥}}
অৰ্থাৎ পূৰ্বে সৌমাৰ, পশ্চিমে কূবাচ, দক্ষিণে যৱন আৰু উত্তৰে প্লৱ — এইসকল কামৰূপ অঞ্চলৰ অন্তৰ্গত বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। গ্ৰন্থখনৰ পাচৰ অংশ সমূহত "কুবাচ"ক [[কোচ ৰাজ্য|কোচ]], "সৌমাৰ"ক [[আহোম ৰাজ্য|আহোম]] আৰু "যৱন"ক [[বংগ চুলতানী|মুছলমান]]/[[মোগল সাম্ৰাজ্য|মোগল]] বুলি চিনাক্ত কৰা হৈছে। এই অনুসৰি ইতিহাসবিদ সকলে “প্লৱ/প্লব” শব্দটোৱে সেই সময়ৰ উত্তৰ ভাগত ৰাজত্ব কৰি থকা পাল বংশীয় চুতীয়া ৰাজ্যক বুজাবলৈ ব্যৱহাৰ কৰিছে বুলি মত প্ৰকাশ কৰিছে।
==ইতিহাস==
===ৰাজ্য প্ৰতিষ্ঠা===
চুতীয়া ৰাজ্যৰ প্ৰতিষ্ঠা আৰু পতনৰ কথা কেইবাখনো বুৰঞ্জীত পোৱা যায় যেনে দেওধাই অসম বুৰঞ্জী, অসম বুৰঞ্জী (SM), ইত্যাদি। সকলো বুৰঞ্জীৰ তথ্য সসূহ প্ৰায় একেই। বৃটিছ বিষয়া ''ET Dalton'' আৰু ''W.B.Brown''ৰ অনুসৰি একেবোৰ আখ্যান কিম্বদন্তি ৰূপত [[মিচিং জনগোষ্ঠী|মিচিং]] আৰু [[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]] লোকৰ মাজতো প্ৰচলিত আছিল।<ref>{{cite book
|last=Brown
|first=W.B.
|title=An Outline Grammar Of The Deori Chutiya Language
|publisher= Assam Secretariat Printing Office
|location=Shillong
|year=1895
|pages=75, 84
|quote="..as it agrees in all particulars with the traditions,I have elsewhere met with, it may merely be a compilation from them..These traditions are preserved among the Miris, the Deoris, who were the Chutiya priests (and amongst whom alone remnants of the ancient language and customs of the race are still preserved), and by some few of the Chutiyas who now call themselves Hindu Chutiyas... I have heard from them(Deoris) the story of how the Chutiya princess Sadhuni was won by the young archer (Niti Pal)... Probably enquiry would show that the other incidents of the chronicle are preserved as traditions among the Deoris in a similar modified form.
}}</ref> দেউধাই বুৰঞ্জীত উল্লেখ কৰা মতে আনুমানিক ১১৮৭ চনত চুতীয়া সকলে বিভিন্ন সৰু সৰু ৰাজ্য(বা বৃহৎ গাঁও) গঠন কৰি বাস কৰি আছিল।<ref>Bhuyan, S.K., Deodhai Buranji, p.193</ref> তাৰ ভিতৰতে স্বৰ্ণগিৰি নামৰ ৰাজ্য খনত বীৰপাল নামৰ এজন লোক ৰজা হৈ আছিল। বীৰপালৰ ৰাজ্যত ৬০ টা যৌথ পৰিয়ালৰ লোকে বাস কৰিছিল, অৰ্থাৎ প্ৰায় ৬০০০ লোক।<ref>Dutta, Sristidhar, "The Mataks and their kingdom", p.45. "Morans, Borahis, Kacharis and Chutias were the main tribes in the Matak community. As all of them were Bodos in origin, they had a common living pattern too. They lived in joint families. The number of members in a joint family sometimes exceeded one hundred."</ref> ইয়াৰ পিছত চুবুৰীয়া চুতীয়া লোকসলক পৰাস্ত কৰি তেওঁ 'গয়াপাল' নাম লৈছিল। শদিয়াক তেওঁ চুতীয়া ৰাজ্যৰ ৰাজধানী পাতিছিল। তেওঁক খুন্ত ৰজা বুলিও জনা গৈছিল।<ref>Bhuyan, S.K., Deodhai Buranji, p.202</ref>
ত্ৰয়োবিংশ শতিকাৰ আগভাগত [[আহোম]]সকলে অসমত তেওঁলোকৰ ৰাজ্য স্থাপন কৰিবৰ সময়ত উজনি অসমত চুতীয়াসকলেই আটাইতকৈ শক্তিশালী আছিল। চুতীয়া সকলৰ মাজত বুৰঞ্জী লিখাৰ প্ৰথা নথকাৰ বাবে তেওঁলোকৰ আটাইবোৰ ৰজাৰ নাম জনা নাযায়। দেওধাই অসম বুৰঞ্জীৰ মতে বাৰ শতিকাৰ মাজভাগৰ পৰা ষোল্ল শতিকাৰ আগভাগলৈকে মুঠ দহজন চুতীয়া ৰজাই ৰাজত্ব কৰিছিল। নোই ইলিয়াছ চাহাবৰ "হিষ্ট্ৰী অৱ দা শ্বান্ছ" গ্ৰন্থৰ মতে আহোম ৰাজ্যৰ প্ৰতিষ্ঠাপক [[চুকাফা]]ৰ সমসাময়িক চুতীয়া ৰজা কোছীৰ আগতে তেওঁৰ বংশৰ চৌত্ৰিশজন ৰজাই ৰাজত্ব কৰিছিল। তালৈ চাই কোনো কোনো পণ্ডিতে চুতীয়াসকলে খ্ৰীষ্টীয় সপ্তম শতিকামানতে ৰাজ্য স্থাপন কৰিছিল বুলি অনুমান কৰে।<ref name="বুৰঞ্জী">{{cite book | title=মাধ্যমিক অসম বুৰঞ্জী | author=ড: স্বৰ্ণলতা বৰা | pages=১৮৪-১৯০ | isbn=81-85905-11-8}}</ref>
===ৰাজ্য বিস্তাৰ===
বীৰপালৰ পুত্ৰ আছিল ৰত্নধ্বজপাল বা গৌৰীনাৰায়ণ। তেওঁ নিজৰ বাহু বলেৰে উজনি অসমৰ সকলো চুতীয়া ৰাজ্য (যেনে ৰঙ্গালগিৰি, স্বেতাগিৰি, চন্দ্ৰগিৰি, ধৱলগিৰি, নীলগিৰি, ইত্যাদি) একত্ৰিত কৰি বৃহৎ চুতীয়া ৰাজ্য গঠন কৰিছিল<ref>Bhuyan, S.K., Deodhai Buranji, p.194</ref>। সেই সময়ত প্ৰায়বোৰ ৰাজ্যৰ ৰাজধানী পাহাৰীয়া বা পাহাৰৰ দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলত পতা হৈছিল। উদাহৰণস্বৰূপে আহোমৰ চৰাইদেউ পৰ্বত, কছাৰীৰ ডিমাপুৰ/মাইবাং, কোচৰ চিকণা পৰ্বত, ইত্যাদি। পাছলৈ চুতীয়া ৰাজ্যৰ নগৰ যেনে চন্দনগিৰি(আজিৰ দিনৰ ৰুক্মিণীনগৰ), ভীষ্মকনগৰ, ইটানগৰ, ইত্যাদি সকলো পাহাৰৰ দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলতে নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। ইয়াৰ ওপৰিও জনা যায় যে আগৰ দিনত উত্তৰ পূৰ্বাঞ্চলৰ বহুতো জনগোষ্ঠীৰ লোকে পাহাৰৰ দাতিকাষৰীয়া বা ওখ অঞ্চলত স্থায়ী ভাৱে থাকি ভৈয়ামত খেতি কৰিছিল।<ref>উত্তৰ পূৰ্বাঞ্চলৰ বহুতো জনগোষ্ঠীৰ লোকে খেতিৰ অনুসৰি ভৈয়াম আৰু পাহাৰ দুয়ো অঞ্চলতে জীৱন নিৰ্বাহ কৰিছিল। প্ৰায়বোৰ লোকে তেতিয়াৰ দিনত আহু আৰু বাও ধানৰ খেতি কৰিছিল। শালি কৰিলেও বেছি পৰিমাণে কৰা নাছিল। বছৰৰ আৰম্ভণিতে আহু ধানৰ খেতি কৰি চপাই মেলি, বাও বা শালি খেতি কৰি বাৰিষাৰ বানৰ পৰা ৰোধ পাবলৈ বা বাৰিষাৰ বেমাৰ আজাৰ নহ'বলৈ পাহাৰৰ দাতিৰ স্থায়ী অঞ্চল বোৰলৈ ঘূৰি গৈছিল। বৰাহী সকলে সেইবাবেই হয়টো চুকাফাক চৰাইদেউ পৰ্বতত থাকিবলৈ উপদেশ দিছিল। কালিকা পুৰাণৰ মতে দিক্কৰবাসিনী পীঠও বছৰৰ কেইবামাহ ধৰি পানীৰ তলত ডুব গৈছিল। কিছু লোকে হয়টো সেই সময়ত ভৈয়ামত স্থায়ী ৰুপে থাকি খেতি কৰিছিল আৰু সময়ত পাছলৈ বাকী লোকেও ভৈয়ামত স্থায়ী গাঁৱ পাতি থাকিবলৈ লৈছিল। বৰাহী চুতীয়া সকলৰ দুই শ্ৰেণী: চাং আৰু বাম বৰাহী হয়টো ইয়াৰে চিন। চুতীয়া ৰজা সকলে ব্ৰাহ্মণক ভূমিদানো সম্ভৱতঃ এই কাৰণতে কৰিছিল যাতে চুতীয়া লোক সকলে ভৈয়ামত হিন্দু ধৰ্মত দিক্ষিত হৈ স্থায়ীভাৱে থাকিবলৈ লয়। পাছলৈ চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতনৰ ফলত পাহাৰীয়া অঞ্চলত বসতি নোহোৱাৰ বাবে বা সুৰক্ষাৰ ব্যৱস্থা/দূৰ্গ নোহোৱাৰ বাবে সেইবোৰ অঞ্চল পাহাৰীয়া জনজাতি সকলৰ হাতলৈ যায়। সেই কাৰণতে আহোম ৰাজ্যৰ দিনত পাহাৰীয়া জনজাতি বোৰে সঘনে ভৈয়ামৰ গাঁৱ লুণ্ঠন কৰিবলৈ ধৰে আৰু ইয়াৰ প্ৰতিৰোধৰ বাবে আহোম সকলে পছা প্ৰথা আৰম্ভ কৰে।</ref> গতিকে এই সকলো কথাৰ পৰা জনা যায় যে পাহাৰীয়া দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলত থাকি ভৈয়ামত খেতি কৰা চুতীয়া সকলে মধ্যযুগৰ চুতীয়া ৰাজ্য প্ৰতিষ্ঠাৰ পাছৰে পৰা ক্ৰমান্বয়ে সুসংগঠিত ভাৱে ভৈয়ামতো স্থায়ী ভাৱে থাকিবলৈ লয়।
দেউধাই বুৰঞ্জীত উল্লেখ কৰা "চুতীয়াৰ কথা"ৰ দ্বিতীয় আখ্যানৰ<ref>Bhuyan, S.K., Deodhai Buranji, p.201-202</ref> মতে বীৰপালে কিৰাতনী দেৱীৰ আশীৰ্বাদত দুটা সোণৰ মেকুৰী আৰু দণ্ড-খাট লাভ কৰি চোট-হিন্দুৱান খুন্তৱান(চুতীয়া ৰাজ্যৰ) ৰজা হৈছিল আৰু শদিয়াত আছিল ("পৰদিনা চৰুৰ ঢাকন গুচাই চালে, সোণৰ বিড়ালী দুটী পালে, দণ্ড-খাট পালে। সেইদিন ধৰি সকলৰে সোধ-পোছ দিন দিন ধৰি পালে। ছোট হিন্দুৱানৰ খুন্তৱানৰ ৰজা হ'ল। শদিয়াত সিটো ৰজা অবাক ৰূপে থাকে।")। ইয়াৰ পৰা বুজিব পাৰি যে বীৰপালৰ বসতি(স্বৰ্ণগিৰি চুতীয়া ৰাজ্য) শদিয়া অঞ্চলতে আছিল। দেউধাই বুৰঞ্জীত উল্লেখ কৰা চন্দ্ৰগিৰি নামৰ চুতীয়া ৰাজ্য খনো বৰ্তমান শদিয়াতে অৱস্থিত আছিল। এইখন পাছলৈ স্বৰ্ণগিৰিৰ চুতীয়া ৰজা ৰত্নধ্বজপালে নিজৰ অধীনলৈ আনি বৃহৎ চুতীয়া ৰাজ্য গঠন কৰিছিল। চন্দ্ৰগিৰি অঞ্চলতে নীতিপালে আহোম ৰজাৰ লগত যুদ্ধ কৰিছিল, যাৰ বাবে তেওঁক "চন্দ্ৰ নাৰায়ণ" বুলিও কোৱা হৈছিল<ref>Bhuyan, S.K., Deodhai Buranji, p.200</ref>। গোপাল চন্দ্ৰ বৰুৱাৰ টাই ভাষাৰ বুৰঞ্জীত এই অঞ্চলটোক "দৈ-চন্দন"(টাই ভাষাত দৈ=পাহাৰ) কোৱা হৈছে। ৰানী সাধনীয়ে এই অঞ্চলতে প্ৰাণ ত্যোগ কৰিছিল। ৰত্নধ্বজপালে বস কৰা ৰাজ্য স্বেতাগিৰি সম্ভৱত বৰ্তমান লখিমপুৰ জিলাত আছিল কাৰণ এই ৰাজ্য দখল কৰা পাছতে তেওঁ বৰ্তমান মাজুলীত নিজৰ ৰাজধানী হিচাপে "ৰতনপুৰ" নামৰ এখন নগৰ গঠন কৰিছিল<ref>Bhuyan, S.K., Deodhai Buranji, p.193</ref> । "ঢোল বাই ক'ত? ৰতনপুৰত। খোল বাই ক'ত? ৰতনপুৰত", এই বিখ্যাত পুৰণি গীতটো চুতীয়া ৰাজধানী ৰতনপুৰক লৈয়ে সৃষ্টি কৰা হৈছিল। এই ৰতনপুৰতে পাছলৈ নৱ-বৈষ্ণৱ ধৰ্মৰ সত্ৰ এখনো স্থাপন কৰা হৈছিল। পৰবৰ্তী কালত ৰত্নধ্বজপালে নিজৰ ৰাজধানী শদিয়াত স্থায়ী ৰূপে গঠন কৰিছিল<ref>Bhuyan, S.K., Deodhai Buranji, p.193</ref>।
আহোম সকলৰ বুৰঞ্জীত উল্লেখ থকাৰ মতে চুকাফা ৰাজকুমাৰ মাও-লুং দেশত থাকোতে অসমত পাছখন ৰাজ্য আছিল: চুতীয়া, কমতেশ্বৰ, কছাৰী, বৰাহী আৰু মৰাণ। চুকাফাই চৰাইদেউত ৰাজধানী পতাৰ আগতে বাটত বহুতো চুতীয়াক লগ পাইছিল<ref>Bhuyan, S.K., Satsari Buranji, p.4</ref>। যিহেতু চুকাফাই চৰাইদেউত নগৰ গঢ়া আগতে নামৰুপ, তিপাম, অভয়পুৰ, হাবুং, শিমলুগুৰি আৰু চনটক বাস কৰি আহিছিল। গতিকে এইবোৰ অঞ্চলৰে কিছুমান জেগাত চুতীয়া সকলৰ বসতি আছিল বুলি ধৰিব পৰা যায়। বহুতো চুতীয়া পৰিয়াল (যেনে চোম-চিৰিং, চাংচাই, খাতুৱাল চেতিয়া, ইত্যাদি) চুকাফাৰ দিনতে আহোম জাতিত অন্তৰ্ভুক্ত হৈ বিলীন হৈ গৈছিল<ref>Goswami, Hemchandra, Purani Asam Buranji, p. 23, 25</ref>। এই সকলো তথ্যৰ পৰা ধৰিব পাৰি যে ১২-১৩ শতিকাত চুতীয়া ৰাজ্য সেই সময়ত লখিমপুৰ, ডিব্ৰুগড় অঞ্চলৰ পৰা শদিয়া আৰু অৰুণাচলৰ সীমান্ত অঞ্চলৰ লৈকে বিয়পি আছিল।
===চুতীয়া ৰজাৰ কমতাপুৰ বিজয়===
১৩-১৪ শতিকাত গৌড়ৰ মুচলমান ৰজাসকলে কেইবা বাৰো কমতা ৰাজ্য আক্ৰমণ কৰিছিল, যাৰ ফলত ৰাজ্যখন দুৰ্বল হৈ পৰিছিল। ১৪ শতিকাৰ অন্তিমটো দশকত ঘিয়াছুদ্দিন আজম শ্বাহে কামৰূপ-কমতা অঞ্চল আক্ৰমণ কৰে। তেওঁৰ ৰাজত্বকালৰ কামৰুপ অঞ্চললৈ পূৰ্বমুখী সামৰিক অভিযানৰ প্ৰমাণ পোৱা বʼকুৰ এখন শিলালিপিত পোৱা যায়<ref>Owahedur Zaman, "Study on the Persian Inscriptions discovered in Assam,p.5, "This stone slab inscription is from the time of Ghiyasuddin Azam Shah (ruled from 1389 A.D. to 1410 A.D). It was discovered in Boko of Kamrup district which was issued by Sultan Ghiyasuddin Azam Shah in 1389 A.D. It seems that he extended his sovereignty through Guwahati upto Boko area."</ref>। এই আক্ফৰমণৰ ফলত পশ্চিম অসমত ৰাজনৈতিক অস্থিৰতা সৃষ্টি হৈছিল।
সেইসময়তে পূব দিশত চুতীয়া ৰাজ্যখন শক্তিশালী হৈ উঠিছিল। ফল স্বৰূপত চুতীয়া ৰাজশক্তিয়ে পশ্চিম পিনে পাতনি মেলে। চুতীয়া ৰজা দুৰ্লভনাৰায়ণৰ ১৪২৮ চনৰ সত্যনাৰায়ণৰ (আন এটা নাম ৰত্ননাৰায়ণ) তাম্ৰলিপিত উল্লেখ আছে যে তেওঁৰ ককাক সত্যনাৰায়ণে (আন এটা নাম ৰত্ননাৰায়ণ<ref>ৰত্ননাৰায়ণৰ আন এটা নাম সত্যনাৰায়ণো আছিল। এই কথা ঘিলামৰা অঞ্চলৰ বৰমূৰ্তিয়া বিলৰ তাম্ৰপত্ৰৰ পৰা জানিবলৈ পোৱা যায়। ফলিখনৰ মতে ১৩৯২ খ্ৰীষ্টাব্দত সুৰ-ৰিপু(অসুৰ) বংশৰ সধয়াপুৰৰ ৰজা নন্দিশ্বৰৰ পুত্ৰ সত্যনায়াণে ব্ৰাহ্মণক ২০০ পুৰা(৮০০ বিঘা) মাটি দান কৰিছিল। তেওঁৰ পুত্ৰ(আত্মজ) ধৰ্মনাৰায়ণ ৰজাই ফলিখনৰ নবীকৰণ কৰিছিল। গতিকে ইয়াৰ পৰা বুজিব পাৰি যে ধৰ্মনাৰায়ণ ৰজাৰ পিতৃ ৰত্ননাৰায়ণৰ আন এটা নাম সত্যনাৰায়ণ আছিল।</ref>) সেই একে সময়ছোৱাতে (১৩৯০-১৪০০) “কমৰুপৰ শত্রু”ক পৰাস্ত কৰি কমতাপুৰত নিজৰ শাসন প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। ভূমিদানৰ ফলিখনত উল্লেখ আছে,
{{blockquote|"একোহভূ্ৎ কমতাপুৰে নৰপতি ভূপাল-ৱাৰাৰ্চ্চিতঃ</br>
কন্দৰ্প-প্ৰতিপক্ষ-লক্ষ-ৱিজয়ী শ্ৰী ৰত্ননাৰায়ণঃ।।"</br>}}
অৰ্থাৎ এজন হৈছিল (একোহভূৎ) কমতাপুৰৰ ৰজা (কমতাপুৰে নৰপতি), যি জন আছিল "ভূপাল সমূহৰদ্বাৰা অৰ্চিত"(ভূপাল-ৱাৰাৰ্চ্চিত) আৰু "কামদেৱৰ(আন এটা নাম কন্দৰ্প) শত্ৰুৰ বিৰুদ্ধে বিজয়ী" (কন্দৰ্প-প্ৰতিপক্ষ-লক্ষ-ৱিজয়ী) শ্ৰী ৰত্ননাৰায়ণ। যদিও এই “শত্রু”ৰ স্পষ্ট পৰিচয় উল্লেখ কৰা হোৱা নাই, তথাপিও ইতিহাসবিদসকলে সাধাৰণতে ধাৰণা কৰে যে ই গৌড়ৰ মুচলমান সেনাবাহিনী অথবা কমৰুপৰ সিংহাসনৰ বাবে প্ৰতিদ্বন্দ্বিতা কৰা কোনো স্থানীয় ৰাজনৈতিক শক্তি হ’ব পাৰে, যাক চুতীয়া ৰজাই পৰাস্ত কৰিছিল। একেখন ফলিৰ তৃতীয় আৰু চতুৰ্থ শাৰীত ৰত্ননাৰায়ণৰ পুত্ৰ ধৰ্মনাৰায়ণ আৰু তেখেতৰ পুত্ৰ দুৰ্লভ নাৰায়ণৰ বিষয়ে উল্লেখ কৰা হৈছে। পাছৰ অংশত উল্লেখ কৰা মতে ১৪২৮ খৃষ্টাব্দত (১৩৫০ শক) ৰজা দুৰ্লভনাৰায়ণৰ আদেশত হাবুঙাধিপতি শ্ৰী বৃহৎ পাত্ৰয়ে ব্ৰাক্ষণক ৪০০ পুৰা(১৬০০ বিঘা) মাটি দান কৰিছিল।
এইদৰে গৌড়ৰ সামৰিক চাপ আৰু কমৰুপ-কমতা অঞ্চলত সৃষ্টি হোৱা অস্থিৰতাৰ সুযোগ লৈ চুতীয়া শক্তিয়ে পশ্চিমলৈ বিস্তাৰ কৰি কমতাপুৰত নিজৰ আধিপত্য প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল বুলি বুজা যায়।<ref>"The eastern region, whether it is called Sadhaya or Svadhaya as in the plates or Sadhiya or Sadiya as in Assamese chronicles and the western region of Kamatapura seems to be politically connected and the same Satyanarayana/Ratnanarayana might have held sway over both regions"{{harvcol|Neog|1977|p=818}}</ref> ৰত্ননাৰায়ণ ৰজাই আনুমানিক ১৩০০ শতিকাৰ শেষৰ ভাগত কমতা ৰাজ্য দখল কৰি পুণৰ পুৰ্বৰ কামৰূপ ৰাজ্য গঠন কৰিবলৈ প্ৰয়াস কৰিছিল।
====দুৰ্লভনাৰায়ণৰ পৰিচয় আৰু বিতৰ্ক====
ঐতিহাসিক তথ্যৰ অনুসৰি কমতা ৰাজ্যৰ "দুৰ্লভনাৰায়ণ" নামৰ এজন ৰজাই অসমীয়া কবি [[হেম সৰস্বতী]], [[হৰিবৰ বিপ্ৰ]], আদি বহু লেখকক পৃষ্ঠপোষকতা আগবঢ়াইছিল।<ref>হেম সৰস্বতীয়ে তেওঁৰ প্ৰহ্লাদ চৰিত গ্ৰন্থত দুৰ্লভনাৰায়ণৰ প্ৰশংসা কৰি লিখিছে—“কামতামণ্ডল দুৰ্লভ নাৰায়ণ নৃপবৰ অনুপাম”। এই শাৰীকেইটাৰ পৰা দুৰ্লভনাৰায়ণক কমতা মণ্ডলৰ অধিপতি আৰু সাহিত্য-সংস্কৃতিৰ পৃষ্ঠপোষক ৰজা হিচাপে বুজা যায়।</ref> গুৰু চৰিতৰ বৰ্ণনা অনুসৰি কমতা-কামৰূপৰ ৰজা দুৰ্লভনাৰায়ণে কানৌজৰ পৰা অহা বহু ব্ৰাহ্মণ আৰু কায়স্থ ভুঞা পৰিয়ালক নিজৰ ৰাজ্যত আশ্ৰয় দি পূৰ্বাঞ্চলত বসতি স্থাপনৰ ব্যৱস্থা কৰিছিল। [[শঙ্কৰদেৱ|শ্ৰীমন্ত শঙ্কৰদেৱৰ]] পূৰ্বপুৰুষ সকলও এই স্থানান্তৰিত পৰিয়ালসমূহৰ মাজৰে এটা পৰিয়াল আছিল। এই পৰিয়ালসমূহক প্ৰথমতে উত্তৰ গুৱাহাটীৰ ওচয়ৰ লেঙামাগুৰি আৰু পাছলৈ নগাঁৱৰ তেম্বুৱানী-বান্ধা(ঢেমনী) অঞ্চলত বসতি দিয়া হৈছিল বুলি গুৰু চৰিতত উল্লেখ আছে।<ref>Baniprasanna Misra, ''Srimanta Sankara and His Times: Some Further Historical Probings'', Centre for Assamese Studies, Tezpur University, 2016, pp. 27–29.</ref>
ইতিহাসবিদ মহেশ্বৰ নেওগে পৰৱৰ্তী কালৰ চৰিত-পুথি আৰু বৈষ্ণৱ পৰম্পৰাৰ ভিত্তিত শঙ্কৰদেৱৰ জন্ম-চন ১৪৪৯ খ্ৰীষ্টাব্দ বুলি গ্ৰহণ কৰিছিল আৰু এই অনুসৰি দুৰ্লভনাৰায়ণৰ ৰাজত্ব কাল ১৪ শতিকাৰ মধ্যভাগ বুলি অনুমান কৰিছিল। কিন্তু ২০১৬ চনত লিখা গৱেষণামূলক প্ৰবন্ধত ইতিহাসবিদ বাণীপ্ৰশন্ন মীশ্ৰই উপলব্ধ তথ্যসমূহ পুনৰ বিশ্লেষণ কৰি এই গণনাক নাকচ কৰে আৰু শঙ্কৰদেৱৰ জন্ম সম্ভৱতঃ খ্ৰীষ্টীয় ১৪৭৯–১৪৮৪ চনৰ ভিতৰত হৈছিল বুলি মত প্ৰকাশ কৰিছে।<ref>Baniprasanna Misra, ''Srimanta Sankara and His Times: Some Further Historical Probings'', Centre for Assamese Studies, Tezpur University, 2016, pp. 19-20.</ref> সেই অনুসৰি তেওঁ দুৰ্লভনাৰায়ণৰ শাসনকালো পুনৰ নিৰ্ধাৰণ কৰি চতুৰ্দশ শতিকাৰ শেষ ভাগৰ পৰা পঞ্চদশ শতিকাৰ প্ৰথম ভাগৰ মাজত হোৱাৰ সম্ভাৱনা প্ৰকাশ কৰিছে।<ref>Baniprasanna Misra, ''Srimanta Sankara and His Times: Some Further Historical Probings'', Centre for Assamese Studies, Tezpur University, 2016, pp.23</ref>
হেম সৰস্বতীয়ে দুৰ্লভনাৰায়ণক ‘‘কমতামণ্ডল’’ৰ ৰজা বুলি উল্লেখ কৰিছে।<ref>''প্ৰহ্লাদ চৰিত্ৰ''' উল্লেখ কৰিছে- "কমতামণ্ডল দুলৰ্ভনাৰায়ণ নৃপবৰ অনুপম৷ তাহান ৰাজ্যত ৰুদ্ৰসৰস্বতী দেৱযানী কন্যা নাম৷৷ তাহান তনয় হেমসৰস্বতী ধ্ৰুৱৰ অনুজ ভাই৷"</ref><ref name="sarma">{{cite book | title=অসমীয়া সাহিত্যৰ সমীক্ষাত্মক ইতিবৃত্ত | publisher=প্ৰতিমা দেৱী | author=ড: [[সত্যেন্দ্ৰনাথ শৰ্মা]] | authorlink=| year=১৯৯৬ | location=গুৱাহাটী | pages=৫৩-৫৪}}</ref> প্ৰাচীন কামৰূপৰ তাম্ৰশাসন আৰু সংস্কৃত ৰাজনৈতিক পৰিভাষাত ‘‘মণ্ডল’’ শব্দটো এক আঞ্চলিক বা ৰাজনৈতিক পৰিসৰ বুজাবলৈহে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। আনহাতে, চুতীয়া তামৰ ফলিত দুৰ্লভনাৰায়ণৰে ‘‘সাধয়াপতি’’ বা সদিয়াৰ ৰজা বুলি পৰিচয় দিয়া দেখা নাযায়; তাৰ বিপৰীতে তেওঁৰ পূৰ্বপুৰুষ ৰত্ননাৰায়ণ ‘‘কমতাপুৰ’’ৰ ৰজা হৈছিল বুলিহে উল্লেখ কৰিছে।
দুৰ্লভনাৰায়ণে পৃষ্ঠাপোষকতা আগ বঢ়োৱা আন এজন কবি হৈছে "হৰিবৰ বিপ্ৰ"। ইতিহাসবিদ মহেশ্বৰ নেওগে এইজন কবিকে ৰামানন্দ দ্বিজৰ "শ্ৰী শ্ৰী বংশী গোপালদেৱ চৰিত"ত উল্লেখ কৰা বংশীগোপালদেৱৰ ককাক হৰিবৰ বিপ্ৰ বুলি চিনাক্ত কৰিছে।<ref name="ভৰালী">{{cite book | title=এহেজাৰ বছৰৰ এশগৰাকী অসমীয়া | publisher=চিত্ৰলেখা পাব্লিকেশ্বন্ছ | author=ভৰালী, হেমন্ত কুমাৰ | year=২০০১ | location=গুৱাহাটী | pages=২৯৮-২৯৯}}</ref> ৰচনাখনত হৰিবৰ বিপ্ৰক ''"কুণ্ডিল গোষ্ঠীত জাত পুৰুষ সুন্দৰ / ব্যাঘ্ৰপিণ্ডা গ্ৰামেশ্বৰ মুখ্য পণ্ডিতৰ"'' বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে, অৰ্থাৎ তেওঁক কুণ্ডিল বা চুতীয়া ৰাজধানী [[শদিয়া]] অঞ্চলৰ লোক আৰু ব্যাঘ্ৰপিণ্ডা গাঁৱৰ গ্ৰামেশ্বৰ বুলি কোৱা হৈছে।<ref>{{cite book |title=Harivara Vipra’s Babrubahnar Yuddha and Tamradhwajar Yuddha |editor=Birinchi Kumar Barua; Maheswar Neog |publisher=Gauhati University |year=1960 |page=}}</ref> মহেশ্বৰ নেওগৰ মতে হৰিবৰ বিপ্ৰৰ ৰচনাত ‘‘চেতিয়া’’ শব্দৰ উল্লেখো পোৱা যায়। এই শব্দ কিছু ইতিহাসবিদে আহোম যুগৰ পৰৱৰ্তী সংস্কৰণত যোগ হোৱা বুলি ক'ব খোজে।<ref>{{cite book |last=Kakati |first=Banikanta |title=Aspects of Early Assamese Literature |publisher=Gauhati University |year=1953 |page=34}}</ref> কিন্তু বুৰঞ্জী সমূহৰ পৰা দেখা যে এই ''চেতিয়া'' পদবী চুতীয়া ৰাজ্যতো আছিল<ref>Bhuyan, S.K, "Deodhai Buranji, p.16</ref> আৰু চুহুংমুঙে চুতীয়া ৰাজ্য দখল কৰাৰ পাছৰ পৰাহে আহোম ৰাজ্যত প্ৰচলিত হৈছিল।<ref>S.K, "Satsari Buranji, p.16</ref>
"কবিৰত্ন সৰস্বতী"ৰ ৰচনাৰ পৰা জনা যায় যে তেওঁক দুৰ্লভনাৰায়ণৰ পুত্ৰ ইন্দ্ৰনাৰায়ণয়ে পৃষ্ঠা পোষকতা আগ বঢ়াইছিল। ইতিহাসবিদ বাণীপ্ৰশন্ন মীশ্ৰৰ মতে মাধৱদেৱৰ ভনীয়েক উৰ্বশীয়ে দহ বছৰ বয়সত (১৫২৬ শতিকাত)<ref>{{cite book
|last=Misra
|first=Baniprasanna
|title=Deprovincialising Srimanta Sankaradeva
|publisher=Centre for Assamese Studies, Tezpur University
|year=2015
|pages=24–25
}}</ref> এই কবিজনৰ বংশৰ ৰামদাস আতাক বিয়া কৰাইছিল। ৰামদাস ৰত্ন সৰস্বতীৰ পাছৰ ষষ্ঠ প্ৰজন্মৰ পুৰুষ আছিল।<ref>{{cite book |last=Kakati |first=Banikanta |title=Aspects of Early Assamese Literature |publisher=Gauhati University |year=1953 |page=44}}</ref> সেই অনুসৰি ইন্দ্ৰনাৰায়ণৰ শাসনকালও পঞ্চদশ শতিকাৰ প্ৰথমাৰ্ধৰ মাজভাগত (প্ৰায় ১৪২০–১৪৪০ খ্ৰীষ্টাব্দ) আছিল বুলি অনুমান কৰিব পাৰি।
এই সকলো তথ্যসমূহৰ ভিত্তিত কিছু গৱেষকে কমতা, কামৰূপ আৰু শদিয়া একেই ৰাজ শক্তিয়ে পৰিচালিত কৰিছিল বুলি ক'ব খোজে।<ref>"The eastern region, whether it is called Sadhaya or Svadhaya as in the plates or Sadhiya or Sadiya as in Assamese chronicles and the western region of Kamatapura seems to be politically connected and the same Satyanarayana/Ratnanarayana might have held sway over both regions"{{harvcol|Neog|1977|p=818}}</ref> তথাপিটো কমতাপুৰৰ এই দুৰ্লভনাৰায়ণ আৰু চুতীয়া বংশৰ দুৰ্লভনাৰায়ণ একে ব্যক্তি আছিল নে নাই, সেই বিষয়ে ইতিহাসবিদ সকলৰ মাজত বৰ্তমানেও একমত পোৱা নাযায়।
===ঘাৰমৰা সত্ৰ স্থাপন===
===চীনৰ লগত সম্পৰ্ক===
===চুতীয়া-আহোম যুদ্ধ===
১৫১২ চনত চুতীয়াৰ হাবুঙৰ প্ৰদেশৰ পানবাৰী অঞ্চলত চুহুংমুঙে প্ৰৱেশ কৰে আৰু আগতে বামুণীয়া কোঁৱৰক তূলি লোৱা বামুণ পৰিয়ালটোক নিজৰ লগত লয়। বামুণ জনক সোণৰ লগুণ উপহাৰ দি হাতী-ঘাহী অধিকাৰী পাতি নিজৰ লগত লয়। পানবাৰীত থকাৰ সময়ত আহোম ৰজাই সেনা বাহিনীৰ কিছুমানক দিহিং নৈত মাছ ধৰিবলৈ পঠিয়াই। দিহিঙত ডাঙৰ বৰালী ধৰিবলৈ লওঁতে চুতীয়াই আহোম সেনাক দেখে। দিহিং নৈ চুতীয়া আৰু আহোম ৰাজ্যৰ সীমা আছিল, উত্তৰত চুতীয়া ৰাজ্য আৰু দক্ষিণত আহোম ৰাজ্য। চুতীয়াৰ পানীত মাছ ধৰিছে বুলি গম পাই মাণিক চন্দ্ৰ বৰুৱাই (সম্ভৱতঃ এইজন দিহিং উপত্যকাৰ শাসনকৰ্তা আছিল) মানু্হ পঠিয়াই। কিন্তু আহোম সকলে মাছৰ লগতে চুতীয়া মানু্হকো ধৰি নিয়ে। এই কথা মাণিক চন্দ্ৰ বৰুৱাই ধীৰনাৰায়ণ ৰজাৰ জোৱাঁই নিতাইক জনাই। নীতিপালৰ পৰা ধীৰনাৰায়ণে খবৰ পাই যে আহোম সেনাই দিহিঙৰ সীমা নামানি উত্তৰ পাৰৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ হাবুঙ অঞ্চলত প্ৰৱেশ কৰিছে।<ref>Assam Buranji (SM), p. 9</ref>
* দিখৌ-মুখৰ ৰণ
ধীৰনাৰায়ণ ৰজাই এই কথা গম পাই যুদ্ধ কৰিবলৈ মন কৰে আৰু ১৫১৩ চনত লুইতে দি আহি দিখৌমুখত কোঠ পাতে। সেই সময়ত দিখৌ মুখ আজিৰ দিনৰ কাজিৰঙা ওচৰত আছিল। চুতীয়া সেনাই দিখৌ মুখ অঞ্চলত পচলা গড় নিৰ্মাণ কৰে। তাৰ পৰা আগ বাঢ়ি আহি চেৰুৱাকটা অঞ্চলৰ নঙকামুঙ বিলৰ পাৰত কোঠ পাতে। চেৰুৱাকটাৰ পৰা এখিনি সেনা বৰনাঁৱত উঠি চিৰা আটি অঞ্চললৈ যায়। চুহুংমুঙে চাও-চুখ্ৰিং আৰু ৰাইলুঙীয়া গোহাঁইক সৈন্য দি চুতীয়াৰ বৰনাঁৱ ধৰিবলৈ সেনা পঠিয়াই। তাৰ পাছত তেওঁ চেৰুৱাকটাৰ চুতীয়া সেনাক আক্ৰমণ কৰে। চুতীয়া সেনাই শত্ৰুৰ শক্তিৰ অনুমান নাপায় যুদ্ধত পৰাজয় হব লগিয়া হয়। এই যুদ্ধত ৪ হাজাৰ চুতীয়া সৈনিক স্বহীদ হয় আৰু ৩ হাজাৰ বন্দী হয়। বন্দী সকলৰ মূৰ কাটি আহোম ৰজাই মুণ্ডমালা বান্ধিলে।<ref>Satsari Assam Buranji, p.57</ref> সাতসৰী বুৰঞ্জীৰ অনুসৰি চুতীয়া সেনা দিখৌমুখৰ পৰা উজাই আহিছিল আৰু ডিব্ৰুমুখৰ তিনিমুণি অঞ্চলত ৫ দিন পুণৰ এখন ৰণ হৈছিল, য'ত মাণিকচন্দ্ৰ বৰুৱা, ৰজাৰ ভায়েক ঢেলা আৰু বৰহুলৈ বৰুৱাই ভাগ লৈছিল। যুদ্ধত মাণিকচন্দ্ৰ বৰুৱাৰ গাত কাড় লাগিছিল আৰু বৰহুলৈ বৰুৱাকে প্ৰমুখ কৰি চুতীয়া সেনা পিছ হুঁহকি শদিয়ালৈ আহিলে। ডিব্ৰুমুখৰ এই যুদ্ধৰ কথা কিন্তু অন্য বুৰঞ্জীত উল্লেখ কৰা হোৱা নাই, গতিকে এয়া পাছত হোৱা দিহিংমুখৰ দ্বিতীয়খন ৰণৰ বৰ্ণনাও হ'ব পাৰে যিখনত চুতীয়া সেনা পৰাস্ত হোৱাৰ পাছত আহোম সেনাই ডিব্ৰুমুখত গড় নিৰ্মাণ কৰিছিল। যুদ্ধৰ পৰাজয়ৰ ফলত দিখৌ মুখত বাকী থকা চুতীয়া সেনা সেই অঞ্চলৰ পৰা ঘূৰি আহে আৰু পানবাৰী আহোমৰ হাতলৈ যায়। তাৰ পাছত ১৫১৯ চনত চুহুংমুঙ হাবুঙৰ পৰা দিহিংমুখ অঞ্চল লৈ আহে আৰু তাত এটা কোঠ/দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰে। তেতিয়াৰ দিহিংমুখ আজিৰ দিনৰ পশ্চিম মাজুলী অঞ্চল হয়।<ref>Satsari Assam Buranji, p.57</ref><ref>Goswami, Hemchandra, Purani Assam Buranji, p.40</ref>
* দিহিং-মুখৰ প্ৰথম ৰণ
১৫২০ চনত চুতীয়া সেনাই এইবাৰ আকৌ ভটিয়াই আহি আহোমৰ নতুনকৈ নিৰ্মিত দিহিংমুখৰ দুৰ্গ(মৌঙখ্ৰাঙ) আক্ৰমণ কৰে। যুদ্ধত চুতীয়া সেনা জয়ী হয় আৰু আহোম সেনাপতি খেনমোঙক মাৰি আহোম সেনাক সেই অঞ্চলৰ পৰা খেদি পঠিয়াই। ফলত দিহিংমুখৰ কোঠ চুতীয়াৰ হাতলৈ যায়।<ref>Satsari Assam Buranji, p.57</ref><ref>Purani Assam Buranji, p.40</ref>
===চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতন===
* নীতিপালৰ ৰাজত্ব
ইয়াৰ পাছতে ১৫২২ চনত ধীৰনাৰায়ণ ৰজাই [[হাবুং]] অঞ্চলৰ (বৰ্তমান ঢকুৱাখনা) ব্ৰাহ্মণক ভূমি দান কৰি সাধনী আৰু নিতাই ৰাজ্য ভাৰ দিয়ে। ৰজা হৈ নিতায়ে নীতিপাল নাম লয়। ৰজা ধীৰনাৰায়ণে ৰাজ্য ভাৰ এৰি জামাতাক যুৱৰাজ পাতি, আপোন পুত্ৰ তিনি বছৰৰ শিশু সাধক নাৰায়ণক নীতিপালৰ হাতত সমৰ্পন কৰি দেশান্তৰিত হয়। সামান্য চুতীয়া ল'ৰা ৰজা হোৱাত ৰাজবংশৰ ৰাজপাট দাবীদাৰ কোঁৱৰসকল স্বাভাৱিকতে ক্ষুণ্ণ হৈ পৰে। এই লোক সকলে নিত্যপালক সিংহাসনচ্যুত কৰিবলৈ ষড়যন্ত্ৰত নামে। এই ষড়যন্ত্ৰৰ মূল নায়ক ধীৰনাৰায়ণ ৰজাৰ ভায়েক সুৰজিৎ ওৰফে সুৰধ্বজপাল আছিল। ষড়যন্ত্ৰ সফল নহ'ল। নীতিপালে তেওঁৰ বিশ্বাসী চোৰাংচোৱাৰ পৰা সকলো কথা জানিব পাৰি ষড়যন্ত্ৰত লিপ্ত বিষয়াক ভাঙি নতুন মন্ত্ৰী বিষয়া নিয়োগ কৰে। পূৰ্ব্বৰ পাত্ৰ মন্ত্ৰী গুচাই সামান্য পাত্ৰ-মন্ত্ৰী পাতি লʼলে। সূৰধ্বজপালক ধৰি আনিবৰ বাবে কাচিতৰা সেনাপতিক পঠায়। কিন্তু সুৰধ্বজ দেশ এৰি পলাই যোৱাত সেই কাম সম্ভৱ নহ'ল। নীতিপালৰ দিনত নাৰায়ণ নামৰ এজন বৰসেনাপতি আৰু ৰঘূবীৰ তথা কাচিতৰা সহসেনাপতি আছিল বুলি জনা যায়। কিন্তু সময়ত নীতিপালৰ শাসন দুৰ্বল হৈ পৰে। পূৰ্বৰ সাধাৰণ বংশৰ লগৰীয়া সকলক ৰাজ্যৰ বিষয়-বাব দিবলৈ ধৰাৰ ফলত সম্ভ্ৰান্ত বংশৰ লোকৰ বিশ্বাস আৰু আনুগত্য হেৰুৱাব লগা হয়। দোষ গুণৰ সুবিচাৰ নকৰি হকে-বিহকে প্ৰজাৰ ওপৰত উৎপীড়ন চলোৱাৰ বাবেই [[নীতিপাল]] প্ৰজাৰ মাজত অনীতিপাল বুলি খ্যাত হৈ পৰে।<ref>Barua, Swarnalata, "Chutia jatir Buranji, p.594.</ref>
* দিহিং-মুখৰ দ্বিতীয় ৰণ
চুতীয়া ৰাজ্যৰ দুৰৱস্থাৰ বাতৰি আহোম ৰজা [[চুহুন্মুং]]ৰ কাণত পৰিল। ফলত সেই বছৰৰ শেষৰ পিনে(১৫২২ চন) তেওঁ চুতীয়া ৰাজ্য আক্ৰমণ কৰে। প্ৰথমতে মাজুলীৰ নঙকঙমোঙ বীলৰ ওচৰলৈ আহি তেওঁ দিহিঙমুখত(বৰ্তমানৰ পশ্চিম মাজুলী অঞ্চল) কোঠ দি থকা চুতীয়াক আক্ৰমণ কৰিবলৈ সেনা পঠায়। যুদ্ধৰ নেতৃত্বত থকা বৰগোহাঁয়ে চুতীয়া সেনাক দিহিং মুখৰ পৰা পুবলৈ ঠেলি নিয়ে আৰু লাচাই-টাই নামৰ এজনক চুতীয়াৰ পৰা সংগ্ৰহ কৰা বৰ-নাঁৱত উঠাই ৰজাৰ ওচৰলৈ পঠায়। সেই সময়ত ৰজা বীলৰ পৰা আগ বাঢ়ি আহি চেৰুৱাকতা নামৰ অঞ্চল এটাত আছিল। চুহুংমুঙে লাচাই-টাইক যুদ্ধৰ খবৰ লয়। লাচাই-টাই ৰজাক জনাই যে চুতীয়া সৈন্য লুইত(টিলাও) নৈ ওচৰৰ অঞ্চলৰ লগতে ডিব্ৰুমুখৰ(চোপ-নাম-টিফাও) পানীত কোঠ পাতি আছে।<ref>Deodhai Assam Buranji, p. 17.</ref> ইয়াৰ পাছতে হয়টো আগতে উল্লেখ কৰি অহা ডিব্ৰুগড় ৰণখন সংঘটিত হয়।
* ডিব্ৰু-মুখ/ডিব্ৰুগড়ৰ ৰণ
১৫২৩ চনৰ কাতি মাহত চুহুংমুঙৰ আদেশত ফ্ৰাচেনমুঙ বৰগোহাঁই আৰু কিঙলুন বুঢ়াগোহাঁই ৰাজমন্ত্ৰীয়ে নিজৰ সমস্ত সৈন্য বাহিনী লয় ডিব্ৰুমুখলৈ আগ বাঢ়ি আহি তাত এটা গড় নিৰ্মাণ কৰে। চুহুংমুঙে চৰাইদেউ লৈ আহি ভগৱানৰ ওচৰত বলি আগ বঢ়ায়। ১৫২৩ চনৰ আঘোণ মাহত চুহুংমুঙে সৈন্য বাহিনী লয় আগ বাঢ়ি চেঁচামুখত কোঠ দিয়ে। নীতিপালে গড় বন্ধাৰ খবৰ পাই শদিয়াৰ পৰা লাৰুপাৰা(বৰ্তমান চাবুৱাৰ ওচৰৰ) লৈ আগ বাঢ়ি আহে। তাৰ পৰা তেওঁ শত্ৰুক দেশৰ পৰা খেদিবলৈ বুঢ়া বৰুৱাৰ নেতৃত্বত ডিব্ৰুমুখ লৈ সৈন্য বাহিনী পঠিয়ায়। সম্ভৱতঃ এজন ডিব্ৰু উপত্যকাৰ শাসনকৰ্তা আছিল। চুতীয়া সেনাপতি জনে ৰজাৰ আদেশ মতে ডিব্ৰুগড় আক্ৰমণ কৰে। আনপিনে চুহুংমুঙেও ডিব্ৰুমুখলৈ আহি যুদ্ধত ভাগ লয়। ফ্ৰাচেনমুঙ বৰগোহাঁই আৰু কিঙলুন বুঢ়াগোহাঁই ৰাজমন্ত্ৰীয়ে একলগ হৈ পথে দি আগ বাঢ়ি চুতীয়াৰ নৌ বাহিনীক আক্ৰমণ কৰে। চুতীয়াৰ নৌ সেনাৰ নেতৃত্বত আছিল কাচিতৰা, চুলুকী চেতিয়া (GC Baruaৰ বুৰঞ্জীত এলেঙী চেতিয়া বুলি কোৱা হৈছে) আৰু বৰপাত্ৰ নামৰ তিনিজন সেনাপতি। বৰপাত্ৰ জন সম্ভৱতঃ সোৱণশিৰি উপত্যকাৰ তথা হাবুঙৰ শাসনকৰ্তা আছিল, যিজনক তামৰ ফলিত হাবুঙাধিপতি বৃহৎ পাত্ৰ বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। কাচিতৰা আছিল লুইত উপত্যকাৰ শাসনকৰ্তা। যুদ্ধত চুতীয়া সেনা পৰাস্ত হয়। পিছ দিনা চুহুংমুঙ ৰজাই গড়ত থকা সকলো মন্ত্ৰী ডাঙৰীয়া আৰু সেনাক লগত লৈ আগ বাঢ়ি সোণাৰী অঞ্চলত (বৰ্তমান কাকপথাৰ অঞ্চল) সোমায়। <ref>Deodhai Assam Buranji, p. 17.</ref>
* নীতিপালৰ সন্ধি প্ৰস্তাৱ
ইয়াকে দেখি নীতিপালে আহোম ৰজা লৈ কটকীৰ সৈতে কিছুমান উপহাৰ পঠায়। উপহাৰ সমূহৰ মাজত আছিল সোণৰ কাণফুলী/কেৰু(তং-ৰু-খাম), সোণোৱালী মেখেলা(চিন-খাম), কপাহী কাপোৰ(ফ্ৰা-নোন), ৰূপৰ বিচনা(থা-কা-ঙেন), পাটি, ইত্যাদি। সকলো উপহাৰ গ্ৰহণ কৰিও চুহুংমুঙে চুতীয়া ৰাজ সম্পদ(সোণ-ৰুপৰ মেকুৰী, সোণ-ৰুপৰ ছত্ৰ, ৰাজকীয় খাট আৰু ৰাজ দণ্ড), ১০টা দতাল হাতী, এজনী মাখুন্দী হাতী আৰু এজনী ছোৱালী বিচাৰি পঠায়। নীতিপালে ছোৱালী আৰু হাতী দিবলৈ মান্তি হয় যদিও ৰাজকীয় সম্পদ পূৰ্বপুৰুষৰ সম্পত্তি বুলি দিবলৈ নিবিচাৰে। ইয়াৰ বিপৰীতে এক মাহৰ পাছত সোণ-ৰুপৰ জাপি(কোপ-খাম-ঙেন), সোণৰ তেমি(খোপ-খাম), সোণৰ তোম(লিউ-খাম), সোণৰ ছত্ৰ (চাং-খাম), সোণৰ খাৰু(মাউ-খাম), সোণৰ ভৰিৰ খাৰু(খু-টিন-খাম), হাতী, ঘোঁৰা, হাতীৰ দাতৰ পাটি, কটাৰী আৰু পানীকমলী কাপোৰ দি পঠায়। সমান্তৰাল ভাৱে নীতিপালে লুইতৰ পাৰত এটা দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰিবলৈ লয় আৰু তাতে থাকে। দুৰ্গ নিৰ্মাণৰ কথা শুনি, ৰাজসম্পদ নাপায় আৰু লগতে উপহাৰৰ মাজত কটাৰী দেখি চুহুংমুঙ ৰজাই শদিয়াপুৰ আক্ৰমণ কৰিবলৈ নিৰ্ণয় কৰে।<ref>Deodhai Assam Buranji, p. 18.</ref>
* শদিয়াৰ ৰণ
১৫২৪ চনৰ বহাগত লুইত নৈ পাৰ হৈ শদিয়া(সধয়াপুৰ) আক্ৰমণ কৰে। [[ব'হাগ বিহু|ব'হাগ মাহৰ বিহুৰ দিনা]] [[শদিয়া]] আক্ৰমণ কৰা হৈছিল। বিহুৰ দিনা শদিয়াৰ চাৰি শালত বৰ-বলি আয়োজন কৰা হয়, যʼত [[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]] পূজাৰীৰ বাহিৰে অন্য লোকে হাতত অস্ত্ৰ লোৱাতো বৰ্জিত আছিল। আজিও এই বৰবলিৰ নিয়ম শদিয়া অঞ্চলৰ থান সমূহত পালন কৰা হয়। সেই সময়ত সৌমাৰ খণ্ডত একমাত্ৰ চুতীয়া সকলৰ মাজত হে খাৰ-বাৰুদ বা হিলৈ-বৰটোপৰ প্ৰচলন আছিল। সেই বাবে হয়তো আক্ৰমণকাৰী সকলে বিহুৰ বতৰত আক্ৰমণ কৰিবলৈ নিৰ্ণয় কৰি লৈছিল। বুৰঞ্জী সমূহৰ মতে সেই সময়ত নীতিপালে পুখুৰী এটাও খন্দাই আছিল। শদিয়াৰ দুৰ্গত কৰা আক্ৰমণ সহিব নোৱাৰি নীতিপাল চন্দনগিৰি লৈ গুচি আহে আৰু কাচিতৰা দৈথাং পৰ্বতত উঠে।<ref>Deodhai Assam Buranji, p. 19.</ref>
* চন্দনগিৰি আৰু দৈথাং পৰ্বতৰ ৰণ
চুহুংমুঙে শদিয়াৰ বৰনগৰত থাকি ফ্ৰাচেংমুঙ বৰগোহাঁই আৰু কিঙলুন ৰাজমন্ত্ৰীক(বুঢ়াগোহাঁই) চন্দনগিৰি লৈ আক্ৰমণ কৰিবলৈ পঠায়। আনহাতে কনচেং ধনুদাৰী গোহাঁইক (চাও-চঙ কুঙ-ৰিণ) কাচিতৰাৰ লগত যুঁজিবলৈ দৈথাং পৰ্বতলৈ পঠায়। ইফালে চুতীয়া ৰজাৰ তামুলী গজৰাই বৰুৱাক আহোম বাহিনীয়ে বন্দী কৰে আৰু চুতীয়া ৰজা ৰাণীৰ আত্মগোপন স্থান প্ৰকাশ কৰিবলৈ বাধ্য হয়।<ref>Bhuyan, S.K.,''Assam Buranji(SM)'',p.10</ref> পিছত তেওঁ আহোম বিষয়াসকলক জনাইছিল যে চুতীয়া ৰজা ৰাণীয়ে চন্দনগিৰিৰ এটা পাহাৰীয়া নৈৰ ওচৰত আশ্ৰয় লৈছে। চন্দনগিৰি পৰ্বতত উঠিবৰ কাৰণে আহোম সেনাই আপ্ৰাণ চেষ্টা চলাইও সফল নহয়। চুতীয়া সেনাই ওপৰৰ পৰা শিল বগৰাই আৰু দলিয়াই বহুতো আক্ৰমণকাৰীৰ বধ কৰে। সাতসৰী আৰু অসম বুৰঞ্জীৰ (SM)ৰ পৰা জনা যায় যে সেই সময়ত [[সতী সাধনী|সাধনী ৰাণী]] গৰ্ভৱতী আছিল। GC Baruaৰ আহোম ভাষাৰ বুৰঞ্জীত ৰাণী/কোঁৱৰী গৰাকীক নাঙ-লুং কোৱা হৈছে। লগতে উল্লেখ আছে ৰজা আৰু তেওঁৰ পুত্ৰ। যিহেতু নাঙ-লুঙৰ অৰ্থ ৰাণী নে কোঁৱৰী সঠিক কয় ক'ব নোৱাৰি গতিকে এই তিনি গৰাকী লোক নাইবা ধীৰনাৰায়ণ, সাধনী আৰু নীতিপাল/সাধকনাৰায়ণ বা নীতিপাল, সাধনী আৰু তেওঁৰ পুত্ৰ হ'ব পাৰে। উল্লেখযোগ্য যে নীতিপাল সাধনীৰ বিয়া ১৫১২ৰ আগতেই হৈ গৈছিল কাৰণ অসম বুৰঞ্জী(SM)ৰ অনুসৰি ১৫১৩ চনত ধীৰনাৰায়ণক আহোমৰ বিষয়ে তেওঁৰ জোঁৱায়েকে খবৰ দিছিল। সাধনী আৰু নীতিপালৰ লগতে ১২০ গৰাকী কোঁৱৰীয়েও শিলা কুচাই বিৰোধী পক্ষৰ সৈনিকক মাৰে। আহোম সৈন্য চন্দনগিৰি পৰ্বতত উঠিবলৈ সক্ষম নহৈ পিছুৱাই আহিব লগাত পৰে আৰু এজন চুতীয়া সৈনিকক লগত ধৰি আনে। ইয়াৰ পাছত আক্ৰমণকাৰী সকলে ৰননীতি কৰি পৰ্বতৰ তিনিফালে বেৰি ধৰিব লয়। চাও ৰু-পক আৰু কিছু লোক ঘিলা গছৰ সহায়ত চন্দনগিৰি পাহাৰত উঠিল, কিন্তু মানুহ নেদেখিলে। আগ বাঢ়ি গৈ এখন গাঁও পালে আৰু তাত দুকুৰিমান মানুহ দেখিলে। চুতীয়া বুৰঞ্জী অনুসৰি ফ্ৰাচেংমুঙ বৰগোহাঁই কিছু লোকক ঘিলা গছত উঠি [[ঢোল]] বজাবলৈ আদেশ দিয়ে। হয়তো এই সকল আগতে ধৰি অনা চুতীয়া বন্দী আছিল। আগৰ দিনত ঢোল বজোৱাটো যুদ্ধত জয়ৰ প্ৰতীক আছিল। ঢোল বজাই বিজয়ৰ কথা জনাই দিয়া হয়। সেই বাবে পাহাৰৰ ওপৰত উঠি থকা ৰজা ৰাণীয়ে বিহুৰ বতৰত ঢোলৰ মাত শুনি বাহিৰলৈ উলাই আহে আৰু তিনিও ফালৰ পৰা শত্ৰুৰ আক্ৰমণৰ বলি হয়। নীতিপালক আহোম সেনাই বৰদ্বাৰত দেখিলে।
তথাপিও চুতীয়া সেনানী যি সকল আছিলে সেই সকলে আকৌ শিল দলিয়াই কিছু শত্ৰুক মাৰিলে।নীতিপালে শত্ৰুৰ গালৈ কাড় মাৰিবলৈ লয় যদিও বিৰোধী পক্ষৰ জানমোঙখাম হাতীবৰুৱাৰ (ফু-কে-চং) কাড় লাগি মৃত্যু বৰণ কৰে। সাধনীয়ে নিজৰ মহিলা সৈন্য বাহিনীক লগত লয় যুঁজ দিয়ে যদিও শেষত পৰাস্ত হৈ চন্দনগিৰিৰ পৰা জাপ মাৰে। প্ৰায় সংখ্যক বুৰঞ্জীত সাধনীয়ে আত্মবলিদান কৰিছিল বুলি আছে যদিও গোপাল চন্দ্ৰ বৰবৰুৱাৰ টাই ভাষাৰ বুৰঞ্জীত ৰাণীৰ (নাঙ-লুং) গাত যাঠি লাগিছিল বুলি উল্লেখ আছে। যিকি নহওক এই তথ্য পৰাও ৰানী সাধনীয়ে আত্মসমৰ্পণ নকৰি শত্ৰুৰ বিৰুদ্ধে যুঁজ দিয়াৰ কথাহে পোহৰলৈ আনে, কাৰণ আত্মসমৰ্পণ কৰা হ'লে তেওঁক যাঠি মাৰি আক্ৰমণ কৰা নহ'ল হয়। আনপিনে কাচিতৰাক কনচেঙে দৈথাং পৰ্বতত পৰাস্ত কৰে। <ref>Deodhai Assam Buranji, p. 19.</ref>
[[File:Statue of Queen Sadhani Narayan.jpg|thumb|চুতীয়া বংশৰ শেষ ৰাণী বীৰাঙ্গনা সাধনী নাৰায়ণীৰ প্ৰতিমূর্তি]]
===ৰাজ্য পতনৰ পৰবৰ্তী পৰিস্থিতি===
চুতীয়া ৰজা নীতিপাল, তেওঁৰ পুত্ৰ আৰু কাচিতৰা তিনিওৰে মূৰ চন্দগিৰি আৰু দৈথাঙৰ পৰা কাটি আনি শদিয়াত থকা চুহুংমুঙৰ আগত প্ৰস্তুত কৰা হয়। দেওধাই বুৰঞ্জীৰ মতে সাধনীৰ মূৰটো কাটি অনা হৈছিল। ৰজা আৰু পুত্ৰৰ মূৰ কেইটা নচোৱাই পৰ্বতত মুণ্ডামালা বান্ধি শেষত চৰাইদেউৰ শালৰ খটখটিত পোতি থোৱা হয়। অসম বুৰঞ্জী(SM)ৰ মতে আহোম সেনাই সাধনীৰ মৃত শৰীৰৰ পৰা কঁকালত পিন্ধা সোণৰ কঙ্কালি লয় আনি শদিয়াৰ থানলৈ আনিছিল, কিন্তু তাত কিছুমান চুতীয়াই আক্ৰমণ কৰি লাপিত ফাংত্যাং দেওধাই নামৰ এজনক বধ কৰিছিল। Edward Gaitৰ A History of Assamত উল্লেখ কৰা মতে ৰাণীৰ মৃত্যু যাঠী লাগ হৈছিল। GC Baruaৰ Ahom Buranjiত ৰাণীৰ(নাঙ-লুং) বিষয়ে দিয়া আছে যদিও এই অংশৰ অনুবাদ দিয়া হোৱা নাই। অংশটোত "টিং" শব্দৰ উল্লেখ চাই ক'ব পাৰি যে ইয়াতো ৰাণীৰ গাত "যাঠী" লগাৰ কথাই উল্লেখ আছে। "পুৰণি অসম বুৰঞ্জীৰ অনুসৰি কোঁৱৰী কিছুমানক কাটিছিল আৰু কিছুমানক ধৰি আনিছিল<ref>Goswami, Hemchandra,"Purani Assam Buranji, p. 42</ref>। অন্য বুৰঞ্জী সমূহত এই অংশত ৰানী সাধনীৰ(নাঙ-লুং) কথ উল্লেখ কৰা হোৱা নাই।
===চুতীয়া ভূমিৰ বিতৰণ===
শদিয়া ৰাজধানী শাসন কৰিবলৈ ফ্ৰাচেংমুঙ বৰগোহাঁইক তিনিশ সৈনিক দিয়া হৈছিল। শদিয়া আৰু দিহিং অঞ্চলত নতুনকৈ আহোম ৰাজ্যৰ মানুহ আনি থাকিবলৈ দিয়া হয়। চুতীয়া ৰাজ্যৰ প্ৰদেশ সমূহ ভাল দৰে শাসন কৰিবলৈ বহুতো নতুন পদবী সৃষ্টি কৰা হয়। ১৫২৬ চনত চাওচেং কুঙৰিন (ধনুধৰিয়া গোহাঁই) কনচেঙক থাওমৌঙ মৌঙ-তেও (ভটিয়লীয়া গোহাঁই বা নামনিয়াল সন্দিকৈ<ref>Satsari Buranji, p.62</ref>) পতা হয়। এইজনক হাবুঙ অঞ্চলত ৰখা হয় আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ উত্তৰ পাৰৰ বিশ্বনাথৰ, লখিমপুৰ আৰু ধেমাজি শাসন কৰিবলৈ দিয়া হয়। একেই বছৰতে থাওমৌঙ বানলুং (বানলুঙীয়া গোহাঁই) খেওখেনক থাওমৌঙ লৌঙ-ক্লং (দিহিঙীয়া গোহাঁই) পতা হয়। সেই সময়ত দিহিং নৈ পাটকাইৰ পৰা ডিগবৈ, দিহিং-পাটকাই অৰণ্য, তিপাম, নাহৰকটীয়া, মৰাণহাট, চেপন, বকতা, চৰগুৱা হৈ ব্ৰক্ষ্মপুত্ৰৰ সমান্তৰাল ভাৱে বৈ গৈ পশ্চিম মাজুলী/বোকাখাত অঞ্চলত ব্ৰক্ষ্মপুত্ৰত পাৰিছিল। এইজন গোহাঁইক দিহিং প্ৰদেশ অৰ্থাৎ মাজুলী, উত্তৰ শিৱসাগৰ, ডিব্ৰুগড় আৰু দক্ষিণ তিনিচুকীয়া লৈকে শাসন কৰিবলৈ দিয়া হয়।
১৫২৬ চনত হোৱা চুতীয়া বিদ্ৰোহৰ ফলত ডিব্ৰুগড়ত নতুন এখন প্ৰদেশ গঠন কৰি ১৫২৭ত চাওলুং চুলিঙক শাসনকৰ্তা হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়, যাতে ১৫২৬ৰ দৰে শদিয়া অঞ্চলত পুনৰ বিদ্ৰোহ হ'লে ডিব্ৰু প্ৰদেশৰ সেনাই শদিয়া বাহিনীৰ সহযোগ কৰিব পাৰে। ইয়াৰ উপৰিও একেই সময়তে কিংলুন বুঢ়াগোহাঁইক "থাও-মুঙ-বঙেন" পাতি তিনিচুকীয়া অঞ্চল শাসন(সোণাৰীৰ পৰা লুইতৰ লৈকে) কৰিবলৈ দিয়া হয়। শদিয়াৰ মহং (নগা পাহাৰৰ মহঙতকৈ পৃথক) অঞ্চলৰ লোণৰ খাট ৰক্ষা কৰিবলৈ "থাও-মুঙ-বক্লাঙ" বা হাটখোৱা গোহাঁই নিযুক্ত কৰা হৈছিল। বুৰঞ্জীৰ পৰা জনা যায় যে ১৫২৯ চনত হোৱা চুতীয়া বিদ্ৰোহত দুয়োজন গোহাঁই (ফ্ৰাচেংমুঙ বৰগোঁহাই আৰু কিংলুন বুঢ়াগোহাঁই) একেলগে শদিয়া-তিনিচুকীয়া অঞ্চলতে শাসন কৰি আছিল। একেই বছৰৰে(১৫২৭) শেষৰ পিনে কনচেঙক ভটিয়লীয়া গোহাঁইৰ পৰা নতুন পদবী "চাও-চেঙলুং"(ৰাজমন্ত্ৰী) দিয়া হয়<ref>Barua, Gopal Chandra, ''Ahom Buranji'', p.61</ref>। পূৰ্বতে ৰাজমন্ত্ৰী পদবীটো বৰগোঁহাই বা বুঢ়াগোহাঁই এজনক দিয়া হৈছিল। ৰাজমন্ত্ৰী পাতি চুহুংমুঙে কনচেঙক দুয়োজন গোহাঁইৰ লগত একেই শাৰিতে ৰাখি সমমৰ্যাদা দিছিল।
চুতীয়াৰ বৰপাত্ৰ পদবীটো চুহুংমুঙৰ দিনটো অব্যাহত আছিল। চুক্লেংমুঙ(চুহুংমুঙৰ পুত্ৰ) ৰজাৰ দিনত চুতীয়াৰ বৰপাত্ৰ এজনৰ সমৰ্থন পাই হাবুঙৰ ব্ৰাহ্মণ মুখিয়াল এজনে বিদ্ৰোহ কৰে। ফলত যুদ্ধ এখন হয় য'ত বৰপাত্ৰ জনৰ মৃত্যু হয় আৰু ব্ৰাহ্মণজন বেহাৰলৈ পলাই যায়<ref> সুকুমাৰ মহন্তৰ ঘৰত পোৱা অসম বুৰঞ্জী, ২৫ পৃষ্ঠাত আছে-"সেই সময়ত ৰজা দাই ধৰিলে, বোলে-'চুটিয়া মাৰি ভূঞা বিলাকক মাৰি-কাটি বুপা ৰজায়ে ময়েহে ৰাজ্য লৈছো। বামুণে যে ৰজা হয় চুটিয়াৰ বৰপাত্ৰকনো কিহলৈ থৈছোঁ?' এহি বুলি বৰপাত্ৰক মাৰিলে, বামুণকো মাৰিব চালে, সপুত্ৰবান্ধৱে বেহাৰলৈ পলাই গেʼল। " </ref>। এই বৰপাত্ৰ জন হয়টো পুৰণি চুতীয়া বৰপাত্ৰ জনেই আছিল (ডিব্ৰাৰুগড় ৰণত আত্মসমৰ্পণ কৰিব পাৰে) বা একেই পৰিয়ালৰ লোক আছিল। তেওঁৰ মৃত্যুৰ পাছতে হয়টো "চাও-চেঙলুং" আৰু "বৰপাত্ৰ" উপাধি দুটা মিলি "বৰপাত্ৰগোঁহাই" হিচাপে জনাজাত হয়।<ref>[https://www.jstor.org/stable/3516963?read-now=1&seq=18#page_scan_tab_contents Guha, Amalendu, ''The Ahom Political System: An Enquiry into the State Formation Process in Medieval Assam (1228-1714)'',p. 20,''It appears that the noble designation of Barpatragohain was borrowed from the civil list of Habung where the local ruler, a dependent of the Chutia king, had the title of Vrihatpatra''.]</ref>
এই সকলো কথাৰ পৰা সহজে ধৰিব পাৰি যে চুহুংমুঙে পূৰ্বৰ চুতীয়া বিষয়া সকলৰ ঠাইতেই একো একোটা নতুন পদবী গঠন কৰিছিল। চুতীয়া বৰপাত্ৰৰ ঠাইত প্ৰথমতে ভটিয়লীয়া গোহাঁই আৰু পাছলৈ বৰপাত্ৰ গোহাঁই, মাণিক চন্দ্ৰ বৰুৱাৰ ঠাইত দিহিঙীয়া গোহাঁই, ডিব্ৰুৰ বুঢ়া বৰুৱাৰ ঠাইত চাওলুং চুলিঙ আৰু শদিয়া-তিনিচুকীয়াত কাচিতৰা বৰুৱা বা ৰজাৰ ঠাইত দুয়ো প্ৰমুখ গোহাঁই। ইয়াৰ পাছত দিহিঙৰ পাৰৰ বকতাত নতুন ৰাজধানী এখন নিৰ্মাণ কৰা হয়।<ref>Ahom Buranji(GC Barua), p.64</ref>
[[File:Old course of Dihing river.jpg|thumb|মেপত দিহিং নৈৰ ১৬ শতিকাৰ পুৰণি সুতি দেখোৱা হৈছে। এই সময়ত চৰগুৱা, বকতা, নামৰূপ আৰু তিপাম দিহিঙৰ দক্ষিণ পাৰত অৱস্থিত আছিল]]
==ৰাজ্যৰ প্ৰশাসনিক আৰু সামৰিক ব্যৱস্থা==
==চুতীয়া ৰাজ্যৰ স্থাপত্য আৰু কীৰ্তিচিহ্ন==
==চুতীয়া ৰাজ্যত পোৱা সম্পদ==
চুতীয়া ৰাজ্যৰ পৰা কমাৰ, সোণাৰি, কমাৰ, কুমাৰ, কহাৰ, তাতি, খনিকৰ, বাঢ়ৈ, বামুণ, কায়স্থ, গণক, কলিতা, ইত্যাদি বহুতো ভিন্ন ভিন্ন বৃক্তিকৰ লোক পোৱা গৈছিল। ইয়াৰ বহুতো লোকক ৰজাই নিজৰ ৰাজধানী লৈ লয় আনে। চুতীয়াৰ বাহিৰে মিচিং, দেউৰী, কিছু মৰাণ আৰু কোচ জনগোষ্ঠীৰ লোকো চুতীয়া ৰাজ্যৰ নাগৰিক আছিল। তাৰে চুতীয়া ৰাজ্যৰ মিচিং সকলক "চুতীয়া মিৰি" কোৱা হৈছিল যি সকল আজিৰ দিনৰ বাৰগাম মিচিং যেনে দলে, পেগু, পায়েং, টাইদ, ইত্যাদি। চুতীয়া ৰজাৰ শুকান মাংসৰ ভৰালী জন কোচ লোক আছিল। তিনি হাজাৰ চুতীয়া কমাৰক চুহুংমুঙ ৰজাই যোৰহাট জিলাৰ বছাৰ পিনে আৰু তাৰে উজনি অঞ্চলত বহুৱাইছিল<ref>Sarma, Benudhar, ''Maniram Dewan, p.287</ref>। বন্দী হোৱা লোকৰ পৰা বিভিন্ন "চেতিয়া" খেল/বংশও সৃষ্টি কৰা হয়। ইয়াৰ বাহিৰে শদিয়াত বহুতো সম্পদ যেনে সোণৰ মাইহাং, কেকুৰা দোলা, কলাই খাৰ, সোণৰ তিনিচুকীয়া সিংহাসন, খাট, ভোগজৰা, বেলা, জাপি, পিকদান, আৰোৱান, দবা, কালি, হিলৈ, বৰটোপ (মিঠাহুলোং), হিলৈ-তোলা চৰা নাও, চুতীয়া ধেনু, বৰধেনু, বাৰু-বৰ্চা, ইত্যাদি পোৱা গৈছিল। বহুতো ঘোৰা, গৰু-মʼহ আৰু হাতীও লাভ কৰা হৈছিল। সম্পদ সমূহ শদিয়াৰ পৰা দিহিং নৈয়ে দি ৰাজধানী লৈ অনা হয় আৰু পাছলৈ চাৰিং অঞ্চলত ৰখা হয়। এখিনি চুতীয়া লোকক চাৰিঙত পাতি নাওবৈচা খেল সৃষ্টি কৰে, য'ৰ পৰা পাছলৈ শেনচোৱা, তাঙোন ধৰা, বচোৱাল বোৱা, ইত্যাদি খেলৰ সৃষ্টি হয়। এই নাওবৈচা সকলে চুতীয়া ৰাজ্যৰ পৰা পোৱা চৰানাও চলাই। একেধৰণে এখিনি লোকক লয় হিলৈধাৰী ফৈদ গঠন কৰা হৈছিল। চুতীয়া ৰাজ্য দখল কৰা পাছত আহোম সকলে প্ৰথম বাৰৰ বাবে মিৰি, মিচিমি, আবৰ, দফলা, ইত্যাদি পাহাৰীয়া জাতিৰ সম্পৰ্কত আহে।<ref>Satsari Assam Buranji,p.14, 61</ref>
==ৰজা সকলৰ তালিকা==
{|class="wikitable"
|+ '''ৰজাৰ তালিকাত'''
|-
! #
! বছৰ
! ৰাজত্ব কাল
! নাম
! অন্য নাম
|----
| ১.
| ১১৮৭ - ১২২০
| ৩৩ ব
| বীৰপাল
| গয়াপাল
|----
| ২.
| ১২২০ - ১২৫৫
| ৩৫ ব
| [[ৰত্নধ্বজপাল]]
| গৌৰীনাৰায়ণ
|----
| ৩.
| ১২৫৫ - ১২৭০
| ১৫ ব
| বিজয়ধ্বজপাল
| শিৱনাৰায়ণ
|----
| ৪.
| ১২৭০ - ১২৮৫
| ১৫ ব
| বিক্ৰমধ্বজপাল
| জগতনাৰায়ণ
|----
| ৫.
| ১২৮৫ - ১৩০৫
| ২০ ব
| গৌৰধ্বজপাল
| প্ৰমত্তনাৰায়ণ
|----
| ৬.
| ১৩০৫ - ১৩২৫
| ২০ ব
| শঙ্খধ্বজপাল
| হৰিনাৰায়ণ
|----
| ৭.
| ১৩২৫ - ১৩৪৩
| ১৮ ব
| ময়ূৰধ্বজপাল
| গোলোকনাৰায়ণ
|----
| ৮.
| ১৩৪৩ - ১৩৬০
|১৭ ব
| জয়ধ্বজপাল
| বজ্ৰনাৰায়ণ
|----
| ৯.
| ১৩৬০ - ১৩৮০
| ২০ ব
| কৰ্মধ্বজপাল
| নন্দেশ্বৰ/নন্দিনৃপ
|----
| ১০.
| ১৩৮০ - ১৪০০
| ২০ ব
| সত্যনাৰায়ণ
| ৰত্ননাৰায়ণ
|----
| ১১.
| ১৪০০ - ১৪১৫
| ১৫ ব
| লক্ষ্মীনাৰায়ণ
| ধৰ্মনাৰায়ণ
|----
| ১২.
| ১৪১৫ - ১৪৩০
| ১৫ ব
| দুৰ্লভনাৰায়ণ
|
|----
| ১৩.
| ১৪৩০- ১৪৪৫
| ১৫ ব
| মুক্তধৰ্মনাৰায়ণ
|
|----
| ১৪.
| ১৪৪৫ - ১৪৬৫
| ২০ ব
| প্ৰত্যক্ষনাৰায়ণ/প্ৰতাপনাৰায়ণ
|
|----
| ১৫.
| ১৪৬৫ - ১৪৮০
| ১৫ ব
| যশনাৰায়ণ
|
|----
| ১৬.
| ১৪৮০- ১৫০০
| ২০ ব
| পুৰন্দৰধ্বজপাল
| পুৰন্দৰনাৰায়ণ
|----
| ১৭.
| ১৫০০ - ১৫২২
| ২২ ব
| ধৰ্মধ্বজপাল
| [[ধীৰনাৰায়ণ]]
|----
| ১৮.
| ১৫২২ - ১৫২৪
| ২ ব
| নীতিপাল/নিত্যপাল
| চন্দ্ৰনাৰায়ণ
|}
==চুতীয়া ৰাজ্যৰ হিলৈ-বৰতোপৰ প্ৰচলন==
হিলৈ-বৰতোপ চুতীয়া ৰাজ্যৰ এক মূল্যৱান উন্নত অস্ত্ৰ আছিল। এই ৰাজ্যৰ হিলৈ-বৰতোপৰ প্ৰচলনৰ কথা বহুতো ঐতিহাসিক তথ্য পোৱা যায়। বুৰঞ্জী সমূহত উল্লেখ কৰা মতে আহোম ৰজাই চুতীয়া ৰাজধানী শদিয়াৰ পৰা আন সম্পদৰ লগতে হিলৈ<ref>Bhuyan, S.K,"Deodhai Assam Buranji", p. 126</ref><ref>Bhuyan, S.K,"Assam Buranji(SM), p.10</ref><ref>হিতেশ্বৰ বৰবৰুৱা, আহোমৰ দিন, p.49</ref> আৰু হিলৈ তোলা চ'ৰানাও উদ্ধাৰ কৰিছিল।<ref>Phukan, Kasinath Tamuli, "Assam Buranji",p.17-18</ref> মনিৰাম দেৱানৰ লেখনীৰ মতে "মিঠা হুলং" বৰটোপ টো চুতীয়া সকলৰ পৰা লোৱা হৈছিল।<ref>Sharma, Benudhar.''Maniram Dewan, p.289.''</ref> তেওঁ লিখিছে, ''"ওপৰত যিকেইটা তোপৰ নাম দিয়া হৈছে তাৰ ভিতৰত মিঠাহোলোং বোলাবিধ পোন-প্ৰথমতে দিহিঙ্গীয়া ৰজাই চুতীয়া ৰজাৰ পৰা পায়।"'' চুতীয়া ৰাজ্যৰ পৰা দিহিঙ্গীয়া ৰজাই ৩০০০ চুতীয়া কমাৰক গোলাঘাট-যোৰহাট জিলাত সংস্থাপিত কৰি বৰটোপ-হিলৈ, ইত্যাদি বনাবলৈ আদেশ দিছিল। মনিৰাম দেৱানে উল্লেখ কৰিছে, ''"তেওঁ বিলাকৰ(চুতীয়াৰ) পৰা ভালেমান দোলা, কালী,...,হিলৈ আৰু কলাই খাৰৰ(gunpowder) বাদেও অসংখ্য কমাৰ কাম কৰা মানুহ বন্দী কৰি আনে। ৰজাই তেওঁবিলাকৰ কিছুমানক বচাৰ পিনে আৰু কিছুমানক উজনিৰ পিনে বহুৱালে আৰু কমাৰ শাল পতাই লো-দা-কটাৰী, হিলৈ, বৰতোপ আদি গঢ়িবলৈ আহিলাপাতি যতাই দিলে। তেওঁ বিলাকৰ ভিতৰত কামৰ ভাল-বেয়া চাবলৈ হাজৰিকা, শইকীয়াও পাতি দিলে। দিহিঙ্গীয়া ৰজাৰ দিনৰ পৰাহে অসম ৰাজ্যত(আহোম ৰাজ্যত) কমাৰৰ খেল আৰু ব্যৱসায় চলন্তি হয়। দিহিঙ্গীয়া ৰজাৰ দিনত অসমত ৩০০০ কমাৰ আছিল।"''
[[File:Ahom cannons.jpg|thumb|আহোম যুগৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ পৰা উদ্ধাৰ কৰা মিঠাহুৎ বৰটোপ]]
ইতিহাসবিদ হিতেশ্বৰ বৰবৰুৱাই নিজৰ গ্ৰন্থ "আহোমৰ দিন"ত উল্লেখ কৰা মতে চুহুংমুঙৰ দিনত চুতীয়াৰ পৰা বৰতোপ-হিলৈ অধিকাৰ কৰাৰ পাছৰপৰাহে আহোম ৰজাসকলে অসমত আগ্নেয় অস্ত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ ধৰে।<ref>হিতেশ্বৰ বৰবৰুৱা, আহোমৰ দিন, p.451</ref> চুতীয়াৰ পৰাজয়ৰ পাছত গৌড় ৰাজ্যৰ সেনাই ১৫২৭ আৰু ১৫৩২ত দুবাৰকৈ অসম আক্ৰমণ কৰিছিল। এই যুদ্ধত গৌড় সেনাই হিলৈ-বৰটোপ ব্যৱহাৰ কৰিছিল যদিও আহোম সেনাই কেৱল ধেনু কাঁড় হে ব্যৱহাৰ কৰিছিল। অৱশ্যে এই যুদ্ধতো আহোম সেনাই বহুতো হিলৈ-বৰটোপ উদ্ধাৰ কৰিছিল।<ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji", p. 61-68</ref> ১৫৩৬ চনত নগা বিৰুদ্ধে হোৱা ৰণত প্ৰথম বাৰৰ বাবে আহোম সৈন্যৰ হাতত বৰটোপ থকা কথা উল্লেখ পোৱা যায়।<ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji", p. 75</ref> তদুপৰি আহোম সেনাই ১৬১৭ চনত মোগলৰ বিৰুদ্ধে হে প্ৰথম বাৰৰ বাবে হিলৈ-বৰটোপ ব্যবহাৰ কৰিব লৈছিল বুলি জনা যায়<ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji", p. 75</ref>।
নাওবৈচা ফুকনৰ বুৰঞ্জীত উল্লেখ কৰা মতে খোৰা ৰজাৰ দিনত(১৫৫২-১৬০৩) প্ৰথম বাৰৰ বাবে চুতীয়া লোকক নিযুক্তি দি হিলৈদাৰী ফৈদ গঠন কৰা হৈছিল।<ref>নাওবৈচা ফুকনৰ বুৰঞ্জী, p.55</ref><ref>The Chutiyas being expert warrior knew the use of matchlocks. After their subjugation, the Chutiyas were, therefore engaged in manufacturing matchlocks and they became prominent in the ''Hiloidhari-Khel'' (guild for manufacturing matchlocks)"{{harvcol|Dutta|1985|p=30}}</ref> হেমকোষ অভিধানত চুতীয়া সকলৰ হিলৈক "চুতীয়া হিলৈ" বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। বৃটিছৰ ১৮৯১ চনৰ লোকপিয়লত "হিলেদাৰী"ৰ বাহিৰেও "চুতীয়া-হিলৈদাৰী" বুলি এটা পৃথক খেল/শ্ৰেণীৰ উল্লেখ কৰা হৈছে। এই সকলে হয়টো ৰণত "চুতীয়া হিলৈ" ব্যৱহাৰ কৰিছিল।<ref>[https://books.google.co.in/books?id=YvV-VI_2YRkC&pg=PR67&dq=sutiyahilaidari&hl=en&newbks=1&newbks_redir=0&source=gb_mobile_search&sa=X&ved=2ahUKEwiiqITCufiRAxXdwTgGHeU5KJcQ6AF6BAgJEAM#v=onepage&q&f=false Census of India 1891, p. 17]</ref>
==চুতীয়া বিদ্ৰোহ==
১৫২৪ চনত চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতন হৈছিল যদিও চুতীয়া সকলৰ মনৰ পৰা স্বাধীনতা আৰু স্বৰাজৰ আশা নাইকিয়া হৈ যোৱা নাছিল। চিৰদিন স্বাধীন হৈ থকা চুতীয়া সকলে বীৰাঙ্গণা ৰাণী সাধনীৰ আত্মোৎসৰ্গৰ কথা সোঁৱৰি পুনৰ জাগ্ৰত হৈ উঠিল আৰু বিদ্ৰোহ ঘোষণা কৰিলে। এই বিদ্ৰোহ ১৫২৭ চনৰ পৰা ১৭০০ শতিকাৰ শেষ ভাগৰ লৈকে চলিছিল। ১৭৭০ দখকৰ মায়ামৰা বিদ্ৰোহে জাতিটোৰ শেষ বিদ্ৰোহ বুলি কব পাৰি যাৰ ফলত সকলো নহলেও এটা অংশয়ে স্বাধীন হৈ নিজৰ ৰাজ্য গঠন কৰিছিল। চুতীয়া ৰাজ্যৰ ৰাজধানী শদিয়া ধ্বংস হোৱাৰ ফলত বহুতো ৰাজকোঁৱৰ আৰু সম্ভ্ৰান্ত পৰিয়ালৰ লোকে পাহাৰীয়া মিচিং, মিচিমি জাতিৰ লোক সকলৰ মাজত আশ্ৰয় লৈছিল আৰু প্ৰথম বিদ্ৰোহ এই সকল লোকে আৰম্ভ কৰিছিল। এই কথা কোচ ৰজা সকলৰ দৰং ৰাজ বংশাৱলীতো উল্লেখ কৰা হৈছে।
<poem>"পূৰ্বে চুটিয়াৰ ৰজা সিঠাৱে আছিল।
অন্যায়ে অসম ছল কৰিয়া মাৰিলে॥
যিমতে মাৰিল তাৰ শুনিয়ো কাহিনী।
বলে নপাৰিয়া স্বৰ্গী ৰাজা মনে গুণি॥ ৩৬৪
...
তাৰ পুত্ৰ ভাই যত সকলে পলাইল।
মিৰি মিচিমিত পশি প্ৰাণক ৰাখিলা॥
চুটিয়াৰ ৰাজাক মাৰিয়া ছলে বলে।
লৈলা সেহি ৰাজ্যক অসমে কৌতূহলে॥ ৩৭১</poem>
* ১৫২৬ চনৰ বিদ্ৰোহ, শদিয়া
চুতীয়া সকলে প্ৰথম বিদ্ৰোহ ১৫২৬ চনৰ ফাগুন মাহত ৰাজধানী শদিয়াত ঘোষণা কৰিছিল, অৰ্থাৎ ৰাজ্য পতনৰ ৩ বছৰৰ পাছত। বিদ্ৰোহ দমন কৰিবলৈ আৰু ফ্ৰাচেংমুং বৰগোহাঁইক সহযোগ কৰিবলৈ দিহিঙীয়া গোহাঁইক পঠিওৱা হৈছিল। যুদ্ধত বিদ্ৰোহী সকলৰ হাতত ফ্ৰাচেংমুং বৰগোহাঁইৰ হাতী প্লাইপাম আৰু দিহিঙীয়া গোহাঁই মৰা পৰিছিল। কিন্তু শেষ পৰ্যায়ত বিদ্ৰোহী সকল পৰাজিত হৈ উভতি যাবলৈ বাধ্য হ'ল। এই বিদ্ৰোহৰ ফলত চুহুংমুঙ ৰজাই বহুতো প্ৰশাসনীয় পৰিবৰ্তন কৰিবলৈ বাধ্য হৈছিল। ১৫২৭ চনৰ জেঠ মাহত, ডিব্ৰুগড় অঞ্চলত নতুন এখন প্ৰদেশ গঠন কৰি তাত চাওলুং চুলিঙক শাসনকৰ্তা হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হৈছিল, যাতে শদিয়া অঞ্চলত পুনৰ বিদ্ৰোহ হ'লে ডিব্ৰু প্ৰদেশৰ সেনাই শদিয়া বাহিনীৰ সহযোগ কৰিব পাৰে। ইয়াৰ উপৰিও কিংলুন বুঢ়াগোহাঁইক "থাও-মুঙ-বঙেন" পাতি পশ্চিম শদিয়া অঞ্চলত (তিনিচুকীয়াৰ সোণাৰিৰ(কাংখাম) পৰা লুহিত নদীৰ গুৰি লৈকে) শাসন কৰিবলৈ দিয়া হ'ল।
* ১৫২৯ চনৰ বিদ্ৰোহ, শদিয়া
প্ৰথম বিদ্ৰোহৰ দুবছৰ পাছতে ১৫২৯ চনৰ পুহ মাহত শদিয়াৰ চুতীয়া সকলে আকৌ মুৰ দাঙি উঠিলে। এইবাৰ চুহুংমুঙ ৰজাই ফ্ৰাচেংমুঙক সহযোগ কৰিবলৈ চাও চুক্লান (তিপামৰ পৰা) আৰু কিংলুনক সহযোগ কৰিবলৈ চাওলুং চুলিঙক (ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা) পঠিয়ালে। ইয়াৰ পাছত চুহুংমুঙে চুক্লেংমুঙ ৰাজকোঁৱৰক ৰাজধানীত ৰাখি সকলো বিষয়ববীয়াৰ সৈতে নিজে শদিয়া আহি উপস্থিত হয়। লুহিতৰ পাৰত, ডিবাং নৈৰ পাৰত, মাৰানকাও, চন্দনগিৰি পৰ্বত, দৈথাং পৰ্বত, ইত্যাদি বিভিন্ন ঠাইত কেইবাখনো যুদ্ধ হয়। প্ৰথম পৰ্যায়ত বিদ্ৰোহী সকলে চাও চুলিঙক ধৰি নিবলৈ সক্ষম হৈছিল কিন্তু পাছৰ পৰ্যায়ত এৰি দিলে। বহু মাহ যুদ্ধ লগা পাছত শেষত বিদ্ৰোহী সকল পৰাজিত হ'ল। যুদ্ধত লাভ কৰা সকলো ধন আৰু সম্পত্তি ৰজা আৰু মন্ত্ৰী সকলে নিজৰ মাজতে ভাগ কৰি ল'লে আৰু ৰজাই বৰগোহাঁই আৰু বুঢ়াগোহাঁইক শদিয়াত ৰাখি নিজে ৰাজধানী লৈ ঘূৰি গ'ল।
* ১৫৪২ চনৰ বিদ্ৰোহ, দিচাং নৈৰ পাৰত
চুতীয়া সকলে পুনৰ বাৰ ১৫৪২ চনত ৰজা চুক্লেংমুঙৰ দিনত বিদ্ৰোহ ঘোষণা কৰে কৰিছিল। এইবাৰ ১৫৪২ চনৰ বহাগ মাহত ডিব্ৰুগড় অঞ্চলৰ চুতীয়া সকলে শিৱসাগৰৰ দিচাং নৈৰ ওচৰত আহোম মন্ত্ৰী চেং-হাননক পৰাস্ত কৰি স্বৰাজ ঘোষণা কৰে। কিন্তু ইয়াৰ পাছতে চুক্লেংমুঙে চাওলুং তিমাক বিদ্ৰোহ দমন কৰিবলৈ পঠিয়াই আৰু দুবছৰ লৈকে পূৰ্বৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ বিভিন্ন অঞ্চল ধ্বংস কৰে যাতে কোনো চুতীয়া সকলে পুনৰ বিদ্ৰোহ কৰিবলৈ সাহস নকৰে।
* ১৫৫০ চনৰ বিদ্ৰোহ, শদিয়া
১৫৫০ চনত শদিয়াখোৱা গোহাঁইৰ মৃত্যুৰ পাছত, কংসপাত্ৰ নামৰ চুতীয়া নায়ক এজনে শদিয়াত বিদ্ৰোহ কৰি নিজকে ৰজা বুলি ঘোষণা কৰিছিল। আহোম ৰাজ্যৰ বহুতো ৰাজকোঁৱৰে তেওঁক সহযোগ কৰিছিল আৰু শদিয়াত উপস্থিত হৈ আহোম ৰজাৰ বিৰুদ্ধে যুদ্ধ কৰিবলৈ সাজু হৈছিল। এই যুদ্ধ ৩ বছৰ লৈকে চলিছিল আৰু শেষত কংসপাত্ৰৰ লগতে বহুতো চুতীয়াই মৃত্যু বৰণ কৰিছিল। ৰাজকোঁৱৰ সকলৰ ভিতৰত কিছুমানৰ মৃত্যু হৈছিল আৰু বাকী থকা সকলক বন্দী বনাই পাছলৈ চাৰিঙত থাকিবলৈ দিয়া হৈছিল।
* ১৫৬৫ চনৰ বিদ্ৰোহ, নামৰূপ আৰু খেৰাম
১৫৬৫ চনৰ মাঘ মাহত ডিব্ৰুগড় অঞ্চলৰ চুতীয়া সকলে বিদ্ৰোহ ঘোষণা কৰি নামৰূপ আৰু খেৰাম(বৰ্তমান ডিব্ৰুগড়ৰৰ খেৰেমীয়া) অঞ্চলৰ আহোম গাঁও সমূহ আক্ৰমণ কৰি লুণ্ঠন কৰিছিল। ৰজাই বিদ্ৰোহ দমন কৰিবলৈ চাওলুং তিপামক পঠিয়াইছিল। বিদ্ৰোহী সকলৰ লগত হোৱা যুদ্ধত চাওলুং তিমাৰ হাতী আহত হৈছিল যাৰ বাবে তেওঁ যুদ্ধ এৰি দিহিং পাৰ হৈ উভতি আহে। ইয়াৰ পাছত বিদ্ৰোহৰ কি পৰিণতি হ'ল গম পোৱা নাযায়। সম্ভৱতঃ পাছলৈ বিদ্ৰোহ দমন কৰা হৈছিল।
* ১৫৭২ চনৰ বিদ্ৰোহ, শদিয়া
১৫৭২ চনত পুনৰ বাব চুতীয়া সেনাপতি এজনৰ নেতৃত্বত শদিয়া অঞ্চলৰ চুতীয়া সকলে মুৰ দাঙি উঠে। বিদ্ৰোহ দমন কৰিবলৈ চাওলুং চাৰিং, চাওফ্ৰাংমুঙ বৰগোহাঁই, শদিয়া খোৱা গোঁহাই, ইত্যাদি বহুতো বিষয়ববীয়াক পঠিওৱা হৈছিল। আহোম সেনাৰ তুলনাত বিদ্ৰোহী সকলৰ সংখ্যা কম থকাৰ বাবে বিদ্ৰোহী সকল কানচাই আৰু পুখুৰীখনা নামৰ অঞ্চল লৈ আতঁৰি আহিছিল আৰু সেই অঞ্চলৰ চুতীয়া সকলৰ সহযোগত পুনৰ ৰণ কৰিছিল। কিন্তু দুৰ্ভাগ্যবশতঃ বিদ্ৰোহী সকল পৰাজিত হৈছিল। চুতীয়া সেনাপতি, কানচাইৰ মুখিয়াল আৰু অন্য বহুতো চুতীয়া সৈন্যক বন্দী বনাই ৰাজধানী লৈ লয় অনা হৈছিল।
* ১৬৬৫ চনৰ বিদ্ৰোহ, উত্তৰ পাৰ
১৬৬৫ চনত আহোম সেনা নগা সকলৰ লগত হোৱা যুদ্ধত ব্যস্ত আছিল। এই সুযোগ লয়, উত্তৰ পাৰৰ লখিমপুৰৰ এখিনি চুতীয়া লোকে মিৰি আৰু দফলা লোকৰ লগত মিলি বিদ্ৰোহ কৰিছিল। কিন্তু বিদ্ৰোহ সফল নহ'ল।
* ১৬৭৩ চনৰ বিদ্ৰোহ, উত্তৰ পাৰ
১৬৭৩ চনত ধেমাজি অঞ্চলৰ চুতীয়া সকলে বিদ্ৰোহ ঘোষণা কৰি ৰূপা(বৰ্তমানৰ ৰূপহী) আৰু ডিমৌ(বৰ্তমানৰ ধেমাজিৰ ডিমৌ) মিৰি সকলে আহোম ৰজাক কৰ হিচাপে দিয়া মাৰ নাও তোলাই লৈ গৈছিল। এই কথা শুনি আহোম ৰজাই চুতীয়া অঞ্চললৈ কটকী পঠিয়াই নাও সমূহ ঘূৰাই দিবলৈ আদেশ কৰিছিল, কিন্তু চুতীয়া সকলে আদেশ নামানিলে। ইয়াৰ পাছত সকলো চুতীয়া দেউলীয়া নামৰ গাঁৱ এখনত একগোট হৈছিল। কটকীৰ খবৰ পাই আহোম ৰজাই তিনিমুখিয়া অঞ্চলত থকা নাৰাই নামৰ চুতীয়া বিদ্ৰোহী নেতা জনক ধৰি আনিবলৈ সৈনিক পঠিয়ালে। ইয়াৰ পাছত ৰজাই শদিয়াখোৱা গোঁহাই আৰু মৰঙ্গীখোৱা গোহাঁইক চেঁচামুখত গড় নিৰ্মাণ কৰি যুদ্ধৰ বাবে সাজু হ'বলৈ আদেশ দিলে। দিহিং নদীৰ পাৰত আন এটা গড় নিৰ্মাণ কৰা হ'ল। তাৰ পাছত আহোম সেনাই দিহিং পাৰ হৈ মাজুলী হৈ চুতীয়া গাঁৱলৈ আগ বাঢ়ি আহিল। চুতীয়া সকলেও হাতত ধেনু-কাড় লয় দেউলীয়া গাঁৱৰ পৰা মিৰি গাঁৱ এখনলৈ আগ বাঢ়ি আহিলে। আহোম ৰজাই পুনৰ চুতীয়া সকলৰ ওচৰলৈ কটকী পঠিয়াইলে। চুতীয়া বৰুৱা জনে অৱশেষত বশ্যতা স্বীকাৰ কৰিলে, কিন্তু নিজৰ গৰু-ছাগলী, হাঁহ-কুকুৰ, ইত্যাদি সকলো হেৰুৱালে। নাৰাই আৰু অন্য চুতীয়া বিদ্ৰোহী নেতা সকলক মদ্যপান কৰোৱাই পুনৰ বিদ্ৰোহ নকৰিবলৈ প্ৰতিজ্ঞা কৰালে। সবল আৰু শক্তিশালী চুতীয়া সৈনিক সকলৰ বন্দী বনোৱা হ'ল আৰু অন্য চুতীয়া সকলক প্ৰতি বছৰে কৰ হিচাপে নাও দিবলৈ আদেশ দিয়া হ'ল।
* ১৭৬৯-১৮০৫ চনৰ মায়ামৰা বিদ্ৰোহ
মায়ামৰা ধৰ্মীয় চুতীয়া সকলে ১৭৬৯ চনত আহোম ৰাজ্যৰ বিৰুদ্ধে বিদ্ৰোহ ঘোষণা কৰি ১৭৯১ লৈকে বেংমৰা নামৰ পৃথক ৰাজ্য এখন গঠন কৰিছিল। মায়ামৰা বিদ্ৰোহত ভাগ লোৱা জনগোষ্ঠী সমূহৰ মাজত দ্বিতীয় সৰ্বাধিক লোক চুতীয়া জনগোষ্ঠীৰ আছিল। বেংমৰা ৰাজ্যৰ ৰজা সৰ্বানন্দ সিংহ বীৰপালৰ বংশৰ বুৰুক চুতীয়া ৰাজপৰিয়ালৰ লোক আছিল। হয়তো ১৫২৫ চনত ৰাজ্য হেৰুৱা চুতীয়া ৰাজপৰিয়াল টোৱে সৰুকৈ হ'লেও পুনৰ বাৰ ৰাজ্য ৰাজত্ব কৰিবলৈ সক্ষম হৈছিল।
* ১৭৭৫ চনৰ বিদ্ৰোহ, ডিব্ৰু-দিহিং অঞ্চল
মায়ামৰা বিদ্ৰোহ হৈ থাকোঁতে ডিব্ৰু-দিহিংৰ মাজৰ অঞ্চলৰ একাংশ চুতীয়াই বিদ্ৰোহ ঘোষণা কৰিছিল। টাই ভাষাৰ "আহোম বুৰঞ্জী" নামৰ গ্ৰন্থত উল্লেখ কৰা মতে পূৰ্বৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ সীমান্ত অঞ্চলৰ খামজাং প্ৰদেশৰ পৰা নঙাখাম নামৰ নৰা মুখিয়ালৰ লগত ধৰা সকলে আহি বিদ্ৰোহ ঘোষণা কৰিছিল। এই বিদ্ৰোহত চুতীয়া সকলে নৰা সকলক সহযোগ কৰিছিল। নৰা মুখিয়াল জনে ১৭৭৫ চনত চুতীয়া সকলৰ সহযোগত হাটখোৱা গোহাঁইক পৰাস্ত কৰি নিজকে ডিব্ৰু নৈৰ কাষৰ অঞ্চলৰ ৰজা বুলি ঘোষণা কৰিছিল। ৰজা হৈ নঙাখামে চুতীয়া আৰু বাৰেচিৰিঙীয়া সকলৰ মাজৰ পৰাই ফুকন আৰু বৰুৱা নিযুক্ত কৰিছিল। আহোম ৰজাই নঙাখাম আৰু চুতীয়া সকলৰ বিৰুদ্ধে বুঢ়াগোহাঁইৰ নেতৃত্বত ৪০ হাজাৰ সৈন্য পঠিয়াইছিল। সেনা সকলে আহি ৰঙাগড়াত(বৰ্তমানৰ ডিব্ৰু-চৈখোৱাৰ দক্ষিণত) উপস্থিত হৈছিল। ইয়াত পাছত তেজী আৰু দিহিং নৈৰ পাৰত যুদ্ধ হৈছিল। বিদ্ৰোহী সকল পৰাজিত হৈ আতৰি গৈছিল। নৰা সকলে পূৰ্বৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ পাহাৰীয়া অঞ্চলত আশ্ৰয় লয় আৰু চুতীয়া সকলে ধূনাগুৰি নামৰ ঠাই এদখৰত আশ্ৰয় লয়। বহুতো চুতীয়া, বাৰেচিৰিং আৰু নৰা বিদ্ৰোহীক ৰাজধানী ৰংপুৰলৈ লয় অনা হয়। তাৰে কিছুমানক মৃত্যু দণ্ড দিয়া হৈছিল আৰু আন সকলক বন্দী হিচাপে ৰখা হৈছিল।<ref>Barua, G.C, "Ahom Buranji, p. 331-333</ref>
==অসমীয়া সংস্কৃতিত চুতীয়া ৰাজ্যৰ প্ৰভাব==
==আৰু চাওক==
* [[চুতীয়া জনগোষ্ঠী]]
* [[সতী সাধনী]]
==তথ্য সংগ্ৰহ==
{{Reflist}}
* {{cite book
| last = Gait
| first = Edward
| title = A History of Assam
| publisher = Thacker, Spink & Co.
| date = 1906
| location = Calcutta
| url = http://books.google.com/books?id=w-6kr1IyHJkC}}
*{{Cite journal|last=Neog|first=Maheswar|title=Light on a Ruling Dynasty of Arunachal Pradesh in the Fourteenth and Fifteenth Centuries|date=1977|journal=Annals of the Bhandarkar Oriental Research Institute|volume=58/59|pages=813–820|jstor=41691751|issn=0378-1143}}
==বাহ্যিক সংযোগ==
{{অসম বুৰঞ্জী}}
[[শ্ৰেণী:অসমৰ ইতিহাস]]
[[শ্ৰেণী:চুতীয়া ৰাজ্য]]
[[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ সাম্ৰাজ্য আৰু ৰাজ্য]]
2kve5ojsw9j8skperrskxzjy5oy5n8e
606982
606981
2026-05-18T03:48:47Z
Ananya Taye
28065
/* চুতীয়া ৰাজ্যৰ হিলৈ-বৰতোপৰ প্ৰচলন */
606982
wikitext
text/x-wiki
{{under construction}}
{{Infobox Former Country
|native_name = সধয়া/স্বধয়া
|conventional_long_name = চুতীয়া সাম্ৰাজ্য
|common_name= স্বধয়া, সধয়া
|year_start = ১১৮৭
|date_start =
|event1 =
|date_event1 =
|event_end =
|year_end = ৭ বহাগ ১৫২৪ (সাধনী দিৱস)
|date_end =
|p1 = কামৰূপ ৰাজ্য
|flag_p1 = Copper Plate Seal of Kamarupa Kings.jpg
|s1 = আহোম ৰাজ্য
|flag_s1 =
|image_flag =
|flag_type =
|image_map = Chutia kingdom Map.png
|image_map_caption = চুতীয়া ৰাজ্যৰ মানচিত্ৰ
| image_coat = Chutia royal Insignia.png
| symbol_type = ৰাজকীয় প্ৰতীক
|capital = [[শদিয়া|সধয়াপুৰ/স্বধয়াপুৰ]]
|common_languages = চুতীয়া ভাষা (ৰাজকীয়)</br>[[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]] (ৰাজ্যিক)
|religion = জনজাতীয় তান্ত্ৰিক (ৰাজকীয় আৰু প্ৰজা)</br> হিন্দু (একাংশ প্ৰজা)
|government_type = ৰাজতন্ত্ৰ
|leader1 = বীৰপাল/গয়াপাল
|year_leader1 = ১১৮৭-১২২০
|leader2 = [[ৰত্নধ্বজপাল]]/গৌৰী নাৰায়ণ
|year_leader2 = ১২৩০-১২৬০
|leader3 = ধৰ্মধ্বজপাল/[[ধীৰনাৰায়ণ]]
|year_leader3 = ১৫২০-১৫২২
|leader4 = নীতিপাল/চন্দ্ৰ নাৰায়ণ(অন্তিম)
|year_leader4 = ১৫২২-১৫২৪
|title_leader = সধেয়াধিপতি (নাৰায়ণ/পাল)
|legislature =
|today = [[অসম]], [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]], [[ভাৰত]]
|}}
'''চুতীয়া ৰাজ্য''' ({{lang-en|Sutiya kingdom}}) আছিল ত্ৰয়োদশ শতিকাত [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ]]ৰ উত্তৰ পাৰে দিকাৰাই নদী<ref>Acharya,N.N.,"The history of Medieval Assam",p.232</ref><ref>William Robinson, "A descriptive account of Assam",p.323.</ref><ref>Dutta, Sristidhar, "The Mataks and their kingdom,p.28</ref> আৰু দক্ষিণ পাৰে [[দিচাং নদী]]ৰ মাজত গঠন হোৱা এক বিশাল সাম্ৰাজ্য<ref name="চুতীয়া ৰাজ্য">{{cite web | url=https://books.google.co.in/books?id=MdjO3XVk0MAC&pg=PA84&dq=chutia+kingdom+disang&hl=en&newbks=1&newbks_redir=0&source=gb_mobile_search&sa=X&ved=2ahUKEwiKlpXszLqUAxWgUGwGHemuBhUQ6AF6BAgNEAM#v=onepage&q=chutia%20kingdom%20disang&f=false Pathak, Guptajit, Assam's History and it's Graphics, p.84}}</ref>। এই ৰাজ্য বৰ্তমানৰ [[অসম]]ৰ [[ডিব্ৰুগড় জিলা|ডিব্ৰুগড়]], [[লখিমপুৰ জিলা|লখিমপুৰ]], [[ধেমাজি জিলা|ধেমাজি]], [[তিনিচুকীয়া জিলা|তিনিচুকীয়া]], [[বিশ্বনাথ জিলা|বিশ্বনাথ]], [[মাজুলী জিলা|মাজুলী]] জিলাকে ধৰি [[শিৱসাগৰ জিলা]]ৰ এটা অংশ আৰু [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]]ৰ ভৈয়াম আৰু দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলত বিয়পি আছিল। ইতিহাসবিদ সকলৰ মতে উত্তৰ পূৰ্বাঞ্চলৰ মধ্যযুগৰ সকলো ৰাজ্যৰ ভিতৰত চুতীয়া ৰাজ্যখনে আটাইতকৈ উন্নত আৰু প্ৰগতিশীল ৰাজ্য আছিল।<ref>Guha, Amalendu (December 1983), "The Ahom Political System: An Enquiry into the State Formation Process in Medieval Assam (1228-1714)", p.5, "The period from the 13th to the 16th century saw the emergence and development of a large number of tribal political formations in north-east India. The Chutiya, the Tai-Ahom, the Koch, the Dimasa (Kachari), the Tripuri, the Meithei (Manipuri), the Khasi (Khyriem) and the Pamar (Jaintia)—all these tribes crystallised into rudimentary state formations by the 15th century. The most developed of the tribes in the 15th century were the Chutiyas."</ref>
১১৮৭ চনত বীৰপালে শদিয়াক ৰাজধানী পাতি উত্তৰ-পূব অসম আৰু অৰুণাচলৰ কিছু অঞ্চল লয় চুতীয়া ৰাজ্য স্থাপন কৰিছিল। তেওঁৰ পুত্ৰ গৌৰী নাৰায়ণে সকলো চুতীয়াক একত্ৰিত কৰি এখন বৃহৎ ৰাজ্য গঠন কৰিছিল। উজনি অসমৰ শিৱসাগৰ(দক্ষিণ পাৰ) আৰু বিশ্বনাথ(উত্তৰ পাৰ) জিলাৰ পৰা আৰম্ভ কৰি পূব দিশত অৰুণাচলৰ পাহাৰৰ লৈকে এসময়ত চুতীয়া ৰাজ্যৰ অন্তৰ্গত আছিল। ইয়াৰ পিছত প্ৰায় সোতৰজন ৰজাই এই সাম্ৰাজ্য চলাইছিল। [[কামৰূপ ৰাজ্য]] ধ্বংস হোৱাৰ লগে লগে অসমৰ উত্তৰ-পূবত চুতীয়াসকল, পশ্চিম দিশে বাৰভূঞা আৰু কমতা ৰাজ্য ক্ষমতালৈ আহিছিল<ref name="চুতীয়া ৰজা">{{cite web | url=http://www.historyfiles.co.uk/KingListsFarEast/IndiaChutiyas.htm | title=চুতীয়া ৰজা | accessdate=August 11, 2012}}</ref>।
১৪ শতিকাৰ শেষৰ ফালে চুতীয়া ৰজা সত্যনাৰায়ণে কামৰূপ আক্ৰমণ কৰা মুচলমান সকলক (সম্ভৱতঃ ১৩৮৯ত কামৰূপ দখল কৰা ঘিয়াছুদ্দিন শাহ) পৰাস্ত কৰি [[কমতা ৰাজ্য|কমতাপুৰত]] ৰজা হৈছিল আৰু কামৰূপ ৰাজ্যৰ পতনৰ পাছত পোণপ্ৰথমবাৰৰ বাবে [[শদিয়া]]ৰ পৰা [[বংগ|উত্তৰ বংগ]]ৰ [[কৰতোৱা নদী|কৰতয়া]] নৈ লৈকে এখন বৃহৎ [[কামৰূপ ৰাজ্য|বৰ-কামৰূপ]] ৰাজ্য গঠন কৰিছিল<ref>"The eastern region, whether it is called Sadhaya or Svadhaya as in the plates or Sadhiya or Sadiya as in Assamese chronicles and the western region of Kamatapura seems to be politically connected and the same Satyanarayana/Ratnanarayana might have held sway over both regions"{{harvcol|Neog|1977|p=818}}</ref>
অসমৰ স্থানীয় জনজাতিসকলৰ মাজত চুতীয়াসকল অন্যতম। চুতীয়া সকল কছাৰী গোষ্ঠীৰ লোক আছিল আৰু এটা সময়ত তিব্বত-বাৰ্মীজ ভাষা ব্যৱহাৰ কৰিছিল। চুতীয়া ৰাজ্যৰ ৰাজকীয় তথা ধৰ্মীয় ভাষা বৰ্তমানৰ [[দেউৰী ভাষা]]। বৃটিছৰ দিনত এই ভাষাক ''দেউৰী-চুতীয়া'' ভাষা বুলি কোৱা হৈছিল। সাম্প্ৰতিক কালত, চুতীয়াসকলে [[অসমীয়া ভাষা]] ব্যৱহাৰ কৰে।
==চুতীয়া ৰাজ্যৰ অঞ্চল সমূহ==
===ৰাজধানী অঞ্চল===
[[File:Brick with king Pratyakshnarayan's name.jpg|thumb|ভীষ্মক নগৰ আৰু শদিয়াৰ পদুম পুখুৰীত উদ্ধাৰ হোৱা নৃপতি শ্ৰী শ্ৰী প্ৰত্যক্ষ নাৰায়ৰণ নাম খোদিত থকা ইটা। এই ৰজা জনৰ নাম ঘিলামৰাত উদ্ধাৰ হোৱা সধয়াধিপতি সত্যনাৰায়ণৰ ফলিতো উল্লেখ কৰা আছে।]]
চুতীয়া ৰাজ্যৰ প্ৰাণকেন্দ্ৰ আৰু ৰাজধানী আছিল শদিয়া বা সধয়াপুৰ। চুতীয়া ৰজা সকলে নিজকে সধয়াপুৰেশ্বৰ বা সধয়াধিপতি বুলি চিনাকি দিছিল। <ref>Shin, Jae-eun, Descending from Demons, Ascending to Kshatriyas, p.5.</ref> শদিয়াৰ কীৰ্তিচিহ্ন সমূহতো চুতীয়া ৰজাৰ নাম খোদিত আছে। এতিয়ালৈকে শদিয়া অঞ্চলত চুতীয়া যুগৰ তিনিখন নগৰ চিনাক্ত কৰা হৈছে: ভৈয়ামৰ বৰ-নগৰ আৰু দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলৰ ৰূক্মীনী নগৰ (সম্ভৱতঃ বুৰঞ্জীৰ চন্দনগিৰি) আৰু ভীষ্মক নগৰ (সম্ভৱতঃ বুৰঞ্জীৰ থাঙগিৰি)। তাৰেই ভীষ্মক নগৰ আৰু ৰুক্মিণী নগৰৰ ইটাত চুতীয়া ৰজা লক্ষ্মীনাৰায়ণ আৰু প্ৰত্যক্ষ নাৰায়ণৰ নাম খোদিত আছে<ref>Neog, Maheswar, Lights on a Ruling Dynasty of Arunachal Pradesh, p.814</ref>। তাম্ৰেশ্বৰী শালৰ ইটাৰ দেৱালখন চুতীয়া ৰজা মুক্ত-ধৰ্মনাৰায়ণে নিৰ্মাণ কৰাইছিল <ref>A Sircar, D.C, Journal of Ancient Indian History, p. 21</ref>।
===উত্তৰ কূলৰ অঞ্চল===
ব্ৰক্ষ্মপুত্ৰৰৰ উত্তৰ পাৰৰ সীমাৰ কথা বুৰঞ্জী সমূহত পোনপটীয়াকৈ উল্লেখ পোৱা নাযায়। তথাপিটো ঐতিহাসিক তথ্যৰ অনুসৰি ইতিহাসবিদ সকলে চুতীয়া ৰাজ্য ভৰালী বা দিকৰাই নৈ লৈকে বিস্তৃত আছিল বুলি মত প্ৰকাশ কৰে।<ref>Acharya,N.N.,"The history of Medieval Assam",p.232</ref><ref>William Robinson, "A descriptive account of Assam",p.323.</ref><ref>Dutta, Sristidhar, "The Mataks and their kingdom,p.28</ref> বুৰঞ্জী সমূহত উল্লেখ কৰা আছে যে চুতীয়া ৰাজ্য দখল কৰা পাছত আহোম ৰজা চুহুংমুঙে ভৰালী নৈ পাৰ হৈ ৰাউতা-তেমনীৰ (আজিৰ দিনৰ দৰং-নগাঁৱৰ অঞ্চল) ভূঞা সকলক বস কৰিছিল<ref>According to ''Purani Assam Buranji'', p.27. the twelve Bara Bhuyans of Rowta-Temani (mid-Assam, on either banks of the Brahmaputra) namely Utai, Tamai, Rai, Sakai, Kausika, Uzir, Laskar, Comdar, Sanatana, Keho, Rambhat and Bhakat with four sub-Bhuyans each, were transported and settled in various places of Uttara-kula (Biswanath, Lakhimpur districts). The Lacam Kalita Bhuyan family was placed at Bahbari(Lakhimpur), while one of them was settled on the river Sonari(Dhakuakhana), and another on the hills. As per ''Satsari Buranji'', p.16, Suhungmung suppressed the Baro-Bhuyans in Rowta. The people of the region were placed under the leadership of the Baro-Bhuyans and re-settled at different places of the kingdom.</ref>। গতিকে ইয়াৰ পৰা বুজিব পাৰি যে ভৰালী নদীৰ লৈকে চুতীয়া ৰাজ্য বিয়পি আছিল। ৰজা সত্যনাৰায়ণৰ দিনত বা তাৰো পাছৰ লৈকে এই পশ্চিম সীমা কমতাপুৰৰ লৈকে পাইছিল গৈ।
* লখিমপুৰ জিলা: বৰ্তমান লখিমপুৰৰ সোৱনশিৰি অঞ্চলতো চুতীয়া ৰাজ্যৰ অধীনত আছিল। চুতীয়া ৰজা সকলে সোৱণশিৰিৰ দুয়োপাৰে ব্ৰাহ্মণক ভূমিদান কৰিছিল। এই অঞ্চল পুৰণি কালত হাবুং বুলি জনা গৈছিল। শদিয়াৰ চেপাখোৱা তামৰ ফলিত উল্লেখ থকাৰ মতে চুতীয়া ৰজা দুৰ্লভনাৰায়ণৰ আদেশত ১৪২৮ চনত হাবুঙাধিপতি বৃহৎ পাত্ৰয়েই ব্ৰাক্ষ্মণক ভূমিদান কৰিছিল<ref>Neog, Maheswar, Lights on a Ruling Dynasty of Arunachal Pradesh, p.818.</ref><ref>Guha, Amalendu, Pre-Ahom Roots and the Medieval State in Assam: A Reply, p. 73, “Habung was a Chutiya dependency; that still earlier it was an autonomous principality of Brahmins; and that the latter's origins could be traced back to a circa 10th-century copper-plate and grant issued by king Ratnapala”.</ref>। চুতীয়া ৰজা লক্ষ্মীনাৰায়ণে ১৪০২ চনত সোৱণশিৰিৰ পশ্চিম দিশত(বৰ্তমান লক্ষিমপুৰ নগৰৰ ওচৰত) আৰু ১৩৯২ চনত সত্যনাৰায়ণ ৰজাই ধৱলী(বগীনদী) নৈৰ পাৰত ব্ৰাহ্মণক ভূমি দান কৰিছিল<ref>Barua, Swarnalata, Chutia Jatir Buranji, p.583</ref>। ১৫২২ চনত ধীৰনাৰায়ণ ৰজাই ঢকুৱাখনাত ব্ৰাহ্মণক ভূমি দান কৰিছিল<ref>Barua, Swarnalata, Chutia Jatir Buranji, p.590</ref>। এই সকলো কথাৰ পৰা জনা যায় যে বৰ্তমানৰ লখিমপুৰ জিলাখন সম্পূৰ্ণ ভাবে চুতীয়া ৰাজ্যৰ অন্তৰ্গত আছিল।
* ধেমাজি জিলা: ধেমাজি জিলাৰ চিচিবৰগাঁও-বৰদলনি অঞ্চলত বহুতো পুৰণি চুতীয়া যুগৰ ধ্বংসাৱশেষ দেখিবলৈ পোৱা যায়<ref>Barua, Swarnalata, Chutia Jatir Buranji, p.439</ref>। জোনাইৰ ৰজাখনা অঞ্চলত ১৩-১৪ শতিকাৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ ইটাৰ দুৰ্গৰ অৱশেষ পোৱা গৈছিল<ref>Barua, Swarnalata, Chutia Jatir Buranji, p.441; Indian Archaeology 1986-87, p. 22</ref>। বুৰঞ্জীত উল্লেখ কৰা মতে সোৱণশিৰি পশ্চিম পিনৰ দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলত ১৬৭২ চনত দফলা জনজাতিৰ লোকে আক্ৰমণ কৰি মানুহ ধৰি নিছিল। মানুহ খিনিক মুক্ত কৰাই আনিবলৈ ৰজাই বৰবৰুৱাৰ লগতে চুতীয়া হাজৰিকা আৰু চুতীয়া কাঁড়ী বৰুৱাক পঠিয়াইছিল। এই কথাৰ পৰা ধৰিব পৰা যায় যে চুতীয়া সকলৰ বসতি লক্ষিমপুৰৰ দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলৰ লৈকে আছিল।<ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji, p.220</ref><ref>Barbarua, Hiteswar, "Ahomar Din", p.190</ref> বুৰঞ্জীৰ আন এটা খণ্ডত উল্লেখ কৰা হৈছে যে ডিক্ৰং অঞ্চলৰ মিৰি লোক সকল এটা সময়ত চুতীয়া ৰজাৰ "হাতী-ঘাহী" লোক আছিল আৰু চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতনৰ পাছত এই সকলে আহোম ৰজাক বছৰি কৰ-ভাৰ দিছিল। গতিকে ইয়াৰ পৰা ধৰিব পৰা যায় যে এই অঞ্চলো এসয়মত চুতীয়া ৰাজ্যৰ অধীনত আছিল।<ref name= "devi">{{cite book |last1=Devi|first1=Lakshmi|title=Ahom-tribal Relations: A Political Study|date=1968|pages=202–203|url=https://books.google.com/books?id=BVdXAAAAMAAJ|publisher=Assam Book Depot, [Calcutta], Gauhati|OCLC=578753}}</ref> সোৱণশিৰি আৰু চিয়াং নৈৰ মাজত বসবাস কৰা মিচিং লোক সকলক আহোম ৰজা চুহুংমুঙৰ দিনত "চুতীয়া-মিৰি" বুলি উল্লেখ কৰিছিল কাৰণ এই সকল চুতীয়া ৰাজ্যৰ প্ৰজা আছিল।<ref name= "devi"></ref>
* বিশ্বনাথ জিলা: বিশ্বনাথ জিলা যে চুতীয়া ৰাজ্যৰ অন্তৰ্গত আছিল, সেই কথা চুতীয়া যুগৰ কীৰ্তিচিহ্ন সমূহৰ পৰা পুহৰলৈ আহে। চুতীয়া যুগৰ খনিকৰ সকলে কিবা উল্লেখযোগ্য কীৰ্তিচিহ্ন নিৰ্মাণ কৰিলে এক বিশেষ ধৰণৰ চিহ্ন কিছুমান ব্যৱহাৰ কৰিছিল। বিশ্বনাথ জিলাৰ অৰুণাচল সীমান্তৰ ৰামঘাট দুৰ্গ, নক্সাপৰ্বত দুৰ্গ, বালিজানৰ দুৰ্গ আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰ পাৰৰ উমাতুমনি দ্বিপ তাৰে প্ৰমাণ। এই সকলো অঞ্চলত দেখা পোৱা হুবহু একেই খনিকৰ চিহ্ন শদিয়াৰ তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰ, বুঢ়াবুঢ়ী শাল, ইটা পুখুৰী, ইত্যাদি জেগাত দেখিবলৈ পোৱা গৈছে। উল্লেখযোগ্য যে তাম্ৰেশ্বৰীৰ যিখন শিল-ইটাৰ দেৱালত এই চিহ্ন সমূহ খোদিত আছিল, সেই খন চুতীয়া ৰজা মুক্তধৰ্মনাৰায়ণে ১৪৪২ চনত নিৰ্মাণ কৰিছিল।<ref>A Sircar, D.C, Journal of Ancient Indian History, p. 21; Barua, Swarnalata, Chutia Jatir Buranji, p.589; Journal of the Asiatic Soceity of Bengal, 1848, p.467</ref> জনা মতে নক্সাপৰ্বত (১৪০০-১৫০০ খ্ৰীষ্টাব্দ)<ref>Tada, Tage, Archaeological remains of Arunachal Pradesh up to 16th century, p.183</ref> আৰু বুঢ়ৈ দুৰ্গ<ref> Barua, Kanaklal, Early History of Kamrupa, p.271</ref> প্ৰায় একে যুগৰে সৃষ্টি হয়। শদিয়াৰ ৰুক্মিণীনগৰ, গম্চি দূৰ্গ আৰু ভীষ্মক নগৰৰ দৰে বালিজান আৰু নক্সা পৰ্বত দুৰ্গতো শিল ইটাৰ ঘৰৰ ভেটি পোৱা গৈছে। নক্সা পৰ্বত, ইটা দুৰ্গ আৰু ৰামঘাট দুৰ্গৰ শিলৰ ভেটিৰ ওপৰত ইটা ব্যৱহাৰ কৰা শৈলী ৰুক্মিণী নগৰ, তাম্ৰেশ্বৰীৰ সীমাৰ দেৱাল আৰু শদিয়াৰ বৰনগৰৰ পুখুৰীত দেখা গৈছে। এই সমূহ তথ্যৰ ভিথিত কনকলাল বৰুৱা আৰু মহেশ্বৰ নেওগ লেখীয়া বিশিষ্ট ইতিহাস বিধে চুতীয়া ৰাজ্যৰ পৰিসীমা বিশ্বনাথ জিলা লৈকে থকা কথা স্বীকাৰ কৰিছে।<ref> Barua, Kanaklal, Early History of Kamrupa, p.271-272, "The probability is that these ruins are the traces of a Hindu or Hinduised dynasty of local rulers who ruled over a kingdom to the north of Brahmaputra and extending from the Burai river on the west to Sadiya on the east. The dynasty is evidently the line of Chutia kings who assumed the surname Pala."</ref><ref>Neog, Maheswar, "Lights on a Ruling Dynasty of Arunachal Pradesh", p. 218, "If architectural continuity is admitted between the fortifications in the Sadiya region and the Burai river ruin site, it would be possible to believe that the kingdom of these rulers(Chutia) extended as far as the outer limit of Darrang district, in the western most extent of which Ahom conquerors settled the vanquished Chutias in the early part of the sixteenth century."</ref> ইয়াৰ ওপৰিও জনা যায় যে চুতীয়া ৰাজ্য দখল কৰা পাছতেই (অৰ্থাৎ ১৫২৫ চনতে) আহোম ৰজাই উত্তৰ পাৰৰ শদিয়া, ভাটি অঞ্চল (বিশ্বনাথ), হাবুং(লখিমপুৰ) আৰু বানলুং(ধেমাজি) অঞ্চল শাসন কৰিবলৈ নতুনকৈ পদবী সৃষ্টি কৰিছিল<ref>Barua, Gopal Chandra, Ahom Buranji, p.59-61; Gait, Edward, A history of Assam, p. 86</ref>। গতিকে এই সমূহ অঞ্চল চুতীয়া ৰাজ্যৰ অধীনত আছিল বুলি গ'ম পোৱা যায়।
===দক্ষিণ কূলৰ অঞ্চল===
চুতীয়া ৰাজ্যৰ ব্ৰহ্মপুত্ৰ নৈৰ দক্ষিণ পাৰৰ সীমা দিহিং নৈ আছিল। এই কথা বুৰঞ্জী সমূহত স্পষ্টকৈ উল্লেখ পোৱা যায়।<ref>Assam Buranji(SM), p.9</ref><ref>Bhuyan, S.K., Satsari Buranji, p.56</ref> সেই সময়ত মাজুলী দ্বীপ সৃষ্টি হোৱা নাছিল আৰু দিহিং নৈ ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ কাষে কাষে বৈ গৈ বৰ্তমান মাজুলীৰ পশ্চিমত লগ হৈছিল। বুৰঞ্জী সমূহৰ পৰা জনা যায় যে আহোম ৰাজ্যৰ ৰাজধানী চাৰাগুৱা আৰু বকতা<ref>Ahmed, Nasir, Assam-Bengal Trade in the Medieval Period: A Numismatic Perspective, p.170, "they made Bakata(on the banks of Dihing) their capital in the reign of their king Suhungmung Svarga Narayan."; Guha, Amalendu, The Ahom Political System: An Enquiry into the State Formation Process in Medieval Assam (1228-1714), p.19.</ref> দিহিং নৈৰ পাৰত অৱস্থিত আছিল। গতিকে এই সকলো কথাৰ পৰা ধৰিব পাৰি যে বৰ্তমানৰ শিৱসাগৰ অঞ্চলৰো এটা অংশ চুতীয়া ৰাজ্যৰ অধীনত আছিল। ১৫২২ চনত দিহিং মুখৰ যুদ্ধত নীতিপালৰ সৈন্য বাহিনীক পৰাস্ত কৰি আহোম সেণা চুতীয়া ৰাজ্যত প্ৰবেশ কৰিছিল। চুহুংমুঙৰ সৈন্যয়ে চুতীয়া নৌ সেনাক খেদি ব্ৰক্ষ্মপুত্ৰয়ে দি উজাই আহি ডিব্ৰুমুখত গড় নিৰ্মাণ কৰিছিল। ডিব্ৰু মুখ, চেচামুখ, লাৰুপাৰা আৰু সোণাৰীত (তিনিচুকীয়া) পুণৰ ৰণ হৈছিল। গতিকে এই সকলো অঞ্চলতে চুতীয়া সকলৰ বসতি আছিল বুলি ক’ব পৰা যায়। দক্ষিণ সীমান্তত এলেকা তিপাম-নামৰূপ-বৰহাট অঞ্চল আছিল।
[[File:Stone inscription of Chutia king Muktadharmanarayana.jpg|thumb|চুতীয়া ৰজা মুক্তধৰ্মনাৰায়ণৰ ১৪৪২ চনৰ শিলৰ লিপি]]
* মাজুলী জিলা: বৰ্তমানৰ মাজুলী জিলাখন পূৰ্বতে দিহিং অঞ্চল আছিল। এই মাজুলী জিলাৰ পুব পিনৰ দিহিং নৈৰ মাছক লয় হোৱা বিবাদৰ পৰাই চুতীয়া-আহোমৰ যুদ্ধৰ পাতনি মেলে। ধীৰনাৰায়ণ ৰজাই মাজুলীৰ দিহিং মুখ, চেৰুৱাকতা আৰু চিৰা-আটি অঞ্চলত আহোমৰ লগত যুদ্ধ কৰে। শেষত ১৫২৩ চনত আহোম ৰজা চুহুংমুঙে এই অঞ্চল চুতীয়াৰ পৰা দখল কৰে।
* ডিব্ৰুগড় জিলা: বৰ্তমানৰ ডিব্ৰুগড় জিলাৰ প্ৰায় ভাগ ভূমি সেই সময়ত দিহিং নৈৰ উত্তৰত আছিল। বুৰঞ্জী সমূহৰ পৰা জনা যায় হে দিহিঙৰ আহোম ৰাজ্যৰ সীমাৰ ওচৰতো চুতীয়া লোকৰ বসতি আছিল। আহোমৰ চোম-চিৰিং, খাতোৱাল চেতিয়া, চাংচাই, ইত্যাদি বংশৰ ওপৰি পুৰুষ সকলক চুকাফাই ওচৰৰ চুতীয়া গাঁও মাৰি অনা লোক। আহোম ৰজা চুতুফাকো চাফ্ৰাই নৈৰ ওচৰত চুতীয়া লোক এইখিনিয়ে বধ কৰিছিল। ১৫২৩ চনত চুতীয়া ৰাজ্যৰ ডিব্ৰু অঞ্চলত প্ৰৱেশ কৰি আহোম সেনাই গড় সাজিছিল। চুতীয়া ৰাজ্য দখৰ কৰাৰ পাছত ১৫২৬ চনত দিহিঙীয়া গোহাঁই পদবী সৃষ্টি কৰা হয়। চুতীয়া বিদ্ৰোহৰ ফলত ডিব্ৰুগড়ত নতুন এখন প্ৰদেশ(''মৌঙ-তিফাও'') গঠন কৰি ১৫২৭ত চাওলুং চুলিঙক শাসনকৰ্তা হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়। Thermo luminescence (TL) পদ্ধতিৰে ডিব্ৰুগড়ৰ মৌৰামৰা দৌলৰ ওপৰত কৰা datingৰ অনুসৰি ইটাৰ দৌলটো ১৩-১৪ শতিকাৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ দিনত নিৰ্মিত<ref>Saikia, R.R,"Chronological and Archaeometric Evaluation of Bricks from Archaeological Sites of Upper Assam, Northeast India: Estimation of the Firing Temperature and Civilization History", p.17</ref>। গতিকে এই সকলো তথ্যৰ ভিত্তিত গম পোৱা যায় যে প্ৰায় গোটেই খন ডিব্ৰুগড় জিলাই চুতীয়া ৰাজ্যৰ অধীনত আছিল।
* তিনিচুকীয়া জিল: তিনিচুকীয়া জিলাৰ অধিকাংশ ভূমি চুতীয়া ৰাজ্যৰ অন্তৰ্গত আছিল যদিও পূব দিশৰ এটা অংশ মৰাণ মুখিয়াল আৰু আহোম ৰাজ্যৰ অধীনত আছিল। চুতীয়া ৰাজ্য দিহিং নৈৰ পশ্চিম পাৰে বিস্তৃত আছিল বুলি জনা যায়। সেই সময়ত দিহিং নৈ বৰ্তমানৰ সুতিতকৈ কেই কিলোমিটাৰমান পশ্চিমলৈ বৈ গৈছিল। পেঙেৰী, ডিগবৈ, জয়পুৰ, তিপাম, ইত্যাদি অঞ্চল দিহিঙৰ পূবত আছিল। এই অঞ্চল সমূহ বৃটিছৰ দিনৰ লৈকে হাবি অৰণ্যৰে ভৰি আছিল য'ত মৰাণ লোক সকলে হাবি কাটি ঝুম খেতি কৰিছিল আৰু সময়ে সময়ে আহোম ৰজা সকলক অৰণ্যৰ সামগ্ৰী যোগান ধৰিছিল। তিনিচুকীয়াৰ শদিয়া সেই সময়ত "সধয়াপুৰ" বুলি জনাজাত আছিল আৰু সধয়া বা চুতীয়া ৰাজ্যৰ ৰাজধানী আছিল। আহোম বুৰঞ্জীৰ মতে শদিয়াৰ দক্ষিণৰ অঞ্চলতো চুতীয়া সেনাপতি বুঢ়া বৰুৱা (আহোম ভাষাত "থাওমান") বোলা এজনে শাসন কৰিছিল যিজনে আহোমৰ বিৰুদ্ধে ১৫২৩ চনৰ ডিব্ৰুগড় ৰণত ভাগ লৈছিল। ১৫২৪ত চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতন হয় আৰু তিনিচুকীয়া জিলাৰ সমগ্ৰ ভূমি আহোম ৰাজ্যৰ অধীনলৈ আহে। আহোমৰ শদিয়া খোৱা গোহাঁয়ে (আহোম ভাষাত "থাওমুঙ বʼঙেন") শদিয়া অঞ্চল শাসন কৰিবলৈ লয়। শদিয়াৰ দক্ষিণৰ বৰডোমছা অঞ্চলত আহোমৰ হাটখোৱা গোহাঁই (আহোম ভাষাত "থাওমুঙ বʼক্লাং") বিষয়াই লোণৰ হাটৰ অধিকাৰী হয়।
===অৰুণাচলৰ ভয়াম আৰু পাহাৰীয়া অঞ্চল===
টাই ভাষাৰ "আহোম বুৰঞ্জী" গ্ৰন্থ খনত উল্লেখ থকাৰ মতে পূৰ্বৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ সীমান্তৰ অঞ্চলৰ খামজাং প্ৰদেশৰ নঙাখাম নামৰ নৰা মুখিয়াল এজনে ১৭৭৫ চনত চুতীয়া সকলক লগত লয় হাটখোৱা গোহাঁইৰ বিৰুদ্ধে বিদ্ৰোহ কৰিছিল আৰু পৰাস্ত হৈ দিহিং/নামজিন নৈ পাৰ হৈ পূৰবৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ পাহাৰীয়া অঞ্চলত আশ্ৰয় লৈছিল<ref>Barua, Gopal Chandra, Ahom Buranji, p.331</ref>। বুৰঞ্জীৰ পৰা জনা যায় যে খামজাং প্ৰদেশ পাটকাই পৰ্বতৰ নং-খেও-য়ং(Lake of no return) অঞ্চলত অৱস্থিত আছিল। গতিকে ধৰিব পাৰি যে চুতীয়া ৰাজ্য এসময়ত সেই অঞ্চলৰ লৈকে বিয়পি আছিল।
===নামনি অসমৰ অঞ্চল===
ৰত্ননাৰায়ণ ৰজাই ৰাজ্য বিস্তাৰৰ তথ্য ৰজা দুৰ্লভনাৰায়ণৰ শদিয়া-চেপাখোৱা তামৰ ফলিত(১৫২৮ চনৰ) পোৱা যায়। এই ফলিত উল্লেখ কৰা মতে ৰজা দুৰ্লভনাৰায়ণৰ পিতৃ আছিল ৰজা ধৰ্মনাৰায়ণ আৰু ধৰ্মনাৰায়ণৰ পিতৃ ৰত্ননাৰায়ণে এসময়ত কমতাপুৰৰ লৈকে নিজৰ ৰাজ্য বিস্তাৰ কৰিছিল। ভূমিদানৰ ফলিখনত উল্লেখ আছে<ref>Barua, Swarnalata, Chutia Jatir Buranji, p.587</ref>,
{{Quote|text="একোহভূ্ৎ কমতাপুৰে নৰপতি ভূপাল-ৱাৰাৰ্চ্চিতঃ <br />
কন্দৰ্প-প্ৰতিপক্ষ-লক্ষ-ৱিজয়ী শ্ৰী ৰত্ননাৰায়ণঃ।।"}}
অৰ্থাৎ এজন হৈছিল (একোহভূৎ) কমতাপুৰৰ ৰজা (কমতাপুৰে নৰপতি), যি জন আছিল "ভূপাল সমূহৰদ্বাৰা অৰ্চিত"(ভূপাল-ৱাৰাৰ্চ্চিত) আৰু "কামদেৱৰ(আন এটা নাম কন্দৰ্প) শত্ৰুৰ বিৰুদ্ধে বিজয়ী" (কন্দৰ্প-প্ৰতিপক্ষ-লক্ষ-ৱিজয়ী) শ্ৰী ৰত্ননাৰায়ণ।<ref>ৰত্ননাৰায়ণৰ আন এটা নাম সত্যনাৰায়ণো আছিল। এই কথা ঘিলামৰা অঞ্চলৰ বৰমূৰ্তিয়া বিলৰ তাম্ৰপত্ৰৰ পৰা জানিবলৈ পোৱা যায়। ফলিখনৰ মতে ১৩৯২ খ্ৰীষ্টাব্দত সুৰ-ৰিপু(অসুৰ) বংশৰ সধয়াপুৰৰ ৰজা নন্দিশ্বৰৰ পুত্ৰ সত্যনায়াণে ব্ৰাহ্মণক ২০০ পুৰা(৮০০ বিঘা) মাটি দান কৰিছিল। তেওঁৰ পুত্ৰ(আত্মজ) ধৰ্মনাৰায়ণ ৰজাই ফলিখনৰ নবীকৰণ কৰিছিল। গতিকে ইয়াৰ পৰা বুজিব পাৰি যে ধৰ্মনাৰায়ণ ৰজাৰ পিতৃ ৰত্ননাৰায়ণৰ আন এটা নাম সত্যনাৰায়ণ আছিল। উল্লেখযোগ্য যে ১৫০ বছৰ আগতে গৌৰীনায়াৰণ/ৰত্নধ্বজপালেও নিজৰ পুত্ৰ শিৱনাৰায়ণৰ লগত কমতেশ্বৰ ৰজা সন্ধয়াৰ ৰাজকুমাৰীক বিয়া কৰাই কমতা ৰাজ্যৰ লগত বন্ধুত্ব স্থাপন কৰিছিল। সম্ভৱতঃ এই কমতা ৰাজবংশ নাইকীয়া বা দুৰ্বল হৈ যোৱা ফলতে চুতীয়া ৰজা সত্যনাৰায়ণে কমতা ৰাজ্য নিজৰ অধীনলৈ আনিছিল।</ref>
[[File:Another section of the palace.jpg|thumb|চুতীয়া দুৰ্গ ভীষ্মক নগৰৰ ইটাৰ গড়ৰ এক অংশ]]
==যোগিনী তন্ত্ৰত উল্লেখ==
১৬ শতিকাৰ আগভাগত লিখা যোগিনী তন্ত্ৰত কামৰূপৰ বিভিন্ন অঞ্চল আৰু ৰাজকীয় শক্তিসমূহৰ বৰ্ণনা কৰা হৈছে। ইয়াত “সৌমাৰ”, “কূবাচ”, “যৱন” আৰু “প্লৱ” নাম উল্লেখ আছে—
{{quote|পূৰ্বভাগে চ সৌমাৰঃ কূবাচ পশ্চিমেতথা ।<br>দক্ষিণে যৱনসদ্ উত্তৰে প্লৱ এব চ ॥<br><br>এবমেব মহাদেৱি তে সৰ্বে কামৰূপকাঃ ।<br>
এবং তে কথিতং দেবি সৌমাৰচৰিতং হি তৎ ॥}}
অৰ্থাৎ পূৰ্বে সৌমাৰ, পশ্চিমে কূবাচ, দক্ষিণে যৱন আৰু উত্তৰে প্লৱ — এইসকল কামৰূপ অঞ্চলৰ অন্তৰ্গত বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। গ্ৰন্থখনৰ পাচৰ অংশ সমূহত "কুবাচ"ক [[কোচ ৰাজ্য|কোচ]], "সৌমাৰ"ক [[আহোম ৰাজ্য|আহোম]] আৰু "যৱন"ক [[বংগ চুলতানী|মুছলমান]]/[[মোগল সাম্ৰাজ্য|মোগল]] বুলি চিনাক্ত কৰা হৈছে। এই অনুসৰি ইতিহাসবিদ সকলে “প্লৱ/প্লব” শব্দটোৱে সেই সময়ৰ উত্তৰ ভাগত ৰাজত্ব কৰি থকা পাল বংশীয় চুতীয়া ৰাজ্যক বুজাবলৈ ব্যৱহাৰ কৰিছে বুলি মত প্ৰকাশ কৰিছে।
==ইতিহাস==
===ৰাজ্য প্ৰতিষ্ঠা===
চুতীয়া ৰাজ্যৰ প্ৰতিষ্ঠা আৰু পতনৰ কথা কেইবাখনো বুৰঞ্জীত পোৱা যায় যেনে দেওধাই অসম বুৰঞ্জী, অসম বুৰঞ্জী (SM), ইত্যাদি। সকলো বুৰঞ্জীৰ তথ্য সসূহ প্ৰায় একেই। বৃটিছ বিষয়া ''ET Dalton'' আৰু ''W.B.Brown''ৰ অনুসৰি একেবোৰ আখ্যান কিম্বদন্তি ৰূপত [[মিচিং জনগোষ্ঠী|মিচিং]] আৰু [[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]] লোকৰ মাজতো প্ৰচলিত আছিল।<ref>{{cite book
|last=Brown
|first=W.B.
|title=An Outline Grammar Of The Deori Chutiya Language
|publisher= Assam Secretariat Printing Office
|location=Shillong
|year=1895
|pages=75, 84
|quote="..as it agrees in all particulars with the traditions,I have elsewhere met with, it may merely be a compilation from them..These traditions are preserved among the Miris, the Deoris, who were the Chutiya priests (and amongst whom alone remnants of the ancient language and customs of the race are still preserved), and by some few of the Chutiyas who now call themselves Hindu Chutiyas... I have heard from them(Deoris) the story of how the Chutiya princess Sadhuni was won by the young archer (Niti Pal)... Probably enquiry would show that the other incidents of the chronicle are preserved as traditions among the Deoris in a similar modified form.
}}</ref> দেউধাই বুৰঞ্জীত উল্লেখ কৰা মতে আনুমানিক ১১৮৭ চনত চুতীয়া সকলে বিভিন্ন সৰু সৰু ৰাজ্য(বা বৃহৎ গাঁও) গঠন কৰি বাস কৰি আছিল।<ref>Bhuyan, S.K., Deodhai Buranji, p.193</ref> তাৰ ভিতৰতে স্বৰ্ণগিৰি নামৰ ৰাজ্য খনত বীৰপাল নামৰ এজন লোক ৰজা হৈ আছিল। বীৰপালৰ ৰাজ্যত ৬০ টা যৌথ পৰিয়ালৰ লোকে বাস কৰিছিল, অৰ্থাৎ প্ৰায় ৬০০০ লোক।<ref>Dutta, Sristidhar, "The Mataks and their kingdom", p.45. "Morans, Borahis, Kacharis and Chutias were the main tribes in the Matak community. As all of them were Bodos in origin, they had a common living pattern too. They lived in joint families. The number of members in a joint family sometimes exceeded one hundred."</ref> ইয়াৰ পিছত চুবুৰীয়া চুতীয়া লোকসলক পৰাস্ত কৰি তেওঁ 'গয়াপাল' নাম লৈছিল। শদিয়াক তেওঁ চুতীয়া ৰাজ্যৰ ৰাজধানী পাতিছিল। তেওঁক খুন্ত ৰজা বুলিও জনা গৈছিল।<ref>Bhuyan, S.K., Deodhai Buranji, p.202</ref>
ত্ৰয়োবিংশ শতিকাৰ আগভাগত [[আহোম]]সকলে অসমত তেওঁলোকৰ ৰাজ্য স্থাপন কৰিবৰ সময়ত উজনি অসমত চুতীয়াসকলেই আটাইতকৈ শক্তিশালী আছিল। চুতীয়া সকলৰ মাজত বুৰঞ্জী লিখাৰ প্ৰথা নথকাৰ বাবে তেওঁলোকৰ আটাইবোৰ ৰজাৰ নাম জনা নাযায়। দেওধাই অসম বুৰঞ্জীৰ মতে বাৰ শতিকাৰ মাজভাগৰ পৰা ষোল্ল শতিকাৰ আগভাগলৈকে মুঠ দহজন চুতীয়া ৰজাই ৰাজত্ব কৰিছিল। নোই ইলিয়াছ চাহাবৰ "হিষ্ট্ৰী অৱ দা শ্বান্ছ" গ্ৰন্থৰ মতে আহোম ৰাজ্যৰ প্ৰতিষ্ঠাপক [[চুকাফা]]ৰ সমসাময়িক চুতীয়া ৰজা কোছীৰ আগতে তেওঁৰ বংশৰ চৌত্ৰিশজন ৰজাই ৰাজত্ব কৰিছিল। তালৈ চাই কোনো কোনো পণ্ডিতে চুতীয়াসকলে খ্ৰীষ্টীয় সপ্তম শতিকামানতে ৰাজ্য স্থাপন কৰিছিল বুলি অনুমান কৰে।<ref name="বুৰঞ্জী">{{cite book | title=মাধ্যমিক অসম বুৰঞ্জী | author=ড: স্বৰ্ণলতা বৰা | pages=১৮৪-১৯০ | isbn=81-85905-11-8}}</ref>
===ৰাজ্য বিস্তাৰ===
বীৰপালৰ পুত্ৰ আছিল ৰত্নধ্বজপাল বা গৌৰীনাৰায়ণ। তেওঁ নিজৰ বাহু বলেৰে উজনি অসমৰ সকলো চুতীয়া ৰাজ্য (যেনে ৰঙ্গালগিৰি, স্বেতাগিৰি, চন্দ্ৰগিৰি, ধৱলগিৰি, নীলগিৰি, ইত্যাদি) একত্ৰিত কৰি বৃহৎ চুতীয়া ৰাজ্য গঠন কৰিছিল<ref>Bhuyan, S.K., Deodhai Buranji, p.194</ref>। সেই সময়ত প্ৰায়বোৰ ৰাজ্যৰ ৰাজধানী পাহাৰীয়া বা পাহাৰৰ দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলত পতা হৈছিল। উদাহৰণস্বৰূপে আহোমৰ চৰাইদেউ পৰ্বত, কছাৰীৰ ডিমাপুৰ/মাইবাং, কোচৰ চিকণা পৰ্বত, ইত্যাদি। পাছলৈ চুতীয়া ৰাজ্যৰ নগৰ যেনে চন্দনগিৰি(আজিৰ দিনৰ ৰুক্মিণীনগৰ), ভীষ্মকনগৰ, ইটানগৰ, ইত্যাদি সকলো পাহাৰৰ দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলতে নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। ইয়াৰ ওপৰিও জনা যায় যে আগৰ দিনত উত্তৰ পূৰ্বাঞ্চলৰ বহুতো জনগোষ্ঠীৰ লোকে পাহাৰৰ দাতিকাষৰীয়া বা ওখ অঞ্চলত স্থায়ী ভাৱে থাকি ভৈয়ামত খেতি কৰিছিল।<ref>উত্তৰ পূৰ্বাঞ্চলৰ বহুতো জনগোষ্ঠীৰ লোকে খেতিৰ অনুসৰি ভৈয়াম আৰু পাহাৰ দুয়ো অঞ্চলতে জীৱন নিৰ্বাহ কৰিছিল। প্ৰায়বোৰ লোকে তেতিয়াৰ দিনত আহু আৰু বাও ধানৰ খেতি কৰিছিল। শালি কৰিলেও বেছি পৰিমাণে কৰা নাছিল। বছৰৰ আৰম্ভণিতে আহু ধানৰ খেতি কৰি চপাই মেলি, বাও বা শালি খেতি কৰি বাৰিষাৰ বানৰ পৰা ৰোধ পাবলৈ বা বাৰিষাৰ বেমাৰ আজাৰ নহ'বলৈ পাহাৰৰ দাতিৰ স্থায়ী অঞ্চল বোৰলৈ ঘূৰি গৈছিল। বৰাহী সকলে সেইবাবেই হয়টো চুকাফাক চৰাইদেউ পৰ্বতত থাকিবলৈ উপদেশ দিছিল। কালিকা পুৰাণৰ মতে দিক্কৰবাসিনী পীঠও বছৰৰ কেইবামাহ ধৰি পানীৰ তলত ডুব গৈছিল। কিছু লোকে হয়টো সেই সময়ত ভৈয়ামত স্থায়ী ৰুপে থাকি খেতি কৰিছিল আৰু সময়ত পাছলৈ বাকী লোকেও ভৈয়ামত স্থায়ী গাঁৱ পাতি থাকিবলৈ লৈছিল। বৰাহী চুতীয়া সকলৰ দুই শ্ৰেণী: চাং আৰু বাম বৰাহী হয়টো ইয়াৰে চিন। চুতীয়া ৰজা সকলে ব্ৰাহ্মণক ভূমিদানো সম্ভৱতঃ এই কাৰণতে কৰিছিল যাতে চুতীয়া লোক সকলে ভৈয়ামত হিন্দু ধৰ্মত দিক্ষিত হৈ স্থায়ীভাৱে থাকিবলৈ লয়। পাছলৈ চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতনৰ ফলত পাহাৰীয়া অঞ্চলত বসতি নোহোৱাৰ বাবে বা সুৰক্ষাৰ ব্যৱস্থা/দূৰ্গ নোহোৱাৰ বাবে সেইবোৰ অঞ্চল পাহাৰীয়া জনজাতি সকলৰ হাতলৈ যায়। সেই কাৰণতে আহোম ৰাজ্যৰ দিনত পাহাৰীয়া জনজাতি বোৰে সঘনে ভৈয়ামৰ গাঁৱ লুণ্ঠন কৰিবলৈ ধৰে আৰু ইয়াৰ প্ৰতিৰোধৰ বাবে আহোম সকলে পছা প্ৰথা আৰম্ভ কৰে।</ref> গতিকে এই সকলো কথাৰ পৰা জনা যায় যে পাহাৰীয়া দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলত থাকি ভৈয়ামত খেতি কৰা চুতীয়া সকলে মধ্যযুগৰ চুতীয়া ৰাজ্য প্ৰতিষ্ঠাৰ পাছৰে পৰা ক্ৰমান্বয়ে সুসংগঠিত ভাৱে ভৈয়ামতো স্থায়ী ভাৱে থাকিবলৈ লয়।
দেউধাই বুৰঞ্জীত উল্লেখ কৰা "চুতীয়াৰ কথা"ৰ দ্বিতীয় আখ্যানৰ<ref>Bhuyan, S.K., Deodhai Buranji, p.201-202</ref> মতে বীৰপালে কিৰাতনী দেৱীৰ আশীৰ্বাদত দুটা সোণৰ মেকুৰী আৰু দণ্ড-খাট লাভ কৰি চোট-হিন্দুৱান খুন্তৱান(চুতীয়া ৰাজ্যৰ) ৰজা হৈছিল আৰু শদিয়াত আছিল ("পৰদিনা চৰুৰ ঢাকন গুচাই চালে, সোণৰ বিড়ালী দুটী পালে, দণ্ড-খাট পালে। সেইদিন ধৰি সকলৰে সোধ-পোছ দিন দিন ধৰি পালে। ছোট হিন্দুৱানৰ খুন্তৱানৰ ৰজা হ'ল। শদিয়াত সিটো ৰজা অবাক ৰূপে থাকে।")। ইয়াৰ পৰা বুজিব পাৰি যে বীৰপালৰ বসতি(স্বৰ্ণগিৰি চুতীয়া ৰাজ্য) শদিয়া অঞ্চলতে আছিল। দেউধাই বুৰঞ্জীত উল্লেখ কৰা চন্দ্ৰগিৰি নামৰ চুতীয়া ৰাজ্য খনো বৰ্তমান শদিয়াতে অৱস্থিত আছিল। এইখন পাছলৈ স্বৰ্ণগিৰিৰ চুতীয়া ৰজা ৰত্নধ্বজপালে নিজৰ অধীনলৈ আনি বৃহৎ চুতীয়া ৰাজ্য গঠন কৰিছিল। চন্দ্ৰগিৰি অঞ্চলতে নীতিপালে আহোম ৰজাৰ লগত যুদ্ধ কৰিছিল, যাৰ বাবে তেওঁক "চন্দ্ৰ নাৰায়ণ" বুলিও কোৱা হৈছিল<ref>Bhuyan, S.K., Deodhai Buranji, p.200</ref>। গোপাল চন্দ্ৰ বৰুৱাৰ টাই ভাষাৰ বুৰঞ্জীত এই অঞ্চলটোক "দৈ-চন্দন"(টাই ভাষাত দৈ=পাহাৰ) কোৱা হৈছে। ৰানী সাধনীয়ে এই অঞ্চলতে প্ৰাণ ত্যোগ কৰিছিল। ৰত্নধ্বজপালে বস কৰা ৰাজ্য স্বেতাগিৰি সম্ভৱত বৰ্তমান লখিমপুৰ জিলাত আছিল কাৰণ এই ৰাজ্য দখল কৰা পাছতে তেওঁ বৰ্তমান মাজুলীত নিজৰ ৰাজধানী হিচাপে "ৰতনপুৰ" নামৰ এখন নগৰ গঠন কৰিছিল<ref>Bhuyan, S.K., Deodhai Buranji, p.193</ref> । "ঢোল বাই ক'ত? ৰতনপুৰত। খোল বাই ক'ত? ৰতনপুৰত", এই বিখ্যাত পুৰণি গীতটো চুতীয়া ৰাজধানী ৰতনপুৰক লৈয়ে সৃষ্টি কৰা হৈছিল। এই ৰতনপুৰতে পাছলৈ নৱ-বৈষ্ণৱ ধৰ্মৰ সত্ৰ এখনো স্থাপন কৰা হৈছিল। পৰবৰ্তী কালত ৰত্নধ্বজপালে নিজৰ ৰাজধানী শদিয়াত স্থায়ী ৰূপে গঠন কৰিছিল<ref>Bhuyan, S.K., Deodhai Buranji, p.193</ref>।
আহোম সকলৰ বুৰঞ্জীত উল্লেখ থকাৰ মতে চুকাফা ৰাজকুমাৰ মাও-লুং দেশত থাকোতে অসমত পাছখন ৰাজ্য আছিল: চুতীয়া, কমতেশ্বৰ, কছাৰী, বৰাহী আৰু মৰাণ। চুকাফাই চৰাইদেউত ৰাজধানী পতাৰ আগতে বাটত বহুতো চুতীয়াক লগ পাইছিল<ref>Bhuyan, S.K., Satsari Buranji, p.4</ref>। যিহেতু চুকাফাই চৰাইদেউত নগৰ গঢ়া আগতে নামৰুপ, তিপাম, অভয়পুৰ, হাবুং, শিমলুগুৰি আৰু চনটক বাস কৰি আহিছিল। গতিকে এইবোৰ অঞ্চলৰে কিছুমান জেগাত চুতীয়া সকলৰ বসতি আছিল বুলি ধৰিব পৰা যায়। বহুতো চুতীয়া পৰিয়াল (যেনে চোম-চিৰিং, চাংচাই, খাতুৱাল চেতিয়া, ইত্যাদি) চুকাফাৰ দিনতে আহোম জাতিত অন্তৰ্ভুক্ত হৈ বিলীন হৈ গৈছিল<ref>Goswami, Hemchandra, Purani Asam Buranji, p. 23, 25</ref>। এই সকলো তথ্যৰ পৰা ধৰিব পাৰি যে ১২-১৩ শতিকাত চুতীয়া ৰাজ্য সেই সময়ত লখিমপুৰ, ডিব্ৰুগড় অঞ্চলৰ পৰা শদিয়া আৰু অৰুণাচলৰ সীমান্ত অঞ্চলৰ লৈকে বিয়পি আছিল।
===চুতীয়া ৰজাৰ কমতাপুৰ বিজয়===
১৩-১৪ শতিকাত গৌড়ৰ মুচলমান ৰজাসকলে কেইবা বাৰো কমতা ৰাজ্য আক্ৰমণ কৰিছিল, যাৰ ফলত ৰাজ্যখন দুৰ্বল হৈ পৰিছিল। ১৪ শতিকাৰ অন্তিমটো দশকত ঘিয়াছুদ্দিন আজম শ্বাহে কামৰূপ-কমতা অঞ্চল আক্ৰমণ কৰে। তেওঁৰ ৰাজত্বকালৰ কামৰুপ অঞ্চললৈ পূৰ্বমুখী সামৰিক অভিযানৰ প্ৰমাণ পোৱা বʼকুৰ এখন শিলালিপিত পোৱা যায়<ref>Owahedur Zaman, "Study on the Persian Inscriptions discovered in Assam,p.5, "This stone slab inscription is from the time of Ghiyasuddin Azam Shah (ruled from 1389 A.D. to 1410 A.D). It was discovered in Boko of Kamrup district which was issued by Sultan Ghiyasuddin Azam Shah in 1389 A.D. It seems that he extended his sovereignty through Guwahati upto Boko area."</ref>। এই আক্ফৰমণৰ ফলত পশ্চিম অসমত ৰাজনৈতিক অস্থিৰতা সৃষ্টি হৈছিল।
সেইসময়তে পূব দিশত চুতীয়া ৰাজ্যখন শক্তিশালী হৈ উঠিছিল। ফল স্বৰূপত চুতীয়া ৰাজশক্তিয়ে পশ্চিম পিনে পাতনি মেলে। চুতীয়া ৰজা দুৰ্লভনাৰায়ণৰ ১৪২৮ চনৰ সত্যনাৰায়ণৰ (আন এটা নাম ৰত্ননাৰায়ণ) তাম্ৰলিপিত উল্লেখ আছে যে তেওঁৰ ককাক সত্যনাৰায়ণে (আন এটা নাম ৰত্ননাৰায়ণ<ref>ৰত্ননাৰায়ণৰ আন এটা নাম সত্যনাৰায়ণো আছিল। এই কথা ঘিলামৰা অঞ্চলৰ বৰমূৰ্তিয়া বিলৰ তাম্ৰপত্ৰৰ পৰা জানিবলৈ পোৱা যায়। ফলিখনৰ মতে ১৩৯২ খ্ৰীষ্টাব্দত সুৰ-ৰিপু(অসুৰ) বংশৰ সধয়াপুৰৰ ৰজা নন্দিশ্বৰৰ পুত্ৰ সত্যনায়াণে ব্ৰাহ্মণক ২০০ পুৰা(৮০০ বিঘা) মাটি দান কৰিছিল। তেওঁৰ পুত্ৰ(আত্মজ) ধৰ্মনাৰায়ণ ৰজাই ফলিখনৰ নবীকৰণ কৰিছিল। গতিকে ইয়াৰ পৰা বুজিব পাৰি যে ধৰ্মনাৰায়ণ ৰজাৰ পিতৃ ৰত্ননাৰায়ণৰ আন এটা নাম সত্যনাৰায়ণ আছিল।</ref>) সেই একে সময়ছোৱাতে (১৩৯০-১৪০০) “কমৰুপৰ শত্রু”ক পৰাস্ত কৰি কমতাপুৰত নিজৰ শাসন প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। ভূমিদানৰ ফলিখনত উল্লেখ আছে,
{{blockquote|"একোহভূ্ৎ কমতাপুৰে নৰপতি ভূপাল-ৱাৰাৰ্চ্চিতঃ</br>
কন্দৰ্প-প্ৰতিপক্ষ-লক্ষ-ৱিজয়ী শ্ৰী ৰত্ননাৰায়ণঃ।।"</br>}}
অৰ্থাৎ এজন হৈছিল (একোহভূৎ) কমতাপুৰৰ ৰজা (কমতাপুৰে নৰপতি), যি জন আছিল "ভূপাল সমূহৰদ্বাৰা অৰ্চিত"(ভূপাল-ৱাৰাৰ্চ্চিত) আৰু "কামদেৱৰ(আন এটা নাম কন্দৰ্প) শত্ৰুৰ বিৰুদ্ধে বিজয়ী" (কন্দৰ্প-প্ৰতিপক্ষ-লক্ষ-ৱিজয়ী) শ্ৰী ৰত্ননাৰায়ণ। যদিও এই “শত্রু”ৰ স্পষ্ট পৰিচয় উল্লেখ কৰা হোৱা নাই, তথাপিও ইতিহাসবিদসকলে সাধাৰণতে ধাৰণা কৰে যে ই গৌড়ৰ মুচলমান সেনাবাহিনী অথবা কমৰুপৰ সিংহাসনৰ বাবে প্ৰতিদ্বন্দ্বিতা কৰা কোনো স্থানীয় ৰাজনৈতিক শক্তি হ’ব পাৰে, যাক চুতীয়া ৰজাই পৰাস্ত কৰিছিল। একেখন ফলিৰ তৃতীয় আৰু চতুৰ্থ শাৰীত ৰত্ননাৰায়ণৰ পুত্ৰ ধৰ্মনাৰায়ণ আৰু তেখেতৰ পুত্ৰ দুৰ্লভ নাৰায়ণৰ বিষয়ে উল্লেখ কৰা হৈছে। পাছৰ অংশত উল্লেখ কৰা মতে ১৪২৮ খৃষ্টাব্দত (১৩৫০ শক) ৰজা দুৰ্লভনাৰায়ণৰ আদেশত হাবুঙাধিপতি শ্ৰী বৃহৎ পাত্ৰয়ে ব্ৰাক্ষণক ৪০০ পুৰা(১৬০০ বিঘা) মাটি দান কৰিছিল।
এইদৰে গৌড়ৰ সামৰিক চাপ আৰু কমৰুপ-কমতা অঞ্চলত সৃষ্টি হোৱা অস্থিৰতাৰ সুযোগ লৈ চুতীয়া শক্তিয়ে পশ্চিমলৈ বিস্তাৰ কৰি কমতাপুৰত নিজৰ আধিপত্য প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল বুলি বুজা যায়।<ref>"The eastern region, whether it is called Sadhaya or Svadhaya as in the plates or Sadhiya or Sadiya as in Assamese chronicles and the western region of Kamatapura seems to be politically connected and the same Satyanarayana/Ratnanarayana might have held sway over both regions"{{harvcol|Neog|1977|p=818}}</ref> ৰত্ননাৰায়ণ ৰজাই আনুমানিক ১৩০০ শতিকাৰ শেষৰ ভাগত কমতা ৰাজ্য দখল কৰি পুণৰ পুৰ্বৰ কামৰূপ ৰাজ্য গঠন কৰিবলৈ প্ৰয়াস কৰিছিল।
====দুৰ্লভনাৰায়ণৰ পৰিচয় আৰু বিতৰ্ক====
ঐতিহাসিক তথ্যৰ অনুসৰি কমতা ৰাজ্যৰ "দুৰ্লভনাৰায়ণ" নামৰ এজন ৰজাই অসমীয়া কবি [[হেম সৰস্বতী]], [[হৰিবৰ বিপ্ৰ]], আদি বহু লেখকক পৃষ্ঠপোষকতা আগবঢ়াইছিল।<ref>হেম সৰস্বতীয়ে তেওঁৰ প্ৰহ্লাদ চৰিত গ্ৰন্থত দুৰ্লভনাৰায়ণৰ প্ৰশংসা কৰি লিখিছে—“কামতামণ্ডল দুৰ্লভ নাৰায়ণ নৃপবৰ অনুপাম”। এই শাৰীকেইটাৰ পৰা দুৰ্লভনাৰায়ণক কমতা মণ্ডলৰ অধিপতি আৰু সাহিত্য-সংস্কৃতিৰ পৃষ্ঠপোষক ৰজা হিচাপে বুজা যায়।</ref> গুৰু চৰিতৰ বৰ্ণনা অনুসৰি কমতা-কামৰূপৰ ৰজা দুৰ্লভনাৰায়ণে কানৌজৰ পৰা অহা বহু ব্ৰাহ্মণ আৰু কায়স্থ ভুঞা পৰিয়ালক নিজৰ ৰাজ্যত আশ্ৰয় দি পূৰ্বাঞ্চলত বসতি স্থাপনৰ ব্যৱস্থা কৰিছিল। [[শঙ্কৰদেৱ|শ্ৰীমন্ত শঙ্কৰদেৱৰ]] পূৰ্বপুৰুষ সকলও এই স্থানান্তৰিত পৰিয়ালসমূহৰ মাজৰে এটা পৰিয়াল আছিল। এই পৰিয়ালসমূহক প্ৰথমতে উত্তৰ গুৱাহাটীৰ ওচয়ৰ লেঙামাগুৰি আৰু পাছলৈ নগাঁৱৰ তেম্বুৱানী-বান্ধা(ঢেমনী) অঞ্চলত বসতি দিয়া হৈছিল বুলি গুৰু চৰিতত উল্লেখ আছে।<ref>Baniprasanna Misra, ''Srimanta Sankara and His Times: Some Further Historical Probings'', Centre for Assamese Studies, Tezpur University, 2016, pp. 27–29.</ref>
ইতিহাসবিদ মহেশ্বৰ নেওগে পৰৱৰ্তী কালৰ চৰিত-পুথি আৰু বৈষ্ণৱ পৰম্পৰাৰ ভিত্তিত শঙ্কৰদেৱৰ জন্ম-চন ১৪৪৯ খ্ৰীষ্টাব্দ বুলি গ্ৰহণ কৰিছিল আৰু এই অনুসৰি দুৰ্লভনাৰায়ণৰ ৰাজত্ব কাল ১৪ শতিকাৰ মধ্যভাগ বুলি অনুমান কৰিছিল। কিন্তু ২০১৬ চনত লিখা গৱেষণামূলক প্ৰবন্ধত ইতিহাসবিদ বাণীপ্ৰশন্ন মীশ্ৰই উপলব্ধ তথ্যসমূহ পুনৰ বিশ্লেষণ কৰি এই গণনাক নাকচ কৰে আৰু শঙ্কৰদেৱৰ জন্ম সম্ভৱতঃ খ্ৰীষ্টীয় ১৪৭৯–১৪৮৪ চনৰ ভিতৰত হৈছিল বুলি মত প্ৰকাশ কৰিছে।<ref>Baniprasanna Misra, ''Srimanta Sankara and His Times: Some Further Historical Probings'', Centre for Assamese Studies, Tezpur University, 2016, pp. 19-20.</ref> সেই অনুসৰি তেওঁ দুৰ্লভনাৰায়ণৰ শাসনকালো পুনৰ নিৰ্ধাৰণ কৰি চতুৰ্দশ শতিকাৰ শেষ ভাগৰ পৰা পঞ্চদশ শতিকাৰ প্ৰথম ভাগৰ মাজত হোৱাৰ সম্ভাৱনা প্ৰকাশ কৰিছে।<ref>Baniprasanna Misra, ''Srimanta Sankara and His Times: Some Further Historical Probings'', Centre for Assamese Studies, Tezpur University, 2016, pp.23</ref>
হেম সৰস্বতীয়ে দুৰ্লভনাৰায়ণক ‘‘কমতামণ্ডল’’ৰ ৰজা বুলি উল্লেখ কৰিছে।<ref>''প্ৰহ্লাদ চৰিত্ৰ''' উল্লেখ কৰিছে- "কমতামণ্ডল দুলৰ্ভনাৰায়ণ নৃপবৰ অনুপম৷ তাহান ৰাজ্যত ৰুদ্ৰসৰস্বতী দেৱযানী কন্যা নাম৷৷ তাহান তনয় হেমসৰস্বতী ধ্ৰুৱৰ অনুজ ভাই৷"</ref><ref name="sarma">{{cite book | title=অসমীয়া সাহিত্যৰ সমীক্ষাত্মক ইতিবৃত্ত | publisher=প্ৰতিমা দেৱী | author=ড: [[সত্যেন্দ্ৰনাথ শৰ্মা]] | authorlink=| year=১৯৯৬ | location=গুৱাহাটী | pages=৫৩-৫৪}}</ref> প্ৰাচীন কামৰূপৰ তাম্ৰশাসন আৰু সংস্কৃত ৰাজনৈতিক পৰিভাষাত ‘‘মণ্ডল’’ শব্দটো এক আঞ্চলিক বা ৰাজনৈতিক পৰিসৰ বুজাবলৈহে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। আনহাতে, চুতীয়া তামৰ ফলিত দুৰ্লভনাৰায়ণৰে ‘‘সাধয়াপতি’’ বা সদিয়াৰ ৰজা বুলি পৰিচয় দিয়া দেখা নাযায়; তাৰ বিপৰীতে তেওঁৰ পূৰ্বপুৰুষ ৰত্ননাৰায়ণ ‘‘কমতাপুৰ’’ৰ ৰজা হৈছিল বুলিহে উল্লেখ কৰিছে।
দুৰ্লভনাৰায়ণে পৃষ্ঠাপোষকতা আগ বঢ়োৱা আন এজন কবি হৈছে "হৰিবৰ বিপ্ৰ"। ইতিহাসবিদ মহেশ্বৰ নেওগে এইজন কবিকে ৰামানন্দ দ্বিজৰ "শ্ৰী শ্ৰী বংশী গোপালদেৱ চৰিত"ত উল্লেখ কৰা বংশীগোপালদেৱৰ ককাক হৰিবৰ বিপ্ৰ বুলি চিনাক্ত কৰিছে।<ref name="ভৰালী">{{cite book | title=এহেজাৰ বছৰৰ এশগৰাকী অসমীয়া | publisher=চিত্ৰলেখা পাব্লিকেশ্বন্ছ | author=ভৰালী, হেমন্ত কুমাৰ | year=২০০১ | location=গুৱাহাটী | pages=২৯৮-২৯৯}}</ref> ৰচনাখনত হৰিবৰ বিপ্ৰক ''"কুণ্ডিল গোষ্ঠীত জাত পুৰুষ সুন্দৰ / ব্যাঘ্ৰপিণ্ডা গ্ৰামেশ্বৰ মুখ্য পণ্ডিতৰ"'' বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে, অৰ্থাৎ তেওঁক কুণ্ডিল বা চুতীয়া ৰাজধানী [[শদিয়া]] অঞ্চলৰ লোক আৰু ব্যাঘ্ৰপিণ্ডা গাঁৱৰ গ্ৰামেশ্বৰ বুলি কোৱা হৈছে।<ref>{{cite book |title=Harivara Vipra’s Babrubahnar Yuddha and Tamradhwajar Yuddha |editor=Birinchi Kumar Barua; Maheswar Neog |publisher=Gauhati University |year=1960 |page=}}</ref> মহেশ্বৰ নেওগৰ মতে হৰিবৰ বিপ্ৰৰ ৰচনাত ‘‘চেতিয়া’’ শব্দৰ উল্লেখো পোৱা যায়। এই শব্দ কিছু ইতিহাসবিদে আহোম যুগৰ পৰৱৰ্তী সংস্কৰণত যোগ হোৱা বুলি ক'ব খোজে।<ref>{{cite book |last=Kakati |first=Banikanta |title=Aspects of Early Assamese Literature |publisher=Gauhati University |year=1953 |page=34}}</ref> কিন্তু বুৰঞ্জী সমূহৰ পৰা দেখা যে এই ''চেতিয়া'' পদবী চুতীয়া ৰাজ্যতো আছিল<ref>Bhuyan, S.K, "Deodhai Buranji, p.16</ref> আৰু চুহুংমুঙে চুতীয়া ৰাজ্য দখল কৰাৰ পাছৰ পৰাহে আহোম ৰাজ্যত প্ৰচলিত হৈছিল।<ref>S.K, "Satsari Buranji, p.16</ref>
"কবিৰত্ন সৰস্বতী"ৰ ৰচনাৰ পৰা জনা যায় যে তেওঁক দুৰ্লভনাৰায়ণৰ পুত্ৰ ইন্দ্ৰনাৰায়ণয়ে পৃষ্ঠা পোষকতা আগ বঢ়াইছিল। ইতিহাসবিদ বাণীপ্ৰশন্ন মীশ্ৰৰ মতে মাধৱদেৱৰ ভনীয়েক উৰ্বশীয়ে দহ বছৰ বয়সত (১৫২৬ শতিকাত)<ref>{{cite book
|last=Misra
|first=Baniprasanna
|title=Deprovincialising Srimanta Sankaradeva
|publisher=Centre for Assamese Studies, Tezpur University
|year=2015
|pages=24–25
}}</ref> এই কবিজনৰ বংশৰ ৰামদাস আতাক বিয়া কৰাইছিল। ৰামদাস ৰত্ন সৰস্বতীৰ পাছৰ ষষ্ঠ প্ৰজন্মৰ পুৰুষ আছিল।<ref>{{cite book |last=Kakati |first=Banikanta |title=Aspects of Early Assamese Literature |publisher=Gauhati University |year=1953 |page=44}}</ref> সেই অনুসৰি ইন্দ্ৰনাৰায়ণৰ শাসনকালও পঞ্চদশ শতিকাৰ প্ৰথমাৰ্ধৰ মাজভাগত (প্ৰায় ১৪২০–১৪৪০ খ্ৰীষ্টাব্দ) আছিল বুলি অনুমান কৰিব পাৰি।
এই সকলো তথ্যসমূহৰ ভিত্তিত কিছু গৱেষকে কমতা, কামৰূপ আৰু শদিয়া একেই ৰাজ শক্তিয়ে পৰিচালিত কৰিছিল বুলি ক'ব খোজে।<ref>"The eastern region, whether it is called Sadhaya or Svadhaya as in the plates or Sadhiya or Sadiya as in Assamese chronicles and the western region of Kamatapura seems to be politically connected and the same Satyanarayana/Ratnanarayana might have held sway over both regions"{{harvcol|Neog|1977|p=818}}</ref> তথাপিটো কমতাপুৰৰ এই দুৰ্লভনাৰায়ণ আৰু চুতীয়া বংশৰ দুৰ্লভনাৰায়ণ একে ব্যক্তি আছিল নে নাই, সেই বিষয়ে ইতিহাসবিদ সকলৰ মাজত বৰ্তমানেও একমত পোৱা নাযায়।
===ঘাৰমৰা সত্ৰ স্থাপন===
===চীনৰ লগত সম্পৰ্ক===
===চুতীয়া-আহোম যুদ্ধ===
১৫১২ চনত চুতীয়াৰ হাবুঙৰ প্ৰদেশৰ পানবাৰী অঞ্চলত চুহুংমুঙে প্ৰৱেশ কৰে আৰু আগতে বামুণীয়া কোঁৱৰক তূলি লোৱা বামুণ পৰিয়ালটোক নিজৰ লগত লয়। বামুণ জনক সোণৰ লগুণ উপহাৰ দি হাতী-ঘাহী অধিকাৰী পাতি নিজৰ লগত লয়। পানবাৰীত থকাৰ সময়ত আহোম ৰজাই সেনা বাহিনীৰ কিছুমানক দিহিং নৈত মাছ ধৰিবলৈ পঠিয়াই। দিহিঙত ডাঙৰ বৰালী ধৰিবলৈ লওঁতে চুতীয়াই আহোম সেনাক দেখে। দিহিং নৈ চুতীয়া আৰু আহোম ৰাজ্যৰ সীমা আছিল, উত্তৰত চুতীয়া ৰাজ্য আৰু দক্ষিণত আহোম ৰাজ্য। চুতীয়াৰ পানীত মাছ ধৰিছে বুলি গম পাই মাণিক চন্দ্ৰ বৰুৱাই (সম্ভৱতঃ এইজন দিহিং উপত্যকাৰ শাসনকৰ্তা আছিল) মানু্হ পঠিয়াই। কিন্তু আহোম সকলে মাছৰ লগতে চুতীয়া মানু্হকো ধৰি নিয়ে। এই কথা মাণিক চন্দ্ৰ বৰুৱাই ধীৰনাৰায়ণ ৰজাৰ জোৱাঁই নিতাইক জনাই। নীতিপালৰ পৰা ধীৰনাৰায়ণে খবৰ পাই যে আহোম সেনাই দিহিঙৰ সীমা নামানি উত্তৰ পাৰৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ হাবুঙ অঞ্চলত প্ৰৱেশ কৰিছে।<ref>Assam Buranji (SM), p. 9</ref>
* দিখৌ-মুখৰ ৰণ
ধীৰনাৰায়ণ ৰজাই এই কথা গম পাই যুদ্ধ কৰিবলৈ মন কৰে আৰু ১৫১৩ চনত লুইতে দি আহি দিখৌমুখত কোঠ পাতে। সেই সময়ত দিখৌ মুখ আজিৰ দিনৰ কাজিৰঙা ওচৰত আছিল। চুতীয়া সেনাই দিখৌ মুখ অঞ্চলত পচলা গড় নিৰ্মাণ কৰে। তাৰ পৰা আগ বাঢ়ি আহি চেৰুৱাকটা অঞ্চলৰ নঙকামুঙ বিলৰ পাৰত কোঠ পাতে। চেৰুৱাকটাৰ পৰা এখিনি সেনা বৰনাঁৱত উঠি চিৰা আটি অঞ্চললৈ যায়। চুহুংমুঙে চাও-চুখ্ৰিং আৰু ৰাইলুঙীয়া গোহাঁইক সৈন্য দি চুতীয়াৰ বৰনাঁৱ ধৰিবলৈ সেনা পঠিয়াই। তাৰ পাছত তেওঁ চেৰুৱাকটাৰ চুতীয়া সেনাক আক্ৰমণ কৰে। চুতীয়া সেনাই শত্ৰুৰ শক্তিৰ অনুমান নাপায় যুদ্ধত পৰাজয় হব লগিয়া হয়। এই যুদ্ধত ৪ হাজাৰ চুতীয়া সৈনিক স্বহীদ হয় আৰু ৩ হাজাৰ বন্দী হয়। বন্দী সকলৰ মূৰ কাটি আহোম ৰজাই মুণ্ডমালা বান্ধিলে।<ref>Satsari Assam Buranji, p.57</ref> সাতসৰী বুৰঞ্জীৰ অনুসৰি চুতীয়া সেনা দিখৌমুখৰ পৰা উজাই আহিছিল আৰু ডিব্ৰুমুখৰ তিনিমুণি অঞ্চলত ৫ দিন পুণৰ এখন ৰণ হৈছিল, য'ত মাণিকচন্দ্ৰ বৰুৱা, ৰজাৰ ভায়েক ঢেলা আৰু বৰহুলৈ বৰুৱাই ভাগ লৈছিল। যুদ্ধত মাণিকচন্দ্ৰ বৰুৱাৰ গাত কাড় লাগিছিল আৰু বৰহুলৈ বৰুৱাকে প্ৰমুখ কৰি চুতীয়া সেনা পিছ হুঁহকি শদিয়ালৈ আহিলে। ডিব্ৰুমুখৰ এই যুদ্ধৰ কথা কিন্তু অন্য বুৰঞ্জীত উল্লেখ কৰা হোৱা নাই, গতিকে এয়া পাছত হোৱা দিহিংমুখৰ দ্বিতীয়খন ৰণৰ বৰ্ণনাও হ'ব পাৰে যিখনত চুতীয়া সেনা পৰাস্ত হোৱাৰ পাছত আহোম সেনাই ডিব্ৰুমুখত গড় নিৰ্মাণ কৰিছিল। যুদ্ধৰ পৰাজয়ৰ ফলত দিখৌ মুখত বাকী থকা চুতীয়া সেনা সেই অঞ্চলৰ পৰা ঘূৰি আহে আৰু পানবাৰী আহোমৰ হাতলৈ যায়। তাৰ পাছত ১৫১৯ চনত চুহুংমুঙ হাবুঙৰ পৰা দিহিংমুখ অঞ্চল লৈ আহে আৰু তাত এটা কোঠ/দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰে। তেতিয়াৰ দিহিংমুখ আজিৰ দিনৰ পশ্চিম মাজুলী অঞ্চল হয়।<ref>Satsari Assam Buranji, p.57</ref><ref>Goswami, Hemchandra, Purani Assam Buranji, p.40</ref>
* দিহিং-মুখৰ প্ৰথম ৰণ
১৫২০ চনত চুতীয়া সেনাই এইবাৰ আকৌ ভটিয়াই আহি আহোমৰ নতুনকৈ নিৰ্মিত দিহিংমুখৰ দুৰ্গ(মৌঙখ্ৰাঙ) আক্ৰমণ কৰে। যুদ্ধত চুতীয়া সেনা জয়ী হয় আৰু আহোম সেনাপতি খেনমোঙক মাৰি আহোম সেনাক সেই অঞ্চলৰ পৰা খেদি পঠিয়াই। ফলত দিহিংমুখৰ কোঠ চুতীয়াৰ হাতলৈ যায়।<ref>Satsari Assam Buranji, p.57</ref><ref>Purani Assam Buranji, p.40</ref>
===চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতন===
* নীতিপালৰ ৰাজত্ব
ইয়াৰ পাছতে ১৫২২ চনত ধীৰনাৰায়ণ ৰজাই [[হাবুং]] অঞ্চলৰ (বৰ্তমান ঢকুৱাখনা) ব্ৰাহ্মণক ভূমি দান কৰি সাধনী আৰু নিতাই ৰাজ্য ভাৰ দিয়ে। ৰজা হৈ নিতায়ে নীতিপাল নাম লয়। ৰজা ধীৰনাৰায়ণে ৰাজ্য ভাৰ এৰি জামাতাক যুৱৰাজ পাতি, আপোন পুত্ৰ তিনি বছৰৰ শিশু সাধক নাৰায়ণক নীতিপালৰ হাতত সমৰ্পন কৰি দেশান্তৰিত হয়। সামান্য চুতীয়া ল'ৰা ৰজা হোৱাত ৰাজবংশৰ ৰাজপাট দাবীদাৰ কোঁৱৰসকল স্বাভাৱিকতে ক্ষুণ্ণ হৈ পৰে। এই লোক সকলে নিত্যপালক সিংহাসনচ্যুত কৰিবলৈ ষড়যন্ত্ৰত নামে। এই ষড়যন্ত্ৰৰ মূল নায়ক ধীৰনাৰায়ণ ৰজাৰ ভায়েক সুৰজিৎ ওৰফে সুৰধ্বজপাল আছিল। ষড়যন্ত্ৰ সফল নহ'ল। নীতিপালে তেওঁৰ বিশ্বাসী চোৰাংচোৱাৰ পৰা সকলো কথা জানিব পাৰি ষড়যন্ত্ৰত লিপ্ত বিষয়াক ভাঙি নতুন মন্ত্ৰী বিষয়া নিয়োগ কৰে। পূৰ্ব্বৰ পাত্ৰ মন্ত্ৰী গুচাই সামান্য পাত্ৰ-মন্ত্ৰী পাতি লʼলে। সূৰধ্বজপালক ধৰি আনিবৰ বাবে কাচিতৰা সেনাপতিক পঠায়। কিন্তু সুৰধ্বজ দেশ এৰি পলাই যোৱাত সেই কাম সম্ভৱ নহ'ল। নীতিপালৰ দিনত নাৰায়ণ নামৰ এজন বৰসেনাপতি আৰু ৰঘূবীৰ তথা কাচিতৰা সহসেনাপতি আছিল বুলি জনা যায়। কিন্তু সময়ত নীতিপালৰ শাসন দুৰ্বল হৈ পৰে। পূৰ্বৰ সাধাৰণ বংশৰ লগৰীয়া সকলক ৰাজ্যৰ বিষয়-বাব দিবলৈ ধৰাৰ ফলত সম্ভ্ৰান্ত বংশৰ লোকৰ বিশ্বাস আৰু আনুগত্য হেৰুৱাব লগা হয়। দোষ গুণৰ সুবিচাৰ নকৰি হকে-বিহকে প্ৰজাৰ ওপৰত উৎপীড়ন চলোৱাৰ বাবেই [[নীতিপাল]] প্ৰজাৰ মাজত অনীতিপাল বুলি খ্যাত হৈ পৰে।<ref>Barua, Swarnalata, "Chutia jatir Buranji, p.594.</ref>
* দিহিং-মুখৰ দ্বিতীয় ৰণ
চুতীয়া ৰাজ্যৰ দুৰৱস্থাৰ বাতৰি আহোম ৰজা [[চুহুন্মুং]]ৰ কাণত পৰিল। ফলত সেই বছৰৰ শেষৰ পিনে(১৫২২ চন) তেওঁ চুতীয়া ৰাজ্য আক্ৰমণ কৰে। প্ৰথমতে মাজুলীৰ নঙকঙমোঙ বীলৰ ওচৰলৈ আহি তেওঁ দিহিঙমুখত(বৰ্তমানৰ পশ্চিম মাজুলী অঞ্চল) কোঠ দি থকা চুতীয়াক আক্ৰমণ কৰিবলৈ সেনা পঠায়। যুদ্ধৰ নেতৃত্বত থকা বৰগোহাঁয়ে চুতীয়া সেনাক দিহিং মুখৰ পৰা পুবলৈ ঠেলি নিয়ে আৰু লাচাই-টাই নামৰ এজনক চুতীয়াৰ পৰা সংগ্ৰহ কৰা বৰ-নাঁৱত উঠাই ৰজাৰ ওচৰলৈ পঠায়। সেই সময়ত ৰজা বীলৰ পৰা আগ বাঢ়ি আহি চেৰুৱাকতা নামৰ অঞ্চল এটাত আছিল। চুহুংমুঙে লাচাই-টাইক যুদ্ধৰ খবৰ লয়। লাচাই-টাই ৰজাক জনাই যে চুতীয়া সৈন্য লুইত(টিলাও) নৈ ওচৰৰ অঞ্চলৰ লগতে ডিব্ৰুমুখৰ(চোপ-নাম-টিফাও) পানীত কোঠ পাতি আছে।<ref>Deodhai Assam Buranji, p. 17.</ref> ইয়াৰ পাছতে হয়টো আগতে উল্লেখ কৰি অহা ডিব্ৰুগড় ৰণখন সংঘটিত হয়।
* ডিব্ৰু-মুখ/ডিব্ৰুগড়ৰ ৰণ
১৫২৩ চনৰ কাতি মাহত চুহুংমুঙৰ আদেশত ফ্ৰাচেনমুঙ বৰগোহাঁই আৰু কিঙলুন বুঢ়াগোহাঁই ৰাজমন্ত্ৰীয়ে নিজৰ সমস্ত সৈন্য বাহিনী লয় ডিব্ৰুমুখলৈ আগ বাঢ়ি আহি তাত এটা গড় নিৰ্মাণ কৰে। চুহুংমুঙে চৰাইদেউ লৈ আহি ভগৱানৰ ওচৰত বলি আগ বঢ়ায়। ১৫২৩ চনৰ আঘোণ মাহত চুহুংমুঙে সৈন্য বাহিনী লয় আগ বাঢ়ি চেঁচামুখত কোঠ দিয়ে। নীতিপালে গড় বন্ধাৰ খবৰ পাই শদিয়াৰ পৰা লাৰুপাৰা(বৰ্তমান চাবুৱাৰ ওচৰৰ) লৈ আগ বাঢ়ি আহে। তাৰ পৰা তেওঁ শত্ৰুক দেশৰ পৰা খেদিবলৈ বুঢ়া বৰুৱাৰ নেতৃত্বত ডিব্ৰুমুখ লৈ সৈন্য বাহিনী পঠিয়ায়। সম্ভৱতঃ এজন ডিব্ৰু উপত্যকাৰ শাসনকৰ্তা আছিল। চুতীয়া সেনাপতি জনে ৰজাৰ আদেশ মতে ডিব্ৰুগড় আক্ৰমণ কৰে। আনপিনে চুহুংমুঙেও ডিব্ৰুমুখলৈ আহি যুদ্ধত ভাগ লয়। ফ্ৰাচেনমুঙ বৰগোহাঁই আৰু কিঙলুন বুঢ়াগোহাঁই ৰাজমন্ত্ৰীয়ে একলগ হৈ পথে দি আগ বাঢ়ি চুতীয়াৰ নৌ বাহিনীক আক্ৰমণ কৰে। চুতীয়াৰ নৌ সেনাৰ নেতৃত্বত আছিল কাচিতৰা, চুলুকী চেতিয়া (GC Baruaৰ বুৰঞ্জীত এলেঙী চেতিয়া বুলি কোৱা হৈছে) আৰু বৰপাত্ৰ নামৰ তিনিজন সেনাপতি। বৰপাত্ৰ জন সম্ভৱতঃ সোৱণশিৰি উপত্যকাৰ তথা হাবুঙৰ শাসনকৰ্তা আছিল, যিজনক তামৰ ফলিত হাবুঙাধিপতি বৃহৎ পাত্ৰ বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। কাচিতৰা আছিল লুইত উপত্যকাৰ শাসনকৰ্তা। যুদ্ধত চুতীয়া সেনা পৰাস্ত হয়। পিছ দিনা চুহুংমুঙ ৰজাই গড়ত থকা সকলো মন্ত্ৰী ডাঙৰীয়া আৰু সেনাক লগত লৈ আগ বাঢ়ি সোণাৰী অঞ্চলত (বৰ্তমান কাকপথাৰ অঞ্চল) সোমায়। <ref>Deodhai Assam Buranji, p. 17.</ref>
* নীতিপালৰ সন্ধি প্ৰস্তাৱ
ইয়াকে দেখি নীতিপালে আহোম ৰজা লৈ কটকীৰ সৈতে কিছুমান উপহাৰ পঠায়। উপহাৰ সমূহৰ মাজত আছিল সোণৰ কাণফুলী/কেৰু(তং-ৰু-খাম), সোণোৱালী মেখেলা(চিন-খাম), কপাহী কাপোৰ(ফ্ৰা-নোন), ৰূপৰ বিচনা(থা-কা-ঙেন), পাটি, ইত্যাদি। সকলো উপহাৰ গ্ৰহণ কৰিও চুহুংমুঙে চুতীয়া ৰাজ সম্পদ(সোণ-ৰুপৰ মেকুৰী, সোণ-ৰুপৰ ছত্ৰ, ৰাজকীয় খাট আৰু ৰাজ দণ্ড), ১০টা দতাল হাতী, এজনী মাখুন্দী হাতী আৰু এজনী ছোৱালী বিচাৰি পঠায়। নীতিপালে ছোৱালী আৰু হাতী দিবলৈ মান্তি হয় যদিও ৰাজকীয় সম্পদ পূৰ্বপুৰুষৰ সম্পত্তি বুলি দিবলৈ নিবিচাৰে। ইয়াৰ বিপৰীতে এক মাহৰ পাছত সোণ-ৰুপৰ জাপি(কোপ-খাম-ঙেন), সোণৰ তেমি(খোপ-খাম), সোণৰ তোম(লিউ-খাম), সোণৰ ছত্ৰ (চাং-খাম), সোণৰ খাৰু(মাউ-খাম), সোণৰ ভৰিৰ খাৰু(খু-টিন-খাম), হাতী, ঘোঁৰা, হাতীৰ দাতৰ পাটি, কটাৰী আৰু পানীকমলী কাপোৰ দি পঠায়। সমান্তৰাল ভাৱে নীতিপালে লুইতৰ পাৰত এটা দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰিবলৈ লয় আৰু তাতে থাকে। দুৰ্গ নিৰ্মাণৰ কথা শুনি, ৰাজসম্পদ নাপায় আৰু লগতে উপহাৰৰ মাজত কটাৰী দেখি চুহুংমুঙ ৰজাই শদিয়াপুৰ আক্ৰমণ কৰিবলৈ নিৰ্ণয় কৰে।<ref>Deodhai Assam Buranji, p. 18.</ref>
* শদিয়াৰ ৰণ
১৫২৪ চনৰ বহাগত লুইত নৈ পাৰ হৈ শদিয়া(সধয়াপুৰ) আক্ৰমণ কৰে। [[ব'হাগ বিহু|ব'হাগ মাহৰ বিহুৰ দিনা]] [[শদিয়া]] আক্ৰমণ কৰা হৈছিল। বিহুৰ দিনা শদিয়াৰ চাৰি শালত বৰ-বলি আয়োজন কৰা হয়, যʼত [[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]] পূজাৰীৰ বাহিৰে অন্য লোকে হাতত অস্ত্ৰ লোৱাতো বৰ্জিত আছিল। আজিও এই বৰবলিৰ নিয়ম শদিয়া অঞ্চলৰ থান সমূহত পালন কৰা হয়। সেই সময়ত সৌমাৰ খণ্ডত একমাত্ৰ চুতীয়া সকলৰ মাজত হে খাৰ-বাৰুদ বা হিলৈ-বৰটোপৰ প্ৰচলন আছিল। সেই বাবে হয়তো আক্ৰমণকাৰী সকলে বিহুৰ বতৰত আক্ৰমণ কৰিবলৈ নিৰ্ণয় কৰি লৈছিল। বুৰঞ্জী সমূহৰ মতে সেই সময়ত নীতিপালে পুখুৰী এটাও খন্দাই আছিল। শদিয়াৰ দুৰ্গত কৰা আক্ৰমণ সহিব নোৱাৰি নীতিপাল চন্দনগিৰি লৈ গুচি আহে আৰু কাচিতৰা দৈথাং পৰ্বতত উঠে।<ref>Deodhai Assam Buranji, p. 19.</ref>
* চন্দনগিৰি আৰু দৈথাং পৰ্বতৰ ৰণ
চুহুংমুঙে শদিয়াৰ বৰনগৰত থাকি ফ্ৰাচেংমুঙ বৰগোহাঁই আৰু কিঙলুন ৰাজমন্ত্ৰীক(বুঢ়াগোহাঁই) চন্দনগিৰি লৈ আক্ৰমণ কৰিবলৈ পঠায়। আনহাতে কনচেং ধনুদাৰী গোহাঁইক (চাও-চঙ কুঙ-ৰিণ) কাচিতৰাৰ লগত যুঁজিবলৈ দৈথাং পৰ্বতলৈ পঠায়। ইফালে চুতীয়া ৰজাৰ তামুলী গজৰাই বৰুৱাক আহোম বাহিনীয়ে বন্দী কৰে আৰু চুতীয়া ৰজা ৰাণীৰ আত্মগোপন স্থান প্ৰকাশ কৰিবলৈ বাধ্য হয়।<ref>Bhuyan, S.K.,''Assam Buranji(SM)'',p.10</ref> পিছত তেওঁ আহোম বিষয়াসকলক জনাইছিল যে চুতীয়া ৰজা ৰাণীয়ে চন্দনগিৰিৰ এটা পাহাৰীয়া নৈৰ ওচৰত আশ্ৰয় লৈছে। চন্দনগিৰি পৰ্বতত উঠিবৰ কাৰণে আহোম সেনাই আপ্ৰাণ চেষ্টা চলাইও সফল নহয়। চুতীয়া সেনাই ওপৰৰ পৰা শিল বগৰাই আৰু দলিয়াই বহুতো আক্ৰমণকাৰীৰ বধ কৰে। সাতসৰী আৰু অসম বুৰঞ্জীৰ (SM)ৰ পৰা জনা যায় যে সেই সময়ত [[সতী সাধনী|সাধনী ৰাণী]] গৰ্ভৱতী আছিল। GC Baruaৰ আহোম ভাষাৰ বুৰঞ্জীত ৰাণী/কোঁৱৰী গৰাকীক নাঙ-লুং কোৱা হৈছে। লগতে উল্লেখ আছে ৰজা আৰু তেওঁৰ পুত্ৰ। যিহেতু নাঙ-লুঙৰ অৰ্থ ৰাণী নে কোঁৱৰী সঠিক কয় ক'ব নোৱাৰি গতিকে এই তিনি গৰাকী লোক নাইবা ধীৰনাৰায়ণ, সাধনী আৰু নীতিপাল/সাধকনাৰায়ণ বা নীতিপাল, সাধনী আৰু তেওঁৰ পুত্ৰ হ'ব পাৰে। উল্লেখযোগ্য যে নীতিপাল সাধনীৰ বিয়া ১৫১২ৰ আগতেই হৈ গৈছিল কাৰণ অসম বুৰঞ্জী(SM)ৰ অনুসৰি ১৫১৩ চনত ধীৰনাৰায়ণক আহোমৰ বিষয়ে তেওঁৰ জোঁৱায়েকে খবৰ দিছিল। সাধনী আৰু নীতিপালৰ লগতে ১২০ গৰাকী কোঁৱৰীয়েও শিলা কুচাই বিৰোধী পক্ষৰ সৈনিকক মাৰে। আহোম সৈন্য চন্দনগিৰি পৰ্বতত উঠিবলৈ সক্ষম নহৈ পিছুৱাই আহিব লগাত পৰে আৰু এজন চুতীয়া সৈনিকক লগত ধৰি আনে। ইয়াৰ পাছত আক্ৰমণকাৰী সকলে ৰননীতি কৰি পৰ্বতৰ তিনিফালে বেৰি ধৰিব লয়। চাও ৰু-পক আৰু কিছু লোক ঘিলা গছৰ সহায়ত চন্দনগিৰি পাহাৰত উঠিল, কিন্তু মানুহ নেদেখিলে। আগ বাঢ়ি গৈ এখন গাঁও পালে আৰু তাত দুকুৰিমান মানুহ দেখিলে। চুতীয়া বুৰঞ্জী অনুসৰি ফ্ৰাচেংমুঙ বৰগোহাঁই কিছু লোকক ঘিলা গছত উঠি [[ঢোল]] বজাবলৈ আদেশ দিয়ে। হয়তো এই সকল আগতে ধৰি অনা চুতীয়া বন্দী আছিল। আগৰ দিনত ঢোল বজোৱাটো যুদ্ধত জয়ৰ প্ৰতীক আছিল। ঢোল বজাই বিজয়ৰ কথা জনাই দিয়া হয়। সেই বাবে পাহাৰৰ ওপৰত উঠি থকা ৰজা ৰাণীয়ে বিহুৰ বতৰত ঢোলৰ মাত শুনি বাহিৰলৈ উলাই আহে আৰু তিনিও ফালৰ পৰা শত্ৰুৰ আক্ৰমণৰ বলি হয়। নীতিপালক আহোম সেনাই বৰদ্বাৰত দেখিলে।
তথাপিও চুতীয়া সেনানী যি সকল আছিলে সেই সকলে আকৌ শিল দলিয়াই কিছু শত্ৰুক মাৰিলে।নীতিপালে শত্ৰুৰ গালৈ কাড় মাৰিবলৈ লয় যদিও বিৰোধী পক্ষৰ জানমোঙখাম হাতীবৰুৱাৰ (ফু-কে-চং) কাড় লাগি মৃত্যু বৰণ কৰে। সাধনীয়ে নিজৰ মহিলা সৈন্য বাহিনীক লগত লয় যুঁজ দিয়ে যদিও শেষত পৰাস্ত হৈ চন্দনগিৰিৰ পৰা জাপ মাৰে। প্ৰায় সংখ্যক বুৰঞ্জীত সাধনীয়ে আত্মবলিদান কৰিছিল বুলি আছে যদিও গোপাল চন্দ্ৰ বৰবৰুৱাৰ টাই ভাষাৰ বুৰঞ্জীত ৰাণীৰ (নাঙ-লুং) গাত যাঠি লাগিছিল বুলি উল্লেখ আছে। যিকি নহওক এই তথ্য পৰাও ৰানী সাধনীয়ে আত্মসমৰ্পণ নকৰি শত্ৰুৰ বিৰুদ্ধে যুঁজ দিয়াৰ কথাহে পোহৰলৈ আনে, কাৰণ আত্মসমৰ্পণ কৰা হ'লে তেওঁক যাঠি মাৰি আক্ৰমণ কৰা নহ'ল হয়। আনপিনে কাচিতৰাক কনচেঙে দৈথাং পৰ্বতত পৰাস্ত কৰে। <ref>Deodhai Assam Buranji, p. 19.</ref>
[[File:Statue of Queen Sadhani Narayan.jpg|thumb|চুতীয়া বংশৰ শেষ ৰাণী বীৰাঙ্গনা সাধনী নাৰায়ণীৰ প্ৰতিমূর্তি]]
===ৰাজ্য পতনৰ পৰবৰ্তী পৰিস্থিতি===
চুতীয়া ৰজা নীতিপাল, তেওঁৰ পুত্ৰ আৰু কাচিতৰা তিনিওৰে মূৰ চন্দগিৰি আৰু দৈথাঙৰ পৰা কাটি আনি শদিয়াত থকা চুহুংমুঙৰ আগত প্ৰস্তুত কৰা হয়। দেওধাই বুৰঞ্জীৰ মতে সাধনীৰ মূৰটো কাটি অনা হৈছিল। ৰজা আৰু পুত্ৰৰ মূৰ কেইটা নচোৱাই পৰ্বতত মুণ্ডামালা বান্ধি শেষত চৰাইদেউৰ শালৰ খটখটিত পোতি থোৱা হয়। অসম বুৰঞ্জী(SM)ৰ মতে আহোম সেনাই সাধনীৰ মৃত শৰীৰৰ পৰা কঁকালত পিন্ধা সোণৰ কঙ্কালি লয় আনি শদিয়াৰ থানলৈ আনিছিল, কিন্তু তাত কিছুমান চুতীয়াই আক্ৰমণ কৰি লাপিত ফাংত্যাং দেওধাই নামৰ এজনক বধ কৰিছিল। Edward Gaitৰ A History of Assamত উল্লেখ কৰা মতে ৰাণীৰ মৃত্যু যাঠী লাগ হৈছিল। GC Baruaৰ Ahom Buranjiত ৰাণীৰ(নাঙ-লুং) বিষয়ে দিয়া আছে যদিও এই অংশৰ অনুবাদ দিয়া হোৱা নাই। অংশটোত "টিং" শব্দৰ উল্লেখ চাই ক'ব পাৰি যে ইয়াতো ৰাণীৰ গাত "যাঠী" লগাৰ কথাই উল্লেখ আছে। "পুৰণি অসম বুৰঞ্জীৰ অনুসৰি কোঁৱৰী কিছুমানক কাটিছিল আৰু কিছুমানক ধৰি আনিছিল<ref>Goswami, Hemchandra,"Purani Assam Buranji, p. 42</ref>। অন্য বুৰঞ্জী সমূহত এই অংশত ৰানী সাধনীৰ(নাঙ-লুং) কথ উল্লেখ কৰা হোৱা নাই।
===চুতীয়া ভূমিৰ বিতৰণ===
শদিয়া ৰাজধানী শাসন কৰিবলৈ ফ্ৰাচেংমুঙ বৰগোহাঁইক তিনিশ সৈনিক দিয়া হৈছিল। শদিয়া আৰু দিহিং অঞ্চলত নতুনকৈ আহোম ৰাজ্যৰ মানুহ আনি থাকিবলৈ দিয়া হয়। চুতীয়া ৰাজ্যৰ প্ৰদেশ সমূহ ভাল দৰে শাসন কৰিবলৈ বহুতো নতুন পদবী সৃষ্টি কৰা হয়। ১৫২৬ চনত চাওচেং কুঙৰিন (ধনুধৰিয়া গোহাঁই) কনচেঙক থাওমৌঙ মৌঙ-তেও (ভটিয়লীয়া গোহাঁই বা নামনিয়াল সন্দিকৈ<ref>Satsari Buranji, p.62</ref>) পতা হয়। এইজনক হাবুঙ অঞ্চলত ৰখা হয় আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ উত্তৰ পাৰৰ বিশ্বনাথৰ, লখিমপুৰ আৰু ধেমাজি শাসন কৰিবলৈ দিয়া হয়। একেই বছৰতে থাওমৌঙ বানলুং (বানলুঙীয়া গোহাঁই) খেওখেনক থাওমৌঙ লৌঙ-ক্লং (দিহিঙীয়া গোহাঁই) পতা হয়। সেই সময়ত দিহিং নৈ পাটকাইৰ পৰা ডিগবৈ, দিহিং-পাটকাই অৰণ্য, তিপাম, নাহৰকটীয়া, মৰাণহাট, চেপন, বকতা, চৰগুৱা হৈ ব্ৰক্ষ্মপুত্ৰৰ সমান্তৰাল ভাৱে বৈ গৈ পশ্চিম মাজুলী/বোকাখাত অঞ্চলত ব্ৰক্ষ্মপুত্ৰত পাৰিছিল। এইজন গোহাঁইক দিহিং প্ৰদেশ অৰ্থাৎ মাজুলী, উত্তৰ শিৱসাগৰ, ডিব্ৰুগড় আৰু দক্ষিণ তিনিচুকীয়া লৈকে শাসন কৰিবলৈ দিয়া হয়।
১৫২৬ চনত হোৱা চুতীয়া বিদ্ৰোহৰ ফলত ডিব্ৰুগড়ত নতুন এখন প্ৰদেশ গঠন কৰি ১৫২৭ত চাওলুং চুলিঙক শাসনকৰ্তা হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়, যাতে ১৫২৬ৰ দৰে শদিয়া অঞ্চলত পুনৰ বিদ্ৰোহ হ'লে ডিব্ৰু প্ৰদেশৰ সেনাই শদিয়া বাহিনীৰ সহযোগ কৰিব পাৰে। ইয়াৰ উপৰিও একেই সময়তে কিংলুন বুঢ়াগোহাঁইক "থাও-মুঙ-বঙেন" পাতি তিনিচুকীয়া অঞ্চল শাসন(সোণাৰীৰ পৰা লুইতৰ লৈকে) কৰিবলৈ দিয়া হয়। শদিয়াৰ মহং (নগা পাহাৰৰ মহঙতকৈ পৃথক) অঞ্চলৰ লোণৰ খাট ৰক্ষা কৰিবলৈ "থাও-মুঙ-বক্লাঙ" বা হাটখোৱা গোহাঁই নিযুক্ত কৰা হৈছিল। বুৰঞ্জীৰ পৰা জনা যায় যে ১৫২৯ চনত হোৱা চুতীয়া বিদ্ৰোহত দুয়োজন গোহাঁই (ফ্ৰাচেংমুঙ বৰগোঁহাই আৰু কিংলুন বুঢ়াগোহাঁই) একেলগে শদিয়া-তিনিচুকীয়া অঞ্চলতে শাসন কৰি আছিল। একেই বছৰৰে(১৫২৭) শেষৰ পিনে কনচেঙক ভটিয়লীয়া গোহাঁইৰ পৰা নতুন পদবী "চাও-চেঙলুং"(ৰাজমন্ত্ৰী) দিয়া হয়<ref>Barua, Gopal Chandra, ''Ahom Buranji'', p.61</ref>। পূৰ্বতে ৰাজমন্ত্ৰী পদবীটো বৰগোঁহাই বা বুঢ়াগোহাঁই এজনক দিয়া হৈছিল। ৰাজমন্ত্ৰী পাতি চুহুংমুঙে কনচেঙক দুয়োজন গোহাঁইৰ লগত একেই শাৰিতে ৰাখি সমমৰ্যাদা দিছিল।
চুতীয়াৰ বৰপাত্ৰ পদবীটো চুহুংমুঙৰ দিনটো অব্যাহত আছিল। চুক্লেংমুঙ(চুহুংমুঙৰ পুত্ৰ) ৰজাৰ দিনত চুতীয়াৰ বৰপাত্ৰ এজনৰ সমৰ্থন পাই হাবুঙৰ ব্ৰাহ্মণ মুখিয়াল এজনে বিদ্ৰোহ কৰে। ফলত যুদ্ধ এখন হয় য'ত বৰপাত্ৰ জনৰ মৃত্যু হয় আৰু ব্ৰাহ্মণজন বেহাৰলৈ পলাই যায়<ref> সুকুমাৰ মহন্তৰ ঘৰত পোৱা অসম বুৰঞ্জী, ২৫ পৃষ্ঠাত আছে-"সেই সময়ত ৰজা দাই ধৰিলে, বোলে-'চুটিয়া মাৰি ভূঞা বিলাকক মাৰি-কাটি বুপা ৰজায়ে ময়েহে ৰাজ্য লৈছো। বামুণে যে ৰজা হয় চুটিয়াৰ বৰপাত্ৰকনো কিহলৈ থৈছোঁ?' এহি বুলি বৰপাত্ৰক মাৰিলে, বামুণকো মাৰিব চালে, সপুত্ৰবান্ধৱে বেহাৰলৈ পলাই গেʼল। " </ref>। এই বৰপাত্ৰ জন হয়টো পুৰণি চুতীয়া বৰপাত্ৰ জনেই আছিল (ডিব্ৰাৰুগড় ৰণত আত্মসমৰ্পণ কৰিব পাৰে) বা একেই পৰিয়ালৰ লোক আছিল। তেওঁৰ মৃত্যুৰ পাছতে হয়টো "চাও-চেঙলুং" আৰু "বৰপাত্ৰ" উপাধি দুটা মিলি "বৰপাত্ৰগোঁহাই" হিচাপে জনাজাত হয়।<ref>[https://www.jstor.org/stable/3516963?read-now=1&seq=18#page_scan_tab_contents Guha, Amalendu, ''The Ahom Political System: An Enquiry into the State Formation Process in Medieval Assam (1228-1714)'',p. 20,''It appears that the noble designation of Barpatragohain was borrowed from the civil list of Habung where the local ruler, a dependent of the Chutia king, had the title of Vrihatpatra''.]</ref>
এই সকলো কথাৰ পৰা সহজে ধৰিব পাৰি যে চুহুংমুঙে পূৰ্বৰ চুতীয়া বিষয়া সকলৰ ঠাইতেই একো একোটা নতুন পদবী গঠন কৰিছিল। চুতীয়া বৰপাত্ৰৰ ঠাইত প্ৰথমতে ভটিয়লীয়া গোহাঁই আৰু পাছলৈ বৰপাত্ৰ গোহাঁই, মাণিক চন্দ্ৰ বৰুৱাৰ ঠাইত দিহিঙীয়া গোহাঁই, ডিব্ৰুৰ বুঢ়া বৰুৱাৰ ঠাইত চাওলুং চুলিঙ আৰু শদিয়া-তিনিচুকীয়াত কাচিতৰা বৰুৱা বা ৰজাৰ ঠাইত দুয়ো প্ৰমুখ গোহাঁই। ইয়াৰ পাছত দিহিঙৰ পাৰৰ বকতাত নতুন ৰাজধানী এখন নিৰ্মাণ কৰা হয়।<ref>Ahom Buranji(GC Barua), p.64</ref>
[[File:Old course of Dihing river.jpg|thumb|মেপত দিহিং নৈৰ ১৬ শতিকাৰ পুৰণি সুতি দেখোৱা হৈছে। এই সময়ত চৰগুৱা, বকতা, নামৰূপ আৰু তিপাম দিহিঙৰ দক্ষিণ পাৰত অৱস্থিত আছিল]]
==ৰাজ্যৰ প্ৰশাসনিক আৰু সামৰিক ব্যৱস্থা==
==চুতীয়া ৰাজ্যৰ স্থাপত্য আৰু কীৰ্তিচিহ্ন==
==চুতীয়া ৰাজ্যত পোৱা সম্পদ==
চুতীয়া ৰাজ্যৰ পৰা কমাৰ, সোণাৰি, কমাৰ, কুমাৰ, কহাৰ, তাতি, খনিকৰ, বাঢ়ৈ, বামুণ, কায়স্থ, গণক, কলিতা, ইত্যাদি বহুতো ভিন্ন ভিন্ন বৃক্তিকৰ লোক পোৱা গৈছিল। ইয়াৰ বহুতো লোকক ৰজাই নিজৰ ৰাজধানী লৈ লয় আনে। চুতীয়াৰ বাহিৰে মিচিং, দেউৰী, কিছু মৰাণ আৰু কোচ জনগোষ্ঠীৰ লোকো চুতীয়া ৰাজ্যৰ নাগৰিক আছিল। তাৰে চুতীয়া ৰাজ্যৰ মিচিং সকলক "চুতীয়া মিৰি" কোৱা হৈছিল যি সকল আজিৰ দিনৰ বাৰগাম মিচিং যেনে দলে, পেগু, পায়েং, টাইদ, ইত্যাদি। চুতীয়া ৰজাৰ শুকান মাংসৰ ভৰালী জন কোচ লোক আছিল। তিনি হাজাৰ চুতীয়া কমাৰক চুহুংমুঙ ৰজাই যোৰহাট জিলাৰ বছাৰ পিনে আৰু তাৰে উজনি অঞ্চলত বহুৱাইছিল<ref>Sarma, Benudhar, ''Maniram Dewan, p.287</ref>। বন্দী হোৱা লোকৰ পৰা বিভিন্ন "চেতিয়া" খেল/বংশও সৃষ্টি কৰা হয়। ইয়াৰ বাহিৰে শদিয়াত বহুতো সম্পদ যেনে সোণৰ মাইহাং, কেকুৰা দোলা, কলাই খাৰ, সোণৰ তিনিচুকীয়া সিংহাসন, খাট, ভোগজৰা, বেলা, জাপি, পিকদান, আৰোৱান, দবা, কালি, হিলৈ, বৰটোপ (মিঠাহুলোং), হিলৈ-তোলা চৰা নাও, চুতীয়া ধেনু, বৰধেনু, বাৰু-বৰ্চা, ইত্যাদি পোৱা গৈছিল। বহুতো ঘোৰা, গৰু-মʼহ আৰু হাতীও লাভ কৰা হৈছিল। সম্পদ সমূহ শদিয়াৰ পৰা দিহিং নৈয়ে দি ৰাজধানী লৈ অনা হয় আৰু পাছলৈ চাৰিং অঞ্চলত ৰখা হয়। এখিনি চুতীয়া লোকক চাৰিঙত পাতি নাওবৈচা খেল সৃষ্টি কৰে, য'ৰ পৰা পাছলৈ শেনচোৱা, তাঙোন ধৰা, বচোৱাল বোৱা, ইত্যাদি খেলৰ সৃষ্টি হয়। এই নাওবৈচা সকলে চুতীয়া ৰাজ্যৰ পৰা পোৱা চৰানাও চলাই। একেধৰণে এখিনি লোকক লয় হিলৈধাৰী ফৈদ গঠন কৰা হৈছিল। চুতীয়া ৰাজ্য দখল কৰা পাছত আহোম সকলে প্ৰথম বাৰৰ বাবে মিৰি, মিচিমি, আবৰ, দফলা, ইত্যাদি পাহাৰীয়া জাতিৰ সম্পৰ্কত আহে।<ref>Satsari Assam Buranji,p.14, 61</ref>
==ৰজা সকলৰ তালিকা==
{|class="wikitable"
|+ '''ৰজাৰ তালিকাত'''
|-
! #
! বছৰ
! ৰাজত্ব কাল
! নাম
! অন্য নাম
|----
| ১.
| ১১৮৭ - ১২২০
| ৩৩ ব
| বীৰপাল
| গয়াপাল
|----
| ২.
| ১২২০ - ১২৫৫
| ৩৫ ব
| [[ৰত্নধ্বজপাল]]
| গৌৰীনাৰায়ণ
|----
| ৩.
| ১২৫৫ - ১২৭০
| ১৫ ব
| বিজয়ধ্বজপাল
| শিৱনাৰায়ণ
|----
| ৪.
| ১২৭০ - ১২৮৫
| ১৫ ব
| বিক্ৰমধ্বজপাল
| জগতনাৰায়ণ
|----
| ৫.
| ১২৮৫ - ১৩০৫
| ২০ ব
| গৌৰধ্বজপাল
| প্ৰমত্তনাৰায়ণ
|----
| ৬.
| ১৩০৫ - ১৩২৫
| ২০ ব
| শঙ্খধ্বজপাল
| হৰিনাৰায়ণ
|----
| ৭.
| ১৩২৫ - ১৩৪৩
| ১৮ ব
| ময়ূৰধ্বজপাল
| গোলোকনাৰায়ণ
|----
| ৮.
| ১৩৪৩ - ১৩৬০
|১৭ ব
| জয়ধ্বজপাল
| বজ্ৰনাৰায়ণ
|----
| ৯.
| ১৩৬০ - ১৩৮০
| ২০ ব
| কৰ্মধ্বজপাল
| নন্দেশ্বৰ/নন্দিনৃপ
|----
| ১০.
| ১৩৮০ - ১৪০০
| ২০ ব
| সত্যনাৰায়ণ
| ৰত্ননাৰায়ণ
|----
| ১১.
| ১৪০০ - ১৪১৫
| ১৫ ব
| লক্ষ্মীনাৰায়ণ
| ধৰ্মনাৰায়ণ
|----
| ১২.
| ১৪১৫ - ১৪৩০
| ১৫ ব
| দুৰ্লভনাৰায়ণ
|
|----
| ১৩.
| ১৪৩০- ১৪৪৫
| ১৫ ব
| মুক্তধৰ্মনাৰায়ণ
|
|----
| ১৪.
| ১৪৪৫ - ১৪৬৫
| ২০ ব
| প্ৰত্যক্ষনাৰায়ণ/প্ৰতাপনাৰায়ণ
|
|----
| ১৫.
| ১৪৬৫ - ১৪৮০
| ১৫ ব
| যশনাৰায়ণ
|
|----
| ১৬.
| ১৪৮০- ১৫০০
| ২০ ব
| পুৰন্দৰধ্বজপাল
| পুৰন্দৰনাৰায়ণ
|----
| ১৭.
| ১৫০০ - ১৫২২
| ২২ ব
| ধৰ্মধ্বজপাল
| [[ধীৰনাৰায়ণ]]
|----
| ১৮.
| ১৫২২ - ১৫২৪
| ২ ব
| নীতিপাল/নিত্যপাল
| চন্দ্ৰনাৰায়ণ
|}
==চুতীয়া ৰাজ্যৰ হিলৈ-বৰতোপৰ প্ৰচলন==
হিলৈ-বৰতোপ চুতীয়া ৰাজ্যৰ এক মূল্যৱান উন্নত অস্ত্ৰ আছিল। এই ৰাজ্যৰ হিলৈ-বৰতোপৰ প্ৰচলনৰ কথা বহুতো ঐতিহাসিক তথ্য পোৱা যায়। বুৰঞ্জী সমূহত উল্লেখ কৰা মতে আহোম ৰজাই চুতীয়া ৰাজধানী শদিয়াৰ পৰা আন সম্পদৰ লগতে হিলৈ<ref>Bhuyan, S.K,"Deodhai Assam Buranji", p. 126</ref><ref>Bhuyan, S.K,"Assam Buranji(SM), p.10</ref><ref>হিতেশ্বৰ বৰবৰুৱা, আহোমৰ দিন, p.49</ref> আৰু হিলৈ তোলা চ'ৰানাও উদ্ধাৰ কৰিছিল।<ref>Phukan, Kasinath Tamuli, "Assam Buranji",p.17-18</ref> মনিৰাম দেৱানৰ লেখনীৰ মতে "মিঠা হুলং" বৰটোপ টো চুতীয়া সকলৰ পৰা লোৱা হৈছিল।<ref>Sharma, Benudhar.''Maniram Dewan, p.289.''</ref> তেওঁ লিখিছে, ''"ওপৰত যিকেইটা তোপৰ নাম দিয়া হৈছে তাৰ ভিতৰত মিঠাহোলোং বোলাবিধ পোন-প্ৰথমতে দিহিঙ্গীয়া ৰজাই চুতীয়া ৰজাৰ পৰা পায়।"'' চুতীয়া ৰাজ্যৰ পৰা দিহিঙ্গীয়া ৰজাই ৩০০০ চুতীয়া কমাৰক গোলাঘাট-যোৰহাট জিলাত সংস্থাপিত কৰি বৰটোপ-হিলৈ, ইত্যাদি বনাবলৈ আদেশ দিছিল। মনিৰাম দেৱানে উল্লেখ কৰিছে, ''"তেওঁ বিলাকৰ(চুতীয়াৰ) পৰা ভালেমান দোলা, কালী,...,হিলৈ আৰু কলাই খাৰৰ(gunpowder) বাদেও অসংখ্য কমাৰ কাম কৰা মানুহ বন্দী কৰি আনে। ৰজাই তেওঁবিলাকৰ কিছুমানক বচাৰ পিনে আৰু কিছুমানক উজনিৰ পিনে বহুৱালে আৰু কমাৰ শাল পতাই লো-দা-কটাৰী, হিলৈ, বৰতোপ আদি গঢ়িবলৈ আহিলাপাতি যতাই দিলে। তেওঁ বিলাকৰ ভিতৰত কামৰ ভাল-বেয়া চাবলৈ হাজৰিকা, শইকীয়াও পাতি দিলে। দিহিঙ্গীয়া ৰজাৰ দিনৰ পৰাহে অসম ৰাজ্যত(আহোম ৰাজ্যত) কমাৰৰ খেল আৰু ব্যৱসায় চলন্তি হয়। দিহিঙ্গীয়া ৰজাৰ দিনত অসমত ৩০০০ কমাৰ আছিল।"''
[[File:Ahom cannons.jpg|thumb|আহোম যুগৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ পৰা উদ্ধাৰ কৰা মিঠাহুলং বৰটোপ]]
ইতিহাসবিদ হিতেশ্বৰ বৰবৰুৱাই নিজৰ গ্ৰন্থ "আহোমৰ দিন"ত উল্লেখ কৰা মতে চুহুংমুঙৰ দিনত চুতীয়াৰ পৰা বৰতোপ-হিলৈ অধিকাৰ কৰাৰ পাছৰপৰাহে আহোম ৰজাসকলে অসমত আগ্নেয় অস্ত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ ধৰে।<ref>হিতেশ্বৰ বৰবৰুৱা, আহোমৰ দিন, p.451</ref> চুতীয়াৰ পৰাজয়ৰ পাছত গৌড় ৰাজ্যৰ সেনাই ১৫২৭ আৰু ১৫৩২ত দুবাৰকৈ অসম আক্ৰমণ কৰিছিল। এই যুদ্ধত গৌড় সেনাই হিলৈ-বৰটোপ ব্যৱহাৰ কৰিছিল যদিও আহোম সেনাই কেৱল ধেনু কাঁড় হে ব্যৱহাৰ কৰিছিল। অৱশ্যে এই যুদ্ধতো আহোম সেনাই বহুতো হিলৈ-বৰটোপ উদ্ধাৰ কৰিছিল।<ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji", p. 61-68</ref> ১৫৩৬ চনত নগা বিৰুদ্ধে হোৱা ৰণত প্ৰথম বাৰৰ বাবে আহোম সৈন্যৰ হাতত বৰটোপ থকা কথা উল্লেখ পোৱা যায়।<ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji", p. 75</ref> তদুপৰি আহোম সেনাই ১৬১৭ চনত মোগলৰ বিৰুদ্ধে হে প্ৰথম বাৰৰ বাবে হিলৈ-বৰটোপ ব্যবহাৰ কৰিব লৈছিল বুলি জনা যায়<ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji", p. 75</ref>।
নাওবৈচা ফুকনৰ বুৰঞ্জীত উল্লেখ কৰা মতে খোৰা ৰজাৰ দিনত(১৫৫২-১৬০৩) প্ৰথম বাৰৰ বাবে চুতীয়া লোকক নিযুক্তি দি হিলৈদাৰী ফৈদ গঠন কৰা হৈছিল।<ref>নাওবৈচা ফুকনৰ বুৰঞ্জী, p.55</ref><ref>The Chutiyas being expert warrior knew the use of matchlocks. After their subjugation, the Chutiyas were, therefore engaged in manufacturing matchlocks and they became prominent in the ''Hiloidhari-Khel'' (guild for manufacturing matchlocks)"{{harvcol|Dutta|1985|p=30}}</ref> হেমকোষ অভিধানত চুতীয়া সকলৰ হিলৈক "চুতীয়া হিলৈ" বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। বৃটিছৰ ১৮৯১ চনৰ লোকপিয়লত "হিলেদাৰী"ৰ বাহিৰেও "চুতীয়া-হিলৈদাৰী" বুলি এটা পৃথক খেল/শ্ৰেণীৰ উল্লেখ কৰা হৈছে। এই সকলে হয়টো ৰণত "চুতীয়া হিলৈ" ব্যৱহাৰ কৰিছিল।<ref>[https://books.google.co.in/books?id=YvV-VI_2YRkC&pg=PR67&dq=sutiyahilaidari&hl=en&newbks=1&newbks_redir=0&source=gb_mobile_search&sa=X&ved=2ahUKEwiiqITCufiRAxXdwTgGHeU5KJcQ6AF6BAgJEAM#v=onepage&q&f=false Census of India 1891, p. 17]</ref>
==চুতীয়া বিদ্ৰোহ==
১৫২৪ চনত চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতন হৈছিল যদিও চুতীয়া সকলৰ মনৰ পৰা স্বাধীনতা আৰু স্বৰাজৰ আশা নাইকিয়া হৈ যোৱা নাছিল। চিৰদিন স্বাধীন হৈ থকা চুতীয়া সকলে বীৰাঙ্গণা ৰাণী সাধনীৰ আত্মোৎসৰ্গৰ কথা সোঁৱৰি পুনৰ জাগ্ৰত হৈ উঠিল আৰু বিদ্ৰোহ ঘোষণা কৰিলে। এই বিদ্ৰোহ ১৫২৭ চনৰ পৰা ১৭০০ শতিকাৰ শেষ ভাগৰ লৈকে চলিছিল। ১৭৭০ দখকৰ মায়ামৰা বিদ্ৰোহে জাতিটোৰ শেষ বিদ্ৰোহ বুলি কব পাৰি যাৰ ফলত সকলো নহলেও এটা অংশয়ে স্বাধীন হৈ নিজৰ ৰাজ্য গঠন কৰিছিল। চুতীয়া ৰাজ্যৰ ৰাজধানী শদিয়া ধ্বংস হোৱাৰ ফলত বহুতো ৰাজকোঁৱৰ আৰু সম্ভ্ৰান্ত পৰিয়ালৰ লোকে পাহাৰীয়া মিচিং, মিচিমি জাতিৰ লোক সকলৰ মাজত আশ্ৰয় লৈছিল আৰু প্ৰথম বিদ্ৰোহ এই সকল লোকে আৰম্ভ কৰিছিল। এই কথা কোচ ৰজা সকলৰ দৰং ৰাজ বংশাৱলীতো উল্লেখ কৰা হৈছে।
<poem>"পূৰ্বে চুটিয়াৰ ৰজা সিঠাৱে আছিল।
অন্যায়ে অসম ছল কৰিয়া মাৰিলে॥
যিমতে মাৰিল তাৰ শুনিয়ো কাহিনী।
বলে নপাৰিয়া স্বৰ্গী ৰাজা মনে গুণি॥ ৩৬৪
...
তাৰ পুত্ৰ ভাই যত সকলে পলাইল।
মিৰি মিচিমিত পশি প্ৰাণক ৰাখিলা॥
চুটিয়াৰ ৰাজাক মাৰিয়া ছলে বলে।
লৈলা সেহি ৰাজ্যক অসমে কৌতূহলে॥ ৩৭১</poem>
* ১৫২৬ চনৰ বিদ্ৰোহ, শদিয়া
চুতীয়া সকলে প্ৰথম বিদ্ৰোহ ১৫২৬ চনৰ ফাগুন মাহত ৰাজধানী শদিয়াত ঘোষণা কৰিছিল, অৰ্থাৎ ৰাজ্য পতনৰ ৩ বছৰৰ পাছত। বিদ্ৰোহ দমন কৰিবলৈ আৰু ফ্ৰাচেংমুং বৰগোহাঁইক সহযোগ কৰিবলৈ দিহিঙীয়া গোহাঁইক পঠিওৱা হৈছিল। যুদ্ধত বিদ্ৰোহী সকলৰ হাতত ফ্ৰাচেংমুং বৰগোহাঁইৰ হাতী প্লাইপাম আৰু দিহিঙীয়া গোহাঁই মৰা পৰিছিল। কিন্তু শেষ পৰ্যায়ত বিদ্ৰোহী সকল পৰাজিত হৈ উভতি যাবলৈ বাধ্য হ'ল। এই বিদ্ৰোহৰ ফলত চুহুংমুঙ ৰজাই বহুতো প্ৰশাসনীয় পৰিবৰ্তন কৰিবলৈ বাধ্য হৈছিল। ১৫২৭ চনৰ জেঠ মাহত, ডিব্ৰুগড় অঞ্চলত নতুন এখন প্ৰদেশ গঠন কৰি তাত চাওলুং চুলিঙক শাসনকৰ্তা হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হৈছিল, যাতে শদিয়া অঞ্চলত পুনৰ বিদ্ৰোহ হ'লে ডিব্ৰু প্ৰদেশৰ সেনাই শদিয়া বাহিনীৰ সহযোগ কৰিব পাৰে। ইয়াৰ উপৰিও কিংলুন বুঢ়াগোহাঁইক "থাও-মুঙ-বঙেন" পাতি পশ্চিম শদিয়া অঞ্চলত (তিনিচুকীয়াৰ সোণাৰিৰ(কাংখাম) পৰা লুহিত নদীৰ গুৰি লৈকে) শাসন কৰিবলৈ দিয়া হ'ল।
* ১৫২৯ চনৰ বিদ্ৰোহ, শদিয়া
প্ৰথম বিদ্ৰোহৰ দুবছৰ পাছতে ১৫২৯ চনৰ পুহ মাহত শদিয়াৰ চুতীয়া সকলে আকৌ মুৰ দাঙি উঠিলে। এইবাৰ চুহুংমুঙ ৰজাই ফ্ৰাচেংমুঙক সহযোগ কৰিবলৈ চাও চুক্লান (তিপামৰ পৰা) আৰু কিংলুনক সহযোগ কৰিবলৈ চাওলুং চুলিঙক (ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা) পঠিয়ালে। ইয়াৰ পাছত চুহুংমুঙে চুক্লেংমুঙ ৰাজকোঁৱৰক ৰাজধানীত ৰাখি সকলো বিষয়ববীয়াৰ সৈতে নিজে শদিয়া আহি উপস্থিত হয়। লুহিতৰ পাৰত, ডিবাং নৈৰ পাৰত, মাৰানকাও, চন্দনগিৰি পৰ্বত, দৈথাং পৰ্বত, ইত্যাদি বিভিন্ন ঠাইত কেইবাখনো যুদ্ধ হয়। প্ৰথম পৰ্যায়ত বিদ্ৰোহী সকলে চাও চুলিঙক ধৰি নিবলৈ সক্ষম হৈছিল কিন্তু পাছৰ পৰ্যায়ত এৰি দিলে। বহু মাহ যুদ্ধ লগা পাছত শেষত বিদ্ৰোহী সকল পৰাজিত হ'ল। যুদ্ধত লাভ কৰা সকলো ধন আৰু সম্পত্তি ৰজা আৰু মন্ত্ৰী সকলে নিজৰ মাজতে ভাগ কৰি ল'লে আৰু ৰজাই বৰগোহাঁই আৰু বুঢ়াগোহাঁইক শদিয়াত ৰাখি নিজে ৰাজধানী লৈ ঘূৰি গ'ল।
* ১৫৪২ চনৰ বিদ্ৰোহ, দিচাং নৈৰ পাৰত
চুতীয়া সকলে পুনৰ বাৰ ১৫৪২ চনত ৰজা চুক্লেংমুঙৰ দিনত বিদ্ৰোহ ঘোষণা কৰে কৰিছিল। এইবাৰ ১৫৪২ চনৰ বহাগ মাহত ডিব্ৰুগড় অঞ্চলৰ চুতীয়া সকলে শিৱসাগৰৰ দিচাং নৈৰ ওচৰত আহোম মন্ত্ৰী চেং-হাননক পৰাস্ত কৰি স্বৰাজ ঘোষণা কৰে। কিন্তু ইয়াৰ পাছতে চুক্লেংমুঙে চাওলুং তিমাক বিদ্ৰোহ দমন কৰিবলৈ পঠিয়াই আৰু দুবছৰ লৈকে পূৰ্বৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ বিভিন্ন অঞ্চল ধ্বংস কৰে যাতে কোনো চুতীয়া সকলে পুনৰ বিদ্ৰোহ কৰিবলৈ সাহস নকৰে।
* ১৫৫০ চনৰ বিদ্ৰোহ, শদিয়া
১৫৫০ চনত শদিয়াখোৱা গোহাঁইৰ মৃত্যুৰ পাছত, কংসপাত্ৰ নামৰ চুতীয়া নায়ক এজনে শদিয়াত বিদ্ৰোহ কৰি নিজকে ৰজা বুলি ঘোষণা কৰিছিল। আহোম ৰাজ্যৰ বহুতো ৰাজকোঁৱৰে তেওঁক সহযোগ কৰিছিল আৰু শদিয়াত উপস্থিত হৈ আহোম ৰজাৰ বিৰুদ্ধে যুদ্ধ কৰিবলৈ সাজু হৈছিল। এই যুদ্ধ ৩ বছৰ লৈকে চলিছিল আৰু শেষত কংসপাত্ৰৰ লগতে বহুতো চুতীয়াই মৃত্যু বৰণ কৰিছিল। ৰাজকোঁৱৰ সকলৰ ভিতৰত কিছুমানৰ মৃত্যু হৈছিল আৰু বাকী থকা সকলক বন্দী বনাই পাছলৈ চাৰিঙত থাকিবলৈ দিয়া হৈছিল।
* ১৫৬৫ চনৰ বিদ্ৰোহ, নামৰূপ আৰু খেৰাম
১৫৬৫ চনৰ মাঘ মাহত ডিব্ৰুগড় অঞ্চলৰ চুতীয়া সকলে বিদ্ৰোহ ঘোষণা কৰি নামৰূপ আৰু খেৰাম(বৰ্তমান ডিব্ৰুগড়ৰৰ খেৰেমীয়া) অঞ্চলৰ আহোম গাঁও সমূহ আক্ৰমণ কৰি লুণ্ঠন কৰিছিল। ৰজাই বিদ্ৰোহ দমন কৰিবলৈ চাওলুং তিপামক পঠিয়াইছিল। বিদ্ৰোহী সকলৰ লগত হোৱা যুদ্ধত চাওলুং তিমাৰ হাতী আহত হৈছিল যাৰ বাবে তেওঁ যুদ্ধ এৰি দিহিং পাৰ হৈ উভতি আহে। ইয়াৰ পাছত বিদ্ৰোহৰ কি পৰিণতি হ'ল গম পোৱা নাযায়। সম্ভৱতঃ পাছলৈ বিদ্ৰোহ দমন কৰা হৈছিল।
* ১৫৭২ চনৰ বিদ্ৰোহ, শদিয়া
১৫৭২ চনত পুনৰ বাব চুতীয়া সেনাপতি এজনৰ নেতৃত্বত শদিয়া অঞ্চলৰ চুতীয়া সকলে মুৰ দাঙি উঠে। বিদ্ৰোহ দমন কৰিবলৈ চাওলুং চাৰিং, চাওফ্ৰাংমুঙ বৰগোহাঁই, শদিয়া খোৱা গোঁহাই, ইত্যাদি বহুতো বিষয়ববীয়াক পঠিওৱা হৈছিল। আহোম সেনাৰ তুলনাত বিদ্ৰোহী সকলৰ সংখ্যা কম থকাৰ বাবে বিদ্ৰোহী সকল কানচাই আৰু পুখুৰীখনা নামৰ অঞ্চল লৈ আতঁৰি আহিছিল আৰু সেই অঞ্চলৰ চুতীয়া সকলৰ সহযোগত পুনৰ ৰণ কৰিছিল। কিন্তু দুৰ্ভাগ্যবশতঃ বিদ্ৰোহী সকল পৰাজিত হৈছিল। চুতীয়া সেনাপতি, কানচাইৰ মুখিয়াল আৰু অন্য বহুতো চুতীয়া সৈন্যক বন্দী বনাই ৰাজধানী লৈ লয় অনা হৈছিল।
* ১৬৬৫ চনৰ বিদ্ৰোহ, উত্তৰ পাৰ
১৬৬৫ চনত আহোম সেনা নগা সকলৰ লগত হোৱা যুদ্ধত ব্যস্ত আছিল। এই সুযোগ লয়, উত্তৰ পাৰৰ লখিমপুৰৰ এখিনি চুতীয়া লোকে মিৰি আৰু দফলা লোকৰ লগত মিলি বিদ্ৰোহ কৰিছিল। কিন্তু বিদ্ৰোহ সফল নহ'ল।
* ১৬৭৩ চনৰ বিদ্ৰোহ, উত্তৰ পাৰ
১৬৭৩ চনত ধেমাজি অঞ্চলৰ চুতীয়া সকলে বিদ্ৰোহ ঘোষণা কৰি ৰূপা(বৰ্তমানৰ ৰূপহী) আৰু ডিমৌ(বৰ্তমানৰ ধেমাজিৰ ডিমৌ) মিৰি সকলে আহোম ৰজাক কৰ হিচাপে দিয়া মাৰ নাও তোলাই লৈ গৈছিল। এই কথা শুনি আহোম ৰজাই চুতীয়া অঞ্চললৈ কটকী পঠিয়াই নাও সমূহ ঘূৰাই দিবলৈ আদেশ কৰিছিল, কিন্তু চুতীয়া সকলে আদেশ নামানিলে। ইয়াৰ পাছত সকলো চুতীয়া দেউলীয়া নামৰ গাঁৱ এখনত একগোট হৈছিল। কটকীৰ খবৰ পাই আহোম ৰজাই তিনিমুখিয়া অঞ্চলত থকা নাৰাই নামৰ চুতীয়া বিদ্ৰোহী নেতা জনক ধৰি আনিবলৈ সৈনিক পঠিয়ালে। ইয়াৰ পাছত ৰজাই শদিয়াখোৱা গোঁহাই আৰু মৰঙ্গীখোৱা গোহাঁইক চেঁচামুখত গড় নিৰ্মাণ কৰি যুদ্ধৰ বাবে সাজু হ'বলৈ আদেশ দিলে। দিহিং নদীৰ পাৰত আন এটা গড় নিৰ্মাণ কৰা হ'ল। তাৰ পাছত আহোম সেনাই দিহিং পাৰ হৈ মাজুলী হৈ চুতীয়া গাঁৱলৈ আগ বাঢ়ি আহিল। চুতীয়া সকলেও হাতত ধেনু-কাড় লয় দেউলীয়া গাঁৱৰ পৰা মিৰি গাঁৱ এখনলৈ আগ বাঢ়ি আহিলে। আহোম ৰজাই পুনৰ চুতীয়া সকলৰ ওচৰলৈ কটকী পঠিয়াইলে। চুতীয়া বৰুৱা জনে অৱশেষত বশ্যতা স্বীকাৰ কৰিলে, কিন্তু নিজৰ গৰু-ছাগলী, হাঁহ-কুকুৰ, ইত্যাদি সকলো হেৰুৱালে। নাৰাই আৰু অন্য চুতীয়া বিদ্ৰোহী নেতা সকলক মদ্যপান কৰোৱাই পুনৰ বিদ্ৰোহ নকৰিবলৈ প্ৰতিজ্ঞা কৰালে। সবল আৰু শক্তিশালী চুতীয়া সৈনিক সকলৰ বন্দী বনোৱা হ'ল আৰু অন্য চুতীয়া সকলক প্ৰতি বছৰে কৰ হিচাপে নাও দিবলৈ আদেশ দিয়া হ'ল।
* ১৭৬৯-১৮০৫ চনৰ মায়ামৰা বিদ্ৰোহ
মায়ামৰা ধৰ্মীয় চুতীয়া সকলে ১৭৬৯ চনত আহোম ৰাজ্যৰ বিৰুদ্ধে বিদ্ৰোহ ঘোষণা কৰি ১৭৯১ লৈকে বেংমৰা নামৰ পৃথক ৰাজ্য এখন গঠন কৰিছিল। মায়ামৰা বিদ্ৰোহত ভাগ লোৱা জনগোষ্ঠী সমূহৰ মাজত দ্বিতীয় সৰ্বাধিক লোক চুতীয়া জনগোষ্ঠীৰ আছিল। বেংমৰা ৰাজ্যৰ ৰজা সৰ্বানন্দ সিংহ বীৰপালৰ বংশৰ বুৰুক চুতীয়া ৰাজপৰিয়ালৰ লোক আছিল। হয়তো ১৫২৫ চনত ৰাজ্য হেৰুৱা চুতীয়া ৰাজপৰিয়াল টোৱে সৰুকৈ হ'লেও পুনৰ বাৰ ৰাজ্য ৰাজত্ব কৰিবলৈ সক্ষম হৈছিল।
* ১৭৭৫ চনৰ বিদ্ৰোহ, ডিব্ৰু-দিহিং অঞ্চল
মায়ামৰা বিদ্ৰোহ হৈ থাকোঁতে ডিব্ৰু-দিহিংৰ মাজৰ অঞ্চলৰ একাংশ চুতীয়াই বিদ্ৰোহ ঘোষণা কৰিছিল। টাই ভাষাৰ "আহোম বুৰঞ্জী" নামৰ গ্ৰন্থত উল্লেখ কৰা মতে পূৰ্বৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ সীমান্ত অঞ্চলৰ খামজাং প্ৰদেশৰ পৰা নঙাখাম নামৰ নৰা মুখিয়ালৰ লগত ধৰা সকলে আহি বিদ্ৰোহ ঘোষণা কৰিছিল। এই বিদ্ৰোহত চুতীয়া সকলে নৰা সকলক সহযোগ কৰিছিল। নৰা মুখিয়াল জনে ১৭৭৫ চনত চুতীয়া সকলৰ সহযোগত হাটখোৱা গোহাঁইক পৰাস্ত কৰি নিজকে ডিব্ৰু নৈৰ কাষৰ অঞ্চলৰ ৰজা বুলি ঘোষণা কৰিছিল। ৰজা হৈ নঙাখামে চুতীয়া আৰু বাৰেচিৰিঙীয়া সকলৰ মাজৰ পৰাই ফুকন আৰু বৰুৱা নিযুক্ত কৰিছিল। আহোম ৰজাই নঙাখাম আৰু চুতীয়া সকলৰ বিৰুদ্ধে বুঢ়াগোহাঁইৰ নেতৃত্বত ৪০ হাজাৰ সৈন্য পঠিয়াইছিল। সেনা সকলে আহি ৰঙাগড়াত(বৰ্তমানৰ ডিব্ৰু-চৈখোৱাৰ দক্ষিণত) উপস্থিত হৈছিল। ইয়াত পাছত তেজী আৰু দিহিং নৈৰ পাৰত যুদ্ধ হৈছিল। বিদ্ৰোহী সকল পৰাজিত হৈ আতৰি গৈছিল। নৰা সকলে পূৰ্বৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ পাহাৰীয়া অঞ্চলত আশ্ৰয় লয় আৰু চুতীয়া সকলে ধূনাগুৰি নামৰ ঠাই এদখৰত আশ্ৰয় লয়। বহুতো চুতীয়া, বাৰেচিৰিং আৰু নৰা বিদ্ৰোহীক ৰাজধানী ৰংপুৰলৈ লয় অনা হয়। তাৰে কিছুমানক মৃত্যু দণ্ড দিয়া হৈছিল আৰু আন সকলক বন্দী হিচাপে ৰখা হৈছিল।<ref>Barua, G.C, "Ahom Buranji, p. 331-333</ref>
==অসমীয়া সংস্কৃতিত চুতীয়া ৰাজ্যৰ প্ৰভাব==
==আৰু চাওক==
* [[চুতীয়া জনগোষ্ঠী]]
* [[সতী সাধনী]]
==তথ্য সংগ্ৰহ==
{{Reflist}}
* {{cite book
| last = Gait
| first = Edward
| title = A History of Assam
| publisher = Thacker, Spink & Co.
| date = 1906
| location = Calcutta
| url = http://books.google.com/books?id=w-6kr1IyHJkC}}
*{{Cite journal|last=Neog|first=Maheswar|title=Light on a Ruling Dynasty of Arunachal Pradesh in the Fourteenth and Fifteenth Centuries|date=1977|journal=Annals of the Bhandarkar Oriental Research Institute|volume=58/59|pages=813–820|jstor=41691751|issn=0378-1143}}
==বাহ্যিক সংযোগ==
{{অসম বুৰঞ্জী}}
[[শ্ৰেণী:অসমৰ ইতিহাস]]
[[শ্ৰেণী:চুতীয়া ৰাজ্য]]
[[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ সাম্ৰাজ্য আৰু ৰাজ্য]]
iyf1u58iy7mz5m89gd5aygpn6smtky5
606988
606982
2026-05-18T05:05:37Z
Ananya Taye
28065
/* চুতীয়া ভূমিৰ বিতৰণ */
606988
wikitext
text/x-wiki
{{under construction}}
{{Infobox Former Country
|native_name = সধয়া/স্বধয়া
|conventional_long_name = চুতীয়া সাম্ৰাজ্য
|common_name= স্বধয়া, সধয়া
|year_start = ১১৮৭
|date_start =
|event1 =
|date_event1 =
|event_end =
|year_end = ৭ বহাগ ১৫২৪ (সাধনী দিৱস)
|date_end =
|p1 = কামৰূপ ৰাজ্য
|flag_p1 = Copper Plate Seal of Kamarupa Kings.jpg
|s1 = আহোম ৰাজ্য
|flag_s1 =
|image_flag =
|flag_type =
|image_map = Chutia kingdom Map.png
|image_map_caption = চুতীয়া ৰাজ্যৰ মানচিত্ৰ
| image_coat = Chutia royal Insignia.png
| symbol_type = ৰাজকীয় প্ৰতীক
|capital = [[শদিয়া|সধয়াপুৰ/স্বধয়াপুৰ]]
|common_languages = চুতীয়া ভাষা (ৰাজকীয়)</br>[[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]] (ৰাজ্যিক)
|religion = জনজাতীয় তান্ত্ৰিক (ৰাজকীয় আৰু প্ৰজা)</br> হিন্দু (একাংশ প্ৰজা)
|government_type = ৰাজতন্ত্ৰ
|leader1 = বীৰপাল/গয়াপাল
|year_leader1 = ১১৮৭-১২২০
|leader2 = [[ৰত্নধ্বজপাল]]/গৌৰী নাৰায়ণ
|year_leader2 = ১২৩০-১২৬০
|leader3 = ধৰ্মধ্বজপাল/[[ধীৰনাৰায়ণ]]
|year_leader3 = ১৫২০-১৫২২
|leader4 = নীতিপাল/চন্দ্ৰ নাৰায়ণ(অন্তিম)
|year_leader4 = ১৫২২-১৫২৪
|title_leader = সধেয়াধিপতি (নাৰায়ণ/পাল)
|legislature =
|today = [[অসম]], [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]], [[ভাৰত]]
|}}
'''চুতীয়া ৰাজ্য''' ({{lang-en|Sutiya kingdom}}) আছিল ত্ৰয়োদশ শতিকাত [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ]]ৰ উত্তৰ পাৰে দিকাৰাই নদী<ref>Acharya,N.N.,"The history of Medieval Assam",p.232</ref><ref>William Robinson, "A descriptive account of Assam",p.323.</ref><ref>Dutta, Sristidhar, "The Mataks and their kingdom,p.28</ref> আৰু দক্ষিণ পাৰে [[দিচাং নদী]]ৰ মাজত গঠন হোৱা এক বিশাল সাম্ৰাজ্য<ref name="চুতীয়া ৰাজ্য">{{cite web | url=https://books.google.co.in/books?id=MdjO3XVk0MAC&pg=PA84&dq=chutia+kingdom+disang&hl=en&newbks=1&newbks_redir=0&source=gb_mobile_search&sa=X&ved=2ahUKEwiKlpXszLqUAxWgUGwGHemuBhUQ6AF6BAgNEAM#v=onepage&q=chutia%20kingdom%20disang&f=false Pathak, Guptajit, Assam's History and it's Graphics, p.84}}</ref>। এই ৰাজ্য বৰ্তমানৰ [[অসম]]ৰ [[ডিব্ৰুগড় জিলা|ডিব্ৰুগড়]], [[লখিমপুৰ জিলা|লখিমপুৰ]], [[ধেমাজি জিলা|ধেমাজি]], [[তিনিচুকীয়া জিলা|তিনিচুকীয়া]], [[বিশ্বনাথ জিলা|বিশ্বনাথ]], [[মাজুলী জিলা|মাজুলী]] জিলাকে ধৰি [[শিৱসাগৰ জিলা]]ৰ এটা অংশ আৰু [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]]ৰ ভৈয়াম আৰু দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলত বিয়পি আছিল। ইতিহাসবিদ সকলৰ মতে উত্তৰ পূৰ্বাঞ্চলৰ মধ্যযুগৰ সকলো ৰাজ্যৰ ভিতৰত চুতীয়া ৰাজ্যখনে আটাইতকৈ উন্নত আৰু প্ৰগতিশীল ৰাজ্য আছিল।<ref>Guha, Amalendu (December 1983), "The Ahom Political System: An Enquiry into the State Formation Process in Medieval Assam (1228-1714)", p.5, "The period from the 13th to the 16th century saw the emergence and development of a large number of tribal political formations in north-east India. The Chutiya, the Tai-Ahom, the Koch, the Dimasa (Kachari), the Tripuri, the Meithei (Manipuri), the Khasi (Khyriem) and the Pamar (Jaintia)—all these tribes crystallised into rudimentary state formations by the 15th century. The most developed of the tribes in the 15th century were the Chutiyas."</ref>
১১৮৭ চনত বীৰপালে শদিয়াক ৰাজধানী পাতি উত্তৰ-পূব অসম আৰু অৰুণাচলৰ কিছু অঞ্চল লয় চুতীয়া ৰাজ্য স্থাপন কৰিছিল। তেওঁৰ পুত্ৰ গৌৰী নাৰায়ণে সকলো চুতীয়াক একত্ৰিত কৰি এখন বৃহৎ ৰাজ্য গঠন কৰিছিল। উজনি অসমৰ শিৱসাগৰ(দক্ষিণ পাৰ) আৰু বিশ্বনাথ(উত্তৰ পাৰ) জিলাৰ পৰা আৰম্ভ কৰি পূব দিশত অৰুণাচলৰ পাহাৰৰ লৈকে এসময়ত চুতীয়া ৰাজ্যৰ অন্তৰ্গত আছিল। ইয়াৰ পিছত প্ৰায় সোতৰজন ৰজাই এই সাম্ৰাজ্য চলাইছিল। [[কামৰূপ ৰাজ্য]] ধ্বংস হোৱাৰ লগে লগে অসমৰ উত্তৰ-পূবত চুতীয়াসকল, পশ্চিম দিশে বাৰভূঞা আৰু কমতা ৰাজ্য ক্ষমতালৈ আহিছিল<ref name="চুতীয়া ৰজা">{{cite web | url=http://www.historyfiles.co.uk/KingListsFarEast/IndiaChutiyas.htm | title=চুতীয়া ৰজা | accessdate=August 11, 2012}}</ref>।
১৪ শতিকাৰ শেষৰ ফালে চুতীয়া ৰজা সত্যনাৰায়ণে কামৰূপ আক্ৰমণ কৰা মুচলমান সকলক (সম্ভৱতঃ ১৩৮৯ত কামৰূপ দখল কৰা ঘিয়াছুদ্দিন শাহ) পৰাস্ত কৰি [[কমতা ৰাজ্য|কমতাপুৰত]] ৰজা হৈছিল আৰু কামৰূপ ৰাজ্যৰ পতনৰ পাছত পোণপ্ৰথমবাৰৰ বাবে [[শদিয়া]]ৰ পৰা [[বংগ|উত্তৰ বংগ]]ৰ [[কৰতোৱা নদী|কৰতয়া]] নৈ লৈকে এখন বৃহৎ [[কামৰূপ ৰাজ্য|বৰ-কামৰূপ]] ৰাজ্য গঠন কৰিছিল<ref>"The eastern region, whether it is called Sadhaya or Svadhaya as in the plates or Sadhiya or Sadiya as in Assamese chronicles and the western region of Kamatapura seems to be politically connected and the same Satyanarayana/Ratnanarayana might have held sway over both regions"{{harvcol|Neog|1977|p=818}}</ref>
অসমৰ স্থানীয় জনজাতিসকলৰ মাজত চুতীয়াসকল অন্যতম। চুতীয়া সকল কছাৰী গোষ্ঠীৰ লোক আছিল আৰু এটা সময়ত তিব্বত-বাৰ্মীজ ভাষা ব্যৱহাৰ কৰিছিল। চুতীয়া ৰাজ্যৰ ৰাজকীয় তথা ধৰ্মীয় ভাষা বৰ্তমানৰ [[দেউৰী ভাষা]]। বৃটিছৰ দিনত এই ভাষাক ''দেউৰী-চুতীয়া'' ভাষা বুলি কোৱা হৈছিল। সাম্প্ৰতিক কালত, চুতীয়াসকলে [[অসমীয়া ভাষা]] ব্যৱহাৰ কৰে।
==চুতীয়া ৰাজ্যৰ অঞ্চল সমূহ==
===ৰাজধানী অঞ্চল===
[[File:Brick with king Pratyakshnarayan's name.jpg|thumb|ভীষ্মক নগৰ আৰু শদিয়াৰ পদুম পুখুৰীত উদ্ধাৰ হোৱা নৃপতি শ্ৰী শ্ৰী প্ৰত্যক্ষ নাৰায়ৰণ নাম খোদিত থকা ইটা। এই ৰজা জনৰ নাম ঘিলামৰাত উদ্ধাৰ হোৱা সধয়াধিপতি সত্যনাৰায়ণৰ ফলিতো উল্লেখ কৰা আছে।]]
চুতীয়া ৰাজ্যৰ প্ৰাণকেন্দ্ৰ আৰু ৰাজধানী আছিল শদিয়া বা সধয়াপুৰ। চুতীয়া ৰজা সকলে নিজকে সধয়াপুৰেশ্বৰ বা সধয়াধিপতি বুলি চিনাকি দিছিল। <ref>Shin, Jae-eun, Descending from Demons, Ascending to Kshatriyas, p.5.</ref> শদিয়াৰ কীৰ্তিচিহ্ন সমূহতো চুতীয়া ৰজাৰ নাম খোদিত আছে। এতিয়ালৈকে শদিয়া অঞ্চলত চুতীয়া যুগৰ তিনিখন নগৰ চিনাক্ত কৰা হৈছে: ভৈয়ামৰ বৰ-নগৰ আৰু দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলৰ ৰূক্মীনী নগৰ (সম্ভৱতঃ বুৰঞ্জীৰ চন্দনগিৰি) আৰু ভীষ্মক নগৰ (সম্ভৱতঃ বুৰঞ্জীৰ থাঙগিৰি)। তাৰেই ভীষ্মক নগৰ আৰু ৰুক্মিণী নগৰৰ ইটাত চুতীয়া ৰজা লক্ষ্মীনাৰায়ণ আৰু প্ৰত্যক্ষ নাৰায়ণৰ নাম খোদিত আছে<ref>Neog, Maheswar, Lights on a Ruling Dynasty of Arunachal Pradesh, p.814</ref>। তাম্ৰেশ্বৰী শালৰ ইটাৰ দেৱালখন চুতীয়া ৰজা মুক্ত-ধৰ্মনাৰায়ণে নিৰ্মাণ কৰাইছিল <ref>A Sircar, D.C, Journal of Ancient Indian History, p. 21</ref>।
===উত্তৰ কূলৰ অঞ্চল===
ব্ৰক্ষ্মপুত্ৰৰৰ উত্তৰ পাৰৰ সীমাৰ কথা বুৰঞ্জী সমূহত পোনপটীয়াকৈ উল্লেখ পোৱা নাযায়। তথাপিটো ঐতিহাসিক তথ্যৰ অনুসৰি ইতিহাসবিদ সকলে চুতীয়া ৰাজ্য ভৰালী বা দিকৰাই নৈ লৈকে বিস্তৃত আছিল বুলি মত প্ৰকাশ কৰে।<ref>Acharya,N.N.,"The history of Medieval Assam",p.232</ref><ref>William Robinson, "A descriptive account of Assam",p.323.</ref><ref>Dutta, Sristidhar, "The Mataks and their kingdom,p.28</ref> বুৰঞ্জী সমূহত উল্লেখ কৰা আছে যে চুতীয়া ৰাজ্য দখল কৰা পাছত আহোম ৰজা চুহুংমুঙে ভৰালী নৈ পাৰ হৈ ৰাউতা-তেমনীৰ (আজিৰ দিনৰ দৰং-নগাঁৱৰ অঞ্চল) ভূঞা সকলক বস কৰিছিল<ref>According to ''Purani Assam Buranji'', p.27. the twelve Bara Bhuyans of Rowta-Temani (mid-Assam, on either banks of the Brahmaputra) namely Utai, Tamai, Rai, Sakai, Kausika, Uzir, Laskar, Comdar, Sanatana, Keho, Rambhat and Bhakat with four sub-Bhuyans each, were transported and settled in various places of Uttara-kula (Biswanath, Lakhimpur districts). The Lacam Kalita Bhuyan family was placed at Bahbari(Lakhimpur), while one of them was settled on the river Sonari(Dhakuakhana), and another on the hills. As per ''Satsari Buranji'', p.16, Suhungmung suppressed the Baro-Bhuyans in Rowta. The people of the region were placed under the leadership of the Baro-Bhuyans and re-settled at different places of the kingdom.</ref>। গতিকে ইয়াৰ পৰা বুজিব পাৰি যে ভৰালী নদীৰ লৈকে চুতীয়া ৰাজ্য বিয়পি আছিল। ৰজা সত্যনাৰায়ণৰ দিনত বা তাৰো পাছৰ লৈকে এই পশ্চিম সীমা কমতাপুৰৰ লৈকে পাইছিল গৈ।
* লখিমপুৰ জিলা: বৰ্তমান লখিমপুৰৰ সোৱনশিৰি অঞ্চলতো চুতীয়া ৰাজ্যৰ অধীনত আছিল। চুতীয়া ৰজা সকলে সোৱণশিৰিৰ দুয়োপাৰে ব্ৰাহ্মণক ভূমিদান কৰিছিল। এই অঞ্চল পুৰণি কালত হাবুং বুলি জনা গৈছিল। শদিয়াৰ চেপাখোৱা তামৰ ফলিত উল্লেখ থকাৰ মতে চুতীয়া ৰজা দুৰ্লভনাৰায়ণৰ আদেশত ১৪২৮ চনত হাবুঙাধিপতি বৃহৎ পাত্ৰয়েই ব্ৰাক্ষ্মণক ভূমিদান কৰিছিল<ref>Neog, Maheswar, Lights on a Ruling Dynasty of Arunachal Pradesh, p.818.</ref><ref>Guha, Amalendu, Pre-Ahom Roots and the Medieval State in Assam: A Reply, p. 73, “Habung was a Chutiya dependency; that still earlier it was an autonomous principality of Brahmins; and that the latter's origins could be traced back to a circa 10th-century copper-plate and grant issued by king Ratnapala”.</ref>। চুতীয়া ৰজা লক্ষ্মীনাৰায়ণে ১৪০২ চনত সোৱণশিৰিৰ পশ্চিম দিশত(বৰ্তমান লক্ষিমপুৰ নগৰৰ ওচৰত) আৰু ১৩৯২ চনত সত্যনাৰায়ণ ৰজাই ধৱলী(বগীনদী) নৈৰ পাৰত ব্ৰাহ্মণক ভূমি দান কৰিছিল<ref>Barua, Swarnalata, Chutia Jatir Buranji, p.583</ref>। ১৫২২ চনত ধীৰনাৰায়ণ ৰজাই ঢকুৱাখনাত ব্ৰাহ্মণক ভূমি দান কৰিছিল<ref>Barua, Swarnalata, Chutia Jatir Buranji, p.590</ref>। এই সকলো কথাৰ পৰা জনা যায় যে বৰ্তমানৰ লখিমপুৰ জিলাখন সম্পূৰ্ণ ভাবে চুতীয়া ৰাজ্যৰ অন্তৰ্গত আছিল।
* ধেমাজি জিলা: ধেমাজি জিলাৰ চিচিবৰগাঁও-বৰদলনি অঞ্চলত বহুতো পুৰণি চুতীয়া যুগৰ ধ্বংসাৱশেষ দেখিবলৈ পোৱা যায়<ref>Barua, Swarnalata, Chutia Jatir Buranji, p.439</ref>। জোনাইৰ ৰজাখনা অঞ্চলত ১৩-১৪ শতিকাৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ ইটাৰ দুৰ্গৰ অৱশেষ পোৱা গৈছিল<ref>Barua, Swarnalata, Chutia Jatir Buranji, p.441; Indian Archaeology 1986-87, p. 22</ref>। বুৰঞ্জীত উল্লেখ কৰা মতে সোৱণশিৰি পশ্চিম পিনৰ দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলত ১৬৭২ চনত দফলা জনজাতিৰ লোকে আক্ৰমণ কৰি মানুহ ধৰি নিছিল। মানুহ খিনিক মুক্ত কৰাই আনিবলৈ ৰজাই বৰবৰুৱাৰ লগতে চুতীয়া হাজৰিকা আৰু চুতীয়া কাঁড়ী বৰুৱাক পঠিয়াইছিল। এই কথাৰ পৰা ধৰিব পৰা যায় যে চুতীয়া সকলৰ বসতি লক্ষিমপুৰৰ দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলৰ লৈকে আছিল।<ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji, p.220</ref><ref>Barbarua, Hiteswar, "Ahomar Din", p.190</ref> বুৰঞ্জীৰ আন এটা খণ্ডত উল্লেখ কৰা হৈছে যে ডিক্ৰং অঞ্চলৰ মিৰি লোক সকল এটা সময়ত চুতীয়া ৰজাৰ "হাতী-ঘাহী" লোক আছিল আৰু চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতনৰ পাছত এই সকলে আহোম ৰজাক বছৰি কৰ-ভাৰ দিছিল। গতিকে ইয়াৰ পৰা ধৰিব পৰা যায় যে এই অঞ্চলো এসয়মত চুতীয়া ৰাজ্যৰ অধীনত আছিল।<ref name= "devi">{{cite book |last1=Devi|first1=Lakshmi|title=Ahom-tribal Relations: A Political Study|date=1968|pages=202–203|url=https://books.google.com/books?id=BVdXAAAAMAAJ|publisher=Assam Book Depot, [Calcutta], Gauhati|OCLC=578753}}</ref> সোৱণশিৰি আৰু চিয়াং নৈৰ মাজত বসবাস কৰা মিচিং লোক সকলক আহোম ৰজা চুহুংমুঙৰ দিনত "চুতীয়া-মিৰি" বুলি উল্লেখ কৰিছিল কাৰণ এই সকল চুতীয়া ৰাজ্যৰ প্ৰজা আছিল।<ref name= "devi"></ref>
* বিশ্বনাথ জিলা: বিশ্বনাথ জিলা যে চুতীয়া ৰাজ্যৰ অন্তৰ্গত আছিল, সেই কথা চুতীয়া যুগৰ কীৰ্তিচিহ্ন সমূহৰ পৰা পুহৰলৈ আহে। চুতীয়া যুগৰ খনিকৰ সকলে কিবা উল্লেখযোগ্য কীৰ্তিচিহ্ন নিৰ্মাণ কৰিলে এক বিশেষ ধৰণৰ চিহ্ন কিছুমান ব্যৱহাৰ কৰিছিল। বিশ্বনাথ জিলাৰ অৰুণাচল সীমান্তৰ ৰামঘাট দুৰ্গ, নক্সাপৰ্বত দুৰ্গ, বালিজানৰ দুৰ্গ আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰ পাৰৰ উমাতুমনি দ্বিপ তাৰে প্ৰমাণ। এই সকলো অঞ্চলত দেখা পোৱা হুবহু একেই খনিকৰ চিহ্ন শদিয়াৰ তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰ, বুঢ়াবুঢ়ী শাল, ইটা পুখুৰী, ইত্যাদি জেগাত দেখিবলৈ পোৱা গৈছে। উল্লেখযোগ্য যে তাম্ৰেশ্বৰীৰ যিখন শিল-ইটাৰ দেৱালত এই চিহ্ন সমূহ খোদিত আছিল, সেই খন চুতীয়া ৰজা মুক্তধৰ্মনাৰায়ণে ১৪৪২ চনত নিৰ্মাণ কৰিছিল।<ref>A Sircar, D.C, Journal of Ancient Indian History, p. 21; Barua, Swarnalata, Chutia Jatir Buranji, p.589; Journal of the Asiatic Soceity of Bengal, 1848, p.467</ref> জনা মতে নক্সাপৰ্বত (১৪০০-১৫০০ খ্ৰীষ্টাব্দ)<ref>Tada, Tage, Archaeological remains of Arunachal Pradesh up to 16th century, p.183</ref> আৰু বুঢ়ৈ দুৰ্গ<ref> Barua, Kanaklal, Early History of Kamrupa, p.271</ref> প্ৰায় একে যুগৰে সৃষ্টি হয়। শদিয়াৰ ৰুক্মিণীনগৰ, গম্চি দূৰ্গ আৰু ভীষ্মক নগৰৰ দৰে বালিজান আৰু নক্সা পৰ্বত দুৰ্গতো শিল ইটাৰ ঘৰৰ ভেটি পোৱা গৈছে। নক্সা পৰ্বত, ইটা দুৰ্গ আৰু ৰামঘাট দুৰ্গৰ শিলৰ ভেটিৰ ওপৰত ইটা ব্যৱহাৰ কৰা শৈলী ৰুক্মিণী নগৰ, তাম্ৰেশ্বৰীৰ সীমাৰ দেৱাল আৰু শদিয়াৰ বৰনগৰৰ পুখুৰীত দেখা গৈছে। এই সমূহ তথ্যৰ ভিথিত কনকলাল বৰুৱা আৰু মহেশ্বৰ নেওগ লেখীয়া বিশিষ্ট ইতিহাস বিধে চুতীয়া ৰাজ্যৰ পৰিসীমা বিশ্বনাথ জিলা লৈকে থকা কথা স্বীকাৰ কৰিছে।<ref> Barua, Kanaklal, Early History of Kamrupa, p.271-272, "The probability is that these ruins are the traces of a Hindu or Hinduised dynasty of local rulers who ruled over a kingdom to the north of Brahmaputra and extending from the Burai river on the west to Sadiya on the east. The dynasty is evidently the line of Chutia kings who assumed the surname Pala."</ref><ref>Neog, Maheswar, "Lights on a Ruling Dynasty of Arunachal Pradesh", p. 218, "If architectural continuity is admitted between the fortifications in the Sadiya region and the Burai river ruin site, it would be possible to believe that the kingdom of these rulers(Chutia) extended as far as the outer limit of Darrang district, in the western most extent of which Ahom conquerors settled the vanquished Chutias in the early part of the sixteenth century."</ref> ইয়াৰ ওপৰিও জনা যায় যে চুতীয়া ৰাজ্য দখল কৰা পাছতেই (অৰ্থাৎ ১৫২৫ চনতে) আহোম ৰজাই উত্তৰ পাৰৰ শদিয়া, ভাটি অঞ্চল (বিশ্বনাথ), হাবুং(লখিমপুৰ) আৰু বানলুং(ধেমাজি) অঞ্চল শাসন কৰিবলৈ নতুনকৈ পদবী সৃষ্টি কৰিছিল<ref>Barua, Gopal Chandra, Ahom Buranji, p.59-61; Gait, Edward, A history of Assam, p. 86</ref>। গতিকে এই সমূহ অঞ্চল চুতীয়া ৰাজ্যৰ অধীনত আছিল বুলি গ'ম পোৱা যায়।
===দক্ষিণ কূলৰ অঞ্চল===
চুতীয়া ৰাজ্যৰ ব্ৰহ্মপুত্ৰ নৈৰ দক্ষিণ পাৰৰ সীমা দিহিং নৈ আছিল। এই কথা বুৰঞ্জী সমূহত স্পষ্টকৈ উল্লেখ পোৱা যায়।<ref>Assam Buranji(SM), p.9</ref><ref>Bhuyan, S.K., Satsari Buranji, p.56</ref> সেই সময়ত মাজুলী দ্বীপ সৃষ্টি হোৱা নাছিল আৰু দিহিং নৈ ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ কাষে কাষে বৈ গৈ বৰ্তমান মাজুলীৰ পশ্চিমত লগ হৈছিল। বুৰঞ্জী সমূহৰ পৰা জনা যায় যে আহোম ৰাজ্যৰ ৰাজধানী চাৰাগুৱা আৰু বকতা<ref>Ahmed, Nasir, Assam-Bengal Trade in the Medieval Period: A Numismatic Perspective, p.170, "they made Bakata(on the banks of Dihing) their capital in the reign of their king Suhungmung Svarga Narayan."; Guha, Amalendu, The Ahom Political System: An Enquiry into the State Formation Process in Medieval Assam (1228-1714), p.19.</ref> দিহিং নৈৰ পাৰত অৱস্থিত আছিল। গতিকে এই সকলো কথাৰ পৰা ধৰিব পাৰি যে বৰ্তমানৰ শিৱসাগৰ অঞ্চলৰো এটা অংশ চুতীয়া ৰাজ্যৰ অধীনত আছিল। ১৫২২ চনত দিহিং মুখৰ যুদ্ধত নীতিপালৰ সৈন্য বাহিনীক পৰাস্ত কৰি আহোম সেণা চুতীয়া ৰাজ্যত প্ৰবেশ কৰিছিল। চুহুংমুঙৰ সৈন্যয়ে চুতীয়া নৌ সেনাক খেদি ব্ৰক্ষ্মপুত্ৰয়ে দি উজাই আহি ডিব্ৰুমুখত গড় নিৰ্মাণ কৰিছিল। ডিব্ৰু মুখ, চেচামুখ, লাৰুপাৰা আৰু সোণাৰীত (তিনিচুকীয়া) পুণৰ ৰণ হৈছিল। গতিকে এই সকলো অঞ্চলতে চুতীয়া সকলৰ বসতি আছিল বুলি ক’ব পৰা যায়। দক্ষিণ সীমান্তত এলেকা তিপাম-নামৰূপ-বৰহাট অঞ্চল আছিল।
[[File:Stone inscription of Chutia king Muktadharmanarayana.jpg|thumb|চুতীয়া ৰজা মুক্তধৰ্মনাৰায়ণৰ ১৪৪২ চনৰ শিলৰ লিপি]]
* মাজুলী জিলা: বৰ্তমানৰ মাজুলী জিলাখন পূৰ্বতে দিহিং অঞ্চল আছিল। এই মাজুলী জিলাৰ পুব পিনৰ দিহিং নৈৰ মাছক লয় হোৱা বিবাদৰ পৰাই চুতীয়া-আহোমৰ যুদ্ধৰ পাতনি মেলে। ধীৰনাৰায়ণ ৰজাই মাজুলীৰ দিহিং মুখ, চেৰুৱাকতা আৰু চিৰা-আটি অঞ্চলত আহোমৰ লগত যুদ্ধ কৰে। শেষত ১৫২৩ চনত আহোম ৰজা চুহুংমুঙে এই অঞ্চল চুতীয়াৰ পৰা দখল কৰে।
* ডিব্ৰুগড় জিলা: বৰ্তমানৰ ডিব্ৰুগড় জিলাৰ প্ৰায় ভাগ ভূমি সেই সময়ত দিহিং নৈৰ উত্তৰত আছিল। বুৰঞ্জী সমূহৰ পৰা জনা যায় হে দিহিঙৰ আহোম ৰাজ্যৰ সীমাৰ ওচৰতো চুতীয়া লোকৰ বসতি আছিল। আহোমৰ চোম-চিৰিং, খাতোৱাল চেতিয়া, চাংচাই, ইত্যাদি বংশৰ ওপৰি পুৰুষ সকলক চুকাফাই ওচৰৰ চুতীয়া গাঁও মাৰি অনা লোক। আহোম ৰজা চুতুফাকো চাফ্ৰাই নৈৰ ওচৰত চুতীয়া লোক এইখিনিয়ে বধ কৰিছিল। ১৫২৩ চনত চুতীয়া ৰাজ্যৰ ডিব্ৰু অঞ্চলত প্ৰৱেশ কৰি আহোম সেনাই গড় সাজিছিল। চুতীয়া ৰাজ্য দখৰ কৰাৰ পাছত ১৫২৬ চনত দিহিঙীয়া গোহাঁই পদবী সৃষ্টি কৰা হয়। চুতীয়া বিদ্ৰোহৰ ফলত ডিব্ৰুগড়ত নতুন এখন প্ৰদেশ(''মৌঙ-তিফাও'') গঠন কৰি ১৫২৭ত চাওলুং চুলিঙক শাসনকৰ্তা হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়। Thermo luminescence (TL) পদ্ধতিৰে ডিব্ৰুগড়ৰ মৌৰামৰা দৌলৰ ওপৰত কৰা datingৰ অনুসৰি ইটাৰ দৌলটো ১৩-১৪ শতিকাৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ দিনত নিৰ্মিত<ref>Saikia, R.R,"Chronological and Archaeometric Evaluation of Bricks from Archaeological Sites of Upper Assam, Northeast India: Estimation of the Firing Temperature and Civilization History", p.17</ref>। গতিকে এই সকলো তথ্যৰ ভিত্তিত গম পোৱা যায় যে প্ৰায় গোটেই খন ডিব্ৰুগড় জিলাই চুতীয়া ৰাজ্যৰ অধীনত আছিল।
* তিনিচুকীয়া জিল: তিনিচুকীয়া জিলাৰ অধিকাংশ ভূমি চুতীয়া ৰাজ্যৰ অন্তৰ্গত আছিল যদিও পূব দিশৰ এটা অংশ মৰাণ মুখিয়াল আৰু আহোম ৰাজ্যৰ অধীনত আছিল। চুতীয়া ৰাজ্য দিহিং নৈৰ পশ্চিম পাৰে বিস্তৃত আছিল বুলি জনা যায়। সেই সময়ত দিহিং নৈ বৰ্তমানৰ সুতিতকৈ কেই কিলোমিটাৰমান পশ্চিমলৈ বৈ গৈছিল। পেঙেৰী, ডিগবৈ, জয়পুৰ, তিপাম, ইত্যাদি অঞ্চল দিহিঙৰ পূবত আছিল। এই অঞ্চল সমূহ বৃটিছৰ দিনৰ লৈকে হাবি অৰণ্যৰে ভৰি আছিল য'ত মৰাণ লোক সকলে হাবি কাটি ঝুম খেতি কৰিছিল আৰু সময়ে সময়ে আহোম ৰজা সকলক অৰণ্যৰ সামগ্ৰী যোগান ধৰিছিল। তিনিচুকীয়াৰ শদিয়া সেই সময়ত "সধয়াপুৰ" বুলি জনাজাত আছিল আৰু সধয়া বা চুতীয়া ৰাজ্যৰ ৰাজধানী আছিল। আহোম বুৰঞ্জীৰ মতে শদিয়াৰ দক্ষিণৰ অঞ্চলতো চুতীয়া সেনাপতি বুঢ়া বৰুৱা (আহোম ভাষাত "থাওমান") বোলা এজনে শাসন কৰিছিল যিজনে আহোমৰ বিৰুদ্ধে ১৫২৩ চনৰ ডিব্ৰুগড় ৰণত ভাগ লৈছিল। ১৫২৪ত চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতন হয় আৰু তিনিচুকীয়া জিলাৰ সমগ্ৰ ভূমি আহোম ৰাজ্যৰ অধীনলৈ আহে। আহোমৰ শদিয়া খোৱা গোহাঁয়ে (আহোম ভাষাত "থাওমুঙ বʼঙেন") শদিয়া অঞ্চল শাসন কৰিবলৈ লয়। শদিয়াৰ দক্ষিণৰ বৰডোমছা অঞ্চলত আহোমৰ হাটখোৱা গোহাঁই (আহোম ভাষাত "থাওমুঙ বʼক্লাং") বিষয়াই লোণৰ হাটৰ অধিকাৰী হয়।
===অৰুণাচলৰ ভয়াম আৰু পাহাৰীয়া অঞ্চল===
টাই ভাষাৰ "আহোম বুৰঞ্জী" গ্ৰন্থ খনত উল্লেখ থকাৰ মতে পূৰ্বৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ সীমান্তৰ অঞ্চলৰ খামজাং প্ৰদেশৰ নঙাখাম নামৰ নৰা মুখিয়াল এজনে ১৭৭৫ চনত চুতীয়া সকলক লগত লয় হাটখোৱা গোহাঁইৰ বিৰুদ্ধে বিদ্ৰোহ কৰিছিল আৰু পৰাস্ত হৈ দিহিং/নামজিন নৈ পাৰ হৈ পূৰবৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ পাহাৰীয়া অঞ্চলত আশ্ৰয় লৈছিল<ref>Barua, Gopal Chandra, Ahom Buranji, p.331</ref>। বুৰঞ্জীৰ পৰা জনা যায় যে খামজাং প্ৰদেশ পাটকাই পৰ্বতৰ নং-খেও-য়ং(Lake of no return) অঞ্চলত অৱস্থিত আছিল। গতিকে ধৰিব পাৰি যে চুতীয়া ৰাজ্য এসময়ত সেই অঞ্চলৰ লৈকে বিয়পি আছিল।
===নামনি অসমৰ অঞ্চল===
ৰত্ননাৰায়ণ ৰজাই ৰাজ্য বিস্তাৰৰ তথ্য ৰজা দুৰ্লভনাৰায়ণৰ শদিয়া-চেপাখোৱা তামৰ ফলিত(১৫২৮ চনৰ) পোৱা যায়। এই ফলিত উল্লেখ কৰা মতে ৰজা দুৰ্লভনাৰায়ণৰ পিতৃ আছিল ৰজা ধৰ্মনাৰায়ণ আৰু ধৰ্মনাৰায়ণৰ পিতৃ ৰত্ননাৰায়ণে এসময়ত কমতাপুৰৰ লৈকে নিজৰ ৰাজ্য বিস্তাৰ কৰিছিল। ভূমিদানৰ ফলিখনত উল্লেখ আছে<ref>Barua, Swarnalata, Chutia Jatir Buranji, p.587</ref>,
{{Quote|text="একোহভূ্ৎ কমতাপুৰে নৰপতি ভূপাল-ৱাৰাৰ্চ্চিতঃ <br />
কন্দৰ্প-প্ৰতিপক্ষ-লক্ষ-ৱিজয়ী শ্ৰী ৰত্ননাৰায়ণঃ।।"}}
অৰ্থাৎ এজন হৈছিল (একোহভূৎ) কমতাপুৰৰ ৰজা (কমতাপুৰে নৰপতি), যি জন আছিল "ভূপাল সমূহৰদ্বাৰা অৰ্চিত"(ভূপাল-ৱাৰাৰ্চ্চিত) আৰু "কামদেৱৰ(আন এটা নাম কন্দৰ্প) শত্ৰুৰ বিৰুদ্ধে বিজয়ী" (কন্দৰ্প-প্ৰতিপক্ষ-লক্ষ-ৱিজয়ী) শ্ৰী ৰত্ননাৰায়ণ।<ref>ৰত্ননাৰায়ণৰ আন এটা নাম সত্যনাৰায়ণো আছিল। এই কথা ঘিলামৰা অঞ্চলৰ বৰমূৰ্তিয়া বিলৰ তাম্ৰপত্ৰৰ পৰা জানিবলৈ পোৱা যায়। ফলিখনৰ মতে ১৩৯২ খ্ৰীষ্টাব্দত সুৰ-ৰিপু(অসুৰ) বংশৰ সধয়াপুৰৰ ৰজা নন্দিশ্বৰৰ পুত্ৰ সত্যনায়াণে ব্ৰাহ্মণক ২০০ পুৰা(৮০০ বিঘা) মাটি দান কৰিছিল। তেওঁৰ পুত্ৰ(আত্মজ) ধৰ্মনাৰায়ণ ৰজাই ফলিখনৰ নবীকৰণ কৰিছিল। গতিকে ইয়াৰ পৰা বুজিব পাৰি যে ধৰ্মনাৰায়ণ ৰজাৰ পিতৃ ৰত্ননাৰায়ণৰ আন এটা নাম সত্যনাৰায়ণ আছিল। উল্লেখযোগ্য যে ১৫০ বছৰ আগতে গৌৰীনায়াৰণ/ৰত্নধ্বজপালেও নিজৰ পুত্ৰ শিৱনাৰায়ণৰ লগত কমতেশ্বৰ ৰজা সন্ধয়াৰ ৰাজকুমাৰীক বিয়া কৰাই কমতা ৰাজ্যৰ লগত বন্ধুত্ব স্থাপন কৰিছিল। সম্ভৱতঃ এই কমতা ৰাজবংশ নাইকীয়া বা দুৰ্বল হৈ যোৱা ফলতে চুতীয়া ৰজা সত্যনাৰায়ণে কমতা ৰাজ্য নিজৰ অধীনলৈ আনিছিল।</ref>
[[File:Another section of the palace.jpg|thumb|চুতীয়া দুৰ্গ ভীষ্মক নগৰৰ ইটাৰ গড়ৰ এক অংশ]]
==যোগিনী তন্ত্ৰত উল্লেখ==
১৬ শতিকাৰ আগভাগত লিখা যোগিনী তন্ত্ৰত কামৰূপৰ বিভিন্ন অঞ্চল আৰু ৰাজকীয় শক্তিসমূহৰ বৰ্ণনা কৰা হৈছে। ইয়াত “সৌমাৰ”, “কূবাচ”, “যৱন” আৰু “প্লৱ” নাম উল্লেখ আছে—
{{quote|পূৰ্বভাগে চ সৌমাৰঃ কূবাচ পশ্চিমেতথা ।<br>দক্ষিণে যৱনসদ্ উত্তৰে প্লৱ এব চ ॥<br><br>এবমেব মহাদেৱি তে সৰ্বে কামৰূপকাঃ ।<br>
এবং তে কথিতং দেবি সৌমাৰচৰিতং হি তৎ ॥}}
অৰ্থাৎ পূৰ্বে সৌমাৰ, পশ্চিমে কূবাচ, দক্ষিণে যৱন আৰু উত্তৰে প্লৱ — এইসকল কামৰূপ অঞ্চলৰ অন্তৰ্গত বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। গ্ৰন্থখনৰ পাচৰ অংশ সমূহত "কুবাচ"ক [[কোচ ৰাজ্য|কোচ]], "সৌমাৰ"ক [[আহোম ৰাজ্য|আহোম]] আৰু "যৱন"ক [[বংগ চুলতানী|মুছলমান]]/[[মোগল সাম্ৰাজ্য|মোগল]] বুলি চিনাক্ত কৰা হৈছে। এই অনুসৰি ইতিহাসবিদ সকলে “প্লৱ/প্লব” শব্দটোৱে সেই সময়ৰ উত্তৰ ভাগত ৰাজত্ব কৰি থকা পাল বংশীয় চুতীয়া ৰাজ্যক বুজাবলৈ ব্যৱহাৰ কৰিছে বুলি মত প্ৰকাশ কৰিছে।
==ইতিহাস==
===ৰাজ্য প্ৰতিষ্ঠা===
চুতীয়া ৰাজ্যৰ প্ৰতিষ্ঠা আৰু পতনৰ কথা কেইবাখনো বুৰঞ্জীত পোৱা যায় যেনে দেওধাই অসম বুৰঞ্জী, অসম বুৰঞ্জী (SM), ইত্যাদি। সকলো বুৰঞ্জীৰ তথ্য সসূহ প্ৰায় একেই। বৃটিছ বিষয়া ''ET Dalton'' আৰু ''W.B.Brown''ৰ অনুসৰি একেবোৰ আখ্যান কিম্বদন্তি ৰূপত [[মিচিং জনগোষ্ঠী|মিচিং]] আৰু [[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]] লোকৰ মাজতো প্ৰচলিত আছিল।<ref>{{cite book
|last=Brown
|first=W.B.
|title=An Outline Grammar Of The Deori Chutiya Language
|publisher= Assam Secretariat Printing Office
|location=Shillong
|year=1895
|pages=75, 84
|quote="..as it agrees in all particulars with the traditions,I have elsewhere met with, it may merely be a compilation from them..These traditions are preserved among the Miris, the Deoris, who were the Chutiya priests (and amongst whom alone remnants of the ancient language and customs of the race are still preserved), and by some few of the Chutiyas who now call themselves Hindu Chutiyas... I have heard from them(Deoris) the story of how the Chutiya princess Sadhuni was won by the young archer (Niti Pal)... Probably enquiry would show that the other incidents of the chronicle are preserved as traditions among the Deoris in a similar modified form.
}}</ref> দেউধাই বুৰঞ্জীত উল্লেখ কৰা মতে আনুমানিক ১১৮৭ চনত চুতীয়া সকলে বিভিন্ন সৰু সৰু ৰাজ্য(বা বৃহৎ গাঁও) গঠন কৰি বাস কৰি আছিল।<ref>Bhuyan, S.K., Deodhai Buranji, p.193</ref> তাৰ ভিতৰতে স্বৰ্ণগিৰি নামৰ ৰাজ্য খনত বীৰপাল নামৰ এজন লোক ৰজা হৈ আছিল। বীৰপালৰ ৰাজ্যত ৬০ টা যৌথ পৰিয়ালৰ লোকে বাস কৰিছিল, অৰ্থাৎ প্ৰায় ৬০০০ লোক।<ref>Dutta, Sristidhar, "The Mataks and their kingdom", p.45. "Morans, Borahis, Kacharis and Chutias were the main tribes in the Matak community. As all of them were Bodos in origin, they had a common living pattern too. They lived in joint families. The number of members in a joint family sometimes exceeded one hundred."</ref> ইয়াৰ পিছত চুবুৰীয়া চুতীয়া লোকসলক পৰাস্ত কৰি তেওঁ 'গয়াপাল' নাম লৈছিল। শদিয়াক তেওঁ চুতীয়া ৰাজ্যৰ ৰাজধানী পাতিছিল। তেওঁক খুন্ত ৰজা বুলিও জনা গৈছিল।<ref>Bhuyan, S.K., Deodhai Buranji, p.202</ref>
ত্ৰয়োবিংশ শতিকাৰ আগভাগত [[আহোম]]সকলে অসমত তেওঁলোকৰ ৰাজ্য স্থাপন কৰিবৰ সময়ত উজনি অসমত চুতীয়াসকলেই আটাইতকৈ শক্তিশালী আছিল। চুতীয়া সকলৰ মাজত বুৰঞ্জী লিখাৰ প্ৰথা নথকাৰ বাবে তেওঁলোকৰ আটাইবোৰ ৰজাৰ নাম জনা নাযায়। দেওধাই অসম বুৰঞ্জীৰ মতে বাৰ শতিকাৰ মাজভাগৰ পৰা ষোল্ল শতিকাৰ আগভাগলৈকে মুঠ দহজন চুতীয়া ৰজাই ৰাজত্ব কৰিছিল। নোই ইলিয়াছ চাহাবৰ "হিষ্ট্ৰী অৱ দা শ্বান্ছ" গ্ৰন্থৰ মতে আহোম ৰাজ্যৰ প্ৰতিষ্ঠাপক [[চুকাফা]]ৰ সমসাময়িক চুতীয়া ৰজা কোছীৰ আগতে তেওঁৰ বংশৰ চৌত্ৰিশজন ৰজাই ৰাজত্ব কৰিছিল। তালৈ চাই কোনো কোনো পণ্ডিতে চুতীয়াসকলে খ্ৰীষ্টীয় সপ্তম শতিকামানতে ৰাজ্য স্থাপন কৰিছিল বুলি অনুমান কৰে।<ref name="বুৰঞ্জী">{{cite book | title=মাধ্যমিক অসম বুৰঞ্জী | author=ড: স্বৰ্ণলতা বৰা | pages=১৮৪-১৯০ | isbn=81-85905-11-8}}</ref>
===ৰাজ্য বিস্তাৰ===
বীৰপালৰ পুত্ৰ আছিল ৰত্নধ্বজপাল বা গৌৰীনাৰায়ণ। তেওঁ নিজৰ বাহু বলেৰে উজনি অসমৰ সকলো চুতীয়া ৰাজ্য (যেনে ৰঙ্গালগিৰি, স্বেতাগিৰি, চন্দ্ৰগিৰি, ধৱলগিৰি, নীলগিৰি, ইত্যাদি) একত্ৰিত কৰি বৃহৎ চুতীয়া ৰাজ্য গঠন কৰিছিল<ref>Bhuyan, S.K., Deodhai Buranji, p.194</ref>। সেই সময়ত প্ৰায়বোৰ ৰাজ্যৰ ৰাজধানী পাহাৰীয়া বা পাহাৰৰ দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলত পতা হৈছিল। উদাহৰণস্বৰূপে আহোমৰ চৰাইদেউ পৰ্বত, কছাৰীৰ ডিমাপুৰ/মাইবাং, কোচৰ চিকণা পৰ্বত, ইত্যাদি। পাছলৈ চুতীয়া ৰাজ্যৰ নগৰ যেনে চন্দনগিৰি(আজিৰ দিনৰ ৰুক্মিণীনগৰ), ভীষ্মকনগৰ, ইটানগৰ, ইত্যাদি সকলো পাহাৰৰ দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলতে নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। ইয়াৰ ওপৰিও জনা যায় যে আগৰ দিনত উত্তৰ পূৰ্বাঞ্চলৰ বহুতো জনগোষ্ঠীৰ লোকে পাহাৰৰ দাতিকাষৰীয়া বা ওখ অঞ্চলত স্থায়ী ভাৱে থাকি ভৈয়ামত খেতি কৰিছিল।<ref>উত্তৰ পূৰ্বাঞ্চলৰ বহুতো জনগোষ্ঠীৰ লোকে খেতিৰ অনুসৰি ভৈয়াম আৰু পাহাৰ দুয়ো অঞ্চলতে জীৱন নিৰ্বাহ কৰিছিল। প্ৰায়বোৰ লোকে তেতিয়াৰ দিনত আহু আৰু বাও ধানৰ খেতি কৰিছিল। শালি কৰিলেও বেছি পৰিমাণে কৰা নাছিল। বছৰৰ আৰম্ভণিতে আহু ধানৰ খেতি কৰি চপাই মেলি, বাও বা শালি খেতি কৰি বাৰিষাৰ বানৰ পৰা ৰোধ পাবলৈ বা বাৰিষাৰ বেমাৰ আজাৰ নহ'বলৈ পাহাৰৰ দাতিৰ স্থায়ী অঞ্চল বোৰলৈ ঘূৰি গৈছিল। বৰাহী সকলে সেইবাবেই হয়টো চুকাফাক চৰাইদেউ পৰ্বতত থাকিবলৈ উপদেশ দিছিল। কালিকা পুৰাণৰ মতে দিক্কৰবাসিনী পীঠও বছৰৰ কেইবামাহ ধৰি পানীৰ তলত ডুব গৈছিল। কিছু লোকে হয়টো সেই সময়ত ভৈয়ামত স্থায়ী ৰুপে থাকি খেতি কৰিছিল আৰু সময়ত পাছলৈ বাকী লোকেও ভৈয়ামত স্থায়ী গাঁৱ পাতি থাকিবলৈ লৈছিল। বৰাহী চুতীয়া সকলৰ দুই শ্ৰেণী: চাং আৰু বাম বৰাহী হয়টো ইয়াৰে চিন। চুতীয়া ৰজা সকলে ব্ৰাহ্মণক ভূমিদানো সম্ভৱতঃ এই কাৰণতে কৰিছিল যাতে চুতীয়া লোক সকলে ভৈয়ামত হিন্দু ধৰ্মত দিক্ষিত হৈ স্থায়ীভাৱে থাকিবলৈ লয়। পাছলৈ চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতনৰ ফলত পাহাৰীয়া অঞ্চলত বসতি নোহোৱাৰ বাবে বা সুৰক্ষাৰ ব্যৱস্থা/দূৰ্গ নোহোৱাৰ বাবে সেইবোৰ অঞ্চল পাহাৰীয়া জনজাতি সকলৰ হাতলৈ যায়। সেই কাৰণতে আহোম ৰাজ্যৰ দিনত পাহাৰীয়া জনজাতি বোৰে সঘনে ভৈয়ামৰ গাঁৱ লুণ্ঠন কৰিবলৈ ধৰে আৰু ইয়াৰ প্ৰতিৰোধৰ বাবে আহোম সকলে পছা প্ৰথা আৰম্ভ কৰে।</ref> গতিকে এই সকলো কথাৰ পৰা জনা যায় যে পাহাৰীয়া দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলত থাকি ভৈয়ামত খেতি কৰা চুতীয়া সকলে মধ্যযুগৰ চুতীয়া ৰাজ্য প্ৰতিষ্ঠাৰ পাছৰে পৰা ক্ৰমান্বয়ে সুসংগঠিত ভাৱে ভৈয়ামতো স্থায়ী ভাৱে থাকিবলৈ লয়।
দেউধাই বুৰঞ্জীত উল্লেখ কৰা "চুতীয়াৰ কথা"ৰ দ্বিতীয় আখ্যানৰ<ref>Bhuyan, S.K., Deodhai Buranji, p.201-202</ref> মতে বীৰপালে কিৰাতনী দেৱীৰ আশীৰ্বাদত দুটা সোণৰ মেকুৰী আৰু দণ্ড-খাট লাভ কৰি চোট-হিন্দুৱান খুন্তৱান(চুতীয়া ৰাজ্যৰ) ৰজা হৈছিল আৰু শদিয়াত আছিল ("পৰদিনা চৰুৰ ঢাকন গুচাই চালে, সোণৰ বিড়ালী দুটী পালে, দণ্ড-খাট পালে। সেইদিন ধৰি সকলৰে সোধ-পোছ দিন দিন ধৰি পালে। ছোট হিন্দুৱানৰ খুন্তৱানৰ ৰজা হ'ল। শদিয়াত সিটো ৰজা অবাক ৰূপে থাকে।")। ইয়াৰ পৰা বুজিব পাৰি যে বীৰপালৰ বসতি(স্বৰ্ণগিৰি চুতীয়া ৰাজ্য) শদিয়া অঞ্চলতে আছিল। দেউধাই বুৰঞ্জীত উল্লেখ কৰা চন্দ্ৰগিৰি নামৰ চুতীয়া ৰাজ্য খনো বৰ্তমান শদিয়াতে অৱস্থিত আছিল। এইখন পাছলৈ স্বৰ্ণগিৰিৰ চুতীয়া ৰজা ৰত্নধ্বজপালে নিজৰ অধীনলৈ আনি বৃহৎ চুতীয়া ৰাজ্য গঠন কৰিছিল। চন্দ্ৰগিৰি অঞ্চলতে নীতিপালে আহোম ৰজাৰ লগত যুদ্ধ কৰিছিল, যাৰ বাবে তেওঁক "চন্দ্ৰ নাৰায়ণ" বুলিও কোৱা হৈছিল<ref>Bhuyan, S.K., Deodhai Buranji, p.200</ref>। গোপাল চন্দ্ৰ বৰুৱাৰ টাই ভাষাৰ বুৰঞ্জীত এই অঞ্চলটোক "দৈ-চন্দন"(টাই ভাষাত দৈ=পাহাৰ) কোৱা হৈছে। ৰানী সাধনীয়ে এই অঞ্চলতে প্ৰাণ ত্যোগ কৰিছিল। ৰত্নধ্বজপালে বস কৰা ৰাজ্য স্বেতাগিৰি সম্ভৱত বৰ্তমান লখিমপুৰ জিলাত আছিল কাৰণ এই ৰাজ্য দখল কৰা পাছতে তেওঁ বৰ্তমান মাজুলীত নিজৰ ৰাজধানী হিচাপে "ৰতনপুৰ" নামৰ এখন নগৰ গঠন কৰিছিল<ref>Bhuyan, S.K., Deodhai Buranji, p.193</ref> । "ঢোল বাই ক'ত? ৰতনপুৰত। খোল বাই ক'ত? ৰতনপুৰত", এই বিখ্যাত পুৰণি গীতটো চুতীয়া ৰাজধানী ৰতনপুৰক লৈয়ে সৃষ্টি কৰা হৈছিল। এই ৰতনপুৰতে পাছলৈ নৱ-বৈষ্ণৱ ধৰ্মৰ সত্ৰ এখনো স্থাপন কৰা হৈছিল। পৰবৰ্তী কালত ৰত্নধ্বজপালে নিজৰ ৰাজধানী শদিয়াত স্থায়ী ৰূপে গঠন কৰিছিল<ref>Bhuyan, S.K., Deodhai Buranji, p.193</ref>।
আহোম সকলৰ বুৰঞ্জীত উল্লেখ থকাৰ মতে চুকাফা ৰাজকুমাৰ মাও-লুং দেশত থাকোতে অসমত পাছখন ৰাজ্য আছিল: চুতীয়া, কমতেশ্বৰ, কছাৰী, বৰাহী আৰু মৰাণ। চুকাফাই চৰাইদেউত ৰাজধানী পতাৰ আগতে বাটত বহুতো চুতীয়াক লগ পাইছিল<ref>Bhuyan, S.K., Satsari Buranji, p.4</ref>। যিহেতু চুকাফাই চৰাইদেউত নগৰ গঢ়া আগতে নামৰুপ, তিপাম, অভয়পুৰ, হাবুং, শিমলুগুৰি আৰু চনটক বাস কৰি আহিছিল। গতিকে এইবোৰ অঞ্চলৰে কিছুমান জেগাত চুতীয়া সকলৰ বসতি আছিল বুলি ধৰিব পৰা যায়। বহুতো চুতীয়া পৰিয়াল (যেনে চোম-চিৰিং, চাংচাই, খাতুৱাল চেতিয়া, ইত্যাদি) চুকাফাৰ দিনতে আহোম জাতিত অন্তৰ্ভুক্ত হৈ বিলীন হৈ গৈছিল<ref>Goswami, Hemchandra, Purani Asam Buranji, p. 23, 25</ref>। এই সকলো তথ্যৰ পৰা ধৰিব পাৰি যে ১২-১৩ শতিকাত চুতীয়া ৰাজ্য সেই সময়ত লখিমপুৰ, ডিব্ৰুগড় অঞ্চলৰ পৰা শদিয়া আৰু অৰুণাচলৰ সীমান্ত অঞ্চলৰ লৈকে বিয়পি আছিল।
===চুতীয়া ৰজাৰ কমতাপুৰ বিজয়===
১৩-১৪ শতিকাত গৌড়ৰ মুচলমান ৰজাসকলে কেইবা বাৰো কমতা ৰাজ্য আক্ৰমণ কৰিছিল, যাৰ ফলত ৰাজ্যখন দুৰ্বল হৈ পৰিছিল। ১৪ শতিকাৰ অন্তিমটো দশকত ঘিয়াছুদ্দিন আজম শ্বাহে কামৰূপ-কমতা অঞ্চল আক্ৰমণ কৰে। তেওঁৰ ৰাজত্বকালৰ কামৰুপ অঞ্চললৈ পূৰ্বমুখী সামৰিক অভিযানৰ প্ৰমাণ পোৱা বʼকুৰ এখন শিলালিপিত পোৱা যায়<ref>Owahedur Zaman, "Study on the Persian Inscriptions discovered in Assam,p.5, "This stone slab inscription is from the time of Ghiyasuddin Azam Shah (ruled from 1389 A.D. to 1410 A.D). It was discovered in Boko of Kamrup district which was issued by Sultan Ghiyasuddin Azam Shah in 1389 A.D. It seems that he extended his sovereignty through Guwahati upto Boko area."</ref>। এই আক্ফৰমণৰ ফলত পশ্চিম অসমত ৰাজনৈতিক অস্থিৰতা সৃষ্টি হৈছিল।
সেইসময়তে পূব দিশত চুতীয়া ৰাজ্যখন শক্তিশালী হৈ উঠিছিল। ফল স্বৰূপত চুতীয়া ৰাজশক্তিয়ে পশ্চিম পিনে পাতনি মেলে। চুতীয়া ৰজা দুৰ্লভনাৰায়ণৰ ১৪২৮ চনৰ সত্যনাৰায়ণৰ (আন এটা নাম ৰত্ননাৰায়ণ) তাম্ৰলিপিত উল্লেখ আছে যে তেওঁৰ ককাক সত্যনাৰায়ণে (আন এটা নাম ৰত্ননাৰায়ণ<ref>ৰত্ননাৰায়ণৰ আন এটা নাম সত্যনাৰায়ণো আছিল। এই কথা ঘিলামৰা অঞ্চলৰ বৰমূৰ্তিয়া বিলৰ তাম্ৰপত্ৰৰ পৰা জানিবলৈ পোৱা যায়। ফলিখনৰ মতে ১৩৯২ খ্ৰীষ্টাব্দত সুৰ-ৰিপু(অসুৰ) বংশৰ সধয়াপুৰৰ ৰজা নন্দিশ্বৰৰ পুত্ৰ সত্যনায়াণে ব্ৰাহ্মণক ২০০ পুৰা(৮০০ বিঘা) মাটি দান কৰিছিল। তেওঁৰ পুত্ৰ(আত্মজ) ধৰ্মনাৰায়ণ ৰজাই ফলিখনৰ নবীকৰণ কৰিছিল। গতিকে ইয়াৰ পৰা বুজিব পাৰি যে ধৰ্মনাৰায়ণ ৰজাৰ পিতৃ ৰত্ননাৰায়ণৰ আন এটা নাম সত্যনাৰায়ণ আছিল।</ref>) সেই একে সময়ছোৱাতে (১৩৯০-১৪০০) “কমৰুপৰ শত্রু”ক পৰাস্ত কৰি কমতাপুৰত নিজৰ শাসন প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। ভূমিদানৰ ফলিখনত উল্লেখ আছে,
{{blockquote|"একোহভূ্ৎ কমতাপুৰে নৰপতি ভূপাল-ৱাৰাৰ্চ্চিতঃ</br>
কন্দৰ্প-প্ৰতিপক্ষ-লক্ষ-ৱিজয়ী শ্ৰী ৰত্ননাৰায়ণঃ।।"</br>}}
অৰ্থাৎ এজন হৈছিল (একোহভূৎ) কমতাপুৰৰ ৰজা (কমতাপুৰে নৰপতি), যি জন আছিল "ভূপাল সমূহৰদ্বাৰা অৰ্চিত"(ভূপাল-ৱাৰাৰ্চ্চিত) আৰু "কামদেৱৰ(আন এটা নাম কন্দৰ্প) শত্ৰুৰ বিৰুদ্ধে বিজয়ী" (কন্দৰ্প-প্ৰতিপক্ষ-লক্ষ-ৱিজয়ী) শ্ৰী ৰত্ননাৰায়ণ। যদিও এই “শত্রু”ৰ স্পষ্ট পৰিচয় উল্লেখ কৰা হোৱা নাই, তথাপিও ইতিহাসবিদসকলে সাধাৰণতে ধাৰণা কৰে যে ই গৌড়ৰ মুচলমান সেনাবাহিনী অথবা কমৰুপৰ সিংহাসনৰ বাবে প্ৰতিদ্বন্দ্বিতা কৰা কোনো স্থানীয় ৰাজনৈতিক শক্তি হ’ব পাৰে, যাক চুতীয়া ৰজাই পৰাস্ত কৰিছিল। একেখন ফলিৰ তৃতীয় আৰু চতুৰ্থ শাৰীত ৰত্ননাৰায়ণৰ পুত্ৰ ধৰ্মনাৰায়ণ আৰু তেখেতৰ পুত্ৰ দুৰ্লভ নাৰায়ণৰ বিষয়ে উল্লেখ কৰা হৈছে। পাছৰ অংশত উল্লেখ কৰা মতে ১৪২৮ খৃষ্টাব্দত (১৩৫০ শক) ৰজা দুৰ্লভনাৰায়ণৰ আদেশত হাবুঙাধিপতি শ্ৰী বৃহৎ পাত্ৰয়ে ব্ৰাক্ষণক ৪০০ পুৰা(১৬০০ বিঘা) মাটি দান কৰিছিল।
এইদৰে গৌড়ৰ সামৰিক চাপ আৰু কমৰুপ-কমতা অঞ্চলত সৃষ্টি হোৱা অস্থিৰতাৰ সুযোগ লৈ চুতীয়া শক্তিয়ে পশ্চিমলৈ বিস্তাৰ কৰি কমতাপুৰত নিজৰ আধিপত্য প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল বুলি বুজা যায়।<ref>"The eastern region, whether it is called Sadhaya or Svadhaya as in the plates or Sadhiya or Sadiya as in Assamese chronicles and the western region of Kamatapura seems to be politically connected and the same Satyanarayana/Ratnanarayana might have held sway over both regions"{{harvcol|Neog|1977|p=818}}</ref> ৰত্ননাৰায়ণ ৰজাই আনুমানিক ১৩০০ শতিকাৰ শেষৰ ভাগত কমতা ৰাজ্য দখল কৰি পুণৰ পুৰ্বৰ কামৰূপ ৰাজ্য গঠন কৰিবলৈ প্ৰয়াস কৰিছিল।
====দুৰ্লভনাৰায়ণৰ পৰিচয় আৰু বিতৰ্ক====
ঐতিহাসিক তথ্যৰ অনুসৰি কমতা ৰাজ্যৰ "দুৰ্লভনাৰায়ণ" নামৰ এজন ৰজাই অসমীয়া কবি [[হেম সৰস্বতী]], [[হৰিবৰ বিপ্ৰ]], আদি বহু লেখকক পৃষ্ঠপোষকতা আগবঢ়াইছিল।<ref>হেম সৰস্বতীয়ে তেওঁৰ প্ৰহ্লাদ চৰিত গ্ৰন্থত দুৰ্লভনাৰায়ণৰ প্ৰশংসা কৰি লিখিছে—“কামতামণ্ডল দুৰ্লভ নাৰায়ণ নৃপবৰ অনুপাম”। এই শাৰীকেইটাৰ পৰা দুৰ্লভনাৰায়ণক কমতা মণ্ডলৰ অধিপতি আৰু সাহিত্য-সংস্কৃতিৰ পৃষ্ঠপোষক ৰজা হিচাপে বুজা যায়।</ref> গুৰু চৰিতৰ বৰ্ণনা অনুসৰি কমতা-কামৰূপৰ ৰজা দুৰ্লভনাৰায়ণে কানৌজৰ পৰা অহা বহু ব্ৰাহ্মণ আৰু কায়স্থ ভুঞা পৰিয়ালক নিজৰ ৰাজ্যত আশ্ৰয় দি পূৰ্বাঞ্চলত বসতি স্থাপনৰ ব্যৱস্থা কৰিছিল। [[শঙ্কৰদেৱ|শ্ৰীমন্ত শঙ্কৰদেৱৰ]] পূৰ্বপুৰুষ সকলও এই স্থানান্তৰিত পৰিয়ালসমূহৰ মাজৰে এটা পৰিয়াল আছিল। এই পৰিয়ালসমূহক প্ৰথমতে উত্তৰ গুৱাহাটীৰ ওচয়ৰ লেঙামাগুৰি আৰু পাছলৈ নগাঁৱৰ তেম্বুৱানী-বান্ধা(ঢেমনী) অঞ্চলত বসতি দিয়া হৈছিল বুলি গুৰু চৰিতত উল্লেখ আছে।<ref>Baniprasanna Misra, ''Srimanta Sankara and His Times: Some Further Historical Probings'', Centre for Assamese Studies, Tezpur University, 2016, pp. 27–29.</ref>
ইতিহাসবিদ মহেশ্বৰ নেওগে পৰৱৰ্তী কালৰ চৰিত-পুথি আৰু বৈষ্ণৱ পৰম্পৰাৰ ভিত্তিত শঙ্কৰদেৱৰ জন্ম-চন ১৪৪৯ খ্ৰীষ্টাব্দ বুলি গ্ৰহণ কৰিছিল আৰু এই অনুসৰি দুৰ্লভনাৰায়ণৰ ৰাজত্ব কাল ১৪ শতিকাৰ মধ্যভাগ বুলি অনুমান কৰিছিল। কিন্তু ২০১৬ চনত লিখা গৱেষণামূলক প্ৰবন্ধত ইতিহাসবিদ বাণীপ্ৰশন্ন মীশ্ৰই উপলব্ধ তথ্যসমূহ পুনৰ বিশ্লেষণ কৰি এই গণনাক নাকচ কৰে আৰু শঙ্কৰদেৱৰ জন্ম সম্ভৱতঃ খ্ৰীষ্টীয় ১৪৭৯–১৪৮৪ চনৰ ভিতৰত হৈছিল বুলি মত প্ৰকাশ কৰিছে।<ref>Baniprasanna Misra, ''Srimanta Sankara and His Times: Some Further Historical Probings'', Centre for Assamese Studies, Tezpur University, 2016, pp. 19-20.</ref> সেই অনুসৰি তেওঁ দুৰ্লভনাৰায়ণৰ শাসনকালো পুনৰ নিৰ্ধাৰণ কৰি চতুৰ্দশ শতিকাৰ শেষ ভাগৰ পৰা পঞ্চদশ শতিকাৰ প্ৰথম ভাগৰ মাজত হোৱাৰ সম্ভাৱনা প্ৰকাশ কৰিছে।<ref>Baniprasanna Misra, ''Srimanta Sankara and His Times: Some Further Historical Probings'', Centre for Assamese Studies, Tezpur University, 2016, pp.23</ref>
হেম সৰস্বতীয়ে দুৰ্লভনাৰায়ণক ‘‘কমতামণ্ডল’’ৰ ৰজা বুলি উল্লেখ কৰিছে।<ref>''প্ৰহ্লাদ চৰিত্ৰ''' উল্লেখ কৰিছে- "কমতামণ্ডল দুলৰ্ভনাৰায়ণ নৃপবৰ অনুপম৷ তাহান ৰাজ্যত ৰুদ্ৰসৰস্বতী দেৱযানী কন্যা নাম৷৷ তাহান তনয় হেমসৰস্বতী ধ্ৰুৱৰ অনুজ ভাই৷"</ref><ref name="sarma">{{cite book | title=অসমীয়া সাহিত্যৰ সমীক্ষাত্মক ইতিবৃত্ত | publisher=প্ৰতিমা দেৱী | author=ড: [[সত্যেন্দ্ৰনাথ শৰ্মা]] | authorlink=| year=১৯৯৬ | location=গুৱাহাটী | pages=৫৩-৫৪}}</ref> প্ৰাচীন কামৰূপৰ তাম্ৰশাসন আৰু সংস্কৃত ৰাজনৈতিক পৰিভাষাত ‘‘মণ্ডল’’ শব্দটো এক আঞ্চলিক বা ৰাজনৈতিক পৰিসৰ বুজাবলৈহে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। আনহাতে, চুতীয়া তামৰ ফলিত দুৰ্লভনাৰায়ণৰে ‘‘সাধয়াপতি’’ বা সদিয়াৰ ৰজা বুলি পৰিচয় দিয়া দেখা নাযায়; তাৰ বিপৰীতে তেওঁৰ পূৰ্বপুৰুষ ৰত্ননাৰায়ণ ‘‘কমতাপুৰ’’ৰ ৰজা হৈছিল বুলিহে উল্লেখ কৰিছে।
দুৰ্লভনাৰায়ণে পৃষ্ঠাপোষকতা আগ বঢ়োৱা আন এজন কবি হৈছে "হৰিবৰ বিপ্ৰ"। ইতিহাসবিদ মহেশ্বৰ নেওগে এইজন কবিকে ৰামানন্দ দ্বিজৰ "শ্ৰী শ্ৰী বংশী গোপালদেৱ চৰিত"ত উল্লেখ কৰা বংশীগোপালদেৱৰ ককাক হৰিবৰ বিপ্ৰ বুলি চিনাক্ত কৰিছে।<ref name="ভৰালী">{{cite book | title=এহেজাৰ বছৰৰ এশগৰাকী অসমীয়া | publisher=চিত্ৰলেখা পাব্লিকেশ্বন্ছ | author=ভৰালী, হেমন্ত কুমাৰ | year=২০০১ | location=গুৱাহাটী | pages=২৯৮-২৯৯}}</ref> ৰচনাখনত হৰিবৰ বিপ্ৰক ''"কুণ্ডিল গোষ্ঠীত জাত পুৰুষ সুন্দৰ / ব্যাঘ্ৰপিণ্ডা গ্ৰামেশ্বৰ মুখ্য পণ্ডিতৰ"'' বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে, অৰ্থাৎ তেওঁক কুণ্ডিল বা চুতীয়া ৰাজধানী [[শদিয়া]] অঞ্চলৰ লোক আৰু ব্যাঘ্ৰপিণ্ডা গাঁৱৰ গ্ৰামেশ্বৰ বুলি কোৱা হৈছে।<ref>{{cite book |title=Harivara Vipra’s Babrubahnar Yuddha and Tamradhwajar Yuddha |editor=Birinchi Kumar Barua; Maheswar Neog |publisher=Gauhati University |year=1960 |page=}}</ref> মহেশ্বৰ নেওগৰ মতে হৰিবৰ বিপ্ৰৰ ৰচনাত ‘‘চেতিয়া’’ শব্দৰ উল্লেখো পোৱা যায়। এই শব্দ কিছু ইতিহাসবিদে আহোম যুগৰ পৰৱৰ্তী সংস্কৰণত যোগ হোৱা বুলি ক'ব খোজে।<ref>{{cite book |last=Kakati |first=Banikanta |title=Aspects of Early Assamese Literature |publisher=Gauhati University |year=1953 |page=34}}</ref> কিন্তু বুৰঞ্জী সমূহৰ পৰা দেখা যে এই ''চেতিয়া'' পদবী চুতীয়া ৰাজ্যতো আছিল<ref>Bhuyan, S.K, "Deodhai Buranji, p.16</ref> আৰু চুহুংমুঙে চুতীয়া ৰাজ্য দখল কৰাৰ পাছৰ পৰাহে আহোম ৰাজ্যত প্ৰচলিত হৈছিল।<ref>S.K, "Satsari Buranji, p.16</ref>
"কবিৰত্ন সৰস্বতী"ৰ ৰচনাৰ পৰা জনা যায় যে তেওঁক দুৰ্লভনাৰায়ণৰ পুত্ৰ ইন্দ্ৰনাৰায়ণয়ে পৃষ্ঠা পোষকতা আগ বঢ়াইছিল। ইতিহাসবিদ বাণীপ্ৰশন্ন মীশ্ৰৰ মতে মাধৱদেৱৰ ভনীয়েক উৰ্বশীয়ে দহ বছৰ বয়সত (১৫২৬ শতিকাত)<ref>{{cite book
|last=Misra
|first=Baniprasanna
|title=Deprovincialising Srimanta Sankaradeva
|publisher=Centre for Assamese Studies, Tezpur University
|year=2015
|pages=24–25
}}</ref> এই কবিজনৰ বংশৰ ৰামদাস আতাক বিয়া কৰাইছিল। ৰামদাস ৰত্ন সৰস্বতীৰ পাছৰ ষষ্ঠ প্ৰজন্মৰ পুৰুষ আছিল।<ref>{{cite book |last=Kakati |first=Banikanta |title=Aspects of Early Assamese Literature |publisher=Gauhati University |year=1953 |page=44}}</ref> সেই অনুসৰি ইন্দ্ৰনাৰায়ণৰ শাসনকালও পঞ্চদশ শতিকাৰ প্ৰথমাৰ্ধৰ মাজভাগত (প্ৰায় ১৪২০–১৪৪০ খ্ৰীষ্টাব্দ) আছিল বুলি অনুমান কৰিব পাৰি।
এই সকলো তথ্যসমূহৰ ভিত্তিত কিছু গৱেষকে কমতা, কামৰূপ আৰু শদিয়া একেই ৰাজ শক্তিয়ে পৰিচালিত কৰিছিল বুলি ক'ব খোজে।<ref>"The eastern region, whether it is called Sadhaya or Svadhaya as in the plates or Sadhiya or Sadiya as in Assamese chronicles and the western region of Kamatapura seems to be politically connected and the same Satyanarayana/Ratnanarayana might have held sway over both regions"{{harvcol|Neog|1977|p=818}}</ref> তথাপিটো কমতাপুৰৰ এই দুৰ্লভনাৰায়ণ আৰু চুতীয়া বংশৰ দুৰ্লভনাৰায়ণ একে ব্যক্তি আছিল নে নাই, সেই বিষয়ে ইতিহাসবিদ সকলৰ মাজত বৰ্তমানেও একমত পোৱা নাযায়।
===ঘাৰমৰা সত্ৰ স্থাপন===
===চীনৰ লগত সম্পৰ্ক===
===চুতীয়া-আহোম যুদ্ধ===
১৫১২ চনত চুতীয়াৰ হাবুঙৰ প্ৰদেশৰ পানবাৰী অঞ্চলত চুহুংমুঙে প্ৰৱেশ কৰে আৰু আগতে বামুণীয়া কোঁৱৰক তূলি লোৱা বামুণ পৰিয়ালটোক নিজৰ লগত লয়। বামুণ জনক সোণৰ লগুণ উপহাৰ দি হাতী-ঘাহী অধিকাৰী পাতি নিজৰ লগত লয়। পানবাৰীত থকাৰ সময়ত আহোম ৰজাই সেনা বাহিনীৰ কিছুমানক দিহিং নৈত মাছ ধৰিবলৈ পঠিয়াই। দিহিঙত ডাঙৰ বৰালী ধৰিবলৈ লওঁতে চুতীয়াই আহোম সেনাক দেখে। দিহিং নৈ চুতীয়া আৰু আহোম ৰাজ্যৰ সীমা আছিল, উত্তৰত চুতীয়া ৰাজ্য আৰু দক্ষিণত আহোম ৰাজ্য। চুতীয়াৰ পানীত মাছ ধৰিছে বুলি গম পাই মাণিক চন্দ্ৰ বৰুৱাই (সম্ভৱতঃ এইজন দিহিং উপত্যকাৰ শাসনকৰ্তা আছিল) মানু্হ পঠিয়াই। কিন্তু আহোম সকলে মাছৰ লগতে চুতীয়া মানু্হকো ধৰি নিয়ে। এই কথা মাণিক চন্দ্ৰ বৰুৱাই ধীৰনাৰায়ণ ৰজাৰ জোৱাঁই নিতাইক জনাই। নীতিপালৰ পৰা ধীৰনাৰায়ণে খবৰ পাই যে আহোম সেনাই দিহিঙৰ সীমা নামানি উত্তৰ পাৰৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ হাবুঙ অঞ্চলত প্ৰৱেশ কৰিছে।<ref>Assam Buranji (SM), p. 9</ref>
* দিখৌ-মুখৰ ৰণ
ধীৰনাৰায়ণ ৰজাই এই কথা গম পাই যুদ্ধ কৰিবলৈ মন কৰে আৰু ১৫১৩ চনত লুইতে দি আহি দিখৌমুখত কোঠ পাতে। সেই সময়ত দিখৌ মুখ আজিৰ দিনৰ কাজিৰঙা ওচৰত আছিল। চুতীয়া সেনাই দিখৌ মুখ অঞ্চলত পচলা গড় নিৰ্মাণ কৰে। তাৰ পৰা আগ বাঢ়ি আহি চেৰুৱাকটা অঞ্চলৰ নঙকামুঙ বিলৰ পাৰত কোঠ পাতে। চেৰুৱাকটাৰ পৰা এখিনি সেনা বৰনাঁৱত উঠি চিৰা আটি অঞ্চললৈ যায়। চুহুংমুঙে চাও-চুখ্ৰিং আৰু ৰাইলুঙীয়া গোহাঁইক সৈন্য দি চুতীয়াৰ বৰনাঁৱ ধৰিবলৈ সেনা পঠিয়াই। তাৰ পাছত তেওঁ চেৰুৱাকটাৰ চুতীয়া সেনাক আক্ৰমণ কৰে। চুতীয়া সেনাই শত্ৰুৰ শক্তিৰ অনুমান নাপায় যুদ্ধত পৰাজয় হব লগিয়া হয়। এই যুদ্ধত ৪ হাজাৰ চুতীয়া সৈনিক স্বহীদ হয় আৰু ৩ হাজাৰ বন্দী হয়। বন্দী সকলৰ মূৰ কাটি আহোম ৰজাই মুণ্ডমালা বান্ধিলে।<ref>Satsari Assam Buranji, p.57</ref> সাতসৰী বুৰঞ্জীৰ অনুসৰি চুতীয়া সেনা দিখৌমুখৰ পৰা উজাই আহিছিল আৰু ডিব্ৰুমুখৰ তিনিমুণি অঞ্চলত ৫ দিন পুণৰ এখন ৰণ হৈছিল, য'ত মাণিকচন্দ্ৰ বৰুৱা, ৰজাৰ ভায়েক ঢেলা আৰু বৰহুলৈ বৰুৱাই ভাগ লৈছিল। যুদ্ধত মাণিকচন্দ্ৰ বৰুৱাৰ গাত কাড় লাগিছিল আৰু বৰহুলৈ বৰুৱাকে প্ৰমুখ কৰি চুতীয়া সেনা পিছ হুঁহকি শদিয়ালৈ আহিলে। ডিব্ৰুমুখৰ এই যুদ্ধৰ কথা কিন্তু অন্য বুৰঞ্জীত উল্লেখ কৰা হোৱা নাই, গতিকে এয়া পাছত হোৱা দিহিংমুখৰ দ্বিতীয়খন ৰণৰ বৰ্ণনাও হ'ব পাৰে যিখনত চুতীয়া সেনা পৰাস্ত হোৱাৰ পাছত আহোম সেনাই ডিব্ৰুমুখত গড় নিৰ্মাণ কৰিছিল। যুদ্ধৰ পৰাজয়ৰ ফলত দিখৌ মুখত বাকী থকা চুতীয়া সেনা সেই অঞ্চলৰ পৰা ঘূৰি আহে আৰু পানবাৰী আহোমৰ হাতলৈ যায়। তাৰ পাছত ১৫১৯ চনত চুহুংমুঙ হাবুঙৰ পৰা দিহিংমুখ অঞ্চল লৈ আহে আৰু তাত এটা কোঠ/দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰে। তেতিয়াৰ দিহিংমুখ আজিৰ দিনৰ পশ্চিম মাজুলী অঞ্চল হয়।<ref>Satsari Assam Buranji, p.57</ref><ref>Goswami, Hemchandra, Purani Assam Buranji, p.40</ref>
* দিহিং-মুখৰ প্ৰথম ৰণ
১৫২০ চনত চুতীয়া সেনাই এইবাৰ আকৌ ভটিয়াই আহি আহোমৰ নতুনকৈ নিৰ্মিত দিহিংমুখৰ দুৰ্গ(মৌঙখ্ৰাঙ) আক্ৰমণ কৰে। যুদ্ধত চুতীয়া সেনা জয়ী হয় আৰু আহোম সেনাপতি খেনমোঙক মাৰি আহোম সেনাক সেই অঞ্চলৰ পৰা খেদি পঠিয়াই। ফলত দিহিংমুখৰ কোঠ চুতীয়াৰ হাতলৈ যায়।<ref>Satsari Assam Buranji, p.57</ref><ref>Purani Assam Buranji, p.40</ref>
===চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতন===
* নীতিপালৰ ৰাজত্ব
ইয়াৰ পাছতে ১৫২২ চনত ধীৰনাৰায়ণ ৰজাই [[হাবুং]] অঞ্চলৰ (বৰ্তমান ঢকুৱাখনা) ব্ৰাহ্মণক ভূমি দান কৰি সাধনী আৰু নিতাই ৰাজ্য ভাৰ দিয়ে। ৰজা হৈ নিতায়ে নীতিপাল নাম লয়। ৰজা ধীৰনাৰায়ণে ৰাজ্য ভাৰ এৰি জামাতাক যুৱৰাজ পাতি, আপোন পুত্ৰ তিনি বছৰৰ শিশু সাধক নাৰায়ণক নীতিপালৰ হাতত সমৰ্পন কৰি দেশান্তৰিত হয়। সামান্য চুতীয়া ল'ৰা ৰজা হোৱাত ৰাজবংশৰ ৰাজপাট দাবীদাৰ কোঁৱৰসকল স্বাভাৱিকতে ক্ষুণ্ণ হৈ পৰে। এই লোক সকলে নিত্যপালক সিংহাসনচ্যুত কৰিবলৈ ষড়যন্ত্ৰত নামে। এই ষড়যন্ত্ৰৰ মূল নায়ক ধীৰনাৰায়ণ ৰজাৰ ভায়েক সুৰজিৎ ওৰফে সুৰধ্বজপাল আছিল। ষড়যন্ত্ৰ সফল নহ'ল। নীতিপালে তেওঁৰ বিশ্বাসী চোৰাংচোৱাৰ পৰা সকলো কথা জানিব পাৰি ষড়যন্ত্ৰত লিপ্ত বিষয়াক ভাঙি নতুন মন্ত্ৰী বিষয়া নিয়োগ কৰে। পূৰ্ব্বৰ পাত্ৰ মন্ত্ৰী গুচাই সামান্য পাত্ৰ-মন্ত্ৰী পাতি লʼলে। সূৰধ্বজপালক ধৰি আনিবৰ বাবে কাচিতৰা সেনাপতিক পঠায়। কিন্তু সুৰধ্বজ দেশ এৰি পলাই যোৱাত সেই কাম সম্ভৱ নহ'ল। নীতিপালৰ দিনত নাৰায়ণ নামৰ এজন বৰসেনাপতি আৰু ৰঘূবীৰ তথা কাচিতৰা সহসেনাপতি আছিল বুলি জনা যায়। কিন্তু সময়ত নীতিপালৰ শাসন দুৰ্বল হৈ পৰে। পূৰ্বৰ সাধাৰণ বংশৰ লগৰীয়া সকলক ৰাজ্যৰ বিষয়-বাব দিবলৈ ধৰাৰ ফলত সম্ভ্ৰান্ত বংশৰ লোকৰ বিশ্বাস আৰু আনুগত্য হেৰুৱাব লগা হয়। দোষ গুণৰ সুবিচাৰ নকৰি হকে-বিহকে প্ৰজাৰ ওপৰত উৎপীড়ন চলোৱাৰ বাবেই [[নীতিপাল]] প্ৰজাৰ মাজত অনীতিপাল বুলি খ্যাত হৈ পৰে।<ref>Barua, Swarnalata, "Chutia jatir Buranji, p.594.</ref>
* দিহিং-মুখৰ দ্বিতীয় ৰণ
চুতীয়া ৰাজ্যৰ দুৰৱস্থাৰ বাতৰি আহোম ৰজা [[চুহুন্মুং]]ৰ কাণত পৰিল। ফলত সেই বছৰৰ শেষৰ পিনে(১৫২২ চন) তেওঁ চুতীয়া ৰাজ্য আক্ৰমণ কৰে। প্ৰথমতে মাজুলীৰ নঙকঙমোঙ বীলৰ ওচৰলৈ আহি তেওঁ দিহিঙমুখত(বৰ্তমানৰ পশ্চিম মাজুলী অঞ্চল) কোঠ দি থকা চুতীয়াক আক্ৰমণ কৰিবলৈ সেনা পঠায়। যুদ্ধৰ নেতৃত্বত থকা বৰগোহাঁয়ে চুতীয়া সেনাক দিহিং মুখৰ পৰা পুবলৈ ঠেলি নিয়ে আৰু লাচাই-টাই নামৰ এজনক চুতীয়াৰ পৰা সংগ্ৰহ কৰা বৰ-নাঁৱত উঠাই ৰজাৰ ওচৰলৈ পঠায়। সেই সময়ত ৰজা বীলৰ পৰা আগ বাঢ়ি আহি চেৰুৱাকতা নামৰ অঞ্চল এটাত আছিল। চুহুংমুঙে লাচাই-টাইক যুদ্ধৰ খবৰ লয়। লাচাই-টাই ৰজাক জনাই যে চুতীয়া সৈন্য লুইত(টিলাও) নৈ ওচৰৰ অঞ্চলৰ লগতে ডিব্ৰুমুখৰ(চোপ-নাম-টিফাও) পানীত কোঠ পাতি আছে।<ref>Deodhai Assam Buranji, p. 17.</ref> ইয়াৰ পাছতে হয়টো আগতে উল্লেখ কৰি অহা ডিব্ৰুগড় ৰণখন সংঘটিত হয়।
* ডিব্ৰু-মুখ/ডিব্ৰুগড়ৰ ৰণ
১৫২৩ চনৰ কাতি মাহত চুহুংমুঙৰ আদেশত ফ্ৰাচেনমুঙ বৰগোহাঁই আৰু কিঙলুন বুঢ়াগোহাঁই ৰাজমন্ত্ৰীয়ে নিজৰ সমস্ত সৈন্য বাহিনী লয় ডিব্ৰুমুখলৈ আগ বাঢ়ি আহি তাত এটা গড় নিৰ্মাণ কৰে। চুহুংমুঙে চৰাইদেউ লৈ আহি ভগৱানৰ ওচৰত বলি আগ বঢ়ায়। ১৫২৩ চনৰ আঘোণ মাহত চুহুংমুঙে সৈন্য বাহিনী লয় আগ বাঢ়ি চেঁচামুখত কোঠ দিয়ে। নীতিপালে গড় বন্ধাৰ খবৰ পাই শদিয়াৰ পৰা লাৰুপাৰা(বৰ্তমান চাবুৱাৰ ওচৰৰ) লৈ আগ বাঢ়ি আহে। তাৰ পৰা তেওঁ শত্ৰুক দেশৰ পৰা খেদিবলৈ বুঢ়া বৰুৱাৰ নেতৃত্বত ডিব্ৰুমুখ লৈ সৈন্য বাহিনী পঠিয়ায়। সম্ভৱতঃ এজন ডিব্ৰু উপত্যকাৰ শাসনকৰ্তা আছিল। চুতীয়া সেনাপতি জনে ৰজাৰ আদেশ মতে ডিব্ৰুগড় আক্ৰমণ কৰে। আনপিনে চুহুংমুঙেও ডিব্ৰুমুখলৈ আহি যুদ্ধত ভাগ লয়। ফ্ৰাচেনমুঙ বৰগোহাঁই আৰু কিঙলুন বুঢ়াগোহাঁই ৰাজমন্ত্ৰীয়ে একলগ হৈ পথে দি আগ বাঢ়ি চুতীয়াৰ নৌ বাহিনীক আক্ৰমণ কৰে। চুতীয়াৰ নৌ সেনাৰ নেতৃত্বত আছিল কাচিতৰা, চুলুকী চেতিয়া (GC Baruaৰ বুৰঞ্জীত এলেঙী চেতিয়া বুলি কোৱা হৈছে) আৰু বৰপাত্ৰ নামৰ তিনিজন সেনাপতি। বৰপাত্ৰ জন সম্ভৱতঃ সোৱণশিৰি উপত্যকাৰ তথা হাবুঙৰ শাসনকৰ্তা আছিল, যিজনক তামৰ ফলিত হাবুঙাধিপতি বৃহৎ পাত্ৰ বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। কাচিতৰা আছিল লুইত উপত্যকাৰ শাসনকৰ্তা। যুদ্ধত চুতীয়া সেনা পৰাস্ত হয়। পিছ দিনা চুহুংমুঙ ৰজাই গড়ত থকা সকলো মন্ত্ৰী ডাঙৰীয়া আৰু সেনাক লগত লৈ আগ বাঢ়ি সোণাৰী অঞ্চলত (বৰ্তমান কাকপথাৰ অঞ্চল) সোমায়। <ref>Deodhai Assam Buranji, p. 17.</ref>
* নীতিপালৰ সন্ধি প্ৰস্তাৱ
ইয়াকে দেখি নীতিপালে আহোম ৰজা লৈ কটকীৰ সৈতে কিছুমান উপহাৰ পঠায়। উপহাৰ সমূহৰ মাজত আছিল সোণৰ কাণফুলী/কেৰু(তং-ৰু-খাম), সোণোৱালী মেখেলা(চিন-খাম), কপাহী কাপোৰ(ফ্ৰা-নোন), ৰূপৰ বিচনা(থা-কা-ঙেন), পাটি, ইত্যাদি। সকলো উপহাৰ গ্ৰহণ কৰিও চুহুংমুঙে চুতীয়া ৰাজ সম্পদ(সোণ-ৰুপৰ মেকুৰী, সোণ-ৰুপৰ ছত্ৰ, ৰাজকীয় খাট আৰু ৰাজ দণ্ড), ১০টা দতাল হাতী, এজনী মাখুন্দী হাতী আৰু এজনী ছোৱালী বিচাৰি পঠায়। নীতিপালে ছোৱালী আৰু হাতী দিবলৈ মান্তি হয় যদিও ৰাজকীয় সম্পদ পূৰ্বপুৰুষৰ সম্পত্তি বুলি দিবলৈ নিবিচাৰে। ইয়াৰ বিপৰীতে এক মাহৰ পাছত সোণ-ৰুপৰ জাপি(কোপ-খাম-ঙেন), সোণৰ তেমি(খোপ-খাম), সোণৰ তোম(লিউ-খাম), সোণৰ ছত্ৰ (চাং-খাম), সোণৰ খাৰু(মাউ-খাম), সোণৰ ভৰিৰ খাৰু(খু-টিন-খাম), হাতী, ঘোঁৰা, হাতীৰ দাতৰ পাটি, কটাৰী আৰু পানীকমলী কাপোৰ দি পঠায়। সমান্তৰাল ভাৱে নীতিপালে লুইতৰ পাৰত এটা দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰিবলৈ লয় আৰু তাতে থাকে। দুৰ্গ নিৰ্মাণৰ কথা শুনি, ৰাজসম্পদ নাপায় আৰু লগতে উপহাৰৰ মাজত কটাৰী দেখি চুহুংমুঙ ৰজাই শদিয়াপুৰ আক্ৰমণ কৰিবলৈ নিৰ্ণয় কৰে।<ref>Deodhai Assam Buranji, p. 18.</ref>
* শদিয়াৰ ৰণ
১৫২৪ চনৰ বহাগত লুইত নৈ পাৰ হৈ শদিয়া(সধয়াপুৰ) আক্ৰমণ কৰে। [[ব'হাগ বিহু|ব'হাগ মাহৰ বিহুৰ দিনা]] [[শদিয়া]] আক্ৰমণ কৰা হৈছিল। বিহুৰ দিনা শদিয়াৰ চাৰি শালত বৰ-বলি আয়োজন কৰা হয়, যʼত [[দেউৰী জনগোষ্ঠী|দেউৰী]] পূজাৰীৰ বাহিৰে অন্য লোকে হাতত অস্ত্ৰ লোৱাতো বৰ্জিত আছিল। আজিও এই বৰবলিৰ নিয়ম শদিয়া অঞ্চলৰ থান সমূহত পালন কৰা হয়। সেই সময়ত সৌমাৰ খণ্ডত একমাত্ৰ চুতীয়া সকলৰ মাজত হে খাৰ-বাৰুদ বা হিলৈ-বৰটোপৰ প্ৰচলন আছিল। সেই বাবে হয়তো আক্ৰমণকাৰী সকলে বিহুৰ বতৰত আক্ৰমণ কৰিবলৈ নিৰ্ণয় কৰি লৈছিল। বুৰঞ্জী সমূহৰ মতে সেই সময়ত নীতিপালে পুখুৰী এটাও খন্দাই আছিল। শদিয়াৰ দুৰ্গত কৰা আক্ৰমণ সহিব নোৱাৰি নীতিপাল চন্দনগিৰি লৈ গুচি আহে আৰু কাচিতৰা দৈথাং পৰ্বতত উঠে।<ref>Deodhai Assam Buranji, p. 19.</ref>
* চন্দনগিৰি আৰু দৈথাং পৰ্বতৰ ৰণ
চুহুংমুঙে শদিয়াৰ বৰনগৰত থাকি ফ্ৰাচেংমুঙ বৰগোহাঁই আৰু কিঙলুন ৰাজমন্ত্ৰীক(বুঢ়াগোহাঁই) চন্দনগিৰি লৈ আক্ৰমণ কৰিবলৈ পঠায়। আনহাতে কনচেং ধনুদাৰী গোহাঁইক (চাও-চঙ কুঙ-ৰিণ) কাচিতৰাৰ লগত যুঁজিবলৈ দৈথাং পৰ্বতলৈ পঠায়। ইফালে চুতীয়া ৰজাৰ তামুলী গজৰাই বৰুৱাক আহোম বাহিনীয়ে বন্দী কৰে আৰু চুতীয়া ৰজা ৰাণীৰ আত্মগোপন স্থান প্ৰকাশ কৰিবলৈ বাধ্য হয়।<ref>Bhuyan, S.K.,''Assam Buranji(SM)'',p.10</ref> পিছত তেওঁ আহোম বিষয়াসকলক জনাইছিল যে চুতীয়া ৰজা ৰাণীয়ে চন্দনগিৰিৰ এটা পাহাৰীয়া নৈৰ ওচৰত আশ্ৰয় লৈছে। চন্দনগিৰি পৰ্বতত উঠিবৰ কাৰণে আহোম সেনাই আপ্ৰাণ চেষ্টা চলাইও সফল নহয়। চুতীয়া সেনাই ওপৰৰ পৰা শিল বগৰাই আৰু দলিয়াই বহুতো আক্ৰমণকাৰীৰ বধ কৰে। সাতসৰী আৰু অসম বুৰঞ্জীৰ (SM)ৰ পৰা জনা যায় যে সেই সময়ত [[সতী সাধনী|সাধনী ৰাণী]] গৰ্ভৱতী আছিল। GC Baruaৰ আহোম ভাষাৰ বুৰঞ্জীত ৰাণী/কোঁৱৰী গৰাকীক নাঙ-লুং কোৱা হৈছে। লগতে উল্লেখ আছে ৰজা আৰু তেওঁৰ পুত্ৰ। যিহেতু নাঙ-লুঙৰ অৰ্থ ৰাণী নে কোঁৱৰী সঠিক কয় ক'ব নোৱাৰি গতিকে এই তিনি গৰাকী লোক নাইবা ধীৰনাৰায়ণ, সাধনী আৰু নীতিপাল/সাধকনাৰায়ণ বা নীতিপাল, সাধনী আৰু তেওঁৰ পুত্ৰ হ'ব পাৰে। উল্লেখযোগ্য যে নীতিপাল সাধনীৰ বিয়া ১৫১২ৰ আগতেই হৈ গৈছিল কাৰণ অসম বুৰঞ্জী(SM)ৰ অনুসৰি ১৫১৩ চনত ধীৰনাৰায়ণক আহোমৰ বিষয়ে তেওঁৰ জোঁৱায়েকে খবৰ দিছিল। সাধনী আৰু নীতিপালৰ লগতে ১২০ গৰাকী কোঁৱৰীয়েও শিলা কুচাই বিৰোধী পক্ষৰ সৈনিকক মাৰে। আহোম সৈন্য চন্দনগিৰি পৰ্বতত উঠিবলৈ সক্ষম নহৈ পিছুৱাই আহিব লগাত পৰে আৰু এজন চুতীয়া সৈনিকক লগত ধৰি আনে। ইয়াৰ পাছত আক্ৰমণকাৰী সকলে ৰননীতি কৰি পৰ্বতৰ তিনিফালে বেৰি ধৰিব লয়। চাও ৰু-পক আৰু কিছু লোক ঘিলা গছৰ সহায়ত চন্দনগিৰি পাহাৰত উঠিল, কিন্তু মানুহ নেদেখিলে। আগ বাঢ়ি গৈ এখন গাঁও পালে আৰু তাত দুকুৰিমান মানুহ দেখিলে। চুতীয়া বুৰঞ্জী অনুসৰি ফ্ৰাচেংমুঙ বৰগোহাঁই কিছু লোকক ঘিলা গছত উঠি [[ঢোল]] বজাবলৈ আদেশ দিয়ে। হয়তো এই সকল আগতে ধৰি অনা চুতীয়া বন্দী আছিল। আগৰ দিনত ঢোল বজোৱাটো যুদ্ধত জয়ৰ প্ৰতীক আছিল। ঢোল বজাই বিজয়ৰ কথা জনাই দিয়া হয়। সেই বাবে পাহাৰৰ ওপৰত উঠি থকা ৰজা ৰাণীয়ে বিহুৰ বতৰত ঢোলৰ মাত শুনি বাহিৰলৈ উলাই আহে আৰু তিনিও ফালৰ পৰা শত্ৰুৰ আক্ৰমণৰ বলি হয়। নীতিপালক আহোম সেনাই বৰদ্বাৰত দেখিলে।
তথাপিও চুতীয়া সেনানী যি সকল আছিলে সেই সকলে আকৌ শিল দলিয়াই কিছু শত্ৰুক মাৰিলে।নীতিপালে শত্ৰুৰ গালৈ কাড় মাৰিবলৈ লয় যদিও বিৰোধী পক্ষৰ জানমোঙখাম হাতীবৰুৱাৰ (ফু-কে-চং) কাড় লাগি মৃত্যু বৰণ কৰে। সাধনীয়ে নিজৰ মহিলা সৈন্য বাহিনীক লগত লয় যুঁজ দিয়ে যদিও শেষত পৰাস্ত হৈ চন্দনগিৰিৰ পৰা জাপ মাৰে। প্ৰায় সংখ্যক বুৰঞ্জীত সাধনীয়ে আত্মবলিদান কৰিছিল বুলি আছে যদিও গোপাল চন্দ্ৰ বৰবৰুৱাৰ টাই ভাষাৰ বুৰঞ্জীত ৰাণীৰ (নাঙ-লুং) গাত যাঠি লাগিছিল বুলি উল্লেখ আছে। যিকি নহওক এই তথ্য পৰাও ৰানী সাধনীয়ে আত্মসমৰ্পণ নকৰি শত্ৰুৰ বিৰুদ্ধে যুঁজ দিয়াৰ কথাহে পোহৰলৈ আনে, কাৰণ আত্মসমৰ্পণ কৰা হ'লে তেওঁক যাঠি মাৰি আক্ৰমণ কৰা নহ'ল হয়। আনপিনে কাচিতৰাক কনচেঙে দৈথাং পৰ্বতত পৰাস্ত কৰে। <ref>Deodhai Assam Buranji, p. 19.</ref>
[[File:Statue of Queen Sadhani Narayan.jpg|thumb|চুতীয়া বংশৰ শেষ ৰাণী বীৰাঙ্গনা সাধনী নাৰায়ণীৰ প্ৰতিমূর্তি]]
===ৰাজ্য পতনৰ পৰবৰ্তী পৰিস্থিতি===
চুতীয়া ৰজা নীতিপাল, তেওঁৰ পুত্ৰ আৰু কাচিতৰা তিনিওৰে মূৰ চন্দগিৰি আৰু দৈথাঙৰ পৰা কাটি আনি শদিয়াত থকা চুহুংমুঙৰ আগত প্ৰস্তুত কৰা হয়। দেওধাই বুৰঞ্জীৰ মতে সাধনীৰ মূৰটো কাটি অনা হৈছিল। ৰজা আৰু পুত্ৰৰ মূৰ কেইটা নচোৱাই পৰ্বতত মুণ্ডামালা বান্ধি শেষত চৰাইদেউৰ শালৰ খটখটিত পোতি থোৱা হয়। অসম বুৰঞ্জী(SM)ৰ মতে আহোম সেনাই সাধনীৰ মৃত শৰীৰৰ পৰা কঁকালত পিন্ধা সোণৰ কঙ্কালি লয় আনি শদিয়াৰ থানলৈ আনিছিল, কিন্তু তাত কিছুমান চুতীয়াই আক্ৰমণ কৰি লাপিত ফাংত্যাং দেওধাই নামৰ এজনক বধ কৰিছিল। Edward Gaitৰ A History of Assamত উল্লেখ কৰা মতে ৰাণীৰ মৃত্যু যাঠী লাগ হৈছিল। GC Baruaৰ Ahom Buranjiত ৰাণীৰ(নাঙ-লুং) বিষয়ে দিয়া আছে যদিও এই অংশৰ অনুবাদ দিয়া হোৱা নাই। অংশটোত "টিং" শব্দৰ উল্লেখ চাই ক'ব পাৰি যে ইয়াতো ৰাণীৰ গাত "যাঠী" লগাৰ কথাই উল্লেখ আছে। "পুৰণি অসম বুৰঞ্জীৰ অনুসৰি কোঁৱৰী কিছুমানক কাটিছিল আৰু কিছুমানক ধৰি আনিছিল<ref>Goswami, Hemchandra,"Purani Assam Buranji, p. 42</ref>। অন্য বুৰঞ্জী সমূহত এই অংশত ৰানী সাধনীৰ(নাঙ-লুং) কথ উল্লেখ কৰা হোৱা নাই।
===চুতীয়া ভূমিৰ বিতৰণ===
শদিয়া ৰাজধানী শাসন কৰিবলৈ ফ্ৰাচেংমুঙ বৰগোহাঁইক তিনিশ সৈনিক দিয়া হৈছিল। শদিয়া আৰু দিহিং অঞ্চলত নতুনকৈ আহোম ৰাজ্যৰ মানুহ আনি থাকিবলৈ দিয়া হয়। চুতীয়া ৰাজ্যৰ প্ৰদেশ সমূহ ভাল দৰে শাসন কৰিবলৈ বহুতো নতুন পদবী সৃষ্টি কৰা হয়। ১৫২৬ চনত চাওচেং কুঙৰিন (ধনুধৰিয়া গোহাঁই) কনচেঙক থাওমৌঙ মৌঙ-তেও (ভটিয়লীয়া গোহাঁই বা নামনিয়াল সন্দিকৈ<ref>Satsari Buranji, p.62</ref>) পতা হয়। এইজনক হাবুঙ অঞ্চলত ৰখা হয় আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ উত্তৰ পাৰৰ বিশ্বনাথৰ, লখিমপুৰ আৰু ধেমাজি শাসন কৰিবলৈ দিয়া হয়। একেই বছৰতে থাওমৌঙ বানলুং (বানলুঙীয়া গোহাঁই) খেওখেনক থাওমৌঙ লৌঙ-ক্লং (দিহিঙীয়া গোহাঁই) পতা হয়। সেই সময়ত দিহিং নৈ পাটকাইৰ পৰা ডিগবৈ, দিহিং-পাটকাই অৰণ্য, তিপাম, নাহৰকটীয়া, মৰাণহাট, চেপন, বকতা, চৰগুৱা হৈ ব্ৰক্ষ্মপুত্ৰৰ সমান্তৰাল ভাৱে বৈ গৈ পশ্চিম মাজুলী/বোকাখাত অঞ্চলত ব্ৰক্ষ্মপুত্ৰত পাৰিছিল। এইজন গোহাঁইক দিহিং প্ৰদেশ অৰ্থাৎ মাজুলী, উত্তৰ শিৱসাগৰ, ডিব্ৰুগড় আৰু দক্ষিণ তিনিচুকীয়া লৈকে শাসন কৰিবলৈ দিয়া হয়। সাতসৰী বুৰঞ্জীত উল্লেখ কৰা মতে প্ৰথমতে ফ্ৰাচেংমুঙ বৰগোহাঁইক শদিয়াৰ ৰাজ আৰু কিংলুন বুঢ়াগোহাঁইক দিহিং ৰাজ দিয়া হৈছিল।<ref>Satsari Buranji, p.68</ref>
১৫২৬ চনত হোৱা চুতীয়া বিদ্ৰোহৰ ফলত ডিব্ৰুগড়ত নতুন এখন প্ৰদেশ গঠন কৰি ১৫২৭ত চাওলুং চুলিঙক শাসনকৰ্তা হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়, যাতে ১৫২৬ৰ দৰে শদিয়া অঞ্চলত পুনৰ বিদ্ৰোহ হ'লে ডিব্ৰু প্ৰদেশৰ সেনাই শদিয়া বাহিনীৰ সহযোগ কৰিব পাৰে। ইয়াৰ উপৰিও একেই সময়তে কিংলুন বুঢ়াগোহাঁইক "থাও-মুঙ-বঙেন" পাতি তিনিচুকীয়া অঞ্চল শাসন(সোণাৰীৰ পৰা লুইতৰ লৈকে) কৰিবলৈ দিয়া হয়। শদিয়াৰ মহং (নগা পাহাৰৰ মহঙতকৈ পৃথক) অঞ্চলৰ লোণৰ খাট ৰক্ষা কৰিবলৈ "থাও-মুঙ-বক্লাঙ" বা হাটখোৱা গোহাঁই নিযুক্ত কৰা হৈছিল। বুৰঞ্জীৰ পৰা জনা যায় যে ১৫২৯ চনত হোৱা চুতীয়া বিদ্ৰোহত দুয়োজন গোহাঁই (ফ্ৰাচেংমুঙ বৰগোঁহাই আৰু কিংলুন বুঢ়াগোহাঁই) একেলগে শদিয়া-তিনিচুকীয়া অঞ্চলতে শাসন কৰি আছিল। একেই বছৰৰে(১৫২৭) শেষৰ পিনে কনচেঙক ভটিয়লীয়া গোহাঁইৰ পৰা নতুন পদবী "চাও-চেঙলুং"(ৰাজমন্ত্ৰী) দিয়া হয়<ref>Barua, Gopal Chandra, ''Ahom Buranji'', p.61</ref>। পূৰ্বতে ৰাজমন্ত্ৰী পদবীটো বৰগোঁহাই বা বুঢ়াগোহাঁই এজনক দিয়া হৈছিল। ৰাজমন্ত্ৰী পাতি চুহুংমুঙে কনচেঙক দুয়োজন গোহাঁইৰ লগত একেই শাৰিতে ৰাখি সমমৰ্যাদা দিছিল।
চুতীয়াৰ বৰপাত্ৰ পদবীটো চুহুংমুঙৰ দিনটো অব্যাহত আছিল। চুক্লেংমুঙ(চুহুংমুঙৰ পুত্ৰ) ৰজাৰ দিনত চুতীয়াৰ বৰপাত্ৰ এজনৰ সমৰ্থন পাই হাবুঙৰ ব্ৰাহ্মণ মুখিয়াল এজনে বিদ্ৰোহ কৰে। ফলত যুদ্ধ এখন হয় য'ত বৰপাত্ৰ জনৰ মৃত্যু হয় আৰু ব্ৰাহ্মণজন বেহাৰলৈ পলাই যায়<ref> সুকুমাৰ মহন্তৰ ঘৰত পোৱা অসম বুৰঞ্জী, ২৫ পৃষ্ঠাত আছে-"সেই সময়ত ৰজা দাই ধৰিলে, বোলে-'চুটিয়া মাৰি ভূঞা বিলাকক মাৰি-কাটি বুপা ৰজায়ে ময়েহে ৰাজ্য লৈছো। বামুণে যে ৰজা হয় চুটিয়াৰ বৰপাত্ৰকনো কিহলৈ থৈছোঁ?' এহি বুলি বৰপাত্ৰক মাৰিলে, বামুণকো মাৰিব চালে, সপুত্ৰবান্ধৱে বেহাৰলৈ পলাই গেʼল। " </ref>। এই বৰপাত্ৰ জন হয়টো পুৰণি চুতীয়া বৰপাত্ৰ জনেই আছিল (ডিব্ৰাৰুগড় ৰণত আত্মসমৰ্পণ কৰিব পাৰে) বা একেই পৰিয়ালৰ লোক আছিল। তেওঁৰ মৃত্যুৰ পাছতে হয়টো "চাও-চেঙলুং" আৰু "বৰপাত্ৰ" উপাধি দুটা মিলি "বৰপাত্ৰগোঁহাই" হিচাপে জনাজাত হয়।<ref>[https://www.jstor.org/stable/3516963?read-now=1&seq=18#page_scan_tab_contents Guha, Amalendu, ''The Ahom Political System: An Enquiry into the State Formation Process in Medieval Assam (1228-1714)'',p. 20,''It appears that the noble designation of Barpatragohain was borrowed from the civil list of Habung where the local ruler, a dependent of the Chutia king, had the title of Vrihatpatra''.]</ref>
এই সকলো কথাৰ পৰা সহজে ধৰিব পাৰি যে চুহুংমুঙে পূৰ্বৰ চুতীয়া বিষয়া সকলৰ ঠাইতেই একো একোটা নতুন পদবী গঠন কৰিছিল। চুতীয়া বৰপাত্ৰৰ ঠাইত প্ৰথমতে ভটিয়লীয়া গোহাঁই আৰু পাছলৈ বৰপাত্ৰ গোহাঁই, মাণিক চন্দ্ৰ বৰুৱাৰ ঠাইত দিহিঙীয়া গোহাঁই, ডিব্ৰুৰ বুঢ়া বৰুৱাৰ ঠাইত চাওলুং চুলিঙ আৰু শদিয়া-তিনিচুকীয়াত কাচিতৰা বৰুৱা বা ৰজাৰ ঠাইত দুয়ো প্ৰমুখ গোহাঁই। ইয়াৰ পাছত দিহিঙৰ পাৰৰ বকতাত নতুন ৰাজধানী এখন নিৰ্মাণ কৰা হয়।<ref>Ahom Buranji(GC Barua), p.64</ref>
[[File:Old course of Dihing river.jpg|thumb|মেপত দিহিং নৈৰ ১৬ শতিকাৰ পুৰণি সুতি দেখোৱা হৈছে। এই সময়ত চৰগুৱা, বকতা, নামৰূপ আৰু তিপাম দিহিঙৰ দক্ষিণ পাৰত অৱস্থিত আছিল]]
==ৰাজ্যৰ প্ৰশাসনিক আৰু সামৰিক ব্যৱস্থা==
==চুতীয়া ৰাজ্যৰ স্থাপত্য আৰু কীৰ্তিচিহ্ন==
==চুতীয়া ৰাজ্যত পোৱা সম্পদ==
চুতীয়া ৰাজ্যৰ পৰা কমাৰ, সোণাৰি, কমাৰ, কুমাৰ, কহাৰ, তাতি, খনিকৰ, বাঢ়ৈ, বামুণ, কায়স্থ, গণক, কলিতা, ইত্যাদি বহুতো ভিন্ন ভিন্ন বৃক্তিকৰ লোক পোৱা গৈছিল। ইয়াৰ বহুতো লোকক ৰজাই নিজৰ ৰাজধানী লৈ লয় আনে। চুতীয়াৰ বাহিৰে মিচিং, দেউৰী, কিছু মৰাণ আৰু কোচ জনগোষ্ঠীৰ লোকো চুতীয়া ৰাজ্যৰ নাগৰিক আছিল। তাৰে চুতীয়া ৰাজ্যৰ মিচিং সকলক "চুতীয়া মিৰি" কোৱা হৈছিল যি সকল আজিৰ দিনৰ বাৰগাম মিচিং যেনে দলে, পেগু, পায়েং, টাইদ, ইত্যাদি। চুতীয়া ৰজাৰ শুকান মাংসৰ ভৰালী জন কোচ লোক আছিল। তিনি হাজাৰ চুতীয়া কমাৰক চুহুংমুঙ ৰজাই যোৰহাট জিলাৰ বছাৰ পিনে আৰু তাৰে উজনি অঞ্চলত বহুৱাইছিল<ref>Sarma, Benudhar, ''Maniram Dewan, p.287</ref>। বন্দী হোৱা লোকৰ পৰা বিভিন্ন "চেতিয়া" খেল/বংশও সৃষ্টি কৰা হয়। ইয়াৰ বাহিৰে শদিয়াত বহুতো সম্পদ যেনে সোণৰ মাইহাং, কেকুৰা দোলা, কলাই খাৰ, সোণৰ তিনিচুকীয়া সিংহাসন, খাট, ভোগজৰা, বেলা, জাপি, পিকদান, আৰোৱান, দবা, কালি, হিলৈ, বৰটোপ (মিঠাহুলোং), হিলৈ-তোলা চৰা নাও, চুতীয়া ধেনু, বৰধেনু, বাৰু-বৰ্চা, ইত্যাদি পোৱা গৈছিল। বহুতো ঘোৰা, গৰু-মʼহ আৰু হাতীও লাভ কৰা হৈছিল। সম্পদ সমূহ শদিয়াৰ পৰা দিহিং নৈয়ে দি ৰাজধানী লৈ অনা হয় আৰু পাছলৈ চাৰিং অঞ্চলত ৰখা হয়। এখিনি চুতীয়া লোকক চাৰিঙত পাতি নাওবৈচা খেল সৃষ্টি কৰে, য'ৰ পৰা পাছলৈ শেনচোৱা, তাঙোন ধৰা, বচোৱাল বোৱা, ইত্যাদি খেলৰ সৃষ্টি হয়। এই নাওবৈচা সকলে চুতীয়া ৰাজ্যৰ পৰা পোৱা চৰানাও চলাই। একেধৰণে এখিনি লোকক লয় হিলৈধাৰী ফৈদ গঠন কৰা হৈছিল। চুতীয়া ৰাজ্য দখল কৰা পাছত আহোম সকলে প্ৰথম বাৰৰ বাবে মিৰি, মিচিমি, আবৰ, দফলা, ইত্যাদি পাহাৰীয়া জাতিৰ সম্পৰ্কত আহে।<ref>Satsari Assam Buranji,p.14, 61</ref>
==ৰজা সকলৰ তালিকা==
{|class="wikitable"
|+ '''ৰজাৰ তালিকাত'''
|-
! #
! বছৰ
! ৰাজত্ব কাল
! নাম
! অন্য নাম
|----
| ১.
| ১১৮৭ - ১২২০
| ৩৩ ব
| বীৰপাল
| গয়াপাল
|----
| ২.
| ১২২০ - ১২৫৫
| ৩৫ ব
| [[ৰত্নধ্বজপাল]]
| গৌৰীনাৰায়ণ
|----
| ৩.
| ১২৫৫ - ১২৭০
| ১৫ ব
| বিজয়ধ্বজপাল
| শিৱনাৰায়ণ
|----
| ৪.
| ১২৭০ - ১২৮৫
| ১৫ ব
| বিক্ৰমধ্বজপাল
| জগতনাৰায়ণ
|----
| ৫.
| ১২৮৫ - ১৩০৫
| ২০ ব
| গৌৰধ্বজপাল
| প্ৰমত্তনাৰায়ণ
|----
| ৬.
| ১৩০৫ - ১৩২৫
| ২০ ব
| শঙ্খধ্বজপাল
| হৰিনাৰায়ণ
|----
| ৭.
| ১৩২৫ - ১৩৪৩
| ১৮ ব
| ময়ূৰধ্বজপাল
| গোলোকনাৰায়ণ
|----
| ৮.
| ১৩৪৩ - ১৩৬০
|১৭ ব
| জয়ধ্বজপাল
| বজ্ৰনাৰায়ণ
|----
| ৯.
| ১৩৬০ - ১৩৮০
| ২০ ব
| কৰ্মধ্বজপাল
| নন্দেশ্বৰ/নন্দিনৃপ
|----
| ১০.
| ১৩৮০ - ১৪০০
| ২০ ব
| সত্যনাৰায়ণ
| ৰত্ননাৰায়ণ
|----
| ১১.
| ১৪০০ - ১৪১৫
| ১৫ ব
| লক্ষ্মীনাৰায়ণ
| ধৰ্মনাৰায়ণ
|----
| ১২.
| ১৪১৫ - ১৪৩০
| ১৫ ব
| দুৰ্লভনাৰায়ণ
|
|----
| ১৩.
| ১৪৩০- ১৪৪৫
| ১৫ ব
| মুক্তধৰ্মনাৰায়ণ
|
|----
| ১৪.
| ১৪৪৫ - ১৪৬৫
| ২০ ব
| প্ৰত্যক্ষনাৰায়ণ/প্ৰতাপনাৰায়ণ
|
|----
| ১৫.
| ১৪৬৫ - ১৪৮০
| ১৫ ব
| যশনাৰায়ণ
|
|----
| ১৬.
| ১৪৮০- ১৫০০
| ২০ ব
| পুৰন্দৰধ্বজপাল
| পুৰন্দৰনাৰায়ণ
|----
| ১৭.
| ১৫০০ - ১৫২২
| ২২ ব
| ধৰ্মধ্বজপাল
| [[ধীৰনাৰায়ণ]]
|----
| ১৮.
| ১৫২২ - ১৫২৪
| ২ ব
| নীতিপাল/নিত্যপাল
| চন্দ্ৰনাৰায়ণ
|}
==চুতীয়া ৰাজ্যৰ হিলৈ-বৰতোপৰ প্ৰচলন==
হিলৈ-বৰতোপ চুতীয়া ৰাজ্যৰ এক মূল্যৱান উন্নত অস্ত্ৰ আছিল। এই ৰাজ্যৰ হিলৈ-বৰতোপৰ প্ৰচলনৰ কথা বহুতো ঐতিহাসিক তথ্য পোৱা যায়। বুৰঞ্জী সমূহত উল্লেখ কৰা মতে আহোম ৰজাই চুতীয়া ৰাজধানী শদিয়াৰ পৰা আন সম্পদৰ লগতে হিলৈ<ref>Bhuyan, S.K,"Deodhai Assam Buranji", p. 126</ref><ref>Bhuyan, S.K,"Assam Buranji(SM), p.10</ref><ref>হিতেশ্বৰ বৰবৰুৱা, আহোমৰ দিন, p.49</ref> আৰু হিলৈ তোলা চ'ৰানাও উদ্ধাৰ কৰিছিল।<ref>Phukan, Kasinath Tamuli, "Assam Buranji",p.17-18</ref> মনিৰাম দেৱানৰ লেখনীৰ মতে "মিঠা হুলং" বৰটোপ টো চুতীয়া সকলৰ পৰা লোৱা হৈছিল।<ref>Sharma, Benudhar.''Maniram Dewan, p.289.''</ref> তেওঁ লিখিছে, ''"ওপৰত যিকেইটা তোপৰ নাম দিয়া হৈছে তাৰ ভিতৰত মিঠাহোলোং বোলাবিধ পোন-প্ৰথমতে দিহিঙ্গীয়া ৰজাই চুতীয়া ৰজাৰ পৰা পায়।"'' চুতীয়া ৰাজ্যৰ পৰা দিহিঙ্গীয়া ৰজাই ৩০০০ চুতীয়া কমাৰক গোলাঘাট-যোৰহাট জিলাত সংস্থাপিত কৰি বৰটোপ-হিলৈ, ইত্যাদি বনাবলৈ আদেশ দিছিল। মনিৰাম দেৱানে উল্লেখ কৰিছে, ''"তেওঁ বিলাকৰ(চুতীয়াৰ) পৰা ভালেমান দোলা, কালী,...,হিলৈ আৰু কলাই খাৰৰ(gunpowder) বাদেও অসংখ্য কমাৰ কাম কৰা মানুহ বন্দী কৰি আনে। ৰজাই তেওঁবিলাকৰ কিছুমানক বচাৰ পিনে আৰু কিছুমানক উজনিৰ পিনে বহুৱালে আৰু কমাৰ শাল পতাই লো-দা-কটাৰী, হিলৈ, বৰতোপ আদি গঢ়িবলৈ আহিলাপাতি যতাই দিলে। তেওঁ বিলাকৰ ভিতৰত কামৰ ভাল-বেয়া চাবলৈ হাজৰিকা, শইকীয়াও পাতি দিলে। দিহিঙ্গীয়া ৰজাৰ দিনৰ পৰাহে অসম ৰাজ্যত(আহোম ৰাজ্যত) কমাৰৰ খেল আৰু ব্যৱসায় চলন্তি হয়। দিহিঙ্গীয়া ৰজাৰ দিনত অসমত ৩০০০ কমাৰ আছিল।"''
[[File:Ahom cannons.jpg|thumb|আহোম যুগৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ পৰা উদ্ধাৰ কৰা মিঠাহুলং বৰটোপ]]
ইতিহাসবিদ হিতেশ্বৰ বৰবৰুৱাই নিজৰ গ্ৰন্থ "আহোমৰ দিন"ত উল্লেখ কৰা মতে চুহুংমুঙৰ দিনত চুতীয়াৰ পৰা বৰতোপ-হিলৈ অধিকাৰ কৰাৰ পাছৰপৰাহে আহোম ৰজাসকলে অসমত আগ্নেয় অস্ত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ ধৰে।<ref>হিতেশ্বৰ বৰবৰুৱা, আহোমৰ দিন, p.451</ref> চুতীয়াৰ পৰাজয়ৰ পাছত গৌড় ৰাজ্যৰ সেনাই ১৫২৭ আৰু ১৫৩২ত দুবাৰকৈ অসম আক্ৰমণ কৰিছিল। এই যুদ্ধত গৌড় সেনাই হিলৈ-বৰটোপ ব্যৱহাৰ কৰিছিল যদিও আহোম সেনাই কেৱল ধেনু কাঁড় হে ব্যৱহাৰ কৰিছিল। অৱশ্যে এই যুদ্ধতো আহোম সেনাই বহুতো হিলৈ-বৰটোপ উদ্ধাৰ কৰিছিল।<ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji", p. 61-68</ref> ১৫৩৬ চনত নগা বিৰুদ্ধে হোৱা ৰণত প্ৰথম বাৰৰ বাবে আহোম সৈন্যৰ হাতত বৰটোপ থকা কথা উল্লেখ পোৱা যায়।<ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji", p. 75</ref> তদুপৰি আহোম সেনাই ১৬১৭ চনত মোগলৰ বিৰুদ্ধে হে প্ৰথম বাৰৰ বাবে হিলৈ-বৰটোপ ব্যবহাৰ কৰিব লৈছিল বুলি জনা যায়<ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji", p. 75</ref>।
নাওবৈচা ফুকনৰ বুৰঞ্জীত উল্লেখ কৰা মতে খোৰা ৰজাৰ দিনত(১৫৫২-১৬০৩) প্ৰথম বাৰৰ বাবে চুতীয়া লোকক নিযুক্তি দি হিলৈদাৰী ফৈদ গঠন কৰা হৈছিল।<ref>নাওবৈচা ফুকনৰ বুৰঞ্জী, p.55</ref><ref>The Chutiyas being expert warrior knew the use of matchlocks. After their subjugation, the Chutiyas were, therefore engaged in manufacturing matchlocks and they became prominent in the ''Hiloidhari-Khel'' (guild for manufacturing matchlocks)"{{harvcol|Dutta|1985|p=30}}</ref> হেমকোষ অভিধানত চুতীয়া সকলৰ হিলৈক "চুতীয়া হিলৈ" বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। বৃটিছৰ ১৮৯১ চনৰ লোকপিয়লত "হিলেদাৰী"ৰ বাহিৰেও "চুতীয়া-হিলৈদাৰী" বুলি এটা পৃথক খেল/শ্ৰেণীৰ উল্লেখ কৰা হৈছে। এই সকলে হয়টো ৰণত "চুতীয়া হিলৈ" ব্যৱহাৰ কৰিছিল।<ref>[https://books.google.co.in/books?id=YvV-VI_2YRkC&pg=PR67&dq=sutiyahilaidari&hl=en&newbks=1&newbks_redir=0&source=gb_mobile_search&sa=X&ved=2ahUKEwiiqITCufiRAxXdwTgGHeU5KJcQ6AF6BAgJEAM#v=onepage&q&f=false Census of India 1891, p. 17]</ref>
==চুতীয়া বিদ্ৰোহ==
১৫২৪ চনত চুতীয়া ৰাজ্যৰ পতন হৈছিল যদিও চুতীয়া সকলৰ মনৰ পৰা স্বাধীনতা আৰু স্বৰাজৰ আশা নাইকিয়া হৈ যোৱা নাছিল। চিৰদিন স্বাধীন হৈ থকা চুতীয়া সকলে বীৰাঙ্গণা ৰাণী সাধনীৰ আত্মোৎসৰ্গৰ কথা সোঁৱৰি পুনৰ জাগ্ৰত হৈ উঠিল আৰু বিদ্ৰোহ ঘোষণা কৰিলে। এই বিদ্ৰোহ ১৫২৭ চনৰ পৰা ১৭০০ শতিকাৰ শেষ ভাগৰ লৈকে চলিছিল। ১৭৭০ দখকৰ মায়ামৰা বিদ্ৰোহে জাতিটোৰ শেষ বিদ্ৰোহ বুলি কব পাৰি যাৰ ফলত সকলো নহলেও এটা অংশয়ে স্বাধীন হৈ নিজৰ ৰাজ্য গঠন কৰিছিল। চুতীয়া ৰাজ্যৰ ৰাজধানী শদিয়া ধ্বংস হোৱাৰ ফলত বহুতো ৰাজকোঁৱৰ আৰু সম্ভ্ৰান্ত পৰিয়ালৰ লোকে পাহাৰীয়া মিচিং, মিচিমি জাতিৰ লোক সকলৰ মাজত আশ্ৰয় লৈছিল আৰু প্ৰথম বিদ্ৰোহ এই সকল লোকে আৰম্ভ কৰিছিল। এই কথা কোচ ৰজা সকলৰ দৰং ৰাজ বংশাৱলীতো উল্লেখ কৰা হৈছে।
<poem>"পূৰ্বে চুটিয়াৰ ৰজা সিঠাৱে আছিল।
অন্যায়ে অসম ছল কৰিয়া মাৰিলে॥
যিমতে মাৰিল তাৰ শুনিয়ো কাহিনী।
বলে নপাৰিয়া স্বৰ্গী ৰাজা মনে গুণি॥ ৩৬৪
...
তাৰ পুত্ৰ ভাই যত সকলে পলাইল।
মিৰি মিচিমিত পশি প্ৰাণক ৰাখিলা॥
চুটিয়াৰ ৰাজাক মাৰিয়া ছলে বলে।
লৈলা সেহি ৰাজ্যক অসমে কৌতূহলে॥ ৩৭১</poem>
* ১৫২৬ চনৰ বিদ্ৰোহ, শদিয়া
চুতীয়া সকলে প্ৰথম বিদ্ৰোহ ১৫২৬ চনৰ ফাগুন মাহত ৰাজধানী শদিয়াত ঘোষণা কৰিছিল, অৰ্থাৎ ৰাজ্য পতনৰ ৩ বছৰৰ পাছত। বিদ্ৰোহ দমন কৰিবলৈ আৰু ফ্ৰাচেংমুং বৰগোহাঁইক সহযোগ কৰিবলৈ দিহিঙীয়া গোহাঁইক পঠিওৱা হৈছিল। যুদ্ধত বিদ্ৰোহী সকলৰ হাতত ফ্ৰাচেংমুং বৰগোহাঁইৰ হাতী প্লাইপাম আৰু দিহিঙীয়া গোহাঁই মৰা পৰিছিল। কিন্তু শেষ পৰ্যায়ত বিদ্ৰোহী সকল পৰাজিত হৈ উভতি যাবলৈ বাধ্য হ'ল। এই বিদ্ৰোহৰ ফলত চুহুংমুঙ ৰজাই বহুতো প্ৰশাসনীয় পৰিবৰ্তন কৰিবলৈ বাধ্য হৈছিল। ১৫২৭ চনৰ জেঠ মাহত, ডিব্ৰুগড় অঞ্চলত নতুন এখন প্ৰদেশ গঠন কৰি তাত চাওলুং চুলিঙক শাসনকৰ্তা হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হৈছিল, যাতে শদিয়া অঞ্চলত পুনৰ বিদ্ৰোহ হ'লে ডিব্ৰু প্ৰদেশৰ সেনাই শদিয়া বাহিনীৰ সহযোগ কৰিব পাৰে। ইয়াৰ উপৰিও কিংলুন বুঢ়াগোহাঁইক "থাও-মুঙ-বঙেন" পাতি পশ্চিম শদিয়া অঞ্চলত (তিনিচুকীয়াৰ সোণাৰিৰ(কাংখাম) পৰা লুহিত নদীৰ গুৰি লৈকে) শাসন কৰিবলৈ দিয়া হ'ল।
* ১৫২৯ চনৰ বিদ্ৰোহ, শদিয়া
প্ৰথম বিদ্ৰোহৰ দুবছৰ পাছতে ১৫২৯ চনৰ পুহ মাহত শদিয়াৰ চুতীয়া সকলে আকৌ মুৰ দাঙি উঠিলে। এইবাৰ চুহুংমুঙ ৰজাই ফ্ৰাচেংমুঙক সহযোগ কৰিবলৈ চাও চুক্লান (তিপামৰ পৰা) আৰু কিংলুনক সহযোগ কৰিবলৈ চাওলুং চুলিঙক (ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা) পঠিয়ালে। ইয়াৰ পাছত চুহুংমুঙে চুক্লেংমুঙ ৰাজকোঁৱৰক ৰাজধানীত ৰাখি সকলো বিষয়ববীয়াৰ সৈতে নিজে শদিয়া আহি উপস্থিত হয়। লুহিতৰ পাৰত, ডিবাং নৈৰ পাৰত, মাৰানকাও, চন্দনগিৰি পৰ্বত, দৈথাং পৰ্বত, ইত্যাদি বিভিন্ন ঠাইত কেইবাখনো যুদ্ধ হয়। প্ৰথম পৰ্যায়ত বিদ্ৰোহী সকলে চাও চুলিঙক ধৰি নিবলৈ সক্ষম হৈছিল কিন্তু পাছৰ পৰ্যায়ত এৰি দিলে। বহু মাহ যুদ্ধ লগা পাছত শেষত বিদ্ৰোহী সকল পৰাজিত হ'ল। যুদ্ধত লাভ কৰা সকলো ধন আৰু সম্পত্তি ৰজা আৰু মন্ত্ৰী সকলে নিজৰ মাজতে ভাগ কৰি ল'লে আৰু ৰজাই বৰগোহাঁই আৰু বুঢ়াগোহাঁইক শদিয়াত ৰাখি নিজে ৰাজধানী লৈ ঘূৰি গ'ল।
* ১৫৪২ চনৰ বিদ্ৰোহ, দিচাং নৈৰ পাৰত
চুতীয়া সকলে পুনৰ বাৰ ১৫৪২ চনত ৰজা চুক্লেংমুঙৰ দিনত বিদ্ৰোহ ঘোষণা কৰে কৰিছিল। এইবাৰ ১৫৪২ চনৰ বহাগ মাহত ডিব্ৰুগড় অঞ্চলৰ চুতীয়া সকলে শিৱসাগৰৰ দিচাং নৈৰ ওচৰত আহোম মন্ত্ৰী চেং-হাননক পৰাস্ত কৰি স্বৰাজ ঘোষণা কৰে। কিন্তু ইয়াৰ পাছতে চুক্লেংমুঙে চাওলুং তিমাক বিদ্ৰোহ দমন কৰিবলৈ পঠিয়াই আৰু দুবছৰ লৈকে পূৰ্বৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ বিভিন্ন অঞ্চল ধ্বংস কৰে যাতে কোনো চুতীয়া সকলে পুনৰ বিদ্ৰোহ কৰিবলৈ সাহস নকৰে।
* ১৫৫০ চনৰ বিদ্ৰোহ, শদিয়া
১৫৫০ চনত শদিয়াখোৱা গোহাঁইৰ মৃত্যুৰ পাছত, কংসপাত্ৰ নামৰ চুতীয়া নায়ক এজনে শদিয়াত বিদ্ৰোহ কৰি নিজকে ৰজা বুলি ঘোষণা কৰিছিল। আহোম ৰাজ্যৰ বহুতো ৰাজকোঁৱৰে তেওঁক সহযোগ কৰিছিল আৰু শদিয়াত উপস্থিত হৈ আহোম ৰজাৰ বিৰুদ্ধে যুদ্ধ কৰিবলৈ সাজু হৈছিল। এই যুদ্ধ ৩ বছৰ লৈকে চলিছিল আৰু শেষত কংসপাত্ৰৰ লগতে বহুতো চুতীয়াই মৃত্যু বৰণ কৰিছিল। ৰাজকোঁৱৰ সকলৰ ভিতৰত কিছুমানৰ মৃত্যু হৈছিল আৰু বাকী থকা সকলক বন্দী বনাই পাছলৈ চাৰিঙত থাকিবলৈ দিয়া হৈছিল।
* ১৫৬৫ চনৰ বিদ্ৰোহ, নামৰূপ আৰু খেৰাম
১৫৬৫ চনৰ মাঘ মাহত ডিব্ৰুগড় অঞ্চলৰ চুতীয়া সকলে বিদ্ৰোহ ঘোষণা কৰি নামৰূপ আৰু খেৰাম(বৰ্তমান ডিব্ৰুগড়ৰৰ খেৰেমীয়া) অঞ্চলৰ আহোম গাঁও সমূহ আক্ৰমণ কৰি লুণ্ঠন কৰিছিল। ৰজাই বিদ্ৰোহ দমন কৰিবলৈ চাওলুং তিপামক পঠিয়াইছিল। বিদ্ৰোহী সকলৰ লগত হোৱা যুদ্ধত চাওলুং তিমাৰ হাতী আহত হৈছিল যাৰ বাবে তেওঁ যুদ্ধ এৰি দিহিং পাৰ হৈ উভতি আহে। ইয়াৰ পাছত বিদ্ৰোহৰ কি পৰিণতি হ'ল গম পোৱা নাযায়। সম্ভৱতঃ পাছলৈ বিদ্ৰোহ দমন কৰা হৈছিল।
* ১৫৭২ চনৰ বিদ্ৰোহ, শদিয়া
১৫৭২ চনত পুনৰ বাব চুতীয়া সেনাপতি এজনৰ নেতৃত্বত শদিয়া অঞ্চলৰ চুতীয়া সকলে মুৰ দাঙি উঠে। বিদ্ৰোহ দমন কৰিবলৈ চাওলুং চাৰিং, চাওফ্ৰাংমুঙ বৰগোহাঁই, শদিয়া খোৱা গোঁহাই, ইত্যাদি বহুতো বিষয়ববীয়াক পঠিওৱা হৈছিল। আহোম সেনাৰ তুলনাত বিদ্ৰোহী সকলৰ সংখ্যা কম থকাৰ বাবে বিদ্ৰোহী সকল কানচাই আৰু পুখুৰীখনা নামৰ অঞ্চল লৈ আতঁৰি আহিছিল আৰু সেই অঞ্চলৰ চুতীয়া সকলৰ সহযোগত পুনৰ ৰণ কৰিছিল। কিন্তু দুৰ্ভাগ্যবশতঃ বিদ্ৰোহী সকল পৰাজিত হৈছিল। চুতীয়া সেনাপতি, কানচাইৰ মুখিয়াল আৰু অন্য বহুতো চুতীয়া সৈন্যক বন্দী বনাই ৰাজধানী লৈ লয় অনা হৈছিল।
* ১৬৬৫ চনৰ বিদ্ৰোহ, উত্তৰ পাৰ
১৬৬৫ চনত আহোম সেনা নগা সকলৰ লগত হোৱা যুদ্ধত ব্যস্ত আছিল। এই সুযোগ লয়, উত্তৰ পাৰৰ লখিমপুৰৰ এখিনি চুতীয়া লোকে মিৰি আৰু দফলা লোকৰ লগত মিলি বিদ্ৰোহ কৰিছিল। কিন্তু বিদ্ৰোহ সফল নহ'ল।
* ১৬৭৩ চনৰ বিদ্ৰোহ, উত্তৰ পাৰ
১৬৭৩ চনত ধেমাজি অঞ্চলৰ চুতীয়া সকলে বিদ্ৰোহ ঘোষণা কৰি ৰূপা(বৰ্তমানৰ ৰূপহী) আৰু ডিমৌ(বৰ্তমানৰ ধেমাজিৰ ডিমৌ) মিৰি সকলে আহোম ৰজাক কৰ হিচাপে দিয়া মাৰ নাও তোলাই লৈ গৈছিল। এই কথা শুনি আহোম ৰজাই চুতীয়া অঞ্চললৈ কটকী পঠিয়াই নাও সমূহ ঘূৰাই দিবলৈ আদেশ কৰিছিল, কিন্তু চুতীয়া সকলে আদেশ নামানিলে। ইয়াৰ পাছত সকলো চুতীয়া দেউলীয়া নামৰ গাঁৱ এখনত একগোট হৈছিল। কটকীৰ খবৰ পাই আহোম ৰজাই তিনিমুখিয়া অঞ্চলত থকা নাৰাই নামৰ চুতীয়া বিদ্ৰোহী নেতা জনক ধৰি আনিবলৈ সৈনিক পঠিয়ালে। ইয়াৰ পাছত ৰজাই শদিয়াখোৱা গোঁহাই আৰু মৰঙ্গীখোৱা গোহাঁইক চেঁচামুখত গড় নিৰ্মাণ কৰি যুদ্ধৰ বাবে সাজু হ'বলৈ আদেশ দিলে। দিহিং নদীৰ পাৰত আন এটা গড় নিৰ্মাণ কৰা হ'ল। তাৰ পাছত আহোম সেনাই দিহিং পাৰ হৈ মাজুলী হৈ চুতীয়া গাঁৱলৈ আগ বাঢ়ি আহিল। চুতীয়া সকলেও হাতত ধেনু-কাড় লয় দেউলীয়া গাঁৱৰ পৰা মিৰি গাঁৱ এখনলৈ আগ বাঢ়ি আহিলে। আহোম ৰজাই পুনৰ চুতীয়া সকলৰ ওচৰলৈ কটকী পঠিয়াইলে। চুতীয়া বৰুৱা জনে অৱশেষত বশ্যতা স্বীকাৰ কৰিলে, কিন্তু নিজৰ গৰু-ছাগলী, হাঁহ-কুকুৰ, ইত্যাদি সকলো হেৰুৱালে। নাৰাই আৰু অন্য চুতীয়া বিদ্ৰোহী নেতা সকলক মদ্যপান কৰোৱাই পুনৰ বিদ্ৰোহ নকৰিবলৈ প্ৰতিজ্ঞা কৰালে। সবল আৰু শক্তিশালী চুতীয়া সৈনিক সকলৰ বন্দী বনোৱা হ'ল আৰু অন্য চুতীয়া সকলক প্ৰতি বছৰে কৰ হিচাপে নাও দিবলৈ আদেশ দিয়া হ'ল।
* ১৭৬৯-১৮০৫ চনৰ মায়ামৰা বিদ্ৰোহ
মায়ামৰা ধৰ্মীয় চুতীয়া সকলে ১৭৬৯ চনত আহোম ৰাজ্যৰ বিৰুদ্ধে বিদ্ৰোহ ঘোষণা কৰি ১৭৯১ লৈকে বেংমৰা নামৰ পৃথক ৰাজ্য এখন গঠন কৰিছিল। মায়ামৰা বিদ্ৰোহত ভাগ লোৱা জনগোষ্ঠী সমূহৰ মাজত দ্বিতীয় সৰ্বাধিক লোক চুতীয়া জনগোষ্ঠীৰ আছিল। বেংমৰা ৰাজ্যৰ ৰজা সৰ্বানন্দ সিংহ বীৰপালৰ বংশৰ বুৰুক চুতীয়া ৰাজপৰিয়ালৰ লোক আছিল। হয়তো ১৫২৫ চনত ৰাজ্য হেৰুৱা চুতীয়া ৰাজপৰিয়াল টোৱে সৰুকৈ হ'লেও পুনৰ বাৰ ৰাজ্য ৰাজত্ব কৰিবলৈ সক্ষম হৈছিল।
* ১৭৭৫ চনৰ বিদ্ৰোহ, ডিব্ৰু-দিহিং অঞ্চল
মায়ামৰা বিদ্ৰোহ হৈ থাকোঁতে ডিব্ৰু-দিহিংৰ মাজৰ অঞ্চলৰ একাংশ চুতীয়াই বিদ্ৰোহ ঘোষণা কৰিছিল। টাই ভাষাৰ "আহোম বুৰঞ্জী" নামৰ গ্ৰন্থত উল্লেখ কৰা মতে পূৰ্বৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ সীমান্ত অঞ্চলৰ খামজাং প্ৰদেশৰ পৰা নঙাখাম নামৰ নৰা মুখিয়ালৰ লগত ধৰা সকলে আহি বিদ্ৰোহ ঘোষণা কৰিছিল। এই বিদ্ৰোহত চুতীয়া সকলে নৰা সকলক সহযোগ কৰিছিল। নৰা মুখিয়াল জনে ১৭৭৫ চনত চুতীয়া সকলৰ সহযোগত হাটখোৱা গোহাঁইক পৰাস্ত কৰি নিজকে ডিব্ৰু নৈৰ কাষৰ অঞ্চলৰ ৰজা বুলি ঘোষণা কৰিছিল। ৰজা হৈ নঙাখামে চুতীয়া আৰু বাৰেচিৰিঙীয়া সকলৰ মাজৰ পৰাই ফুকন আৰু বৰুৱা নিযুক্ত কৰিছিল। আহোম ৰজাই নঙাখাম আৰু চুতীয়া সকলৰ বিৰুদ্ধে বুঢ়াগোহাঁইৰ নেতৃত্বত ৪০ হাজাৰ সৈন্য পঠিয়াইছিল। সেনা সকলে আহি ৰঙাগড়াত(বৰ্তমানৰ ডিব্ৰু-চৈখোৱাৰ দক্ষিণত) উপস্থিত হৈছিল। ইয়াত পাছত তেজী আৰু দিহিং নৈৰ পাৰত যুদ্ধ হৈছিল। বিদ্ৰোহী সকল পৰাজিত হৈ আতৰি গৈছিল। নৰা সকলে পূৰ্বৰ চুতীয়া ৰাজ্যৰ পাহাৰীয়া অঞ্চলত আশ্ৰয় লয় আৰু চুতীয়া সকলে ধূনাগুৰি নামৰ ঠাই এদখৰত আশ্ৰয় লয়। বহুতো চুতীয়া, বাৰেচিৰিং আৰু নৰা বিদ্ৰোহীক ৰাজধানী ৰংপুৰলৈ লয় অনা হয়। তাৰে কিছুমানক মৃত্যু দণ্ড দিয়া হৈছিল আৰু আন সকলক বন্দী হিচাপে ৰখা হৈছিল।<ref>Barua, G.C, "Ahom Buranji, p. 331-333</ref>
==অসমীয়া সংস্কৃতিত চুতীয়া ৰাজ্যৰ প্ৰভাব==
==আৰু চাওক==
* [[চুতীয়া জনগোষ্ঠী]]
* [[সতী সাধনী]]
==তথ্য সংগ্ৰহ==
{{Reflist}}
* {{cite book
| last = Gait
| first = Edward
| title = A History of Assam
| publisher = Thacker, Spink & Co.
| date = 1906
| location = Calcutta
| url = http://books.google.com/books?id=w-6kr1IyHJkC}}
*{{Cite journal|last=Neog|first=Maheswar|title=Light on a Ruling Dynasty of Arunachal Pradesh in the Fourteenth and Fifteenth Centuries|date=1977|journal=Annals of the Bhandarkar Oriental Research Institute|volume=58/59|pages=813–820|jstor=41691751|issn=0378-1143}}
==বাহ্যিক সংযোগ==
{{অসম বুৰঞ্জী}}
[[শ্ৰেণী:অসমৰ ইতিহাস]]
[[শ্ৰেণী:চুতীয়া ৰাজ্য]]
[[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ সাম্ৰাজ্য আৰু ৰাজ্য]]
2pe24tc9ra931n4gth6sw6un89qm2xn
সদস্য বাৰ্তা:দিম্পল দাস
3
28218
606867
600225
2026-05-17T14:34:24Z
Kandarpajit Kallol
6257
/* এছিয়ান মাহ দ্বিতীয় পৰ্যায়, ২০২৬ */ নতুন অনুচ্ছেদ
606867
wikitext
text/x-wiki
{{welcome}}[[সদস্য:Ani ttbr|Ani ttbr]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Ani ttbr|talk]]) 01:23, 28 আগষ্ট 2012 (UTC)
== প্ৰতিভাবান নবাগত লেখক পদক ==
{{প্ৰতিভাবান নবাগত লেখক পদক}} [[সদস্য:Joli Rumi|Joli Rumi]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Joli Rumi|বাৰ্তা]]) 12:24, 27 September 2024 (ইউ.টি.চি.)
:ধন্যবাদ 🙏 [[সদস্য:দিম্পল দাস|দিম্পল দাস]] ([[সদস্য বাৰ্তা:দিম্পল দাস|বাৰ্তা]]) 12:29, 27 September 2024 (ইউ.টি.চি.)
== Invitation to Participate in the Wikimedia SAARC Conference Community Engagement Survey ==
Dear Community Members,
I hope this message finds you well. Please excuse the use of English; we encourage translations into your local languages to ensure inclusivity.
We are conducting a Community Engagement Survey to assess the sentiments, needs, and interests of South Asian Wikimedia communities in organizing the inaugural Wikimedia SAARC Regional Conference, proposed to be held in Kathmandu, Nepal.
This initiative aims to bring together participants from eight nations to collaborate towards shared goals. Your insights will play a vital role in shaping the event's focus, identifying priorities, and guiding the strategic planning for this landmark conference.
Survey Link: https://forms.gle/en8qSuCvaSxQVD7K6
We kindly request you to dedicate a few moments to complete the survey. Your feedback will significantly contribute to ensuring this conference addresses the community's needs and aspirations.
Deadline to Submit the Survey: 20 January 2025
Your participation is crucial in shaping the future of the Wikimedia SAARC community and fostering regional collaboration. Thank you for your time and valuable input.
Warm regards,<br>
[[:m:User:Biplab Anand|Biplab Anand]]
<!-- Message sent by User:Biplab Anand@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Biplab_Anand/lists&oldid=28078122 -->
==ৱিকি শতক পদক==
{{ৱিকি শতক পদক}}
-<span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px;">[[User:দিব্য দত্ত|<font color="#663300">'''দিব্য দত্ত'''</font>]] ([[User Talk:দিব্য দত্ত|বাৰ্তা]])</span> 08:14, 2 March 2025 (ইউ.টি.চি.)
== নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা ২০২৫ত অংশগ্ৰহণৰ বাবে ধন্যবাদ! ==
প্ৰিয় অৱদানকাৰী,
[https://w.wiki/CdiS নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা ২০২৫ৰ] অংশ হোৱা বাবে আপোনালৈ আন্তৰিক ধন্যবাদ! আপোনাৰ অবিশ্বাস্য অৱদানসমূহে অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াত নাৰীবাদ আৰু বিশ্বৰ চহকী সাংস্কৃতিক ঐতিহ্যসম্পৰ্কীয় তথ্য উপলভ্য হোৱাত সহায় কৰিছে।
📅 ইয়াৰ পিছত কি?
প্ৰতিযোগিতাখন আৰম্ভ হোৱাৰ দিনৰে পৰা অৰ্থাৎ ২০২৫ চনৰ ১ ফেব্ৰুৱাৰীৰ পৰা আৰম্ভ হোৱা জুৰী প্ৰক্ৰিয়া ২০২৫ চনৰ এপ্ৰিল-মে'ৰ ভিতৰত সম্পূৰ্ণ হোৱাৰ সম্ভাৱনা আছে। এই সময়চোৱাত অনুগ্ৰহ কৰি আপোনাৰ ৱিকিমিডিয়াৰ আলোচনা পৃষ্ঠাত নজৰ ৰাখক লগতে আপোনাৰ ইমেইল জাননীসমূহ সক্ৰিয় কৰি ৰখা হৈছেনে নাই, সেই সম্পৰ্কে নজৰ ৰাখক যাতে আপুনি ফলাফল সম্পৰ্কীয় কোনো আপডেটৰ পৰা অজ্ঞাতে থাকিব লগীয়া নহয়।
📝 এতিয়া আমি আপোনাৰ পৰা কি বিচাৰিছোঁ, বা আপোনাৰ কৰণীয় কি!
আপোনাৰ অংশগ্ৰহণ আমাৰ বাবে অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ। আমি এইকথা অনুভৱ কৰোঁ, যিহেতু প্ৰতিযোগিতাৰ মানসিকতাৰে পৃষ্ঠাসমূহ সৃষ্টি কৰা হৈছে, গতিকে জ্ঞাতে-অজ্ঞাতে প্ৰবন্ধসমূহত যথেষ্ট সংখ্যক আসোঁৱাহ ৰৈ যোৱা চকুত পৰিছে। ইয়াৰোপৰি বহু প্ৰবন্ধ পোখালি হিচাপে ৰৈ গৈছে। এনে সমস্যাসমূহ সমাধান নকৰিলে প্ৰকল্পটোৰ মান নিম্নগামী হোৱাৰ দৰে হয়। গতিকে নতুনকৈ অন্য কোনো প্ৰবন্ধ সৃষ্টিৰ পূৰ্বে পাৰিলে প্ৰতিযোগিতাৰ বাবে সৃষ্টিকৰা পৃষ্ঠাসমূহ উন্নত কৰাত মনোযোগ দিয়ে যেন। আপোনাৰ মতামত আমাৰ বাবে গুৰুত্বপূৰ্ণ। আমি এপ্ৰিলৰ মাজভাগৰ ভিতৰত আপোনাৰ চিন্তা, পৰামৰ্শ আৰু প্ৰতিযোগিতাৰ সময়ত সন্মুখীন হোৱা যিকোনো প্ৰত্যাহ্বান সম্পৰ্কত মতামত সংগ্ৰহ কৰিবলৈ এখন প্ৰ-পত্ৰ প্ৰেৰণ কৰিম৷ আপোনাৰ মূল্যবান মতামতে আমাক পৰৱৰ্তী সংস্কৰণটোক আৰু অধিক উন্নত আৰু ৱিকিসুলভ কৰিবলৈ সহায় কৰিব!
আকৌ এবাৰ নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা আৰু পৰম্পৰাৰ এই বিশ্বব্যাপী উদযাপনৰ অংশ হোৱাৰ বাবে ধন্যবাদ।
ধন্যবাদেৰে,
[[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) 12:16, 1 April 2025 (ইউ.টি.চি.)
সমন্বয়ক
'''নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা ২০২৫'''
==বিশিষ্ট লেখক পদক==
{{পদক
|name=বিশিষ্ট লেখক পদক।
|Image=Writers Barnstar Hires.png
|subject=ভালে সংখ্যক অসাধাৰণ আৰু গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰবন্ধৰে অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াক সমৃদ্ধ
|sign=[[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) 16:30, 28 June 2025 (ইউ.টি.চি.)
}}
== এছিয়ান মাহ এডিটাথন ২০২৫ ==
এছিয়ান মাহ এডিটাথনৰ বাবে আপুনি সৃষ্টি কৰা প্ৰবন্ধকেইটা অনুগ্ৰহ কৰি ফাউণ্টেইন টুলত ([https://fountain.toolforge.org/editathons/as-asianmonth25 লিংক]) জমা কৰিব। মূল পৃষ্ঠাত এছিয়ান মাহৰ শ্ৰেণীটো সংযোগ নকৰিলেও হ'ব। ধন্যবাদ। [[সদস্য:-chanakyakdas|-chanakyakdas]] ([[সদস্য বাৰ্তা:-chanakyakdas|বাৰ্তা]]) 07:10, 16 November 2025 (ইউ.টি.চি.)
:ধন্যবাদ।
:প্ৰবন্ধকেইটা লিখিহে আছোঁ, লিখা সম্পূৰ্ণ হোৱা নাই বাবে এতিয়ালৈকে ফাউণ্টেইন টুলত জমা দিয়া নাই। [[সদস্য:দিম্পল দাস|দিম্পল দাস]] ([[সদস্য বাৰ্তা:দিম্পল দাস|বাৰ্তা]]) 07:15, 16 November 2025 (ইউ.টি.চি.)
==অসমীয়া-নেপালী-বাংলা আন্তঃৱিকি সহযোগিতামূলক সম্পাদনা মেলা==
অসমীয়া-নেপালী-বাংলা আন্তঃৱিকি সহযোগিতামূলক সম্পাদনা মেলাৰ বিচাৰক তথা সম্পাদনা মেলাত অংশগ্ৰহণ কৰা অৱদানকাৰীসকলক মান পত্ৰ প্ৰদান কৰাৰ বাবে তথ্য সংগ্ৰহ কৰা হৈছে৷ অনুগ্ৰহ কৰি সকলো অংশগ্ৰহণকাৰীয়ে [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfLRsqWU1u8Yfpe9Pp0WnAiog_gV93a8r6JE7MYQrDleJnarw/viewform?usp=header এই প্ৰ-পত্ৰখন] পূৰ কৰি সহযোগিতা আগবঢ়াই যেন৷ ধন্যবাদ! <span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px;">[[User:দিব্য দত্ত|<font color="#663300">'''দিব্য দত্ত'''</font>]] ([[User Talk:দিব্য দত্ত|বাৰ্তা]])</span> 10:56, 20 November 2025 (ইউ.টি.চি.)
==তিনি শতাধিক প্ৰবন্ধ পদক==
{{তিনি শতাধিক প্ৰবন্ধ পদক}}
<span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px;">[[User:দিব্য দত্ত|<font color="#663300">'''দিব্য দত্ত'''</font>]] ([[User Talk:দিব্য দত্ত|বাৰ্তা]])</span> 15:59, 30 November 2025 (ইউ.টি.চি.)
==এডিটাথন তেজীঘোঁৰা==
{{এডিটাথন তেজীঘোঁৰা|অসমীয়া-নেপালী-বাংলা আন্তঃৱিকি সহযোগিতামূলক সম্পাদনা মেলা ২০২৫ আৰু ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৫}}
==পদক==
{| style="border: 2px solid brown; background-color: #e6d2f5; "
|rowspan="2" valign="left; padding: 5px; " | [[File:Original Barnstar Hires 2.svg|120px|frameless|left]] <big>'''তৃতীয় স্থান'''</big>
'''অভিনন্দন! '''<br />
প্ৰিয় সতীৰ্থ, শেহতীয়াকৈ অনুষ্ঠিত হৈ যোৱা [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৫|ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৫]] প্ৰবন্ধ লিখন প্ৰতিযোগিতাত অসমীয়া ভাষাৰ তৃতীয় স্থান অধিকাৰ কৰাৰ বাবে অসমীয়া ৱিকিমিডিয়া সমাজৰ তৰফৰ পৰা আপোনালৈ এই পদকটি যাচিলোঁ।
--[[সদস্য:-chanakyakdas|-chanakyakdas]] ([[সদস্য বাৰ্তা:-chanakyakdas|বাৰ্তা]]) 16:16, 17 December 2025 (ইউ.টি.চি.)
== Last Few Days: WikiConference India 2026 Scholarship Applications ==
<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">
''{{int:please-translate}}''
Dear Wikimedian,
We're happy to share that scholarship applications for '''WikiConference India 2026''' are currently open and the deadline is just around the corner.
[[m:Special:MyLanguage/WikiConference India 2026|WikiConference India 2026]] is the fourth edition of the national-level conference that brings together Wikimedians and stakeholders engaged in Indic-language Wikimedia projects and the broader open knowledge movement across India and South Asia. The conference will take place in Kochi, Kerala, from 4–6 September 2026.
* You can find the more information and the application form at the [[m:Special:MyLanguage/WikiConference India 2026/Scholarship|Scholarship page here at Meta wiki]]
* '''Scholarship deadline: 15 April 2026, 11:59 PM IST'''
With only a few days left, we warmly encourage you to apply if you haven’t already and kindly request you to share this with your community and encourage others to apply.
For more information and regular updates, we encourage you to visit the conference Meta page.
Warm regards,
<br>
on behalf of the WikiConference India 2026 Organising Team
''This message was sent with [[সদস্য:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[সদস্য বাৰ্তা:MediaWiki message delivery|বাৰ্তা]]) on 18:30, 11 April 2026 (ইউ.টি.চি.)''
</div>
<!-- Message sent by User:Gnoeee@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI_2026_active_users&oldid=30389801 -->
== এছিয়ান মাহ দ্বিতীয় পৰ্যায়, ২০২৬ ==
@[[সদস্য:দিম্পল দাস|দিম্পল দাস]], [[:w:as:|এছিয়ান মাহ দ্বিতীয় পৰ্যায়, ২০২৬]]ত অংশগ্ৰহণ কৰি আপুনি আগবঢ়োৱা বৰঙণিৰ বাবে আপোনালৈ অভিনন্দন জ্ঞাপন কৰিলোঁ। — <span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px;">[[User:Kandarpajit Kallol|<font color="#872455">'''কন্দৰ্পজিৎ কল্লোল'''</font>]] ([[User Talk:Kandarpajit Kallol|বাৰ্তা]])</span> 14:34, 17 May 2026 (ইউ.টি.চি.)
mk02eym990c1awtwcmoqf47h4oex9wh
এ টি এম
0
34797
606924
495830
2026-05-17T18:12:40Z
InternetArchiveBot
29706
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
606924
wikitext
text/x-wiki
{{more footnotes}}
[[File:ATM 750x1300.jpg|thumb|এ টি এম]]
'''এ টি এম'''[[ ইংৰাজী]]ত সম্পূৰ্ণ নাম ''automated teller machine'' ,সংক্ষেপে এ টি এম (ATM) বুলি কোৱা আৰু লিখা হয়। এ টি এম হ'ল [[বেংক]] বা কোনো বিত্তীয় প্ৰতিষ্ঠানে [[কম্পিউটাৰ]]-দূৰসংযোগ ব্যৱস্থাৰ জৰিয়তে কোনো কৰ্মচাৰী নোহোৱাকৈ ৰাজহুৱা স্থানত তেওঁলোকৰ গ্ৰাহকক ধন পৰিশোধ কৰাৰ এটা পদ্ধতি তথা যন্ত্ৰ। এ টি এমে সম্প্ৰতি সমগ্ৰ বেংকিং ব্যৱস্থাটোতে বৈপ্লৱিক পৰিবৰ্তন আনিছে। সঠিক হিচাপত [[টকা]] আগবঢ়াই দিব পৰা যান্ত্ৰিক পদ্ধতি আৱিষ্কাৰ কৰিছিল লুথাৰ জৰ্জ ছিমজিয়ানে। ১৯৩৯ চনত ছিটি বেংক অৱ নিউয়ৰ্কে [[নিউয়ৰ্ক]]ত এই পদ্ধতি ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ লয়। কিন্তু গ্ৰাহকে গ্ৰহণ নকৰাৰ বাবে ছমাহৰ পাছত সেই পদ্ধতি উঠাই দিবলগীয়া হয়। <ref name="গ্ৰন্থ ১"<ref>{{cite journal | title= জ্ঞানাঞ্জন | author= | journal= প্ৰান্তিক | year= ২০১৩ | month= ১ - ১৫ ফেব্ৰুৱাৰি | volume= ৩২শ বছৰ | issue= ৫ম সংখ্যা | pages= ৩৭ }} </ref>
২৫ বছৰ মানৰ পাছত ডিলাৰু নামৰ এজন প্ৰযুক্তিবিদে প্ৰথম ইলেকট্ৰনিক এ টি এমটো সাজি উলিয়ায়। ১৯৬৭ চনৰ ২৭ জুনত বাৰ্কলেছ বেংকে [[উত্তৰ লণ্ডন]]ত আকৌ ইলেকট্ৰনিক এ টি এম ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ লয়। ব্ৰিটিছ অভিনেতা ৰেগ ভাৰ্নিয়ে প্ৰথম এ টি এম ব্যৱহাৰ কৰিছিল।
প্ৰথমতে এ টি এমত এবাৰেই ব্যৱহাৰ কৰিব পৰা 'টোকেন' বা ভাউচাৰ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। ১৯৬৫ চনত কাৰ্ডত 'পাৰ্ছনেল আইডেণ্টিফিকেশ্যন নাম্বাৰ' ব্যৱহাৰ কৰি ব্ৰিটিছ অভিযন্তা জেমছ গুডফেলোৱে এই ব্যৱস্থাটোক আৰু এখোজ আগবঢ়াই দিলে। ইয়াৰ ফলত নিৰাপদভাৱে একেখন এ টি এম কাৰ্ডকে বাৰে বাৰে ব্যৱহাৰ কৰিব পৰা হ'ল।<ref name="গ্ৰন্থ ১" />
==এ টি এমৰ ব্যৱহাৰ==
এই ব্যৱস্থাত প্ৰতিজন গ্ৰাহকক প্লাষ্টিকেৰে নিৰ্মিত এখন বিশেষ ধৰণৰ এ টি এম কাৰ্ড দিয়া হয়। কাৰ্ডখনৰ এটা চুম্বকীয় ষ্ট্ৰিপত এখন চিপ থাকে। তাত প্ৰতিজন গ্ৰাহকৰ বাবে একোটা নম্বৰ (PIN: Personal Identification Number) আৰু আন নিৰাপত্তা সম্পৰ্কীয় তথ্য কিছুমান লিখা থাকে। <ref name="গ্ৰন্থ ১" />
==লগতে পঢ়ক==
* Brain, Marshall ''Marshall Brain's More How Stuff Works'', John Wiley and Sons Ltd, New York, October 2002, ISBN 0-7645-6711-X
* Donley, Richard ''Everything has its price'', Fireside Books /Simon & Schuster, New Jersey, March 1995, ISBN 0-671-89559-1
* Guile, Bruce R., Quinn, James Brian ''Managing Innovation Cases from the Services Industries'', National Academy Press, Washington (D.C.), January 1988, ISBN 0-309-03926-6
* Hillier, David ''Money Transmission and the Payments Market'', Financial World Publishing, Kent UK, January 2002, ISBN 0-85297-643-7
* IESNA Committee ''Lighting for Automatic Teller Machines'', Illuminating Engineering Society of North America, January 1997, ISBN 0-87995-122-2
* Ikenson, Ben ''Patents: Ingenious Inventions How They Work and How They Came to Be'', Gina Black Dog & Leventhal Publishers, Inc., April 2004, ISBN 1-57912-367-8
* Mcall, Susan ''Resolution of Banking Disputes'', Sweet & Maxwell, Ltd., December 1990, ISBN 0-85121-644-7
* Peterson, Kirk ''Automated Teller Machine as a National Bank under the Federal Law'', William S. Hein & Co., Inc., August 1987, ISBN 0-89941-587-3
* {{Cite book| first = Bruce | last = Schneier | authorlink = Bruce Schneier | title = Secrets and Lies: Digital Security in a Networked World | publisher = John Wiley & Sons | month = January | year = 2004 | isbn = 0-471-45380-3 }}
* Zotti, Ed ''Triumph of the Straight Dope'', Random House, February 1999, ISBN 0-345-42008-X
* [http://www.dilloninvestigates.com/index_files/Page390.htm ''The Fraudsters - How Con Artists Steal Your Money''] (ISBN 978-1-903582-82-4)by Eamon Dillon, published September 2008 by Merlin Publishing
{{refend}}
==তথ্য সংগ্ৰহ==
{{Reflist}}
==বাহ্যিক সংযোগ==
{{commons category|Automatic teller machines}}
* [http://www.atmscams.com/ Popular ATM Scams to look out for] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150401010808/http://www.atmscams.com/ |date=2015-04-01 }}
* [http://www.moneytowers.com/2007/news/happy-birthday-atm/ Britain celebrates 40 years of the ATM]
* [http://money.cnn.com/magazines/fortune/fortune_archive/2004/07/26/377172/index.htm ''The Money Machines''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181004190035/https://money.cnn.com/magazines/fortune/fortune_archive/2004/07/26/377172/index.htm |date=2018-10-04 }}: An account of U.S. ATM history; By Ellen Florian, [[Fortune magazine|Fortune]].com
* {{dmoz|Business/Financial_Services/Banking_Services/Automatic_Teller_Machines}}
* [http://lebanese-economy-forum.com/wdi-gdf-advanced-data-display/?curve=FB-ATM-TOTL-P5 World Map and Chart of Automated Teller Machines per 100,000 Adults] by Lebanese-economy-forum, World Bank data
[[শ্ৰেণী:প্ৰযুক্তি]]
[[শ্ৰেণী:যন্ত্ৰ]]
[[শ্ৰেণী:বেংকিং]]
1nhbhqulu56tpilgtv89ygi8qygpm1g
ইন্দ্ৰা নূয়ী
0
35631
606882
523573
2026-05-17T15:37:22Z
InternetArchiveBot
29706
Rescuing 8 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
606882
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox person
| name = ইন্দ্ৰা নূয়ী
| image = IndraNooyiDavos2010ver2.jpg
| caption = ২০১০ চনৰ জানুৱাৰীত ছুইজাৰলেণ্ডত অনুষ্ঠিত ৱ’ৰ্লড ইক’নমিক ফ’ৰামৰ বাৰ্ষিক মিটিঙত নূয়ী
| birth_date = {{Birth date and age|df=yes|1955|10|28}}<br>[[মাদ্ৰাজ]], তামিলনাডু, ভাৰত
| residence = পাৰ্চেজ, নিউয়ৰ্ক
| citizenship = আমেৰিকান<ref>{{Cite web |title=The TIME 100 |url=http://www.time.com/time/specials/2007/article/0,28804,1595326_1615737_1615996,00.html |access-date=2014-01-07 |archivedate=2013-08-24 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130824171045/http://www.time.com/time/specials/2007/article/0,28804,1595326_1615737_1615996,00.html |deadurl=yes }}</ref>
| alma_mater = {{nowrap|মাদ্ৰাজ খ্ৰীষ্টিয়ান কলেজ<br>ভাৰতীয় প্ৰবন্ধন প্ৰতিষ্ঠান, কলিকতা<br>য়েল স্কুল অফ মেনেজমেণ্ট}}
| occupation = [[পেপছিক’]]ৰ মুৰব্বী তথা মুখ্য কাৰ্যবাহী বিষয়া
| predecessor =
| religion =
| employer =
| awards =
| Income = ৫৭.৪ নিযুত
}}
'''ইন্দ্ৰা কৃষ্ণমূৰ্থী নূয়ী'''({{lang-en|Indra Nooyi}})([[তামিল ভাষা|তামিল]]: இந்திரா கிருஷ்ணமூர்த்தி நூயி) (জন্মঃ ২৮ অক্টোবৰ ১৯৫৫) বাণিজ্যৰ পৰিচালনা ক্ষেত্ৰখনৰ সৈতে জড়িত এগৰাকী ভাৰতীয় মূলৰ আমেৰিকান মহিলা। তেওঁ বৰ্ত্তমান আয়ৰ হিচাপত বিশ্বৰ দ্বিতীয় বৃহত্তম খাদ্য আৰু শীতল পানীয় উৎপাদনকাৰী প্ৰতিষ্ঠান [[পেপছিক’]]ৰ মুৰব্বী তথা মুখ্য কাৰ্যবাহী বিষয়া।<ref name="pepsize">{{cite journal|title=PepsiCo, Inc. (NYSE:PEP) : Second Quarter 2010 Earnings Preview|journal=IStock Analyst|date=15 July 2010|url=http://www.istockanalyst.com/article/viewarticle/articleid/4311403|accessdate=11 December 2010|archivedate=17 July 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100717190805/http://www.istockanalyst.com/article/viewarticle/articleid/4311403|deadurl=yes}}</ref>২০১৭ চনত এওঁৰ পেপচিক'ৰ অন্তিম বছৰৰ দৰমহা আছিল ৩১,০০০,০০০ আমেৰিকান ডলাৰ । <ref>https://www.npr.org/2018/08/06/635949879/pepsico-ceo-indra-nooyi-is-stepping-down-after-12-years</ref><ref> "Leadership". PepsiCo, Inc. Official Website.</ref>
''[[ফ’ৰ্বছ]]'' আলোচনীয়ে প্ৰকাশ কৰা বিশ্বৰ আটাইতকৈ প্ৰভাৱশালী ১০০ গৰাকী মহিলাৰ তালিকাত ক্ৰমাগতভাৱে স্থান পাই আহিছে।<ref>{{cite news| url=http://www.forbes.com/wealth/power-women | work=Forbes | title=Forbes Magazine's List of The World's 100 Most Powerful Women | first=Patricia | last=Sellers | date=2012-10-02}}</ref> ২০১৩ চনত এই তালিকাত দশম স্থান লাভ কৰে।২০১৪ চনত ইন্দ্ৰা নূয়ীয়ে '''[[ফ’ৰ্বছ]]''ৰ লিষ্ট অফ দ্যা ওৱৰ্লড ৰেকৰ্ড' ত ১৩ নম্বৰ স্থানত আছিল আৰু ২০১৫ চনত 'ফৰচোণ'ৰ শক্তিশালী মহিলা অনুসাৰে ইন্দ্ৰা নূয়ীক বিশ্বৰ দ্বিতীয় গৰাকী শক্তিশালী মহিলা বুলি গণ্য কৰা হয়।<ref> "#13 Indra Nooyi". Forbes. Retrieved June 20, 2014.</ref> ২০১৭ চনত আকৌ এবাৰ এওঁ 'ফ'ৰ্বচ লিষ্ট অফ্ দ্যা ১৯ ম'ষ্ট পাওৱাৰফুল ৱ'মেন ইন বিজিনেছ্'ত বিশ্বৰ দ্বিতীয় গৰাকী শক্তিশালী মহিলাৰ স্থান প্ৰাপ্ত হ'বলৈ সক্ষম হয়।<ref> Howard, Caroline. "The 19 Most Powerful Women In Business 2017: CEOs And More With Ambitious Goals". Forbes. Retrieved March 2, 2020.</ref>
==প্ৰাৰম্ভিক জীৱন আৰু কেৰিয়াৰ==
ইন্দ্ৰা নূয়ীৰ জন্ম হৈছিল [[তামিলনাডু]]ৰ মাদ্ৰাজ (বৰ্তমানৰ [[চেন্নাই]]) চহৰত। হ’লি এঞ্জেলছ এংলো ইণ্ডিয়ান হায়াৰ ছেকেণ্ডাৰী স্কুলত শিক্ষা জীৱন আৰম্ভ কৰা নূয়ীয়ে ১৯৭৪ চনত মাদ্ৰাজ খ্ৰীষ্টিয়ান কলেজৰ পৰা পদাৰ্থ বিজ্ঞান, ৰসায়ন বিজ্ঞান আৰু গণিতসহ স্নাতক ডিগ্ৰী অৰ্জন কৰে। ১৯৭৬ চনত তেওঁ [[কলিকতা]]ৰ ভাৰতীয় প্ৰবন্ধন প্ৰতিষ্ঠানৰ পৰা ব্যৱসায় পৰিচালনাৰ স্নাতকোত্তৰ উপাধি লাভ কৰে।<ref>[http://www.notablebiographies.com/newsmakers2/2004-Ko-Pr/Nooyi-Indra.html, Notable Biographies]</ref> ভাৰততেই কৰ্মজীৱনৰ শুভাৰম্ভ কৰা নূয়ীয়ে প্ৰথমাৱস্থাত [[জনছ্ন এণ্ড জনছন]] কোম্পানী আৰু বস্ত্ৰ নিৰ্মাতা মেটাৰ বিয়েৰ্ডছেলৰ প্ৰডাক্ট মেনেজাৰ হিচাপে কাম কৰিছিল। ১৯৭৮ চনত তেওঁ য়েল স্কুল অফ মেনেজমেণ্টত ভৰ্ত্তি হয় আৰু ইয়াৰপৰাই উমৈহতীয়া আৰু ব্যক্তিগত পৰিচালনা বিষয়ত স্নাতকোত্তৰ উপাভি লাভ কৰে। য়েলত থকা কালত তেওঁ এক গ্ৰীষ্মকালীন প্ৰশিক্ষণ শিবিৰতো যোগদান কৰে।<ref>{{cite news | url=http://money.cnn.com/2006/09/29/magazines/fortune/mpw.femaleCEOs.intro.fortune/index.htm | work=CNN | title=It's good to be the boss | first=Patricia | last=Sellers | date=2006-10-02 | access-date=2014-01-09 | archivedate=2011-08-07 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20110807144510/http://money.cnn.com/2006/09/29/magazines/fortune/mpw.femaleCEOs.intro.fortune/index.htm | deadurl=yes }}</ref>১৯৭৮ চনত নুইয়ে য়েল বিশ্ববিদ্যালয়ৰ 'য়েল স্কুল অফ মেনেজমেণ্ট'ত নাম ভৰ্তি কৰি আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰত থাকিবলৈ লয়। তাৰ পৰা তেখেতে ১৯৮০ চনত পাব্লিক আৰু প্ৰাইভেট মেনেজমেণ্টত স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী অৰ্জন কৰে।
১৯৮০ চনত শিক্ষা সমাপ্ত কৰি নূয়ীয়ে ব’ষ্টন কনচাল্টিং গ্ৰুপত যোগদান কৰে আৰু ইয়াৰ পিছত কিছুদিন [[ম’ট’ৰ’লা]] কোম্পানীতো কাম কৰে।<ref name=Yale>{{cite web|url=http://mba.yale.edu/alumni/alumni_leaders/nooyii.shtml|title=Alumni Leaders — Indra Nooyi '80|publisher=Yale School of Management|accessdate=2009-07-09}}</ref> এওঁ পণ্য বেৱস্থাপক হিচাবে ভাৰতবৰ্ষৰ 'জনচন এণ্ড জনচন এণ্ড দ্যা টেক্সটাইল ফাৰ্ম বিয়েৰডচেল লিমিটেড'ত চাকৰি জীৱন আৰম্ভ কৰিছিল। য়েল স্কুল অফ মেনেজমেণ্টত থাকোঁতে, নুইয়ে বুজ এলেন হ্যেমিল্টনৰ লগত তাৰ গৃষ্মকালীন ইনটাৰ্ণচিপ সম্পূৰ্ণ কৰে।<ref> Sellers, Patricia (October 2, 2006). "It's good to be the boss". CNN</ref>
[[File:Indra Nooyi at Great Lakes.jpg|thumb|গ্ৰেট লেক চহৰত ইন্দ্ৰা নূয়ী]]
==পেপছিক’ৰ বিষয়বাব==
১৯৯৪ চনত নূয়ীয়ে পেপছিক’ কোম্পানীত যোগদান কৰে আৰু ২০০১ চনত প্ৰতিষ্ঠানটোৰ অধ্যক্ষ তথা মুখ্য বিত্ত বিষয়া হিচাপে নিযুক্ত হয়। এটা দশকৰো অধিক কালজুৰি পেপছিক’ৰ গোলকীয় নীতিৰ ব্যৱস্থাপনা কৰি অহাৰ লগতে তেওঁ ১৯৯৭ চনত পেপছিক’ৰ ফাষ্টফুড বিভাগ ''ট্ৰাইকন'' (বৰ্ত্তমান ''য়াম! ব্ৰেণ্ডছ'') স্থাপনতো মুখ্য ভূমিকা লয়। ১৯৯৮ চনত ''ট্ৰ’পিকানা'' কোম্পানীৰ অধিগ্ৰহণ আৰু ''কোৱাকাৰ অ’টছ কোম্পান''ৰ সৈতে চামিলকৰণতো নূয়ীৰ ভূমিকা আছিল অগ্ৰগণ্য।<ref>{{cite news |first=Greg|last=Levine|title='Power Women' Member Nooyi To Lead 'Platinum' Pepsi|work=Forbes|date=2006-08-14|accessdate=2007-09-10|url=http://www.forbes.com/2006/08/14/pepsi-nooyi-ceo-cx_gl_0814autofacescan10.html}}</ref> ২০০৬ চনত নূয়ী ৪৪ বছৰীয়া পেপছিক’ৰ পঞ্চমগৰাকী মুখ্য কাৰ্যবাহী বিষয়া হিচাপে নিযুক্ত হয়।<ref>{{cite web|title=Indra Nooyi, Chairman and CEO of PepsiCo, Named CEO of the Year by GSCLG|url=http://www.marketwire.com/press-release/Global-Supply-Chain-Leaders-Group-Gsclg-NYSE-PEP-1014870.html|date=2009-09-09|publisher=Marketwire|accessdate=2009-07-09|archivedate=2019-12-10|archiveurl=https://web.archive.org/web/20191210092315/http://www.marketwire.com/press-release/Global-Supply-Chain-Leaders-Group-Gsclg-NYSE-PEP-1014870.html|deadurl=yes}}</ref>
[[বিজনেছ ৱিক]] আলোচনীৰ মতে, ২০০০ চনত নূয়ীয়ে মুখ্য বিত্ত বিষয়া হিচাপে যোগদান কৰাৰে পৰা<ref name="Forbes">{{cite news|url=http://people.forbes.com/profile/indra-k-nooyi/62917|title=Forbes Profile: Indra Nooyi|accessdate=2007-12-09|archivedate=2011-04-24|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110424112335/http://people.forbes.com/profile/indra-k-nooyi/62917|deadurl=yes}}</ref> ২০০৬ চনলৈ প্ৰতিষ্ঠানটোৰ বাৰ্ষিক আয় ৭২% বৃদ্ধি পোৱাৰ লগতে মূল আয় হয়গৈ $৫৬০ কোটি।<ref>{{cite news |first=Diane|last=Brady|title=Indra Nooyi: Keeping Cool In Hot Water|work=BusinessWeek|date=2007-06-11|accessdate=2009-07-10|url=http://www.businessweek.com/magazine/content/07_24/b4038067.htm}}</ref>
[[টাইম আলোচনী]]য়ে নূয়ীক ২০০৭ আৰু ২০০৮ চনত বিশ্বৰ ১০০ গৰাকী প্ৰভাৱশালী মহিলাৰ তালিকাত স্থান দিয়ে। অন্যহাতেদি ২০০৮ চনত ‘‘ফ’ৰ্বছ’’ আলোচনীয়ে তেওঁক বিশ্বৰ শক্তিশালী মহিলাৰ তালিকাত তৃতীয় স্থানত ৰাখে।<ref>[http://www.forbes.com/lists/2009/11/power-women-09_Indra-Nooyi_1S5D.html The 100 Most Powerful Women], Forbes.com</ref> ২০০৯ চনত ''ফ’ৰচুন'' আলোচনীৰ শক্তিশালী মহিলাৰ তালিকাত তেওঁ শীৰ্ষস্থান পায়।<ref>[http://money.cnn.com/magazines/fortune/mostpowerfulwomen/2009/full_list/ The 50 Most Powerful Women in Business] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111204041821/http://money.cnn.com/magazines/fortune/mostpowerfulwomen/2009/full_list/ |date=2011-12-04 }}, Fortune.com</ref><ref>[http://www.peoplestar.co.uk/index.html?celebs=4 « The World's 100 Most Powerful Women »] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120726025207/http://www.peoplestar.co.uk/index.html?celebs=4 |date=2012-07-26 }}, ''peoplestar.co.uk'', Retrieved on 2010-10-11.</ref>
[[File:The President, Dr. A.P.J. Abdul Kalam presenting Padma Bhushan to Mrs. Indra K. Nooyi, at an Investiture-II Ceremony at Rashtrapati Bhavan in New Delhi on April 05, 2007.jpg|thumb|২০০৭ চনৰ ৫ এপ্ৰিলত দিল্লীত ভাৰতবৰ্ষৰ ৰাষ্ট্ৰপতি, ড॰ এ. পি.জে আব্দুল কালামে ৰাষ্ট্ৰপতি ভৱনত ইন্দ্ৰা নূয়ীক ইণ্ভেষ্টিওৰ-II অনুস্থানত পদ্মভূষণ সন্মান দিয়াৰ সময়ত]]
==আয়==
পেপছিক’ৰ মুখ্য কৰ্যবাহী বিষয়া হিচাপে ২০১১ চনত ১.৬ নিযুত ডলাৰৰ মূল দৰমহা, ২.৫ নিযুত ডলাৰৰ বোনাচ, ৩ নিযুত ডলাৰৰ পেঞ্চন তথা পলমকৃত ধনৰ সৈতে নূয়ীৰ মুঠ আয় আছিল ১৭ নিযুত ডলাৰ।<ref>[http://www.ndtv.com/article/world/pepsico-ceo-nooyi-gets-17-mn-in-compensation-189522?pfrom=home-lateststories PepsiCo CEO Nooyi gets $17 mn in compensation | NDTV.com<!-- Bot generated title -->]</ref>
[[File:Kapil Sibal at a panel discussion with Newsweek International Editor, Mr. Fareed Rafiq Zakaria, the Yale University President, Mr. Richard C. Levin, the PepsiCo CEO.jpg|thumb|Kapil Sibal at a panel discussion with Newsweek International Editor, Mr. Fareed Rafiq Zakaria, the Yale University President, Mr. Richard C. Levin, the PepsiCo CEO]]
==বঁটা, সন্মান আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় খ্যাতি==
''ফ’ৰ্বছ'' আলোচনীয়ে নূয়ীক ২০০৮আৰু ২০০৯ চনৰ বিশ্বৰ ১০০ গৰাকী ক্ষমতাশালী মহিলাৰ তালিকাত ক্ৰমাগতভাৱে চতূৰ্থ স্থানত ৰাখে।<ref>{{cite news|url=http://www.forbes.com/lists/2008/11/biz_powerwomen08_Indra-K-Nooyi_1S5D.html|title=The 100 Most Powerful Women: #3|accessdate=2008-08-27 | work=Forbes|date=2008-08-27}}</ref> একেদৰে ''ফ’ৰচুন'' আলোচনীয়েও তেওঁক ক্ৰমাগত ২০০৬, ২০০৭, ২০০৮, ২০০৯ আৰু ২০১০ চনৰ বাবে ব্যৱসায়িক ক্ষেত্ৰখনৰ ক্ষমতাশালী মহিলাৰ তালিকাত প্ৰথম স্থান দিয়ে।<ref>{{cite news|url=http://money.cnn.com/popups/2006/fortune/mostpowerfulwomen/1.html|title=50 Most Powerful Women 2006: #1|accessdate=2009-09-22|work=CNN|archivedate=2009-07-17|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090717110951/http://money.cnn.com/popups/2006/fortune/mostpowerfulwomen/1.html|deadurl=yes}}</ref><ref>{{cite news | url=http://money.cnn.com/galleries/2007/fortune/0709/gallery.women_mostpowerful.fortune/index.html | title=50 Most Powerful Women 2007: #1 | accessdate=2009-09-22 | work=CNN | first1=Katie | last1=Benner | first2=Eugenia | last2=Levenson | first3=Rupali | last3=Arora | archivedate=2009-09-29 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20090929231957/http://money.cnn.com/galleries/2007/fortune/0709/gallery.women_mostpowerful.fortune/index.html | deadurl=yes }}</ref><ref>{{cite news | url=http://money.cnn.com/galleries/2008/fortune/0809/gallery.women_mostpowerful.fortune/index.html | title=50 Most Powerful Women 2008: #1 | accessdate=2009-09-22 | work=CNN | first1=Jessica | last1=Shambora | first2=Beth | last2=Kowitt | date=2008-10-16 | archivedate=2009-10-01 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20091001011524/http://money.cnn.com/galleries/2008/fortune/0809/gallery.women_mostpowerful.fortune/index.html | deadurl=yes }}</ref><ref>{{cite news | url=http://money.cnn.com/galleries/2009/fortune/0909/gallery.most_powerful_women.fortune/index.html | title=50 Most Powerful Women 2009: #1 | accessdate=2009-09-22 | work=CNN | first1=Jessica | last1=Shambora | first2=Beth | last2=Kowitt | date=2009-09-15 | archivedate=2009-09-25 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20090925074928/http://money.cnn.com/galleries/2009/fortune/0909/gallery.most_powerful_women.fortune/index.html | deadurl=yes }}</ref> ২০০৮ চনত ''ইউ এছ নিউজ এণ্ড ৱ’ৰ্লড ৰিপ’ৰ্ট'' কাকতে নূয়ীক আমেৰিকাৰ শ্ৰেষ্ঠতম নেতাসকলৰ অন্যতম বুলি অভিহিত কৰে।<ref>{{cite web|url=http://www.usnews.com/articles/news/best-leaders/2008/11/19/americas-best-leaders-indra-nooyi-pepsico-ceo.html|title=America's Best Leaders: Indra Nooyi, PepsiCo CEO|accessdate=2008-11-20}}</ref>
২০০৮ চনত তেওঁ ''আমেৰিকান একাডেমী অফ আৰ্টছ এণ্ড চায়েঞ্চ''ৰ এক ফেল’শ্বিপৰ বাবে নিৰ্বাচিত হয়।<ref>{{cite web|title=Academy Announces 2008 Class of Fellows|url=http://www.amacad.org/news/new2008.aspx|date=2008-04-28|publisher=American Academy of Arts & Sciences|accessdate=2009-07-09|archivedate=2009-06-18|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090618193601/http://www.amacad.org/news/new2008.aspx|deadurl=yes}}</ref>
২০০৮ চনৰ জানুৱাৰীত নূয়ী ইউএছ-ইণ্ডিয়া বিজনেছ কাউঞ্চিলৰ অধ্যক্ষা হিচাপে নিৰ্বাচিত হয়। তেওঁ আমেৰিকান উদ্যোগটোৰ প্ৰতিনিধিত্ব কৰা ৬০ গৰাকীতকৈয়ো অধিক জ্যেষ্ঠ বিষয়াৰে গঠিত এই সংস্থাটোৰ নেতৃত্ব বহন কৰে।<ref>{{cite press release|title=PepsiCo’s Indra K. Nooyi Elected Chairman of U.S.-India Business Council|url=http://www.uschamber.com/NR/rdonlyres/exbnjy4mawims7mptd6isnhtvkqorskmwlupfr72a5u6sfs52z2ow6hh6fzrimvldilpygy5be2eefgrnnq6yyglhyh/2008.01.23PepsiCosIndraNooyiElectedasUSIBCsChairman.pdf|publisher=U.S. Chamber of Commerce|format=PDF|date=2009-01-23|accessdate=2009-07-09}}{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{cite press release|title=USIBC Leads U.S. Commercial Nuclear Executives to Help Implement Historic Nuclear Deal|url=http://www.uschamber.com/NR/rdonlyres/eekwkh6jdasrtonek2fpjfev7x2dt35lwlkoxjxkq2skspnd6omydisjceahnorox2jsboessxzjegrhxmrp4b5rrye/PressRelease2009.01.16USIBCLeadsU.S.CommercialNuclearExecutivestoHelpImplementHistoricNuclearDeal.pd.pdf|publisher=U.S. Chamber of Commerce|date=2009-01-16|accessdate=2009-07-09}}{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
২০০৯ চনত গ্ল’বেল ছাপ্লাই চেইন লীডাৰচ গ্ৰুপে নূয়ীক বৰ্ষটোৰ চি ই অ’ (CEO) হিচাপে বিভূষিত কৰে।<ref>{{Cite web |title=India-born Indra Nooyi named CEO of the year |url=http://economictimes.indiatimes.com/India-born-Indra-Nooyi-named-CEO-of-the-year/articleshow/4775431.cms |access-date=2014-01-13 |archivedate=2012-01-20 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120120150040/http://economictimes.indiatimes.com/India-born-Indra-Nooyi-named-CEO-of-the-year/articleshow/4775431.cms |deadurl=yes }}</ref>
সেই একে বছৰতে ''ব্ৰেণ্ডন ৱুড ইণ্টাৰনেচনেল'' নামৰ এক উপদেষ্টা গোটে নূয়ীক শীৰ্ষৰ মুখ্য কাৰ্যবাহী বিষয়াসকলৰ অন্যতম বুলি অভিহিত কৰে।<ref>[http://archive.is/20120731070440/http://www.forbes.com/2009/06/22/top-gun-CEOs--intelligent-investing-survey.html.php The Market's Best Managers - Forbes.com], Forbes.com</ref><ref>[http://www.reuters.com/article/pressRelease/idUS148914+10-Jun-2009+MW20090610.php Brendan Wood International Announces 24 TopGun CEOs in the US], Reuters.com</ref> ২০১০ চনত ফ’ৰচুন আৰু ফ’ৰ্বছ আলোচনীয়ে বিশ্বৰ ক্ষমতাশালী মহিলাৰ তালিকাত তেওঁক ক্ৰমে প্ৰথম আৰু ষষ্ঠ স্থান দিয়ে।<ref>{{cite news| url=http://www.forbes.com/wealth/power-women |title=The World's 100 Most Powerful Women| work=Forbes}}</ref><ref>{{cite news | url=http://money.cnn.com/galleries/2010/fortune/1009/gallery.most_powerful_women.fortune/index.html | work=CNN | first1=Jessica | last1=Shambora | first2=Beth | last2=Kowitt | title=50 Most Powerful Women | date=2010-09-30 | access-date=2014-01-13 | archivedate=2013-03-16 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20130316003958/http://money.cnn.com/galleries/2010/fortune/1009/gallery.most_powerful_women.fortune/index.html | deadurl=yes }}</ref>পাঁচ বছৰ একেৰাহে শীৰ্ষস্থানত থকাৰ পিছত ২০১১ চনত তেওঁ আমেৰিকাৰ ব্যৱসায়িক ক্ষেত্ৰখনৰ আটাইতকৈ প্ৰভাৱশালী মহিলাৰ তালিকাত দ্বিতীয় স্থানলৈ অৱনমিত হয়।<ref>{{cite web|url=http://www.indiavision.com/news/article/business/234484/indra-nooyi-second-most-powerful-woman-in-us-business/|title=Indra Nooyi second most powerful woman in US business|date=Oct 1, 2011|publisher=Indiavision news|access-date=January 13, 2014|archivedate=January 26, 2013|archiveurl=https://archive.is/20130126153941/http://www.indiavision.com/news/article/business/234484/indra-nooyi-second-most-powerful-woman-in-us-business/|deadurl=yes}}</ref>
''ইনষ্টিটিউচনেল ইনভেষ্টৰ'' আলোচনীয়ে আমেৰিকাৰ বিষয়ববীয়া গোটৰ ওপৰত চলোৱা এক সামগ্ৰিক সমীক্ষা অনুযায়ী নূয়ীয়ে ২০০৮ চনৰ পৰা ২০১১ চনৰ ভিতৰৰ শ্ৰেষ্ঠ মুখ্য কাৰ্যবাহী বিষয়াসকলৰ তালিকাতো স্থান লাভ কৰে।<ref>[http://www.institutionalinvestor.com/Research-and-Rankings-Corporate-Excellence.html The All-America Executive Team Best CEOs] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110712065207/http://www.institutionalinvestor.com/Research-and-Rankings-Corporate-Excellence.html |date=2011-07-12 }}, InstitutionalInvestor.com</ref>
{| class="wikitable" border="1" style="font-size: 90%; "
! চন!! নাম!! বঁটা প্ৰদান কৰা সংগঠন!! তথ্যসূত্ৰ
|-
|২০১৩
|সন্মানীয় উপাধি
| নৰ্থ কেৰ’লিনা ষ্টেট ইউনিভাৰ্চিটী
|<ref>{{cite web|url=http://news.ncsu.edu/releases/freelon-to-speak-at-nc-state-commencement/|title=NCUniversity 2013: Citations for Medalists|access-date=2014-01-13|archivedate=2013-12-16|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131216081420/http://news.ncsu.edu/releases/freelon-to-speak-at-nc-state-commencement/|deadurl=yes}}</ref>
|- style="background:#efefef; "
|-
| ২০১১
| আইনৰ সন্মানীয় ডক্টৰেট
| ৱেক ফৰেষ্ট ইউনিভাৰ্চিটী
| {{Citation needed|date=September 2013}}
|- style="background:#efefef;
|-
|২০১১
| আইনৰ সন্মানীয় ডক্টৰেট
| ইউনিভাৰ্চিটী অফ ৱাৰৱিক
|<ref>{{cite web|url=http://www2.warwick.ac.uk/newsandevents/pressreleases/olympics_weirdstones_pepsi/|title=University of Warwick 2011: Citations for Medalists}}</ref>
|- style="background:#efefef; "
|-
| ২০১১
| আইনৰ সন্মানীয় ডক্টৰেট
| মিয়ামি ইউনিভাৰ্চিটী
|<ref>{{cite web|url=http://www.miamialum.org/s/916/internalNL.aspx?sid=916&gid=1&pgid=252&cid=6868&ecid=6868&ciid=25489&crid=0|title=Miami University 2011: Citations for Medalists}}</ref>
|- style="background:#efefef; "
|-
|২০১০
| অ’নাৰেৰী ডক্টৰেট অফ হিউমেন লেটাৰচ (Honorary Doctorate of Humane Letters)
| পেনছিলভেনিয়া ষ্টেট ইউনিভাৰ্চিটী
|<ref>{{cite web|url=http://live.psu.edu/story/45336|title=Pennsylvania State 2010: Citations for Medalists|access-date=2014-01-13|archivedate=2012-03-20|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120320094659/http://live.psu.edu/story/45336|deadurl=yes}}</ref>
|- style="background:#efefef; "
|-
| ২০০৯
| সন্মানীয় উপাধি
| ডিউক ইউনিভাৰ্চিটী
|<ref>{{cite web|url=http://today.duke.edu/2009/05/commencement.html|title=Duke University Commencement 2009: Citations for Medalists}}</ref>
|- style="background:#efefef; "
|-
| ২০০৯
| সন্মানীয় বাৰ্ণাৰ্ড মেডেল
| বাৰ্ণাৰ্ড কলেজ
|<ref>{{cite web|url=http://www.barnard.edu/commencement/2009/citations.html|title=Barnard College Commencement 2009: Citations for Medalists|access-date=2014-01-13|archivedate=2011-01-08|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110108200720/http://www.barnard.edu/commencement/2009/citations.html|deadurl=yes}}</ref>
|- style="background:#efefef; "
|-
| ২০০৮
| সন্মানীয় ডিগ্ৰী
| নিউয়’ৰ্ক ইউনিভাৰ্চিটী
| {{Citation needed|date=September 2013}}
|- style="background:#efefef; "
|-
| ২০০৭
| [[পদ্মভূষণ]]
| ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰপতি
|<ref>{{cite news|first=Aloke|last=Tikku|authorlink=http://www.hindustantimes.com/Search/Search.aspx?q=Aloke%20Tikku&nodate=1|title=Khushwant, Karnik, Nooyi, Remo, Mittal on Padma list|url=http://www.hindustantimes.com/StoryPage/StoryPage.aspx?id=14130333-163e-4218-ba2f-4e1cb2277f39|work=Hindustan Times|date=2007-02-23|accessdate=2009-07-09|archivedate=2020-03-27|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200327213223/https://www.hindustantimes.com/|deadurl=yes}}</ref>
|- style="background:#efefef; "
|-
| ২০০৪
| আইনৰ সন্মানীয় ডক্টৰেট
| বেবচন কলেজ
|<ref>{{cite web|url=http://www3.babson.edu/archives/awards/honorary_degrees.cfm|title=Babson College Commencement 2004: Citations for Medalists|access-date=2014-01-13|archivedate=2011-08-14|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110814133551/http://www3.babson.edu/archives/awards/honorary_degrees.cfm|deadurl=yes}}</ref>
|- style="background:#efefef; "
|}
==সদস্যপদ আৰু সংগঠন==
নূয়ী ''য়েল কৰ্প’ৰেচন''ৰ এগৰাকী সদস্যা।<ref>{{cite news |title=PepsiCo president Indra Nooyi elected to Yale Corporation |work=Yale Bulletin & Calendar |date=30 August 2002 |accessdate=6 July 2009 |url=http://www.yale.edu/opa/arc-ybc/v31.n1/story3.html |archivedate=18 April 2009 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090418141542/http://www.yale.edu/opa/arc-ybc/v31.n1/story3.html |deadurl=yes }}</ref> তেওঁ বিশ্ব অৰ্থনৈতিক ফ’ৰামৰ প্ৰতিষ্ঠা মণ্ডলী, আন্তঃজাতিক উদ্ধাৰকাৰী সংস্থা, অলাভকাৰী সংগঠন ''কেটালিষ্ট'' আৰু ''লিংকন চেণ্টাৰ ফৰ দ্য পাৰফৰ্মিং আৰ্টছ''ৰো সদস্যা।<ref>{{cite web |title=Board of Directors|url=http://www.catalyst.org/page/89/catalyst-boards|publisher=Catalyst|accessdate=2009-07-09}}</ref>l ইয়াৰ উপৰিও নুয়ী ''ইউএছ-ইণ্ডিয়া বিজনেছ কাউঞ্চিল''ৰো অধ্যক্ষা।
তেওঁ ''ৱৰ্লড জাষ্টিচ প্ৰজেক্ট''ৰো এগৰাকী সন্মানীয় পদবীধাৰী। {{citation needed}}
==জনপ্ৰিয় দৰ্শনীসমূহত==
''গ’ছিপ গাৰ্ল'' নামৰ বহুল প্ৰচলিত এক টেলিভিচন শ্ব’ত ইন্দ্ৰা নূয়ীৰ বিষয়ে উল্লেখ কৰা হৈছে য’ত এটি মুখ্য চৰিত্ৰই নূয়ীৰ ওচৰত প্ৰশিক্ষণ লোৱাৰ পৰিকলল্পনা কৰে।<ref>[http://www.tvfanatic.com/quotes/i-tried-to-be-indra-nooyi-and-while-i-admit-that-choice-might-h/ I tried to be Indra Nooyi, and while I admit that choice might h... - TV Fanatic<!-- Bot generated title -->]</ref>
==ব্যক্তিগত জীৱন==
নূয়ীৰ স্বামীৰ নাম ৰাজ কে. নূয়ী। ৰাজ কে. নূয়ী ১৯৮১ চনত তেতিয়া এমচ্ফ্ট চিচ্টেমৰ সভাপতি আছিল । তেওঁলোকৰ দুগৰাকী কন্যা সন্তান আছে। তাৰে এগৰাকীয়ে নূয়ীৰ পূৰ্বৰ শিক্ষানুষ্ঠান য়েলৰ ''স্কুল অফ মেনেজমেণ্ট''ত অধ্যয়ন কৰি আছে।<ref name=pers>{{cite news|last=Credeur|first=Mary Jane|title=Pepsi's Indra Nooyi Led Non-Soda Growth; Women CEO Exemplar|url=http://www.bloomberg.com/apps/news?pid=newsarchive&sid=aVxff5ovmqYk|accessdate=17 August 2011|newspaper=Bloomberg, L.P.|date=15 August 2006}}</ref>ইন্দ্ৰা নূয়ীক ফ’ৰ্বছ আলোচনীখনত 'বিশ্বৰ শক্তিশালী মাতৃ'ৰ তালিকাৰ ভিতৰত ৩য় স্থান দিয়া হৈছে । এওঁ এজন হিন্দু ধৰ্মীয় ধাৰ্মিক মহিলা হোৱাৰ বাবে নিচাযুক্ত পানীয় সেৱনৰ পৰা বিৰত থাকে আৰু শাস্ত্ৰীয় ধৰ্মৰ শিক্ষা গ্ৰহণ কৰাৰ বাবে নিৰামিষ আহাৰ গ্ৰহন কৰে । এওঁৰ ডাঙৰ বায়েক চন্দ্ৰিকা কৃষ্ণমূৰ্থী ট্যাণ্ডন এগৰাকী ব্যৱহায়ী আৰু এগৰাকী গ্ৰ্যামি পুৰষ্কাৰ মনোনিত খ্যাতনামা শিল্পী ।<ref> Seabrook, John (May 9, 2011). "Snacks for a Fat Planet". The New Yorker. Retrieved May 28, 2013.</ref>
ভাৰতবৰ্ষত থাকোতে স্কুলীয়া জীৱনত ইন্দ্ৰা নূয়ীয়ে ক্ৰিকেট খেলিছিল আৰু অল গাৰ্ল ৰক বেণ্ড গ্ৰুপ খুলি তাত গীটাৰো বজাইছিল<ref> "Indra Nooyi on making Pepsico "good for you and me"". Archived from the original on 2 November 2018. Retrieved 1 November 2018.</ref>
==বাহ্যিক সংযোগ==
{{Commons category|Indra Nooyi|ইন্দ্ৰা নূয়ী}}
{{wikinewspar|PepsiCo names Nooyi CEO as Reinemund retires}}
* [http://pepsico.com/Company/Leadership.aspx#indra.page_1 পেপছিক’ কৰ্প’ৰেট বায়’গ্ৰাফী] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090627112841/http://www.pepsico.com/Company/Leadership.aspx#indra.page_1 |date=2009-06-27 }}
* [http://www.forbes.com/finance/mktguideapps/personinfo/FromMktGuideIdPersonTearsheet.jhtml?passedMktGuideId=55760 ফ’ৰ্বছ প্ৰফাইল: ইন্দ্ৰা নূয়ী]
* [http://money.cnn.com/2008/02/18/news/companies/morris_nooyi.fortune/index.htm?postversion=2008021904: দ্য পেপছি চেলেঞ্জ, প্ৰফাইল ইন্দ্ৰা নূয়ী (ফৰচুন)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131216081910/http://money.cnn.com/2008/02/18/news/companies/morris_nooyi.fortune/index.htm?postversion=2008021904: |date=2013-12-16 }}
* [http://www.referenceforbusiness.com/biography/M-R/Nooyi-Indra-K-1955.html ৰেফাৰেঞ্চ ফৰ বিজনেছ: ইন্দ্ৰা নূয়ী লীডাৰশ্বিপ বায়’গ্ৰাফী]
* [http://www.asiasociety.org/resources/090414_indra_nooyi.html এছিয়া চ’ছাইটীত ইন্দ্ৰা নূয়ীৰ সৈতে আলোচনাৰ দৃশ্যাংশ, নিউয়’ৰ্ক, ৪/১৪/২০০৯]
==তথ্য সংগ্ৰহ==
{{reflist|30em}}
{{Authority control}}
[[শ্ৰেণী:আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ ব্যক্তি]]
[[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় মূলৰ আমেৰিকান]]
[[শ্ৰেণী:জীৱিত ব্যক্তি]]
[[শ্ৰেণী:পদ্মভূষণ বঁটা বিজয়ী]]
n8voz9x18nf4ecuz7r6iyd29zli6acq
ছি জিনপিং
0
39997
607068
606343
2026-05-18T11:17:09Z
InternetArchiveBot
29706
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
607068
wikitext
text/x-wiki
{{নিৰ্বাচিত প্ৰবন্ধ}}
{{Infobox officeholder
|name = ছি জিনপিং
|image = 2025 Xi Jinping (cropped).jpg
|caption = ছি জিনপিং
|office = চীনা সাম্যবাদী দলৰ সাধাৰণ সম্পাদক
|term_start = [[১৫ নৱেম্বৰ]] ২০১২
|term_end =
|predecessor = [[হু জিণ্টাও]]
|successor =
|office1 = [[চীন|গণপ্ৰজাতন্ত্ৰী চীনৰ]] ৰাষ্ট্ৰপতি
|premier1 = [[লি কেকিয়াং]]
|vicepresident1 = [[লি য়ুৱাঞ্চাও]]
|term_start1 = ১৪ মাৰ্চ, ২০১৩
|term_end1 =
|predecessor1 = [[হু জিণ্টাও]]
|successor1 =
|office2 = কেন্দ্ৰীয় সামৰিক আয়োগৰ অধ্যক্ষ
|deputy2 = [[ফেন চাংলং]]<br>[[ছু ছিলিয়াং]]
|term_start2 = [[১৪ মাৰ্চ]] ২০১৩ {{small|(State Commission)}}<br>[[১৫ নৱেম্বৰ]] ২০১২ {{small|(Party Commission)}}
|term_end2 =
|predecessor2 = [[হু জিণ্টাও]]
|successor2 =
|birth_date = {{birth date and age|1953|6|15|df=yes}}
|birth_place = [[বেইজিং]], [[চীন]]
|death_date =
|death_place =
|party = [[চীনা সাম্যবাদী দল]]
|spouse = {{ubl | {{marriage|কে' লিংলিং|1979|1982|end=divorced}} | {{marriage|পেং লিয়ুৱান|1987}}}}
|children = [[ছি মিংজে]]
|residence = [[ছংনান্থাই]]
|alma_mater = [[ছিংঘুৱা বিশ্ববিদ্যালয়]]
|signature =Xi Jinping Signature.jpg
}}{{সাময়িক সংশোধনৰ প্ৰয়োজন|reason=জীৱিত ব্যক্তি|date=2020-10-01}}
'''ছি জিনপিং''' হৈছে [[চীনা সাম্যবাদী দল]] (কমিউনিষ্ট পাৰ্টি অফ চাইনা)-ৰ সাধাৰণ সম্পাদক, [[চীন|গণপ্ৰজাতন্ত্ৰী চীন]]ৰ ৰাষ্ট্ৰপতি তথা কেন্দ্ৰীয় সামৰিক আয়োগৰ অধ্যক্ষ। চীন ৰাষ্ট্ৰৰ ৰাষ্ট্ৰপতি হোৱাৰ লগতে সামৰিক বাহিনী আৰু পাৰ্টিৰো মুখ্য নেতা হোৱাৰ বাবে তেওঁক অনানুষ্ঠানিকভাৱে চীনৰ "পাৰামাউণ্ট লিডাৰ" বা "সৰ্বোচ্চ নেতা" বুলিও অভিহিত কৰা হয়।<ref name=cary>{{cite web|last1=Huang|first1=Cary|title=Xi Jinping pledges renewal of the nation|url=http://www.scmp.com/news/china/article/1094272/xi-jinping-pledges-renewal-nation|publisher=''South China Morning Post''}}</ref><ref name=wang>{{cite news|last1=Wang|first1=Xiangwei|title=Xi moves closer to becoming another paramount leader|url=http://www.scmp.com/comment/insight-opinion/article/1358774/xi-moves-closer-becoming-another-paramount-leader|publisher=''South China Morning Post''|date=November 18, 2013}}</ref> সাধাৰণ সম্পাদক হিচাপে, ছি [[পলিটবিউৰ' ষ্টেণ্ডিং কমিটি]]ৰ পদাধিকাৰী সদস্য, যি চীন দেশৰ প্ৰকৃত সৰ্বোচ্চ সিদ্ধান্ত গ্ৰহণকাৰী সংস্থা।
অভিজ্ঞ সাম্যবাদী নেতা [[ছি ঝংচুন]]ৰ পুত্ৰ, ছি জিনপিং প্ৰথমে চীনৰ উপকূলীয় প্ৰান্তসমূহত ৰাজনৈতিক পদলৈ আহিল। তেওঁ ১৯৯৯ চনৰ পৰা ২০০২ চনলৈ [[ফুজিয়ান]]ৰ শাসক (গভাৰ্ণৰ) আছিল, তাৰ পিছত ২০০২ চনৰ পৰা ২০০৭ চনলৈ কাষৰীয়া [[ঝেজিয়াং|ঝেজিয়াঙ]]ৰ গভাৰ্ণৰ আৰু দলীয় প্ৰধান আছিল। [[চেন লিয়াংয়ু]]ৰ অপসাৰণৰ পিছত তেওঁক ২০০৭ চনত অলপ সময়ৰ বাবে ছাংহাইলৈ পঠিওৱা হয়, দলীয় নেতাৰ ৰূপত। ছি জিনপিং ২০০৮ চনৰ পৰা ২০১৩ চনলৈ গণপ্ৰজাতন্ত্ৰী চীনৰ উপ-ৰাষ্ট্ৰপতি আছিল।
ছি এতিয়া গণপ্ৰজাতন্ত্ৰী ৰাষ্ট্ৰখনৰ পঞ্চম প্ৰজন্মৰ নেতৃবৰ্গৰ নেতা।<ref>{{cite web |url=http://www.giga-hamburg.de/dl/download.php?d=/content/ias/archiv/cds/cds_0905.pdf |title=deckblatt-ca-data sup-form.pdf |format=PDF |accessdate=20 October 2010 |archivedate=17 February 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120217211144/http://www.giga-hamburg.de/dl/download.php?d=%2Fcontent%2Fias%2Farchiv%2Fcds%2Fcds_0905.pdf |deadurl=yes }}</ref> নেতৃত্ব বহন কৰাৰ পিছতে তেওঁ চীনত অভূতপূৰ্ব আৰু দূৰগামী দুৰ্নীতি বিৰোধী অভিযান আৰম্ভ কৰিলে, যাৰ মুখ্য দিশ বজাৰ সম্বন্ধিত আৰ্থনৈতিক সংস্কাৰ, আইনৰ মতে শাসন কৰা আৰু আইনী সংস্থাসমূহ শক্তিশালী কৰা, আৰু ন-চীনা স্বপ্নৰ আকাংক্ষাৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়া।<ref>{{cite web|url=http://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/asia/china/9935609/Xi-Jinping-calls-for-a-Chinese-Dream.html|title=Xi Jinping calls for a Chinese dream, Daily Telegraph|accessdate=2013-03-20}}</ref>
জিনপিঙে চীনা সমাজত চীনা সাম্যবাদী দলৰ প্ৰভাৱ বিস্তাৰ কৰিলৈ অনুষ্ঠিত কৰা মতাদৰ্শগত বক্তৃতাৰ ওপৰতো বিভিন্ন বাধা আৰোপ কৰিছে, পিচে তেওঁ ঐক্য আৰু পাৰ্টিৰ শৃংখলা বৃদ্ধিৰ বাবেও বিভিন্ন পদক্ষেপ গ্ৰহণ কৰিছে। তেওঁ সাংগঠনিক শক্তি বহু পৰিমাণে কেন্দ্ৰীভূত কৰিছে, তাৰ বাবে তেওঁ নকৈ গঠিত ৰাষ্ট্ৰীয় সুৰক্ষা আয়োগৰ পদকে ধৰি বিভিন্ন পদ নিজে গ্ৰহণ কৰিছে। তেওঁ ওপৰোৱা সংস্কাৰ, সামৰিক সংস্কাৰ আৰু [[ইণ্টাৰনেট]]ৰ ওপৰত দৃষ্টি ৰাখিবলৈও নতুন সংগঠনৰ সৃষ্টি কৰিছে। জিনপিঙৰ অন্য উল্লেখনীয় কাম এটি হ'ল বৈদেশিক নীতি- তেওঁ চীন আৰু জাপানৰ সম্বন্ধ, দক্ষিণ সাগৰীয় বিবাদ, এছিয়াৰ আঞ্চলিক প্ৰসংগক বিশেষ গুৰুত্ব প্ৰদান কৰিছে। তেওঁ শক্তি আৰু প্ৰাকৃতিক সম্পদৰ দিশতো গুৰুত্ব আৰোপ কৰিছে।<ref name=lam2014>{{cite news|title=China’s Soft-Power Deficit Widens as Xi Tightens Screws Over Ideology|url=http://www.jamestown.org/programs/chinabrief/single/?tx_ttnews%5Btt_news%5D=43160&tx_ttnews%5BbackPid%5D=25&cHash=d5d24d2f82c5981963c0180d300e62cd#.VOOBN_nF9uM|work=the China Brief|publisher=Brookings Institution|date=December 5, 2014}}</ref>
==শৈশৱ আৰু শিক্ষা==
ছি জিনপিঙৰ জন্ম [[১৫ জুন]] ১৯৫৩ চনত [[বেইজিং|বেইজিঙত]] হৈছিল। তেওঁৰ পিতৃ [[ছি ঝংচুন]] আছিল এজন সাম্যবাদী বিপ্লৱী নেতা।<ref>{{cite book|last=Isogawa |first=Tomoyoshi|title=Understand Xi Jinping in 30 Minutes|url=http://www.amazon.com/gp/product/B00A82TX3K/|year=2012 |publisher=United Books|location=Japan|page=151}}</ref> ১৯৪৯ চনত সাম্যবাদী ৰাজ্য গঠন হোৱাৰ পিছত তেওঁৰ পিতৃয়ে বিভিন্ন পদ গ্ৰহণ কৰিছিলে, যাৰ অন্তৰ্গত সাম্যবাদী দলৰ প্ৰচাৰ প্ৰমুখ, গণপ্ৰজাতন্ত্ৰী চীনৰ উপ-প্ৰধান, আৰু ৰাষ্ট্ৰীয় গণ কংগ্ৰেছৰ উপাধ্যক্ষৰ পদ।<ref name=rfe711>{{cite news|title=Profile: Chinese Vice President Xi Jinping|url=http://www.rferl.org/content/china-profile-xi-jinping/24764283.html|accessdate=26 August 2013|newspaper=Radio Free Europe|date=7 November 2012}}</ref> ছিৰ দেউতাকৰ ঘৰ চাঞ্চিৰ ফুপিং অঞ্চল। ছিৰ পূৰ্বপুৰুষসকলৰ হেনানৰ ডেংঝৌৰ সৈতেও সম্পৰ্ক আছিল।<ref>{{cite news|url=http://hn.wenweipo.com/news/zhuanti/2012-11-16/23713.html|title=本报独家探访河南邓州习营村|date=16 November 2012|publisher=[[Wen Wei Po]]|accessdate=15 November 2012|archivedate=23 January 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130123040758/http://hn.wenweipo.com/news/zhuanti/2012-11-16/23713.html|deadurl=yes}}</ref> ছি জিনপিং ছি ঝংচুন আৰু তেওঁৰ পত্নী ছি ছিনৰ দ্বিতীয় সন্তান।<ref>{{cite web|url=http://news.xinhuanet.com/book/2009-04/28/content_11270872.htm |title=与丈夫习仲勋相伴58年 齐心：这辈子无比幸福_读书频道_新华网|work=Xinhuanet|date=28 April 2009|accessdate=18 March 2013}}</ref>
ছিৰ ১০ বছৰ বয়সত তেওঁৰ পিতৃক শুদ্ধ কৰি হেনানৰ লুৱয়াঙৰ এখন কাৰখানাত কাম কৰিবলৈ পঠিওৱা হৈছিল।<ref>[[Charles-Edouard Bouée|Bouée, Charles-Edouard]], [http://books.google.com/books?id=FhtRA3XJY9gC&pg=PA93&lpg=PA93&dq=Luoyang+factory+xi+jinping&source=bl&ots=5P9joXBHtp&sig=Ee73FKw784tZvKG4Qv-RtXnRNnE&hl=en&sa=X&ei=si08T9jJK8jC2wWC5ZXzBg&ved=0CCoQ6AEwAQ#v=onepage&q=Luoyang%20factory%20xi%20jinping&f=false ''China's Management Revolution: Spirit, Land, Energy'']{{Dead link|date=September 2023|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}}, (Palgrave Macmillan, 15 December 2010), p. 93; via [[Googlebooks]]. Retrieved 15 February 2012.</ref> [[মে']] ১৯৬৬ চনত ছিৰ শিক্ষা চিন্ন হৈছিল সাংস্কৃতিক বিপ্লৱৰ বাবে, য'ত মাধ্যমিক শ্ৰেণীৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰী সকলে শিক্ষকসকলক সমালোচনা আৰু বিৰোধিতা কৰিছিল। ১৯৬৮ চনত সাংস্কৃতিক বিপ্লৱৰ বাবে ছিৰ দেউতাকক ছিৰ [[১৫]] বছৰ বয়সত কাৰাদণ্ড বিহা হ'ল। ১৯৬৯ চনত [[মাও জে ডং|মাও জে ডঙ]]ৰ "ডাউন টু দা কাণ্ট্ৰি ছাইড আন্দোলন"ত পিতৃৰ সুৰক্ষা অবিহনে ছি গ'ল [[য়াঞ্চুৱান]]ৰ [[চাঞ্চি]]ৰ এখন কাৰখানাত কাম কৰিবলৈ। তেওঁ পিছলৈ উৎপাদক দলৰ পাৰ্টি ব্ৰাঞ্চ সম্পাদক হ'ল। ১৯৭৫ চনত কাম ত্যাগ কৰাৰ সময়ত তেওঁৰ বয়স আছিল মাথোঁঁ [[২২]] বছৰ। পিছত এটি চৰকাৰী দূৰদৰ্শন কেন্দ্ৰই তেওঁৰ অভিজ্ঞতাৰ বিষয়ে কৰা প্ৰশ্নৰ উত্তৰত তেওঁ ক'লে যে, "সেয়া আবেগিক আছিল। সেয়া মেজাজ আছিল। আৰু যেতিয়া সাংস্কৃতিক বিপ্লৱৰ আদৰ্শ বুজিব পৰা নগ'ল, ই মায়াৱী প্ৰমাণিত হ'ল। "<ref>{{cite news|first=Jonathan|last=Watts|url=http://www.guardian.co.uk/world/2007/oct/26/china.uknews4 |title=Most corrupt officials are from poor families but Chinese royals have a spirit that is not dominated by money|accessdate=11 June 2008 |work=The Guardian|location=London|date= 26 October 2007}}</ref>
১৯৭৫ চনৰ পৰা ১৯৭৯চনলৈ তেওঁ চীনৰ বিখ্যাত [[চিংঘুৱা বিশ্ববিদ্যালয়]]ত [[ৰাসায়নিক অভিযান্ত্ৰিক বিদ্যা]] অধ্যয়ন কৰিছিলে, এজন "কৰ্মী, কৃষক, পিএলএ" ছাত্ৰৰ ৰূপত (''গংনংবিং চুৱেচেং'')। ১৯৭৫ত শিক্ষা বৃত্তিমূলক নাছিল, ই আছিল ৰাজনৈতিক আৰু ব্যৱহাৰিক, আৰু চিংঘুৱা ৱিশ্ববিদ্যালয় "আৰু শিক্ষা গ্ৰহণৰ কেন্দ্ৰ নাছিল, পিচে এক যোগাযোগৰ কাৰ্যালয় আছিল, য'ত বিজ্ঞান আৰু আভিযান্ত্ৰিকীৰ শিক্ষাৰ্থীসকলে ৮০% সময় কল-কাৰখানাত কাম কৰি বা ব্যৱহাৰিক বিষয় শিকি কটাইছিল, ১৫% সময় মাৰ্ক্স, লেনিন আৰু মাও জেডঙৰ বিচাৰ অধ্যয়ন কৰি, আৰু ৫% সময় খেতি কৰি বা "পিপুল্স লিবাৰেচন আৰ্মিৰ পৰা শিকি" পাৰ কৰিছিল। "<ref name="SimonCao2009">{{cite book|author1=Denis Fred Simon|author2=Cong Cao|title=China's Emerging Technological Edge: Assessing the Role of High-End Talent|url=http://books.google.com/books?id=ImkmKGIwhWUC&pg=PA28|date=19 March 2009|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-88513-3|pages=28–}}</ref>
সেই শিক্ষাৰ মানদণ্ডৰ বিষয়ে জছেফ ফিউস্মিথে ক'লে, "ই সম্ভৱতঃ ভাল শিক্ষাই আছিল, কিন্তু ইমান ভাল নাছিল যিমান সাংস্কৃতিক বিপ্লৱৰ পূৰ্বে, পিছত অতিকৈ কম, তেওঁ লাভ কৰিব পাৰিলেহেতেন। "<ref name="Fewsmith">{{cite book|author=Joseph Fewsmith|title=Civil-Military Change in China Elites, Institutes, and Ideas after the 16th Party Congress|url=http://books.google.com/books?id=uSPtntAP0ucC&pg=PA87|publisher=DIANE Publishing|isbn=978-1-4289-1026-3|pages=87–}}</ref>
১৯৯৮ চনৰ পৰা ২০০২ চনলৈ তেওঁ মাৰ্ক্সৰ দৰ্শন আৰু আদৰ্শগত শিক্ষা অধ্যয়ন কৰিলে, এটি "অন-দা-জব" স্নাতকোত্তৰ পাঠ্যক্ৰমত, ছিংঘুৱা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ মনুষ্যত্ব আৰু সমাজ বিজ্ঞানৰ বিদ্যালয়ত। তেওঁ আইনৰ ডক্টেেট ডিগ্ৰী লাভ কৰিলে, যাৰ অন্তৰ্গত আইন, ৰাজনীতি, ব্যৱস্থাপনা আৰু বিপ্লৱী বুৰঞ্জী।<ref>{{cite news |url=http://english.peopledaily.com.cn/90001/90782/99727/6934773.html|title=Xi Jinping|date=30 March 2010}}</ref> পিচে, মন্তব্যকাৰীসকলে তেওঁৰ এই শিক্ষাগত যোগ্যতাৰ ওপৰত প্ৰশ্ন তুলিছে। [[লণ্ডন]]ৰ ''[[দা ছাণ্ডে' টাইমছ|দা ছাণ্ডে' টাইমছে]]'' অপ্ৰকাশিত পিএইছডি গৱেষণা প্ৰবন্ধ প্ৰকাশ কৰি বিশেষজ্ঞক পঢ়িবলৈ দিলে, তেওঁলোকে লক্ষ কৰিলে যে গৱেষণ প্ৰবন্ধটোৰ আইনৰ লগত বিশেষ সম্বন্ধ নাই, আৰু প্ৰবন্ধটোত বিশেষ মৌলিক গৱেষণা দেখা নগ'ল, পিচে ই আছিল পূৰ্বে প্ৰকাশিত কিছু কৰ্মৰ পৰা সংগ্ৰগিত টোকা মাত্ৰ।<ref>{{cite news |url=http://www.thesundaytimes.co.uk/sto/news/world_news/Asia/article1298782.ece |title=Objection, Mr Xi. Did you earn that law degree? |date=11 August 2013 |accessdate=13 May 2014 |archivedate=13 May 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140513160507/http://www.thesundaytimes.co.uk/sto/news/world_news/Asia/article1298782.ece |deadurl=yes }}</ref> লিখক [[জি চুং|জি চুঙে]] ছি জিনপিঙৰ কৰ্মসমূহ অন্য পণ্ডিতৰ কৰ্মৰ সৈতে তুলনা কৰি পালে যে ছিৰ প্ৰবন্ধৰ কিছু দফা ছিৰ প্ৰবন্ধৰ পূৰ্বে প্ৰকাশিত বা একে সময়তে প্ৰকাশিত কিছু কৰ্মৰ পৰা লোৱা। এটি উদাহৰণত, উদ্ধৃতিসমূহ অন্য এটি কৰ্মৰ পৰা নকল কৰাৰ কথা কোৱা হৈছিল, পূৰ্বে প্ৰকাশিত কৰ্মটোৰ বানান আদিৰ ভুলো ছিৰ প্ৰবন্ধত হুবহু দেখা গ'ল। চুঙৰ এই গবেষণাটি আধাৰ কৰি তেওঁ এই সন্দেহ প্ৰকাশ কৰিছে যে ছিয়ে হয়টো সম্পূৰ্ণ প্ৰবন্ধটো আন কৰ্মৰ পৰা নকল কৰিছিল।<ref>{{cite news |url=http://www.asiasentinel.com/politics/plagiarism-and-xi-jinping/|title=Plagiarism and Xi Jinping |date=24 September 2013 |accessdate=13 May 2014 }}</ref>
১৯৭৯ চনৰ পৰা ১৯৮২ চনলৈ ছিয়ে পূৰ্বে তেওঁৰ পিতৃৰ অধীনস্থ [[গেং বিয়াও]]ৰ সম্পাদকৰ কাম কৰিলে, পিছত তেওঁ গণপ্ৰজাতন্ত্ৰী চীনৰ উপ-প্ৰধান আৰু কেন্দ্ৰীয় সামৰিক আয়োগৰ সাধাৰণ-সম্পাদকৰ দায়িত্ব লাভ কৰিলে। এই ঘটনাৱলীয়ে ছিক এক সামৰিক ভেটি প্ৰদান কৰিলে। ১৯৮৫ চনত, আমেৰিকাৰ কৃষি প্ৰণালী অধ্যয়ন কৰিবলৈ যোৱা চীনা প্ৰতিনিধিৰ দলৰ সৈতে ছিও গৈছিল [[আয়'ৱা|আয়'ৱাৰ]] [[মুস্কাটাইন|মুস্কাটাইনলৈ]]।<ref>Associated Press, [http://www.dailymail.co.uk/news/article-2101652/Xi-Jinping-Chinas-Vice-President-visits-Midwest-farming-family-stayed-exchange-trip.html "China's Vice-President revisits youth with a trip to the Midwest to meet farming family he stayed with on exchange trip"], ''[[The Daily Mail]]'', 15 February 2012.</ref>
== শক্তিলৈ উত্থান ==
ছি জিনপিঙে ১৯৭১ চনত [[সাম্যবাদী যুৱ লীগ]] আৰু ১৯৭৪ চনত [[চীনা সাম্যবাদী দল|চীনা সাম্যবাদী দলত]] যোগদান কৰিলে।<ref>{{cite news |url=https://docs.google.com/viewer?a=v&q=cache:Zy479_jx11YJ:www.aerospaceindia.org/Issue%2520Briefs/2010/25%2520October%25202010%2520-%2520CHINA%25E2%2580%2599S%2520NEXT%2520CHAIRMAN%25E2%2580%2594XI%2520JINPING.pdf+&hl=en&pid=bl&srcid=ADGEESjpQjUAtfkdEgw0cxv3UMunFfoLBcy0_po2aPN4xvPoQ-K9lFpIdgtf7PAw5ebYoTd8NwaRSswzfWmws278UPehKckL3Zb0TXlci2R0HsZGceCYRpBiD6EfBrspdjUh8CZzwcMg&sig=AHIEtbRjgFp8BCiHybWUtaP2uVF8BVuVZA |title=China's Next Chairman - Xi Jinping |date=25 October 2010 |accessdate=27 May 2012 |first=Jayadva |last=Ranade |publisher=Centre for Air Power Studies}}</ref> ১৯৮২ চনত, জিনপিঙক ঝেংডিং কাউণ্টিৰ উপ-পাৰ্টি-সঞ্চালকৰ দায়িত্বত ঝেংডিং পঠিওৱা হ'ল।<ref>{{cite news |url=http://www.globalsecurity.org/military/world/china/xi-jinping.htm |title=Xi Jinping |publisher=GlobalSecurity.org |date=7 November 2011 |accessdate=27 May 2012}}</ref> ছি জিনপিঙে তেওঁৰ আঞ্চলিক ৰাজনৈতিক পেচাৰ কালত মুঠ চাৰিটা স্থানত কাম কৰিলে, ১৯৮২ চনৰ পৰা ১৯৮৫ চনলৈ হেবেইত, ১৯৮৫ চনৰ পৰা ২০০২ চনলৈ [[ফুজিয়ান|ফুজিয়ানত]], ২০০২ চনৰ পৰা ২০০৭ চনলৈ [[ঝেজিয়াং]] প্ৰান্তত আৰু ২০০৭ চনত [[ছাংঘাই|ছাংঘাইত]]।
ছি ফঝৌৰ নগৰ পালিকা পাৰ্টি সমিতিৰ দায়িত্বতো আছিল, তেওঁ ১৯৯০ চনত ফঝৌৰ পাৰ্টি বিদ্যালয়ৰ সভাপতি হ'ল। ১৯৯৯ চনত তেওঁক জিনপিঙক ফুজিয়ানৰ উপ-শাসকৰ দায়িত্ব-ভাৰ দিয়া হ'ল, এবছৰ পিছত তেওঁ সেই ঠাইৰেই শাসক হ'ল। ফুজিয়ানত ছিয়ে [[টাইৱান|টাইৱানৰ]] পৰা বিনিয়োগকাৰীক আকৃষ্ট কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিলে, যাতে প্ৰন্তটোৰ ব্যক্তিগত খণ্ড উন্নীত হওক। ফেব্ৰুৱাৰী ২০০০ চনত জিনপিং আৰু তেতিয়াৰ প্ৰান্তীয় পাৰ্টি সঞ্চালক [[চেন মিংয়ি|চেন মিংয়িক]] দলৰ কেন্দ্ৰীয় পলিটবিউৰ; ষ্টেণ্ডিং কমিটিৰ শীৰ্ষ স্থানীয় নেতাসকল: সাধাৰণ সঞ্চালক [[জিয়াং জেমিন]], প্ৰধান [[ঝু ৰংজি]], উপ-সভাপতি [[হু জিণ্টাও]] আৰু অনুশাসন- নিৰীক্ষক [[ৱেই জিয়ান্সিং|ৱেই জিয়ান্সিঙৰ]] সন্মুখত মতা হ'ল, [[য়ুৱান্থুৱা কেলেংকাৰী|য়ুৱান্থুৱা কেলেংকাৰীৰ]] বিষয়ে প্ৰশ্ন কৰিবলৈ।<ref>{{cite news|last=Yu|first=Xiao|title=Fujian leaders face Beijing top brass|url=http://www.scmp.com/article/308424/fujian-leaders-face-beijing-top-brass|newspaper=[[South China Morning Post]]|date=18 February 2000}}</ref>
চন ২০০২ত ছিয়ে ফুজিয়ান ত্যাগ কৰিলে, আৰু কাষৰীয়া ঝেজিয়াং প্ৰান্তত তেওঁ শীৰ্ষ ৰাজনৈতিক পদ লাভ কৰিলে, তেওঁ প্ৰান্তীয় দলীয় প্ৰধানৰ পদ গ্ৰহণ কৰিলে। প্ৰথমবাৰৰ বাবে তেওঁ শীৰ্ষ প্ৰান্তীয় দপ্তৰ দখল কৰিলে। ১৯৯৭ চনত ছিক পঞ্চদশ কেন্দ্ৰীয় দলীয় সমিতিৰ বৈকল্পিক সদস্য ঘোষিত কৰা হ'ল। ছিয়ে আটাইতকৈ কম সংখ্যক ভোট লাভ কৰিলে, তেওঁ নীম্নতম স্থানত আছিলে, বিশেষকৈ পূৰ্বৰ এজন শক্তিশালী নেতাৰ সন্তান হোৱাৰ বাবে।<ref>It should be duly noted that [[Liu Yandong]], [[Wang Qishan]], and [[Deng Pufang]] (Deng Xiaoping's son) all placed among the bottom of the alternate member list. Like Xi, all three were seen as "Princelings". It should also be noted that [[Bo Xilai]] did not get elected to the Central Committee at all; that is, Bo placed lower in the vote count compared to Xi.</ref><ref>http://www.canyu.org/n24349c6.aspx 中共十五大习近平位列候补委员最后一名为何 April 22, 2011 Canyu.org</ref> ২০০২ চনত, ছিক ষোড়শ কেন্দ্ৰীয় সমিতিৰ সম্পূৰ্ণ সদস্যৰ স্বীকৃতি দিয়া হ'ল। এই ঘটনাই তেওঁৰ প্ৰভাৱ ৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ত দাঙি ধৰিলে। ঝেজিয়াঙত থাকোঁতে জিনপিঙৰ তলত অৰ্থনৈতিক বিকাশৰ হাৰ ১৪% হ'লগৈ। ঝেজিয়াঙত তেওঁৰ শাসন কাল দুৰ্নীতিপৰায়ণ বিষয়াৰ বাবে কঠোৰ সময় বুলি চিহ্নিত কৰা হয়। তেওঁৰ দুৰ্নীতি বিৰোধী স্থিতিয়ে তেওঁক ৰাষ্ট্ৰীয় সংবাদ মাধ্যম আৰু ডাঙৰ ডাঙৰ নেতাসকলৰ চকুত জিলিকাই তুলিলে।<ref>http://opinion.dwnews.com/news/2014-12-25/59626005.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150203225014/http://opinion.dwnews.com/news/2014-12-25/59626005.html |date=2015-02-03 }} 习近平为官之道 拎着乌纱帽干事 December 25, 2014 Duowei News Lei Wang</ref>
ছাংঘাইৰ পাৰ্টি নেতা চেন লিয়াংয়ুৰ ২০০৬ চনৰ চেপ্টেম্বৰ মাহত সামাজিক সুৰক্ষা পুজি কেলেংকাৰীৰ বাবে অপসাৰণৰ পিছত ছিক মাৰ্চ ২০০৭ চনত পাৰ্টি নেতাৰ ৰূপত ছাংঘাইলৈ পঠিওৱা হ'ল।<ref>http://news.sohu.com/20070324/n248946143.shtml 习近平任上海市委书记 韩正不再代理市委书记 March 24, 2007 Sohu</ref> যদিও ছিয়ে সেই ঠঈত কেৱল সাত মাহহে কাৰ্য নিৰ্বাহ কৰিলে, পিচে চীনৰ এনে এটি গুৰুত্বপূৰ্ণ অঞ্চলত তেওঁক বাব দিয়াই এই কথা প্ৰমাণিত কৰিলে যে ছিৰ ওপৰত উচ্চ নেতাসকলৰ বিশ্বাস আছিল আৰু ছিয়ে ভৱিষ্যতলৈ অধিক শক্তিশালী বাব লাভ কৰাৰ সম্ভাৱনা আছে। ছাংঘাইত জিনপিঙে সমালোচনা এৰাই চলিলে, তেওঁ পাৰ্টিৰ অনুশাসনৰ ওপৰত বিশেষ গুৰুত্ব দিলে। উদাহৰণ স্বৰূপে, ছাংঘাইৰ পাৰ্টি নেতাৰ দায়িত্বভাৰ গ্ৰহণ কৰিলৈ, ঝেজিয়াঙৰ ৰাজধানী হাংঝৌৰ পৰা ছাংঘাইলৈ যাবলৈ, ছিৰ মন জিকিবলৈ ছাংঘাইৰ শাসকসকলে হাংঝৌৰ পৰা ছাংঘাইলৈ এখন বিশেষ ৰে'ল গাড়ীৰ প্ৰবন্ধ কৰাৰ প্ৰস্তাৱ দিছিল, পিচে ছিয়ে এই প্ৰস্তাৱ এই বুলি কৈ গ্ৰহণ নকৰিলে যে বিশেষ ট্ৰেইনৰ ব্যৱস্থা কৰাৰ নীয়ম কেৱল ৰাষ্ট্ৰীয় নেতাসকলৰ বাবেহে।<ref>http://www.boxun.com/news/gb/china/2013/07/201307110449.shtml#.VTxXVvnF_tU 从上海到北京 习近平贴身秘书只有钟绍军 July 11, 2013 Mingjing News Boxun</ref> ছাংঘাইত কাম কৰি থাকোঁতে ছিয়ে স্থানীয় পাৰ্টি সংগঠনটোৰ ঐক্য দৃঢ় কৰাৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিলে। তেওঁ ঘোষণা কৰিলে যে তেওঁৰ শাসনকালত ছাংঘাইত কোনো বিষয়াকে অপসাৰিত কৰা নহ'ব, যদিও ছাংঘাইৰ বহুতো বিষয়া চেন লিয়াংয়ুৰ সামাজিক সুৰক্ষা পুঁজি কেলেংকাৰীৰ লগত জড়িত থকাৰ কথা অনেকে ভাবিছিল।<ref>Chinese Politics in the Era of Xi Jinping March 20, 2015 Routledge Willy Lam</ref> প্ৰায়বোৰ ক্ষেত্ৰতে জিনপিঙে ৰাষ্ট্ৰীয় নেতাসকলৰ মতকে দোহাৰিলে।<ref>http://www.caijing.com.cn/2007-10-22/100034588.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151222175301/http://www.caijing.com.cn/2007-10-22/100034588.html |date=2015-12-22 }} 新晋政治局常委：习近平 October 22, 2007 Caijing</ref> ছিৰ আঞ্চলিক কাৰ্যভাৰত এই কথা মন কৰিবলগীয়া যে তেওঁৰ কোনো ডাঙৰ কেলেংকাৰীৰ সৈতে জড়িত নহ'ল। তেওঁ বিশেষ ৰাজনৈতিক বিৰোধিতাৰ সন্মুখীনো নহ'ল।
== পলিটবিউৰ' ষ্টেণ্ডিং কমিটিৰ সদস্য ==
[[চিত্ৰ:President George W. Bush with Vice President Xi Jinping.jpg|thumb|আগষ্ট ২০০৮ চনত [[আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ|আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ]] ৰাষ্ট্ৰপতি [[জৰ্জ বুশ্ব|জৰ্জ বুশ্বৰ]] সৈতে [[চীন|চীনৰ]] তেতিয়াৰ উপ-ৰাষ্ট্ৰপতি ছি জিনপিং]]
[[চিত্ৰ:Dmitry Medvedev in China 28 September 2010-6.jpeg|thumb|[[২৮ চেপ্তেম্বৰ]], ২০১০ চনত [[ৰাছিয়া|ৰাছিয়াৰ]] ৰাষ্ট্ৰপতি [[মিট্ৰি মেডভেলেভ|মিট্ৰি মেডভেলেভৰ]] সৈতে ছি জিনপিং]]
[[চিত্ৰ:Leon Panetta and Xi Jinping in Beijing, Sept. 19, 2012.jpg|thumb|[[১৯ চেপ্তেম্বৰ]] ২০১২ চনত আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ প্ৰতিৰক্ষা সচিব লিয়ন পানেটাৰ সৈতে ছি জিনপিং]]
ছাংঘাইৰ পাৰ্টি নেতাৰ হিচাপে ছিৰ নিযুক্তিক তেওঁৰ পঞ্চম প্ৰজন্মৰ নেতৃত্বৰ অংশ হিচাপে প্ৰতিষ্ঠিত কৰাত এটি অতিকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ পদক্ষেপ বুলি বিবেচনা কৰা হয়। [[অক্টোবৰ]] ২০০৭ চনত সপ্তদশ পাৰ্টি কংগ্ৰেছৰ দ্বাৰা তেওঁক ন-জনীয়া পলিটবিউৰ' ষ্টেণ্ডিং কমিটিৰ সদস্য ঘোষিত কৰা হ'ল। ছিৰ স্থান লি কেকিয়াঙতকৈ উচ্চ আছিল, ই এই কথাকে সূচাইছিল যে ছি চীনৰ নেতা হিচাপে হু জিণ্টাওৰ উত্তৰাধিকাৰী হোৱাৰ পথত আছিল। তাৰ লগতে ছি সাম্যবাদী দলটোৰ কেন্দ্ৰীয় দপ্তৰৰো শীৰ্ষ স্থানীয় সদস্য আছিল। এই ধাৰা অধিক স্পষ্ট হ'ল যেতিয়া একাদশ ৰাষ্ট্ৰীয় লোক কংগ্ৰেছত ছি জিনপিঙক [[চীন|চীনৰ]] উপ-ৰাষ্ট্ৰপতি পতা হ'ল, ২০০৮ চনৰ মাৰ্চত। কোনো কোনোৰ মতে ছিয়ে হু জিণ্টাও আৰু কেন্দ্ৰীয় নেতৃত্বৰ আন এজন মুখ্য নেতা জেং চিংগঙৰ সৈতে সু-সম্পৰ্ক ৰখাৰ বাবেই তেওঁ এই পদোন্নতি লাভ কৰিলে।
পদোন্নতিৰ পিছতে ছিয়ে পিভিন্ন পদবী লাভ কৰিলে। তেওঁক [[২০০৮ বেইজিং অলিম্পিক|২০০৮ বেইজিং অলিম্পিকৰ]] ব্যাপক দলৰ শীৰ্ষ নেতা পতা হ'ল। তেওঁ মাকাও আৰু হংকঙৰ সমস্যা আদিৰ বাবেও কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰৰ মুখ্য ব্যক্তিত্ব আছিল। তাৰ লগতে, তেওঁ কেন্দ্ৰীয় পাৰ্টি বিদ্যালয়ৰো সভাপতি হ'ল, যি সাম্যবাদী দলৰ কেডাৰ প্ৰশিক্ষণ আৰু মতাদৰ্শগত শিক্ষাৰ মুখ্য অনুষ্ঠান। ২০০৮ চনৰ ছুছুৱানৰ ভূমিকম্পৰ পিছত ছিয়ে ছাঞ্চি আৰু গান্সু ভ্ৰমণ কৰিলে। ২০০৮ চনৰ ১৭ৰ পৰা ২৫ তাৰিখলৈ ছি গ'ল উপ-ৰাষ্ট্ৰপতি হিচাপে নিজৰ প্ৰথম বিদেশ ভ্ৰমণত, [[উত্তৰ কোৰিয়া]], [[চৌদি আৰৱ]], [[কাটাৰ]] আৰু [[য়েমেন|য়েমেনলৈ]]।<ref>http://www.mfa.gov.cn/eng/wjdt/wsrc/t462294.htm Vice-President Xi Jinping to Visit DPRK, Mongolia, Saudi Arabia, Qatar and Yemen 5 June 2008 Ministry of Foreign Affairs 20 October 2010</ref> [[অলিম্পিক]]ৰ পিছত ছিক গণপ্ৰজাতন্ত্ৰী চীনৰ ৬০তম বাৰ্ষিকীৰ সমিতিৰ অধ্যক্ষৰ পদত নিযুক্ত কৰা হ'ল। তেওঁ সাম্যবাদী দলৰ শীৰ্ষ-স্থানীয় এক সমিতিৰো সদস্য হ'ল যাৰ উদ্দেশ্য আছিল ২০০৯ চনত হোৱা কিছু ৰাজনৈতিক অশান্তিক শান্ত কৰা, প্ৰকল্পটোৰ নাম আছিল [[৬৫২১ প্ৰকল্প]]।<ref>Michael Wines. [http://www.nytimes.com/2009/03/10/world/asia/10china.html 'China's Leaders See a Calendar Full of Anniversaries, and Trouble']. ''The New York Times'', 9 March 2009.</ref>
ছিক "ক্ৰাউন প্ৰিঞ্চ পাৰ্টি"ৰ আটাইতকৈ সফল নেতাসকলৰ মাজত গণ্য কৰা হয়; এই দল পূৰ্বৰ চীনা সাম্যবাদী বিপ্লৱী নেতাসকলৰ বংশধৰৰ। সেই সময়ত ছিক এনে এজন বিকাশশীল নেতাৰ ৰূপত চোৱা হ'ল যাৰ সৈতে বজাৰ-অৰ্থনীতিৰ সংস্কাৰ, আৰু ৰাজনৈতিক সংস্কাৰৰো কথা পতা ফলপ্ৰসূ, যদিও ছিৰ ব্যক্তিগত ৰাজনৈতিক দৃষ্টিভংগী কোনেও নাজানিছিল। ছিক বিদেশৰ নেতাসকলে খুব ভাল পাইছিল, তেওঁলোক ছিৰ মুক্ত ব্যৱহাৰ আদিৰ দ্বাৰা প্ৰভাৱিত হৈছিল। যেতিয়া [[চিংগাপুৰ]]ৰ পূৰ্বৰ প্ৰধান মন্ত্ৰী লি কুঁৱান য়িউক তেওঁৰ বিষয়ে প্ৰশ্ন কৰা হ'ল, উত্তৰ আছিল, "তেওঁ আছিল এজন চিন্তাশীল ব্যক্তি যিয়ে বহু কষ্ট আৰু মুকৰ্দমা পাৰ কৰিছে। "<ref name=NWK01>{{cite web|first=Jonathan|last=Ansfield|date=22 December 2007|url=http://www.newsweek.com/id/81558 |title=Xi Jinping: China’s New Boss And The ‘L’ Word|work=Newsweek|accessdate=20 October 2010}}</ref> লিয়ে এই বুলিও ক'লে, "মই তেওঁক [[নেল্সন মেণ্ডেলা]]ৰ পৰ্যায়ৰ ব্যক্তিসকলৰ লগত ৰাখিম। এজন এনে ব্যক্তি যাৰ বহুত আবেগিক স্থিৰতা আছে, আৰু যিয়ে নিজৰ ব্যক্তিগত দুৰ্ভাগ্য বা কষ্টক সিদ্ধান্তক প্ৰভাৱিত কৰিবলৈ নিদিয়ে। "<ref>{{Cite news|url=http://china.blogs.time.com/2007/11/19/chinas_nelson_mandela/|title=China's Nelson Mandela|work=Time|date=19 November 2007|access-date=25 July 2015|archivedate=28 July 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090728171010/http://china.blogs.time.com/2007/11/19/chinas_nelson_mandela/|deadurl=yes}}</ref> পূৰ্বৰ [[আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ]]ৰ কোষাগাৰৰ অধ্যক্ষ হেন্ৰি পলছনে ছিক এনেদৰে বৰ্ণাইছিল, "এনে এজন ব্যক্তি যিয়ে জানে কেনেকৈ সকলো বস্তু লক্ষৰেখালৈ আনিব লাগে। "<ref>{{cite web|last=Tang|first=Eugene|url=http://www.bloomberg.com/apps/news?pid=20601087&sid=aDpLoVnlKn6E&refer=home |title=China Appoints Xi Vice President, Heir Apparent to Hu|work=Bloomberg |date=15 March 2008|accessdate=20 October 2010}}</ref> [[অষ্ট্ৰেলিয়া]]ৰ প্ৰধান মন্ত্ৰী [[কেভিন ৰুড|কেভিন ৰুডে]] ছিৰ বিষয়ে কৈছিল, "ছিৰ যথেষ্ট সংস্কাৰবাদী, দলীয় আৰু সামৰিক পটভূমি আছে মোৰ নিজৰ মানুহ বুলিবলৈ। "<ref>[http://www.theaustralian.com.au/national-affairs/rudd-seeks-to-pre-empt-pms-china-white-paper-with-his-own-version/story-fn59niix-1226488505695 Rudd seeks to pre-empt PM's China white paper with his own version] ''The National,'' David Uren, 5 October 2012</ref>
==উপ-ৰাষ্ট্ৰপতি ৰূপে যাত্ৰা আৰু মেক্সিকো ভাষ্য ঘটনা==
২০০৯ চনৰ [[ফেব্ৰুৱাৰী]]ত উপ-ৰাষ্ট্ৰপতি হিচাপে ছিয়ে [[লেটিন আমেৰিকা]] ভ্ৰমণ কৰিছিল, যাৰ অংশ স্বৰূপে তেওঁ [[মেক্সিকো]],<ref>{{cite news|url=http://www.channelnewsasia.com/stories/afp_asiapacific_business/view/408236/1/.html|title=Chinese vice president in Mexico to boost trade|work=[[Channel NewsAsia]]|date=11 February 2009|agency=[[Agence France-Presse]]|access-date=25 July 2015|archivedate=4 May 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090504162027/http://www.channelnewsasia.com/stories/afp_asiapacific_business/view/408236/1/.html|deadurl=yes}}</ref><ref>{{cite news |url=http://www.apimages.com/OneUp.aspx?st=k&kw=Xi%20Jinping%20Mexico&showact=results&sort=relevance&intv=None&sh=10&kwstyle=or&adte=1349993434&pagez=60&cfasstyle=AND&rids=b043d439632347769bc9fdf8dc8025bb&dbm=PY2009&page=1&xslt=1&mediatype=Photo|title=Chinese Vice President Xi Jinping speaks during a news conference in Mexico City. Jinping is on a two-day official visit to Mexico. |agency=[[Associated Press]]|date=10 February 2009}}</ref> [[জামাইকা]],<ref>{{cite news |url=http://www.jis.gov.jm/special_sections/chinese-spanish-gallery/photogallery/slideshow.swf|title=Photo Gallery of the Official Visit of the Vice President of the People's Republic of China and the State Visit of the King and Queen of Spain|work=Jamaica Information Service|date=12 February 2009}}</ref><ref>{{cite news |url=http://www.cctv.com/english/20090213/101253.shtml|work=[[China Central Television]] |title=China, Jamaica vow to enhance friendly partnership|date=13 February 2009}}</ref> [[কলম্বিয়া]],<ref>{{cite news|title=Chinese vice president concludes official visit to Colombia|author=Mu Xuequan|url=http://news.xinhuanet.com/english/2009-02/17/content_10836527.htm|work=Xinhua News Agency |date=17 February 2009|accessdate=4 November 2012}}</ref><ref>{{cite news |url=http://www.laht.com/article.asp?CategoryId=12393&ArticleId=327778 |title=China Names Colombia Official Tourism Destination |work=[[Latin American Herald Tribune]] |access-date=2015-07-25 |archivedate=2016-03-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304114757/http://www.laht.com/article.asp?CategoryId=12393&ArticleId=327778 |deadurl=yes }}</ref> [[ভেনেজুৱেলা]],<ref>{{cite news |title=Chinese VP meets Venezuelan top legislator on parliamentary co-op, bilateral ties |author=Fang Yang |url=http://news.xinhuanet.com/english/2009-02/19/content_10851136.htm |agency=Xinhua News Agency |date=19 February 2009 |accessdate=4 November 2012}}</ref><ref>{{cite news |url=http://www.businessweek.com/news/2012-09-25/china-bankrolling-chavez-s-re-election-bid-with-oil-loans|title=China Bankrolling Chavez’s Re-Election Bid With Oil Loans|work=[[Bloomberg News]]|first=Charlie |last=Devereux|date=26 September 2012}}</ref> আৰু [[ব্ৰাজিল]]<ref>{{cite news|title=Chinese VP meets Brazilian president on deepening strategic partnership|url=http://news.xinhuanet.com/english/2009-02/20/content_10855970.htm|work=Xinhua News Agency |date=20 February 2009|accessdate=4 November 2012}}</ref> ভ্ৰমণ কৰিলে। তেওঁৰ উদ্দেশ্য আছিল বৈশ্বিক অৰ্থনৈতিক সংকটৰ সময়ত সেই অঞ্চলৰ সৈতে সম্পৰ্ক সুদৃঢ় কৰা আৰু চীনৰ ছবি সন্মানীয় কৰা। তেওঁ চীনলৈ ঘূৰি অহাৰ পূৰ্বে [[মালটা]] আৰু [[ভেলেটা]] ভ্ৰমণ কৰিলে।
[[১১ ফেব্ৰুৱাৰী]]ত মেক্সিকোত তেওঁ প্ৰবাসী চীনাসকলৰ আগত ভাষণ দিলে। তেওঁ বৈশ্বিক অৰ্থনৈতিক সংকটটোৰ সময়ত চীনে আগবঢ়োৱা অৱদানৰ বিষয়ে ক'লে যে "এই অৱদান চীনে সমগ্ৰ মানৱ জাতিলৈ আগ বঢ়োৱা আটাইতকৈ ডাঙৰ অৱদান, চীনৰ ১৩০ কোটি লোকক খাদ্যৰ অভাৱৰ পৰা ৰক্ষা কৰিবলৈ।<ref>Original: 在国际金融风暴中，中国能基本解决13亿人口吃饭的问题，已经是对全人类最伟大的贡献|t=在國際金融風暴中，中國能基本解決13億人口吃飯的問題，已經是對全人類最偉大的貢獻</ref> তাৰ পিছত তেওঁ চীনৰ আভ্যন্তৰীন সমস্যাত দখল দিয়া বিদেশীসকলক পোণপটীয়াকৈ সমালোচনা কৰিলে। এই বিষয় চীনা ৰাজনীতিত এক অতিকৈ সংবেদনশীল বিষয়। তেওঁ চীনা ভাষাত কোৱা কথাষাৰ আছিল: "কিছুমান আমণিদায়ক, পেট ভৰি থকা বিদেশী আছে, যাৰ [[চীন]]ৰ ওপৰত আঙুলিওৱাৰ বাহিৰে কোনো কাম নাই। প্ৰথম কথা, চীনে বিপ্লৱ ৰপ্তানি নকৰে, দ্বিতীয়তে, চীনে ভূক আৰু দৰিদ্ৰতা ৰপ্তানি নকৰে, তৃতীয়তে, চীনে আপুনাৰ মূৰ নিবিষুৱাই, আৰু ক'বলৈ কি আছে?"<ref>Original: 有些吃饱没事干的外国人，对我们的事情指手画脚。中国一不输出革命，二不输出饥饿和贫困，三不折腾你们，还有什么好说的？|t=有些吃飽沒事干的外國人，對我們的事情指手畫腳。中國一不輸出革命，二不輸出飢餓和貧困，三不折騰你們，還有什麽好說的？</ref><ref>{{cite web |url=http://news.asiaone.com/News/the%2BStraits%2BTimes/Story/A1Story20090214-121872.html |title=AsiaOne.com: Chinese VP blasts meddlesome foreigners |publisher=News.asiaone.com |date=14 February 2009 |accessdate=20 October 2010 |archivedate=11 July 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110711171035/http://news.asiaone.com/News/the%2BStraits%2BTimes/Story/A1Story20090214-121872.html |deadurl=yes }}</ref> বাতৰিটো স্থানীয় সংবাদ মাধ্যমত প্ৰকাশিত হৈছিল। এই বাতৰিয়ে চীনৰ ইণ্টাৰনেট ফৰামসমূহত একপ্ৰকাৰে আলোচনাৰ "বান"ৰ সৃষ্টি কৰিলে। চীনা বৈদেশিক মন্ত্ৰণালয়ক ছিৰ মন্তব্যই বিপদত পেলালে। প্ৰথমে হংকঙৰ সাংবাদিকে গ্ৰহণ কৰা ভিডিঅ'টো হনকং টিভিত প্ৰকাশ পালে, আৰু তাৰ পিছত ইণ্টাৰনেটৰ কেইবাটাও ভিডিঅ' ৱেবছাইটত।<ref>{{Cite news|url=http://udn.com/NEWS/MAINLAND/MAI1/4742366.shtml|title=習近平出訪罵老外 外交部捏冷汗|trans_title=Xi Jinping scored at foreigners, Ministry of foreign affairs had cold sweat|last=記者賴錦宏|date=18 February 2009|publisher=聯合報|accessdate=27 February 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090221023838/http://udn.com/NEWS/MAINLAND/MAI1/4742366.shtml|archivedate=21 February 2009|deadurl=no}}</ref>
ছি আন বহুতো বিদেশ ভ্ৰমণত গ'ল। কোনো কোনোৰ মতে চীনৰ নেতৃত্ব বহন কৰাৰ পূৰ্বে বিদেশত নিজৰ প্ৰভাৱ বিস্তাৰ কৰিবলৈ। ২০০৯ চনৰ ৭ৰ পৰা ২১ অক্টোবৰলৈ তেওঁ [[বেলজিয়াম]], [[জাৰ্মানী]], [[বুলগেৰিয়া]], [[হাংগাৰী]] আৰু [[ৰোমানিয়া]] ভ্ৰমণ কৰিলে।<ref>{{cite web |url=http://www.mfa.gov.cn/eng/wjdt/wsrc/t619527.htm |title=Vice President Xi Jinping to visit Belgium, Germany, Bulgaria, Hungary and Romania and attend Europalia Chinese Art Festival and China's Guest-of-Honor Activities in Frankfurt Book Fair |publisher=Mfa.gov.cn |date=10 October 2009 |accessdate=20 October 2010 |archivedate=23 July 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110723214145/http://www.mfa.gov.cn/eng/wjdt/wsrc/t619527.htm |deadurl=yes }}</ref> ২০০৯ চনৰ ১৪ৰ পৰা ২২ ডিচেম্বৰৰ [[এছিয়া]] ভ্ৰমণৰ সময়ত তেওঁ [[জাপান]], [[দক্ষিণ কোৰিয়া]], [[কম্বোডিয়া]] আৰু [[ম্যানমাৰ]] ভ্ৰমণ কৰিলে।<ref>{{cite web |last=Raman |first=B. |url=http://www.southasiaanalysis.org/papers36/paper3566.html |title=China's Cousin-Cousin Relations with Myanmar |publisher=South Asia Analysis Group |date=25 December 2009 |accessdate=14 February 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100317074826/http://www.southasiaanalysis.org/papers36/paper3566.html |archivedate=2010-03-17}}</ref>
ফেব্ৰুৱাৰী ২০১২ চনত ছিয়ে [[আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ]], [[আয়াৰলেণ্ড]], [[তুৰস্ক]] ভ্ৰমণ কৰিলে। এই ভ্ৰমণত তেওঁ আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ ৰাষ্ট্ৰপতি [[বাৰাক অ'বামা]]ক হুৱাইট হাউছত লগ ধৰিলে।<ref>[http://www.reuters.com/article/2012/01/24/us-usa-china-xi-idUSTRE80N06E20120124 Reuters].</ref> তেওঁ উপ-ৰাষ্ট্ৰপতি [[জ' বাইডেন]]কো লগ লগ ধৰিলে, যাক তেওঁ ২০১১ চনৰ আগষ্টত বহুবাৰ লগ কৰিছিল। তাৰ পিছত তেওঁ কেলিফৰ্ণিয়া আৰু আয়'ৱা গ'ল, তেওঁ ১৯৮৫ চনত হেবেই ভ্ৰমণত তেওঁক আতিথ্য প্ৰদান কৰা মানুহ এঘৰক লগ কৰিলে।<ref>[http://www.dailymail.co.uk/news/article-2102001/Chinese-Vice-President-Xi-Jinping-heads-Mississippi-town-27-years-1st-visit.html "Chinese Vice President Xi Jinping heads back to his favourite U.S. town 27 years after he first stayed there"], ''Daily Mail Online'', 16 February 2012</ref>
==গণপ্ৰজাতন্ত্ৰী চীনৰ নেতৃত্বত==
===দায়িত্ব গ্ৰহণ===
১৫ নৱেম্বৰ ২০১২ চনত, ছি জিনপিঙক চীনা সাম্যবাদী দলৰ সাধাৰণ সম্পাদকৰ দায়িত্ব দিয়া হ'ল। চীনা সাম্যবাদী দলৰ ১৮তম কেন্দ্ৰীয় সমিতি হয় মানে তেওঁক চীনা সাম্যবাদী দলৰ কেন্দ্ৰীয় সামৰিক আয়োগৰ অধ্যক্ষ পদ দিয়া হ'ল, যিয়ে তেওঁক অনানুষ্ঠানিকভাৱে চীনৰ "পাৰামাউণ্ট লিডাৰ" বা "সৰ্বোচ্চ নেতা"ৰ শক্তি প্ৰদান কৰিলে। পাছ দিনা প্ৰথম ৰাজহুৱা মেলত ছিয়ে পলিটবিউৰ' ষ্টেণ্ডিং কমিটিৰ নেতৃত্ব বহন কৰিলে।<ref name=BBCconfirm>{{cite web|title=China Confirms Leadership Change|url=http://www.bbc.co.uk/news/world-asia-china-20322288|work=BBC News|accessdate=15 November 2012}}</ref> নতুন ষ্টেণ্ডিং কমিটিখনে সদস্যৰ সংখ্যা [[৯]]ৰ পৰা [[৭]]লৈ কমালে। পূৰ্বৰ সদস্যসকলৰ ভিতৰত কেৱল ছি জিনপিং আৰু লি কেকিয়াংহে থাকিলে, আন সকলো নতুন আছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.hindustantimes.com/world-news/China/Xi-Jinping-China-s-princeling-new-leader/Article1-959519.aspx|title=Xi Jinping: China's 'princeling' new leader|accessdate=15 November 2012|archivedate=19 November 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121119005317/http://www.hindustantimes.com/world-news/China/Xi-Jinping-China-s-princeling-new-leader/Article1-959519.aspx|deadurl=yes}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.nytimes.com/2012/11/15/world/asia/communists-conclude-party-congress-in-china.html?ref=asia&_r=0|title= Ending Congress, China Presents New Leadership Headed by Xi Jinping|date= 14 November 2012|work=The New York Times|accessdate=16 November 2012 }}</ref><ref>{{cite web|url=http://edition.cnn.com/2012/11/14/world/asia/china-leadership-transition/index.html|title= After months of mystery, China unveils new top leaders|date= 16 November 2012|work=CNN|accessdate=16 November 2012 }}</ref> এক প্ৰকাৰে পৰম্পৰা ভংগ কৰি, ছিৰ সাধাৰণ সম্পাদকৰ বাবত প্ৰথম ভাষণ আছিল একেবাৰে সাধাৰণ, এই ভাষণত নাছিল কোনো ৰাজনৈতিল শ্ল'গান বা পূৰ্বৰ নেতাসকলৰ নাম।<ref name=nytimes2>{{cite news|last1=Johnson|first1=Ian|title=A Promise to Tackle China’s Problems, but Few Hints of a Shift in Path|url=http://www.nytimes.com/2012/11/16/world/asia/new-chinese-leader-offers-few-hints-of-a-shift-in-direction.html?pagewanted=all|accessdate=16 July 2014|publisher=New York Times|date=November 15, 2012}}</ref> ছিয়ে সাধাৰণ মানুহৰ আশা-আকাংক্ষা দাঙি ধৰিলে, তেওঁ ক'লে, "আমাৰ মানুহে [...] ভাল শিক্ষা, সুৰক্ষিত চাকৰি, অধিক আয়, অধিক নিৰ্ভৰযোগ্য সামাজিক সুৰক্ষা, উচ্চ মানৰ চিকিৎসা ব্যৱস্থা আৰু এক সুন্দৰ পৰিবেশ আশা কৰে। " ছিয়ে দুৰ্নীতি দূৰ কৰাৰ ওপৰতো গুৰুত্ব দি ক'লে যে ই দলৰ অস্তিত্বক সংকটত পেলাব; তেওঁ দূৰগামি সামাজিক সংস্কাৰৰ কথাও ক'লে।<ref>{{cite web|title=Full text: China's new party chief Xi Jinping's speech|url=http://www.bbc.com/news/world-asia-china-20338586|website=BBC|date=15 November 2012}}</ref>
দলীয় নেতা হোবাৰ পিছত বেইজিঙৰ বাহিৰত তেওঁ প্ৰথমবাৰৰ বাবে গুৱাংডং গ'ল। ভ্ৰমণৰ উদ্দেশ্য আছিল অৰ্থনৈতিক সংস্কাৰ আৰু অধিক শক্তিশালী সেনাৰ বিকাশ। ছিয়ে তাত ডেং জিয়াঅ'পঙৰ প্ৰতিমাক শ্ৰদ্ধাঞ্জলি জ্ঞাপন কৰিলে। তেওঁ ডেঙৰ দক্ষিণলৈ যাত্ৰাক অনুকৰণ কৰাৰ কথা কোৱা হয়। ডেঙৰ সেই ভ্ৰমণৰ পিছত কনজাৰ্ভেটিভ দলৰ সদস্য আন্দোলনত নামিছিল। ছি জিনপিঙে ধ্বংসকাৰী হাইকৌক লগ ধৰিলে, যি আছিল দক্ষিণ চীনা সাগৰত। তেওঁ গুৱাংঝৌ সামৰিক অঞ্চলত বক্তৃতা আগ বঢ়ালে। সমগ্ৰ যাত্ৰা কালত তেওঁ নিজৰ শ্ল'গান "চীনা স্বপ্ন" দোহাৰিলে। "এই সপোন এখন শক্তিশালী দেশৰ সপোন বুলি ক'ব পাৰি। আৰু সেনাৰ বাবে, ই এক শক্তিশালী সেনাৰ সপোন।<ref>[http://online.wsj.com/article/SB10001424127887324128504578348774040546346.html "For Xi, a 'China Dream' of Military Power"], 13 March 2013 [[WSJ]]</ref>
বেইজিঙত ১২তম ৰাষ্ট্ৰীয় গণ কংগ্ৰেছে ভোট দি [[১৪ মাৰ্চ]] ২০১৩ চনত তেওঁক [[চীন|গণপ্ৰজাতন্ত্ৰী চীন]]ৰ ৰাষ্ট্ৰপতি নিৰ্বাচিত কৰিলে। তেওঁৰ সপক্ষে ২৯৫২টা ভোট পৰিল, বিপক্ষে ১টা আৰু ৩টা নিৰপেক্ষ আছিল।<ref name="bbcnews">BBC News (2012). [http://www.bbc.co.uk/news/world-asia-china-20322288 "China confirms leadership change"], ''BBC'', Retrieved 17 November 2012.</ref> তেওঁ [[হু জিণ্টাও]]ৰ স্থান ল'লে। দুবাৰ সেৱা আগ বঢ়োৱা হুৱে অৱসৰ ল'লে।<ref name="Demick">{{cite news |url=http://www.latimes.com/news/world/worldnow/la-fg-wn-china-xi-presidency-20130313,0,1240600.story|title=China's Xi Jinping formally assumes title of president|first=Barbara|last=Demick|date=3 March 2013|accessdate=16 March 2013|newspaper=Los Angeles Times}}</ref> যদিও ৰাষ্ট্ৰপতিৰ পদ মাথোঁঁ এক ঔপচাৰিক পদ, ই অতিকৈ সন্মানীয়। ৰাষ্ট্ৰপতি চীন দেশৰ মুৰব্বী। গণপ্ৰজাতন্ত্ৰী চীনৰ সংবিধানে ৰাষ্ট্ৰপতিক শক্তি প্ৰদান কৰে আৰু তেওঁক চীন দেশৰ মুৰব্বীৰ সন্মান দিয়ে। পিচে চীনৰ ৰাষ্ট্ৰপতি [[আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ]]ৰ ৰাষ্ট্ৰপতিৰ দৰে প্ৰকৃত শক্তিধৰ নহয়। চীনৰ ৰাষ্ট্ৰপতিক [[ভাৰত]]ৰ ৰাষ্ট্ৰপতি বা [[ইউনাইটেড কিংডম]]ৰ ৰাজ-পৰিয়ালৰ সৈতে তুলনা কৰিব পাৰি।<ref>[http://www.kkhsou.in/main/polscience/structure_function.html Krishna Kanta Handique State Open University] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140502002431/http://www.kkhsou.in/main/polscience/structure_function.html |date=2014-05-02 }}, EXECUTIVE: THE PRESIDENT OF THE CHINESE REPUBLIC.</ref> বিগত সময়চোৱাত ই এক পৰম্পৰাত পৰিণত হৈছে, শক্তিৰ উত্থানৰ ঔপচাৰিক স্বীকৃতি স্বৰূপে।
লি য়ুৱাঞ্চাঅ’ক ২৮৩৯ বনাম ৮০ ভোটেৰে উপ-ৰাষ্ট্ৰপতিৰ পদ দিয়া হ’ল। ১৯৯৮ত ৰং য়িৰেনৰ পিছত তেওঁ উপ-ৰাষ্ট্ৰপতিৰ পদ গ্ৰহণ কৰা প্ৰথম পলিটবিউৰ’ ষ্টেণ্ডিং কমিটিৰ সদস্য হ’ল।<ref name="Demick"/><ref>{{cite news|url=http://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/asia/china/9928925/Xi-Jinping-becomes-Chinas-president.html|title=Xi Jinping becomes China's president|first=Malcolm|last=Moore|date=14 March 2013|accessdate=16 March 2013|work=The Sunday Telegraph}}</ref>
ৰাষ্ট্ৰপতি ৰূপে ন-কৈ নিৰ্বাচিত হৈ, ১৬ মাৰ্চত ছিয়ে চীন আৰু শ্ৰী লংকাৰ সম্পৰ্কত কোনো ধৰণৰ দখল সহ্য কৰা নহ'ব বুলি ঘোষণা কৰিলে, শ্ৰী লংকাৰ অসামৰিক যুদ্ধৰ বিষয়ে অনুষ্ঠিত এক ৰাষ্ট্ৰ সংঘৰ সুৰক্ষা সমিতিৰ বৈথকত।<ref>{{cite news|url=http://www.ndtv.com/article/world/china-s-xi-jinping-hints-at-backing-sri-lanka-against-un-resolution-343378|title=China's Xi Jinping hints at backing Sri Lanka against UN resolution|work=Press Trust of India|date=16 March 2013|accessdate=16 March 2013}}</ref> ১৭ মাৰ্চত ছি আৰু তেওঁৰ ন-কৈ গঠিত মন্ত্ৰীমণ্ডলে হংকঙৰ ছীফ এগজিকিউটিভ ছি-ৱাই লিউঙৰ সৈতে কথা পাতিলে। এই বৈঠকে লিউঙৰ প্ৰতি ছিৰ সমৰ্থনকে দৰ্শালে।<ref>{{cite news|url=http://www.scmp.com/news/hong-kong/article/1192587/cy-leung-meet-xi-jinping-beijing-and-explain-cross-border-policies|title=CY Leung to meet Xi Jinping in Beijing and explain cross-border policies|first=Tony|last=Cheung|first2=Jolie|last2=Ho|date=17 March 2013|accessdate=16 March 2013|work=South China Morning Post}}</ref> নিৰ্বাচিত হোৱাৰ কেইঘণ্টামানৰ পিছতে তেওঁ ইণ্টাৰনেটৰ সুৰক্ষা আৰু উত্তৰ কোৰিয়াৰ বিষয়ে আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ ৰাষ্ট্ৰপতিৰ সৈতে কথা পাতিলে। আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ ৰাষ্ট্ৰপতিয়ে লগে লগে কোষাগাৰ আৰু ৰাষ্ট্ৰীয় সম্পাদক সম্পাদক [[জেকব লিউ]] আৰু [[জন এফ. ফেৰি]]ক চীন ভ্ৰমণত পঠিওৱাৰ কথা ঘোষণা কৰিলে।<ref>{{cite news|url=http://newsinfo.inquirer.net/373967/china-names-xi-jinping-as-new-president|title=China names Xi Jinping as new president|work=Agence France-Presse|date=15 March 2013|accessdate=16 March 2013}}</ref> ৰাষ্ট্ৰপতিৰ পদ গ্ৰহণ কৰাৰ এসপ্তাহৰ ভিতৰতে ছিয়ে [[ৰাছিয়া]], [[টানজানিয়া]], [[দক্ষিণ আফ্ৰিকা]] আৰু [[কংগ' গণৰাজ্য]] ভ্ৰমণ কৰিলে।<ref>Chris Buckley, [http://www.nytimes.com/2013/03/26/world/asia/chinese-leader-xi-jinping-offers-africa-assurance-and-aid.html "China’s Leader Tries to Calm African Fears of His Country’s Economic Power"], ''The New York Times'', 26 March 2013</ref>
===সংস্কাৰ ঘোষণা===
২০১৩ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত ১৮ সংখ্যক কেন্দ্ৰীয় সমিতিৰ তৃতীয় প্লেনামৰ অন্তত , সাম্যবাদী দলটোৱে এটি দূৰগামী সংস্কাৰৰ নীতি তৈয়াৰ কৰিলে, যাৰ উদ্দেশ্য আছিল অৰ্থনৈতিক আৰু সামাজিক নীতিক সম্পূৰ্ণৰূপে সলনি কৰা। প্লেনাম চলি থকাৰ সময়ত ছিয়ে ইংগিত দিলে যে তেওঁ শক্তি গ্ৰহণ কৰিছে, বৃহৎ আভ্যন্তৰীন সুৰক্ষা সংস্থাৰ দায়িত্ব গ্ৰহণ কৰি, যি পূৰ্বতে [[ঝৌ য়ংকাং|ঝৌ য়ংকাঙ]]ৰ দখলত আছিল।<ref name=brook>{{cite news|last1=Kroeber|first1=Arthur R.|title=Xi Jinping's Ambitious Agenda for Economic Reform in China|url=http://www.brookings.edu/research/opinions/2013/11/17-xi-jinping-economic-agenda-kroeber|accessdate=21 July 2014|publisher=The Brookings Institution|date=November 17, 2013}}</ref> চীনা সাম্যবাদী দলৰ এক নতুন ৰাষ্ট্ৰীয় সুৰক্ষা আয়োগ ৎহন কৰা হ'ল, ছি জিনপিঙৰ নেতৃত্বত। "ছেণ্ট্ৰেল লিডিং গ্ৰুপ ফৰ কম্প্ৰেহেন্সিভলি ডিপেনিং ৰিফৰ্ম্স" ঘঠন কৰা হ'ল ছিৰ নেতৃত্বত, যাৰ উদ্দেশ্য আছিল সংস্কাৰসমূহৰ সফলতাক নিৰীক্ষণ কৰা।
১৯৯২ চনত ডেং ছিয়াওপিঙৰ দক্ষিণলৈ যাত্ৰাৰ পিছত "কম্প্ৰেহেন্সিভ ডিপেনিং ৰিফৰ্ম্স" বা "ছহুৱান্মিয়ান ছেন্থুৱা গাইগে"কে নীতিটোৱে আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ ঘটনা বুলি উল্লেখ কৰিলে। অৰ্থনীতিৰ ক্ষেত্ৰত, প্লেনামটোৱে ক'লে, যে "বজাৰ বল"সমূহে সম্পদ বিতৰণত এক "নিৰ্ণায়ক" ভূমিকা গ্ৰহণ কৰিব।<ref name=brook/> ইয়াৰ অৰ্থ এইটোৱেই আছিল যে চৰকাৰে ধন বিতৰণত নিজৰ ভূমিকা হ্ৰাস কৰিব, আৰু এনে খণ্ডতো প্ৰতিযোগিতা বৃদ্ধি কৰিবলৈ বিদেশী আৰু ব্যক্তিগত প্ৰতিষ্ঠানসমূহক অংশগ্ৰহণৰ সুবিধা দিব, যি ক্ষেত্ৰ পূৰ্বে অতিকৈ চৰকাৰীভাৱে নিয়ন্ত্ৰিত আছিল। এই সিদ্ধান্ত ৰাজহুৱা খণ্ডক মনত ৰাখি লোৱা হৈছিল, যিয়ে পূৰ্বৰ বজাৰ নীতিৰ সুবিধাত, বজাৰ মূল্যতকৈ কমত সম্পদ ক্ৰয় কৰিছিল আৰু সম্পদ নষ্ট কৰিছিল। প্লেনামটোৱে চীনৰ "লাঅ'গাই" প্ৰথা বা "শ্ৰমেৰে শিক্ষা গ্ৰহণৰ প্ৰথা"ৰো অন্ত সূচনা কৰিলে। এই প্ৰথাই দীঘলীয়া সময়ৰ পৰা চীনৰ মানৱ অধিকাৰৰ ফলাফলত কেৰুণ ৰূপে ঠিয় দি আছিল। এই প্ৰথা বহু দেশী তথা বিদেশী সমালোচকৰ সমালোচনাৰ সন্মুখীন হৈছিল।<ref name=brook/> "ৱান ছাইল্ড পলিছি" বা "এটি সন্তানৰ নীতি"কো কিছু পৰিমাণে সকাহ দিয়া হ'ল। সেই পৰিয়ালসমূহত, য'ত এজন অভিভাৱক একমাত্ৰ সন্তান, তেনে পৰিয়ালসমূহত দুটা সন্তানৰ অনুমতি প্ৰদান কৰা হ'ল।<ref name="ftimes">{{cite web| last=Ouyang| first=Yadan| title=China Chips Away at One-Child Policy| url=http://news.sciencemag.org/asiapacific/2013/11/china-chips-away-one-child-policy| publisher=Science| date=19 November 2013}}</ref>
২০১৩ চনত ছাইনা ইউৰোপ ইণ্টাৰনেছনেল বিজনেছ স্কুলৰ একাডেমিয়া ছিনিকা ইউৰোপিয়াৰ সঞ্চালক ডেভিড গছেটে ছি জিনপিঙক "বছৰটোৰ ব্যক্তি"ড়ৰ সন্মান দিলে।<ref name="Gosset">{{cite web|last=Gossett|first=David|title=Xi Jinping - Person of the Year 2013|url=http://www.huffingtonpost.com/david-gosset/xi-jinping-person-of-the-_b_4381233.html|publisher=Huffington Post}}</ref> গছেটে ক'লে যে ছিৰ ব্যৱস্থা গ্ৰহণৰ তৎপৰতা অথচ অমায়িকতাই তেওঁ আৰু তেওঁৰ চৰকাৰক ইউৰোপ আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ চৰকাৰতকৈ পৃথক কৰে।<ref name=Gosset/>
২০১৩ চনৰ ডিচেম্বৰত কোনো পূৰ্বজাননী নিদিয়াকৈ ছি গৈ পালেগৈ বেইজিঙৰ এখন ৰেষ্টুৰেণ্টত "বাঅ'জি" খাবলৈ, লগত কেৱল এজন ব্যক্তি লৈ। তেওঁ খাদ্যৰ দাম নিজেই ব্যয় কৰিলে আৰু সাধাৰণ লোকৰ লগতে খাদ্য গ্ৰহণ কৰিলে।<ref name=economist>{{cite news|title=Presidential Style: A New Flavour|url=http://www.economist.com/news/china/21592665-xi-jinping-gets-down-people-new-flavour|accessdate=17 July 2014|publisher=The Economist|date=Jan 4, 2014}}</ref> ছিক এই কাৰ্যৰ "সাধাৰণ ৰহণ"ৰ বাবে বাৰুকৈ প্ৰশংসা কৰা হ'ল। এই ঘটনাৰ আলোকচিত্ৰ চচিয়েল মিডিয়াত বহুলভাৱে প্ৰচাৰিত হ'ল।<ref name=economist/>
===দুৰ্নীতি বিৰোধী অভিযান===
১৮ সংখ্যক দলীয় কংগ্ৰেছৰ শক্তি গ্ৰহণ কৰাৰ পিছতে ছি জিনপিঙে চীনৰ পৰা দুৰ্নীতিক সম্পূৰ্ণৰূপে উৎখাত কৰাৰ সংকল্প ল'লে। তেওঁৰ প্ৰথমটো ভাষণত তেওঁ কৈছিল, যে দুৰ্নীতি প্ৰতিৰোধ কৰা কাৰ্যটো দলৰ আটাইতকৈ কষ্টসাধ্য কামৰ মাজত এটা।<ref name=inaug>{{cite news|title=Xi Jinping's inaugural Speech|url=http://www.bbc.com/news/world-asia-china-20338586|publisher=BBC News|date=November 15, 2012}}</ref> দায়িত্ব গ্ৰহণৰ কেইমাহমানৰ পিছত তেওঁ এটি "আঁঠ পইণ্টযুক্ত নিৰ্দেশাৱলী" তৈয়াৰ কৰিলে, য'ত দুৰ্নীতি আৰু পাৰ্টি বাণিজ্যৰ আৱৰ্জনাৰ বিৰুদ্ধে ল'বলগীয়া ব্যৱস্থা ঠিক কৰা হ'ল; এই কাৰ্যৰ উদ্দেশ্য আছিল পাৰ্টিৰ পদাধিকাৰীসকলৰ অনুশাসন বৃদ্ধি কৰা। ছিয়ে "বাঘ আৰু মাখি"ৰ ব্যৱস্থাও সলনি কৰাৰ সিদ্ধান্ত ল'লে, যি উচ্চ পদস্থ দলীয় বিষয়া আৰু তলৰ খাপৰ দলীয় কৰ্মীৰ পাৰ্থক্য।<ref name=elite>{{cite news|title=Elite in China Face Austerity Under Xi’s Rule|url=http://www.nytimes.com/2013/03/28/world/asia/xi-jinping-imposes-austerity-measures-on-chinas-elite.html?pagewanted=all&_r=0|publisher=''The New York Times''|date=March 27, 2013}}</ref> কাৰ্যকালৰ প্ৰথম দুই বৰ্ষৰ ভিতৰতে ছিয়ে কেন্দ্ৰীয় সামৰিক আয়োগৰ উপ-সভাপতি ছু ছাইহৌ, পপূৰ্বৰ পলিটবিুৰ' ষ্টেণ্ডিং কমিটিৰ সদস্য আৰু সুৰক্ষা নেতা ঝৌ য়ংকাং আৰু হু জিণ্টাওৰ সময়ৰ মুখ্য সহায়ক লিং জিহুৱাৰ বিৰুদ্ধে অভিযোগ দাখিল কৰিলে।<ref name=bloom>{{cite news|title=President Xi’s Anti-Corruption Campaign Biggest Since Mao|url=http://www.bloomberg.com/news/2014-03-03/china-s-xi-broadens-graft-crackdown-to-boost-influence.html|publisher=''Bloomberg''|date=March 4, 2014}}</ref>
অনুশাসনমূলক নেতা ৱাং ছিছানৰ সৈতে ছি জিনপিং প্ৰশাসনে "ছেণ্ট্ৰেলি ডিস্পেস্ড ইন্স্পেক্সন টীম্স" (中央巡视组)ৰ গঠনতো বিশেষ ভূমিকা গ্ৰহণ কৰিলে, যি ন্যায়িক শক্তি থকা বিষয়াৰ দল, বিশেষকৈ প্ৰান্তীয় অঞ্চলসমূহত পাৰ্টিৰ কৰ্মীসকলৰ কাম আৰু অনুশাসনৰ ওপৰত দৃষ্টি ৰাখিবলৈ। ইয়াৰ উদ্দেশ্য বেইজিঙে কোৱাৰ দৰে পাৰ্টি অনুশাসন বৰ্তাই ৰখা। কেইবাটাও কৰ্মী-দলে কেইববাজনো উচ্চ পদস্থ পাৰ্টি বিষয়াৰ বিৰুদ্ধে তদন্ত আৰম্ভ কৰিলে। সমগ্ৰ চীন ৰাষ্ট্ৰতে, প্ৰায় ৫০ প্ৰান্তীয় মন্ত্ৰী স্তৰৰ বিষয়াক সাঙুৰা হ'ল, ৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ৰ দুৰ্নীতি বিৰোধী অভিযানত। তেওঁলোকৰ ভিতৰত তেতিয়াৰ আৰু বৰ্তমানৰ প্ৰান্তীয় বিষয়া: ছু ৰং, বাই এনপেই, ৱান ছিংলিয়াং, কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰ আৰু ৰাষ্ট্ৰৰ দ্বাৰা চালিত প্ৰতিষ্ঠানৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ ব্যক্তি: চং লিন, লিউ টিয়েনান, উচ্চ পদস্থ সামৰিক বিষয়া গু জুনছান আদিৰ নামো আছিল। ছাঞ্চি প্ৰান্তীয় পাৰ্টি প্ৰতিষ্ঠান বন্ধ কৰা হ'ল। এসপ্তাহৰ ভিতৰত চাৰি বিষয়াক প্ৰান্তীয় পাৰ্টি সংস্থাৰ উচ্চ-দৰ্জাৰ চাকৰিৰ পৰা খেদি দিয়া হ'ল।
===ন্যায়িক সংস্কাৰ===
২০১৪ চনৰ শেষৰ ফালে চতুৰ্থ প্লেনামত ছিৰ নেতৃত্বত পাৰ্টিয়ে কেইবাটাও ন্যায়িক সংস্কাৰ ঘোষণা কৰিলে। তেওঁলোকৰ উদ্দেশ্য আছিল "য়িফাছিগুৱ'" বা "আইনৰ ৰাজ" বা "আইনেৰে ৰাজ" স্থাপন কৰা। পাৰ্টিয়ে পূৰ্বৰ ন্যায়িক ব্যৱস্থা সলোৱাৰ সিদ্ধান্ত ল'লে, পূৰ্বৰ ন্যায়িক ব্যৱস্থা মানুহক ন্যায় প্ৰদান কৰাত অসমৰ্থ আছিল, ই দুৰ্নীতিৰে প্ৰভাৱিত আছিল, আঞ্চলিক প্ৰশাসনৰ দ্বাৰা প্ৰভাৱিত আছিল আৰু চীনৰ সংবিধানে কোনো বিশেষ ব্যৱস্থা নিৰ্ধাৰণ কৰা নাছিল। যদিও প্লেনামটোৱে পাৰ্টিৰ গুৰুত্ব বৃদ্ধি কৰাত গুৰুত্ব দিছিল, ই দেশখনৰ সিদ্ধান্ত গ্ৰহণত সংবিধানৰ ভূমিকা বৃদ্ধি কৰাৰ ওপৰতো গুৰুত্ব ডিছিল আৰু সংবিধানখন বলৱৎ কৰাত নেছনেল পিপল্স কংগ্ৰেছ ষ্টেণ্ডিং কমিটিৰ ভূমিকা বৃদ্ধি কৰিব বিচাৰিছিল।<ref name=scm3>{{cite news|title=Communist Party pledges greater role for constitution, rights in fourth plenum|url=http://www.scmp.com/news/china/article/1623286/communist-party-pledges-greater-role-constitution-rights-fourth-plenum|work=South China Morning Post|date=October 24, 2014}}</ref> ন্যায়িক প্ৰক্ৰিয়া সকলোৰে বাবে খোলা কৰাৰ, সাধাৰণ মানুহক অধিক মহত্ত্ব দিয়াৰ আৰু ন্যায়িক প্ৰক্ৰিয়াৰ সৈতে অধিক জড়িত কৰাৰ আৰু ক'বলৈ গ'লে ন্যায়িক কাৰ্যবলক "বৃত্তমূলক" কৰাৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়া হ'ল। পাৰ্টিয়ে পাৰ-ক্ষেত্ৰাধিকাৰ চাৰ্কিট আইনী অধিকৰণ গঠন কৰিলে আৰু স্থানীয় চৰকাৰক নীম্ন স্তৰৰ সম্পদ সম্বন্ধিত ন্যায়ী প্ৰক্ৰিয়াৰ ক্ষেত্ৰত অধিক শক্তি প্ৰদান কৰাৰ সিদ্ধান্ত ল'লে।<ref name=dww>{{cite news|last1=Doyon|first1=J|last2=Winckler|first2=H|title=The Fourth Plenum, Party Officials and Local Courts|issue=22|date=November 20, 2014}}</ref>
===ৰাষ্ট্ৰপতি ছিৰ বিদেশ ভ্ৰমণ===
ৰাষ্ট্ৰপতিৰ পদ গ্ৰহণ কৰাৰ প্ৰায় এসপ্তাহমান পিছতে ২২ মাৰ্চ ২০১৩ চনত তেওঁ ৰাষ্ট্ৰপতি হোৱাৰ পিছত নিজৰ প্ৰথম বিদেশ ভ্ৰমণ কৰিলে, তেওঁ ৰাছিয়া ভ্ৰমণত ওলাল। তেওঁ ৰাছিয়াৰ ৰাষ্ট্ৰপতি [[ভ্লাডিমিৰ পুটিন]]ক সাক্ষাত কৰিলে। দুয়োজন নেতাই বাণিজ্য আৰু শক্তিৰ বিষয়ত আলোচনা কৰিলে। তাৰ পিছত ৰাষ্ট্ৰপতি ছি গ'ল [[আফ্ৰিকা]]ৰ দক্ষিণ অঞ্চলৰ [[টানজানিয়া]]লৈ (য'ত তেওঁ [[ডাৰবান]]ত [[ব্ৰিস্ক দেশসমূহ|ব্ৰিস্ক সন্মিলন]]ত অংশগ্ৰহণ কৰিলে)। তেওঁ কংগ' গণৰাজ্যও ভ্ৰমণ কৰিলে।<ref name=russiaafrica>{{cite news|title=Xi's maiden foreign tour historic, fruitful|url=http://en.people.cn/90883/8189481.html|work=People.cn|date=April 1, 2015}}</ref> তাৰ পিছত ছি গ'ল [[আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ]]। তাত তেওঁ কেলিফ'ৰ্ণিয়াৰ ছানিলেণ্ডছ এষ্টেটত ছাৰ্টস্লিভ সন্মিলনত ৰাষ্ট্ৰপতি [[বাৰাক অ'বামা]]ক লগ ধৰিলে জুন ২০১৩ চনত। পিচে এই ভ্ৰমণক আনুষ্ঠানিক ৰাষ্ট্ৰভ্ৰমণ বুলি গণ্য কৰা নহয়।<ref name=sunnylands>{{cite news|last1=Bush|first1=Richard C. III|title=Obama and Xi at Sunnylands: A Good Start|url=http://www.brookings.edu/blogs/up-front/posts/2013/06/10-obama-xi-sunnylands-bush|work=Brookings Institution}}</ref> অক্টোবৰ ২০১৩ চনত ছিয়ে ইণ্ডোনেছিয়াৰ বালিত এপেক সন্মিলনত যোগদান কৰিলে।
মাৰ্চ ২০১৪ চনত ছি গ'ল পশ্চিম ইউৰোপৰ নেডাৰলেণ্ডছ, ফ্ৰাঞ্চ, জাৰ্মানী আৰু বেলজিয়াম। নেডাৰলেণ্ডছত তেওঁ হে'গত পৰমাণৱিক সুৰক্ষা সন্মিলনত যোগদান কৰিলে।<ref name=europe>{{cite news|title=President Xi visits Western Europe|url=http://www.chinadaily.com.cn/world/2014xivisiteu/|work=Xinhua|date=March 22, 2014}}</ref> এপ্ৰিল ২০১৪ চনত ছি গ'ল জাকাৰ্টালৈ। তাত তেওঁ এফ্ৰ'-এচিয়ান লিডাৰ্ছ ছামিট (আফ্ৰিকা আৰু এছিয়াৰ নেতাসকলৰ সন্মিলন)ত যোগদান কৰিলে। তেওঁ বাণ্ডুং কনফাৰেঞ্চৰ ৬০ সংখ্যক বাৰ্ষিকীতো যোগদান কৰিলে। [[৪ জুলাই]] ২০১৪ চনত তেওঁ দক্ষিণ কোৰিয়া গ'ল আৰু ৰাষ্ট্ৰপতি পাৰ্ক গেউন-হিয়েক লগ ধৰিলে।<ref>http://www.korea.net/NewsFocus/Society/view?articleId=120421</ref> ১৪ জুলাইৰ পৰা ২৩ জুলাইলৈ ছিয়ে ব্ৰাজিলত ব্ৰিস্ক সন্মিলনত অংশগ্ৰহণ কৰিলে। তেওঁ আৰ্জেণ্টিনা, ভেনেজুৱেলা, আৰু ক্যুবাও ভ্ৰমণ কৰিলে।<ref name=latin>{{cite news|title=Xi Jinping's July 2014 Trip to Latin America|url=http://carnegieendowment.org/2014/09/05/xi-jinping-s-july-2014-trip-to-latin-america|work=Carnegie Endowment for World Peace|date=September 5, 2014|access-date=July 27, 2015|archivedate=October 29, 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181029232408/http://carnegieendowment.org/2014/09/05/xi-jinping-s-july-2014-trip-to-latin-america|deadurl=yes}}</ref>
চেপ্তেম্বৰ ২০১৪ চনত ছি এক আনুষ্ঠানিক ভ্ৰমণত [[ভাৰত]]লৈ গ'ল, তাত তেওঁ ভাৰতৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী [[নৰেন্দ্ৰ মোডী]]ক লগ ধৰিলে। নতুন দিল্লী ভ্ৰমণ কৰাৰ লগতে তেওঁ [[গুজৰাট]]ত মোডীৰ গৃহ চহৰলৈও গ'ল।<ref name=india>{{cite news|title=Chinese incursion in Ladakh: A little toothache can paralyze entire body, Modi tells Xi Jinping|url=http://timesofindia.indiatimes.com/india/Chinese-incursion-in-Ladakh-A-little-toothache-can-paralyze-entire-body-Modi-tells-Xi-Jinping/articleshow/42940337.cms|work=Time of India|date=September 20, 2014}}</ref> নৱেম্বৰ ২০১৪ চনত ছি অষ্ট্ৰেলিয়ালৈ গ'ল আৰু প্ৰধানমন্ত্ৰী ট'নি এবটক লগ ধৰিলে।<ref name=smh>{{cite news|title=Xi says time to lift relations|url=http://www.smh.com.au//breaking-news-national/xi-says-time-to-lift-relations-20141119-3kn7n.html|work=The Sydney Morning Herald|date=November 19, 2014|access-date=July 27, 2015|archivedate=September 24, 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150924102909/http://www.smh.com.au//breaking-news-national/xi-says-time-to-lift-relations-20141119-3kn7n.html|deadurl=yes}}</ref> তাৰ পিছত তেওঁ দ্বীপ ৰাষ্ট্ৰ ফিজিলৈ গ'ল।<ref name=fiji>{{cite news|title=Chinese president Xi Jinping signs five agreements with Fiji as part of China's Pacific engagement strategy|url=http://www.abc.net.au/news/2014-11-22/chinese-president-xi-visits-fiji-to-strengthen-economic-ties/5911144|work=ABC News (Australia)|date=November 22, 2015}}</ref> ছি জিনপিঙে এপ্ৰিল ২০১৫ চনত [[পাকিস্তান]] ভ্ৰমণ কৰিলে। তাত তেওঁ চীন-পাকিস্তান অৰ্থনৈতিক কৰিডৰৰ বিকাশৰ বিষয়ে আলোচনা কৰিলে।<ref>[http://www.nytimes.com/2015/04/20/world/asia/chinas-president-heads-to-pakistan-with-billions-in-infrastructure-aid.html Xi Jinping Heads to Pakistan, Bearing Billions in Infrastructure Aid] ''The New York Times''. April 19, 2015</ref> তাৰ পিছত ছিয়ে ৰাছিয়া ভ্ৰমণ কৰিলে। ৰাছিয়াত ছিক মিত্ৰ শক্তিৰ বিজয়ক স্মৰণ কৰি অনুষ্ঠিত কৰা ৭০ সংখ্যক মস্ক' ভিক্টৰি দে' পেৰেডত ৰাষ্ট্ৰপতি ভ্লাডিমিৰ পুটিনৰ "গেষ্ট অৱ অ'নাৰ"ৰ সন্মান দিয়া হ'ল। পেৰেডত ছি আৰু প্ৰথম মহিলা পেং লিয়ুৱান ভ্লাডিমিৰ পুটিনৰ কাষতে বহিল। বাহিৰে বাহিৰে তেওঁ কাজাখস্তান ভ্ৰমণ কৰি ৰাষ্ট্ৰপতি নুৰছুল্টান নজৰবয়েভক লগ ধৰিলে আৰু বেলাৰুছত আলেগজেণ্ডাৰ লুকাছেংক'ক লগ ধৰিলে।<ref name=russia>{{cite news|title=At Russia's Military Parade, Putin and Xi Cement Ties|url=http://thediplomat.com/2015/05/at-russias-military-parade-putin-and-xi-cement-ties/|work=The Diplomat|date=May 9, 2015}}</ref>
ছিয়ে এবাৰো উত্তৰ কোৰিয়াৰ নেতা কিম জং-উনৰ সৈতে মুখা-মুখি বৈঠকত মিলিত হোৱা নাই।<ref name=brooknorth>{{cite news|title=Is Xi Jinping Rethinking Korean Unification?|url=http://www.brookings.edu/research/presentations/2015/01/20-xi-jinping-korean-unification-pollack|publisher=Brookings Institution|date=January 20, 2015}}</ref>
==ব্যক্তিগত জীৱন==
১৯৮০ৰ দশকৰ আগৰ অংশত ছি জিনপিঙে ব্ৰিটেইনলৈ চীনৰ ৰাষ্ট্ৰদূত কে হুৱাৰ জীয়ৰী কে লিংলিঙক বিয়া কৰালে। কেইবছৰমানৰ পিছতেই তেওঁলোকৰ বিহাহ বিচ্ছেদ হ'ল।<ref>{{cite news|url=http://edition.cnn.com/2012/11/07/world/asia/china-xi-jinping-profile/index.html|title=Xi Jinping: From 'sent-down youth' to China's top|author=Elizabeth Yuan|work=CNN|date=8 November 2012|accessdate=8 November 2012}}</ref>
১৯৮৭ চনত জিনপিঙে প্ৰখ্যাত চীনা গায়িকা [[পেং লিয়ুৱান]]ক বিয়া কৰালে।<ref>{{Cite news|url=http://articles.latimes.com/2007/oct/23/world/fg-chileaders23|title=China's 'fifth generation' of leaders reflects nation's shifts|last=Magnier|first=Mark|date=23 October 2007|work=Los Angeles Times|accessdate=21 December 2009}}</ref> ছিৰ ৰাজনৈতিক উত্থানৰ আগলৈকে সকলোৰে পৰিচিত পেং লিয়ুৱানক ছিতকৈ চীনা ৰাইজে অধিক জানিছিল। এই দম্পতী কেইবাবাৰো দীৰ্ঘ সময়ৰ বাবে পৃথকে থাকিছিল, বিশেষকৈ দুয়োৰে পৃথক বৃত্তিৰ বাবে। ছি জিনপিঙ আৰু পেং লিয়ুৱানৰ এজনী কন্যা আছে, তাইৰ নাম ছি মিংজে। ছি মিংজেই ২০১০ চনত হাৰ্ভাৰ্ডত ফ্ৰেছমেন হিচাপে যোগদান কৰিলে।<ref name="Red Nobility">{{cite web|title=Red Nobility: Xi Jinping's Harvard daughter|url=http://www.wantchinatimes.com/news-subclass-cnt.aspx?id=20120216000104&cid=1601&MainCatID=16|work=Want China Times|accessdate=7 November 2012|date=16 February 2012|archivedate=20 November 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121120214141/http://www.wantchinatimes.com/news-subclass-cnt.aspx?cid=1601&MainCatID=16&id=20120216000104|deadurl=yes}}</ref>
পেঙে ছিক এজন কষ্ট কৰা আৰু সহজ সৰল ব্যক্তি বুলি অভিহিত কৰিছিল। "যেতিয়া তেওঁ ঘৰলৈ আহে, মোৰ কেতিয়াও এজন নেতা ঘৰত থকা যেন অনুভৱ নহয়। মোৰ দৃষ্টিত, তেওঁ কেৱল মোৰ গিৰিয়েক। "<ref>{{cite web|title=China's Leaders|url=http://news.bbc.co.uk/2/shared/spl/hi/in_depth/china_politics/leadership/html/6.stm|work=BBC|accessdate=26 August 2013}}</ref> প্ৰথম মহিলা হিচাপে পেঙে চীনৰ পূৰ্বৰ আন কোনো প্ৰথম মহিলাতকৈ অধিক ভূমিকা গ্ৰহণ কৰা দেখা গৈছে। যেতিয়া মাৰ্চ ২০১৪ চনত আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ প্ৰথম মহিলা মিচেল অ'বামা চীন ভ্ৰমণত আহিল, পেং লিয়ুৱানেই তেওঁক আতিথ্য প্ৰদান কৰিলে।<ref name=beech>{{cite news|last1=Beech|first1=Hannah|title=Michelle Obama Tours Beijing With China’s First Lady|url=http://time.com/33164/michelle-obama-china-beijing-peng-liyuan/|accessdate=17 July 2014|date=March 21, 2014|archivedate=26 June 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140626122108/http://time.com/33164/michelle-obama-china-beijing-peng-liyuan/|deadurl=yes}}</ref> ছিৰ বিষয়ে এটি প্ৰবন্ধ ২০১১ চনত "দা ৱাছিংটন প'ষ্ট"ত প্ৰকাশ পাইছিল, সেইসকলৰ দ্বাৰা যিসকলে তেওঁ এজন "ব্যৱহাৰিক, গাম্ভীৰ্যপূৰ্ণ, সাৱধান, কষ্ট কৰা, সহজ-সৰল আৰু কম-মহত্ত্বপূৰ্ণ" ব্যক্তি হিচাপে গণ্য কৰিছিল। তেওঁক এজন সমস্যা সমাধানকাৰী ব্যক্তি হিচাপে দাঙি ধৰা হৈছিল, আৰু এনে এজন ব্যক্তি হিচাপেও যি "উচ্চ-পদৰ বান্ধোনৰ প্ৰতি আকৃষ্ট নহয়"।<ref>{{cite news| url=http://www.washingtonpost.com/world/asia-pacific/xi-jinping-likely-chinas-next-leader-called-pragmatic-low-key/2011/08/15/gIQA5W83GJ_story.html|title=Xi Jinping, likely China’s next leader, called pragmatic, low-key |work=The Washington Post|first=Keith B.|last=Richburg|date=15 August 2011}}</ref> তেওঁ আমেৰিকাৰ চলচ্চিত্ৰ খুব ভাল পাই, যেনে ছেভিং প্ৰাইভেট ৰায়ান, দা ডিপাৰ্টেড আদি।<ref>Buckley, Chris, [http://www.reuters.com/article/2012/02/08/us-china-usa-xi-idUSTRE8170FZ20120208 "China leader-in-waiting carries heavy political baggage to U.S."], [[Reuters]], 8 February 2012. Retrieved 14 February 2012.</ref> তেওঁ স্বাধীন চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা জিয়া ঝাংকেৰো প্ৰশংসক।<ref>{{cite web| first=Tania| last= Branigan|url=http://www.guardian.co.uk/world/2012/feb/13/xi-jinping-profile-china|title=The Guardian profile: Xi Jinping|work=The Guardian|location=UK|date=13 February 2012|accessdate=14 February 2012}}</ref> দা গডফাডাৰ মুভিজ তেওঁৰ অতিকৈ প্ৰিয় বুলি কোৱা হয়।<ref>Buckley, Chris, [http://sinosphere.blogs.nytimes.com/2013/11/15/xi-in-godfather-mold-looks-assertive-and-even-imperial "Xi, in ‘Godfather’ Mold, Looks Assertive and Even Imperial"] [[New York Times]], 15 November 2013. Retrieved 14 May 2012.</ref>
১৮০ চেণ্টি মিটাৰ (৫'১১") ওখ ছি জিনপিং তেওঁৰ পূৰ্বসূৰী [[হু জিণ্টাও]]তকৈ প্ৰায় ৭ চেণ্টি মিটাৰ ওখ।<ref name=karen>{{cite news|last1=Karen|first1=Christensen|title=The "Rise of China" Takes on New Meaning|url=http://www.berkshirepublishing.com/blog/2011/04/01/the-rise-of-china-takes-on-new-meaning/|accessdate=16 July 2014|work=Berkshire Publishing|date=1 April 2011|archivedate=13 July 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140713053005/http://www.berkshirepublishing.com/blog/2011/04/01/the-rise-of-china-takes-on-new-meaning/|deadurl=yes}}</ref> বেইজিঙত ডাঙৰ হোৱা জিনপিঙে শুদ্ধ মান্য মাণ্ডাৰিন চীনা ভাষা কয়, কোনো ধৰণৰ আঞ্চলিক প্ৰভাৱ নপৰাকৈ।<ref name=nytimes2/>
জুন ২০১২ চনত ব্লুম্বাৰ্গ বিজনেছৱিকে এক প্ৰবন্ধত উল্লেখ কৰিলে যে ছি জিনপিঙৰ দূৰৰ পৰিয়ালবৰ্গসমূহৰ বাণিজ্যিক সম্পত্তি বহুল পৰিমাণৰ, যদিও এই কথাৰ কোনো প্ৰমাণ নাই যে ছিৰ ৰাজনৈতিক পদবীৰ সেই ক্ষেত্ৰত অলপো অৱদান আছে।<ref>{{cite news| url=http://www.bloomberg.com/news/2012-06-29/xi-jinping-millionaire-relations-reveal-fortunes-of-elite.html|title=Xi Jinping Millionaire Relations Reveal Fortunes of Elite|work=Bloomberg|date=29 June 2012}}</ref> ফলস্বৰূপে মূলসুঁতিৰ চীনত ব্লুম্বাৰ্গ ৱেবচাইটটোৰ প্ৰচাৰ বন্ধ কৰি দিয়া হ'ল।<ref name=guardian29612>{{cite news|last=Branigan|first=Tania|title=China blocks Bloomberg for exposing financial affairs of Xi Jinping's family|url=http://www.guardian.co.uk/world/2012/jun/29/china-bloomberg-xi-jinping|accessdate=11 September 2012|newspaper=The Guardian|date=29 June 2012|location=Beijing}}</ref> ছিয়ে দুৰ্নীতিবিৰোধী অভিযান আৰম্ভ কৰাৰ পিছতে, নিউ য়ৰ্ক টাইমছত প্ৰকাশ পোৱাৰ মতে ছিৰ পৰিয়ালবৰ্গই নিজৰ ক'ৰ্প'ৰেট আৰু মাটি-বাৰিজনিত সম্পত্তি বিক্ৰি কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিছে, যাতে ছি দুৰ্বল নপৰক।<ref name=nytimes>{{cite news|last1=Forsythe|first1=Michael|title=As China’s Leader Fights Graft, His Relatives Shed Assets|url=http://www.nytimes.com/2014/06/18/world/asia/chinas-president-xi-jinping-investments.html?_r=0|accessdate=16 July 2014|work=New York Times|date=17 June 2012}}</ref>
==ৰাজনৈতিক স্থান==
===চীনা স্বপ্ন===
ছি জিনপিং আৰু তেওঁৰ চীনা সাম্যবাদী দলে "চীনা স্বপ্ন" শব্দকেইটা আগ বঢ়ালে। এই শব্দকেইটা তেওঁলোকৰ দেশ আৰু তেওঁলোকৰ নেতাক লৈ দূৰগামী নীতিক সূচাবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হ'ল। ২০১৩ চনৰ পৰা এই শব্দকেইটা ছি জিনপিং চৰকাৰৰ মুখ্য নীতিত পৰিণত হৈছে, ঠিক ততেনেদৰেই যেনেদৰে "উন্নতিৰ বৈজ্ঞানিক দৃষ্টিভংগী" হু জিণ্টাওৰ সপোন আছিল, আৰু "তিনি প্ৰতিনিধি" ঝিয়াং জেমিনৰ মূল নীতি আছিল।
<!-- ===বৈদেশিক নীতি===
[[File:Xi Jinping in USA.jpg|thumb|250px|Xi giving a speech at the U.S. Department of State in 2012, with Secretary of State [[Hillary Clinton]] and Vice-President [[Joe Biden]] in the background.]][[File:BRICS heads of state and government hold hands ahead of the 2014 G-20 summit in Brisbane, Australia (Agencia Brasil).jpg|thumb|240px|[[BRICS]] leaders at the [[2014 G-20 Brisbane summit|G-20 summit]] in [[Brisbane]], Australia, 15 November 2014]] -->
==সন্মান==
===বিদেশত সন্মান===
*{{flag|Belgium}}: অৰ্ডাৰ অৱ লিয়'পল্ডৰ গ্ৰেণ্ড কৰ্ডন (Grand Cordon of the Order of Leopold) ([[৩০ মাৰ্চ]] ২০১৪)<ref>{{cite web|url=http://www.eubusiness.com/news-eu/china-belgium.uml/|title=China's Xi receives royal welcome in Belgium before EU talks|publisher=''EUbusiness''|access-date=2015-07-27|archivedate=2019-06-16|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190616192408/https://www.eubusiness.com/news-eu/china-belgium.uml/|deadurl=yes}}</ref>
*{{flag|Cuba}}: অৰ্ডাৰ অৱ জ'চ মাৰ্টি (Order of José Martí) ([[২ জুলাই]], ২০১৪)<ref>{{cite web|url=http://www.fmprc.gov.cn/mfa_eng/topics_665678/xjpzxcxjzgjldrdlchwdbxagtwnrlgbjxgsfwbcxzlldrhw/t1177769.shtml|title=Xi Jinping Receives Order of José Marti of Cuba|publisher=''Ministry of Foreign Affairs of the People's Republic of China''}}</ref>
*[[File:Olympic flag.svg|25px|border]] আই-অ'-চি: দা গ'ল্ডেন অলিম্পিক অৰ্ডাৰ (The golden olympic order) (১৯ নৱেম্বৰ ২০১৩)<ref>{{cite web|url=http://www.chinaconsulatesf.org/eng/zgxw/t1101193.htm|title=Xi Jinping Meets with International Olympic Committee President Thomas Bach and Receives the Olympic Order in Gold|publisher=''Consulate-General of the People's Republic of China in San Francisco''}}</ref>
*{{flag|Pakistan}}: নিচান-এ-পাকিস্তান (Nishan-e-Pakistan) (এপ্ৰিল ২১, ২০১৫)<ref>{{cite web|url=http://www.hindustantimes.com/world-news/pak-confers-highest-civilian-award-on-chinese-president-xi/article1-1339490.aspx|title=Pakistan confers Nishan-e-Pakistan on Chinese President Xi Jinping|publisher=''Hindustantimes''|access-date=2015-07-27|archivedate=2015-08-11|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150811203441/http://www.hindustantimes.com/world-news/pak-confers-highest-civilian-award-on-chinese-president-xi/article1-1339490.aspx|deadurl=yes}}</ref>
*{{flag|Venezuela}}: অৰ্ডাৰ অৱ লিবাৰেটৰ (Order of the Liberator) (২০ জুলাই ২০১৪)<ref>{{cite web|url=http://www.fmprc.gov.cn/mfa_eng/topics_665678/xjpzxcxjzgjldrdlchwdbxagtwnrlgbjxgsfwbcxzlldrhw/t1177105.shtml|title=Xi Jinping Receives the Order of the Liberator from Venezuela|publisher=''Ministry of Foreign Affairs of the People's Republic of China''}}</ref>
===চহৰলৈ চাবি===
*[[File:Flag_of_Iowa.svg|25px|border]] মুস্কাটাইন, আয়'ৱা (Muskatine, Iowa) (১৯৮৫)<ref>{{cite web|url=http://www.npr.org/2012/02/14/146888717/iowa-a-top-destination-for-chinas-vice-president/|title=A Familiar Face Back In Iowa: China's Vice President|publisher=''National Public Radio''}}</ref>
*[[File:Flag_of_Iowa.svg|25px|border]] মুস্কাটাইন আয়'ৱা (Muskatine, Iowa) (১৪ ফেব্ৰুৱাৰী, ২০১২)<ref>{{cite web|url=http://www.npr.org/2012/02/14/146888717/iowa-a-top-destination-for-chinas-vice-president/|title=A Familiar Face Back In Iowa: China's Vice President|publisher=''National Public Radio''}}</ref>
*{{flagicon|Jamaica}} ম'ণ্টেগ' বে' (Montego Bay), জামাইকা (১৩ ফেব্ৰুৱাৰী ২০০৯)<ref>{{cite web|url=http://jis.gov.jm/chinese-vp-receives-key-to-the-city-of-montego-bay/|title=Chinese VP Receives Key to the City of Montego Bay|publisher=''Jamaica Information Service''}}</ref>
*[[File:Flag of Mexico City.svg|25px|border]] মেক্সিকো চিটি (Mexico City), [[মেক্সিকো]] (৫ জুন ২০১৩)<ref>{{cite web|url=http://www.fmprc.gov.cn/mfa_eng/topics_665678/xjpttcrmux_665688/t1048545.shtml|title=President Xi Jinping Receives Key to Mexico City|publisher=''Ministry of Foreign Affairs of the People's Republic of China''}}</ref>
*[[File:Bandera de San José (Costa Rica).svg|25px|border]] ছেন হ'জে (San José), ক'ষ্টা ৰিকা (৩ জুন, ২০১৩)<ref>{{cite web|url=http://www.fmprc.gov.cn/mfa_eng/topics_665678/xjpttcrmux_665688/t1047968.shtml|title=President Xi Jinping Receives Key to City of San Jose|publisher=''Ministry of Foreign Affairs of the People's Republic of China''}}</ref>
*[[File:Bandera de la Ciudad de Buenos Aires.svg|25px|border]] বুৱেন'চ আইৰিচ, আৰ্জেণ্টিনা (১৯ জুলাই, ২০১৪)<ref>{{cite web|url=http://www.fmprc.gov.cn/mfa_eng/topics_665678/xjpzxcxjzgjldrdlchwdbxagtwnrlgbjxgsfwbcxzlldrhw/t1176661.shtml|title=Xi Jinping Receives Key to the City of Buenos Aires|publisher=''Ministry of Foreign Affairs of the People's Republic of China''}}</ref>
==তথ্য সংগ্ৰহ==
{{Reflist|3}}
==বাহ্যিক সংযোগ==
{{Commons|Xi Jinping|ছি জিনপিং}}
* [http://www.chinavitae.com/biography_display.php?id=303 Biography] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060827012450/http://chinavitae.com/biography_display.php?id=303 |date=2006-08-27 }} at www.chinavitae.com
* {{C-SPAN|jinpingxi}}
* [http://chinadigitaltimes.net/china/xi-jinping/ Xi Jinping] collected news and commentary at the [[China Digital Times]]
* {{Guardiantopic|world/xi-jinping}}
* {{NYTtopic|people/x/xi_jinping}}
* [http://www.nytimes.com/2012/09/30/world/asia/aiming-for-top-xi-jinping-forged-ties-early-in-china.html feature article on Xi], 29 September 2012
* {{WSJtopic|person/X/xi-jinping/6475}}
* {{Worldcat id|lccn-nr93-50857}}
* U.S. Embassy Beijing, [http://www.wikileaks.org/cable/2009/11/09BEIJING3128.html Portrait of Xi Jinping], via [[United States diplomatic cables leak]]
* [[Evan Osnos|Osnos, Evan]], [http://www.newyorker.com/online/blogs/evanosnos/2012/02/chinas-valentines-day-in-washington.html "China’s Valentine’s Day in Washington"], ''The New Yorker'', 14 February 2012. Review of comment accompanying Xi's visit.
{{Authority control}}
[[শ্ৰেণী:চীনৰ ব্যক্তি]]
[[শ্ৰেণী:ৰাজনীতিবিদ]]
cdb3cq08tr22l4knm0exnszyj5th8n7
চুতুফা
0
44143
606943
606511
2026-05-18T00:01:10Z
Ananya Taye
28065
Rv unverifiable and unreliable content. Editor trying to push his own extremist agenda [[WP: VERIFY]][[WP:RS]][[WP:NPOV]]
606943
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox royalty|||name='''চাওলুং চ্যু-তু-ফা<br>𑜋𑜰𑜫 𑜎𑜤𑜂𑜫 𑜏𑜢𑜤𑜰𑜫 𑜄𑜥 𑜇𑜡'''|title=[[চাওলুং]]|titletext=[[আহোম ভাষা]]|more=|image=|imgw=|alt=|caption=|succession=[[Kingdom of Assam|অসমৰ ৰজা]]|moretext=|reign=|reign-type=|consort=|coronation=|cor-type=|predecessor=|pre-type=|successor=[[ত্যাও খাম্টি]]|suc-type=|regent=|reg-type=|succession1=|moretext1=|reign1=|reign-type1=|coronation1=|cor-type1=|predecessor1=|pre-type1=|successor1=|suc-type1=|regent1=|reg-type1=|succession2=|moretext2=|reign2=|reign-type2=|coronation2=|cor-type2=|predecessor2=|pre-type2=|successor2=|suc-type2=|regent2=|reg-type2=|succession3=|moretext3=|reign3=|reign-type3=|coronation3=|cor-type3=|predecessor3=|pre-type3=|successor3=|suc-type3=|regent3=|reg-type3=|spouse=|spouse-type=|type=|spouses=|spouses-type=|issue=|issue-link=|issue-pipe=|full name=চাওলুং চ্যু-তু-ফা|era dates=|era name=|posthumous name=|temple name=|house=ছ্যু ফৈদ, [[আহোম ৰাজবংশ]]|mother=|father=|date of birth=|place of birth=|date of death=|place of death=|date of burial=|place of burial=|occupation=|signature=|signature_alt=|religion=[[আহোম ধৰ্ম]]}}{{Ahom Dynasty}}
'''চুতুফা''' বা '''চাওলুং চ্যু-তু-ফা''' ({{lang-aho|𑜋𑜰𑜫 𑜎𑜤𑜂𑜫 𑜏𑜢𑜤𑜰𑜫 𑜄𑜥 𑜇𑜡}}) [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ ষষ্ঠজন [[স্বৰ্গদেউ]] আছিল। টাই আহোম ভাষাত লিখা বুৰঞ্জী অনুসৰি ৰজা নোহোৱা এটা পৰ্বৰ পাছত তেখেতে ১৩৬৯ চনৰ পৰা ১৩৭৬ চনলৈ ৰাজত্ব কৰিছিল।<ref>{{harvcol|ফুকন,বৰুৱা|১৯৬৪|p=১৩৯}}</ref> কোনো কোনো ইতিহাসবিদে তেখেত ১৩৬৪ চনত ৰাজপাটত বহিছিল বুলি ক'ব খোজে যদিও মূল বুৰঞ্জীত ১৩৬৯ চনৰ পৰা ১৩৭৬ চনলৈ ৰাজত্ব কৰিছিল বুলি উল্লেখ আছে। সঘনাই হোৱা সংঘাতৰ পাছত চুতীয়া সকলে তেওঁক নাও খেল চাবলৈ মাতি বিশ্বাস ঘাটকতাৰে হত্যা কৰিছিল।<ref>{{harvcol|গেইট|১৯২৬|p=৮১}}</ref>
==পূৰ্বপুৰুষ আৰু সিংহাৰোহণ==
চুতুফা আছিল আহোম ৰজা [[চুখাংফা]]ৰ দ্বিতীয় পুত্ৰ। দেউতাকৰ মৃত্যুৰ পাছত জ্যেষ্ঠ পুত্ৰ [[চুখ্ৰাম্ফা]] স্বৰ্গদেউ হৈছিল। ৩২ বছৰ শাসন কৰাৰ পাছত ১৩৬৪ চনত চুখ্ৰাম্ফাৰ মৃত্যু হয়। এইখিনিতে বুৰঞ্জীবিদসকলৰ মতভেদ দেখা যায়। কোনো কোনোৰ মতে চুখ্ৰাম্ফাৰ মৃত্যুত তেখেতৰ ভায়েক চুতুফা ১৩৬৪ চনৰ ৰাজপাটত বহে।<ref>বৰবৰুৱা হিতেশ্বৰ- আহোমৰ দিন or A History of Assam under the Ahoms 1st edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati page 32</ref><ref>Gait E.A. A History of Assam 2nd edition 1926 Thacker, Spink & Co Calcutta page 81</ref><ref>বৰুৱা গুণাভিৰাম- অসম বুৰঞ্জী or A History of Assam 4th edition 2008 Publication Board of Assam Guwahati page 55</ref> কিন্তু আধুনিক বুৰঞ্জীবিদ পদ্মেশ্বৰ গগৈ আৰু স্বৰ্ণলতা বৰুৱাৰ মতে ১৩৬৪ চনৰ পৰা ১৩৬৯ চনলৈ কোনো স্বৰ্গদেউ নাছিল।
==ৰাজত্বকাল আৰু হত্যা==
সৎসৰী বুৰঞ্জীত মতছ চুকাফাৰ পুত্ৰৰ সময়ৰ পৰা চুতুফাৰ মৃত্যুৰ আগলৈকে আহোমসকলে চুতীয়া ৰাজ্যৰ সৈতে আন্তৰিক সম্পৰ্ক বজাই ৰাখিছিল।<ref>Bhuyan, S.K, ''Satsari Assam Buranji'',p.9, "Previously, since the time of one of Sukapha’s sons, there was alliance and coordial relations with the Chutia king"</ref>
চুতুফাই আহোম ৰাজ্যৰ পৰিসীমা বঢ়াব বিচাৰিছিল। ইয়াৰ ফলত কাষৰীয়া [[চুতীয়া ৰাজ্য]]ৰ লগত সংঘাতৰ সৃষ্টি হয়। ১৩৭৬ চনত চুতীয়া ৰজাই চাপাগুৰিত চুতুফাক লগ কৰে আৰু মিত্ৰতাৰ ভাও জুৰি তেখেতক চফ্ৰাই নদীৰ নাওখেললৈ নিমন্ত্ৰণ জনায়। বিবৰণৰ অনুসৰি চুতীয়া ৰজাই চুতুফাক পৰিচাৰক নোহোৱাকৈ নিজৰ নাওত উঠাই প্ৰলোভিত কৰি বিশ্বাসঘাতকতাৰে হত্যা কৰিছিল। কিন্তু বুৰাঞ্জীবোৰত তেওঁৰ মৃত্যুৰ ধৰণৰ বিষয়ে মিল পোৱা নাযায়: কোনো এখনত তেওঁক এটা বলধ গৰুৱে গছকাই হত্যা কৰা হৈছিল বুলি কোৱা হৈছে, আন এখনত তেওঁক নাওতে হত্যা কৰা হৈছিল বুলি কোৱা হৈছে। চুতুফাৰ লগত যোৱা সৈন্যবোৰ ৰাজধানীলৈ ঘূৰি আহি এই কথা সদৰি কৰে।<ref>বৰবৰুৱা হিতেশ্বৰ- আহোমৰ দিন or A History of Assam under the Ahoms 1st edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati page 32</ref><ref>Gait E.A. A History of Assam 2nd edition 1926 Thacker, Spink & Co Calcutta page 81</ref><ref>Barua Gunaviram Assam Buranji or A History of Assam 4th edition 2008 Publication Board of Assam Guwahati page 56</ref> [[আহোম ভাষা]]ত লিখা "আহোম বুৰঞ্জী"ত চুতীয়াসকলে (''তিউৰা'' হিচাপে) চুতুফাক লৈ গৈ বধ কৰিছিল বুলি উল্লেখ কৰিছে যদিও কোনো চুতীয়া ৰজাৰ কথা(ৰজা বুজোৱা ''খুন'' শব্দ ব্যৱহাৰ কৰা নাই) উল্লেখ কৰা নাই।<ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji, p.48</ref>
কিছুমান ইতিহাসবিদে এই খণ্ডটোৰ সত্যতাক লৈ প্ৰশ্ন উত্থাপন কৰে। সৰ্বেশ্বৰ বৰুৱাই যুক্তি আগবঢ়ায় যে চুতুফাৰ মৃত্যু পৰিকল্পিত ভাৱে হোৱা নাছিল আৰু চুতীয়া ৰজাৰ নিমন্ত্ৰণত সংঘটিত হোৱা নাও খেলত চুতুফাৰ মৃত্যু হোৱাৰ বাবে চুতীয়া ৰজাক ভুলকৈ দোষাৰোপ কৰা হৈছিল।<ref>Barua, Sarbeswar,"Manideep"(1965), p.300</ref> স্বৰ্ণলতা বৰুৱাই (২০০৭) লক্ষ্য কৰিছে যে বিদেশী দেশত ৰজাক হত্যা কৰিলে নিশ্চয়কৈ তাৎক্ষণিক সামৰিক সঁহাৰিৰ সূচনা হ’লহেঁতেন, তথাপিও এনে কোনো সংঘাতৰ লিপিবদ্ধ হোৱা নাই। তদুপৰি চুতুফাৰ লগত থকা আহোম বাহিনীয়ে তেওঁক ৰক্ষা কৰা বা প্রত্যাক্রমণ কৰাৰ বাবে পদক্ষেপ লোৱাৰ কথা উল্লেখ নাই৷<ref>{{harv|Barua|2007|page=118}}</ref>
==বৰগোহাঁই আৰু বুঢ়াগোহাঁই শাসনকাল==
চুতুফাৰ মৃত্যুৰ পাছত আহোম ডাঙৰীয়াসকলে স্বৰ্গদেউৰ উপযোগী কোনো ৰাজকোঁৱৰ বিচাৰি নাপালে আৰু সেই বাবে চাৰি বছৰ (১৩৭৬-১৩৮০ চন) চাও ফ্ৰংদাম বুঢ়াগোহাঁই আৰু চাও তাপ্ৰিখিন বৰগোহাঁইয়ে নিজে প্ৰশাসনৰ ভাৰ চম্ভালে।<ref>Barbaruah Hiteswar Ahomar-Din or A History of Assam under the Ahoms 1st edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati page 32</ref> ৰজা অবিহনে ৰাজ্য চলোৱা টান দেখি ১৩৮০ চনত তেওঁলোকে চুতুফাৰ ভায়েক আৰু চুখাংফাৰ তৃতীয় পুত্ৰ [[ত্যাও খাম্টি]]ক স্বৰ্গদেউ পাতে।<ref>Gait E.A. A History of Assam 2nd edition 1926 Thacker, Spink & Co Calcutta page 81</ref><ref>Barua Gunaviram Assam Buranji or A History of Assam 4th edition 2008 Publication Board of Assam Guwahati page 56</ref>
==টোকা==
{{reflist}}
==তথ্যসূত্ৰ==
*ফুকন,বৰুৱা (১৯৬৪) (আহোম ভাষা, ইংৰাজী, অসমীয়া ভাষাত). আহোম লেগজিকন, ঐতিহাসিক আৰু প্ৰাচীন গ্ৰন্থ অধ্যয়ন বিভাগ
* বৰবৰুৱা হিতেশ্বৰ আহোমৰ-দিন or A History of Assam under the Ahoms first edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati
* বৰুৱা গুণাভিৰাম অসম বুৰঞ্জী or A History of Assam fourth edition 2008 Publication Board of Assam Guwahati
* Gait E.A. A History of Assam second edition 1926 Thacker, Spink & Co Calcutta
* {{cite book|last=Barua|first=Swarnalata|title=Chutia Jatir Buranji|year=2007|place=Guwahati}}
[[শ্ৰেণী:টাই-আহোম শাসক]]
1ymhwr4qdclavq25jtdfdjbf3uv8455
606945
606943
2026-05-18T00:27:33Z
Ananya Taye
28065
Added citations for the methods of killing
606945
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox royalty|||name='''চাওলুং চ্যু-তু-ফা<br>𑜋𑜰𑜫 𑜎𑜤𑜂𑜫 𑜏𑜢𑜤𑜰𑜫 𑜄𑜥 𑜇𑜡'''|title=[[চাওলুং]]|titletext=[[আহোম ভাষা]]|more=|image=|imgw=|alt=|caption=|succession=[[Kingdom of Assam|অসমৰ ৰজা]]|moretext=|reign=|reign-type=|consort=|coronation=|cor-type=|predecessor=|pre-type=|successor=[[ত্যাও খাম্টি]]|suc-type=|regent=|reg-type=|succession1=|moretext1=|reign1=|reign-type1=|coronation1=|cor-type1=|predecessor1=|pre-type1=|successor1=|suc-type1=|regent1=|reg-type1=|succession2=|moretext2=|reign2=|reign-type2=|coronation2=|cor-type2=|predecessor2=|pre-type2=|successor2=|suc-type2=|regent2=|reg-type2=|succession3=|moretext3=|reign3=|reign-type3=|coronation3=|cor-type3=|predecessor3=|pre-type3=|successor3=|suc-type3=|regent3=|reg-type3=|spouse=|spouse-type=|type=|spouses=|spouses-type=|issue=|issue-link=|issue-pipe=|full name=চাওলুং চ্যু-তু-ফা|era dates=|era name=|posthumous name=|temple name=|house=ছ্যু ফৈদ, [[আহোম ৰাজবংশ]]|mother=|father=|date of birth=|place of birth=|date of death=|place of death=|date of burial=|place of burial=|occupation=|signature=|signature_alt=|religion=[[আহোম ধৰ্ম]]}}{{Ahom Dynasty}}
'''চুতুফা''' বা '''চাওলুং চ্যু-তু-ফা''' ({{lang-aho|𑜋𑜰𑜫 𑜎𑜤𑜂𑜫 𑜏𑜢𑜤𑜰𑜫 𑜄𑜥 𑜇𑜡}}) [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ ষষ্ঠজন [[স্বৰ্গদেউ]] আছিল। টাই আহোম ভাষাত লিখা বুৰঞ্জী অনুসৰি ৰজা নোহোৱা এটা পৰ্বৰ পাছত তেখেতে ১৩৬৯ চনৰ পৰা ১৩৭৬ চনলৈ ৰাজত্ব কৰিছিল।<ref>{{harvcol|ফুকন,বৰুৱা|১৯৬৪|p=১৩৯}}</ref> কোনো কোনো ইতিহাসবিদে তেখেত ১৩৬৪ চনত ৰাজপাটত বহিছিল বুলি ক'ব খোজে যদিও মূল বুৰঞ্জীত ১৩৬৯ চনৰ পৰা ১৩৭৬ চনলৈ ৰাজত্ব কৰিছিল বুলি উল্লেখ আছে। সঘনাই হোৱা সংঘাতৰ পাছত চুতীয়া সকলে তেওঁক নাও খেল চাবলৈ মাতি বিশ্বাস ঘাটকতাৰে হত্যা কৰিছিল।<ref>{{harvcol|গেইট|১৯২৬|p=৮১}}</ref>
==পূৰ্বপুৰুষ আৰু সিংহাৰোহণ==
চুতুফা আছিল আহোম ৰজা [[চুখাংফা]]ৰ দ্বিতীয় পুত্ৰ। দেউতাকৰ মৃত্যুৰ পাছত জ্যেষ্ঠ পুত্ৰ [[চুখ্ৰাম্ফা]] স্বৰ্গদেউ হৈছিল। ৩২ বছৰ শাসন কৰাৰ পাছত ১৩৬৪ চনত চুখ্ৰাম্ফাৰ মৃত্যু হয়। এইখিনিতে বুৰঞ্জীবিদসকলৰ মতভেদ দেখা যায়। কোনো কোনোৰ মতে চুখ্ৰাম্ফাৰ মৃত্যুত তেখেতৰ ভায়েক চুতুফা ১৩৬৪ চনৰ ৰাজপাটত বহে।<ref>বৰবৰুৱা হিতেশ্বৰ- আহোমৰ দিন or A History of Assam under the Ahoms 1st edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati page 32</ref><ref>Gait E.A. A History of Assam 2nd edition 1926 Thacker, Spink & Co Calcutta page 81</ref><ref>বৰুৱা গুণাভিৰাম- অসম বুৰঞ্জী or A History of Assam 4th edition 2008 Publication Board of Assam Guwahati page 55</ref> কিন্তু আধুনিক বুৰঞ্জীবিদ পদ্মেশ্বৰ গগৈ আৰু স্বৰ্ণলতা বৰুৱাৰ মতে ১৩৬৪ চনৰ পৰা ১৩৬৯ চনলৈ কোনো স্বৰ্গদেউ নাছিল।
==ৰাজত্বকাল আৰু হত্যা==
সৎসৰী বুৰঞ্জীত মতছ চুকাফাৰ পুত্ৰৰ সময়ৰ পৰা চুতুফাৰ মৃত্যুৰ আগলৈকে আহোমসকলে চুতীয়া ৰাজ্যৰ সৈতে আন্তৰিক সম্পৰ্ক বজাই ৰাখিছিল।<ref>Bhuyan, S.K, ''Satsari Assam Buranji'',p.9, "Previously, since the time of one of Sukapha’s sons, there was alliance and coordial relations with the Chutia king"</ref>
চুতুফাই আহোম ৰাজ্যৰ পৰিসীমা বঢ়াব বিচাৰিছিল। ইয়াৰ ফলত কাষৰীয়া [[চুতীয়া ৰাজ্য]]ৰ লগত সংঘাতৰ সৃষ্টি হয়। ১৩৭৬ চনত চুতীয়া ৰজাই চাপাগুৰিত চুতুফাক লগ কৰে আৰু মিত্ৰতাৰ ভাও জুৰি তেখেতক চফ্ৰাই নদীৰ নাওখেললৈ নিমন্ত্ৰণ জনায়। বিবৰণৰ অনুসৰি চুতীয়া ৰজাই চুতুফাক পৰিচাৰক নোহোৱাকৈ নিজৰ নাওত উঠাই প্ৰলোভিত কৰি বিশ্বাসঘাতকতাৰে হত্যা কৰিছিল। কিন্তু বুৰাঞ্জীবোৰত তেওঁৰ মৃত্যুৰ ধৰণৰ বিষয়ে মিল পোৱা নাযায়: কোনো এখনত তেওঁক এটা বলধ গৰুৱে গছকাই হত্যা কৰা হৈছিল বুলি কোৱা হৈছে<ref>বৰবৰুৱা হিতেশ্বৰ- আহোমৰ দিন or A History of Assam under the Ahoms 1st edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati page 32</ref><ref>Bhuyan, S K, Satsari Buranji,p.9</ref>, আন এখনত তেওঁক নাওতে হত্যা কৰা হৈছিল বুলি কোৱা হৈছে।<Goswami, Hemchandra, "Purani Assam Buranji, p.37</ref><ref>Assam Buranji (SM), p.7</ref> চুতুফাৰ লগত যোৱা সৈন্যবোৰ ৰাজধানীলৈ ঘূৰি আহি এই কথা সদৰি কৰে।<ref>বৰবৰুৱা হিতেশ্বৰ- আহোমৰ দিন or A History of Assam under the Ahoms 1st edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati page 32</ref><ref>Gait E.A. A History of Assam 2nd edition 1926 Thacker, Spink & Co Calcutta page 81</ref><ref>Barua Gunaviram Assam Buranji or A History of Assam 4th edition 2008 Publication Board of Assam Guwahati page 56</ref> [[আহোম ভাষা]]ত লিখা "আহোম বুৰঞ্জী"ত চুতীয়াসকলে (''তিউৰা'' হিচাপে) চুতুফাক লৈ গৈ বধ কৰিছিল বুলি উল্লেখ কৰিছে যদিও কোনো চুতীয়া ৰজাৰ কথা(ৰজা বুজোৱা ''খুন'' শব্দ ব্যৱহাৰ কৰা নাই) উল্লেখ কৰা নাই।<ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji, p.48</ref>
কিছুমান ইতিহাসবিদে এই খণ্ডটোৰ সত্যতাক লৈ প্ৰশ্ন উত্থাপন কৰে। সৰ্বেশ্বৰ বৰুৱাই যুক্তি আগবঢ়ায় যে চুতুফাৰ মৃত্যু পৰিকল্পিত ভাৱে হোৱা নাছিল আৰু চুতীয়া ৰজাৰ নিমন্ত্ৰণত সংঘটিত হোৱা নাও খেলত চুতুফাৰ মৃত্যু হোৱাৰ বাবে চুতীয়া ৰজাক ভুলকৈ দোষাৰোপ কৰা হৈছিল।<ref>Barua, Sarbeswar,"Manideep"(1965), p.300</ref> স্বৰ্ণলতা বৰুৱাই (২০০৭) লক্ষ্য কৰিছে যে বিদেশী দেশত ৰজাক হত্যা কৰিলে নিশ্চয়কৈ তাৎক্ষণিক সামৰিক সঁহাৰিৰ সূচনা হ’লহেঁতেন, তথাপিও এনে কোনো সংঘাতৰ লিপিবদ্ধ হোৱা নাই। তদুপৰি চুতুফাৰ লগত থকা আহোম বাহিনীয়ে তেওঁক ৰক্ষা কৰা বা প্রত্যাক্রমণ কৰাৰ বাবে পদক্ষেপ লোৱাৰ কথা উল্লেখ নাই৷<ref>{{harv|Barua|2007|page=118}}</ref>
==বৰগোহাঁই আৰু বুঢ়াগোহাঁই শাসনকাল==
চুতুফাৰ মৃত্যুৰ পাছত আহোম ডাঙৰীয়াসকলে স্বৰ্গদেউৰ উপযোগী কোনো ৰাজকোঁৱৰ বিচাৰি নাপালে আৰু সেই বাবে চাৰি বছৰ (১৩৭৬-১৩৮০ চন) চাও ফ্ৰংদাম বুঢ়াগোহাঁই আৰু চাও তাপ্ৰিখিন বৰগোহাঁইয়ে নিজে প্ৰশাসনৰ ভাৰ চম্ভালে।<ref>Barbaruah Hiteswar Ahomar-Din or A History of Assam under the Ahoms 1st edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati page 32</ref> ৰজা অবিহনে ৰাজ্য চলোৱা টান দেখি ১৩৮০ চনত তেওঁলোকে চুতুফাৰ ভায়েক আৰু চুখাংফাৰ তৃতীয় পুত্ৰ [[ত্যাও খাম্টি]]ক স্বৰ্গদেউ পাতে।<ref>Gait E.A. A History of Assam 2nd edition 1926 Thacker, Spink & Co Calcutta page 81</ref><ref>Barua Gunaviram Assam Buranji or A History of Assam 4th edition 2008 Publication Board of Assam Guwahati page 56</ref>
==টোকা==
{{reflist}}
==তথ্যসূত্ৰ==
*ফুকন,বৰুৱা (১৯৬৪) (আহোম ভাষা, ইংৰাজী, অসমীয়া ভাষাত). আহোম লেগজিকন, ঐতিহাসিক আৰু প্ৰাচীন গ্ৰন্থ অধ্যয়ন বিভাগ
* বৰবৰুৱা হিতেশ্বৰ আহোমৰ-দিন or A History of Assam under the Ahoms first edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati
* বৰুৱা গুণাভিৰাম অসম বুৰঞ্জী or A History of Assam fourth edition 2008 Publication Board of Assam Guwahati
* Gait E.A. A History of Assam second edition 1926 Thacker, Spink & Co Calcutta
* {{cite book|last=Barua|first=Swarnalata|title=Chutia Jatir Buranji|year=2007|place=Guwahati}}
[[শ্ৰেণী:টাই-আহোম শাসক]]
75ddgn32i8wqngbn50c3sfts9pzvqkv
606946
606945
2026-05-18T00:50:55Z
Ananya Taye
28065
/* ৰাজত্বকাল আৰু হত্যা */ পৰিচাৰক নথকাৰ কথা কোনো এখন অসমীয়া বা টাই বুৰঞ্জীত নাই।
606946
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox royalty|||name='''চাওলুং চ্যু-তু-ফা<br>𑜋𑜰𑜫 𑜎𑜤𑜂𑜫 𑜏𑜢𑜤𑜰𑜫 𑜄𑜥 𑜇𑜡'''|title=[[চাওলুং]]|titletext=[[আহোম ভাষা]]|more=|image=|imgw=|alt=|caption=|succession=[[Kingdom of Assam|অসমৰ ৰজা]]|moretext=|reign=|reign-type=|consort=|coronation=|cor-type=|predecessor=|pre-type=|successor=[[ত্যাও খাম্টি]]|suc-type=|regent=|reg-type=|succession1=|moretext1=|reign1=|reign-type1=|coronation1=|cor-type1=|predecessor1=|pre-type1=|successor1=|suc-type1=|regent1=|reg-type1=|succession2=|moretext2=|reign2=|reign-type2=|coronation2=|cor-type2=|predecessor2=|pre-type2=|successor2=|suc-type2=|regent2=|reg-type2=|succession3=|moretext3=|reign3=|reign-type3=|coronation3=|cor-type3=|predecessor3=|pre-type3=|successor3=|suc-type3=|regent3=|reg-type3=|spouse=|spouse-type=|type=|spouses=|spouses-type=|issue=|issue-link=|issue-pipe=|full name=চাওলুং চ্যু-তু-ফা|era dates=|era name=|posthumous name=|temple name=|house=ছ্যু ফৈদ, [[আহোম ৰাজবংশ]]|mother=|father=|date of birth=|place of birth=|date of death=|place of death=|date of burial=|place of burial=|occupation=|signature=|signature_alt=|religion=[[আহোম ধৰ্ম]]}}{{Ahom Dynasty}}
'''চুতুফা''' বা '''চাওলুং চ্যু-তু-ফা''' ({{lang-aho|𑜋𑜰𑜫 𑜎𑜤𑜂𑜫 𑜏𑜢𑜤𑜰𑜫 𑜄𑜥 𑜇𑜡}}) [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ ষষ্ঠজন [[স্বৰ্গদেউ]] আছিল। টাই আহোম ভাষাত লিখা বুৰঞ্জী অনুসৰি ৰজা নোহোৱা এটা পৰ্বৰ পাছত তেখেতে ১৩৬৯ চনৰ পৰা ১৩৭৬ চনলৈ ৰাজত্ব কৰিছিল।<ref>{{harvcol|ফুকন,বৰুৱা|১৯৬৪|p=১৩৯}}</ref> কোনো কোনো ইতিহাসবিদে তেখেত ১৩৬৪ চনত ৰাজপাটত বহিছিল বুলি ক'ব খোজে যদিও মূল বুৰঞ্জীত ১৩৬৯ চনৰ পৰা ১৩৭৬ চনলৈ ৰাজত্ব কৰিছিল বুলি উল্লেখ আছে। সঘনাই হোৱা সংঘাতৰ পাছত চুতীয়া সকলে তেওঁক নাও খেল চাবলৈ মাতি বিশ্বাস ঘাটকতাৰে হত্যা কৰিছিল।<ref>{{harvcol|গেইট|১৯২৬|p=৮১}}</ref>
==পূৰ্বপুৰুষ আৰু সিংহাৰোহণ==
চুতুফা আছিল আহোম ৰজা [[চুখাংফা]]ৰ দ্বিতীয় পুত্ৰ। দেউতাকৰ মৃত্যুৰ পাছত জ্যেষ্ঠ পুত্ৰ [[চুখ্ৰাম্ফা]] স্বৰ্গদেউ হৈছিল। ৩২ বছৰ শাসন কৰাৰ পাছত ১৩৬৪ চনত চুখ্ৰাম্ফাৰ মৃত্যু হয়। এইখিনিতে বুৰঞ্জীবিদসকলৰ মতভেদ দেখা যায়। কোনো কোনোৰ মতে চুখ্ৰাম্ফাৰ মৃত্যুত তেখেতৰ ভায়েক চুতুফা ১৩৬৪ চনৰ ৰাজপাটত বহে।<ref>বৰবৰুৱা হিতেশ্বৰ- আহোমৰ দিন or A History of Assam under the Ahoms 1st edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati page 32</ref><ref>Gait E.A. A History of Assam 2nd edition 1926 Thacker, Spink & Co Calcutta page 81</ref><ref>বৰুৱা গুণাভিৰাম- অসম বুৰঞ্জী or A History of Assam 4th edition 2008 Publication Board of Assam Guwahati page 55</ref> কিন্তু আধুনিক বুৰঞ্জীবিদ পদ্মেশ্বৰ গগৈ আৰু স্বৰ্ণলতা বৰুৱাৰ মতে ১৩৬৪ চনৰ পৰা ১৩৬৯ চনলৈ কোনো স্বৰ্গদেউ নাছিল।
==ৰাজত্বকাল আৰু হত্যা==
সৎসৰী বুৰঞ্জীত মতছ চুকাফাৰ পুত্ৰৰ সময়ৰ পৰা চুতুফাৰ মৃত্যুৰ আগলৈকে আহোমসকলে চুতীয়া ৰাজ্যৰ সৈতে আন্তৰিক সম্পৰ্ক বজাই ৰাখিছিল।<ref>Bhuyan, S.K, ''Satsari Assam Buranji'',p.9, "Previously, since the time of one of Sukapha’s sons, there was alliance and coordial relations with the Chutia king"</ref>
চুতুফাই আহোম ৰাজ্যৰ পৰিসীমা বঢ়াব বিচাৰিছিল। ইয়াৰ ফলত কাষৰীয়া [[চুতীয়া ৰাজ্য]]ৰ লগত সংঘাতৰ সৃষ্টি হয়। ১৩৭৬ চনত চুতীয়া ৰজাই চাপাগুৰিত চুতুফাক লগ কৰে আৰু মিত্ৰতাৰ ভাও জুৰি তেখেতক চফ্ৰাই নদীৰ নাওখেললৈ নিমন্ত্ৰণ জনায়। বিবৰণৰ অনুসৰি চুতীয়া ৰজাই চুতুফাক নিজৰ নাওত উঠাই প্ৰলোভিত কৰি বিশ্বাসঘাতকতাৰে হত্যা কৰিছিল। কিন্তু বুৰাঞ্জীবোৰত তেওঁৰ মৃত্যুৰ ধৰণৰ বিষয়ে মিল পোৱা নাযায়: কোনো এখনত তেওঁক এটা বলধ গৰুৱে গছকাই হত্যা কৰা হৈছিল বুলি কোৱা হৈছে<ref>বৰবৰুৱা হিতেশ্বৰ- আহোমৰ দিন or A History of Assam under the Ahoms 1st edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati page 32</ref><ref>Bhuyan, S K, Satsari Buranji,p.9</ref>, আন এখনত তেওঁক নাওতে হত্যা কৰা হৈছিল বুলি কোৱা হৈছে।<Goswami, Hemchandra, "Purani Assam Buranji, p.37</ref><ref>Assam Buranji (SM), p.7</ref> চুতুফাৰ লগত যোৱা সৈন্যবোৰ ৰাজধানীলৈ ঘূৰি আহি এই কথা সদৰি কৰে।<ref>বৰবৰুৱা হিতেশ্বৰ- আহোমৰ দিন or A History of Assam under the Ahoms 1st edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati page 32</ref><ref>Gait E.A. A History of Assam 2nd edition 1926 Thacker, Spink & Co Calcutta page 81</ref><ref>Barua Gunaviram Assam Buranji or A History of Assam 4th edition 2008 Publication Board of Assam Guwahati page 56</ref> [[আহোম ভাষা]]ত লিখা "আহোম বুৰঞ্জী"ত চুতীয়াসকলে (''তিউৰা'' হিচাপে) চুতুফাক লৈ গৈ বধ কৰিছিল বুলি উল্লেখ কৰিছে যদিও কোনো চুতীয়া ৰজাৰ কথা(ৰজা বুজোৱা ''খুন'' শব্দ ব্যৱহাৰ কৰা নাই) উল্লেখ কৰা নাই।<ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji, p.48</ref>
কিছুমান ইতিহাসবিদে এই খণ্ডটোৰ সত্যতাক লৈ প্ৰশ্ন উত্থাপন কৰে। সৰ্বেশ্বৰ বৰুৱাই যুক্তি আগবঢ়ায় যে চুতুফাৰ মৃত্যু পৰিকল্পিত ভাৱে হোৱা নাছিল আৰু চুতীয়া ৰজাৰ নিমন্ত্ৰণত সংঘটিত হোৱা নাও খেলত চুতুফাৰ মৃত্যু হোৱাৰ বাবে চুতীয়া ৰজাক ভুলকৈ দোষাৰোপ কৰা হৈছিল।<ref>Barua, Sarbeswar,"Manideep"(1965), p.300</ref> স্বৰ্ণলতা বৰুৱাই (২০০৭) লক্ষ্য কৰিছে যে বিদেশী দেশত ৰজাক হত্যা কৰিলে নিশ্চয়কৈ তাৎক্ষণিক সামৰিক সঁহাৰিৰ সূচনা হ’লহেঁতেন, তথাপিও এনে কোনো সংঘাতৰ লিপিবদ্ধ হোৱা নাই। তদুপৰি চুতুফাৰ লগত থকা আহোম বাহিনীয়ে তেওঁক ৰক্ষা কৰা বা প্রত্যাক্রমণ কৰাৰ বাবে পদক্ষেপ লোৱাৰ কথা উল্লেখ নাই৷<ref>{{harv|Barua|2007|page=118}}</ref>
==বৰগোহাঁই আৰু বুঢ়াগোহাঁই শাসনকাল==
চুতুফাৰ মৃত্যুৰ পাছত আহোম ডাঙৰীয়াসকলে স্বৰ্গদেউৰ উপযোগী কোনো ৰাজকোঁৱৰ বিচাৰি নাপালে আৰু সেই বাবে চাৰি বছৰ (১৩৭৬-১৩৮০ চন) চাও ফ্ৰংদাম বুঢ়াগোহাঁই আৰু চাও তাপ্ৰিখিন বৰগোহাঁইয়ে নিজে প্ৰশাসনৰ ভাৰ চম্ভালে।<ref>Barbaruah Hiteswar Ahomar-Din or A History of Assam under the Ahoms 1st edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati page 32</ref> ৰজা অবিহনে ৰাজ্য চলোৱা টান দেখি ১৩৮০ চনত তেওঁলোকে চুতুফাৰ ভায়েক আৰু চুখাংফাৰ তৃতীয় পুত্ৰ [[ত্যাও খাম্টি]]ক স্বৰ্গদেউ পাতে।<ref>Gait E.A. A History of Assam 2nd edition 1926 Thacker, Spink & Co Calcutta page 81</ref><ref>Barua Gunaviram Assam Buranji or A History of Assam 4th edition 2008 Publication Board of Assam Guwahati page 56</ref>
==টোকা==
{{reflist}}
==তথ্যসূত্ৰ==
*ফুকন,বৰুৱা (১৯৬৪) (আহোম ভাষা, ইংৰাজী, অসমীয়া ভাষাত). আহোম লেগজিকন, ঐতিহাসিক আৰু প্ৰাচীন গ্ৰন্থ অধ্যয়ন বিভাগ
* বৰবৰুৱা হিতেশ্বৰ আহোমৰ-দিন or A History of Assam under the Ahoms first edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati
* বৰুৱা গুণাভিৰাম অসম বুৰঞ্জী or A History of Assam fourth edition 2008 Publication Board of Assam Guwahati
* Gait E.A. A History of Assam second edition 1926 Thacker, Spink & Co Calcutta
* {{cite book|last=Barua|first=Swarnalata|title=Chutia Jatir Buranji|year=2007|place=Guwahati}}
[[শ্ৰেণী:টাই-আহোম শাসক]]
nr8ccmoncfga8hc88hqdtk4ohns8mbu
606947
606946
2026-05-18T00:51:35Z
Ananya Taye
28065
/* ৰাজত্বকাল আৰু হত্যা */ Typo
606947
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox royalty|||name='''চাওলুং চ্যু-তু-ফা<br>𑜋𑜰𑜫 𑜎𑜤𑜂𑜫 𑜏𑜢𑜤𑜰𑜫 𑜄𑜥 𑜇𑜡'''|title=[[চাওলুং]]|titletext=[[আহোম ভাষা]]|more=|image=|imgw=|alt=|caption=|succession=[[Kingdom of Assam|অসমৰ ৰজা]]|moretext=|reign=|reign-type=|consort=|coronation=|cor-type=|predecessor=|pre-type=|successor=[[ত্যাও খাম্টি]]|suc-type=|regent=|reg-type=|succession1=|moretext1=|reign1=|reign-type1=|coronation1=|cor-type1=|predecessor1=|pre-type1=|successor1=|suc-type1=|regent1=|reg-type1=|succession2=|moretext2=|reign2=|reign-type2=|coronation2=|cor-type2=|predecessor2=|pre-type2=|successor2=|suc-type2=|regent2=|reg-type2=|succession3=|moretext3=|reign3=|reign-type3=|coronation3=|cor-type3=|predecessor3=|pre-type3=|successor3=|suc-type3=|regent3=|reg-type3=|spouse=|spouse-type=|type=|spouses=|spouses-type=|issue=|issue-link=|issue-pipe=|full name=চাওলুং চ্যু-তু-ফা|era dates=|era name=|posthumous name=|temple name=|house=ছ্যু ফৈদ, [[আহোম ৰাজবংশ]]|mother=|father=|date of birth=|place of birth=|date of death=|place of death=|date of burial=|place of burial=|occupation=|signature=|signature_alt=|religion=[[আহোম ধৰ্ম]]}}{{Ahom Dynasty}}
'''চুতুফা''' বা '''চাওলুং চ্যু-তু-ফা''' ({{lang-aho|𑜋𑜰𑜫 𑜎𑜤𑜂𑜫 𑜏𑜢𑜤𑜰𑜫 𑜄𑜥 𑜇𑜡}}) [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ ষষ্ঠজন [[স্বৰ্গদেউ]] আছিল। টাই আহোম ভাষাত লিখা বুৰঞ্জী অনুসৰি ৰজা নোহোৱা এটা পৰ্বৰ পাছত তেখেতে ১৩৬৯ চনৰ পৰা ১৩৭৬ চনলৈ ৰাজত্ব কৰিছিল।<ref>{{harvcol|ফুকন,বৰুৱা|১৯৬৪|p=১৩৯}}</ref> কোনো কোনো ইতিহাসবিদে তেখেত ১৩৬৪ চনত ৰাজপাটত বহিছিল বুলি ক'ব খোজে যদিও মূল বুৰঞ্জীত ১৩৬৯ চনৰ পৰা ১৩৭৬ চনলৈ ৰাজত্ব কৰিছিল বুলি উল্লেখ আছে। সঘনাই হোৱা সংঘাতৰ পাছত চুতীয়া সকলে তেওঁক নাও খেল চাবলৈ মাতি বিশ্বাস ঘাটকতাৰে হত্যা কৰিছিল।<ref>{{harvcol|গেইট|১৯২৬|p=৮১}}</ref>
==পূৰ্বপুৰুষ আৰু সিংহাৰোহণ==
চুতুফা আছিল আহোম ৰজা [[চুখাংফা]]ৰ দ্বিতীয় পুত্ৰ। দেউতাকৰ মৃত্যুৰ পাছত জ্যেষ্ঠ পুত্ৰ [[চুখ্ৰাম্ফা]] স্বৰ্গদেউ হৈছিল। ৩২ বছৰ শাসন কৰাৰ পাছত ১৩৬৪ চনত চুখ্ৰাম্ফাৰ মৃত্যু হয়। এইখিনিতে বুৰঞ্জীবিদসকলৰ মতভেদ দেখা যায়। কোনো কোনোৰ মতে চুখ্ৰাম্ফাৰ মৃত্যুত তেখেতৰ ভায়েক চুতুফা ১৩৬৪ চনৰ ৰাজপাটত বহে।<ref>বৰবৰুৱা হিতেশ্বৰ- আহোমৰ দিন or A History of Assam under the Ahoms 1st edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati page 32</ref><ref>Gait E.A. A History of Assam 2nd edition 1926 Thacker, Spink & Co Calcutta page 81</ref><ref>বৰুৱা গুণাভিৰাম- অসম বুৰঞ্জী or A History of Assam 4th edition 2008 Publication Board of Assam Guwahati page 55</ref> কিন্তু আধুনিক বুৰঞ্জীবিদ পদ্মেশ্বৰ গগৈ আৰু স্বৰ্ণলতা বৰুৱাৰ মতে ১৩৬৪ চনৰ পৰা ১৩৬৯ চনলৈ কোনো স্বৰ্গদেউ নাছিল।
==ৰাজত্বকাল আৰু হত্যা==
সৎসৰী বুৰঞ্জীত মতছ চুকাফাৰ পুত্ৰৰ সময়ৰ পৰা চুতুফাৰ মৃত্যুৰ আগলৈকে আহোমসকলে চুতীয়া ৰাজ্যৰ সৈতে আন্তৰিক সম্পৰ্ক বজাই ৰাখিছিল।<ref>Bhuyan, S.K, ''Satsari Assam Buranji'',p.9, "Previously, since the time of one of Sukapha’s sons, there was alliance and coordial relations with the Chutia king"</ref>
চুতুফাই আহোম ৰাজ্যৰ পৰিসীমা বঢ়াব বিচাৰিছিল। ইয়াৰ ফলত কাষৰীয়া [[চুতীয়া ৰাজ্য]]ৰ লগত সংঘাতৰ সৃষ্টি হয়। ১৩৭৬ চনত চুতীয়া ৰজাই চাপাগুৰিত চুতুফাক লগ কৰে আৰু মিত্ৰতাৰ ভাও জুৰি তেখেতক চফ্ৰাই নদীৰ নাওখেললৈ নিমন্ত্ৰণ জনায়। বিবৰণৰ অনুসৰি চুতীয়া ৰজাই চুতুফাক নিজৰ নাওত উঠাই প্ৰলোভিত কৰি বিশ্বাসঘাতকতাৰে হত্যা কৰিছিল। কিন্তু বুৰাঞ্জীবোৰত তেওঁৰ মৃত্যুৰ ধৰণৰ বিষয়ে মিল পোৱা নাযায়: কোনো এখনত তেওঁক এটা বলধ গৰুৱে গছকাই হত্যা কৰা হৈছিল বুলি কোৱা হৈছে<ref>বৰবৰুৱা হিতেশ্বৰ- আহোমৰ দিন or A History of Assam under the Ahoms 1st edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati page 32</ref><ref>Bhuyan, S K, Satsari Buranji,p.9</ref>, আন এখনত তেওঁক নাওতে হত্যা কৰা হৈছিল বুলি কোৱা হৈছে।<ref>Goswami, Hemchandra, "Purani Assam Buranji, p.37</ref><ref>Assam Buranji (SM), p.7</ref> চুতুফাৰ লগত যোৱা সৈন্যবোৰ ৰাজধানীলৈ ঘূৰি আহি এই কথা সদৰি কৰে।<ref>বৰবৰুৱা হিতেশ্বৰ- আহোমৰ দিন or A History of Assam under the Ahoms 1st edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati page 32</ref><ref>Gait E.A. A History of Assam 2nd edition 1926 Thacker, Spink & Co Calcutta page 81</ref><ref>Barua Gunaviram Assam Buranji or A History of Assam 4th edition 2008 Publication Board of Assam Guwahati page 56</ref> [[আহোম ভাষা]]ত লিখা "আহোম বুৰঞ্জী"ত চুতীয়াসকলে (''তিউৰা'' হিচাপে) চুতুফাক লৈ গৈ বধ কৰিছিল বুলি উল্লেখ কৰিছে যদিও কোনো চুতীয়া ৰজাৰ কথা(ৰজা বুজোৱা ''খুন'' শব্দ ব্যৱহাৰ কৰা নাই) উল্লেখ কৰা নাই।<ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji, p.48</ref>
কিছুমান ইতিহাসবিদে এই খণ্ডটোৰ সত্যতাক লৈ প্ৰশ্ন উত্থাপন কৰে। সৰ্বেশ্বৰ বৰুৱাই যুক্তি আগবঢ়ায় যে চুতুফাৰ মৃত্যু পৰিকল্পিত ভাৱে হোৱা নাছিল আৰু চুতীয়া ৰজাৰ নিমন্ত্ৰণত সংঘটিত হোৱা নাও খেলত চুতুফাৰ মৃত্যু হোৱাৰ বাবে চুতীয়া ৰজাক ভুলকৈ দোষাৰোপ কৰা হৈছিল।<ref>Barua, Sarbeswar,"Manideep"(1965), p.300</ref> স্বৰ্ণলতা বৰুৱাই (২০০৭) লক্ষ্য কৰিছে যে বিদেশী দেশত ৰজাক হত্যা কৰিলে নিশ্চয়কৈ তাৎক্ষণিক সামৰিক সঁহাৰিৰ সূচনা হ’লহেঁতেন, তথাপিও এনে কোনো সংঘাতৰ লিপিবদ্ধ হোৱা নাই। তদুপৰি চুতুফাৰ লগত থকা আহোম বাহিনীয়ে তেওঁক ৰক্ষা কৰা বা প্রত্যাক্রমণ কৰাৰ বাবে পদক্ষেপ লোৱাৰ কথা উল্লেখ নাই৷<ref>{{harv|Barua|2007|page=118}}</ref>
==বৰগোহাঁই আৰু বুঢ়াগোহাঁই শাসনকাল==
চুতুফাৰ মৃত্যুৰ পাছত আহোম ডাঙৰীয়াসকলে স্বৰ্গদেউৰ উপযোগী কোনো ৰাজকোঁৱৰ বিচাৰি নাপালে আৰু সেই বাবে চাৰি বছৰ (১৩৭৬-১৩৮০ চন) চাও ফ্ৰংদাম বুঢ়াগোহাঁই আৰু চাও তাপ্ৰিখিন বৰগোহাঁইয়ে নিজে প্ৰশাসনৰ ভাৰ চম্ভালে।<ref>Barbaruah Hiteswar Ahomar-Din or A History of Assam under the Ahoms 1st edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati page 32</ref> ৰজা অবিহনে ৰাজ্য চলোৱা টান দেখি ১৩৮০ চনত তেওঁলোকে চুতুফাৰ ভায়েক আৰু চুখাংফাৰ তৃতীয় পুত্ৰ [[ত্যাও খাম্টি]]ক স্বৰ্গদেউ পাতে।<ref>Gait E.A. A History of Assam 2nd edition 1926 Thacker, Spink & Co Calcutta page 81</ref><ref>Barua Gunaviram Assam Buranji or A History of Assam 4th edition 2008 Publication Board of Assam Guwahati page 56</ref>
==টোকা==
{{reflist}}
==তথ্যসূত্ৰ==
*ফুকন,বৰুৱা (১৯৬৪) (আহোম ভাষা, ইংৰাজী, অসমীয়া ভাষাত). আহোম লেগজিকন, ঐতিহাসিক আৰু প্ৰাচীন গ্ৰন্থ অধ্যয়ন বিভাগ
* বৰবৰুৱা হিতেশ্বৰ আহোমৰ-দিন or A History of Assam under the Ahoms first edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati
* বৰুৱা গুণাভিৰাম অসম বুৰঞ্জী or A History of Assam fourth edition 2008 Publication Board of Assam Guwahati
* Gait E.A. A History of Assam second edition 1926 Thacker, Spink & Co Calcutta
* {{cite book|last=Barua|first=Swarnalata|title=Chutia Jatir Buranji|year=2007|place=Guwahati}}
[[শ্ৰেণী:টাই-আহোম শাসক]]
7ii204g3z9crpfn3fxyyuk24wfnkos2
606948
606947
2026-05-18T00:54:18Z
Ananya Taye
28065
606948
wikitext
text/x-wiki
{{{Infobox royalty|||name='''চাওলুং চ্যু-তু-ফা<br>𑜋𑜰𑜫 𑜎𑜤𑜂𑜫 𑜏𑜢𑜤𑜰𑜫 𑜄𑜥 𑜇𑜡'''|title=[[চাওলুং]]|titletext=([[টাই-আহোম ভাষা]])|more=|image=|imgw=|alt=|caption=|succession=[[Kingdom of Assam|অসমৰ ৰজা]]|moretext=|reign={{CE|১৩৬৯ – ১৩৭৬}}|reign-type=শাসন কাল|consort=|coronation={{CE|১৩৬৯}}|cor-type=খেউন ৰোণ মাই ক'|predecessor=[[চুখ্ৰাংফা]]|pre-type=পূৰ্বৰ চাওফা|successor=[[ত্যাও খাম্টি]]|suc-type=পৰৱৰ্তী চাওফা|regent=|reg-type=|succession1=|moretext1=|reign1=|reign-type1=|coronation1=|cor-type1=|predecessor1=|pre-type1=|successor1=|suc-type1=|regent1=|reg-type1=|succession2=|moretext2=|reign2=|reign-type2=|coronation2=|cor-type2=|predecessor2=|pre-type2=|successor2=|suc-type2=|regent2=|reg-type2=|succession3=|moretext3=|reign3=|reign-type3=|coronation3=|cor-type3=|predecessor3=|pre-type3=|successor3=|suc-type3=|regent3=|reg-type3=|spouse=|spouse-type=|type=|spouses=|spouses-type=|issue=|issue-link=|issue-pipe=|full name=চাওলুং চ্যু-তু-ফা|era dates=|era name=[[আহোম যুগ]]|posthumous name=|temple name=|dynasty=ছ্যু ফৈদ, [[আহোম ৰাজবংশ]]|mother=|father=[[চুখ্ৰাংফা]]|date of birth=|place of birth=[[আহোম ৰাজ্য]]|date of death={{CE|১৩৭৬}}|place of death=চফ্ৰাই নদী (চুতীয়া আৰু আহোম ৰাজ্যৰ সীমান্ত)| death_cause= চুতীয়া ৰজাৰ দ্বাৰা ছলনাৰে নাওখেলৰ সময়ত হত্যা|date of burial=|place of burial=|occupation=|signature=|signature_alt=|religion=[[ফুৰালুং ধৰ্ম]]}}}{{Ahom Dynasty}}
'''চুতুফা''' বা '''চাওলুং চ্যু-তু-ফা''' ({{lang-aho|𑜋𑜰𑜫 𑜎𑜤𑜂𑜫 𑜏𑜢𑜤𑜰𑜫 𑜄𑜥 𑜇𑜡}}) [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ ষষ্ঠজন [[স্বৰ্গদেউ]] আছিল। টাই আহোম ভাষাত লিখা বুৰঞ্জী অনুসৰি ৰজা নোহোৱা এটা পৰ্বৰ পাছত তেখেতে ১৩৬৯ চনৰ পৰা ১৩৭৬ চনলৈ ৰাজত্ব কৰিছিল।<ref>{{harvcol|ফুকন,বৰুৱা|১৯৬৪|p=১৩৯}}</ref> কোনো কোনো ইতিহাসবিদে তেখেত ১৩৬৪ চনত ৰাজপাটত বহিছিল বুলি ক'ব খোজে যদিও মূল বুৰঞ্জীত ১৩৬৯ চনৰ পৰা ১৩৭৬ চনলৈ ৰাজত্ব কৰিছিল বুলি উল্লেখ আছে। সঘনাই হোৱা সংঘাতৰ পাছত চুতীয়া সকলে তেওঁক নাও খেল চাবলৈ মাতি বিশ্বাস ঘাটকতাৰে হত্যা কৰিছিল।<ref>{{harvcol|গেইট|১৯২৬|p=৮১}}</ref>
==পূৰ্বপুৰুষ আৰু সিংহাৰোহণ==
চুতুফা আছিল আহোম ৰজা [[চুখাংফা]]ৰ দ্বিতীয় পুত্ৰ। দেউতাকৰ মৃত্যুৰ পাছত জ্যেষ্ঠ পুত্ৰ [[চুখ্ৰাম্ফা]] স্বৰ্গদেউ হৈছিল। ৩২ বছৰ শাসন কৰাৰ পাছত ১৩৬৪ চনত চুখ্ৰাম্ফাৰ মৃত্যু হয়। এইখিনিতে বুৰঞ্জীবিদসকলৰ মতভেদ দেখা যায়। কোনো কোনোৰ মতে চুখ্ৰাম্ফাৰ মৃত্যুত তেখেতৰ ভায়েক চুতুফা ১৩৬৪ চনৰ ৰাজপাটত বহে।<ref>বৰবৰুৱা হিতেশ্বৰ- আহোমৰ দিন or A History of Assam under the Ahoms 1st edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati page 32</ref><ref>Gait E.A. A History of Assam 2nd edition 1926 Thacker, Spink & Co Calcutta page 81</ref><ref>বৰুৱা গুণাভিৰাম- অসম বুৰঞ্জী or A History of Assam 4th edition 2008 Publication Board of Assam Guwahati page 55</ref> কিন্তু আধুনিক বুৰঞ্জীবিদ পদ্মেশ্বৰ গগৈ আৰু স্বৰ্ণলতা বৰুৱাৰ মতে ১৩৬৪ চনৰ পৰা ১৩৬৯ চনলৈ কোনো স্বৰ্গদেউ নাছিল।
==ৰাজত্বকাল আৰু হত্যা==
সৎসৰী বুৰঞ্জীত মতছ চুকাফাৰ পুত্ৰৰ সময়ৰ পৰা চুতুফাৰ মৃত্যুৰ আগলৈকে আহোমসকলে চুতীয়া ৰাজ্যৰ সৈতে আন্তৰিক সম্পৰ্ক বজাই ৰাখিছিল।<ref>Bhuyan, S.K, ''Satsari Assam Buranji'',p.9, "Previously, since the time of one of Sukapha’s sons, there was alliance and coordial relations with the Chutia king"</ref>
চুতুফাই আহোম ৰাজ্যৰ পৰিসীমা বঢ়াব বিচাৰিছিল। ইয়াৰ ফলত কাষৰীয়া [[চুতীয়া ৰাজ্য]]ৰ লগত সংঘাতৰ সৃষ্টি হয়। ১৩৭৬ চনত চুতীয়া ৰজাই চাপাগুৰিত চুতুফাক লগ কৰে আৰু মিত্ৰতাৰ ভাও জুৰি তেখেতক চফ্ৰাই নদীৰ নাওখেললৈ নিমন্ত্ৰণ জনায়। বিবৰণৰ অনুসৰি চুতীয়া ৰজাই চুতুফাক নিজৰ নাওত উঠাই প্ৰলোভিত কৰি বিশ্বাসঘাতকতাৰে হত্যা কৰিছিল। কিন্তু বুৰাঞ্জীবোৰত তেওঁৰ মৃত্যুৰ ধৰণৰ বিষয়ে মিল পোৱা নাযায়: কোনো এখনত তেওঁক এটা বলধ গৰুৱে গছকাই হত্যা কৰা হৈছিল বুলি কোৱা হৈছে<ref>বৰবৰুৱা হিতেশ্বৰ- আহোমৰ দিন or A History of Assam under the Ahoms 1st edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati page 32</ref><ref>Bhuyan, S K, Satsari Buranji,p.9</ref>, আন এখনত তেওঁক নাওতে হত্যা কৰা হৈছিল বুলি কোৱা হৈছে।<ref>Goswami, Hemchandra, "Purani Assam Buranji, p.37</ref><ref>Assam Buranji (SM), p.7</ref> চুতুফাৰ লগত যোৱা সৈন্যবোৰ ৰাজধানীলৈ ঘূৰি আহি এই কথা সদৰি কৰে।<ref>বৰবৰুৱা হিতেশ্বৰ- আহোমৰ দিন or A History of Assam under the Ahoms 1st edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati page 32</ref><ref>Gait E.A. A History of Assam 2nd edition 1926 Thacker, Spink & Co Calcutta page 81</ref><ref>Barua Gunaviram Assam Buranji or A History of Assam 4th edition 2008 Publication Board of Assam Guwahati page 56</ref> [[আহোম ভাষা]]ত লিখা "আহোম বুৰঞ্জী"ত চুতীয়াসকলে (''তিউৰা'' হিচাপে) চুতুফাক লৈ গৈ বধ কৰিছিল বুলি উল্লেখ কৰিছে যদিও কোনো চুতীয়া ৰজাৰ কথা(ৰজা বুজোৱা ''খুন'' শব্দ ব্যৱহাৰ কৰা নাই) উল্লেখ কৰা নাই।<ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji, p.48</ref>
কিছুমান ইতিহাসবিদে এই খণ্ডটোৰ সত্যতাক লৈ প্ৰশ্ন উত্থাপন কৰে। সৰ্বেশ্বৰ বৰুৱাই যুক্তি আগবঢ়ায় যে চুতুফাৰ মৃত্যু পৰিকল্পিত ভাৱে হোৱা নাছিল আৰু চুতীয়া ৰজাৰ নিমন্ত্ৰণত সংঘটিত হোৱা নাও খেলত চুতুফাৰ মৃত্যু হোৱাৰ বাবে চুতীয়া ৰজাক ভুলকৈ দোষাৰোপ কৰা হৈছিল।<ref>Barua, Sarbeswar,"Manideep"(1965), p.300</ref> স্বৰ্ণলতা বৰুৱাই (২০০৭) লক্ষ্য কৰিছে যে বিদেশী দেশত ৰজাক হত্যা কৰিলে নিশ্চয়কৈ তাৎক্ষণিক সামৰিক সঁহাৰিৰ সূচনা হ’লহেঁতেন, তথাপিও এনে কোনো সংঘাতৰ লিপিবদ্ধ হোৱা নাই। তদুপৰি চুতুফাৰ লগত থকা আহোম বাহিনীয়ে তেওঁক ৰক্ষা কৰা বা প্রত্যাক্রমণ কৰাৰ বাবে পদক্ষেপ লোৱাৰ কথা উল্লেখ নাই৷<ref>{{harv|Barua|2007|page=118}}</ref>
==বৰগোহাঁই আৰু বুঢ়াগোহাঁই শাসনকাল==
চুতুফাৰ মৃত্যুৰ পাছত আহোম ডাঙৰীয়াসকলে স্বৰ্গদেউৰ উপযোগী কোনো ৰাজকোঁৱৰ বিচাৰি নাপালে আৰু সেই বাবে চাৰি বছৰ (১৩৭৬-১৩৮০ চন) চাও ফ্ৰংদাম বুঢ়াগোহাঁই আৰু চাও তাপ্ৰিখিন বৰগোহাঁইয়ে নিজে প্ৰশাসনৰ ভাৰ চম্ভালে।<ref>Barbaruah Hiteswar Ahomar-Din or A History of Assam under the Ahoms 1st edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati page 32</ref> ৰজা অবিহনে ৰাজ্য চলোৱা টান দেখি ১৩৮০ চনত তেওঁলোকে চুতুফাৰ ভায়েক আৰু চুখাংফাৰ তৃতীয় পুত্ৰ [[ত্যাও খাম্টি]]ক স্বৰ্গদেউ পাতে।<ref>Gait E.A. A History of Assam 2nd edition 1926 Thacker, Spink & Co Calcutta page 81</ref><ref>Barua Gunaviram Assam Buranji or A History of Assam 4th edition 2008 Publication Board of Assam Guwahati page 56</ref>
==টোকা==
{{reflist}}
==তথ্যসূত্ৰ==
*ফুকন,বৰুৱা (১৯৬৪) (আহোম ভাষা, ইংৰাজী, অসমীয়া ভাষাত). আহোম লেগজিকন, ঐতিহাসিক আৰু প্ৰাচীন গ্ৰন্থ অধ্যয়ন বিভাগ
* বৰবৰুৱা হিতেশ্বৰ আহোমৰ-দিন or A History of Assam under the Ahoms first edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati
* বৰুৱা গুণাভিৰাম অসম বুৰঞ্জী or A History of Assam fourth edition 2008 Publication Board of Assam Guwahati
* Gait E.A. A History of Assam second edition 1926 Thacker, Spink & Co Calcutta
* {{cite book|last=Barua|first=Swarnalata|title=Chutia Jatir Buranji|year=2007|place=Guwahati}}
[[শ্ৰেণী:টাই-আহোম শাসক]]
eyymwdd1i2xtbg7kzfji1c67nistv1k
606949
606948
2026-05-18T00:57:56Z
Ananya Taye
28065
Kept the info box
606949
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox royalty|||name='''চাওলুং চ্যু-তু-ফা<br>𑜋𑜰𑜫 𑜎𑜤𑜂𑜫 𑜏𑜢𑜤𑜰𑜫 𑜄𑜥 𑜇𑜡'''|title=[[চাওলুং]]|titletext=([[টাই-আহোম ভাষা]])|more=|image=|imgw=|alt=|caption=|succession=[[Kingdom of Assam|অসমৰ ৰজা]]|moretext=|reign={{CE|১৩৬৯ – ১৩৭৬}}|reign-type=শাসন কাল|consort=|coronation={{CE|১৩৬৯}}|cor-type=খেউন ৰোণ মাই ক'|predecessor=[[চুখ্ৰাংফা]]|pre-type=পূৰ্বৰ চাওফা|successor=[[ত্যাও খাম্টি]]|suc-type=পৰৱৰ্তী চাওফা|regent=|reg-type=|succession1=|moretext1=|reign1=|reign-type1=|coronation1=|cor-type1=|predecessor1=|pre-type1=|successor1=|suc-type1=|regent1=|reg-type1=|succession2=|moretext2=|reign2=|reign-type2=|coronation2=|cor-type2=|predecessor2=|pre-type2=|successor2=|suc-type2=|regent2=|reg-type2=|succession3=|moretext3=|reign3=|reign-type3=|coronation3=|cor-type3=|predecessor3=|pre-type3=|successor3=|suc-type3=|regent3=|reg-type3=|spouse=|spouse-type=|type=|spouses=|spouses-type=|issue=|issue-link=|issue-pipe=|full name=চাওলুং চ্যু-তু-ফা|era dates=|era name=[[আহোম যুগ]]|posthumous name=|temple name=|dynasty=ছ্যু ফৈদ, [[আহোম ৰাজবংশ]]|mother=|father=[[চুখ্ৰাংফা]]|date of birth=|place of birth=[[আহোম ৰাজ্য]]|date of death={{CE|১৩৭৬}}|place of death=চফ্ৰাই নদী (চুতীয়া আৰু আহোম ৰাজ্যৰ সীমান্ত)| death_cause= চুতীয়া ৰজাৰ দ্বাৰা নাওখেলৰ সময়ত হত্যা|date of burial=|place of burial=|occupation=|signature=|signature_alt=|religion=[[ফুৰালুং ধৰ্ম]]}}{{Ahom Dynasty}}
'''চুতুফা''' বা '''চাওলুং চ্যু-তু-ফা''' ({{lang-aho|𑜋𑜰𑜫 𑜎𑜤𑜂𑜫 𑜏𑜢𑜤𑜰𑜫 𑜄𑜥 𑜇𑜡}}) [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ ষষ্ঠজন [[স্বৰ্গদেউ]] আছিল। টাই আহোম ভাষাত লিখা বুৰঞ্জী অনুসৰি ৰজা নোহোৱা এটা পৰ্বৰ পাছত তেখেতে ১৩৬৯ চনৰ পৰা ১৩৭৬ চনলৈ ৰাজত্ব কৰিছিল।<ref>{{harvcol|ফুকন,বৰুৱা|১৯৬৪|p=১৩৯}}</ref> কোনো কোনো ইতিহাসবিদে তেখেত ১৩৬৪ চনত ৰাজপাটত বহিছিল বুলি ক'ব খোজে যদিও মূল বুৰঞ্জীত ১৩৬৯ চনৰ পৰা ১৩৭৬ চনলৈ ৰাজত্ব কৰিছিল বুলি উল্লেখ আছে। সঘনাই হোৱা সংঘাতৰ পাছত চুতীয়া সকলে তেওঁক নাও খেল চাবলৈ মাতি বিশ্বাস ঘাটকতাৰে হত্যা কৰিছিল।<ref>{{harvcol|গেইট|১৯২৬|p=৮১}}</ref>
==পূৰ্বপুৰুষ আৰু সিংহাৰোহণ==
চুতুফা আছিল আহোম ৰজা [[চুখাংফা]]ৰ দ্বিতীয় পুত্ৰ। দেউতাকৰ মৃত্যুৰ পাছত জ্যেষ্ঠ পুত্ৰ [[চুখ্ৰাম্ফা]] স্বৰ্গদেউ হৈছিল। ৩২ বছৰ শাসন কৰাৰ পাছত ১৩৬৪ চনত চুখ্ৰাম্ফাৰ মৃত্যু হয়। এইখিনিতে বুৰঞ্জীবিদসকলৰ মতভেদ দেখা যায়। কোনো কোনোৰ মতে চুখ্ৰাম্ফাৰ মৃত্যুত তেখেতৰ ভায়েক চুতুফা ১৩৬৪ চনৰ ৰাজপাটত বহে।<ref>বৰবৰুৱা হিতেশ্বৰ- আহোমৰ দিন or A History of Assam under the Ahoms 1st edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati page 32</ref><ref>Gait E.A. A History of Assam 2nd edition 1926 Thacker, Spink & Co Calcutta page 81</ref><ref>বৰুৱা গুণাভিৰাম- অসম বুৰঞ্জী or A History of Assam 4th edition 2008 Publication Board of Assam Guwahati page 55</ref> কিন্তু আধুনিক বুৰঞ্জীবিদ পদ্মেশ্বৰ গগৈ আৰু স্বৰ্ণলতা বৰুৱাৰ মতে ১৩৬৪ চনৰ পৰা ১৩৬৯ চনলৈ কোনো স্বৰ্গদেউ নাছিল।
==ৰাজত্বকাল আৰু হত্যা==
সৎসৰী বুৰঞ্জীত মতছ চুকাফাৰ পুত্ৰৰ সময়ৰ পৰা চুতুফাৰ মৃত্যুৰ আগলৈকে আহোমসকলে চুতীয়া ৰাজ্যৰ সৈতে আন্তৰিক সম্পৰ্ক বজাই ৰাখিছিল।<ref>Bhuyan, S.K, ''Satsari Assam Buranji'',p.9, "Previously, since the time of one of Sukapha’s sons, there was alliance and coordial relations with the Chutia king"</ref>
চুতুফাই আহোম ৰাজ্যৰ পৰিসীমা বঢ়াব বিচাৰিছিল। ইয়াৰ ফলত কাষৰীয়া [[চুতীয়া ৰাজ্য]]ৰ লগত সংঘাতৰ সৃষ্টি হয়। ১৩৭৬ চনত চুতীয়া ৰজাই চাপাগুৰিত চুতুফাক লগ কৰে আৰু মিত্ৰতাৰ ভাও জুৰি তেখেতক চফ্ৰাই নদীৰ নাওখেললৈ নিমন্ত্ৰণ জনায়। বিবৰণৰ অনুসৰি চুতীয়া ৰজাই চুতুফাক নিজৰ নাওত উঠাই প্ৰলোভিত কৰি বিশ্বাসঘাতকতাৰে হত্যা কৰিছিল। কিন্তু বুৰাঞ্জীবোৰত তেওঁৰ মৃত্যুৰ ধৰণৰ বিষয়ে মিল পোৱা নাযায়: কোনো এখনত তেওঁক এটা বলধ গৰুৱে গছকাই হত্যা কৰা হৈছিল বুলি কোৱা হৈছে<ref>বৰবৰুৱা হিতেশ্বৰ- আহোমৰ দিন or A History of Assam under the Ahoms 1st edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati page 32</ref><ref>Bhuyan, S K, Satsari Buranji,p.9</ref>, আন এখনত তেওঁক নাওতে হত্যা কৰা হৈছিল বুলি কোৱা হৈছে।<ref>Goswami, Hemchandra, "Purani Assam Buranji, p.37</ref><ref>Assam Buranji (SM), p.7</ref> চুতুফাৰ লগত যোৱা সৈন্যবোৰ ৰাজধানীলৈ ঘূৰি আহি এই কথা সদৰি কৰে।<ref>বৰবৰুৱা হিতেশ্বৰ- আহোমৰ দিন or A History of Assam under the Ahoms 1st edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati page 32</ref><ref>Gait E.A. A History of Assam 2nd edition 1926 Thacker, Spink & Co Calcutta page 81</ref><ref>Barua Gunaviram Assam Buranji or A History of Assam 4th edition 2008 Publication Board of Assam Guwahati page 56</ref> [[আহোম ভাষা]]ত লিখা "আহোম বুৰঞ্জী"ত চুতীয়াসকলে (''তিউৰা'' হিচাপে) চুতুফাক লৈ গৈ বধ কৰিছিল বুলি উল্লেখ কৰিছে যদিও কোনো চুতীয়া ৰজাৰ কথা(ৰজা বুজোৱা ''খুন'' শব্দ ব্যৱহাৰ কৰা নাই) উল্লেখ কৰা নাই।<ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji, p.48</ref>
কিছুমান ইতিহাসবিদে এই খণ্ডটোৰ সত্যতাক লৈ প্ৰশ্ন উত্থাপন কৰে। সৰ্বেশ্বৰ বৰুৱাই যুক্তি আগবঢ়ায় যে চুতুফাৰ মৃত্যু পৰিকল্পিত ভাৱে হোৱা নাছিল আৰু চুতীয়া ৰজাৰ নিমন্ত্ৰণত সংঘটিত হোৱা নাও খেলত চুতুফাৰ মৃত্যু হোৱাৰ বাবে চুতীয়া ৰজাক ভুলকৈ দোষাৰোপ কৰা হৈছিল।<ref>Barua, Sarbeswar,"Manideep"(1965), p.300</ref> স্বৰ্ণলতা বৰুৱাই (২০০৭) লক্ষ্য কৰিছে যে বিদেশী দেশত ৰজাক হত্যা কৰিলে নিশ্চয়কৈ তাৎক্ষণিক সামৰিক সঁহাৰিৰ সূচনা হ’লহেঁতেন, তথাপিও এনে কোনো সংঘাতৰ লিপিবদ্ধ হোৱা নাই। তদুপৰি চুতুফাৰ লগত থকা আহোম বাহিনীয়ে তেওঁক ৰক্ষা কৰা বা প্রত্যাক্রমণ কৰাৰ বাবে পদক্ষেপ লোৱাৰ কথা উল্লেখ নাই৷<ref>{{harv|Barua|2007|page=118}}</ref>
==বৰগোহাঁই আৰু বুঢ়াগোহাঁই শাসনকাল==
চুতুফাৰ মৃত্যুৰ পাছত আহোম ডাঙৰীয়াসকলে স্বৰ্গদেউৰ উপযোগী কোনো ৰাজকোঁৱৰ বিচাৰি নাপালে আৰু সেই বাবে চাৰি বছৰ (১৩৭৬-১৩৮০ চন) চাও ফ্ৰংদাম বুঢ়াগোহাঁই আৰু চাও তাপ্ৰিখিন বৰগোহাঁইয়ে নিজে প্ৰশাসনৰ ভাৰ চম্ভালে।<ref>Barbaruah Hiteswar Ahomar-Din or A History of Assam under the Ahoms 1st edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati page 32</ref> ৰজা অবিহনে ৰাজ্য চলোৱা টান দেখি ১৩৮০ চনত তেওঁলোকে চুতুফাৰ ভায়েক আৰু চুখাংফাৰ তৃতীয় পুত্ৰ [[ত্যাও খাম্টি]]ক স্বৰ্গদেউ পাতে।<ref>Gait E.A. A History of Assam 2nd edition 1926 Thacker, Spink & Co Calcutta page 81</ref><ref>Barua Gunaviram Assam Buranji or A History of Assam 4th edition 2008 Publication Board of Assam Guwahati page 56</ref>
==টোকা==
{{reflist}}
==তথ্যসূত্ৰ==
*ফুকন,বৰুৱা (১৯৬৪) (আহোম ভাষা, ইংৰাজী, অসমীয়া ভাষাত). আহোম লেগজিকন, ঐতিহাসিক আৰু প্ৰাচীন গ্ৰন্থ অধ্যয়ন বিভাগ
* বৰবৰুৱা হিতেশ্বৰ আহোমৰ-দিন or A History of Assam under the Ahoms first edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati
* বৰুৱা গুণাভিৰাম অসম বুৰঞ্জী or A History of Assam fourth edition 2008 Publication Board of Assam Guwahati
* Gait E.A. A History of Assam second edition 1926 Thacker, Spink & Co Calcutta
* {{cite book|last=Barua|first=Swarnalata|title=Chutia Jatir Buranji|year=2007|place=Guwahati}}
[[শ্ৰেণী:টাই-আহোম শাসক]]
eicy78gb732ajarscrigf1n0r0weozt
606965
606949
2026-05-18T02:40:59Z
Hemchandra Mili, Dergaon
49582
/* পূৰ্বপুৰুষ আৰু সিংহাৰোহণ */
606965
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox royalty|||name='''চাওলুং চ্যু-তু-ফা<br>𑜋𑜰𑜫 𑜎𑜤𑜂𑜫 𑜏𑜢𑜤𑜰𑜫 𑜄𑜥 𑜇𑜡'''|title=[[চাওলুং]]|titletext=([[টাই-আহোম ভাষা]])|more=|image=|imgw=|alt=|caption=|succession=[[Kingdom of Assam|অসমৰ ৰজা]]|moretext=|reign={{CE|১৩৬৯ – ১৩৭৬}}|reign-type=শাসন কাল|consort=|coronation={{CE|১৩৬৯}}|cor-type=খেউন ৰোণ মাই ক'|predecessor=[[চুখ্ৰাংফা]]|pre-type=পূৰ্বৰ চাওফা|successor=[[ত্যাও খাম্টি]]|suc-type=পৰৱৰ্তী চাওফা|regent=|reg-type=|succession1=|moretext1=|reign1=|reign-type1=|coronation1=|cor-type1=|predecessor1=|pre-type1=|successor1=|suc-type1=|regent1=|reg-type1=|succession2=|moretext2=|reign2=|reign-type2=|coronation2=|cor-type2=|predecessor2=|pre-type2=|successor2=|suc-type2=|regent2=|reg-type2=|succession3=|moretext3=|reign3=|reign-type3=|coronation3=|cor-type3=|predecessor3=|pre-type3=|successor3=|suc-type3=|regent3=|reg-type3=|spouse=|spouse-type=|type=|spouses=|spouses-type=|issue=|issue-link=|issue-pipe=|full name=চাওলুং চ্যু-তু-ফা|era dates=|era name=[[আহোম যুগ]]|posthumous name=|temple name=|dynasty=ছ্যু ফৈদ, [[আহোম ৰাজবংশ]]|mother=|father=[[চুখ্ৰাংফা]]|date of birth=|place of birth=[[আহোম ৰাজ্য]]|date of death={{CE|১৩৭৬}}|place of death=চফ্ৰাই নদী (চুতীয়া আৰু আহোম ৰাজ্যৰ সীমান্ত)| death_cause= চুতীয়া ৰজাৰ দ্বাৰা নাওখেলৰ সময়ত হত্যা|date of burial=|place of burial=|occupation=|signature=|signature_alt=|religion=[[ফুৰালুং ধৰ্ম]]}}{{Ahom Dynasty}}
'''চুতুফা''' বা '''চাওলুং চ্যু-তু-ফা''' ({{lang-aho|𑜋𑜰𑜫 𑜎𑜤𑜂𑜫 𑜏𑜢𑜤𑜰𑜫 𑜄𑜥 𑜇𑜡}}) [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ ষষ্ঠজন [[স্বৰ্গদেউ]] আছিল। টাই আহোম ভাষাত লিখা বুৰঞ্জী অনুসৰি ৰজা নোহোৱা এটা পৰ্বৰ পাছত তেখেতে ১৩৬৯ চনৰ পৰা ১৩৭৬ চনলৈ ৰাজত্ব কৰিছিল।<ref>{{harvcol|ফুকন,বৰুৱা|১৯৬৪|p=১৩৯}}</ref> কোনো কোনো ইতিহাসবিদে তেখেত ১৩৬৪ চনত ৰাজপাটত বহিছিল বুলি ক'ব খোজে যদিও মূল বুৰঞ্জীত ১৩৬৯ চনৰ পৰা ১৩৭৬ চনলৈ ৰাজত্ব কৰিছিল বুলি উল্লেখ আছে। সঘনাই হোৱা সংঘাতৰ পাছত চুতীয়া সকলে তেওঁক নাও খেল চাবলৈ মাতি বিশ্বাস ঘাটকতাৰে হত্যা কৰিছিল।<ref>{{harvcol|গেইট|১৯২৬|p=৮১}}</ref>
==পূৰ্বপুৰুষ আৰু সিংহাৰোহণ==
চুতুফা আছিল আহোম ৰজা [[চুখাংফা]]ৰ দ্বিতীয় পুত্ৰ। দেউতাকৰ মৃত্যুৰ পাছত জ্যেষ্ঠ পুত্ৰ [[চুখ্ৰাম্ফা]] স্বৰ্গদেউ হৈছিল। ৩২ বছৰ শাসন কৰাৰ পাছত ১৩৬৪ চনত চুখ্ৰাম্ফাৰ মৃত্যু হয়। এইখিনিতে বুৰঞ্জীবিদসকলৰ মতভেদ দেখা যায়। কোনো কোনোৰ মতে চুখ্ৰাম্ফাৰ মৃত্যুত তেখেতৰ ভায়েক চুতুফা ১৩৬৪ চনৰ ৰাজপাটত বহে।<ref>বৰবৰুৱা হিতেশ্বৰ- আহোমৰ দিন or A History of Assam under the Ahoms 1st edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati page 32</ref><ref>Gait E.A. A History of Assam 2nd edition 1926 Thacker, Spink & Co Calcutta page 81</ref><ref>বৰুৱা গুণাভিৰাম- অসম বুৰঞ্জী or A History of Assam 4th edition 2008 Publication Board of Assam Guwahati page 55</ref> কিন্ত আধুনিক বুৰঞ্জীবিদ পদ্মেশ্বৰ গগৈ আৰু স্বৰ্ণলতা বৰুৱাৰ মতে ১৩৬৪ চনৰ পৰা ১৩৬৯ চনলৈ কোনো স্বৰ্গদেউ নাছিল।
==ৰাজত্বকাল আৰু হত্যা==
সৎসৰী বুৰঞ্জীত মতছ চুকাফাৰ পুত্ৰৰ সময়ৰ পৰা চুতুফাৰ মৃত্যুৰ আগলৈকে আহোমসকলে [[চুতীয়া ৰাজ্য]]ৰ সৈতে আন্তৰিক সম্পৰ্ক বজাই ৰাখিছিল।<ref>Bhuyan, S.K, ''Satsari Assam Buranji'',p.9, "Previously, since the time of one of Sukapha’s sons, there was alliance and coordial relations with the Chutia king"</ref>
চুতুফাই আহোম ৰাজ্যৰ পৰিসীমা বঢ়াব বিচাৰিছিল। ইয়াৰ ফলত কাষৰীয়া চুতীয়া ৰাজ্যৰ লগত সংঘাতৰ সৃষ্টি হয়। ১৩৭৬ চনত চুতীয়া ৰজাই চাপাগুৰিত চুতুফাক লগ কৰে আৰু মিত্ৰতাৰ ভাও জুৰি তেখেতক চফ্ৰাই নদীৰ নাওখেললৈ নিমন্ত্ৰণ জনায়। বিবৰণৰ অনুসৰি চুতীয়া ৰজাই চুতুফাক নিজৰ নাওত উঠাই প্ৰলোভিত কৰি বিশ্বাসঘাতকতাৰে হত্যা কৰিছিল। কিন্তু বুৰাঞ্জীবোৰত তেওঁৰ মৃত্যুৰ ধৰণৰ বিষয়ে মিল পোৱা নাযায়: কোনো এখনত তেওঁক এটা বলধ গৰুৱে গছকাই হত্যা কৰা হৈছিল বুলি কোৱা হৈছে<ref>বৰবৰুৱা হিতেশ্বৰ- আহোমৰ দিন or A History of Assam under the Ahoms 1st edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati page 32</ref><ref>Bhuyan, S K, Satsari Buranji,p.9</ref>, আন এখনত তেওঁক নাওতে হত্যা কৰা হৈছিল বুলি কোৱা হৈছে।<ref>Goswami, Hemchandra, "Purani Assam Buranji, p.37</ref><ref>Assam Buranji (SM), p.7</ref> চুতুফাৰ লগত যোৱা সৈন্যবোৰ ৰাজধানীলৈ ঘূৰি আহি এই কথা সদৰি কৰে।<ref>বৰবৰুৱা হিতেশ্বৰ- আহোমৰ দিন or A History of Assam under the Ahoms 1st edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati page 32</ref><ref>Gait E.A. A History of Assam 2nd edition 1926 Thacker, Spink & Co Calcutta page 81</ref><ref>Barua Gunaviram Assam Buranji or A History of Assam 4th edition 2008 Publication Board of Assam Guwahati page 56</ref> [[আহোম ভাষা]]ত লিখা <nowiki>''</nowiki>[[আসাম বুৰঞ্জী]]"ত [[চুতীয়া জনগোষ্ঠী|চুতীয়া]]সকলে (''তিউৰা'' হিচাপে) চুতুফাক লৈ গৈ বধ কৰিছিল বুলি উল্লেখ কৰিছে যদিও কোনো চুতীয়া ৰজাৰ কথা(ৰজা বুজোৱা ''খুন'' শব্দ ব্যৱহাৰ কৰা নাই) উল্লেখ কৰা নাই।<ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji, p.48</ref>
কিছুমান ইতিহাসবিদে এই খণ্ডটোৰ সত্যতাক লৈ প্ৰশ্ন উত্থাপন কৰে। সৰ্বেশ্বৰ বৰুৱাই যুক্তি আগবঢ়ায় যে চুতুফাৰ মৃত্যু পৰিকল্পিত ভাৱে হোৱা নাছিল আৰু চুতীয়া ৰজাৰ নিমন্ত্ৰণত সংঘটিত হোৱা নাও খেলত চুতুফাৰ মৃত্যু হোৱাৰ বাবে চুতীয়া ৰজাক ভুলকৈ দোষাৰোপ কৰা হৈছিল।<ref>Barua, Sarbeswar,"Manideep"(1965), p.300</ref> স্বৰ্ণলতা বৰুৱাই (২০০৭) লক্ষ্য কৰিছে যে বিদেশী দেশত ৰজাক হত্যা কৰিলে নিশ্চয়কৈ তাৎক্ষণিক সামৰিক সঁহাৰিৰ সূচনা হ’লহেঁতেন, তথাপিও এনে কোনো সংঘাতৰ লিপিবদ্ধ হোৱা নাই। তদুপৰি চুতুফাৰ লগত থকা আহোম বাহিনীয়ে তেওঁক ৰক্ষা কৰা বা প্রত্যাক্রমণ কৰাৰ বাবে পদক্ষেপ লোৱাৰ কথা উল্লেখ নাই৷<ref>{{harv|Barua|2007|page=118}}</ref>
==বৰগোহাঁই আৰু বুঢ়াগোহাঁই শাসনকাল==
চুতুফাৰ মৃত্যুৰ পাছত আহোম ডাঙৰীয়াসকলে স্বৰ্গদেউৰ উপযোগী কোনো ৰাজকোঁৱৰ বিচাৰি নাপালে আৰু সেই বাবে চাৰি বছৰ (১৩৭৬-১৩৮০ চন) চাও ফ্ৰংদাম বুঢ়াগোহাঁই আৰু চাও তাপ্ৰিখিন বৰগোহাঁইয়ে নিজে প্ৰশাসনৰ ভাৰ চম্ভালে।<ref>Barbaruah Hiteswar Ahomar-Din or A History of Assam under the Ahoms 1st edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati page 32</ref> ৰজা অবিহনে ৰাজ্য চলোৱা টান দেখি ১৩৮০ চনত তেওঁলোকে চুতুফাৰ ভায়েক আৰু চুখাংফাৰ তৃতীয় পুত্ৰ [[ত্যাও খাম্টি]]ক স্বৰ্গদেউ পাতে।<ref>Gait E.A. A History of Assam 2nd edition 1926 Thacker, Spink & Co Calcutta page 81</ref><ref>Barua Gunaviram Assam Buranji or A History of Assam 4th edition 2008 Publication Board of Assam Guwahati page 56</ref>
==টোকা==
{{reflist}}
==তথ্যসূত্ৰ==
*ফুকন,বৰুৱা (১৯৬৪) (আহোম ভাষা, ইংৰাজী, অসমীয়া ভাষাত). আহোম লেগজিকন, ঐতিহাসিক আৰু প্ৰাচীন গ্ৰন্থ অধ্যয়ন বিভাগ
* বৰবৰুৱা হিতেশ্বৰ আহোমৰ-দিন or A History of Assam under the Ahoms first edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati
* বৰুৱা গুণাভিৰাম অসম বুৰঞ্জী or A History of Assam fourth edition 2008 Publication Board of Assam Guwahati
* Gait E.A. A History of Assam second edition 1926 Thacker, Spink & Co Calcutta
* {{cite book|last=Barua|first=Swarnalata|title=Chutia Jatir Buranji|year=2007|place=Guwahati}}
[[শ্ৰেণী:টাই-আহোম শাসক]]
5znpba2qcjw7yeuuida262bx49t18fh
607034
606965
2026-05-18T10:31:25Z
KhiLanTzi
23530
/* */ Date of assassination and king who invited him is restored
607034
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox royalty|||name='''চাওলুং চ্যু-তু-ফা<br>𑜋𑜰𑜫 𑜎𑜤𑜂𑜫 𑜏𑜢𑜤𑜰𑜫 𑜄𑜥 𑜇𑜡'''|title=[[চাওলুং]]|titletext=([[টাই-আহোম ভাষা]])|more=|image=|imgw=|alt=|caption=|succession=[[Kingdom of Assam|অসমৰ ৰজা]]|moretext=|reign={{CE|১৩৬৯ – ১৩৭৬}}|reign-type=শাসন কাল|consort=|coronation={{CE|১৩৬৯}}|cor-type=খেউন ৰোণ মাই ক'|predecessor=[[চুখ্ৰাংফা]]|pre-type=পূৰ্বৰ চাওফা|successor=[[ত্যাও খাম্টি]]|suc-type=পৰৱৰ্তী চাওফা|regent=|reg-type=|succession1=|moretext1=|reign1=|reign-type1=|coronation1=|cor-type1=|predecessor1=|pre-type1=|successor1=|suc-type1=|regent1=|reg-type1=|succession2=|moretext2=|reign2=|reign-type2=|coronation2=|cor-type2=|predecessor2=|pre-type2=|successor2=|suc-type2=|regent2=|reg-type2=|succession3=|moretext3=|reign3=|reign-type3=|coronation3=|cor-type3=|predecessor3=|pre-type3=|successor3=|suc-type3=|regent3=|reg-type3=|spouse=|spouse-type=|type=|spouses=|spouses-type=|issue=|issue-link=|issue-pipe=|full name=চাওলুং চ্যু-তু-ফা|era dates=|era name=[[আহোম যুগ]]|posthumous name=|temple name=|dynasty=ছ্যু ফৈদ, [[আহোম ৰাজবংশ]]|mother=|father=[[চুখ্ৰাংফা]]|date of birth=|place of birth=[[আহোম ৰাজ্য]]|date of death={{CE|১৩৭৬}}|place of death=চফ্ৰাই নদী (চুতীয়া আৰু আহোম ৰাজ্যৰ সীমান্ত)| death_cause= চুতীয়া ৰজাৰ দ্বাৰা নাওখেলৰ সময়ত হত্যা|date of burial=|place of burial=|occupation=|signature=|signature_alt=|religion=[[ফুৰালুং ধৰ্ম]]}}{{Ahom Dynasty}}
'''চুতুফা''' বা '''চাওলুং চ্যু-তু-ফা''' ({{lang-aho|𑜋𑜰𑜫 𑜎𑜤𑜂𑜫 𑜏𑜢𑜤𑜰𑜫 𑜄𑜥 𑜇𑜡}}) [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ ষষ্ঠজন [[স্বৰ্গদেউ]] আছিল। টাই আহোম ভাষাত লিখা বুৰঞ্জী অনুসৰি ৰজা নোহোৱা এটা পৰ্বৰ পাছত তেখেতে ১৩৬৯ চনৰ পৰা ১৩৭৬ চনলৈ ৰাজত্ব কৰিছিল।<ref>{{harvcol|ফুকন,বৰুৱা|১৯৬৪|p=১৩৯}}</ref> কোনো কোনো ইতিহাসবিদে তেখেত ১৩৬৪ চনত ৰাজপাটত বহিছিল বুলি ক'ব খোজে যদিও মূল বুৰঞ্জীত ১৩৬৯ চনৰ পৰা ১৩৭৬ চনলৈ ৰাজত্ব কৰিছিল বুলি উল্লেখ আছে। {{CE|১৩৭৬}}ত চুতীয়া ৰজা জয়ধ্বজপালে সুতুফাক চাফ্ৰাই নদীৰ কাষত এখন বন্ধুত্বপূৰ্ণ শান্তি আলোচনাৰ বাবে আমন্ত্ৰণ জনাইছিল। অংগৰক্ষী নোহোৱাকৈ চুতুফাক চুতীয়া ৰজা জয়ধ্বজপালৰ ব্যক্তিগত নাওখনলৈ মাতি হত্যা কৰা হৈছিল।<ref>{{cite book |last=Gait |first=Edward Albert |title=A History of Assam |date=1926 |publisher=Thacker, Spink & Co. |location=Calcutta |page=81 |quote="...the Chutia king lured Sutuphaa onto his barge without attendants and treacherously murdered him..."}}</ref><ref>{{cite book |last=Barua |first=Gunaviram |title=Assam Buranji or A History of Assam |date=2008 |publisher=Publication Board of Assam |location=Guwahati |pages=55–56 |quote="...Sutuphaa's rule ended abruptly when he was treacherously assassinated by the Sutiya king..."}}</ref>এই হত্যাকাণ্ডই আহোম ৰাজদৰবাৰক কঁপাই তুলিছিল আৰু ইয়াৰ পিছতেই দুয়োখন ৰাজ্যৰ মাজত দশক দশক ধৰি তীব্ৰ যুদ্ধ আৰু অৰাজকতাৰ সৃষ্টি হৈছিল। এই সংঘাত ১৬ শতিকাত আহোমে চুতীয়া ৰাজ্য সম্পূৰ্ণৰূপে জয় নকৰা পৰ্যন্ত চলি আছিল।<ref>{{harvcol|গেইট|১৯২৬|p=৮১}}</ref>।<ref>{{harvcol|গেইট|১৯২৬|p=৮১}}</ref>
==পূৰ্বপুৰুষ আৰু সিংহাৰোহণ==
চুতুফা আছিল আহোম ৰজা [[চুখাংফা]]ৰ দ্বিতীয় পুত্ৰ। দেউতাকৰ মৃত্যুৰ পাছত জ্যেষ্ঠ পুত্ৰ [[চুখ্ৰাম্ফা]] স্বৰ্গদেউ হৈছিল। ৩২ বছৰ শাসন কৰাৰ পাছত ১৩৬৪ চনত চুখ্ৰাম্ফাৰ মৃত্যু হয়। এইখিনিতে বুৰঞ্জীবিদসকলৰ মতভেদ দেখা যায়। কোনো কোনোৰ মতে চুখ্ৰাম্ফাৰ মৃত্যুত তেখেতৰ ভায়েক চুতুফা ১৩৬৪ চনৰ ৰাজপাটত বহে।<ref>বৰবৰুৱা হিতেশ্বৰ- আহোমৰ দিন or A History of Assam under the Ahoms 1st edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati page 32</ref><ref>Gait E.A. A History of Assam 2nd edition 1926 Thacker, Spink & Co Calcutta page 81</ref><ref>বৰুৱা গুণাভিৰাম- অসম বুৰঞ্জী or A History of Assam 4th edition 2008 Publication Board of Assam Guwahati page 55</ref> কিন্ত আধুনিক বুৰঞ্জীবিদ পদ্মেশ্বৰ গগৈ আৰু স্বৰ্ণলতা বৰুৱাৰ মতে ১৩৬৪ চনৰ পৰা ১৩৬৯ চনলৈ কোনো স্বৰ্গদেউ নাছিল।
==ৰাজত্বকাল আৰু হত্যা==
সৎসৰী বুৰঞ্জীত মতছ চুকাফাৰ পুত্ৰৰ সময়ৰ পৰা চুতুফাৰ মৃত্যুৰ আগলৈকে আহোমসকলে [[চুতীয়া ৰাজ্য]]ৰ সৈতে আন্তৰিক সম্পৰ্ক বজাই ৰাখিছিল।<ref>Bhuyan, S.K, ''Satsari Assam Buranji'',p.9, "Previously, since the time of one of Sukapha’s sons, there was alliance and coordial relations with the Chutia king"</ref>
চুতুফাই আহোম ৰাজ্যৰ পৰিসীমা বঢ়াব বিচাৰিছিল। ইয়াৰ ফলত কাষৰীয়া চুতীয়া ৰাজ্যৰ লগত সংঘাতৰ সৃষ্টি হয়। ১৩৭৬ চনত চুতীয়া ৰজাই চাপাগুৰিত চুতুফাক লগ কৰে আৰু মিত্ৰতাৰ ভাও জুৰি তেখেতক চফ্ৰাই নদীৰ নাওখেললৈ নিমন্ত্ৰণ জনায়। বিবৰণৰ অনুসৰি চুতীয়া ৰজাই চুতুফাক নিজৰ নাওত উঠাই প্ৰলোভিত কৰি বিশ্বাসঘাতকতাৰে হত্যা কৰিছিল। কিন্তু বুৰাঞ্জীবোৰত তেওঁৰ মৃত্যুৰ ধৰণৰ বিষয়ে মিল পোৱা নাযায়: কোনো এখনত তেওঁক এটা বলধ গৰুৱে গছকাই হত্যা কৰা হৈছিল বুলি কোৱা হৈছে<ref>বৰবৰুৱা হিতেশ্বৰ- আহোমৰ দিন or A History of Assam under the Ahoms 1st edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati page 32</ref><ref>Bhuyan, S K, Satsari Buranji,p.9</ref>, আন এখনত তেওঁক নাওতে হত্যা কৰা হৈছিল বুলি কোৱা হৈছে।<ref>Goswami, Hemchandra, "Purani Assam Buranji, p.37</ref><ref>Assam Buranji (SM), p.7</ref> চুতুফাৰ লগত যোৱা সৈন্যবোৰ ৰাজধানীলৈ ঘূৰি আহি এই কথা সদৰি কৰে।<ref>বৰবৰুৱা হিতেশ্বৰ- আহোমৰ দিন or A History of Assam under the Ahoms 1st edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati page 32</ref><ref>Gait E.A. A History of Assam 2nd edition 1926 Thacker, Spink & Co Calcutta page 81</ref><ref>Barua Gunaviram Assam Buranji or A History of Assam 4th edition 2008 Publication Board of Assam Guwahati page 56</ref> [[আহোম ভাষা]]ত লিখা <nowiki>''</nowiki>[[আসাম বুৰঞ্জী]]"ত [[চুতীয়া জনগোষ্ঠী|চুতীয়া]]সকলে (''তিউৰা'' হিচাপে) চুতুফাক লৈ গৈ বধ কৰিছিল বুলি উল্লেখ কৰিছে যদিও কোনো চুতীয়া ৰজাৰ কথা(ৰজা বুজোৱা ''খুন'' শব্দ ব্যৱহাৰ কৰা নাই) উল্লেখ কৰা নাই।<ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji, p.48</ref>
কিছুমান ইতিহাসবিদে এই খণ্ডটোৰ সত্যতাক লৈ প্ৰশ্ন উত্থাপন কৰে। সৰ্বেশ্বৰ বৰুৱাই যুক্তি আগবঢ়ায় যে চুতুফাৰ মৃত্যু পৰিকল্পিত ভাৱে হোৱা নাছিল আৰু চুতীয়া ৰজাৰ নিমন্ত্ৰণত সংঘটিত হোৱা নাও খেলত চুতুফাৰ মৃত্যু হোৱাৰ বাবে চুতীয়া ৰজাক ভুলকৈ দোষাৰোপ কৰা হৈছিল।<ref>Barua, Sarbeswar,"Manideep"(1965), p.300</ref> স্বৰ্ণলতা বৰুৱাই (২০০৭) লক্ষ্য কৰিছে যে বিদেশী দেশত ৰজাক হত্যা কৰিলে নিশ্চয়কৈ তাৎক্ষণিক সামৰিক সঁহাৰিৰ সূচনা হ’লহেঁতেন, তথাপিও এনে কোনো সংঘাতৰ লিপিবদ্ধ হোৱা নাই। তদুপৰি চুতুফাৰ লগত থকা আহোম বাহিনীয়ে তেওঁক ৰক্ষা কৰা বা প্রত্যাক্রমণ কৰাৰ বাবে পদক্ষেপ লোৱাৰ কথা উল্লেখ নাই৷<ref>{{harv|Barua|2007|page=118}}</ref>
==বৰগোহাঁই আৰু বুঢ়াগোহাঁই শাসনকাল==
চুতুফাৰ মৃত্যুৰ পাছত আহোম ডাঙৰীয়াসকলে স্বৰ্গদেউৰ উপযোগী কোনো ৰাজকোঁৱৰ বিচাৰি নাপালে আৰু সেই বাবে চাৰি বছৰ (১৩৭৬-১৩৮০ চন) চাও ফ্ৰংদাম বুঢ়াগোহাঁই আৰু চাও তাপ্ৰিখিন বৰগোহাঁইয়ে নিজে প্ৰশাসনৰ ভাৰ চম্ভালে।<ref>Barbaruah Hiteswar Ahomar-Din or A History of Assam under the Ahoms 1st edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati page 32</ref> ৰজা অবিহনে ৰাজ্য চলোৱা টান দেখি ১৩৮০ চনত তেওঁলোকে চুতুফাৰ ভায়েক আৰু চুখাংফাৰ তৃতীয় পুত্ৰ [[ত্যাও খাম্টি]]ক স্বৰ্গদেউ পাতে।<ref>Gait E.A. A History of Assam 2nd edition 1926 Thacker, Spink & Co Calcutta page 81</ref><ref>Barua Gunaviram Assam Buranji or A History of Assam 4th edition 2008 Publication Board of Assam Guwahati page 56</ref>
==টোকা==
{{reflist}}
==তথ্যসূত্ৰ==
*ফুকন,বৰুৱা (১৯৬৪) (আহোম ভাষা, ইংৰাজী, অসমীয়া ভাষাত). আহোম লেগজিকন, ঐতিহাসিক আৰু প্ৰাচীন গ্ৰন্থ অধ্যয়ন বিভাগ
* বৰবৰুৱা হিতেশ্বৰ আহোমৰ-দিন or A History of Assam under the Ahoms first edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati
* বৰুৱা গুণাভিৰাম অসম বুৰঞ্জী or A History of Assam fourth edition 2008 Publication Board of Assam Guwahati
* Gait E.A. A History of Assam second edition 1926 Thacker, Spink & Co Calcutta
* {{cite book|last=Barua|first=Swarnalata|title=Chutia Jatir Buranji|year=2007|place=Guwahati}}
[[শ্ৰেণী:টাই-আহোম শাসক]]
0v32jl1tqyjvtnomrxpn8sry3ndme5n
607035
607034
2026-05-18T10:32:37Z
KhiLanTzi
23530
/* */
607035
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox royalty|||name='''চাওলুং চ্যু-তু-ফা<br>𑜋𑜰𑜫 𑜎𑜤𑜂𑜫 𑜏𑜢𑜤𑜰𑜫 𑜄𑜥 𑜇𑜡'''|title=[[চাওলুং]]|titletext=([[টাই-আহোম ভাষা]])|more=|image=|imgw=|alt=|caption=|succession=[[Kingdom of Assam|অসমৰ ৰজা]]|moretext=|reign={{CE|১৩৬৯ – ১৩৭৬}}|reign-type=শাসন কাল|consort=|coronation={{CE|১৩৬৯}}|cor-type=খেউন ৰোণ মাই ক'|predecessor=[[চুখ্ৰাংফা]]|pre-type=পূৰ্বৰ চাওফা|successor=[[ত্যাও খাম্টি]]|suc-type=পৰৱৰ্তী চাওফা|regent=|reg-type=|succession1=|moretext1=|reign1=|reign-type1=|coronation1=|cor-type1=|predecessor1=|pre-type1=|successor1=|suc-type1=|regent1=|reg-type1=|succession2=|moretext2=|reign2=|reign-type2=|coronation2=|cor-type2=|predecessor2=|pre-type2=|successor2=|suc-type2=|regent2=|reg-type2=|succession3=|moretext3=|reign3=|reign-type3=|coronation3=|cor-type3=|predecessor3=|pre-type3=|successor3=|suc-type3=|regent3=|reg-type3=|spouse=|spouse-type=|type=|spouses=|spouses-type=|issue=|issue-link=|issue-pipe=|full name=চাওলুং চ্যু-তু-ফা|era dates=|era name=[[আহোম যুগ]]|posthumous name=|temple name=|dynasty=ছ্যু ফৈদ, [[আহোম ৰাজবংশ]]|mother=|father=[[চুখ্ৰাংফা]]|date of birth=|place of birth=[[আহোম ৰাজ্য]]|date of death={{CE|১৩৭৬}}|place of death=চফ্ৰাই নদী (চুতীয়া আৰু আহোম ৰাজ্যৰ সীমান্ত)| death_cause= চুতীয়া ৰজাৰ দ্বাৰা নাওখেলৰ সময়ত হত্যা|date of burial=|place of burial=|occupation=|signature=|signature_alt=|religion=[[ফুৰালুং ধৰ্ম]]}}
'''চুতুফা''' বা '''চাওলুং চ্যু-তু-ফা''' ({{lang-aho|𑜋𑜰𑜫 𑜎𑜤𑜂𑜫 𑜏𑜢𑜤𑜰𑜫 𑜄𑜥 𑜇𑜡}}) [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ ষষ্ঠজন [[স্বৰ্গদেউ]] আছিল। টাই আহোম ভাষাত লিখা বুৰঞ্জী অনুসৰি ৰজা নোহোৱা এটা পৰ্বৰ পাছত তেখেতে ১৩৬৯ চনৰ পৰা ১৩৭৬ চনলৈ ৰাজত্ব কৰিছিল।<ref>{{harvcol|ফুকন,বৰুৱা|১৯৬৪|p=১৩৯}}</ref> কোনো কোনো ইতিহাসবিদে তেখেত ১৩৬৪ চনত ৰাজপাটত বহিছিল বুলি ক'ব খোজে যদিও মূল বুৰঞ্জীত ১৩৬৯ চনৰ পৰা ১৩৭৬ চনলৈ ৰাজত্ব কৰিছিল বুলি উল্লেখ আছে। {{CE|১৩৭৬}}ত চুতীয়া ৰজা জয়ধ্বজপালে সুতুফাক চাফ্ৰাই নদীৰ কাষত এখন বন্ধুত্বপূৰ্ণ শান্তি আলোচনাৰ বাবে আমন্ত্ৰণ জনাইছিল। অংগৰক্ষী নোহোৱাকৈ চুতুফাক চুতীয়া ৰজা জয়ধ্বজপালৰ ব্যক্তিগত নাওখনলৈ মাতি হত্যা কৰা হৈছিল।<ref>{{cite book |last=Gait |first=Edward Albert |title=A History of Assam |date=1926 |publisher=Thacker, Spink & Co. |location=Calcutta |page=81 |quote="...the Chutia king lured Sutuphaa onto his barge without attendants and treacherously murdered him..."}}</ref><ref>{{cite book |last=Barua |first=Gunaviram |title=Assam Buranji or A History of Assam |date=2008 |publisher=Publication Board of Assam |location=Guwahati |pages=55–56 |quote="...Sutuphaa's rule ended abruptly when he was treacherously assassinated by the Sutiya king..."}}</ref>এই হত্যাকাণ্ডই আহোম ৰাজদৰবাৰক কঁপাই তুলিছিল আৰু ইয়াৰ পিছতেই দুয়োখন ৰাজ্যৰ মাজত দশক দশক ধৰি তীব্ৰ যুদ্ধ আৰু অৰাজকতাৰ সৃষ্টি হৈছিল। এই সংঘাত ১৬ শতিকাত আহোমে চুতীয়া ৰাজ্য সম্পূৰ্ণৰূপে জয় নকৰা পৰ্যন্ত চলি আছিল।<ref>{{harvcol|গেইট|১৯২৬|p=৮১}}</ref>।<ref>{{harvcol|গেইট|১৯২৬|p=৮১}}</ref>
==পূৰ্বপুৰুষ আৰু সিংহাৰোহণ==
চুতুফা আছিল আহোম ৰজা [[চুখাংফা]]ৰ দ্বিতীয় পুত্ৰ। দেউতাকৰ মৃত্যুৰ পাছত জ্যেষ্ঠ পুত্ৰ [[চুখ্ৰাম্ফা]] স্বৰ্গদেউ হৈছিল। ৩২ বছৰ শাসন কৰাৰ পাছত ১৩৬৪ চনত চুখ্ৰাম্ফাৰ মৃত্যু হয়। এইখিনিতে বুৰঞ্জীবিদসকলৰ মতভেদ দেখা যায়। কোনো কোনোৰ মতে চুখ্ৰাম্ফাৰ মৃত্যুত তেখেতৰ ভায়েক চুতুফা ১৩৬৪ চনৰ ৰাজপাটত বহে।<ref>বৰবৰুৱা হিতেশ্বৰ- আহোমৰ দিন or A History of Assam under the Ahoms 1st edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati page 32</ref><ref>Gait E.A. A History of Assam 2nd edition 1926 Thacker, Spink & Co Calcutta page 81</ref><ref>বৰুৱা গুণাভিৰাম- অসম বুৰঞ্জী or A History of Assam 4th edition 2008 Publication Board of Assam Guwahati page 55</ref> কিন্ত আধুনিক বুৰঞ্জীবিদ পদ্মেশ্বৰ গগৈ আৰু স্বৰ্ণলতা বৰুৱাৰ মতে ১৩৬৪ চনৰ পৰা ১৩৬৯ চনলৈ কোনো স্বৰ্গদেউ নাছিল।
==ৰাজত্বকাল আৰু হত্যা==
সৎসৰী বুৰঞ্জীত মতছ চুকাফাৰ পুত্ৰৰ সময়ৰ পৰা চুতুফাৰ মৃত্যুৰ আগলৈকে আহোমসকলে [[চুতীয়া ৰাজ্য]]ৰ সৈতে আন্তৰিক সম্পৰ্ক বজাই ৰাখিছিল।<ref>Bhuyan, S.K, ''Satsari Assam Buranji'',p.9, "Previously, since the time of one of Sukapha’s sons, there was alliance and coordial relations with the Chutia king"</ref>
চুতুফাই আহোম ৰাজ্যৰ পৰিসীমা বঢ়াব বিচাৰিছিল। ইয়াৰ ফলত কাষৰীয়া চুতীয়া ৰাজ্যৰ লগত সংঘাতৰ সৃষ্টি হয়। ১৩৭৬ চনত চুতীয়া ৰজাই চাপাগুৰিত চুতুফাক লগ কৰে আৰু মিত্ৰতাৰ ভাও জুৰি তেখেতক চফ্ৰাই নদীৰ নাওখেললৈ নিমন্ত্ৰণ জনায়। বিবৰণৰ অনুসৰি চুতীয়া ৰজাই চুতুফাক নিজৰ নাওত উঠাই প্ৰলোভিত কৰি বিশ্বাসঘাতকতাৰে হত্যা কৰিছিল। কিন্তু বুৰাঞ্জীবোৰত তেওঁৰ মৃত্যুৰ ধৰণৰ বিষয়ে মিল পোৱা নাযায়: কোনো এখনত তেওঁক এটা বলধ গৰুৱে গছকাই হত্যা কৰা হৈছিল বুলি কোৱা হৈছে<ref>বৰবৰুৱা হিতেশ্বৰ- আহোমৰ দিন or A History of Assam under the Ahoms 1st edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati page 32</ref><ref>Bhuyan, S K, Satsari Buranji,p.9</ref>, আন এখনত তেওঁক নাওতে হত্যা কৰা হৈছিল বুলি কোৱা হৈছে।<ref>Goswami, Hemchandra, "Purani Assam Buranji, p.37</ref><ref>Assam Buranji (SM), p.7</ref> চুতুফাৰ লগত যোৱা সৈন্যবোৰ ৰাজধানীলৈ ঘূৰি আহি এই কথা সদৰি কৰে।<ref>বৰবৰুৱা হিতেশ্বৰ- আহোমৰ দিন or A History of Assam under the Ahoms 1st edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati page 32</ref><ref>Gait E.A. A History of Assam 2nd edition 1926 Thacker, Spink & Co Calcutta page 81</ref><ref>Barua Gunaviram Assam Buranji or A History of Assam 4th edition 2008 Publication Board of Assam Guwahati page 56</ref> [[আহোম ভাষা]]ত লিখা <nowiki>''</nowiki>[[আসাম বুৰঞ্জী]]"ত [[চুতীয়া জনগোষ্ঠী|চুতীয়া]]সকলে (''তিউৰা'' হিচাপে) চুতুফাক লৈ গৈ বধ কৰিছিল বুলি উল্লেখ কৰিছে যদিও কোনো চুতীয়া ৰজাৰ কথা(ৰজা বুজোৱা ''খুন'' শব্দ ব্যৱহাৰ কৰা নাই) উল্লেখ কৰা নাই।<ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji, p.48</ref>
কিছুমান ইতিহাসবিদে এই খণ্ডটোৰ সত্যতাক লৈ প্ৰশ্ন উত্থাপন কৰে। সৰ্বেশ্বৰ বৰুৱাই যুক্তি আগবঢ়ায় যে চুতুফাৰ মৃত্যু পৰিকল্পিত ভাৱে হোৱা নাছিল আৰু চুতীয়া ৰজাৰ নিমন্ত্ৰণত সংঘটিত হোৱা নাও খেলত চুতুফাৰ মৃত্যু হোৱাৰ বাবে চুতীয়া ৰজাক ভুলকৈ দোষাৰোপ কৰা হৈছিল।<ref>Barua, Sarbeswar,"Manideep"(1965), p.300</ref> স্বৰ্ণলতা বৰুৱাই (২০০৭) লক্ষ্য কৰিছে যে বিদেশী দেশত ৰজাক হত্যা কৰিলে নিশ্চয়কৈ তাৎক্ষণিক সামৰিক সঁহাৰিৰ সূচনা হ’লহেঁতেন, তথাপিও এনে কোনো সংঘাতৰ লিপিবদ্ধ হোৱা নাই। তদুপৰি চুতুফাৰ লগত থকা আহোম বাহিনীয়ে তেওঁক ৰক্ষা কৰা বা প্রত্যাক্রমণ কৰাৰ বাবে পদক্ষেপ লোৱাৰ কথা উল্লেখ নাই৷<ref>{{harv|Barua|2007|page=118}}</ref>
==বৰগোহাঁই আৰু বুঢ়াগোহাঁই শাসনকাল==
চুতুফাৰ মৃত্যুৰ পাছত আহোম ডাঙৰীয়াসকলে স্বৰ্গদেউৰ উপযোগী কোনো ৰাজকোঁৱৰ বিচাৰি নাপালে আৰু সেই বাবে চাৰি বছৰ (১৩৭৬-১৩৮০ চন) চাও ফ্ৰংদাম বুঢ়াগোহাঁই আৰু চাও তাপ্ৰিখিন বৰগোহাঁইয়ে নিজে প্ৰশাসনৰ ভাৰ চম্ভালে।<ref>Barbaruah Hiteswar Ahomar-Din or A History of Assam under the Ahoms 1st edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati page 32</ref> ৰজা অবিহনে ৰাজ্য চলোৱা টান দেখি ১৩৮০ চনত তেওঁলোকে চুতুফাৰ ভায়েক আৰু চুখাংফাৰ তৃতীয় পুত্ৰ [[ত্যাও খাম্টি]]ক স্বৰ্গদেউ পাতে।<ref>Gait E.A. A History of Assam 2nd edition 1926 Thacker, Spink & Co Calcutta page 81</ref><ref>Barua Gunaviram Assam Buranji or A History of Assam 4th edition 2008 Publication Board of Assam Guwahati page 56</ref>
==টোকা==
{{reflist}}
==তথ্যসূত্ৰ==
*ফুকন,বৰুৱা (১৯৬৪) (আহোম ভাষা, ইংৰাজী, অসমীয়া ভাষাত). আহোম লেগজিকন, ঐতিহাসিক আৰু প্ৰাচীন গ্ৰন্থ অধ্যয়ন বিভাগ
* বৰবৰুৱা হিতেশ্বৰ আহোমৰ-দিন or A History of Assam under the Ahoms first edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati
* বৰুৱা গুণাভিৰাম অসম বুৰঞ্জী or A History of Assam fourth edition 2008 Publication Board of Assam Guwahati
* Gait E.A. A History of Assam second edition 1926 Thacker, Spink & Co Calcutta
* {{cite book|last=Barua|first=Swarnalata|title=Chutia Jatir Buranji|year=2007|place=Guwahati}}
[[শ্ৰেণী:টাই-আহোম শাসক]]
plpigdfjyzz8i3aohyrx7o9b401xy4o
607036
607035
2026-05-18T10:35:30Z
KhiLanTzi
23530
/* ৰাজত্বকাল আৰু হত্যা */ It hasn't mentioned upto sutupha's death
607036
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox royalty|||name='''চাওলুং চ্যু-তু-ফা<br>𑜋𑜰𑜫 𑜎𑜤𑜂𑜫 𑜏𑜢𑜤𑜰𑜫 𑜄𑜥 𑜇𑜡'''|title=[[চাওলুং]]|titletext=([[টাই-আহোম ভাষা]])|more=|image=|imgw=|alt=|caption=|succession=[[Kingdom of Assam|অসমৰ ৰজা]]|moretext=|reign={{CE|১৩৬৯ – ১৩৭৬}}|reign-type=শাসন কাল|consort=|coronation={{CE|১৩৬৯}}|cor-type=খেউন ৰোণ মাই ক'|predecessor=[[চুখ্ৰাংফা]]|pre-type=পূৰ্বৰ চাওফা|successor=[[ত্যাও খাম্টি]]|suc-type=পৰৱৰ্তী চাওফা|regent=|reg-type=|succession1=|moretext1=|reign1=|reign-type1=|coronation1=|cor-type1=|predecessor1=|pre-type1=|successor1=|suc-type1=|regent1=|reg-type1=|succession2=|moretext2=|reign2=|reign-type2=|coronation2=|cor-type2=|predecessor2=|pre-type2=|successor2=|suc-type2=|regent2=|reg-type2=|succession3=|moretext3=|reign3=|reign-type3=|coronation3=|cor-type3=|predecessor3=|pre-type3=|successor3=|suc-type3=|regent3=|reg-type3=|spouse=|spouse-type=|type=|spouses=|spouses-type=|issue=|issue-link=|issue-pipe=|full name=চাওলুং চ্যু-তু-ফা|era dates=|era name=[[আহোম যুগ]]|posthumous name=|temple name=|dynasty=ছ্যু ফৈদ, [[আহোম ৰাজবংশ]]|mother=|father=[[চুখ্ৰাংফা]]|date of birth=|place of birth=[[আহোম ৰাজ্য]]|date of death={{CE|১৩৭৬}}|place of death=চফ্ৰাই নদী (চুতীয়া আৰু আহোম ৰাজ্যৰ সীমান্ত)| death_cause= চুতীয়া ৰজাৰ দ্বাৰা নাওখেলৰ সময়ত হত্যা|date of burial=|place of burial=|occupation=|signature=|signature_alt=|religion=[[ফুৰালুং ধৰ্ম]]}}
'''চুতুফা''' বা '''চাওলুং চ্যু-তু-ফা''' ({{lang-aho|𑜋𑜰𑜫 𑜎𑜤𑜂𑜫 𑜏𑜢𑜤𑜰𑜫 𑜄𑜥 𑜇𑜡}}) [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ ষষ্ঠজন [[স্বৰ্গদেউ]] আছিল। টাই আহোম ভাষাত লিখা বুৰঞ্জী অনুসৰি ৰজা নোহোৱা এটা পৰ্বৰ পাছত তেখেতে ১৩৬৯ চনৰ পৰা ১৩৭৬ চনলৈ ৰাজত্ব কৰিছিল।<ref>{{harvcol|ফুকন,বৰুৱা|১৯৬৪|p=১৩৯}}</ref> কোনো কোনো ইতিহাসবিদে তেখেত ১৩৬৪ চনত ৰাজপাটত বহিছিল বুলি ক'ব খোজে যদিও মূল বুৰঞ্জীত ১৩৬৯ চনৰ পৰা ১৩৭৬ চনলৈ ৰাজত্ব কৰিছিল বুলি উল্লেখ আছে। {{CE|১৩৭৬}}ত চুতীয়া ৰজা জয়ধ্বজপালে সুতুফাক চাফ্ৰাই নদীৰ কাষত এখন বন্ধুত্বপূৰ্ণ শান্তি আলোচনাৰ বাবে আমন্ত্ৰণ জনাইছিল। অংগৰক্ষী নোহোৱাকৈ চুতুফাক চুতীয়া ৰজা জয়ধ্বজপালৰ ব্যক্তিগত নাওখনলৈ মাতি হত্যা কৰা হৈছিল।<ref>{{cite book |last=Gait |first=Edward Albert |title=A History of Assam |date=1926 |publisher=Thacker, Spink & Co. |location=Calcutta |page=81 |quote="...the Chutia king lured Sutuphaa onto his barge without attendants and treacherously murdered him..."}}</ref><ref>{{cite book |last=Barua |first=Gunaviram |title=Assam Buranji or A History of Assam |date=2008 |publisher=Publication Board of Assam |location=Guwahati |pages=55–56 |quote="...Sutuphaa's rule ended abruptly when he was treacherously assassinated by the Sutiya king..."}}</ref>এই হত্যাকাণ্ডই আহোম ৰাজদৰবাৰক কঁপাই তুলিছিল আৰু ইয়াৰ পিছতেই দুয়োখন ৰাজ্যৰ মাজত দশক দশক ধৰি তীব্ৰ যুদ্ধ আৰু অৰাজকতাৰ সৃষ্টি হৈছিল। এই সংঘাত ১৬ শতিকাত আহোমে চুতীয়া ৰাজ্য সম্পূৰ্ণৰূপে জয় নকৰা পৰ্যন্ত চলি আছিল।<ref>{{harvcol|গেইট|১৯২৬|p=৮১}}</ref>।<ref>{{harvcol|গেইট|১৯২৬|p=৮১}}</ref>
==পূৰ্বপুৰুষ আৰু সিংহাৰোহণ==
চুতুফা আছিল আহোম ৰজা [[চুখাংফা]]ৰ দ্বিতীয় পুত্ৰ। দেউতাকৰ মৃত্যুৰ পাছত জ্যেষ্ঠ পুত্ৰ [[চুখ্ৰাম্ফা]] স্বৰ্গদেউ হৈছিল। ৩২ বছৰ শাসন কৰাৰ পাছত ১৩৬৪ চনত চুখ্ৰাম্ফাৰ মৃত্যু হয়। এইখিনিতে বুৰঞ্জীবিদসকলৰ মতভেদ দেখা যায়। কোনো কোনোৰ মতে চুখ্ৰাম্ফাৰ মৃত্যুত তেখেতৰ ভায়েক চুতুফা ১৩৬৪ চনৰ ৰাজপাটত বহে।<ref>বৰবৰুৱা হিতেশ্বৰ- আহোমৰ দিন or A History of Assam under the Ahoms 1st edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati page 32</ref><ref>Gait E.A. A History of Assam 2nd edition 1926 Thacker, Spink & Co Calcutta page 81</ref><ref>বৰুৱা গুণাভিৰাম- অসম বুৰঞ্জী or A History of Assam 4th edition 2008 Publication Board of Assam Guwahati page 55</ref> কিন্ত আধুনিক বুৰঞ্জীবিদ পদ্মেশ্বৰ গগৈ আৰু স্বৰ্ণলতা বৰুৱাৰ মতে ১৩৬৪ চনৰ পৰা ১৩৬৯ চনলৈ কোনো স্বৰ্গদেউ নাছিল।
==ৰাজত্বকাল আৰু হত্যা==
প্ৰাৰম্ভিক অৱস্থাত চুকাফাৰ পুত্ৰৰ সময়ৰ আহোমসকলে [[চুতীয়া ৰাজ্য]]ৰ সৈতে সু-সম্পৰ্ক আছিল।<ref>Bhuyan, S.K, ''Satsari Assam Buranji'',p.9, "Previously, since the time of one of Sukapha’s sons, there was alliance and coordial relations with the Chutia king"</ref>
চুতুফাই আহোম ৰাজ্যৰ পৰিসীমা বঢ়াব বিচাৰিছিল। ইয়াৰ ফলত কাষৰীয়া চুতীয়া ৰাজ্যৰ লগত সংঘাতৰ সৃষ্টি হয়। ১৩৭৬ চনত চুতীয়া ৰজাই চাপাগুৰিত চুতুফাক লগ কৰে আৰু মিত্ৰতাৰ ভাও জুৰি তেখেতক চফ্ৰাই নদীৰ নাওখেললৈ নিমন্ত্ৰণ জনায়। বিবৰণৰ অনুসৰি চুতীয়া ৰজাই চুতুফাক নিজৰ নাওত উঠাই প্ৰলোভিত কৰি বিশ্বাসঘাতকতাৰে হত্যা কৰিছিল। কিন্তু বুৰাঞ্জীবোৰত তেওঁৰ মৃত্যুৰ ধৰণৰ বিষয়ে মিল পোৱা নাযায়: কোনো এখনত তেওঁক এটা বলধ গৰুৱে গছকাই হত্যা কৰা হৈছিল বুলি কোৱা হৈছে<ref>বৰবৰুৱা হিতেশ্বৰ- আহোমৰ দিন or A History of Assam under the Ahoms 1st edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati page 32</ref><ref>Bhuyan, S K, Satsari Buranji,p.9</ref>, আন এখনত তেওঁক নাওতে হত্যা কৰা হৈছিল বুলি কোৱা হৈছে।<ref>Goswami, Hemchandra, "Purani Assam Buranji, p.37</ref><ref>Assam Buranji (SM), p.7</ref> চুতুফাৰ লগত যোৱা সৈন্যবোৰ ৰাজধানীলৈ ঘূৰি আহি এই কথা সদৰি কৰে।<ref>বৰবৰুৱা হিতেশ্বৰ- আহোমৰ দিন or A History of Assam under the Ahoms 1st edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati page 32</ref><ref>Gait E.A. A History of Assam 2nd edition 1926 Thacker, Spink & Co Calcutta page 81</ref><ref>Barua Gunaviram Assam Buranji or A History of Assam 4th edition 2008 Publication Board of Assam Guwahati page 56</ref> [[আহোম ভাষা]]ত লিখা <nowiki>''</nowiki>[[আসাম বুৰঞ্জী]]"ত [[চুতীয়া জনগোষ্ঠী|চুতীয়া]]সকলে (''তিউৰা'' হিচাপে) চুতুফাক লৈ গৈ বধ কৰিছিল বুলি উল্লেখ কৰিছে যদিও কোনো চুতীয়া ৰজাৰ কথা(ৰজা বুজোৱা ''খুন'' শব্দ ব্যৱহাৰ কৰা নাই) উল্লেখ কৰা নাই।<ref>Barua, Gopal Chandra, "Ahom Buranji, p.48</ref>
কিছুমান ইতিহাসবিদে এই খণ্ডটোৰ সত্যতাক লৈ প্ৰশ্ন উত্থাপন কৰে। সৰ্বেশ্বৰ বৰুৱাই যুক্তি আগবঢ়ায় যে চুতুফাৰ মৃত্যু পৰিকল্পিত ভাৱে হোৱা নাছিল আৰু চুতীয়া ৰজাৰ নিমন্ত্ৰণত সংঘটিত হোৱা নাও খেলত চুতুফাৰ মৃত্যু হোৱাৰ বাবে চুতীয়া ৰজাক ভুলকৈ দোষাৰোপ কৰা হৈছিল।<ref>Barua, Sarbeswar,"Manideep"(1965), p.300</ref> স্বৰ্ণলতা বৰুৱাই (২০০৭) লক্ষ্য কৰিছে যে বিদেশী দেশত ৰজাক হত্যা কৰিলে নিশ্চয়কৈ তাৎক্ষণিক সামৰিক সঁহাৰিৰ সূচনা হ’লহেঁতেন, তথাপিও এনে কোনো সংঘাতৰ লিপিবদ্ধ হোৱা নাই। তদুপৰি চুতুফাৰ লগত থকা আহোম বাহিনীয়ে তেওঁক ৰক্ষা কৰা বা প্রত্যাক্রমণ কৰাৰ বাবে পদক্ষেপ লোৱাৰ কথা উল্লেখ নাই৷<ref>{{harv|Barua|2007|page=118}}</ref>
==বৰগোহাঁই আৰু বুঢ়াগোহাঁই শাসনকাল==
চুতুফাৰ মৃত্যুৰ পাছত আহোম ডাঙৰীয়াসকলে স্বৰ্গদেউৰ উপযোগী কোনো ৰাজকোঁৱৰ বিচাৰি নাপালে আৰু সেই বাবে চাৰি বছৰ (১৩৭৬-১৩৮০ চন) চাও ফ্ৰংদাম বুঢ়াগোহাঁই আৰু চাও তাপ্ৰিখিন বৰগোহাঁইয়ে নিজে প্ৰশাসনৰ ভাৰ চম্ভালে।<ref>Barbaruah Hiteswar Ahomar-Din or A History of Assam under the Ahoms 1st edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati page 32</ref> ৰজা অবিহনে ৰাজ্য চলোৱা টান দেখি ১৩৮০ চনত তেওঁলোকে চুতুফাৰ ভায়েক আৰু চুখাংফাৰ তৃতীয় পুত্ৰ [[ত্যাও খাম্টি]]ক স্বৰ্গদেউ পাতে।<ref>Gait E.A. A History of Assam 2nd edition 1926 Thacker, Spink & Co Calcutta page 81</ref><ref>Barua Gunaviram Assam Buranji or A History of Assam 4th edition 2008 Publication Board of Assam Guwahati page 56</ref>
==টোকা==
{{reflist}}
==তথ্যসূত্ৰ==
*ফুকন,বৰুৱা (১৯৬৪) (আহোম ভাষা, ইংৰাজী, অসমীয়া ভাষাত). আহোম লেগজিকন, ঐতিহাসিক আৰু প্ৰাচীন গ্ৰন্থ অধ্যয়ন বিভাগ
* বৰবৰুৱা হিতেশ্বৰ আহোমৰ-দিন or A History of Assam under the Ahoms first edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati
* বৰুৱা গুণাভিৰাম অসম বুৰঞ্জী or A History of Assam fourth edition 2008 Publication Board of Assam Guwahati
* Gait E.A. A History of Assam second edition 1926 Thacker, Spink & Co Calcutta
* {{cite book|last=Barua|first=Swarnalata|title=Chutia Jatir Buranji|year=2007|place=Guwahati}}
[[শ্ৰেণী:টাই-আহোম শাসক]]
1bzuk3ojwux5qmg7qbozyfp6fuit5t2
607037
607036
2026-05-18T10:39:38Z
KhiLanTzi
23530
/* ৰাজত্বকাল আৰু হত্যা */ Not mentioning the name of জয়ধ্বজপাল in the manuscripts doesn't prove that he wasn't involved
607037
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox royalty|||name='''চাওলুং চ্যু-তু-ফা<br>𑜋𑜰𑜫 𑜎𑜤𑜂𑜫 𑜏𑜢𑜤𑜰𑜫 𑜄𑜥 𑜇𑜡'''|title=[[চাওলুং]]|titletext=([[টাই-আহোম ভাষা]])|more=|image=|imgw=|alt=|caption=|succession=[[Kingdom of Assam|অসমৰ ৰজা]]|moretext=|reign={{CE|১৩৬৯ – ১৩৭৬}}|reign-type=শাসন কাল|consort=|coronation={{CE|১৩৬৯}}|cor-type=খেউন ৰোণ মাই ক'|predecessor=[[চুখ্ৰাংফা]]|pre-type=পূৰ্বৰ চাওফা|successor=[[ত্যাও খাম্টি]]|suc-type=পৰৱৰ্তী চাওফা|regent=|reg-type=|succession1=|moretext1=|reign1=|reign-type1=|coronation1=|cor-type1=|predecessor1=|pre-type1=|successor1=|suc-type1=|regent1=|reg-type1=|succession2=|moretext2=|reign2=|reign-type2=|coronation2=|cor-type2=|predecessor2=|pre-type2=|successor2=|suc-type2=|regent2=|reg-type2=|succession3=|moretext3=|reign3=|reign-type3=|coronation3=|cor-type3=|predecessor3=|pre-type3=|successor3=|suc-type3=|regent3=|reg-type3=|spouse=|spouse-type=|type=|spouses=|spouses-type=|issue=|issue-link=|issue-pipe=|full name=চাওলুং চ্যু-তু-ফা|era dates=|era name=[[আহোম যুগ]]|posthumous name=|temple name=|dynasty=ছ্যু ফৈদ, [[আহোম ৰাজবংশ]]|mother=|father=[[চুখ্ৰাংফা]]|date of birth=|place of birth=[[আহোম ৰাজ্য]]|date of death={{CE|১৩৭৬}}|place of death=চফ্ৰাই নদী (চুতীয়া আৰু আহোম ৰাজ্যৰ সীমান্ত)| death_cause= চুতীয়া ৰজাৰ দ্বাৰা নাওখেলৰ সময়ত হত্যা|date of burial=|place of burial=|occupation=|signature=|signature_alt=|religion=[[ফুৰালুং ধৰ্ম]]}}
'''চুতুফা''' বা '''চাওলুং চ্যু-তু-ফা''' ({{lang-aho|𑜋𑜰𑜫 𑜎𑜤𑜂𑜫 𑜏𑜢𑜤𑜰𑜫 𑜄𑜥 𑜇𑜡}}) [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ ষষ্ঠজন [[স্বৰ্গদেউ]] আছিল। টাই আহোম ভাষাত লিখা বুৰঞ্জী অনুসৰি ৰজা নোহোৱা এটা পৰ্বৰ পাছত তেখেতে ১৩৬৯ চনৰ পৰা ১৩৭৬ চনলৈ ৰাজত্ব কৰিছিল।<ref>{{harvcol|ফুকন,বৰুৱা|১৯৬৪|p=১৩৯}}</ref> কোনো কোনো ইতিহাসবিদে তেখেত ১৩৬৪ চনত ৰাজপাটত বহিছিল বুলি ক'ব খোজে যদিও মূল বুৰঞ্জীত ১৩৬৯ চনৰ পৰা ১৩৭৬ চনলৈ ৰাজত্ব কৰিছিল বুলি উল্লেখ আছে। {{CE|১৩৭৬}}ত চুতীয়া ৰজা জয়ধ্বজপালে সুতুফাক চাফ্ৰাই নদীৰ কাষত এখন বন্ধুত্বপূৰ্ণ শান্তি আলোচনাৰ বাবে আমন্ত্ৰণ জনাইছিল। অংগৰক্ষী নোহোৱাকৈ চুতুফাক চুতীয়া ৰজা জয়ধ্বজপালৰ ব্যক্তিগত নাওখনলৈ মাতি হত্যা কৰা হৈছিল।<ref>{{cite book |last=Gait |first=Edward Albert |title=A History of Assam |date=1926 |publisher=Thacker, Spink & Co. |location=Calcutta |page=81 |quote="...the Chutia king lured Sutuphaa onto his barge without attendants and treacherously murdered him..."}}</ref><ref>{{cite book |last=Barua |first=Gunaviram |title=Assam Buranji or A History of Assam |date=2008 |publisher=Publication Board of Assam |location=Guwahati |pages=55–56 |quote="...Sutuphaa's rule ended abruptly when he was treacherously assassinated by the Sutiya king..."}}</ref>এই হত্যাকাণ্ডই আহোম ৰাজদৰবাৰক কঁপাই তুলিছিল আৰু ইয়াৰ পিছতেই দুয়োখন ৰাজ্যৰ মাজত দশক দশক ধৰি তীব্ৰ যুদ্ধ আৰু অৰাজকতাৰ সৃষ্টি হৈছিল। এই সংঘাত ১৬ শতিকাত আহোমে চুতীয়া ৰাজ্য সম্পূৰ্ণৰূপে জয় নকৰা পৰ্যন্ত চলি আছিল।<ref>{{harvcol|গেইট|১৯২৬|p=৮১}}</ref>।<ref>{{harvcol|গেইট|১৯২৬|p=৮১}}</ref>
==পূৰ্বপুৰুষ আৰু সিংহাৰোহণ==
চুতুফা আছিল আহোম ৰজা [[চুখাংফা]]ৰ দ্বিতীয় পুত্ৰ। দেউতাকৰ মৃত্যুৰ পাছত জ্যেষ্ঠ পুত্ৰ [[চুখ্ৰাম্ফা]] স্বৰ্গদেউ হৈছিল। ৩২ বছৰ শাসন কৰাৰ পাছত ১৩৬৪ চনত চুখ্ৰাম্ফাৰ মৃত্যু হয়। এইখিনিতে বুৰঞ্জীবিদসকলৰ মতভেদ দেখা যায়। কোনো কোনোৰ মতে চুখ্ৰাম্ফাৰ মৃত্যুত তেখেতৰ ভায়েক চুতুফা ১৩৬৪ চনৰ ৰাজপাটত বহে।<ref>বৰবৰুৱা হিতেশ্বৰ- আহোমৰ দিন or A History of Assam under the Ahoms 1st edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati page 32</ref><ref>Gait E.A. A History of Assam 2nd edition 1926 Thacker, Spink & Co Calcutta page 81</ref><ref>বৰুৱা গুণাভিৰাম- অসম বুৰঞ্জী or A History of Assam 4th edition 2008 Publication Board of Assam Guwahati page 55</ref> কিন্ত আধুনিক বুৰঞ্জীবিদ পদ্মেশ্বৰ গগৈ আৰু স্বৰ্ণলতা বৰুৱাৰ মতে ১৩৬৪ চনৰ পৰা ১৩৬৯ চনলৈ কোনো স্বৰ্গদেউ নাছিল।
==ৰাজত্বকাল আৰু হত্যা==
প্ৰাৰম্ভিক অৱস্থাত চুকাফাৰ পুত্ৰৰ সময়ৰ আহোমসকলে [[চুতীয়া ৰাজ্য]]ৰ সৈতে সু-সম্পৰ্ক আছিল।<ref>Bhuyan, S.K, ''Satsari Assam Buranji'',p.9, "Previously, since the time of one of Sukapha’s sons, there was alliance and coordial relations with the Chutia king"</ref>
চুতুফাই আহোম ৰাজ্যৰ পৰিসীমা বঢ়াব বিচাৰিছিল। ইয়াৰ ফলত কাষৰীয়া চুতীয়া ৰাজ্যৰ লগত সংঘাতৰ সৃষ্টি হয়। ১৩৭৬ চনত চুতীয়া ৰজা জয়ধ্বজপালে চাপাগুৰিত চুতুফাক লগ কৰে আৰু মিত্ৰতাৰ ভাও জুৰি তেখেতক চফ্ৰাই নদীৰ নাওখেললৈ নিমন্ত্ৰণ জনায়। চুতীয়া ৰজাই চুতুফাক নিজৰ নাওত উঠাই প্ৰলোভিত কৰি বিশ্বাসঘাতকতাৰে হত্যা কৰিছিল। তেওঁক হয়টো এটা বলধ গৰুৱে গছকাই হত্যা কৰা হৈছিল বুলি কোৱা হৈছে<ref>বৰবৰুৱা হিতেশ্বৰ- আহোমৰ দিন or A History of Assam under the Ahoms 1st edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati page 32</ref><ref>Bhuyan, S K, Satsari Buranji,p.9</ref>, নতুবা নাওতে হত্যা কৰা হৈছিল বুলি কোৱা হৈছে।<ref>Goswami, Hemchandra, "Purani Assam Buranji, p.37</ref><ref>Assam Buranji (SM), p.7</ref> চুতুফাৰ লগত যোৱা সৈন্যবোৰ ৰাজধানীলৈ ঘূৰি আহি এই কথা সদৰি কৰে।<ref>বৰবৰুৱা হিতেশ্বৰ- আহোমৰ দিন or A History of Assam under the Ahoms 1st edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati page 32</ref><ref>Gait E.A. A History of Assam 2nd edition 1926 Thacker, Spink & Co Calcutta page 81</ref><ref>Barua Gunaviram Assam Buranji or A History of Assam 4th edition 2008 Publication Board of Assam Guwahati page 56</ref>
কিছুমান ইতিহাসবিদে এই খণ্ডটোৰ সত্যতাক লৈ প্ৰশ্ন উত্থাপন কৰে। সৰ্বেশ্বৰ বৰুৱাই যুক্তি আগবঢ়ায় যে চুতুফাৰ মৃত্যু পৰিকল্পিত ভাৱে হোৱা নাছিল আৰু চুতীয়া ৰজাৰ নিমন্ত্ৰণত সংঘটিত হোৱা নাও খেলত চুতুফাৰ মৃত্যু হোৱাৰ বাবে চুতীয়া ৰজাক ভুলকৈ দোষাৰোপ কৰা হৈছিল।<ref>Barua, Sarbeswar,"Manideep"(1965), p.300</ref> স্বৰ্ণলতা বৰুৱাই (২০০৭) লক্ষ্য কৰিছে যে বিদেশী দেশত ৰজাক হত্যা কৰিলে নিশ্চয়কৈ তাৎক্ষণিক সামৰিক সঁহাৰিৰ সূচনা হ’লহেঁতেন, তথাপিও এনে কোনো সংঘাতৰ লিপিবদ্ধ হোৱা নাই। তদুপৰি চুতুফাৰ লগত থকা আহোম বাহিনীয়ে তেওঁক ৰক্ষা কৰা বা প্রত্যাক্রমণ কৰাৰ বাবে পদক্ষেপ লোৱাৰ কথা উল্লেখ নাই৷<ref>{{harv|Barua|2007|page=118}}</ref>
==বৰগোহাঁই আৰু বুঢ়াগোহাঁই শাসনকাল==
চুতুফাৰ মৃত্যুৰ পাছত আহোম ডাঙৰীয়াসকলে স্বৰ্গদেউৰ উপযোগী কোনো ৰাজকোঁৱৰ বিচাৰি নাপালে আৰু সেই বাবে চাৰি বছৰ (১৩৭৬-১৩৮০ চন) চাও ফ্ৰংদাম বুঢ়াগোহাঁই আৰু চাও তাপ্ৰিখিন বৰগোহাঁইয়ে নিজে প্ৰশাসনৰ ভাৰ চম্ভালে।<ref>Barbaruah Hiteswar Ahomar-Din or A History of Assam under the Ahoms 1st edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati page 32</ref> ৰজা অবিহনে ৰাজ্য চলোৱা টান দেখি ১৩৮০ চনত তেওঁলোকে চুতুফাৰ ভায়েক আৰু চুখাংফাৰ তৃতীয় পুত্ৰ [[ত্যাও খাম্টি]]ক স্বৰ্গদেউ পাতে।<ref>Gait E.A. A History of Assam 2nd edition 1926 Thacker, Spink & Co Calcutta page 81</ref><ref>Barua Gunaviram Assam Buranji or A History of Assam 4th edition 2008 Publication Board of Assam Guwahati page 56</ref>
==টোকা==
{{reflist}}
==তথ্যসূত্ৰ==
*ফুকন,বৰুৱা (১৯৬৪) (আহোম ভাষা, ইংৰাজী, অসমীয়া ভাষাত). আহোম লেগজিকন, ঐতিহাসিক আৰু প্ৰাচীন গ্ৰন্থ অধ্যয়ন বিভাগ
* বৰবৰুৱা হিতেশ্বৰ আহোমৰ-দিন or A History of Assam under the Ahoms first edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati
* বৰুৱা গুণাভিৰাম অসম বুৰঞ্জী or A History of Assam fourth edition 2008 Publication Board of Assam Guwahati
* Gait E.A. A History of Assam second edition 1926 Thacker, Spink & Co Calcutta
* {{cite book|last=Barua|first=Swarnalata|title=Chutia Jatir Buranji|year=2007|place=Guwahati}}
[[শ্ৰেণী:টাই-আহোম শাসক]]
bbwbgzzh2ukjdvp033ydqfm8iu499tr
607038
607037
2026-05-18T10:41:42Z
KhiLanTzi
23530
/* ৰাজত্বকাল আৰু হত্যা */ Questionable WP:SELF
607038
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox royalty|||name='''চাওলুং চ্যু-তু-ফা<br>𑜋𑜰𑜫 𑜎𑜤𑜂𑜫 𑜏𑜢𑜤𑜰𑜫 𑜄𑜥 𑜇𑜡'''|title=[[চাওলুং]]|titletext=([[টাই-আহোম ভাষা]])|more=|image=|imgw=|alt=|caption=|succession=[[Kingdom of Assam|অসমৰ ৰজা]]|moretext=|reign={{CE|১৩৬৯ – ১৩৭৬}}|reign-type=শাসন কাল|consort=|coronation={{CE|১৩৬৯}}|cor-type=খেউন ৰোণ মাই ক'|predecessor=[[চুখ্ৰাংফা]]|pre-type=পূৰ্বৰ চাওফা|successor=[[ত্যাও খাম্টি]]|suc-type=পৰৱৰ্তী চাওফা|regent=|reg-type=|succession1=|moretext1=|reign1=|reign-type1=|coronation1=|cor-type1=|predecessor1=|pre-type1=|successor1=|suc-type1=|regent1=|reg-type1=|succession2=|moretext2=|reign2=|reign-type2=|coronation2=|cor-type2=|predecessor2=|pre-type2=|successor2=|suc-type2=|regent2=|reg-type2=|succession3=|moretext3=|reign3=|reign-type3=|coronation3=|cor-type3=|predecessor3=|pre-type3=|successor3=|suc-type3=|regent3=|reg-type3=|spouse=|spouse-type=|type=|spouses=|spouses-type=|issue=|issue-link=|issue-pipe=|full name=চাওলুং চ্যু-তু-ফা|era dates=|era name=[[আহোম যুগ]]|posthumous name=|temple name=|dynasty=ছ্যু ফৈদ, [[আহোম ৰাজবংশ]]|mother=|father=[[চুখ্ৰাংফা]]|date of birth=|place of birth=[[আহোম ৰাজ্য]]|date of death={{CE|১৩৭৬}}|place of death=চফ্ৰাই নদী (চুতীয়া আৰু আহোম ৰাজ্যৰ সীমান্ত)| death_cause= চুতীয়া ৰজাৰ দ্বাৰা নাওখেলৰ সময়ত হত্যা|date of burial=|place of burial=|occupation=|signature=|signature_alt=|religion=[[ফুৰালুং ধৰ্ম]]}}
'''চুতুফা''' বা '''চাওলুং চ্যু-তু-ফা''' ({{lang-aho|𑜋𑜰𑜫 𑜎𑜤𑜂𑜫 𑜏𑜢𑜤𑜰𑜫 𑜄𑜥 𑜇𑜡}}) [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ ষষ্ঠজন [[স্বৰ্গদেউ]] আছিল। টাই আহোম ভাষাত লিখা বুৰঞ্জী অনুসৰি ৰজা নোহোৱা এটা পৰ্বৰ পাছত তেখেতে ১৩৬৯ চনৰ পৰা ১৩৭৬ চনলৈ ৰাজত্ব কৰিছিল।<ref>{{harvcol|ফুকন,বৰুৱা|১৯৬৪|p=১৩৯}}</ref> কোনো কোনো ইতিহাসবিদে তেখেত ১৩৬৪ চনত ৰাজপাটত বহিছিল বুলি ক'ব খোজে যদিও মূল বুৰঞ্জীত ১৩৬৯ চনৰ পৰা ১৩৭৬ চনলৈ ৰাজত্ব কৰিছিল বুলি উল্লেখ আছে। {{CE|১৩৭৬}}ত চুতীয়া ৰজা জয়ধ্বজপালে সুতুফাক চাফ্ৰাই নদীৰ কাষত এখন বন্ধুত্বপূৰ্ণ শান্তি আলোচনাৰ বাবে আমন্ত্ৰণ জনাইছিল। অংগৰক্ষী নোহোৱাকৈ চুতুফাক চুতীয়া ৰজা জয়ধ্বজপালৰ ব্যক্তিগত নাওখনলৈ মাতি হত্যা কৰা হৈছিল।<ref>{{cite book |last=Gait |first=Edward Albert |title=A History of Assam |date=1926 |publisher=Thacker, Spink & Co. |location=Calcutta |page=81 |quote="...the Chutia king lured Sutuphaa onto his barge without attendants and treacherously murdered him..."}}</ref><ref>{{cite book |last=Barua |first=Gunaviram |title=Assam Buranji or A History of Assam |date=2008 |publisher=Publication Board of Assam |location=Guwahati |pages=55–56 |quote="...Sutuphaa's rule ended abruptly when he was treacherously assassinated by the Sutiya king..."}}</ref>এই হত্যাকাণ্ডই আহোম ৰাজদৰবাৰক কঁপাই তুলিছিল আৰু ইয়াৰ পিছতেই দুয়োখন ৰাজ্যৰ মাজত দশক দশক ধৰি তীব্ৰ যুদ্ধ আৰু অৰাজকতাৰ সৃষ্টি হৈছিল। এই সংঘাত ১৬ শতিকাত আহোমে চুতীয়া ৰাজ্য সম্পূৰ্ণৰূপে জয় নকৰা পৰ্যন্ত চলি আছিল।<ref>{{harvcol|গেইট|১৯২৬|p=৮১}}</ref>।<ref>{{harvcol|গেইট|১৯২৬|p=৮১}}</ref>
==পূৰ্বপুৰুষ আৰু সিংহাৰোহণ==
চুতুফা আছিল আহোম ৰজা [[চুখাংফা]]ৰ দ্বিতীয় পুত্ৰ। দেউতাকৰ মৃত্যুৰ পাছত জ্যেষ্ঠ পুত্ৰ [[চুখ্ৰাম্ফা]] স্বৰ্গদেউ হৈছিল। ৩২ বছৰ শাসন কৰাৰ পাছত ১৩৬৪ চনত চুখ্ৰাম্ফাৰ মৃত্যু হয়। এইখিনিতে বুৰঞ্জীবিদসকলৰ মতভেদ দেখা যায়। কোনো কোনোৰ মতে চুখ্ৰাম্ফাৰ মৃত্যুত তেখেতৰ ভায়েক চুতুফা ১৩৬৪ চনৰ ৰাজপাটত বহে।<ref>বৰবৰুৱা হিতেশ্বৰ- আহোমৰ দিন or A History of Assam under the Ahoms 1st edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati page 32</ref><ref>Gait E.A. A History of Assam 2nd edition 1926 Thacker, Spink & Co Calcutta page 81</ref><ref>বৰুৱা গুণাভিৰাম- অসম বুৰঞ্জী or A History of Assam 4th edition 2008 Publication Board of Assam Guwahati page 55</ref> কিন্ত আধুনিক বুৰঞ্জীবিদ পদ্মেশ্বৰ গগৈ আৰু স্বৰ্ণলতা বৰুৱাৰ মতে ১৩৬৪ চনৰ পৰা ১৩৬৯ চনলৈ কোনো স্বৰ্গদেউ নাছিল।
==ৰাজত্বকাল আৰু হত্যা==
প্ৰাৰম্ভিক অৱস্থাত চুকাফাৰ পুত্ৰৰ সময়ৰ আহোমসকলে [[চুতীয়া ৰাজ্য]]ৰ সৈতে সু-সম্পৰ্ক আছিল।<ref>Bhuyan, S.K, ''Satsari Assam Buranji'',p.9, "Previously, since the time of one of Sukapha’s sons, there was alliance and coordial relations with the Chutia king"</ref>
চুতুফাই আহোম ৰাজ্যৰ পৰিসীমা বঢ়াব বিচাৰিছিল। ইয়াৰ ফলত কাষৰীয়া চুতীয়া ৰাজ্যৰ লগত সংঘাতৰ সৃষ্টি হয়। ১৩৭৬ চনত চুতীয়া ৰজা জয়ধ্বজপালে চাপাগুৰিত চুতুফাক লগ কৰে আৰু মিত্ৰতাৰ ভাও জুৰি তেখেতক চফ্ৰাই নদীৰ নাওখেললৈ নিমন্ত্ৰণ জনায়। চুতীয়া ৰজাই চুতুফাক নিজৰ নাওত উঠাই প্ৰলোভিত কৰি বিশ্বাসঘাতকতাৰে হত্যা কৰিছিল। তেওঁক হয়টো এটা বলধ গৰুৱে গছকাই হত্যা কৰা হৈছিল বুলি কোৱা হৈছে<ref>বৰবৰুৱা হিতেশ্বৰ- আহোমৰ দিন or A History of Assam under the Ahoms 1st edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati page 32</ref><ref>Bhuyan, S K, Satsari Buranji,p.9</ref>, নতুবা নাওতে হত্যা কৰা হৈছিল বুলি কোৱা হৈছে।<ref>Goswami, Hemchandra, "Purani Assam Buranji, p.37</ref><ref>Assam Buranji (SM), p.7</ref> চুতুফাৰ লগত যোৱা সৈন্যবোৰ ৰাজধানীলৈ ঘূৰি আহি এই কথা সদৰি কৰে।<ref>বৰবৰুৱা হিতেশ্বৰ- আহোমৰ দিন or A History of Assam under the Ahoms 1st edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati page 32</ref><ref>Gait E.A. A History of Assam 2nd edition 1926 Thacker, Spink & Co Calcutta page 81</ref><ref>Barua Gunaviram Assam Buranji or A History of Assam 4th edition 2008 Publication Board of Assam Guwahati page 56</ref>
কিছুমান ইতিহাসবিদে এই খণ্ডটোৰ সত্যতাক লৈ প্ৰশ্ন উত্থাপন কৰে। সৰ্বেশ্বৰ বৰুৱাই যুক্তি আগবঢ়ায় যে চুতুফাৰ মৃত্যু পৰিকল্পিত ভাৱে হোৱা নাছিল আৰু চুতীয়া ৰজাৰ নিমন্ত্ৰণত সংঘটিত হোৱা নাও খেলত চুতুফাৰ মৃত্যু হোৱাৰ বাবে চুতীয়া ৰজাক ভুলকৈ দোষাৰোপ কৰা হৈছিল।<ref>Barua, Sarbeswar,"Manideep"(1965), p.300</ref>
==বৰগোহাঁই আৰু বুঢ়াগোহাঁই শাসনকাল==
চুতুফাৰ মৃত্যুৰ পাছত আহোম ডাঙৰীয়াসকলে স্বৰ্গদেউৰ উপযোগী কোনো ৰাজকোঁৱৰ বিচাৰি নাপালে আৰু সেই বাবে চাৰি বছৰ (১৩৭৬-১৩৮০ চন) চাও ফ্ৰংদাম বুঢ়াগোহাঁই আৰু চাও তাপ্ৰিখিন বৰগোহাঁইয়ে নিজে প্ৰশাসনৰ ভাৰ চম্ভালে।<ref>Barbaruah Hiteswar Ahomar-Din or A History of Assam under the Ahoms 1st edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati page 32</ref> ৰজা অবিহনে ৰাজ্য চলোৱা টান দেখি ১৩৮০ চনত তেওঁলোকে চুতুফাৰ ভায়েক আৰু চুখাংফাৰ তৃতীয় পুত্ৰ [[ত্যাও খাম্টি]]ক স্বৰ্গদেউ পাতে।<ref>Gait E.A. A History of Assam 2nd edition 1926 Thacker, Spink & Co Calcutta page 81</ref><ref>Barua Gunaviram Assam Buranji or A History of Assam 4th edition 2008 Publication Board of Assam Guwahati page 56</ref>
==টোকা==
{{reflist}}
==তথ্যসূত্ৰ==
*ফুকন,বৰুৱা (১৯৬৪) (আহোম ভাষা, ইংৰাজী, অসমীয়া ভাষাত). আহোম লেগজিকন, ঐতিহাসিক আৰু প্ৰাচীন গ্ৰন্থ অধ্যয়ন বিভাগ
* বৰবৰুৱা হিতেশ্বৰ আহোমৰ-দিন or A History of Assam under the Ahoms first edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati
* বৰুৱা গুণাভিৰাম অসম বুৰঞ্জী or A History of Assam fourth edition 2008 Publication Board of Assam Guwahati
* Gait E.A. A History of Assam second edition 1926 Thacker, Spink & Co Calcutta
* {{cite book|last=Barua|first=Swarnalata|title=Chutia Jatir Buranji|year=2007|place=Guwahati}}
[[শ্ৰেণী:টাই-আহোম শাসক]]
gltrm9bu0iaqvd778qhw1aoo7qyv0ja
607041
607038
2026-05-18T10:46:27Z
KhiLanTzi
23530
/* ৰাজত্বকাল আৰু হত্যা */ Bhuyan 1960 page no. 9 contains Preface
607041
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox royalty|||name='''চাওলুং চ্যু-তু-ফা<br>𑜋𑜰𑜫 𑜎𑜤𑜂𑜫 𑜏𑜢𑜤𑜰𑜫 𑜄𑜥 𑜇𑜡'''|title=[[চাওলুং]]|titletext=([[টাই-আহোম ভাষা]])|more=|image=|imgw=|alt=|caption=|succession=[[Kingdom of Assam|অসমৰ ৰজা]]|moretext=|reign={{CE|১৩৬৯ – ১৩৭৬}}|reign-type=শাসন কাল|consort=|coronation={{CE|১৩৬৯}}|cor-type=খেউন ৰোণ মাই ক'|predecessor=[[চুখ্ৰাংফা]]|pre-type=পূৰ্বৰ চাওফা|successor=[[ত্যাও খাম্টি]]|suc-type=পৰৱৰ্তী চাওফা|regent=|reg-type=|succession1=|moretext1=|reign1=|reign-type1=|coronation1=|cor-type1=|predecessor1=|pre-type1=|successor1=|suc-type1=|regent1=|reg-type1=|succession2=|moretext2=|reign2=|reign-type2=|coronation2=|cor-type2=|predecessor2=|pre-type2=|successor2=|suc-type2=|regent2=|reg-type2=|succession3=|moretext3=|reign3=|reign-type3=|coronation3=|cor-type3=|predecessor3=|pre-type3=|successor3=|suc-type3=|regent3=|reg-type3=|spouse=|spouse-type=|type=|spouses=|spouses-type=|issue=|issue-link=|issue-pipe=|full name=চাওলুং চ্যু-তু-ফা|era dates=|era name=[[আহোম যুগ]]|posthumous name=|temple name=|dynasty=ছ্যু ফৈদ, [[আহোম ৰাজবংশ]]|mother=|father=[[চুখ্ৰাংফা]]|date of birth=|place of birth=[[আহোম ৰাজ্য]]|date of death={{CE|১৩৭৬}}|place of death=চফ্ৰাই নদী (চুতীয়া আৰু আহোম ৰাজ্যৰ সীমান্ত)| death_cause= চুতীয়া ৰজাৰ দ্বাৰা নাওখেলৰ সময়ত হত্যা|date of burial=|place of burial=|occupation=|signature=|signature_alt=|religion=[[ফুৰালুং ধৰ্ম]]}}
'''চুতুফা''' বা '''চাওলুং চ্যু-তু-ফা''' ({{lang-aho|𑜋𑜰𑜫 𑜎𑜤𑜂𑜫 𑜏𑜢𑜤𑜰𑜫 𑜄𑜥 𑜇𑜡}}) [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ ষষ্ঠজন [[স্বৰ্গদেউ]] আছিল। টাই আহোম ভাষাত লিখা বুৰঞ্জী অনুসৰি ৰজা নোহোৱা এটা পৰ্বৰ পাছত তেখেতে ১৩৬৯ চনৰ পৰা ১৩৭৬ চনলৈ ৰাজত্ব কৰিছিল।<ref>{{harvcol|ফুকন,বৰুৱা|১৯৬৪|p=১৩৯}}</ref> কোনো কোনো ইতিহাসবিদে তেখেত ১৩৬৪ চনত ৰাজপাটত বহিছিল বুলি ক'ব খোজে যদিও মূল বুৰঞ্জীত ১৩৬৯ চনৰ পৰা ১৩৭৬ চনলৈ ৰাজত্ব কৰিছিল বুলি উল্লেখ আছে। {{CE|১৩৭৬}}ত চুতীয়া ৰজা জয়ধ্বজপালে সুতুফাক চাফ্ৰাই নদীৰ কাষত এখন বন্ধুত্বপূৰ্ণ শান্তি আলোচনাৰ বাবে আমন্ত্ৰণ জনাইছিল। অংগৰক্ষী নোহোৱাকৈ চুতুফাক চুতীয়া ৰজা জয়ধ্বজপালৰ ব্যক্তিগত নাওখনলৈ মাতি হত্যা কৰা হৈছিল।<ref>{{cite book |last=Gait |first=Edward Albert |title=A History of Assam |date=1926 |publisher=Thacker, Spink & Co. |location=Calcutta |page=81 |quote="...the Chutia king lured Sutuphaa onto his barge without attendants and treacherously murdered him..."}}</ref><ref>{{cite book |last=Barua |first=Gunaviram |title=Assam Buranji or A History of Assam |date=2008 |publisher=Publication Board of Assam |location=Guwahati |pages=55–56 |quote="...Sutuphaa's rule ended abruptly when he was treacherously assassinated by the Sutiya king..."}}</ref>এই হত্যাকাণ্ডই আহোম ৰাজদৰবাৰক কঁপাই তুলিছিল আৰু ইয়াৰ পিছতেই দুয়োখন ৰাজ্যৰ মাজত দশক দশক ধৰি তীব্ৰ যুদ্ধ আৰু অৰাজকতাৰ সৃষ্টি হৈছিল। এই সংঘাত ১৬ শতিকাত আহোমে চুতীয়া ৰাজ্য সম্পূৰ্ণৰূপে জয় নকৰা পৰ্যন্ত চলি আছিল।<ref>{{harvcol|গেইট|১৯২৬|p=৮১}}</ref>।<ref>{{harvcol|গেইট|১৯২৬|p=৮১}}</ref>
==পূৰ্বপুৰুষ আৰু সিংহাৰোহণ==
চুতুফা আছিল আহোম ৰজা [[চুখাংফা]]ৰ দ্বিতীয় পুত্ৰ। দেউতাকৰ মৃত্যুৰ পাছত জ্যেষ্ঠ পুত্ৰ [[চুখ্ৰাম্ফা]] স্বৰ্গদেউ হৈছিল। ৩২ বছৰ শাসন কৰাৰ পাছত ১৩৬৪ চনত চুখ্ৰাম্ফাৰ মৃত্যু হয়। এইখিনিতে বুৰঞ্জীবিদসকলৰ মতভেদ দেখা যায়। কোনো কোনোৰ মতে চুখ্ৰাম্ফাৰ মৃত্যুত তেখেতৰ ভায়েক চুতুফা ১৩৬৪ চনৰ ৰাজপাটত বহে।<ref>বৰবৰুৱা হিতেশ্বৰ- আহোমৰ দিন or A History of Assam under the Ahoms 1st edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati page 32</ref><ref>Gait E.A. A History of Assam 2nd edition 1926 Thacker, Spink & Co Calcutta page 81</ref><ref>বৰুৱা গুণাভিৰাম- অসম বুৰঞ্জী or A History of Assam 4th edition 2008 Publication Board of Assam Guwahati page 55</ref> কিন্ত আধুনিক বুৰঞ্জীবিদ পদ্মেশ্বৰ গগৈ আৰু স্বৰ্ণলতা বৰুৱাৰ মতে ১৩৬৪ চনৰ পৰা ১৩৬৯ চনলৈ কোনো স্বৰ্গদেউ নাছিল।
==ৰাজত্বকাল আৰু হত্যা==
প্ৰাৰম্ভিক অৱস্থাত চুকাফাৰ পুত্ৰৰ সময়ৰ আহোমসকলে [[চুতীয়া ৰাজ্য]]ৰ সৈতে সু-সম্পৰ্ক আছিল।<ref>Bhuyan, S.K, ''Satsari Assam Buranji'',p.9, "Previously, since the time of one of Sukapha’s sons, there was alliance and coordial relations with the Chutia king"</ref>
চুতুফাই আহোম ৰাজ্যৰ পৰিসীমা বঢ়াব বিচাৰিছিল। ইয়াৰ ফলত কাষৰীয়া চুতীয়া ৰাজ্যৰ লগত সংঘাতৰ সৃষ্টি হয়। ১৩৭৬ চনত চুতীয়া ৰজা জয়ধ্বজপালে চাপাগুৰিত চুতুফাক লগ কৰে আৰু মিত্ৰতাৰ ভাও জুৰি তেখেতক চফ্ৰাই নদীৰ নাওখেললৈ নিমন্ত্ৰণ জনায়। চুতীয়া ৰজাই চুতুফাক নিজৰ নাওত উঠাই প্ৰলোভিত কৰি বিশ্বাসঘাতকতাৰে হত্যা কৰিছিল। তেওঁক হয়টো এটা বলধ গৰুৱে গছকাই হত্যা কৰা হৈছিল বুলি কোৱা হৈছে<ref>বৰবৰুৱা হিতেশ্বৰ- আহোমৰ দিন or A History of Assam under the Ahoms 1st edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati page 32</ref>, নতুবা নাওতে হত্যা কৰা হৈছিল বুলি কোৱা হৈছে।<ref>Goswami, Hemchandra, "Purani Assam Buranji, p.37</ref><ref>Assam Buranji (SM), p.7</ref> চুতুফাৰ লগত যোৱা সৈন্যবোৰ ৰাজধানীলৈ ঘূৰি আহি এই কথা সদৰি কৰে।<ref>বৰবৰুৱা হিতেশ্বৰ- আহোমৰ দিন or A History of Assam under the Ahoms 1st edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati page 32</ref><ref>Gait E.A. A History of Assam 2nd edition 1926 Thacker, Spink & Co Calcutta page 81</ref><ref>Barua Gunaviram Assam Buranji or A History of Assam 4th edition 2008 Publication Board of Assam Guwahati page 56</ref>
কিছুমান ইতিহাসবিদে এই খণ্ডটোৰ সত্যতাক লৈ প্ৰশ্ন উত্থাপন কৰে। সৰ্বেশ্বৰ বৰুৱাই যুক্তি আগবঢ়ায় যে চুতুফাৰ মৃত্যু পৰিকল্পিত ভাৱে হোৱা নাছিল আৰু চুতীয়া ৰজাৰ নিমন্ত্ৰণত সংঘটিত হোৱা নাও খেলত চুতুফাৰ মৃত্যু হোৱাৰ বাবে চুতীয়া ৰজাক ভুলকৈ দোষাৰোপ কৰা হৈছিল।<ref>Barua, Sarbeswar,"Manideep"(1965), p.300</ref>
==বৰগোহাঁই আৰু বুঢ়াগোহাঁই শাসনকাল==
চুতুফাৰ মৃত্যুৰ পাছত আহোম ডাঙৰীয়াসকলে স্বৰ্গদেউৰ উপযোগী কোনো ৰাজকোঁৱৰ বিচাৰি নাপালে আৰু সেই বাবে চাৰি বছৰ (১৩৭৬-১৩৮০ চন) চাও ফ্ৰংদাম বুঢ়াগোহাঁই আৰু চাও তাপ্ৰিখিন বৰগোহাঁইয়ে নিজে প্ৰশাসনৰ ভাৰ চম্ভালে।<ref>Barbaruah Hiteswar Ahomar-Din or A History of Assam under the Ahoms 1st edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati page 32</ref> ৰজা অবিহনে ৰাজ্য চলোৱা টান দেখি ১৩৮০ চনত তেওঁলোকে চুতুফাৰ ভায়েক আৰু চুখাংফাৰ তৃতীয় পুত্ৰ [[ত্যাও খাম্টি]]ক স্বৰ্গদেউ পাতে।<ref>Gait E.A. A History of Assam 2nd edition 1926 Thacker, Spink & Co Calcutta page 81</ref><ref>Barua Gunaviram Assam Buranji or A History of Assam 4th edition 2008 Publication Board of Assam Guwahati page 56</ref>
==টোকা==
{{reflist}}
==তথ্যসূত্ৰ==
*ফুকন,বৰুৱা (১৯৬৪) (আহোম ভাষা, ইংৰাজী, অসমীয়া ভাষাত). আহোম লেগজিকন, ঐতিহাসিক আৰু প্ৰাচীন গ্ৰন্থ অধ্যয়ন বিভাগ
* বৰবৰুৱা হিতেশ্বৰ আহোমৰ-দিন or A History of Assam under the Ahoms first edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati
* বৰুৱা গুণাভিৰাম অসম বুৰঞ্জী or A History of Assam fourth edition 2008 Publication Board of Assam Guwahati
* Gait E.A. A History of Assam second edition 1926 Thacker, Spink & Co Calcutta
* {{cite book|last=Barua|first=Swarnalata|title=Chutia Jatir Buranji|year=2007|place=Guwahati}}
[[শ্ৰেণী:টাই-আহোম শাসক]]
npt1xl72xuy5qfht6g45dka2ainhscf
607045
607041
2026-05-18T10:52:33Z
KhiLanTzi
23530
/* ৰাজত্বকাল আৰু হত্যা */ Wikipedia:Fringe theories - an idea that is not broadly supported by scholarship in its field must not be given undue weight in an article about a mainstream idea.
607045
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox royalty|||name='''চাওলুং চ্যু-তু-ফা<br>𑜋𑜰𑜫 𑜎𑜤𑜂𑜫 𑜏𑜢𑜤𑜰𑜫 𑜄𑜥 𑜇𑜡'''|title=[[চাওলুং]]|titletext=([[টাই-আহোম ভাষা]])|more=|image=|imgw=|alt=|caption=|succession=[[Kingdom of Assam|অসমৰ ৰজা]]|moretext=|reign={{CE|১৩৬৯ – ১৩৭৬}}|reign-type=শাসন কাল|consort=|coronation={{CE|১৩৬৯}}|cor-type=খেউন ৰোণ মাই ক'|predecessor=[[চুখ্ৰাংফা]]|pre-type=পূৰ্বৰ চাওফা|successor=[[ত্যাও খাম্টি]]|suc-type=পৰৱৰ্তী চাওফা|regent=|reg-type=|succession1=|moretext1=|reign1=|reign-type1=|coronation1=|cor-type1=|predecessor1=|pre-type1=|successor1=|suc-type1=|regent1=|reg-type1=|succession2=|moretext2=|reign2=|reign-type2=|coronation2=|cor-type2=|predecessor2=|pre-type2=|successor2=|suc-type2=|regent2=|reg-type2=|succession3=|moretext3=|reign3=|reign-type3=|coronation3=|cor-type3=|predecessor3=|pre-type3=|successor3=|suc-type3=|regent3=|reg-type3=|spouse=|spouse-type=|type=|spouses=|spouses-type=|issue=|issue-link=|issue-pipe=|full name=চাওলুং চ্যু-তু-ফা|era dates=|era name=[[আহোম যুগ]]|posthumous name=|temple name=|dynasty=ছ্যু ফৈদ, [[আহোম ৰাজবংশ]]|mother=|father=[[চুখ্ৰাংফা]]|date of birth=|place of birth=[[আহোম ৰাজ্য]]|date of death={{CE|১৩৭৬}}|place of death=চফ্ৰাই নদী (চুতীয়া আৰু আহোম ৰাজ্যৰ সীমান্ত)| death_cause= চুতীয়া ৰজাৰ দ্বাৰা নাওখেলৰ সময়ত হত্যা|date of burial=|place of burial=|occupation=|signature=|signature_alt=|religion=[[ফুৰালুং ধৰ্ম]]}}
'''চুতুফা''' বা '''চাওলুং চ্যু-তু-ফা''' ({{lang-aho|𑜋𑜰𑜫 𑜎𑜤𑜂𑜫 𑜏𑜢𑜤𑜰𑜫 𑜄𑜥 𑜇𑜡}}) [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ ষষ্ঠজন [[স্বৰ্গদেউ]] আছিল। টাই আহোম ভাষাত লিখা বুৰঞ্জী অনুসৰি ৰজা নোহোৱা এটা পৰ্বৰ পাছত তেখেতে ১৩৬৯ চনৰ পৰা ১৩৭৬ চনলৈ ৰাজত্ব কৰিছিল।<ref>{{harvcol|ফুকন,বৰুৱা|১৯৬৪|p=১৩৯}}</ref> কোনো কোনো ইতিহাসবিদে তেখেত ১৩৬৪ চনত ৰাজপাটত বহিছিল বুলি ক'ব খোজে যদিও মূল বুৰঞ্জীত ১৩৬৯ চনৰ পৰা ১৩৭৬ চনলৈ ৰাজত্ব কৰিছিল বুলি উল্লেখ আছে। {{CE|১৩৭৬}}ত চুতীয়া ৰজা জয়ধ্বজপালে সুতুফাক চাফ্ৰাই নদীৰ কাষত এখন বন্ধুত্বপূৰ্ণ শান্তি আলোচনাৰ বাবে আমন্ত্ৰণ জনাইছিল। অংগৰক্ষী নোহোৱাকৈ চুতুফাক চুতীয়া ৰজা জয়ধ্বজপালৰ ব্যক্তিগত নাওখনলৈ মাতি হত্যা কৰা হৈছিল।<ref>{{cite book |last=Gait |first=Edward Albert |title=A History of Assam |date=1926 |publisher=Thacker, Spink & Co. |location=Calcutta |page=81 |quote="...the Chutia king lured Sutuphaa onto his barge without attendants and treacherously murdered him..."}}</ref><ref>{{cite book |last=Barua |first=Gunaviram |title=Assam Buranji or A History of Assam |date=2008 |publisher=Publication Board of Assam |location=Guwahati |pages=55–56 |quote="...Sutuphaa's rule ended abruptly when he was treacherously assassinated by the Sutiya king..."}}</ref>এই হত্যাকাণ্ডই আহোম ৰাজদৰবাৰক কঁপাই তুলিছিল আৰু ইয়াৰ পিছতেই দুয়োখন ৰাজ্যৰ মাজত দশক দশক ধৰি তীব্ৰ যুদ্ধ আৰু অৰাজকতাৰ সৃষ্টি হৈছিল। এই সংঘাত ১৬ শতিকাত আহোমে চুতীয়া ৰাজ্য সম্পূৰ্ণৰূপে জয় নকৰা পৰ্যন্ত চলি আছিল।<ref>{{harvcol|গেইট|১৯২৬|p=৮১}}</ref>।<ref>{{harvcol|গেইট|১৯২৬|p=৮১}}</ref>
==পূৰ্বপুৰুষ আৰু সিংহাৰোহণ==
চুতুফা আছিল আহোম ৰজা [[চুখাংফা]]ৰ দ্বিতীয় পুত্ৰ। দেউতাকৰ মৃত্যুৰ পাছত জ্যেষ্ঠ পুত্ৰ [[চুখ্ৰাম্ফা]] স্বৰ্গদেউ হৈছিল। ৩২ বছৰ শাসন কৰাৰ পাছত ১৩৬৪ চনত চুখ্ৰাম্ফাৰ মৃত্যু হয়। এইখিনিতে বুৰঞ্জীবিদসকলৰ মতভেদ দেখা যায়। কোনো কোনোৰ মতে চুখ্ৰাম্ফাৰ মৃত্যুত তেখেতৰ ভায়েক চুতুফা ১৩৬৪ চনৰ ৰাজপাটত বহে।<ref>বৰবৰুৱা হিতেশ্বৰ- আহোমৰ দিন or A History of Assam under the Ahoms 1st edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati page 32</ref><ref>Gait E.A. A History of Assam 2nd edition 1926 Thacker, Spink & Co Calcutta page 81</ref><ref>বৰুৱা গুণাভিৰাম- অসম বুৰঞ্জী or A History of Assam 4th edition 2008 Publication Board of Assam Guwahati page 55</ref> কিন্ত আধুনিক বুৰঞ্জীবিদ পদ্মেশ্বৰ গগৈ আৰু স্বৰ্ণলতা বৰুৱাৰ মতে ১৩৬৪ চনৰ পৰা ১৩৬৯ চনলৈ কোনো স্বৰ্গদেউ নাছিল।
==ৰাজত্বকাল আৰু হত্যা==
প্ৰাৰম্ভিক অৱস্থাত চুকাফাৰ পুত্ৰৰ সময়ৰ আহোমসকলে [[চুতীয়া ৰাজ্য]]ৰ সৈতে সু-সম্পৰ্ক আছিল।<ref>Bhuyan, S.K, ''Satsari Assam Buranji'',p.9, "Previously, since the time of one of Sukapha’s sons, there was alliance and coordial relations with the Chutia king"</ref>
চুতুফাই আহোম ৰাজ্যৰ পৰিসীমা বঢ়াব বিচাৰিছিল। ইয়াৰ ফলত কাষৰীয়া চুতীয়া ৰাজ্যৰ লগত সংঘাতৰ সৃষ্টি হয়। ১৩৭৬ চনত চুতীয়া ৰজা জয়ধ্বজপালে চাপাগুৰিত চুতুফাক লগ কৰে আৰু মিত্ৰতাৰ ভাও জুৰি তেখেতক চফ্ৰাই নদীৰ নাওখেললৈ নিমন্ত্ৰণ জনায়। চুতীয়া ৰজাই চুতুফাক নিজৰ নাওত উঠাই প্ৰলোভিত কৰি বিশ্বাসঘাতকতাৰে হত্যা কৰিছিল। <ref>Goswami, Hemchandra, "Purani Assam Buranji, p.37</ref><ref>Assam Buranji (SM), p.7</ref> চুতুফাৰ লগত যোৱা সৈন্যবোৰ ৰাজধানীলৈ ঘূৰি আহি এই কথা সদৰি কৰে।<ref>বৰবৰুৱা হিতেশ্বৰ- আহোমৰ দিন or A History of Assam under the Ahoms 1st edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati page 32</ref><ref>Gait E.A. A History of Assam 2nd edition 1926 Thacker, Spink & Co Calcutta page 81</ref><ref>Barua Gunaviram Assam Buranji or A History of Assam 4th edition 2008 Publication Board of Assam Guwahati page 56</ref>
কিছুমান ইতিহাসবিদে এই খণ্ডটোৰ সত্যতাক লৈ প্ৰশ্ন উত্থাপন কৰে। সৰ্বেশ্বৰ বৰুৱাই যুক্তি আগবঢ়ায় যে চুতুফাৰ মৃত্যু পৰিকল্পিত ভাৱে হোৱা নাছিল আৰু চুতীয়া ৰজাৰ নিমন্ত্ৰণত সংঘটিত হোৱা নাও খেলত চুতুফাৰ মৃত্যু হোৱাৰ বাবে চুতীয়া ৰজাক ভুলকৈ দোষাৰোপ কৰা হৈছিল।<ref>Barua, Sarbeswar,"Manideep"(1965), p.300</ref>
==বৰগোহাঁই আৰু বুঢ়াগোহাঁই শাসনকাল==
চুতুফাৰ মৃত্যুৰ পাছত আহোম ডাঙৰীয়াসকলে স্বৰ্গদেউৰ উপযোগী কোনো ৰাজকোঁৱৰ বিচাৰি নাপালে আৰু সেই বাবে চাৰি বছৰ (১৩৭৬-১৩৮০ চন) চাও ফ্ৰংদাম বুঢ়াগোহাঁই আৰু চাও তাপ্ৰিখিন বৰগোহাঁইয়ে নিজে প্ৰশাসনৰ ভাৰ চম্ভালে।<ref>Barbaruah Hiteswar Ahomar-Din or A History of Assam under the Ahoms 1st edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati page 32</ref> ৰজা অবিহনে ৰাজ্য চলোৱা টান দেখি ১৩৮০ চনত তেওঁলোকে চুতুফাৰ ভায়েক আৰু চুখাংফাৰ তৃতীয় পুত্ৰ [[ত্যাও খাম্টি]]ক স্বৰ্গদেউ পাতে।<ref>Gait E.A. A History of Assam 2nd edition 1926 Thacker, Spink & Co Calcutta page 81</ref><ref>Barua Gunaviram Assam Buranji or A History of Assam 4th edition 2008 Publication Board of Assam Guwahati page 56</ref>
==টোকা==
{{reflist}}
==তথ্যসূত্ৰ==
*ফুকন,বৰুৱা (১৯৬৪) (আহোম ভাষা, ইংৰাজী, অসমীয়া ভাষাত). আহোম লেগজিকন, ঐতিহাসিক আৰু প্ৰাচীন গ্ৰন্থ অধ্যয়ন বিভাগ
* বৰবৰুৱা হিতেশ্বৰ আহোমৰ-দিন or A History of Assam under the Ahoms first edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati
* বৰুৱা গুণাভিৰাম অসম বুৰঞ্জী or A History of Assam fourth edition 2008 Publication Board of Assam Guwahati
* Gait E.A. A History of Assam second edition 1926 Thacker, Spink & Co Calcutta
* {{cite book|last=Barua|first=Swarnalata|title=Chutia Jatir Buranji|year=2007|place=Guwahati}}
[[শ্ৰেণী:টাই-আহোম শাসক]]
au8rnehu9ov46jgmxsz3lm11019teo9
607047
607045
2026-05-18T10:54:27Z
KhiLanTzi
23530
/* ৰাজত্বকাল আৰু হত্যা */ Name of the chutiya king
607047
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox royalty|||name='''চাওলুং চ্যু-তু-ফা<br>𑜋𑜰𑜫 𑜎𑜤𑜂𑜫 𑜏𑜢𑜤𑜰𑜫 𑜄𑜥 𑜇𑜡'''|title=[[চাওলুং]]|titletext=([[টাই-আহোম ভাষা]])|more=|image=|imgw=|alt=|caption=|succession=[[Kingdom of Assam|অসমৰ ৰজা]]|moretext=|reign={{CE|১৩৬৯ – ১৩৭৬}}|reign-type=শাসন কাল|consort=|coronation={{CE|১৩৬৯}}|cor-type=খেউন ৰোণ মাই ক'|predecessor=[[চুখ্ৰাংফা]]|pre-type=পূৰ্বৰ চাওফা|successor=[[ত্যাও খাম্টি]]|suc-type=পৰৱৰ্তী চাওফা|regent=|reg-type=|succession1=|moretext1=|reign1=|reign-type1=|coronation1=|cor-type1=|predecessor1=|pre-type1=|successor1=|suc-type1=|regent1=|reg-type1=|succession2=|moretext2=|reign2=|reign-type2=|coronation2=|cor-type2=|predecessor2=|pre-type2=|successor2=|suc-type2=|regent2=|reg-type2=|succession3=|moretext3=|reign3=|reign-type3=|coronation3=|cor-type3=|predecessor3=|pre-type3=|successor3=|suc-type3=|regent3=|reg-type3=|spouse=|spouse-type=|type=|spouses=|spouses-type=|issue=|issue-link=|issue-pipe=|full name=চাওলুং চ্যু-তু-ফা|era dates=|era name=[[আহোম যুগ]]|posthumous name=|temple name=|dynasty=ছ্যু ফৈদ, [[আহোম ৰাজবংশ]]|mother=|father=[[চুখ্ৰাংফা]]|date of birth=|place of birth=[[আহোম ৰাজ্য]]|date of death={{CE|১৩৭৬}}|place of death=চফ্ৰাই নদী (চুতীয়া আৰু আহোম ৰাজ্যৰ সীমান্ত)| death_cause= চুতীয়া ৰজাৰ দ্বাৰা নাওখেলৰ সময়ত হত্যা|date of burial=|place of burial=|occupation=|signature=|signature_alt=|religion=[[ফুৰালুং ধৰ্ম]]}}
'''চুতুফা''' বা '''চাওলুং চ্যু-তু-ফা''' ({{lang-aho|𑜋𑜰𑜫 𑜎𑜤𑜂𑜫 𑜏𑜢𑜤𑜰𑜫 𑜄𑜥 𑜇𑜡}}) [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ ষষ্ঠজন [[স্বৰ্গদেউ]] আছিল। টাই আহোম ভাষাত লিখা বুৰঞ্জী অনুসৰি ৰজা নোহোৱা এটা পৰ্বৰ পাছত তেখেতে ১৩৬৯ চনৰ পৰা ১৩৭৬ চনলৈ ৰাজত্ব কৰিছিল।<ref>{{harvcol|ফুকন,বৰুৱা|১৯৬৪|p=১৩৯}}</ref> কোনো কোনো ইতিহাসবিদে তেখেত ১৩৬৪ চনত ৰাজপাটত বহিছিল বুলি ক'ব খোজে যদিও মূল বুৰঞ্জীত ১৩৬৯ চনৰ পৰা ১৩৭৬ চনলৈ ৰাজত্ব কৰিছিল বুলি উল্লেখ আছে। {{CE|১৩৭৬}}ত চুতীয়া ৰজা জয়ধ্বজপালে সুতুফাক চাফ্ৰাই নদীৰ কাষত এখন বন্ধুত্বপূৰ্ণ শান্তি আলোচনাৰ বাবে আমন্ত্ৰণ জনাইছিল। অংগৰক্ষী নোহোৱাকৈ চুতুফাক চুতীয়া ৰজা জয়ধ্বজপালৰ ব্যক্তিগত নাওখনলৈ মাতি হত্যা কৰা হৈছিল।<ref>{{cite book |last=Gait |first=Edward Albert |title=A History of Assam |date=1926 |publisher=Thacker, Spink & Co. |location=Calcutta |page=81 |quote="...the Chutia king lured Sutuphaa onto his barge without attendants and treacherously murdered him..."}}</ref><ref>{{cite book |last=Barua |first=Gunaviram |title=Assam Buranji or A History of Assam |date=2008 |publisher=Publication Board of Assam |location=Guwahati |pages=55–56 |quote="...Sutuphaa's rule ended abruptly when he was treacherously assassinated by the Sutiya king..."}}</ref>এই হত্যাকাণ্ডই আহোম ৰাজদৰবাৰক কঁপাই তুলিছিল আৰু ইয়াৰ পিছতেই দুয়োখন ৰাজ্যৰ মাজত দশক দশক ধৰি তীব্ৰ যুদ্ধ আৰু অৰাজকতাৰ সৃষ্টি হৈছিল। এই সংঘাত ১৬ শতিকাত আহোমে চুতীয়া ৰাজ্য সম্পূৰ্ণৰূপে জয় নকৰা পৰ্যন্ত চলি আছিল।<ref>{{harvcol|গেইট|১৯২৬|p=৮১}}</ref>।<ref>{{harvcol|গেইট|১৯২৬|p=৮১}}</ref>
==পূৰ্বপুৰুষ আৰু সিংহাৰোহণ==
চুতুফা আছিল আহোম ৰজা [[চুখাংফা]]ৰ দ্বিতীয় পুত্ৰ। দেউতাকৰ মৃত্যুৰ পাছত জ্যেষ্ঠ পুত্ৰ [[চুখ্ৰাম্ফা]] স্বৰ্গদেউ হৈছিল। ৩২ বছৰ শাসন কৰাৰ পাছত ১৩৬৪ চনত চুখ্ৰাম্ফাৰ মৃত্যু হয়। এইখিনিতে বুৰঞ্জীবিদসকলৰ মতভেদ দেখা যায়। কোনো কোনোৰ মতে চুখ্ৰাম্ফাৰ মৃত্যুত তেখেতৰ ভায়েক চুতুফা ১৩৬৪ চনৰ ৰাজপাটত বহে।<ref>বৰবৰুৱা হিতেশ্বৰ- আহোমৰ দিন or A History of Assam under the Ahoms 1st edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati page 32</ref><ref>Gait E.A. A History of Assam 2nd edition 1926 Thacker, Spink & Co Calcutta page 81</ref><ref>বৰুৱা গুণাভিৰাম- অসম বুৰঞ্জী or A History of Assam 4th edition 2008 Publication Board of Assam Guwahati page 55</ref> কিন্ত আধুনিক বুৰঞ্জীবিদ পদ্মেশ্বৰ গগৈ আৰু স্বৰ্ণলতা বৰুৱাৰ মতে ১৩৬৪ চনৰ পৰা ১৩৬৯ চনলৈ কোনো স্বৰ্গদেউ নাছিল।
==ৰাজত্বকাল আৰু হত্যা==
প্ৰাৰম্ভিক অৱস্থাত চুকাফাৰ পুত্ৰৰ সময়ৰ আহোমসকলে [[চুতীয়া ৰাজ্য]]ৰ সৈতে সু-সম্পৰ্ক আছিল।<ref>Bhuyan, S.K, ''Satsari Assam Buranji'',p.9, "Previously, since the time of one of Sukapha’s sons, there was alliance and coordial relations with the Chutia king"</ref>
চুতুফাই আহোম ৰাজ্যৰ পৰিসীমা বঢ়াব বিচাৰিছিল। ইয়াৰ ফলত কাষৰীয়া চুতীয়া ৰাজ্যৰ লগত সংঘাতৰ সৃষ্টি হয়। ১৩৭৬ চনত চুতীয়া ৰজা জয়ধ্বজপালে চাপাগুৰিত চুতুফাক লগ কৰে আৰু মিত্ৰতাৰ ভাও জুৰি তেখেতক চফ্ৰাই নদীৰ নাওখেললৈ নিমন্ত্ৰণ জনায়। চুতীয়া ৰজা জয়ধ্বজপালে চুতুফাক নিজৰ নাওত উঠাই প্ৰলোভিত কৰি বিশ্বাসঘাতকতাৰে হত্যা কৰিছিল। <ref>Goswami, Hemchandra, "Purani Assam Buranji, p.37</ref><ref>Assam Buranji (SM), p.7</ref> চুতুফাৰ লগত যোৱা সৈন্যবোৰ ৰাজধানীলৈ ঘূৰি আহি এই কথা সদৰি কৰে।<ref>বৰবৰুৱা হিতেশ্বৰ- আহোমৰ দিন or A History of Assam under the Ahoms 1st edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati page 32</ref><ref>Gait E.A. A History of Assam 2nd edition 1926 Thacker, Spink & Co Calcutta page 81</ref><ref>Barua Gunaviram Assam Buranji or A History of Assam 4th edition 2008 Publication Board of Assam Guwahati page 56</ref>
কিছুমান ইতিহাসবিদে এই খণ্ডটোৰ সত্যতাক লৈ প্ৰশ্ন উত্থাপন কৰে। সৰ্বেশ্বৰ বৰুৱাই যুক্তি আগবঢ়ায় যে চুতুফাৰ মৃত্যু পৰিকল্পিত ভাৱে হোৱা নাছিল আৰু চুতীয়া ৰজাৰ নিমন্ত্ৰণত সংঘটিত হোৱা নাও খেলত চুতুফাৰ মৃত্যু হোৱাৰ বাবে চুতীয়া ৰজাক ভুলকৈ দোষাৰোপ কৰা হৈছিল।<ref>Barua, Sarbeswar,"Manideep"(1965), p.300</ref>
==বৰগোহাঁই আৰু বুঢ়াগোহাঁই শাসনকাল==
চুতুফাৰ মৃত্যুৰ পাছত আহোম ডাঙৰীয়াসকলে স্বৰ্গদেউৰ উপযোগী কোনো ৰাজকোঁৱৰ বিচাৰি নাপালে আৰু সেই বাবে চাৰি বছৰ (১৩৭৬-১৩৮০ চন) চাও ফ্ৰংদাম বুঢ়াগোহাঁই আৰু চাও তাপ্ৰিখিন বৰগোহাঁইয়ে নিজে প্ৰশাসনৰ ভাৰ চম্ভালে।<ref>Barbaruah Hiteswar Ahomar-Din or A History of Assam under the Ahoms 1st edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati page 32</ref> ৰজা অবিহনে ৰাজ্য চলোৱা টান দেখি ১৩৮০ চনত তেওঁলোকে চুতুফাৰ ভায়েক আৰু চুখাংফাৰ তৃতীয় পুত্ৰ [[ত্যাও খাম্টি]]ক স্বৰ্গদেউ পাতে।<ref>Gait E.A. A History of Assam 2nd edition 1926 Thacker, Spink & Co Calcutta page 81</ref><ref>Barua Gunaviram Assam Buranji or A History of Assam 4th edition 2008 Publication Board of Assam Guwahati page 56</ref>
==টোকা==
{{reflist}}
==তথ্যসূত্ৰ==
*ফুকন,বৰুৱা (১৯৬৪) (আহোম ভাষা, ইংৰাজী, অসমীয়া ভাষাত). আহোম লেগজিকন, ঐতিহাসিক আৰু প্ৰাচীন গ্ৰন্থ অধ্যয়ন বিভাগ
* বৰবৰুৱা হিতেশ্বৰ আহোমৰ-দিন or A History of Assam under the Ahoms first edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati
* বৰুৱা গুণাভিৰাম অসম বুৰঞ্জী or A History of Assam fourth edition 2008 Publication Board of Assam Guwahati
* Gait E.A. A History of Assam second edition 1926 Thacker, Spink & Co Calcutta
* {{cite book|last=Barua|first=Swarnalata|title=Chutia Jatir Buranji|year=2007|place=Guwahati}}
[[শ্ৰেণী:টাই-আহোম শাসক]]
tfuz78vbbzsr8fs5pp2opwr1xap3x59
607048
607047
2026-05-18T10:56:25Z
KhiLanTzi
23530
/* ৰাজত্বকাল আৰু হত্যা */ Irrelevant here sérkaphaà's son isn't Sértuphaà
607048
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox royalty|||name='''চাওলুং চ্যু-তু-ফা<br>𑜋𑜰𑜫 𑜎𑜤𑜂𑜫 𑜏𑜢𑜤𑜰𑜫 𑜄𑜥 𑜇𑜡'''|title=[[চাওলুং]]|titletext=([[টাই-আহোম ভাষা]])|more=|image=|imgw=|alt=|caption=|succession=[[Kingdom of Assam|অসমৰ ৰজা]]|moretext=|reign={{CE|১৩৬৯ – ১৩৭৬}}|reign-type=শাসন কাল|consort=|coronation={{CE|১৩৬৯}}|cor-type=খেউন ৰোণ মাই ক'|predecessor=[[চুখ্ৰাংফা]]|pre-type=পূৰ্বৰ চাওফা|successor=[[ত্যাও খাম্টি]]|suc-type=পৰৱৰ্তী চাওফা|regent=|reg-type=|succession1=|moretext1=|reign1=|reign-type1=|coronation1=|cor-type1=|predecessor1=|pre-type1=|successor1=|suc-type1=|regent1=|reg-type1=|succession2=|moretext2=|reign2=|reign-type2=|coronation2=|cor-type2=|predecessor2=|pre-type2=|successor2=|suc-type2=|regent2=|reg-type2=|succession3=|moretext3=|reign3=|reign-type3=|coronation3=|cor-type3=|predecessor3=|pre-type3=|successor3=|suc-type3=|regent3=|reg-type3=|spouse=|spouse-type=|type=|spouses=|spouses-type=|issue=|issue-link=|issue-pipe=|full name=চাওলুং চ্যু-তু-ফা|era dates=|era name=[[আহোম যুগ]]|posthumous name=|temple name=|dynasty=ছ্যু ফৈদ, [[আহোম ৰাজবংশ]]|mother=|father=[[চুখ্ৰাংফা]]|date of birth=|place of birth=[[আহোম ৰাজ্য]]|date of death={{CE|১৩৭৬}}|place of death=চফ্ৰাই নদী (চুতীয়া আৰু আহোম ৰাজ্যৰ সীমান্ত)| death_cause= চুতীয়া ৰজাৰ দ্বাৰা নাওখেলৰ সময়ত হত্যা|date of burial=|place of burial=|occupation=|signature=|signature_alt=|religion=[[ফুৰালুং ধৰ্ম]]}}
'''চুতুফা''' বা '''চাওলুং চ্যু-তু-ফা''' ({{lang-aho|𑜋𑜰𑜫 𑜎𑜤𑜂𑜫 𑜏𑜢𑜤𑜰𑜫 𑜄𑜥 𑜇𑜡}}) [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ ষষ্ঠজন [[স্বৰ্গদেউ]] আছিল। টাই আহোম ভাষাত লিখা বুৰঞ্জী অনুসৰি ৰজা নোহোৱা এটা পৰ্বৰ পাছত তেখেতে ১৩৬৯ চনৰ পৰা ১৩৭৬ চনলৈ ৰাজত্ব কৰিছিল।<ref>{{harvcol|ফুকন,বৰুৱা|১৯৬৪|p=১৩৯}}</ref> কোনো কোনো ইতিহাসবিদে তেখেত ১৩৬৪ চনত ৰাজপাটত বহিছিল বুলি ক'ব খোজে যদিও মূল বুৰঞ্জীত ১৩৬৯ চনৰ পৰা ১৩৭৬ চনলৈ ৰাজত্ব কৰিছিল বুলি উল্লেখ আছে। {{CE|১৩৭৬}}ত চুতীয়া ৰজা জয়ধ্বজপালে সুতুফাক চাফ্ৰাই নদীৰ কাষত এখন বন্ধুত্বপূৰ্ণ শান্তি আলোচনাৰ বাবে আমন্ত্ৰণ জনাইছিল। অংগৰক্ষী নোহোৱাকৈ চুতুফাক চুতীয়া ৰজা জয়ধ্বজপালৰ ব্যক্তিগত নাওখনলৈ মাতি হত্যা কৰা হৈছিল।<ref>{{cite book |last=Gait |first=Edward Albert |title=A History of Assam |date=1926 |publisher=Thacker, Spink & Co. |location=Calcutta |page=81 |quote="...the Chutia king lured Sutuphaa onto his barge without attendants and treacherously murdered him..."}}</ref><ref>{{cite book |last=Barua |first=Gunaviram |title=Assam Buranji or A History of Assam |date=2008 |publisher=Publication Board of Assam |location=Guwahati |pages=55–56 |quote="...Sutuphaa's rule ended abruptly when he was treacherously assassinated by the Sutiya king..."}}</ref>এই হত্যাকাণ্ডই আহোম ৰাজদৰবাৰক কঁপাই তুলিছিল আৰু ইয়াৰ পিছতেই দুয়োখন ৰাজ্যৰ মাজত দশক দশক ধৰি তীব্ৰ যুদ্ধ আৰু অৰাজকতাৰ সৃষ্টি হৈছিল। এই সংঘাত ১৬ শতিকাত আহোমে চুতীয়া ৰাজ্য সম্পূৰ্ণৰূপে জয় নকৰা পৰ্যন্ত চলি আছিল।<ref>{{harvcol|গেইট|১৯২৬|p=৮১}}</ref>।<ref>{{harvcol|গেইট|১৯২৬|p=৮১}}</ref>
==পূৰ্বপুৰুষ আৰু সিংহাৰোহণ==
চুতুফা আছিল আহোম ৰজা [[চুখাংফা]]ৰ দ্বিতীয় পুত্ৰ। দেউতাকৰ মৃত্যুৰ পাছত জ্যেষ্ঠ পুত্ৰ [[চুখ্ৰাম্ফা]] স্বৰ্গদেউ হৈছিল। ৩২ বছৰ শাসন কৰাৰ পাছত ১৩৬৪ চনত চুখ্ৰাম্ফাৰ মৃত্যু হয়। এইখিনিতে বুৰঞ্জীবিদসকলৰ মতভেদ দেখা যায়। কোনো কোনোৰ মতে চুখ্ৰাম্ফাৰ মৃত্যুত তেখেতৰ ভায়েক চুতুফা ১৩৬৪ চনৰ ৰাজপাটত বহে।<ref>বৰবৰুৱা হিতেশ্বৰ- আহোমৰ দিন or A History of Assam under the Ahoms 1st edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati page 32</ref><ref>Gait E.A. A History of Assam 2nd edition 1926 Thacker, Spink & Co Calcutta page 81</ref><ref>বৰুৱা গুণাভিৰাম- অসম বুৰঞ্জী or A History of Assam 4th edition 2008 Publication Board of Assam Guwahati page 55</ref> কিন্ত আধুনিক বুৰঞ্জীবিদ পদ্মেশ্বৰ গগৈ আৰু স্বৰ্ণলতা বৰুৱাৰ মতে ১৩৬৪ চনৰ পৰা ১৩৬৯ চনলৈ কোনো স্বৰ্গদেউ নাছিল।
==ৰাজত্বকাল আৰু হত্যা==
চুতুফাই আহোম ৰাজ্যৰ পৰিসীমা বঢ়াব বিচাৰিছিল। ইয়াৰ ফলত কাষৰীয়া চুতীয়া ৰাজ্যৰ লগত সংঘাতৰ সৃষ্টি হয়। ১৩৭৬ চনত চুতীয়া ৰজা জয়ধ্বজপালে চাপাগুৰিত চুতুফাক লগ কৰে আৰু মিত্ৰতাৰ ভাও জুৰি তেখেতক চফ্ৰাই নদীৰ নাওখেললৈ নিমন্ত্ৰণ জনায়। চুতীয়া ৰজা জয়ধ্বজপালে চুতুফাক নিজৰ নাওত উঠাই প্ৰলোভিত কৰি বিশ্বাসঘাতকতাৰে হত্যা কৰিছিল। <ref>Goswami, Hemchandra, "Purani Assam Buranji, p.37</ref><ref>Assam Buranji (SM), p.7</ref> চুতুফাৰ লগত যোৱা সৈন্যবোৰ ৰাজধানীলৈ ঘূৰি আহি এই কথা সদৰি কৰে।<ref>বৰবৰুৱা হিতেশ্বৰ- আহোমৰ দিন or A History of Assam under the Ahoms 1st edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati page 32</ref><ref>Gait E.A. A History of Assam 2nd edition 1926 Thacker, Spink & Co Calcutta page 81</ref><ref>Barua Gunaviram Assam Buranji or A History of Assam 4th edition 2008 Publication Board of Assam Guwahati page 56</ref>
কিছুমান ইতিহাসবিদে এই খণ্ডটোৰ সত্যতাক লৈ প্ৰশ্ন উত্থাপন কৰে। সৰ্বেশ্বৰ বৰুৱাই যুক্তি আগবঢ়ায় যে চুতুফাৰ মৃত্যু পৰিকল্পিত ভাৱে হোৱা নাছিল আৰু চুতীয়া ৰজাৰ নিমন্ত্ৰণত সংঘটিত হোৱা নাও খেলত চুতুফাৰ মৃত্যু হোৱাৰ বাবে চুতীয়া ৰজাক ভুলকৈ দোষাৰোপ কৰা হৈছিল।<ref>Barua, Sarbeswar,"Manideep"(1965), p.300</ref>
==বৰগোহাঁই আৰু বুঢ়াগোহাঁই শাসনকাল==
চুতুফাৰ মৃত্যুৰ পাছত আহোম ডাঙৰীয়াসকলে স্বৰ্গদেউৰ উপযোগী কোনো ৰাজকোঁৱৰ বিচাৰি নাপালে আৰু সেই বাবে চাৰি বছৰ (১৩৭৬-১৩৮০ চন) চাও ফ্ৰংদাম বুঢ়াগোহাঁই আৰু চাও তাপ্ৰিখিন বৰগোহাঁইয়ে নিজে প্ৰশাসনৰ ভাৰ চম্ভালে।<ref>Barbaruah Hiteswar Ahomar-Din or A History of Assam under the Ahoms 1st edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati page 32</ref> ৰজা অবিহনে ৰাজ্য চলোৱা টান দেখি ১৩৮০ চনত তেওঁলোকে চুতুফাৰ ভায়েক আৰু চুখাংফাৰ তৃতীয় পুত্ৰ [[ত্যাও খাম্টি]]ক স্বৰ্গদেউ পাতে।<ref>Gait E.A. A History of Assam 2nd edition 1926 Thacker, Spink & Co Calcutta page 81</ref><ref>Barua Gunaviram Assam Buranji or A History of Assam 4th edition 2008 Publication Board of Assam Guwahati page 56</ref>
==টোকা==
{{reflist}}
==তথ্যসূত্ৰ==
*ফুকন,বৰুৱা (১৯৬৪) (আহোম ভাষা, ইংৰাজী, অসমীয়া ভাষাত). আহোম লেগজিকন, ঐতিহাসিক আৰু প্ৰাচীন গ্ৰন্থ অধ্যয়ন বিভাগ
* বৰবৰুৱা হিতেশ্বৰ আহোমৰ-দিন or A History of Assam under the Ahoms first edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati
* বৰুৱা গুণাভিৰাম অসম বুৰঞ্জী or A History of Assam fourth edition 2008 Publication Board of Assam Guwahati
* Gait E.A. A History of Assam second edition 1926 Thacker, Spink & Co Calcutta
* {{cite book|last=Barua|first=Swarnalata|title=Chutia Jatir Buranji|year=2007|place=Guwahati}}
[[শ্ৰেণী:টাই-আহোম শাসক]]
kouacz7ybb27lg04pr5yhcicfygum3o
607051
607048
2026-05-18T11:00:35Z
KhiLanTzi
23530
/* */
607051
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox royalty|||name='''চাওলুং চ্যু-তু-ফা<br>𑜋𑜰𑜫 𑜎𑜤𑜂𑜫 𑜏𑜢𑜤𑜰𑜫 𑜄𑜥 𑜇𑜡'''|title=[[চাওলুং]]|titletext=([[টাই-আহোম ভাষা]])|more=|image=|imgw=|alt=|caption=|succession=[[Kingdom of Assam|অসমৰ ৰজা]]|moretext=|reign={{CE|১৩৬৯ – ১৩৭৬}}|reign-type=শাসন কাল|consort=|coronation={{CE|১৩৬৯}}|cor-type=খেউন ৰোণ মাই ক'|predecessor=[[চুখ্ৰাংফা]]|pre-type=পূৰ্বৰ চাওফা|successor=[[ত্যাও খাম্টি]]|suc-type=পৰৱৰ্তী চাওফা|regent=|reg-type=|succession1=|moretext1=|reign1=|reign-type1=|coronation1=|cor-type1=|predecessor1=|pre-type1=|successor1=|suc-type1=|regent1=|reg-type1=|succession2=|moretext2=|reign2=|reign-type2=|coronation2=|cor-type2=|predecessor2=|pre-type2=|successor2=|suc-type2=|regent2=|reg-type2=|succession3=|moretext3=|reign3=|reign-type3=|coronation3=|cor-type3=|predecessor3=|pre-type3=|successor3=|suc-type3=|regent3=|reg-type3=|spouse=|spouse-type=|type=|spouses=|spouses-type=|issue=|issue-link=|issue-pipe=|full name=চাওলুং চ্যু-তু-ফা|era dates=|era name=[[আহোম যুগ]]|posthumous name=|temple name=|dynasty=ছ্যু ফৈদ, [[আহোম ৰাজবংশ]]|mother=|father=[[চুখ্ৰাংফা]]|date of birth=|place of birth=[[আহোম ৰাজ্য]]|date of death={{CE|১৩৭৬}}|place of death=চফ্ৰাই নদী (চুতীয়া আৰু আহোম ৰাজ্যৰ সীমান্ত)| death_cause= চুতীয়া ৰজা জয়ধ্বজপালৰ দ্বাৰা নাওখেলৰ সময়ত হত্যা|date of burial=|place of burial=|occupation=|signature=|signature_alt=|religion=[[ফুৰালুং ধৰ্ম]]}}
'''চুতুফা''' বা '''চাওলুং চ্যু-তু-ফা''' ({{lang-aho|𑜋𑜰𑜫 𑜎𑜤𑜂𑜫 𑜏𑜢𑜤𑜰𑜫 𑜄𑜥 𑜇𑜡}}) [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ ষষ্ঠজন [[স্বৰ্গদেউ]] আছিল। টাই আহোম ভাষাত লিখা বুৰঞ্জী অনুসৰি ৰজা নোহোৱা এটা পৰ্বৰ পাছত তেখেতে ১৩৬৯ চনৰ পৰা ১৩৭৬ চনলৈ ৰাজত্ব কৰিছিল।<ref>{{harvcol|ফুকন,বৰুৱা|১৯৬৪|p=১৩৯}}</ref> কোনো কোনো ইতিহাসবিদে তেখেত ১৩৬৪ চনত ৰাজপাটত বহিছিল বুলি ক'ব খোজে যদিও মূল বুৰঞ্জীত ১৩৬৯ চনৰ পৰা ১৩৭৬ চনলৈ ৰাজত্ব কৰিছিল বুলি উল্লেখ আছে। {{CE|১৩৭৬}}ত চুতীয়া ৰজা জয়ধ্বজপালে সুতুফাক চাফ্ৰাই নদীৰ কাষত এখন বন্ধুত্বপূৰ্ণ শান্তি আলোচনাৰ বাবে আমন্ত্ৰণ জনাইছিল। অংগৰক্ষী নোহোৱাকৈ চুতুফাক চুতীয়া ৰজা জয়ধ্বজপালৰ ব্যক্তিগত নাওখনলৈ মাতি হত্যা কৰা হৈছিল।<ref>{{cite book |last=Gait |first=Edward Albert |title=A History of Assam |date=1926 |publisher=Thacker, Spink & Co. |location=Calcutta |page=81 |quote="...the Chutia king lured Sutuphaa onto his barge without attendants and treacherously murdered him..."}}</ref><ref>{{cite book |last=Barua |first=Gunaviram |title=Assam Buranji or A History of Assam |date=2008 |publisher=Publication Board of Assam |location=Guwahati |pages=55–56 |quote="...Sutuphaa's rule ended abruptly when he was treacherously assassinated by the Sutiya king..."}}</ref>এই হত্যাকাণ্ডই আহোম ৰাজদৰবাৰক কঁপাই তুলিছিল আৰু ইয়াৰ পিছতেই দুয়োখন ৰাজ্যৰ মাজত দশক দশক ধৰি তীব্ৰ যুদ্ধ আৰু অৰাজকতাৰ সৃষ্টি হৈছিল। এই সংঘাত ১৬ শতিকাত আহোমে চুতীয়া ৰাজ্য সম্পূৰ্ণৰূপে জয় নকৰা পৰ্যন্ত চলি আছিল।<ref>{{harvcol|গেইট|১৯২৬|p=৮১}}</ref>।<ref>{{harvcol|গেইট|১৯২৬|p=৮১}}</ref>
==পূৰ্বপুৰুষ আৰু সিংহাৰোহণ==
চুতুফা আছিল আহোম ৰজা [[চুখাংফা]]ৰ দ্বিতীয় পুত্ৰ। দেউতাকৰ মৃত্যুৰ পাছত জ্যেষ্ঠ পুত্ৰ [[চুখ্ৰাম্ফা]] স্বৰ্গদেউ হৈছিল। ৩২ বছৰ শাসন কৰাৰ পাছত ১৩৬৪ চনত চুখ্ৰাম্ফাৰ মৃত্যু হয়। এইখিনিতে বুৰঞ্জীবিদসকলৰ মতভেদ দেখা যায়। কোনো কোনোৰ মতে চুখ্ৰাম্ফাৰ মৃত্যুত তেখেতৰ ভায়েক চুতুফা ১৩৬৪ চনৰ ৰাজপাটত বহে।<ref>বৰবৰুৱা হিতেশ্বৰ- আহোমৰ দিন or A History of Assam under the Ahoms 1st edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati page 32</ref><ref>Gait E.A. A History of Assam 2nd edition 1926 Thacker, Spink & Co Calcutta page 81</ref><ref>বৰুৱা গুণাভিৰাম- অসম বুৰঞ্জী or A History of Assam 4th edition 2008 Publication Board of Assam Guwahati page 55</ref> কিন্ত আধুনিক বুৰঞ্জীবিদ পদ্মেশ্বৰ গগৈ আৰু স্বৰ্ণলতা বৰুৱাৰ মতে ১৩৬৪ চনৰ পৰা ১৩৬৯ চনলৈ কোনো স্বৰ্গদেউ নাছিল।
==ৰাজত্বকাল আৰু হত্যা==
চুতুফাই আহোম ৰাজ্যৰ পৰিসীমা বঢ়াব বিচাৰিছিল। ইয়াৰ ফলত কাষৰীয়া চুতীয়া ৰাজ্যৰ লগত সংঘাতৰ সৃষ্টি হয়। ১৩৭৬ চনত চুতীয়া ৰজা জয়ধ্বজপালে চাপাগুৰিত চুতুফাক লগ কৰে আৰু মিত্ৰতাৰ ভাও জুৰি তেখেতক চফ্ৰাই নদীৰ নাওখেললৈ নিমন্ত্ৰণ জনায়। চুতীয়া ৰজা জয়ধ্বজপালে চুতুফাক নিজৰ নাওত উঠাই প্ৰলোভিত কৰি বিশ্বাসঘাতকতাৰে হত্যা কৰিছিল। <ref>Goswami, Hemchandra, "Purani Assam Buranji, p.37</ref><ref>Assam Buranji (SM), p.7</ref> চুতুফাৰ লগত যোৱা সৈন্যবোৰ ৰাজধানীলৈ ঘূৰি আহি এই কথা সদৰি কৰে।<ref>বৰবৰুৱা হিতেশ্বৰ- আহোমৰ দিন or A History of Assam under the Ahoms 1st edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati page 32</ref><ref>Gait E.A. A History of Assam 2nd edition 1926 Thacker, Spink & Co Calcutta page 81</ref><ref>Barua Gunaviram Assam Buranji or A History of Assam 4th edition 2008 Publication Board of Assam Guwahati page 56</ref>
কিছুমান ইতিহাসবিদে এই খণ্ডটোৰ সত্যতাক লৈ প্ৰশ্ন উত্থাপন কৰে। সৰ্বেশ্বৰ বৰুৱাই যুক্তি আগবঢ়ায় যে চুতুফাৰ মৃত্যু পৰিকল্পিত ভাৱে হোৱা নাছিল আৰু চুতীয়া ৰজাৰ নিমন্ত্ৰণত সংঘটিত হোৱা নাও খেলত চুতুফাৰ মৃত্যু হোৱাৰ বাবে চুতীয়া ৰজাক ভুলকৈ দোষাৰোপ কৰা হৈছিল।<ref>Barua, Sarbeswar,"Manideep"(1965), p.300</ref>
==বৰগোহাঁই আৰু বুঢ়াগোহাঁই শাসনকাল==
চুতুফাৰ মৃত্যুৰ পাছত আহোম ডাঙৰীয়াসকলে স্বৰ্গদেউৰ উপযোগী কোনো ৰাজকোঁৱৰ বিচাৰি নাপালে আৰু সেই বাবে চাৰি বছৰ (১৩৭৬-১৩৮০ চন) চাও ফ্ৰংদাম বুঢ়াগোহাঁই আৰু চাও তাপ্ৰিখিন বৰগোহাঁইয়ে নিজে প্ৰশাসনৰ ভাৰ চম্ভালে।<ref>Barbaruah Hiteswar Ahomar-Din or A History of Assam under the Ahoms 1st edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati page 32</ref> ৰজা অবিহনে ৰাজ্য চলোৱা টান দেখি ১৩৮০ চনত তেওঁলোকে চুতুফাৰ ভায়েক আৰু চুখাংফাৰ তৃতীয় পুত্ৰ [[ত্যাও খাম্টি]]ক স্বৰ্গদেউ পাতে।<ref>Gait E.A. A History of Assam 2nd edition 1926 Thacker, Spink & Co Calcutta page 81</ref><ref>Barua Gunaviram Assam Buranji or A History of Assam 4th edition 2008 Publication Board of Assam Guwahati page 56</ref>
==টোকা==
{{reflist}}
==তথ্যসূত্ৰ==
*ফুকন,বৰুৱা (১৯৬৪) (আহোম ভাষা, ইংৰাজী, অসমীয়া ভাষাত). আহোম লেগজিকন, ঐতিহাসিক আৰু প্ৰাচীন গ্ৰন্থ অধ্যয়ন বিভাগ
* বৰবৰুৱা হিতেশ্বৰ আহোমৰ-দিন or A History of Assam under the Ahoms first edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati
* বৰুৱা গুণাভিৰাম অসম বুৰঞ্জী or A History of Assam fourth edition 2008 Publication Board of Assam Guwahati
* Gait E.A. A History of Assam second edition 1926 Thacker, Spink & Co Calcutta
* {{cite book|last=Barua|first=Swarnalata|title=Chutia Jatir Buranji|year=2007|place=Guwahati}}
[[শ্ৰেণী:টাই-আহোম শাসক]]
6ztym9lokblymm68fxucacmyp47wovn
607053
607051
2026-05-18T11:01:41Z
KhiLanTzi
23530
/* */ Fringe theories shouldn't be mentioned in the WP:LEAD section
607053
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox royalty|||name='''চাওলুং চ্যু-তু-ফা<br>𑜋𑜰𑜫 𑜎𑜤𑜂𑜫 𑜏𑜢𑜤𑜰𑜫 𑜄𑜥 𑜇𑜡'''|title=[[চাওলুং]]|titletext=([[টাই-আহোম ভাষা]])|more=|image=|imgw=|alt=|caption=|succession=[[Kingdom of Assam|অসমৰ ৰজা]]|moretext=|reign={{CE|১৩৬৯ – ১৩৭৬}}|reign-type=শাসন কাল|consort=|coronation={{CE|১৩৬৯}}|cor-type=খেউন ৰোণ মাই ক'|predecessor=[[চুখ্ৰাংফা]]|pre-type=পূৰ্বৰ চাওফা|successor=[[ত্যাও খাম্টি]]|suc-type=পৰৱৰ্তী চাওফা|regent=|reg-type=|succession1=|moretext1=|reign1=|reign-type1=|coronation1=|cor-type1=|predecessor1=|pre-type1=|successor1=|suc-type1=|regent1=|reg-type1=|succession2=|moretext2=|reign2=|reign-type2=|coronation2=|cor-type2=|predecessor2=|pre-type2=|successor2=|suc-type2=|regent2=|reg-type2=|succession3=|moretext3=|reign3=|reign-type3=|coronation3=|cor-type3=|predecessor3=|pre-type3=|successor3=|suc-type3=|regent3=|reg-type3=|spouse=|spouse-type=|type=|spouses=|spouses-type=|issue=|issue-link=|issue-pipe=|full name=চাওলুং চ্যু-তু-ফা|era dates=|era name=[[আহোম যুগ]]|posthumous name=|temple name=|dynasty=ছ্যু ফৈদ, [[আহোম ৰাজবংশ]]|mother=|father=[[চুখ্ৰাংফা]]|date of birth=|place of birth=[[আহোম ৰাজ্য]]|date of death={{CE|১৩৭৬}}|place of death=চফ্ৰাই নদী (চুতীয়া আৰু আহোম ৰাজ্যৰ সীমান্ত)| death_cause= চুতীয়া ৰজা জয়ধ্বজপালৰ দ্বাৰা নাওখেলৰ সময়ত হত্যা|date of burial=|place of burial=|occupation=|signature=|signature_alt=|religion=[[ফুৰালুং ধৰ্ম]]}}
'''চুতুফা''' বা '''চাওলুং চ্যু-তু-ফা''' ({{lang-aho|𑜋𑜰𑜫 𑜎𑜤𑜂𑜫 𑜏𑜢𑜤𑜰𑜫 𑜄𑜥 𑜇𑜡}}) [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ ষষ্ঠজন [[স্বৰ্গদেউ]] আছিল। টাই আহোম ভাষাত লিখা বুৰঞ্জী অনুসৰি ৰজা নোহোৱা এটা পৰ্বৰ পাছত তেখেতে ১৩৬৯ চনৰ পৰা ১৩৭৬ চনলৈ ৰাজত্ব কৰিছিল।<ref>{{harvcol|ফুকন,বৰুৱা|১৯৬৪|p=১৩৯}}</ref> {{CE|১৩৭৬}}ত চুতীয়া ৰজা জয়ধ্বজপালে সুতুফাক চাফ্ৰাই নদীৰ কাষত এখন বন্ধুত্বপূৰ্ণ শান্তি আলোচনাৰ বাবে আমন্ত্ৰণ জনাইছিল। অংগৰক্ষী নোহোৱাকৈ চুতুফাক চুতীয়া ৰজা জয়ধ্বজপালৰ ব্যক্তিগত নাওখনলৈ মাতি হত্যা কৰা হৈছিল।<ref>{{cite book |last=Gait |first=Edward Albert |title=A History of Assam |date=1926 |publisher=Thacker, Spink & Co. |location=Calcutta |page=81 |quote="...the Chutia king lured Sutuphaa onto his barge without attendants and treacherously murdered him..."}}</ref><ref>{{cite book |last=Barua |first=Gunaviram |title=Assam Buranji or A History of Assam |date=2008 |publisher=Publication Board of Assam |location=Guwahati |pages=55–56 |quote="...Sutuphaa's rule ended abruptly when he was treacherously assassinated by the Sutiya king..."}}</ref>এই হত্যাকাণ্ডই আহোম ৰাজদৰবাৰক কঁপাই তুলিছিল আৰু ইয়াৰ পিছতেই দুয়োখন ৰাজ্যৰ মাজত দশক দশক ধৰি তীব্ৰ যুদ্ধ আৰু অৰাজকতাৰ সৃষ্টি হৈছিল। এই সংঘাত ১৬ শতিকাত আহোমে চুতীয়া ৰাজ্য সম্পূৰ্ণৰূপে জয় নকৰা পৰ্যন্ত চলি আছিল।<ref>{{harvcol|গেইট|১৯২৬|p=৮১}}</ref>।<ref>{{harvcol|গেইট|১৯২৬|p=৮১}}</ref>
==পূৰ্বপুৰুষ আৰু সিংহাৰোহণ==
চুতুফা আছিল আহোম ৰজা [[চুখাংফা]]ৰ দ্বিতীয় পুত্ৰ। দেউতাকৰ মৃত্যুৰ পাছত জ্যেষ্ঠ পুত্ৰ [[চুখ্ৰাম্ফা]] স্বৰ্গদেউ হৈছিল। ৩২ বছৰ শাসন কৰাৰ পাছত ১৩৬৪ চনত চুখ্ৰাম্ফাৰ মৃত্যু হয়। এইখিনিতে বুৰঞ্জীবিদসকলৰ মতভেদ দেখা যায়। কোনো কোনোৰ মতে চুখ্ৰাম্ফাৰ মৃত্যুত তেখেতৰ ভায়েক চুতুফা ১৩৬৪ চনৰ ৰাজপাটত বহে।<ref>বৰবৰুৱা হিতেশ্বৰ- আহোমৰ দিন or A History of Assam under the Ahoms 1st edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati page 32</ref><ref>Gait E.A. A History of Assam 2nd edition 1926 Thacker, Spink & Co Calcutta page 81</ref><ref>বৰুৱা গুণাভিৰাম- অসম বুৰঞ্জী or A History of Assam 4th edition 2008 Publication Board of Assam Guwahati page 55</ref> কিন্ত আধুনিক বুৰঞ্জীবিদ পদ্মেশ্বৰ গগৈ আৰু স্বৰ্ণলতা বৰুৱাৰ মতে ১৩৬৪ চনৰ পৰা ১৩৬৯ চনলৈ কোনো স্বৰ্গদেউ নাছিল।
==ৰাজত্বকাল আৰু হত্যা==
চুতুফাই আহোম ৰাজ্যৰ পৰিসীমা বঢ়াব বিচাৰিছিল। ইয়াৰ ফলত কাষৰীয়া চুতীয়া ৰাজ্যৰ লগত সংঘাতৰ সৃষ্টি হয়। ১৩৭৬ চনত চুতীয়া ৰজা জয়ধ্বজপালে চাপাগুৰিত চুতুফাক লগ কৰে আৰু মিত্ৰতাৰ ভাও জুৰি তেখেতক চফ্ৰাই নদীৰ নাওখেললৈ নিমন্ত্ৰণ জনায়। চুতীয়া ৰজা জয়ধ্বজপালে চুতুফাক নিজৰ নাওত উঠাই প্ৰলোভিত কৰি বিশ্বাসঘাতকতাৰে হত্যা কৰিছিল। <ref>Goswami, Hemchandra, "Purani Assam Buranji, p.37</ref><ref>Assam Buranji (SM), p.7</ref> চুতুফাৰ লগত যোৱা সৈন্যবোৰ ৰাজধানীলৈ ঘূৰি আহি এই কথা সদৰি কৰে।<ref>বৰবৰুৱা হিতেশ্বৰ- আহোমৰ দিন or A History of Assam under the Ahoms 1st edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati page 32</ref><ref>Gait E.A. A History of Assam 2nd edition 1926 Thacker, Spink & Co Calcutta page 81</ref><ref>Barua Gunaviram Assam Buranji or A History of Assam 4th edition 2008 Publication Board of Assam Guwahati page 56</ref>
কিছুমান ইতিহাসবিদে এই খণ্ডটোৰ সত্যতাক লৈ প্ৰশ্ন উত্থাপন কৰে। সৰ্বেশ্বৰ বৰুৱাই যুক্তি আগবঢ়ায় যে চুতুফাৰ মৃত্যু পৰিকল্পিত ভাৱে হোৱা নাছিল আৰু চুতীয়া ৰজাৰ নিমন্ত্ৰণত সংঘটিত হোৱা নাও খেলত চুতুফাৰ মৃত্যু হোৱাৰ বাবে চুতীয়া ৰজাক ভুলকৈ দোষাৰোপ কৰা হৈছিল।<ref>Barua, Sarbeswar,"Manideep"(1965), p.300</ref>
==বৰগোহাঁই আৰু বুঢ়াগোহাঁই শাসনকাল==
চুতুফাৰ মৃত্যুৰ পাছত আহোম ডাঙৰীয়াসকলে স্বৰ্গদেউৰ উপযোগী কোনো ৰাজকোঁৱৰ বিচাৰি নাপালে আৰু সেই বাবে চাৰি বছৰ (১৩৭৬-১৩৮০ চন) চাও ফ্ৰংদাম বুঢ়াগোহাঁই আৰু চাও তাপ্ৰিখিন বৰগোহাঁইয়ে নিজে প্ৰশাসনৰ ভাৰ চম্ভালে।<ref>Barbaruah Hiteswar Ahomar-Din or A History of Assam under the Ahoms 1st edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati page 32</ref> ৰজা অবিহনে ৰাজ্য চলোৱা টান দেখি ১৩৮০ চনত তেওঁলোকে চুতুফাৰ ভায়েক আৰু চুখাংফাৰ তৃতীয় পুত্ৰ [[ত্যাও খাম্টি]]ক স্বৰ্গদেউ পাতে।<ref>Gait E.A. A History of Assam 2nd edition 1926 Thacker, Spink & Co Calcutta page 81</ref><ref>Barua Gunaviram Assam Buranji or A History of Assam 4th edition 2008 Publication Board of Assam Guwahati page 56</ref>
==টোকা==
{{reflist}}
==তথ্যসূত্ৰ==
*ফুকন,বৰুৱা (১৯৬৪) (আহোম ভাষা, ইংৰাজী, অসমীয়া ভাষাত). আহোম লেগজিকন, ঐতিহাসিক আৰু প্ৰাচীন গ্ৰন্থ অধ্যয়ন বিভাগ
* বৰবৰুৱা হিতেশ্বৰ আহোমৰ-দিন or A History of Assam under the Ahoms first edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati
* বৰুৱা গুণাভিৰাম অসম বুৰঞ্জী or A History of Assam fourth edition 2008 Publication Board of Assam Guwahati
* Gait E.A. A History of Assam second edition 1926 Thacker, Spink & Co Calcutta
* {{cite book|last=Barua|first=Swarnalata|title=Chutia Jatir Buranji|year=2007|place=Guwahati}}
[[শ্ৰেণী:টাই-আহোম শাসক]]
el7nmcyhth66wfzaju2lrvwgml16l5q
সদস্য বাৰ্তা:JyotiPN
3
49849
606865
565117
2026-05-17T14:32:56Z
Kandarpajit Kallol
6257
/* এছিয়ান মাহ দ্বিতীয় পৰ্যায়, ২০২৬ */ নতুন অনুচ্ছেদ
606865
wikitext
text/x-wiki
{{tmbox
| type = notice
| image = [[চিত্ৰ:Assamese Jaapi.png|135px|left]]
| imageright = [[চিত্ৰ:Wikipedia-logo-v2-as.svg|135px]]
| style = border: 1px blue solid;
| textstyle =
| text = {{Center|<big>{{#if: {{{1}}} |'''নমস্কাৰ, {{#if: | {{{1}}} | {{BASEPAGENAME}} }}<br/>}}}}
{{Center|'''[[অসমীয়া ৱিকিপিডিয়া]]লৈ আপোনাক [[ৱিকিপিডিয়া:আদৰণি|আদৰণি জনাইছোঁ]]! '''</big><br/><br/>
আপোনাৰ আগ্ৰহৰ বাবে ধন্যবাদ। আশা কৰোঁ আপুনি সদায় আমাৰ লগত জড়িত হৈ থাকিব। নৱাগত সকলৰ বাবে তলত দিয়া পৃষ্ঠাকেইখন অতি উপযোগী, অনুগ্ৰহ কৰি পৃষ্ঠাকেইখন এবাৰ চকু ফুৰাই চাই যেন। }}<br/>
{{Center|
'''ৱিকিপিডিয়াত সম্পাদনাৰ সহায়'''<br/>
<big> [[ৱিকিপিডিয়া:পৰিচয়|ৱিকিপিডিয়াৰ বিষয়ে অলপ]]</big><br/>
<big> [[সহায়:সৰল সম্পাদনা|সম্পাদনাৰ থুলমুল আভাস]]</big><br/>
<big> [[ৱিকিপিডিয়া:সহায়িকা|ৱিকিপিডিয়া সম্পাদনাৰ বিষয়ে প্ৰয়োজনীয় আভাস]]</big><br/>
<big> [[সহায়:নতুন প্ৰবন্ধ আৰম্ভ কৰক|প্ৰবন্ধ এটা কেনেকৈ আৰম্ভ কৰিব?]]</big><br/>
<br>
'''ৱিকিপিডিয়াৰ সম্পাদনাৰ নিয়ম নীতি'''<br/>
<big> [[ৱিকিপিডিয়া:পাঁচটা স্তম্ভ|ৱিকিপিডিয়াৰ পঞ্চশীল নীতি]]</big><br/>
<big> [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া কি নহয়|ৱিকিপিডিয়া কি নহয়]]</big><br/>
}}
<br/>
'''ইয়াৰ উপৰিও ফে'চবুকত [https://www.facebook.com/groups/assamwikigroup/ {{Like|''Assamese Wikipedia Community''}}] বুলি আমাৰ এটা আলোচনা গোট আৰু [https://www.facebook.com/aswikipedia/ {{Like|''অসমীয়া ৱিকিপিডিয়া- Assamese Wikipedia''}}] নামৰ এটা পৃষ্ঠা আছে। ৱিকিপিডিয়ানসকলক লগ পাবলৈ আৰু ৱিকিপিডিয়াৰ বিষয়ে জানিবলৈ আপুনিও সেইবোৰৰ সদস্য হৈ ল'ব পাৰে। '''
আশা কৰোঁ ৱিকিপিডিয়াত সম্পাদনা কৰি আৰু এজন [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়ান|ৱিকিপিডিয়ান]] হোৱাটো উপভোগ কৰিব।
<center>{{Wikipedia in Social Media}}</center>
| small = / yes
| smallimage = none / [[Image:Some image.svg|30px]]
| smallimageright = none / [[Image:Some image.svg|30px]]
| smalltext = আদৰণি
}} <!-- This welcome message is delivered by [[User:WikitanvirBot]] on behalf of the community. See [[Special:PermaLink/178496]] for details. -->
==“ৱিকি লাভ্ছ ৱুমেন ২০১৯ - ভাৰত” সম্পাদনা মাৰাথনলৈ আমন্ত্ৰণ==
[[File:Wiki Loves Women Logo (as).png|right|frameless]]
নমস্কাৰ,
অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াত '''“ৱিকি লাভ্ছ ৱুমেন ২০১৯ - ভাৰত”''' শীৰ্ষক এখন সম্পাদনা মাৰাথনৰ আয়োজন কৰা হৈছে। উক্ত সম্পাদনা মাৰাথনত অংশগ্ৰহণ কৰিবলৈ আপোনাক আমন্ত্ৰণ জনালোঁ।
এই প্ৰকল্পৰ লক্ষ্য হৈছে ভাৰতীয় নাৰীৰ বিষয়ে জীৱনীমূলক প্ৰবন্ধ সৃষ্টি কৰা আৰু ৱিকিপিডিয়াত লৈংগিক সমতা ৰক্ষা কৰা। এই সম্পাদনা মাৰাথনৰ সময়সীমা ২০১৯ বৰ্ষৰ ১০ ফেব্ৰুৱাৰীৰ পৰা ৩১ মাৰ্চলৈ। অংশগ্ৰহণ কৰক আৰু লাভ কৰক আকৰ্ষণীয় উপহাৰ!
বিতংকৈ জানিবলৈ:
[[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকি লাভ্ছ ৱুমেন ২০১৯]]
--[[সদস্য:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[সদস্য বাৰ্তা:MediaWiki message delivery|talk]]) 16:53, 11 February 2019 (ইউ.টি.চি.)
<!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/wlw&oldid=18869557 -->
== Mahatma Gandhi 2020 edit-a-thon: Token of appreciation ==
<div style=" border-left:12px blue ridge; padding-left:18px; box-shadow: 10px 10px; box-radius:40px; >[[File:Mahatma-Gandhi, studio, 1931.jpg|right|50px]]
Namaste, we would like to thank you for participating in [[:m: Mahatma Gandhi 2020 edit-a-thon|Mahatma Gandhi 2020 edit-a-thon]]. Your participation made the edit-a-thon fruitful. Now, we are sending a token of appreciation to them who contributed to this event. Please fill the Google form for providing your personal information as soon as possible. After getting the addresses we can proceed further. Please find the form [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfyc-GyLOV8YsT0bKKuZlTvja4Kv2ifmZMvU5FdfI0g6C93BQ/viewform here]. [[সদস্য:Nitesh (CIS-A2K)|Nitesh (CIS-A2K)]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nitesh (CIS-A2K)|talk]]) 17:58, 26 October 2020 (ইউ.টি.চি.)
</div>
:{{ping|Nitesh Ji}} Gift received. Thanks a lot. [[সদস্য:JyotiPN|JyotiPN]] ([[সদস্য বাৰ্তা:JyotiPN|talk]]) 08:37, 30 November 2020 (ইউ.টি.চি.)JyotiPN
== Festive Season 2020 edit-a-thon ==
<div style=" border-left:12px red ridge; padding-left:18px; box-shadow: 10px 10px; box-radius:40px; >[[File:Rangoli on Diwali 2020 at Moga, Punjab, India.jpg|right|160px]]
Dear editor,
Hope you are doing well. First of all, thank you for your participation in [[:m: Mahatma Gandhi 2020 edit-a-thon|Mahatma Gandhi 2020 edit-a-thon]]. <br>Now, CIS-A2K is going to conduct a 2-day-long '''[[:m: Festive Season 2020 edit-a-thon|Festive Season 2020 edit-a-thon]]''' to celebrate Indian festivals. We request you in person, please contribute in this event too, enthusiastically. Let's make it successful and develop the content on our different Wikimedia projects regarding festivities. Thank you [[User:Nitesh (CIS-A2K)|Nitesh (CIS-A2K)]] ([[User talk:Nitesh (CIS-A2K)|talk]]) 18:22, 27 November 2020 (UTC)
</div>
<!-- Message sent by User:Nitesh (CIS-A2K)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Nitesh_(CIS-A2K)/Festive_season_2020_edit-a-thon_Participants&oldid=20720417 -->
== Reminder: Festive Season 2020 edit-a-thon ==
Dear Wikimedians,
Hope you are doing well. This message is to remind you about "[[Festive Season 2020 edit-a-thon|Festive Season 2020 edit-a-thon]]", which is going to start from tonight (5 December) 00:01 am and will run till 6 December, 11:59 pm IST. <br/><br/>
Please give some time and provide your support to this event and participate. You are the one who can make it successful! Happy editing! Thank You [[User:Nitesh (CIS-A2K)|Nitesh (CIS-A2K)]] ([[User talk:Nitesh (CIS-A2K)|talk]]) 15:53, 4 December 2020 (UTC)
<!-- Message sent by User:Nitesh (CIS-A2K)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Satpal_(CIS-A2K)/Festive_Season_2020_Participants&oldid=20746996 -->
== Token of appreciation: Festive Season 2020 edit-a-thon ==
<div style=" border-left:12px red ridge; padding-left:18px; box-shadow: 10px 10px; box-radius:40px; >[[File:Rangoli on Diwali 2020 at Moga, Punjab, India.jpg|right|110px]]
Hello, we would like to thank you for participating in [[:m: Festive Season 2020 edit-a-thon|Festive Season 2020 edit-a-thon]]. Your contribution made the edit-a-thon fruitful and successful. Now, we are taking the next step and we are planning to send a token of appreciation to them who contributed to this event. Please fill the given Google form for providing your personal information as soon as possible. After getting the addresses we can proceed further.
Please find the form [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScBp37KHGhzcSTVJnNU7PSP_osgy5ydN2-nhUplrZ6aD7crZg/viewform here]. Thank you [[সদস্য:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[সদস্য বাৰ্তা:MediaWiki message delivery|talk]]) 09:52, 14 December 2020 (ইউ.টি.চি.)
</div>
<!-- Message sent by User:Nitesh (CIS-A2K)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Nitesh_(CIS-A2K)/list/Festive_Season_2020_Participants&oldid=20811654 -->
== Reminder: Wikipedia 20th celebration "the way I & my family feels" ==
<div style="border:4px red ridge; background:#fcf8de; padding:8px; >
'''Greetings,'''
A very Happy New Year 2021. As you know this year we are going to celebrate Wikipedia's 20th birthday on 15th January 2021, to start the celebration, I like to invite you to participate in the event titled '''"[https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikipedia_20th_celebration_the_way_I_%26_my_family_feels Wikipedia 20th celebration the way I & my family feels]"'''
The event will be conducted from 1st January 2021 till 15th January and another one from 15th January to 14th February 2021 in two segments, details on the event page.
Please have a look at the event page: ''''"[https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikipedia_20th_celebration_the_way_I_%26_my_family_feels Wikipedia 20th celebration the way I & my family feels]"'''
Let's all be creative and celebrate Wikipedia20 birthday, '''"the way I and my family feels"'''.
If you are interested to contribute please participate. Do feel free to share the news and ask others to participate.
[[সদস্য:Marajozkee|Marajozkee]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Marajozkee|talk]]) 15:20, 1 January 2021 (ইউ.টি.চি.)
</div>
== Universal Code of Conduct consultation ==
Hi JyotiPN,
Hope you are well. I would like to invite you to participate in the Universal Code of Conduct consultation on Assamese Wikipedia. It is closing soon. You can easily participate by making your opinion, support/oppose here: [[ৱিকিপিডিয়া:ৰাইজৰ চ'ৰা (উদ্ভাৱনশালা)#Universal Code of Conduct consultation on Assamese Wikipedia]] or you can also [[Special:EmailUser/Wikitanvir (WMF)|email me]]. As an active member of the community, your participation is very important. I hope you would consider it. Thank you! [[সদস্য:Wikitanvir (WMF)|Wikitanvir (WMF)]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Wikitanvir (WMF)|বাৰ্তা]]) 15:43, 27 February 2021 (ইউ.টি.চি.)
==অক্লান্ত কৰ্মী পদক==
{| style="border: 1px solid gray; background-color: #fdffe7; "
|rowspan="2" valign="middle"| {{#ifeq:{{{2}}}|alt|[[File:Tireless Contributor Barnstar Hires.gif|100px]]|[[Image:Tireless_Contributor_Barnstar.gif|100px]]}}
|rowspan="2" |
|style="font-size: x-large; padding: 0; vertical-align: middle; height: 1.1em; " | '''অক্লান্ত কৰ্মী পদক'''
|-
|style="vertical-align: middle; border-top: 1px solid gray; " | ৱিকিপিডিয়াত আপোনাৰ মূল্যবান অৱদানৰ বাবে কৃতজ্ঞতা জনালোঁ। আশাকৰোঁ আপুনি আগলৈও এনেকৈয়ে ৱিকিপিডিয়াক সমৃদ্ধিশালী কৰাৰ নিস্বাৰ্থ প্ৰয়াস কৰি থাকিব। [[সদস্য:Kuldhar Rabha|𝓚𝓾𝓵𝓭𝓱𝓪𝓻 𝓡𝓪𝓫𝓱𝓪]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Kuldhar Rabha|বাৰ্তা]]) 15:22, 1 March 2021 (ইউ.টি.চি.)
|}
: {{ping|𝓚𝓾𝓵𝓭𝓱𝓪𝓻 𝓡𝓪𝓫𝓱𝓪}} মৰমৰ কুলধৰ, তোমাৰ আগ্ৰহ আৰু মৰমক আন্তৰিকতাৰে মোৰ প্ৰাপ্তিৰ টোপোলাত ভৰাই পদকটি গ্ৰহণ কৰাত মোৰ অপাৰগতা প্ৰকাশ কৰিলোঁ। ৱিকিত তোমাৰ সক্ৰিয়তাৰ সমান্তৰালকৈ তোমাৰ সংবেদনশীলতা দেখিছোঁ। আশাকৰোঁ তুমি মোক বুজিবা। [[সদস্য:JyotiPN|JyotiPN]] ([[সদস্য বাৰ্তা:JyotiPN|বাৰ্তা]]) 18:05, 1 March 2021 (ইউ.টি.চি.)JyotiPN
== Wikimedia Foundation Community Board seats: Call for feedback meeting ==
The Wikimedia Foundation Board of Trustees is organizing a [[:m:Wikimedia Foundation Board of Trustees/Call for feedback: Community Board seats/Ranked voting system|call for feedback about community selection processes]] between February 1 and March 14. While the Wikimedia Foundation and the movement have grown about five times in the past ten years, the Board’s structure and processes have remained basically the same. As the Board is designed today, we have a problem of capacity, performance, and lack of representation of the movement’s diversity. Direct elections tend to favor candidates from the leading language communities, regardless of how relevant their skills and experience might be in serving as a Board member, or contributing to the ability of the Board to perform its specific responsibilities. It is also a fact that the current processes have favored volunteers from North America and Western Europe. As a matter of fact, there had only been one member who served on the Board, from South Asia, in more than fifteen years of history.
In the upcoming months, we need to renew three community seats and appoint three more community members in the new seats. This call for feedback is to see what processes can we all collaboratively design to promote and choose candidates that represent our movement and are prepared with the experience, skills, and insight to perform as trustees? In this regard, it would be good to have a community discussion to discuss the proposed ideas and share our thoughts, give feedback and contribute to the process. To discuss this, you are invited to a community meeting that is being organized on March 12 from 8 pm to 10 pm, and the meeting link to join is https://meet.google.com/umc-attq-kdt. You can add this meeting to your Google Calendar by [https://calendar.google.com/event?action=TEMPLATE&tmeid=MDNqcjRwaWxtZThnMXBodjJkYzZvam9sdXQga2N2ZWxhZ2EtY3RyQHdpa2ltZWRpYS5vcmc&tmsrc=kcvelaga-ctr%40wikimedia.org clicking here]. Please ping me if you have any questions. Thank you. --[[User:KCVelaga (WMF)]], 10:30, 8 March 2021 (ইউ.টি.চি.)
<!-- Message sent by User:KCVelaga (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:KCVelaga_(WMF)/Targets/Temp&oldid=21198421 -->
== ৱিকি শতক পদক ==
{| style="border: 1px solid gray; background-color: #fdffe7; "
|rowspan="2" valign="middle" | {{#ifeq:{{{2}}}|alt|[[File:Wiki expansion 100+ barnstar.png|100px]]|[[File:Wiki expansion 100+ barnstar.png|100px]]}}
|rowspan="2" |
|style="font-size: x-large; padding: 0; vertical-align: middle; height: 1.1em; " | ''' ৱিকি শতক পদক'''
|-
|style="vertical-align: middle; border-top: 1px solid gray; " | সু-হৃদ, এক শতক মূল্যৱান প্ৰবন্ধৰে অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াক শক্তিশালী কৰি তোলাৰ বাবে ধন্যবাদ আৰু কৃতজ্ঞতাসহকাৰে আপোনালৈ এই পদকটো আগবঢ়োৱা হ’ল। এই গতি সদায়েই অব্যাহত থাকক...!--'''অসমীয়া ৱিকিপিডিয়া সমাজ'''
|}
== ২০২১ চনৰ ৱিকিমিডিয়া ফাউণ্ডেচন নিৰ্বাচনৰ বাবে মনোনয়ন আহ্বান ==
প্ৰিয় {{safesubst<noinclude/>:BASEPAGENAME}},
[[:m:Wikimedia_Foundation_elections/2021/as|২০২১ চনৰ বোৰ্ড অফ ট্ৰাষ্টীজৰ নিৰ্বাচন]] ৪ আগষ্টৰ পৰা ১৭ আগষ্টলৈ অনুষ্ঠিত হ'ব। খালি হোৱা আসনসমূহ পূৰণ কৰিবলৈ ৱিকি-সম্প্ৰদায়ৰ পৰা প্ৰাৰ্থীৰ প্ৰয়োজন।
[[:m:Wikimedia_Foundation_Board_of_Trustees|ৱিকিমিডিয়া ফাউণ্ডেচন ব'ৰ্ড অৱ ট্ৰাষ্টী]]য়ে ৱিকিমিডিয়া ফাউণ্ডেচনৰ কাৰ্যকলাপৰ তত্ত্বাৱধান কৰে। ভোটৰ মাধ্যমেৰে ৱিকি-সম্প্ৰদায়ৰ পৰা নিৰ্বাচিত ট্ৰাষ্টী আৰু নিযুক্ত ট্ৰাষ্টীসকলক লৈ ট্ৰাষ্টী বোৰ্ড গঠন কৰা হয়। ট্ৰাষ্টীসকলৰ কাৰ্যকাল তিনি বছৰ। বিভিন্ন ৱিকি-সম্প্ৰদায়ে কমিউনিটি ট্ৰাষ্টীসকলক ভোট দিয়াৰ সুযোগ লাভ কৰিব। ইতিমধ্যে ৯ জুন ২০২১ তাৰিখৰ পৰা প্ৰাৰ্থীসকলৰ মনোনয়ন-পত্ৰ গ্ৰহণ কৰা হৈছে আৰু ই ২৯ জুন ২০২১ তাৰিখে সমাপ্ত হ’ব।
প্ৰাৰ্থীসকলৰ যোগ্যতা সম্পৰ্কে জানিবলৈ [[:m:Wikimedia Foundation elections/2021/Candidate Requirements/as|এই পৃষ্ঠাটো]] চাওক। সকলো প্ৰকল্প আৰু ৱিকি-সম্প্ৰদায়ৰ যোগ্য প্ৰাৰ্থীসকলক স্বাগতম জনোৱা হৈছে। যদি আপুনি এজন ভাল ট্ৰাষ্টী হ'ব পৰা কাৰোবাক জানে, তেওঁলোকক নিৰ্বাচনত অৱতীৰ্ণ হ'বলৈ উৎসাহিত কৰক। মনোনয়ন দাখিল কৰাৰ লিংক [[:m:Wikimedia Foundation elections/2021/Apply to be a Candidate|'''ইয়াতে''']] পাব।
[[:m:Wikimedia Foundation elections committee|নিৰ্বাচন কমিটিৰ হৈ,]]
<br>[[user:Babulbaishya|বাবুল বৈশ্য]] 16:08, 12 June 2021 (ইউ.টি.চি.)
<!-- Message sent by User:Babulbaishya@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Babulbaishya/list_1&oldid=21582060 -->
::ব্যৱহাৰিক জীৱনৰ অন্য কাম-কাজ লৈ ব্যস্ত হৈ থকা বাবে, এইমুহূৰ্তত ৱিকিৰ এই নিৰ্বাচন প্ৰক্ৰিয়াত মোৰ ভূমিকা কি হ'ব পাৰে বা কি হোৱা উচিত সেই লৈ মই অনিশ্চিত। অৱশ্যে এইক্ষেত্ৰত মই [[সদস্য:SlowPhoton|অম্লান বসুমতাৰী]], [[সদস্য:Babulbaishya|বাবুল বৈশ্য]] আৰু [[সদস্য:ঈশান জ্যোতি বৰা|ঈশানজ্যোতি বৰা]]ক এই পদৰ বাবে যোগ্য প্ৰাৰ্থী বুলি ভাবোঁ আৰু তেখেতেসকলে এই পদৰ বাবে প্ৰাৰ্থিত্ব আগবঢ়োৱা উচিত বুলি ভাবোঁ। [[সদস্য:JyotiPN|JyotiPN]] ([[সদস্য বাৰ্তা:JyotiPN|বাৰ্তা]]) 16:59, 12 June 2021 (ইউ.টি.চি.)JyotiPN
== 2021 Wikimedia Foundation Board elections: Eligibility requirements for voters ==
Greetings,
The eligibility requirements for voters to participate in the 2021 Board of Trustees elections have been published. You can check the requirements on [[:m:Wikimedia_Foundation_elections/2021#Eligibility_requirements_for_voters|this page]].
You can also verify your eligibility using the [https://meta.toolforge.org/accounteligibility/56 AccountEligiblity tool].
[[সদস্য:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[সদস্য বাৰ্তা:MediaWiki message delivery|বাৰ্তা]]) 16:27, 30 June 2021 (ইউ.টি.চি.)
<small>''Note: You are receiving this message as part of outreach efforts to create awareness among the voters.''</small>
<!-- Message sent by User:KCVelaga (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:KCVelaga_(WMF)/Targets/Temp&oldid=21669859 -->
== দক্ষিণ এছীয় সম্প্ৰদায়ৰ সৈতে প্ৰাৰ্থীসকলৰ মুখামুখি অনুষ্ঠান ==
<div style="border:4px blue ridge; background:#fcf8de; padding:8px; >
প্ৰিয় সতীৰ্থ,<br>
আপুনি নিশ্চয় জ্ঞাত যে [[ৱিকিমিডিয়া ফাউণ্ডেশ্যন]]ৰ প্ৰশাসন পৰিচালনা কৰা [[:m: Wikimedia Foundation Board of Trustees|বোৰ্ড অফ ট্ৰাষ্ট্ৰীজ]]ৰ ৪খন আসনৰ বাবে নিৰ্বাচন প্ৰক্ৰিয়া চলি আছে। অহা ৪ আগষ্টৰ পৰা ১৭ আগষ্টলৈ উক্ত আসন কেইখনৰ বাবে ভোটদান অনুষ্ঠিত হ’ব। বিশ্বৰ বিভিন্ন দেশৰ পৰা নিৰ্বাচনত অৱতীৰ্ণ হোৱা মুঠ ২০জন প্ৰাৰ্থীয়ে ৩১ জুলাই ২০২১ তাৰিখ, শনিবাৰে ভাৰতীয় সময় আবেলি ৪.০০ বজাৰ পৰা ৬.৩০ বজালৈ (আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় মান সময় ১০.৩০ বজাৰ পৰা ১.০০ বজালৈ) [[:en: South Asia|দক্ষিণ এছীয়]] আৰু [[:m: ESEAP Hub|ই.এচ.ই.এ.পি.]] সম্প্ৰদায়ৰ সৈতে মুখামুখি হ’ব। এই অনুষ্ঠানত আপুনিও অংশগ্ৰহণ কৰিব পাৰে আৰু প্ৰাৰ্থীসকলৰ প্ৰতি কিবা প্ৰশ্ন থাকিলে সুধিব পাৰে।
মুখামুখি অনুষ্ঠানত অংশগ্ৰহণ কৰিবলৈ অনুগ্ৰহ কৰি [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSflJge3dFia9ejDG57OOwAHDq9yqnTdVD0HWEsRBhS4PrLGIg/viewform '''এই প্ৰপত্ৰখন'''] পূৰাওক। বিশদ বিবৰণৰ বাবে [[:m: Wikimedia Foundation elections/2021/Meetings/South Asia + ESEAP|মেটাৰ '''এই পৃষ্ঠাটো''']] চাওক।
<br>[[:m:Wikimedia Foundation elections committee|নিৰ্বাচন কমিটিৰ হৈ,]]
<br>[[user:Babulbaishya|বাবুল বৈশ্য]] 16:40, 29 July 2021 (UTC)
<br /><small>''টোকা: ভোটাৰসকলৰ মাজত সজাগতা সৃষ্টি কৰিবলৈ কৰা প্ৰচেষ্টাৰ অংশ হিচাপে আপুনি এই বাৰ্তাটো লাভ কৰিছে। ''</small>
</div>
<!-- Message sent by User:Babulbaishya@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Babulbaishya/list&oldid=21805624 -->
== Feedback for Mini edit-a-thons ==
Dear Wikimedian,
Hope everything is fine around you. If you remember that A2K organised [[:Category: Mini edit-a-thons by CIS-A2K|a series of edit-a-thons]] last year and this year. These were only two days long edit-a-thons with different themes. Also, the working area or Wiki project was not restricted. Now, it's time to grab your feedback or opinions on this idea for further work. I would like to request you that please spend a few minutes filling this form out. You can find the form link [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdNw6NruQnukDDaZq1OMalhwg7WR2AeqF9ot2HEJfpeKDmYZw/viewform here]. You can fill the form by 31 August because your feedback is precious for us. Thank you [[সদস্য:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[সদস্য বাৰ্তা:MediaWiki message delivery|বাৰ্তা]]) 18:58, 16 August 2021 (ইউ.টি.চি.)
<!-- Message sent by User:Nitesh (CIS-A2K)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Nitesh_(CIS-A2K)/Mini_edit-a-thon_Participants&oldid=21886141 -->
== ৱিকিমিডিয়া ফাউণ্ডেচন নিৰ্বাচনৰ ভোটদান আৰম্ভ হৈছে ==
<div style="border:4px red ridge; background:##fcf8de; padding:8px; >
প্ৰিয় {{safesubst<noinclude/>:BASEPAGENAME}},<br>আপোনাক জনাবলৈ পাই সুখী হৈছো যে [[:m:Wikimedia_Foundation_elections/2021/as|২০২১ চনৰ ৱিকিমিডিয়া ফাউণ্ডেচন বোৰ্ড অফ ট্ৰাষ্টীজ নিৰ্বাচন]]ত ভোটদান কৰিবলৈ আপুনি যোগ্যতা অৰ্জন কৰিছে। ইতিমধ্যে ১৮ আগষ্টৰ ০০:০০ বজাৰ (আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় মান সময়) পৰা নিৰ্বাচন আৰম্ভ হৈছে আৰু ই ৩১ আগষ্টৰ ২৩:৫৯ বজালৈ (আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় মান সময়) চলিব। ৱিকি-সম্প্ৰদায়ৰ ভোটেৰে এই বছৰ চাৰিখন আসনৰ বাছনি হ'ব। আশা কৰো, আপোনাৰ ভোটাধিকাৰ সাবস্ত্য কৰিব আৰু অধিক বিবিধতা আৰু দক্ষতাসম্পন্ন এখন [[:m:Wikimedia_Foundation_Board_of_Trustees|ট্ৰাষ্টী বোৰ্ড]] গঠন কৰাত বিশেষ ভূমিকা লব।
ভোটদানৰ তথ্য আৰু নিৰ্দেশনা [[:m:Wikimedia Foundation elections/2021/Voting/as|ভোটদান তথ্য পৃষ্ঠা]]ত আছে। ভোটদানৰ পূৰ্বে অনুগ্ৰহ কৰি বৰ্তমানৰ বোৰ্ডে কৰা [[:m: Wikimedia Foundation elections/2021/Candidates|প্ৰাৰ্থী উপস্থাপন আৰু দক্ষতা মূল্যায়ন]]ৰ বিষয়ে পঢ়ক। যোগ্য ভোটাৰসকলে মেটা-ৱিকিৰ [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:SecurePoll '''চিকিওৰ পোল''']লৈ গৈ ভোটদান কৰিব পাৰিব। ভোটদান সম্পৰ্কীয় নিৰ্দেশনাসমূহৰ বিষয়ৰ জানিবলৈ বিষয়ে জানিবলৈ "[[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিমিডিয়া ফাউণ্ডেচন নিৰ্বাচন ২০২১|ৱিকিমিডিয়া ফাউণ্ডেচন নিৰ্বাচন ২০২১]]" শীৰ্ষক পৃষ্ঠাটোও চাব পাৰে।
<br>[[:m:Wikimedia Foundation elections committee|নিৰ্বাচন কমিটিৰ হৈ,]]
<br>[[user:Babulbaishya|বাবুল বৈশ্য]] 02:25, 18 August 2021 (ইউ.টি.চি.)
<br /><small>''টোকা: ভোটাৰসকলৰ মাজত সজাগতা সৃষ্টি কৰিবলৈ কৰা প্ৰয়াসৰ অংশ হিচাপে আপুনি এই বাৰ্তাটো লাভ কৰিছে। ''</small>
</div>
<!-- Message sent by User:Babulbaishya@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Babulbaishya/list_1&oldid=21789444 -->
== Mahatma Gandhi 2021 edit-a-thon to celebrate Mahatma Gandhi's birth anniversary ==
[[File:Mahatma Gandhi 2021 edit-a-thon poster 2nd.pdf|thumb|100px|right|Mahatma Gandhi 2021 edit-a-thon]]
Dear Wikimedian,
Hope you are doing well. Glad to inform you that A2K is going to conduct a mini edit-a-thon to celebrate Mahatma Gandhi's birth anniversary. It is the second iteration of Mahatma Gandhi mini edit-a-thon. The edit-a-thon will be on the same dates 2nd and 3rd October (Weekend). During the last iteration, we had created or developed or uploaded content related to Mahatma Gandhi. This time, we will create or develop content about Mahatma Gandhi and any article directly related to the Indian Independence movement. The list of articles is given on the [[:m: Mahatma Gandhi 2021 edit-a-thon|event page]]. Feel free to add more relevant articles to the list. The event is not restricted to any single Wikimedia project. For more information, you can visit the event page and if you have any questions or doubts email me at nitesh@cis-india.org. Thank you [[সদস্য:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[সদস্য বাৰ্তা:MediaWiki message delivery|বাৰ্তা]]) 17:32, 28 September 2021 (ইউ.টি.চি.)
<!-- Message sent by User:Nitesh (CIS-A2K)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Nitesh_(CIS-A2K)/Mini_edit-a-thon_Participants&oldid=21886141 -->
== ''WLWSA-2021 Newsletter #6 (Request to provide information)'' ==
<div style="background-color:#FAC1D4; padding:10px">
<span style="font-size:200%; ">'''Wiki Loves Women South Asia 2021'''</span>
<br/>'''September 1 - September 30, 2021'''
<span style="font-size:120%; float:right; ">[[metawiki:Wiki Loves Women South Asia 2021|<span style="font-size:10px; color:red">''view details! ''</span>]]</span>
</div>
<div style="background-color:#FFE7EF; padding:10px; font-size:1.1em; ">[[File:Wiki_Loves_Women_South_Asia.svg|right|frameless]]Thank you for participating in the Wiki Loves Women South Asia 2021 contest. Please fill out <span class="plainlinks">[https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSc7asgxGgxH_6Y_Aqy9WnrfXlsiU9fLUV_sF7dL5OyjkDQ3Aw/viewform?usp=sf_link '''this form''']</span> and help us to complete the next steps including awarding prizes and certificates.
<small>If you have any questions, feel free to reach out the organizing team via emailing [[metawiki:Special:EmailUser/Hirok_Raja|@here]] or discuss on [[metawiki:Talk:Wiki Loves Women South Asia 2021|the Meta-wiki talk page]]</small>
''Regards,''
<br/>[[metawiki:Wiki Loves Women South Asia 2021|'''''Wiki Loves Women Team''''']]
<br/>06:25, 17 November 2021 (ইউ.টি.চি.)
<!-- sent by [[User:Hirok Raja|Hirok Raja]] -->
</div>
== A question ==
What is the correct "Transliteration" of the Bengali Word "ব্ৰাহ্মণবাড়িয়া?" Is it "ব্ৰাহ্মণবাৰিয়া?" ≈ <b style="border:1.5px solid #736AFF; font-family:georgia; font-variant:small-caps">[[User:MS_Sakib|<b style="background-color:#FBB117; color:#7E2217">MS Sakib </b>]][[User talk:MS Sakib| «কওক...»]]</b> 15:13, 17 November 2021 (ইউ.টি.চি.)
::{{ping|MS_Sakib}}বঙালী ভাষাৰ বাড়ি মানে অসমীয়া ভাষাত ঘৰ। ঘৰ-বাৰী। সেইহিচাপে ব্ৰাহ্মণবাড়ি বা ব্ৰাহ্মণবাৰি নহৈ ব্ৰাহ্মণবাৰী হ’লে বোধহয় বানানটো শুদ্ধ হ'ব। এই জিজ্ঞাসাৰ বাবে ধন্যবাদ। [[সদস্য:JyotiPN|JyotiPN]] ([[সদস্য বাৰ্তা:JyotiPN|বাৰ্তা]]) 16:30, 17 November 2021 (ইউ.টি.চি.)JyotiPN
:::Thanks a lot for your reply. It's a place name. This "বাড়িয়া" does not mean a house (ঘৰ). So it doesn't means "Brahman's House". Actually, I've wanted to know the Assamese form of Bengali ড় as per the pronunciation. ≈ <b style="border:1.5px solid #736AFF; font-family:georgia; font-variant:small-caps">[[User:MS_Sakib|<b style="background-color:#FBB117; color:#7E2217">MS Sakib </b>]][[User talk:MS Sakib| «কওক...»]]</b> 16:38, 17 November 2021 (ইউ.টি.চি.)
::::[https://xobdoaakhora.wordpress.com/2016/07/24/%E0%A6%A4%E0%A7%8D%E0%A7%B0%E0%A6%BF%E0%A6%AA%E0%A7%81%E0%A7%B0%E0%A6%BE%E0%A6%A4-%E0%A6%A4%E0%A6%BF%E0%A6%A8%E0%A6%BF%E0%A6%A6%E0%A6%BF%E0%A6%A8/comment-page-1/#:~:text=%E0%A6%8F%E0%A6%96%E0%A6%A8%20%E0%A6%89%E0%A6%AA%E0%A6%9C%E0%A6%BF%E0%A6%B2%E0%A6%BE%20%E0%A6%86%E0%A7%B0%E0%A7%81%20%E0%A6%87-,%E0%A6%AC%E0%A7%8D%E0%A7%B0%E0%A6%BE%E0%A6%B9%E0%A7%8D%E0%A6%AE%E0%A6%A3%E0%A6%AC%E0%A6%BE%E0%A7%B0%E0%A6%BF%E0%A7%9F%E0%A6%BE,-%E0%A6%9C%E0%A6%BF%E0%A6%B2%E0%A6%BE%E0%A7%B0%20%E0%A6%85%E0%A6%A8%E0%A7%8D%E0%A6%A4%E0%A7%B0%E0%A7%8D%E0%A6%97%E0%A6%A4%E0%A5%A4%20%E0%A6%AA%E0%A6%A5%E0%A7%B0 Here] and [https://assam.nenow.in/pakistans-name-erased-from-bangladesh-border-pillars-by-border-guard-bangladesh/ here] this word is written as "ব্ৰাহ্মণবাৰিয়া". ≈ <b style="border:1.5px solid #736AFF; font-family:georgia; font-variant:small-caps">[[User:MS_Sakib|<b style="background-color:#FBB117; color:#7E2217">MS Sakib </b>]][[User talk:MS Sakib| «কওক...»]]</b> 16:45, 17 November 2021 (ইউ.টি.চি.)
ঠাইবিশেষে নামৰ বুৰঞ্জীলৈ চালৈ এখন ঘৰ বা এটা সম্প্ৰদায়ৰ বসতি ৰূপে এটা অঞ্চলে পৰিচিতি লাভ কৰে আৰু সেইহিচাপত অঞ্চলটোৰ নামকৰণ কৰা হয়; যেনে:- কুমাৰপাৰা। সেইফালৰপৰা চাবলৈ গ’লে বাৰি, বাড়ি নহৈ বাৰী লিখিবপৰা যায়। ধন্যবাদ।[[সদস্য:JyotiPN|JyotiPN]] ([[সদস্য বাৰ্তা:JyotiPN|বাৰ্তা]]) 17:52, 17 November 2021 (ইউ.টি.চি.)JyotiPN
:The meaning of ব্ৰাহ্মণবাড়িয়া is "To evict the Brahmins", not "The house of Brahmins". ≈ <b style="border:1.5px solid #736AFF; font-family:georgia; font-variant:small-caps">[[User:MS_Sakib|<b style="background-color:#FBB117; color:#7E2217">MS Sakib </b>]][[User talk:MS Sakib| «কওক...»]]</b> 18:00, 17 November 2021 (ইউ.টি.চি.)
::আচ্ছা [[সদস্য:JyotiPN|JyotiPN]] ([[সদস্য বাৰ্তা:JyotiPN|বাৰ্তা]]) 18:22, 17 November 2021 (ইউ.টি.চি.)
== অসমীয়া টাইপিং ==
কম্পিউটাৰত অসমীয়া ভাষা টাইপ কৰিবলৈ আপুনি কোনটো ছফ্টৱেৰ ব্যৱহাৰ কৰে? ≈ <b style="border:1.5px solid #736AFF; font-family:georgia; font-variant:small-caps">[[User:MS_Sakib|<b style="background-color:#FBB117; color:#7E2217">MS Sakib </b>]][[User talk:MS Sakib| «কওক...»]]</b> 06:23, 19 November 2021 (ইউ.টি.চি.)
:ৰ'দালি [[সদস্য:JyotiPN|JyotiPN]] ([[সদস্য বাৰ্তা:JyotiPN|বাৰ্তা]]) 19:06, 19 November 2021 (ইউ.টি.চি.)
== International Mother Language Day 2022 edit-a-thon ==
Dear Wikimedian,
CIS-A2K announced [[:m:International Mother Language Day 2022 edit-a-thon|International Mother Language Day]] edit-a-thon which is going to take place on 19 & 20 February 2022. The motive of conducting this edit-a-thon is to celebrate International Mother Language Day.
This time we will celebrate the day by creating & developing articles on local Wikimedia projects, such as proofreading the content on Wikisource, items that need to be created on Wikidata [edit Labels & Descriptions], some language-related content must be uploaded on Wikimedia Commons and so on. It will be a two-days long edit-a-thon to increase content about languages or related to languages. Anyone can participate in this event and editors can add their names [https://meta.wikimedia.org/wiki/International_Mother_Language_Day_2022_edit-a-thon#Participants here]. Thank you [[সদস্য:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[সদস্য বাৰ্তা:MediaWiki message delivery|বাৰ্তা]]) 13:13, 15 February 2022 (ইউ.টি.চি.)
<small>
On behalf of [[User:Nitesh (CIS-A2K)]]</small>
<!-- Message sent by User:Nitesh (CIS-A2K)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Nitesh_(CIS-A2K)/Mini_edit-a-thon_Participants&oldid=21886141 -->
== Wikipedia Asian Month 2021 Postcard ==
<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">
<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">
Dear Participants,
Congratulations!
It's Wikipedia Asian Month's honor to have you all participated in Wikipedia Asian Month 2021, the seventh Wikipedia Asian Month. Your achievements were fabulous, and all the articles you created make the world can know more about Asia in different languages! Here we, the Wikipedia Asian Month International team, would like to say thank you for your contribution also cheer for you that you are eligible for the postcard of Wikipedia Asian Month 2021. Please kindly fill [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSck2FFBSatWmQYubvyCSWDEAvYzplfL_ZNDvr8j5hWU2bmNww/viewform the form], let the postcard can send to you asap!
:This form will be closed at March 15.
Cheers!
Thank you and best regards,
[[:m:Wikipedia_Asian_Month_2021/Team#International_Team|Wikipedia Asian Month International Team]], 2022.02
</div>
</div>
<!-- Message sent by User:Reke@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikipedia_Asian_Month_Winners&oldid=22878389 -->
== International Women's Month 2022 edit-a-thon ==
Dear Wikimedians,
Hope you are doing well. Glad to inform you that to celebrate the month of March, A2K is to be conducting a mini edit-a-thon, International Women Month 2022 edit-a-thon. The dates are for the event is 19 March and 20 March 2022. It will be a two-day long edit-a-thon, just like the previous mini edit-a-thons. The edits are not restricted to any specific project. We will provide a list of articles to editors which will be suggested by the Art+Feminism team. If users want to add their own list, they are most welcome. Visit the given [[:m:International Women's Month 2022 edit-a-thon|link]] of the event page and add your name and language project. If you have any questions or doubts please write on [[:m:Talk:International Women's Month 2022 edit-a-thon|event discussion page]] or email at nitesh@cis-india.org. Thank you [[সদস্য:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[সদস্য বাৰ্তা:MediaWiki message delivery|বাৰ্তা]]) 12:53, 14 March 2022 (ইউ.টি.চি.)
<small>On behalf of [[User:Nitesh (CIS-A2K)]]</small>
<!-- Message sent by User:Nitesh (CIS-A2K)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Nitesh_(CIS-A2K)/Mini_edit-a-thon_Participants&oldid=21886141 -->
== ''WLWSA-2021 Newsletter #7 (Request to provide information)'' ==
<div style="background-color:#FAC1D4; padding:10px">
<span style="font-size:200%; ">'''Wiki Loves Women South Asia 2021'''</span>
<br/>'''September 1 - September 30, 2021'''
<span style="font-size:120%; float:right; ">[[metawiki:Wiki Loves Women South Asia 2021|<span style="font-size:10px; color:red">''view details! ''</span>]]</span>
</div>
<div style="background-color:#FFE7EF; padding:10px; font-size:1.1em; ">[[File:Wiki_Loves_Women_South_Asia.svg|right|frameless]]Thank you for participating in the Wiki Loves Women South Asia 2021 contest. Unfortunately, your information has not reached us. Please fill out <span class="plainlinks">[https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSc7asgxGgxH_6Y_Aqy9WnrfXlsiU9fLUV_sF7dL5OyjkDQ3Aw/viewform?usp=sf_link '''this form''']</span> and help us to complete the next steps including awarding prizes and certificates.
<small>If you have any questions, feel free to reach out the organizing team via emailing [[metawiki:Special:EmailUser/Aishik_Rehman|@here]] or discuss on [[metawiki:Talk:Wiki Loves Women South Asia 2021|the Meta-wiki talk page]]</small>
''Regards,''
<br/>[[metawiki:Wiki Loves Women South Asia 2021|'''''Wiki Loves Women Team''''']]
<br/>13:37, 1 April 2022 (ইউ.টি.চি.)
</div>
<!-- Message sent by User:MdsShakil@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:MdsShakil/WLWSA2021&oldid=23091023 -->
== June Month Celebration 2022 edit-a-thon ==
Dear User,
CIS-A2K is announcing June month mini edit-a-thon which is going to take place on 25 & 26 June 2022 (on this weekend). The motive of conducting this edit-a-thon is to celebrate June Month which is also known as pride month.
This time we will celebrate the month, which is full of notable days, by creating & developing articles on local Wikimedia projects, such as proofreading the content on Wikisource if there are any, items that need to be created on Wikidata [edit Labels & Descriptions], some June month related content must be uploaded on Wikimedia Commons and so on. It will be a two-days long edit-a-thon to increase content about the month of June or related to its days, directly or indirectly. Anyone can participate in this event and the link you can find [[:m: June Month Celebration 2022 edit-a-thon|here]]. Thank you [[User:Nitesh (CIS-A2K)|Nitesh (CIS-A2K)]] ([[User talk:Nitesh (CIS-A2K)|talk]]) 12:46, 21 June 2022 (UTC)
<small>On behalf of [[User:Nitesh (CIS-A2K)]]</small>
<!-- Message sent by User:Nitesh (CIS-A2K)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Nitesh_(CIS-A2K)/list/Festive_Season_2020_Participants&oldid=20811654 -->
== Indic Wiki Improve-a-thon 2022 ==
Dear Wikimedian, Glad to inform you that CIS-A2K is going to conduct an event, Indic Wiki improve-a-thon 2022, for the Indic language. It will run from 15 December to 5 January 2023. It will be an online activity however if communities want to organise any on-ground activity under Improve-a-thon that would also be welcomed. The event has its own theme '''Azadi Ka Amrit Mahatosav''' which is based on a celebration of the 75th anniversary of Indian Independence. The event will be for 20 days only. This is an effort to work on content enrichment and improvement. We invite you to plan a short activity under this event and work on the content on your local Wikis. The event is not restricted to a project, anyone can edit any project by following the theme. The event page link is [[:m:Indic Wiki Improve-a-thon 2022|here]]. The list is under preparation and will be updated soon. The community can also prepare their list for this improve-a-thon. If you have question or concern please write on [[:m:Talk:Indic Wiki Improve-a-thon 2022|here]]. Regards [[সদস্য:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[সদস্য বাৰ্তা:MediaWiki message delivery|বাৰ্তা]]) 07:35, 12 December 2022 (ইউ.টি.চি.)
<!-- Message sent by User:Nitesh (CIS-A2K)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Satpal_(CIS-A2K)/Mahatma_Gandhi_2020_edit-a-thon_Participants&oldid=20516231 -->
== Indic Wiki Improve-a-thon 2022 has started ==
Dear Wikimedians, As you already know, Indic Wiki improve-a-thon 2022 has started today. It runs from 15 December (today) to 5 January 2023. This is an online activity however if communities want to organise any on-ground activity under Improve-a-thon please let us know at program@cis-india.org. Please note the event has a theme ''' Azadi Ka Amrit Mahatosav''' which is based on a celebration of the 75th anniversary of Indian Independence. The event will be for 20 days only. This is an effort to work on content enrichment and improvement. The event is not restricted to a particular project. The event page link is [[:m:Indic Wiki Improve-a-thon 2022|here]] please add your name in the participant's section. A few lists are there and we will add more. The community can also prepare their list for this improve-a-thon but we suggest you list stub articles from your Wiki. If you have a question or concern please write [[:m:Talk:Indic Wiki Improve-a-thon 2022|here]]. Regards [[সদস্য:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[সদস্য বাৰ্তা:MediaWiki message delivery|বাৰ্তা]]) 08:30, 15 December 2022 (ইউ.টি.চি.)
<!-- Message sent by User:Nitesh (CIS-A2K)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Satpal_(CIS-A2K)/Mahatma_Gandhi_2020_edit-a-thon_Participants&oldid=20516231 -->
== Women's Month Datathon on Commons ==
Dear Wikimedian,
Hope you are doing well. CIS-A2K and [[:commons:Commons Photographers User Group|CPUG]] have planned an online activity for March. The activity will focus on Wikimedia Commons and it will begin on 21 March and end on 31 March 2023. During this campaign, the participants will work on structure data, categories and descriptions of the existing images. We will provide you with the list of the photographs that were uploaded under those campaigns, conducted for Women’s Month.
You can find the event page link [[:m:CIS-A2K/Events/Women's Month Datathon on Commons|here]]. We are inviting you to participate in this event and make it successful. There will be at least one online session to demonstrate the tasks of the event. We will come back to you with the date and time.
If you have any questions please write to us at the event [[:m:Talk:CIS-A2K/Events/Women's Month Datathon on Commons|talk page]] Regards [[সদস্য:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[সদস্য বাৰ্তা:MediaWiki message delivery|বাৰ্তা]]) 18:09, 12 March 2023 (ইউ.টি.চি.)
<!-- Message sent by User:Nitesh (CIS-A2K)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Nitesh_(CIS-A2K)/Mini_edit-a-thon_Participants&oldid=21886141 -->
== Women's Month Datathon on Commons Online Session ==
Dear Wikimedian,
Hope you are doing well. As we mentioned in a previous message, CIS-A2K and [[:commons:Commons Photographers User Group|CPUG]] have been starting an online activity for March from 21 March to 31 March 2023. The activity already started yesterday and will end on 31 March 2023. During this campaign, the participants are working on structure data, categories and descriptions of the existing images. The event page link is [[:m:CIS-A2K/Events/Women's Month Datathon on Commons|here]]. We are inviting you to participate in this event.
There is an online session to demonstrate the tasks of the event that is going to happen tonight after one hour from 8:00 pm to 9:00 pm. You can find the meeting link [[:m:CIS-A2K/Events/Women's Month Datathon on Commons/Online Session|here]]. We will wait for you. Regards [[সদস্য:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[সদস্য বাৰ্তা:MediaWiki message delivery|বাৰ্তা]]) 13:38, 22 March 2023 (ইউ.টি.চি.)
<!-- Message sent by User:Nitesh (CIS-A2K)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Nitesh_(CIS-A2K)/Mini_edit-a-thon_Participants&oldid=21886141 -->
== সহযোগিতা পদক, ২০২৩ ==
{| style="border: 1px solid gray; background-color: #fdffe7; "
|rowspan="2" valign="middle" | {{#ifeq:{{{2}}}|alt|[[Image:Team Barnstar Hires.png|100px]]|[[Image:Team Barnstar.png|100px]]}}
|rowspan="2" |
|style="font-size: x-large; padding: 0; vertical-align: middle; height: 1.1em; " | '''সহযোগিতা পদক'''
|-
|style="vertical-align: middle; border-top: 1px solid gray; " | হে ৱিকিসতীৰ্থ,
চলিত নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা এডিটাথনত ভালেমান গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰবন্ধ সৃষ্টি কৰি সহযোগিতা আগবঢ়োৱাৰ বাবে কৃতজ্ঞতাস্বৰূপে এই সামান্য সন্মান আগবঢ়ালোঁ। ধন্যবাদেৰে, -[[সদস্য:Joli Rumi|Joli Rumi]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Joli Rumi|বাৰ্তা]]) 23:49, 29 March 2023 (ইউ.টি.চি.)
|}
== পৰম বীৰ চক্ৰ সম্পাদনা মেলা পদক ==
{| style="border: 2px solid brown; background-color: #e6d2f5; "
|rowspan="2" valign="left; padding: 5px; " | [[File:Original Black Barnstar with Diya and Param Vir Chakra.png|120px|frameless|left]] <big>'''দ্বিতীয় স্থান'''</big>
'''অভিনন্দন! '''<br />
২০২৩ বৰ্ষৰ ১৫-২০ চেপ্তেম্বৰত অনুষ্ঠিত হৈ যোৱা [[ৱিকিপিডিয়া:পৰম বীৰ চক্ৰ এডিটাথন|পৰম বীৰ চক্ৰ এডিটাথন]] প্ৰবন্ধ লিখন প্ৰতিযোগিতাত অংশগ্ৰহণেৰে অসমীয়া ভাষাৰ ভিতৰত দ্বিতীয় সৰ্বাধিক বাইটৰ প্ৰবন্ধৰে অৱদান আগবঢ়াই দ্বিতীয় স্থান অধিকাৰ কৰাৰ বাবে অসমীয়া ৱিকিমিডিয়া সমাজৰ তৰফৰ পৰা আপোনালৈ এই পদকটো আগবঢ়ালোঁ। ভৱিষ্যতেও একেই উদ্যমশীলতাৰে প্ৰকল্পটোৰ উত্তৰোত্তৰৰ বাবে আপোনাৰ বহুমূলীয়া অৱদান আগবঢ়াই যাব বুলি আশা কৰিলোঁ।
— [[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) 07:14, 24 September 2023 (ইউ.টি.চি.)
|}
:ধন্যবাদ নয়ন। [[সদস্য:JyotiPN|JyotiPN]] ([[সদস্য বাৰ্তা:JyotiPN|বাৰ্তা]]) 08:52, 25 September 2023 (ইউ.টি.চি.)
== Image Description Month in India Campaign ==
Dear Wikimedian,
A2K has conducted an online activity or campaign which is an ongoing Image Description Month in India description-a-thon, a collaborative effort known as [[:m:Image Description Month|Image Description Month]]. This initiative aims to enhance image-related content across Wikimedia projects and is currently underway, running from October 1st to October 31st, 2023. Throughout this event, our focus remains centered on three primary areas: Wikipedia, Wikidata, and Wikimedia Commons. We have outlined several tasks, including the addition of captions to images on Wikipedia, the association of images with relevant Wikidata items, and improvements in the organization, categorization, and captions of media files on Wikimedia Commons.
To participate, please visit our dedicated [[:m:CIS-A2K/Events/Image Description Month in India|event page]]. We encourage you to sign up on the respective meta page and generously contribute your time and expertise to make essential and impactful edits.
Should you have any questions or require further information, please do not hesitate to reach out to me at nitesh@cis-india.org or [[User talk:Nitesh (CIS-A2K)|Nitesh (CIS-A2K)]].
Your active participation will play a significant role in enriching Wikimedia content, making it more accessible and informative for users worldwide. Join us in this ongoing journey of improvement and collaboration. Regards [[সদস্য:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[সদস্য বাৰ্তা:MediaWiki message delivery|বাৰ্তা]]) 16:09, 10 October 2023 (ইউ.টি.চি.)
<!-- Message sent by User:Nitesh (CIS-A2K)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Satpal_(CIS-A2K)/Mahatma_Gandhi_2020_edit-a-thon_Participants&oldid=20516231 -->
== আয়োজক পদক ==
{| style="border: 1px solid gray; background: repeating-linear-gradient(300deg, MistyRose, AntiqueWhite, Ivory, Honeydew, Azure, GhostWhite, MistyRose 50%); "
|rowspan="2" valign="middle" | {{#ifeq:{{{2}}}|alt|[[File:Mahatma Gandhi 01.svg|100px]]|[[File:Mahatma Gandhi 01.svg|100px]]}}
|rowspan="2" |
|style="font-size: x-large; padding: 0; vertical-align: middle; height: 1.1em; " | '''আয়োজক পদক'''
|-
|style="vertical-align: middle; border-top: 1px solid gray; " | হে অগ্ৰজ, চলিত মাহত অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াত [[:m:Assamese Wikimedia Community/Events/Mahatma Gandhi 2023 edit-a-thon|মহাত্মা গান্ধী এডিটাথন, ২০২৩]] শীৰ্ষক প্ৰতিযোগিতাৰ আয়োজন কৰাৰ বাবে অসমীয়া ৱিকিমিডিয়া সমাজৰ হৈ আপোনাক এই পদকটো প্ৰদান কৰিছোঁ। -'''অসমীয়া ৱিকিমিডিয়া সমাজ'''</sup></small> 06:12, 31 July 2022 (ইউ.টি.চি.)
|}
::ধন্যবাদ, চন্দন। [[সদস্য:JyotiPN|JyotiPN]] ([[সদস্য বাৰ্তা:JyotiPN|বাৰ্তা]]) 13:43, 15 October 2023 (ইউ.টি.চি.)JyotiPN
== এছিয়ান মাহৰ ৰচনাকাৰ ==
{| style="border: 1px solid gray; background-color: #fdffe7; "
|rowspan="2" valign="middle" | {{#ifeq:{{{2}}}|alt|[[File:Wikipedia Asian Month Barnstar Golden.png|100px]]|[[File:Wikipedia Asian Month Barnstar Golden.png|100px]]}}
|rowspan="2" |
|style="font-size: x-large; padding: 0; vertical-align: middle; height: 1.1em; " | '''এছিয়ান মাহৰ ৰচনাকাৰ পদক'''
|-
|style="vertical-align: middle; border-top: 1px solid gray; " | হে ৱিকিসতীৰ্থ,
বৰ্তমান ৱিকিপিডিয়াত চলি থকা [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৩|এছিয়ান মাহ ২০২৩]] এডিটাথনত ভালেমান গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰবন্ধ সৃষ্টি কৰি বৰঙণি আগবঢ়োৱাৰ বাবে কৃতজ্ঞতাস্বৰূপে আপোনালৈ এই সামান্য সন্মান আগবঢ়ালোঁ। ধন্যবাদেৰে, -'''অসমীয়া ৱিকিমিডিয়া সমাজ'''
|}
::ধন্যবাদ চন্দন। -[[সদস্য:JyotiPN|JyotiPN]] ([[সদস্য বাৰ্তা:JyotiPN|বাৰ্তা]]) 15:51, 29 November 2023 (ইউ.টি.চি.)
== ৩০০+ প্ৰবন্ধৰ বাবে অভিনন্দন! ==
{| style="border: 1px solid blue; background-color: #B0DFE5; "
|rowspan="2" valign="middle" |[[File:Wiki expansion 300+ barnstar.png|100px]]
|rowspan="2" |
|style="font-size: x-large; padding: 0; vertical-align: middle; height: 1.1em; " | '''তিনি শতাধিক প্ৰবন্ধ পদক'''
|-
|style="vertical-align: middle; border-top: 1px solid gray; " | সন্মানীয় ৱিকি সতীৰ্থ, শেহতীয়াকৈ আপুনি ক্ষিপ্ৰতাৰে ভালে সংখ্যক অসাধাৰণ আৰু গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰবন্ধৰ সাৱলীল অনুবাদেৰে অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াক অনন্য মাত্ৰা প্ৰদান কৰিছে। ইয়াৰ লগেলগে আপোনাৰ প্ৰবন্ধ সৃষ্টিৰ পৰিসংখ্যাই ৩০০ৰ সীমা অতিক্ৰম কৰিলে। ৱিকিপিডিয়া সমাজৰ তৰফৰ পৰা কৃতজ্ঞতাস্বৰূপে আপোনালৈ এই অভিনন্দন স্বৰূপ সামান্য পদকটি আগবঢ়ালোঁ। অসমীয়া ৱিকিপিডিয়া সমাজৰ হৈ- [[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) 14:40, 29 December 2023 (ইউ.টি.চি.)
|}
==অসমীয়া-বাংলা আন্তঃৱিকি সহযোগিতামূলক সম্পাদনা মেলা- ২০২৪==
প্রিয় JyotiPN,
আশাকৰোঁ কুশলে আছে৷ এই বছৰৰে জানুৱাৰী মাহত ৪ তাৰিখৰ পৰা ১০ তাৰিখলৈ আয়োজিত “[[ৱিকিপিডিয়া:অসমীয়া-বাংলা আন্তঃৱিকি সহযোগিতামূলক সম্পাদনা মেলা ২০২৪|অসমীয়া-বাংলা আন্তঃৱিকি সহযোগিতামূলক সম্পাদনা মেলা- ২০২৪]]’’ ত সম্পাদনা কৰি ৱিকিপিডিয়াক অধিক সমৃদ্ধ কৰাৰ ক্ষেত্ৰত আপোনাৰ উৎসৰ্গীকৃত সেৱাৰ বাবে আপোনাক ধন্যবাদ আৰু কৃতজ্ঞতা জনালোঁ৷
এই সম্পাদনা মেলাৰ এগৰাকী অংশগ্ৰহণকাৰী হিচাপে আপোনাৰ প্ৰাপ্য মানপত্ৰৰ বাবে আমি আপোনাৰ বিষয়ে কিছু তথ্য জনাৰ প্ৰয়োজন৷ অনুগ্ৰহ কৰি তলত সন্নিৱিষ্ট [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdMIVT9aT_t6OiX2EdJM2aQf0b9YojVczORcvZs_xxsO08R9A/viewform?usp=sf_link ফৰ্মখন] ভৰ্তি কৰি আমাক পৰৱৰ্তী কাৰ্যসূচী পালন কৰিবলৈ সহযোগ কৰক৷ আপোনাৰ সহযোগিতাই আমাৰ প্ৰেৰণা৷ (ইতিমধ্যেই যদি ফৰ্মখন পূৰণ কৰা হৈছে, তেন্তে দ্বিতীয়বাৰ পূৰণ কৰাৰ প্ৰয়োজন নাই)
আন্তৰিক শুভকামনা জানিব৷<br>
ধন্যবাদ৷
[[সদস্য:Dolon Prova|Dolon Prova]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Dolon Prova|বাৰ্তা]]) 04:10, 15 January 2024 (ইউ.টি.চি.)<br>
সংগঠক, <br/>
অসমীয়া - বাংলা আন্তঃৱিকি সম্পাদনা মেলা ২০২৪
:প্ৰিয় @[[সদস্য:Dolon Prova|Dolon Prova]],
:নৱবৰ্ষৰ আন্তৰিক শুভকামনা যাচিলোঁ। আপোনালোকৰ এই সহযোগিতামূলক প্ৰচেষ্টাৰ শলাগ ল'লোঁ আৰু ফৰ্মখন পূৰালোঁ। আশাকৰোঁ অসমীয়া আৰু বাংলা ৱিকিৰ উন্নতিৰ হকে এনে সহযোগিতামূলক কাম আগলৈও হৈ থাকিব। [[সদস্য:JyotiPN|JyotiPN]] ([[সদস্য বাৰ্তা:JyotiPN|বাৰ্তা]]) 04:13, 18 January 2024 (ইউ.টি.চি.)
== অসমীয়া-বাংলা আন্তঃৱিকি সহযোগিতা পদক ==
{| style="border: 1px solid gray; background-color: #fdffe7;"
|-
|collspan="2"|
|style="font-size: x-large; padding: 0; vertical-align: middle; height: 1.1em;" | '''অসমীয়া-বাংলা আন্তঃৱিকি সহযোগিতা পদক'''
|-
| [[File:Assamese–Bengali interwiki collaboration edit-a-thon Barnstar.png|left|90px]]
| হে ৱিকিসতীৰ্থ, [[ৱিকিপিডিয়া:অসমীয়া-বাংলা আন্তঃৱিকি সহযোগিতামূলক সম্পাদনা মেলা ২০২৪|অসমীয়া-বাংলা আন্তঃৱিকি সহযোগিতামূলক সম্পাদনা মেলা ২০২৪]]-ত আপুনি দেখুওৱা আন্তৰিক উৎসাহ আৰু নিস্বাৰ্থ অৱদানৰ বাবে অসমীয়া ৱিকিমিডিয়া সমাজৰ হৈ আপোনাৰ শলাগ ল'লোঁ। ইয়াৰেই কৃতজ্ঞতা হিচাপে অসমীয়া ৱিকিমিডিয়া সমাজৰ হৈ আপোনালৈ এই সামান্য পদকটি আগবঢ়ালোঁ। ধন্যবাদেৰে। - <span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px;">[[User:দিব্য দত্ত|<font color="#663300">'''দিব্য দত্ত'''</font>]] ([[User Talk:দিব্য দত্ত|বাৰ্তা]])</span> 11:07, 19 January 2024 (ইউ.টি.চি.)
|}
:আন্তৰিক ধন্যবাদ। [[সদস্য:JyotiPN|JyotiPN]] ([[সদস্য বাৰ্তা:JyotiPN|বাৰ্তা]]) 12:42, 19 January 2024 (ইউ.টি.চি.)
== The Wikipedia Asian Month 2023 Barnstar Golden ==
<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">
<div style="border: 3px solid #EAC100; background-color: #EEEEEE; margin:0 auto; padding:20px 20px; width:70%;" class="plainlinks">[[File:2023_Wikipedia_Asian_Month_Special_Barnstar.jpg|left|180px]]
{{Center|{{resize|150%|''''' Wikipedia Asian Month 2023 Golden Barnstar'''''}}}}
<div style="color: #333333; margin-left:220px; font-size:110%; ">
Dear {{ROOTPAGENAME}} :
:Congratulations! Thank you so much for participating in the Wikipedia Asian Month 2023. We are very grateful for your dedication to the Wikimedia movement and effort in promoting Asian content. Hope to see you again this year and celebrate the 10th year of Wikipedia Asian Month together.
:Sincerely,
</div>
<div style="color: #333333; text-align:right; font-size:120%; ">Wikipedia Asian Month International Team</div>
</div>
{{clear}}
</div>
<!-- Message sent by User:Joycewikiwiki@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joycewikiwiki/WAM2023_GoldenBarnstar_MassMessage_Receiver_2&oldid=26272594 -->
== কৃতজ্ঞতা আৰু অভিনন্দন ==
{| style="border: 2px solid brown; background-color: #D0F0C0; "
|rowspan="2" style="vertical-align:middle; " |[[File:Fnf as 2023 logo.jpg|100px|100px]]
|rowspan="2" |
|style="font-size: x-large; padding: 0; vertical-align: middle; height: 1.1em; " | '''কৃতজ্ঞতা আৰু অভিনন্দন'''
|-
|style="vertical-align: middle; border-top: 1px solid gray; " |
<big>''“এটোপ এটোপ কৰি ডাৱৰৰ পানী পৰি ভৰি গ'ল বহল সাগৰ, কণ কণ বালি চাহী ইটে সিটে লগ লাগি সাজি দিলে ধৰণী ডাঙৰ”''</big>
প্ৰিয় ৱিকিসতীৰ্থ, চলিত বৰ্ষৰ ১ ফেব্ৰুৱাৰীৰ পৰা ৩১ মাৰ্চলৈকে পৃথিৱীৰ বিভিন্ন ভাষাৰ লগতে [[অসমীয়া]] ভাষাইও স্থানীয়ভাৱে [[ৱিকিপিডিয়া:নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা এডিটাথন ২০২৪|নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা এডিটাথন ২০২৪]] আয়োজন কৰিছিল৷ আপোনাক জনাবলৈ পাই আমি সুখী হৈছোঁ যে, সম্পাদনা-মেলাখনত অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াৰ ১৩ গৰাকী স্বেচ্ছাসেৱকে অংশগ্ৰহণ কৰি [https://fountain.toolforge.org/editathons/as-feminism-and-folklore ৫৪৬টা ভিন্ন বৈশিষ্ট্যৰ প্ৰবন্ধ] সংযোজন কৰে৷ এইসমূহ প্ৰবন্ধই ৱিকিপিডিয়াত নাৰীবাদ আৰু লোকগাথাৰ সমল বৃদ্ধি কৰাৰ লগতে ইণ্টাৰনেটত অসমীয়া ভাষাৰ স্থিতিও সন্দেহাতীতভাৱে শক্তিশালী কৰিব৷ ইয়াৰ আঁৰতেই আছে আপোনালোকৰ দৰে নিষ্ঠাৱান স্বেচ্ছাসেৱকৰ নিৰৱচ্ছিন্ন অংশগ্ৰহণ আৰু সক্ৰিয় বৰঙণি৷
প্ৰিয় সুহৃদ, সম্পাদনা-মেলাত অংশ লৈ প্ৰতিযোগিতাখনৰ সৌষ্ঠৱ বঢ়োৱাৰ বাবে অসমীয়া ৱিকিমিডিয়া সমাজ আপোনাৰ প্ৰতি সদায়েই কৃতজ্ঞ হৈ ৰ'ব৷ পৰৱৰ্তী সময়তো আপোনাৰ সক্ৰিয়তা আমি আন্তৰিকতাৰে কামনা কৰিলোঁ৷ অভিনন্দন!! -'''অসমীয়া ৱিকিমিডিয়া সমাজ
|}
== Translation request ==
Hello, JyotiPN.
Can you translate and upload the articles [[:en:Azerbaijan Railway Museum]], [[:en:Baku Puppet Theatre]] and [[:en:Azerbaijan State Academic Russian Drama Theatre]] in Assamese Wikipedia?
Yours sincerely, [[সদস্য:Oirattas|Oirattas]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Oirattas|বাৰ্তা]]) 16:06, 12 October 2024 (ইউ.টি.চি.)
== Request writing about Isabelle de Charrière (Q123386) ==
Hello JyotiPN, Would you like to write about Isabelle de Charrière (Q123386) for AS Wikipedia? It would be appreciated if it would be done. [[সদস্য:Boss-well63|Boss-well63]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Boss-well63|বাৰ্তা]]) 16:08, 12 October 2024 (ইউ.টি.চি.)
== আয়োজক পদক ==
{| style="border: 2px solid #660033; background-color: #fff0f5; "
|rowspan="2" style="vertical-align:middle; " |[[File:WAM logo without text.svg|100px]]
|rowspan="2" |
|style="font-size: x-large; padding: 0; vertical-align: middle; height: 1.1em; color: #1a0066; " | '''আয়োজক পদক'''
|-
|style="vertical-align: middle; border-top: 1px solid gray; " | হে ৱিকিসতীৰ্থ,
শেহতীয়াকৈ ৱিকিপিডিয়াত অনুষ্ঠিত [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৪|এছিয়ান মাহ ২০২৪]] সম্পাদনা মেলাখন সুচলভাৱে চলাই নিয়াত আপুনি আয়োজক হিচাপে যি ভূমিকা পালন কৰিছে, সেইয়া প্ৰকৃততেই প্ৰশংসাযোগ্য। পৰৱৰ্তী সময়তো আপোনাৰ পৰা অনুৰূপ সহযোগিতা আশা কৰি উক্ত পদকটি আন্তৰিকতাৰে আপোনালৈ আগবঢ়ালোঁ। ধন্যবাদেৰে,<br />— '''অসমীয়া ৱিকিমিডিয়া সমাজ'''
|} [[সদস্য:-chanakyakdas|চাণক্য]] ([[সদস্য বাৰ্তা:-chanakyakdas|বাৰ্তা]]) 13:27, 15 December 2024 (ইউ.টি.চি.)
== Invitation to Participate in the Wikimedia SAARC Conference Community Engagement Survey ==
Dear Community Members,
I hope this message finds you well. Please excuse the use of English; we encourage translations into your local languages to ensure inclusivity.
We are conducting a Community Engagement Survey to assess the sentiments, needs, and interests of South Asian Wikimedia communities in organizing the inaugural Wikimedia SAARC Regional Conference, proposed to be held in Kathmandu, Nepal.
This initiative aims to bring together participants from eight nations to collaborate towards shared goals. Your insights will play a vital role in shaping the event's focus, identifying priorities, and guiding the strategic planning for this landmark conference.
Survey Link: https://forms.gle/en8qSuCvaSxQVD7K6
We kindly request you to dedicate a few moments to complete the survey. Your feedback will significantly contribute to ensuring this conference addresses the community's needs and aspirations.
Deadline to Submit the Survey: 20 January 2025
Your participation is crucial in shaping the future of the Wikimedia SAARC community and fostering regional collaboration. Thank you for your time and valuable input.
Warm regards,<br>
[[:m:User:Biplab Anand|Biplab Anand]]
<!-- Message sent by User:Biplab Anand@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Biplab_Anand/lists&oldid=28078122 -->
== Request on Satyen Barkataki (Satyendranath Barkotoki) ==
I am researching Satyen Barkataki the brother of Munin Barkataki as a part of Mizoram history. I have his book "Escapades of a Magistrate" however I don't have his biography. The Munin Barkataki Trust has published a biography on Satyen Barkataki in the Assamese language. My apologies I do not speak the language. However if you can publish an Assamese wikipedia article on him or help get access to the book as the foundation has shown: https://www.muninbarkotoki.org/book/scans/15_Saityen%20Barkotoki.pdf it would be very helpful. He was a good bureaucrat and civil servant and his history is very interesting. I hope this isn't too big of a request. He is recorded fondly in Mizoram, the English wikipedia page "Mizo District" has a section written on him by me. Since you have written the article on Munin Barkataki, I feel you'd have information on his brother too. On my Wikipedia contributions in English I am working on a draft for S.N. Barkataki with his book and some other sources.
[[সদস্য:Mmis325|Mmis325]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Mmis325|বাৰ্তা]]) 13:09, 19 February 2025 (ইউ.টি.চি.)
:Hi,
:Glad to know that you're also looking for Satyen Barkotoki! :) He was an excellent translator as well. I have some of his books in my library. I reached out to Minakshi Barkotoki Baido, the daughter of Munin Barkotoki, regarding his biography. Received a positive response, but due to a few personal emergencies, I haven’t been able to collect the book yet. I’ll be picking it up soon and will be able to write an article about him very soon. I’ll keep you updated! If you need anything else, please let me know.
:Regards
:Pranjyoti [[সদস্য:JyotiPN|JyotiPN]] ([[সদস্য বাৰ্তা:JyotiPN|বাৰ্তা]]) 17:38, 19 February 2025 (ইউ.টি.চি.)
::Thanks! Looking forward!
::Just curious how detailed will the article be? I'm focussing especially on his history as deputy commissioner of the Lushai Hills (Mizoram) and a little bit on the Naga Hills before he was quickly replaced. His career as the hill tribes advisor and relation with Mehdi is something I wanted to cover as well. I have most of his early career from his "escapades of a magistrate" but he never mentions the locations he's assigned. The chapters on the bull areas are also minimal. I'm expecting my article to be about 30,000-35,000 size on him at this rate. [[সদস্য:Mmis325|Mmis325]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Mmis325|বাৰ্তা]]) 03:10, 20 February 2025 (ইউ.টি.চি.)
:::Hi @[[সদস্য:Mmis325|Mmis325]],
:::I spoke with a friend about this matter. He teaches Social Development at Azim Premji University and is eager to assist you. I’d be happy to share his phone number, but since this is a public platform and I don’t know you personally, I’d need to verify your identity via email first. You can reach me at— pranjyoti.kalita.nath@gmail.com
:::Regards
:::Pranjyoti [[সদস্য:JyotiPN|JyotiPN]] ([[সদস্য বাৰ্তা:JyotiPN|বাৰ্তা]]) 16:24, 21 February 2025 (ইউ.টি.চি.)
== Wikipedia Asian Month 2024 Barnstar ==
<div lang="en" dir="ltr">
<div style="border: 2px solid gold; background: #FAFAD2; padding: 1em; text-align: left;">
<div style="text-align: center;">
</div>
'''Dear {{ROOTPAGENAME}}''',
Thank you for joining us in celebrating the 10th year of Wikipedia Asian Month!<br>
We truly appreciate your contributions, and we look forward to seeing more articles about Asia written in different languages.
We also hope you continue to participate each year!
'''Sincerely,<br>'''
'''Wikipedia Asian Month User Group'''
[[File:2024 Wikipedia Asian Month Barnstar.png|center|300px]]
</div>
</div>
<!-- Message sent by User:Betty2407@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Betty2407/WAMMassMessagelist&oldid=28584012 -->
==নতুন সদস্যৰ সম্পাদনা==
শ্ৰদ্ধাৰ প্ৰাণজ্যোতি বা, তেজপুৰ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ নতুন ৱিকিসদস্যসকলৰ কামখিনি এটা প্ৰকল্প হিচাপে যদি নথিভুক্ত কৰি ৰখা হয়, তেন্তে, সেইখিনি পিছত বিচাৰি পাবলৈ আৰু প্ৰয়োজনীয় সংশোধনখিনি কৰি দিবলৈ সুবিধা হ'ব। গতিকে এটা নিৰ্দিষ্ট শ্ৰেণী তৈয়াৰকৰি সদস্যসকলক প্ৰৱন্ধবোৰত সংযোগ কৰি যাবলৈ দিলে ভাল হয় যেন অনুভৱ কৰিছোঁ। -[[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) 16:18, 9 May 2025 (ইউ.টি.চি.)
:সুন্দৰ প্ৰস্তাৱ। ধন্যবাদ নয়ন। তুমি শ্ৰেণী এটা সৃষ্টি কৰি দিবা বুলি আশা কৰিলোঁ। মই তেওঁলোকক গোটত দি কথাটো উল্লেখ কৰি দিম। শ্ৰেণীভুক্ত কৰিলে ভাল হ'ব। পিছত এখন অনলাইন সভা কৰি কি লেখিব নালাগে, সেই বিষয়ে উনুকিয়াই দিব পৰা যাব।
:[[সদস্য:JyotiPN|JyotiPN]] ([[সদস্য বাৰ্তা:JyotiPN|বাৰ্তা]]) 06:32, 10 May 2025 (ইউ.টি.চি.)JyotiPN
==মহাত্মা গান্ধী এডিটাথন, ২০২৫==
{| style="border: 1px solid gray; background-color: #fdffe7; "
|rowspan="2" valign="middle"| {{#ifeq:{{{2}}}|alt|[[File:Mahatma Gandhi Edit-a-thon Logo.png|120px]]|[[File:Mahatma Gandhi Edit-a-thon Logo.png|120px]]}}
|rowspan="2" |
|style="font-size: x-large; padding: 0; vertical-align: middle; height: 1.1em; " | '''আয়োজক পদক'''
|-
|style="vertical-align: middle; border-top: 1px solid gray; " | প্ৰিয় ৱিকিসতীৰ্থ,<br /> ২০২৫ বৰ্ষৰ ৩০ ছেপ্টেম্বৰৰপৰা ৩ অক্টোবৰলৈ জাতিৰ পিতা গান্ধীজীৰ জন্মোৎসৱ উদযাপনৰ হেতু অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াত আপুনি যি একাগ্ৰতাৰে [[:m:Assamese Wikimedia Community/Events/Mahatma Gandhi 2025 edit-a-thon|মহাত্মা গান্ধী এডিটাথন, ২০২৫]] শীৰ্ষক সম্পাদনা-মেলাখন আয়োজন কৰি যি একাগ্ৰতাৰে সহযোগ কৰিলে, তাৰ শলাগ ললোঁ আৰু কৃতজ্ঞতাৰ চিন স্বৰূপে অসমীয়া ৱিকিমিডিয়া সমাজৰ হৈ আপোনাক এই সামান্য পদকটি প্ৰদান কৰিলোঁ। আশাকৰোঁ, আপুনি ভৱিষ্যতলৈও সম্পাদনা-মেলাত আন্তৰিকতাৰে অংশগ্ৰহণ কৰি অসমীয়া ৱিকিলৈ সেৱা আগবঢ়াই যাব। আন্তৰিকতাৰে,
<br />[[সদস্য:নৰুনা বৰুৱা|নৰুনা বৰুৱা]] ([[সদস্য বাৰ্তা:নৰুনা বৰুৱা|বাৰ্তা]]) 10:13, 4 October 2025 (ইউ.টি.চি.)
|}
:প্ৰিয় @[[সদস্য:নৰুনা বৰুৱা| বৰুৱা]], আন্তৰিক ধন্যবাদ।
:[[সদস্য:JyotiPN|JyotiPN]] ([[সদস্য বাৰ্তা:JyotiPN|বাৰ্তা]]) 11:35, 4 October 2025 (ইউ.টি.চি.)
== এছিয়ান মাহৰ সহযোগী ==
{| style="border: 1px solid gray; background-color: #fdffe7;"
|rowspan="2" valign="middle" | {{#ifeq:{{{2}}}|alt|[[File:WAM logo without text.svg|100px]]|[[File:WAM logo without text.svg|100px]]}}
|rowspan="2" |
|style="font-size: x-large; padding: 0; vertical-align: middle; height: 1.1em;" | '''এছিয়ান মাহৰ সহযোগী'''
|-
|style="vertical-align: middle; border-top: 1px solid gray;" | হে ৱিকিসতীৰ্থ,
শেহতীয়াকৈ ৱিকিপিডিয়াত অনুষ্ঠিত হৈ যোৱা [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৫|এছিয়ান মাহ ২০২৫]] এডিটাথনত অংশগ্ৰহণ কৰি বৰঙণি আগবঢ়োৱাৰ বাবে কৃতজ্ঞতাস্বৰূপে আপোনালৈ এই সামান্য সন্মান আগবঢ়ালোঁ। ধন্যবাদেৰে, — '''অসমীয়া ৱিকিমিডিয়া সমাজ'''
|}
== এছিয়ান মাহ দ্বিতীয় পৰ্যায়, ২০২৬ ==
@[[সদস্য:JyotiPN|JyotiPN]], [[:w:as:|এছিয়ান মাহ দ্বিতীয় পৰ্যায়, ২০২৬]]ত অংশগ্ৰহণ কৰি আপুনি আগবঢ়োৱা বৰঙণিৰ বাবে আপোনালৈ অভিনন্দন জ্ঞাপন কৰিলোঁ। — <span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px;">[[User:Kandarpajit Kallol|<font color="#872455">'''কন্দৰ্পজিৎ কল্লোল'''</font>]] ([[User Talk:Kandarpajit Kallol|বাৰ্তা]])</span> 14:32, 17 May 2026 (ইউ.টি.চি.)
mb62cagqynk7h8h6tez3mcduu06d9mp
মিৰি জীয়ৰী
0
50552
606989
382647
2026-05-18T05:37:25Z
~2026-29819-36
49936
তথ্য
606989
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox book
| name = মিৰি জীয়ৰী
| wikisource = মিৰি-জীয়ৰী
| title_orig =
| translator =
| image =
| caption =
| author = [[ৰজনীকান্ত বৰদলৈ]]
| illustrator =
| cover_artist =
| country = [[অসম]], [[ভাৰত]]
| language = [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]]
| series =
| genre = [[উপন্যাস]]
| publisher =
| release_date = ১৮৯৪
| english_release_date =
| media_type =
| pages =
| isbn =
| preceded_by =
| followed_by = [[মনোমতী]] (১৯০০)
}}
'''''"মিৰি জীয়ৰী"''''' [[ৰজনীকান্ত বৰদলৈ]] ৰচিত আৰু ১৮৯৪ চনত প্ৰথম প্ৰকাশিত এখন অসমীয়া উপন্যাস।<ref name="completereview">{{cite web | url=http://www.complete-review.com/reviews/indiareg/bordolr.htm | title=Miri Jiyori by Rajanikanta Bordoloi, The complete review's Review | publisher=complete-review.com | date=22 June 2010 | accessdate=2013-04-27 | author=M.A.Orthofer}}</ref> এইখন প্ৰথম অসমীয়া সামাজিক উপন্যাস আৰু প্ৰথম অসমীয়া জনজাতীয় উপন্যাস। মিচিংসকলক আগতে "মিৰি" বুলি উল্লেখ কৰা হৈছিল। এটা সৰল প্ৰেম কাহিনীক ভিত্তি কৰি লিখা এই উপন্যাসত সেই সময়ৰ [[মিচিং জনগোষ্ঠী|মিচিং]] সমাজৰ কিছুমান পৰম্পৰা আৰু নীতি-নিয়মো বৰ্ণনা কৰা হৈছে।<ref>{{cite web|url=http://www.vedanti.com/Legends/rajanikanta_bordoloi.htm |title=Rajanikanta Bordoloi |publisher=Vedanti.com |date=2011-08-04 |accessdate=2013-04-26 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160305160520/http://vedanti.com/legends/rajanikanta_bordoloi.htm |archivedate=2016-03-05 |df= }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.museindia.com/viewarticle.asp?myr=2008&issid=17&id=919 |title=Assamese Novel: From Inception to Second World War |publisher=Museindia.com |date= |accessdate=2013-04-26 |author=Amritjyoti Mahanta |archivedate=2016-08-15 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160815132040/http://museindia.com/viewarticle.asp?myr=2008&issid=17&id=919 |deadurl=yes }}</ref><ref name="assamtribune2309">{{cite web|author=Babul Tamuli |url=http://www.assamtribune.com/scripts/details.asp?id=mar2309/edit3 |title=Remembering Rajani Kanta Bordoloi |publisher=[[The Assam Tribune]] |date=2009-03-23 |accessdate=2013-04-26 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140110121503/http://www.assamtribune.com/scripts/details.asp?id=mar2309%2Fedit3 |archivedate=2014-01-10 |df= }}</ref>
==কাহিনীৰ সাৰাংশ==
মিচিং ডেকা-গাভৰু জঙ্কি আৰু পানেই এই কাহিনীৰ মূল চৰিত্ৰ। শৈশৱ কালৰ খেলাৰ লগৰী দুয়োজন ডাঙৰ হোৱাৰ পাছত প্ৰেমত পৰে আৰু বিয়া পাতিবলৈ মনস্থ কৰে। কিন্তু মাউৰা জঙ্কিক আওকাণ কৰি পানেইৰ মাক-দেউতাকে তাইৰ বিয়া গাঁৱৰে ডেকা কমুদৰ লগত ঠিক কৰে। ইতিমধ্যে জঙ্কি আন এখন গাঁৱত থাকিবলৈ লৈছিল। বিয়াৰ কথা গম পাই জঙ্কিয়ে পানেইক পলুৱাই নিয়ে আৰু হাবিত কিছুদিন কটায়। কিন্তু সিহঁতে ধৰা পৰে আৰু লক্ষীমপুৰৰ কাছাৰীত অপহৰণৰ গোচৰ দিয়া হয়। নিজৰ মাজতে মিট-মাট কৰিব বুলি সকলো ঘৰলৈ আহে। কিন্তু কিছুদিনৰ পাছত পানেইৰ মাক-দেউতাকে তাইক পুনৰ কমুদলৈ জোৰকৈ দিবলৈ সিদ্ধান্ত লয়। এই কথা শুনি পানেই ঘৰৰ পৰা পলায়। সোধ-পোচ কৰাত এইবাৰ জঙ্কিৰ লগত নোযোৱাটো প্ৰমাণ হয়। জঙ্কিয়ে পানেইক বিচাৰি ওলায়। বাটতে তাক পৰ্ব্বতীয়া গাছি মিৰিয়ে ধৰি সিহঁতৰ গাঁৱলৈ লৈ যায় আৰু চাকৰ খাটিবলৈ লগায়। অলপ দিন পাছত এই গাঁৱলৈকে পানেইক মিৰিবোৰে ধৰি আনে। দুইটাই এদিন ৰাতি পলাবলৈ চেষ্টা কৰোঁতে ধৰা পৰে। গাঁৱৰ বিচাৰত সিহঁতক চোৰ বুলি সিদ্ধান্ত দিয়ে আৰু সোৱণশিৰী নৈত পেলাই মৃত্যুদণ্ড বিহা হয়। পানেইৰ মাকে সিহঁতৰ মৃতদেহ দুটা নৈত উপঙি থকা পায় আৰু সকলোৱে নিজৰ কৰ্মৰ অনুতাপ কৰে।
==চৰিত্ৰসমূহ==
* পানেই
* জঙ্কি
* নিৰমা (পানেইৰ মাক)
* তামেদ (পানেইৰ দেউতাক)
* কমুদ
* ডালিমী
==তথ্যসূত্ৰ==
{{reflist}}
==বাহ্যিক সংযোগ==
{{Wikisource|as:মিৰি জীয়ৰী|মিৰি জীয়ৰী}}
[[শ্ৰেণী:অসমীয়া গ্ৰন্থ]]
[[শ্ৰেণী:অসমীয়া উপন্যাস]]
nj0lplsb9b34h207ybwpq92dawk0szb
হাবুং
0
51633
606941
605120
2026-05-17T23:58:29Z
Ananya Taye
28065
Rv unverifiable and unreliable content. Editor trying to push his own extremist agenda [[WP: VERIFY]][[WP:RS]][[WP:NPOV]]
606941
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox settlement
|name = হাবুং
|official_name = হাবুং প্ৰদেশ
|image=
|native_name_lang =
|settlement_type = [[কামৰূপ ৰাজ্য|কামৰূপ]] তথা [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া ৰাজ্যৰ]] পৌৰাণিক প্ৰদেশ তথা [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ অস্থায়ী বসতি স্থল
|type =
| subdivision_type = Country
| subdivision_name = India
| image_skyline = [[File:Map of Habung Region.jpg|300px]]
| imagesize =
| image_alt =
| image_caption = ঐতিহাসিক হাবুং অঞ্চল
| pushpin_map = India Assam
| pushpin_label_position = right
| motto =
| established_title =
| established_date=
| area_footnotes =
| population =
| footnotes =
|leader_title=বৃহৎ পাত্ৰ|leader_name=চুতীয়া|leader_title1=চাও ছেং লুং|leader_name1=আহোম}}
'''হাবুং''' ({{lang-aho| 𑜉𑜢𑜤𑜂𑜫: 𑜑𑜡;𑜈𑜤𑜂𑜫}},{{lang-en|Habung}}) [[কামৰূপ ৰাজ্য|পৌৰাণিক কামৰূপৰ]] আৰু [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া ৰাজ্যৰ]] এটা বৃহৎ অঞ্চল আৰু পাছলৈ [[আহোম ৰাজ্য|আহোম ৰাজ্যৰ]] এক প্ৰদেশ আছিল৷ টাই-আহোম ভাষাত লিখা সাচিপটিয়া দীন-বুৰঞ্জী, ম' চাংবুন বুৰঞ্জী আৰু একাংশ ইতিহাসবিদৰ মতে চৰাইদেওত প্ৰথম স্থায়ী ৰাজধানী স্থাপন কৰা আগতে এই ঠাই ৩ বছৰৰ বাবে [[চুকাফা]]ৰ অস্থায়ী বসতি স্থল আছিল।<ref name="সৰ্বানন্দ">{{cite book | title=ইতিহাসে সোঁৱৰা ছশটা বছৰ | publisher=বনলতা | author=ৰাজকুমাৰ, সৰ্বানন্দ | year=২০১৭ | location=গুৱাহাটী | pages=২৭৪}}</ref><ref>...So he proceeded down- stream the river Tilão (Lohit) and arrived in Habung country. He stopped there, for the laknis, Dapkeu, Raicheu and Mungplão. He subsisted on the produce of three harvests...{{harvcol|বৰুৱা, গোলাপ চন্দ্ৰ|১৯৩০}}</ref><ref name="Capital">{{cite journal | url= | title=Background of the Capital cities of the Ahoms | author=Buragohain, Luhit | journal=International Journal of creative research thoughts | year=2020 | month=April | volume=8 | issue=4 | pages=2357-2361}}</ref> হাবুং প্ৰদেশ বৰ্তমানৰ লখিমপুৰ জিলাৰ ঢকুৱাখনাত অৱস্থিত আছিল য'ত চুতীয়া ৰজা সকলে হাবুঙীয়া ব্ৰাহ্মণ সকলক ভূমি দান কৰিছিল। ৱেড(১৮০০)-ৰ মতে, [[সোৱণশিৰি নদী]] আৰু [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী]]ৰ মিলন হোৱা অঞ্চলতো হাবুঙৰ অন্তগৰ্ত আছিল।<ref>Wade, J.P, ''An Account of Assam: Rivers of Assam'',p.16.</ref>তেখেতৰ মতে হাবুং প্ৰদেশৰ পশ্চিমত গজলুং প্ৰদেশ আছিল আৰু এই গজলুঙৰ মাজেদি দিক্ৰং, পিচলা, ইত্যাদি নৈ বৈ গৈছিল। ১৯০০ দশকৰ শেষৰ ফালে কেইজনমান টাই-আহোম লোকে ধেমাজিৰ এটা অঞ্চলক হাবুং বুলি দাবী কৰি তাত চুকাফাৰ স্মৃতিত এখন শাল নিৰ্মাণ কৰে।<ref>...capital city of the Ahom swargadeos, Habung, was identified and claimed to be in Dhemaji...{{harvcol|শইকীয়া, য়াস্মিন|২০০৪}}</ref>
তামৰ ফলিৰ তথ্য অনুসৰি, হাবুং (Ha-Vrnga Visaya) আছিল এখন প্ৰদেশ য'ত ব্ৰাহ্মণসকলক দশম শতিকাত কামৰূপৰ [[পাল ৰাজবংশ]]ৰ ৰত্নপালে স্থাপন কৰিছিল।<ref name="habung">"Habung was an ancient Brahmin settlement (Havrnga-Vishaya) situated near the mouth of the Dihing river." {{harvcol|Guha|1983|p=11}} "According to tradition, Habung was a petty medieval principality governed by its Brahmin settlers themselves. It now appears from a recently found copper plate inscription that it was the same as the ''Ha-Vrnga Visaya'' where a Brahmin was given land by King Ratnapala. (c 10th century) {{harvcol|Guha|1983|p=33f}}</ref> কামৰূপৰ পতনৰ পাছত হাবুং [[চুতীয়া ৰাজ্য]]ৰ অন্তৰ্গত হয় আৰু এই অঞ্চলত বৃহৎপাত্ৰ নামৰ এজনক শাসন কৰিবলৈ ৰখা হয়।<ref>Habung was a Chutiya
dependency; that still earlier it was an autonomous principality of Brahmins; and that the latter's origins could be traced back to a circa 10th-century copper-plate and grant issued by king Ratnapala {{harvcol|Guha|1984|p=73}}</ref><ref>[https://www.jstor.org/stable/3516963?read-now=1&seq=18#page_scan_tab_contents Guha, Amalendu, ''The Ahom Political System: An Enquiry into the State Formation Process in Medieval Assam (1228-1714)'',p. 20,''It appears that the noble designation of Barpatragohain was borrowed from the civil list of Habung where the local ruler, a dependent of the Chutia king, had the title of Vrihatpatra''.]</ref> টাই-আহোম ভাষাত লিখা সাচিপটিয়া দীন-বুৰঞ্জী অনুসৰি চাওলুং [[চ্যুকাফা]] আৰু তেঁওৰ লগত অহা লোকে হাবুঙত তিনি চন্দ্ৰ বৰ্ষ ক্ৰমে লাকনি দাপকেও, লাকনি ৰাইছেও আৰু লাকনি মুঙপ্লাও গড় বান্ধি খেতি কৰিবলৈ লয় কিন্তু বানপানী হোৱাৰ ফলত পুনৰ ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ দক্ষিণ পাৰলৈ ঘূৰি যায়।<ref>...So he proceeded down- stream the river Tilão (Lohit) and arrived in Habung country. He stopped there, for the laknis, Dapkeu, Raicheu and Mungplão. He subsisted on the produce of three harvests...{{harvcol|বৰুৱা, গোলাপ চন্দ্ৰ|১৯৩০}}</ref>চুতীয়া ৰাজ্য জয় কৰাৰ পাছত লাকনি খুতছান (১৫২৫ খ্ৰীষ্টাব্দত) [[চাওফা]] [[চুহুংমুং]]এ ক্লাংচেঙ নামৰ বিষয়া এজনক হাবুংত ৰাজত্ব কৰিবলৈ ৰাখে।<ref>...In lakni Khutshan (ie., in 1526 A.D.), the heavenly king created Klangsheng of Dhanudharia family, Bhatialia Gohain and stationed him at Habung...{{harvcol|বৰুৱা, গোলাপ চন্দ্ৰ|১৯৩০}}</ref><ref>Edward Gait, The History of Assam, p.90, "In 1525, Suhungmung proceeded in person to Dihing, and appointed officers to administer the frontier provinces of Habung, Dihing and Banlung."</ref>
==হাবুং নামৰ উৎপত্তি==
হাবুং শব্দটো মূলতঃ বড়ো-কছাৰী মূলীয় ভাষাৰ বুলি জনা যায়<ref>S.Endle, The Kacharis, p. 88, Habung-iya, perhaps from Ha earth, Bung for Su-bung men ; hence ha-bung-iya, autochthones</ref>। ইয়াৰ অৰ্থ হৈছে "মাটিৰে ভৰা ঠাই" অৰ্থাৎ "নদীৰ পানীয়ে খহাই অনা পলস জমা হৈ সৃষ্টী হোৱা ভূমি। " "হা" মানে হৈছে "মাটি" (যেনে হাছাও, হাজং, হালালি, ইত্যাদি) আৰু "বুঙ" মানে হৈছে ভৰি পৰা।<ref>[https://archive.org/stream/LSIV0-V11/LSI-V3-2#page/n15/mode/2up As per the Linguistic Survey of India(Volume 3-2, p. 7), ''Ha'' means Land and ''Bung'' means Fill in standard Bodo language.]</ref>
পি.আৰ.টি গৰ্ডনৰ মত অনুসৰি পৌৰাণিক মৰাণ ভাষাত "হাবুঙ"ৰ অৰ্থ হৈছে "মানুহৰ বাসতি/চাপৰি"।<ref>{{Cite web |title=PRT Gurdon, The Morans, p.43 In Moran language Habung meant ''Men/Settlement'' |url=http://brahmaputra.ceh.vjf.cnrs.fr/bdd/IMG/pdf/Gurdon-1904.pdf |access-date=2020-04-29 |archivedate=2021-02-28 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210228230129/http://brahmaputra.ceh.vjf.cnrs.fr/bdd/IMG/pdf/Gurdon-1904.pdf |deadurl=yes }}</ref> ইতিহাসবিধ চিড্নি এণ্ডেলৰ "ডা কচাৰী" নামৰ কিতাপখনত উল্লেখ কৰা মতে বুৰঞ্জীত মৰাণসকলক হাবুঙীয়া বুলি উল্লেখ কৰা হৈছিল যাৰ অৰ্থ আছিল "ভূমিৰ থলগিৰি"। এখেতৰ মতে হাবুঙ শব্দটো প্ৰকৃততে "হা" (মাটি)-"চুবুঙ" (মানুহ)ৰ পৰা উৎপত্তি হৈছিল।<ref>[https://archive.org/details/kacharis009491mbp/page/n136/mode/1up S.Endle, The Kacharis, p. 88, ''Habung-iya, perhaps from Ha earth, Bung for Su-bung men; hence ha-bung-iya, autochthones'']</ref> হাবুঙৰ ওচৰতে খুবুং নামৰ অন্য এক অঞ্চল এতিয়াও দেখা পোৱা যায়। কামৰূপৰ ৰজা ৰত্নপালৰ তামৰ ফলিত হাব্ৰং বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref>" Habung was an ancient Brahmin settlement (Havrnga-Vishaya) situated near the mouth of the Dihing river." {{harvcol|Guha|1983|p=11}} "According to tradition, Habung was a petty medieval principality governed by its Brahmin settlers themselves. It now appears from a recently found copper plate inscription that it was the same as the ''Ha-Vrnga Visaya'' where a Brahmin was given land by King Ratnapala. (c 10th century) {{harvcol|Guha|1983|p=33}}</ref> ১৪২৮ চনৰ চুতীয়া ফলিত শ্ৰী বৃহৎ পাত্ৰক "হাবুঙাধিপতি" (হাবুঙৰ অধিকাৰী) বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref>[https://www.jstor.org/stable/41691751?seq=5#metadata_info_tab_contents Neog, Maheswar,''Light on a ruling dynasty of Arunachal Pradesh'',p.819]</ref><ref>" Habung was an ancient Brahmin settlement (Havrnga-Vishaya) situated near the mouth of the Dihing river." {{harvcol|Guha|1983|p=11}} "According to tradition, Habung was a petty medieval principality governed by its Brahmin settlers themselves. It now appears from a recently found copper plate inscription that it was the same as the ''Ha-Vrnga Visaya'' where a Brahmin was given land by King Ratnapala. (c 10th century) {{harvcol|Guha|1983|p=33}}</ref>
[[File:Habung Ho-Phi Foundation Taking.jpg|thumb|right|হাবুঙত চুকাফাৰ স্মৃতিত নৱনিৰ্মিত মন্দিৰ]]
==হাবুঙৰ ইতিহাস==
===কামৰূপ আৰু চুতীয়া শাসনকাল===
১০ শতিকাৰ ৰত্নপালৰ তামৰ ফলিৰ পৰা হাবুং প্ৰাচীন কালৰ পৰাই এক গুৰুত্বপূৰ্ণ অঞ্চল বা প্ৰদেশ আছিল বুলি উমান পোৱা যায়, য'ত কামৰূপৰ ৰজাসকলে ব্ৰাহ্মণৰ সংস্থাপন কৰিছিল।<ref>" Habung was an ancient Brahmin settlement (Havrnga-Vishaya) situated near the mouth of the Dihing river." {{harvcol|Guha|1983|p=11}} "According to tradition, Habung was a petty medieval principality governed by its Brahmin settlers themselves. It now appears from a recently found copper plate inscription that it was the same as the ''Ha-Vrnga Visaya'' where a Brahmin was given land by King Ratnapala. (c 10th century) {{harvcol|Guha|1983|p=33}}</ref><ref>[https://shodhganga.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/67151/11/11_chapter%203.pdf ''The mention of Dibbaisa river forming southern boundary and Saica the south-western boundary led P.C. Choudhury to identify the Havranga visaya with Habung country lying to east of the river Suvansiri during the 10th-11th century A.D. Habung, comprising present Dhakuakhana region was for centuries a centre of Aryan culture'']</ref> ১২০০ শতিকাত কামৰূপ বিভক্ত হোৱাৰ ফলত হাবুং চুতীয়া ৰাজ্যৰ অধীনলৈ আহে। ৰত্নধ্বজপালে দদায়েক স্বেতগিৰিৰ ৰজা ভদ্ৰশেনৰ পৰা ধেমাজি অঞ্চল দখল কৰি হাবুঙৰ দক্ষিণৰ ৰতনপুৰত ৰাজধানী স্থাপন কৰে।<ref>Habung was a Chutiya
dependency; that still earlier it was an autonomous principality of Brahmins; and that the latter's origins could be traced back to a circa 10th-century copper-plate and grant issued by king Ratnapala {{harvcol|Guha|1984|p=73}}</ref> একে সময়চোৱাতে পাটকাই পৰ্বতৰ পুৰ্বৰ পৰা অহা টাই-আহোমসকলে অভয়পুৰত (শিৱসাগৰৰ অঞ্চল) বানপানী হোৱাৰ ফলত হাবুঙত খেতি কৰিবলৈ লয়। কিন্তু ৪ বছৰ থাকি পুনৰ বানপানী হোৱাৰ ফলত শিৱসাগৰৰ লিগিৰী গাঁৱলৈ (চনটক) উভতি যায় য'ত বৰাহী চুতীয়াসকলক লগ পায়। উল্লেখযোগ্য যে চুকাফাই বানপানী হোৱাৰ বাবে এৰি যোৱা তিপাম (কানগং নামৰ এজন), নামৰূপ (খুণতাং নামৰ এজন) বা লিগিৰী গাঁৱ (তাখোনলাক নামৰ এজন) লেখীয়া ঠাইৰ দৰে অভয়াপুৰ আৰু হাবুং অঞ্চলত কোনো লোকক ৰাখি যোৱা নাছিল।<ref>[https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.450867/page/n50/mode/1up Barua, G.C.''Ahom Buranji'',p.46.]</ref> ফলত সেই সময়ত হাবুং প্ৰদেশৰ ভূমি আহোম ৰাজ্যৰ অন্তৰ্গত হোৱা নাছিল। ইয়াৰ পাছত হাবুঙৰ উল্লেখ ১৪ শতিকাত পোৱা যায়। চুতীয়া ৰজা সত্যনাৰায়ণে ১৩৯২ চনত হাবুং অঞ্চলত ব্ৰাহ্মণক ভূমি দান কৰিছিল। মৃত্যু দণ্ডৰ পৰা প্ৰাণ ৰক্ষা কৰিবলৈ আহোম ৰজা থিয়াও খামতিৰ ৰাণীয়ে দিহিং(পূৰ্বতে দিহিং বোকাখাটৰ মহোৰামুখত পৰিছিল) পাৰ হৈ আহি চুতীয়া ৰাজ্যৰ হাবুঙত আশ্ৰয় লৈছিল। নাওবৈচা ফুকনৰ বুৰঞ্জীৰ মতে হাবুঙত ব্ৰাহ্মণ এজনে তেখেতক প্ৰশ্ন কৰোঁতে তেখেতে নিজকে অসম(আহোম) ৰাজ্যৰ ৰাণী বুলি চিনাকি দিছিল। পাছলৈ ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ উত্তৰ পাৰে গৰুৰ বেপাৰ কৰিবলৈ যোৱা লোক এজনে ৰাণীগৰাকীৰ পুত্ৰৰ কথা গম আৰু ফলত গোহাঁই সকলে ল'ৰা জনক নিজ ৰাজ্য লৈ লয় আনি ৰজা পাতে।<ref>Barua, G.C.,"Ahom Buranji, p.49</ref><ref> Bhuyan, S.K.,"Satsari Buranji, p.51</ref> ইয়াৰ পাছত হাবুঙৰ উল্লেখ ১৪২৮ চনত চুতীয়া ৰজা ধৰ্মনাৰায়ণৰ পুত্ৰ দুৰ্লভনাৰায়ণৰ শদিয়াত উদ্ধাৰ হোৱা তামৰ ফলিত পোৱা যায়। এই ফলিৰ মতে চুতীয়া সেনাপতি শ্ৰী বৃহৎ পাত্ৰ হাবুঙৰ অধিকাৰী (হাবুঙাধিপতি) আছিল আৰু স্বধয়াধিপতি শ্ৰী শ্ৰী ধৰ্মনায়াৰণৰ আদেশত তেওঁ পুৰন্দৰ বিপ্ৰ নামৰ এজন ব্ৰাহ্মণক ৪০০ পুটি মাটি দান কৰিছিল।
[[File:1522 Copper plate of land grant made by Dhirnarayan.jpg|thumb|১৫২২ চনৰ চুতীয়া ৰজাই কৰা ঐতিহাসিক হাবুঙত (বৰ্তমানৰ ঢকুৱাখনা) কৰা ভূমি দানৰ তামৰ ফলি।]]
ফলিৰ অংশ :
{{Quote|text="পুৰন্দৰায় ৱিপ্ৰায় ভুপুটীনাং চতুঃশতম্। <br />
নৃপাদেশাৎ সমাগত্য দাদদী-শাসনং দদৌ॥ হাবুঙ্গাধিপতিঃ সোহপি ষষ্ঠিসংখ্যান্ দ্বিজানপি॥"}}
ইয়াৰ বাহিৰেও প্ৰায় ৬খন চুতীয়া ৰজাৰ তামৰ ফলি (১৩৯২-১৫২২ মাজৰ) হাবুং অঞ্চলত পোৱা গৈছে।
চুতীয়া সকলৰ মাজত আজিও হাবুঙৰ উল্লেখ থকা নিচুকনি গীত শুনিবলৈ পোৱা যায়। উদাহৰণ :
{{Quote|text="হালিকি এই বাপেৰ ক'লৈ গ'ল,<br />
হাবুঙীয়া বুঢ়াৰ লগত কাঁহ কোবাই গ'ল। <br />
....<br />
হাবুঙীয়া বাঢ়ৈয়ে চ'ৰানাও সাজে<br />
কুৰুলাৰ কেৰুহেন উৰো উৰো কৰে,<br />
উৰিব নোৱাৰিহে সাগৰতে পৰে; "}}
১৫১২ চনত আহোম ৰজা চুহুংমুঙে হাবুঙৰ চুতীয়া সেনাপতি বৃহৎপাত্ৰৰ(বৰপাত্ৰ) পৰা হাবুং অঞ্চলৰ পানবাৰী দখল কৰে। যাৰ ফলত ১৫১৩ চনত চুতীয়া-আহোম ৰাজ্যৰ মাজত যুদ্ধ আৰম্ভ হয়।<ref>Deodhai Buranji, p. 16, লাঙ্কি ৰাইচিঙা(১৫১২) শকত ৰজাদেও হাবুঙৰ পানবাৰী ললেগৈ। লাঙ্কি মুংমুত শকত চুতীয়া ৰজা ধীৰনাৰায়ণে আহি দিখৌ মুখত পছলাৰে গড় বান্ধি ৰʼলহি। </ref><ref>Gait, Edward, p. 87, "In 1512, Habung country was annexed. In 1513, the Chutia raja, Dhirnarayan, invaded the country with an army and a fotilla of boats.</ref> ১৫২০ চনত চুতীয়া ধীৰনাৰায়ণে পুনৰ বাৰ হাবুং অঞ্চল ঘূৰাই লয় আৰু ১৫২২ চনত হাবুঙৰ ব্ৰাহ্মণক মাটি দান কৰে। ঢকোৱাখনাৰ(হাবুং) কোঁৱৰগাঁৱত উদ্ধাৰ হোৱা এই ফলিৰ মতে ১৫২২ চনত শদিয়াৰ অধিপতি বিষ্ণু বংশৰ শ্ৰী ধীৰনাৰায়ণে প্ৰচণ্ড দুৰ্দণ্ড বাহুৰে সকলোকে পৰাজিত কৰি ৰাজ্যশ্ৰী লাভ কৰিছিল।
<ref>[https://archive.org/details/chutiaburanji/page/n230/mode/1up Barua, Swarnalata, ''Chutia jatir Buranji, p. 590.''ধীৰনাৰায়ণৰ ঢকোৱাখনাৰ কোৱৰগাঁৱৰ তামৰ ফলি(১৪৪৪ শক/১৫২২ খ্ৰীষ্টাব্দ)'']</ref> ইয়াৰ পাছতে চুতীয়া ৰাজ্য নীতিপালৰ হাতলৈ যায়। নীতিপালৰ দুৰ্বল শাসনৰ সুযোগ লৈ চুহুংমুঙে পুনৰ চুতীয়া ৰাজ্য আক্ৰমণ কৰে। ডিব্ৰুমুখৰ যুদ্ধত চুতীয়াৰ নেতৃত্বত থকা কাচিতৰাৰ লগতে বৰপাত্ৰ(হাবুঙাধিপতি) উল্লখ আছে।<ref>[http://brahmaputra.ceh.vjf.cnrs.fr/bdd/IMG/pdf/parallele_ahom-assamais2-2.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200728195005/http://brahmaputra.ceh.vjf.cnrs.fr/bdd/IMG/pdf/parallele_ahom-assamais2-2.pdf |date=2020-07-28 }} ''The chiefs of the Chutiyas were Toktoru, Koitara, Chuluki Chetiya and Borpatro.''</ref>
===আহোম ৰাজত্ব কাল===
বুৰঞ্জীৰ অনুসৰি অভয়াপুৰৰ পৰা দিহিং<ref>Bhuyan, S.K., ''Satsari Assam Buranji'', p.47</ref> আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰ<ref>Barua, G.C, ''Ahom Buranji'',p.46</ref> নৈয়েদি ভটিয়াই আহি চুকাফাই হাবুঙত প্ৰৱেশ কৰিছিল। উল্লেখযোগ্য যে সেই সময়ত দিহিং নৈ শিৱসাগৰ জিলাৰ মাজেদি বৈ গৈছিল<ref>Sarma, Jogendranath, ''Change of river channel and bank erosion of the burhi dihing river (Assam), assessed using remote sensing data and gis'',"But about 250 years ago the Dihing (present Burhi Dihing) flowed westerly through Sibsagar district to meet the Brahmaputra at the extreme western point of Majuli island, which is now nearly 200 km west of present Dihingmukh, i.e. the outfall of the Burhi Dihing"p.95</ref>। নৈখন দিচাং আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ সমান্তৰাল ভাবে তিপাম, নামৰূপ, বকতা আৰু চৰগুৱা কাষেদি বৈ গৈ<ref>Sharma, J.N., ''A study on palaeochannels from satellite imagery in a part of Upper Assam'',p.77-79</ref> দক্ষিণ মাজুলী বা [[বোকাখাত]] অঞ্চলৰ মহুৰামুখত<ref>{{cite journal |last=Wilcox |first=R. |title=Memoir of a Survey of Asam and the Neighbouring Countries, Executed in 1825-6-7-8 |journal=Asiatic Researches |volume=17 |year=1832 |page=320 |url=https://brahmaputra.vjf.cnrs.fr/bdd/IMG/pdf/WilcoxSurveyAsam.pdf |quote=...the Dihing did not disembogue itself where it does now into the Brahmaputra, but turning to the south-east received the Disang, and Dikko, the Jazi, and Disai river, and was discharged into the great river near Makura. |access-date=2026-02-18 }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ব্ৰক্ষ্মপুত্ৰত পৰিছিল<ref>Sharma, J.N.,''Origin and some geomorphological changes of Majuli Island of the Brahmaputra River in Assam, India''</ref>। গতিকে দিহিং আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰই দি ভটিয়াই গ'লে চুকাফাই সম্ভৱতঃ হাবুং প্ৰদেশৰ দক্ষিণ ঢকুৱাখনা বা সোৱণশিৰিৰ দক্ষিণ-পশ্চিমৰ লখিমপুৰ অঞ্চলত প্ৰৱেশ কৰিছিল। উল্লেখযোগ্য যে পাছলৈ বামুণী কোঁৱৰৰ মাককো দিহিং নৈয়ে ভটিয়াই আহোঁতে হাবুঙৰ শোৱণশিৰি নৈৰ দশিণৰ পানবাৰী অঞ্চলৰ ব্ৰাক্ষ্মণে আশ্ৰয় দিছিল।
বৰ্তমানৰ আহোম গোষ্ঠীৰ একাংশ লোকে কিন্তু চুকাফাই প্ৰৱেশ কৰা হাবুং অঞ্চল ধেমাজিত আছিল বুলি দাবী কৰে।<ref>Dhemaji is more political and therefore somewhat more volatile than Patsako. Tai-Ahom activism was very visible there, so much so as the first capital city of the Ahom swargadeos, Habung, was identified and claimed to be in Dhemaji.{{harvcol|শইকীয়া, য়াস্মিন|২০০৪}}</ref> এই দাবী তেওঁ লোকে ধেমাজিৰ বৰ আজুহা গাঁৱৰ এজন আহোম পূজাৰী ঘৰত পোৱা টাই-আহোম ভাষাত লিখা সাঁচি পাতৰ পুৰণি লিপিৰ ভিত্তিৰ কৰে। কিন্তু এই লিপিৰ কোনো চন তাৰিখ, শিৰোনামা বা লেখকৰ নাম পোৱা নাযায়।<ref>...One old Ahom manuscript without bearing any title, date and author's name was discovered by me on 1.5.1991 at Habung under Dhemaji district of Assam. It was discovered from the possession of the aged father of Chow Ratneswar Phukan of Bor Ajuha village, who belongs to a Mo-Sang-Bun (priestly) family. Some glimpses of Tai history can be found in, this manuscript written in Ahom language and Ahom script....{{harvcol|ঠানা, চুতাচানা|২০০৩}}</ref> অঞ্চলতোৰ গড়ৰ ওচৰতে এটা শ ধোঁৱা পুখুৰী আৰু এটা [[মৈদাম]] আছে যিটো [[আহোম|আহোমসকলৰ]] লগত অহা এজন পণ্ডিতৰ মৃত্যুত সজোৱা হৈছিল বুলি কোৱা হয়। এই তথ্যৰ সমূহৰ ভিত্তিতে লোক সকলে এই অঞ্চলতো চুকাফাই এৰি থৈ যোৱা হাবুং হ'ব পাৰে বুলি ঠাৱৰ কৰে।
হাবুঙত [[চাওলুং চুকাফা|চুকাফাই]] তিনি বছৰ অস্থায়ী ভাবে আছিল।<ref name="সৰ্বানন্দ"/><ref>...So he proceeded down- stream the river Tilão (Lohit) and arrived in Habung country. He stopped there, for the laknis, Dapkeu, Raicheu and Mungplão. He subsisted on the produce of three harvests...{{harvcol|বৰুৱা, গোলাপ চন্দ্ৰ|১৯৩০}}</ref> উল্লেখযোগ্য যে চুকাফাই বানপানী হোৱাৰ বাবে এৰি যোৱা তিপাম (কানগং নামৰ এজন), নামৰূপ (খুণতাং নামৰ এজন) বা লিগিৰী গাঁৱ (তাখোনলাক নামৰ এজন) লেখীয়া ঠাইৰ দৰে অভয়াপুৰ আৰু হাবুং অঞ্চলত কোনো লোকক ৰাখি যোৱা নাছিল।<ref>[https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.450867/page/n50/mode/1up Barua, G.C.''Ahom Buranji'',p.46.]</ref> আহোমৰ পূৰ্বপৰুষসকল চাওলুং [[চুকাফা]]ৰ সৈতে হাবুংলৈ আহি তাতে তিনি চন্দ্ৰ বৰ্ষ ক্ৰমে লাকনি দাপকেও, লাকনী ৰাইছেও আৰু লকনি মুঙপ্লাও থাকে।<ref>...So he proceeded down- stream the river Tilão (Lohit) and arrived in Habung country. He stopped there, for the laknis, Dapkeu, Raicheu and Mungplão. He subsisted on the produce of three harvests...{{harvcol|বৰুৱা, গোলাপ চন্দ্ৰ|১৯৩০}}</ref>
[[File:Habung2.jpg|thumb|250px|চুকাফাৰ স্মৃতিত নৱনিৰ্মিত উপাসনা গৃহ। ]]
চুকাফাই এৰি থৈ যোৱাৰ পাছত ১৫১২ চনত আহোম ৰজা চুহুংমুঙে প্ৰথমবাৰৰ বাবে হাবুঙত প্ৰৱেশ কৰি পানবাৰী অঞ্চল দখল কৰে। আগতে বামুণীয়া কোঁৱৰক তূলি লোৱা বামুণ পৰিয়ালটোক নিজৰ লগত লয়। বামুণ জনক সোণৰ লগুণ উপহাৰ দি হাতী-ঘাহী অধিকাৰী পাতি নিজৰ লগত লয়। কিন্তু ১৫২০ত চুতীয়া ৰজা ধীৰনাৰায়ণে পুণৰ আক্ৰমণ কৰি এই অঞ্চল নিজৰ অধীনলৈ আনি ব্ৰাহ্মণক মাটি দান কৰি তামৰ ফলিত খোদিত কৰিছিল।<ref>[https://www.jstor.org/stable/3516963?seq=17#metadata_info_tab_contents Guha, Amalendu, ''The Ahom Political System: An Enquiry into the State Formation Process in Medieval Assam (1228-1714)'',p. 19, ''He first annexed Habung in 1512 and later also the rest of the Hinduised Chutia kingdom'']</ref> চুতীয়া ৰজাক ১৫২৪ চনত পৰাস্ত কৰি ১৫২৫ চনত চাওফা চুহুংমুঙে হাবুং ৰাজত্ব কৰিবলৈ ভটিয়লীয়া গোহাঁই (থাওমোঙ মোঙ-তিউ) পদ সৃষ্টি কৰিছিল আৰু ক্লাঙচেঙ নামৰ বিষয়া জনক দায়িত্ব দিছিল।<ref>Barua, Gopal Chandra, ''Ahom Buranji'', p. 59</ref> ১৫২৭ চনত ক্লাঙচেঙক চাও-চেঙলুং (ৰাজমন্ত্ৰী) পতা হৈছিল<ref>Barua, Gopal Chandra, ''Ahom Buranji'', p.61</ref>। চুক্লেংমুঙ(চুহুংমুঙৰ পুত্ৰ) ৰজাৰ দিনত হাবুঙৰ উল্লেখ পুনৰ পোৱা যায়। বুৰঞ্জীৰ অনুসৰি এই ৰজাৰ দিনত চুতীয়াৰ বৰপাত্ৰ এজনৰ সমৰ্থন পাই হাবুঙৰ ব্ৰাহ্মণ মুখিয়াল এজনে বিদ্ৰোহ কৰে। ফলত যুদ্ধ এখন হয় য'ত বৰপাত্ৰ জনৰ মৃত্যু হয় আৰু ব্ৰাহ্মণজন বেহাৰলৈ পলাই যায়<ref> সুকুমাৰ মহন্তৰ ঘৰত পোৱা অসম বুৰঞ্জী, ২৫ পৃষ্ঠাত আছে-"সেই সময়ত ৰজা দাই ধৰিলে, বোলে-'চুটিয়া মাৰি ভূঞা বিলাকক মাৰি-কাটি বুপা ৰজায়ে ময়েহে ৰাজ্য লৈছো। বামুণে যে ৰজা হয় চুটিয়াৰ বৰপাত্ৰকনো কিহলৈ থৈছোঁ?' এহি বুলি বৰপাত্ৰক মাৰিলে, বামুণকো মাৰিব চালে, সপুত্ৰবান্ধৱে বেহাৰলৈ পলাই গেʼল। " </ref>। এই বৰপাত্ৰ জন হয়টো পুৰণি চুতীয়া বৰপাত্ৰ ৰাজপৰিয়ালৰ লোক আছিল আৰু তেওঁৰ মৃত্যুৰ পাছতে হয়টো "চাও-চেঙলুং" আৰু "বৰপাত্ৰ" উপাধি মিলি "বৰপাত্ৰগোঁহাই" হিচাপে জনাজাত হয়।<ref>[https://www.jstor.org/stable/3516963?read-now=1&seq=18#page_scan_tab_contents Guha, Amalendu, ''The Ahom Political System: An Enquiry into the State Formation Process in Medieval Assam (1228-1714)'',p. 20,''It appears that the noble designation of Barpatragohain was borrowed from the civil list of Habung where the local ruler, a dependent of the Chutia king, had the title of Vrihatpatra''.]</ref>
==বৰ্তমানৰ হাবুং==
অসম চৰকাৰৰ সহযোগত হাবুঙৰ টাই ভেটিত থকা মৈদাম, পুখুৰী আৰু গড়সমূহ সংৰক্ষণ কৰি ৰু'এন চাও ছেঙ (পৰম্পৰাগত দেউশাল) স্থাপন কৰে। ১৯৯০ চনৰ ১৭ জুন তাৰিখে স্থানীয় ফুৰালুং সংঘ আৰু সেইসময়ৰ [[ধেমাজি জিলা]]ৰ অতিৰিক্ত উপায়ুক্ত নগেন হাজৰিকাৰ সহযোগত [[আহোম ধৰ্ম|আহোম ধৰ্মৰ]] নিয়ম অনুসৰি [[আহোম|আহোমসকলৰ]] পূজা কৰা গৃহ ''হলুং হ'ফি'' মন্দিৰৰ নিৰ্মাণৰ কাৰণে আধাৰশিলা স্থাপন কৰে। পাছত ৯জন শুভাকাংক্ষীৰ দ্বাৰা ৮টা খুটা প্ৰদান কৰা হয় যাৰ ফলত স্থায়ী ভাবে হ'ফিটো নিৰ্মাণ কৰি উলিওৱা হৈছিল। সেই ঠাইৰ ঐতিহ্য ৰক্ষা কৰি পৰম্পৰাগত ফুৰালুংবানফি ধৰ্মৰ নীতিনিয়মতে টাই ভেটিৰ ভিতৰত থকা হফি টোত ম'-লুং টাই-পণ্ডিতসকলে আৰু বিশেষকৈ স্থানীয় ম'-চাম পণ্ডিতসকল আৰু স্থানীয় পঞ ফুৰালুং সংঘৰ সদস্যসকলে টাই-আহোম ভাষাতে সেৱা অৰ্চনা কৰে। মন্দিৰত সেৱা আগবঢ়োৱাৰ সময়ত বিশেষ দুটামান প্ৰাচীন টাই নিয়ম পালন কৰিব লাগে। তাই-চি পৰম্পৰা কৰাটো বাধ্যতামূলক আৰু তাত কক বান ফাই (চাকি জ্বলোৱা), আই চিংলাও গোৱা আদি নিয়ম কৰা হয়, তালৈ কাই অৰ্থাত কুকুৰা নিয়ম মতে নিয়া হয়। তালৈ যাওঁতে নিয়ম অনুসৰি বিভিন্ন ৰঙৰ কুকুৰা, লাও বা সাজপানী নিয়াৰ উপৰিও বানফাই অৰ্থাৎ চাকি নিব লাগে। সন্তানৰ আশাত বগা মতা কুকুৰা দিব লাগে, অসুখ বা বিপদৰ পৰা ৰক্ষা পাবলৈ কলা মতা কুকুৰা দিয়া হয় আৰু অইন বিশেষ মনোকামনা নাথাকিলে যিকোনো ৰঙৰ বা পখৰা মতা বা মাইকী কুকুৰা তাই-চি নিয়ম কৰা হয়। হাবুংলৈ তৎক্ষণাত যাব যদি কোনো ব্যক্তিয়ে নোৱাৰে তেতিয়া "মু-বাই তাম-বাই" নামৰ পৰম্পৰাৰে টোপোলা এটা বান্ধি কুকুৰা আগ বঢ়াই ৰখাৰ নিয়ম আছে।{{cn}} এই অঞ্চলৰ ঐতিহ্য ৰক্ষাৰ্থে [[অসম]] চৰকাৰে পুনঃনিৰ্মাণৰ বাবে যথেষ্ট ৰাজ পুঁজি প্ৰদান কৰে। ২০১৭ চনত তেতিয়াৰ অসমৰ মুখ্যমন্ত্ৰী [[সৰ্বানন্দ সোণোৱাল]]দেৱে নতুনকৈ নিৰ্মাণ কৰা হ-ফিত উদযাপিত [[মে-দাম-মে-ফি]] অনুষ্ঠানত উপস্থিত হৈ হাবুঙক পৰ্যটনৰ কেন্দ্ৰ হিচাপে গঢ়ি তুলিবলৈ ২ কোটি টকা প্ৰদানৰ কথা ঘোষণা কৰে।<ref>{{cite news|url=https://m.timesofindia.com/city/guwahati/assam-government-to-preserve-seat-of-ahom-legacy-in-habung/articleshow/56902877.cms|title=Assam government to preserve seat of Ahom legacy in Habung}}</ref>
==তথ্যসূত্ৰ==
{{Reflist|30em}}
==উৎস প্ৰসংগ==
#{{cite book |last=বৰুৱা |first=গোলাপ চন্দ্ৰ|date=১৯৩০ |title=আহোম বুৰঞ্জী |chapter=ষষ্ঠ অধ্যায়: খুনলুং খুনলাই, উপ-অধ্যায়:চ্যুকাফা, পৃষ্ঠা:৪৪ - ৪৭|publisher= বেপ্টিষ্ট মিছন প্ৰেছ, কলকাতা|language=[[টাই আহোম ভাষা]], [[ইংৰাজী]]}}
#{{Cite book |last= ঠানা |first=চুতেচানা |title=Texts and Contexts in Southeast Asia |publisher=ঐতিহাসিক গৱেষণা কেন্দ্ৰ, মিচিগান বিশ্ববিদ্যালয়|year=২০০৩ |language=[[ইংৰাজী]]}}
#{{cite book |last= শইকীয়া|first= য়াস্মিন|date=২০০৪|title=Fragmented Memories Struggling to be Tai-Ahom in India|publisher=ডিউক বিশ্ববিদ্যালয় প্ৰকাশন|isbn= 9780822386162, 082238616X|chapter= |page= ২৮ |url=https://www.google.co.in/books/edition/Fragmented_Memories/WfSmsuO6QugC?hl=en।|year=১৯ অক্টোবৰ, ২০০৪ |language=[[ইংৰাজী]]}}
#{{Cite news|last=কংকন কলিতা|url=https://m.timesofindia.com/city/guwahati/second-ahom-capital-habung-to-be-tourist-hotspot-cm-himanta-biswa-sarma/amp_articleshow/89256437.cms|title=second ahom capital habung to be tourist-hotspot cm himanta biswa sarma|agency=টাইমছ অফ ইণ্ডিয়া|language=ইংৰাজী}}
#{{cite book |last=Meena |first=R P|date=২০২০ |title=APSC Assam Current Affairs Yearbook 2020 |publisher= New Era Publishing House|language=[[ইংৰাজী ভাষা]]}}
[[শ্ৰেণী:অসমৰ পুৰাতাত্বিক স্থান]] [[শ্ৰেণী:আহোম ৰাজ্য]]
o3i012qjdaui9c0233catzjfithx9dg
606969
606941
2026-05-18T03:10:21Z
KhiLanTzi
23530
it's described as a Mung by Buranji
606969
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox settlement
|name = হাবুং
|official_name = হাবুং প্ৰদেশ
|image=
|native_name_lang =
|settlement_type = [[কামৰূপ ৰাজ্য|কামৰূপ]] তথা [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া ৰাজ্যৰ]] পৌৰাণিক প্ৰদেশ তথা [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ এখন [[মু'ঙ]]
|type =
| subdivision_type = Country
| subdivision_name = India
| image_skyline = [[File:Map of Habung Region.jpg|300px]]
| imagesize =
| image_alt =
| image_caption = ঐতিহাসিক হাবুং অঞ্চল
| pushpin_map = India Assam
| pushpin_label_position = right
| motto =
| established_title =
| established_date=
| area_footnotes =
| population =
| footnotes =
|leader_title=বৃহৎ পাত্ৰ|leader_name=[[চুতীয়া ৰাজ্য]]|leader_title1=চাও ছেং লুং|leader_name1=[[আহোম ৰাজ্য]]}}
'''হাবুং''' ({{lang-aho| 𑜉𑜢𑜤𑜂𑜫: 𑜑𑜡;𑜈𑜤𑜂𑜫}},{{lang-en|Habung}}) [[কামৰূপ ৰাজ্য|পৌৰাণিক কামৰূপৰ]] আৰু [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া ৰাজ্যৰ]] এটা বৃহৎ অঞ্চল আৰু [[আহোম ৰাজ্য|আহোম ৰাজ্যৰ]] এক [[মু'ঙ]] আছিল৷ টাই-আহোম ভাষাত লিখা সাচিপটিয়া দীন-বুৰঞ্জী, ম' চাংবুন বুৰঞ্জী আৰু একাংশ ইতিহাসবিদৰ মতে চৰাইদেওত প্ৰথম স্থায়ী ৰাজধানী স্থাপন কৰা আগতে এই ঠাই চাৰি বছৰৰ বাবে চাওলুং চুকাফাৰ নেতৃত্বত টাই আহোমৰ [[দাই জনগোষ্ঠী|দাই]] ঠালৰ অস্থায়ী বসতি স্থল আছিল।<ref name="সৰ্বানন্দ">{{cite book | title=ইতিহাসে সোঁৱৰা ছশটা বছৰ | publisher=বনলতা | author=ৰাজকুমাৰ, সৰ্বানন্দ | year=২০১৭ | location=গুৱাহাটী | pages=২৭৪}}</ref><ref>...So he proceeded down- stream the river Tilão (Lohit) and arrived in Habung country. He stopped there, for the laknis, Dapkeu, Raicheu and Mungplão. He subsisted on the produce of three harvests...{{harvcol|বৰুৱা, গোলাপ চন্দ্ৰ|১৯৩০}}</ref><ref name="Capital">{{cite journal | url= | title=Background of the Capital cities of the Ahoms | author=Buragohain, Luhit | journal=International Journal of creative research thoughts | year=2020 | month=April | volume=8 | issue=4 | pages=2357-2361}}</ref> হাবুং প্ৰদেশ বৰ্তমানৰ লখিমপুৰ জিলাৰ ঢকুৱাখনাত অৱস্থিত আছিল য'ত চুতীয়া ৰজা সকলে হাবুঙীয়া ব্ৰাহ্মণ সকলক ভূমি দান কৰিছিল। ৱেড(১৮০০)-ৰ মতে, [[সোৱণশিৰি নদী]] আৰু [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী]]ৰ মিলন হোৱা অঞ্চলতো হাবুঙৰ অন্তগৰ্ত আছিল।<ref>Wade, J.P, ''An Account of Assam: Rivers of Assam'',p.16.</ref>তেখেতৰ মতে হাবুং প্ৰদেশৰ পশ্চিমত গজলুং প্ৰদেশ আছিল আৰু এই গজলুঙৰ মাজেদি দিক্ৰং, পিচলা, ইত্যাদি নৈ বৈ গৈছিল। ১৯০০ দশকৰ শেষৰ ফালে ধেমাজিৰ মৈদাম থকা [[মু'ঙ]] অংশত [[ৰু'ন চাও ছেঙ]] নিৰ্মাণ কৰা হয়।<ref>...capital city of the Ahom swargadeos, Habung, was identified and claimed to be in Dhemaji...{{harvcol|শইকীয়া, য়াস্মিন|২০০৪}}</ref>
তামৰ ফলিৰ তথ্য অনুসৰি, হাবুং (Ha-Vrnga Visaya) আছিল এখন প্ৰদেশ য'ত ব্ৰাহ্মণসকলক দশম শতিকাত কামৰূপৰ [[পাল ৰাজবংশ]]ৰ ৰত্নপালে স্থাপন কৰিছিল।<ref name="habung">"Habung was an ancient Brahmin settlement (Havrnga-Vishaya) situated near the mouth of the Dihing river." {{harvcol|Guha|1983|p=11}} "According to tradition, Habung was a petty medieval principality governed by its Brahmin settlers themselves. It now appears from a recently found copper plate inscription that it was the same as the ''Ha-Vrnga Visaya'' where a Brahmin was given land by King Ratnapala. (c 10th century) {{harvcol|Guha|1983|p=33f}}</ref> কামৰূপৰ পতনৰ পাছত হাবুং [[চুতীয়া ৰাজ্য]]ৰ অন্তৰ্গত হয় আৰু এই অঞ্চলত বৃহৎপাত্ৰ নামৰ এজনক শাসন কৰিবলৈ ৰখা হয়।<ref>Habung was a Chutiya
dependency; that still earlier it was an autonomous principality of Brahmins; and that the latter's origins could be traced back to a circa 10th-century copper-plate and grant issued by king Ratnapala {{harvcol|Guha|1984|p=73}}</ref><ref>[https://www.jstor.org/stable/3516963?read-now=1&seq=18#page_scan_tab_contents Guha, Amalendu, ''The Ahom Political System: An Enquiry into the State Formation Process in Medieval Assam (1228-1714)'',p. 20,''It appears that the noble designation of Barpatragohain was borrowed from the civil list of Habung where the local ruler, a dependent of the Chutia king, had the title of Vrihatpatra''.]</ref> টাই-আহোম ভাষাত লিখা সাচিপটিয়া দীন-বুৰঞ্জী অনুসৰি চাওলুং [[চ্যুকাফা]] আৰু তেঁওৰ লগত অহা লোকে হাবুঙত চাৰি [[লাকনি]] বৰ্ষ ক্ৰমে লাকনি দাপকেও, লাকনি ৰাইছেও আৰু লাকনি মুঙপ্লাও গড় বান্ধি খেতি কৰিবলৈ লয় কিন্তু বানপানী হোৱাৰ ফলত পুনৰ ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ দক্ষিণ পাৰলৈ ঘূৰি যায়।<ref>...So he proceeded down- stream the river Tilão (Lohit) and arrived in Habung country. He stopped there, for the laknis, Dapkeu, Raicheu and Mungplão. He subsisted on the produce of three harvests...{{harvcol|বৰুৱা, গোলাপ চন্দ্ৰ|১৯৩০}}</ref>চুতীয়া ৰাজ্য জয় কৰাৰ পাছত লাকনি খুতছান (১৫২৫ খ্ৰীষ্টাব্দত) [[চাওফা]] [[চুহুংমুং]]এ ক্লাংচেঙ নামৰ বিষয়া এজনক হাবুংত ৰাজত্ব কৰিবলৈ ৰাখে।<ref>...In lakni Khutshan (ie., in 1526 A.D.), the heavenly king created Klangsheng of Dhanudharia family, Bhatialia Gohain and stationed him at Habung...{{harvcol|বৰুৱা, গোলাপ চন্দ্ৰ|১৯৩০}}</ref><ref>Edward Gait, The History of Assam, p.90, "In 1525, Suhungmung proceeded in person to Dihing, and appointed officers to administer the frontier provinces of Habung, Dihing and Banlung."</ref>
==হাবুং নামৰ উৎপত্তি==
হাবুং শব্দটো মূলতঃ বড়ো-কছাৰী মূলীয় ভাষাৰ বুলি জনা যায়<ref>S.Endle, The Kacharis, p. 88, Habung-iya, perhaps from Ha earth, Bung for Su-bung men ; hence ha-bung-iya, autochthones</ref>। ইয়াৰ অৰ্থ হৈছে "মাটিৰে ভৰা ঠাই" অৰ্থাৎ "নদীৰ পানীয়ে খহাই অনা পলস জমা হৈ সৃষ্টী হোৱা ভূমি। " "হা" মানে হৈছে "মাটি" (যেনে হাছাও, হাজং, হালালি, ইত্যাদি) আৰু "বুঙ" মানে হৈছে ভৰি পৰা।<ref>[https://archive.org/stream/LSIV0-V11/LSI-V3-2#page/n15/mode/2up As per the Linguistic Survey of India(Volume 3-2, p. 7), ''Ha'' means Land and ''Bung'' means Fill in standard Bodo language.]</ref>
পি.আৰ.টি গৰ্ডনৰ মত অনুসৰি পৌৰাণিক মৰাণ ভাষাত "হাবুঙ"ৰ অৰ্থ হৈছে "মানুহৰ বাসতি/চাপৰি"।<ref>{{Cite web |title=PRT Gurdon, The Morans, p.43 In Moran language Habung meant ''Men/Settlement'' |url=http://brahmaputra.ceh.vjf.cnrs.fr/bdd/IMG/pdf/Gurdon-1904.pdf |access-date=2020-04-29 |archivedate=2021-02-28 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210228230129/http://brahmaputra.ceh.vjf.cnrs.fr/bdd/IMG/pdf/Gurdon-1904.pdf |deadurl=yes }}</ref> ইতিহাসবিধ চিড্নি এণ্ডেলৰ "ডা কচাৰী" নামৰ কিতাপখনত উল্লেখ কৰা মতে বুৰঞ্জীত মৰাণসকলক হাবুঙীয়া বুলি উল্লেখ কৰা হৈছিল যাৰ অৰ্থ আছিল "ভূমিৰ থলগিৰি"। এখেতৰ মতে হাবুঙ শব্দটো প্ৰকৃততে "হা" (মাটি)-"চুবুঙ" (মানুহ)ৰ পৰা উৎপত্তি হৈছিল।<ref>[https://archive.org/details/kacharis009491mbp/page/n136/mode/1up S.Endle, The Kacharis, p. 88, ''Habung-iya, perhaps from Ha earth, Bung for Su-bung men; hence ha-bung-iya, autochthones'']</ref> হাবুঙৰ ওচৰতে খুবুং নামৰ অন্য এক অঞ্চল এতিয়াও দেখা পোৱা যায়। কামৰূপৰ ৰজা ৰত্নপালৰ তামৰ ফলিত হাব্ৰং বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref>" Habung was an ancient Brahmin settlement (Havrnga-Vishaya) situated near the mouth of the Dihing river." {{harvcol|Guha|1983|p=11}} "According to tradition, Habung was a petty medieval principality governed by its Brahmin settlers themselves. It now appears from a recently found copper plate inscription that it was the same as the ''Ha-Vrnga Visaya'' where a Brahmin was given land by King Ratnapala. (c 10th century) {{harvcol|Guha|1983|p=33}}</ref> ১৪২৮ চনৰ চুতীয়া ফলিত শ্ৰী বৃহৎ পাত্ৰক "হাবুঙাধিপতি" (হাবুঙৰ অধিকাৰী) বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref>[https://www.jstor.org/stable/41691751?seq=5#metadata_info_tab_contents Neog, Maheswar,''Light on a ruling dynasty of Arunachal Pradesh'',p.819]</ref><ref>" Habung was an ancient Brahmin settlement (Havrnga-Vishaya) situated near the mouth of the Dihing river." {{harvcol|Guha|1983|p=11}} "According to tradition, Habung was a petty medieval principality governed by its Brahmin settlers themselves. It now appears from a recently found copper plate inscription that it was the same as the ''Ha-Vrnga Visaya'' where a Brahmin was given land by King Ratnapala. (c 10th century) {{harvcol|Guha|1983|p=33}}</ref>
[[File:Habung Ho-Phi Foundation Taking.jpg|thumb|right|হাবুঙত চুকাফাৰ স্মৃতিত নৱনিৰ্মিত মন্দিৰ]]
==হাবুঙৰ ইতিহাস==
===কামৰূপ আৰু চুতীয়া শাসনকাল===
১০ শতিকাৰ ৰত্নপালৰ তামৰ ফলিৰ পৰা হাবুং প্ৰাচীন কালৰ পৰাই এক গুৰুত্বপূৰ্ণ অঞ্চল বা প্ৰদেশ আছিল বুলি উমান পোৱা যায়, য'ত কামৰূপৰ ৰজাসকলে ব্ৰাহ্মণৰ সংস্থাপন কৰিছিল।<ref>" Habung was an ancient Brahmin settlement (Havrnga-Vishaya) situated near the mouth of the Dihing river." {{harvcol|Guha|1983|p=11}} "According to tradition, Habung was a petty medieval principality governed by its Brahmin settlers themselves. It now appears from a recently found copper plate inscription that it was the same as the ''Ha-Vrnga Visaya'' where a Brahmin was given land by King Ratnapala. (c 10th century) {{harvcol|Guha|1983|p=33}}</ref><ref>[https://shodhganga.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/67151/11/11_chapter%203.pdf ''The mention of Dibbaisa river forming southern boundary and Saica the south-western boundary led P.C. Choudhury to identify the Havranga visaya with Habung country lying to east of the river Suvansiri during the 10th-11th century A.D. Habung, comprising present Dhakuakhana region was for centuries a centre of Aryan culture'']</ref> ১২০০ শতিকাত কামৰূপ বিভক্ত হোৱাৰ ফলত হাবুং চুতীয়া ৰাজ্যৰ অধীনলৈ আহে। ৰত্নধ্বজপালে দদায়েক স্বেতগিৰিৰ ৰজা ভদ্ৰশেনৰ পৰা ধেমাজি অঞ্চল দখল কৰি হাবুঙৰ দক্ষিণৰ ৰতনপুৰত ৰাজধানী স্থাপন কৰে।<ref>Habung was a Chutiya
dependency; that still earlier it was an autonomous principality of Brahmins; and that the latter's origins could be traced back to a circa 10th-century copper-plate and grant issued by king Ratnapala {{harvcol|Guha|1984|p=73}}</ref> একে সময়চোৱাতে পাটকাই পৰ্বতৰ পুৰ্বৰ পৰা অহা টাই-আহোমসকলে অভয়পুৰত (শিৱসাগৰৰ অঞ্চল) বানপানী হোৱাৰ ফলত হাবুঙত খেতি কৰিবলৈ লয়। কিন্তু ৪ বছৰ থাকি পুনৰ বানপানী হোৱাৰ ফলত শিৱসাগৰৰ লিগিৰী গাঁৱলৈ (চনটক) উভতি যায় য'ত বৰাহী চুতীয়াসকলক লগ পায়। উল্লেখযোগ্য যে চুকাফাই বানপানী হোৱাৰ বাবে এৰি যোৱা তিপাম (কানগং নামৰ এজন), নামৰূপ (খুণতাং নামৰ এজন) বা লিগিৰী গাঁৱ (তাখোনলাক নামৰ এজন) লেখীয়া ঠাইৰ দৰে অভয়াপুৰ আৰু হাবুং অঞ্চলত কোনো লোকক ৰাখি যোৱা নাছিল।<ref>[https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.450867/page/n50/mode/1up Barua, G.C.''Ahom Buranji'',p.46.]</ref> ফলত সেই সময়ত হাবুং প্ৰদেশৰ ভূমি আহোম ৰাজ্যৰ অন্তৰ্গত হোৱা নাছিল। ইয়াৰ পাছত হাবুঙৰ উল্লেখ ১৪ শতিকাত পোৱা যায়। চুতীয়া ৰজা সত্যনাৰায়ণে ১৩৯২ চনত হাবুং অঞ্চলত ব্ৰাহ্মণক ভূমি দান কৰিছিল। মৃত্যু দণ্ডৰ পৰা প্ৰাণ ৰক্ষা কৰিবলৈ আহোম ৰজা থিয়াও খামতিৰ ৰাণীয়ে দিহিং(পূৰ্বতে দিহিং বোকাখাটৰ মহোৰামুখত পৰিছিল) পাৰ হৈ আহি চুতীয়া ৰাজ্যৰ হাবুঙত আশ্ৰয় লৈছিল। নাওবৈচা ফুকনৰ বুৰঞ্জীৰ মতে হাবুঙত ব্ৰাহ্মণ এজনে তেখেতক প্ৰশ্ন কৰোঁতে তেখেতে নিজকে অসম(আহোম) ৰাজ্যৰ ৰাণী বুলি চিনাকি দিছিল। পাছলৈ ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ উত্তৰ পাৰে গৰুৰ বেপাৰ কৰিবলৈ যোৱা লোক এজনে ৰাণীগৰাকীৰ পুত্ৰৰ কথা গম আৰু ফলত গোহাঁই সকলে ল'ৰা জনক নিজ ৰাজ্য লৈ লয় আনি ৰজা পাতে।<ref>Barua, G.C.,"Ahom Buranji, p.49</ref><ref> Bhuyan, S.K.,"Satsari Buranji, p.51</ref> ইয়াৰ পাছত হাবুঙৰ উল্লেখ ১৪২৮ চনত চুতীয়া ৰজা ধৰ্মনাৰায়ণৰ পুত্ৰ দুৰ্লভনাৰায়ণৰ শদিয়াত উদ্ধাৰ হোৱা তামৰ ফলিত পোৱা যায়। এই ফলিৰ মতে চুতীয়া সেনাপতি শ্ৰী বৃহৎ পাত্ৰ হাবুঙৰ অধিকাৰী (হাবুঙাধিপতি) আছিল আৰু স্বধয়াধিপতি শ্ৰী শ্ৰী ধৰ্মনায়াৰণৰ আদেশত তেওঁ পুৰন্দৰ বিপ্ৰ নামৰ এজন ব্ৰাহ্মণক ৪০০ পুটি মাটি দান কৰিছিল।
[[File:1522 Copper plate of land grant made by Dhirnarayan.jpg|thumb|১৫২২ চনৰ চুতীয়া ৰজাই কৰা ঐতিহাসিক হাবুঙত (বৰ্তমানৰ ঢকুৱাখনা) কৰা ভূমি দানৰ তামৰ ফলি।]]
ফলিৰ অংশ :
{{Quote|text="পুৰন্দৰায় ৱিপ্ৰায় ভুপুটীনাং চতুঃশতম্। <br />
নৃপাদেশাৎ সমাগত্য দাদদী-শাসনং দদৌ॥ হাবুঙ্গাধিপতিঃ সোহপি ষষ্ঠিসংখ্যান্ দ্বিজানপি॥"}}
ইয়াৰ বাহিৰেও প্ৰায় ৬খন চুতীয়া ৰজাৰ তামৰ ফলি (১৩৯২-১৫২২ মাজৰ) হাবুং অঞ্চলত পোৱা গৈছে।
চুতীয়া সকলৰ মাজত আজিও হাবুঙৰ উল্লেখ থকা নিচুকনি গীত শুনিবলৈ পোৱা যায়। উদাহৰণ :
{{Quote|text="হালিকি এই বাপেৰ ক'লৈ গ'ল,<br />
হাবুঙীয়া বুঢ়াৰ লগত কাঁহ কোবাই গ'ল। <br />
....<br />
হাবুঙীয়া বাঢ়ৈয়ে চ'ৰানাও সাজে<br />
কুৰুলাৰ কেৰুহেন উৰো উৰো কৰে,<br />
উৰিব নোৱাৰিহে সাগৰতে পৰে; "}}
১৫১২ চনত আহোম ৰজা চুহুংমুঙে হাবুঙৰ চুতীয়া সেনাপতি বৃহৎপাত্ৰৰ(বৰপাত্ৰ) পৰা হাবুং অঞ্চলৰ পানবাৰী দখল কৰে। যাৰ ফলত ১৫১৩ চনত চুতীয়া-আহোম ৰাজ্যৰ মাজত যুদ্ধ আৰম্ভ হয়।<ref>Deodhai Buranji, p. 16, লাঙ্কি ৰাইচিঙা(১৫১২) শকত ৰজাদেও হাবুঙৰ পানবাৰী ললেগৈ। লাঙ্কি মুংমুত শকত চুতীয়া ৰজা ধীৰনাৰায়ণে আহি দিখৌ মুখত পছলাৰে গড় বান্ধি ৰʼলহি। </ref><ref>Gait, Edward, p. 87, "In 1512, Habung country was annexed. In 1513, the Chutia raja, Dhirnarayan, invaded the country with an army and a fotilla of boats.</ref> ১৫২০ চনত চুতীয়া ধীৰনাৰায়ণে পুনৰ বাৰ হাবুং অঞ্চল ঘূৰাই লয় আৰু ১৫২২ চনত হাবুঙৰ ব্ৰাহ্মণক মাটি দান কৰে। ঢকোৱাখনাৰ(হাবুং) কোঁৱৰগাঁৱত উদ্ধাৰ হোৱা এই ফলিৰ মতে ১৫২২ চনত শদিয়াৰ অধিপতি বিষ্ণু বংশৰ শ্ৰী ধীৰনাৰায়ণে প্ৰচণ্ড দুৰ্দণ্ড বাহুৰে সকলোকে পৰাজিত কৰি ৰাজ্যশ্ৰী লাভ কৰিছিল।
<ref>[https://archive.org/details/chutiaburanji/page/n230/mode/1up Barua, Swarnalata, ''Chutia jatir Buranji, p. 590.''ধীৰনাৰায়ণৰ ঢকোৱাখনাৰ কোৱৰগাঁৱৰ তামৰ ফলি(১৪৪৪ শক/১৫২২ খ্ৰীষ্টাব্দ)'']</ref> ইয়াৰ পাছতে চুতীয়া ৰাজ্য নীতিপালৰ হাতলৈ যায়। নীতিপালৰ দুৰ্বল শাসনৰ সুযোগ লৈ চুহুংমুঙে পুনৰ চুতীয়া ৰাজ্য আক্ৰমণ কৰে। ডিব্ৰুমুখৰ যুদ্ধত চুতীয়াৰ নেতৃত্বত থকা কাচিতৰাৰ লগতে বৰপাত্ৰ(হাবুঙাধিপতি) উল্লখ আছে।<ref>[http://brahmaputra.ceh.vjf.cnrs.fr/bdd/IMG/pdf/parallele_ahom-assamais2-2.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200728195005/http://brahmaputra.ceh.vjf.cnrs.fr/bdd/IMG/pdf/parallele_ahom-assamais2-2.pdf |date=2020-07-28 }} ''The chiefs of the Chutiyas were Toktoru, Koitara, Chuluki Chetiya and Borpatro.''</ref>
===আহোম ৰাজত্ব কাল===
বুৰঞ্জীৰ অনুসৰি অভয়াপুৰৰ পৰা দিহিং<ref>Bhuyan, S.K., ''Satsari Assam Buranji'', p.47</ref> আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰ<ref>Barua, G.C, ''Ahom Buranji'',p.46</ref> নৈয়েদি ভটিয়াই আহি চুকাফাই হাবুঙত প্ৰৱেশ কৰিছিল। উল্লেখযোগ্য যে সেই সময়ত দিহিং নৈ শিৱসাগৰ জিলাৰ মাজেদি বৈ গৈছিল<ref>Sarma, Jogendranath, ''Change of river channel and bank erosion of the burhi dihing river (Assam), assessed using remote sensing data and gis'',"But about 250 years ago the Dihing (present Burhi Dihing) flowed westerly through Sibsagar district to meet the Brahmaputra at the extreme western point of Majuli island, which is now nearly 200 km west of present Dihingmukh, i.e. the outfall of the Burhi Dihing"p.95</ref>। নৈখন দিচাং আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ সমান্তৰাল ভাবে তিপাম, নামৰূপ, বকতা আৰু চৰগুৱা কাষেদি বৈ গৈ<ref>Sharma, J.N., ''A study on palaeochannels from satellite imagery in a part of Upper Assam'',p.77-79</ref> দক্ষিণ মাজুলী বা [[বোকাখাত]] অঞ্চলৰ মহুৰামুখত<ref>{{cite journal |last=Wilcox |first=R. |title=Memoir of a Survey of Asam and the Neighbouring Countries, Executed in 1825-6-7-8 |journal=Asiatic Researches |volume=17 |year=1832 |page=320 |url=https://brahmaputra.vjf.cnrs.fr/bdd/IMG/pdf/WilcoxSurveyAsam.pdf |quote=...the Dihing did not disembogue itself where it does now into the Brahmaputra, but turning to the south-east received the Disang, and Dikko, the Jazi, and Disai river, and was discharged into the great river near Makura. |access-date=2026-02-18 }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ব্ৰক্ষ্মপুত্ৰত পৰিছিল<ref>Sharma, J.N.,''Origin and some geomorphological changes of Majuli Island of the Brahmaputra River in Assam, India''</ref>। গতিকে দিহিং আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰই দি ভটিয়াই গ'লে চুকাফাই সম্ভৱতঃ হাবুং প্ৰদেশৰ দক্ষিণ ঢকুৱাখনা বা সোৱণশিৰিৰ দক্ষিণ-পশ্চিমৰ লখিমপুৰ অঞ্চলত প্ৰৱেশ কৰিছিল। উল্লেখযোগ্য যে পাছলৈ বামুণী কোঁৱৰৰ মাককো দিহিং নৈয়ে ভটিয়াই আহোঁতে হাবুঙৰ শোৱণশিৰি নৈৰ দশিণৰ পানবাৰী অঞ্চলৰ ব্ৰাক্ষ্মণে আশ্ৰয় দিছিল।
বৰ্তমানৰ আহোম গোষ্ঠীৰ একাংশ লোকে কিন্তু চুকাফাই প্ৰৱেশ কৰা হাবুং অঞ্চল ধেমাজিত আছিল বুলি দাবী কৰে।<ref>Dhemaji is more political and therefore somewhat more volatile than Patsako. Tai-Ahom activism was very visible there, so much so as the first capital city of the Ahom swargadeos, Habung, was identified and claimed to be in Dhemaji.{{harvcol|শইকীয়া, য়াস্মিন|২০০৪}}</ref> এই দাবী তেওঁ লোকে ধেমাজিৰ বৰ আজুহা গাঁৱৰ এজন আহোম পূজাৰী ঘৰত পোৱা টাই-আহোম ভাষাত লিখা সাঁচি পাতৰ পুৰণি লিপিৰ ভিত্তিৰ কৰে। কিন্তু এই লিপিৰ কোনো চন তাৰিখ, শিৰোনামা বা লেখকৰ নাম পোৱা নাযায়।<ref>...One old Ahom manuscript without bearing any title, date and author's name was discovered by me on 1.5.1991 at Habung under Dhemaji district of Assam. It was discovered from the possession of the aged father of Chow Ratneswar Phukan of Bor Ajuha village, who belongs to a Mo-Sang-Bun (priestly) family. Some glimpses of Tai history can be found in, this manuscript written in Ahom language and Ahom script....{{harvcol|ঠানা, চুতাচানা|২০০৩}}</ref> অঞ্চলতোৰ গড়ৰ ওচৰতে এটা শ ধোঁৱা পুখুৰী আৰু এটা [[মৈদাম]] আছে যিটো [[আহোম|আহোমসকলৰ]] লগত অহা এজন পণ্ডিতৰ মৃত্যুত সজোৱা হৈছিল বুলি কোৱা হয়। এই তথ্যৰ সমূহৰ ভিত্তিতে লোক সকলে এই অঞ্চলতো চুকাফাই এৰি থৈ যোৱা হাবুং হ'ব পাৰে বুলি ঠাৱৰ কৰে।
হাবুঙত [[চাওলুং চুকাফা|চুকাফাই]] তিনি বছৰ অস্থায়ী ভাবে আছিল।<ref name="সৰ্বানন্দ"/><ref>...So he proceeded down- stream the river Tilão (Lohit) and arrived in Habung country. He stopped there, for the laknis, Dapkeu, Raicheu and Mungplão. He subsisted on the produce of three harvests...{{harvcol|বৰুৱা, গোলাপ চন্দ্ৰ|১৯৩০}}</ref> উল্লেখযোগ্য যে চুকাফাই বানপানী হোৱাৰ বাবে এৰি যোৱা তিপাম (কানগং নামৰ এজন), নামৰূপ (খুণতাং নামৰ এজন) বা লিগিৰী গাঁৱ (তাখোনলাক নামৰ এজন) লেখীয়া ঠাইৰ দৰে অভয়াপুৰ আৰু হাবুং অঞ্চলত কোনো লোকক ৰাখি যোৱা নাছিল।<ref>[https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.450867/page/n50/mode/1up Barua, G.C.''Ahom Buranji'',p.46.]</ref> আহোমৰ পূৰ্বপৰুষসকল চাওলুং [[চুকাফা]]ৰ সৈতে হাবুংলৈ আহি তাতে তিনি চন্দ্ৰ বৰ্ষ ক্ৰমে লাকনি দাপকেও, লাকনী ৰাইছেও আৰু লকনি মুঙপ্লাও থাকে।<ref>...So he proceeded down- stream the river Tilão (Lohit) and arrived in Habung country. He stopped there, for the laknis, Dapkeu, Raicheu and Mungplão. He subsisted on the produce of three harvests...{{harvcol|বৰুৱা, গোলাপ চন্দ্ৰ|১৯৩০}}</ref>
[[File:Habung2.jpg|thumb|250px|চুকাফাৰ স্মৃতিত নৱনিৰ্মিত উপাসনা গৃহ। ]]
চুকাফাই এৰি থৈ যোৱাৰ পাছত ১৫১২ চনত আহোম ৰজা চুহুংমুঙে প্ৰথমবাৰৰ বাবে হাবুঙত প্ৰৱেশ কৰি পানবাৰী অঞ্চল দখল কৰে। আগতে বামুণীয়া কোঁৱৰক তূলি লোৱা বামুণ পৰিয়ালটোক নিজৰ লগত লয়। বামুণ জনক সোণৰ লগুণ উপহাৰ দি হাতী-ঘাহী অধিকাৰী পাতি নিজৰ লগত লয়। কিন্তু ১৫২০ত চুতীয়া ৰজা ধীৰনাৰায়ণে পুণৰ আক্ৰমণ কৰি এই অঞ্চল নিজৰ অধীনলৈ আনি ব্ৰাহ্মণক মাটি দান কৰি তামৰ ফলিত খোদিত কৰিছিল।<ref>[https://www.jstor.org/stable/3516963?seq=17#metadata_info_tab_contents Guha, Amalendu, ''The Ahom Political System: An Enquiry into the State Formation Process in Medieval Assam (1228-1714)'',p. 19, ''He first annexed Habung in 1512 and later also the rest of the Hinduised Chutia kingdom'']</ref> চুতীয়া ৰজাক ১৫২৪ চনত পৰাস্ত কৰি ১৫২৫ চনত চাওফা চুহুংমুঙে হাবুং ৰাজত্ব কৰিবলৈ ভটিয়লীয়া গোহাঁই (থাওমোঙ মোঙ-তিউ) পদ সৃষ্টি কৰিছিল আৰু ক্লাঙচেঙ নামৰ বিষয়া জনক দায়িত্ব দিছিল।<ref>Barua, Gopal Chandra, ''Ahom Buranji'', p. 59</ref> ১৫২৭ চনত ক্লাঙচেঙক চাও-চেঙলুং (ৰাজমন্ত্ৰী) পতা হৈছিল<ref>Barua, Gopal Chandra, ''Ahom Buranji'', p.61</ref>। চুক্লেংমুঙ(চুহুংমুঙৰ পুত্ৰ) ৰজাৰ দিনত হাবুঙৰ উল্লেখ পুনৰ পোৱা যায়। বুৰঞ্জীৰ অনুসৰি এই ৰজাৰ দিনত চুতীয়াৰ বৰপাত্ৰ এজনৰ সমৰ্থন পাই হাবুঙৰ ব্ৰাহ্মণ মুখিয়াল এজনে বিদ্ৰোহ কৰে। ফলত যুদ্ধ এখন হয় য'ত বৰপাত্ৰ জনৰ মৃত্যু হয় আৰু ব্ৰাহ্মণজন বেহাৰলৈ পলাই যায়<ref> সুকুমাৰ মহন্তৰ ঘৰত পোৱা অসম বুৰঞ্জী, ২৫ পৃষ্ঠাত আছে-"সেই সময়ত ৰজা দাই ধৰিলে, বোলে-'চুটিয়া মাৰি ভূঞা বিলাকক মাৰি-কাটি বুপা ৰজায়ে ময়েহে ৰাজ্য লৈছো। বামুণে যে ৰজা হয় চুটিয়াৰ বৰপাত্ৰকনো কিহলৈ থৈছোঁ?' এহি বুলি বৰপাত্ৰক মাৰিলে, বামুণকো মাৰিব চালে, সপুত্ৰবান্ধৱে বেহাৰলৈ পলাই গেʼল। " </ref>। এই বৰপাত্ৰ জন হয়টো পুৰণি চুতীয়া বৰপাত্ৰ ৰাজপৰিয়ালৰ লোক আছিল আৰু তেওঁৰ মৃত্যুৰ পাছতে হয়টো "চাও-চেঙলুং" আৰু "বৰপাত্ৰ" উপাধি মিলি "বৰপাত্ৰগোঁহাই" হিচাপে জনাজাত হয়।<ref>[https://www.jstor.org/stable/3516963?read-now=1&seq=18#page_scan_tab_contents Guha, Amalendu, ''The Ahom Political System: An Enquiry into the State Formation Process in Medieval Assam (1228-1714)'',p. 20,''It appears that the noble designation of Barpatragohain was borrowed from the civil list of Habung where the local ruler, a dependent of the Chutia king, had the title of Vrihatpatra''.]</ref>
==বৰ্তমানৰ হাবুং==
অসম চৰকাৰৰ সহযোগত হাবুঙৰ টাই ভেটিত থকা মৈদাম, পুখুৰী আৰু গড়সমূহ সংৰক্ষণ কৰি ৰু'এন চাও ছেঙ (পৰম্পৰাগত দেউশাল) স্থাপন কৰে। ১৯৯০ চনৰ ১৭ জুন তাৰিখে স্থানীয় ফুৰালুং সংঘ আৰু সেইসময়ৰ [[ধেমাজি জিলা]]ৰ অতিৰিক্ত উপায়ুক্ত নগেন হাজৰিকাৰ সহযোগত [[আহোম ধৰ্ম|আহোম ধৰ্মৰ]] নিয়ম অনুসৰি [[আহোম|আহোমসকলৰ]] পূজা কৰা গৃহ ''হলুং হ'ফি'' মন্দিৰৰ নিৰ্মাণৰ কাৰণে আধাৰশিলা স্থাপন কৰে। পাছত ৯জন শুভাকাংক্ষীৰ দ্বাৰা ৮টা খুটা প্ৰদান কৰা হয় যাৰ ফলত স্থায়ী ভাবে হ'ফিটো নিৰ্মাণ কৰি উলিওৱা হৈছিল। সেই ঠাইৰ ঐতিহ্য ৰক্ষা কৰি পৰম্পৰাগত ফুৰালুংবানফি ধৰ্মৰ নীতিনিয়মতে টাই ভেটিৰ ভিতৰত থকা হফি টোত ম'-লুং টাই-পণ্ডিতসকলে আৰু বিশেষকৈ স্থানীয় ম'-চাম পণ্ডিতসকল আৰু স্থানীয় পঞ ফুৰালুং সংঘৰ সদস্যসকলে টাই-আহোম ভাষাতে সেৱা অৰ্চনা কৰে। মন্দিৰত সেৱা আগবঢ়োৱাৰ সময়ত বিশেষ দুটামান প্ৰাচীন টাই নিয়ম পালন কৰিব লাগে। তাই-চি পৰম্পৰা কৰাটো বাধ্যতামূলক আৰু তাত কক বান ফাই (চাকি জ্বলোৱা), আই চিংলাও গোৱা আদি নিয়ম কৰা হয়, তালৈ কাই অৰ্থাত কুকুৰা নিয়ম মতে নিয়া হয়। তালৈ যাওঁতে নিয়ম অনুসৰি বিভিন্ন ৰঙৰ কুকুৰা, লাও বা সাজপানী নিয়াৰ উপৰিও বানফাই অৰ্থাৎ চাকি নিব লাগে। সন্তানৰ আশাত বগা মতা কুকুৰা দিব লাগে, অসুখ বা বিপদৰ পৰা ৰক্ষা পাবলৈ কলা মতা কুকুৰা দিয়া হয় আৰু অইন বিশেষ মনোকামনা নাথাকিলে যিকোনো ৰঙৰ বা পখৰা মতা বা মাইকী কুকুৰা তাই-চি নিয়ম কৰা হয়। হাবুংলৈ তৎক্ষণাত যাব যদি কোনো ব্যক্তিয়ে নোৱাৰে তেতিয়া "মু-বাই তাম-বাই" নামৰ পৰম্পৰাৰে টোপোলা এটা বান্ধি কুকুৰা আগ বঢ়াই ৰখাৰ নিয়ম আছে।{{cn}} এই অঞ্চলৰ ঐতিহ্য ৰক্ষাৰ্থে [[অসম]] চৰকাৰে পুনঃনিৰ্মাণৰ বাবে যথেষ্ট ৰাজ পুঁজি প্ৰদান কৰে। ২০১৭ চনত তেতিয়াৰ অসমৰ মুখ্যমন্ত্ৰী [[সৰ্বানন্দ সোণোৱাল]]দেৱে নতুনকৈ নিৰ্মাণ কৰা হ-ফিত উদযাপিত [[মে-দাম-মে-ফি]] অনুষ্ঠানত উপস্থিত হৈ হাবুঙক পৰ্যটনৰ কেন্দ্ৰ হিচাপে গঢ়ি তুলিবলৈ ২ কোটি টকা প্ৰদানৰ কথা ঘোষণা কৰে।<ref>{{cite news|url=https://m.timesofindia.com/city/guwahati/assam-government-to-preserve-seat-of-ahom-legacy-in-habung/articleshow/56902877.cms|title=Assam government to preserve seat of Ahom legacy in Habung}}</ref>
==তথ্যসূত্ৰ==
{{Reflist|30em}}
==উৎস প্ৰসংগ==
#{{cite book |last=বৰুৱা |first=গোলাপ চন্দ্ৰ|date=১৯৩০ |title=আহোম বুৰঞ্জী |chapter=ষষ্ঠ অধ্যায়: খুনলুং খুনলাই, উপ-অধ্যায়:চ্যুকাফা, পৃষ্ঠা:৪৪ - ৪৭|publisher= বেপ্টিষ্ট মিছন প্ৰেছ, কলকাতা|language=[[টাই আহোম ভাষা]], [[ইংৰাজী]]}}
#{{Cite book |last= ঠানা |first=চুতেচানা |title=Texts and Contexts in Southeast Asia |publisher=ঐতিহাসিক গৱেষণা কেন্দ্ৰ, মিচিগান বিশ্ববিদ্যালয়|year=২০০৩ |language=[[ইংৰাজী]]}}
#{{cite book |last= শইকীয়া|first= য়াস্মিন|date=২০০৪|title=Fragmented Memories Struggling to be Tai-Ahom in India|publisher=ডিউক বিশ্ববিদ্যালয় প্ৰকাশন|isbn= 9780822386162, 082238616X|chapter= |page= ২৮ |url=https://www.google.co.in/books/edition/Fragmented_Memories/WfSmsuO6QugC?hl=en।|year=১৯ অক্টোবৰ, ২০০৪ |language=[[ইংৰাজী]]}}
#{{Cite news|last=কংকন কলিতা|url=https://m.timesofindia.com/city/guwahati/second-ahom-capital-habung-to-be-tourist-hotspot-cm-himanta-biswa-sarma/amp_articleshow/89256437.cms|title=second ahom capital habung to be tourist-hotspot cm himanta biswa sarma|agency=টাইমছ অফ ইণ্ডিয়া|language=ইংৰাজী}}
#{{cite book |last=Meena |first=R P|date=২০২০ |title=APSC Assam Current Affairs Yearbook 2020 |publisher= New Era Publishing House|language=[[ইংৰাজী ভাষা]]}}
[[শ্ৰেণী:অসমৰ পুৰাতাত্বিক স্থান]] [[শ্ৰেণী:আহোম ৰাজ্য]]
d3vsfceunpum1exmry8qbj9wacuz7kd
606977
606969
2026-05-18T03:42:10Z
Ananya Taye
28065
Habung existed as a Visaya or Pradesh since Kamrupa times. Ahoms called it a Mung in Buranjis (which is the closest word they could find for a Visaya). Since Ahoms annexed it in the early 16th century, so the Mung word will be used only for the Ahom period. Donot attempt a [[WP:OWN]]. Maintain [[WP:NPOV]]. Restored the text about the Dhemaji claim to align with the Ysaikia source. Donot misrepresent sources [[WP:VERIFY]]
606977
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox settlement
|name = হাবুং
|official_name = হাবুং প্ৰদেশ
|image=
|native_name_lang =
|settlement_type = [[কামৰূপ ৰাজ্য|কামৰূপ]] তথা [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া ৰাজ্যৰ]] পৌৰাণিক প্ৰদেশ তথা [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ অস্থায়ী বসতি স্থল
|type =
| subdivision_type = Country
| subdivision_name = India
| image_skyline = [[File:Map of Habung Region.jpg|300px]]
| imagesize =
| image_alt =
| image_caption = ঐতিহাসিক হাবুং অঞ্চল
| pushpin_map = India Assam
| pushpin_label_position = right
| motto =
| established_title =
| established_date=
| area_footnotes =
| population =
| footnotes =
|leader_title=বৃহৎ পাত্ৰ|leader_name=চুতীয়া|leader_title1=চাও ছেং লুং|leader_name1=আহোম}}
'''হাবুং''' ({{lang-aho| 𑜉𑜢𑜤𑜂𑜫: 𑜑𑜡;𑜈𑜤𑜂𑜫}},{{lang-en|Habung}}) [[কামৰূপ ৰাজ্য|পৌৰাণিক কামৰূপৰ]] আৰু [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া ৰাজ্যৰ]] এটা বৃহৎ অঞ্চল আৰু পাছলৈ [[আহোম ৰাজ্য|আহোম ৰাজ্যৰ]] এক [[মুʼঙ]] (প্ৰদেশ) আছিল৷ টাই-আহোম ভাষাত লিখা সাচিপটিয়া দীন-বুৰঞ্জী, ম' চাংবুন বুৰঞ্জী আৰু একাংশ ইতিহাসবিদৰ মতে চৰাইদেওত প্ৰথম স্থায়ী ৰাজধানী স্থাপন কৰা আগতে এই ঠাই ৩ বছৰৰ বাবে [[চুকাফা]]ৰ অস্থায়ী বসতি স্থল আছিল।<ref name="সৰ্বানন্দ">{{cite book | title=ইতিহাসে সোঁৱৰা ছশটা বছৰ | publisher=বনলতা | author=ৰাজকুমাৰ, সৰ্বানন্দ | year=২০১৭ | location=গুৱাহাটী | pages=২৭৪}}</ref><ref>...So he proceeded down- stream the river Tilão (Lohit) and arrived in Habung country. He stopped there, for the laknis, Dapkeu, Raicheu and Mungplão. He subsisted on the produce of three harvests...{{harvcol|বৰুৱা, গোলাপ চন্দ্ৰ|১৯৩০}}</ref><ref name="Capital">{{cite journal | url= | title=Background of the Capital cities of the Ahoms | author=Buragohain, Luhit | journal=International Journal of creative research thoughts | year=2020 | month=April | volume=8 | issue=4 | pages=2357-2361}}</ref> হাবুং প্ৰদেশ বৰ্তমানৰ লখিমপুৰ জিলাৰ ঢকুৱাখনাত অৱস্থিত আছিল য'ত চুতীয়া ৰজা সকলে হাবুঙীয়া ব্ৰাহ্মণ সকলক ভূমি দান কৰিছিল। ৱেড(১৮০০)-ৰ মতে, [[সোৱণশিৰি নদী]] আৰু [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী]]ৰ মিলন হোৱা অঞ্চলতো হাবুঙৰ অন্তগৰ্ত আছিল।<ref>Wade, J.P, ''An Account of Assam: Rivers of Assam'',p.16.</ref>তেখেতৰ মতে হাবুং প্ৰদেশৰ পশ্চিমত গজলুং প্ৰদেশ আছিল আৰু এই গজলুঙৰ মাজেদি দিক্ৰং, পিচলা, ইত্যাদি নৈ বৈ গৈছিল। ১৯০০ দশকৰ শেষৰ ফালে কেইজনমান টাই-আহোম লোকে ধেমাজিৰ এটা অঞ্চলক হাবুং বুলি দাবী কৰি তাত চুকাফাৰ স্মৃতিত এখন শাল নিৰ্মাণ কৰে।<ref>...capital city of the Ahom swargadeos, Habung, was identified and claimed to be in Dhemaji...{{harvcol|শইকীয়া, য়াস্মিন|২০০৪}}</ref>
তামৰ ফলিৰ তথ্য অনুসৰি, হাবুং (Ha-Vrnga Visaya) আছিল এখন প্ৰদেশ য'ত ব্ৰাহ্মণসকলক দশম শতিকাত কামৰূপৰ [[পাল ৰাজবংশ]]ৰ ৰত্নপালে স্থাপন কৰিছিল।<ref name="habung">"Habung was an ancient Brahmin settlement (Havrnga-Vishaya) situated near the mouth of the Dihing river." {{harvcol|Guha|1983|p=11}} "According to tradition, Habung was a petty medieval principality governed by its Brahmin settlers themselves. It now appears from a recently found copper plate inscription that it was the same as the ''Ha-Vrnga Visaya'' where a Brahmin was given land by King Ratnapala. (c 10th century) {{harvcol|Guha|1983|p=33f}}</ref> কামৰূপৰ পতনৰ পাছত হাবুং [[চুতীয়া ৰাজ্য]]ৰ অন্তৰ্গত হয় আৰু এই অঞ্চলত বৃহৎপাত্ৰ নামৰ এজনক শাসন কৰিবলৈ ৰখা হয়।<ref>Habung was a Chutiya
dependency; that still earlier it was an autonomous principality of Brahmins; and that the latter's origins could be traced back to a circa 10th-century copper-plate and grant issued by king Ratnapala {{harvcol|Guha|1984|p=73}}</ref><ref>[https://www.jstor.org/stable/3516963?read-now=1&seq=18#page_scan_tab_contents Guha, Amalendu, ''The Ahom Political System: An Enquiry into the State Formation Process in Medieval Assam (1228-1714)'',p. 20,''It appears that the noble designation of Barpatragohain was borrowed from the civil list of Habung where the local ruler, a dependent of the Chutia king, had the title of Vrihatpatra''.]</ref> টাই-আহোম ভাষাত লিখা সাচিপটিয়া দীন-বুৰঞ্জী অনুসৰি চাওলুং [[চ্যুকাফা]] আৰু তেঁওৰ লগত অহা লোকে হাবুঙত তিনি চন্দ্ৰ বৰ্ষ ক্ৰমে লাকনি দাপকেও, লাকনি ৰাইছেও আৰু লাকনি মুঙপ্লাও গড় বান্ধি খেতি কৰিবলৈ লয় কিন্তু বানপানী হোৱাৰ ফলত পুনৰ ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ দক্ষিণ পাৰলৈ ঘূৰি যায়।<ref>...So he proceeded down- stream the river Tilão (Lohit) and arrived in Habung country. He stopped there, for the laknis, Dapkeu, Raicheu and Mungplão. He subsisted on the produce of three harvests...{{harvcol|বৰুৱা, গোলাপ চন্দ্ৰ|১৯৩০}}</ref>চুতীয়া ৰাজ্য জয় কৰাৰ পাছত লাকনি খুতছান (১৫২৫ খ্ৰীষ্টাব্দত) [[চাওফা]] [[চুহুংমুং]]এ ক্লাংচেঙ নামৰ বিষয়া এজনক হাবুংত ৰাজত্ব কৰিবলৈ ৰাখে।<ref>...In lakni Khutshan (ie., in 1526 A.D.), the heavenly king created Klangsheng of Dhanudharia family, Bhatialia Gohain and stationed him at Habung...{{harvcol|বৰুৱা, গোলাপ চন্দ্ৰ|১৯৩০}}</ref><ref>Edward Gait, The History of Assam, p.90, "In 1525, Suhungmung proceeded in person to Dihing, and appointed officers to administer the frontier provinces of Habung, Dihing and Banlung."</ref>
==হাবুং নামৰ উৎপত্তি==
হাবুং শব্দটো মূলতঃ বড়ো-কছাৰী মূলীয় ভাষাৰ বুলি জনা যায়<ref>S.Endle, The Kacharis, p. 88, Habung-iya, perhaps from Ha earth, Bung for Su-bung men ; hence ha-bung-iya, autochthones</ref>। ইয়াৰ অৰ্থ হৈছে "মাটিৰে ভৰা ঠাই" অৰ্থাৎ "নদীৰ পানীয়ে খহাই অনা পলস জমা হৈ সৃষ্টী হোৱা ভূমি। " "হা" মানে হৈছে "মাটি" (যেনে হাছাও, হাজং, হালালি, ইত্যাদি) আৰু "বুঙ" মানে হৈছে ভৰি পৰা।<ref>[https://archive.org/stream/LSIV0-V11/LSI-V3-2#page/n15/mode/2up As per the Linguistic Survey of India(Volume 3-2, p. 7), ''Ha'' means Land and ''Bung'' means Fill in standard Bodo language.]</ref>
পি.আৰ.টি গৰ্ডনৰ মত অনুসৰি পৌৰাণিক মৰাণ ভাষাত "হাবুঙ"ৰ অৰ্থ হৈছে "মানুহৰ বাসতি/চাপৰি"।<ref>{{Cite web |title=PRT Gurdon, The Morans, p.43 In Moran language Habung meant ''Men/Settlement'' |url=http://brahmaputra.ceh.vjf.cnrs.fr/bdd/IMG/pdf/Gurdon-1904.pdf |access-date=2020-04-29 |archivedate=2021-02-28 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210228230129/http://brahmaputra.ceh.vjf.cnrs.fr/bdd/IMG/pdf/Gurdon-1904.pdf |deadurl=yes }}</ref> ইতিহাসবিধ চিড্নি এণ্ডেলৰ "ডা কচাৰী" নামৰ কিতাপখনত উল্লেখ কৰা মতে বুৰঞ্জীত মৰাণসকলক হাবুঙীয়া বুলি উল্লেখ কৰা হৈছিল যাৰ অৰ্থ আছিল "ভূমিৰ থলগিৰি"। এখেতৰ মতে হাবুঙ শব্দটো প্ৰকৃততে "হা" (মাটি)-"চুবুঙ" (মানুহ)ৰ পৰা উৎপত্তি হৈছিল।<ref>[https://archive.org/details/kacharis009491mbp/page/n136/mode/1up S.Endle, The Kacharis, p. 88, ''Habung-iya, perhaps from Ha earth, Bung for Su-bung men; hence ha-bung-iya, autochthones'']</ref> হাবুঙৰ ওচৰতে খুবুং নামৰ অন্য এক অঞ্চল এতিয়াও দেখা পোৱা যায়। কামৰূপৰ ৰজা ৰত্নপালৰ তামৰ ফলিত হাব্ৰং বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref>" Habung was an ancient Brahmin settlement (Havrnga-Vishaya) situated near the mouth of the Dihing river." {{harvcol|Guha|1983|p=11}} "According to tradition, Habung was a petty medieval principality governed by its Brahmin settlers themselves. It now appears from a recently found copper plate inscription that it was the same as the ''Ha-Vrnga Visaya'' where a Brahmin was given land by King Ratnapala. (c 10th century) {{harvcol|Guha|1983|p=33}}</ref> ১৪২৮ চনৰ চুতীয়া ফলিত শ্ৰী বৃহৎ পাত্ৰক "হাবুঙাধিপতি" (হাবুঙৰ অধিকাৰী) বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref>[https://www.jstor.org/stable/41691751?seq=5#metadata_info_tab_contents Neog, Maheswar,''Light on a ruling dynasty of Arunachal Pradesh'',p.819]</ref><ref>" Habung was an ancient Brahmin settlement (Havrnga-Vishaya) situated near the mouth of the Dihing river." {{harvcol|Guha|1983|p=11}} "According to tradition, Habung was a petty medieval principality governed by its Brahmin settlers themselves. It now appears from a recently found copper plate inscription that it was the same as the ''Ha-Vrnga Visaya'' where a Brahmin was given land by King Ratnapala. (c 10th century) {{harvcol|Guha|1983|p=33}}</ref>
[[File:Habung Ho-Phi Foundation Taking.jpg|thumb|right|হাবুঙত চুকাফাৰ স্মৃতিত নৱনিৰ্মিত মন্দিৰ]]
==হাবুঙৰ ইতিহাস==
===কামৰূপ আৰু চুতীয়া শাসনকাল===
১০ শতিকাৰ ৰত্নপালৰ তামৰ ফলিৰ পৰা হাবুং প্ৰাচীন কালৰ পৰাই এক গুৰুত্বপূৰ্ণ অঞ্চল বা প্ৰদেশ আছিল বুলি উমান পোৱা যায়, য'ত কামৰূপৰ ৰজাসকলে ব্ৰাহ্মণৰ সংস্থাপন কৰিছিল।<ref>" Habung was an ancient Brahmin settlement (Havrnga-Vishaya) situated near the mouth of the Dihing river." {{harvcol|Guha|1983|p=11}} "According to tradition, Habung was a petty medieval principality governed by its Brahmin settlers themselves. It now appears from a recently found copper plate inscription that it was the same as the ''Ha-Vrnga Visaya'' where a Brahmin was given land by King Ratnapala. (c 10th century) {{harvcol|Guha|1983|p=33}}</ref><ref>[https://shodhganga.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/67151/11/11_chapter%203.pdf ''The mention of Dibbaisa river forming southern boundary and Saica the south-western boundary led P.C. Choudhury to identify the Havranga visaya with Habung country lying to east of the river Suvansiri during the 10th-11th century A.D. Habung, comprising present Dhakuakhana region was for centuries a centre of Aryan culture'']</ref> ১২০০ শতিকাত কামৰূপ বিভক্ত হোৱাৰ ফলত হাবুং চুতীয়া ৰাজ্যৰ অধীনলৈ আহে। ৰত্নধ্বজপালে দদায়েক স্বেতগিৰিৰ ৰজা ভদ্ৰশেনৰ পৰা ধেমাজি অঞ্চল দখল কৰি হাবুঙৰ দক্ষিণৰ ৰতনপুৰত ৰাজধানী স্থাপন কৰে।<ref>Habung was a Chutiya
dependency; that still earlier it was an autonomous principality of Brahmins; and that the latter's origins could be traced back to a circa 10th-century copper-plate and grant issued by king Ratnapala {{harvcol|Guha|1984|p=73}}</ref> একে সময়চোৱাতে পাটকাই পৰ্বতৰ পুৰ্বৰ পৰা অহা টাই-আহোমসকলে অভয়পুৰত (শিৱসাগৰৰ অঞ্চল) বানপানী হোৱাৰ ফলত হাবুঙত খেতি কৰিবলৈ লয়। কিন্তু ৪ বছৰ থাকি পুনৰ বানপানী হোৱাৰ ফলত শিৱসাগৰৰ লিগিৰী গাঁৱলৈ (চনটক) উভতি যায় য'ত বৰাহী চুতীয়াসকলক লগ পায়। উল্লেখযোগ্য যে চুকাফাই বানপানী হোৱাৰ বাবে এৰি যোৱা তিপাম (কানগং নামৰ এজন), নামৰূপ (খুণতাং নামৰ এজন) বা লিগিৰী গাঁৱ (তাখোনলাক নামৰ এজন) লেখীয়া ঠাইৰ দৰে অভয়াপুৰ আৰু হাবুং অঞ্চলত কোনো লোকক ৰাখি যোৱা নাছিল।<ref>[https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.450867/page/n50/mode/1up Barua, G.C.''Ahom Buranji'',p.46.]</ref> ফলত সেই সময়ত হাবুং প্ৰদেশৰ ভূমি আহোম ৰাজ্যৰ অন্তৰ্গত হোৱা নাছিল। ইয়াৰ পাছত হাবুঙৰ উল্লেখ ১৪ শতিকাত পোৱা যায়। চুতীয়া ৰজা সত্যনাৰায়ণে ১৩৯২ চনত হাবুং অঞ্চলত ব্ৰাহ্মণক ভূমি দান কৰিছিল। মৃত্যু দণ্ডৰ পৰা প্ৰাণ ৰক্ষা কৰিবলৈ আহোম ৰজা থিয়াও খামতিৰ ৰাণীয়ে দিহিং(পূৰ্বতে দিহিং বোকাখাটৰ মহোৰামুখত পৰিছিল) পাৰ হৈ আহি চুতীয়া ৰাজ্যৰ হাবুঙত আশ্ৰয় লৈছিল। নাওবৈচা ফুকনৰ বুৰঞ্জীৰ মতে হাবুঙত ব্ৰাহ্মণ এজনে তেখেতক প্ৰশ্ন কৰোঁতে তেখেতে নিজকে অসম(আহোম) ৰাজ্যৰ ৰাণী বুলি চিনাকি দিছিল। পাছলৈ ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ উত্তৰ পাৰে গৰুৰ বেপাৰ কৰিবলৈ যোৱা লোক এজনে ৰাণীগৰাকীৰ পুত্ৰৰ কথা গম আৰু ফলত গোহাঁই সকলে ল'ৰা জনক নিজ ৰাজ্য লৈ লয় আনি ৰজা পাতে।<ref>Barua, G.C.,"Ahom Buranji, p.49</ref><ref> Bhuyan, S.K.,"Satsari Buranji, p.51</ref> ইয়াৰ পাছত হাবুঙৰ উল্লেখ ১৪২৮ চনত চুতীয়া ৰজা ধৰ্মনাৰায়ণৰ পুত্ৰ দুৰ্লভনাৰায়ণৰ শদিয়াত উদ্ধাৰ হোৱা তামৰ ফলিত পোৱা যায়। এই ফলিৰ মতে চুতীয়া সেনাপতি শ্ৰী বৃহৎ পাত্ৰ হাবুঙৰ অধিকাৰী (হাবুঙাধিপতি) আছিল আৰু স্বধয়াধিপতি শ্ৰী শ্ৰী ধৰ্মনায়াৰণৰ আদেশত তেওঁ পুৰন্দৰ বিপ্ৰ নামৰ এজন ব্ৰাহ্মণক ৪০০ পুটি মাটি দান কৰিছিল।
[[File:1522 Copper plate of land grant made by Dhirnarayan.jpg|thumb|১৫২২ চনৰ চুতীয়া ৰজাই কৰা ঐতিহাসিক হাবুঙত (বৰ্তমানৰ ঢকুৱাখনা) কৰা ভূমি দানৰ তামৰ ফলি।]]
ফলিৰ অংশ :
{{Quote|text="পুৰন্দৰায় ৱিপ্ৰায় ভুপুটীনাং চতুঃশতম্। <br />
নৃপাদেশাৎ সমাগত্য দাদদী-শাসনং দদৌ॥ হাবুঙ্গাধিপতিঃ সোহপি ষষ্ঠিসংখ্যান্ দ্বিজানপি॥"}}
ইয়াৰ বাহিৰেও প্ৰায় ৬খন চুতীয়া ৰজাৰ তামৰ ফলি (১৩৯২-১৫২২ মাজৰ) হাবুং অঞ্চলত পোৱা গৈছে।
চুতীয়া সকলৰ মাজত আজিও হাবুঙৰ উল্লেখ থকা নিচুকনি গীত শুনিবলৈ পোৱা যায়। উদাহৰণ :
{{Quote|text="হালিকি এই বাপেৰ ক'লৈ গ'ল,<br />
হাবুঙীয়া বুঢ়াৰ লগত কাঁহ কোবাই গ'ল। <br />
....<br />
হাবুঙীয়া বাঢ়ৈয়ে চ'ৰানাও সাজে<br />
কুৰুলাৰ কেৰুহেন উৰো উৰো কৰে,<br />
উৰিব নোৱাৰিহে সাগৰতে পৰে; "}}
১৫১২ চনত আহোম ৰজা চুহুংমুঙে হাবুঙৰ চুতীয়া সেনাপতি বৃহৎপাত্ৰৰ(বৰপাত্ৰ) পৰা হাবুং অঞ্চলৰ পানবাৰী দখল কৰে। যাৰ ফলত ১৫১৩ চনত চুতীয়া-আহোম ৰাজ্যৰ মাজত যুদ্ধ আৰম্ভ হয়।<ref>Deodhai Buranji, p. 16, লাঙ্কি ৰাইচিঙা(১৫১২) শকত ৰজাদেও হাবুঙৰ পানবাৰী ললেগৈ। লাঙ্কি মুংমুত শকত চুতীয়া ৰজা ধীৰনাৰায়ণে আহি দিখৌ মুখত পছলাৰে গড় বান্ধি ৰʼলহি। </ref><ref>Gait, Edward, p. 87, "In 1512, Habung country was annexed. In 1513, the Chutia raja, Dhirnarayan, invaded the country with an army and a fotilla of boats.</ref> ১৫২০ চনত চুতীয়া ধীৰনাৰায়ণে পুনৰ বাৰ হাবুং অঞ্চল ঘূৰাই লয় আৰু ১৫২২ চনত হাবুঙৰ ব্ৰাহ্মণক মাটি দান কৰে। ঢকোৱাখনাৰ(হাবুং) কোঁৱৰগাঁৱত উদ্ধাৰ হোৱা এই ফলিৰ মতে ১৫২২ চনত শদিয়াৰ অধিপতি বিষ্ণু বংশৰ শ্ৰী ধীৰনাৰায়ণে প্ৰচণ্ড দুৰ্দণ্ড বাহুৰে সকলোকে পৰাজিত কৰি ৰাজ্যশ্ৰী লাভ কৰিছিল।
<ref>[https://archive.org/details/chutiaburanji/page/n230/mode/1up Barua, Swarnalata, ''Chutia jatir Buranji, p. 590.''ধীৰনাৰায়ণৰ ঢকোৱাখনাৰ কোৱৰগাঁৱৰ তামৰ ফলি(১৪৪৪ শক/১৫২২ খ্ৰীষ্টাব্দ)'']</ref> ইয়াৰ পাছতে চুতীয়া ৰাজ্য নীতিপালৰ হাতলৈ যায়। নীতিপালৰ দুৰ্বল শাসনৰ সুযোগ লৈ চুহুংমুঙে পুনৰ চুতীয়া ৰাজ্য আক্ৰমণ কৰে। ডিব্ৰুমুখৰ যুদ্ধত চুতীয়াৰ নেতৃত্বত থকা কাচিতৰাৰ লগতে বৰপাত্ৰ(হাবুঙাধিপতি) উল্লখ আছে।<ref>[http://brahmaputra.ceh.vjf.cnrs.fr/bdd/IMG/pdf/parallele_ahom-assamais2-2.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200728195005/http://brahmaputra.ceh.vjf.cnrs.fr/bdd/IMG/pdf/parallele_ahom-assamais2-2.pdf |date=2020-07-28 }} ''The chiefs of the Chutiyas were Toktoru, Koitara, Chuluki Chetiya and Borpatro.''</ref>
===আহোম ৰাজত্ব কাল===
বুৰঞ্জীৰ অনুসৰি অভয়াপুৰৰ পৰা দিহিং<ref>Bhuyan, S.K., ''Satsari Assam Buranji'', p.47</ref> আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰ<ref>Barua, G.C, ''Ahom Buranji'',p.46</ref> নৈয়েদি ভটিয়াই আহি চুকাফাই হাবুঙত প্ৰৱেশ কৰিছিল। উল্লেখযোগ্য যে সেই সময়ত দিহিং নৈ শিৱসাগৰ জিলাৰ মাজেদি বৈ গৈছিল<ref>Sarma, Jogendranath, ''Change of river channel and bank erosion of the burhi dihing river (Assam), assessed using remote sensing data and gis'',"But about 250 years ago the Dihing (present Burhi Dihing) flowed westerly through Sibsagar district to meet the Brahmaputra at the extreme western point of Majuli island, which is now nearly 200 km west of present Dihingmukh, i.e. the outfall of the Burhi Dihing"p.95</ref>। নৈখন দিচাং আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ সমান্তৰাল ভাবে তিপাম, নামৰূপ, বকতা আৰু চৰগুৱা কাষেদি বৈ গৈ<ref>Sharma, J.N., ''A study on palaeochannels from satellite imagery in a part of Upper Assam'',p.77-79</ref> দক্ষিণ মাজুলী বা [[বোকাখাত]] অঞ্চলৰ মহুৰামুখত<ref>{{cite journal |last=Wilcox |first=R. |title=Memoir of a Survey of Asam and the Neighbouring Countries, Executed in 1825-6-7-8 |journal=Asiatic Researches |volume=17 |year=1832 |page=320 |url=https://brahmaputra.vjf.cnrs.fr/bdd/IMG/pdf/WilcoxSurveyAsam.pdf |quote=...the Dihing did not disembogue itself where it does now into the Brahmaputra, but turning to the south-east received the Disang, and Dikko, the Jazi, and Disai river, and was discharged into the great river near Makura. |access-date=2026-02-18 }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ব্ৰক্ষ্মপুত্ৰত পৰিছিল<ref>Sharma, J.N.,''Origin and some geomorphological changes of Majuli Island of the Brahmaputra River in Assam, India''</ref>। গতিকে দিহিং আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰই দি ভটিয়াই গ'লে চুকাফাই সম্ভৱতঃ হাবুং প্ৰদেশৰ দক্ষিণ ঢকুৱাখনা বা সোৱণশিৰিৰ দক্ষিণ-পশ্চিমৰ লখিমপুৰ অঞ্চলত প্ৰৱেশ কৰিছিল। উল্লেখযোগ্য যে পাছলৈ বামুণী কোঁৱৰৰ মাককো দিহিং নৈয়ে ভটিয়াই আহোঁতে হাবুঙৰ শোৱণশিৰি নৈৰ দশিণৰ পানবাৰী অঞ্চলৰ ব্ৰাক্ষ্মণে আশ্ৰয় দিছিল।
বৰ্তমানৰ আহোম গোষ্ঠীৰ একাংশ লোকে কিন্তু চুকাফাই প্ৰৱেশ কৰা হাবুং অঞ্চল ধেমাজিত আছিল বুলি দাবী কৰে।<ref>Dhemaji is more political and therefore somewhat more volatile than Patsako. Tai-Ahom activism was very visible there, so much so as the first capital city of the Ahom swargadeos, Habung, was identified and claimed to be in Dhemaji.{{harvcol|শইকীয়া, য়াস্মিন|২০০৪}}</ref> এই দাবী তেওঁ লোকে ধেমাজিৰ বৰ আজুহা গাঁৱৰ এজন আহোম পূজাৰী ঘৰত পোৱা টাই-আহোম ভাষাত লিখা সাঁচি পাতৰ পুৰণি লিপিৰ ভিত্তিৰ কৰে। কিন্তু এই লিপিৰ কোনো চন তাৰিখ, শিৰোনামা বা লেখকৰ নাম পোৱা নাযায়।<ref>...One old Ahom manuscript without bearing any title, date and author's name was discovered by me on 1.5.1991 at Habung under Dhemaji district of Assam. It was discovered from the possession of the aged father of Chow Ratneswar Phukan of Bor Ajuha village, who belongs to a Mo-Sang-Bun (priestly) family. Some glimpses of Tai history can be found in, this manuscript written in Ahom language and Ahom script....{{harvcol|ঠানা, চুতাচানা|২০০৩}}</ref> অঞ্চলতোৰ গড়ৰ ওচৰতে এটা শ ধোঁৱা পুখুৰী আৰু এটা [[মৈদাম]] আছে যিটো [[আহোম|আহোমসকলৰ]] লগত অহা এজন পণ্ডিতৰ মৃত্যুত সজোৱা হৈছিল বুলি কোৱা হয়। এই তথ্যৰ সমূহৰ ভিত্তিতে লোক সকলে এই অঞ্চলতো চুকাফাই এৰি থৈ যোৱা হাবুং হ'ব পাৰে বুলি ঠাৱৰ কৰে।
হাবুঙত [[চাওলুং চুকাফা|চুকাফাই]] তিনি বছৰ অস্থায়ী ভাবে আছিল।<ref name="সৰ্বানন্দ"/><ref>...So he proceeded down- stream the river Tilão (Lohit) and arrived in Habung country. He stopped there, for the laknis, Dapkeu, Raicheu and Mungplão. He subsisted on the produce of three harvests...{{harvcol|বৰুৱা, গোলাপ চন্দ্ৰ|১৯৩০}}</ref> উল্লেখযোগ্য যে চুকাফাই বানপানী হোৱাৰ বাবে এৰি যোৱা তিপাম (কানগং নামৰ এজন), নামৰূপ (খুণতাং নামৰ এজন) বা লিগিৰী গাঁৱ (তাখোনলাক নামৰ এজন) লেখীয়া ঠাইৰ দৰে অভয়াপুৰ আৰু হাবুং অঞ্চলত কোনো লোকক ৰাখি যোৱা নাছিল।<ref>[https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.450867/page/n50/mode/1up Barua, G.C.''Ahom Buranji'',p.46.]</ref> আহোমৰ পূৰ্বপৰুষসকল চাওলুং [[চুকাফা]]ৰ সৈতে হাবুংলৈ আহি তাতে তিনি চন্দ্ৰ বৰ্ষ ক্ৰমে লাকনি দাপকেও, লাকনী ৰাইছেও আৰু লকনি মুঙপ্লাও থাকে।<ref>...So he proceeded down- stream the river Tilão (Lohit) and arrived in Habung country. He stopped there, for the laknis, Dapkeu, Raicheu and Mungplão. He subsisted on the produce of three harvests...{{harvcol|বৰুৱা, গোলাপ চন্দ্ৰ|১৯৩০}}</ref>
[[File:Habung2.jpg|thumb|250px|চুকাফাৰ স্মৃতিত নৱনিৰ্মিত উপাসনা গৃহ। ]]
চুকাফাই এৰি থৈ যোৱাৰ পাছত ১৫১২ চনত আহোম ৰজা চুহুংমুঙে প্ৰথমবাৰৰ বাবে হাবুঙত প্ৰৱেশ কৰি পানবাৰী অঞ্চল দখল কৰে। আগতে বামুণীয়া কোঁৱৰক তূলি লোৱা বামুণ পৰিয়ালটোক নিজৰ লগত লয়। বামুণ জনক সোণৰ লগুণ উপহাৰ দি হাতী-ঘাহী অধিকাৰী পাতি নিজৰ লগত লয়। কিন্তু ১৫২০ত চুতীয়া ৰজা ধীৰনাৰায়ণে পুণৰ আক্ৰমণ কৰি এই অঞ্চল নিজৰ অধীনলৈ আনি ব্ৰাহ্মণক মাটি দান কৰি তামৰ ফলিত খোদিত কৰিছিল।<ref>[https://www.jstor.org/stable/3516963?seq=17#metadata_info_tab_contents Guha, Amalendu, ''The Ahom Political System: An Enquiry into the State Formation Process in Medieval Assam (1228-1714)'',p. 19, ''He first annexed Habung in 1512 and later also the rest of the Hinduised Chutia kingdom'']</ref> চুতীয়া ৰজাক ১৫২৪ চনত পৰাস্ত কৰি ১৫২৫ চনত চাওফা চুহুংমুঙে হাবুং ৰাজত্ব কৰিবলৈ ভটিয়লীয়া গোহাঁই (থাওমোঙ মোঙ-তিউ) পদ সৃষ্টি কৰিছিল আৰু ক্লাঙচেঙ নামৰ বিষয়া জনক দায়িত্ব দিছিল।<ref>Barua, Gopal Chandra, ''Ahom Buranji'', p. 59</ref> ১৫২৭ চনত ক্লাঙচেঙক চাও-চেঙলুং (ৰাজমন্ত্ৰী) পতা হৈছিল<ref>Barua, Gopal Chandra, ''Ahom Buranji'', p.61</ref>। চুক্লেংমুঙ(চুহুংমুঙৰ পুত্ৰ) ৰজাৰ দিনত হাবুঙৰ উল্লেখ পুনৰ পোৱা যায়। বুৰঞ্জীৰ অনুসৰি এই ৰজাৰ দিনত চুতীয়াৰ বৰপাত্ৰ এজনৰ সমৰ্থন পাই হাবুঙৰ ব্ৰাহ্মণ মুখিয়াল এজনে বিদ্ৰোহ কৰে। ফলত যুদ্ধ এখন হয় য'ত বৰপাত্ৰ জনৰ মৃত্যু হয় আৰু ব্ৰাহ্মণজন বেহাৰলৈ পলাই যায়<ref> সুকুমাৰ মহন্তৰ ঘৰত পোৱা অসম বুৰঞ্জী, ২৫ পৃষ্ঠাত আছে-"সেই সময়ত ৰজা দাই ধৰিলে, বোলে-'চুটিয়া মাৰি ভূঞা বিলাকক মাৰি-কাটি বুপা ৰজায়ে ময়েহে ৰাজ্য লৈছো। বামুণে যে ৰজা হয় চুটিয়াৰ বৰপাত্ৰকনো কিহলৈ থৈছোঁ?' এহি বুলি বৰপাত্ৰক মাৰিলে, বামুণকো মাৰিব চালে, সপুত্ৰবান্ধৱে বেহাৰলৈ পলাই গেʼল। " </ref>। এই বৰপাত্ৰ জন হয়টো পুৰণি চুতীয়া বৰপাত্ৰ ৰাজপৰিয়ালৰ লোক আছিল আৰু তেওঁৰ মৃত্যুৰ পাছতে হয়টো "চাও-চেঙলুং" আৰু "বৰপাত্ৰ" উপাধি মিলি "বৰপাত্ৰগোঁহাই" হিচাপে জনাজাত হয়।<ref>[https://www.jstor.org/stable/3516963?read-now=1&seq=18#page_scan_tab_contents Guha, Amalendu, ''The Ahom Political System: An Enquiry into the State Formation Process in Medieval Assam (1228-1714)'',p. 20,''It appears that the noble designation of Barpatragohain was borrowed from the civil list of Habung where the local ruler, a dependent of the Chutia king, had the title of Vrihatpatra''.]</ref>
==বৰ্তমানৰ হাবুং==
অসম চৰকাৰৰ সহযোগত হাবুঙৰ টাই ভেটিত থকা মৈদাম, পুখুৰী আৰু গড়সমূহ সংৰক্ষণ কৰি ৰু'এন চাও ছেঙ (পৰম্পৰাগত দেউশাল) স্থাপন কৰে। ১৯৯০ চনৰ ১৭ জুন তাৰিখে স্থানীয় ফুৰালুং সংঘ আৰু সেইসময়ৰ [[ধেমাজি জিলা]]ৰ অতিৰিক্ত উপায়ুক্ত নগেন হাজৰিকাৰ সহযোগত [[আহোম ধৰ্ম|আহোম ধৰ্মৰ]] নিয়ম অনুসৰি [[আহোম|আহোমসকলৰ]] পূজা কৰা গৃহ ''হলুং হ'ফি'' মন্দিৰৰ নিৰ্মাণৰ কাৰণে আধাৰশিলা স্থাপন কৰে। পাছত ৯জন শুভাকাংক্ষীৰ দ্বাৰা ৮টা খুটা প্ৰদান কৰা হয় যাৰ ফলত স্থায়ী ভাবে হ'ফিটো নিৰ্মাণ কৰি উলিওৱা হৈছিল। সেই ঠাইৰ ঐতিহ্য ৰক্ষা কৰি পৰম্পৰাগত ফুৰালুংবানফি ধৰ্মৰ নীতিনিয়মতে টাই ভেটিৰ ভিতৰত থকা হফি টোত ম'-লুং টাই-পণ্ডিতসকলে আৰু বিশেষকৈ স্থানীয় ম'-চাম পণ্ডিতসকল আৰু স্থানীয় পঞ ফুৰালুং সংঘৰ সদস্যসকলে টাই-আহোম ভাষাতে সেৱা অৰ্চনা কৰে। মন্দিৰত সেৱা আগবঢ়োৱাৰ সময়ত বিশেষ দুটামান প্ৰাচীন টাই নিয়ম পালন কৰিব লাগে। তাই-চি পৰম্পৰা কৰাটো বাধ্যতামূলক আৰু তাত কক বান ফাই (চাকি জ্বলোৱা), আই চিংলাও গোৱা আদি নিয়ম কৰা হয়, তালৈ কাই অৰ্থাত কুকুৰা নিয়ম মতে নিয়া হয়। তালৈ যাওঁতে নিয়ম অনুসৰি বিভিন্ন ৰঙৰ কুকুৰা, লাও বা সাজপানী নিয়াৰ উপৰিও বানফাই অৰ্থাৎ চাকি নিব লাগে। সন্তানৰ আশাত বগা মতা কুকুৰা দিব লাগে, অসুখ বা বিপদৰ পৰা ৰক্ষা পাবলৈ কলা মতা কুকুৰা দিয়া হয় আৰু অইন বিশেষ মনোকামনা নাথাকিলে যিকোনো ৰঙৰ বা পখৰা মতা বা মাইকী কুকুৰা তাই-চি নিয়ম কৰা হয়। হাবুংলৈ তৎক্ষণাত যাব যদি কোনো ব্যক্তিয়ে নোৱাৰে তেতিয়া "মু-বাই তাম-বাই" নামৰ পৰম্পৰাৰে টোপোলা এটা বান্ধি কুকুৰা আগ বঢ়াই ৰখাৰ নিয়ম আছে।{{cn}} এই অঞ্চলৰ ঐতিহ্য ৰক্ষাৰ্থে [[অসম]] চৰকাৰে পুনঃনিৰ্মাণৰ বাবে যথেষ্ট ৰাজ পুঁজি প্ৰদান কৰে। ২০১৭ চনত তেতিয়াৰ অসমৰ মুখ্যমন্ত্ৰী [[সৰ্বানন্দ সোণোৱাল]]দেৱে নতুনকৈ নিৰ্মাণ কৰা হ-ফিত উদযাপিত [[মে-দাম-মে-ফি]] অনুষ্ঠানত উপস্থিত হৈ হাবুঙক পৰ্যটনৰ কেন্দ্ৰ হিচাপে গঢ়ি তুলিবলৈ ২ কোটি টকা প্ৰদানৰ কথা ঘোষণা কৰে।<ref>{{cite news|url=https://m.timesofindia.com/city/guwahati/assam-government-to-preserve-seat-of-ahom-legacy-in-habung/articleshow/56902877.cms|title=Assam government to preserve seat of Ahom legacy in Habung}}</ref>
==তথ্যসূত্ৰ==
{{Reflist|30em}}
==উৎস প্ৰসংগ==
#{{cite book |last=বৰুৱা |first=গোলাপ চন্দ্ৰ|date=১৯৩০ |title=আহোম বুৰঞ্জী |chapter=ষষ্ঠ অধ্যায়: খুনলুং খুনলাই, উপ-অধ্যায়:চ্যুকাফা, পৃষ্ঠা:৪৪ - ৪৭|publisher= বেপ্টিষ্ট মিছন প্ৰেছ, কলকাতা|language=[[টাই আহোম ভাষা]], [[ইংৰাজী]]}}
#{{Cite book |last= ঠানা |first=চুতেচানা |title=Texts and Contexts in Southeast Asia |publisher=ঐতিহাসিক গৱেষণা কেন্দ্ৰ, মিচিগান বিশ্ববিদ্যালয়|year=২০০৩ |language=[[ইংৰাজী]]}}
#{{cite book |last= শইকীয়া|first= য়াস্মিন|date=২০০৪|title=Fragmented Memories Struggling to be Tai-Ahom in India|publisher=ডিউক বিশ্ববিদ্যালয় প্ৰকাশন|isbn= 9780822386162, 082238616X|chapter= |page= ২৮ |url=https://www.google.co.in/books/edition/Fragmented_Memories/WfSmsuO6QugC?hl=en।|year=১৯ অক্টোবৰ, ২০০৪ |language=[[ইংৰাজী]]}}
#{{Cite news|last=কংকন কলিতা|url=https://m.timesofindia.com/city/guwahati/second-ahom-capital-habung-to-be-tourist-hotspot-cm-himanta-biswa-sarma/amp_articleshow/89256437.cms|title=second ahom capital habung to be tourist-hotspot cm himanta biswa sarma|agency=টাইমছ অফ ইণ্ডিয়া|language=ইংৰাজী}}
#{{cite book |last=Meena |first=R P|date=২০২০ |title=APSC Assam Current Affairs Yearbook 2020 |publisher= New Era Publishing House|language=[[ইংৰাজী ভাষা]]}}
[[শ্ৰেণী:অসমৰ পুৰাতাত্বিক স্থান]] [[শ্ৰেণী:আহোম ৰাজ্য]]
pr68ckjvigd98nf3etvp0mc03vs2awq
606978
606977
2026-05-18T03:43:59Z
Ananya Taye
28065
Typo fix
606978
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox settlement
|name = হাবুং
|official_name = হাবুং প্ৰদেশ
|image=
|native_name_lang =
|settlement_type = [[কামৰূপ ৰাজ্য|কামৰূপ]] তথা [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া ৰাজ্যৰ]] পৌৰাণিক প্ৰদেশ তথা [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ অস্থায়ী বসতি স্থল
|type =
| subdivision_type = Country
| subdivision_name = India
| image_skyline = [[File:Map of Habung Region.jpg|300px]]
| imagesize =
| image_alt =
| image_caption = ঐতিহাসিক হাবুং অঞ্চল
| pushpin_map = India Assam
| pushpin_label_position = right
| motto =
| established_title =
| established_date=
| area_footnotes =
| population =
| footnotes =
|leader_title=বৃহৎ পাত্ৰ|leader_name=চুতীয়া|leader_title1=চাও ছেং লুং|leader_name1=আহোম}}
'''হাবুং''' ({{lang-aho| 𑜉𑜢𑜤𑜂𑜫: 𑜑𑜡;𑜈𑜤𑜂𑜫}},{{lang-en|Habung}}) [[কামৰূপ ৰাজ্য|পৌৰাণিক কামৰূপৰ]] আৰু [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া ৰাজ্যৰ]] এটা বৃহৎ অঞ্চল আৰু পাছলৈ [[আহোম ৰাজ্য|আহোম ৰাজ্যৰ]] এক [[মু'ঙ]] (প্ৰদেশ) আছিল৷ টাই-আহোম ভাষাত লিখা সাচিপটিয়া দীন-বুৰঞ্জী, ম' চাংবুন বুৰঞ্জী আৰু একাংশ ইতিহাসবিদৰ মতে চৰাইদেওত প্ৰথম স্থায়ী ৰাজধানী স্থাপন কৰা আগতে এই ঠাই ৩ বছৰৰ বাবে [[চুকাফা]]ৰ অস্থায়ী বসতি স্থল আছিল।<ref name="সৰ্বানন্দ">{{cite book | title=ইতিহাসে সোঁৱৰা ছশটা বছৰ | publisher=বনলতা | author=ৰাজকুমাৰ, সৰ্বানন্দ | year=২০১৭ | location=গুৱাহাটী | pages=২৭৪}}</ref><ref>...So he proceeded down- stream the river Tilão (Lohit) and arrived in Habung country. He stopped there, for the laknis, Dapkeu, Raicheu and Mungplão. He subsisted on the produce of three harvests...{{harvcol|বৰুৱা, গোলাপ চন্দ্ৰ|১৯৩০}}</ref><ref name="Capital">{{cite journal | url= | title=Background of the Capital cities of the Ahoms | author=Buragohain, Luhit | journal=International Journal of creative research thoughts | year=2020 | month=April | volume=8 | issue=4 | pages=2357-2361}}</ref> হাবুং প্ৰদেশ বৰ্তমানৰ লখিমপুৰ জিলাৰ ঢকুৱাখনাত অৱস্থিত আছিল য'ত চুতীয়া ৰজা সকলে হাবুঙীয়া ব্ৰাহ্মণ সকলক ভূমি দান কৰিছিল। ৱেড(১৮০০)-ৰ মতে, [[সোৱণশিৰি নদী]] আৰু [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী]]ৰ মিলন হোৱা অঞ্চলতো হাবুঙৰ অন্তগৰ্ত আছিল।<ref>Wade, J.P, ''An Account of Assam: Rivers of Assam'',p.16.</ref>তেখেতৰ মতে হাবুং প্ৰদেশৰ পশ্চিমত গজলুং প্ৰদেশ আছিল আৰু এই গজলুঙৰ মাজেদি দিক্ৰং, পিচলা, ইত্যাদি নৈ বৈ গৈছিল। ১৯০০ দশকৰ শেষৰ ফালে কেইজনমান টাই-আহোম লোকে ধেমাজিৰ এটা অঞ্চলক হাবুং বুলি দাবী কৰি তাত চুকাফাৰ স্মৃতিত এখন শাল নিৰ্মাণ কৰে।<ref>...capital city of the Ahom swargadeos, Habung, was identified and claimed to be in Dhemaji...{{harvcol|শইকীয়া, য়াস্মিন|২০০৪}}</ref>
তামৰ ফলিৰ তথ্য অনুসৰি, হাবুং (Ha-Vrnga Visaya) আছিল এখন প্ৰদেশ য'ত ব্ৰাহ্মণসকলক দশম শতিকাত কামৰূপৰ [[পাল ৰাজবংশ]]ৰ ৰত্নপালে স্থাপন কৰিছিল।<ref name="habung">"Habung was an ancient Brahmin settlement (Havrnga-Vishaya) situated near the mouth of the Dihing river." {{harvcol|Guha|1983|p=11}} "According to tradition, Habung was a petty medieval principality governed by its Brahmin settlers themselves. It now appears from a recently found copper plate inscription that it was the same as the ''Ha-Vrnga Visaya'' where a Brahmin was given land by King Ratnapala. (c 10th century) {{harvcol|Guha|1983|p=33f}}</ref> কামৰূপৰ পতনৰ পাছত হাবুং [[চুতীয়া ৰাজ্য]]ৰ অন্তৰ্গত হয় আৰু এই অঞ্চলত বৃহৎপাত্ৰ নামৰ এজনক শাসন কৰিবলৈ ৰখা হয়।<ref>Habung was a Chutiya
dependency; that still earlier it was an autonomous principality of Brahmins; and that the latter's origins could be traced back to a circa 10th-century copper-plate and grant issued by king Ratnapala {{harvcol|Guha|1984|p=73}}</ref><ref>[https://www.jstor.org/stable/3516963?read-now=1&seq=18#page_scan_tab_contents Guha, Amalendu, ''The Ahom Political System: An Enquiry into the State Formation Process in Medieval Assam (1228-1714)'',p. 20,''It appears that the noble designation of Barpatragohain was borrowed from the civil list of Habung where the local ruler, a dependent of the Chutia king, had the title of Vrihatpatra''.]</ref> টাই-আহোম ভাষাত লিখা সাচিপটিয়া দীন-বুৰঞ্জী অনুসৰি চাওলুং [[চ্যুকাফা]] আৰু তেঁওৰ লগত অহা লোকে হাবুঙত তিনি চন্দ্ৰ বৰ্ষ ক্ৰমে লাকনি দাপকেও, লাকনি ৰাইছেও আৰু লাকনি মুঙপ্লাও গড় বান্ধি খেতি কৰিবলৈ লয় কিন্তু বানপানী হোৱাৰ ফলত পুনৰ ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ দক্ষিণ পাৰলৈ ঘূৰি যায়।<ref>...So he proceeded down- stream the river Tilão (Lohit) and arrived in Habung country. He stopped there, for the laknis, Dapkeu, Raicheu and Mungplão. He subsisted on the produce of three harvests...{{harvcol|বৰুৱা, গোলাপ চন্দ্ৰ|১৯৩০}}</ref>চুতীয়া ৰাজ্য জয় কৰাৰ পাছত লাকনি খুতছান (১৫২৫ খ্ৰীষ্টাব্দত) [[চাওফা]] [[চুহুংমুং]]এ ক্লাংচেঙ নামৰ বিষয়া এজনক হাবুংত ৰাজত্ব কৰিবলৈ ৰাখে।<ref>...In lakni Khutshan (ie., in 1526 A.D.), the heavenly king created Klangsheng of Dhanudharia family, Bhatialia Gohain and stationed him at Habung...{{harvcol|বৰুৱা, গোলাপ চন্দ্ৰ|১৯৩০}}</ref><ref>Edward Gait, The History of Assam, p.90, "In 1525, Suhungmung proceeded in person to Dihing, and appointed officers to administer the frontier provinces of Habung, Dihing and Banlung."</ref>
==হাবুং নামৰ উৎপত্তি==
হাবুং শব্দটো মূলতঃ বড়ো-কছাৰী মূলীয় ভাষাৰ বুলি জনা যায়<ref>S.Endle, The Kacharis, p. 88, Habung-iya, perhaps from Ha earth, Bung for Su-bung men ; hence ha-bung-iya, autochthones</ref>। ইয়াৰ অৰ্থ হৈছে "মাটিৰে ভৰা ঠাই" অৰ্থাৎ "নদীৰ পানীয়ে খহাই অনা পলস জমা হৈ সৃষ্টী হোৱা ভূমি। " "হা" মানে হৈছে "মাটি" (যেনে হাছাও, হাজং, হালালি, ইত্যাদি) আৰু "বুঙ" মানে হৈছে ভৰি পৰা।<ref>[https://archive.org/stream/LSIV0-V11/LSI-V3-2#page/n15/mode/2up As per the Linguistic Survey of India(Volume 3-2, p. 7), ''Ha'' means Land and ''Bung'' means Fill in standard Bodo language.]</ref>
পি.আৰ.টি গৰ্ডনৰ মত অনুসৰি পৌৰাণিক মৰাণ ভাষাত "হাবুঙ"ৰ অৰ্থ হৈছে "মানুহৰ বাসতি/চাপৰি"।<ref>{{Cite web |title=PRT Gurdon, The Morans, p.43 In Moran language Habung meant ''Men/Settlement'' |url=http://brahmaputra.ceh.vjf.cnrs.fr/bdd/IMG/pdf/Gurdon-1904.pdf |access-date=2020-04-29 |archivedate=2021-02-28 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210228230129/http://brahmaputra.ceh.vjf.cnrs.fr/bdd/IMG/pdf/Gurdon-1904.pdf |deadurl=yes }}</ref> ইতিহাসবিধ চিড্নি এণ্ডেলৰ "ডা কচাৰী" নামৰ কিতাপখনত উল্লেখ কৰা মতে বুৰঞ্জীত মৰাণসকলক হাবুঙীয়া বুলি উল্লেখ কৰা হৈছিল যাৰ অৰ্থ আছিল "ভূমিৰ থলগিৰি"। এখেতৰ মতে হাবুঙ শব্দটো প্ৰকৃততে "হা" (মাটি)-"চুবুঙ" (মানুহ)ৰ পৰা উৎপত্তি হৈছিল।<ref>[https://archive.org/details/kacharis009491mbp/page/n136/mode/1up S.Endle, The Kacharis, p. 88, ''Habung-iya, perhaps from Ha earth, Bung for Su-bung men; hence ha-bung-iya, autochthones'']</ref> হাবুঙৰ ওচৰতে খুবুং নামৰ অন্য এক অঞ্চল এতিয়াও দেখা পোৱা যায়। কামৰূপৰ ৰজা ৰত্নপালৰ তামৰ ফলিত হাব্ৰং বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref>" Habung was an ancient Brahmin settlement (Havrnga-Vishaya) situated near the mouth of the Dihing river." {{harvcol|Guha|1983|p=11}} "According to tradition, Habung was a petty medieval principality governed by its Brahmin settlers themselves. It now appears from a recently found copper plate inscription that it was the same as the ''Ha-Vrnga Visaya'' where a Brahmin was given land by King Ratnapala. (c 10th century) {{harvcol|Guha|1983|p=33}}</ref> ১৪২৮ চনৰ চুতীয়া ফলিত শ্ৰী বৃহৎ পাত্ৰক "হাবুঙাধিপতি" (হাবুঙৰ অধিকাৰী) বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref>[https://www.jstor.org/stable/41691751?seq=5#metadata_info_tab_contents Neog, Maheswar,''Light on a ruling dynasty of Arunachal Pradesh'',p.819]</ref><ref>" Habung was an ancient Brahmin settlement (Havrnga-Vishaya) situated near the mouth of the Dihing river." {{harvcol|Guha|1983|p=11}} "According to tradition, Habung was a petty medieval principality governed by its Brahmin settlers themselves. It now appears from a recently found copper plate inscription that it was the same as the ''Ha-Vrnga Visaya'' where a Brahmin was given land by King Ratnapala. (c 10th century) {{harvcol|Guha|1983|p=33}}</ref>
[[File:Habung Ho-Phi Foundation Taking.jpg|thumb|right|হাবুঙত চুকাফাৰ স্মৃতিত নৱনিৰ্মিত মন্দিৰ]]
==হাবুঙৰ ইতিহাস==
===কামৰূপ আৰু চুতীয়া শাসনকাল===
১০ শতিকাৰ ৰত্নপালৰ তামৰ ফলিৰ পৰা হাবুং প্ৰাচীন কালৰ পৰাই এক গুৰুত্বপূৰ্ণ অঞ্চল বা প্ৰদেশ আছিল বুলি উমান পোৱা যায়, য'ত কামৰূপৰ ৰজাসকলে ব্ৰাহ্মণৰ সংস্থাপন কৰিছিল।<ref>" Habung was an ancient Brahmin settlement (Havrnga-Vishaya) situated near the mouth of the Dihing river." {{harvcol|Guha|1983|p=11}} "According to tradition, Habung was a petty medieval principality governed by its Brahmin settlers themselves. It now appears from a recently found copper plate inscription that it was the same as the ''Ha-Vrnga Visaya'' where a Brahmin was given land by King Ratnapala. (c 10th century) {{harvcol|Guha|1983|p=33}}</ref><ref>[https://shodhganga.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/67151/11/11_chapter%203.pdf ''The mention of Dibbaisa river forming southern boundary and Saica the south-western boundary led P.C. Choudhury to identify the Havranga visaya with Habung country lying to east of the river Suvansiri during the 10th-11th century A.D. Habung, comprising present Dhakuakhana region was for centuries a centre of Aryan culture'']</ref> ১২০০ শতিকাত কামৰূপ বিভক্ত হোৱাৰ ফলত হাবুং চুতীয়া ৰাজ্যৰ অধীনলৈ আহে। ৰত্নধ্বজপালে দদায়েক স্বেতগিৰিৰ ৰজা ভদ্ৰশেনৰ পৰা ধেমাজি অঞ্চল দখল কৰি হাবুঙৰ দক্ষিণৰ ৰতনপুৰত ৰাজধানী স্থাপন কৰে।<ref>Habung was a Chutiya
dependency; that still earlier it was an autonomous principality of Brahmins; and that the latter's origins could be traced back to a circa 10th-century copper-plate and grant issued by king Ratnapala {{harvcol|Guha|1984|p=73}}</ref> একে সময়চোৱাতে পাটকাই পৰ্বতৰ পুৰ্বৰ পৰা অহা টাই-আহোমসকলে অভয়পুৰত (শিৱসাগৰৰ অঞ্চল) বানপানী হোৱাৰ ফলত হাবুঙত খেতি কৰিবলৈ লয়। কিন্তু ৪ বছৰ থাকি পুনৰ বানপানী হোৱাৰ ফলত শিৱসাগৰৰ লিগিৰী গাঁৱলৈ (চনটক) উভতি যায় য'ত বৰাহী চুতীয়াসকলক লগ পায়। উল্লেখযোগ্য যে চুকাফাই বানপানী হোৱাৰ বাবে এৰি যোৱা তিপাম (কানগং নামৰ এজন), নামৰূপ (খুণতাং নামৰ এজন) বা লিগিৰী গাঁৱ (তাখোনলাক নামৰ এজন) লেখীয়া ঠাইৰ দৰে অভয়াপুৰ আৰু হাবুং অঞ্চলত কোনো লোকক ৰাখি যোৱা নাছিল।<ref>[https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.450867/page/n50/mode/1up Barua, G.C.''Ahom Buranji'',p.46.]</ref> ফলত সেই সময়ত হাবুং প্ৰদেশৰ ভূমি আহোম ৰাজ্যৰ অন্তৰ্গত হোৱা নাছিল। ইয়াৰ পাছত হাবুঙৰ উল্লেখ ১৪ শতিকাত পোৱা যায়। চুতীয়া ৰজা সত্যনাৰায়ণে ১৩৯২ চনত হাবুং অঞ্চলত ব্ৰাহ্মণক ভূমি দান কৰিছিল। মৃত্যু দণ্ডৰ পৰা প্ৰাণ ৰক্ষা কৰিবলৈ আহোম ৰজা থিয়াও খামতিৰ ৰাণীয়ে দিহিং(পূৰ্বতে দিহিং বোকাখাটৰ মহোৰামুখত পৰিছিল) পাৰ হৈ আহি চুতীয়া ৰাজ্যৰ হাবুঙত আশ্ৰয় লৈছিল। নাওবৈচা ফুকনৰ বুৰঞ্জীৰ মতে হাবুঙত ব্ৰাহ্মণ এজনে তেখেতক প্ৰশ্ন কৰোঁতে তেখেতে নিজকে অসম(আহোম) ৰাজ্যৰ ৰাণী বুলি চিনাকি দিছিল। পাছলৈ ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ উত্তৰ পাৰে গৰুৰ বেপাৰ কৰিবলৈ যোৱা লোক এজনে ৰাণীগৰাকীৰ পুত্ৰৰ কথা গম আৰু ফলত গোহাঁই সকলে ল'ৰা জনক নিজ ৰাজ্য লৈ লয় আনি ৰজা পাতে।<ref>Barua, G.C.,"Ahom Buranji, p.49</ref><ref> Bhuyan, S.K.,"Satsari Buranji, p.51</ref> ইয়াৰ পাছত হাবুঙৰ উল্লেখ ১৪২৮ চনত চুতীয়া ৰজা ধৰ্মনাৰায়ণৰ পুত্ৰ দুৰ্লভনাৰায়ণৰ শদিয়াত উদ্ধাৰ হোৱা তামৰ ফলিত পোৱা যায়। এই ফলিৰ মতে চুতীয়া সেনাপতি শ্ৰী বৃহৎ পাত্ৰ হাবুঙৰ অধিকাৰী (হাবুঙাধিপতি) আছিল আৰু স্বধয়াধিপতি শ্ৰী শ্ৰী ধৰ্মনায়াৰণৰ আদেশত তেওঁ পুৰন্দৰ বিপ্ৰ নামৰ এজন ব্ৰাহ্মণক ৪০০ পুটি মাটি দান কৰিছিল।
[[File:1522 Copper plate of land grant made by Dhirnarayan.jpg|thumb|১৫২২ চনৰ চুতীয়া ৰজাই কৰা ঐতিহাসিক হাবুঙত (বৰ্তমানৰ ঢকুৱাখনা) কৰা ভূমি দানৰ তামৰ ফলি।]]
ফলিৰ অংশ :
{{Quote|text="পুৰন্দৰায় ৱিপ্ৰায় ভুপুটীনাং চতুঃশতম্। <br />
নৃপাদেশাৎ সমাগত্য দাদদী-শাসনং দদৌ॥ হাবুঙ্গাধিপতিঃ সোহপি ষষ্ঠিসংখ্যান্ দ্বিজানপি॥"}}
ইয়াৰ বাহিৰেও প্ৰায় ৬খন চুতীয়া ৰজাৰ তামৰ ফলি (১৩৯২-১৫২২ মাজৰ) হাবুং অঞ্চলত পোৱা গৈছে।
চুতীয়া সকলৰ মাজত আজিও হাবুঙৰ উল্লেখ থকা নিচুকনি গীত শুনিবলৈ পোৱা যায়। উদাহৰণ :
{{Quote|text="হালিকি এই বাপেৰ ক'লৈ গ'ল,<br />
হাবুঙীয়া বুঢ়াৰ লগত কাঁহ কোবাই গ'ল। <br />
....<br />
হাবুঙীয়া বাঢ়ৈয়ে চ'ৰানাও সাজে<br />
কুৰুলাৰ কেৰুহেন উৰো উৰো কৰে,<br />
উৰিব নোৱাৰিহে সাগৰতে পৰে; "}}
১৫১২ চনত আহোম ৰজা চুহুংমুঙে হাবুঙৰ চুতীয়া সেনাপতি বৃহৎপাত্ৰৰ(বৰপাত্ৰ) পৰা হাবুং অঞ্চলৰ পানবাৰী দখল কৰে। যাৰ ফলত ১৫১৩ চনত চুতীয়া-আহোম ৰাজ্যৰ মাজত যুদ্ধ আৰম্ভ হয়।<ref>Deodhai Buranji, p. 16, লাঙ্কি ৰাইচিঙা(১৫১২) শকত ৰজাদেও হাবুঙৰ পানবাৰী ললেগৈ। লাঙ্কি মুংমুত শকত চুতীয়া ৰজা ধীৰনাৰায়ণে আহি দিখৌ মুখত পছলাৰে গড় বান্ধি ৰʼলহি। </ref><ref>Gait, Edward, p. 87, "In 1512, Habung country was annexed. In 1513, the Chutia raja, Dhirnarayan, invaded the country with an army and a fotilla of boats.</ref> ১৫২০ চনত চুতীয়া ধীৰনাৰায়ণে পুনৰ বাৰ হাবুং অঞ্চল ঘূৰাই লয় আৰু ১৫২২ চনত হাবুঙৰ ব্ৰাহ্মণক মাটি দান কৰে। ঢকোৱাখনাৰ(হাবুং) কোঁৱৰগাঁৱত উদ্ধাৰ হোৱা এই ফলিৰ মতে ১৫২২ চনত শদিয়াৰ অধিপতি বিষ্ণু বংশৰ শ্ৰী ধীৰনাৰায়ণে প্ৰচণ্ড দুৰ্দণ্ড বাহুৰে সকলোকে পৰাজিত কৰি ৰাজ্যশ্ৰী লাভ কৰিছিল।
<ref>[https://archive.org/details/chutiaburanji/page/n230/mode/1up Barua, Swarnalata, ''Chutia jatir Buranji, p. 590.''ধীৰনাৰায়ণৰ ঢকোৱাখনাৰ কোৱৰগাঁৱৰ তামৰ ফলি(১৪৪৪ শক/১৫২২ খ্ৰীষ্টাব্দ)'']</ref> ইয়াৰ পাছতে চুতীয়া ৰাজ্য নীতিপালৰ হাতলৈ যায়। নীতিপালৰ দুৰ্বল শাসনৰ সুযোগ লৈ চুহুংমুঙে পুনৰ চুতীয়া ৰাজ্য আক্ৰমণ কৰে। ডিব্ৰুমুখৰ যুদ্ধত চুতীয়াৰ নেতৃত্বত থকা কাচিতৰাৰ লগতে বৰপাত্ৰ(হাবুঙাধিপতি) উল্লখ আছে।<ref>[http://brahmaputra.ceh.vjf.cnrs.fr/bdd/IMG/pdf/parallele_ahom-assamais2-2.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200728195005/http://brahmaputra.ceh.vjf.cnrs.fr/bdd/IMG/pdf/parallele_ahom-assamais2-2.pdf |date=2020-07-28 }} ''The chiefs of the Chutiyas were Toktoru, Koitara, Chuluki Chetiya and Borpatro.''</ref>
===আহোম ৰাজত্ব কাল===
বুৰঞ্জীৰ অনুসৰি অভয়াপুৰৰ পৰা দিহিং<ref>Bhuyan, S.K., ''Satsari Assam Buranji'', p.47</ref> আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰ<ref>Barua, G.C, ''Ahom Buranji'',p.46</ref> নৈয়েদি ভটিয়াই আহি চুকাফাই হাবুঙত প্ৰৱেশ কৰিছিল। উল্লেখযোগ্য যে সেই সময়ত দিহিং নৈ শিৱসাগৰ জিলাৰ মাজেদি বৈ গৈছিল<ref>Sarma, Jogendranath, ''Change of river channel and bank erosion of the burhi dihing river (Assam), assessed using remote sensing data and gis'',"But about 250 years ago the Dihing (present Burhi Dihing) flowed westerly through Sibsagar district to meet the Brahmaputra at the extreme western point of Majuli island, which is now nearly 200 km west of present Dihingmukh, i.e. the outfall of the Burhi Dihing"p.95</ref>। নৈখন দিচাং আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ সমান্তৰাল ভাবে তিপাম, নামৰূপ, বকতা আৰু চৰগুৱা কাষেদি বৈ গৈ<ref>Sharma, J.N., ''A study on palaeochannels from satellite imagery in a part of Upper Assam'',p.77-79</ref> দক্ষিণ মাজুলী বা [[বোকাখাত]] অঞ্চলৰ মহুৰামুখত<ref>{{cite journal |last=Wilcox |first=R. |title=Memoir of a Survey of Asam and the Neighbouring Countries, Executed in 1825-6-7-8 |journal=Asiatic Researches |volume=17 |year=1832 |page=320 |url=https://brahmaputra.vjf.cnrs.fr/bdd/IMG/pdf/WilcoxSurveyAsam.pdf |quote=...the Dihing did not disembogue itself where it does now into the Brahmaputra, but turning to the south-east received the Disang, and Dikko, the Jazi, and Disai river, and was discharged into the great river near Makura. |access-date=2026-02-18 }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ব্ৰক্ষ্মপুত্ৰত পৰিছিল<ref>Sharma, J.N.,''Origin and some geomorphological changes of Majuli Island of the Brahmaputra River in Assam, India''</ref>। গতিকে দিহিং আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰই দি ভটিয়াই গ'লে চুকাফাই সম্ভৱতঃ হাবুং প্ৰদেশৰ দক্ষিণ ঢকুৱাখনা বা সোৱণশিৰিৰ দক্ষিণ-পশ্চিমৰ লখিমপুৰ অঞ্চলত প্ৰৱেশ কৰিছিল। উল্লেখযোগ্য যে পাছলৈ বামুণী কোঁৱৰৰ মাককো দিহিং নৈয়ে ভটিয়াই আহোঁতে হাবুঙৰ শোৱণশিৰি নৈৰ দশিণৰ পানবাৰী অঞ্চলৰ ব্ৰাক্ষ্মণে আশ্ৰয় দিছিল।
বৰ্তমানৰ আহোম গোষ্ঠীৰ একাংশ লোকে কিন্তু চুকাফাই প্ৰৱেশ কৰা হাবুং অঞ্চল ধেমাজিত আছিল বুলি দাবী কৰে।<ref>Dhemaji is more political and therefore somewhat more volatile than Patsako. Tai-Ahom activism was very visible there, so much so as the first capital city of the Ahom swargadeos, Habung, was identified and claimed to be in Dhemaji.{{harvcol|শইকীয়া, য়াস্মিন|২০০৪}}</ref> এই দাবী তেওঁ লোকে ধেমাজিৰ বৰ আজুহা গাঁৱৰ এজন আহোম পূজাৰী ঘৰত পোৱা টাই-আহোম ভাষাত লিখা সাঁচি পাতৰ পুৰণি লিপিৰ ভিত্তিৰ কৰে। কিন্তু এই লিপিৰ কোনো চন তাৰিখ, শিৰোনামা বা লেখকৰ নাম পোৱা নাযায়।<ref>...One old Ahom manuscript without bearing any title, date and author's name was discovered by me on 1.5.1991 at Habung under Dhemaji district of Assam. It was discovered from the possession of the aged father of Chow Ratneswar Phukan of Bor Ajuha village, who belongs to a Mo-Sang-Bun (priestly) family. Some glimpses of Tai history can be found in, this manuscript written in Ahom language and Ahom script....{{harvcol|ঠানা, চুতাচানা|২০০৩}}</ref> অঞ্চলতোৰ গড়ৰ ওচৰতে এটা শ ধোঁৱা পুখুৰী আৰু এটা [[মৈদাম]] আছে যিটো [[আহোম|আহোমসকলৰ]] লগত অহা এজন পণ্ডিতৰ মৃত্যুত সজোৱা হৈছিল বুলি কোৱা হয়। এই তথ্যৰ সমূহৰ ভিত্তিতে লোক সকলে এই অঞ্চলতো চুকাফাই এৰি থৈ যোৱা হাবুং হ'ব পাৰে বুলি ঠাৱৰ কৰে।
হাবুঙত [[চাওলুং চুকাফা|চুকাফাই]] তিনি বছৰ অস্থায়ী ভাবে আছিল।<ref name="সৰ্বানন্দ"/><ref>...So he proceeded down- stream the river Tilão (Lohit) and arrived in Habung country. He stopped there, for the laknis, Dapkeu, Raicheu and Mungplão. He subsisted on the produce of three harvests...{{harvcol|বৰুৱা, গোলাপ চন্দ্ৰ|১৯৩০}}</ref> উল্লেখযোগ্য যে চুকাফাই বানপানী হোৱাৰ বাবে এৰি যোৱা তিপাম (কানগং নামৰ এজন), নামৰূপ (খুণতাং নামৰ এজন) বা লিগিৰী গাঁৱ (তাখোনলাক নামৰ এজন) লেখীয়া ঠাইৰ দৰে অভয়াপুৰ আৰু হাবুং অঞ্চলত কোনো লোকক ৰাখি যোৱা নাছিল।<ref>[https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.450867/page/n50/mode/1up Barua, G.C.''Ahom Buranji'',p.46.]</ref> আহোমৰ পূৰ্বপৰুষসকল চাওলুং [[চুকাফা]]ৰ সৈতে হাবুংলৈ আহি তাতে তিনি চন্দ্ৰ বৰ্ষ ক্ৰমে লাকনি দাপকেও, লাকনী ৰাইছেও আৰু লকনি মুঙপ্লাও থাকে।<ref>...So he proceeded down- stream the river Tilão (Lohit) and arrived in Habung country. He stopped there, for the laknis, Dapkeu, Raicheu and Mungplão. He subsisted on the produce of three harvests...{{harvcol|বৰুৱা, গোলাপ চন্দ্ৰ|১৯৩০}}</ref>
[[File:Habung2.jpg|thumb|250px|চুকাফাৰ স্মৃতিত নৱনিৰ্মিত উপাসনা গৃহ। ]]
চুকাফাই এৰি থৈ যোৱাৰ পাছত ১৫১২ চনত আহোম ৰজা চুহুংমুঙে প্ৰথমবাৰৰ বাবে হাবুঙত প্ৰৱেশ কৰি পানবাৰী অঞ্চল দখল কৰে। আগতে বামুণীয়া কোঁৱৰক তূলি লোৱা বামুণ পৰিয়ালটোক নিজৰ লগত লয়। বামুণ জনক সোণৰ লগুণ উপহাৰ দি হাতী-ঘাহী অধিকাৰী পাতি নিজৰ লগত লয়। কিন্তু ১৫২০ত চুতীয়া ৰজা ধীৰনাৰায়ণে পুণৰ আক্ৰমণ কৰি এই অঞ্চল নিজৰ অধীনলৈ আনি ব্ৰাহ্মণক মাটি দান কৰি তামৰ ফলিত খোদিত কৰিছিল।<ref>[https://www.jstor.org/stable/3516963?seq=17#metadata_info_tab_contents Guha, Amalendu, ''The Ahom Political System: An Enquiry into the State Formation Process in Medieval Assam (1228-1714)'',p. 19, ''He first annexed Habung in 1512 and later also the rest of the Hinduised Chutia kingdom'']</ref> চুতীয়া ৰজাক ১৫২৪ চনত পৰাস্ত কৰি ১৫২৫ চনত চাওফা চুহুংমুঙে হাবুং ৰাজত্ব কৰিবলৈ ভটিয়লীয়া গোহাঁই (থাওমোঙ মোঙ-তিউ) পদ সৃষ্টি কৰিছিল আৰু ক্লাঙচেঙ নামৰ বিষয়া জনক দায়িত্ব দিছিল।<ref>Barua, Gopal Chandra, ''Ahom Buranji'', p. 59</ref> ১৫২৭ চনত ক্লাঙচেঙক চাও-চেঙলুং (ৰাজমন্ত্ৰী) পতা হৈছিল<ref>Barua, Gopal Chandra, ''Ahom Buranji'', p.61</ref>। চুক্লেংমুঙ(চুহুংমুঙৰ পুত্ৰ) ৰজাৰ দিনত হাবুঙৰ উল্লেখ পুনৰ পোৱা যায়। বুৰঞ্জীৰ অনুসৰি এই ৰজাৰ দিনত চুতীয়াৰ বৰপাত্ৰ এজনৰ সমৰ্থন পাই হাবুঙৰ ব্ৰাহ্মণ মুখিয়াল এজনে বিদ্ৰোহ কৰে। ফলত যুদ্ধ এখন হয় য'ত বৰপাত্ৰ জনৰ মৃত্যু হয় আৰু ব্ৰাহ্মণজন বেহাৰলৈ পলাই যায়<ref> সুকুমাৰ মহন্তৰ ঘৰত পোৱা অসম বুৰঞ্জী, ২৫ পৃষ্ঠাত আছে-"সেই সময়ত ৰজা দাই ধৰিলে, বোলে-'চুটিয়া মাৰি ভূঞা বিলাকক মাৰি-কাটি বুপা ৰজায়ে ময়েহে ৰাজ্য লৈছো। বামুণে যে ৰজা হয় চুটিয়াৰ বৰপাত্ৰকনো কিহলৈ থৈছোঁ?' এহি বুলি বৰপাত্ৰক মাৰিলে, বামুণকো মাৰিব চালে, সপুত্ৰবান্ধৱে বেহাৰলৈ পলাই গেʼল। " </ref>। এই বৰপাত্ৰ জন হয়টো পুৰণি চুতীয়া বৰপাত্ৰ ৰাজপৰিয়ালৰ লোক আছিল আৰু তেওঁৰ মৃত্যুৰ পাছতে হয়টো "চাও-চেঙলুং" আৰু "বৰপাত্ৰ" উপাধি মিলি "বৰপাত্ৰগোঁহাই" হিচাপে জনাজাত হয়।<ref>[https://www.jstor.org/stable/3516963?read-now=1&seq=18#page_scan_tab_contents Guha, Amalendu, ''The Ahom Political System: An Enquiry into the State Formation Process in Medieval Assam (1228-1714)'',p. 20,''It appears that the noble designation of Barpatragohain was borrowed from the civil list of Habung where the local ruler, a dependent of the Chutia king, had the title of Vrihatpatra''.]</ref>
==বৰ্তমানৰ হাবুং==
অসম চৰকাৰৰ সহযোগত হাবুঙৰ টাই ভেটিত থকা মৈদাম, পুখুৰী আৰু গড়সমূহ সংৰক্ষণ কৰি ৰু'এন চাও ছেঙ (পৰম্পৰাগত দেউশাল) স্থাপন কৰে। ১৯৯০ চনৰ ১৭ জুন তাৰিখে স্থানীয় ফুৰালুং সংঘ আৰু সেইসময়ৰ [[ধেমাজি জিলা]]ৰ অতিৰিক্ত উপায়ুক্ত নগেন হাজৰিকাৰ সহযোগত [[আহোম ধৰ্ম|আহোম ধৰ্মৰ]] নিয়ম অনুসৰি [[আহোম|আহোমসকলৰ]] পূজা কৰা গৃহ ''হলুং হ'ফি'' মন্দিৰৰ নিৰ্মাণৰ কাৰণে আধাৰশিলা স্থাপন কৰে। পাছত ৯জন শুভাকাংক্ষীৰ দ্বাৰা ৮টা খুটা প্ৰদান কৰা হয় যাৰ ফলত স্থায়ী ভাবে হ'ফিটো নিৰ্মাণ কৰি উলিওৱা হৈছিল। সেই ঠাইৰ ঐতিহ্য ৰক্ষা কৰি পৰম্পৰাগত ফুৰালুংবানফি ধৰ্মৰ নীতিনিয়মতে টাই ভেটিৰ ভিতৰত থকা হফি টোত ম'-লুং টাই-পণ্ডিতসকলে আৰু বিশেষকৈ স্থানীয় ম'-চাম পণ্ডিতসকল আৰু স্থানীয় পঞ ফুৰালুং সংঘৰ সদস্যসকলে টাই-আহোম ভাষাতে সেৱা অৰ্চনা কৰে। মন্দিৰত সেৱা আগবঢ়োৱাৰ সময়ত বিশেষ দুটামান প্ৰাচীন টাই নিয়ম পালন কৰিব লাগে। তাই-চি পৰম্পৰা কৰাটো বাধ্যতামূলক আৰু তাত কক বান ফাই (চাকি জ্বলোৱা), আই চিংলাও গোৱা আদি নিয়ম কৰা হয়, তালৈ কাই অৰ্থাত কুকুৰা নিয়ম মতে নিয়া হয়। তালৈ যাওঁতে নিয়ম অনুসৰি বিভিন্ন ৰঙৰ কুকুৰা, লাও বা সাজপানী নিয়াৰ উপৰিও বানফাই অৰ্থাৎ চাকি নিব লাগে। সন্তানৰ আশাত বগা মতা কুকুৰা দিব লাগে, অসুখ বা বিপদৰ পৰা ৰক্ষা পাবলৈ কলা মতা কুকুৰা দিয়া হয় আৰু অইন বিশেষ মনোকামনা নাথাকিলে যিকোনো ৰঙৰ বা পখৰা মতা বা মাইকী কুকুৰা তাই-চি নিয়ম কৰা হয়। হাবুংলৈ তৎক্ষণাত যাব যদি কোনো ব্যক্তিয়ে নোৱাৰে তেতিয়া "মু-বাই তাম-বাই" নামৰ পৰম্পৰাৰে টোপোলা এটা বান্ধি কুকুৰা আগ বঢ়াই ৰখাৰ নিয়ম আছে।{{cn}} এই অঞ্চলৰ ঐতিহ্য ৰক্ষাৰ্থে [[অসম]] চৰকাৰে পুনঃনিৰ্মাণৰ বাবে যথেষ্ট ৰাজ পুঁজি প্ৰদান কৰে। ২০১৭ চনত তেতিয়াৰ অসমৰ মুখ্যমন্ত্ৰী [[সৰ্বানন্দ সোণোৱাল]]দেৱে নতুনকৈ নিৰ্মাণ কৰা হ-ফিত উদযাপিত [[মে-দাম-মে-ফি]] অনুষ্ঠানত উপস্থিত হৈ হাবুঙক পৰ্যটনৰ কেন্দ্ৰ হিচাপে গঢ়ি তুলিবলৈ ২ কোটি টকা প্ৰদানৰ কথা ঘোষণা কৰে।<ref>{{cite news|url=https://m.timesofindia.com/city/guwahati/assam-government-to-preserve-seat-of-ahom-legacy-in-habung/articleshow/56902877.cms|title=Assam government to preserve seat of Ahom legacy in Habung}}</ref>
==তথ্যসূত্ৰ==
{{Reflist|30em}}
==উৎস প্ৰসংগ==
#{{cite book |last=বৰুৱা |first=গোলাপ চন্দ্ৰ|date=১৯৩০ |title=আহোম বুৰঞ্জী |chapter=ষষ্ঠ অধ্যায়: খুনলুং খুনলাই, উপ-অধ্যায়:চ্যুকাফা, পৃষ্ঠা:৪৪ - ৪৭|publisher= বেপ্টিষ্ট মিছন প্ৰেছ, কলকাতা|language=[[টাই আহোম ভাষা]], [[ইংৰাজী]]}}
#{{Cite book |last= ঠানা |first=চুতেচানা |title=Texts and Contexts in Southeast Asia |publisher=ঐতিহাসিক গৱেষণা কেন্দ্ৰ, মিচিগান বিশ্ববিদ্যালয়|year=২০০৩ |language=[[ইংৰাজী]]}}
#{{cite book |last= শইকীয়া|first= য়াস্মিন|date=২০০৪|title=Fragmented Memories Struggling to be Tai-Ahom in India|publisher=ডিউক বিশ্ববিদ্যালয় প্ৰকাশন|isbn= 9780822386162, 082238616X|chapter= |page= ২৮ |url=https://www.google.co.in/books/edition/Fragmented_Memories/WfSmsuO6QugC?hl=en।|year=১৯ অক্টোবৰ, ২০০৪ |language=[[ইংৰাজী]]}}
#{{Cite news|last=কংকন কলিতা|url=https://m.timesofindia.com/city/guwahati/second-ahom-capital-habung-to-be-tourist-hotspot-cm-himanta-biswa-sarma/amp_articleshow/89256437.cms|title=second ahom capital habung to be tourist-hotspot cm himanta biswa sarma|agency=টাইমছ অফ ইণ্ডিয়া|language=ইংৰাজী}}
#{{cite book |last=Meena |first=R P|date=২০২০ |title=APSC Assam Current Affairs Yearbook 2020 |publisher= New Era Publishing House|language=[[ইংৰাজী ভাষা]]}}
[[শ্ৰেণী:অসমৰ পুৰাতাত্বিক স্থান]] [[শ্ৰেণী:আহোম ৰাজ্য]]
1zrk5xjwuqh56tve1875ssubfwzhen5
607032
606978
2026-05-18T10:06:36Z
KhiLanTzi
23530
/* */ It's indeed an administrative division later on
607032
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox settlement
|name = হাবুং
|official_name = হাবুং প্ৰদেশ
|image=
|native_name_lang =
|settlement_type = [[কামৰূপ ৰাজ্য|কামৰূপ]] তথা [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া ৰাজ্যৰ]] পৌৰাণিক প্ৰদেশ তথা [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ এখন [[মু'ঙ]] (প্ৰদেশ)
|type =
| subdivision_type = Country
| subdivision_name = India
| image_skyline = [[File:Map of Habung Region.jpg|300px]]
| imagesize =
| image_alt =
| image_caption = ঐতিহাসিক হাবুং অঞ্চল
| pushpin_map = India Assam
| pushpin_label_position = right
| motto =
| established_title =
| established_date=
| area_footnotes =
| population =
| footnotes =
|leader_title=বৃহৎ পাত্ৰ|leader_name=চুতীয়া|leader_title1=চাও ছেং লুং|leader_name1=আহোম}}
'''হাবুং''' ({{lang-aho| 𑜉𑜢𑜤𑜂𑜫: 𑜑𑜡;𑜈𑜤𑜂𑜫}},{{lang-en|Habung}}) [[কামৰূপ ৰাজ্য|পৌৰাণিক কামৰূপৰ]] আৰু [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া ৰাজ্যৰ]] এটা বৃহৎ অঞ্চল আৰু পাছলৈ [[আহোম ৰাজ্য|আহোম ৰাজ্যৰ]] এক [[মু'ঙ]] (প্ৰদেশ) আছিল৷ টাই-আহোম ভাষাত লিখা সাচিপটিয়া দীন-বুৰঞ্জী, ম' চাংবুন বুৰঞ্জী আৰু একাংশ ইতিহাসবিদৰ মতে চৰাইদেওত প্ৰথম স্থায়ী ৰাজধানী স্থাপন কৰা আগতে এই ঠাই ৩ বছৰৰ বাবে [[চুকাফা]]ৰ অস্থায়ী বসতি স্থল আছিল।<ref name="সৰ্বানন্দ">{{cite book | title=ইতিহাসে সোঁৱৰা ছশটা বছৰ | publisher=বনলতা | author=ৰাজকুমাৰ, সৰ্বানন্দ | year=২০১৭ | location=গুৱাহাটী | pages=২৭৪}}</ref><ref>...So he proceeded down- stream the river Tilão (Lohit) and arrived in Habung country. He stopped there, for the laknis, Dapkeu, Raicheu and Mungplão. He subsisted on the produce of three harvests...{{harvcol|বৰুৱা, গোলাপ চন্দ্ৰ|১৯৩০}}</ref><ref name="Capital">{{cite journal | url= | title=Background of the Capital cities of the Ahoms | author=Buragohain, Luhit | journal=International Journal of creative research thoughts | year=2020 | month=April | volume=8 | issue=4 | pages=2357-2361}}</ref> হাবুং প্ৰদেশ বৰ্তমানৰ লখিমপুৰ জিলাৰ ঢকুৱাখনাত অৱস্থিত আছিল য'ত চুতীয়া ৰজা সকলে হাবুঙীয়া ব্ৰাহ্মণ সকলক ভূমি দান কৰিছিল। ৱেড(১৮০০)-ৰ মতে, [[সোৱণশিৰি নদী]] আৰু [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী]]ৰ মিলন হোৱা অঞ্চলতো হাবুঙৰ অন্তগৰ্ত আছিল।<ref>Wade, J.P, ''An Account of Assam: Rivers of Assam'',p.16.</ref>তেখেতৰ মতে হাবুং প্ৰদেশৰ পশ্চিমত গজলুং প্ৰদেশ আছিল আৰু এই গজলুঙৰ মাজেদি দিক্ৰং, পিচলা, ইত্যাদি নৈ বৈ গৈছিল। ১৯০০ দশকৰ শেষৰ ফালে কেইজনমান টাই-আহোম লোকে ধেমাজিৰ এটা অঞ্চলক হাবুং বুলি দাবী কৰি তাত চুকাফাৰ স্মৃতিত এখন শাল নিৰ্মাণ কৰে।<ref>...capital city of the Ahom swargadeos, Habung, was identified and claimed to be in Dhemaji...{{harvcol|শইকীয়া, য়াস্মিন|২০০৪}}</ref>
তামৰ ফলিৰ তথ্য অনুসৰি, হাবুং (Ha-Vrnga Visaya) আছিল এখন প্ৰদেশ য'ত ব্ৰাহ্মণসকলক দশম শতিকাত কামৰূপৰ [[পাল ৰাজবংশ]]ৰ ৰত্নপালে স্থাপন কৰিছিল।<ref name="habung">"Habung was an ancient Brahmin settlement (Havrnga-Vishaya) situated near the mouth of the Dihing river." {{harvcol|Guha|1983|p=11}} "According to tradition, Habung was a petty medieval principality governed by its Brahmin settlers themselves. It now appears from a recently found copper plate inscription that it was the same as the ''Ha-Vrnga Visaya'' where a Brahmin was given land by King Ratnapala. (c 10th century) {{harvcol|Guha|1983|p=33f}}</ref> কামৰূপৰ পতনৰ পাছত হাবুং [[চুতীয়া ৰাজ্য]]ৰ অন্তৰ্গত হয় আৰু এই অঞ্চলত বৃহৎপাত্ৰ নামৰ এজনক শাসন কৰিবলৈ ৰখা হয়।<ref>Habung was a Chutiya
dependency; that still earlier it was an autonomous principality of Brahmins; and that the latter's origins could be traced back to a circa 10th-century copper-plate and grant issued by king Ratnapala {{harvcol|Guha|1984|p=73}}</ref><ref>[https://www.jstor.org/stable/3516963?read-now=1&seq=18#page_scan_tab_contents Guha, Amalendu, ''The Ahom Political System: An Enquiry into the State Formation Process in Medieval Assam (1228-1714)'',p. 20,''It appears that the noble designation of Barpatragohain was borrowed from the civil list of Habung where the local ruler, a dependent of the Chutia king, had the title of Vrihatpatra''.]</ref> টাই-আহোম ভাষাত লিখা সাচিপটিয়া দীন-বুৰঞ্জী অনুসৰি চাওলুং [[চ্যুকাফা]] আৰু তেঁওৰ লগত অহা লোকে হাবুঙত তিনি চন্দ্ৰ বৰ্ষ ক্ৰমে লাকনি দাপকেও, লাকনি ৰাইছেও আৰু লাকনি মুঙপ্লাও গড় বান্ধি খেতি কৰিবলৈ লয় কিন্তু বানপানী হোৱাৰ ফলত পুনৰ ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ দক্ষিণ পাৰলৈ ঘূৰি যায়।<ref>...So he proceeded down- stream the river Tilão (Lohit) and arrived in Habung country. He stopped there, for the laknis, Dapkeu, Raicheu and Mungplão. He subsisted on the produce of three harvests...{{harvcol|বৰুৱা, গোলাপ চন্দ্ৰ|১৯৩০}}</ref>চুতীয়া ৰাজ্য জয় কৰাৰ পাছত লাকনি খুতছান (১৫২৫ খ্ৰীষ্টাব্দত) [[চাওফা]] [[চুহুংমুং]]এ ক্লাংচেঙ নামৰ বিষয়া এজনক হাবুংত ৰাজত্ব কৰিবলৈ ৰাখে।<ref>...In lakni Khutshan (ie., in 1526 A.D.), the heavenly king created Klangsheng of Dhanudharia family, Bhatialia Gohain and stationed him at Habung...{{harvcol|বৰুৱা, গোলাপ চন্দ্ৰ|১৯৩০}}</ref><ref>Edward Gait, The History of Assam, p.90, "In 1525, Suhungmung proceeded in person to Dihing, and appointed officers to administer the frontier provinces of Habung, Dihing and Banlung."</ref>
==হাবুং নামৰ উৎপত্তি==
হাবুং শব্দটো মূলতঃ বড়ো-কছাৰী মূলীয় ভাষাৰ বুলি জনা যায়<ref>S.Endle, The Kacharis, p. 88, Habung-iya, perhaps from Ha earth, Bung for Su-bung men ; hence ha-bung-iya, autochthones</ref>। ইয়াৰ অৰ্থ হৈছে "মাটিৰে ভৰা ঠাই" অৰ্থাৎ "নদীৰ পানীয়ে খহাই অনা পলস জমা হৈ সৃষ্টী হোৱা ভূমি। " "হা" মানে হৈছে "মাটি" (যেনে হাছাও, হাজং, হালালি, ইত্যাদি) আৰু "বুঙ" মানে হৈছে ভৰি পৰা।<ref>[https://archive.org/stream/LSIV0-V11/LSI-V3-2#page/n15/mode/2up As per the Linguistic Survey of India(Volume 3-2, p. 7), ''Ha'' means Land and ''Bung'' means Fill in standard Bodo language.]</ref>
পি.আৰ.টি গৰ্ডনৰ মত অনুসৰি পৌৰাণিক মৰাণ ভাষাত "হাবুঙ"ৰ অৰ্থ হৈছে "মানুহৰ বাসতি/চাপৰি"।<ref>{{Cite web |title=PRT Gurdon, The Morans, p.43 In Moran language Habung meant ''Men/Settlement'' |url=http://brahmaputra.ceh.vjf.cnrs.fr/bdd/IMG/pdf/Gurdon-1904.pdf |access-date=2020-04-29 |archivedate=2021-02-28 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210228230129/http://brahmaputra.ceh.vjf.cnrs.fr/bdd/IMG/pdf/Gurdon-1904.pdf |deadurl=yes }}</ref> ইতিহাসবিধ চিড্নি এণ্ডেলৰ "ডা কচাৰী" নামৰ কিতাপখনত উল্লেখ কৰা মতে বুৰঞ্জীত মৰাণসকলক হাবুঙীয়া বুলি উল্লেখ কৰা হৈছিল যাৰ অৰ্থ আছিল "ভূমিৰ থলগিৰি"। এখেতৰ মতে হাবুঙ শব্দটো প্ৰকৃততে "হা" (মাটি)-"চুবুঙ" (মানুহ)ৰ পৰা উৎপত্তি হৈছিল।<ref>[https://archive.org/details/kacharis009491mbp/page/n136/mode/1up S.Endle, The Kacharis, p. 88, ''Habung-iya, perhaps from Ha earth, Bung for Su-bung men; hence ha-bung-iya, autochthones'']</ref> হাবুঙৰ ওচৰতে খুবুং নামৰ অন্য এক অঞ্চল এতিয়াও দেখা পোৱা যায়। কামৰূপৰ ৰজা ৰত্নপালৰ তামৰ ফলিত হাব্ৰং বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref>" Habung was an ancient Brahmin settlement (Havrnga-Vishaya) situated near the mouth of the Dihing river." {{harvcol|Guha|1983|p=11}} "According to tradition, Habung was a petty medieval principality governed by its Brahmin settlers themselves. It now appears from a recently found copper plate inscription that it was the same as the ''Ha-Vrnga Visaya'' where a Brahmin was given land by King Ratnapala. (c 10th century) {{harvcol|Guha|1983|p=33}}</ref> ১৪২৮ চনৰ চুতীয়া ফলিত শ্ৰী বৃহৎ পাত্ৰক "হাবুঙাধিপতি" (হাবুঙৰ অধিকাৰী) বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref>[https://www.jstor.org/stable/41691751?seq=5#metadata_info_tab_contents Neog, Maheswar,''Light on a ruling dynasty of Arunachal Pradesh'',p.819]</ref><ref>" Habung was an ancient Brahmin settlement (Havrnga-Vishaya) situated near the mouth of the Dihing river." {{harvcol|Guha|1983|p=11}} "According to tradition, Habung was a petty medieval principality governed by its Brahmin settlers themselves. It now appears from a recently found copper plate inscription that it was the same as the ''Ha-Vrnga Visaya'' where a Brahmin was given land by King Ratnapala. (c 10th century) {{harvcol|Guha|1983|p=33}}</ref>
[[File:Habung Ho-Phi Foundation Taking.jpg|thumb|right|হাবুঙত চুকাফাৰ স্মৃতিত নৱনিৰ্মিত মন্দিৰ]]
==হাবুঙৰ ইতিহাস==
===কামৰূপ আৰু চুতীয়া শাসনকাল===
১০ শতিকাৰ ৰত্নপালৰ তামৰ ফলিৰ পৰা হাবুং প্ৰাচীন কালৰ পৰাই এক গুৰুত্বপূৰ্ণ অঞ্চল বা প্ৰদেশ আছিল বুলি উমান পোৱা যায়, য'ত কামৰূপৰ ৰজাসকলে ব্ৰাহ্মণৰ সংস্থাপন কৰিছিল।<ref>" Habung was an ancient Brahmin settlement (Havrnga-Vishaya) situated near the mouth of the Dihing river." {{harvcol|Guha|1983|p=11}} "According to tradition, Habung was a petty medieval principality governed by its Brahmin settlers themselves. It now appears from a recently found copper plate inscription that it was the same as the ''Ha-Vrnga Visaya'' where a Brahmin was given land by King Ratnapala. (c 10th century) {{harvcol|Guha|1983|p=33}}</ref><ref>[https://shodhganga.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/67151/11/11_chapter%203.pdf ''The mention of Dibbaisa river forming southern boundary and Saica the south-western boundary led P.C. Choudhury to identify the Havranga visaya with Habung country lying to east of the river Suvansiri during the 10th-11th century A.D. Habung, comprising present Dhakuakhana region was for centuries a centre of Aryan culture'']</ref> ১২০০ শতিকাত কামৰূপ বিভক্ত হোৱাৰ ফলত হাবুং চুতীয়া ৰাজ্যৰ অধীনলৈ আহে। ৰত্নধ্বজপালে দদায়েক স্বেতগিৰিৰ ৰজা ভদ্ৰশেনৰ পৰা ধেমাজি অঞ্চল দখল কৰি হাবুঙৰ দক্ষিণৰ ৰতনপুৰত ৰাজধানী স্থাপন কৰে।<ref>Habung was a Chutiya
dependency; that still earlier it was an autonomous principality of Brahmins; and that the latter's origins could be traced back to a circa 10th-century copper-plate and grant issued by king Ratnapala {{harvcol|Guha|1984|p=73}}</ref> একে সময়চোৱাতে পাটকাই পৰ্বতৰ পুৰ্বৰ পৰা অহা টাই-আহোমসকলে অভয়পুৰত (শিৱসাগৰৰ অঞ্চল) বানপানী হোৱাৰ ফলত হাবুঙত খেতি কৰিবলৈ লয়। কিন্তু ৪ বছৰ থাকি পুনৰ বানপানী হোৱাৰ ফলত শিৱসাগৰৰ লিগিৰী গাঁৱলৈ (চনটক) উভতি যায় য'ত বৰাহী চুতীয়াসকলক লগ পায়। উল্লেখযোগ্য যে চুকাফাই বানপানী হোৱাৰ বাবে এৰি যোৱা তিপাম (কানগং নামৰ এজন), নামৰূপ (খুণতাং নামৰ এজন) বা লিগিৰী গাঁৱ (তাখোনলাক নামৰ এজন) লেখীয়া ঠাইৰ দৰে অভয়াপুৰ আৰু হাবুং অঞ্চলত কোনো লোকক ৰাখি যোৱা নাছিল।<ref>[https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.450867/page/n50/mode/1up Barua, G.C.''Ahom Buranji'',p.46.]</ref> ফলত সেই সময়ত হাবুং প্ৰদেশৰ ভূমি আহোম ৰাজ্যৰ অন্তৰ্গত হোৱা নাছিল। ইয়াৰ পাছত হাবুঙৰ উল্লেখ ১৪ শতিকাত পোৱা যায়। চুতীয়া ৰজা সত্যনাৰায়ণে ১৩৯২ চনত হাবুং অঞ্চলত ব্ৰাহ্মণক ভূমি দান কৰিছিল। মৃত্যু দণ্ডৰ পৰা প্ৰাণ ৰক্ষা কৰিবলৈ আহোম ৰজা থিয়াও খামতিৰ ৰাণীয়ে দিহিং(পূৰ্বতে দিহিং বোকাখাটৰ মহোৰামুখত পৰিছিল) পাৰ হৈ আহি চুতীয়া ৰাজ্যৰ হাবুঙত আশ্ৰয় লৈছিল। নাওবৈচা ফুকনৰ বুৰঞ্জীৰ মতে হাবুঙত ব্ৰাহ্মণ এজনে তেখেতক প্ৰশ্ন কৰোঁতে তেখেতে নিজকে অসম(আহোম) ৰাজ্যৰ ৰাণী বুলি চিনাকি দিছিল। পাছলৈ ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ উত্তৰ পাৰে গৰুৰ বেপাৰ কৰিবলৈ যোৱা লোক এজনে ৰাণীগৰাকীৰ পুত্ৰৰ কথা গম আৰু ফলত গোহাঁই সকলে ল'ৰা জনক নিজ ৰাজ্য লৈ লয় আনি ৰজা পাতে।<ref>Barua, G.C.,"Ahom Buranji, p.49</ref><ref> Bhuyan, S.K.,"Satsari Buranji, p.51</ref> ইয়াৰ পাছত হাবুঙৰ উল্লেখ ১৪২৮ চনত চুতীয়া ৰজা ধৰ্মনাৰায়ণৰ পুত্ৰ দুৰ্লভনাৰায়ণৰ শদিয়াত উদ্ধাৰ হোৱা তামৰ ফলিত পোৱা যায়। এই ফলিৰ মতে চুতীয়া সেনাপতি শ্ৰী বৃহৎ পাত্ৰ হাবুঙৰ অধিকাৰী (হাবুঙাধিপতি) আছিল আৰু স্বধয়াধিপতি শ্ৰী শ্ৰী ধৰ্মনায়াৰণৰ আদেশত তেওঁ পুৰন্দৰ বিপ্ৰ নামৰ এজন ব্ৰাহ্মণক ৪০০ পুটি মাটি দান কৰিছিল।
[[File:1522 Copper plate of land grant made by Dhirnarayan.jpg|thumb|১৫২২ চনৰ চুতীয়া ৰজাই কৰা ঐতিহাসিক হাবুঙত (বৰ্তমানৰ ঢকুৱাখনা) কৰা ভূমি দানৰ তামৰ ফলি।]]
ফলিৰ অংশ :
{{Quote|text="পুৰন্দৰায় ৱিপ্ৰায় ভুপুটীনাং চতুঃশতম্। <br />
নৃপাদেশাৎ সমাগত্য দাদদী-শাসনং দদৌ॥ হাবুঙ্গাধিপতিঃ সোহপি ষষ্ঠিসংখ্যান্ দ্বিজানপি॥"}}
ইয়াৰ বাহিৰেও প্ৰায় ৬খন চুতীয়া ৰজাৰ তামৰ ফলি (১৩৯২-১৫২২ মাজৰ) হাবুং অঞ্চলত পোৱা গৈছে।
চুতীয়া সকলৰ মাজত আজিও হাবুঙৰ উল্লেখ থকা নিচুকনি গীত শুনিবলৈ পোৱা যায়। উদাহৰণ :
{{Quote|text="হালিকি এই বাপেৰ ক'লৈ গ'ল,<br />
হাবুঙীয়া বুঢ়াৰ লগত কাঁহ কোবাই গ'ল। <br />
....<br />
হাবুঙীয়া বাঢ়ৈয়ে চ'ৰানাও সাজে<br />
কুৰুলাৰ কেৰুহেন উৰো উৰো কৰে,<br />
উৰিব নোৱাৰিহে সাগৰতে পৰে; "}}
১৫১২ চনত আহোম ৰজা চুহুংমুঙে হাবুঙৰ চুতীয়া সেনাপতি বৃহৎপাত্ৰৰ(বৰপাত্ৰ) পৰা হাবুং অঞ্চলৰ পানবাৰী দখল কৰে। যাৰ ফলত ১৫১৩ চনত চুতীয়া-আহোম ৰাজ্যৰ মাজত যুদ্ধ আৰম্ভ হয়।<ref>Deodhai Buranji, p. 16, লাঙ্কি ৰাইচিঙা(১৫১২) শকত ৰজাদেও হাবুঙৰ পানবাৰী ললেগৈ। লাঙ্কি মুংমুত শকত চুতীয়া ৰজা ধীৰনাৰায়ণে আহি দিখৌ মুখত পছলাৰে গড় বান্ধি ৰʼলহি। </ref><ref>Gait, Edward, p. 87, "In 1512, Habung country was annexed. In 1513, the Chutia raja, Dhirnarayan, invaded the country with an army and a fotilla of boats.</ref> ১৫২০ চনত চুতীয়া ধীৰনাৰায়ণে পুনৰ বাৰ হাবুং অঞ্চল ঘূৰাই লয় আৰু ১৫২২ চনত হাবুঙৰ ব্ৰাহ্মণক মাটি দান কৰে। ঢকোৱাখনাৰ(হাবুং) কোঁৱৰগাঁৱত উদ্ধাৰ হোৱা এই ফলিৰ মতে ১৫২২ চনত শদিয়াৰ অধিপতি বিষ্ণু বংশৰ শ্ৰী ধীৰনাৰায়ণে প্ৰচণ্ড দুৰ্দণ্ড বাহুৰে সকলোকে পৰাজিত কৰি ৰাজ্যশ্ৰী লাভ কৰিছিল।
<ref>[https://archive.org/details/chutiaburanji/page/n230/mode/1up Barua, Swarnalata, ''Chutia jatir Buranji, p. 590.''ধীৰনাৰায়ণৰ ঢকোৱাখনাৰ কোৱৰগাঁৱৰ তামৰ ফলি(১৪৪৪ শক/১৫২২ খ্ৰীষ্টাব্দ)'']</ref> ইয়াৰ পাছতে চুতীয়া ৰাজ্য নীতিপালৰ হাতলৈ যায়। নীতিপালৰ দুৰ্বল শাসনৰ সুযোগ লৈ চুহুংমুঙে পুনৰ চুতীয়া ৰাজ্য আক্ৰমণ কৰে। ডিব্ৰুমুখৰ যুদ্ধত চুতীয়াৰ নেতৃত্বত থকা কাচিতৰাৰ লগতে বৰপাত্ৰ(হাবুঙাধিপতি) উল্লখ আছে।<ref>[http://brahmaputra.ceh.vjf.cnrs.fr/bdd/IMG/pdf/parallele_ahom-assamais2-2.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200728195005/http://brahmaputra.ceh.vjf.cnrs.fr/bdd/IMG/pdf/parallele_ahom-assamais2-2.pdf |date=2020-07-28 }} ''The chiefs of the Chutiyas were Toktoru, Koitara, Chuluki Chetiya and Borpatro.''</ref>
===আহোম ৰাজত্ব কাল===
বুৰঞ্জীৰ অনুসৰি অভয়াপুৰৰ পৰা দিহিং<ref>Bhuyan, S.K., ''Satsari Assam Buranji'', p.47</ref> আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰ<ref>Barua, G.C, ''Ahom Buranji'',p.46</ref> নৈয়েদি ভটিয়াই আহি চুকাফাই হাবুঙত প্ৰৱেশ কৰিছিল। উল্লেখযোগ্য যে সেই সময়ত দিহিং নৈ শিৱসাগৰ জিলাৰ মাজেদি বৈ গৈছিল<ref>Sarma, Jogendranath, ''Change of river channel and bank erosion of the burhi dihing river (Assam), assessed using remote sensing data and gis'',"But about 250 years ago the Dihing (present Burhi Dihing) flowed westerly through Sibsagar district to meet the Brahmaputra at the extreme western point of Majuli island, which is now nearly 200 km west of present Dihingmukh, i.e. the outfall of the Burhi Dihing"p.95</ref>। নৈখন দিচাং আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ সমান্তৰাল ভাবে তিপাম, নামৰূপ, বকতা আৰু চৰগুৱা কাষেদি বৈ গৈ<ref>Sharma, J.N., ''A study on palaeochannels from satellite imagery in a part of Upper Assam'',p.77-79</ref> দক্ষিণ মাজুলী বা [[বোকাখাত]] অঞ্চলৰ মহুৰামুখত<ref>{{cite journal |last=Wilcox |first=R. |title=Memoir of a Survey of Asam and the Neighbouring Countries, Executed in 1825-6-7-8 |journal=Asiatic Researches |volume=17 |year=1832 |page=320 |url=https://brahmaputra.vjf.cnrs.fr/bdd/IMG/pdf/WilcoxSurveyAsam.pdf |quote=...the Dihing did not disembogue itself where it does now into the Brahmaputra, but turning to the south-east received the Disang, and Dikko, the Jazi, and Disai river, and was discharged into the great river near Makura. |access-date=2026-02-18 }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ব্ৰক্ষ্মপুত্ৰত পৰিছিল<ref>Sharma, J.N.,''Origin and some geomorphological changes of Majuli Island of the Brahmaputra River in Assam, India''</ref>। গতিকে দিহিং আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰই দি ভটিয়াই গ'লে চুকাফাই সম্ভৱতঃ হাবুং প্ৰদেশৰ দক্ষিণ ঢকুৱাখনা বা সোৱণশিৰিৰ দক্ষিণ-পশ্চিমৰ লখিমপুৰ অঞ্চলত প্ৰৱেশ কৰিছিল। উল্লেখযোগ্য যে পাছলৈ বামুণী কোঁৱৰৰ মাককো দিহিং নৈয়ে ভটিয়াই আহোঁতে হাবুঙৰ শোৱণশিৰি নৈৰ দশিণৰ পানবাৰী অঞ্চলৰ ব্ৰাক্ষ্মণে আশ্ৰয় দিছিল।
বৰ্তমানৰ আহোম গোষ্ঠীৰ একাংশ লোকে কিন্তু চুকাফাই প্ৰৱেশ কৰা হাবুং অঞ্চল ধেমাজিত আছিল বুলি দাবী কৰে।<ref>Dhemaji is more political and therefore somewhat more volatile than Patsako. Tai-Ahom activism was very visible there, so much so as the first capital city of the Ahom swargadeos, Habung, was identified and claimed to be in Dhemaji.{{harvcol|শইকীয়া, য়াস্মিন|২০০৪}}</ref> এই দাবী তেওঁ লোকে ধেমাজিৰ বৰ আজুহা গাঁৱৰ এজন আহোম পূজাৰী ঘৰত পোৱা টাই-আহোম ভাষাত লিখা সাঁচি পাতৰ পুৰণি লিপিৰ ভিত্তিৰ কৰে। কিন্তু এই লিপিৰ কোনো চন তাৰিখ, শিৰোনামা বা লেখকৰ নাম পোৱা নাযায়।<ref>...One old Ahom manuscript without bearing any title, date and author's name was discovered by me on 1.5.1991 at Habung under Dhemaji district of Assam. It was discovered from the possession of the aged father of Chow Ratneswar Phukan of Bor Ajuha village, who belongs to a Mo-Sang-Bun (priestly) family. Some glimpses of Tai history can be found in, this manuscript written in Ahom language and Ahom script....{{harvcol|ঠানা, চুতাচানা|২০০৩}}</ref> অঞ্চলতোৰ গড়ৰ ওচৰতে এটা শ ধোঁৱা পুখুৰী আৰু এটা [[মৈদাম]] আছে যিটো [[আহোম|আহোমসকলৰ]] লগত অহা এজন পণ্ডিতৰ মৃত্যুত সজোৱা হৈছিল বুলি কোৱা হয়। এই তথ্যৰ সমূহৰ ভিত্তিতে লোক সকলে এই অঞ্চলতো চুকাফাই এৰি থৈ যোৱা হাবুং হ'ব পাৰে বুলি ঠাৱৰ কৰে।
হাবুঙত [[চাওলুং চুকাফা|চুকাফাই]] তিনি বছৰ অস্থায়ী ভাবে আছিল।<ref name="সৰ্বানন্দ"/><ref>...So he proceeded down- stream the river Tilão (Lohit) and arrived in Habung country. He stopped there, for the laknis, Dapkeu, Raicheu and Mungplão. He subsisted on the produce of three harvests...{{harvcol|বৰুৱা, গোলাপ চন্দ্ৰ|১৯৩০}}</ref> উল্লেখযোগ্য যে চুকাফাই বানপানী হোৱাৰ বাবে এৰি যোৱা তিপাম (কানগং নামৰ এজন), নামৰূপ (খুণতাং নামৰ এজন) বা লিগিৰী গাঁৱ (তাখোনলাক নামৰ এজন) লেখীয়া ঠাইৰ দৰে অভয়াপুৰ আৰু হাবুং অঞ্চলত কোনো লোকক ৰাখি যোৱা নাছিল।<ref>[https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.450867/page/n50/mode/1up Barua, G.C.''Ahom Buranji'',p.46.]</ref> আহোমৰ পূৰ্বপৰুষসকল চাওলুং [[চুকাফা]]ৰ সৈতে হাবুংলৈ আহি তাতে তিনি চন্দ্ৰ বৰ্ষ ক্ৰমে লাকনি দাপকেও, লাকনী ৰাইছেও আৰু লকনি মুঙপ্লাও থাকে।<ref>...So he proceeded down- stream the river Tilão (Lohit) and arrived in Habung country. He stopped there, for the laknis, Dapkeu, Raicheu and Mungplão. He subsisted on the produce of three harvests...{{harvcol|বৰুৱা, গোলাপ চন্দ্ৰ|১৯৩০}}</ref>
[[File:Habung2.jpg|thumb|250px|চুকাফাৰ স্মৃতিত নৱনিৰ্মিত উপাসনা গৃহ। ]]
চুকাফাই এৰি থৈ যোৱাৰ পাছত ১৫১২ চনত আহোম ৰজা চুহুংমুঙে প্ৰথমবাৰৰ বাবে হাবুঙত প্ৰৱেশ কৰি পানবাৰী অঞ্চল দখল কৰে। আগতে বামুণীয়া কোঁৱৰক তূলি লোৱা বামুণ পৰিয়ালটোক নিজৰ লগত লয়। বামুণ জনক সোণৰ লগুণ উপহাৰ দি হাতী-ঘাহী অধিকাৰী পাতি নিজৰ লগত লয়। কিন্তু ১৫২০ত চুতীয়া ৰজা ধীৰনাৰায়ণে পুণৰ আক্ৰমণ কৰি এই অঞ্চল নিজৰ অধীনলৈ আনি ব্ৰাহ্মণক মাটি দান কৰি তামৰ ফলিত খোদিত কৰিছিল।<ref>[https://www.jstor.org/stable/3516963?seq=17#metadata_info_tab_contents Guha, Amalendu, ''The Ahom Political System: An Enquiry into the State Formation Process in Medieval Assam (1228-1714)'',p. 19, ''He first annexed Habung in 1512 and later also the rest of the Hinduised Chutia kingdom'']</ref> চুতীয়া ৰজাক ১৫২৪ চনত পৰাস্ত কৰি ১৫২৫ চনত চাওফা চুহুংমুঙে হাবুং ৰাজত্ব কৰিবলৈ ভটিয়লীয়া গোহাঁই (থাওমোঙ মোঙ-তিউ) পদ সৃষ্টি কৰিছিল আৰু ক্লাঙচেঙ নামৰ বিষয়া জনক দায়িত্ব দিছিল।<ref>Barua, Gopal Chandra, ''Ahom Buranji'', p. 59</ref> ১৫২৭ চনত ক্লাঙচেঙক চাও-চেঙলুং (ৰাজমন্ত্ৰী) পতা হৈছিল<ref>Barua, Gopal Chandra, ''Ahom Buranji'', p.61</ref>। চুক্লেংমুঙ(চুহুংমুঙৰ পুত্ৰ) ৰজাৰ দিনত হাবুঙৰ উল্লেখ পুনৰ পোৱা যায়। বুৰঞ্জীৰ অনুসৰি এই ৰজাৰ দিনত চুতীয়াৰ বৰপাত্ৰ এজনৰ সমৰ্থন পাই হাবুঙৰ ব্ৰাহ্মণ মুখিয়াল এজনে বিদ্ৰোহ কৰে। ফলত যুদ্ধ এখন হয় য'ত বৰপাত্ৰ জনৰ মৃত্যু হয় আৰু ব্ৰাহ্মণজন বেহাৰলৈ পলাই যায়<ref> সুকুমাৰ মহন্তৰ ঘৰত পোৱা অসম বুৰঞ্জী, ২৫ পৃষ্ঠাত আছে-"সেই সময়ত ৰজা দাই ধৰিলে, বোলে-'চুটিয়া মাৰি ভূঞা বিলাকক মাৰি-কাটি বুপা ৰজায়ে ময়েহে ৰাজ্য লৈছো। বামুণে যে ৰজা হয় চুটিয়াৰ বৰপাত্ৰকনো কিহলৈ থৈছোঁ?' এহি বুলি বৰপাত্ৰক মাৰিলে, বামুণকো মাৰিব চালে, সপুত্ৰবান্ধৱে বেহাৰলৈ পলাই গেʼল। " </ref>। এই বৰপাত্ৰ জন হয়টো পুৰণি চুতীয়া বৰপাত্ৰ ৰাজপৰিয়ালৰ লোক আছিল আৰু তেওঁৰ মৃত্যুৰ পাছতে হয়টো "চাও-চেঙলুং" আৰু "বৰপাত্ৰ" উপাধি মিলি "বৰপাত্ৰগোঁহাই" হিচাপে জনাজাত হয়।<ref>[https://www.jstor.org/stable/3516963?read-now=1&seq=18#page_scan_tab_contents Guha, Amalendu, ''The Ahom Political System: An Enquiry into the State Formation Process in Medieval Assam (1228-1714)'',p. 20,''It appears that the noble designation of Barpatragohain was borrowed from the civil list of Habung where the local ruler, a dependent of the Chutia king, had the title of Vrihatpatra''.]</ref>
==বৰ্তমানৰ হাবুং==
অসম চৰকাৰৰ সহযোগত হাবুঙৰ টাই ভেটিত থকা মৈদাম, পুখুৰী আৰু গড়সমূহ সংৰক্ষণ কৰি ৰু'এন চাও ছেঙ (পৰম্পৰাগত দেউশাল) স্থাপন কৰে। ১৯৯০ চনৰ ১৭ জুন তাৰিখে স্থানীয় ফুৰালুং সংঘ আৰু সেইসময়ৰ [[ধেমাজি জিলা]]ৰ অতিৰিক্ত উপায়ুক্ত নগেন হাজৰিকাৰ সহযোগত [[আহোম ধৰ্ম|আহোম ধৰ্মৰ]] নিয়ম অনুসৰি [[আহোম|আহোমসকলৰ]] পূজা কৰা গৃহ ''হলুং হ'ফি'' মন্দিৰৰ নিৰ্মাণৰ কাৰণে আধাৰশিলা স্থাপন কৰে। পাছত ৯জন শুভাকাংক্ষীৰ দ্বাৰা ৮টা খুটা প্ৰদান কৰা হয় যাৰ ফলত স্থায়ী ভাবে হ'ফিটো নিৰ্মাণ কৰি উলিওৱা হৈছিল। সেই ঠাইৰ ঐতিহ্য ৰক্ষা কৰি পৰম্পৰাগত ফুৰালুংবানফি ধৰ্মৰ নীতিনিয়মতে টাই ভেটিৰ ভিতৰত থকা হফি টোত ম'-লুং টাই-পণ্ডিতসকলে আৰু বিশেষকৈ স্থানীয় ম'-চাম পণ্ডিতসকল আৰু স্থানীয় পঞ ফুৰালুং সংঘৰ সদস্যসকলে টাই-আহোম ভাষাতে সেৱা অৰ্চনা কৰে। মন্দিৰত সেৱা আগবঢ়োৱাৰ সময়ত বিশেষ দুটামান প্ৰাচীন টাই নিয়ম পালন কৰিব লাগে। তাই-চি পৰম্পৰা কৰাটো বাধ্যতামূলক আৰু তাত কক বান ফাই (চাকি জ্বলোৱা), আই চিংলাও গোৱা আদি নিয়ম কৰা হয়, তালৈ কাই অৰ্থাত কুকুৰা নিয়ম মতে নিয়া হয়। তালৈ যাওঁতে নিয়ম অনুসৰি বিভিন্ন ৰঙৰ কুকুৰা, লাও বা সাজপানী নিয়াৰ উপৰিও বানফাই অৰ্থাৎ চাকি নিব লাগে। সন্তানৰ আশাত বগা মতা কুকুৰা দিব লাগে, অসুখ বা বিপদৰ পৰা ৰক্ষা পাবলৈ কলা মতা কুকুৰা দিয়া হয় আৰু অইন বিশেষ মনোকামনা নাথাকিলে যিকোনো ৰঙৰ বা পখৰা মতা বা মাইকী কুকুৰা তাই-চি নিয়ম কৰা হয়। হাবুংলৈ তৎক্ষণাত যাব যদি কোনো ব্যক্তিয়ে নোৱাৰে তেতিয়া "মু-বাই তাম-বাই" নামৰ পৰম্পৰাৰে টোপোলা এটা বান্ধি কুকুৰা আগ বঢ়াই ৰখাৰ নিয়ম আছে।{{cn}} এই অঞ্চলৰ ঐতিহ্য ৰক্ষাৰ্থে [[অসম]] চৰকাৰে পুনঃনিৰ্মাণৰ বাবে যথেষ্ট ৰাজ পুঁজি প্ৰদান কৰে। ২০১৭ চনত তেতিয়াৰ অসমৰ মুখ্যমন্ত্ৰী [[সৰ্বানন্দ সোণোৱাল]]দেৱে নতুনকৈ নিৰ্মাণ কৰা হ-ফিত উদযাপিত [[মে-দাম-মে-ফি]] অনুষ্ঠানত উপস্থিত হৈ হাবুঙক পৰ্যটনৰ কেন্দ্ৰ হিচাপে গঢ়ি তুলিবলৈ ২ কোটি টকা প্ৰদানৰ কথা ঘোষণা কৰে।<ref>{{cite news|url=https://m.timesofindia.com/city/guwahati/assam-government-to-preserve-seat-of-ahom-legacy-in-habung/articleshow/56902877.cms|title=Assam government to preserve seat of Ahom legacy in Habung}}</ref>
==তথ্যসূত্ৰ==
{{Reflist|30em}}
==উৎস প্ৰসংগ==
#{{cite book |last=বৰুৱা |first=গোলাপ চন্দ্ৰ|date=১৯৩০ |title=আহোম বুৰঞ্জী |chapter=ষষ্ঠ অধ্যায়: খুনলুং খুনলাই, উপ-অধ্যায়:চ্যুকাফা, পৃষ্ঠা:৪৪ - ৪৭|publisher= বেপ্টিষ্ট মিছন প্ৰেছ, কলকাতা|language=[[টাই আহোম ভাষা]], [[ইংৰাজী]]}}
#{{Cite book |last= ঠানা |first=চুতেচানা |title=Texts and Contexts in Southeast Asia |publisher=ঐতিহাসিক গৱেষণা কেন্দ্ৰ, মিচিগান বিশ্ববিদ্যালয়|year=২০০৩ |language=[[ইংৰাজী]]}}
#{{cite book |last= শইকীয়া|first= য়াস্মিন|date=২০০৪|title=Fragmented Memories Struggling to be Tai-Ahom in India|publisher=ডিউক বিশ্ববিদ্যালয় প্ৰকাশন|isbn= 9780822386162, 082238616X|chapter= |page= ২৮ |url=https://www.google.co.in/books/edition/Fragmented_Memories/WfSmsuO6QugC?hl=en।|year=১৯ অক্টোবৰ, ২০০৪ |language=[[ইংৰাজী]]}}
#{{Cite news|last=কংকন কলিতা|url=https://m.timesofindia.com/city/guwahati/second-ahom-capital-habung-to-be-tourist-hotspot-cm-himanta-biswa-sarma/amp_articleshow/89256437.cms|title=second ahom capital habung to be tourist-hotspot cm himanta biswa sarma|agency=টাইমছ অফ ইণ্ডিয়া|language=ইংৰাজী}}
#{{cite book |last=Meena |first=R P|date=২০২০ |title=APSC Assam Current Affairs Yearbook 2020 |publisher= New Era Publishing House|language=[[ইংৰাজী ভাষা]]}}
[[শ্ৰেণী:অসমৰ পুৰাতাত্বিক স্থান]] [[শ্ৰেণী:আহোম ৰাজ্য]]
9okxjc8m43wbd0pia5dm4eul86kaetc
গীতালি বৰা
0
56732
606871
606823
2026-05-17T14:46:13Z
Kandarpajit Kallol
6257
606871
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox writer
| name = গীতালি বৰা
| image = Gitali Bora.jpeg
| image size = 200px
| birth_date = ১৯৭৫
| birth_place = কলাবাৰী, [[বিশ্বনাথ]], [[অসম]]
| occupation = ঔপন্যাসিক, গল্পকাৰ
| nationality = [[ভাৰত|ভাৰতীয়]]
| citizenship = ভাৰতীয়
| language = [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]]
| education = স্নাতকোত্তৰ
| period = ২০০০-বৰ্তমানলৈ
| notableworks = বু্দ্ধজায়া<br/>সম্ভৱতঃ<br/>
| spouse = কুকিল বৰা
| parents = গোলাপ চন্দ্ৰ বৰা <small>(পিতৃ)</small><br>মালতী ভূঞা <small>(মাতৃ)</small>
| awards = [[মুনীন বৰকটকী বঁটা]] (২০০৪)
}}
'''গীতালি বৰা''' ({{lang-en|Geetali Borah}}; জন্ম: ১৯৭৭) [[অসমীয়া সাহিত্য]] জগতৰ এগৰাকী ঔপন্যাসিক আৰু গল্পকাৰ।<ref>{{cite web|url=http://www.raiot.in/author/geetaliborah/|title=AUTHOR: GEETALI BORAH|access-date=2020-01-29|archivedate=2020-01-29|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200129183209/http://www.raiot.in/author/geetaliborah/|deadurl=yes}}</ref>
==কৰ্ম জীৱন==
সাহিত্য সম্পাদনাৰ সৈতে জড়িত গীতালি বৰা বৰ্তমান [[অসম প্ৰকাশন পৰিষদ]]ৰ পৰা প্ৰকাশিত [[প্ৰকাশ (আলোচনী)|প্ৰকাশ]] আলোচনীৰ সহযোগী সম্পাদক হিচাপে কৰ্মৰত।
<ref name= "asomaditya">{{cite web|url=http://asomaditya.com/epaper/edition/474/asom-aditya-epaper-%E0%A6%A6%E0%A7%87%E0%A6%B6-%E0%A6%9C%E0%A6%BE%E0%A6%A4%E0%A6%BF%E0%A7%B0-%E0%A6%85%E0%A6%A4%E0%A6%A8%E0%A7%8D%E0%A6%A6%E0%A7%8D%E0%A7%B0-%E0%A6%AA%E0%A7%8D%E0%A7%B0%E0%A6%B9%E0%A7%B0%E0%A7%80/page/5/|date=January 26 , 2020|title=জনপ্ৰিয় লেখিকা গীতালি বৰাৰ সৈতে অন্তৰংগ সাক্ষাৎকাৰ|accessdate=January 29 , 2020}}{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
==সাহিত্যকৃতি==
===উপন্যাস===
# বুদ্ধজায়া<ref name= asomaditya/>
# অন্তৰতম
# বাসনাহীনা (আগষ্ট ২০২২)
# এটি জোনাকীৰ কথকতা(২০২৩)
===গল্প সংকলন===
# সম্ভৱতঃ<ref name= asomaditya/>
# অৰ্গল খোলা প্ৰিয়ম্বদা
# এপল’ এপল’
# নিৰৱধি নৈৰাঞ্জনা
# সত্য-সূৰ্য
# গ'ডো আৰু গন্তব্যৰ গল্প
# বৈষম্যবাদ
===অনুবাদ গ্ৰন্থ ===
# দ্য চাইল্ড হু নেভাৰ গ্ৰু
===আলোচনীৰ যোগে প্ৰকাশিত উপন্যাসিকা===
===আলোচনীত প্ৰকাশিত ধাৰাবাহিক===
==বঁটা/সন্মান==
# ২০০৮ চনত গল্প সংকলন ‘সম্ভৱতঃ’ ৰ বাবে [[মুনীন বৰকটকী বঁটা]]৷ <ref name= asomaditya/>
# গল্প সংকলন নিৰৱধি নৈৰাঞ্জনাৰ বাবে [[হোমেন বৰগোহাঞি]] সাহিত্য বঁটা৷
# উপন্যাস ‘বুদ্ধজায়া’ৰ বাবে [[অসম সাহিত্য সভা]]ৰ সভাপতিৰ বিশেষ সাহিত্য সন্মান৷
==তথ্য সংগ্ৰহ==
{{Reflist}}
[[শ্ৰেণী:অসমৰ ব্যক্তি]]
[[শ্ৰেণী:জীৱিত ব্যক্তি]]
[[শ্ৰেণী:অসমীয়া ঔপন্যাসিক]]
[[শ্ৰেণী:অসমীয়া গল্পকাৰ]]
[[শ্ৰেণী:মুনীন বৰকটকী বঁটা বিজয়ী]]
m4q8pbn20z9txsew8snaq9k4zna566l
একতা কাপুৰ
0
56824
606928
603773
2026-05-17T18:25:10Z
InternetArchiveBot
29706
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
606928
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox person
| name = একতা কাপুৰ
| image = Ekta Kapoor at 98.3 FM Radio Mirchi 3.jpg
| image_size =
| caption = ২০১২ চনত একতা কাপুৰ
| birth_name =
| birth_date = {{Birth date and age|1975|6|7|df=yes}}<ref name="times1" />
| birth_place = [[মুম্বাই]], [[মহাৰাষ্ট্ৰ]], ভাৰত
| nickname = ''টেলিভিছনৰ জেৰিণা''<br/> ''ভাৰতৰ টেলিভিছনৰ ৰাণী''
| nationality = ভাৰতীয়
| occupation = টেলিভিছন প্ৰযোজক, বালজী টেলিফিল্মছৰ পৰিচালন অধিকৰ্তা
| years_active = ১৯৯৫–বৰ্তমানলৈ
| awards = [[পদ্মশ্ৰী]], ২০২০
| religion = [[হিন্দু ধৰ্ম]]
| children = ১
| parents = জিতেন্দ্ৰ (পিতৃ)<br/>শোভা কাপুৰ (মাতৃ)
| relatives = তুষাৰ কাপুৰ (ভাতৃ)
| website =
}}
'''একতা কাপুৰ''' (জন্ম: ৭ জুন ১৯৭৫)<ref name="times1">{{cite web|title=PICS: Ekta Kapoor's 41st birthday bash|url=http://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/hindi/PICS-Ekta-Kapooraposs-41st-birthday-bash/photostory/52656051.cms|website=The Times of India|accessdate=11 June 2016|date=8 June 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160611195216/http://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/hindi/PICS-Ekta-Kapooraposs-41st-birthday-bash/photostory/52656051.cms|archive-date=11 June 2016|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.hindustantimes.com/tv/happy-birthday-ekta-kapoor-6-things-to-remind-you-why-she-is-a-big-deal/story-3ulB0zADHATxk8X1BCosbL.html|title=Happy birthday Ekta Kapoor: 6 things to remind you why she is a big deal|last=Bajaj|first=Simran|date=7 June 2016|website=Hindustan Times|access-date=7 June 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160607214623/http://www.hindustantimes.com/tv/happy-birthday-ekta-kapoor-6-things-to-remind-you-why-she-is-a-big-deal/story-3ulB0zADHATxk8X1BCosbL.html|archive-date=7 June 2016|url-status=live}}</ref> এগৰাকী ভাৰতীয় টেলিভিছন প্ৰযোজক, চলচ্চিত্ৰ প্ৰযোজক, পৰিচালক আৰু বালাজী টেলিফিল্মছৰ পৰিচালন অধিকৰ্তা তথা ক্ৰিয়েটিভ হেড। ভাৰতৰ টেলিভিছনৰ ক্ষেত্ৰখনলৈ আমূল পৰিবৰ্তন অনাত তেওঁৰ অপৰিসীম অৱদান আছে। তেওঁক ভাৰতৰ ''টেলিভিছনৰ জেৰিণা'' আৰু ''ভাৰতৰ টেলিভিছনৰ ৰাণী'' বুলি সম্বোধিত কৰা হয়। ২০২০ চনত [[ভাৰত চৰকাৰ|ভাৰত চৰকাৰে]] তেওঁক ভাৰতৰ চতুৰ্থ সৰ্বোচ্চ অসামৰিক সন্মান [[পদ্মশ্ৰী]] প্ৰদান কৰে।
==প্ৰাৰম্ভিক জীৱন আৰু শিক্ষা==
[[File:Jeetendra with his son Tusshar and daughter Ekta.jpg|thumb|right|পিতৃ জিতেন্দ্ৰ (সোঁফালে) আৰু ভাতৃ তুষাৰ কাপুৰৰ (বাওঁফালে) সৈতে একতা কাপুৰ (মাজত)]]
১৯৭৫ চনৰ ৭ জুন তাৰিখে [[মহাৰাষ্ট্ৰ]]ৰ মুম্বাইত একতা কাপুৰৰ জন্ম হৈছিল। তেওঁৰ পিতৃ জিতেন্দ্ৰ আৰু মাতৃ শোভা কাপুৰ দুয়ো হিন্দী চলচ্চিত্ৰৰ প্ৰখ্যাত অভিনেতা-অভিনেত্ৰী। তেওঁৰ কনিষ্ঠ ভাতৃ তুষাৰ কাপুৰো এগৰাকী অভিনেতা।<ref name="ht1">{{cite web |url=http://www.hindustantimes.com/News-Feed/smallscreen/Meet-the-real-Ekta-Kapoor/Article1-500165.aspx |title=Meet the 'real' Ekta Kapoor |last=Sabharwal |first=Rahul |date=21 January 2010 |work=[[Hindustan Times]] |accessdate=31 January 2010 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100125195043/http://www.hindustantimes.com/News-Feed/smallscreen/Meet-the-real-Ekta-Kapoor/Article1-500165.aspx |archivedate=25 January 2010 }}</ref><ref name="hindu1">{{cite web|url=http://www.hinduonnet.com/thehindu/mp/2002/07/01/stories/2002070100010403.htm|title=Ekta Kapoor springs a surprise|date=1 July 2002|work=[[The Hindu]]|accessdate=31 January 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20101229050140/http://www.hinduonnet.com/thehindu/mp/2002/07/01/stories/2002070100010403.htm|archive-date=29 December 2010|url-status=dead|archivedate=29 December 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20101229050140/http://www.hinduonnet.com/thehindu/mp/2002/07/01/stories/2002070100010403.htm|deadurl=yes}}</ref><ref name="hindu2">{{cite web |url=http://www.thehindubusinessline.com/blnus/14021521.htm |title=Ekta Kapoor & family take pay cut |date=2 October 2009 |work=[[The Hindu]] |accessdate=31 January 2010 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100309111459/http://www.thehindubusinessline.com/blnus/14021521.htm |archivedate=9 March 2010 }}</ref> তেওঁ মাহিমত অৱস্থিত বোম্বে স্কটিছ স্কুলত শিক্ষা গ্ৰহণ কৰিছিল। পিছলৈ তেওঁ মুম্বাই বিশ্ববিদ্যালয়ৰ অন্তৰ্ভুক্ত মিথিবাঈ কলেজত উচ্চ শিক্ষা লাভ কৰে।<ref>{{Cite news|url=http://www.indianbillgates.com/ekta-kapoor/|title=Ekta Kapoor- Joint Managing Director&Creative Director of Balaji Telefilms|last=|first=|date=16 September 2015|work=IndianBillGates|access-date=29 August 2017|language=en-US|archive-url=https://web.archive.org/web/20170829164020/http://www.indianbillgates.com/ekta-kapoor/|archive-date=29 August 2017|url-status=live}}</ref>
==কৰ্মজীৱন==
একতা কাপুৰে ১৫ বছৰ বয়সৰ পৰা চলচ্চিত্ৰ আৰু বিজ্ঞাপন নিৰ্মাতা কৈলাস সুৰেন্দ্ৰনাথৰ সৈতে কৰ্মজীৱনৰ জীৱনৰ পাতনি মেলিছিল। তাৰপিছত তেওঁ তেওঁৰ পিতৃৰ পৰা বিত্তীয় সাহায্য লৈ প্ৰযোজক হোৱা মন মেলে।<ref name=":1" /> ২০০১ চনত তেওঁ ''কিউ কি মে জুথ নেহী বলতা'', ২০০৩ চনত ''কুছ তো হে'' আৰু ২০০৪ চনত ''কৃষ্ণা কটেজ'' নামৰ হিন্দী ছবি নিৰ্মাণ কৰে। তাৰপিছত তেওঁ ''ক্যা কুল হে হম'', ''শ্বুটআউট এট লখণ্ডৱালা'', ''মিছন ইস্তানবুল'', ''ইএমআই'' আদি ছবি প্ৰযোজনা কৰে।
২০১০ চনৰ পৰা ২০০৪ চনলৈ তেওঁ ''লাভ চেক্স এণ্ড ধখা'', ''উৱান্স আপোন এ টাইম ইন মুম্বাই'' আৰু ''চৰ ইন দা চিটি'' আদি চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাণ কৰিছিল। কিন্তু তেওঁৰ ছবিসমূহে ভাল ব্যৱসায় নকৰাৰ বাবে ''হাফ গাৰ্লফ্ৰেণ্ড'' নিৰ্মাণ কৰাৰ আগতে তেওঁ কিছুপৰিমাণে হতাশ হৈছিল।<ref>{{cite web|url=http://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/half-girlfriend-ekta-kapoor-arjun-kapoor-shraddha-kapoor-mohit-suri-success-party-4677715/|title=Half Girlfriend producer Ekta Kapoor: Critics felt it was a melodrama but I'm glad that masses accepted the film|date=28 May 2017|publisher=|via=http://indianexpress.com|access-date=24 August 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170824174954/http://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/half-girlfriend-ekta-kapoor-arjun-kapoor-shraddha-kapoor-mohit-suri-success-party-4677715/|archive-date=24 August 2017|url-status=live}}</ref>
২০১২ চনত একতা কাপুৰে [https://www.theiceinstitute.com/ ইনষ্টিটিউট অফ ক্ৰিয়েটিভ এক্সচেলেন্স] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210416080438/https://www.theiceinstitute.com/ |date=2021-04-16 }} নামৰ মেডিয়া প্ৰশিক্ষণ প্ৰতিষ্ঠান তেওঁৰ প্ৰডাক্টছন হাউচ বলাজী টেলিফিল্মৰ সহায়ত স্থাপন কৰে।<ref>{{Cite web|url=http://www.balajitelefilms.com/indus-balaji-fund.php|title=Balaji Telefilms Limited : Television, Motion Pictures|website=balajitelefilms.com|access-date=25 March 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190324045820/http://www.balajitelefilms.com/indus-balaji-fund.php|archive-date=24 March 2019|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.indiantelevision.com/release/y2k12/may/mayrel25.php |title=Balaji Telefilms launches training academy in filmmaking |access-date=25 March 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190328111147/http://www.indiantelevision.com/release/y2k12/may/mayrel25.php |archive-date=28 March 2019 |url-status=live |date=15 May 2012 }}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.indiainfoline.com/article/news-top-story/balaji-telefilms-to-start-chain-of-acting-editing-schools-113101802393_1.html|title=Balaji Telefilms to start chain of acting, editing schools|website=indiainfoline.com}}</ref>
তেওঁ টেলিভিছনৰ বাবে ১৩০ খনতকৈ বেছি ধাৰাবাহিক নিৰ্মাণ কৰিছে। তেওঁৰ দ্বাৰা প্ৰযোজিত ধাৰাবাহিক সমূহ ভাৰতৰ লগতে বিভিন্ন দেশত জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰিছে। ভাৰতীয় টেলিভিছন উদ্যোগ ঠন ধৰি উঠাৰ বাবে তেওঁৰ অৱদান আগবঢ়াইছে। তেওঁৰ কেইখনমান জনপ্ৰিয় ধাৰাবাহিক হ'ল: ''হম পাঁচ'', ''কিউ কি সাঁচ কি কাভি বহু থি'', ''কাহিনী ঘৰ ঘৰ কি'', ''কহি কিছি ৰজ'', ''কচৌটি জিন্দাগী কি'', ''কচম ছে'', ''পৱিত্ৰ ৰিষ্টা'', ''বৰে আচ্ছে লগতে হে'', ''য়ে হে মোহব্বতে'', ''যোধা অকবৰ'', ''কুমকুম ভাগ্য'', ''কুণ্ডলী ভাগ্য'', ''নাগিন'' ইত্যাদি।<ref>{{cite web|url=http://entertainment.oneindia.in/television/news/2012/ekta-kapoor-obsession-k-titles-strategy-200212.html|title=Ekta Kapoor's obsession with 'K' was strategy, but not superstition|date=20 February 2012|website=Filmibeat|publisher=Greynium Information Technologies|accessdate=8 August 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20131015140212/http://entertainment.oneindia.in/television/news/2012/ekta-kapoor-obsession-k-titles-strategy-200212.html|archive-date=15 October 2013|url-status=live|archivedate=15 October 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131015140212/http://entertainment.oneindia.in/television/news/2012/ekta-kapoor-obsession-k-titles-strategy-200212.html|deadurl=yes}}</ref> ভাৰতীয় টেলিভিছন জগতত নতুন ঢৌ অনাৰ বাবে একতা কাপুৰ জনাজাত। সেয়ে তেওঁক ভাৰতীয় টেলিভিছনৰ ৰাণী বুলি অভিহিত কৰা হয়।<ref name=":1">{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/hindi/from-being-known-as-a-superstars-daughter-to-becoming-tvs-czarina-heres-how-ekta-kapoors-career-shaped-up/articleshow/59034081.cms|title=From being known as a superstar's daughter to becoming TV's Czarina, here's how Ekta Kapoor's career shaped up|last=Bajwah|first=Dimpal|date=7 June 2017|work=The Times of India|access-date=1 July 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180723020050/https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/hindi/from-being-known-as-a-superstars-daughter-to-becoming-tvs-czarina-heres-how-ekta-kapoors-career-shaped-up/articleshow/59034081.cms|archive-date=23 July 2018|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.indiatoday.in/television/celebrity/story/tv-czarina-ekta-kapoor-on-moving-from-conservative-shows-to-non-conformist-work-1206033-2018-04-06|title=TV czarina Ekta Kapoor on moving from conservative shows to nonconformist work|date=6 April 2018|website=India Today|language=en|access-date=1 July 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180630161607/https://www.indiatoday.in/television/celebrity/story/tv-czarina-ekta-kapoor-on-moving-from-conservative-shows-to-non-conformist-work-1206033-2018-04-06|archive-date=30 June 2018|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/television/ekta-kapoor-swears-she-is-not-queen-of-tv/|title=Ekta Kapoor 'swears' she is not queen of TV|last=|first=|date=2 March 2016|work=The Indian Express|access-date=1 July 2018|language=en-US|archive-url=https://web.archive.org/web/20180701193751/https://indianexpress.com/article/entertainment/television/ekta-kapoor-swears-she-is-not-queen-of-tv/|archive-date=1 July 2018|url-status=live}}</ref>
তেওঁ এএলটি বালাজী নামৰ এপৰ সহায়ত ৪০ খনতকৈ অধিক অনলাইন ৱেব চিৰিজ উপস্থাপন কৰিছে।<ref name=":1" /> ইয়াৰ লগতে তেওঁ শেহতীয়াকৈ এক লেবেলৰ সৈতে ফেছন চিৰিজ আৰম্ভ কৰিছে।<ref>{{Cite news|url=https://www.mid-day.com/articles/content-czarina-ekta-kapoor-leads-with-distinctive-women-driven-characters/19617198|title=Content Czarina Ekta Kapoor Leads With Distinctive Women Driven Characters|work=Mid Day|language=en-US|access-date=12 December 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181215221914/https://www.mid-day.com/articles/content-czarina-ekta-kapoor-leads-with-distinctive-women-driven-characters/19617198|archive-date=15 December 2018|url-status=live|archivedate=15 December 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181215221914/https://www.mid-day.com/articles/content-czarina-ekta-kapoor-leads-with-distinctive-women-driven-characters/19617198|deadurl=yes}}</ref>
<ref>{{Cite news|url=https://m.dailyhunt.in/news/india/english/santabanta+english-epaper-santaen/content+czarina+ekta+kapoor+leads+with+distinctive+women+driven+characters-newsid-92671668|title=Content Czarina Ekta Kapoor leads with distinctive women driven characters|work=Daily Hunt|language=en-US|access-date=12 December 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181215223940/https://m.dailyhunt.in/news/india/english/santabanta+english-epaper-santaen/content+czarina+ekta+kapoor+leads+with+distinctive+women+driven+characters-newsid-92671668|archive-date=15 December 2018|url-status=live}}</ref>
==বঁটা আৰু সন্মান==
একতা কাপুৰে বহুতো ৰাষ্ট্ৰীয় আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বঁটা আৰু সন্মান লাভ কৰিছে। ২০০১ চনত এছিয়া ৱিক মেগাজিনে তেওঁক 'এছিয়াৰ শীৰ্ষ ৫০ গৰাকী গণসংযোগকৰ্তা'ৰ তালিকাত স্থান দিছিল।<ref>{{Cite news|url=https://www.exchange4media.com/Print/Tejpal-Ekta-and-Murthy-among-Asia%E2%80%99s-50-most-powerful-communicatorsAsiaweek_2539.html|title=Tejpal, Ekta and Murthy among Asia's 50 most powerful communicators: Asiaweek|last=|first=|date=25 May 2001|work=Indian Advertising Media & Marketing News – exchange4media|access-date=5 July 2018|language=en-US|archive-url=https://web.archive.org/web/20180705180342/https://www.exchange4media.com/Print/Tejpal-Ekta-and-Murthy-among-Asia%E2%80%99s-50-most-powerful-communicatorsAsiaweek_2539.html|archive-date=5 July 2018|url-status=live|archivedate=5 July 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180705180342/https://www.exchange4media.com/Print/Tejpal-Ekta-and-Murthy-among-Asia%E2%80%99s-50-most-powerful-communicatorsAsiaweek_2539.html|deadurl=yes}}</ref> তেওঁ বহু অভিনেতা, অভিনেত্ৰী, চলচ্চিত্ৰৰ কাৰিকৰী ব্যক্তিক নিজৰ প্ৰতিভা প্ৰকাশৰ বাবে প্ৰথম মঞ্চ প্ৰদান কৰিছিল।<ref name="Famous Entrepreneurs">{{Cite news|url=http://www.famous-entrepreneurs.com/ekta-kapoor|title=Ekta Kapoor Biography, Pictures and Facts|last=|first=|date=|work=Famous Entrepreneurs|access-date=29 August 2017|language=en-US|archive-url=https://web.archive.org/web/20170829164853/http://www.famous-entrepreneurs.com/ekta-kapoor|archive-date=29 August 2017|url-status=live}}</ref> তেওঁ কনফেডাৰেচন অফ ইণ্ডিয়ান ইণ্ডাষ্ট্ৰীজ এণ্টাৰটেইনমেণ্ট কমিটিৰ মুৰব্বী আছিল। ইয়াৰ লগতে তেওঁ ২০০১ চনত বৰ্ষশ্ৰেষ্ঠ উদ্যমী বঁটা লাভ কৰিছিল।<ref name=":0">{{cite web|url=http://www.mapsofindia.com/who-is-who/entertainment/ekta-kapoor.html|title=Ekta Kapoor Biography - Life Story, Career, Awards and Achievements|website=mapsofindia.com|access-date=29 August 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170829161259/http://www.mapsofindia.com/who-is-who/entertainment/ekta-kapoor.html|archive-date=29 August 2017|url-status=live}}</ref> তেওঁক ভাৰতীয় টেলিভিছন উদ্যোগৰ শীৰ্ষ ২৫ গৰাকী ক্ষমতাশালী মহিলাৰ ভিতৰত অন্যতম হিচাপে অভিহিত কৰা হয়।<ref>{{Cite news|url=https://www.news18.com/news/india/ekta-kapoor-in-indias-most-powerful-women-list-513359.html|title=In 25 most powerful ladies list|last=|first=|date=|work=|access-date=|archive-url=https://web.archive.org/web/20180911081857/https://www.news18.com/news/india/ekta-kapoor-in-indias-most-powerful-women-list-513359.html|archive-date=11 September 2018|url-status=live}}</ref>
তেওঁ বালাজী টেলিফিল্মৰ প্ৰযোজক হিচাপে বহুতো পুৰস্কাৰ লাভ কৰিছে। তাৰে ভিতৰত উল্লেখযোগ্য সমূহ হ'ল: ভাৰতীয় টেলিভিছন একাডেমী বঁটা, ইণ্ডিয়ান টেলি এৱাৰ্ড, কলাকৰ বঁটা, এছিয়ান টেলিভিছন বঁটা, অপ্সৰা বঁটা,জী ৰিষ্টে বঁটা, ব'ৰপ্লাছ বঁটা, নিউ টেলেণ্ট বঁটা, বিগ ষ্টাৰ এণ্টাৰটেইনমেণ্ট বঁটা, গ্ৰেট ৱমেন বঁটা, এছিয়া সামাজিক সৱলীকৰণ বঁটা, লায়ন গোল্ড বঁটা, ষ্টাৰডাষ্ট এৱাৰ্ড, স্ক্ৰীন এৱাৰ্ড, পুনে আন্তৰ্জাতিক চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ, জী গৌৰৱ পুৰস্কাৰ,ৰাষ্ট্ৰীয় মেডিয়া নেটৱৰ্ক চলচ্চিত্ৰ আৰু টেলিভিছন বঁটা, গ্লোৱেল ইণ্ডিয়ান ফিল্ম এণ্ড টেলিভিছন অনৰ, ইটিচি বিজনেছ এৱাৰ্ড ইত্যাদি।<ref name="Famous Entrepreneurs"/> ২০২০ চনত [[ভাৰত চৰকাৰ|ভাৰত চৰকাৰে]] তেওঁৰ অৱদানৰ স্বীকৃতি স্বৰূপে ভাৰতৰ চতুৰ্থ সৰ্বোচ্চ অসামৰিক সন্মান [[পদ্মশ্ৰী]] প্ৰদান কৰে।<ref>{{cite web |title=MINISTRY OF HOME AFFAIRS |url=https://padmaawards.gov.in/PDFS/2020AwardeesList.pdf |website=padmaawards.gov.in |accessdate=25 January 2020}}</ref>
==তথ্য উৎস==
{{reflist}}
==বাহ্যিক সংযোগ==
{{commons category|Ekta Kapoor|একতা কাপুৰ}}
*{{IMDb name|0438471|একতা কাপুৰ}}
[[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ ব্যক্তি]]
[[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ চলচ্চিত্ৰ প্ৰযোজক]]
[[শ্ৰেণী:পদ্মশ্ৰী বঁটা বিজয়ী]]
[[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ ব্যৱসায়ী]]
[[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ ব্যৱসায়ী]]
gi81zd32d8jdcqcezeg0m1rji8n33s5
কাজল আগৰৱাল
0
61442
606936
606248
2026-05-17T22:33:25Z
InternetArchiveBot
29706
Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
606936
wikitext
text/x-wiki
{{about|কাজল আগৰৱাল|অজয় দেৱগনৰ পত্নী|কাজল}}
{{Infobox person
| name = কাজল আগৰৱাল
| image = Kajal Aggarwal on the sets of Queen Kannada remake.jpg
| image_size = 220px
| alt =
| caption = ২০১৮ চনত কাজল আগৰৱাল
| birth_name = <!-- only use if different from name -->
| birth_date = {{Birth date and age|1985|6|19}}<ref name="kajal">{{cite web | title=Kajal Aggarwal takes a break on her birthday | year=19 jun 2012 | url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/Kajal-Aggarwal-takes-a-break-on-her-birthday/articleshow/14267750.cms | accessdate= | archivedate=25 March 2016 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20160325013449/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/Kajal-Aggarwal-takes-a-break-on-her-birthday/articleshow/14267750.cms | deadurl=unfit }}</ref>
| birth_place = [[মুম্বাই]], [[মহাৰাষ্ট্ৰ]], [[ভাৰত]]<ref name="Agr" />
| death_date = <!-- {{Death date and age|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} (DEATH date then BIRTH date) -->
| death_place =
| residence = মুম্বাই, মহাৰাষ্ট্ৰ, ভাৰত
| nationality = [[ভাৰত|ভাৰতীয়]]
| other_names =
| parents = {{Unbulleted list|সুমন আগৰৱাল (মাতৃ)|বিনয় আগৰৱাল (পিতৃ)}}
| relatives = {{Unbulleted list|নিশা আগৰৱাল (ভনী)}}
| education = [[Bachelor of Journalism|বিএমএম]]
| occupation = অভিনেত্ৰী, গায়িকা, মডেল
|height= ৫ ফুট ৬ ইঞ্চি (১.৬৮ মিঃ)<ref name="Agr">{{cite web | url=https://m.imdb.com/name/nm2570245/ | title=Kajal Aggarwal | publisher=Imdb.com | accessdate=18 June 2020}}</ref>
| years_active = ২০০৪-বৰ্তমান
| known_for = {{Unbulleted list|মাগাধীৰা (২০০৯),<br/>ডাৰ্লিং (২০১০), <br/> বৃন্দাভানাম (২০১০),<br/>মিষ্টাৰ পাৰফেক্ট (২০১১)}}
| awards = ফিল্মফেয়াৰ বঁটা<ref name="Imdb" />
| notable_works =
}}
'''কাজল আগৰৱাল''' ({{lang-en|Kajal Aggarwal}}) হৈছে ১৯৮৫ চনৰ ১৯ জুনত জন্মগ্ৰহণ কৰা এগৰাকী [[ভাৰত|ভাৰতীয়]] চলচ্চিত্ৰ জগতৰ অভিনেত্ৰী।<ref name="Agr" /> তেওঁৰ সফল চলচ্চিত্ৰ অভিনয় আৰু দক্ষিণ ভাৰতৰ জনপ্ৰিয়তা অৰ্জন কৰাৰ লগতে তেওঁ চাৰিবাৰকৈ [[ফিল্মফেয়াৰ বঁটা]]ৰ মনোনয়ন লাভ কৰিবলৈ সক্ষম হয়।<ref name="Imdb">{{cite web | url=https://m.imdb.com/name/nm2570245/awards | title=Filmfare Awards South | publisher=Imdb.com | accessdate=18 June 2020}}</ref><ref name="Ka" /><ref name="Kajala1">{{cite web | url=http://outlookindia.com/printarticle.aspx?277580 | title=If You’re Willing, She’s Reddy | publisher=archive.org | date=18 Jul 2011 | accessdate=19 June 2020 | archivedate=11 July 2011 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20110711223009/http://outlookindia.com/printarticle.aspx?277580 | deadurl=unfit }}</ref><ref name="Kj2">{{cite web | url=http://www.sify.com/movies/Kajal-Most-wanted-imagegallery-tollywood-kcxsq9fghaf.html | title=Kajal: Most wanted | publisher=archive.org | date=16 January 2015 | accessdate=19 June 2020 | archivedate=16 January 2015 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20150116132555/http://www.sify.com/movies/Kajal-Most-wanted-imagegallery-tollywood-kcxsq9fghaf.html | deadurl=unfit }}</ref>
আগৰৱালে অভিনয় জগতত খোজ দিয়ে ২০০৪ চনৰ বলিউডৰ 'কিউ! হো গায়া না...' চলচ্চিত্ৰখনৰ জৰিয়তে৷ তেওঁৰ প্ৰথম [[তেলেগু ভাষা]]ৰ চলচ্চিত্ৰ মুক্তিলাভ কৰে ২০০৭ চনত 'লক্ষ্মী কল্যাণাম'। তেওঁৰ প্ৰথম বাণিজ্যিক সাফল্য চলচ্চিত্ৰ আছিল 'চান্দামামা' (২০০৭)। তেওঁ জনপ্ৰিয়তা অৰ্জন কৰে মূলত 'মাগাধীৰা' (২০০৯) নামৰ চলচ্চিত্ৰখনৰ পৰা, যি আছিল তেওঁৰ অভিনীত চলচ্চিত্ৰবোৰৰ মাজৰ সকলোতকৈ ডাঙৰ বাণিজ্যিক সফলতাৰ ছবি৷<ref name="Im">{{cite web | url=https://m.imdb.com/name/nm2570245/bio?ref_=m_mn_ov_bio | title=Kajal Aggarwal Biography | publisher=Imdb.com | accessdate=18 June 2020}}</ref> এই ছবিখনৰ শ্ৰেষ্ঠ তেলেগু অভিনেত্ৰীৰ বাবে তেওঁ '[[ফিল্মফেয়াৰ বঁটা]]'লৈ মনোনীত হয়।<ref name="Ka">{{cite web | url=https://timesofindia.indiatimes.com/topic/kajal-agarwal | title=Kajal Agarwal | publisher=Timesofindia.indiatimes.com | accessdate=18 June 2020}}</ref>
'ডাৰ্লিং' (২০১০), 'বৃন্দাভানাম' (২০১০), 'মি. পাৰফেক্ট' (২০১১), 'বিজনেচমেন' (২০১২), 'নায়ক' (২০১৩) আৰু 'বাদশাহ' (২০১৩), 'গোবিন্দুদু আন্দাৰিভাদেলে' (২০১৪), টেম্পাৰ (২০১৫), 'খিলাড়ী নং ১৫০' (২০১৭) আদি চলচ্চিত্ৰত ধাৰাবাহিক সাফল্য অৰ্জন কৰি তেওঁ তেলেগু চলচ্চিত্ৰত শীৰ্ষস্থানীয় অভিনেত্ৰী হিচাবে নিজকে প্ৰতিষ্ঠিত কৰে।<ref name="Ka" />
তেওঁ তামিল চলচ্চিত্ৰত অভিনয় কৰিছে ক্ৰমে- 'নান মহান আল্লা' (২০১০), মাট্টাৰ্ৰাণ (২০১২), 'ঠুপ্পাক্কি' (২০১২), জিল্লা (২০১৪), ভিভেগাম (২০১৭), মাৰচেল (২০১৭) আদিত।<ref name="Ka" />
তেওঁৰ 'মাত্তাৰান' (২০১২) নামৰ ছবিখন “মাগাধীৰা” (২০০৯) চলচ্চিত্ৰৰ পিছত দ্বিতীয়খন সৰ্বাধিক সাফল্য অৰ্জন কৰা চলচ্চিত্ৰ, যাৰ জৰিয়তে তামিল চলচ্চিত্ৰ জগতত তেওঁ নেতৃস্থানীয় অভিনেত্ৰী হিচাপে আৱিৰ্ভূত হয়। তেওঁ পুনৰ বলিউডত খোজ দিয়ে 'সিংঘাম' (২০১১) নামৰ চলচ্চিত্ৰখনৰ জৰিয়তে, যি আছিল ব্লকবাষ্টাৰ ছবি। তাৰ পৰৱৰ্তী চলচ্চিত্ৰ 'স্পেচিয়েল ২৬'ও তেওঁৰ বক্স অফিচত সাফল্য অৰ্জন কৰিবলৈ সক্ষম হয়।<ref name="Kjag">{{cite web | url=https://inwww.rediff.com/movies/2011/aug/01singham-declared-big-hit-at-box-office.htm | title=Singham declared big hit at box office | publisher=1 August 2011 | work=Rediff.com | accessdate=19 June 2020}}</ref><ref name="Kjl1">{{cite web | url=https://bollyspice.com/special-chabbis-and-abcd-perform-decently-at-the-box-office/ | title=Special Chabbis and ABCD A Hit! | publisher=Bollyspice.com | date=13 Feb 2013 | accessdate=19 June 2020}}</ref>
==জন্ম পৰিচয়==
মহাৰাষ্ট্ৰৰ মুম্বাইত ১৯৮৫ চনৰ ১৯ জুনত জন্মগ্ৰহণ কৰা কাজল আগৰৱালৰ পিতৃ আছিল বিনয় আগৰৱাল আৰু মাতৃ সুমন আগৰৱাল।<ref name=”kajalbirth”>{{cite web | title=Kajal Agarwal: I am here to stay... | url=http://www.mid-day.com/entertainment/2011/jun/020611-Tollywood-star-Kajal-Agarwal-opposite-Ajay-Devgn-Singham.html | publisher=মিড-ডে | author=সিং, মৌলি | accessdate=19 June 2020 }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> তেওঁৰ ভনী নিশা আগৰৱাল তেলুগু আৰু তামিল চলচ্চিত্ৰৰ এগৰাকী অভিনেত্ৰী।<ref name="Kajalsister">{{cite web | url=https://inwww.rediff.com/movies/slide-show/slide-show-1-south-nisha-agarwal-on-emaindi-ee-vela/20101111.htm | title=Kajal Agarwal's sister takes the plunge | publisher=Rediff.com | date=11 November 2010 | accessdate=19 June 2020}}</ref><ref>{{cite web|title=Kajal Agarwal’s sister takes the plunge | url=http://www.rediff.com/movies/slide-show/slide-show-1-south-nisha-agarwal-on-emaindi-ee-vela/20101111.html | publisher=Rediff | accessdate=19 june 2020}}</ref> তেওঁ কোলাবা, মুম্বাইৰ চেণ্ট অন উচ্চ বিদ্যালয়ত আৰু জয় হিন্দ কলেজত পঢ়াশুনা কৰে।<ref name="Ka11">{{cite web | url=https://m.timesofindia.com/entertainment/hindi/bollywood/news/I-dont-cross-the-border-with-my-co-stars-Kajal-Aggarwal/articleshow/18349237.cms | title=I don’t cross the border with my co-stars: Kajal Aggarwal | publisher=Timesofindia.com | date=6 Feb 2013 | accessdate=19 June 2020}}</ref><ref name=”kajaledu”>{{cite web|title=Meet Ajay Devgn’s love in Singh | url=http://www.rediff.com/movies/slide-show/slide-show-1-kajal-agarwal-interview-on-singham/20110713.htm | publisher=Rediff.com | accessdate=19 June 2020}}</ref> ইয়াৰ পিছত তেওঁ মুম্বাইৰ কে. সি. কলেজৰ পৰা গণমাধ্যম বিষয়ত স্নাতক ডিগ্ৰী লয়।<ref name=”kajaledu”/> মহাবিদ্যালয়ত পঢ়ি থকা অৱস্থাতে মডেলিংৰ কৰ্মজীৱন আৰম্ভ কৰে।<ref name="Clg">{{cite web | url=https://m.timesofindia.com/entertainment/bollywood/news-interviews/Salman-should-do-Magadheera-remake-Kajal/articleshow/9186450.cms?referral=PM | title=Salman should do Magadheera remake: Kajal | publisher=Timesofindia.com | date=11 Jul 2011 | accessdate=19 June 2020}}</ref><ref>{{cite web|title=Telugu cinema | Telugu movie | Telugu movies | Telugu films | Telugu cinema hero | Telugu movie hero | Telugu cinema heroine | Telugu movie heroine | Tollywood hero | Tollywood heroine | Telugu cinema news | url=http://www.teluguone.com/tmdb/celebrity/Kajal-en-3.html | publisher=Teluguone.com। accessdate=19 june 2020}}</ref> অভিনয়ৰ জগতত প্ৰৱেশ কৰাৰ আগতে তেওঁৰ এম.বি.এ কৰাৰ ইচ্ছা আছিল।<ref>{{cite web | title=Salman should do Magadheera remake: Kajal | author=Gaurav Malani | url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-07-11/news-interviews/29760519_1_hindi-films-rohit-shetty-south-actress | publisher=Articles.timesofindia.indiatimes.com | year=11 july 2011 | accessdate=19 june 2020 | archivedate=13 November 2013 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20131113111630/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-07-11/news-interviews/29760519_1_hindi-films-rohit-shetty-south-actress | deadurl=yes }}</ref>
==কৰ্মজীৱন==
===চলচ্চিত্ৰত আত্মপ্ৰকাশ আৰু সংগ্ৰাম (২০০৪–০৮)===
আগৰৱাল ২০০৪ চনত বলিউডৰ 'কিউ...! হো গায়া না' ছবিত অভিনয়ৰ জৰিয়তে আত্মপ্ৰকাশ কৰিছিল। ছবিখনত তেওঁ এটি সৰু শিশুৰ সহায়ক ভূমিকা পালন কৰিছিল।<ref>{{cite news|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-02-15/news-interviews/28545814_1_ajay-devgn-singam-romance|title=Ajay Devgn to romance South actress Kajal|newspaper=[[The Times of India]]|accessdate=15 February 2011|date=15 February 2011|archivedate=11 September 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110911155445/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-02-15/news-interviews/28545814_1_ajay-devgn-singam-romance|deadurl=yes}}</ref><ref>{{cite news|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-02-13/news-interviews/28546105_1_kajal-agarwal-ajay-devgn-magadheera|title=Kajal to star with Ajay Devgn|newspaper=Times of India|accessdate=13 February 2011|date=13 February 2011|archivedate=2 December 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121202193827/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-02-13/news-interviews/28546105_1_kajal-agarwal-ajay-devgn-magadheera|deadurl=yes}}</ref> তেওঁ অৰ্জুন সৰ্জাৰ সমসাময়িক প্ৰবীণ তামিল পৰিচালক ভাৰতিৰাজৰ ভেটাৰানত আছিল। ছবিখনে ২০০৮ চনৰ শেষৰপিছে মুক্তিলাভ কৰিছিল।
আগৰৱালে তেলেগু চলচ্চিত্ৰ জগতত আত্মপ্ৰকাশ কৰিছিল আৰু ২০০৭ চনত কল্যাণ ৰামৰৰ সাময়িক তেজাৰ 'লক্ষ্মী কল্যাণাম'ত তেওঁ প্ৰথম শীৰ্ষস্থানীয় ভূমিকা পালন কৰিছিল; ই বক্স অফিচত সফল নহ’ল যদিও পিছৰ বছৰৰ পিনে, তেওঁ কৃষ্ণ বংশী পৰিচালিত 'চান্দামামা'ত উপস্থিত হৈছিল, যি ইতিবাচক পৰ্যালোচনাৰ বাবে উন্মুক্ত হৈছিল আৰু তেওঁৰ প্ৰথম ডাঙৰ সফল চলচ্চিত্ৰ হৈ উঠিছিল।<ref>{{cite news|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2008-06-17/news-interviews/27767417_1_tamil-film-chandamama-telugu-films|title=Kajal: Flying high|newspaper=Times of India|accessdate=17 June 2008|date=17 June 2008|archivedate=10 September 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110910140538/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2008-06-17/news-interviews/27767417_1_tamil-film-chandamama-telugu-films|deadurl=yes}}</ref> ২০০৮ চনত, তেওঁ তাৰ প্ৰথম তামিল ছবি মুক্তি পাইছিল, পেৰাৰসুৰ একশ্বন এণ্টাৰটেইনাৰ 'পাজনি', সহ-অভিনীত ভাৰত। সেই বছৰে ভেঙ্কট প্ৰভুৰ কমেডি-থ্ৰিলাৰ সৰোজাৰ সৈতে তেওঁৰ আৰু দুখন তামিল ছবি মুক্তি পায়, য’ত তেওঁ অতিথি হিচাপে উপস্থিত আছিল আৰু ভাৰতীৰাজৰ অনুসন্ধানী থ্ৰিলাৰ 'বোম্মালাট্টাম' সমালোচনামূলক তথা বাণিজ্যিকভাৱে সাফল্য লাভ কৰে,<ref>{{cite web|url=http://www.sify.com/movies/boxoffice.php?id=14786285&cid=13525926|title=Chennai Box Office (Oct 25 to 27, 2008)|publisher=Sify|accessdate=29 October 2008}}</ref> দুয়োখন চলচ্চিত্ৰই তেওঁৰ কেৰিয়াৰক বঢ়াব নোৱাৰিলে কাৰণ তাত তেওঁৰ ভূমিকা তাৎপৰ্যপূৰ্ণ নাছিল।<ref>{{cite news|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2009-02-21/news-interviews/28001798_1_lady-luck-lass-allu-arjun|title=Waiting for Lady Luck|newspaper=[[The Times of India]]|accessdate=21 February 2009|archivedate=2012-12-03|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121203001416/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2009-02-21/news-interviews/28001798_1_lady-luck-lass-allu-arjun|deadurl=yes}}</ref> তেওঁৰ তেলেগু ছবি যথাক্ৰমে 'পুৰুদু' আৰু 'আটাদিষ্টা'ত সুমান্থ আৰু নিতিনৰ বিপৰীতে অভিনয় কৰা আগৰৱালে ইতিবাচক মতামত নাপালেও, দুখনেই বক্স অফিচত সফল হৈছিল।
===জনগণৰ স্বীকৃতি আৰু সমালোচনা প্ৰশংসা (২০০৯-১১)===
আগৰৱালৰ ২০০৯ চনত চাৰিখন ছবি মুক্তি পাইছিল। তেওঁ প্ৰথমে বিনয় ৰায়ৰ বিপৰীতে তামিল ছবি 'মোধি ভিলেয়াডুত'ত অভিনয় কৰিছিল, যি মিশ্ৰ পৰ্যালোচনা অৰ্জন কৰিছিল আৰু আৰ্থিক ব্যৰ্থতা আছিল। ইয়াৰ পিছত তেওঁ [[ৰাম চৰণ তেজা|ৰামচৰণ তেজাৰ]] লগত উচ্চ বাজেটৰ তেলেগু ঐতিহাসিক নাটক 'মাগধীৰা'ত উপস্থিত হৈছিল, ইয়াতে তেওঁক প্ৰথমবাৰৰ বাবে দ্বৈত চৰিত্ৰত অভিনয় কৰা দেখা যায়। এছ এছ ৰাজামৌলি পৰিচালিত ছবিখন অত্যন্ত সমালোচিত প্ৰশংসা পাইছিল, বিশেষকৈ আগৰৱালে ৰাজকন্যাৰ চৰিত্ৰত অভিনয়ৰ বাবে প্ৰশংসিত হৈছিল। আগৰৱালে তেলেগুৰ শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰীৰ ফিল্মফেয়াৰ পুৰস্কাৰৰ বাবে মনোনীত হয় আৰু সেই অভিনয়ৰ বাবে দক্ষিণ স্কোপ পুৰস্কাৰৰ শ্ৰেষ্ঠ তেলেগু অভিনেত্ৰীৰ পুৰস্কাৰৰ বাবে মনোনীত হয়।<ref>{{cite web |url=http://www.andhraspider.com/resources/2488-th-Filmfare-Awards-South-Tollywood-Results.aspx |title=57th South Filmfare Awards Winners (Telugu)| Nominees | Other Details |publisher=Andhraspider.com |date= |accessdate=10 August 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303173928/http://www.andhraspider.com/resources/2488-th-Filmfare-Awards-South-Tollywood-Results.aspx |archive-date=3 March 2016 |url-status=dead |archivedate=3 March 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160303173928/http://www.andhraspider.com/resources/2488-th-Filmfare-Awards-South-Tollywood-Results.aspx |deadurl=yes }}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.andhraspider.com/resources/2585-South-Scope-Cine-Awards-Telugu-Winners.aspx|title=South Scope Cine Awards Winners (Telugu) | Nominees | Other Details|publisher=Andhraspider.com|date=|accessdate=13 October 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20160305023621/http://www.andhraspider.com/resources/2585-South-Scope-Cine-Awards-Telugu-Winners.aspx|archive-date=5 March 2016|url-status=dead|archivedate=5 March 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160305023621/http://www.andhraspider.com/resources/2585-South-Scope-Cine-Awards-Telugu-Winners.aspx|deadurl=yes}}</ref> ই বাণিজ্যিকভাৱে অত্যন্ত সফল ছবি আছিল আৰু ই বহুতো ৰেকৰ্ড ভাঙিবলৈ সক্ষম হৈছিল,<ref>{{cite web|url=http://www.idlebrain.com/trade/magadheera-bozofficelegend.html |title=Magadheera – a box office legend |publisher=idlebrain |accessdate=17 August 2009 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141112151152/http://www.idlebrain.com/trade/magadheera-bozofficelegend.html |archivedate=12 November 2014 |df= }}</ref> যি সৰ্বকালৰ সৰ্বাধিক উপাৰ্জনকাৰী তেলেগু চলচ্চিত্ৰ হিচাবে আবিৰ্ভূত হৈছে।<ref>{{cite web|url=http://www.indiaglitz.com/channels/telugu/article/53748.html|title='Magadheera' earns 175 successful days!|publisher=Indiaglitz|accessdate=21 January 2010|archivedate=13 November 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141113083214/http://www.indiaglitz.com/channels/telugu/article/53748.html|deadurl=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://movies.rediff.com/report/2009/nov/12/south-report-magadheera-not-out.htm|title=Magadheera, 100 not out!|publisher=Rediff|accessdate=12 November 2009}}</ref><ref>{{cite news|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2009-12-19/news-interviews/28105702_1_film-industry-hindi-films-tollywood|title=Tolly's bigger than Bolly|newspaper=Times of India|accessdate=19 December 2009|date=19 December 2009|archivedate=8 July 2012|archiveurl=https://archive.is/20120708134559/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2009-12-19/news-interviews/28105702_1_film-industry-hindi-films-tollywood|deadurl=yes}}</ref> 'মাগধিৰা'ৰ সাফল্যই আগৰৱালক তেলেগু চলচ্চিত্ৰৰ অন্যতম সৰ্বাধিক চৰ্চাৰ অভিনেত্ৰী হিচাবে পৰিণত কৰিছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.indiaglitz.com/channels/telugu/article/53748.html|title='Magadheera' earns 175 successful days!|work=Indiaglitz|accessdate=21 January 2010|archivedate=13 November 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141113083214/http://www.indiaglitz.com/channels/telugu/article/53748.html|deadurl=yes}}</ref> ই ২০১১ চনত আকৌ তামিল ভাষাত 'মাভীৰণ' হিচাবে প্ৰকাশিত হৈছিল আৰু বক্স অফিচতো সফল হৈছিল।<ref>{{cite web |author=23 June 2011 by admin |url=http://ramcharanteja.bizhat.com/news/ram-charans-maaveeran-rocks-tamil-nadu/ |title=Ram Charan's Maaveeran rocks Tamil Nadu | Ram Charan Teja |publisher=Ramcharanteja.bizhat.com |date=23 June 2011 |accessdate=10 August 2012 |archivedate=3 March 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160303225117/http://ramcharanteja.bizhat.com/news/ram-charans-maaveeran-rocks-tamil-nadu/ |deadurl=yes }}</ref> তেওঁৰ পৰৱৰ্তী প্ৰকাশিত গণেশ জাষ্ট গণেশ, ৰাম আৰু আৰ্য 2-ৰ বিপৰীতে আল্লু অৰ্জুন সমালোচকসকলোৰ পৰা মিশ্ৰ সমালোচনা পাইছিল, আৰু তেওঁ অভিনয়ৰ বাবে ইতিবাচক প্ৰতিক্ৰিয়া অৰ্জন কৰিছিল।<ref>{{cite web|url=http://movies.rediff.com/review/2009/nov/27/south-telugu-review-arya2.htm|title=Arya 2 is disappointing|publisher=[[Rediff]]|accessdate=27 November 2009}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.greatandhra.com/viewnews.php?id=16275&cat=1&scat=12|title=Review-Ganesh- Just Ganesh' Review: Just Ok|access-date=2020-07-16|archivedate=2016-01-22|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160122160703/http://www.greatandhra.com/viewnews.php?id=16275&cat=1&scat=12|deadurl=yes}}</ref>
[[File:Kajal Aggarwal 3.jpg|thumb|left|IIJW -ত আগৰৱাল, ২০১১|226x226px]]
আগৰৱালৰ প্ৰথম ২০১০ চনত মুক্তিপ্ৰাপ্ত এ কৰুণাকৰণৰ ৰোমাণ্টিক কমেডী ছবি 'ডাৰ্লিং’ত [[প্ৰভাস]]ৰ সৈ অভিনয় কৰিছিল আৰু ই বক্স অফিচত বাণিজ্যিকভাৱে সাফল্য লাভ কৰিছিল।<ref>{{cite news|url=http://www.indianexpress.com/news/an-average-fare/645827/4|title=AN AVERAGE FARE|newspaper=[[Indian Express]]|accessdate=16 July 2010}}</ref> কাজলে তেওঁৰ অভিনয়ৰ বাবে দ্বিতীয়বাৰ ফিল্মফেয়াৰলৈ মনোনীত হৈছিল। সেই বছৰৰ পিছত, আগৰৱালে তামিল থ্ৰিলাৰ ফিল্ম 'নান মহান আল্লা'ত কাৰ্তিৰ বিপৰীতে অভিনয় কৰে, যি এখন বাস্তৱ জীৱনৰ ঘটনা ওপৰত ভিত্তি কৰি নিৰ্মিত হৈছিল আৰু ইতিবাচক পৰ্যালোচনাৰ বাবে উন্মুক্ত হৈছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.sify.com/movies/naan-mahaan-alla-review-tamil-14954041.html|title=Review|publisher=[[Sify]]}}</ref> ই বক্স অফিচত সাফল্য হৈছিল। কাৰ্তিৰ আৰু আগৰৱালৰ মাজত ব্যাপকভাৱে প্ৰশংসিত হৈছিল।<ref>{{cite web|author=12.58 pm IST 16 May 2012 |url=http://www.bollywoodlife.com/south-gossip/karthi-sivakumar-to-romance-kajal-aggarwal-again/ |title=Karthi Sivakumar to romance Kajal Aggarwal again |publisher=Bollywoodlife.com |date=16 May 2012 |accessdate=10 August 2012}}</ref> পিছত এটি অন্ধ্ৰ প্ৰদেশৰ 'না পেৰু শিৱা' নামে তেলেগু ভাষাত ডাব হৈছিল আৰু ই সাফল্য হৈছিল।<ref>{{cite news|url=http://www.deccanchronicle.com/channels/showbiz/tollywood/karthi-hits-t%E2%80%99wood-big-time-180|title=Karthi hits T'wood big time|newspaper=Deccan Chronicle|accessdate=12 August 2011|archivedate=12 August 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110812075955/http://www.deccanchronicle.com/channels/showbiz/tollywood/karthi-hits-t%E2%80%99wood-big-time-180|deadurl=yes}}</ref> ২০১০ চনত আগৰৱালৰ চূড়ান্ত মুক্তিপ্ৰাপ্ত চলচ্চিত্ৰ জেআৰ এনটিআৰ আৰু [[সামান্থা আক্কিনেনী|সামান্থা]]ৰ বিপৰীতে আৰু এখন ৰোমাণ্টিক কমেডী ছবি 'ব্ৰিন্দাভানাম'ত অভিনয় কৰে, আগৰৱালে শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰীৰ বাবে চিনেমাৰ পুৰস্কাৰ প্ৰদানৰ সময়ত সমালোচকসকলোৰ পৰা প্ৰশংসা লাভ কৰে আৰু বাণিজ্যিক সাফলতা লাভ কৰিবলৈ সক্ষম হয়।<ref>{{cite web|url=http://movies.ndtv.com/movie_story.aspx?ID=ENTEN20100156619&keyword=regional&subcatg=MOVIESINDIA|title=Review of Telugu film Brindavanam|publisher=[[NDTV]]|accessdate=14 October 2010|archivedate=12 October 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201012032402/https://movies.ndtv.com/|deadurl=yes}}</ref>
২০১১ চনত, দশৰথ পৰিচালিত ৰোমাণ্টিক ব্যংগাত্মক 'মিঃ পাৰফেক্ট'ত দ্বিতীয়বাৰৰ বাবে [[প্ৰভাস]]ৰ সৈতে আগৰৱালক দেখা গৈছিল। ছবিখনে সমালোচনা আৰু বাণিজ্যিক সাফল্য লাভ কৰিছিল। ৰক্ষণশীল চিকিৎসক আৰু প্ৰভাসৰ সৈতে আগৰৱালৰ অভিনয় সমালোচকসকলোৰ দ্বাৰা প্ৰশংসিত হৈছিল।<ref>{{cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/movie-reviews/telugu/Mr-Perfect/moviereview/8072486.cms|title=Review: Mr Perfect|newspaper=[[The Times of India]]|accessdate=25 April 2011}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.telugucinema.com/c/publish/moviereviews/mrperfect_moviereview_printer.php |title=Mr.Perfect – Movie Review |publisher=TeluguCinema.Com |date=22 April 2011 |accessdate=10 August 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110427211448/http://www.telugucinema.com/c/publish/moviereviews/mrperfect_moviereview_printer.php |archive-date=27 April 2011 |url-status=dead |archivedate=27 April 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110427211448/http://www.telugucinema.com/c/publish/moviereviews/mrperfect_moviereview_printer.php |deadurl=yes }}</ref> আগৰৱালে তেওঁৰ অভিনয়ৰ বাবে তেলেগুত শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰীৰ তৃতীয় ফিল্মফেয়াৰলৈ মনোনীত হৈছিল।<ref>{{cite web |url=http://www.businessoftollywood.com/news/59th-filmfare-awards-south-nominees/ |title=59th Filmfare Awards South Nominees |publisher=Business of Tollywood |date=6 August 2012 |accessdate=10 August 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120710072946/http://www.businessoftollywood.com/news/59th-filmfare-awards-south-nominees/ |archive-date=10 July 2012 |url-status=dead |archivedate=10 July 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120710072946/http://www.businessoftollywood.com/news/59th-filmfare-awards-south-nominees/ |deadurl=yes }}</ref> মে মাহত, তেওঁ 'বীৰা'ত অনুষ্কা চেত্ৰীৰ পৰিৱৰ্তে উপস্থিত হয়,<ref>{{cite web|url=http://www.sify.com/movies/kajal-replaces-anushka-imagegallery-tollywood-km5rFkbjehgsi.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20170424215609/http://www.sify.com/movies/kajal-replaces-anushka-imagegallery-tollywood-km5rFkbjehgsi.html|url-status=live|archive-date=24 April 2017|title=replaces Anushka|website=sify.com|accessdate=2 April 2018}}</ref> তেওঁ প্ৰথমবাৰৰ বাবে ৰবি তেজাৰ বিপৰীতে অভিনয় কৰিছিল।<ref>{{cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/others/news-interviews/Ravi-Teja-and-Kajal-fly-to-Switzerland/articleshow/8141595.cms"Ravi|title=Teja and Kajal fly to Switzerland|website=indiatimes.com|accessdate=2 April 2018}}</ref> চলচ্চিত্ৰখনে মডাৰেট পৰ্যালোচনা পাইছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.rediff.com/movies/review/south-review-veera/20110520.htm|title=Review: Veera is a tedious watch|publisher=Rediff|accessdate=20 May 2011}}</ref>
সেই বছৰৰে জুলাই মাহত, সাত বছৰ পিছত আগৰৱালে বলিউডে পুনৰ খোজ পেলায় ২০১০ চনৰ তামিল চলচ্চিত্ৰৰ ৰিমেক, পুলিচৰ কাহিনী সিংগামৰ প্ৰধান ভূমিকাত অজয় দেৱগনৰ বিপৰীতে একে নামৰ গল্পৰ শিৰোনামত।<ref>{{cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Ajay-Devgn-to-romance-South-actress-Kajal-/articleshow/7500764.cms"Ajay|title=Devgn to romance South actress Kajal...|website=indiatimes.com|accessdate=2 April 2018}}</ref><ref>{{cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/others/news-interviews/Kajal-to-star-with-Ajay-Devgn/articleshow/7482720.cms"Kajal|title=to star with Ajay Devgn|website=indiatimes.com|accessdate=2 April 2018}}</ref> ই সমালোচকসকলোৰ দ্বাৰা মিশ্ৰ পৰ্যালোচনা পাইছিল,<ref>{{cite web|title=Singham Movie Reviews with Ratings|url=http://www.top10bollywood.com/2011/07/singham-movie-reviews-with-ratings.html|accessdate=30 July 2011|archivedate=29 December 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20111229184053/http://www.top10bollywood.com/2011/07/singham-movie-reviews-with-ratings.html|deadurl=yes}}</ref> য’ত তেওঁ গাঁৱৰ ছোৱালী কাব্য ভোঁসলীৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল, সমালোচকসকলে কৈছিল যে, নায়ককেন্দ্ৰিক ছবিখনত আগৰৱালক প্ৰস্তাৱ দিয়াৰ তেনে একো নাই। কোমল নাহতা উল্লেখ কৰিছে যে, “কাজল আগৰৱালে অনায়াসে অভিনয় কৰিছে। তেওঁৰ অভিনয় ভাল।” ("Kaajal Aggarwal acts with effortless ease. Her performance is good"),<ref>{{cite news|last=Nahta|first=Komal|title=Singham Review|url=http://www.koimoi.com/reviews/singham-review/|accessdate=23 July 2011|newspaper=Koimoi}}</ref> ফিল্মফেয়াৰত লিখিছে যে “কাজল যিয়ে দেখাত খুব সুন্দৰ আৰু তেওঁক যি কোৱা হৈছে তাকেই কৰিছে, সেয়ে সম্ভৱত অভিষেকৰ বাবে যোগ্য হৈছিল।” (Kajal who looks pretty and has done what she has been told to, but probably deserved a meatier debut".)<ref>{{cite magazine |url=http://filmfare.com/articles/singham-2554.html |title=Singham movie review |magazine=[[Filmfare]]|author=Sukanya Venkatraghavan|accessdate=3 July 2014}}</ref> নহ’লেও, বক্স অফিচত ছবিখন জনপ্ৰিয় হৈছিল।<ref name="Rediff.com">{{cite web|url=http://www.rediff.com/movies/2011/aug/01singham-declared-big-hit-at-box-office.htm |title=Singham declared big hit at box office |publisher=Rediff.com |date=1 August 2011 |accessdate=10 August 2012}}</ref> অভিনয়ৰ বাবে তেওঁ দুটি পুৰস্কাৰলৈ মনোনীত হৈছিল: শ্ৰেষ্ঠ মহিলা আত্মপ্ৰকাশৰ বাবে ফিল্মফেয়াৰ বঁটা আৰু শ্ৰেষ্ঠ মহিলা আত্মপ্ৰকাশৰ বাবে জি চিনেমা বঁটা। আগৰৱালে নাগা চৈতন্যেৰ বিপৰীতে তেলেগু ছবি 'ধাদা'ৰ জৰিয়তে ২০১১ শেষ কৰিছিল, যি বক্স অফিচত ব্যৰ্থ হৈছিল।<ref>{{cite web |url=http://www.manatelugu.in/2011/08/sampaths-rachcha-tensions-with-dhada.html |title=Sampath's 'Rachcha' tensions with 'Dhada' failure | ManaTelugu.in : Movies | Shows | Serials | News | Galleries and Many More |publisher=ManaTelugu.in |date= |accessdate=10 August 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131224111012/http://www.manatelugu.in/2011/08/sampaths-rachcha-tensions-with-dhada.html |archive-date=24 December 2013 |url-status=dead |archivedate=24 December 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131224111012/http://www.manatelugu.in/2011/08/sampaths-rachcha-tensions-with-dhada.html |deadurl=yes }}</ref>
===বাণিজ্যিক সাফল্য (২০১২–১৪)===
২০১২ৰ প্ৰথমৰ পিনে, আগৰৱালে পুৰী জগন্নাধ পৰিচালিত মহেশ বাবুৰ সৈতে তেলেগু গেংষ্টাৰ ফিল্ম 'বিজনেচমেন'ত উপস্থিত হয়। এক সংক্ৰান্তি মুক্তিপ্ৰাপ্ত, ই ইতিবাচক পৰ্যালোচনাৰ বাবে উন্মুক্ত আৰু বাণিজ্যিক সাফল্য ছবি।<ref>{{cite news|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-01-19/news-interviews/30639703_1_lip-lock-mahesh-babu-hindi|title=Kajal Aggarwal has no dates for marriage|author=Sarah Salvadore|newspaper=The Times of India|accessdate=19 January 2012|archivedate=2012-03-11|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120311105043/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-01-19/news-interviews/30639703_1_lip-lock-mahesh-babu-hindi|deadurl=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://greatandhra.com/viewnews.php?id=35164&cat=1&scat=26|title=Mahesh's Businessman Rewrites Boxoffice HISTORY|publisher=greatandhra.com|accessdate=19 January 2012|archivedate=21 January 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120121203258/http://greatandhra.com/viewnews.php?id=35164&cat=1&scat=26|deadurl=yes}}</ref> আগৰৱালৰ অভিনয় যদিও সীমাবদ্ধ আছিল, তথাপিও সমালোচকসকলোৰ দ্বাৰা প্ৰশংসিত হৈছিল।<ref>{{cite web|url=http://ibnlive.in.com/news/telugu-review-businessman-is-a-must-watch/221104-62-131.html |title=Telugu Review: 'Businessman' a must watch for punchy dialogues, Mahesh's superb acting |publisher=IBNLive |accessdate=15 January 2012 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150222154518/http://ibnlive.in.com/news/telugu-review-businessman-is-a-must-watch/221104-62-131.html |archivedate=22 February 2015 |df= }}</ref>
আগৰৱালে সেই বছৰৰ শেষৰ পিনে তামিল চলচ্চিত্ৰ জগতলৈ উভতি আহিছিল দুখন হাই-প্ৰফাইল একশ্বন ফ্লিক্সৰ যোগেদি। প্ৰথমখন আছিল সুৰিয়া অভিনীত আৰু কে.ভি.ভি আনন্দ পৰিচালিত 'মাট্ৰান'। চলচ্চিত্ৰখন সমালোচকসকলোৰ দ্বাৰা মিশ্ৰিত ইতিবাচক পৰ্যালোচনা পাইছিল। তেওঁৰ অভিনয় প্ৰশংসিত হৈছিল; দ্যা ইণ্ডিয়ান এক্সপ্ৰেচে এটি পৰ্যালোচনা সংক্ষেপে কৈছিল: “Kajal does with utmost sincerity as the foreign language translator Anjali. It's this trait and her graceful demeanour which makes Kajal a pleasant watch.”<ref>{{cite news|url=http://newindianexpress.com/entertainment/reviews/article1298601.ece|title='Maattrraan' (Tamil)|author=Malini Mannath|newspaper=The Indian Express|accessdate=14 October 2012|archivedate=7 April 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130407211907/http://newindianexpress.com/entertainment/reviews/article1298601.ece|deadurl=yes}}</ref>
{{Quote box|width=30%|align=Left|quote=“মই তেলেগু ফিল্ম ইণ্ডাষ্ট্ৰিক বেছি পছন্দ কৰোঁ কাৰণ তামিল ফিল্ম ইণ্ডাষ্ট্ৰিৰ তুলনাত নাৰীক তাত বেছি শ্ৰদ্ধা কৰে। তামিল ফিল্মত সিহঁতে কেৱল সিহঁতৰ নায়ককহে যত্ন কৰে। অৱশ্যে, মই আসন নিবিচাৰোঁ আৰু গৈ নিজৰ গাড়ীতে বহোঁ।” (“I prefer Telugu film industry as women are respected more than they are in the Tamil film industry. In Tamil cinema, they care only about their hero. Of course, I don't give a shit and go and sit in my van”)|source= — তেলিগু আৰু তামিল ইণ্ডাষ্ট্ৰিৰ মাজত তেওঁ যি পাৰ্থক্য অনুভৱ কৰিছিল সেই সম্পৰ্কত আগৰৱাল<ref name=TOI>{{cite news |url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/I-dont-cross-the-border-with-my-co-stars-Kajal-Aggarwal/articleshow/18349237.cms |title=I don't cross the border with my co-stars: Kajal Aggarwal |newspaper=The Times of India|accessdate=Feb 6, 2013}}</ref>}}
দ্বিতীয়খন আছিল [[বিজয় (অভিনেতা)|বিজয়]] অভিনীত আৰু এআৰ মুৰুগাদোশৰ 'ঠুপ্পাক্কি', ইয়াত তেওঁ এগৰাকী বক্সা হিচাপে অভিনয় কৰিছিল। ই সমালোচকসকলোৰ দ্বাৰা প্ৰায় ইতিবাচক পৰ্যালোচনা পাইছিল আৰু ই ডাঙৰ বাণিজ্যিক সাফল্য পাইছিল, ই এতিয়া লৈকে দ্বিতীয় তমিল ছবি হৈ পৰিছে যি ₹১০০ কোটি ডলাৰ (মাৰ্কিন ডলাৰ ১৪ মিলিয়ন ডলাৰ) সংগ্ৰহ কৰিছে।<ref>{{cite web|url=http://ibnlive.in.com/news/tamil-film-thuppakki-enters-rs-100-crore-club/307482-71-174.html|title=Tamil film 'Thuppakki' enters Rs100 crore club|publisher=CNN-IBN|accessdate=26 November 2012|archivedate=28 November 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121128045433/http://ibnlive.in.com/news/tamil-film-thuppakki-enters-rs-100-crore-club/307482-71-174.html|deadurl=yes}}</ref> ২০১২ চনত তেওঁৰ মুক্তিপ্ৰাপ্ত তেলেগু ৰোমাঞ্চ চলচ্চিত্ৰ 'চৰোচাৰু'ত ৰবি তেজাৰ বিপৰীতে দ্বিতীয়বাৰৰ বাবে তেওঁক দেখা গৈছিল।<ref>{{cite web |url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-05-23/news-interviews/31813724_1_ravi-teja-kajal-aggarwal-producer-ashwini-dutt |title=Kajal to pair opposite Ravi Teja |work=[[The Times of India]] |date=23 May 2012 |accessdate=5 June 2012 |archivedate=28 September 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130928034512/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-05-23/news-interviews/31813724_1_ravi-teja-kajal-aggarwal-producer-ashwini-dutt |deadurl=yes }}</ref> সমালোচকসকলোৰ দ্বাৰা তেওঁৰ অভিনয় প্ৰশংসা কৰা হ’লেও ছবিখনে ভাল প্ৰতিক্ৰিয়া নাপালে আৰু বক্স অফিচত গড়-তলত হয়।<ref>{{cite web |url=http://123telugu.com/slideshow/movies/B/Box_Office_Report_30_12_2012/Box_Office_Report_Sarocharu4.html |title=Box office report |publisher=123telugu.com |date=1 January 1998 |accessdate=8 March 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130102231523/http://123telugu.com/slideshow/movies/B/Box_Office_Report_30_12_2012/Box_Office_Report_Sarocharu4.html |archive-date=2 January 2013 |url-status=dead |archivedate=2 January 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130102231523/http://123telugu.com/slideshow/movies/B/Box_Office_Report_30_12_2012/Box_Office_Report_Sarocharu4.html |deadurl=yes }}</ref>
[[File:Nisha and Kajal Aggarwal.jpg|thumb|২০১২ চনৰ লক্ষ্মী ফেশ্বন ৱিকত ভনী [[নিশা আগৰৱাল]]ৰ সৈতে কাজল আগৰৱাল|243x243px]]
২০১৩ৰ প্ৰথমৰ পিনে, আগৰৱালে [[ৰাম চৰণ তেজা]] আৰু [[আমালা পল]]ৰ বিপৰীতে ভি.ভি. বিনাকৰ একশ্যন ফিল্ম নায়কত অভিনয় কৰিছিল। মুক্তিৰ পিছত, ই ইতিবাচক পৰ্যালোচনা পাইছে আৰু ই এটি ডাঙৰ বাণিজ্যিক সাফল্য লাভ কৰে। সেইটো বছৰতে, তেওঁ নীৰজ পাণ্ডে পৰিচালিত এটি উত্তৰাধিকাৰী নাটক হিন্দী ফিল্ম 'স্পেচিয়েল ২৬' -ত অভিনয় কৰিছিল, এইটো এটি ডাঙৰ সমালোচনা আৰু বাণিজ্যিকভাৱে সাফল্য লাভ কৰে।
পিছত তেওঁ কেৰিয়াৰত দ্বিতীয়বাৰ বাবে জেআৰ. এনটিআৰৰ বিপৰীতে শ্ৰীনু ভাইটলাৰ 'বাদশাহ'ত উপস্থিত হয়। মুক্তৰ পিছত, সমালোচকসকলে তেওঁৰ অভিনয়ৰ প্ৰশংসা কৰিছিল। টাইমচ্ অফ ইণ্ডিয়াই মন্তব্য কৰিছে: “Kajal is as usual an eye-candy. She's got a good role and has done justice to her performance. Also she looks stunning in the songs.”<ref>{{cite news|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-04-05/news-interviews/38306228_1_film-baadshah-ntr-fans-director-sreenu-vaitla|title=Baadshah Telugu movie review highlights|newspaper=The Times of India|accessdate=5 April 2013<!--, 11.30AM IST-->|archivedate=2013-04-08|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130408053040/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-04-05/news-interviews/38306228_1_film-baadshah-ntr-fans-director-sreenu-vaitla|deadurl=yes}}</ref> চলচ্চিত্ৰখনে বাণিজ্যিকভাৱে সাফল্য লাভ কৰে।<ref>{{cite web|url=http://123telugu.com/slideshow/movies/B/Box_Office_Report_29_4_2013/Box_Office_Report_Baadshah3.html|title=Box office report|publisher=123telugu.com|accessdate=29 April 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130501235940/http://123telugu.com/slideshow/movies/B/Box_Office_Report_29_4_2013/Box_Office_Report_Baadshah3.html|archive-date=1 May 2013|url-status=dead|archivedate=1 May 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130501235940/http://123telugu.com/slideshow/movies/B/Box_Office_Report_29_4_2013/Box_Office_Report_Baadshah3.html|deadurl=yes}}</ref> ২০১৩ চনৰ [[দিপাৱলী]]ত কাৰ্তিৰ বিপৰীতে তেওঁৰ মুক্তিপ্ৰাপ্ত ছবি 'অল ইন অল আজাগু ৰাজা'য়ে সমালোচনাসকলোৰ পৰা নেতিবাচক পৰ্যালোচনা পাইছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.ibtimes.co.in/039all-in-all-azhaguraja039-review-roundup-joke-is-on-audiences-519090|title='All in All Azhaguraja' Review Roundup: Joke is on Audiences|first=IBTimes Staff|last=Reporter|website=ibtimes.co.in|accessdate=2 April 2018|date=3 November 2013}}</ref>
২০১৪ চনৰ প্ৰথমতে, আগৰৱালে আৰ.টি. নেচনৰ মাচালা ছবি 'জিল্লা'ত অভিনয় কৰিছিল, য’ত তেওঁ এগৰাকী পুলিচ অফিচাৰৰ ভূমিকাত অভিনয় কৰিছিল। ইয়াৰ পিছত তেওঁ তেলেগু একশ্যন থ্ৰিলাৰ ফিল্ম 'য়েভাডু'ত কেমিঅ’ এপিয়াৰেঞ্চ হিচাপে অভিনয় কৰিছিল।<ref>{{cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movies/news/Kajal-in-Ram-Charans-Yevadu/articleshow/15490191.cms?|title=Kajal in Ram Charan's Yevadu - Times of India|website=indiatimes.com|accessdate=2 April 2018}}</ref> ইয়াৰ পৰৱৰ্তী মুক্তিপ্ৰাপ্ত ছবি আছিল কৃষ্ণ বংশীৰ পাৰিবাৰিক নাটক
'গোবিন্দুদু এণ্ডাৰিভাদেলে', যি অক্টোবৰত মুক্তিপ্ৰাপ্ত ইতিবাচক পৰ্যালোচনা পাইছিল।<ref>{{cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movies/news/Govindudu-Andarivadele-opens-to-positive-reviews/articleshow/43983722.cms|title=Govindudu Andarivadele opens to positive reviews - Times of India ►|website=indiatimes.com|accessdate=2 April 2018}}</ref> ই বক্স অফিচত ₹৪১৬.৫ মিলিয়ন (মাৰ্কিন $ ৫.৮ মিলিয়ন) আয় কৰিছে আৰু ২০১৪ চনৰ সৰ্বাধিক উপাৰ্জনকাৰী তেলেগু চলচ্চিত্ৰ হিচাপে পৰিগণিত হৈছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.ibtimes.co.in/box-office-collection-ram-charans-govindudu-andarivadele-gav-mints-over-41-crore-612912|title=Box Office Collection: Ram Charan's 'Govindudu Andarivadele' (GAV) Mints over ₹41 Crore|date=3 November 2014|accessdate=2 April 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20141103100900/http://www.ibtimes.co.in/box-office-collection-ram-charans-govindudu-andarivadele-gav-mints-over-41-crore-612912|archive-date=3 November 2014}}</ref>
===বাধা-বিপত্তি আৰু শেহতীয়া কৰ্ম (২০১৫ – বৰ্তমান)===
আগৰৱালৰ ২০১৫ চনৰ মুক্তিপ্ৰাপ্ত এনটিএৰ জেআৰৰ লগত অভিনয় কৰা পুৰী জগন্নাধ পৰিচালিত তেলেগু একশ্যন ফিল্ম 'টেম্পাৰ' চলচ্চিত্ৰখন সমালোচকসকলোৰ পৰা ইতিবাচক মন্তব্য পাইছিল আৰু ই বক্স অফিচত বাণিজ্যিক সাফল্য লাভ কৰিছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.ibtimes.co.in/temper-review-round-jr-ntr-gets-thumbs-critics-623400|title='Temper' Review Round Up: Jr. NTR Gets Thumbs Up from Critics|date=13 February 2015|accessdate=2 April 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20150213120804/http://www.ibtimes.co.in/temper-review-round-jr-ntr-gets-thumbs-critics-623400|archive-date=13 February 2015}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.ibtimes.co.in/temper-box-office-collection-junior-ntr-starrer-gross-66-75-crore-worldwide-625021 |title='Temper' Box Office Collection: Junior NTR Starrer Gross ₹66.75 Crore Worldwide |website=International Business Times |accessdate=2 March 2015 |url-status=unfit |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150303045340/http://www.ibtimes.co.in/temper-box-office-collection-junior-ntr-starrer-gross-66-75-crore-worldwide-625021 |archivedate=3 March 2015 }}</ref> আগৰৱাল এগৰাকী প্ৰাণীক খুব ভালপোৱা চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল আৰু তেওঁৰ অভিনয় সম্পৰ্কে 'টাইমচ্ অফ ইণ্ডিয়া'ৰ সমালোচকে কৈছে: “তেওঁৰ ভূমিকা সীমিত থকা সত্ত্বেও, অভিনেত্ৰীয়ে ভাল কৰিছে” (“Despite her limited role, the actress does well.”)।<ref>{{cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movie-reviews/Temper/movie-review/46235000.cms |title=Temper Movie Review |author=Hemanth Kumar |newspaper=The Times of India |accessdate=13 February 2015 |url-status=dead |archiveurl=https://www.webcitation.org/6WJYfAuEi?url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movie-reviews/Temper/movie-review/46235000.cms |archivedate=13 February 2015 }}</ref> [[File:Kajal Aggarwal at 62nd Filmfare awards south.jpg|thumb|left|upright|৬২তম দক্ষিণ [[ফিল্মফেয়াৰ বঁটা]]ত আগৰৱাল, ২০১৫]]
ইয়াৰ পিছত, তেওঁ দুখন তামিল চলচ্চিত্ৰত অভিনয় কৰিছে, ইণ্ডাষ্ট্ৰিৰ শীৰ্ষস্থানীয় অভিনেতা আৰু পৰিচালকসকলোৰ লগত কাম কৰিছে। জুলাই ২০১৫ৰ তেওঁক [[ধনুষ]]ৰ বিপৰীতে বালাজী মোহনৰ গেংষ্টাৰ ব্যংগাত্মক ছবি 'মাৰি'ত এগৰাকী উদ্যোক্তা হিচাবে দেখা গৈছিল। সমালোচকসকলে ইয়াক এক “regular masala movie” হিচাবে চিহ্নিত কৰিছে আৰু ৰেডিফে উল্লেখ কৰিছে: “Kajal Aggarwal does have a significant role to play, but their onscreen chemistry just does not work.”<ref>{{cite web|url=http://www.rediff.com/movies/report/review-maari-is-uninspiring/20150720.htm|title=Review: Maari is uninspiring|publisher=Rediff|accessdate=20 July 2015}}</ref> চলচ্চিত্ৰখন বাণিজ্যিক সাফল্য লাভ কৰিছে।<ref>{{cite magazine|url=https://www.forbes.com/sites/robcain/2015/07/28/danushs-maari-mints-him-an-8-million-50-crore-box-office-birthday-gift/#5cb9be3d2e25|title=Dhanush's 'Maari' Mints Him An $8 Million / 50 Crore Box Office Birthday Gift|author=Rob Cain|magazine=Forbes.com|accessdate=28 July 2015}}</ref> তেওঁৰ অন্য মুক্তিপ্ৰাপ্ত, সুচেনথিৰানৰ একশ্যন ফিল্ম 'পায়ুম পুলি' বিশাল সৈতে মিশ্ৰ পৰ্যালোচনা পাইছিল আৰু বক্স অফিচত ব্যৰ্থ হৈছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.ibtimes.co.in/paayum-puli-box-office-collection-jayam-ravis-thani-oruvan-takes-toll-vishals-film-business-645780|title='Paayum Puli' Box Office Collection: Jayam Ravi's 'Thani Oruvan' Takes Toll on Vishal's Film Business|website=International Business Times|accessdate=8 September 2015|date=8 September 2015}}</ref> পৰ্যালোচকসকলে তেওঁৰ চৰিত্ৰৰ সমালোচনা কৰি কৈছিল: “badly written and has nothing more to do with the script.”<ref>{{cite magazine|url=http://indiatoday.intoday.in/story/paayum-puli-review-suseenthiran-takes-a-tried-and-tested-script-to-make-it-look-fresh/1/465817.html |title=Paayum Puli review: Suseenthiran takes a tried-and-tested script to make it look fresh |magazine=India Today |accessdate=4 September 2015 |url-status=unfit |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150905012315/http://indiatoday.intoday.in/story/paayum-puli-review-suseenthiran-takes-a-tried-and-tested-script-to-make-it-look-fresh/1/465817.html |archivedate=5 September 2015 }}</ref> দ্বিভাষিক ৰোমাণ্টিক কমেডি ছবি ''চাইজ জিৰো’''ত তেওঁ এগৰাকী কেমিঅ’ এপিয়াৰেঞ্চ হিচাপে থাকে।
২০১৬ চনত আগৰৱালে দুখন উচ্চ-প্ৰফাইলৰ তেলেগু চলচ্চিত্ৰত উপস্থিত হৈছিল। তেওঁ কে. এছ ৰবীন্দ্ৰ পৰিচালিত মাচালা ছবি 'চৰ্দাৰ গব্বৰ সিং'ত পবন কল্যাণৰ সৈতে তেওঁ প্ৰথম সহযোগিতা হিচাবে প্ৰধান নাৰী চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল। ছবিখনক সমালোচনামূলক প্ৰতিক্ৰিয়া নেতিবাচক মিশ্ৰিত হৈছিল, যদিও আগৰৱালৰ অভিনয় ইতিবাচক আছিল। ডেকান ক্ৰনিকল (Deccan Chronicle) -ৰ এগৰাকী পৰ্যালোচকে লিখিছে: “Kajal Aggarwal plays the perfect princess and looks beautiful and elegant. In fact, she is a breath of air in the film.”<ref>{{cite news|url=http://www.deccanchronicle.com/entertainment/movie-reviews/090416/sardar-gabbar-singh-movie-review-strictly-for-pk-fans.html|title=Sardar Gabbar Singh movie review: Strictly for PK fans|newspaper=Deccan Chronicle|accessdate=9 April 2016}}</ref> চলচ্চিত্ৰখনে বিশ্বব্যাপী ৯০ কৌটি ডলাৰ (১৩ মিলিয়ন মাৰ্কিন ডলাৰ) আয় কৰিছে।<ref>{{cite web|url=http://www.ibtimes.co.in/sardar-gabbar-singh-box-office-collection-pawan-kalyan-starrer-may-not-cross-rs-100-crore-mark-675452|title='Sardar Gabbar Singh' box office collection: Pawan Kalyan starrer may not cross Rs. 100 crore mark|website=International Business Times|accessdate=20 April 2016|date=20 April 2016}}</ref> তেওঁৰ দ্বিতীয় তেলেগু চলচ্চিত্ৰ মহেশ বাবুৰ বিপৰীতে শ্ৰীকান্ত আদ্দালাৰ পাৰিবাৰিক নাটক 'ব্ৰহ্মোৎসৱম', যিখন মুখ্য সমালোচনা আৰু বাণিজ্যিকভাৱে ব্যৰ্থ হৈছিল।<ref>{{cite news|url=http://www.thehindu.com/features/cinema/mahesh-babu-takes-full-responsibility-for-brahmotsavam-flop/article8659989.ece|title=Mahesh Babu takes full responsibility for Brahmotsavam flop|newspaper=The Hindu|accessdate=28 May 2016}}</ref> মহিলা শীৰ্ষস্থানীসকলোৰ মাজৰ, “নতুন বয়সৰ ছোৱালী” হিচাবে তেওঁ অভিনয় পৰ্দাত সীমিত সময়ত থকাৰ পিছতো বহু প্ৰশংসিত হৈছিল।<ref>{{cite news|url=http://www.thehindu.com/features/cinema/cinema-reviews/despite-a-huge-star-cast-and-good-performances-the-movie-meanders-in-a-meaningless-way/article8625503.ece|title=Brahmotsavam: Stale story, weak treatment|newspaper=The Hindu|accessdate=21 May 2016}}</ref> ইয়াৰ পিছত তেওঁ ৰণদীপ হুডাৰ বিপৰীতে অভিনয় কৰিছিল ৰোমাণ্টিক নাটক হিন্দী ছবি 'দো লাফজো কী কাহানী'ত। ছবিখনে মডাৰেট পৰ্যালোচনা পাইছে।
২০১৬ চনৰ এপ্ৰিলত, তেওঁ ৰানা ডাগগুবাতিৰ বিপৰীতে অভিনয় কৰি তেজা পৰিচালিত আৰু এখন তেলেগু চলচ্চিত্ৰত স্বাক্ষৰ কৰিছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.dnaindia.com/entertainment/report-rana-daggubati-teams-up-with-kajal-aggarwal-for-teja-film-2203433|title=Rana Daggubati teams up with Kajal Aggarwal for Teja film!|publisher=DNA|date=18 April 2016|accessdate=18 April 2016}}</ref><ref name="timesofindia.indiatimes.com">{{cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movies/news/Rana-Kajal-and-Tejas-movie-starts-shoot/articleshow/54828622.cms?%22Rana,|title=Rana, Kajal and Teja's movie starts shoot - Times of India|website=indiatimes.com|accessdate=2 April 2018}}</ref> ২০১৬ চনৰ জুনত, তেওঁ [[অজিৎ কুমাৰ (অভিনেতা)|অজিৎ কুমাৰ]]ৰ বিপৰীতে অভিনয়ৰ বাবে 'বিবেগম'ত স্বাক্ষৰ কৰিছিল।<ref name="KajalAjith">{{cite web|url=http://www.sify.com/movies/kajal-aggarwal-to-join-ajith-in-bulgaria-news-tamil-qh1liGbaefbbe.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20160731225616/http://www.sify.com/movies/kajal-aggarwal-to-join-ajith-in-bulgaria-news-tamil-qh1liGbaefbbe.html|url-status=live|archive-date=31 July 2016|title=Aggarwal to join Ajith in Bulgaria!|website=sify.com|accessdate=2 April 2018}}</ref> ২০১৬ চনৰ জুলাইত, 'খিলাড়ী নং ১৫০' তেলেগু চলচ্চিত্ৰত তেওঁ প্ৰথমবাৰ চিৰঞ্জীৱীৰ বিপৰীতে অভিনয় কৰাৰ বাবে চুক্তিবদ্ধ হয়।<ref>{{Cite web|url=http://www.deccanchronicle.com/entertainment/tollywood/310716/kajal-aggarwal-now-bags-chiranjeevis-150th-film.html"Kajal|title=Aggarwal now bags chiranjeevi's 150th film"|accessdate=11 March 2020}}{{Dead link|date=February 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/Kajal-Aggarwal-teams-up-with-Chiranjeevi/articleshow/53463857.cms|title=Kajal Aggarwal teams up with Chiranjeevi|newspaper=The Times of india|accessdate=30 July 2016}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.deccanchronicle.com/entertainment/tollywood/270816/amazing-to-work-with-chiranjeevi-kajal-aggarwal.html"Amazing|title=to work with Chiranjeevi: Kajal Aggarwal"|accessdate=11 March 2020}}{{Dead link|date=February 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
জুলাই ২০১৬ৰ শেষৰ পিনে, তেওঁ প্ৰথম আইটেম নম্বৰত সম্পাদনৰ বাবে স্বাক্ষৰ কৰিছিল কোৰাতলা শিৱৰ 'জনতা গেৰেজ'ত, মুখ্য চৰিত্ৰত আছিল মোহনলাল, এনটিআৰ জেআৰ, [[সামান্থা আক্কিনেনী|সামান্থা ৰুথ প্ৰভু]] আৰু নিত্যা মেনন।<ref>{{Cite web|url=http://www.deccanchronicle.com/entertainment/tollywood/300716/kajal-aggarwal-to-shake-a-leg-with-jr-ntr.html"Kajal|title=Aggarwal to Shake a leg with Jr NTR!"|accessdate=11 March 2020}}{{Dead link|date=February 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> গানৰ শ্বটিংটো ২০১৬ চনৰ আগষ্টৰ মাজভাগত হৈছিল।<ref>{{Cite web|url=http://www.deccanchronicle.com/entertainment/tollywood/190816/kajal-aggarwals-item-song-shoot-at-night.html"Kajal|title=Aggarwal's special song shoot at night"|accessdate=11 March 2020}}{{Dead link|date=February 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> “পাক্কা লোকেল” শিৰোনামৰ এই গানটো শ্ৰোতাসকলোৰ দ্বাৰা প্ৰশংসিত হৈছিল।<ref>{{cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/music/check-out-kajals-avatar-in-Pakka-Local/articleshow/53898362.cms"check|title=out kajal's avatar in Pakka Local|website=indiatimes.com|accessdate=2 April 2018}}</ref> তেওঁৰ পৰৱৰ্তী প্ৰকাশিত কাভালাই ভেণ্ডাম, ইতিবাচক পৰ্যালোচনা মিশ্ৰিত হৈছিল, তেতিয়া অভিনয় সমালোচকসকলোৰ দ্বাৰা প্ৰশংসিত হৈছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.rediff.com/movies/report/review-kavalai-vendam-is-a-fun-film/20161124.htm|title=Review: Kavalai Vendam is a fun film|website=rediff.com|accessdate=2 April 2018}}</ref> ২০১৬ চনৰ ডিচেম্বৰত, তেওঁ বিজয়ৰ বিপৰীতে '[[:en:Mersal (film)|বিজয় ৬১]]'ত অভিনয়ৰ বাবে স্বাক্ষৰ কৰিছিল।<ref>{{cite web|url=http://indianexpress.com/article/entertainment/telugu/kajal-aggarwal-to-pair-up-with-vijay-for-his-61st-film-4481412/|title=Kajal Aggarwal to pair up with Vijay for his 61st film|date=19 January 2017|website=indianexpress.com|accessdate=2 April 2018}}</ref>
আগৰৱালৰ ২০১৭ চনত প্ৰথম মুক্তিপ্ৰাপ্ত চিৰঞ্জিৱীৰ বিপৰীতে অভিনয় কৰা [[তেলেগু ভাষা]]ৰ একশ্যন নাটক চলচ্চিত্ৰ 'খিলাড়ী নং ১৫০'খন ইতিবাচক পৰ্যালোচনা পাইছিল আৰু ই বাণিজ্যিক সাফল্য লাভ কৰিছিল,<ref>{{cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movies/previews/khaidi-no-150-movie-review-box-office-story-synopsis-trailer-cast-crew-khaidi-no-150-review/articleshow/56468780.cms|title=Khaidi No 150 Movie Review, Box Office Collection, Story, Synopsis, Trailer, Cast & Crew - Times of India|website=indiatimes.com|accessdate=2 April 2018}}</ref> লগতে আগৰৱাল সমালোচকসকলোৰ দ্বাৰা প্ৰশংসিত হৈছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.filmibeat.com/telugu/reviews/2017/khaidi-no-150-movie-review-chiranjeevi-rating-251419.html|title=Khaidi No 150 Movie Review: A Party Time For All Chiranjeevi Fans!|date=11 January 2017|website=filmibeat.com|accessdate=2 April 2018}}</ref> ২০১৭ চনৰ জানুৱাৰীত, হায়দ্ৰাবাদ টাইমচ্ৰ দ্বাৰা পৰিচালিত এখন জৰিপত, তেওঁ সৰ্বাধিক আকাঙ্ক্ষিত মহিলা ২০১৬ৰ তালিকাৰ শীৰ্ষত আছিল।<ref name="indiatimes.com">{{cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movies/news/most-desirable-woman-2016-kajal-aggarwal/articleshow/56854697.cms|title=Most Desirable Woman 2016: Kajal Aggarwal - Times of India|website=indiatimes.com|accessdate=2 April 2018}}</ref>
<ref>{{cite web|url=https://quintdaily.com/2017/08/vivegam-tamil-movie-rating-audience-review/|title=Vivegam Tamil Movie Rating [4/5],Audience Review – QuintDaily|last=quintdaily|date=23 August 2017|publisher=}}</ref> ২০১৭ চনত, তেওঁ ৰাজনৈতিক নাটক 'নেনে ৰাজু নেনে মন্ত্ৰী'ত ৰাধা জোগ্ৰেন্দ্ৰৰ চৰিত্ৰত উপস্থিত হৈছিল। তেওঁ অভিনয়ৰ বাবে সমালোচকসকলোৰ পৰা প্ৰশংসা পাইছিল। ইয়াৰ পিছত তেওঁ গুপ্তচৰ একশ্যন ফিল্ম, 'ভিভেগম'ত এগৰাকী প্ৰধান নাৰী চৰিত্ৰত ইয়াজিনী কুমাৰ নামেৰে এগৰাকী সংগীত শিক্ষক আৰু এগৰাকী গুপ্তচৰ প্ৰেমিক স্ত্ৰী হিচাবে উপস্থিত হৈছিল। তেওঁ অভিনয়ৰ বাবে আকৌ সমালোচকসকলোৰ দ্বাৰা প্ৰশংসিত হৈছিল। তাৰ পিছত তেওঁ আত্লীৰ 'মাৰ্চেল'ত এগৰাকী ডাক্তৰ হিচাবে সহায়ক চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল আৰু বিজয়ৰ সৈতে চলচ্চিত্ৰ কৰ্মজীৱনত তৃতীয়বাৰৰ বাবে অভিনয় কৰিছিল আৰু তেওঁৰ অভিনয় ইতিবাচক সমালোচনা পাইছিল, য’ত চলচ্চিত্ৰখনে ২০১৭ চনৰ সৰ্বাধিক উপাৰ্জনকাৰী তামিল ছবি হিচাপে পৰিণত হৈছিল। মাৰ্চেল ২০০ কৌটি ক্লাব হ’বলৈ গৈ আছে।<ref>{{cite web|url=http://www.businesstoday.in/trending/box-office/mersal-box-office-collection-vijay-rs-210-crore-worldwide/story/262920.html|title=Mersal Box Office Collection: Vijay's movie makes Rs 210 crore worldwide|website=www.businesstoday.in|accessdate=2 April 2018}}</ref>
২০১৮ চনত, তেলেগু চলচ্চিত্ৰ 'এমএলএ'ত আগৰৱালে মুখ্য ভূমিকা পালন কৰে।<ref>{{cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movie-reviews/mla/movie-review/63427634.cms|title=MLA Telugu Movie Review {3/5}: Entertaining, 'time-pass' kind of a film to watch along with your family|website=indiatimes.com|accessdate=2 April 2018}}</ref> ২০১৮ চনৰ এপ্ৰিল মাহত তেওঁ এখন তেলেগু চলচ্চিত্ৰত স্বাক্ষৰ কৰিছিল য’ত ৰবি তেজাও আছিল, অভিনেতা ৰবি তেজাৰ সৈতে তেওঁ তৃতীয় সহযোগিতা হিচাবে চিহ্নিত।<ref>{{cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movies/news/ravi-teja-to-romance-kajal-aggarwal/articleshow/63952056.cms"Ravi|title=Teja to romance Kajal Aggarwal|author=|date=|website=indiatimes.com}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.deccanchronicle.com/entertainment/tollywood/280418/kajal-aggarwal-ravi-teja-set-for-hat-trick.html"Kajal|title=Aggarwal-Ravi Teja set for hat trick!"|accessdate=11 March 2020}}{{Dead link|date=January 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{cite web|url=https://regional.pinkvilla.com/telugu/news/kajal-aggarwal-confirms-part-telugu-remake-theri-starring-ravi-teja/|title=Kajal Aggarwal confirms signing Telugu remake of Vijay's Theri starring Ravi Teja|author=|date=|website=pinkvilla.com|access-date=2020-08-08|archivedate=2018-06-12|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180612142713/https://regional.pinkvilla.com/telugu/news/kajal-aggarwal-confirms-part-telugu-remake-theri-starring-ravi-teja/|deadurl=yes}}</ref> তেওঁ 'এৱে'ত অভিনয় কৰিছিল, য’ত তেওঁ এগৰাকী সমস্যা জৰ্জড়িত মহিলাৰ অভিনয় কৰিছিল। আগৰৱালে পিছত 'কাভাচাম'ত এটি ভূমিকা পালন কৰিছিল।<ref>{{cite news |last1=Johnson |first1=David |title=Kajal Aggarwal's Kavacham set for digital premiere on Viu |url=https://www.ibtimes.co.in/kajal-aggarwals-kavacham-set-digital-premiere-viu-799384 |accessdate=14 March 2020 |work=International Business Times, India Edition |date=11 June 2019 |language=english}}</ref>
২০১৯ চনত, আগৰৱালক 'কমলি'ত দেখা গৈছিল। ইয়াৰ পিছত তেওঁৰ 'সীতা'ত পৰিচালক তেজাৰ সৈতে পুনৰ মিলিত হৈছিল, য’ত তেওঁ এগৰাকী অহংকাৰী, স্বাৰ্থপৰ ব্যৱসায়ীৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল।<ref>{{cite news |title=Fans Go Gaga Over Kajal Aggarwal's FIRST LOOK From 'Mosagallu' |url=https://news.abplive.com/entertainment/movies/kajal-aggarwal-first-look-from-mosagallu-pic-1163385 |accessdate=14 March 2020 |work=news.abplive.com |date=21 February 2020 |language=en}}</ref>
তেওঁৰ মুক্তিপাবলগীয়া চলচ্চিত্ৰসমূহ হ’ল মোচাগল্লু পৰিচালিত 'জেফাৰি গি চিন' সহ-অভিনীত বিষ্ণু মাঞ্চু আৰু সুনীল চেত্তী; <ref>{{cite news |title=Mosagallu first look out. Vishnu Manchu and Kajal Aggarwal join hands for film on IT scam |url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/mosagallu-first-look-out-vishnu-manchu-and-kajal-aggarwal-join-hands-for-film-on-it-scam-1621937-2019-11-23 |accessdate=14 March 2020 |work=India Today |date=23 November 2019 |language=en}}</ref> সঞ্জয় গুপ্ত পৰিচালিত হিন্দী চলচ্চিত্ৰ 'মুম্বাই চেগ'; <ref>{{cite news |title='Mumbai Saga': Sanjay Gupta fumes over reports of Kajal Agarwal being replaced by Tamannaah Bhatia - Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/mumbai-saga-sanjay-gupta-fumes-over-reports-of-kajal-agarwal-being-replaced-by-tamannaah-bhatia/articleshow/71062186.cms |accessdate=14 March 2020 |work=The Times of India |date=10 September 2019 |language=en}}</ref> আৰু 'ইণ্ডিয়ান ২', সহ-অভিনেত্ৰী কমল হাচান আৰু [[ৰাকুল প্ৰীত সিং]]।<ref>{{cite news |title=It's official: Kajal Aggarwal is the heroine of Indian 2 |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/kajal-aggarwal-indian-2-heroine-kamal-haasan-5476047/ |accessdate=14 March 2020 |work=The Indian Express |date=3 December 2018}}</ref>
==চলচ্চিত্ৰপঞ্জী==
=== চলচ্চিত্ৰসমূহ ===
{| class="wikitable"
|+টোকা
| style="background:#FFFFCC; "| {{dagger|alt=এতিয়াও মুক্তি লাভ কৰা নাই}}
| এতিয়াও মুক্তি লাভ কৰা নাই
|}
{| class="wikitable sortable" style="width:100%; "
|-
! চন
! শিৰোনাম
! চৰিত্ৰ
! পৰিচালক
! ভাষা
! class="unsortable" | টোকা
! class="unsortable" | {{Tooltip|তথ্য প্ৰসংগ}}
|-
| ২০০৪
|scope="row"| ''কিউ! হো গায়া না...''
| দিয়াৰ ভনী
|সমীৰ কাৰ্ণীক
| হিন্দী
|
|<ref>{{cite news | url=http://timesofindia.indiatimes.com/others/news-interviews/Kajal-to-star-with-Ajay-Devgn/articleshow/7482720.cms? | title=Kajal to star with Ajay Devgn | work=[[The Times of India]] | date=13 February 2011 | accessdate=21 April 2017 | url-status=live | archiveurl=https://web.archive.org/web/20170427063343/http://timesofindia.indiatimes.com/others/news-interviews/Kajal-to-star-with-Ajay-Devgn/articleshow/7482720.cms | archivedate=27 April 2017 | df=dmy-all }}</ref>
|-
|২০০৭
|''লক্ষ্মী কল্যাণাম''
| ''লক্ষ্মী''
| তেজা
| rowspan="3" | তেলেগু
|
|<ref>{{cite web | url=http://www.rediff.com/movies/review/lakshmi/20070219.htm | title=Lakshmi Kalyanam--a tired love story | publisher=Rediff.com | accessdate=22 April 2017 | url-status=live | archiveurl=https://web.archive.org/web/20170422125514/http://www.rediff.com/movies/review/lakshmi/20070219.htm | archivedate=22 April 2017 | df=dmy-all }}</ref>
|-
|২০০৭
|''চান্দামামা''
| মহালক্ষ্মী
|কৃষ্ণ বংশী
|
|<ref>{{cite web|url=http://www.rediff.com/movies/review/sschanda/20070910.htm|title=Chandamama, a good entertainer|publisher=Rediff.com|accessdate=22 April 2017|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170422130112/http://www.rediff.com/movies/review/sschanda/20070910.htm|archivedate=22 April 2017|df=dmy-all}}</ref>
|-
|২০০৮
|''পুৰুদু''
| চামিউক্তা
|ৰাজ আদিত্য
|
|<ref>{{cite web|url=http://www.rediff.com/movies/review/sspour/20080114.htm|title=Review: Pourudu is just average|publisher=Rediff.com|accessdate=22 April 2017|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170427062731/http://www.rediff.com/movies/review/sspour/20080114.htm|archivedate=27 April 2017|df=dmy-all}}</ref>
|-
|২০০৮
|''পাজনি''
| দীপ্তি
|পেৰাৰাসু
| তামিল
|
|<ref>{{cite web|url=http://www.rediff.com/movies/review/sspaz/20080115.htm|title=South review: An insipid Pazhani|publisher=Rediff.com|accessdate=22 April 2017|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170422131149/http://www.rediff.com/movies/review/sspaz/20080115.htm|archivedate=22 April 2017|df=dmy-all}}</ref>
|-
|২০০৮
|''আটাদিষ্টা''
| সুনন্দা
|ৰবিকুমাৰ চৌধুৰী
| তেলেগু
|
|<ref>{{Cite web|url=http://movies.fullhyderabad.com/aatadista/telugu/aatadista-movie-reviews-24-2.html|title=Aatadista Movie Review|website=movies.fullhyderabad.com|accessdate=22 April 2017|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170427052510/http://movies.fullhyderabad.com/aatadista/telugu/aatadista-movie-reviews-24-2.html|archivedate=27 April 2017|df=dmy-all}}</ref>
|-
|২০০৮
|''সৰোজা''
| পূজা
|ভেংকট প্ৰভু
| rowspan="3" | তামিল
|কেমিঅ’ এপিয়াৰেঞ্চ
|<ref>{{cite web|url=http://www.rediff.com/movies/review/sss/20080904.htm|title=Review: Saroja|publisher=Rediff.com|accessdate=22 April 2017|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170422135758/http://www.rediff.com/movies/review/sss/20080904.htm|archivedate=22 April 2017|df=dmy-all}}</ref>
|-
|২০০৮
|''বোম্মালাট্টাম''
| অনিতা
|পি. ভাৰতীৰাজ
|
|<ref>{{Cite web|url=http://www.sify.com/movies/bommalattam-review-tamil-pclwPSebieidi.html |title=Bommalattam |date=12 December 2008 |website=Sify |archive-url=https://archive.is/20170422040758/http://www.sify.com/movies/bommalattam-review-tamil-pclwPSebieidi.html |archive-date=22 April 2017 |url-status=dead |accessdate=22 April 2017 }}</ref>
|-
|২০০৯
|''মোধী ভিলায়াদু''
| এল. আৰ. ঈশ্বৰী
|চৰণ
|
|<ref>{{cite web | url=http://movies.rediff.com/report/2009/jul/27/tamil-film-review-modhi-vilaiyadu.htm | title=Unimpressive Modhi Vilaiyadu | publisher=Rediff.com | accessdate=21 April 2017 | url-status=live | archiveurl=https://web.archive.org/web/20170423152131/http://movies.rediff.com/report/2009/jul/27/tamil-film-review-modhi-vilaiyadu.htm | archivedate=23 April 2017 | df=dmy-all }}</ref>
|-
|২০০৯
|''মাগাধীৰা''
| মিত্ৰাবিন্ধা দেৱী / ইণ্ডিৰা{{efn|পুনৰজনম লাভ কৰা 'ইণ্ডিৰা' হিচাপে আগৰৱালে 'মিথ্ৰাভিন্দা'ৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল৷}}
|এছ এছ ৰাজমুলী
| rowspan="5" | তেলেগু
| মনোনীত — শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰীৰ বাবে ফিল্মফেয়াৰ বঁটা – তেলেগুলে
|<ref>{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-andhrapradesh/crowds-gather-to-catch-a-glimpse-of-kajal/article4237397.ece|title=Crowds gather to catch a glimpse of Kajal|date=25 December 2012|work=The Hindu|accessdate=21 April 2017|language=en|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130102015401/http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-andhrapradesh/crowds-gather-to-catch-a-glimpse-of-kajal/article4237397.ece|archivedate=2 January 2013|df=dmy-all}}</ref><br /><ref>{{Cite web|url=http://ssrajamouli.in/filmography/magadheera/|title=Magadheera|website=ssrajamouli.in|accessdate=21 April 2017|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170423062437/http://ssrajamouli.in/filmography/magadheera/|archivedate=23 April 2017|df=dmy-all}}</ref>
|-
|২০০৯
|''গণেশ জাষ্ট গণেশ''
| দিব্যা
|এম. সৰভাৰণ
|
|<ref>{{cite web|url=http://movies.rediff.com/report/2009/sep/24/south-telugu-movie-review-ganesh.htm|title=Review: Ganesh is fun|publisher=Rediff.com|accessdate=22 April 2017|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170929001044/http://movies.rediff.com/report/2009/sep/24/south-telugu-movie-review-ganesh.htm|archivedate=29 September 2017|df=dmy-all}}</ref>
|-
|২০০৯
|''আৰ্য্য ২''
| গীতা
|সুকুমাৰ
|
|<ref>{{cite web|url=http://movies.rediff.com/report/2009/nov/27/south-telugu-review-arya2.htm|title=Review: Arya 2 is disappointing|publisher=Rediff.com|accessdate=22 April 2017|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150314172110/http://movies.rediff.com/report/2009/nov/27/south-telugu-review-arya2.htm|archivedate=14 March 2015|df=dmy-all}}</ref>
|-
|২০১০
|''ওঁম শান্তি''
| মেঘনা
|প্ৰকাশ দান্তুলৰী
|
|<ref>{{Cite web|url=http://movies.fullhyderabad.com/om-shanti/telugu/om-shanti-movie-reviews-3369-2.html|title=Om Shanti Movie Review|website=movies.fullhyderabad.com|accessdate=22 April 2017|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20161117011820/http://movies.fullhyderabad.com/om-shanti/telugu/om-shanti-movie-reviews-3369-2.html|archivedate=17 November 2016|df=dmy-all}}</ref>
|-
|২০১০
|''দাৰ্লিং''
| নন্দিনী
|এ. কৰুণাকৰণ
| মনোনীত — শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰীৰ বাবে ফিল্মফেয়াৰ বঁটা – তেলেগু
|<ref>{{Cite web |url=http://www.sify.com/movies/darling-review-telugu-pclx8eiegfbji.html |title=Darling |website=Sify |language=en |access-date=22 April 2017 |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170422212755/http://www.sify.com/movies/darling-review-telugu-pclx8eiegfbji.html |archivedate=22 April 2017 |df=dmy-all }}</ref>
|-
|২০১০
|''নান মহান আল্লা''
| প্ৰিয়া সুদৰ্শন
|সুচেনথিৰান
| তামিল
|
|<ref>{{cite web|title=Naan Mahaan Alla|url=https://www.rottentomatoes.com/m/naan_mahaan_alla|publisher=Rotten Tomatoes|accessdate=21 April 2017|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121215120040/http://www.rottentomatoes.com/m/naan_mahaan_alla/|archivedate=15 December 2012|df=dmy-all}}</ref>
|-
|২০১০
|''বৃন্দাভনম''
| ভূমি
|বংশী পৈদিপাল্লী
| rowspan="3" | তেলেগু
|
|<ref>{{cite web|url=http://movies.rediff.com/review/2010/oct/14/south-review-brindavanam-is-predictable.htm|title=Brindavanam is predictable|publisher=Rediff.com|accessdate=22 April 2017|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141202085732/http://movies.rediff.com/review/2010/oct/14/south-review-brindavanam-is-predictable.htm|archivedate=2 December 2014|df=dmy-all}}</ref>
|-
|২০১১
|''মিঃ পাৰফেক্ট''
| প্ৰিয়া
|কে. দশৰথ
| মনোনীত — শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰীৰ বাবে ফিল্মফেয়াৰ বঁটা – তেলেগু
|<ref>{{Cite news |url=http://bangaloremirror.indiatimes.com/entertainment/reviews//articleshow/21620957.cms? |title=Mr Perfect: Nearly perfect |work=[[Bangalore Mirror]] |access-date=22 April 2017 |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170422214029/http://bangaloremirror.indiatimes.com/entertainment/reviews//articleshow/21620957.cms |archivedate=22 April 2017 |df=dmy-all }}</ref>
|-
|২০১১
|''বীৰা''
| চিত্তী
| ৰমেশ বৰ্মা
|
|<ref>{{cite web|url=http://www.rediff.com/movies/review/south-review-veera/20110520.htm|title=Review: Veera is a tedious watch|publisher=Rediff.com|accessdate=22 April 2017|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170203001751/http://www.rediff.com/movies/review/south-review-veera/20110520.htm|archivedate=3 February 2017|df=dmy-all}}</ref>
|-
|২০১১
|''সিংগাম''
| কাব্য ভোঁচলী
|ৰহিত চেত্ৰী
| হিন্দী
| মনোনীত — শ্ৰেষ্ঠ নাৰী অভিষেকৰ বাবে ফিল্মফেয়াৰ বঁটা
|<ref>{{cite web|url=http://www.rediff.com/movies/review/aseem-chhabra-reviews-singham/20110722.htm|title=Review: Singham is for Ajay Devgn fans only|publisher=Rediff.com|accessdate=22 April 2017|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170422135305/http://www.rediff.com/movies/review/aseem-chhabra-reviews-singham/20110722.htm|archivedate=22 April 2017|df=dmy-all}}</ref>
|-
|২০১১
|''ধাদা''
| ৰিয়া
| অজয় ভূঞা
| rowspan="2" | তেলেগু
|
|<ref>{{cite web|url=http://www.rediff.com/movies/report/south-review-dhada-lacks-punch/20110811.htm|title=Review: Dhada lacks punch|publisher=Rediff.com|accessdate=22 April 2017|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170423061801/http://www.rediff.com/movies/report/south-review-dhada-lacks-punch/20110811.htm|archivedate=23 April 2017|df=dmy-all}}</ref>
|-
|২০১২
|''বিজিনেছ মেন''
| চিত্ৰা
|পুৰী জগন্নাথ
|
|<ref>{{cite web|url=http://www.rediff.com/movies/review/south-review-businessman-is-a-treat-for-mahesh-fans/20120113.htm |title=Review: Businessman is a treat for Mahesh fans |publisher=Rediff.com |accessdate=22 April 2017 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150222154640/http://www.rediff.com/movies/review/south-review-businessman-is-a-treat-for-mahesh-fans/20120113.htm |archivedate=22 February 2015 }}</ref>
|-
|২০১২
|''মাট্টাৰ্ৰাণ''
| অঞ্জলি
|কে. ভি. আনন্দ
| rowspan="2" | তামিল
|
|<ref>{{cite web|url=http://www.rediff.com/movies/report/south-review-maattraan-is-not-up-to-the-mark/20121012.htm|title=Review: Maattrraan is not up to the mark|publisher=Rediff.com|accessdate=22 April 2017|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170115161957/http://www.rediff.com/movies/report/south-review-maattraan-is-not-up-to-the-mark/20121012.htm|archivedate=15 January 2017|df=dmy-all}}</ref>
|-
|২০১২
|''ঠুপ্পাকী''
| নিশা
|এআৰ মুৰুগাদোশ
|
|<ref>{{Cite news|url=http://www.news18.com/news/india/thuppakki-review-this-tamil-film-is-well-written-521708.html|title='Thuppakki' Review: This Tamil film is well written|date=14 November 2012|work=News18|accessdate=22 April 2017|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170422212708/http://www.news18.com/news/india/thuppakki-review-this-tamil-film-is-well-written-521708.html|archivedate=22 April 2017|df=dmy-all}}</ref>
|-
|২০১২
|''চৰোচাৰু''
| সন্ধ্যা
|পৰশুৰাম
| rowspan="2" | তেলেগু
|
|<ref>{{cite news | url=http://indiatoday.intoday.in/story/sarocharu-movie-review/1/239031.html | title=Telugu movie review: Sarocharu | work=India Today | accessdate=22 April 2017 | url-status=live | archiveurl=https://web.archive.org/web/20170422213454/http://indiatoday.intoday.in/story/sarocharu-movie-review/1/239031.html | archivedate=22 April 2017 | df=dmy-all }}</ref>
|-
|২০১৩
|''নায়ক''
| মধু
|ভি. ভি. বিনায়ক
|
|<ref>{{cite web|url=http://www.rediff.com/movies/review/south-review-naayak-is-a-masala-pot-boiler/20130109.htm|title=Review: Naayak is a masala pot-boiler|publisher=Rediff.com|accessdate=22 April 2017|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150201125747/http://www.rediff.com/movies/review/south-review-naayak-is-a-masala-pot-boiler/20130109.htm|archivedate=1 February 2015|df=dmy-all}}</ref>
|-
|২০১৩
|''স্পেচিয়েল ২৬''
| প্ৰিয়া চৌহান
|নিৰাজ পাণ্ডে
| হিন্দী
|
|<ref>{{cite web | url=http://movies.ndtv.com/movie-reviews/movie-review-special-26-781 | title=Movie review: Special 26 | publisher=[[NDTV]] | accessdate=22 April 2017 | url-status=live | archiveurl=https://web.archive.org/web/20170422212502/http://movies.ndtv.com/movie-reviews/movie-review-special-26-781 | archivedate=22 April 2017 | df=dmy-all }}</ref><br /><ref>{{Cite news |url=http://www.freepressjournal.in/entertainment/i-had-never-ridden-a-cycle/142243 |title=I had never ridden a cycle |work=[[The Free Press Journal]] |access-date=22 April 2017 |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170422141510/http://www.freepressjournal.in/entertainment/i-had-never-ridden-a-cycle/142243 |archivedate=22 April 2017 |df=dmy-all }}</ref>
|-
|২০১৩
|বাদশাহ
| জোনাকী
|শ্ৰীণু ভৈত্লা
| তেলেগু
|
|<ref>{{cite web | url=http://www.ebay.in/itm/BAADSHAH-N-T-R-KAJAL-AGARWAL-TELUGU-INDIAN-DVD-/151088441339 | title=BAADSHAH (N.T.R, KAJAL AGARWAL) - TELUGU INDIAN DVD | publisher=[[eBay]] | accessdate=22 April 2017 | url-status=live | archiveurl=https://web.archive.org/web/20170422214819/http://www.ebay.in/itm/BAADSHAH-N-T-R-KAJAL-AGARWAL-TELUGU-INDIAN-DVD-/151088441339 | archivedate=22 April 2017 | df=dmy-all }}</ref>
|-
|২০১৩
|''অল ইন অল আজাগু ৰাজা''
| চিত্ৰা দেৱী প্ৰিয়া
|এম. ৰাজেশ
| rowspan="2" | তামিল
|
|<ref>{{cite web|url=http://www.rediff.com/movies/review/review-all-in-all-azhagu-raja-is-a-waste-of-time-south/20131105.htm|title=Review: All in All Azhagu Raja is a waste of time|publisher=Rediff.com|accessdate=22 April 2017|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170427063220/http://www.rediff.com/movies/review/review-all-in-all-azhagu-raja-is-a-waste-of-time-south/20131105.htm|archivedate=27 April 2017|df=dmy-all}}</ref>
|-
|২০১৪
|''জিল্লা''
| চান্থী
|আৰ. টি. নিয়াচন
|
|<ref>{{Cite news|url=http://www.pressreader.com/south-africa/the-new-age-free-state/20140124/282849368849907|title=Jilla|date=24 January 2014|work=[[The New Age (South African newspaper)|The New Age]]|location=South Africa|archive-url=https://web.archive.org/web/20170422213522/http://www.pressreader.com/south-africa/the-new-age-free-state/20140124/282849368849907|archive-date=22 April 2017|url-status=live|accessdate=22 April 2017|df=dmy-all}}</ref>
|-
|২০১৪
|''য়েবাদু''
| দীপ্তি
|বংশী পৈদিপাল্লী
| rowspan="3" | তেলেগু
| কেমিঅ’ এপিয়াৰেঞ্চ
|<ref>{{Cite web |url=http://www.sify.com/movies/yevadu-review-telugu-pcmbigigfhidi.html |title=Yevadu |website=Sify |access-date=22 April 2017 |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170422134922/http://www.sify.com/movies/yevadu-review-telugu-pcmbigigfhidi.html |archivedate=22 April 2017 |df=dmy-all }}</ref>
|-
|২০১৪
|''গোবিন্দুদু এণ্ডাৰিভাদেলে''
| সত্যা
|কৃষ্ণ বংশী
| মনোনীত — শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰীৰ বাবে ফিল্মফেয়াৰ বঁটা – তেলেগু
|<ref>{{Cite web|url=https://in.bookmyshow.com/entertainment/govindudu-andarivadele-film-review-treat-family/46927|title=Govindudu Andarivadele Review, Rating & Trailer. Latest Tollywood Telugu Movie|website=in.bookmyshow.com|language=en-US|accessdate=22 April 2017|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150529212103/http://in.bookmyshow.com/entertainment/govindudu-andarivadele-film-review-treat-family/46927|archivedate=29 May 2015|df=dmy-all}}</ref>
|-
|scope="row"| ২০১৫
|''টেম্পাৰ''
| চানভী
|পুৰী জগন্নাথ
|
|<ref>{{Cite news|url=http://www.deccanchronicle.com/150214/entertainment-movie-review/article/movie-review-temper-jr-ntr-back-bang|title=Movie review 'Temper': Jr NTR is back with a bang|date=14 February 2015|work=Deccan Chronicle|accessdate=22 April 2017|language=en|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150214054920/http://www.deccanchronicle.com/150214/entertainment-movie-review/article/movie-review-temper-jr-ntr-back-bang|archivedate=14 February 2015|df=dmy-all}}</ref>
|-
|২০১৫
|''মাৰী''
| শ্ৰীদেৱী
|বালাজী মোহন
| rowspan="2" | তামিল
|
|<ref>{{cite news | url=http://www.thehindu.com/features/cinema/maari-some-nice-bits-cant-save-a-grindingly-ordinary-movie/article7434590.ece | title=Maari: Some nice bits can’t save a grindingly ordinary movie | work=The Hindu | accessdate=22 April 2017 | last=Rangan | first=Baradwaj | url-status=live | archiveurl=https://web.archive.org/web/20161128100235/http://www.thehindu.com/features/cinema/maari-some-nice-bits-cant-save-a-grindingly-ordinary-movie/article7434590.ece | archivedate=28 November 2016 | df=dmy-all }}</ref>
|-
|২০১৫
|''পায়ুম পুলি''
| Sowmya
|সুচেনথিৰান
|
|<ref>{{Cite news|url=http://www.deccanchronicle.com/150905/entertainment-movie-review/article/movie-review-paayum-puli-pure-entertainer|title=Movie review 'Paayum Puli': A pure entertainer|date=5 September 2015|work=Deccan Chronicle|accessdate=22 April 2017|language=en|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150905091302/http://www.deccanchronicle.com/150905/entertainment-movie-review/article/movie-review-paayum-puli-pure-entertainer|archivedate=5 September 2015|df=dmy-all}}</ref>
|-
|২০১৫
|''চাইজ জিৰ’''
| rowspan=2| নেজে
| rowspan=2|প্ৰকাশ কোবেলামুদী
| তেলেগু
| rowspan=2|গেষ্ট এপিয়াৰেঞ্চ
|<ref>{{cite web|url=http://indianexpress.com/article/entertainment/regional/anushka-shettys-size-zero-opens-to-positve-response/|title=Anushka Shetty’s ‘Size Zero’ opens to positive response|date=27 November 2015|accessdate=22 April 2017|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170422214115/http://indianexpress.com/article/entertainment/regional/anushka-shettys-size-zero-opens-to-positve-response/|archivedate=22 April 2017|df=dmy-all}}</ref>
|-
|২০১৫
|''ইঞ্জি ইদুপ্পাজাগী''
| তামিল
|<ref>{{cite news | url=http://www.hindustantimes.com/movie-reviews/inji-iduppazhagi-review-more-a-fitness-ad-than-an-engaging-story/story-yzlatBYfHtqE5BfEswqqDN.html | title=Inji Iduppazhagi review: More a fitness ad than an engaging story | work=[[Hindustan Times]] | date=30 November 2015 | accessdate=22 April 2017 | url-status=live | archiveurl=https://web.archive.org/web/20170422222225/http://www.hindustantimes.com/movie-reviews/inji-iduppazhagi-review-more-a-fitness-ad-than-an-engaging-story/story-yzlatBYfHtqE5BfEswqqDN.html | archivedate=22 April 2017 | df=dmy-all }}</ref>
|-
|scope="row"| ২০১৬
| ''চৰ্দাৰ গব্বৰ সিং''
| আৰ্শী
|কে. এছ. ৰবীন্দ্ৰ
| rowspan="2" | তেলেগু
|
|<ref>{{Cite news|url=http://www.dnaindia.com/entertainment/review-sardaar-gabbar-singh-review-an-action-fest-for-pawan-kalyan-fans-2199732|title='Sardaar Gabbar Singh' Review: An action fest for Pawan Kalyan fans|date=8 April 2016|work=Daily News & Analysis|accessdate=22 April 2017|language=en-US|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170422142853/http://www.dnaindia.com/entertainment/review-sardaar-gabbar-singh-review-an-action-fest-for-pawan-kalyan-fans-2199732|archivedate=22 April 2017|df=dmy-all}}</ref>
|-
|২০১৬
| ''ব্ৰহ্মোৎসৱম''
| কাশী
|শ্ৰীকান্ত আদ্দালা
|
|<ref>{{Cite news|url=http://www.deccanchronicle.com/entertainment/movie-reviews/210516/brahmotsavam-movie-review-mahesh-babu-the-saving-grace.html|title=Brahmotsavam movie review: Mahesh Babu the saving grace|date=21 May 2016|work=Deccan Chronicle|accessdate=22 April 2017|language=en|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160924155144/http://www.deccanchronicle.com/entertainment/movie-reviews/210516/brahmotsavam-movie-review-mahesh-babu-the-saving-grace.html|archivedate=24 September 2016|df=dmy-all}}</ref>
|-
|২০১৬
| ''দো লাফজো কী কাহানী''
| জেন্নী
|দীপক টিজৰী
| হিন্দী
|
|<ref>{{Cite news|url=http://www.hindustantimes.com/movie-reviews/do-lafzon-ki-kahani-review-randeep-hooda-makes-you-believe-in-fairytale-love/story-TseTVN1XIuYP7eaxpiyDhK.html|title=Do Lafzon Ki Kahani review: Randeep makes you believe in fairytale love|date=10 June 2016|work=Hindustan Times|accessdate=22 April 2017|language=en|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170422135734/http://www.hindustantimes.com/movie-reviews/do-lafzon-ki-kahani-review-randeep-hooda-makes-you-believe-in-fairytale-love/story-TseTVN1XIuYP7eaxpiyDhK.html|archivedate=22 April 2017|df=dmy-all}}</ref>
|-
|২০১৬
|''জনতা গেৰেজ''
| নিজে
|কোৰাতলা শিৱা
| তেলেগু
| “পাক্কা লোকেল” গীতত স্পেচিয়েল এপিয়াৰেঞ্চ।
|<ref>{{cite web| author=Lahari Music |publisher=T-Series|title=Pakka Local Video Song|date=10 October 2016|url=https://www.youtube.com/watch?v=GFEj1vnhvxA|accessdate=21 April 2017}}</ref>
|-
|২০১৬
|''কাভালাই ভেন্দাম''
| দিব্যা
| দীকায়
| তামিল
|
|<ref>{{cite news | url=http://www.thehindu.com/entertainment/reviews/Kavalai-Vendam-In-sickness-and-in-wealth/article16700041.ece | title=Kavalai Vendam: In sickness and in wealth | work=The Hindu | accessdate=22 April 2017 | last=Menon | first=Vishal | url-status=live | archiveurl=https://web.archive.org/web/20170427064216/http://www.thehindu.com/entertainment/reviews/Kavalai-Vendam-In-sickness-and-in-wealth/article16700041.ece | archivedate=27 April 2017 | df=dmy-all }}</ref>
|-
|scope="row"| ২০১৭
|''খিলাড়ী নং ১৫০''
| লক্ষ্মী
|ভি. ভি. বিনায়ক
| rowspan="2" | তেলেগু
|
|<ref>{{cite news | url=http://www.newindianexpress.com/entertainment/telugu/2017/jan/11/khaidi-no150-review-boss-is-back-but-is-it-good-enough-1558529.html | title=Khaidi No.150 Review: Boss is back, but is it good enough? | work=The New Indian Express | accessdate=22 April 2017 | url-status=live | archiveurl=https://web.archive.org/web/20170422123915/http://www.newindianexpress.com/entertainment/telugu/2017/jan/11/khaidi-no150-review-boss-is-back-but-is-it-good-enough-1558529.html | archivedate=22 April 2017 | df=dmy-all }}</ref>
|-
|২০১৭
|''নেনে ৰাজু নেনে মন্ত্ৰী''
| ৰাধা
| তেজা
|
|<ref>{{Cite news|url=http://www.firstpost.com/entertainment/nene-raju-nene-mantri-movie-review-rana-daggubati-kajal-shine-in-this-riveting-political-drama-3919591.html|title=Nene Raju Nene Mantri movie review: Rana Daggubati, Kajal shine in this riveting political drama|last=Kumar|first=Hemanth|date=11 August 2017|work=[[Firstpost]]|access-date=12 August 2017|archive-url=https://archive.is/20170812044442/http://www.firstpost.com/entertainment/nene-raju-nene-mantri-movie-review-rana-daggubati-kajal-shine-in-this-riveting-political-drama-3919591.html|archive-date=12 August 2017|url-status=dead|df=dmy-all}}</ref>
|-
|২০১৭
|ভিভেগাম
| য়াজিনী
| শিৱ
| rowspan="2" | তামিল
|
|<ref>{{cite news |url=http://www.thehindu.com/entertainment/movies/vivegam-review-fast-without-fury/article19551775.ece |title=‘Vivegam’ review: Fast without fury |date=24 August 2017 | work=The Hindu |last=Ramanujam |first=Srinivasa |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170824082935/http://www.thehindu.com/entertainment/movies/vivegam-review-fast-without-fury/article19551775.ece |archivedate=24 August 2017}}</ref>
|-
|২০১৭
|
|অনুপল্লৱী
|আত্লী
|
|<ref>{{Cite news|url=http://www.hindustantimes.com/movie-reviews/mersal-movie-review-what-is-better-than-one-vijay-three-vijays/story-CdvJzyDYEXgEpCmCBDY42N.html|title=Mersal movie review: For Vijay and his fans, Atlee has delivered a celebratory film|last=Sundar|first=Priyanka|date=18 October 2017|work=[[Hindustan Times]]|accessdate=19 October 2017|archiveurl=https://archive.is/20171019051945/http://www.hindustantimes.com/movie-reviews/mersal-movie-review-what-is-better-than-one-vijay-three-vijays/story-CdvJzyDYEXgEpCmCBDY42N.html|archivedate=19 October 2017}}</ref>
|-
|২০১৮
|এৱী
| কালী
| প্ৰশান্ত বৰ্মা
| rowspan="5" | তেলেগু
|
|<ref>{{Cite news |url=https://www.hindustantimes.com/movie-reviews/awe-movie-review-in-awe-of-this-nani-film-its-director-prasanth-varma/story-DtVNKVlpQxLMNrhLiDUMXM.html |title=Awe movie review: Nani and Prasanth Varma’s film is technically brilliant |last=Sundar |first=Priyanka |date=16 February 2018 |work=[[Hindustan Times]] |access-date=17 February 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180217112612/https://www.hindustantimes.com/movie-reviews/awe-movie-review-in-awe-of-this-nani-film-its-director-prasanth-varma/story-DtVNKVlpQxLMNrhLiDUMXM.html |archive-date=17 February 2018}}</ref>
|-
|২০১৮
|''এমএলএ''
| ইন্দু
|উপেন্দ্ৰ মাধৱ
|
|<ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movie-reviews/mla/movie-review/63427634.cms|title=MLA Movie Review|last=Adivi|first=Sridhar|date=23 March 2018|work=The Times of India|access-date=25 March 2018|archive-url=https://archive.today/20180325083525/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movie-reviews/mla/movie-review/63427634.cms|archive-date=25 March 2018|url-status=live|df=dmy-all}}</ref>
|-
|২০১৮
|''কাভাচাম''
| চামীউক্তা
|শ্ৰীনিবাস মামিল্লা
|
|<ref>{{Cite web|url=https://www.firstpost.com/entertainment/kavacham-movie-review-bellamkonda-sai-sreenivas-kajal-aggarwal-cant-save-this-low-impact-action-thriller-5691251.html|title=Kavacham movie review: Bellamkonda Sai Sreenivas, Kajal Aggarwal can't save this low-impact action-thriller|last=Kumar|first=Hemanth|date=7 December 2018|website=Firstpost|url-status=live|access-date=22 December 2018}}</ref>
|-
|২০১৯
|''সীতা''
| ভি. সীতা মহালক্ষ্মী
|তেজা
|
|<ref>{{Cite web|url=http://www.123telugu.com/reviews/sita-telugu-movie-review.html|title=Sita movie review: Only for Kajal’s act|date= 24 May 2019|website=123Telugu|url-status=live|access-date=25 May 2018}}</ref>
|-
|২০১৯
|''ৰাণাৰাঙ্গাম''
| গীতা
|সুধীৰ বৰ্মা
|
|<ref>{{Cite web|url=http://www.123telugu.com/reviews/ranarangam-telugu-movie-review.html|title=Ranarangam – Slow Paced Crime Drama|date=15 August 2019|website=123Telugu|access-date=2019-08-28}}</ref>
|-
|২০১৯
|''কোমালী''
| ঋতিকা মোহন
|প্ৰদীপ ৰাঙ্গানাথন
|তামিল
|
|<ref>{{Cite web|url=https://www.in.com/entertainment/regional/a-whacky-title-for-jayam-ravis-school-boy-drama-255045.htm|title=A whacky title for Jayam Ravi’s school boy drama!|last=Srinivas|first=Siddarth|date=30 November 2018|website=[[In.com]]|access-date=2019-02-02|archivedate=2018-12-24|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181224023801/https://www.in.com/entertainment/regional/a-whacky-title-for-jayam-ravis-school-boy-drama-255045.htm|deadurl=yes}}</ref>
|-
|২০২০
| scope="row" style="background:#ffc; " | ''মোচাগাল্লু'' {{dagger|alt=Films that have not yet been released}}
| অণু
| জেফ্ৰী গী চীন
|তেলেগু
ইংৰাজী
| ফিল্মিং
|<ref>{{Cite news|url=http://www.telugucinema.com/news/kajal-aggarwals-hollywood-movie-underway|title=Kajal Aggarwal's Hollywood movie underway|date=7 July 2019|website=Telugucinema|access-date=2019-08-28|archivedate=2019-07-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190707135525/https://www.telugucinema.com/news/kajal-aggarwals-hollywood-movie-underway|deadurl=yes}}</ref>
|-
|২০২০
|scope="row" style="background:#ffc; " | ''আচাৰ্য {{dagger|alt=Films that have not yet been released}}''
|{{TBA}}
|কোৰাতলা শিৱা
|তেলেগু
|ফিল্মিং
|
|-
|২০২০
| scope="row" style="background:#ffc; " | মুম্বাই চেগ{{dagger|alt=Films that have not yet been released}}
| যমুনা
| সঞ্জয় গুপ্তা
|হিন্দী
| ফিল্মিং
|<ref>{{Cite news|url=https://mumbaimirror.indiatimes.com/entertainment/bollywood/john-abraham-to-team-up-with-kajal-aggarwal-for-mumbai-saga/articleshow/70864760.cms|title=John Abraham to team up with Kajal Aggarwal for Mumbai Saga|date=28 August 2019|website=Mumbai Miror|access-date=2019-08-28}}</ref>
|-
|২০২০
| scope="row" style="background:#ffc; " | ''হে চিনামিকা''{{dagger|alt=Films that have not yet been released}}
| {{TBA}}
| বৃন্দা
|তামিল
| ফিল্মিং
|<ref>{{cite news |title=Aditi Rao Hydari, Kajal Aggarwal, Dulquer team up for first time for 'Hey Sinamika' |url=https://www.deccanchronicle.com/entertainment/kollywood/120320/aditi-rao-hydari-kajal-aggarwal-dulquer-team-up-for-first-time-for.html |publisher=Deccan Chronicle}}</ref>
|-
|২০২১
|scope="row" style="background:#ffc; " | ইণ্ডিয়ান ২{{dagger|alt=Films that have not yet been released}}
| {{TBA}}
|এছ শংকৰ
|তামিল
|ফিল্মিং
|<ref>{{Cite news|url=http://www.pinkvilla.com/entertainment/south/kajal-aggarwal-confirms-being-part-kamal-haasans-indian-2-says-i-never-walked-out-film-467542%3famp|title=Kajal Aggarwal CONFIRMS being a part of Kamal Haasan's Indian 2, Says 'I never walked out of the film'|date=14 August 2019|website=Pinkvilla|access-date=2019-08-28|archivedate=2019-08-29|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190829074849/http://www.pinkvilla.com/entertainment/south/kajal-aggarwal-confirms-being-part-kamal-haasans-indian-2-says-i-never-walked-out-film-467542%253Famp|deadurl=yes}}</ref>
|-
|{{TBA}}
| scope="row" style="background:#ffc; " |''পেৰিছ পেৰিছ''
| পৰমেশ্বৰী
| ৰমেশ অৰবিন্দ
| তামিল
| বিলম্বিত
|
|-
|}
=== টেলিভিচন ===
{| class="wikitable plainrowheaders sortable"
|- style="background:#ccc; text-align:center; "
! scope="col" | চন
! scope="col" | শিৰোনাম
! scope="col" | চৰিত্ৰ
! scope="col" | পৰিচালক
<!--! scope="col" | Language(s) -->
! scope="col" class="unsortable" | টোকা
! scope="col" class="unsortable" | {{Tooltip|তথ্য প্ৰসংগ|Reference(s)}}
|-
| ২০২০
! scope="row" style="background:#FFFFCC; " | ''লাইভ টেলিকাষ্ট''{{dagger|alt=Films that have not yet been released}}
| {{TBA}}
| ভেংকট প্ৰভু
| ফিল্মিং
|<ref>{{Cite news|url=http://behindwoods.com/amp/tamil-movies-cinema-news-16/kajal-aggarwal-roped-in-for-venkat-prabhus-web-series.html|title=Wow! Kajal Aggarwal teams up with Maanaadu director again!|date=20 July 2019|website=Behindwoods|access-date=2019-08-28}}{{Dead link|date=December 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
|-
|}
==পুৰস্কাৰ আৰু মনোনয়ন==
[[File:Kajal Aggarwal.jpg|thumb| right|জি চিনে পুৰস্কাৰ ২০১২, কাজল আগৰৱাল]]
{|class="wikitable sortable"
|-
! scope=”col|পুৰস্কাৰ
! scope=”col|বিভাগ
! scope=”col|চলচ্চিত্ৰ
! scope=”col|ফলাফল
|-
|rowspan=2|চিনেমা এৱাৰ্ড
|শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰী
|বৃন্দাভানাম (২০১০)
|{{won}}
|-
|শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰী
|ঠুপ্পাক্কি (২০১৩)
|{{won}}
|-
|দক্ষিণ স্কোপ বঁটা
|শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰী - তেলেগু
|rowspan=2|মাগাধীৰা (২০০৯)
|{{nom}}
|-
|rowspan=3|ফিল্মফেয়াৰ বঁটা দক্ষিণ
|শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰী
|{{nom}}
|-
|শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰী
|ডাৰ্লিং (২০১০)
|{{nom}}
|-
|শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰী
|মি. পাৰফেক্ট (২০১১)
|{{nom}}
|-
|ফিল্মফেয়াৰ বঁটা
|শ্ৰেষ্ঠ নাৰী অভিষেক
| rowspan="2" |সিংগাম (২০১১)
|{{nom}}
|-
|জি চিনে এৱাৰ্ড
|শ্ৰেষ্ঠ নাৰী অভিষেক
|{{won}}
|-
|rowspan=2|বিজয় বঁটা
|শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰী
|rowspan=3|” ঠুপ্পাক্কি” (২০১৩)
|{{won}}
|-
|প্ৰিয় নায়িকা
|{{won}}
|-
|rowspan=2|২য় দক্ষিণ ভাৰতীয় আন্তৰ্জাতিক চলচ্চিত্ৰ পুৰস্কাৰ
|rowspan=2|শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰী
|{{won}} (সমালোচক)
|-
|বিজনেচমেন (২০১৩)
| {{nom}}
|-
|কচমোপলিটন পিপলচ্ চয়েচ এৱাৰ্ড
| শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰী
|ঠুপ্পাক্কি (২০১৩)
|{{won}}
|}
== টোকা ==
{{notes
| colwidth =
| notes =
}}
==তথ্য সংগ্ৰহ==
{{reflist|30em}}
==বাহ্যিক সংযোজন==
{{Commons category|Kajal Aggarwal|কাজল আগৰৱাল}}
* {{IMDb name|2570245}}
* {{Instagram|kajalaggarwalofficial}}
* {{Twitter|MsKajalAggarwal}}
[[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ ব্যক্তি]]
[[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় অভিনেত্ৰী]]
[[শ্ৰেণী:দাক্ষিণাত্যৰ অভিনেত্ৰী]]
[[শ্ৰেণী:জীৱিত ব্যক্তি]]
g5x2af2kaqlhao1e476ftp24triqwgr
ঘুগুহা দৌল
0
70819
606944
605030
2026-05-18T00:03:05Z
Ananya Taye
28065
Vandal trying to remove the kings name to push his extremist agenda
606944
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox religious building
| building_name = ঘুগুহা দৌল
| image = Ghuguha dol and ruins 06.jpg
| image_size = 250px
| alt =
| caption = ঘুগুহা দৌলৰ বাটচ'ৰা
| map_type =
| map_size =
| map_caption =
| location = গঙমুখ গাওঁ (বৰ্তমানৰ [[ধেমাজি জিলা]]ৰ ঘুগুহা)
| coordinates =
| latitude = 27.37
| longitude = 94.47
| coordinates_region =
| religious_affiliation = লাংকুৰি [[ফুৰালুং ধৰ্ম]] (স্থাপনৰ সময়ৰ পৰা বৰ্তমানলৈ)<ref>[https://as.vikaspedia.in/education/9859b89ae9f0-9ac9c19f099e9cd99c9c0/9ae9ae9ae9ae বিকাশপেদিয়া, অসম চৰকাৰৰ টাই আহোম উন্নয়ণ পৰিষদৰ দ্বাৰা যুগুটোৱা তথ্য]</ref>, [[হিন্দু ধৰ্ম]] (১৯৫০ চনৰ পৰা)
| region = লখিমপুৰৰপৰা ধেমাজি পোৱাৰ আগেয়ে ১৫ নং ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথৰপৰা চমৰাজান-নৰোৱাথান সংযোগী পথেৰে প্ৰায় ৫ কিলোমিটাৰ ভিতৰলৈ ঘুগুহা অঞ্চলত
| state = [[অসম]]
| district = [[ধেমাজি]]
| founded_by = [[চুতণফা|শিৱসিংহ]]
| year_completed = ১৮ শতিকাৰ আগভাগ
|province=|status=|materials=বৰা চাউল,হাঁহৰ কণী|designated=|organizational_status=}}
'''ঘুগুহা দৌল''' [[অসম]]ৰ চিল-কং-মুখৰ ওচৰৰ গঙমুখ গাওঁ (বৰ্তমানৰ [[ধেমাজি জিলা|ধেমাজি জিলাৰ]] ঘুগুহা)ত অৱস্থিত এক মধ্যযুগীয় দৌল। অসম পুৰাতত্ত্ব বিভাগৰ অনুসৰি এই দৌল আহোম ৰজা [[চুতণফা|শিৱসিংহই]] (১৭১৪-১৭৪৪) নিজৰ ৰাণী অম্বিকা দেৱীৰ কাৰণে নিৰ্মাণ কৰিছিল।<ref>https://culturalaffairs.assam.gov.in/portlet-innerpage/protected-archaeological-sites-and-monuments{{Dead link|date=February 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Ghuguha Doul is a brick built temple belonging to the Ahom age. It was erected by the Ahom king Siva Singha ( 1714 - 44 CE) in the name of Ambika Devi during the first part of the 18th century CE.]</ref>
কিছু লোকে ক'বলৈ খোজে যে এই দৌল [[চাওফা]] [[চ্যু-ডাং-ফা]]ই নিজৰ মাতৃ নাং ঘুগু কুঁৱৰীৰ স্মৃতিত তেওঁক ডাঙৰ দীঘল কৰা [[হাবুং]] অঞ্চলত স্থাপন কৰিছিল।<ref name="টাই">{{cite book | title=টাই সংস্কৃতিৰ ৰূপৰেখা | publisher=বনলতা | author=লীলা গগৈ | year=১৯৯৪ | pages=লেখকৰ একাষাৰ | isbn=81-7339-079-7}}</ref> কিন্তু পুৰাতাত্ত্বিক সমল সমূহৰ পৰা জনা যায় যে সেই সময়ত (চ্যুডাংফাৰ ৰাজত্বকাল: ১৩৯৭-১৪০৭) ঐতিহাসিক হাবুং আৰু ধেমাজি দুয়ো অঞ্চল [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া ৰাজ্যৰ]] অধীনত আছিল য'ত কেইবাজনো চুতীয়া ৰজাই ১৩৯২-১৪২৮ৰ মাজত ব্ৰাহ্মণক ভূমি দান কৰিছিল বুলি জনা যায়।<ref>{{harvcol|Baruah|2007|pp=38–39}} : "Two of these copperplates were issued by king Satyanarayan in 1314 saka (1392 AD) and the third one by king Lakshminarayan in 1323 (1401 AD). The grand made by Satyanarayan was reissued by king Dharmanarayan. This land was part of the Habung region where several Brahmin families had been settled."</ref><ref>{{harvcol|Baruah|2007|pp=120}} : "Satyanarayan was followed by his son Lakshminarayan in around 1400. The Ghilamora (Habung region) 1401 copperplate shows that he defeated many kings and made them vassalage of Chutia kingdom."</ref><ref>{{harvcol|Baruah|2007|pp=122-23}} : "After Lakshminarayan, his brother Dharmanarayan became king in around 1415-20. He reissued the land grant made by Satyanarayan in 1392 at Habung. His son issued another land grant in Habung in 1428 AD. Under his orders, the Habung official Habungadhipati Vrihatpatra granted 400 pura of land to the Brahmin Purandar Vipra."</ref><ref>[https://www.jstor.org/stable/3517005?read-now=1&refreqid=excelsior%3A6f87fb68b5cbb9c5a988b6772e9607d3&seq=4#page_scan_tab_contents Guha, Amalendu,''Pre-Ahom Roots and the Medieval State in Assam: A Reply'',p. 73, ''Before its annexation by Ahoms, Habung was a Chutia dependency.'']</ref> এই অঞ্চল ১৫২৪ চনত হে আহোম ৰাজ্যত অন্তৰ্ভুক্ত হয় আৰু ১৫২৫ত কনচেং ধনুধৰিয়া গোহাঁইক প্ৰথমতে ভটিয়লিয়া গোহাঁই আৰু পাছলৈ বৰপাত্ৰ গোহাঁই হিচাপে নিযুক্তি দি হাবুঙত নিয়োজিত কৰা হয়।<ref>[https://www.jstor.org/stable/3516963?read-now=1&seq=18#page_scan_tab_contents Guha, Amalendu, ''The Ahom Political System: An Enquiry into the State Formation Process in Medieval Assam (1228-1714)'',p. 20,''It appears that the noble designation of Barpatragohain was borrowed from the civil list of Habung where the local ruler, a dependent of the Chutia king, had the title of Vrihatpatra''.]</ref> ইয়াৰ ওপৰিও জনা যায় যে "ঘুগুহা" গাঁৱৰ ওচৰতে "আজুহা" নামৰো আন এখন গাঁও লাগি আছে।
[[ধেমাজি জিলা]]ৰ সদৰৰপৰা তেইশ কিলোমিটাৰ পশ্চিমে এই দৌল অৱস্থিত। [[লখিমপুৰ]]ৰ পৰা [[ধেমাজি]] সদৰ পোৱাৰ আগেয়ে ১৫নং ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথৰপৰা চমজান-নৰোৱাথান সংযোগী পথেৰে প্ৰায় ৫ কিলোমিটাৰ সোমাই গ’লে দৌলটো পোৱা যায়। আনহাতে ধেমাজিন গৰৰপৰা বুটিকোৰ-নৰোৱাথান হৈ [[ঘিলামৰা]] সংযোগী পথেৰেও তালৈ যাব পাৰি।
==ইতিহাস==
লীলা গগৈয়ে আহোম যুগৰ দৌল দেৱালয়সমূহৰ বিষয়ে অধ্যয়ন কৰি তেওঁৰ টাই সংস্কৃতিৰ ৰূপৰেখা নামৰ গ্ৰন্থত যি সময় নিৰ্ধাৰণ কৰিছে, তাত কিছুসংখ্যত দৌল-দেৱালয় আৰু পুখুৰীৰ সময় নিৰ্ধাৰণ কৰিব পৰা নাযায় বুলি উল্লেখ কৰিছে। ঘুগুহা দৌলৰ নাম উক্ত সময় নিৰ্ধাৰণ কৰিব নোৱৰা তালিকাখনতে অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে। অসম পুৰাতত্ত্ব বিভাগৰ অনুসৰি এই দৌল আহোম ৰজা [[চুতণফা|শিৱসিংহই]] নিজৰ ৰাণী অম্বিকা দেৱীৰ কাৰণে নিৰ্মাণ কৰিছিল<ref>https://culturalaffairs.assam.gov.in/portlet-innerpage/protected-archaeological-sites-and-monuments{{Dead link|date=February 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Ghuguha Doul is a brick built temple belonging to the Ahom age. It was erected by the Ahom king Siva Singha ( 1714 - 44 CE) in the name of Ambika Devi during the first part of the 18th century CE.]</ref>
==স্থাপত্য==
{{Multiple image
| align = center | direction vertical| total_width=800
| image1 =Ghuguha dol and ruins 03.jpg
| caption1 = ঘুগুহা দৌলৰ ভগ্নাৱশেষ
| image2 =Ghuguha dol and ruins 07.jpg
| caption2 = দৌলটোক আগুৰি থকা বেৰৰ অংশ
| image3 = Ghuguha Dol.jpg
| caption3 = দৌলসহ চৌপাশ
| image4 =ঘুগুহাদৌলৰ বাটচ'ৰা.jpg
| caption4 =দৌললৈ সোমোৱাৰ বাটত আদৰণি তোৰণ}}
দৌলটোৰ বাহিৰৰ বেৰসমূহ যথেষ্ট নষ্ট হৈছে। বেৰত কোনো ভাস্কৰ্য বৰ্তমান নাই। দৌলটো আঠকোণীয়াকৈ নিৰ্মিত। আনকি দৌলটো ওপৰলৈকে আঠকোণীয়াকৈ নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। উচ্চতা প্ৰায় ৪৩ ফুট। মূল দৌলৰ লগতে লাগি থকা মণ্ডপটো ভাগিছে যদিও পুৰাতত্ত্ব বিভাগে কিছু মেৰামতি কৰিছে। দৌলটোৰ চৌহদত কেইবাটাও পুখুৰী আছে। প্ৰায় এশ বিঘাজোৰা এলেকাৰ চৌহদটোত গড় মৰাৰ চিনো ৰক্ষিত হৈ আছে। দৌলটো বহুকাল ধৰিহাবিয়ে আৱৰি থকাৰ বাবে অধিক ক্ষয়প্ৰাপ্ত হ’ল। দৌলত থকা মূৰ্তি মানে নি হাবিত পেলালে বুলি অনুমান কৰা হয়। ঘুগুহা দৌল যথেষ্ট ক্ষতিগ্ৰস্ত হৈছে। ইয়াৰ বেৰত ভাস্কৰ্যআছিল যদিও সম্পূৰ্ণ ধ্বংস হৈছে। কিন্তু মূল দৌলটো অক্ষত অৱস্থাত আছে। দৌলৰ ভিতৰভাগো চাব পাৰি। আঠকোণীয়া দৌলটোৰ কলচি এখন শৰাইৰ দৰে।<ref name="regun">{{cite book | title=মধ্যযুগ | publisher=নিৰীক্ষণ প্ৰকাশন | author=ৰেগন, ৰাজু (সম্পাদক) | authorlink=ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ উত্তৰ পাৰত অৱস্থিত আহেম যুগৰ তিনিটা দৌল আৰু পৰ্যটনৰ সম্ভাৱনা- অৰিবন্দ ৰাজখোৱা | pages=95-98 | isbn=9789382723400}}</ref>
==বৰ্তমান অৱস্থা==
১৯৫০ চন মানৰপৰা ইয়াত শিৱপূজা অনুষ্ঠিত হৈ আহিছে। বৰ্তমান অসম চৰকাৰ পুৰাতত্ত্ব বিভাগে ঘুগুহা দৌলক পৰ্যটন ক্ষেত্ৰলৈ উন্নীত কৰিবৰ বাবে কিছুমান ব্যৱস্থা হাতত হৈছে। এটা সুন্দৰ বাটচ'ৰাকে ধৰি অতিথিশালা, ভোজনশালা আদি নিৰ্মাণ কৰি ঘুগুহা দৌলৰ সৌন্দৰ্য আৰু সুবিধা বৃদ্ধি কৰিছে। এই দৌলত শিৱ পূজাৰ ইতিহাস যুক্ত হৈ আছে।<ref name="regun"/>
==তথ্য সংগ্ৰহ==
{{Reflist}}
{{refbegin}}
* {{cite journal |last1=Guha |first1=Amalendu |title=Pre-Ahom Roots and the Medieval State in Assam: A Reply |journal=Social Scientist |date=June 1984 |volume=12 |issue=6 |pages=70 |doi=10.2307/3517005 |jstor=3517005}}
*{{cite book |last=Baruah|url=https://archive.org/details/chutiaburanji/mode/2up|first=Swarnalata|title=Chutia Jatir Buranji|date=2007}}
{{refend}}
[[শ্ৰেণী:অসমৰ ধৰ্মীয় স্থান]]
d6kt49tu5jniu7xcthgsdrmi24ed5k4
ছিষ্টাৰ-হুড
0
73911
607071
293399
2026-05-18T11:32:05Z
InternetArchiveBot
29706
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
607071
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox organization
|name =ছিষ্টাৰ-হুড
|image = sister-hood logo.jpg
|image_border =
|size = 150px
|motto = মুছলমান পৰম্পৰাৰ নাৰীৰ কণ্ঠস্বৰ আলোকিত কৰা
|formation = ২০০৭ ত [[:en:Deeyah Khan|দীয়া খান]]ৰ দ্বাৰা
|type =
|headquarters =
|location =
|membership =
|language =[[ইংৰাজী]]
|leader_title =
|leader_name =
|founder =
|num_staff =
|budget =
|website = {{URL|http://sister-hood.com/}}
}}
'''ছিষ্টাৰ-হুড''' ({{lang-en|Sister-hood}}) হৈছে ২০০৭ চনত [[নৰৱে]]ৰ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা আৰু মানৱ অধিকাৰ কৰ্মী দীয়া খানে তেওঁৰ মেডিয়া আৰু কলা প্ৰযোজনা প্ৰতিষ্ঠান ''ফুউছ''ৰ জৰিয়তে প্ৰতিষ্ঠা কৰা [[মুছলমান]] পৰম্পৰাৰ মহিলাসকলৰ কণ্ঠস্বৰৰ বাবে এক আন্তৰ্জাতিক মঞ্চ।<ref>{{Cite web|author =Victoria Craw|url=http://www.news.com.au/lifestyle/real-life/news-life/emmyaward-winning-filmmaker-deeyah-khan-launches-online-magazine-sisterhood-aimed-at-giving-muslim-women-a-voice/news-story/f61efcf5b0650060e3f54cc17f5c291b|title= Emmy-award winning filmmaker Deeyah Khan launches online magazine Sister-hood aimed at giving Muslim women a voice|publisher=www.news.com.au|date= 6 June 2016|accessdate=6 June 2016}}</ref>
মুছলমান পৰম্পৰাৰ মহিলাসকলৰ কণ্ঠস্বৰ প্ৰচাৰ কৰা এক গোলকীয় অনলাইন আলোচনী আৰু লাইভ ইভেণ্ট প্লেটফৰ্ম হিচাপে ২০১৬ চনত ছিষ্টাৰ-হুড পুনৰ মুকলি কৰা হৈছিল। অনলাইন আলোচনী হিচাপে পুনৰ মুকলি হোৱাৰ ছয় মাহৰ ভিতৰত ছিষ্টাৰ-হুডে মহিলাৰ সমতাৰ ওপৰত আলোকপাত কৰাৰ লগতে মুছলমান মহিলাসকলক প্ৰভাৱিত কৰা বিষয়বোৰৰ বিষয়ে সজাগতা সৃষ্টি কৰাৰ বাবে ''ইস্পোক জীৱন্ত শ্ৰেষ্ঠ ৱেবছাইট, ২০১৬ৰ এছিয়ান মেডিয়া বঁটা'' লাভ কৰে।<ref>{{cite web| author= Umbreen|url=http://asianmediaawards.com/sister-hood-wins-espoke-living-best-website-award/|title= Sister-hood Wins Espoke Living Best Website Award |publisher=asianmediaawards.com|date=7 November 2016|accessdate= 8 November 2016}}</ref> ছিষ্টাৰ-হুড আলোচনীৰ দূতসকলৰ ভিতৰত আছে [[পাকিস্তান]]ৰ ফৰিদা শ্বহীদ, [[ইজিপ্ত]]ৰ মনা এলটাহাৱি, [[পেলেষ্টাইন]]ৰ ৰুলা জেব্ৰিয়েল, চোমালি মূলৰ লেইলা হুছেইন আৰু [[আলজেৰিয়া]]ৰ মেৰিয়েম হেলি লুকাছ।
==লক্ষ্য==
ছিষ্টাৰ-হুডৰ উদ্দেশ্য হৈছে মানৱ অধিকাৰ, লৈংগিক-সমতা, মত প্ৰকাশৰ স্বাধীনতা, শান্তি আৰু সামাজিক ন্যায়ৰ বাবে কাম কৰা মুছলমান পৰম্পৰাৰ প্ৰখ্যাত আৰু অখ্যাত মহিলাসকলৰ প্ৰচাৰ কৰা আৰু লগতে ঐতিহাসিক আৰু আজিৰ মহিলাসকলৰ বিষয়ে আলোকপাত কৰা, যিসকলে ব্যক্তিগত অধিকাৰ আৰু শাৰীৰিক অখণ্ডতাৰ বাবে যুঁজ দিছে, যিসকলে মহিলা আৰু অন্যান্য দুৰ্বল লোকৰ সৈতে একাত্মতা প্ৰকাশ কৰিছে আৰু যিসকল বিদগ্ধ ব্যক্তি, শিল্পী, সন্ত আৰু সমাজকৰ্মী হিচাপে সমাজৰ উন্নয়নত ব্ৰতী হৈ আছে।<ref name="sister">{{cite web | url=https://sister-hood.com/ | title=Official Website | publisher=Sister-Hood | accessdate=1 September 2021 | archivedate=24 June 2021 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20210624204457/https://sister-hood.com/ | deadurl=yes }}</ref>
==ইতিহাস==
ছিষ্টাৰ-হুড মূলতঃ [[ইউৰোপ]] আৰু [[যুক্তৰাষ্ট্ৰ]]ৰ মুছলমান পৰম্পৰাৰ যিসকল সৃষ্টিশীল মহিলাই প্ৰায়ে নিজৰ সৃজনশীলতাক প্ৰকাশ কৰাত বাধাৰ সন্মুখীন হৈছিল, সেই সকল যুৱ-মহিলা কণ্ঠশিল্পী আৰু কবিসকলৰ প্ৰচাৰ-প্ৰসাৰ কৰিবলৈ ২০০৭ চনত এটা অনলাইন মিক্সটেপ (Mixtape) হিচাপে আৰম্ভ হৈছিল। দীয়া খানে কৈছিল যে তেওঁলোকৰ বহুতে আনকি নিজৰ সম্প্ৰদায়ৰ দ্বাৰাও সক্ৰিয়ভাৱে নিৰুৎসাহিত হৈছে, যিসকল মহিলা সংগীতৰ মাজেৰে নিজৰ চিন্তা আৰু সপোনক প্ৰকাশ কৰিব বিচাৰে। দীয়া খানেও আনকি সংগীত শিল্পী হিচাপে নিজৰ কৰ্মজীৱন আৰম্ভণিত তেনে পৰিস্থিতিৰ সন্মুখীন হৈছিল।
==প্ৰকল্প==
ছিষ্টাৰ-হুডৰ প্ৰথম প্ৰকল্প আছিল [[:en:Sisterhood Online Mixtape|ছিষ্টাৰ-হুড অনলাইন মিক্সটেপ]]।<ref>{{Cite web| author =|url= http://www.prlog.org/10069897-muslim-girl-power-deeyah-presents-sisterhood-western-muslim-female-rappers-singers-and-poetesses.html|title= Muslim Girl Power: Deeyah Presents SISTERHOOD Western muslim female rappers, singers and poetesses|publisher= prlog.org|date= 7 May 2008|accessdate=28 September 2010}}</ref>
২০১৫ চনত দীয়া আৰু ফুউছে অচলো চহৰত এখন দুদিনীয়া সন্মিলনৰ আয়োজন কৰে, য’ত নাৱাল এল সাদাৱি, হিনা জিলানী, মোনা এলটাহাৱি, ফৰিদা শহিদ, য়ানাৰ মহম্মদ, লেইলা হুছেইন আৰু অন্য নাৰীবাদীসকল উপস্থিত আছিল।
বিবিচি ৱুমেন আৱাৰছ্ত ঘোষিত অনলাইন আলোচনী ছিষ্টাৰ-হুড ১৬ মে’ ২০১৬ত মুকলি কৰা হৈছিল। আল-জাজিৰাৰ সৈতে হোৱা এটা সাক্ষাৎকাৰত দীয়াই আলোচনীখনক মুছলমান পৰম্পৰা মহিলাসকলৰ বিষয়ে থকা ধাৰণাবোৰ চূৰ্ণ-বিচূৰ্ণ কৰা আৰু মুছলমান বিশ্বৰ ভিতৰৰ আৰু বাহিৰৰ স্থিতিশীলতাক প্ৰত্যাহ্বান জনোৱা নাৰী অধিকাৰ কৰ্মীসকলক এখন মঞ্চ দিয়া বুলি বৰ্ণনা কৰিছিল। তেওঁ এই মঞ্চখনক মুছলমান মূলৰ মহিলাসকলৰ সক্ৰিয়তা বিকাশ আৰু ৰাজহুৱা ক্ষেত্ৰত প্ৰতিনিধিত্ব বৃদ্ধি কৰাৰ উপায় হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰাৰ সংকল্প প্ৰকাশ কৰিছিল।
==তথ্য উৎস==
{{Reflist}}
==বাহ্যিক সংযোগ==
* {{Official website|http://sister-hood.com/}}
[[শ্ৰেণী:নাৰীবাদ]]
[[শ্ৰেণী:অনুষ্ঠান প্ৰতিষ্ঠান]]
owou8bh4inaue55d247r3bu8kuxqp83
বিপাশা বৰা
0
75451
606870
606824
2026-05-17T14:45:24Z
Kandarpajit Kallol
6257
/* সাহিত্যৰাজি */
606870
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox writer
| name = বিপাশা বৰা
| image =
| imagesize = 200px
| alt =
| caption =
| pseudonym =
| birth_name =
| Parents_name =
| birth_date =
| birth_place = [[অসম]]
| death_date =
| death_place =
| occupation =
| nationality = [[ভাৰত|ভাৰতীয়]]
| ethnicity =
| citizenship = ভাৰতীয়
| language = [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]]
| education =
| alma_mater =
| period =
| genre =
| subject =
| movement =
| notableworks =
| notableworks =
| partner =
| children =
| relatives =
| influences =
| influenced =
| awards =
| signature =
| signature_alt =
| website =
}}
'''বিপাশা বৰা''' ({{lang-en|Bipasha Borah}}) হৈছে এগৰাকী অসমীয়া গল্পকাৰ।
==জন্ম==
১৯৮৬ চনত যোৰহাটৰ সৰু চৰাই চাহ বাগিছাত বিপাশা বৰাৰ জন্ম হয়।<ref name="a">{{cite book|title=[[অসমীয়া সাহিত্যৰ সমীক্ষাত্মক ইতিবৃত্ত]]|author=[[সত্যেন্দ্ৰনাথ শৰ্মা]]|pages=১৩}}</ref>
==শিক্ষা==
স্নাতক পৰ্যন্ত তেওঁ শিক্ষা যোৰহাটত কৰিছিল। যোৰহাটৰ চৰকাৰী উচ্চতৰ মাধ্যমিক বহুমুখী বালিকা মহাবদ্যালয়ৰ পৰা ইতিহাস সন্মানীয় বিষয় হিচাপে লৈ স্নাতকত উত্তীৰ্ণ হয়। পাছত তেওঁ তেজপুৰ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা সংস্কৃতি অধ্যয়ন বিভাগৰ পৰা স্নাতকোত্তৰ পাছ কৰে।<ref name="a"/>
==সাহিত্যৰাজি==
===চুটিগল্প===
#মৌ-মাখি সাম্ৰাজ্য (আখৰ, ২০১৪)<ref name="a" />'
#থাওলিপলিঙক মানুহে পাহৰি পেলাইছে (আঁক-বাক, ২০১৮)
===উপন্যাস===
#জাকাৰান্দা (বনলতা, ২০২২)
==বঁটা আৰু সন্মান==
#মৌ-মাখি সাম্ৰাজ্য নামৰ গল্পপুথিৰ বাবে বিপাশা বৰাই ২০১৮ চনত [[সাহিত্য অকাডেমী বঁটা|সাহিত্য অকাডেমি]]ৰ “যুৱ পুৰস্কাৰ” লাভ কৰে।<ref>{{cite web | url=http://sahitya-akademi.gov.in/awards/yuva_samman_suchi.jsp | title=যুৱা পুৰস্কাৰ | publisher=[[সাহিত্য অকাডেমি]] | lang= ইংৰাজী | accessdate=২৪ ছেপ্টেম্বৰ ২০২১}}</ref>
#জাকাৰান্দা উপন্যাসৰ বাবে ২০২৩ বৰ্ষৰ অক্টোবৰ মাহত"গোলাপ চন্দ্ৰ বৰা সোঁৱৰণী উপন্যাস বঁটা" লাভ কৰে৷
== তথ্যসূত্ৰ ==
{{reflist}}
[[শ্ৰেণী:অসমীয়া সাহিত্যিক]]
[[শ্ৰেণী:সাহিত্য অকাডেমি যুৱ পুৰস্কাৰ বিজয়ী]]
[[শ্ৰেণী:অসমৰ ব্যক্তি]]
[[শ্ৰেণী:জীৱিত ব্যক্তি]]
0apl95346abzhwfn0wb594elzpbbrv0
সদস্য বাৰ্তা:যদুমণি
3
77917
606863
600933
2026-05-17T14:29:40Z
Kandarpajit Kallol
6257
/* এছিয়ান মাহ দ্বিতীয় পৰ্যায়, ২০২৬ */ নতুন অনুচ্ছেদ
606863
wikitext
text/x-wiki
== এছিয়ান মাহ দ্বিতীয় পৰ্যায়, ২০২৬ ==
@[[সদস্য:যদুমণি|যদুমণি]], [[:w:as:|এছিয়ান মাহ দ্বিতীয় পৰ্যায়, ২০২৬]]ত অংশগ্ৰহণ কৰি আপুনি আগবঢ়োৱা বৰঙণিৰ বাবে আপোনালৈ অভিনন্দন জ্ঞাপন কৰিলোঁ। — <span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px;">[[User:Kandarpajit Kallol|<font color="#872455">'''কন্দৰ্পজিৎ কল্লোল'''</font>]] ([[User Talk:Kandarpajit Kallol|বাৰ্তা]])</span> 14:29, 17 May 2026 (ইউ.টি.চি.)
bd6k1w92r5m1a5mxidr7tjv4vcnd0tt
606889
606863
2026-05-17T16:03:34Z
যদুমণি
32127
/* এছিয়ান মাহ দ্বিতীয় পৰ্যায়, ২০২৬ */ উত্তৰ
606889
wikitext
text/x-wiki
== এছিয়ান মাহ দ্বিতীয় পৰ্যায়, ২০২৬ ==
@[[সদস্য:যদুমণি|যদুমণি]], [[:w:as:|এছিয়ান মাহ দ্বিতীয় পৰ্যায়, ২০২৬]]ত অংশগ্ৰহণ কৰি আপুনি আগবঢ়োৱা বৰঙণিৰ বাবে আপোনালৈ অভিনন্দন জ্ঞাপন কৰিলোঁ। — <span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px;">[[User:Kandarpajit Kallol|<font color="#872455">'''কন্দৰ্পজিৎ কল্লোল'''</font>]] ([[User Talk:Kandarpajit Kallol|বাৰ্তা]])</span> 14:29, 17 May 2026 (ইউ.টি.চি.)
:ধন্যবাদ [[সদস্য:Kandarpajit Kallol|'''কন্দৰ্পজিৎ কল্লোল''']] । [[সদস্য:যদুমণি|যদুমণি]] ([[সদস্য বাৰ্তা:যদুমণি|বাৰ্তা]]) 16:03, 17 May 2026 (ইউ.টি.চি.)
qoe66ucbykl934acyz0o8oigx2zu1gg
কোদুৰী শ্ৰীশৈলা শ্ৰী ৰাজামৌলী
0
80239
606959
603868
2026-05-18T02:13:32Z
InternetArchiveBot
29706
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
606959
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox person
| name = এছ. এছ. ৰাজামৌলী
| caption = ২০১৫ চনত এছ. এছ. ৰাজামৌলী
| image = S. S. Rajamouli at the trailer launch of Baahubali.jpg
| birth_name = কোদুৰী শ্ৰীশৈলা শ্ৰী ৰাজামৌলী
| birth_date = {{birth date and age|1973|10|10|df=yes}}
| birth_place = মানভী, মহীশূৰ ৰাজ্য,<!--It's not Karnataka until 1 Nov 1973--> [[ভাৰত]]
| other_names = জাক্কান্না<ref>{{cite web |title=Here's Why Rajamouli Was Named 'Jakkanna' |url=https://english.sakshi.com/heres-why-rajamouli-was-named-jakkanna |website=[[Sakshi Post]] |date=28 April 2017 }}{{Dead link|date=March 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
| occupation = {{hlist| চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক|চিত্ৰনাট্যকাৰ|প্ৰযোজক}}
| known_for = বাহুবলী ফ্ৰেন্সাইছী
| relatives = এম.এম. কিৰাৱানী (সম্বন্ধীয় ভ্ৰাতৃ)<br>কল্যাণী মালিক(সম্বন্ধীয় ভ্ৰাতৃ)<br />এম. এম. শ্ৰীলেখা (সম্বন্ধীয় ভগ্নী)
| nationality = <!--- If different from birthplace --->
| parents = কে.ভি. বিজয়েন্দ্ৰ প্ৰসাদ (পিতৃ)
| spouse = {{marriage|ৰামা ৰাজামৌলী|2001}}
| children = ২
| awards = [[পদ্মশ্ৰী]] (২০১৬)<ref>{{Cite web|url=https://movies.ndtv.com/topic/rajamouli-padma-shri|title=Rajamouli Padma Shri: Latest Rajamouli Padma Shri News, Photos, Videos|website=movies.ndtv.com}}</ref>
| networth =
}}
'''কোদুৰী শ্ৰীশৈলা শ্ৰী ৰাজামৌলী''' ({{lang-en|S. S. Rajamouli}}, জন্ম: ১০ অক্টোবৰ, ১৯৭৩,<ref name="nt">{{Cite web|date=2020-10-10|title=దర్శక ధీరుడు రాజమౌళికు సెలబ్రిటీల బర్త్డే విషెస్|url=https://www.ntnews.com/cinema/birthday-wishes-to-the-ace-director-rajamouli-88447|access-date=2020-12-04|website=[[Namasthe Telangana]]|language=te}}</ref> পেছাদাৰীভাৱে '''এছ. এছ. ৰাজামৌলী''' হিচাপে পৰিচিত) এগৰাকী ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক, প্ৰযোজক আৰু চিত্ৰনাট্যকাৰ।<ref>{{Cite news |url=http://www.firstpost.com/entertainment/ss-rajamouli-on-baahubali-2-the-conclusion-being-an-atheist-and-his-love-for-cinema-3408524.html |title=SS Rajamouli on Baahubali 2: Sreemukhi is a big fan of Punch Power A.V.S.R Pandu Ranga RaoThe Conclusion, being an atheist and his love for cinema |date=27 April 2017 |work=Firstpost |access-date=1 May 2017}}</ref> তেওঁ বেছিভাগ কৰ্ম [[তেলুগু]] ভাষাতে কৰিছে আৰু ''উচ্চ ফেণ্টাছী'' আৰু ''পিৰিয়ড ছবি'' নিৰ্মাণৰ বাবে সততে পৰিচিত। আমেৰিকান ফেণ্টাষ্টিক ফেষ্টত প্ৰদৰ্শিত ''মাগাধীৰা'' (২০০৯)ৰ দৰে পিৰিয়ড চলচ্চিত্ৰৰ লগতে তেওঁৰ ''ইগা'' (২০১২) চলচ্চিত্ৰই টৰণ্ট’ আফটাৰ ডাৰ্ক ফিল্ম ফেষ্টিভেলত ''Most Original Film'' বঁটা লাভ কৰে। ''বাহুবলী: দ্য বিগিনিং'' (২০১৫) আমেৰিকান চেটাৰ্ণ এৱাৰ্ড ফোৰ বেষ্ট ফেণ্টাচী ফিল্মলৈ মনোনীত হয়। ''বাহুবলী: দ্য কনক্লুজন'' (২০১৭) আমেৰিকান চেটাৰ্ণ এৱাৰ্ড ফোৰ বেষ্ট ফেণ্টাচী ফিল্ম আৰু অষ্ট্ৰেলিয়ান টেলষ্ট্ৰা পিপলচ চইছ এৱাৰ্ড লাভ কৰে।<ref name="auto">{{Cite web|url=https://www.newsfolo.com/entertainment/dangal-baahubali-won-telestra-peoples-choice-award-iffm-melbourne/23819/|title=Dangal and Baahubali won Telestra People's choice award in IFFM Melbourne|date=12 August 2017|access-date=17 April 2022|archivedate=21 June 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180621115830/https://www.newsfolo.com/entertainment/dangal-baahubali-won-telestra-peoples-choice-award-iffm-melbourne/23819/|deadurl=yes}}</ref><ref name="63rdaward">{{cite press release|title=63rd National Film Awards|url=http://dff.nic.in/writereaddata/Winners_of_63rd_NFA_2015.pdf|publisher=[[Directorate of Film Festivals]]|date=28 March 2016|access-date=28 March 2016}}</ref><ref>{{cite web|author=Dave McNary |url=https://variety.com/2018/film/news/saturn-awards-2018-black-panther-better-call-saul-twin-peaks-1202860077/ |title='Black Panther' Leads Saturn Awards; 'Better Call Saul,' 'Twin Peaks' Top TV Trophies – Variety |publisher=Variety.com |date=2018-06-27 |access-date=2019-01-09}}</ref> বাহুবলী ফ্ৰেঞ্চাইজি মুঠ প্ৰায় {{INRConvert|2500|c}} লাভ কৰি সৰ্বকালৰ সৰ্বাধিক উপাৰ্জনকাৰী ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ শৃংখলা হিচাপে পৰিগণিত হয়।<ref>{{cite web|url=http://www.boxofficeindia.com/report-details.php?articleid=2903|title=Bahubali 2 Becomes Highest Grosser Of All Time In Five Days - Box Office India|website=www.boxofficeindia.com}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.boxofficeindia.com/report-details.php?articleid=2877|title=Why Business Of Dubbed Tamil Telugu Not Included - Box Office India|website=www.boxofficeindia.com}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.boxofficeindia.com/report-details.php?articleid=2879|title=Top GROSS Numbers - Hindi And All Languages - Box Office India|website=www.boxofficeindia.com}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.firstpost.com/entertainment/is-baahubali-2-a-hindu-film-bahubali-2-religion-rajamouli-3416228.html|title=Is Baahubali 2 a Hindu film? Dissecting religion, folklore, mythology in Rajamouli's epic saga|date=May 2017}}</ref>
==প্ৰাৰম্ভিক জীৱন==
১৯৭৩ চনৰ ১০ অক্টোবৰত শ্ৰী ৰাজামৌলীয়ে এটি [[তেলুগু]] পৰিয়ালত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল৷৷<ref>{{Cite tweet |last=Rajamouli|first=SS|user=ssrajamouli |number=217993762507456512 |date= 27 June 2012 |title=my mother tongue is Telugu and I was born in Karnataka|link= https://twitter.com/ssrajamouli/status/217993762507456512?lang=en}}</ref> জন্মস্থান আছিল বৰ্তমান কৰ্ণাটক ৰাজ্যৰ ৰায়চুৰ জিলাৰ মানৱীৰ সমীপৱৰ্তী অমৰেশ্বৰাত৷<ref name="nt"/><ref>{{Cite web |date=2019-10-10 |title=TFI And Fans Greet SS Rajamouli On His 46th Birthday |url=https://english.sakshi.com/entertainment/2019/10/10/tfi-and-fans-greet-ss-rajamouli-on-his-46th-birthday |access-date= |website=[[Sakshi Post]] |archivedate=2022-04-16 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220416104209/https://english.sakshi.com/entertainment/2019/10/10/tfi-and-fans-greet-ss-rajamouli-on-his-46th-birthday |deadurl=yes }}</ref> তেখেতৰ পিতৃ ভি. বিজয়েন্দ্ৰ প্ৰসাদ আছিল এগৰাকী চিত্ৰনাট্য-লেখক৷ আনহাতে মাতৃৰ নাম আছিল ৰাজা নন্দিনী৷<ref name="indt">{{cite web |title=Baahubali, Bajrangi Bhaijaan: Meet the Rs 500 crore writer |url=https://www.indiatoday.in/movies/celebrities/story/baahubali-bajrangi-bhaijaan-vijayendra-prasad-salman-khan-story-writer-telegu-film-283545-2015-07-20 |website=India Today |access-date=22 October 2018 |language=en |date=2015-07-20}}</ref><ref>{{cite web |title=SS Rajamouli's mother Rajanandini died today |url=https://www.filmibeat.com/telugu/news/2012/ss-rajamouli-mother-rajanandini-died-100512.html |website=Filmibeat.com |access-date=22 October 2018 |language=en |date=20 October 2012}}</ref> তেখেতৰ পৰিয়ালটো অন্ধ্ৰ প্ৰদেশ ৰাজ্যৰ কোৱৰৰ মূল বাসিন্দা আছিল৷<ref>{{cite web|url=http://www.idlebrain.com/celeb/interview/ssrajamouli.html|title=SS Raja Mouli - Telugu Cinema interview - Telugu film director|website=www.idlebrain.com}}</ref> তেখেতৰ প্ৰাথমিক শিক্ষাগ্ৰহণ কোৱৰত হৈছিল আৰু উচ্চ শিক্ষা তেখেতে ইলুৰুত গ্ৰহণ কৰিছিল৷ <ref>{{cite news|title=SS Rajamouli celebrates his 46th birthday|url=https://www.thehansindia.com/cinema/tollywood/ss-rajamouli-celebrates-his-46th-birthday-571264|publisher=The Hans India|date=10 October 2019}}</ref> ৰাজামৌলী বহুদিনলৈকে বিশাখাপট্টনমত আছিল৷ কাৰণ তেখেতৰ মাক সেইখন ঠাইৰে জীয়ৰী আছিল৷<ref>{{cite news|url=https://www.thehindu.com/news/cities/Visakhapatnam/vizag-holds-a-special-place-in-my-heart-rajamouli/article18445586.ece|title=Vizag holds a special place in my heart: Rajamouli|first=Nivedita|last=Ganguly|newspaper=The Hindu|date=13 May 2017|via=www.thehindu.com}}</ref>
=== কৰ্ম জীৱন ===
ৰাজামৌলীয়ে কে. ৰাঘৱেন্দ্ৰ ৰাওৰ তত্ত্বাৱধানত ইটিভি ইণ্ডিয়াৰ বাবে তেলেগু ধাৰাবাহিক পৰিচালনা কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিছিল৷ পৰৱৰ্তী সময়ত তেখেতে ''সান্থী নিৱাসম'' নামৰ টিভি চিৰিজটো পৰিচালনা কৰে৷ তেখেতৰ দ্বাৰা নিৰ্মিত প্ৰথমখন চলচ্চিত্ৰ আছিল জুনিয়ৰ এনটিআৰৰ সৈতে কৰা ''ষ্টুডেণ্ট নং ১''৷ ইয়াৰ দুটা বছৰৰ পাছত তেখেতে ''ছিমাহাদ্ৰি'' নামৰ ছবিখন নিৰ্মাণ কৰে৷<ref>[http://www.indiaglitz.com/years-back-ss-rajamouli-planned-a-movie-with-mohanlal-malayalam-news-138376.html Years back S.S Rajamouli planned a movie with Mohanlal – Malayalam Movie News] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170714091911/http://www.indiaglitz.com/years-back-ss-rajamouli-planned-a-movie-with-mohanlal-malayalam-news-138376.html |date=2017-07-14 }}. Indiaglitz.com (25 July 2015). Retrieved on 21 October 2015.</ref> <ref>[http://www.onlookersmedia.in/latestnews/mohanlal-ss-rajamouli-teams-dropped-films-sketches-came-out-from-manu-jagat Mohanlal SS Rajamouli team’s dropped film’s sketches came out from Manu Jagat] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151011221757/http://www.onlookersmedia.in/latestnews/mohanlal-ss-rajamouli-teams-dropped-films-sketches-came-out-from-manu-jagat |date=2015-10-11 }}. Onlookersmedia.in (9 October 2015). Retrieved on 21 October 2015.</ref> ৰাজামৌলীৰ তৃতীয়খন ছবি হৈছে ''ছাই'' (২০০৪)৷ ছবিখনত জেনেলিয়া ডিছুজা আৰু নিথিনে অভিনয় কৰিছিল৷ ছবিখন ৰাগবি খেলৰ ওপৰত আধাৰিত৷ টলিউডত এনেধৰণৰ ছবি এয়েই প্ৰথম৷<ref>[http://www.indicine.com/movies/bollywood/son-of-sardar-review/ Son Of Sardar Review] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171008080713/http://www.indicine.com/movies/bollywood/son-of-sardar-review/ |date=2017-10-08 }}. Indicine.com (14 November 2012). Retrieved on 2015-10-21.</ref>
=== ২০০৬–২০১২ ===
[[File:Nani at the special screening of 'Makkhi'.jpg|thumb|[[অজয় দেৱগন]], ননী আৰু ৰাজামৌলী, ২০১২ চনত নিৰ্মিত ''ইগা'' নামৰ ছবিখনৰ হিন্দী কথনবিশিষ্ট (ডাবিং) ছবিৰ বিশেষ প্ৰদৰ্শনীৰ মুহূৰ্তত]]
ৰাজামৌলীয়ে ইয়াৰ পিছত নিৰ্মাণ কৰি উলিয়ায় ''বিক্ৰমাকুড়ু'' নামৰ ছবিখনত৷ এইখন ছবিত তেখেতে ৰবি তেজাৰ লগত কাম কৰে৷ এই ছবিখন সফল পৰিগণিত হয় আৰু কানাড়া. তামিলকে ধৰি ২০১২ চনত ''ৰাওদি ৰাথোৰ'' নামেৰে হিন্দী ভাষাতো নিৰ্মিত হয়৷ <ref>{{Cite web|url=http://archive.indianexpress.com/news/South-director-SS-Rajamouli-wants-to-direct-Aamir-Khan/1038538|archive-url=https://web.archive.org/web/20141015000406/http://expressindia.indianexpress.com/latest-news/South-director-SS-Rajamouli-wants-to-direct-Aamir-Khan/1038538/|url-status=dead|title=South director SS Rajamouli wants to direct Aamir Khan - Indian Express|archive-date=15 October 2014|website=archive.indianexpress.com}}</ref> ৰাজামৌলীৰ পৰৱৰ্তী এখন সফল ছবি হৈছে ''মাগাধীৰা''৷ এইখন ছবিত [[ৰাম চৰণ তেজা]] আৰু [[কাজল আগৰৱালা]]ই অভিনয় কৰিছিল৷ এইখন ছবিক তেলেগু উদ্যোগৰ এখন বহুচৰ্চিত আৰু বাণিজ্যিকভাৱে সফল ছবি বুলি অভিহিত কৰা হয়৷ এইখন ছবিৰ বাবে ৰাজামৌলীয়ে ''শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ নন্দী বঁটা'' লাভ কৰে৷ আনহাতে শ্ৰেষ্ঠ পৰিচালকৰ ফিল্মফেয়াৰ-তেলেগু বঁটা লাভ কৰে৷ ইয়াৰোপৰি ছবিখনে শ্ৰেষ্ঠ নৃত্য-পৰিচালনাত ৰাষ্ট্ৰীয় বঁটাৰে সন্মানীত হয়৷ <ref>{{cite web|url=http://dff.nic.in/57thNFAaward.pdf |title=57th_National Film Awards |access-date=28 April 2012}}</ref> ''মাৰয়াড়া ৰামান্না'' হৈছে ৰাজামৌলীৰ দ্বাৰা নিৰ্মিত এখন একছন কমেডি ছবি (২০১০)৷ ছবিখন পৰৱৰ্তী সময়ত ''ছন অৱ ছৰ্দাৰ'' নামেৰে হিন্দী ভাষাত পুনৰ্নিমিত হয়৷ লগতে তামিল, কানাড়া, বাংলা আৰু মালায়লম ভাষাতো নিৰ্মাণ কৰা হয়৷ <ref>[http://www.idlebrain.com/celeb/interview/ssrajamouli-maryadaramanna.html SS Rajamouli about Maryada Ramanna interview – Telugu Cinema interview Telugu film director]. Idlebrain.com (20 July 2010). Retrieved on 21 October 2015.</ref><ref>[http://www.rajeevmasand.com/reviews/our-films/singh-song/ Singh song | Rajeev Masand – movies that matter : from bollywood, hollywood and everywhere else] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130312140353/http://www.rajeevmasand.com/reviews/our-films/singh-song/ |date=2013-03-12 }}. Rajeevmasand.com (13 November 2012). Retrieved on 21 October 2015.</ref> <ref>{{cite AV media|url=https://www.youtube.com/watch?v=bZ1QwYfkYYs| archive-url=https://web.archive.org/web/20120730123031/http://www.youtube.com/watch?v=bZ1QwYfkYYs&gl=US&hl=en| archive-date=2012-07-30 | url-status=dead|title=Mee Star : S.S.Rajamouli Part 2|date=30 July 2012|work=YouTube}}</ref> ৰাজামৌলীৰ আন এখন সফল ছবি হৈছে ২০১২ চনত নিৰ্মিত ''ইগা''৷ <ref>{{cite news |url=http://www.quietearth.us/articles/2012/09/LETRANGE-2012-Review-of-EEGA |title=L'ETRANGE 2012: Review of EEGA |publisher=Quietearth.us |access-date=21 October 2012 |archivedate=17 October 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121017142935/http://www.quietearth.us/articles/2012/09/LETRANGE-2012-Review-of-EEGA |deadurl=yes }}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.chitraloka.com/news/1724-eega-screened-at-a-french-film-festival.html|title=Eega Screened at a French Film Festival|publisher=chitraloka.com|access-date=25 August 2012|archivedate=13 July 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150713132822/http://www.chitraloka.com/news/1724-eega-screened-at-a-french-film-festival.html|deadurl=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.cinemamama.com/2012/07/eega-gains-international-recognition.html|title=Eega Gains International Recognition|publisher=cinemamama.com|access-date=21 July 2012|archivedate=1 August 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120801234128/http://www.cinemamama.com/2012/07/eega-gains-international-recognition.html|deadurl=yes}}</ref>
=== ২০১৩-বৰ্তমান===
[[File:Baahubali cast.jpg|thumb|''বাহুবলী ২ : দ্য কনক্লুছন''ৰ ট্ৰেইলাৰ মুকলি কৰাৰ সময়ত [[অনুষ্কা শেট্টী]], [[তামান্না]], ৰাজামৌলী, কৰণ জোহৰ, [[প্ৰভাস]], ৰাণা দুগাবট্টি]]
২০১৫ চনত ৰাজামৌলীৰ মহাকাব্যিক একছন ছবি ''বাহুবলী: দ্য বিগিনিং'' মুক্তি হয়৷ ছবিখনে আকাশচুম্বী সফলতা লাভ কৰে আৰু সৰ্বাধিক উপাৰ্জনকাৰী ভাৰতীয় ছবিৰ তালিকাৰ শীৰ্ষ পাঁচৰ ভিতৰত স্থান লাভ কৰে৷ <ref>{{cite web|url=https://www.forbes.com/sites/robcain/2015/08/14/oops-pk-is-not-actually-indias-top-grossing-movie-ever/|title=Oops... 'PK' Is Not Actually India's Top-Grossing Movie Ever|author=Cain, Rob |date=14 August 2015|work=Forbes}}</ref><ref>[https://www.forbes.com/sites/robcain/2015/08/10/baahubali-zooms-past-dhoom-now-indias-all-time-3/ 'Baahubali' Zooms Past 'Dhoom', Now India's All Time #3]. Forbes.com (10 August 2015). Retrieved on 2015-10-21.</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20130718080148/http://www.hindustantimes.com/Entertainment/Regional/India-s-most-expensive-film/Article1-1092293.aspx India's most expensive film? | regional movies]. Hindustan Times (15 July 2013). Retrieved on 2015-10-21.</ref><ref>[http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movies/news/Rajamoulis-Bahubali-is-Indias-costliest-film/articleshow/21051759.cms Rajamouli's Bahubali is India’s costliest film? – The Times of India]. Timesofindia.indiatimes.com (13 July 2013). Retrieved on 2015-10-21.</ref> এই ছবিখনৰ নিৰ্মাণক বিষয় হিচাপে সঞ্জীৱ ভাস্কৰৰ তথ্যচিত্ৰ ''এশ বছৰৰ ভাৰতীয় চিনেমা''ত উপস্থাপন কৰা হয়৷<ref name="Baahubali 100 cr">{{cite web |url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-10-14/news-interviews/34447942_1_rajamouli-prabhas-movie |archive-url=https://web.archive.org/web/20130503184039/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-10-14/news-interviews/34447942_1_rajamouli-prabhas-movie |url-status=dead |archive-date=3 May 2013 |title=Rajamouli-Prabhas new movie budget |date=14 October 2012 |work=[[The Times of India]] |access-date=23 February 2013 |archivedate=3 May 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130503184039/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-10-14/news-interviews/34447942_1_rajamouli-prabhas-movie |deadurl=yes }}</ref><ref>{{cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movies/news-interviews/Baahubalis-team-gets-a-rare-honour/articleshow/35440219.cms|title=Baahubali's team gets a rare honour|work=The Times of India|date=21 May 2014|access-date=19 July 2014}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.thehansindia.com/posts/index/2014-05-22/Rajamoulis-Bahubali-finds-place-in-BBCs-documentary-96003|title=Rajamouli's Bahubali finds place in BBC's documentary|publisher=The Hans India|date=22 May 2014|access-date=19 July 2014}}</ref>
বাহুবলীৰ দ্বিতীয়টো খণ্ড ''বাহুবলী ২: দ্য কনক্লুজন''-ৰ ব্ৰিটিছ ফিল্ম ইনষ্টিটিউটত প্ৰিমিয়াৰ সম্পন্ন হয়৷ <ref name="auto"/><ref>{{Cite web|date=2017-02-28|title=Baahubali 2 premiere: Queen Elizabeth II will watch it before anybody else in India?|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/telugu/baahubali-2-premiere-queen-elizabeth-ii-will-watch-it-before-anybody-else-in-india-4548315/|access-date=2020-10-05|website=The Indian Express|language=en}}</ref> ইয়াৰোপৰি ছবিখনে ৩৯তম মস্কো আন্তৰ্জাতিক চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱতো উদ্বোধনী কথাছবি হিচাপে প্ৰদৰ্শিত হয়৷<ref>{{cite web|url=https://www.msn.com/en-in/entertainment/southcinema/baahubali-2-honoured-again-to-open-moscow-international-film-festival/ar-BBD1eZl|title=Baahubali 2 honoured again, to open Moscow International Film Festival|website=www.msn.com}}</ref><ref name="auto1">{{cite web|url=http://indianexpress.com/article/entertainment/telugu/baahubali-2-premiere-queen-elizabeth-ii-will-watch-it-before-anybody-else-in-india-4548315/|title=Baahubali 2 premiere: Queen Elizabeth II will watch it before anybody else in India?|date=28 February 2017}}</ref><ref name="indt"/>
ৰাজামৌলীৰ নিৰ্দেশনাত নিৰ্মিত শেহতীয়া ছবি ''আৰআৰআৰ''' (২০২২) হৈছে ভাৰতীয় স্বাধীনতা-যুঁজাৰু আল্লুৰী সীতাৰামা ৰাজু আৰু কোমাৰাম ভীমৰ জীৱন-কাহিনীৰ ওপৰত আধাৰিত৷ প্ৰায় ৫৫০ কোটি টকাৰ বাজেটেৰ নিৰ্মিত ''আৰআৰআৰ'' সৰ্বকালৰ এখন খৰচী ভাৰতীয় ছবি হিচাপে পৰিগণিত হৈছে৷ ছবিখনত জুনিয়ৰ এনটিআৰ, ৰাম চৰণ, [[আলিয়া ভাট]] আৰু অজয় দেৱগণে অভিনয় কৰে৷<ref>{{Cite web|last=Purushothaman|first=Kirubhakar|date=14 March 2019|title=RRR: Story, budget, full cast and all you need to know about SS Rajamouli film|url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/rrr-budget-to-new-cast-members-here-s-everything-about-ss-rajamouli-s-period-film-1478009-2019-03-14|access-date=2021-03-05|website=India Today|language=en}}</ref> অভিনেতা মহেশ বাবুৰ লগত নিৰ্মাণ কৰিবলৈ ওলোৱা এখন ছবিৰ কাম-কাজ ২০২২ চনতে আৰম্ভ হ'ব৷<ref>{{Cite web|date=2020-04-20|title=SS Rajamouli confirms film with Mahesh Babu|url=https://www.thenewsminute.com/article/ss-rajamouli-confirms-film-mahesh-babu-122981|access-date=2021-03-05|website=The News Minute|language=en}}</ref> ৰাজামৌলিয়ে ভৱিষ্যতে ভাৰতীয় মহাকাব্য মহাভাৰতৰ আধাৰত এখন ছবি নিৰ্মাণ কৰাৰ উদ্দেশ্যৰ বিষয়েও ব্যক্ত কৰে।<ref>{{Cite web|title=When S.S. Rajamouli talked about making a film on the epic Mahabharata|url=https://www.zoomtventertainment.com/telugu-cinema/article/when-s-s-rajamouli-talked-about-making-a-film-on-the-epic-mahabharata/586492|access-date=2021-03-05|website=[[Zoom (Indian TV channel)|Zoom]]}}</ref>
==তথ্য সংগ্ৰহ==
{{reflist|30em}}
==বাহ্যিক সংযোগ==
{{Commons category|S. S. Rajamouli|এছ এছ ৰাজামৌলী}}
* {{IMDb name|1442514}}
[[শ্ৰেণী:পদ্মশ্ৰী বঁটা বিজয়ী]]
[[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক]]
[[শ্ৰেণী:চলচ্চিত্ৰ প্ৰযোজক]]
[[শ্ৰেণী:চিত্ৰনাট্য লেখক]]
[[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ ব্যক্তি]]
[[শ্ৰেণী:জীৱিত ব্যক্তি]]
[[শ্ৰেণী:চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক]]
[[শ্ৰেণী:চলচ্চিত্ৰ প্ৰযোজক]]
[[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ ব্যক্তি]]
[[শ্ৰেণী:জীৱিত ব্যক্তি]]
[[শ্ৰেণী:নাস্তিকতাবাদী]]
9ydp8bjf9wuq8sqobspv8anukmumjx3
এলজিবিটি অভিভাৱক
0
81240
606932
326156
2026-05-17T19:52:55Z
InternetArchiveBot
29706
Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
606932
wikitext
text/x-wiki
'''এলজিবিটি অভিভাৱক''' ({{Lang-en|LGBT Parenting}})
মানে [[এলজিবিটি সমাজ]]ৰ লোকসকলে এজন বা ততোধিক সন্তানক অভিভাৱক বা পোষক হিচাপে ডাঙৰ-দীঘল কৰা বা যত্ন লোৱা। ইয়াৰ ভিতৰত আছে:
# দুজন পুৰুষ বা দুগৰাকী মহিলা দম্পতীয়ে ডাঙৰ-দীঘল কৰা শিশু (সমকামী অভিভাৱকত্ব),
# একক এলজিবিটি পিতৃ-মাতৃৰ দ্বাৰা ডাঙৰ-দীঘল কৰা শিশু
# বিপৰীত লিংগৰ দম্পতীয়ে ডাঙৰ-দীঘল কৰা শিশু য’ত অন্ততঃ এজন অভিভাৱক [[এলজিবিটি সমাজ]]ৰ হয়।
বৈজ্ঞানিক গৱেষণাই ধাৰাবাহিকভাৱে দেখুৱাইছে যে সমকামী পিতৃ-মাতৃসকল বিষমকামী পিতৃ-মাতৃৰ দৰেই সুস্থ তথা সক্ষম, আৰু তেওঁলোকৰ সন্তানসকল বিষমকামীসকলে ডাঙৰ-দীঘল কৰা সন্তানৰ দৰে মানসিকভাৱে সুস্থ আৰু ভালদৰে সমন্বিত। <Ref>[https://web.archive.org/web/20090419195945/http://www.cpa.ca/cpasite/userfiles/Documents/Marriage%20of%20Same-Sex%20Couples%20Position%20Statement%20-%20October%202006%20%281%29.pdf "Marriage of Same-Sex Couples – 2006 Position Statement Canadian Psychological Association"]</ref> <ref>[https://www.psychology.org.au/getmedia/47196902-158d-4cbb-86e6-2f3f1c71ffd1/LGBT-families-literature-review.pdf.pdf "Elizabeth Short, Damien W. Riggs, Amaryll Perlesz, Rhonda Brown, Graeme Kane: Lesbian, Gay, Bisexual and Transgender (LGBT) Parented Families – A Literature Review prepared for The Australian Psychological Society"]</ref>
==প্ৰকাৰ==
[[এলজিবিটি সমাজ]]ৰ লোকসকলে বিভিন্ন উপায়েৰে অভিভাৱক হ’ব পাৰে। <ref>Berkowitz, D & Marsiglio, W (2007). Gay Men: Negotiating Procreative, Father, and Family Identities. Journal of Marriage and Family 69 (May 2007): 366–381</ref> <ref>[https://doi.org/10.1016%2Fj.rbmo.2017.11.006 "Shared motherhood IVF: high delivery rates in a large study of treatments for lesbian couples using partner-donated eggs"]</ref>
===তুলি লোৱা===
২৭খন দেশ আৰু কিছুমান উপ-ৰাষ্ট্ৰীয় অঞ্চলত একে লিংগৰ দম্পতীয়ে যৌথভাৱে সন্তান তুলি লোৱাটো বৈধ। তদুপৰি ৫খন দেশে কোনো ধৰণৰ সতি-সন্ততিৰ দত্তক লোৱাৰ বৈধতা প্ৰদান কৰিছে। আন্তৰ্জাতিকভাৱে তুলি লোৱা ক্ষেত্ৰত, বৰ্তমান কোনো দেশেই আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় গ্ৰহণৰ সৈতে সক্ৰিয়ভাৱে জড়িত নহয় (যেনে চীন, গুৱেটামালা) মুকলিকৈ চিনাক্ত কৰা লেচবিয়ান আৰু গে লোকসকলক গ্ৰহণ কৰাৰ অনুমতি দিয়ে।<ref>[https://www.tandfonline.com/doi/full/10.5172/hesr.451.17.3.254 "Lesbian and queer mothers navigating the adoption system: The impacts on mental health"]</ref>
===ছাৰগেচি===
কিছুমান সমকামী দম্পতীয়ে চেৰ’গেট গৰ্ভধাৰণ কৰাৰ সিদ্ধান্ত লয়। এগৰাকী চেৰ’গেট হ’ল গৰ্ভ থকা এগৰাকী মহিলা যি দাতাই দিয়া বা সংগীয়ে দিয়া শুক্ৰাণুৰ দ্বাৰা নিষিক্ত কৰা কণীলৈ গৰ্ভধাৰণ কৰে। কিছুমান মানুহ পইছাৰ বাবে, আন কিছু মানৱীয় কাৰণত বা কিছু দুয়োটাৰে বাবে চেৰ’গেট হয়।<ref>[https://www.ihr.com/infertility/surrogacy/gay-parent-through-surrogacy.html For Gay Men:
Becoming a Parent through Surrogacy]</ref>
===কৃত্ৰিম ইঞ্চেমিনেচন===
ইঞ্চেমিনেচন হৈছে লেচবিয়ান দম্পতীয়ে সাধাৰণতে ব্যৱহাৰ কৰা পদ্ধতি। এই পদ্ধতিত দাতাৰ শুক্ৰাণুৰে নিষিক্ত কৰা বেজী চিৰিঞ্জৰ জৰিয়তে এজন সংগীক দিয়া হয়। শুক্ৰাণু উৎপন্ন কৰা একাংশ দাতাই মানৱীয়তাৰ বাবে নিজৰ শুক্ৰাণু দান কৰে, আন কিছুৱে অৰ্থৰ বাবে বা কিছুৱে দুয়োটাৰে বাবে নিজৰ শুক্ৰাণু দান কৰে। কিছুমান দেশত দাতাই নিজৰ পৰিচয় লুকুৱাই ৰাখিব পাৰে (উদাহৰণস্বৰূপে: স্পেইনত) আৰু আন কিছুমান দেশত, দাতাৰ পৰিচয় জনোৱাটো বাধ্যতামূলক (উদাহৰণস্বৰূপে: যুক্তৰাজ্যত)।
===পাৰস্পৰিক আইভিএফ===
ৰেচিপ্ৰ’কেল আইভিএফ লেছবিয়ান স্কলে ব্যবহাৰ কৰে। ইন ভিট্ৰ’ ফৰ্টিলাইজেচন ব্যৱহাৰ কৰি এগৰাকী সংগীৰ কণীৰ পৰা ভ্ৰূণ তৈয়াৰ কৰি আনগৰাকী সংগীক গৰ্ভধাৰণ কৰোৱা হয়।<ref>Berkowitz, D & Marsiglio, W (2007). Gay Men: Negotiating Procreative, Father, and Family Identities. Journal of Marriage and Family 69 (May 2007): 366–381</ref> <ref>[https://doi.org/10.1016%2Fj.rbmo.2017.11.006 "Shared motherhood IVF: high delivery rates in a large study of treatments for lesbian couples using partner-donated eggs"]</ref>
===পদ্ধতি বিকশিত কৰা===
বৰ্তমান বিজ্ঞানীসকলে সমকামি সকলক সহায় কৰিব পৰা বিকল্প ধৰণৰ প্ৰজননৰ ওপৰত গৱেষণা কৰি আছে। ইয়াৰে এটা সম্ভাৱনা হ’ল ছালৰ ষ্টেম কোষৰ পৰা শুক্ৰাণু আহৰণ কৰা পদ্ধ্তি।<ref>[https://www.explorestemcells.co.uk/stem-cells-same-sex-reproduction.html Stem Cells and Same Sex Reproduction]{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
==লগতে চাওক==
*[[সমকামিতা]]
*[[একে লিংগৰ সম্পৰ্ক]]
*[[একে লিংগৰ বিবাহ]]
==তথ্য সংগ্ৰহ==
{{Reflist}}
==উৎস প্ৰসংগ==
{{refbegin}}
{{refend}}
[[শ্ৰেণী:এলজিবিটি]][[শ্ৰেণী:সমকামিতা]]
1b2jy3ega9o1310n55r4n7b13khipde
সদস্য বাৰ্তা:Jyoti Chiring
3
81403
606866
565111
2026-05-17T14:33:38Z
Kandarpajit Kallol
6257
/* এছিয়ান মাহ দ্বিতীয় পৰ্যায়, ২০২৬ */ নতুন অনুচ্ছেদ
606866
wikitext
text/x-wiki
{{tmbox
| type = notice
| image = [[চিত্ৰ:Assamese Jaapi.png|135px|left]]
| imageright = [[চিত্ৰ:Wikipedia-logo-v2-as.svg|135px]]
| style = border: 1px blue solid;
| textstyle =
| text = {{Center|<big>{{#if: {{{1}}} |'''নমস্কাৰ, {{#if: | {{{1}}} | {{BASEPAGENAME}} }}<br/>}}}}
{{Center|'''[[অসমীয়া ৱিকিপিডিয়া]]লৈ আপোনাক [[ৱিকিপিডিয়া:আদৰণি|আদৰণি জনাইছোঁ]]! '''</big><br/><br/>
আপোনাৰ আগ্ৰহৰ বাবে ধন্যবাদ। আশা কৰোঁ আপুনি সদায় আমাৰ লগত জড়িত হৈ থাকিব। নৱাগত সকলৰ বাবে তলত দিয়া পৃষ্ঠাকেইখন অতি উপযোগী, অনুগ্ৰহ কৰি পৃষ্ঠাকেইখন এবাৰ চকু ফুৰাই চাই যেন। }}<br/>
{{Center|
'''ৱিকিপিডিয়াত সম্পাদনাৰ সহায়'''<br/>
<big> [[ৱিকিপিডিয়া:পৰিচয়|ৱিকিপিডিয়াৰ বিষয়ে অলপ]]</big><br/>
<big> [[সহায়:সৰল সম্পাদনা|সম্পাদনাৰ থুলমুল আভাস]]</big><br/>
<big> [[ৱিকিপিডিয়া:সহায়িকা|ৱিকিপিডিয়া সম্পাদনাৰ বিষয়ে প্ৰয়োজনীয় আভাস]]</big><br/>
<big> [[সহায়:নতুন প্ৰবন্ধ আৰম্ভ কৰক|প্ৰবন্ধ এটা কেনেকৈ আৰম্ভ কৰিব?]]</big><br/>
<big> [[ৱিকিপিডিয়া:সততে উদিত প্ৰশ্নসমূহ|সততে উদিত প্ৰশ্নসমূহ]] </big><br/>
<br>
'''ৱিকিপিডিয়াৰ সম্পাদনাৰ নিয়ম নীতি'''<br/>
<big> [[ৱিকিপিডিয়া:পাঁচটা স্তম্ভ|ৱিকিপিডিয়াৰ পঞ্চশীল নীতি]]</big><br/>
<big> [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া কি নহয়|ৱিকিপিডিয়া কি নহয়]]</big><br/>
}}
<br/>
'''ইয়াৰ উপৰিও ফে'চবুকত [https://www.facebook.com/groups/assamwikigroup/ {{Like|''Assamese Wikipedia Community''}}] বুলি আমাৰ এটা আলোচনা গোট আৰু [https://www.facebook.com/aswikipedia/ {{Like|''অসমীয়া ৱিকিপিডিয়া- Assamese Wikipedia''}}] নামৰ এটা পৃষ্ঠা আছে। ৱিকিপিডিয়ানসকলক লগ পাবলৈ আৰু ৱিকিপিডিয়াৰ বিষয়ে জানিবলৈ আপুনিও সেইবোৰৰ সদস্য হৈ ল'ব পাৰে। '''
আশা কৰোঁ ৱিকিপিডিয়াত সম্পাদনা কৰি আৰু এজন [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়ান|ৱিকিপিডিয়ান]] হোৱাটো উপভোগ কৰিব।
<div class="center">{{Wikipedia in Social Media}}</div>
| small = / yes
| smallimage = none / [[Image:Some image.svg|30px]]
| smallimageright = none / [[Image:Some image.svg|30px]]
| smalltext = আদৰণি
}} — [[সদস্য:AdoroniBot|AdoroniBot]] ([[সদস্য বাৰ্তা:AdoroniBot|বাৰ্তা]]) 12:36, 13 June 2022 (ইউ.টি.চি.)
<!-- This welcome message is delivered by [[User:AdoroniBot|AdoroniBot]] on behalf of Assamese Wikimedia Community. -->
:ধন্যবাদ সকলোলৈকে [[সদস্য:Jyoti Chiring|Jyoti Chiring]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Jyoti Chiring|বাৰ্তা]]) 06:14, 27 August 2023 (ইউ.টি.চি.)
== স্বাধীনতা সংগ্ৰামী এডিটাথন পদক ==
{| style="border: 1px solid lightgrey; background:white; border-radius: 2em 1em 4em / 0.5em 3em; box-shadow: 0 1px 3px rgba(0, 0, 0, 0.35), inset 1px -6px 1px rgba(0,0,0,0.35), inset 0px 0px 30px 1px orange; padding:1em; margin: 5px 2px 5px 5px; "
|-
| [[File:BoNM - India Hires.png|left|70px|ৱিকিডাটা পদক]] || হে ৱিকিসতীৰ্থ, অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াত চলি থকা [[ৱিকিপিডিয়া:স্বাধীনতা সংগ্ৰামীৰ জীৱন-ভিত্তিক পষেকীয়া এডিটাথন|স্বাধীনতা সংগ্ৰামীৰ জীৱন-ভিত্তিক পষেকীয়া এডিটাথনৰ]] প্ৰতি আপুনি দেখুওৱা উৎসাহ আৰু ইয়ালৈ আগবঢ়োৱা বৰঙনিৰ বাবে অসমীয়া ৱিকিমিডিয়া সমাজৰ হৈ আপোনালৈ এই সামান্য পদকটি আগবঢ়ালোঁ। ধন্যবাদেৰে। -'''অসমীয়া ৱিকিমিডিয়া সমাজ
|}
== এছিয়ান মাহৰ সহযোগী ==
{| style="border: 1px solid gray; background-color: #fdffe7;"
|rowspan="2" valign="middle" | {{#ifeq:{{{2}}}|alt|[[File:WAM logo without text.svg|100px]]|[[File:WAM logo without text.svg|100px]]}}
|rowspan="2" |
|style="font-size: x-large; padding: 0; vertical-align: middle; height: 1.1em;" | '''এছিয়ান মাহৰ সহযোগী'''
|-
|style="vertical-align: middle; border-top: 1px solid gray;" | হে ৱিকিসতীৰ্থ,
শেহতীয়াকৈ ৱিকিপিডিয়াত অনুষ্ঠিত [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৪|এছিয়ান মাহ ২০২৪]] সম্পাদনা মেলাত অংশগ্ৰহণ কৰি বৰঙণি আগবঢ়াই প্ৰতিযোগিতাখনি সাফল্যমণ্ডিত কৰাত আগভাগ লোৱাৰ বাবে কৃতজ্ঞতাস্বৰূপে আপোনালৈ এই সামান্য সন্মান আগবঢ়ালোঁ। আশা কৰোঁ এইবেলিৰ দৰে অহাবছৰো এইখিনি সময় আপুনি আমাৰ সৈতে সাহস হৈ থাকিব। ধন্যবাদেৰে,
<br />— '''অসমীয়া ৱিকিমিডিয়া সমাজ'''ৰ হৈ,<br />[[সদস্য:Rumi Borah~aswiki|ৰুমি বৰা]]<br />[[সদস্য:JyotiPN|প্ৰাণজ্যোতি নাথ]]<br />[[সদস্য:-chanakyakdas|চাণক্য কুমাৰ দাস]]
|} [[সদস্য:-chanakyakdas|চাণক্য]] ([[সদস্য বাৰ্তা:-chanakyakdas|বাৰ্তা]]) 02:55, 16 December 2024 (ইউ.টি.চি.)
:ধন্যবাদ। [[সদস্য:Jyoti Chiring|Jyoti Chiring]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Jyoti Chiring|বাৰ্তা]]) 12:48, 23 January 2025 (ইউ.টি.চি.)
== নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা ২০২৫ত অংশগ্ৰহণৰ বাবে ধন্যবাদ! ==
প্ৰিয় অৱদানকাৰী,
[https://w.wiki/CdiS নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা ২০২৫ৰ] অংশ হোৱা বাবে আপোনালৈ আন্তৰিক ধন্যবাদ! আপোনাৰ অবিশ্বাস্য অৱদানসমূহে অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াত নাৰীবাদ আৰু বিশ্বৰ চহকী সাংস্কৃতিক ঐতিহ্যসম্পৰ্কীয় তথ্য উপলভ্য হোৱাত সহায় কৰিছে।
📅 ইয়াৰ পিছত কি?
প্ৰতিযোগিতাখন আৰম্ভ হোৱাৰ দিনৰে পৰা অৰ্থাৎ ২০২৫ চনৰ ১ ফেব্ৰুৱাৰীৰ পৰা আৰম্ভ হোৱা জুৰী প্ৰক্ৰিয়া ২০২৫ চনৰ এপ্ৰিল-মে'ৰ ভিতৰত সম্পূৰ্ণ হোৱাৰ সম্ভাৱনা আছে। এই সময়চোৱাত অনুগ্ৰহ কৰি আপোনাৰ ৱিকিমিডিয়াৰ আলোচনা পৃষ্ঠাত নজৰ ৰাখক লগতে আপোনাৰ ইমেইল জাননীসমূহ সক্ৰিয় কৰি ৰখা হৈছেনে নাই, সেই সম্পৰ্কে নজৰ ৰাখক যাতে আপুনি ফলাফল সম্পৰ্কীয় কোনো আপডেটৰ পৰা অজ্ঞাতে থাকিব লগীয়া নহয়।
📝 এতিয়া আমি আপোনাৰ পৰা কি বিচাৰিছোঁ, বা আপোনাৰ কৰণীয় কি!
আপোনাৰ অংশগ্ৰহণ আমাৰ বাবে অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ। আমি এইকথা অনুভৱ কৰোঁ, যিহেতু প্ৰতিযোগিতাৰ মানসিকতাৰে পৃষ্ঠাসমূহ সৃষ্টি কৰা হৈছে, গতিকে জ্ঞাতে-অজ্ঞাতে প্ৰবন্ধসমূহত যথেষ্ট সংখ্যক আসোঁৱাহ ৰৈ যোৱা চকুত পৰিছে। ইয়াৰোপৰি বহু প্ৰবন্ধ পোখালি হিচাপে ৰৈ গৈছে। এনে সমস্যাসমূহ সমাধান নকৰিলে প্ৰকল্পটোৰ মান নিম্নগামী হোৱাৰ দৰে হয়। গতিকে নতুনকৈ অন্য কোনো প্ৰবন্ধ সৃষ্টিৰ পূৰ্বে পাৰিলে প্ৰতিযোগিতাৰ বাবে সৃষ্টিকৰা পৃষ্ঠাসমূহ উন্নত কৰাত মনোযোগ দিয়ে যেন। আপোনাৰ মতামত আমাৰ বাবে গুৰুত্বপূৰ্ণ। আমি এপ্ৰিলৰ মাজভাগৰ ভিতৰত আপোনাৰ চিন্তা, পৰামৰ্শ আৰু প্ৰতিযোগিতাৰ সময়ত সন্মুখীন হোৱা যিকোনো প্ৰত্যাহ্বান সম্পৰ্কত মতামত সংগ্ৰহ কৰিবলৈ এখন প্ৰ-পত্ৰ প্ৰেৰণ কৰিম৷ আপোনাৰ মূল্যবান মতামতে আমাক পৰৱৰ্তী সংস্কৰণটোক আৰু অধিক উন্নত আৰু ৱিকিসুলভ কৰিবলৈ সহায় কৰিব!
আকৌ এবাৰ নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা আৰু পৰম্পৰাৰ এই বিশ্বব্যাপী উদযাপনৰ অংশ হোৱাৰ বাবে ধন্যবাদ।
ধন্যবাদেৰে,
[[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) 12:17, 1 April 2025 (ইউ.টি.চি.)
সমন্বয়ক
'''নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা ২০২৫'''
:ধন্যবাদ। প্ৰতিযোগিতাৰ বাবে সৃষ্টিকৰা পৃষ্ঠাসমূহ উন্নত কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিম। [[সদস্য:Jyoti Chiring|Jyoti Chiring]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Jyoti Chiring|বাৰ্তা]]) 01:03, 2 April 2025 (ইউ.টি.চি.)
== Wikipedia Asian Month 2024 Barnstar ==
<div lang="en" dir="ltr">
<div style="border: 2px solid gold; background: #FAFAD2; padding: 1em; text-align: left;">
<div style="text-align: center;">
</div>
'''Dear {{ROOTPAGENAME}}''',
Thank you for joining us in celebrating the 10th year of Wikipedia Asian Month!<br>
We truly appreciate your contributions, and we look forward to seeing more articles about Asia written in different languages.
We also hope you continue to participate each year!
'''Sincerely,<br>'''
'''Wikipedia Asian Month User Group'''
[[File:2024 Wikipedia Asian Month Barnstar.png|center|300px]]
</div>
</div>
<!-- Message sent by User:Betty2407@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Betty2407/WAMMassMessagelist&oldid=28584012 -->
== এছিয়ান মাহৰ সহযোগী ==
{| style="border: 1px solid gray; background-color: #fdffe7;"
|rowspan="2" valign="middle" | {{#ifeq:{{{2}}}|alt|[[File:WAM logo without text.svg|100px]]|[[File:WAM logo without text.svg|100px]]}}
|rowspan="2" |
|style="font-size: x-large; padding: 0; vertical-align: middle; height: 1.1em;" | '''এছিয়ান মাহৰ সহযোগী'''
|-
|style="vertical-align: middle; border-top: 1px solid gray;" | হে ৱিকিসতীৰ্থ,
শেহতীয়াকৈ ৱিকিপিডিয়াত অনুষ্ঠিত হৈ যোৱা [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৫|এছিয়ান মাহ ২০২৫]] এডিটাথনত অংশগ্ৰহণ কৰি বৰঙণি আগবঢ়োৱাৰ বাবে কৃতজ্ঞতাস্বৰূপে আপোনালৈ এই সামান্য সন্মান আগবঢ়ালোঁ। ধন্যবাদেৰে, — '''অসমীয়া ৱিকিমিডিয়া সমাজ'''
|}
== এছিয়ান মাহ দ্বিতীয় পৰ্যায়, ২০২৬ ==
@[[সদস্য:Jyoti Chiring|Jyoti Chiring]], [[:w:as:|এছিয়ান মাহ দ্বিতীয় পৰ্যায়, ২০২৬]]ত অংশগ্ৰহণ কৰি আপুনি আগবঢ়োৱা বৰঙণিৰ বাবে আপোনালৈ অভিনন্দন জ্ঞাপন কৰিলোঁ। — <span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px;">[[User:Kandarpajit Kallol|<font color="#872455">'''কন্দৰ্পজিৎ কল্লোল'''</font>]] ([[User Talk:Kandarpajit Kallol|বাৰ্তা]])</span> 14:33, 17 May 2026 (ইউ.টি.চি.)
4f1igpc0xcm0afb6rjps7eufs879w4l
606960
606866
2026-05-18T02:24:40Z
Jyoti Chiring
34123
/* এছিয়ান মাহ দ্বিতীয় পৰ্যায়, ২০২৬ */ উত্তৰ
606960
wikitext
text/x-wiki
{{tmbox
| type = notice
| image = [[চিত্ৰ:Assamese Jaapi.png|135px|left]]
| imageright = [[চিত্ৰ:Wikipedia-logo-v2-as.svg|135px]]
| style = border: 1px blue solid;
| textstyle =
| text = {{Center|<big>{{#if: {{{1}}} |'''নমস্কাৰ, {{#if: | {{{1}}} | {{BASEPAGENAME}} }}<br/>}}}}
{{Center|'''[[অসমীয়া ৱিকিপিডিয়া]]লৈ আপোনাক [[ৱিকিপিডিয়া:আদৰণি|আদৰণি জনাইছোঁ]]! '''</big><br/><br/>
আপোনাৰ আগ্ৰহৰ বাবে ধন্যবাদ। আশা কৰোঁ আপুনি সদায় আমাৰ লগত জড়িত হৈ থাকিব। নৱাগত সকলৰ বাবে তলত দিয়া পৃষ্ঠাকেইখন অতি উপযোগী, অনুগ্ৰহ কৰি পৃষ্ঠাকেইখন এবাৰ চকু ফুৰাই চাই যেন। }}<br/>
{{Center|
'''ৱিকিপিডিয়াত সম্পাদনাৰ সহায়'''<br/>
<big> [[ৱিকিপিডিয়া:পৰিচয়|ৱিকিপিডিয়াৰ বিষয়ে অলপ]]</big><br/>
<big> [[সহায়:সৰল সম্পাদনা|সম্পাদনাৰ থুলমুল আভাস]]</big><br/>
<big> [[ৱিকিপিডিয়া:সহায়িকা|ৱিকিপিডিয়া সম্পাদনাৰ বিষয়ে প্ৰয়োজনীয় আভাস]]</big><br/>
<big> [[সহায়:নতুন প্ৰবন্ধ আৰম্ভ কৰক|প্ৰবন্ধ এটা কেনেকৈ আৰম্ভ কৰিব?]]</big><br/>
<big> [[ৱিকিপিডিয়া:সততে উদিত প্ৰশ্নসমূহ|সততে উদিত প্ৰশ্নসমূহ]] </big><br/>
<br>
'''ৱিকিপিডিয়াৰ সম্পাদনাৰ নিয়ম নীতি'''<br/>
<big> [[ৱিকিপিডিয়া:পাঁচটা স্তম্ভ|ৱিকিপিডিয়াৰ পঞ্চশীল নীতি]]</big><br/>
<big> [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া কি নহয়|ৱিকিপিডিয়া কি নহয়]]</big><br/>
}}
<br/>
'''ইয়াৰ উপৰিও ফে'চবুকত [https://www.facebook.com/groups/assamwikigroup/ {{Like|''Assamese Wikipedia Community''}}] বুলি আমাৰ এটা আলোচনা গোট আৰু [https://www.facebook.com/aswikipedia/ {{Like|''অসমীয়া ৱিকিপিডিয়া- Assamese Wikipedia''}}] নামৰ এটা পৃষ্ঠা আছে। ৱিকিপিডিয়ানসকলক লগ পাবলৈ আৰু ৱিকিপিডিয়াৰ বিষয়ে জানিবলৈ আপুনিও সেইবোৰৰ সদস্য হৈ ল'ব পাৰে। '''
আশা কৰোঁ ৱিকিপিডিয়াত সম্পাদনা কৰি আৰু এজন [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়ান|ৱিকিপিডিয়ান]] হোৱাটো উপভোগ কৰিব।
<div class="center">{{Wikipedia in Social Media}}</div>
| small = / yes
| smallimage = none / [[Image:Some image.svg|30px]]
| smallimageright = none / [[Image:Some image.svg|30px]]
| smalltext = আদৰণি
}} — [[সদস্য:AdoroniBot|AdoroniBot]] ([[সদস্য বাৰ্তা:AdoroniBot|বাৰ্তা]]) 12:36, 13 June 2022 (ইউ.টি.চি.)
<!-- This welcome message is delivered by [[User:AdoroniBot|AdoroniBot]] on behalf of Assamese Wikimedia Community. -->
:ধন্যবাদ সকলোলৈকে [[সদস্য:Jyoti Chiring|Jyoti Chiring]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Jyoti Chiring|বাৰ্তা]]) 06:14, 27 August 2023 (ইউ.টি.চি.)
== স্বাধীনতা সংগ্ৰামী এডিটাথন পদক ==
{| style="border: 1px solid lightgrey; background:white; border-radius: 2em 1em 4em / 0.5em 3em; box-shadow: 0 1px 3px rgba(0, 0, 0, 0.35), inset 1px -6px 1px rgba(0,0,0,0.35), inset 0px 0px 30px 1px orange; padding:1em; margin: 5px 2px 5px 5px; "
|-
| [[File:BoNM - India Hires.png|left|70px|ৱিকিডাটা পদক]] || হে ৱিকিসতীৰ্থ, অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াত চলি থকা [[ৱিকিপিডিয়া:স্বাধীনতা সংগ্ৰামীৰ জীৱন-ভিত্তিক পষেকীয়া এডিটাথন|স্বাধীনতা সংগ্ৰামীৰ জীৱন-ভিত্তিক পষেকীয়া এডিটাথনৰ]] প্ৰতি আপুনি দেখুওৱা উৎসাহ আৰু ইয়ালৈ আগবঢ়োৱা বৰঙনিৰ বাবে অসমীয়া ৱিকিমিডিয়া সমাজৰ হৈ আপোনালৈ এই সামান্য পদকটি আগবঢ়ালোঁ। ধন্যবাদেৰে। -'''অসমীয়া ৱিকিমিডিয়া সমাজ
|}
== এছিয়ান মাহৰ সহযোগী ==
{| style="border: 1px solid gray; background-color: #fdffe7;"
|rowspan="2" valign="middle" | {{#ifeq:{{{2}}}|alt|[[File:WAM logo without text.svg|100px]]|[[File:WAM logo without text.svg|100px]]}}
|rowspan="2" |
|style="font-size: x-large; padding: 0; vertical-align: middle; height: 1.1em;" | '''এছিয়ান মাহৰ সহযোগী'''
|-
|style="vertical-align: middle; border-top: 1px solid gray;" | হে ৱিকিসতীৰ্থ,
শেহতীয়াকৈ ৱিকিপিডিয়াত অনুষ্ঠিত [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৪|এছিয়ান মাহ ২০২৪]] সম্পাদনা মেলাত অংশগ্ৰহণ কৰি বৰঙণি আগবঢ়াই প্ৰতিযোগিতাখনি সাফল্যমণ্ডিত কৰাত আগভাগ লোৱাৰ বাবে কৃতজ্ঞতাস্বৰূপে আপোনালৈ এই সামান্য সন্মান আগবঢ়ালোঁ। আশা কৰোঁ এইবেলিৰ দৰে অহাবছৰো এইখিনি সময় আপুনি আমাৰ সৈতে সাহস হৈ থাকিব। ধন্যবাদেৰে,
<br />— '''অসমীয়া ৱিকিমিডিয়া সমাজ'''ৰ হৈ,<br />[[সদস্য:Rumi Borah~aswiki|ৰুমি বৰা]]<br />[[সদস্য:JyotiPN|প্ৰাণজ্যোতি নাথ]]<br />[[সদস্য:-chanakyakdas|চাণক্য কুমাৰ দাস]]
|} [[সদস্য:-chanakyakdas|চাণক্য]] ([[সদস্য বাৰ্তা:-chanakyakdas|বাৰ্তা]]) 02:55, 16 December 2024 (ইউ.টি.চি.)
:ধন্যবাদ। [[সদস্য:Jyoti Chiring|Jyoti Chiring]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Jyoti Chiring|বাৰ্তা]]) 12:48, 23 January 2025 (ইউ.টি.চি.)
== নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা ২০২৫ত অংশগ্ৰহণৰ বাবে ধন্যবাদ! ==
প্ৰিয় অৱদানকাৰী,
[https://w.wiki/CdiS নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা ২০২৫ৰ] অংশ হোৱা বাবে আপোনালৈ আন্তৰিক ধন্যবাদ! আপোনাৰ অবিশ্বাস্য অৱদানসমূহে অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াত নাৰীবাদ আৰু বিশ্বৰ চহকী সাংস্কৃতিক ঐতিহ্যসম্পৰ্কীয় তথ্য উপলভ্য হোৱাত সহায় কৰিছে।
📅 ইয়াৰ পিছত কি?
প্ৰতিযোগিতাখন আৰম্ভ হোৱাৰ দিনৰে পৰা অৰ্থাৎ ২০২৫ চনৰ ১ ফেব্ৰুৱাৰীৰ পৰা আৰম্ভ হোৱা জুৰী প্ৰক্ৰিয়া ২০২৫ চনৰ এপ্ৰিল-মে'ৰ ভিতৰত সম্পূৰ্ণ হোৱাৰ সম্ভাৱনা আছে। এই সময়চোৱাত অনুগ্ৰহ কৰি আপোনাৰ ৱিকিমিডিয়াৰ আলোচনা পৃষ্ঠাত নজৰ ৰাখক লগতে আপোনাৰ ইমেইল জাননীসমূহ সক্ৰিয় কৰি ৰখা হৈছেনে নাই, সেই সম্পৰ্কে নজৰ ৰাখক যাতে আপুনি ফলাফল সম্পৰ্কীয় কোনো আপডেটৰ পৰা অজ্ঞাতে থাকিব লগীয়া নহয়।
📝 এতিয়া আমি আপোনাৰ পৰা কি বিচাৰিছোঁ, বা আপোনাৰ কৰণীয় কি!
আপোনাৰ অংশগ্ৰহণ আমাৰ বাবে অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ। আমি এইকথা অনুভৱ কৰোঁ, যিহেতু প্ৰতিযোগিতাৰ মানসিকতাৰে পৃষ্ঠাসমূহ সৃষ্টি কৰা হৈছে, গতিকে জ্ঞাতে-অজ্ঞাতে প্ৰবন্ধসমূহত যথেষ্ট সংখ্যক আসোঁৱাহ ৰৈ যোৱা চকুত পৰিছে। ইয়াৰোপৰি বহু প্ৰবন্ধ পোখালি হিচাপে ৰৈ গৈছে। এনে সমস্যাসমূহ সমাধান নকৰিলে প্ৰকল্পটোৰ মান নিম্নগামী হোৱাৰ দৰে হয়। গতিকে নতুনকৈ অন্য কোনো প্ৰবন্ধ সৃষ্টিৰ পূৰ্বে পাৰিলে প্ৰতিযোগিতাৰ বাবে সৃষ্টিকৰা পৃষ্ঠাসমূহ উন্নত কৰাত মনোযোগ দিয়ে যেন। আপোনাৰ মতামত আমাৰ বাবে গুৰুত্বপূৰ্ণ। আমি এপ্ৰিলৰ মাজভাগৰ ভিতৰত আপোনাৰ চিন্তা, পৰামৰ্শ আৰু প্ৰতিযোগিতাৰ সময়ত সন্মুখীন হোৱা যিকোনো প্ৰত্যাহ্বান সম্পৰ্কত মতামত সংগ্ৰহ কৰিবলৈ এখন প্ৰ-পত্ৰ প্ৰেৰণ কৰিম৷ আপোনাৰ মূল্যবান মতামতে আমাক পৰৱৰ্তী সংস্কৰণটোক আৰু অধিক উন্নত আৰু ৱিকিসুলভ কৰিবলৈ সহায় কৰিব!
আকৌ এবাৰ নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা আৰু পৰম্পৰাৰ এই বিশ্বব্যাপী উদযাপনৰ অংশ হোৱাৰ বাবে ধন্যবাদ।
ধন্যবাদেৰে,
[[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) 12:17, 1 April 2025 (ইউ.টি.চি.)
সমন্বয়ক
'''নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা ২০২৫'''
:ধন্যবাদ। প্ৰতিযোগিতাৰ বাবে সৃষ্টিকৰা পৃষ্ঠাসমূহ উন্নত কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিম। [[সদস্য:Jyoti Chiring|Jyoti Chiring]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Jyoti Chiring|বাৰ্তা]]) 01:03, 2 April 2025 (ইউ.টি.চি.)
== Wikipedia Asian Month 2024 Barnstar ==
<div lang="en" dir="ltr">
<div style="border: 2px solid gold; background: #FAFAD2; padding: 1em; text-align: left;">
<div style="text-align: center;">
</div>
'''Dear {{ROOTPAGENAME}}''',
Thank you for joining us in celebrating the 10th year of Wikipedia Asian Month!<br>
We truly appreciate your contributions, and we look forward to seeing more articles about Asia written in different languages.
We also hope you continue to participate each year!
'''Sincerely,<br>'''
'''Wikipedia Asian Month User Group'''
[[File:2024 Wikipedia Asian Month Barnstar.png|center|300px]]
</div>
</div>
<!-- Message sent by User:Betty2407@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Betty2407/WAMMassMessagelist&oldid=28584012 -->
== এছিয়ান মাহৰ সহযোগী ==
{| style="border: 1px solid gray; background-color: #fdffe7;"
|rowspan="2" valign="middle" | {{#ifeq:{{{2}}}|alt|[[File:WAM logo without text.svg|100px]]|[[File:WAM logo without text.svg|100px]]}}
|rowspan="2" |
|style="font-size: x-large; padding: 0; vertical-align: middle; height: 1.1em;" | '''এছিয়ান মাহৰ সহযোগী'''
|-
|style="vertical-align: middle; border-top: 1px solid gray;" | হে ৱিকিসতীৰ্থ,
শেহতীয়াকৈ ৱিকিপিডিয়াত অনুষ্ঠিত হৈ যোৱা [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া এছিয়ান মাহ ২০২৫|এছিয়ান মাহ ২০২৫]] এডিটাথনত অংশগ্ৰহণ কৰি বৰঙণি আগবঢ়োৱাৰ বাবে কৃতজ্ঞতাস্বৰূপে আপোনালৈ এই সামান্য সন্মান আগবঢ়ালোঁ। ধন্যবাদেৰে, — '''অসমীয়া ৱিকিমিডিয়া সমাজ'''
|}
== এছিয়ান মাহ দ্বিতীয় পৰ্যায়, ২০২৬ ==
@[[সদস্য:Jyoti Chiring|Jyoti Chiring]], [[:w:as:|এছিয়ান মাহ দ্বিতীয় পৰ্যায়, ২০২৬]]ত অংশগ্ৰহণ কৰি আপুনি আগবঢ়োৱা বৰঙণিৰ বাবে আপোনালৈ অভিনন্দন জ্ঞাপন কৰিলোঁ। — <span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px;">[[User:Kandarpajit Kallol|<font color="#872455">'''কন্দৰ্পজিৎ কল্লোল'''</font>]] ([[User Talk:Kandarpajit Kallol|বাৰ্তা]])</span> 14:33, 17 May 2026 (ইউ.টি.চি.)
:ধন্যবাদ। [[সদস্য:Jyoti Chiring|Jyoti Chiring]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Jyoti Chiring|বাৰ্তা]]) 02:24, 18 May 2026 (ইউ.টি.চি.)
62bvs2wmpombwoj5ihdua6tlalipfqb
উপন্যাস
0
82057
606911
510269
2026-05-17T17:28:16Z
InternetArchiveBot
29706
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
606911
wikitext
text/x-wiki
{{পোখালি}}'''উপন্যাস''' ({{lang-en|Novel}}) হৈছে আখ্যানমূলক কল্পকাহিনীৰ তুলনামূলকভাৱে দীঘলীয়া ৰচনা। উপন্যাস সাধাৰণতে গদ্যত লিখা হয় আৰু কিতাপ হিচাপে প্ৰকাশ কৰা হয়। গদ্য কল্পকাহিনীৰ দীঘলীয়া গ্ৰন্থৰ ক্ষেত্ৰত প্ৰযোজ্য বৰ্তমানৰ ইংৰাজী শব্দটো ইটালীয় ভাষাৰ পৰা উদ্ভৱ হৈছে। শব্দটো হৈছেঃ Novella.(।) যাৰ অৰ্থ "নতুন", "বাতৰি", বা "নতুন কিবা এটাৰ চমু কাহিনী"। ইয়াৰ আকৌ উৎপত্তিস্থল লেটিন ভাষাৰ Novellaৰ পৰা। <ref>''Britannica Online Encyclopedia'' [https://www.britannica.com/eb/article-9110453/novel] accessed 2 August 2009</ref> নাথানিয়েল হথৰ্ন,<ref>''[[The Scarlet Letter: A Romance]]''</ref>হাৰ্মান মেলভিল,<ref>Melville described ''[[Moby Dick]]'' to his English publisher as "a romance of adventure, founded upon certain wild legends in the Southern Sperm Whale Fisheries," and promised it would be done by the fall. Herman Melville in {{harvp|Horth|1993|p=163}}</ref> এন ৰেডক্লিফ,<ref>William Harmon & C, Hugh Holmam, ''A Handbook to Literature'' (7th edition), p. 237.</ref> জন কাউপাৰ পাউইছ<ref>See ''[[A Glastonbury Romance]]''.</ref> আদিৰ দৰে একাংশ ঔপন্যাসিকে তেওঁলোকৰ উপন্যাসক বৰ্ণনা কৰিবলৈ "ৰোমাঞ্চ" শব্দটো পছন্দ কৰিছিল।
মাৰ্গাৰেট ডুডিৰ মতে উপন্যাসৰ "প্ৰায় দুহাজাৰ বছৰৰ এক অবিৰত আৰু ব্যাপক ইতিহাস" আছে। ইয়াৰ উৎপত্তি প্ৰাচীন গ্ৰীক আৰু ৰোমান উপন্যাসত, চিভাল্ৰিক ৰোমাঞ্চত আৰু ইটালীৰ ৰেনেছাঁ উপন্যাসৰ পৰম্পৰাৰ আধাৰত সম্পন্ন হৈছে।<ref name="The True Story of the Novel">Margaret Anne Doody, [https://archive.org/details/truestoryofnovel0000dood/page/1 ''The True Story of the Novel'']. New Brunswick, NJ: Rutgers University Press, 1996, rept. 1997, p. 1. Retrieved 25 April 2014.</ref> প্ৰাচীন ৰোমাঞ্চৰ ৰূপটোক ৰমন্যাসবাদে পুনৰুজ্জীৱিত কৰিছিল, বিশেষকৈ ৱালটাৰ স্কটৰ ঐতিহাসিক ৰোমাঞ্চ আৰু ''গথিক'' উপন্যাসখনে।<ref>J. A. Cuddon, ''Dictionary of Literary Terms & Literary Theory'', ed., 4th edition, revised C. E. Preston. London: Penguin, 1999, pp. 76o-2.</ref> এম.এইচ.আব্ৰামছ আৰু ৱালটাৰ স্কটকে ধৰি একাংশই যুক্তি দিছে যে উপন্যাস হৈছে এখন কল্পকাহিনী আখ্যান যিয়ে এখন সমাজৰ অৱস্থাৰ বাস্তৱিক চিত্ৰণ প্ৰদৰ্শন কৰে। আনহাতে ৰোমাঞ্চে যিকোনো কাল্পনিক আখ্যানক সামৰি লয় যিয়ে আচৰিত বা অস্বাভাৱিক কাণ্ডৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰে।
আচৰিত বা অস্বাভাৱিক কাণ্ডসমূহ অন্তৰ্ভুক্ত হোৱা কল্পকাহিনীৰ ৰচনাসমূহো উপন্যাস। যাৰ ভিতৰত ''দ্য লৰ্ড অৱ দ্য ৰিংছ'',<ref>{{cite magazine|url=https://entertainment.time.com/2005/10/16/all-time-100-novels/slide/the-lord-of-the-rings-1954-by-j-r-r-tolkien/|title=All-TIME 100 Novels|magazine=[[Time (magazine)|TIME]]|date=8 January 2010|last1=Grossman|first1=Lev|access-date=12 July 2022|archivedate=29 June 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210629054930/https://entertainment.time.com/2005/10/16/all-time-100-novels/slide/the-lord-of-the-rings-1954-by-j-r-r-tolkien/|deadurl=yes}}</ref> ''টু কিল এ মকিংবাৰ্ড'',<ref>{{cite web|url=https://www.telegraph.co.uk/news/2138827/To-Kill-a-Mockingbird-voted-Greatest-Novel-Of-All-Time.html |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220111/https://www.telegraph.co.uk/news/2138827/To-Kill-a-Mockingbird-voted-Greatest-Novel-Of-All-Time.html |archive-date=2022-01-11 |url-access=subscription |url-status=live|title=To Kill a Mockingbird voted greatest novel of all time|website=[[The Daily Telegraph|The Telegraph]]}}{{cbignore}}</ref> আৰু ''ফ্ৰেংকেনষ্টাইন'' অন্যতম।<ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/books/2013/nov/11/100-best-novels-frankenstein-mary-shelley|title=The 100 best novels: No 8 – Frankenstein by Mary Shelley (1818)|website=[[The Guardian]]|date=11 November 2013}}</ref> "ৰোমান্স" এনে কল্পকাহিনীৰ ৰচনা যাৰ মূল গুৰুত্ব আশ্চৰ্যজনক বা অস্বাভাৱিক কাণ্ড। ইয়াক ৰোমাণ্টিক প্ৰেমৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰা বিশেষ ধৰণৰ কল্পকাহিনীৰ ধাৰাৰ সৈতে বিভ্ৰান্ত কৰা উচিত নহয়।
একাদশ শতিকাৰ আৰম্ভণিৰ মুৰাছাকি ছিকিবুৰ জাপানীজ গ্ৰন্থ ''টেল অৱ গেঞ্জী''ক কেতিয়াবা আখ্যানমূলক ৰূপত অন্তৰংগতাৰ অভিজ্ঞতাৰ আৰম্ভণিৰ ব্যৱহাৰৰ ভিত্তিত '''বিশ্বৰ প্ৰথমখন উপন্যাস''' হিচাপে অভিহিত কৰা হৈছে। অৱশ্যে ইয়াৰ পূৰ্বেও নিশ্চয়কৈ দীঘলীয়া কাল্পনিক গদ্যৰ ৰচনা আছিল। চীনত ছপা কিতাপৰ প্ৰসাৰৰ ফলত মিং বংশৰ (১৩৬৮–১৬৪৪) ধ্ৰুপদী চীনা উপন্যাসৰ আৱিৰ্ভাৱ হয়।<ref>{{Cite web|title=Hayy ibn Yaqzan {{!}} Encyclopedia.com|url=https://www.encyclopedia.com/arts/culture-magazines/hayy-ibn-yaqzan|website=www.encyclopedia.com|access-date=2020-05-02}}</ref> পিছলৈ ছপাশালৰ আৱিষ্কাৰৰ পিছতে গ্ৰন্থ তথা উপন্যাসৰ জগতৰ উন্নয়ন ঘটিছিল। ''ডন কুইক্সোট''ৰ লেখক মিগেল ডি চাৰ্ভাণ্টেছক (যাৰ প্ৰথম অংশ ১৬০৫ চনত প্ৰকাশ পাইছিল)ক আধুনিক যুগৰ প্ৰথম উল্লেখযোগ্য ইউৰোপীয় ঔপন্যাসিক হিচাপে সঘনাই উল্লেখ কৰা হয়।<ref name="Merriam-Webster 1995">''Merriam-Webster's Encyclopedia of Literature''. Kathleen Kuiper, ed. 1995. Merriam-Webster, Springfield, Mass.</ref> সাহিত্যিক বুৰঞ্জীবিদ ইয়ান ৱাটে ''দ্য ৰাইজ অৱ দ্য নভেল'' (১৯৫৭) গ্ৰন্থত যুক্তি দিছিল যে আধুনিক উপন্যাসখনৰ জন্ম হৈছিল ১৮ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে।
শেহতীয়া প্ৰযুক্তিগত বিকাশৰ ফলত বহুতো উপন্যাস অ-ছপা মাধ্যমতো প্ৰকাশ পাইছে: ইয়াৰ ভিতৰত আছে অডিঅ’ কিতাপ, ৱেব উপন্যাস, আৰু ই-বুক। আন এটা অগতানুগতিক কল্পকাহিনী ফৰ্মেট কিছুমান চিত্ৰাংকিত উপন্যাস বা গ্ৰাফিক উপন্যাসত পোৱা যায়। কল্পকাহিনীৰ এই কমিক বুক সংস্কৰণসমূহৰ উৎপত্তি ১৯ শতিকাত হ’লেও শেহতীয়াকৈহে ই জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰিছে।
==তথ্যউৎস==
{{reflist|30em}}
[[শ্ৰেণী:সাহিত্য]]
d6mug9dkvz9ap0tkheafspu4zjyyohk
ক্ৰীড়াক্ষেত্ৰত পাৰিতোষিক লিংগ ব্যৱধান
0
83979
606966
415099
2026-05-18T02:54:28Z
InternetArchiveBot
29706
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
606966
wikitext
text/x-wiki
[[File:Murray and Williams Wimbledon 2019.jpg|thumb|মাৰে আৰু উইলিয়ামছ উইম্বলডন ২০১৯]]
ক্ৰীড়াত খেলুৱৈসকলৰ দৰমহাৰ লিংগ ব্যৱধান বিশ্বৰ বহু দেশত দেখা যায়। বিবিচিয়ে (BBC) কৰা গৱেষণা অনুসৰি "বৰ্তমান মুঠ ৮৩% খেলত পুৰুষ আৰু মহিলাক সমানে পুৰস্কৃত কৰা হয়"।<ref>"Women's Sport Week 2017: Gender prize money gap narrowing, new study shows". 19 June 2017. Retrieved 9 May 2019.</ref> কিন্তু ইয়াৰ অৰ্থ এইটো নহয় যে ক্ৰীড়াক্ষেত্ৰত মজুৰিৰ ব্যৱধান কমিছে বা নাইকিয়া হৈছে। ২০১৮ চনত [[:en: ইদীৱাে|ফৰ্বছে]] নামৰ আলোচনিখনে শীৰ্ষ ১০০ গৰাকী সৰ্বাধিক দৰমহা পোৱা খেলুৱৈৰ তালিকা প্ৰকাশ কৰে, আৰু তেওঁলোকৰ সকলো পুৰুষ খেলুৱৈ আছিল। <ref>{{Cite web|title=The World's Highest Paid Athletes 2018|url=https://www.forbes.com/athletes/|access-date=9 May 2019|website=Forbes|language=en}}</ref> ২০১৭ চনতো একেধৰণৰ পৰিস্থিতিৰ সৃষ্টি হৈছিল, য’ত মাত্ৰ এগৰাকী মহিলা খেলুৱৈ আছিল – টেনিছ খেলুৱৈ [[ছেৰেনা উইলিয়ামছ]] — যিয়ে এই তালিকাত যোগদান কৰি ৫৬ নং স্থান লাভ কৰিছিল। ১৯৭০ চনৰ আৰম্ভণিত [[:en:Billie Jean King|বিলি জিন কিঙ]] নামৰ এগৰাকী মহিলা খেলুৱৈয়ে অসমান দৰমহাৰ বিষয়টোৰ প্ৰতি সজাগতা আনিছিল, যেতিয়া তেওঁক [[:en:Italian Open | ইটালিয়ান অ'পেন]]ত তেওঁৰ লগত খেলা পুৰুষ সমকক্ষতকৈ ২,৯০০ ডলাৰ কমকৈ বঁটা প্ৰদান কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web|date=12 April 2016|title=Equal pay for equal play. What the sport of tennis got right|url=https://www.pbs.org/newshour/economy/equal-pay-for-equal-play-what-the-sport-of-tennis-got-right|access-date=2 March 2021|website=PBS NewsHour|language=en-us}}</ref>।
===কাৰকসমূহ===
পুৰস্কাৰৰ ধনৰ বাহিৰেও মহিলা খেলুৱৈৰ আয়ত প্ৰভাৱ পেলোৱা আন কিছুমান অভ্যন্তৰীণ আৰু বাহ্যিক কাৰক আছেছ
* অনুমোদন: পুৰুষৰ ক্ৰীড়াই মহিলাৰ বহু বেছি চাহিদা আৰু ক্ৰীড়াতকৈ বহু বেছি দৰ্শক আকৰ্ষণ কৰে। অধিকাংশক্ৰীড়া পুৰুষ বেছি দেখা যায়। ইয়াৰ কাৰক কেইবাটাও। প্ৰথম কাৰকটো হ’ল মহিলা খেলুৱৈসকলে অনুমোদন চুক্তিৰ সৈতে আলোচনা কৰাৰ সম্ভাৱনা কম দেখা যায়। সাধাৰণতে ক'বলৈ গ'লে এজন পুৰুষ আৰু এগৰী মহিলা খেলুৱৈয়ে সমান পুৰস্কাৰৰ ধন লাভ কৰিব পাৰে, কিন্তু অধিক পৃষ্ঠপোষকতা আৰু অনুমোদন চুক্তিৰ বাবে শীৰ্ষত থকা পুৰুষ খেলুৱৈসকলে শীৰ্ষত থকা মহিলা খেলুৱৈতকৈ অধিক বেছি উপাৰ্জন কৰে।<ref> Perasso, Valeria (23 October 2017). "Is the gender pay gap in sport closing?". Retrieved 9 May 2019.</ref> যুক্তৰাজ্যৰ এটা সংস্থাই কৰা গৱেষণাৰ পৰা দেখা গৈছে যে পুৰুষ খেলুৱৈসকল অধিক বিক্ৰয়যোগ্য হোৱাৰ প্ৰৱণতা থকাৰ বাবে পৃষ্ঠপোষকসকল পুৰুষ খেলুৱৈৰ প্ৰতি অধিক আকৰ্ষিত হয়।<ref>{{Cite web|url=https://www.playthegame.org/news/news-articles/2011/sports-sponsors-overwhelmingly-favour-men-over-women/|title=Sports sponsors overwhelmingly favour men over women|website=www.playthegame.org|access-date=15 May 2019}}</ref> এটা অধ্যয়নত দেখা গৈছে যে কোম্পানীসমূহে মহিলা খেলুৱৈসকলক মুখপাত্ৰ হিচাপে খুব কমেইহে নিয়োগ কৰে।<ref>{{Cite web|url=https://www.futurity.org/few-female-athletes-get-endorsement-deals/|title=Few female athletes get endorsement deals|date=28 August 2012|website=Futurity|language=en-US|access-date=9 May 2019|archivedate=9 May 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190509022334/https://www.futurity.org/few-female-athletes-get-endorsement-deals/|deadurl=yes}}</ref> ২০১১ চনৰ পৰা ২০১৩ চনৰ ভিতৰত আন এক অধ্যয়নত দেখা গৈছে যে মুঠ ক্ৰীড়াৰ পৃষ্ঠপোষকতাৰ ০.৪% হে কেৱল মহিলা ক্ৰীড়াৰ। অনুমোদন চুক্তিৰ ভাৰসাম্যহীনতাই পুৰুষ আৰু মহিলা খেলুৱৈৰ মাজত আয়ৰ ব্যৱধান বৃদ্ধি কৰে। তেওঁলোকৰ পুৰস্কাৰৰ ধনৰ ভিত্তিত [[ৰজাৰ ফেডাৰাৰ]]ৰ আয়ৰ সৈতে [[ছেৰেনা উইলিয়ামছ]]ৰ আয়ৰ তুলনা কৰিলে দেখা যায় যে উইলিয়ামছে ফেডাৰেৰৰ তুলনাত ২০ লাখ ডলাৰ বেছি উপাৰ্জন কৰিছিল। কিন্তু ফেডাৰাৰ অনুমোদন বহু বেছি, সেয়েহে তেওঁ ৫৮ মিলিয়ন ডলাৰ উপাৰ্জন কৰে, যিটো চেৰেনা উইলিয়ামছতকৈ পাঁচগুণ বেছি।<ref>{{Cite web|url=https://www.forbes.com/pictures/593547bb4bbe6f1b730b2087/2017-athletes-top-25/|title=1. Cristiano Ronaldo|website=Forbes|language=en|access-date=16 May 2019}}</ref>
* বিজ্ঞাপন
[[File:Media coverage of athletes.png|thumb|অষ্ট্ৰেলিয়া, যুক্তৰাজ্য আৰু আমেৰিকাৰ পুৰুষ আৰু মহিলা খেলুৱৈৰ সংবাদ মাধ্যমত কভাৰেজ। বিশেষজ্ঞসকলে কৰা গৱেষণাৰ ভিত্তিত উৎস।]]
বিজ্ঞাপন আৰু সংবাদ মাধ্যম বহুতো ৰূপত দেখা যায় যেনে বাতৰিৰ প্ৰতিবেদন, টেলিভিছন (টিভি) অনুষ্ঠান, আৰু ছ’চিয়েল মিডিয়াৰ প্ৰবন্ধ। সংবাদ মাধ্যমৰ কভাৰেজে খেলুৱৈসকলৰ জনপ্ৰিয়তা বৃদ্ধি কৰাই নহয়, ক্ৰীড়াৰ বাণিজ্যিক প্ৰকৃতিও প্ৰকাশ কৰে।<ref>{{Cite web|url=https://mumbrella.com.au/womens-sport-if-we-build-it-they-will-come-568804|title=Women's sport: If we build it, they will come|last1=Perry|first1=Monique|last2=Ramiscal|first2=Kayla|date=8 March 2019|website=Mumbrella|language=en-US|access-date=15 May 2019}}</ref> পুৰুষৰ খেলৰ উৎপাদন মূল্য অধিক আৰু অধিক ৰোমাঞ্চকৰ বুলি গণ্য কৰা হয়। <ref>{{Cite web|url=https://www.theatlantic.com/entertainment/archive/2015/06/women-and-sports-world-cup-soccer/395231/|title=Why Aren't Women's Sports as Big as Men's?|last=Bodenner|first=Chris|date=9 June 2015|website=The Atlantic|language=en-US|access-date=16 May 2019}}</ref> পুৰুষৰ একক টেনিছৰ প্ৰাক্তন বিশ্ব নং ১ [[ন’ভাক জ’কভিচ]]য়ে কয় যে মহিলা খেলুৱৈতকৈ পুৰুষ খেলুৱৈয়ে অধিক দৰমহা পোৱাৰ যোগ্য কাৰণ “পৰিসংখ্যাই দেখুৱাইছে যে পুৰুষৰ টেনিছ খেলত বহু বেছি দৰ্শক”, অৰ্থাৎ পুৰুষ খেলুৱৈয়ে অধিক আগ্ৰহ আৰু মনোযোগ লাভ কৰে।<ref>{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/sport/2016/mar/21/novak-djokovic-indian-wells-equal-prize-money-tennis|title=Novak Djokovic: men's tennis should fight for more prize money than women|last=Association|first=Press|date=21 March 2016|work=The Guardian|access-date=15 May 2019|language=en-GB|issn=0261-3077}}</ref> অৰ্থনৈতিক যুক্তিটো হ’ল, দৰ্শকৰ সংখ্যাই খেলৰ বাণিজ্যিক মূল্য নিৰ্ধাৰণ কৰে, কিয়নো সংবাদ মাধ্যমৰ প্ৰযোজকসকলে লাভৰ বাবে অধিক দৰ্শকক আকৰ্ষণ কৰাৰ আশা কৰে। এই কাৰকে মহিলা খেলুৱৈসকলৰ সংবাদ মাধ্যমৰ কভাৰেজত প্ৰভাৱ পেলায়। ক্ৰীড়াত মহিলাৰ অংশগ্ৰহণ বহু পৰিমাণে বৃদ্ধি পোৱাৰ পিছতো বছৰৰ পিছত বছৰ ধৰি মহিলা খেলুৱৈসকলৰ বিষয়ে সংবাদ মাধ্যমৰ প্ৰচাৰ অপৰিৱৰ্তিত হৈ আছে।<ref>{{Cite journal|last1=Romney|first1=Miles|last2=Johnson|first2=Rich G.|date=8 April 2019|title=The Ball Game Is for the Boys: The Visual Framing of Female Athletes on National Sports Networks' Instagram Accounts|url=http://dx.doi.org/10.1177/2167479519836731|journal=Communication & Sport|volume=8|issue=6|pages=738–756|doi=10.1177/2167479519836731|s2cid=151202703|issn=2167-4795}}</ref>
সম্প্ৰচাৰ চুক্তি আৰু দূৰদৰ্শনৰ উন্মোচনে খেলুৱৈসকলৰ পৃষ্ঠপোষক আৰু অনুমোদন লাভ কৰাৰ সামৰ্থ্যত এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে। বৰ্ধিত টিভি বিপণনৰ লগে লগে অধিক পৃষ্ঠপোষক আগবাঢি আহে, আৰু তেতিয়া উদ্যোগ এটাত লাভৰ সম্ভাৱনা বাঢে আৰু লগতে খেলুৱৈৰ মজুৰি বৃদ্ধি হোৱাৰ সম্ভাৱনা বাঢে। তেনেদৰে মিলা খেলুৱৈৰ মজুৰি বৃদ্ধি হʼব পাৰে।<ref>{{Cite web|title=To what extent is there a gender pay gap in sport?|url=https://www.withersworldwide.com/en-gb/insight/to-what-extent-is-there-a-gender-pay-gap-in-sport|access-date=23 February 2021|website=www.withersworldwide.com|language=en}}</ref> যদিও পৰম্পৰাগত আৰু অনলাইন মিডিয়া আউটলেটত মহিলা খেলুৱৈসকলৰ কভাৰেজৰ অভাৱ আছে, ব্যক্তিগত ছ'চিয়েল মিডিয়া একাউণ্টবোৰে খেলুৱৈ মহিলাসকলক নিজকে প্ৰচাৰ কৰিবলৈ, অনুৰাগী সংখ্যা বঢোৱাত সহায় কৰে। <ref>{{Cite journal|last1=Toffoletti|first1=Kim|last2=Thorpe|first2=Holly|date=8 February 2018|title=Female athletes' self-representation on social media: A feminist analysis of neoliberal marketing strategies in "economies of visibility"|url=https://journals.sagepub.com/doi/10.1177/0959353517726705|journal=Feminism & Psychology|volume=28|pages=11–31|language=en|doi=10.1177/0959353517726705|s2cid=148928416}}</ref> আনহাতে এটা অধ্যয়নত চাৰিটা মুখ্য আমেৰিকাৰ ক্ৰীড়া নেটৱৰ্কৰ ইনষ্টাগ্ৰাম একাউণ্টত 1,587 খন ছবি পৰীক্ষা কৰা হৈছিল আৰু দেখা গৈছিল যে লিংগ "উপযুক্ত" ক্ৰীড়াত মহিলাসকলক অখেলুৱৈ আৰু পুৰুষৰ কাষত প্ৰদৰ্শিত হোৱাৰ সম্ভাৱনা অধিক দেখা যায়। <ref>{{Cite journal|last1=Romney|first1=Miles|last2=Johnson|first2=Rich G.|date=8 April 2019|title=The Ball Game Is for the Boys: The Visual Framing of Female Athletes on National Sports Networks' Instagram Accounts|url=https://journals.sagepub.com/doi/10.1177/2167479519836731?icid=int.sj-abstract.similar-articles.2|journal=Communication & Sport|volume=8|issue=6|pages=738–756|language=en|doi=10.1177/2167479519836731|s2cid=151202703}}</ref>
অষ্ট্ৰেলিয়াত, মহিলাৰ ক্ৰীড়া সকলো ক্ৰীড়া মাধ্যমৰ কভাৰেজৰ ৭% হয়, যি হৈছে যুক্তৰাজ্যৰ দৰে। একেদৰে, আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰত, প্ৰায় 40% খেলুৱৈ মহিলা, কিন্তু তেওঁলোকৰ ৪%হে মিডিয়াত প্ৰদৰ্শিত হয়। <ref>{{Citation|last=TuckerCenter|title=Media Coverage and Female Athletes – Full Documentary|date=29 July 2015|url=https://www.youtube.com/watch?v=lVqHsMP-GTM&t=807s|access-date=15 May 2019}}</ref> ২০১৫ চনৰ এক অধ্যয়নত বিলিংছ এণ্ড ইয়ঙে ইএছপিএনৰ ক্ৰীড়া কেন্দ্ৰ আৰু ফক্স স্পৰ্টছ ১ৰ ফক্স স্পৰ্টছ লাইভত মহিলাৰ ক্ৰীড়াৰ প্ৰদৰ্শিনৰ তুলনা কৰিছিল, য'ত দুয়োটা টিভি অনুষ্ঠানই ১% তকৈ কম সময়হে মহিলাৰ ক্ৰীড়া প্ৰদৰ্শিত কৰা দেখা গৈছিল। <ref>{{Citation|title=10. "It's Dude Time!" A Quarter Century of Excluding Women's Sports in Televised News and Highlight Shows|date=31 December 2019|url=http://dx.doi.org/10.36019/9780813592084-011|work=No Slam Dunk|pages=209–234|publisher=Rutgers University Press|doi=10.36019/9780813592084-011|isbn=978-0-8135-9208-4|access-date=22 February 2021|last1=Cooky|first1=Cheryl|last2=Messner|first2=Michael A.|last3=Musto|first3=Michela|s2cid=243451163}}</ref> নৰ্ডিক ৰাজ্যসমূহত মহিলাসকলে নিয়মীয়া বাতৰি কাকত বা টিভি ক্ৰীড়া 10% প্ৰদৰ্শিত হয়। <ref>{{Citation|last1=Hovden|first1=Jorid|title=The gendering of media sport in the Nordic countries|date=21 May 2020|url=http://dx.doi.org/10.4324/9781003009047-8|work=Sport, Outdoor Life and the Nordic World|pages=111–124|publisher=Routledge|isbn=978-1-003-00904-7|access-date=22 February 2021|last2=von der Lippe|first2=Gerd|doi=10.4324/9781003009047-8|s2cid=241324285}}</ref> আন্তৰ্জাতিক ক্ৰীড়া বাতৰি ৱেবছাইটসমূহৰ ২০১৫ চনৰ বিশ্লেষণত তিনিটা ৱেবছাইটত মহিলা এথলেটিকছ প্ৰদৰ্শন কেৱল 7% পোৱা গৈছিল।
* অৰ্থনৈতিক লাভালাভ
৪৬০টাতকৈও অধিক বৃত্তি বিশ্লেষণ কৰা এক অধ্যয়নত খেলুৱৈসকলৰ লিংগবাষেশ পাৰিতোষিক ব্যৱধান অধিক পোৱা গৈছিল। গড়ে ৩৮,০০৮ ডলাৰ উপাৰ্জন কৰা পুৰুষ খেলুৱৈৰ তুলনাত গড় মহিলা খেলুৱৈয়ে ১৫,২৩২ ডলাৰ উপাৰ্জন কৰে। <ref>{{Cite journal |last1=Heinrich |first1=P. C. |last2=Raydt |first2=G. |last3=Puschendorf |first3=B. |last4=Jusic |first4=M. |date=1976-02-02 |title=Subcellular distribution of histone-degrading enzyme activities from rat liver |url=https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/2476 |journal=European Journal of Biochemistry |volume=62 |issue=1 |pages=37–43 |doi=10.1111/j.1432-1033.1976.tb10095.x |issn=0014-2956 |pmid=2476}}</ref> পুৰুষ দলৰ তুলনাত মহিলা দলসমূহে কম অনুৰাগী আকৰ্ষণ কৰে, ইয়াৰ পৰা বুজা যায় যে মহিলা দলসমূহৰ খেলত কম টিকট বিক্ৰী হয় আৰু সেয়েহে কম ৰাজহ আহৰণ হয়। সৰ্বাধিক দৰমহা পোৱা মহিলা মল্লযুঁজাৰু ৰণ্ডা ৰাউজেই কয় যে মহিলা খেলুৱৈসকলে কিমান দৰমহা পায় তাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ হয় তেওঁলোকে কিমান ৰাজহ আনে।<ref>{{Cite web|url=https://uproxx.com/mma/ronda-rousey-womens-pay-sports-australia/|title=Ronda Rousey Explains Why She Deserves To Make More Money Than Male Fighters|date=19 October 2015|website=UPROXX|access-date=15 May 2019}}</ref> খেলুৱৈৰ বিভিন্ন বজাৰযোগ্যতাই পুৰুষ আৰু মহিলা খেলুৱৈৰ সংশ্লিষ্ট উপাৰ্জনত প্ৰভাৱ পেলায়। যেতিয়ালৈকে মহিলা খেলুৱৈসকলে তেওঁলোকৰ পুৰুষ সমকক্ষসকলৰ দৰে অসাধাৰণ ৰাজহ আহৰণ কৰিব তেতিয়ালৈকে অৰ্থনৈতিক লাভ হ'ব।<ref>{{Cite web|url=https://www.heraldsun.com.au/blogs/rita-panahi/gender-wage-gap-in-sport-makes-perfect-sense/news-story/e1a8b39057097e3c4241b4cf6aae0b66|title='Gender wage gap' in sport makes perfect sense|date=16 April 2019|website=Herald Sun|language=en|access-date=15 May 2019}}</ref>
* আনবোৰ
আন কিছুমান কাৰকে মহিলা খেলুৱৈৰ উপাৰ্জনত প্ৰভাৱ পেলায়, যেনে ক্ৰীড়া সংস্থাত মহিলাৰ শাসকীয় পদত কম অধিষ্ঠিত হোৱা। ইউৰোপৰ ক্ৰীড়া ফাউণ্ডেশ্যনত সকলো সিদ্ধান্ত গ্ৰহণৰ পদৰ ১৪%হে কেৱল মহিলাৰ দখলত।<ref>{{Cite web|url=https://eige.europa.eu/gender-mainstreaming/policy-areas/sport|title=Sport|website=European Institute for Gender Equality|language=en|access-date=9 May 2019}}</ref> মাতৃত্বই মহিলা খেলুৱৈসকলৰ উপাৰ্জনও হ্ৰাস কৰে কাৰণ তেওঁলোকে শাৰীৰিক অৱস্থাৰ বাবে প্ৰতিযোগিতাত অংশগ্ৰহণৰ বহু সম্ভাৱনা হেৰুৱাই পেলায়। প্ৰসৱৰ পিছতো প্ৰশিক্ষণ আৰু শৰীৰৰ আকৃতি পুনৰ নিৰ্মাণ কৰিবলৈ সময় লাগে।<ref>{{Cite web|url=https://www.smh.com.au/sport/women-in-sport-when-pregnancy-spells-the-end-of-a-career-20150629-gi0iiq.html|title=Women in sport: when pregnancy spells the end of a career|last=Pearce|first=Linda|date=6 July 2015|website=The Sydney Morning Herald|language=en|access-date=15 May 2019}}</ref> গৰ্ভাৱস্থাই বাণিজ্যিক পাৰ্থক্য আনে, আৰু ই মূলতঃ এণ্ডাৰছমেণ্ট চুক্তিৰ জৰিয়তে প্ৰতিফলিত হয়।<ref>{{Cite web|url=https://money.cnn.com/2018/02/26/news/companies/female-athletes-pregnancy/index.html|title=What pregnancy means for top female athletes and endorsements|last=Draznin|first=Haley|date=26 February 2018|website=CNNMoney|access-date=9 May 2019|archivedate=9 May 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190509023320/https://money.cnn.com/2018/02/26/news/companies/female-athletes-pregnancy/index.html|deadurl=yes}}</ref>
পেছাদাৰী বিচ ভলীবল খেলুৱৈ [[কেৰী ৱালছে]] এবাৰ কৈছিল যে তেওঁক পৃষ্ঠপোষকে গৰ্ভৱতী হোৱাৰ পৰা আঁতৰি থাকিবলৈ কৈছিল। পেছাদাৰী স্নোবৰ্ডাৰ কিমি ফাছানীয়েও গৰ্ভৱতী হোৱাৰ কথা গম পাই এণ্ডাৰছমেণ্ট চুক্তি হেৰুৱাৰ ভয়ৰ সন্মুখীন হ’বলগীয়া হয়।<ref>{{Cite web|url=https://www.kq2.com/templates/AMP?contentID=475182143|title=What pregnancy means for top female athletes and endorsements|website=www.kq2.com|access-date=9 May 2019}}{{Dead link|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
==তথ্যসূত্ৰ==
===বহল প্ৰভাৱ===
===পৰিসংখ্যা===
==তথ্য সংগ্ৰহ==
14byhhwcpoarmgnf52fnfmylq6pn916
চেক গণৰাজ্যৰ নাৰী
0
87416
607031
583910
2026-05-18T09:32:08Z
InternetArchiveBot
29706
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
607031
wikitext
text/x-wiki
[[File:Miroslava Němcová 2019.jpg|thumb|মিৰোস্লাভা নামকোভা, চেক ৰাজনীতিবিদ]]
চেক গণৰাজ্যই মহিলা নাগৰিকসকলক বিভিন্ন ধৰণৰ নাগৰিক অধিকাৰ প্ৰদান কৰে৷ উল্লেখযোগ্য যে, চেক মহিলাসকলে চেক সমাজত সক্ৰিয়ভাৱে অংশগ্ৰহণ কৰাৰ ইতিহাস বহু পুৰণি। কিন্তু চেক গণৰাজ্যৰ মহিলাসকলে বিশেষকৈ কৰ্মশক্তি আৰু ৰাজনৈতিক ক্ষেত্ৰত লিংগ বৈষম্যৰ সন্মুখীন হৈয়েই আছে।
==ভোটদানৰ অধিকাৰ==
আধুনিক চেকিয়াত সৃষ্টিৰ পৰাই মহিলাসকলে ভোটাধিকাৰ লাভ কৰি আহিছে যদিও চেক মহিলাসকল অষ্ট্ৰিয়া-হাংগেৰী সাম্ৰাজ্যত পূৰ্বৰ ভোটাধিকাৰ আন্দোলনত জড়িত আছিল। ১৯২০ চনত চেকোস্লোভাকিয়াৰ ৰাষ্ট্ৰীয় বিধানসভাই সংবিধান গৃহীত কৰাৰ লগে লগে চেকোস্লোভাকিয়াত মহিলাসকলক ভোটাধিকাৰ দিয়া হয়।<ref>{{cite journal|last=Paxton |first=Pamela |date=2000-09-01 |title=Women's suffrage in the measurement of democracy: Problems of operationalization |url=https://doi.org/10.1007/BF02699767 |journal=Studies in Comparative International Development |language=en |volume=35 |issue=3 |pages=92–111 |doi=10.1007/BF02699767 |s2cid=143404241 |issn=1936-6167}}</ref> এই অধিকাৰৰ প্ৰতিশ্ৰুতি ১৯১৮ চনৰ আৰম্ভণিতে চেকোস্লোভাকিয়াৰ প্ৰথম ৰাষ্ট্ৰপতি টমাছ মাছাৰিক দ্বাৰা লিখা "ৱাশ্বিংটন ঘোষণাপত্ৰ"ত দিয়া হৈছিল।<ref name=":0">{{cite web|date=2020-02-29 |title=Františka Plamínková: the feminist suffragette who ensured Czechoslovakia's Constitution of 1920 lived up to the principle of equality |url=https://english.radio.cz/frantiska-plaminkova-feminist-suffragette-who-ensured-czechoslovakias-8106811 |access-date=2021-11-19 |website=[[Radio Prague International]] |language=en}}</ref> এই সিদ্ধান্ত অষ্ট্ৰিয়া-হাংগেৰীৰ ভিতৰত ফ্ৰাণ্টিস্কা প্লামিনকোভা, মেৰী টুমোভা আৰু চাৰ্লট গাৰিগ মাছাৰিককে ধৰি বিশিষ্ট চেক ভোটাধিকাৰবাদীসকলৰ সৈতে ভোটাধিকাৰ আন্দোলনৰ পিছত হয়।<ref name=":0" />চেক ভোটাধিকাৰ আন্দোলন স্বাধীনতা প্ৰচাৰ কৰা জাতীয়তাবাদী আন্দোলনৰ সৈতে শক্তিশালীভাৱে জড়িত আছিল। ১৯২০ চনৰ সংবিধানলৈকে ভোটাধিকাৰ আইনত সংহিতাকৃত নহ’লেও ১৯২০ চনৰ আৰম্ভণিতে চেক নিৰ্বাচনত মহিলা প্ৰাৰ্থীক অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল। ১৯১২ চনত নিৰ্বাচিত পদবী লাভ কৰা প্ৰথম মহিলা হিচাপে পৰিগণিত হয় ব'জেনা ভিকোভা-কুনেটিকা।<ref name=":0" />
==প্ৰজনন অধিকাৰ আৰু পাৰিবাৰিক জীৱন==
চেক গণৰাজ্যত গৰ্ভাৱস্থাৰ ১২ সপ্তাহলৈকে গৰ্ভপাত বৈধ। এই সময়ছোৱাত চেক মহিলাসকলে অনুৰোধ কৰি গৰ্ভপাত কৰিব পাৰে আৰু মাতৃৰ জীৱন ৰক্ষাৰ বাবে বা ধৰ্ষণ বা অনাচাৰৰ ক্ষেত্ৰত গৰ্ভাৱস্থাৰ ২৪ সপ্তাহৰ পিছলৈকে গৰ্ভপাত কৰিব পাৰি।<ref>{{cite web |title=Czech Republic |url=https://abortion-policies.srhr.org/country/czech-republic/ |access-date=2021-12-18 |website=GAPD - The Global Abortion Policies Database |language=en-US |archivedate=2021-12-18 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20211218035504/https://abortion-policies.srhr.org/country/czech-republic/ |deadurl=yes }}</ref> ২০১৯ চনৰ মে' মাহত চেক নাগৰিকৰ অধিকাংশই বিশ্বাস কৰে যে মহিলাৰ অনুৰোধত গৰ্ভপাতৰ অনুমতি দিয়া উচিত।<ref>{{cite web|title=Public Opinion on Abortion, Euthanasia and Prostitution – May 2019 - Centrum pro výzkum veřejného mínění|url=https://cvvm.soc.cas.cz/en/press-releases/other/relations-attitudes/4959-public-opinion-on-abortion-euthanasia-and-prostitution-may-2019|access-date=2021-12-18|website=cvvm.soc.cas.cz}}</ref> ২০২১ চনত চুবুৰীয়া দেশ [[পোলেণ্ড]]ত গৰ্ভপাতৰ অধিকাৰ নিষিদ্ধ হোৱাৰ বাবে চেক কৰ্মীসকলে পোলেণ্ডৰ মহিলাসকলক নিৰাপদ গৰ্ভপাত লাভ কৰিবলৈ চেক গণৰাজ্যলৈ যোৱাত সহায় কৰিবলৈ চিঅ'চিয়া চেচিয়া (বা আণ্টি চেক) প্ৰতিষ্ঠা কৰে।<ref>{{cite web|date=2021-11-01 |title=The "Auntie Czech" collective marks a year of helping Polish women access safe abortions |url=https://www.expats.cz/czech-news/article/abortion-in-the-czech-republic |access-date=2021-12-18 |website=www.expats.cz |language=en}}</ref>
==ৰাজনৈতিক অংশগ্ৰহণ==
প্ৰতিষ্ঠাৰ পৰাই চেক ৰাজনীতিত মহিলাসকলে অংশগ্ৰহণ কৰি আহিছে যদিও আঞ্চলিক আৰু ৰাষ্ট্ৰীয় দুয়োটা পৰ্যায়তে চেক মহিলাসকলৰ ৰাজনৈতিকভাৱে কম প্ৰতিনিধিত্ব পৰিলক্ষিত হৈছে। চেক গণৰাজ্য গঠনৰ পিছৰে পৰা কোনো মহিলা ৰাষ্ট্ৰপতি বা প্ৰধানমন্ত্ৰী নিৰ্বাচিত হোৱা নাই। ২০২১ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহলৈকে তিনিগৰাকী মহিলাই প্ৰধানমন্ত্ৰী পেট্ৰ ফিয়ালাৰ মন্ত্ৰীসভাত কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰে - জানা চেৰ্নোচোভাই প্ৰতিৰক্ষা মন্ত্ৰী, আন্না হুবাচকোভাই পৰিৱেশ মন্ত্ৰী আৰু হেলেনা লাংছাডলোভাই বিজ্ঞান, গৱেষণা আৰু উদ্ভাৱন মন্ত্ৰী হিচাপে কাম কৰে।<ref>{{cite web|title=Members of the Government {{!}} Government of the Czech Republic |url=https://www.vlada.cz/en/vlada/ |access-date=2021-12-18 |website=www.vlada.cz}}</ref>
==শিক্ষা==
চেক গণৰাজ্যৰ সাক্ষৰতাৰ হাৰ অতি উচ্চ, যিটো মহিলা আৰু পুৰুষৰ ক্ষেত্ৰত একে আৰু ৯৯% (২০১১ চনৰ অনুমান)।<ref name=":1">{{citation |title=Czechia |date=2021-12-14 |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/czechia/#people-and-society |work=The World Factbook |publisher=[[Central Intelligence Agency]] |language=en |access-date=2021-12-18 |archivedate=2021-04-13 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210413003102/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/czechia#people-and-society }}</ref> কিন্তু মহিলাতকৈ (৯২%) অধিক পুৰুষে (৯৫%) হাইস্কুলীয়া শিক্ষা সম্পূৰ্ণ কৰিছে (OECD 2014)।<ref>{{cite web|url=http://www.oecdbetterlifeindex.org/countries/czech-republic/ |title=OECD Better Life Index |work=oecdbetterlifeindex.org |access-date=17 June 2016}}</ref> উচ্চ শিক্ষানুষ্ঠানসমূহত যথেষ্ট পৰিমাণৰ মহিলা আছে কাৰণ ২০১৩ চনত স্নাতক আৰু স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰীধাৰী ৬০%তকৈ অধিক মহিলা আছিল। অৱশ্যে STEM ডিগ্ৰী তুলনামূলকভাৱে কম হৈয়েই আছে।<ref>{{cite book |chapter-url=https://www.oecd-ilibrary.org/docserver/eag-2016-50-en.pdf?expires=1639807522&id=id&accname=guest&checksum=C951178914AB9DB4954ADCEACBE684AE |doi=10.1787/eag-2016-50-en |chapter=Czech Republic |title=Education at a Glance 2016 |series=Education at a Glance |year=2016 |isbn=9789264259799 }}{{Dead link|date=August 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
==তথ্যসূত্ৰ==
{{reflist|30em}}
[[শ্ৰেণী:দেশভেদে নাৰী]]
facv7iv6g3holdc1mj7prcsqmavjhvv
শদিয়া সৰ্প স্তম্ভ
0
87491
606942
606648
2026-05-18T00:00:14Z
Ananya Taye
28065
Restored to unvandalised version
606942
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox artefact||name=শদিয়া সৰ্প স্তম্ভ|image=Serpent pillar, A commemorative pillar of Swarganarayan Suhunmung.jpg|image_size=150|writing=ভাষা; [[টাই ভাষা]], লিপি; [[আহোম লিপি]]|created= [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া ৰাজত্বকাল]], লিপি: {{circa}}যোড়শ শতিকাৰ প্ৰাৰম্ভিক কাল<ref>The famous Snake Pillar of Sadiya, dated 1532 AD, erected as a mark of truce between the Ahoms and the Mishmis"{{harvcol|Das|1980|p=53}}</ref>|discovered=[[শদিয়া]], ডিবাং আৰু দেওপানী নদীৰ মাজত|discovered_place=[[শদিয়া]]|location=[[অসম ৰাজ্যিক সংগ্ৰহালয়]]}}
'''শদিয়া সৰ্প স্তম্ভ''', [[ভাৰত|ভাৰতৰ]] অসম আৰু অৰুণাচল প্ৰদেশৰ ঐতিহাসিক [[শদিয়া]] অঞ্চলত স্থাপিত এক প্ৰাচীন অষ্টকাতৰ শিল স্তম্ভ। এই স্তম্ভটো [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া ৰাজ্যৰ]] দিনত দিবাং আৰু দিক্ৰং নৈৰ মাজৰ এখন নগৰৰ মুখত আন কিছু ভগনাৱশেষৰ লগত দেখা পোৱা গৈছিল।<ref>{{harvcol|Hannay|1848|p=676}}</ref> এই স্তম্ভটোৰ লগত মিলা একেই আঠকোণীয়া সৰ্প স্তম্ভ বৃটিছৰ দিনত তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰৰ সীমাৰ ভিতৰত পোৱা গৈছিল।<ref>{{harvcol|C. Allen|1928|p=94}}</ref> এই সমূহ তথ্যৰ ভিত্তিতে ইতিহাসবিদ সকলে ইয়াক চুতীয়া ৰজাই নিৰ্মাণ কৰা বুলি বিশ্বাস কৰে।<ref>{{cite book| title=Gariyakhi (7th edition, May 2023)| author=Parashar, Abantika| pages=21}}</ref> চুতীয়া ৰাজ্য দখল কৰা [[আহোম ৰাজ্য|আহোম ৰজা]] চুহুংমুঙৰ দিনত এই স্তম্ভটোত এখন আহোম ভাষাৰ লিপি খোদিত কৰোৱা হৈছিল।
== বিৱৰণ আৰু অৱস্থান ==
===চুতীয়া যুগ===
১৯২৮ চনৰ বৃটিছৰ লেখনীৰ মতে এই স্তম্ভটো দিবাং আৰু দেওপানী নৈৰ মাজত আৰু শদিয়াৰ পৰা নিজামঘাট লৈ যোৱা পথৰ সাত মাইলপষ্টৰ সোঁফালে পোৱা গৈছিল। স্তম্ভটোৰ কাষতে এখন শিলৰ দলং উদ্ধাৰ কৰা হৈছিল আৰু দলঙৰ পথে দি ওচৰৰ এটা ইটাৰ পুখুৰী লৈ যাব পৰা হৈছিল<ref>Assam District Gazetteers, 1928, p. 18.</ref>। বৃটিছ গৱেষক SF Hannayয়ে ১৮৪৮ চনত উল্লেখ কৰা মতে দিবাং আৰু দেওপানী নৈৰ মাজত ১৪ ফোট ওখ গড়ে আগুৰা এখন বৃহৎ নগৰৰ ধ্বংসাৱশেষত পোৱা গৈছিল<ref>Journal of Asiatic Society of Bengal, p. 470.</ref>। এই নগৰ খনৰ ইটাৰ দ্বাৰৰ মুখতে এখন শিলৰ দলং আছিল আৰু ওচৰতে গড়ৰ ভিতৰত এটা ইটাৰ পুখুৰী দেখা পোৱা গৈছিল। এই তথ্য সমূহৰ পৰা ধৰিব পৰা যায় যে দুয়োখন লেখনীত একেইটা অঞ্চলৰে বিবৰণ দিয়া হৈছিল। সম্ভৱতঃ দ্বাৰখনৰ সন্মুখত দুয়োফালে দুটা সৰ্প স্তম্ভ ঠিয় কৰোৱা হৈছিল। উল্লেখযোগ্য যে এই পুখুৰীটোত বৃটিছ গৱেষক SF Hannayয়ে কিছুমান খনিকৰ চিহ্ন খোদিত পাইছিল, যি বোৰ খনিকৰ চিহ্ন তেওঁ তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰৰ ইটা-শিলৰ দেৱালতো দেখা পাইছিল। এই দেৱালখন মুক্তধৰ্মনাৰায়ণ ৰজাই ১৪৪২ চনত নিৰ্মাণ কৰিছিল<ref>A Sircar, D.C, Journal of Ancient Indian History, p. 21; Barua, Swarnalata, Chutia Jatir Buranji, p.589; Journal of the Asiatic Soceity of Bengal, 1848, p.467</ref>। গতিকে এই সকলো তথ্যৰ পৰা ধৰিব পৰা যায় যে সৰ্প স্তম্ভকে ধৰি সমগ্ৰ নগৰখন [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া যুগতে]] নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। এই কথা SF Hannayয়ে এইদৰে লিখিছে, {{blockquote|"I am inclined to think that the country from the Dibong to the Kundil river, a distance of 10 or 12 miles, with the hill fortifications known as Bhismak Nagar, and Sisupal Nagar, belonged to one people and dynasty. It is indeed quite obvious that the masonry of bricks or stone, which we examined, is the work of the same people, and the sandstone is the produce of one quarry."}}
ইয়াৰ ওপৰিও জনা যায় যে বৃটিছ সকলে একে ধৰণৰ দুটা আঠকোণীয়া সৰ্প স্তম্ভ শদিয়াৰ [[চুতীয়া জনগোষ্ঠী|চুতীয়া]] সকলে নিৰ্মাণ কৰা তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰতো উদ্ধাৰ কৰিছিল<ref>T.Block, 1905, Assam District Gazetteers, 1928, p. 94)</ref>। উল্লেখযোগ্য যে তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰৰ সীমাৰ দেৱাল খনত সৰ্প আকৃতি কেইবাখনো terracotta plate পোৱা গৈছিল। বৃটিছ অভিযাত্ৰী T.Blockৰ মতে এই স্তম্ভ দুটাৰ প্ৰত্যেক টোতে সাপ দুটা পাক খাই কুণ্ডালিনী ৰূপ লৈ থকা দেখা গৈছিল। ইয়াৰ পৰা ক'ব পাৰি যে এই সকলো স্তম্ভ সমূহ চুতীয়া ৰাজ্যৰ দিনৰে সৃষ্টি। তেওঁ লিখিছে,{{blockquote|"They (the pillars) were found in the north-eastern section of the enclosed area (of Tamreswari). I found two such bases, their shape is octagonal, 2 feet 6 inches in diameter, with a circular hollow inside; these rested on squares, with their corners cut off and differently moulded. The hemispherical capital measures 2 feet 4 inches in diameter at its base and is perforated by a hollow shaft 1 feet 10 inches land. Near the bottom, a pair of snakes biting their tails is twisted around it."}}
===আহোম যুগ===
চুতীয়া ৰাজ্য দখল কৰা পাছত ৰজা চুহুংমুঙে শদিয়াৰ দুই স্তম্ভৰ ভিতৰত এটা স্তম্ভত টাই ভাষাত কিছু কথা খোদিত কৰিছিল। এই লিপিখনত ১৫৩২ চনত মিচিমি সকলৰ লগত হোৱা সন্ধিৰ বিবৰণ পোৱা যায়। এইখন [[আহোম লিপি|আহোম]] ভাষাৰ আটাইতকৈ প্ৰাচীন প্ৰত্নলিপি। এই প্ৰত্নলিপি [[চ্যু-হ্যুণ-মু'ঙ|চুহুংমুং]] দিহিঙীয়া ৰজাৰ ৰাজত্বকালৰ (১৪৯৭-১৫৩৯) সময়ৰ। ১৫৩২ চনত [[শদিয়া]] দখল কৰা আৰু স্থানীয় [[মিচিমি জনগোষ্ঠী|মিচিমি]] জনগোষ্ঠীৰ সৈতে চুক্তি কৰা আহোমসকলে চুক্তিৰ চৰ্তসমূহ ১১ ফুট উচ্চতাত অৱস্থিত এটা শিলৰ স্তম্ভত লিখা হৈছিল, যিটো এটা বৃহৎ সৰ্পৰ আৰ্হিৰে নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল আৰু ই তলৰ পৰা ওপৰলৈ স্তম্ভটো আৱৰি ৰাখিছিল। স্তম্ভটোৰ ওপৰত ৯.৫ ৰেখাৰ অন্তৰ্গত এই প্ৰতিলিপিটো ফ্ৰাছেংমুং বৰগোহাঁয়ে ([[শদিয়া|শদিয়াৰ]] আহোম সেনানায়ক) জাৰি কৰা এক ঘোষণা, য'ত মিচিমিসকলে কিছুমান প্ৰবন্ধত বাৰ্ষিক প্ৰতিদান আগবঢ়াব আৰু ডিবাং নদীৰ এটা পাৰত বসবাস কৰিবৰ বাবে আহ্বান জনায়।
== বৰ্তমান ==
১৯৫৩ চনত ইয়াক মূল স্থানৰ পৰা আঁতৰাই দিয়া হয় আৰু [[অসম ৰাজ্যিক সংগ্ৰহালয়|অসম ৰাজ্যিক সংগ্ৰহালয়ত]] ৰখা হয় আৰু তেতিয়াৰে পৰা ইয়াত প্ৰদৰ্শন কৰা হয়।
== টোকা ==
{{Reflist}}
== গ্ৰন্থপঞ্জী ==
{{Refbegin}}
*{{cite book|last1=Sen|first1=Pada Sen|title=Sources of the History of India: Assam. Sikkim. Tamilnadu|date=1978}}
*{{cite book|last1=Bhattacharya|first1=Asutosh|title=The Sun and the Serpent Lore of Bengal|date=1977|publisher=Firma KLM|url=https://archive.org/details/sunserpentloreof0000vari/page/142/mode/2up}}
*{{cite book|last1=Nath|first1=Rajmohan|title=The Back Ground Of Assamese Culture|date=1948}}
*{{cite book|last1=Das|first1=Jogesh|title=Folklore of Assam|date=1980|publisher=National Book Trust}}
*{{cite book|last1=C. Allen|first1=B|year=1928|title=Assam district gazetteers|volume=XI|publisher=Baptist Mission Press}}
*{{cite journal
|last=Hannay
|first=S.F
|journal=Journal of the Asiatic Society of Bengal
|title=Journal of the Asiatic Society of Bengal
|year=1848
|publisher=Asiatic Society of Bengal
|location=Calcutta
|language=en
}}
*{{Citation|last1=Phukan|first1=J.N.|title=Studies in some aspects of inscriptions of the Ahom kings|date=1997|publisher=Gauhati University}}
*{{Cite journal|last=Prinsep|first=F.R.S James|title=Journal of the Asiatic Society of Bengal|date=1838|volume=7|publisher=Asiatic Society (Calcutta, India)|url=https://books.google.com/books?id=gjczAQAAMAAJ&q=Journal+of+the+asiatic+7|language=en}}
*{{cite journal|last1=Wharton|first1=David|title=Historical Evidence for the Early Lik Tai Scripts|date=2019}}
[[শ্ৰেণী:আহোম ৰাজ্য]]
[[শ্ৰেণী:অসমৰ ইতিহাস]]
l0zcaxwa8g80ienxpozhkcxvwjgpcr3
607033
606942
2026-05-18T10:09:51Z
KhiLanTzi
23530
Don't remove the most accepted content for a minor statement
607033
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox artefact||name=শদিয়া সৰ্প স্তম্ভ|image=Serpent pillar, A commemorative pillar of Swarganarayan Suhunmung.jpg| type= একশিলা শিলৰ স্তম্ভ | material= শিল|image_size=150|writing=টাই-আহোম লিপিত খোদিত টাই আহোম ভাষা (টাই-আহোম লিপিৰ অন্যতম পুৰণি চানেকি)|created= ফ্ৰাছেংমুঙ বৰগোহাঞি<ref>The famous Snake Pillar of Sadiya, dated 1532 AD, erected as a mark of truce between the Ahoms and the Mishmis"{{harvcol|Das|1980|p=53}}</ref>|discovered=[[শদিয়া]], ডিবাং আৰু দেওপানী নদীৰ মাজত (শদিয়াৰ তদানীন্তন ব্ৰিটিছ বিষয়াৰ দ্বাৰা)|discovered_place=[[শদিয়া]]|location=[[অসম ৰাজ্যিক সংগ্ৰহালয়]]| inscription = স্বৰ্গদেউ চুহুংমুং (দিহিঙ্গীয়া ৰজা)-ৰ শাসনকালত শদিয়াৰ আহোম ৰাজ্যপাল ফ্ৰাচেংমুং বৰগোহাঁই আৰু স্থানীয় মিচিমি জনজাতিৰ মাজত হোৱা এক শান্তি চুক্তিৰ ঘোষণাপত্ৰ।|period=আহোম যুগ|height=৩.৪ মিটাৰ|width=৩৮ চেণ্টিমিটাৰ}}
'''শদিয়া সৰ্প স্তম্ভ''', [[ভাৰত|ভাৰতৰ]] অসম আৰু অৰুণাচল প্ৰদেশৰ ঐতিহাসিক [[শদিয়া]] অঞ্চলত স্থাপিত এক প্ৰাচীন আঠকোণীয়া শিলৰ স্তম্ভ। ১৫৩২ খ্ৰীষ্টাব্দত আহোম [[চুহুন্মুং|চাওফা চুহুংমুংৰ]] দিনত স্থাপন কৰা এই স্তম্ভত [[টাই-আহোম লিপি|টাই-আহোম লিপিৰ]] আদিমতম চানেকি আছে, য'ত [[আহোম ৰাজ্য]] আৰু [[মিচিমি জনগোষ্ঠী|মিছিমি জনগোষ্ঠীৰ]] মাজত চুতীয়া ৰাজ্যৰ পৰা বিজয় কৰা শদিয়া অঞ্চল সুৰক্ষিত কৰাৰ বাবে কূটনৈতিক সন্ধি লিপিবদ্ধ কৰা হৈছে। <ref name=":0">{{cite journal
|title=The Sadiya Serpent Pillar Inscription: A
Historical and Epigraphic Analysis of the Ahom-
Mishmi Relation
|journal=International Journal of Creative Research Thoughts
|volume=13
|issue=7
|year=2025
|url=https://ijcrt.org/papers/IJCRT2507261.pdf
|access-date=15 May 2026
}}</ref> এই স্তম্ভটোৰ লগত মিলা একেই আঠকোণীয়া সৰ্প স্তম্ভ বৃটিছৰ দিনত তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰৰ সীমাৰ ভিতৰত পোৱা গৈছিল।<ref>{{harvcol|C. Allen|1928|p=94}}</ref> শদিয়াৰ পৰা প্ৰায় ৭ মাইল উত্তৰে দেওপানী নদীৰ ওচৰত ১৯২১ চনত আৱিষ্কাৰ হোৱা এই স্তম্ভটো ১৯৫৩ চনত গুৱাহাটীৰ অসম ৰাজ্যিক সংগ্ৰহালয়ত সংৰক্ষণ কৰা হয়।<ref name=":0" /> প্ৰথম শদিয়া খোৱা গোহাঁই ফ্ৰাচেনমুং বৰগোহাঁইয়ে জাৰি কৰা এই শিলালিপিত ভূমি বিতৰণ, দিবলগীয়া কৰ আৰু কৰ, [[মিচিমি জনগোষ্ঠী]]ৰ কৰ্তব্য, আৰু অবৈধ বেদখলৰ বিৰুদ্ধে নিয়ম, উলংঘাকাৰীক শাস্তি প্ৰদানৰ বিষয়ে বৰ্ণনা কৰা হৈছে।<ref name=":0" />
==আকৃতিৰ বিৱৰণ==
শদিয়া সৰ্প স্তম্ভ হৈছে প্ৰায় ১১ ফুট (৩.৪ মিটাৰ) ওখ অষ্টভুজ আকৃতিৰ শিলৰ স্তম্ভ আৰু ইয়াৰ প্ৰতিটো ফালে ১৫ ইঞ্চি (৩৮ চে.মি.) জোখৰ বৰ্গক্ষেত্ৰৰ ভিত্তি।<ref name=":0" /> ইয়াক এটা শিলৰ টুকুৰাৰ পৰা তৈয়াৰ কৰা হয়। স্তম্ভটোৰ চাৰিওফালে এডাল সাপৰ আকৃতি খোদিত কৰা হৈছে।<ref name=":0" />
===লেখনি===
আহোম লিপিত লিখা এই শিলালিপিটোৰ ব্যাখ্যা ১৯২৪ চনত গোলাপ চন্দ্ৰ বৰুৱাই দিছিল।<ref name=":0" /> এই শিলা লিপিটোৰ অসমীয়া অনুবাদ এনেধৰণৰ:-
{{Blockquote|𑜉𑜤𑜈𑜫 𑜃 𑜎𑜩 𑜄𑜨𑜂𑜫 𑜄𑜢𑜃𑜫 𑜀𑜨𑜂𑜫 𑜇𑜡 𑜉𑜩 𑜄𑜦
(‘’মৌ ন’ লাই টং টিন খং ফা মাই টে”)
𑜏𑜢 𑜁𑜂𑜫 𑜋𑜩𑜨 𑜁𑜂𑜫 𑜏𑜢𑜤𑜂𑜫 𑜄𑜦𑜧
(“চি খাঙ চৈ খাঙ য়ুং টে’’)
𑜓𑜢 𑜈𑜨𑜂𑜫 𑜓𑜢𑜃𑜫 𑜓𑜩𑜨 𑜓𑜩 𑜄𑜂𑜫 𑜄𑜀𑜫 𑜒𑜧𑜈𑜫 𑜉𑜡
(‘’দি বং দিন দৈ দাই টাং টক আও মা”)
𑜀𑜧 𑜌𑜧 𑜉𑜢𑜤𑜂𑜫 𑜎𑜤𑜂𑜫 𑜉𑜦𑜡 𑜂𑜢𑜃𑜫 𑜽 𑜇𑜧 𑜉𑜡 𑜀𑜡
(“কাও থাও মু’ঙ লুং ম’ ঙিন 𑜽 ফাও মা কা’’)
𑜀𑜧 𑜋𑜈𑜫 𑜏𑜤𑜂𑜫 𑜎𑜤𑜂𑜫 𑜃𑜩 𑜑𑜤𑜂𑜫 𑜈𑜡 𑜁𑜡
(‘’কাও চাও ছুং লুঙ নাই হুং বা খা’’)
𑜉𑜧𑜈𑜫 𑜈𑜃𑜫 𑜇𑜥
(‘’মৌ বান ফু’’)
𑜐𑜢𑜂𑜫 𑜇𑜥 𑜋𑜩 𑜋𑜪 𑜎𑜢𑜀𑜫 𑜁𑜡
(‘’ঙিন ফু ছাই চাম লিক খা’’)
𑜁𑜃𑜫 𑜋𑜪 𑜉𑜣 𑜏𑜣 𑜉𑜣 𑜽 𑜆𑜢𑜤𑜂𑜫
(‘’খন চাম মিছিমি 𑜽 পৌং’’)
𑜁𑜪 𑜁𑜂𑜫 𑜓𑜢𑜃𑜫 𑜓𑜩𑜨 𑜉𑜩 𑜓𑜩 𑜋𑜪 𑜁𑜡 𑜉𑜡
(‘’খাম খাং দিন দৈ মাই দাই চাম খা মা’’)
𑜄𑜀𑜫 𑜒𑜈𑜫 𑜈𑜡 𑜀
(‘’তাক আও বা কৈ’’)
𑜐𑜥 𑜈𑜡 𑜎𑜩 𑜄𑜨𑜂𑜫 𑜎𑜀𑜫
(‘’ঙু বা লাই তং লাক’’)
𑜇𑜨𑜂𑜫 𑜃𑜨𑜂𑜫 𑜋𑜪 𑜁𑜡 𑜉
(‘’ফং নং চাম খা মিছিমি’’)
….𑜀𑜂𑜫 𑜲𑜦 𑜎𑜧𑜈𑜧… 𑜏𑜂𑜫 𑜏𑜤 …𑜋𑜢𑜂𑜫 𑜋𑜪 𑜁𑜡 𑜉𑜃𑜫 𑜄
(‘’কাং খে লাও চাং চু চেং চাম খা মান তে’’)
}}
==আৱিষ্কাৰ আৰু সংৰক্ষণ==
শদিয়া সৰ্প স্তম্ভ ১৯২১ চনত ব্ৰিটিছ ঔপনিৱেশিক সমীক্ষাৰ সময়ত ডেওপানী নদীৰ ওচৰত, শদিয়াৰ প্ৰায় সাত মাইল উত্তৰত আৱিষ্কাৰ কৰা হৈছিল। ই এটা জংঘলীয়া অঞ্চলত পুৰণি ইটাৰ গাঁথনি আৰু শিলৰ অৱশেষৰ ওচৰত পোৱা গৈছিল, যাৰ পৰা বুজা যায় যে ই আগতে কোনো গুৰুত্বপূর্ণ আনুষ্ঠানিক স্থানত স্থাপন কৰা হৈছিল।<ref name=":0" />
সময় আৰু প্ৰাকৃতিক প্ৰভাৱৰ ফলত স্তম্ভটো কিছু ক্ষতিগ্ৰস্ত হৈছিল যদিও সৰ্পৰ আকৃতি আৰু আহোম লিপিৰ লিখনী স্পষ্টভাৱে দেখা গৈছিল। ব্ৰিটিছ বিষয়া আৰু গৱেষকসকলে ইয়াক এক গুৰুত্বপূর্ণ আহোম ঐতিহাসিক নিদৰ্শন হিচাপে চিনাক্ত কৰে। পিছত ৰাই চাহাব গোলাপ চন্দ্ৰ বৰুৱাই ইয়াৰ লেখনী অধ্যয়ন কৰে। ১৯২০ দশকৰ শেষৰ ফালে স্তম্ভটো শদিয়ালৈ স্থানান্তৰ কৰা হয় ।<ref name=":0" />
১৯৫৩ চনত শদিয়া সৰ্প স্তম্ভটো সুৰক্ষা আৰু সংৰক্ষণৰ বাবে শদিয়াৰ পৰা অসম ৰাজ্যিক সংগ্ৰহালয়, গুৱাহাটীলৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়। ৰাজনৈতিক অশান্তি আৰু পৰিৱেশজনিত ক্ষতিৰ পৰা স্মৃতিস্তম্ভটো ৰক্ষা কৰাৰ বাবে এই ব্যৱস্থা লোৱা হৈছিল।<ref name=":0" />বৰ্তমান স্তম্ভটো সংগ্ৰহালয়ৰ প্ৰত্নতত্ত্ব বিভাগত সংৰক্ষিত হৈ আছে। ইয়াক এক সুৰক্ষিত স্থানত ৰখা হৈছে আৰু দৰ্শনাৰ্থীয়ে ইয়াৰ ইতিহাস সম্পৰ্কীয় তথ্যসহ স্তম্ভটো চাব পাৰে। আৰ্দ্ৰতা আৰু সময়ৰ ফলত হোৱা ক্ষতি ৰোধ কৰিবলৈ স্তম্ভটোৰ পৰিষ্কাৰ আৰু সংৰক্ষণমূলক কামো কৰা হৈছিল।<ref name=":0" />
==স্থাপন==
১৫২৪ খ্ৰীষ্টাব্দত আহোমসকলে চুতীয়া ৰাজ্যৰ পৰা সদিয়া অঞ্চল বিজয়কৰাৰ পিছত প্ৰথম সদিয়া খোৱা গোহাঁই ফ্ৰাচেনমুং বৰগোহাঁয়ে এই স্তম্ভ স্থাপন কৰিছিল। আহোম প্ৰশাসন আৰু কাষৰীয়া পাহাৰীয়া অঞ্চলত বসবাস কৰা মিচিমি জনজাতিসকলৰ মাজত শান্তি চুক্তিৰ স্বাৰ্থত এই স্তম্ভটো সৃষ্টি কৰা হৈছিল।<ref>{{cite book |title=A History of Assam |edition=3rd |url=https://ia601403.us.archive.org/8/items/in.ernet.dli.2015.126153/2015.126153.A-History-Of-Assam-Ed-3rd.pdf |access-date=15 May 2026}}</ref> এই সন্ধিৰ লক্ষ্য আছিল কেইবাবাৰো বিদ্ৰোহ আৰু অশান্তিৰ পিছত সীমান্ত অঞ্চলত সংঘাত হ্ৰাস আৰু শান্তি বজাই ৰখা। স্তম্ভটোৰ শিলালিপিত ভূমিৰ সীমা, কৰ পৰিশোধ, মিছমী জনগোষ্ঠীৰ কৰ্তব্য আদিৰ কথা উল্লেখ আছে। লগতে চুক্তি ভংগ বা অবৈধভাৱে নিষিদ্ধ অঞ্চলত প্ৰৱেশৰ বিৰুদ্ধে সকীয়াই দিয়ে। বৰ্তমানৰ অৰুণাচল প্ৰদেশৰ পাহাৰৰ সৈতে অসমক সংযোগ কৰা গুৰুত্বপূৰ্ণ বাণিজ্যিক আৰু সামৰিক পথ সদিয়াৰ ওচৰত দেওপানী নদীৰ ওচৰত এই স্তম্ভটো স্থাপন কৰা হৈছিল। ই আহোম আৰু মিছিমিৰ মাজত বন্ধুত্ব, সহযোগিতা, শান্তিপূৰ্ণ সম্পৰ্কৰ প্ৰতীক আছিল।
==অনুৰূপ স্তম্ভ==
১৯২৮ চনৰ বৃটিছৰ লেখনীৰ মতে এই স্তম্ভটো দিবাং আৰু দেওপানী নৈৰ মাজত আৰু শদিয়াৰ পৰা নিজামঘাট লৈ যোৱা পথৰ সাত মাইলপষ্টৰ সোঁফালে পোৱা গৈছিল। স্তম্ভটোৰ কাষতে এখন শিলৰ দলং উদ্ধাৰ কৰা হৈছিল আৰু দলঙৰ পথে দি ওচৰৰ এটা ইটাৰ পুখুৰী লৈ যাব পৰা হৈছিল<ref>Assam District Gazetteers, 1928, p. 18.</ref>। বৃটিছ গৱেষক SF Hannayয়ে ১৮৪৮ চনত উল্লেখ কৰা মতে দিবাং আৰু দেওপানী নৈৰ মাজত ১৪ ফোট ওখ গড়ে আগুৰা এখন বৃহৎ নগৰৰ ধ্বংসাৱশেষত পোৱা গৈছিল<ref>Journal of Asiatic Society of Bengal, p. 470.</ref>। এই নগৰ খনৰ ইটাৰ দ্বাৰৰ মুখতে এখন শিলৰ দলং আছিল আৰু ওচৰতে গড়ৰ ভিতৰত এটা ইটাৰ পুখুৰী দেখা পোৱা গৈছিল। এই তথ্য সমূহৰ পৰা ধৰিব পৰা যায় যে দুয়োখন লেখনীত একেইটা অঞ্চলৰে বিবৰণ দিয়া হৈছিল। সম্ভৱতঃ দ্বাৰখনৰ সন্মুখত দুয়োফালে দুটা সৰ্প স্তম্ভ ঠিয় কৰোৱা হৈছিল। উল্লেখযোগ্য যে এই পুখুৰীটোত বৃটিছ গৱেষক SF Hannayয়ে কিছুমান খনিকৰ চিহ্ন খোদিত পাইছিল, যি বোৰ খনিকৰ চিহ্ন তেওঁ তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰৰ ইটা-শিলৰ দেৱালতো দেখা পাইছিল। এই দেৱালখন মুক্তধৰ্মনাৰায়ণ ৰজাই ১৪৪২ চনত নিৰ্মাণ কৰিছিল<ref>A Sircar, D.C, Journal of Ancient Indian History, p. 21; Barua, Swarnalata, Chutia Jatir Buranji, p.589; Journal of the Asiatic Soceity of Bengal, 1848, p.467</ref>। SF Hannayয়ে এইদৰে লিখিছে, {{blockquote|"I am inclined to think that the country from the Dibong to the Kundil river, a distance of 10 or 12 miles, with the hill fortifications known as Bhismak Nagar, and Sisupal Nagar, belonged to one people and dynasty. It is indeed quite obvious that the masonry of bricks or stone, which we examined, is the work of the same people, and the sandstone is the produce of one quarry."}}
বৃটিছ সকলে একে ধৰণৰ দুটা আঠকোণীয়া সৰ্প স্তম্ভ শদিয়াৰ [[চুতীয়া জনগোষ্ঠী|চুতীয়া]] সকলে নিৰ্মাণ কৰা তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰতো উদ্ধাৰ কৰিছিল<ref>T.Block, 1905, Assam District Gazetteers, 1928, p. 94)</ref>। উল্লেখযোগ্য যে তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰৰ সীমাৰ দেৱাল খনত সৰ্প আকৃতি কেইবাখনো terracotta plate পোৱা গৈছিল। বৃটিছ অভিযাত্ৰী T.Blockৰ মতে এই স্তম্ভ দুটাৰ প্ৰত্যেক টোতে সাপ দুটা পাক খাই কুণ্ডালিনী ৰূপ লৈ থকা দেখা গৈছিল। ইয়াৰ পৰা ক'ব পাৰি যে এই সকলো স্তম্ভ সমূহ চুতীয়া ৰাজ্যৰ দিনৰে সৃষ্টি। তেওঁ লিখিছে,{{blockquote|"They (the pillars) were found in the north-eastern section of the enclosed area (of Tamreswari). I found two such bases, their shape is octagonal, 2 feet 6 inches in diameter, with a circular hollow inside; these rested on squares, with their corners cut off and differently moulded. The hemispherical capital measures 2 feet 4 inches in diameter at its base and is perforated by a hollow shaft 1 feet 10 inches land. Near the bottom, a pair of snakes biting their tails is twisted around it."}}
== বৰ্তমান ==
১৯৫৩ চনত ইয়াক মূল স্থানৰ পৰা আঁতৰাই দিয়া হয় আৰু [[অসম ৰাজ্যিক সংগ্ৰহালয়|অসম ৰাজ্যিক সংগ্ৰহালয়ত]] ৰখা হয় আৰু তেতিয়াৰে পৰা ইয়াত প্ৰদৰ্শন কৰা হয়।
== টোকা ==
{{Reflist}}
== গ্ৰন্থপঞ্জী ==
{{Refbegin}}
*{{cite book|last1=Sen|first1=Pada Sen|title=Sources of the History of India: Assam. Sikkim. Tamilnadu|date=1978}}
*{{cite book|last1=Bhattacharya|first1=Asutosh|title=The Sun and the Serpent Lore of Bengal|date=1977|publisher=Firma KLM|url=https://archive.org/details/sunserpentloreof0000vari/page/142/mode/2up}}
*{{cite book|last1=Nath|first1=Rajmohan|title=The Back Ground Of Assamese Culture|date=1948}}
*{{cite book|last1=Das|first1=Jogesh|title=Folklore of Assam|date=1980|publisher=National Book Trust}}
*{{cite book|last1=C. Allen|first1=B|year=1928|title=Assam district gazetteers|volume=XI|publisher=Baptist Mission Press}}
*{{cite journal
|last=Hannay
|first=S.F
|journal=Journal of the Asiatic Society of Bengal
|title=Journal of the Asiatic Society of Bengal
|year=1848
|publisher=Asiatic Society of Bengal
|location=Calcutta
|language=en
}}
*{{Citation|last1=Phukan|first1=J.N.|title=Studies in some aspects of inscriptions of the Ahom kings|date=1997|publisher=Gauhati University}}
*{{Cite journal|last=Prinsep|first=F.R.S James|title=Journal of the Asiatic Society of Bengal|date=1838|volume=7|publisher=Asiatic Society (Calcutta, India)|url=https://books.google.com/books?id=gjczAQAAMAAJ&q=Journal+of+the+asiatic+7|language=en}}
*{{cite journal|last1=Wharton|first1=David|title=Historical Evidence for the Early Lik Tai Scripts|date=2019}}
[[শ্ৰেণী:আহোম ৰাজ্য]]
[[শ্ৰেণী:অসমৰ ইতিহাস]]
1ysrspnrzk6370gh0bx2rf2hnyucpmt
কাউৰী
0
100118
606935
568202
2026-05-17T22:26:22Z
InternetArchiveBot
29706
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
606935
wikitext
text/x-wiki
{{Speciesbox
| name = কাউৰী (House crow)
| image = House crow.jpg
| image_caption = [[পাতিকাউৰী]] (''Corvus splendens'')
| image2 = Corvus splendens.ogg
| status = LC
| status_system = IUCN3.1
| status_ref = <ref name="iucn status 12 November 2021">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2018 |title=''Corvus splendens'' |volume=2018 |page=e.T22705938A131944731 |doi=10.2305/IUCN.UK.2018-2.RLTS.T22705938A131944731.en |access-date=12 November 2021}}</ref>
| genus = Corvus
| species = splendens
| authority = [[Louis Pierre Vieillot|Vieillot]], 1817
| range_map = Corvus_splendens_map.jpg
}}
'''কাউৰী (''' {{Lang-en|Crow}} ''')''' কৰ্ভিডে [[পৰিয়াল (জীৱবিদ্যা)|পৰিয়ালৰ]] অন্তৰ্গত এটা প্ৰজাতি চৰাই। কাউৰী সকলো গ্ৰীষ্মমণ্ডলীয় মহাদেশত ( [[দক্ষিণ আমেৰিকা|দক্ষিণ আমেৰিকাৰ]] বাহিৰে) আৰু কেইবাটাও দ্বীপ অঞ্চলত বিস্তৃত। ''কৰ্ভাছ'' [[গণ (জীৱবিদ্যা)|প্ৰজাতিৰ]] প্ৰায় ৪০টা ভিন্ন [[প্ৰজাতি (জীৱবিদ্যা)|প্ৰজাতিৰ]] কাউৰী আছে। কৰ্ভিডে প্ৰজাতিৰ প্ৰায় এক তৃতীয়াংশ বিভিন্ন প্ৰজাতিৰ কাউৰীৰে গঠিত। বেছিভাগ কাউৰীৰ ৰং ক’লা। কাউৰীৰ উৎপত্তি মধ্য [[এছিয়া|এছিয়াত]] হৈছিল। তাৰ পৰাই [[উত্তৰ আমেৰিকা]], [[আফ্ৰিকা]], [[ইউৰোপ]] আৰু [[অষ্ট্ৰেলিয়া|অষ্ট্ৰেলিয়ালৈ]] বিয়পি পৰে।
কাউৰীক পৃথিৱীৰ আটাইতকৈ চতুৰ চৰাই বুলি গণ্য কৰা হয়। কেৱল সেয়াই নহয়, ইহঁতক [[প্ৰাণী|প্ৰাণী জগতৰ]] অন্যতম চতুৰ প্ৰাণী বুলি গণ্য কৰা হয়। <ref name="pbs">{{Cite web|url=http://video.pbs.org/video/1621910826/|title=A Murder of Crows|date=2010-10-24|work=Nature|publisher=PBS video|accessdate=6 February 2011|quote=''New research indicates that crows are among the brightest animals in the world.''|archivedate=2012-10-29|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121029100556/http://video.pbs.org/video/1621910826|deadurl=yes}}</ref> আধুনিক গৱেষণাই দেখুৱাইছে যে কাউৰীয়ে কেৱল যন্ত্ৰপাতি ব্যৱহাৰ কৰাই নহয়, যন্ত্ৰ নিৰ্মাণতো পাকৈত।
==আচৰণ==
'''সমূহীয়া বৈঠক'''
প্ৰজনন নকৰা মাহত, বিশেষকৈ শীতকালতে ২০০ৰ পৰা হাজাৰ হাজাৰ কাউৰী সমূহীয়া বৈঠক মিলিত হয়৷ এই সমাৱেশবোৰ জাবৰ পেলোৱা ঠাই আৰু শ্বপিং চেণ্টাৰৰ দৰে বৃহৎ খাদ্যৰ উৎসৰ ওচৰত হোৱাৰ প্ৰৱণতা থাকে।<ref>Caccamise, D., Reed, L. and Stouffer, P. (1997). Roosting Behavior and Group Territoriality in American Crows. The Auk, 114(4), 628-637.</ref>
'''খেল'''
খেলি থকা কাউৰীৰ অগণন কাণ্ড লিপিৱদ্ধ কৰা হৈছে। বহুতো আচৰণবিদে বুদ্ধিমান প্ৰাণীৰ জীৱনত খেলা-ধূলাক এক অপৰিহাৰ্য গুণ হিচাপে লয়।<ref>Bekoff, Mark & Byers, John (1998). ''Animal Play: Evolutionary, Comparative and Ecological Perspectives''.</ref>
'''মাত'''
কাউৰী আৰু এই প্ৰজাতিৰ আন সদস্যসকলে বিভিন্ন ধৰণৰ মাত বা কণ্ঠস্বৰ উলিয়ায়৷<ref>{{Cite journal|title = Selected Vocalizations of the Common Crow|journal = The Auk|volume = 88|issue = 3|pages = 613–634|jstor = 4083753|last1 = Chamberlain|first1 = Dwight R|last2 = Cornwell|first2 = George W|year = 1971}}</ref> কাউৰীয়েও আন প্ৰজাতিৰ মাতৰ প্ৰতি সঁহাৰি জনোৱা দেখা গৈছে; অনুমানিকভাৱে, এই আচৰণ শিকিব পাৰে কাৰণ ই আঞ্চলিকভাৱে ভিন্ন হয়।<ref>{{Cite web |title=Can Crows Talk Like Parrots, can Crows Mimic Human Voice – Science Facts |url=https://www.science-facts.com/can-crows-talk/ |access-date=2023-02-03 |language=en-US |archive-date=3 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230203192911/https://www.science-facts.com/can-crows-talk/ |url-status=dead |archivedate=2023-02-03 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230203192911/https://www.science-facts.com/can-crows-talk/ |deadurl=yes }}</ref> কাউৰীৰ কণ্ঠস্বৰ জটিল আৰু ভালদৰে বুজিব পৰা হোৱা নাই। কাউৰীয়ে মতা বহু মাতৰ ভিতৰত কিছুমান হৈছে "কাউৱ", সাধাৰণতে চৰাইৰ মাজত আগলৈ পিছলৈ প্ৰতিধ্বনিত হয়, দীঘলীয়া কা আৰু তাৰ পিছত চুটি কা (সাধাৰণতে চৰাই এটাই এঠাইৰ পৰা উৰা মাৰিলে মতা মাত), এটা প্ৰতিধ্বনিৰ দৰে "এহ-আউ" শব্দ, আৰু অধিক। এই কণ্ঠস্বৰ প্ৰজাতি অনুসৰি ভিন্ন হয় আৰু প্ৰতিটো প্ৰজাতিৰ ভিতৰত আঞ্চলিকভাৱে ভিন্ন হয়। বহু প্ৰজাতিৰ ক্ষেত্ৰত চৌপাশৰ পৰিঘটনা (যেনে কাউৰীৰ আগমন বা প্ৰস্থান)ৰ প্ৰতিক্ৰিয়াত অসংখ্য কণ্ঠস্বৰৰ আৰ্হি আৰু সংখ্যা সলনি হোৱা দেখা গৈছে।<ref>{{Cite web |last=birdy |date=2022-05-06 |title=Can crows talk like parrots? (Facts + Video) |url=https://birdsology.com/can-crows-talk/ |access-date=2023-05-13 |website=birdsology |language=en-US |archivedate=2023-05-13 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230513145539/https://birdsology.com/can-crows-talk/ |deadurl=yes }}</ref>
==খাদ্য==
কাউৰী সৰ্বভোজী, আৰু ইহঁতৰ খাদ্য অতি বৈচিত্ৰ্যময়। ইহঁতে আন চৰাই, ফল-মূল, বাদাম, মলস্ক, কেঁচু, গুটি, বেং, কণী, বাহৰ পোৱালি, নিগনি, গেলা-পচা মাংস আদি প্ৰায় যিকোনো খাদ্য খায়। শস্যৰ পথাৰত পোক খাবৰ বাবে কাউৰীক ৰখীয়া হিচাপে থোৱা ব্যৱস্থাৰ উৎপত্তি কাউৰীয়ে কৰা অবিৰত ক্ষতিৰ ফলত সূচনা হৈছিল, যদিও কাউৰীয়ে তেওঁলোকৰ শস্যৰ প্ৰতি আকৰ্ষিত পোক-পৰুৱা খাই কৃষকক সহায় কৰে।<ref>[http://www.crowbusters.com/facts.htm Crow Facts] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141009013506/http://www.crowbusters.com/facts.htm |date=9 October 2014 }}. crowbusters.com</ref>
==প্ৰজনন==
মাইকী কাউৰীয়ে তিনি বছৰ আৰু মতা কাউৰীয়ে পাঁচ বছৰ বয়সত যৌন পৰিপক্কতা লাভ কৰে। এবাৰত প্ৰায় তিনিৰ পৰা নটা কণী উমনি দিয়ে, আৰু উমনি কাল ২০ৰ পৰা ৪০ দিনৰ ভিতৰত হয়। কাউৰীয়ে সাধাৰণতে আজীৱন সংগম কৰিলেও অতিৰিক্ত যোৰৰ সংগম অস্বাভাৱিক নহয় <ref>https://dlnr.hawaii.gov/wildlife/files/2019/03/SWAP-2015-Alala-Final.pdf Forest Birds - Corvus hawaiiensis</ref><ref>https://unipub.uni-graz.at/obvugrhs/content/titleinfo/2679337/full.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240517133225/https://unipub.uni-graz.at/obvugrhs/content/titleinfo/2679337/full.pdf |date=2024-05-17 }} The quality of breeding-pair relationships in
ravens and crows</ref> আৰু আগৰ বছৰৰ পোৱালিবোৰে প্ৰায়ে বাহ সজা যোৰক এটা বাহ ৰক্ষা কৰাত সহায় কৰে আৰু বাহৰ পোৱালিক খাদ্য খুৱাই।<ref>Allaboutbirds.org, (2014). American Crow. [online] Available at: http://www.allaboutbirds.org/guide/american_crow/lifehistory</ref>
চহৰ অঞ্চলতে মানুহৰ দ্বাৰা ব্যৱহৃত সামগ্ৰীৰে কাউৰীয়ে বাহ সজাৰ ফলত বাহৰ জটিলতা বাঢি়ছে আৰু দুৰ্বল পুষ্টিৰ বাবে বৃদ্ধি স্তব্ধ হোৱাৰ দৰে ভাবুকিৰ সন্মুখীন হৈছে৷<ref>Andrea K Townsend and Christopher M Barker (2014). Plastic and the Nest Entanglement of Urban and Agricultural Crows. Heiss, R., Clark, A. and McGowan, K. (2009).</ref><ref>Growth and nutritional state of American crow nestlings vary between urban and rural habitats. ''Ecological Applications'', 19(4), 829-839.</ref>
==আয়ুস আৰু ৰোগ==
কিছুমান কাউৰী ২০ বছৰ বয়সলৈকে জীয়াই থাকে আৰু বনাঞ্চলত আটাইতকৈ পুৰণি আমেৰিকান কাউৰীটোৰ বয়স আছিল প্ৰায় ৩০ বছৰ৷<ref>McGowan, K.J. [http://www.birds.cornell.edu/crows/crowfaq.htm#longevity "Frequently Asked Questions About Crows"], Cornell Lab of Ornithology</ref> আটাইতকৈ পুৰণি নথিভুক্ত বন্দী কাউৰীটোৰ মৃত্যু হয় ৫৯ বছৰ বয়সত।<ref>[https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2006/07/07/AR2006070700860.html Crow Believed to Be Oldest in World Dies]. Associated Press via ''Washington Post'' (7 July 2006)</ref> শেহতীয়াকৈ উত্তৰ আমেৰিকাত যোগ দিয়া পশ্চিম নীল ভাইৰাছৰ প্ৰতি আমেৰিকাৰ কাউৰী অতিশয় সংৱেদনশীল।<ref>{{cite web |url=http://www.cidd.psu.edu/research/synopses/why-west-nile-virus-kills-so-many-crows |title=Why West Nile virus kills so many crows |department=Penn State Center for Infectious Disease Dynamics |archive-url=https://web.archive.org/web/20100611234544/http://www.cidd.psu.edu/research/synopses/why-west-nile-virus-kills-so-many-crows |archive-date=2010-06-11}} </ref> সাধাৰণতে আমেৰিকান কাউৰীয়ে এই ৰোগত আক্ৰান্ত হোৱাৰ এসপ্তাহৰ ভিতৰতে মৃত্যুমুখত পৰে আৰু অতি কম সংখ্যকেহে এই ৰোগৰ সংস্পৰ্শলৈ আহি জীয়াই থাকে।
==চিত্ৰশালা==
<gallery>
Corbeau branche Kyo.jpg
Flying Crow.jpg
CrowWastebag.jpg
Raven scavenging on a dead shark.jpg
The-Twa-Corbies.jpg
Corvus corax (FWS).jpg
কাউৰী.jpg
</gallery>
==তথ্যসূত্ৰ==
[[শ্ৰেণী:অসমৰ চৰাই]]
[[শ্ৰেণী:কাউৰী]]
m9feqqepi82nuzas4njwclgx4qqq74g
ছালাৰ: পাৰ্ট ওৱান - চিজফায়াৰ
0
100960
607057
561877
2026-05-18T11:07:19Z
InternetArchiveBot
29706
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
607057
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox film
| name = ছালাৰ: পাৰ্ট ওৱান - চিজফায়াৰ
| image = Salaar Part 1 – Ceasefire.jpg
| caption = ছবিগৃহত মুক্তিৰ পোষ্টাৰ
| director = [[প্ৰশান্ত নীল]]
| producer = বিজয় কিৰাগান্দুৰ
| writer = প্ৰশান্ত নীল
{{Infobox | decat = yes | child = yes
| label1= সংলাপ
| data1 = সন্দীপ ৰেড্ডী বাণ্ডলা <br> হনুমান চৌধাৰী <br> ডাঃ ছুৰি
}}
| based_on = {{based on|''উগ্ৰাম''|[[প্ৰশান্ত নীল]]}}
| starring = {{ubl|[[প্ৰভাস]]|পৃথ্বীৰাজ সুকুমাৰণ}}
| music = ৰবি বাসৰুৰ
| cinematography = ভুৱন গৌড়া
| editing = উজ্জ্বল কুলকাৰ্ণী
| studio = হোম্বেল ফিল্মছ
| distributor =
| released = ২২ ডিচেম্বৰ ২০২৩
| runtime = ১৭৫ মিনিট<ref>{{Cite web|url=https://telanganatoday.com/salaar-gets-a-certificate-movie-runtime-details-out|title=Salaar gets 'A' certificate; movie runtime details out|access-date=9 December 2023|website=Telangana Today|date=9 December 2023 |archive-date=9 December 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231209130857/https://telanganatoday.com/salaar-gets-a-certificate-movie-runtime-details-out|url-status=live}}</ref>
| country = ভাৰত
| language = তেলেগু
| budget = {{INR|২৭০ কোটি}}<ref>{{Cite web |title=Do you know the real production cost of Salaar? |url=https://www.deccanchronicle.com/entertainment/tollywood/181223/producer-of-salaar-made-the-film-withing-rs-300-crores.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231224095103/https://www.deccanchronicle.com/entertainment/tollywood/181223/producer-of-salaar-made-the-film-withing-rs-300-crores.html |archive-date=2023-12-24 |access-date=2023-12-26 |website=[[Deccan Chronicle]]}}</ref>
| gross = <!-- Please do not remove this data as independent perennial sources reporting this. Primary sources i.e. Production house is not considered as the source of Box Office at Wikipedia.... --> {{INR|৬১৮.০৬-৭০০}} কোটি<ref>{{Cite web |title=Salaar Box Office Collection Day 5: Prabhas-starrer sees massive drop, earns ₹25.13 crore in India on 5th day |url=https://www.livemint.com/industry/media/salaar-box-office-collection-day-5-prabhas-starrer-sees-massive-drop-earns-rs-25-13-crore-in-india-on-5th-day-11703642195050.html|access-date=2023-12-27 |website=[[Live Mint]]}}</ref><ref name="ie">{{Cite web|title=Salaar box office collection day 5 early report: Prabhas film set to cross Rs 275 crore mark in India|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/telugu/salaar-box-office-collection-day-5-early-report-prabhas-film-is-on-the-verge-of-crossing-rs-400-crore-mark-9083522/|date=26 December 2023|website=Indian Express|language=en}}</ref><ref name="toi">{{Cite web|title=Salaar box office collection day 5: Prabhas' action flick set to cross Rs 400 crore worldwide|url=https://m.timesofindia.com/entertainment/telugu/movies/news/salaar-box-office-collection-day-5-prabhas-action-flick-set-to-cross-rs-400-crore-worldwide/articleshow/106299513.cms|date=26 December 2023|website=[[The Times of India]]|language=en}}</ref><ref name="bst">{{Cite web|title=Salaar box office collection Day 5: Prabhas movie to cross 400 cr worldwide|url=https://www.business-standard.com/entertainment/salaar-box-office-collection-day-5-prabhas-movie-to-cross-400-cr-worldwide-123122600369_1.html|date=26 December 2023|website=[[Business Standard]]|language=en}}</ref>
}}
'''''ছালাৰ: পাৰ্ট ওৱান - চিজফায়াৰ''''' (অনু. ছালাৰ: প্ৰথম খণ্ড – যুদ্ধবিৰতি) হৈছে [[প্ৰশান্ত নীল]]ৰ দ্বাৰা ৰচিত আৰু পৰিচালিত ২০২৩ বৰ্ষৰ ভাৰতীয় [[তেলেগু ভাষা]]ৰ এখন মহাকাব্যিক একচন চলচ্চিত্ৰ।<ref>{{Cite news |date=2021-01-28 |title=Shruti Haasan brought on-board for Prabhas, Prashanth Neel's Salaar |work=The Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movies/news/shruti-haasan-brought-on-board-for-prabhas-prashanth-neels-salaar/articleshow/80492745.cms?from=mdr |access-date=2023-12-21 |issn=0971-8257 |archive-date=22 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231222015346/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movies/news/shruti-haasan-brought-on-board-for-prabhas-prashanth-neels-salaar/articleshow/80492745.cms?from=mdr |url-status=live }}</ref> হোম্বেল ফিল্মছৰ অধীনত ছবিখনৰ প্ৰযোজনা কৰিছে বিজয় কিৰাগান্দুৰে।<ref>{{Cite news |date=2021-01-28 |title=Shruti Haasan is the leading lady of Prabhas starrer Salaar |work=The Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/shruti-haasan-is-the-leading-lady-of-prabhas-starrer-salaar/articleshow/80493052.cms?from=mdr |access-date=2023-12-21 |issn=0971-8257 |archive-date=30 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230430112429/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/shruti-haasan-is-the-leading-lady-of-prabhas-starrer-salaar/articleshow/80493052.cms?from=mdr |url-status=live }}</ref> ছবিখনত মুখ্য চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছে [[প্ৰভাস]] আৰু পৃথ্বীৰাজ সুকুমাৰণে, সহযোগী অভিনেতা হিচাপে আছে [[শ্ৰুতি হাছান]], জগপতি বাবু, ববি সিম্হা, টিন্নু আনন্দ, ঈশ্বৰী ৰাও, শ্ৰীযুত ৰেড্ডী আৰু ৰামচন্দ্ৰ ৰাজু।<ref>{{Cite news |date=2021-08-23 |title=Jagapathi Babu joins Prabhas in Salaar as Rajamanaar |work=The Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/jagapathi-babu-joins-prabhas-in-salaar-as-rajamanaar/articleshow/85554124.cms?from=mdr |access-date=2023-12-22 |issn=0971-8257 |archive-date=22 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230422184305/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/jagapathi-babu-joins-prabhas-in-salaar-as-rajamanaar/articleshow/85554124.cms?from=mdr |url-status=live }}</ref> কাল্পনিক ডিষ্ট’পিয়ান নগৰ-ৰাজ্য খানছাৰৰ ৰাজকুমাৰ বৰ্ধা (পৃথ্বীৰাজ) আৰু জনজাতীয় যুৱক দেৱ ([[প্ৰভাস]])ৰ বন্ধুত্বই ছবিখনৰ মূল কাহিনী।<ref name="TelanganaToday">{{cite web |last= |date=2 December 2020 |title=Prabhas to star in 'KGF' director Prashanth Neel's next, 'Salaar' |url=https://telanganatoday.com/prabhas-to-star-in-kgf-director-prashanth-neels-next-salaar |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220309113956/https://telanganatoday.com/prabhas-to-star-in-kgf-director-prashanth-neels-next-salaar |archive-date=9 March 2022 |access-date=9 March 2022 |website=[[Telangana Today]]}}</ref> যেতিয়া বৰ্ধাৰ পিতৃৰ মন্ত্ৰী আৰু তেওঁৰ আত্মীয়ই অভ্যুত্থানৰ পৰিকল্পনা কৰে, তেতিয়া বৰ্ধাই খানছাৰৰ নিৰ্বিবাদ শাসক হ’বলৈ দেৱৰ সহায় লয়।<ref>{{Cite web |date=2023-01-17 |title=Shruti Haasan: 'Salaar is genuinely one of the nicest, no-nonsense films I have been part of' |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/telugu/shruti-haasan-salaar-is-genuinely-one-of-the-nicest-no-nonsense-films-i-have-been-part-of-8387017/ |access-date=2023-12-21 |website=The Indian Express |language=en |archive-date=21 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231221025256/https://indianexpress.com/article/entertainment/telugu/shruti-haasan-salaar-is-genuinely-one-of-the-nicest-no-nonsense-films-i-have-been-part-of-8387017/ |url-status=live }}</ref>
ছবিখনৰ প্ৰাৰম্ভিক কাহিনীটো নীলৰ প্ৰথমখন ছবি উগ্ৰামৰ পৰা লোৱা হৈছে আৰু ই দুটা খণ্ডৰ ছবিখনৰ প্ৰথমটো অংশ।<ref name=ref1>{{Cite web|date=2023-12-21|title=Prashanth Neel confirms Salaar is a mix of 'Ugramm's story and KGF style of making'|url=https://www.hindustantimes.com/entertainment/telugu-cinema/prashanth-neel-confirms-salaar-is-a-mix-of-ugramm-s-story-and-kgf-style-of-making-101703144617234.html|website=Hindustan times}}</ref> ২০২০ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত ছালাৰ নামেৰে ইয়াক আনুষ্ঠানিকভাৱে ঘোষণা কৰা হৈছিল, পাছত অৱশ্যে ২০২৩ চনৰ জুলাই মাহত আনুষ্ঠানিকভাৱে ঘোষণা কৰা হৈছিল ছালাৰ: পাৰ্ট ওৱান - চিজফায়াৰ নামেৰে। ২০২১ চনৰ জানুৱাৰী মাহৰ পৰা ছবিখনৰ প্ৰধান ফটোগ্ৰাফী আৰম্ভ হয়, আৰু প্ৰায় তিনি বছৰৰ পাছত ২০২৩ চনৰ শেষৰ ফালে ইয়াৰ চিত্ৰগ্ৰহণৰ অন্ত পৰে। চিত্ৰগ্ৰহণৰ স্থানসমূহৰ ভিতৰত আছিল [[তেলঙ্গানা]], [[ইটালী]] আৰু বুডাপেষ্ট। প্ৰথমে মহামাৰী তাৰ পাছত ভিএফএক্সৰ পলম হোৱা প্ৰ'ডাকচনৰ অসুবিধাৰ বাবে ছালাৰৰ মুক্তিৰ তাৰিখ কেইবাবাৰো পিছুৱাই দিয়া হৈছিল। ছবিখনৰ সংগীত ৰবি বাছৰুৰৰ, চিনেমেট’গ্ৰাফী চম্ভালিছে ভুৱন গৌড়াই আৰু সম্পাদনা কৰিছে উজ্জ্বল কুলকাৰ্ণীয়ে।<ref>{{Cite news |date=2021-10-19 |title=Prithviraj to play a key role in Prashanth Neel's 'Salaar'? |work=The Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/prithviraj-to-play-a-key-role-in-prashanth-neels-salaar/articleshow/87142062.cms?from=mdr&from=mdr |access-date=2023-12-22 |issn=0971-8257 |archive-date=23 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231223043853/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/prithviraj-to-play-a-key-role-in-prashanth-neels-salaar/articleshow/87142062.cms?from=mdr&from=mdr |url-status=live }}</ref>
ছালাৰ: পাৰ্ট ওৱান - চিজফায়াৰ ২০২৩ চনৰ ২২ ডিচেম্বৰত ভাৰতত প্ৰেক্ষাগৃহত মুক্তি পায়। ছবিখনে সমালোচকৰ পৰা সাধাৰণতে মিশ্ৰিত আৰু ইতিবাচক সমালোচনা লাভ কৰে আৰু ২০২৩ চনৰ অষ্টম সৰ্বাধিক উপাৰ্জনকাৰী ভাৰতীয় ছবি হিচাপে আত্মপ্ৰকাশ কৰে।<ref name = r1>{{Cite web|title=Salaar Review: Epic Action Blast From Prabhas|url=https://www.greatandhra.com/movies/reviews/salaar-review-epic-action-blast-from-prabhas-134497|website=GreatAndhra.com|date=22 December 2023|access-date=29 December 2023|archivedate=23 December 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20231223014755/https://www.greatandhra.com/movies/reviews/salaar-review-epic-action-blast-from-prabhas-134497|deadurl=yes}} {{Cite web|title=Review : Salaar: Part 1 – Ceasefire – Prabhas' fiery show in a KGF setting|url=https://www.123telugu.com/reviews/prabhas-prashanth-neels-salaar-part-1-telugu-movie-review.html|website=123Telugu|date=22 December 2023}} {{Cite web|title=Punchline: Salaar - Fire Far from Over!|url=https://www.cinejosh.com/review/salaar-part-1-ceasefire-review/1566|website=Cinejosh.com|date=22 December 2023}} {{Cite web|title=Salaar Movie Review Quicker: Darling Prabhas As Deva Is Back In Top Form!|url=https://www.koimoi.com/south-indian-cinema/salaar-movie-review-quicker-darling-prabhas-as-deva-is-back-in-top-form/|website=Koimoi|date=22 December 2023}} {{Cite web|title=Salaar review: Prabhas makes a stellar comeback, film snatches Animal's 'most violent movie of the year' crown|url=https://www.hindustantimes.com/entertainment/telugu-cinema/salaar-review-prabhas-makes-a-stellar-comeback-film-snatches-animals-most-violent-movie-of-the-year-crown-101703231722463.html|website=Hindustan Times|date=22 December 2023}} {{Cite web|title=Salaar Movie Review: An Ambitious Mass Movie|url=https://www.filmcompanion.in/ampstories/web-stories/salaar-movie-review-an-ambitious-mass-movie|website=Film Companion|date=22 December 2023}} {{Cite web|title='Salaar: Part 1 – Ceasefire' Review: An Inside-Out Indian Epic of Violent Delights|url=https://variety.com/2023/film/reviews/salaar-part-1-ceasefire-review-prabhas-1235849631/|website=[[Variety_(website)|Variety]]|date=22 December 2023}}</ref>
== কাহিনীভাগ ==
১৯৮৫ চনৰ খানছাৰ নামৰ এখন নগৰ-ৰাজ্যত এজন জনজাতীয় যুৱক "দেৱ" আৰু ৰজা ৰাজা মন্নাৰৰ পুত্ৰ বৰ্ধৰাজ "বৰ্ধা" মান্নাৰ অবিচ্ছেদ্য সংগী আছিল। ৰাজা মান্নাৰে শৌৰয়াংগা জনগোষ্ঠীক ধ্বংস কৰাৰ আদেশ দিয়াৰ পিছত তেওঁলোকৰ বাসগৃহত দেৱ আৰু তেওঁৰ মাতৃৰ ওপৰত এটা গণ আক্ৰমণ কৰে, কিন্তু বৰ্ধাই তেওঁলোকৰ বাবে মধ্যস্থতা কৰে আৰু তেওঁলোকৰ জীৱন ৰক্ষাৰ বিনিময়ত তেওঁৰ এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূখণ্ড প্ৰদান কৰে। খানছাৰৰ পৰা ওলাই অহাৰ আগতে দেৱাই বৰ্ধাৰ আহ্বানত ঘূৰি অহাৰ প্ৰতিজ্ঞা কৰে।
২০১৭ চনত, কৃষ্ণকান্তৰ কন্যা আধ্যাই নিউয়ৰ্কৰ পৰা বাৰাণসীলৈ মাকৰ শেষ কৃত্য সম্পন্ন কৰিবলৈ যায়। তাইৰ পিতৃৰ পুৰণি প্ৰতিদ্বন্দ্বীসকলে খবৰটো শুনি তাইক অপহৰণ কৰাৰ ষড়যন্ত্ৰ কৰে, কিন্তু কৃষ্ণকান্তই বিলালৰ সহায় লয়। বিলালে [[অসম]]ৰ [[তিনিচুকীয়া|তিনিচুকীয়াত]] থকা বন্ধু দেৱ বাস কৰি থকা ঠাইত শত্ৰুৱে তাইক জব্দ কৰাৰ চেষ্টা বিফল কৰি তাইক ৰক্ষা কৰে। তাতে তাই দেৱাৰ মাকে চলাই থকা বিদ্যালয় এখনত ইংৰাজী শিক্ষয়িত্ৰী হোৱাৰ অভিনয় কৰে। অৱশেষত গুণ্ডাবোৰে [[তিনিচুকীয়া]]ত তাইৰ সন্ধান পায়। য'ত মাকৰ অনিচ্ছাকৃত নিৰ্দেশত দেৱাই গুণ্ডাবোৰক বাধা প্ৰদান কৰে। দেৱাৰ বাবে শংকিত হৈ মাকে অন্য ঠাইলৈ পলায়ন কৰাৰ পৰিকল্পনা কৰে, আনহাতে আধ্যা আৰু বিলালক ৰিণ্ডা নামৰ এজন ব্যক্তিৰ নেতৃত্বত আৰু খানছাৰৰ ৰহস্যময় প্ৰতীকৰে ছীল কৰা কনভয়ত লৈ যোৱা হয়। ইয়াৰ সাক্ষী হৈ দেৱৰ মাকে আধ্যা আৰু বিলালক উদ্ধাৰ কৰিবলৈ ইংগিত দিয়ে। তেওঁ কনভয়টোক বিৰত ৰাখে, বৰ্ধা আৰু তেওঁৰ সতি-সন্ততি ৰাধা ৰামা মন্নাৰৰ দৃষ্টি আকৰ্ষণ কৰে, যিয়ে আধ্যাক অপহৰণৰ নিৰ্দেশ দিছে, কৃষ্ণকান্তই তেওঁৰ বিৰুদ্ধে, দেৱৰ পক্ষত, সাত বছৰ আগতে কৰা কিবা এটাৰ প্ৰতিশোধ ল’বলৈ। ৰাধাই স্বীকাৰ কৰে যে খানছাৰৰ ছীলৰ বিৰোধিতা কৰাটো অপৰাধ আৰু অপৰাধীক হত্যা কৰিবলগীয়া হোৱাৰ বাবে দেৱা আৰু বৰ্ধক ইজনে সিজনৰ বিৰুদ্ধে থিয় কৰাবলৈ পৰিঘটনাসমূহৰ কৌশল ৰচনা কৰিছে, যিটো নিয়ম দেৱাই নিজেই বছৰ বছৰ আগতে জাপি দিছিল বুলি কোৱা হয়। উদ্ধাৰৰ পিছত বিলালে আধ্যাৰ বাবে খানছাৰৰ কাহিনী আৰু ইয়াৰ সৈতে তেওঁলোকৰ সকলো সংযোগৰ কথা কয়।
১১২৭ চনত কুখ্যাত ডকাইতসকলৰ তিনিটা জনগোষ্ঠী আছিল: মান্নাৰ, শৌৰয়াংগা আৰু ঘনিয়াৰ। খানছাৰ নামৰ এলেকা এটাত তেওঁলোকে নিজৰ প্ৰভাৱ সুদৃঢ় কৰিছিল। ১৯৪৭ চনত [[ভাৰতৰ স্বাধীনতা আন্দোলন|ভাৰতৰ স্বাধীনতাৰ]] পাছত ৰাজা মন্নাৰৰ পিতৃ মন্নাৰ জনগোষ্ঠীৰ মুখিয়াল শিৱ মন্নাৰে খানছাৰক দেশৰ অংগ হ’বলৈ আৰু [[ভাৰতৰ সংবিধান]]ৰ দ্বাৰা পৰিচালিত হ’বলৈ অস্বীকাৰ কৰে। তেওঁ ভাৰত চৰকাৰৰ সৈতে এখন চুক্তিত স্বাক্ষৰ কৰি খানছাৰৰ স্বায়ত্তশাসন অক্ষুণ্ণ ৰাখি তাৰ অস্তিত্ব মানচিত্ৰৰ পৰা মচি পেলায়। তেওঁ খানছাৰক ১০১টা ভাগত বিভাজিত কৰি কাপুছক তেওঁলোকৰ মুৰব্বী হিচাপে নিযুক্তি দিয়ে। স্তৰত কাপুসকলৰ ওপৰত আছিল ড’ৰাছ, যিসকল আছিল ৰজাৰ বশৱৰ্তী সামন্ত। ১৯৮৫ চনত শিৱ মন্নাৰৰ মৃত্যুৰ পিছত শৌৰিয়াংগ জনগোষ্ঠীৰ মুখিয়াল ধৰাক বিধানসভাৰ দ্বাৰা গণতান্ত্ৰিকভাৱে পৰৱৰ্তী ৰজা হিচাপে নিৰ্বাচিত কৰা হয় যদিও ৰাজা মান্নাৰে ধৰাক হত্যা কৰি সিংহাসন দখল কৰি সমগ্ৰ শৌৰিয়াংগ জনগোষ্ঠীক নিঃশেষ কৰি পেলায়। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁ নিজৰ ঘনিষ্ঠ আত্মবিশ্বাসী আৰু পৰিয়ালক চহৰ-ৰাজ্যখনৰ তত্ত্বাৱধানৰ বাবে ড’ৰাছ হিচাপে নিযুক্তি দিয়ে। ২০১০ চনত ৰাজা মন্নাৰৰ জোঁৱাই ভৰৱই তেওঁক অনুৰোধ কৰিছিল যে ১৯৮৫ চনত এজন ঘনিয়াৰ জনজাতীয় লোকক নিজৰ ভূখণ্ড এৰি দিয়াৰ বাবে নিৰ্বাসিত হোৱা বৰ্ধৰ সৈতে মিলনৰ কথা চিন্তা কৰক। ৰাজা মন্নাৰে বৰ্ধৰ স্বাৰ্থত নিজৰ পদবী ত্যাগ কৰিবলৈ আদেশ দিলে (যাৰ পিতৃ বৰ্ধই ১৯৮৫ চনত তেওঁৰ ভূখণ্ডক উৎকোচ দিছিল) ডোৰাসকলৰ ভিতৰত এজনক আৰু এইদৰে, তেওঁ বৰ্ধৰ প্ৰতি ক্ৰোধ আৰু ঈৰ্ষাৰ জগাই তুলিলে, আনহাতে ৰাজা মন্নৰৰ প্ৰথম পত্নীৰ পৰা সন্তান, ৰুদ্ৰ ৰাজা মন্নাৰ আৰু ৰাধা ৰাম মন্নাৰ, এই সিদ্ধান্তৰ বিৰোধিতা কৰিছিল। ৰাজা মান্নাৰে সাময়িকভাৱে নিজৰ দায়িত্ব ৰাধা ৰামাৰ হাতত অৰ্পণ কৰি খানছাৰ এৰি এটা চিন্তনীয় বিষয় চোৱাচিতা কৰে।
তেওঁৰ অনুপস্থিতিত হিংসাত্মক পৰিস্থিতি ৰোধ কৰিবলৈ ৰাধা ৰামাই যুদ্ধবিৰতি জাৰি কৰাৰ প্ৰস্তাৱ দিছিল যদিও তেওঁৰ সিদ্ধান্তৰ বহু পৰিমাণে বিৰোধিতা কৰা হৈছিল আৰু যুদ্ধবিৰতি উঠাই লোৱা নে জাৰি কৰা সেই সন্দৰ্ভত ভোটদান ৯ দিনৰ পিছত অনুষ্ঠিত হোৱাৰ কথা আছিল। লগে লগে সকলো ড’ৰা আৰু কাপুছে ভোটদান শেষ হোৱাৰ লগে লগে সিংহাসন দখল কৰাৰ উদ্দেশ্যেৰে ছাৰ্বিয়া, অষ্ট্ৰিয়া, ইউক্ৰেইন, আফগানিস্তান, ৰাছিয়া আৰু দক্ষিণ চুডানৰ পৰা শক্তিশালী ভাড়াতীয়া সৈন্য আনিলে। ইফালে বৰ্ধাই মাকৰ সৈতে গুজৰাটৰ ভাৰুচাত বাস কৰা দেৱৰ ফালে মুখ কৰিলে। দেৱাই পুনৰ খানছাৰত প্ৰৱেশ কৰিলে আৰু বেছিভাগ দিন, বৰ্ধৰ অপমান সহ্য কৰিলে। কিন্তু অৱশেষত তেওঁ এগৰাকী কণমানি ছোৱালীক জোৰকৈ বেশ্যাবৃত্তি কৰিবলৈ চেষ্টা কৰি ডোৰাসকলৰ এজন নৰঙৰ পুত্ৰ বিষ্ণুৰ লগত যুঁজি হত্যা কৰিলে; ভৰৱৰ প্ৰৰোচনাত ৰুদ্ৰই নৰঙক বৰ্ধৰ বিৰুদ্ধে থিয় কৰাইছিল আৰু দেৱৰ পৰিৱৰ্তে বৰ্ধক বিচাৰৰ সময়ত শাস্তি দিবলৈ নিৰ্দেশ দিছিল। বিচাৰৰ সময়ত এজন ক্ৰোধিত দেৱাই বৰ্ধক মেনহেণ্ডলিং কৰাৰ বাবে নৰঙক বধ কৰি মূৰ কাটি পেলায়, তেনে নকৰিবলৈ অনুৰোধ কৰাৰ পিছত, সকলো সাক্ষীকে স্তম্ভিত কৰি পেলায়। বৰ্ধা, দেৱা আৰু বৰ্ধৰ কনিষ্ঠ ভাতৃ বাচি, সহায়ক বিলাল আৰু ৰিণ্ডা, উপদেষ্টা গাইকৱাদ ওৰফে বাবাকে ধৰি তেওঁলোকৰ সকলো সহযোগীক আটক কৰা হয়।
ভোটদানৰ দিনা ৰাজা মন্নৰে হঠাতে খানছাৰলৈ উভতি আহি যুদ্ধবিৰতি অব্যাহত ৰাখিবলৈ ভোটদান কৰে, বৰ্ধাৰ সপক্ষে। অৱশ্যে বৰ্ধে নিজৰ নিৰ্ণায়ক ভোটেৰে যুদ্ধবিৰতি জাৰি কৰাৰ সিদ্ধান্ত বন্ধ কৰিবলৈ ভোটদান কৰে। লগে লগে সকলোৱে সিংহাসনৰ বাবে নিজৰ দাবী বাজি ধৰিলে; বৰ্ধাই দেৱৰ সহায়ত ৰঙাই প্ৰেৰণ কৰা ড্ৰাগছ আসক্ত লোকক পৰাস্ত কৰি কাৰাগাৰৰ পৰা ওলাই আহি ৰঙাক হত্যা কৰে। ৰাজা মান্নাৰে ৰাধা ৰামাৰ আগত প্ৰকাশ কৰে যে ভৰৱ শৌৰিয়াংগ জনগোষ্ঠীৰ আৰু এই হত্যাকাণ্ডৰ পৰা ৰক্ষা পোৱা কেইজনমান লোকৰ ভিতৰত অন্যতম। অন্য ঠাইত ভৰৱ আৰু জীৱিত শৌৰয়াংগ জনজাতিৰ এটা সৈন্যই নিজৰ জনগোষ্ঠীৰ গণহত্যাৰ বাবে ৰাজা মন্নাৰৰ বিৰুদ্ধে প্ৰতিশোধ লোৱাৰ শপত খাইছিল। ৰুদ্ৰই সিংহাসনৰ বাবে মাতৃৰ ককাক ওমৰ লগত হাত মিলাইছিল। ভৰৱৰ বন্দী সহযোগী ধেৰুৱে ৰাজা মন্নাৰ আৰু ৰাধা ৰামৰ আগত প্ৰকাশ কৰে যে দেৱ আচলতে শৌৰিয়াংগ জনগোষ্ঠীৰ মুৰব্বী আৰু খানছাৰৰ পৰৱৰ্তী ৰজা হ’ব লগা ধৰা ৰাইছাৰৰ পুত্ৰ দেৱৰথ ৰাইছাৰ। সমান্তৰালভাৱে বৰ্ধাই দেৱক তেওঁৰ চালাৰ বুলি সম্বোধন কৰিলে, ঠিক যেনেকৈ তেওঁৰ আনুগত্যবাদীসকলে গম পালে যে তেওঁ এজন শৌৰয়াংগ জনজাতিৰ ব্যক্তি।
== কলা-কুশলী ==
* [[প্ৰভাস]] - "দেৱ" দেৱৰাথ শৌৰ্য্যংগা ৰাইছাৰ ওৰফে "ছালাৰ।"
**বিদেশ আনন্দ - ডেকা দেৱ
* পৃথ্বীৰাজ সুকুমাৰন - বৰ্ধ ৰাজা মন্নাৰ "বৰ্ধা" / শিৱ মন্নাৰ (দ্বৈত চৰিত্ৰত)
**কাৰ্থিকেয়া দেৱ - ডেকা বৰ্ধ ৰাজা মন্নাৰ
* [[শ্ৰুতি হাছান]] - আধ্যা কৃষ্ণকান্ত
* জগপতি বাবু - ৰাজা মন্নাৰ
* ববি সিমহা - ভৰৱ
* তিন্নু আনন্দ - গাইকৱাড় ওৰফে "বাবা"
* ঈশ্বৰী ৰাও - দেৱৰ মাতৃ আৰু এখন বিদ্যালয়ৰ অধ্যক্ষ
* শ্ৰীয় ৰেড্ডী - ৰাধা ৰাম মন্নাৰ
* দেৱৰাজ - ওম
* ৰামচন্দ্ৰ ৰাজু - ৰুদ্ৰ ৰাজা মন্নাৰ
* মধু গুৰুস্বামী - হাজাৰে, ৰুদ্ৰ ৰাজাৰ গুণ্ডা
* ৰমনা - ৰিন্দা
* ব্ৰহ্মজী - ৱালি
* শ্বাফি - ধেৰু
* নবীন শংকৰ - পণ্ডিত
* প্ৰমোদ পাঞ্জু - বাচি মান্নাৰ
*জন বিজয় - ৰঙা
* এম এছ চৌদাৰী - নৰং
* বজ্ৰং শেট্টী - বিষ্ণু
* ৰবি ভাট - কৃষ্ণকান্ত
* সৌৰভ লোকেশ - চিকা
* সপ্তগিৰি - চন্দ্ৰম
* প্ৰুধ্বী ৰাজ - এটি গাঁৱৰ সৰ্পঞ্চ
* ঝান্সী - ওবুলাম্মা
* মিমে গোপী - বিলাল
* সম্পাথ ৰাম - বেধা
* সাথ্বিক বৰ্মা - অবুলম্মাৰ পুত্ৰ
* ফাৰ্জানা - সুৰভি, খানছাৰত বাস কৰা স্থানীয় জনজাতিৰ ছোৱালী
* কল্পনা গৰলাপতি - সুৰভিৰ মাতৃ
== উৎপাদন ==
=== উন্নয়ন ===
{{Multiple image
| image1 = Prabhas by Gage Skidmore.jpg
| image2 = Prashanth Neel in 2022.jpg
| footer = ''ছালাৰ: পাৰ্ট ওৱান - চিজফায়াৰ'' প্ৰশান্ত নীল (সোঁফালে)ৰ সৈতে প্ৰভাস (বাওঁফালে)ৰ প্ৰথম সহযোগিতা।
| total_width = 250
| align = right
}}
২০২০ চনৰ আগষ্ট মাহত প্ৰভাছে নীলৰ প্ৰথম ছবি উগ্ৰামম (২০১৪) চাই পৰৱৰ্তী ছবি পৰিচালনাৰ বাবে প্ৰশান্ত নীলৰ কাষ চাপিছিল। ২০২২ চনত নতুন ছবিখনৰ নিৰ্মাণ আৰম্ভ হ’ব, কিয়নো সেই সময়ত দুয়োখনেই পূৰ্বৰ প্ৰতিশ্ৰুতিত ব্যস্ত আছিল; প্ৰভাছে ৰাধে শ্যাম আৰু [[আদিপুৰুষ (চলচ্চিত্ৰ)|আদিপুৰুষৰ]] চিত্ৰগ্ৰহণ কৰি আছিল, নীলে কে জি এফ: অধ্যায় ২ নিৰ্মাণ কৰি আছিল।<ref>{{Cite news |date=2020-08-12 |title=Will Prabhas team up with KGF director Prashanth Neel in 2022 for a film like Ugramm? |work=The Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/will-prabhas-team-up-with-kgf-director-prashanth-neel-in-2022-for-a-film-like-ugramm/articleshow/77500393.cms?from=mdr&from=mdr |access-date=2023-12-21 |issn=0971-8257 |archive-date=22 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231222015404/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/will-prabhas-team-up-with-kgf-director-prashanth-neel-in-2022-for-a-film-like-ugramm/articleshow/77500393.cms?from=mdr&from=mdr |url-status=live }}</ref> নৱেম্বৰ মাহত নীলে অতি সোনকালে এন টি ৰামা ৰাও জুনিয়ৰ বা প্ৰভাছৰ সৈতে তেওঁৰ পৰৱৰ্তী পৰিচালনাৰ উদ্যোগৰ বাবে প্ৰডাকচন আৰম্ভ কৰাৰ খবৰ আহিছিল। ২ ডিচেম্বৰত হোম্বলে ফিল্মছে ঘোষণা কৰে যে নীলে পৰৱৰ্তী সময়ত প্ৰভাসৰ সৈতে সহযোগিতা কৰিব, তেলেগু ভাষাৰ এখন ছবি (নীলৰ প্ৰথমখন) ছালাৰ নামেৰে।<ref>{{Cite web |title=Prabhas is Salaar in KGF director Prashanth Neel film. First-look poster out |url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/prabhas-is-salaar-in-kgf-director-prashanth-neel-film-first-look-poster-out-1746022-2020-12-02 |access-date=2023-12-22 |website=India Today |language=en |archive-date=21 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230421212516/https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/prabhas-is-salaar-in-kgf-director-prashanth-neel-film-first-look-poster-out-1746022-2020-12-02 |url-status=live }}</ref>
২০২১ চনৰ ১৫ জানুৱাৰীত হায়দৰাবাদত ছবিখনৰ অভিনেতা-অভিনেত্ৰী আৰু কৰ্মীসকলৰ উপস্থিতিত এক মুহুৰাতম পূজা অনুষ্ঠান অনুষ্ঠিত হয়। নীলৰ সৈতে একেৰাহে চতুৰ্থখন ছবিত ৰবি বাছৰুৰক স্কোৰ ৰচনা কৰিবলৈ ৰছীৰে বান্ধি দিয়া হৈছিল, আনহাতে ক্ৰমে চিনেমেট’গ্ৰাফী আৰু সম্পাদনা চম্ভালিবলৈ ভুৱন গৌড়া আৰু উজ্ৱাল কুলকাৰ্ণীৰ সৈতে যোগাযোগ কৰা হৈছিল। আৰম্ভণিতে এক অংশৰ চিনেমা হিচাপে ২০২৩ চনৰ ৮ জুলাইত প্ৰডাকচন হাউছে ঘোষণা কৰে যে ছালাৰক দুটা খণ্ডত মুক্তি দিয়া হ’ব, প্ৰথমখনৰ উপশিৰোনাম আছিল ছিজফাইৰ।<ref>{{Cite news |date=2020-11-30 |title=KGF director Prashanth Neel to direct Prabhas, official announcement to be made soon |work=The Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movies/news/kgf-director-prashanth-neel-to-direct-prabhas-official-announcement-to-be-made-soon/articleshow/79490460.cms?from=mdr |access-date=2023-12-21 |issn=0971-8257 |archive-date=22 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231222015400/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movies/news/kgf-director-prashanth-neel-to-direct-prabhas-official-announcement-to-be-made-soon/articleshow/79490460.cms?from=mdr |url-status=live }}</ref>
=== কলা-কুশলী নিৰ্বাচন ===
{{Multiple image
| image1 = Shruti Haasan at the special screening of the short film Devi (32).jpg
| image2 = Prithviraj at Aiyyaa event.jpg
| footer = প্ৰথমবাৰৰ বাবে [[প্ৰভাস]]ৰ বিপৰীতে মুখ্য চৰিত্ৰ (অভিনেত্ৰী)ত অভিনয় কৰিবলৈ নিৰ্বাচিত হয় [[শ্ৰুতি হাছান]] (বাওঁফালে)। পুলিচ পুলিচ (২০১০)ৰ পিছত তেলেগু চিনেমালৈ পৃথ্বীৰাজ সুকুমাৰণ (সোঁফালে)ৰ প্ৰত্যাৱৰ্তন।
| total_width = 250
| align = right
}}
প্ৰভাক কাষ্টিং কৰাৰ ক্ষেত্ৰত নীলে কয় যে "মই তেওঁৰ নিৰ্দোষতাৰ প্ৰতি আকৰ্ষিত হৈছিলো। প্ৰভাছে আন বেছিভাগ অভিনেতাৰ তুলনাত অধিক নিৰ্দোষতা প্ৰকাশ কৰে। এই নিৰ্দোষতাক উলিয়াই পৰ্দাত দেখুওৱাটো কল্পনাতীত হ'ব।" , আনহাতে প্ৰভাছে কয় যে তেওঁৰ চৰিত্ৰটো "অত্যন্ত হিংস্ৰ ", এনেকুৱা কাম যিটো তেওঁ "আগতে সঁচাকৈয়ে কৰা নাই।" পিছৰজনে নিজৰ ভূমিকাৰ বাবে অধিক ফিট আৰু পেশীবহুল হোৱাৰ খবৰ পোৱা গৈছিল। তেওঁ দ্বৈত ভূমিকা পালন কৰা বুলি আৰু খবৰ ওলাইছিল, যিটো পিছত অস্বীকাৰ কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite news |date=2021-01-15 |title=Superstar Moment! Prabhas and Yash from 'Salaar' launch in Hyderabad |work=The Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movies/news/superstar-moment-prabhas-and-yash-from-salaar-launch-in-hyderabad/articleshow/80282124.cms?from=mdr |access-date=2023-12-21 |issn=0971-8257 |archive-date=22 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231222015343/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movies/news/superstar-moment-prabhas-and-yash-from-salaar-launch-in-hyderabad/articleshow/80282124.cms?from=mdr |url-status=live }}</ref>
২০২১ চনৰ ২৮ জানুৱাৰীত প্ৰভাছে শ্ৰুতি হাছানক জন্মদিনৰ শুভেচ্ছা জনায়, আৰু ছালাৰ দললৈ আদৰণি জনায়। আধ্যাৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰি ₹৮ কোটি টকাৰ পাৰিতোষিক লাভ কৰিছিল। কোচিত ৰাধে শ্যামৰ বাবে এখন প্ৰেছ মিটৰ সময়ত প্ৰভাছে প্ৰকাশ কৰে যে পৃথ্বীৰাজ সুকুমাৰনে ছবিখনত ভূমিকা ল'ব, আৰু কয় যে "আমি ইমানেই ভাগ্যৱান যে ছবিখনত [তেওঁক] পাইছো।" পুলিচ পুলিচৰ পিছত পৃথ্বীৰাজৰ তেলেগু চিনেমালৈ ঘূৰি অহা বুলি ছবিখনক চিহ্নিত কৰে।<ref>{{Cite news |date=2023-07-08 |title='Salaar' Teaser: Prabhas and Prashanth Neel's Universe 'Salaar Part 1': CEASEFIRE teaser is here and it promises to be one of the most violent and thrilling rides! |work=The Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movies/news/salaar-teaser-prabhas-and-prashanth-neels-universe-salaar-part-1-ceasefire-teaser-is-here-and-it-promises-to-be-one-of-the-most-violent-and-thrilling-rides/articleshow/101528626.cms?from=mdr |access-date=2023-12-22 |issn=0971-8257 |archive-date=2 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231202052657/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movies/news/salaar-teaser-prabhas-and-prashanth-neels-universe-salaar-part-1-ceasefire-teaser-is-here-and-it-promises-to-be-one-of-the-most-violent-and-thrilling-rides/articleshow/101528626.cms?from=mdr |url-status=live }}</ref>
বিশিষ্ট চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিবলৈ মধু গুৰুস্বামী, জগপতি বাবু, ইছৱৰী ৰাও, শ্ৰিয়া ৰেড্ডী, তিন্নু আনন্দ, ববি সিমহা, ৰামচন্দ্ৰ ৰাজু, প্ৰুধ্বী ৰাজ, ঝান্সী, সপ্তগিৰি আদিয়ে বিশিষ্ট চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল। প্ৰচাৰমূলক ট্ৰেইলাৰত মাইম গোপি আৰু জন বিজয়ৰ উপস্থিতিয়ে তেওঁলোকৰ অন্তৰ্ভুক্তিৰ কথা প্ৰকাশ কৰে।<ref>{{Cite news |date=2021-08-19 |title=Prabhas's 'Salaar' will be twice as big as KGF: Reports |work=The Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movies/news/prabhass-salaar-will-be-twice-as-big-as-kgf-reports/articleshow/85460942.cms?from=mdr |access-date=2023-12-22 |issn=0971-8257 |archive-date=22 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231222015342/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movies/news/prabhass-salaar-will-be-twice-as-big-as-kgf-reports/articleshow/85460942.cms?from=mdr |url-status=live }}</ref>
=== চিত্ৰগ্ৰহণ ===
[[File:Matera Luglio 2019.jpeg|thumb|''ছালাৰ: পাৰ্ট ওৱান - চিজফায়াৰ''ৰ এটা অংশ [[ইটালী]]ৰ মাটেৰাত চিত্ৰগ্ৰহণ কৰা হৈছিল। ]]
২০২১ চনৰ ২৭ জানুৱাৰীত তেলেংগানাৰ এখন চহৰ গোদাৱৰীখানীৰ এটা চেটত প্ৰধান ফটোগ্ৰাফী আৰম্ভ হয়। দুদিন পিছত হাছানে প্ৰডাকচনত যোগদান কৰে। প্ৰভাসক লৈ একচন ছিকুৱেন্সৰ চিত্ৰগ্ৰহণ কৰা বুলি জানিব পৰা গৈছে। ইয়াৰ এদিন পিছতে ছ’চিয়েল মিডিয়াত প্ৰভাসৰ এখন অন-ছেট ছবি ফাদিল হৈ ভাইৰেল হোৱাৰ ফলত চিত্ৰগ্ৰহণৰ সময়ত কটকটীয়া নিৰাপত্তাৰ ব্যৱস্থা কৰা হয়। ৮ ফেব্ৰুৱাৰীত চিনেমাট’গ্ৰাফাৰ ভুৱন গৌড়াই প্ৰথম লেগ সমাপ্ত হোৱা বুলি ঘোষণা কৰে।<ref>{{Cite news |date=2022-06-16 |title=Prabhas double role in 'Salaar' creates a buzz among fans |work=The Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movies/news/prabhas-double-role-in-salaar-creates-a-buzz-among-fans/articleshow/92249176.cms?from=mdr |access-date=2023-12-22 |issn=0971-8257 |archive-date=22 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231222015410/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movies/news/prabhas-double-role-in-salaar-creates-a-buzz-among-fans/articleshow/92249176.cms?from=mdr |url-status=live }}</ref>
২০২১ চনৰ ৩ আগষ্টত হায়দৰাবাদত দ্বিতীয় লেগ আৰম্ভ হয়, য’ত প্ৰভাস আৰু শ্ৰুতিক অভিনয় কৰা এটা দৃশ্যৰ চিত্ৰগ্ৰহণ কৰা হয়। যিহেতু ছবি নিৰ্মাতাসকলে চালাৰক "যিকোনো কোণত পৰৱৰ্তী স্তৰ" দেখাব বিচাৰিছিল, গতিকে ডাৰ্ক চেণ্ট্ৰিক থিম প্ৰযুক্তিৰ জৰিয়তে শ্বুট কৰা প্ৰথমখন ভাৰতীয় ছবি হিচাপে পৰিগণিত হয়। ১২ আগষ্টৰ ভিতৰত দ্বিতীয় লেগ সমাপ্ত হয়।<ref>{{Cite news |date=2023-07-09 |title=Sapthagiri excitedly completes dubbing for 'Salaar,' anticipates a double blockbuster |work=The Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movies/news/sapthagiri-excitedly-completes-dubbing-for-salaar-anticipates-a-double-blockbuster/articleshow/101608176.cms?from=mdr |access-date=2023-12-22 |issn=0971-8257 |archive-date=9 July 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230709114014/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movies/news/sapthagiri-excitedly-completes-dubbing-for-salaar-anticipates-a-double-blockbuster/articleshow/101608176.cms?from=mdr |url-status=live }}</ref>
২০২২ চনৰ মাৰ্চ মাহত প্ৰভাসৰ ছবি ৰাধে শ্যাম মুক্তি পোৱাৰ কিছু সময়ৰ পিছতে মূলতঃ স্পেইনত আঁঠুৰ অস্ত্ৰোপচাৰ কৰা আৰু পিছলৈ ২৮৯৮ খ্ৰীষ্টাব্দৰ কল্কিৰ চেটত যোগদান কৰাৰ বাবে চিত্ৰগ্ৰহণ বন্ধ হৈ পৰে। ২০২২ চনৰ মে’ মাহলৈকে ৩০ শতাংশ চিত্ৰগ্ৰহণ সম্পূৰ্ণ হোৱা বুলি জানিব পৰা গৈছে। ২৪ মে’ৰ পৰা তৃতীয় লেগ আৰম্ভ হোৱাৰ খবৰ আহিছিল যদিও ইয়াৰ পৰিৱৰ্তে ১৮ মে’ৰ পৰা আৰম্ভ হৈছিল। সেইদিনা ষ্টুডিঅ’টোৱে পৰ্দাৰ আঁৰৰ এটা ভিডিঅ’ শ্বেয়াৰ কৰিছিল, য’ত ক্ৰুৱে একচন ছিকুৱেন্সৰ বাবে এটা চেট স্থাপন কৰা দেখা গৈছিল। ২৮ জুনত হায়দৰাবাদত আৰম্ভ হৈছিল চতুৰ্থ লেগ। খবৰ অনুসৰি সূচীত একচন ছিকুৱেন্সৰ বাবে এটা বিশাল চেট স্থাপন কৰা হৈছিল, য’ত প্ৰভাস, শ্ৰুতি আৰু বিভিন্ন যুঁজাৰুৰ অভিনয় আছিল, যুটি অনবাৰীভে ষ্টাণ্ট কৰিঅ’গ্ৰাফী কৰিছিল। খবৰ আহিছিল যে এই সময়সূচী দীঘলীয়া হ’ব। ডিচেম্বৰ মাহত প্ৰযোজক বিজয় কিৰাগাণ্ডুৰে প্ৰকাশ কৰিছিল যে ৮৫ শতাংশ চিত্ৰগ্ৰহণ সমাপ্ত হৈছে।<ref>{{Cite news |date=2022-05-18 |title=Salaar: Prabhas undergoes physical transformation; to resume shoot on this date |work=The Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movies/news/salaar-prabhas-undergoes-physical-transformation-to-resume-shoot-on-this-date/articleshow/91638396.cms?from=mdr |access-date=2023-12-22 |issn=0971-8257 |archive-date=25 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221125001250/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movies/news/salaar-prabhas-undergoes-physical-transformation-to-resume-shoot-on-this-date/articleshow/91638396.cms?from=mdr |url-status=live }}</ref>
২০২৩ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহৰ আৰম্ভণিতে চূড়ান্ত লেগত চিত্ৰগ্ৰহণ হোৱাৰ খবৰ আহিছিল, আৰু মাহৰ শেষৰ ফালে সমাপ্ত হ’ব। এই লেগত ক্ৰুৱে সাগৰৰ মাজত ২০ মিনিটৰ একচন ছিকুৱেন্স শ্বুট কৰিছিল, যাৰ বাবে প্ৰায় ১০ কোটি টকা খৰচ হৈছিল। বীৰা সিমহা ৰেড্ডী আৰু ৱালটাইৰ বীৰিয়াৰ পোষ্ট প্ৰডাকচন আৰু মুক্তিৰ কামত ব্যস্ত থকাৰ পিছত হাছানে ১০ ফেব্ৰুৱাৰীত চেটত যোগদান কৰে। ২৩ ফেব্ৰুৱাৰীৰ ভিতৰত তেওঁ নিজৰ অংশসমূহৰ চিত্ৰগ্ৰহণ সম্পূৰ্ণ কৰে। মাৰ্চ মাহৰ মাজভাগত উৎপাদন ইটালীৰ মাটেৰালৈ স্থানান্তৰিত হয়; তাৰ পিছত নেপলছ, তাৰ পিছত ৰোম আৰু বুডাপেষ্টত চিত্ৰগ্ৰহণ চলি থাকিব। ছেপ্টেম্বৰৰ মাজভাগত পুনৰ শ্বুট হোৱাৰ বাবে ২০২৩ চনৰ ২৮ ছেপ্টেম্বৰৰ প্ৰাৰম্ভিক মুক্তিৰ তাৰিখ পিছুৱাই দিয়া হৈছিল। খবৰ আহিছিল যে চূড়ান্ত সম্পাদনা চোৱাৰ পিছত নীলে অনুভৱ কৰিছিল যে উন্নতিৰ থল আছে। অক্টোবৰৰ শেষৰ ফালে এটা "বৃহৎ যুদ্ধৰ ক্ৰম"ৰ চিত্ৰগ্ৰহণ কৰা হয়, য'ত জীপ, টেংক আৰু ট্ৰাংককে ধৰি ৭৫০খনতকৈও অধিক বাহনৰ দৃশ্যগ্ৰহণ কৰা হয়। প্ৰায় তিনি বছৰৰ ভিতৰত মুঠ ১১৪ কৰ্মদিনৰ পিছত প্ৰধান ফটোগ্ৰাফী মোহাৰিলে।<ref>{{Cite news |date=2021-02-05 |title=Salaar: DOP Bhuvan Gowda shares a small sneak-peek into the film's shoot |work=The Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/salaar-dop-bhuvan-gowda-shares-a-small-sneak-peek-into-the-films-shoot/articleshow/80693288.cms?from=mdr |access-date=2023-12-21 |issn=0971-8257 |archive-date=22 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231222021211/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/salaar-dop-bhuvan-gowda-shares-a-small-sneak-peek-into-the-films-shoot/articleshow/80693288.cms?from=mdr |url-status=live }}</ref>
== সংগীত ==
{{Infobox album
| name = ছালাৰ: পাৰ্ট ওৱান - চিজফায়াৰ
| type = soundtrack
| artist = ৰবি বাসৰুৰ
| released = ২০২৩
| recorded = ২০২০-২০২৩
| studio =
| genre = ফিচাৰ ফিল্ম চাউণ্ডট্ৰেক
| length = ১০:০৩
| language = তেলেগু ভাষা
| label = ডিভ'
| producer = ৰবি বাসৰুৰ
| prev_title = ক্ষেত্ৰপতি
| prev_year = ২০২৩
| year = ২০২৩
}}
সংগীত আৰু পটভূমিৰ স্কোৰ ৰচনা কৰিছে ৰবি বাছৰুৰে, উগ্ৰাম, কেজিএফ: অধ্যায় ১ আৰু কেজিএফ: অধ্যায় ২ৰ পিছত নীলৰ সৈতে চতুৰ্থটো সহযোগিতা।<ref>{{Cite web |last=English |first=Suma |date=2023-09-14 |title=Non-Theatrical Rights For Prabhas' Salaar Sold For ₹350 Crore |url=https://telugustop.com/non-theatrical-rights-for-prabhas-salaar-sold-for-%e2%82%b9350-crore |access-date=2023-12-22 |website=TeluguStop.com |archive-date=23 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231223043855/https://telugustop.com/non-theatrical-rights-for-prabhas-salaar-sold-for-%E2%82%B9350-crore/ |url-status=live |archivedate=2023-12-23 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231223043855/https://telugustop.com/non-theatrical-rights-for-prabhas-salaar-sold-for-%E2%82%B9350-crore/ |deadurl=yes }}</ref> ২০২৩ চনৰ ১৩ ডিচেম্বৰত "সুৰেদে" শীৰ্ষক প্ৰথমটো একক গীত, আৰু তাৰ আঠ দিনৰ পিছত দ্বিতীয়টো একক গীত "প্ৰতিকাদলো" মুক্তি পায়।<ref>{{cite web |access-date=13 December 2023 |title='Salaar' first song 'Sooreede' out. Fans say it is 'pure goosebumps' |url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/salaar-part-one-ceasefire-first-song-sooreede-out-fans-say-it-is-pure-goosebumps-prabhas-prithiviraj-sukumaran-ravi-basrur-prashanth-neel-december-22-2475642-2023-12-13 |website=India Today |archive-date=13 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231213135138/https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/salaar-part-one-ceasefire-first-song-sooreede-out-fans-say-it-is-pure-goosebumps-prabhas-prithiviraj-sukumaran-ravi-basrur-prashanth-neel-december-22-2475642-2023-12-13 |url-status=live }}</ref>
{{Track listing
| headline = গীতসমূহৰ তালিকা
| title_width = 100
| extra_column = গায়ক-গায়িকা(সকল)
| title1 = ছুৰিডে
| সকলোবোৰ গীতৰ লিখক = কৃষ্ণ কান্ত
| extra1 = হৰিণী ইৱতুৰি
| length1 = ৩:১৮
| title2 = প্ৰতিকদলো
| extra2 = কোৰাছ
| length2 = ৩:৩০
| title3 = বিনাৰা
| extra3 = শচীন বাসৰুৰ
| length3 = ৩:১৫
| total_length = ১০:০৩
}}
== ছিকুৱেল ==
''ছালাৰ: পাৰ্ট টু – শৌৰয়াংগা পৰ্বম'' শীৰ্ষক ছবিখনৰ ছিকুৱেল নিৰ্মাণৰ কাম চলি আছে।<ref>{{Cite web |date=2023-12-22 |title=Salaar Sequel Title Revealed! Second Part of Prabhas-Prashanth Neel's Film To Be Called Salaar Part 2 – Shauryanga Parvam {{!}} 🎥 LatestLY |url=https://www.latestly.com/entertainment/south/salaar-sequel-title-revealed-second-part-of-prabhas-prashanth-neels-film-to-be-called-salaar-part-2-shauryanga-parvam-5645470.html |access-date=2023-12-22 |website=LatestLY |language=en |archive-date=23 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231223044358/https://www.latestly.com/entertainment/south/salaar-sequel-title-revealed-second-part-of-prabhas-prashanth-neels-film-to-be-called-salaar-part-2-shauryanga-parvam-5645470.html |url-status=live }}</ref> খবৰ অনুসৰি ২০২৪ চনৰ মাৰ্চ মাহত চিত্ৰগ্ৰহণ আৰম্ভ হ’বলগীয়া হৈ আছে। এন টি ৰামা ৰাও জুনিয়ৰৰ সৈতে নীলে ছবিখন সম্পূৰ্ণ কৰাৰ পিছত ইয়াৰ নিৰ্মাণ আৰম্ভ হ’ব।<ref>{{Cite web |date=2023-11-29 |title=Prashanth Neel – I can't say when Salaar 2 will start rolling |url=https://www.123telugu.com/mnews/prashanth-neel-i-cant-say-when-salaar-2-will-start-rolling.html |access-date=2023-12-22 |website=123telugu.com |language=en |archive-date=30 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231130181704/https://www.123telugu.com/mnews/prashanth-neel-i-cant-say-when-salaar-2-will-start-rolling.html |url-status=live }}</ref>
== তথ্য উৎস ==
{{ৰেফলিষ্ট}}
== বাহ্যিক সংযোগ ==
* {{IMDb title|id=13927994}}
* {{Bollywood Hungama movie|id=Salaar}}
[[শ্ৰেণী:২০২৩ বৰ্ষৰ চলচ্চিত্ৰ]]
[[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ চলচ্চিত্ৰ]]
[[শ্ৰেণী:তেলেগু চলচ্চিত্ৰ]]
f3jyyyxu9nwju34i9selgig5gu7yvn1
উৰহ
0
105417
606915
530674
2026-05-17T17:50:34Z
InternetArchiveBot
29706
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
606915
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox medical condition (new)
| name = উৰহ
| synonyms = Cimicosis, bedbugs
| image = Bed bug, Cimex lectularius.jpg
| alt =
| caption = কণী আকৃতিৰ এটা পৰিণত বয়সৰ উৰহ
| pronounce =
| field = পৰিয়ালৰ চিকিৎসা, চৰ্ম চিকিৎসা
| symptoms = ফোঁহা, খজুৱতি<ref name=And2006>{{cite book |author1=James, William D. |author2=Berger, Timothy G. |title=Andrews' Diseases of the Skin: clinical Dermatology |publisher=Saunders Elsevier |year=2006 |isbn=978-0-7216-2921-6 |page=446}}</ref><ref name=Ib2017/>
| complications =
| onset = কামোৰাৰ এক মিনিটৰ পৰা এদিনৰ ভিতৰত<ref name=Ib2017/>
| duration =
| types =
| causes = ''চিমেক্স'' (প্ৰধানকৈ ''Cimex lectularius'' আৰু ''Cimex hemipterus'')<ref name=JAMA2009/>
| risks = ভ্ৰমণ, পুৰণি বিচনা<ref name=Kolb2009/>
| diagnosis = কামোৰাৰ লক্ষণ অনুযায়ী<ref name=GP2009/>
| differential = এলাৰ্জী, খজুৱতি ইত্যাদি<ref name=Ib2017/>
| prevention =
| treatment =
| medication =
| prognosis =
| frequency =
| deaths =
}}
'''উৰহ''' ({{lang-en| Bed Bug}}) চিমেক্স প্ৰজাতিৰ এবিধ পৰজীৱী পোক, যিয়ে সাধাৰণতে ৰাতি তেজ খায়।<ref name=CDC2017Trans/> ইহঁতৰ কামোৰৰ ফলত ছালৰ ফোহা, মানসিক প্ৰভাৱ আৰু এলাৰ্জিৰ লক্ষণ আদি বহুতো স্বাস্থ্যজনিত প্ৰভাৱ পৰিব পাৰে।<ref name=GP2009>{{cite journal |vauthors=Doggett SL, Russell R |title=Bed bugs – What the GP needs to know |journal=Aust Fam Physician |volume=38 |issue=11 |pages=880–4 |date=November 2009 |pmid=19893834 }}</ref> উৰহৰ কামোৰৰ ফলত ছালৰ সৰু সৰু অংশ পৰা ৰঙা পৰাৰ পৰা আৰম্ভ কৰি ডাঙৰ ফোহালৈকে হ'ব পাৰে।<ref name=And2006/><ref name="Ib2017">{{cite journal |last1=Ibrahim |first1=O |last2=Syed |first2=UM |last3=Tomecki |first3=KJ |date=March 2017 |title=Bedbugs: Helping your patient through an infestation. |journal=Cleveland Clinic Journal of Medicine |volume=84 |issue=3 |pages=207–211 |doi=10.3949/ccjm.84a.15024 |pmid=28322676 |doi-access=free}}</ref> লক্ষণসমূহ দেখা দিবলৈ এক মিনিটৰ পৰা এদিনৰ ভিতৰত সময় লাগিব পাৰে আৰু খজুৱতি সাধাৰণতে দেখা দিয়ে।<ref name=Ib2017/> কিছুমান ব্যক্তিয়ে ভাগৰুৱা অনুভৱ কৰিব পাৰে বা জ্বৰ হ'ব পাৰে।<ref name=Ib2017/> সাধাৰণতে শৰীৰৰ অনাবৃত অংশ আক্ৰান্ত হয়।<ref name=Ib2017/> ইহঁতৰ কামোৰত কোনো সংক্ৰামক ৰোগ সংক্ৰমিত হোৱা বুলি জনা নাযায়।<ref name=GP2009/><ref name=CDC2017Trans>{{cite web|url=https://www.cdc.gov/parasites/bedbugs/faqs.html|title=Bed Bugs FAQs|date=2 May 2017|publisher=[[Centers for Disease Control and Prevention]]|access-date=2 October 2018}}</ref><ref name="Parola" /> জটিলতাৰ ভিতৰত মৃত ছালৰ অংশ বা ভেছকুলাইটিছৰ অংশ খুব কমেইহে থাকিব পাৰে।<ref name=Ib2017/>
উৰহৰ কামোৰ প্ৰধানকৈ দুটা প্ৰজাতিৰ দ্বাৰা হয়: Cimex lectularius (সাধাৰণ উৰহ) আৰু Cimex hemipterus, যি প্ৰধানকৈ ক্ৰান্তীয় অঞ্চলত পোৱা যায়।<ref name=JAMA2009>{{cite journal |author1=Jerome Goddard |author2=Richard deShazo |year=2009 |title=Bed bugs (''Cimex lectularius'') and clinical consequences of their bites |journal=[[Journal of the American Medical Association]] |volume=301 |issue=13 |pages=1358–1366 |doi=10.1001/jama.2009.405 |pmid=19336711|doi-access=free }}</ref> ইহঁতৰ আকাৰ ১ৰ পৰা ৭ মিলিমিটাৰৰ ভিতৰত।<ref name=CDC2017Trans/> ওচৰৰ ঠাইলৈ খোজ কাঢ়ি বা ব্যক্তিগত বস্তুৰ ভিতৰত সোমাই গৈ ইহঁত বিয়পে।<ref name=Ib2017/> পৰিষ্কাৰ-পৰিচ্ছন্নতাৰ অভাৱৰ বাবে এই আক্ৰমণ খুব কমেইহে হয়; সাধাৰণতে বেছি ঠেক অঞ্চলত ই অধিক সাধাৰণতে থাকে।<ref name=Ib2017/><ref name=Hild2009>{{cite journal |vauthors=Hildreth CJ, Burke AE, Glass RM |title=JAMA patient page. Bed bugs |journal=JAMA |volume=301 |issue=13 |pages=1398 |date=April 2009 |pmid=19336718 |doi=10.1001/jama.301.13.1398 |doi-access=free }}</ref> ৰোগ নিৰ্ণয়ৰ বাবে উৰহ বিচৰা আৰু সামঞ্জস্যপূৰ্ণ আন লক্ষণৰ অনুসন্ধান কৰা দুয়োটাই কৰা হয়।<ref name=GP2009/> উৰহে নিজৰ বেছিভাগ সময় আন্ধাৰ, গুপ্ত স্থান যেনে, বিচনাৰ তক্তা বা বেৰৰ ফাঁকত কটায়।<ref name=Ib2017/>
উৰহৰ নিয়ন্ত্ৰণ ইয়াৰ গম-গতিলৈ চাই কৰা হয়।<ref name=Ib2017/> ঘৰৰ পৰা উৰহ নিৰ্মূল কৰাটো প্ৰায়ে কঠিন, কাৰণ উৰহে কোনো খাদ্য নোখোৱাকৈ প্ৰায় ৩০০ দিনলৈকে জীয়াই থাকিব পাৰে।<ref name=Dog2012 /><ref name="Parola" /> উৰহ নিৰ্মূল কৰিবলৈ ঘৰৰ সঘনাই নিয়ন্ত্ৰণ বিধিৰ প্ৰয়োজন হ'ব পাৰে।<ref name=Ib2017/> ইয়াৰ ভিতৰত ৯০ মিনিটতকৈ অধিক সময় কোঠাটো ৫০ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ (১২২ ডিগ্ৰী ফাৰেনহাইট) উষ্ণতাত গৰম কৰা, সঘনাই ধূলি-বালি পৰিষ্কাৰ কৰা, উচ্চ উষ্ণতাত কাপোৰ ধোৱা আৰু বিভিন্ন কীটনাশক ব্যৱহাৰ কৰা আদি।<ref name=Ib2017/>
ইজিপ্তত পোৱা উৰহৰ জীৱাশ্মসমূহৰ পৰা জনা যায় যে, উৰহ কমেও ৩,৫০০ বছৰ ধৰি মানুহৰ পৰজীৱী হিচাপে জীয়াই আছে।<ref>{{cite journal |last1=Panagiotakopulu |first1=Eva |last2=Buckland |first2=Paul C. |date=December 1999 |title=Cimex lectularius L., the common bed bug from Pharaonic Egypt |journal=Antiquity |language=en |volume=73 |issue=282 |pages=908–911 |doi=10.1017/S0003598X00065674 |s2cid=162701508 |issn=0003-598X}}</ref> দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ পিছত উন্নত দেশসমূহত ই প্ৰায় নিৰ্মূল হোৱাৰ পিছতো ১৯৯০ চনৰ পৰা ইয়াৰ আক্ৰমণ বৃদ্ধি পাইছে আৰু বৰ্তমান বিশ্বৰ সকলো অঞ্চলতে উৰহ থকাটো তুলনামূলকভাৱে সাধাৰণ।<ref name=CDC2017Trans/><ref name=JAMA2009/><ref name=Kolb2009>{{cite journal |vauthors=Kolb A, Needham GR, Neyman KM, High WA |title=Bedbugs |journal=Dermatol Ther |volume=22 |issue=4 |pages=347–52 |year=2009 |pmid=19580578 |doi=10.1111/j.1529-8019.2009.01246.x |s2cid=221648188 |doi-access=free }}</ref><ref name=Dog2012>{{cite journal |last1=Doggett |first1=SL |last2=Dwyer |first2=DE |last3=Peñas |first3=PF |last4=Russell |first4=RC |title=Bed bugs: clinical relevance and control options. |journal=Clinical Microbiology Reviews |date=January 2012 |volume=25 |issue=1 |pages=164–92 |doi=10.1128/CMR.05015-11 |pmid=22232375|pmc=3255965 }}</ref> বিশেষজ্ঞসকলে যোৱা তিনিটা দশকত উৰহৰ আক্ৰমণৰ বৃদ্ধিত অৰিহণা যোগোৱা কেইবাটাও কাৰকৰ কথা আঙুলিয়াই দিয়ে; অনুপ্ৰৱেশ আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ভ্ৰমণ বৃদ্ধি; ছেকেণ্ড হেণ্ড সামগ্ৰীৰ বজাৰ সম্প্ৰসাৰিত; অন্যান্য কীট-পতংগ নিয়ন্ত্ৰণৰ ওপৰত অধিক গুৰুত্ব দিয়া; কিছুমান কীটনাশক নিষিদ্ধ কৰা আৰু এতিয়াও ব্যৱহৃত কীটনাশকৰ প্ৰতিৰোধ ক্ষমতা বৃদ্ধি কৰা।<ref name=Kolb2009/><ref name="Jacobs">{{cite news |last=Jacobs |first=Andrew |date=2005-11-27 |title=Just Try to Sleep Tight. The Bedbugs Are Back. |language=en-US |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2005/11/27/nyregion/just-try-to-sleep-tight-the-bedbugs-are-back.html |access-date=2023-12-27 |issn=0362-4331}}</ref><ref name="MDPI">{{cite journal |last1=Akhoundi |first1=Mohammad |last2=Zumelzu |first2=Coralie |last3=Sereno |first3=Denis |last4=Marteau |first4=Anthony |last5=Brun |first5=Sophie |last6=Jan |first6=Julie |last7=Izri |first7=Arezki |date=2023-07-05 |title=Bed Bugs (Hemiptera, Cimicidae): A Global Challenge for Public Health and Control Management |journal=Diagnostics |language=en |volume=13 |issue=13 |pages=2281 |doi=10.3390/diagnostics13132281 |doi-access=free |issn=2075-4418 |pmc=10340649 |pmid=37443675}}</ref>
==মানুহৰ ওপৰত প্ৰভাৱ==
[[File:Bedbugb1.JPG|thumb|উৰহৰ কামোৰৰ ফলত হোৱা ফোঁহা]]
[[File:Bedbugb2.JPG|thumb|উৰহৰ কামোৰৰ ফলত হোৱা আঘাত]]
উৰহে মানুহৰ বাসগৃহত আক্ৰমণ কৰে আৰু মানুহক কামোৰে, যাৰ ফলত খজুৱতি আৰু কেতিয়াবা অন্যান্য সমস্যাও হয়। শাৰীৰিকভাৱে ৰোগকাৰক জীৱাণু কঢ়িয়াই নিব পৰা যেন লাগিলেও উৰহে সংক্ৰামক ৰোগ সংক্ৰমিত কৰে বুলি কোনো প্ৰমাণ পোৱা নাই<ref name=GP2009/><ref name=CDC2017Trans/> অৱশ্যে এই সম্ভাৱনাৰ বিষয়ে অনুসন্ধান কৰা হৈ আছে।<ref name=JAMA2009/><ref name=GP2009/>
===কামোৰ===
উৰহৰ কামোৰৰ পৰা হোৱা ছালৰ আটাইতকৈ সাধাৰণ বিষয়সমূহ হ'ল খজুৱতি, চকলা বন্ধা আৰু উখহি উঠা, ৰঙা ৰঙৰ ঘা।<ref name="Parola" /> প্ৰতিটুকুৰা ঘাঁ প্ৰায় ২–৫ মিলিমিটাৰ (০.০৮–০.২ ইঞ্চি) কিন্তু ২ চে.মি. (০.৮ ইঞ্চি) ব্যাসৰ হ'ব পাৰে আৰু কেন্দ্ৰত দাগ (পাংকটাম) থাকিব পাৰে বা নাথাকিবও পাৰে।<ref name="Parola" /> সাধাৰণতে ছালৰ উন্মুক্ত অংশত, বিশেষকৈ চাদৰ বা কম্বলেৰে ঢাকি নোপোৱা উন্মুক্ত অংশ যেনে হাত, ভৰি, ভৰি, মুখ বা ডিঙিত হয়।<ref name="Parola" /> কামোৰৰ ফলত তাৰ প্ৰভাৱ ভিন্ন হয়, চকুত পৰাকৈ কোনো প্ৰভাৱ নেদেখাৰ পৰা (প্ৰায় ২০–৭০%),<ref name=JAMA2009/><ref name=GP2009/> সৰু চকলা বন্ধালৈকে, তীব্ৰ খজুৱতিৰ লগতে ডাঙৰ ফোঁহা গঠন হোৱালৈকে কেইবাদিনো প্ৰভাৱ থাকিব পাৰে।<ref name=GP2009/> জোলা আৰু ফোঁহাও হ’ব পাৰে। কামোৰৰ ফলত হোৱা ঘাবোৰ আঁচোৰৰ বাবে গৌণভাৱে সংক্ৰমিত হ'ব পাৰে কিন্তু উৰহৰ কামোৰৰ ফলত হোৱা প্ৰণালীবদ্ধ প্ৰভাৱ অতি বিৰল।<ref name="Parola" /> পোকটোৰ লেলাউটিত তেজ পাতল কৰা পদাৰ্থ নিৰ্গত হোৱাৰ বাবেও ৰক্তক্ষৰণৰ বাবে কেন্দ্ৰীয় দাগ হ'ব পাৰে।<ref name=Kolb2009/> কামোৰৰ কিছুদিন পিছতলৈ লক্ষণ দেখা নাযাব পাৰে।<ref name=GP2009/> উৰহৰ লেলাউটিৰ প্ৰটিনৰ প্ৰতি সম্ভাৱ্য সংবেদনশীলতাৰ বাবে বহুবাৰ কামোৰৰ পিছত প্ৰতিক্ৰিয়া প্ৰায়ে দ্ৰুত হৈ পৰে।<ref name=JAMA2009/> অসংখ্যবাৰ কামোৰাৰ ফলত ৰঙা ফোঁহা বা চকলা হ’ব পাৰে৷<ref name=GP2009/>
===চিকিৎসা===
উৰহৰ কামোৰৰ চিকিৎসাৰ বাবে ব্যক্তিজনক অধিক কামোৰ খোৱাৰ পৰা ৰক্ষা কৰিব লাগে আৰু সম্ভাৱ্য লক্ষণীয় স্থানত এণ্টিহিষ্টামিন আৰু কৰ্টিক'ষ্টেৰয়ডৰ ব্যৱহাৰ (স্থানীয় বা প্ৰণালীবদ্ধভাৱে) কৰিব লাগে।<ref name=GP2009/> কিন্তু ঔষধে ইয়াৰ ফলাফল উন্নত কৰাৰ কোনো প্ৰমাণ পোৱা নাই আৰু সাধাৰণতে চিকিৎসা অবিহনেই ১–২ সপ্তাহৰ ভিতৰত লক্ষণসমূহ ভাল হয়।<ref name=JAMA2009/><ref name=Kolb2009/>
===অন্যান্য প্ৰভাৱ===
এইটো সম্ভৱ হ’ব পাৰে যে, উৰহৰ সংস্পৰ্শই বায়ুমণ্ডলীয় এলাৰ্জেনৰ প্ৰভাৱৰ জৰিয়তে হাঁপানীৰ আক্ৰমণৰ সূচনা কৰিব পাৰে, যদিও এই সম্পৰ্কৰ প্ৰমাণ সীমিত।<ref name=GP2009/>
গুৰুতৰ আক্ৰমণ আৰু দীৰ্ঘদিনীয়া আক্ৰমণে উদ্বেগ, মানসিক চাপ আৰু টোপনিৰ অসুবিধাৰ সৃষ্টি কৰিব পাৰে।<ref name=GP2009/> ব্যক্তিৰ ''ৰিফ্ৰেক্টৰী ডিলুচনেল পেৰাচাইট'ছিছ''ৰ বিকাশ সম্ভৱ হয়, কাৰণ এজন ব্যক্তিয়ে অনবৰতে উৰহৰ প্ৰতি অতি ভয়াৰ্ত মনোভাৱ পুহিবলৈ ধৰে।<ref name="injury">{{cite web |author=Susan C. Jones |url=http://www.cuyahogabedbugs.org/wp-content/uploads/2016/06/Bed-Bug-Factsheet-OSU-Extension.pdf |title=Extension Fact Sheet "Bed Bugs, Injury" |date=January 2004 |publisher=[[Ohio State University]] |access-date=2024-06-11 |archivedate=2017-07-18 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170718232426/http://www.cuyahogabedbugs.org/wp-content/uploads/2016/06/Bed-Bug-Factsheet-OSU-Extension.pdf |deadurl=yes }}</ref>
==বৰ্ণনা==
[[File:BedBugwithMeasure.jpg|thumb|৪ৰ পৰা ৫ মিমি দীঘল এটা প্ৰাপ্তবয়স্ক উৰহ]]
সাধাৰণতে প্ৰধানকৈ চিমেক্স প্ৰজাতিৰ দুবিধ উৰহে আক্ৰমণ কৰা দেখা যায়: ''চিমেক্স লেকটুলেৰিয়াছ'' (সাধাৰণ উৰহ) আৰু ''চিমেক্স হেমিপ্টেৰাছ'' (গ্ৰীষ্মমণ্ডলীয় উৰহ)।<ref name=JAMA2009/> এই পোকবোৰে কেৱল তেজ খায় আৰু বিকাশৰ যিকোনো পৰ্যায়তে খাদ্য গ্ৰহণ নকৰাকৈ ৭০ দিনলৈকে জীয়াই থাকিব পাৰে।<ref name="Parola" /> প্ৰাপ্তবয়স্ক চিমেক্স পাতল বাদামীৰ পৰা ৰঙা-বাদামী, সমতল, ডিম্বাকাৰ আৰু পিছফালৰ ডেউকা নাথাকে। আগফালৰ ডেউকাবোৰ অৱশিষ্ট আৰু পেডৰ দৰে গঠনলৈ হ্ৰাস পায়। প্ৰাপ্তবয়স্ক উৰহ ৪–৫ মিলিমিটাৰ (০.১৬–০.২০ ইঞ্চি) দীঘল আৰু ১.৫–২ মিলিমিটাৰ (০.০৫৯–০.০৭৯ ইঞ্চি) বহল হয়। মাইকী সাধাৰণ উৰহে প্ৰতিদিনে ১–১০টা কণী আৰু জীৱনকালত ২০০–৫০০টা কণী পাৰে, আনহাতে মাইকী গ্ৰীষ্মমণ্ডলীয় উৰহে জীৱনকালত প্ৰায় ৫০টা কণী পাৰে।<ref name="Parola">{{cite journal |last1=Parola |first1=Philippe |last2=Izri |first2=Arezki |title=Bedbugs |journal=New England Journal of Medicine |date=4 June 2020 |volume=382 |issue=23 |pages=2230–2237 |doi=10.1056/NEJMcp1905840|pmid=32492304 |s2cid=219315855 }}</ref>
উৰহৰ জীৱনৰ পাঁচটা অপৰিপক্ক জীৱন পৰ্যায় আৰু এটা চূড়ান্ত প্ৰাপ্তবয়স্ক যৌন পৰিপক্ক পৰ্যায় থাকে।<ref>{{cite web |author1=Xavier Bonnefoy |author2=Helge Kampen |author3=Kevin Sweeney |url=http://www.euro.who.int/__data/assets/pdf_file/0011/98426/E91435.pdf |title=Public Health Significance of Urban Pests |publisher=[[World Health Organization]] |page=136 |access-date=1 December 2016 |archive-date=22 February 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170222111554/http://www.euro.who.int/__data/assets/pdf_file/0011/98426/E91435.pdf |url-status=dead |archivedate=22 February 2017 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170222111554/http://www.euro.who.int/__data/assets/pdf_file/0011/98426/E91435.pdf |deadurl=yes }}</ref> বিকাশৰ পৰৱৰ্তী পৰ্যায়লৈ আগবাঢ়ি যাবলৈ উৰহক অন্ততঃ এবাৰ তেজৰ আহাৰ গ্ৰহণৰ প্ৰয়োজন হয়।<ref name="Parola"/> প্ৰতিটো পৰ্যায়তে ইহঁতে মোট সলাই নিজৰ ছালখন আঁতৰাই দিয়ে আৰু নিজৰ বহিঃকংকাল পেলাই দিয়ে।<ref name="Shukla 2009 73">{{cite book |title=Economic Zoology |last1=Shukla |last2=Upadhyaya |edition=4th |year=2009 |page=73 |publisher=Rastogi |url=https://books.google.com/books?id=KCvlZ_-ztSUC&pg=PA73 |isbn=978-81-7133-876-4 }}{{Dead link|date=March 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
কণী ফুটি নতুনকৈ হোৱা পোকবোৰ অৰ্ধস্বচ্ছ, পাতল ৰঙৰ আৰু ইহঁত পৰিপক্কতা লাভ কৰাৰ লগে লগে বাদামী হৈ পৰে। উৰহৰ লগত আন পোক-পৰুৱাক কেতিয়াবা ভুল কৈ ধৰা হ’ব পাৰে, যেনে কিতাপৰ পোক, [[পঁইতাচোৰা]]ৰ পোৱালি বা কাৰ্পেটত সোমাই থকা পোক; কিন্তু উষ্ণ আৰু সক্ৰিয় হ'লে ইহঁতৰ গতিবিধি অধিক ক্ষিপ্ৰ হয় আৰু আন বেছিভাগ প্ৰকৃত কীটৰ দৰে ইহঁতক থেতেলিয়াই পেলালে, সেই সময়ত এটা বৈশিষ্ট্যপূৰ্ণ দুৰ্গন্ধ নিৰ্গত কৰে।
উৰহবোৰ প্ৰকৃততে ৰক্তপিপাসু। ইহঁতৰ মুখত চোকা অংগ আছে যিয়ে ছাল ফুটাই আঘাত কৰে আৰু লেলাউটিৰ পৰা এন্টিকোএগুলেণ্ট আৰু বিষহীন আক্ৰমণ কৰে। আক্ৰমণত মানুহৰ সংবেদনশীলতা চৰম এলাৰ্জিৰ পৰা একেবাৰেই কোনো প্ৰতিক্ৰিয়া নোহোৱালৈকে (প্ৰায় ২০%) বেলেগ বেলেগ হয়। কামোৰৰ ফলত সাধাৰণতে ৰঙা দাগ নথকা দমলা হয়, কিন্তু যেতিয়া বহুতো পোকে একে ঠাইত খাদ্য গ্ৰহণ কৰে, তেতিয়া ফুলা কমি যোৱাৰ পিছত ৰঙা দাগ দেখা দিব পাৰে।<ref name=birc.org/> উৰহে উন্মুক্ত ছাল পছন্দ কৰে, বিশেষকৈ শুই থকা ব্যক্তিৰ মুখ, ডিঙি আৰু বাহু পছন্দ কৰে।
==বিস্তাৰ==
পৰিষ্কাৰ-পৰিচ্ছন্নতাৰ অভাৱৰ বাবে উৰহৰ আক্ৰমণ খুব কমেইহে হয়।<ref name=Hild2009/> আক্ৰমণ কৰা মানুহৰ ব্যক্তিগত বস্তুৰ লগত সাধাৰণতে ইহঁতে নতুন ঠাইলৈ স্থানান্তৰিত হয়।<ref name=JAMA2009/> বাসস্থানবোৰ বিভিন্ন ধৰণেৰে উৰহৰ দ্বাৰা আক্ৰান্ত হ’ব পাৰে, যেনে:-
*ভ্ৰমণকাৰীৰ কাপোৰ বা বয়বস্তুত অন্যান্য আক্ৰান্ত বাসস্থানৰ পৰা অজানিতে অনা পোক আৰু কণী;
*ঘৰ বা ব্যৱসায়লৈ অনা আক্ৰান্ত বস্তু (যেনে আচবাব বিশেষকৈ বিছনা বা চোফা, কাপোৰ, বা বেকপেক);
*আক্ৰান্ত বাসস্থান বা বস্তুৰ ওচৰত, যদি ভ্ৰমণৰ বাবে সহজ পথ উপলব্ধ হয়, যেনে:- পাইপ বা ফলচ্ চিলিঙৰ মাজেৰে;
*বন্যপ্ৰাণী (যেনে বাদুলি বা চৰাই)<ref name="UKY">{{cite web |publisher = University of Kentucky College of Agriculture |title = BED BUGS |last1 = Potter | first1 = Michael F. |url = http://www.ca.uky.edu/entomology/entfacts/ef636.asp |access-date = 27 June 2010 | archive-url= https://web.archive.org/web/20100702114716/http://www.ca.uky.edu/entomology/entfacts/ef636.asp| archive-date= 2 July 2010 | url-status=live}}</ref><ref name="avianadvice.uark.edu">Steelman, C.D. 2000. [http://www.avianadvice.uark.edu/AA%20PDFs/avian_advice2no2.pdf Biology and control of bed bugs] [https://web.archive.org/web/20111005011925/http://www.avianadvice.uark.edu/AA%20PDFs/avian_advice2no2.pdf Archive], ''Cimex lectularius'', in poultry houses. Avian Advice 2: 10,15.</ref> যিয়ে উৰহ বা আনুষংগিক প্ৰজাতিৰ যেনে বাদুলিৰ পোককো আশ্ৰয় দিব পাৰে;
*আক্ৰান্ত অঞ্চললৈ যোৱা লোকসকলে (যেনে বাসস্থান, পৰিবহণৰ উপায়, মনোৰঞ্জনৰ স্থান বা থকাৰ স্থান) কাপোৰ, বয়বস্তু বা শৰীৰত পোকবোৰ আন অঞ্চললৈ নিব পাৰে। বিমান যাত্ৰাতো ক্ৰমান্বয়ে উৰহৰ উপস্থিতি পোৱা গৈছে।<ref>{{cite web|url=https://www.forbes.com/sites/melaniehaiken/2011/11/21/bed-bugs-on-airplanes-how-to-fly-bed-bug-free/|title=Bed Bugs on Airplanes?! Yikes! How to Fly Bed Bug-Free|first=Melanie|last=Haiken|website=Forbes|access-date=21 May 2020}}</ref>
যদিও উৰহে সুবিধাজনকভাবে পোহনীয়া জন্তুক কামোৰে, ইহঁতে নিজক খুৱাওতাৰ ছালত বাস নকৰে বা ইঠাইৰ পৰা আন ঠাইলৈ নাযায় আৰু পোহনীয়া জন্তু ইহঁতৰ বিস্তাৰৰ কাৰক বুলি বিশ্বাস কৰা নহয়।<ref name="PAWS SF">{{cite web |publisher=PAWS SF |title=The Truth About Bedbugs: Debunking the Myths |url=http://www.pawssf.org/document.doc?id=16 |access-date=13 October 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131014175351/http://www.pawssf.org/document.doc?id=16 |archive-date=14 October 2013 |archivedate=14 October 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131014175351/http://www.pawssf.org/document.doc?id=16 |deadurl=yes }}</ref>
===চিনাক্তকৰণ===
গাত দেখা দিয়া লক্ষণসমূহ অন্য কাৰণতকৈ উৰহৰ কামোৰৰ ফলত হয় বুলি জানিলে শুই থকা পৰিৱেশত পোকটোক বিচাৰি উলিওৱাৰ প্ৰয়োজন হয়, কাৰণ লক্ষণসমূহ উৰহৰ কামোৰৰ বাবে হোৱাটো নিশ্চিত হ’ব লাগে।<ref name=GP2009/> আন পতঙ্গৰ কামোৰেও একেধৰণৰ লক্ষণ দেখা দিব পাৰে।
কামোৰা উৰহ এটা হ’ব পাৰে, কিন্তু এবাৰ খোপনি পুতিলে ইহঁতে সোনকালে একত্ৰিত হোৱাৰ প্ৰৱণতা থাকে। যদিও ইহঁত কঠোৰভাৱে পৰজীৱী, তথাপি ইহঁতে জীৱনৰ এটা সৰু অংশহে শাৰীৰিকভাৱে মানুহৰ সৈতে জড়িত হৈ কটায়। এবাৰ উৰহে খাদ্য খাই শেষ কৰিলে ই ৰাসায়নিক পথ অনুসৰণ কৰি ওচৰৰ আশ্ৰয়স্থললৈ উভতি যায়, সাধাৰণতে বিছনা বা চোফাত বা তাৰ ওচৰত, য'ত ইহঁতে প্ৰাপ্তবয়স্ক, কিশোৰ আৰু ইহঁতৰ কণীবোৰ থুপ খাই থাকে। এই ঠাইবোৰৰ ভিতৰত বয়-বস্তু, বাহনৰ ভিতৰৰ অংশ, আচবাব, বিছনাৰ কাষৰ বস্তুৰ দ’ম— আনকি বৈদ্যুতিক চকেট বা লেপটপ কম্পিউটাৰৰ ভিতৰতো থাকিব পাৰে। বাসস্থানৰ ভিতৰত বাহ সাজি লোৱা প্ৰাণী যেনে বাদুলি, চৰাই,<ref name=avianadvice.uark.edu/> বা ৰোডেণ্টৰ ওচৰতো উৰহ থাকিব পাৰে। ঘৰচীয়া মেকুৰী আৰু কুকুৰৰ তেজ খায়ো ইহঁতে জীয়াই থাকিব পাৰে যদিও C. lectularius প্ৰজাতিৰ বাবে মানুহ বেছি পছন্দৰ।<ref name=WoodwardQuinn2011>{{cite book |author1 = Susan L. Woodward |author2 = Joyce A. Quinn |title = Encyclopedia of Invasive Species: From Africanized Honey Bees to Zebra Mussels: From Africanized Honey Bees to Zebra Mussels |url = https://books.google.com/books?id=KOGfKRZ0YFIC&pg=PA124 |access-date = 15 August 2013 |date = 30 September 2011 |publisher = ABC-CLIO |isbn = 978-0-313-38221-5 |page = 124 }}</ref>
উৰহৰ তীব্ৰ আক্ৰমণ ইহঁতৰ বৈশিষ্ট্যপূৰ্ণ তিতা-মিঠা গোন্ধৰ দ্বাৰা ধৰা পেলাব পাৰি, যাক ৰাস্পবেৰী নামৰ এবিধ ফলৰ পঁচা গোন্ধৰ দৰে বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে।<ref>{{cite journal |last = Anderson |first = AL |author2 = Leffler, K |title = Bedbug infestations in the news: a picture of an emerging public health problem in the United States |journal = Journal of Environmental Health |date = May 2008 |volume = 70 |issue = 9 |pages = 24–7, 52–3 |pmid = 18517150 |url = https://www.neha-ecommerce.org/imispublic/members/pdf/JEH/archive/2008/4.May.08/JEH5.08_Feature_Bedbugs.pdf |url-status = dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20120426075229/https://www.neha-ecommerce.org/imispublic/members/pdf/JEH/archive/2008/4.May.08/JEH5.08_Feature_Bedbugs.pdf |archive-date = 26 April 2012 |df = dmy-all |access-date = 13 June 2024 |archivedate = 26 April 2012 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20120426075229/https://www.neha-ecommerce.org/imispublic/members/pdf/JEH/archive/2008/4.May.08/JEH5.08_Feature_Bedbugs.pdf |deadurl = yes }}</ref> উৰহ ধৰা পেলোৱা কুকুৰবোৰক আক্ৰমণৰ তথ্য নিৰ্ণয় কৰিবলৈ প্ৰশিক্ষণ দিয়া হয়, যাৰ সম্ভাৱ্য সঠিকতাৰ হাৰ ১১%ৰ পৰা ৮৩%ৰ ভিতৰত।<ref name=Dog2012 /><ref name=Ib2017/>
ঘৰতে তৈয়াৰী ডিটেক্টৰৰ বিকাশ কৰা হৈছে।<ref>{{cite web |url = http://abc7ny.com/archive/7212643/ |title = 7 On Your Side: Get rid of bed bugs for less than $15 |access-date =1 December 2016}}</ref><ref>{{cite web |url = https://njaes.rutgers.edu/pubs/fs1117/ |title = Detecting Bed Bugs Using Bed Bug Monitors (from Rutgers NJAES) |access-date =1 December 2016}}</ref> ''বেড বাগ ডিটেক্টৰ'', যাক প্ৰায়ে "মনিটৰ", "ফান্দ" বা "ইণ্টাৰচেপ্টৰ" বুলি কোৱা হয়,<ref>{{cite web |author=[[US EPA OCSPP]] |date=2013-03-07 |title=Do-it-yourself Bed Bug Control |url=https://www.epa.gov/bedbugs/do-it-yourself-bed-bug-control |access-date=2022-10-01 |website=[[US EPA OCSPP]] |language=en}}</ref> মানৱ শৰীৰৰ উপস্থিতিৰ সৈতে জড়িত লেক্টিক এচিড বা কাৰ্বন ডাই অক্সাইড বা ফেৰ'মন ব্যৱহাৰ কৰি এটা পাত্ৰত উৰহবোৰক আকৰ্ষণ কৰি ফান্দত পেলোৱা হয়। বেডবাগ ডিটেক্টৰে উৰহ থকা-নথকাটো নিশ্চিত কৰিব পাৰে, কিন্তু নিৰ্মূলৰ বাবে ই পৰ্যাপ্ত পৰিমাণে ফান্দত নাথাকে।<ref name="Parola"/>
<gallery>
File:Bedbugs1.jpg|এটা ড্ৰেছাৰৰ ভিতৰত পোৱা কণী আৰু দুটা প্ৰাপ্তবয়স্ক উৰহ
File:BedBugFeces.jpg|মলৰ দাগ
File:Bed Bug On Carpet.jpg|কাৰ্পেটত উৰহ
</gallery>
==প্ৰতিৰোধ==
ঘৰৰ বাহিৰৰ পৰা যাতে উৰহ ঘৰৰ ভিতৰলৈ আহিব নোৱাৰে, তাৰ বাবে উৰহ থকা ঠাইলৈ যোৱাৰ পিছত বা আক্ৰান্ত হ’ব পৰা পৰিবহণ মাধ্যমেৰে যাত্ৰা কৰাৰ পিছত সাৱধানতা অৱলম্বন কৰিবলৈ পৰামৰ্শ দিয়া হয়; সাৱধানতাসমূহৰ ভিতৰত আছে, সেই ঠাইৰ পৰা ওলাই যোৱাৰ সময়ত জোতা পৰীক্ষা কৰা, সোমোৱাৰ আগতে ঘৰৰ বাহিৰত কাপোৰ সলনি কৰা, আৰু ব্যৱহৃত কাপোৰবোৰ ঘৰৰ বাহিৰৰ কাপোৰ শুকুৱাই লোৱা যন্ত্ৰত ৰখা। নতুন বাসস্থানলৈ যোৱাৰ সময়ত ছুটকেছবোৰ মানুহ শোৱা ঠাইলৈ নিয়াৰ আগতে বিচনাখন পৰীক্ষা কৰাটো বাঞ্ছনীয়, আৰু ছুটকেছটো ওখ ষ্টেণ্ডত ৰাখিব লাগে যাতে উৰহবোৰে খোজ কাঢ়ি সোমোৱাৰ সম্ভাৱনা কম হয়। কাপোৰবোৰ ওলোমাই থ’ব লাগে বা মজিয়াত ছুটকেছত থৈ দিব লাগে।<ref name=sciam12>{{cite web |url=https://www.scientificamerican.com/article/bed-bug-expert-explains-defend-yourself/ |title=Bed Bug Confidential: An Expert Explains How to Defend against the Dreaded Pests|newspaper=Scientific American|date=23 January 2012|author=Kate Wong |access-date= 19 August 2018}}</ref> অতিৰিক্ত প্ৰতিৰোধমূলক ব্যৱস্থাসমূহৰ ভিতৰত আছে বিভিন্ন ফাট (য'ত উৰহবোৰ প্ৰায়ে লুকাই থাকে) বন্ধ কৰা, আচবাব পৰীক্ষা কৰা আৰু ঘৰলৈ উভতি অহাৰ সময়ত কাপোৰ আৰু বয়বস্তু বিশুদ্ধ কৰা।<ref name="Parola" /> উৰহ নিৰ্মূলৰ বাবে নিবেদিত কোম্পানী এটাৰ প্ৰতিষ্ঠাপকে কয় যে, তেওঁ বুকিং কৰা হোটেলৰ ৫% কোঠা উৰহ আক্ৰান্ত। তেওঁ মানুহক কেতিয়াও ৰাজহুৱা পৰিবহণত বহিব নালাগে বুলি পৰামৰ্শ দিছিল; অফিচৰ চকী, বিমানৰ আসন আৰু হোটেলৰ বিচনা পৰীক্ষা কৰক; আৰু মাহত এবাৰ ঘৰৰ বিচনাসমূহ নিৰীক্ষণ আৰু ভেকুৱাম কৰক।<ref name=obs18au18>{{cite news |url=https://www.theguardian.com/uk-news/2018/aug/19/bedbugs-heatwave-sparks-plage-pest-infestation |title=Bedbugs plague hits British cities |newspaper=The Observer|date=19 August 2018|access-date= 19 August 2018|last1=Sherwood |first1=Harriet }}</ref> বেৰৰ সকলো সুৰুঙা বা ফাঁক বন্ধ কৰক; উৰহ আন্ধাৰ ঠাইত লুকাই থাকে; যেনে বেৰৰ ফাট। ছেকেণ্ড হেণ্ড আচবাবতো উৰহৰ আশ্ৰয় থাকিব পাৰে।
===নিৰ্মূল===
ঘনাই উৰহৰ কামোৰৰ পৰা হাত সৰাটো টান হ’ব পাৰে কাৰণ ইয়াৰ বাবে আগতে ঘৰ বা কৰ্মস্থলীৰ পৰা উৰহ নিৰ্মূল কৰিব লাগে; অ-ৰাসায়নিক নিয়ন্ত্ৰণ পদ্ধতি ব্যৱহাৰ কৰি উৰহ নিৰ্মূল কৰাটো অতি ফলপ্ৰসূ।<ref name="Parola" /> অ-ৰাসায়নিক নিয়ন্ত্ৰণ পদ্ধতিৰ ভিতৰত কাৰ্পেট আৰু আচবাব (সততে স্ক্ৰেপিং কৰি) এটা ডিচপ'জেবল বেগত ভেকুৱাম কৰি পিছত পুনৰ উৎপত্তি ৰোধ কৰিবলৈ প্লাষ্টিকৰ বেগত বন্ধ কৰা হয়।<ref name="Parola" /> আন আন পদ্ধতিসমূহ হ'ল, কোনো অঞ্চলৰ পৰা বস্ত্ৰ সামগ্ৰী আঁতৰাই গৰম পানীত (কমেও ৬০ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ) ধুই বা −২০ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ (−৪ ডিগ্ৰী ফাৰেনহাইট) তাপমাত্ৰাত জমা কৰা। <ref name="Parola" />বেছিভাগ গ্ৰাহক গ্ৰেডৰ ফ্ৰীজাৰেই উৰহক হত্যা কৰিবলৈ অপৰ্যাপ্ত কাৰণ ই পৰ্যাপ্ত কম উষ্ণতা সৃষ্টি কৰিব নোৱাৰে।<ref name="Parola" />বিচনাৰ বস্ত্ৰসমূহক কমেও ৬০ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ (১৪০ ডিগ্ৰী ফাৰেনহাইট)লৈ ভাপত দিব পাৰি আৰু এই পদ্ধতিয়ে বস্ত্ৰৰ গভীৰতালৈ সোমাই গৈ সম্ভাৱ্যভাৱে এমিনিটৰ ভিতৰতে উৰহক ফলপ্ৰসূভাৱে মৃত্যুমুখত পেলাব পাৰে।<ref name="Parola" /> আক্ৰান্ত সামগ্ৰীৰ বাবে গৰম কৰা টেণ্ট বা চেম্বাৰ ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি বা গোটেই কোঠাবোৰ অন্ততঃ ৫৫ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ (১৩১ ডিগ্ৰী ফাৰেনহাইট) লৈ গৰম কৰি আক্ৰমণ ফলপ্ৰসূভাৱে নিৰ্মূল কৰিব পাৰি।<ref name="Parola" />
উৰহৰ আক্ৰমণ নিৰ্মূল কৰাৰ ক্ষেত্ৰত কেৱল অ-ৰাসায়নিক পদ্ধতিতকৈ এই পদ্ধতিৰ লগতে কীটনাশকৰ সংমিশ্ৰণ অধিক ফলপ্ৰসূ বুলি কোনো প্ৰমাণ পোৱা নাই।<ref name="Parola" /> কীটনাশক দৰৱ উৰহৰ আক্ৰমণ নিৰ্মূলৰ বাবে বেছিভাগেই অ-কাৰ্যকৰী, কাৰণ বেছিভাগ উৰহেই পাইৰেথ্ৰইডকে ধৰি কীটনাশকৰ প্ৰতিৰোধী, যিবোৰ প্ৰায় ৯০% বাণিজ্যিক গ্ৰেডৰ কীটনাশকত পোৱা যায়।<ref name="Parola" /> সময়ৰ লগে লগে কীটনাশকৰ প্ৰতিৰোধ ক্ষমতা যথেষ্ট বৃদ্ধি পাইছে,যদিও ই মানুহৰ স্বাস্থ্যৰ ক্ষতি কৰাৰ সম্ভাৱনা আছে।<ref name=JAMA2009/>
এবাৰ উদ্ভৱ হ'লে, উৰহৰ পৰা মুক্তি পোৱাটো অত্যন্ত কঠিন,<ref name=JAMA2009/> বিশেষকৈ একাধিক বাসস্থান থকা অট্টালিকাসমূহত, কাৰণ নিৰ্মূলকৰণ কৰা বাসস্থানৰ বাহিৰে ইহঁত অট্টালিকাৰ অন্য অংশতো বাচি থাকিব পাৰে,<ref name="Parola " /> আৰু আক্ৰান্ত অঞ্চলৰ পৰা নিকা কৰা অঞ্চললৈ গৈ উৰহসংখ্যা পুনৰ বৃদ্ধি কৰিব পাৰে।
যান্ত্ৰিক পদ্ধতি যেনে ভেকুৱাম ক্লিনাৰৰ দ্বাৰা কীট নিষ্কাশন কৰি লোৱা আৰু বিচনাবোৰ তাপ-শোধন বা মেৰিয়াই লোৱা আদি ফলপ্ৰসূ উপায়।<ref name=JAMA2009 /><ref name=Dog2012/> ৪৫ °C (১১৩ °F) বা তাতকৈ অধিক উষ্ণতাত এঘণ্টা বা −১৭ °C (১ °F)তকৈ কম উষ্ণতাত দুঘণ্টা সময় থাকিলে ইহঁতক মাৰিব পাৰি।<ref name=Dog2012 /> ইয়াৰ ভিতৰত কাপোৰৰ বাবে ঘৰুৱা কাপোৰ শুকুৱাই লোৱা যন্ত্ৰ বা ব্যৱসায়িক ষ্টীমাৰ আদিও থাকিব পাৰে। ১৮০ ডিগ্ৰী ফাৰেনহাইট (৮২ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ)ৰ ওপৰৰ উষ্ণতাৰ সংস্পৰ্শলৈ আহিলে উৰহ আৰু ইয়াৰ কণীবোৰ মৃত্যুমুখত পৰিব আৰু ষ্টীমাৰে ২৩০ ডিগ্ৰী ফাৰেনহাইট (১১০ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ)ৰ বহু ওপৰত উপনীত হ'ব পাৰে।<ref name=birc.org>{{cite journal |last=Quarles|first=William|date=March 2007|title=Bed Bugs Bounce Back |journal=IPM Practitioner|volume=24|issue=3/4 |pages=1–8 |url=http://www.birc.org/MarApril2007.pdf |access-date=27 May 2010}}</ref><ref>{{cite web | url=https://www.bedbugs.umn.edu/bed-bug-control-in-residences/steamers | title=Using Steamers to Control Bed Bugs| date=22 June 2016}}</ref> এটা অধ্যয়নত দেখা গৈছে যে ২ মিনিটতকৈ অধিক উষ্ণতাত ৫০ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ (১২২ ডিগ্ৰী ফাৰেনহাইট)তকৈ অধিক উষ্ণতাৰ সংস্পৰ্শলৈ অহা উৰহৰ মৃত্যুৰ হাৰ এশ শতাংশ। অধ্যয়নটোৱে প্ৰকাশ কৰামতে, ৪৮ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ (১১৮ ডিগ্ৰী ফাৰেনহাইট)ৰ ওপৰৰ উষ্ণতা ২০ মিনিটতকৈ অধিক সময় ধৰি ৰখাৰ পৰামৰ্শ দিছিল, যাতে উৰহৰ সকলো জীৱন পৰ্যায়ক ফলপ্ৰসূভাৱে নিৰ্মূল কৰিব পৰা যায়, কাৰণ কাৰ্যক্ষেত্ৰত ফাট আৰু ঘৰৰ ভিতৰৰ লাম-লাকটুৰ হিচাপ অনুসৰি ৬ৰ পৰা ৮ ঘণ্টা এই প্ৰক্ৰিয়াত সময় ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name=PropaneStudy>{{cite report |last=Hulasare |first=Raj |title=Fundamental Research on the Efficacy of Heat on Bed Bugs and Heat Transfer in Mattresses|date=September 2007 – April 2009 |id=PERC docket 12221}}</ref> এই পদ্ধতি ব্যয়বহুল আৰু ইয়াৰ ফলত জুইৰ সৃষ্টি হ’ব পাৰে।<ref name=Dog2012/><ref name=birc.org/> অনাহাৰে থকা উৰহবোৰৰ বাবে এই পদ্ধতি ফলপ্ৰসূ নহয়, কাৰণ ইহঁতে উষ্ণতাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি ১৩৫ৰ পৰা ৩০০ দিনলৈকে খাদ্য নোখোৱাকৈ জীয়াই থাকিব পাৰে।<ref name=Dog2012 /><ref name="Parola" />
বেছিভাগ অৰ্গেন'ক্ল'ৰিন কীটনাশক প্ৰত্যাহাৰৰ পিছত ২০১২ চনত কোৱা হৈছিল যে, প্ৰকৃততে কোনো ফলপ্ৰসূ কীটনাশক উৰহৰ বাবে উপলভ্য নহয়।<ref name=Dog2012/> ঐতিহাসিকভাৱে ফলপ্ৰসূ বুলি পোৱা কীটনাশকসমূহৰ ভিতৰত পাইৰেথ্ৰইড, ডাইক্ল'ৰভছ আৰু মেলাথিয়ন আদি অন্তৰ্ভুক্ত।<ref name=Kolb2009 /> শেহতীয়া দশকবোৰত কীটনাশকৰ প্ৰতিৰোধ ক্ষমতা যথেষ্ট বৃদ্ধি পাইছে।<ref name=JAMA2009 /> কাৰ্বামেট কীটনাশক প্ৰ'পক্সাৰ উৰহৰ বাবে অতি বিষাক্ত, কিন্তু ইয়াৰ সংস্পৰ্শলৈ অহা শিশুৰ বাবে ইয়াৰ বিষাক্তক্ৰিয়াৰ সম্ভাৱনা আছে আৰু আমেৰিকাৰ পৰিৱেশ সুৰক্ষা সংস্থাই ইয়াক ঘৰৰ ভিতৰত ব্যৱহাৰৰ বাবে অনুমোদন দিবলৈ অনিচ্ছুক।<ref>[https://www.nytimes.com/2010/09/05/opinion/05sun3.html "In Search of a Bedbug Solution"]. ''The New York Times''. (4 September 2010).</ref> কেতিয়াবা উঁইপোক আৰু পঁইতাচোৰাৰ দৰে কীট-পতংগৰ বিৰুদ্ধে ঘৰৰ ভিতৰত নিৰাপদ কীটনাশক হিচাপে ব’ৰিক এচিড প্ৰয়োগ কৰা হয় কিন্তু ই উৰহৰ বাবে ফলপ্ৰসূ নহয়৷<ref>{{cite web |url=https://lancaster.unl.edu/pest/resources/341BBSteps.pdf |title=Got Bed Bugs? Don't Panic! |access-date=27 August 2018 }}{{Dead link|date=January 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
==বিস্তাৰ==
পৃথিৱীৰ সকলো ঠাইতে উৰহ পোৱা যায়।<ref name=Heu09>{{cite journal |title=Bed bugs, leeches and hookworm larvae in the skin |pmid=19362691 |year=2009 |vauthors=Heukelbach J, Hengge UR |journal=Clinics in Dermatology |volume=27 |issue=3 |pages=285–290 |doi=10.1016/j.clindermatol.2008.10.008}}</ref> ১৯৫০ চনৰ আগলৈ আমেৰিকাৰ প্ৰায় ৩০% ঘৰত উৰহ আছিল; <ref name=Ib2017/> বৰ্তমান এই শতাংশ হ্ৰাস পাইছে, যাৰ কাৰণ পঁইতাচোৰা মাৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা ডিডিটি বুলি আংশিকভাৱে বিশ্বাস কৰা হয়।<ref name="Nurse09">{{cite journal |vauthors=Krause-Parello CA, Sciscione P |date=April 2009 |title=Bedbugs: an equal opportunist and cosmopolitan creature |journal=J Sch Nurs |volume=25 |issue=2 |pages=126–132 |doi=10.1177/1059840509331438 |pmid=19233933 |s2cid=5441148}}</ref> ভেকুৱাম ক্লিনাৰৰ আৱিষ্কাৰ আৰু আচবাবৰ ডিজাইন সৰলীকৰণেও হয়তো এই হ্ৰাসত ভূমিকা লৈছে।<ref name="Nurse09"/> আন কিছুমানে বিশ্বাস কৰে যে ই কেৱল জীৱটোৰ চক্ৰীয় প্ৰকৃতি হ'ব পাৰে।<ref>{{cite web |author1=Xavier Bonnefoy |author2=Helge Kampen |author3=Kevin Sweeney |title=Public Health Significance of Urban Pests |publisher=[[World Health Organization]] |page=131 |url=http://www.euro.who.int/__data/assets/pdf_file/0011/98426/E91435.pdf |access-date=1 December 2016 |archive-date=22 February 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170222111554/http://www.euro.who.int/__data/assets/pdf_file/0011/98426/E91435.pdf |url-status=dead |archivedate=22 February 2017 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170222111554/http://www.euro.who.int/__data/assets/pdf_file/0011/98426/E91435.pdf |deadurl=yes }}</ref>
কিন্তু ১৯৮০ চনৰ পৰা উন্নত দেশসমূহত এই আক্ৰমণৰ হাৰ বহু পৰিমাণে বৃদ্ধি পাইছে।<ref name="JAMA2009"/><ref name="Kolb2009"/><ref name=Heu09/> ইয়াৰ কাৰণ বেছি বিদেশ ভ্ৰমণ বুলি ভবা হয়; উন্নয়নশীল দেশৰ পৰা উন্নত দেশলৈ প্ৰব্ৰজন বৃদ্ধি; ঘৰৰ মাজত ছেকেণ্ড হেণ্ড আচবাবৰ অধিক সঘনাই বিনিময়; অন্যান্য কীট-পতংগ নিয়ন্ত্ৰণৰ ওপৰত অধিক গুৰুত্ব দিয়া, যাৰ ফলত উৰহৰ প্ৰতিকাৰৰ ব্যৱস্থাক অৱহেলা কৰা হয়; আৰু ফলপ্ৰসূ কীটনাশক নিষিদ্ধ কৰাৰ লগতে সেই কীটনাশকসমূহৰ প্ৰতিৰোধ ক্ষমতা বৃদ্ধিৰ সৈতে এতিয়াও অনুমতি দিয়া হৈছে।<ref name=Kolb2009 /><ref name=Romero_et_al>{{cite journal |vauthors=Romero A, Potter MF, Potter DA, Haynes KF |title=Insecticide Resistance in the Bed Bug: A Factor in the Pest's Sudden Resurgence? |journal=Journal of Medical Entomology |volume=44 |issue=2 |pages=175–178 |year=2007 |pmid=17427684 |s2cid=29722288 |doi=10.1603/0022-2585(2007)44[175:IRITBB]2.0.CO; 2 |issn=0022-2585}}</ref> কীটনাশক ব্যৱহাৰৰ বাবে পঁইতাচোৰাৰ সংখ্যা হ্ৰাস পোৱাৰ ফলত উৰহৰ পুনৰ উত্থানত সহায়ক হ'ব পাৰে, কিয়নো পঁইতাচোৰাই উৰহ পোক খায়।<ref>{{cite journal |last=Gulati |first=A. N. |date=1930 |title=Do Cockroaches eat Bed Bugs? |journal=Nature |language=en |volume=125 |issue=3162 |pages=858 |doi=10.1038/125858a0 |issn=1476-4687 |bibcode=1930Natur.125..858G |s2cid=4134223|doi-access=free }}</ref><ref name="Jacobs" /><ref name="MDPI" /> ডিডিটি নিষিদ্ধ কৰা, কাৰণ ডিডিটি আৰু অন্যান্য শক্তিশালী কীটনাশকৰ প্ৰতিৰোধ ক্ষমতা বৃদ্ধিয়ে অৰিহণা যোগাব পাৰে।<ref>{{cite web |last=Bankhead |first=Charles |date=27 August 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150828173328/http://www.medpagetoday.com/MeetingCoverage/AAD/53277 |archive-date=28 August 2015 |title=Bed Bug Resurgence a Multifactorial Issue: Hygiene, insecticide bans, globalization all contribute |work=Meeting Coverage |publisher=MedPage Today |url=http://www.medpagetoday.com/MeetingCoverage/AAD/53277 |access-date=28 August 2015}}</ref><ref>{{cite journal |last1=Davies |first1=T. G. E. |last2=Field |first2=L. M. |last3=Williamson |first3=M. S. |date=2012|title=The re-emergence of the bed bug as a nuisance pest: implications of resistance to the pyrethroid insecticides |journal=Medical and Veterinary Entomology |language=en |volume=26 |issue=3 |pages=241–254 |doi=10.1111/j.1365-2915.2011.01006.x |pmid=22235873 |s2cid=9862896 |issn=1365-2915 |doi-access=free}}</ref>
আমেৰিকাৰ নেচনেল পেষ্ট মেনেজমেণ্ট এছ'চিয়েচনে ২০০০ চনৰ পৰা ২০০৫ চনৰ ভিতৰত উৰহ ৭১% বৃদ্ধি পোৱা বুলি জনাইছে।<ref name="voiland">{{cite journal|author=Voiland, Adam|date=16 July 2007|title=You May not be Alone|journal=U.S. News & World Report |volume=143|issue=2|pages=53–54 |url=http://health.usnews.com/usnews/health/articles/070708/16bedbug.htm|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20111107010535/http://health.usnews.com/usnews/health/articles/070708/16bedbug.htm|archive-date=7 November 2011}}</ref> কেৱল নিউয়ৰ্ক চহৰতে ২০০৪ চনত ৫০০ৰ পৰা ২০০৯ চনত ১০,০০০লৈ বৃদ্ধি পাইছে।<ref name="nytakeover">{{cite news|url=http://newsfeed.time.com/2010/08/19/are-bedbugs-taking-over-new-york-city/|title=Are Bedbugs Taking Over New York City?|author=Megan Gibson|date=19 August 2010|magazine=[[Time (magazine)|Time]]|access-date=14 June 2024|archivedate=1 December 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20161201040832/http://newsfeed.time.com/2010/08/19/are-bedbugs-taking-over-new-york-city/|deadurl=yes}}</ref> ২০১৩ চনত চিকাগোক আমেৰিকাৰ সৰ্বাধিক উৰহৰ আক্ৰমণ থকা চহৰ হিচাপে তালিকাভুক্ত কৰা হয়।<ref>{{cite news |url=http://www.tenants-rights.org/chicago-council-passes-bed-bug-ordinance/ |title=Chicago Council passes Bed Bug Ordinance |author=Metropolitan Tenants Organization|date=16 July 2013 |work=Metropolitan Tenants Organization website}}</ref> ইয়াৰ উত্তৰত চিকাগো চহৰ পৰিষদে বিস্তাৰ সীমিত কৰিবলৈ উৰহ নিয়ন্ত্ৰণ অধ্যাদেশ গৃহীত কৰে। তদুপৰি উৰহ আগতে কেতিয়াও নোহোৱা ঠাইবোৰত উপস্থিত হৈছে, যেনে দক্ষিণ দক্ষিণ আমেৰিকা।<ref>{{cite journal |author=Faúndez E. I. |author2=Carvajal M. A. |year=2014 |title=Bed bugs are back and also arriving is the southernmost record of ''Cimex lectularius'' (Heteroptera: Cimicidae) in South America|journal=Journal of Medical Entomology |volume=51|issue=5|pages=1073–1076 |doi=10.1603/me13206|pmid=25276939|s2cid=26829030}}</ref><ref>{{cite journal|author=Faúndez E. I. |year=2015|title=Primeros registros de la chinche de cama ''Cimex lectularius'' Linneo, 1755 (Hemiptera: Cimicidae) en la Isla Tierra del Fuego (Chile)|journal=Arquivos Entomolóxicos |volume=14 |pages=279–280}}</ref>
আক্ৰমণৰ বৃদ্ধিৰ তথ্য লাভ কৰাটো কঠিন হৈ পৰিছে, কাৰণ উৰহৰ আক্ৰমণ সহজে চিনাক্ত কৰিব পৰা সমস্যা নহয়, আৰু লগতে মানুহে ইয়াৰ বিষয়ে কথা নাপাতে। বেছিভাগ প্ৰতিবেদন কীট-পতংগ নিয়ন্ত্ৰণ কোম্পানী, স্থানীয় কৰ্তৃপক্ষ আৰু হোটেল শৃংখলৰ পৰা সংগ্ৰহ কৰা হৈছে,<ref name="boase">Boase, Clive J., "Bed-bugs – reclaiming our cities", ''Biologist'', vol. 51, pp. 1-4, accessed 7 June 2010</ref> আৰু সমস্যাটো বৰ্তমান প্ৰতিবেদনৰ পৰা বিশ্বাস কৰাতকৈ অধিক গুৰুতৰ হ'ব পাৰে।<ref name="urticaria">{{cite journal |title=Bedbug bites masquerading as urticaria |year = 2006 |journal =[[Journal of Allergy and Clinical Immunology]] |pages=1508–1509 |volume=117 |issue=6 |last1=Scarupa |first1=M.D. |last2=Economides |first2=A. |doi=10.1016/j.jaci.2006.03.034|pmid=16751024}}</ref>
==তথ্য সূত্ৰ==
[[শ্ৰেণী:পতংগ]]
czqhk88uk92ps79lt0b3ps5mpyaj0o9
সদস্য বাৰ্তা:JAKHINI
3
107379
606864
501442
2026-05-17T14:31:00Z
Kandarpajit Kallol
6257
/* এছিয়ান মাহ দ্বিতীয় পৰ্যায়, ২০২৬ */ নতুন অনুচ্ছেদ
606864
wikitext
text/x-wiki
{{tmbox
| type = notice
| image = [[চিত্ৰ:Assamese Jaapi.png|135px|left]]
| imageright = [[চিত্ৰ:Wikipedia-logo.png|135px]]
| style = border: 1px blue solid;
| textstyle =
| text = {{Center|<big>{{#if: {{{1}}} |'''নমস্কাৰ, {{#if: | {{{1}}} | {{BASEPAGENAME}} }}<br/>}}}}
{{Center|'''[[অসমীয়া ৱিকিপিডিয়া]]লৈ আপোনাক [[ৱিকিপিডিয়া:আদৰণি|আদৰণি জনাইছোঁ]]! '''</big><br/><br/>
আপোনাৰ আগ্ৰহৰ বাবে ধন্যবাদ। আশা কৰোঁ আপুনি সদায় আমাৰ লগত জড়িত হৈ থাকিব। নৱাগত সকলৰ বাবে তলত দিয়া পৃষ্ঠাকেইখন অতি উপযোগী, অনুগ্ৰহ কৰি পৃষ্ঠাকেইখন এবাৰ চকু ফুৰাই চাই যেন। }}<br/>
{{Center|
'''ৱিকিপিডিয়াত সম্পাদনাৰ সহায়'''<br/>
<big> [[ৱিকিপিডিয়া:পৰিচয়|ৱিকিপিডিয়াৰ বিষয়ে অলপ]]</big><br/>
<big> [[সহায়:সৰল সম্পাদনা|সম্পাদনাৰ থুলমুল আভাস]]</big><br/>
<big> [[ৱিকিপিডিয়া:সহায়িকা|ৱিকিপিডিয়া সম্পাদনাৰ বিষয়ে প্ৰয়োজনীয় আভাস]]</big><br/>
<big> [[সহায়:নতুন প্ৰবন্ধ আৰম্ভ কৰক|প্ৰবন্ধ এটা কেনেকৈ আৰম্ভ কৰিব?]]</big><br/>
<big> [[ৱিকিপিডিয়া:সততে উদিত প্ৰশ্নসমূহ|সততে উদিত প্ৰশ্নসমূহ]] </big><br/>
<br>
'''ৱিকিপিডিয়াৰ সম্পাদনাৰ নিয়ম নীতি'''<br/>
<big> [[ৱিকিপিডিয়া:পাঁচটা স্তম্ভ|ৱিকিপিডিয়াৰ পঞ্চশীল নীতি]]</big><br/>
<big> [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া কি নহয়|ৱিকিপিডিয়া কি নহয়]]</big><br/>
}}
<br/>
'''ইয়াৰ উপৰিও ফে’চবুকত [https://www.facebook.com/groups/assamwikigroup/ {{Like|''Assamese Wikipedia Community''}}] বুলি আমাৰ এটা আলোচনা গোট আৰু [https://facebook.com/aswikipedia {{Like|''অসমীয়া ৱিকিপিডিয়া''}}] নামৰ এটা পৃষ্ঠা আছে। ৱিকিপিডিয়ানসকলক লগ পাবলৈ আৰু ৱিকিপিডিয়াৰ বিষয়ে জানিবলৈ আপুনিও সেইবোৰৰ সদস্য হৈ ল’ব পাৰে। '''
আশা কৰোঁ ৱিকিপিডিয়াত সম্পাদনা কৰি আৰু এজন [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়ান|ৱিকিপিডিয়ান]] হোৱাটো উপভোগ কৰিব।
<div class="center">{{Wikipedia in Social Media}}</div>
| small = / yes
| smallimage = none / [[Image:Some image.svg|30px]]
| smallimageright = none / [[Image:Some image.svg|30px]]
| smalltext = আদৰণি
}} — [[সদস্য:AdoroniBot|AdoroniBot]] ([[সদস্য বাৰ্তা:AdoroniBot|বাৰ্তা]]) 03:42, 10 September 2024 (ইউ.টি.চি.)
<!-- This welcome message is delivered by [[User:AdoroniBot|AdoroniBot]] on behalf of Assamese Wikimedia Community. -->
== পৃষ্ঠা স্থানান্তৰ ==
Gottfried Wilhelm Leibniz-ৰ বিষয়ে অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াত ইতিমধ্যে [[গটফ্ৰিড উইলহেল্ম লেইবনিজ|প্ৰবন্ধ]] এটা আছিলেই। সেয়েহে আপুনি লিখা প্ৰবন্ধটো আপোনাৰ [[সদস্য:JAKHINI/গটফ্ৰিড উইলহেল্ম লাইবনিৎছ|সদস্যপৃষ্ঠা]]লৈ স্থানান্তৰ কৰা হ'ল। যদিও আপোনাৰ প্ৰবন্ধটো পুৰণিটোতকৈ অধিক উন্নত আছিল, ৱিকিৰ নীতি অনুসৰি আপুনি লিখা [[গটফ্ৰিড উইলহেল্ম লেইবনিজ|পৃষ্ঠা]]টো খালি কৰি তাক পূৰ্বৰ প্ৰবন্ধটোলৈ ৰিডাইৰেক্ট কৰা হ'ল। আপুনি লিখা তথ্যখিনি পূৰ্বৰ প্ৰবন্ধটোত সংযোগ কৰি তাক অধিক উন্নত কৰাত সহায় কৰিব পাৰে। [[সদস্য:Babulbaishya|বাবুল বৈশ্য]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Babulbaishya|বাৰ্তা]]) 06:00, 15 December 2024 (ইউ.টি.চি.)
== Invitation to Participate in the Wikimedia SAARC Conference Community Engagement Survey ==
Dear Community Members,
I hope this message finds you well. Please excuse the use of English; we encourage translations into your local languages to ensure inclusivity.
We are conducting a Community Engagement Survey to assess the sentiments, needs, and interests of South Asian Wikimedia communities in organizing the inaugural Wikimedia SAARC Regional Conference, proposed to be held in Kathmandu, Nepal.
This initiative aims to bring together participants from eight nations to collaborate towards shared goals. Your insights will play a vital role in shaping the event's focus, identifying priorities, and guiding the strategic planning for this landmark conference.
Survey Link: https://forms.gle/en8qSuCvaSxQVD7K6
We kindly request you to dedicate a few moments to complete the survey. Your feedback will significantly contribute to ensuring this conference addresses the community's needs and aspirations.
Deadline to Submit the Survey: 20 January 2025
Your participation is crucial in shaping the future of the Wikimedia SAARC community and fostering regional collaboration. Thank you for your time and valuable input.
Warm regards,<br>
[[:m:User:Biplab Anand|Biplab Anand]]
<!-- Message sent by User:Biplab Anand@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Biplab_Anand/lists&oldid=28078122 -->
== নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা ২০২৫ত অংশগ্ৰহণৰ বাবে ধন্যবাদ! ==
প্ৰিয় অৱদানকাৰী,
[https://w.wiki/CdiS নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা ২০২৫ৰ] অংশ হোৱা বাবে আপোনালৈ আন্তৰিক ধন্যবাদ! আপোনাৰ অবিশ্বাস্য অৱদানসমূহে অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াত নাৰীবাদ আৰু বিশ্বৰ চহকী সাংস্কৃতিক ঐতিহ্যসম্পৰ্কীয় তথ্য উপলভ্য হোৱাত সহায় কৰিছে।
📅 ইয়াৰ পিছত কি?
প্ৰতিযোগিতাখন আৰম্ভ হোৱাৰ দিনৰে পৰা অৰ্থাৎ ২০২৫ চনৰ ১ ফেব্ৰুৱাৰীৰ পৰা আৰম্ভ হোৱা জুৰী প্ৰক্ৰিয়া ২০২৫ চনৰ এপ্ৰিল-মে'ৰ ভিতৰত সম্পূৰ্ণ হোৱাৰ সম্ভাৱনা আছে। এই সময়চোৱাত অনুগ্ৰহ কৰি আপোনাৰ ৱিকিমিডিয়াৰ আলোচনা পৃষ্ঠাত নজৰ ৰাখক লগতে আপোনাৰ ইমেইল জাননীসমূহ সক্ৰিয় কৰি ৰখা হৈছেনে নাই, সেই সম্পৰ্কে নজৰ ৰাখক যাতে আপুনি ফলাফল সম্পৰ্কীয় কোনো আপডেটৰ পৰা অজ্ঞাতে থাকিব লগীয়া নহয়।
📝 এতিয়া আমি আপোনাৰ পৰা কি বিচাৰিছোঁ, বা আপোনাৰ কৰণীয় কি!
আপোনাৰ অংশগ্ৰহণ আমাৰ বাবে অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ। আমি এইকথা অনুভৱ কৰোঁ, যিহেতু প্ৰতিযোগিতাৰ মানসিকতাৰে পৃষ্ঠাসমূহ সৃষ্টি কৰা হৈছে, গতিকে জ্ঞাতে-অজ্ঞাতে প্ৰবন্ধসমূহত যথেষ্ট সংখ্যক আসোঁৱাহ ৰৈ যোৱা চকুত পৰিছে। ইয়াৰোপৰি বহু প্ৰবন্ধ পোখালি হিচাপে ৰৈ গৈছে। এনে সমস্যাসমূহ সমাধান নকৰিলে প্ৰকল্পটোৰ মান নিম্নগামী হোৱাৰ দৰে হয়। গতিকে নতুনকৈ অন্য কোনো প্ৰবন্ধ সৃষ্টিৰ পূৰ্বে পাৰিলে প্ৰতিযোগিতাৰ বাবে সৃষ্টিকৰা পৃষ্ঠাসমূহ উন্নত কৰাত মনোযোগ দিয়ে যেন। আপোনাৰ মতামত আমাৰ বাবে গুৰুত্বপূৰ্ণ। আমি এপ্ৰিলৰ মাজভাগৰ ভিতৰত আপোনাৰ চিন্তা, পৰামৰ্শ আৰু প্ৰতিযোগিতাৰ সময়ত সন্মুখীন হোৱা যিকোনো প্ৰত্যাহ্বান সম্পৰ্কত মতামত সংগ্ৰহ কৰিবলৈ এখন প্ৰ-পত্ৰ প্ৰেৰণ কৰিম৷ আপোনাৰ মূল্যবান মতামতে আমাক পৰৱৰ্তী সংস্কৰণটোক আৰু অধিক উন্নত আৰু ৱিকিসুলভ কৰিবলৈ সহায় কৰিব!
আকৌ এবাৰ নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা আৰু পৰম্পৰাৰ এই বিশ্বব্যাপী উদযাপনৰ অংশ হোৱাৰ বাবে ধন্যবাদ।
ধন্যবাদেৰে,
[[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) 12:20, 1 April 2025 (ইউ.টি.চি.)
সমন্বয়ক
'''নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা ২০২৫'''
== এছিয়ান মাহ দ্বিতীয় পৰ্যায়, ২০২৬ ==
@[[সদস্য:JAKHINI|JAKHINI]], [[:w:as:|এছিয়ান মাহ দ্বিতীয় পৰ্যায়, ২০২৬]]ত অংশগ্ৰহণ কৰি আপুনি আগবঢ়োৱা বৰঙণিৰ বাবে আপোনালৈ অভিনন্দন জ্ঞাপন কৰিলোঁ। — <span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px;">[[User:Kandarpajit Kallol|<font color="#872455">'''কন্দৰ্পজিৎ কল্লোল'''</font>]] ([[User Talk:Kandarpajit Kallol|বাৰ্তা]])</span> 14:31, 17 May 2026 (ইউ.টি.চি.)
l5czmb57tm4b5vms8mripx6a68nolgw
606881
606864
2026-05-17T15:12:53Z
JAKHINI
42689
/* এছিয়ান মাহ দ্বিতীয় পৰ্যায়, ২০২৬ */ উত্তৰ
606881
wikitext
text/x-wiki
{{tmbox
| type = notice
| image = [[চিত্ৰ:Assamese Jaapi.png|135px|left]]
| imageright = [[চিত্ৰ:Wikipedia-logo.png|135px]]
| style = border: 1px blue solid;
| textstyle =
| text = {{Center|<big>{{#if: {{{1}}} |'''নমস্কাৰ, {{#if: | {{{1}}} | {{BASEPAGENAME}} }}<br/>}}}}
{{Center|'''[[অসমীয়া ৱিকিপিডিয়া]]লৈ আপোনাক [[ৱিকিপিডিয়া:আদৰণি|আদৰণি জনাইছোঁ]]! '''</big><br/><br/>
আপোনাৰ আগ্ৰহৰ বাবে ধন্যবাদ। আশা কৰোঁ আপুনি সদায় আমাৰ লগত জড়িত হৈ থাকিব। নৱাগত সকলৰ বাবে তলত দিয়া পৃষ্ঠাকেইখন অতি উপযোগী, অনুগ্ৰহ কৰি পৃষ্ঠাকেইখন এবাৰ চকু ফুৰাই চাই যেন। }}<br/>
{{Center|
'''ৱিকিপিডিয়াত সম্পাদনাৰ সহায়'''<br/>
<big> [[ৱিকিপিডিয়া:পৰিচয়|ৱিকিপিডিয়াৰ বিষয়ে অলপ]]</big><br/>
<big> [[সহায়:সৰল সম্পাদনা|সম্পাদনাৰ থুলমুল আভাস]]</big><br/>
<big> [[ৱিকিপিডিয়া:সহায়িকা|ৱিকিপিডিয়া সম্পাদনাৰ বিষয়ে প্ৰয়োজনীয় আভাস]]</big><br/>
<big> [[সহায়:নতুন প্ৰবন্ধ আৰম্ভ কৰক|প্ৰবন্ধ এটা কেনেকৈ আৰম্ভ কৰিব?]]</big><br/>
<big> [[ৱিকিপিডিয়া:সততে উদিত প্ৰশ্নসমূহ|সততে উদিত প্ৰশ্নসমূহ]] </big><br/>
<br>
'''ৱিকিপিডিয়াৰ সম্পাদনাৰ নিয়ম নীতি'''<br/>
<big> [[ৱিকিপিডিয়া:পাঁচটা স্তম্ভ|ৱিকিপিডিয়াৰ পঞ্চশীল নীতি]]</big><br/>
<big> [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়া কি নহয়|ৱিকিপিডিয়া কি নহয়]]</big><br/>
}}
<br/>
'''ইয়াৰ উপৰিও ফে’চবুকত [https://www.facebook.com/groups/assamwikigroup/ {{Like|''Assamese Wikipedia Community''}}] বুলি আমাৰ এটা আলোচনা গোট আৰু [https://facebook.com/aswikipedia {{Like|''অসমীয়া ৱিকিপিডিয়া''}}] নামৰ এটা পৃষ্ঠা আছে। ৱিকিপিডিয়ানসকলক লগ পাবলৈ আৰু ৱিকিপিডিয়াৰ বিষয়ে জানিবলৈ আপুনিও সেইবোৰৰ সদস্য হৈ ল’ব পাৰে। '''
আশা কৰোঁ ৱিকিপিডিয়াত সম্পাদনা কৰি আৰু এজন [[ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপিডিয়ান|ৱিকিপিডিয়ান]] হোৱাটো উপভোগ কৰিব।
<div class="center">{{Wikipedia in Social Media}}</div>
| small = / yes
| smallimage = none / [[Image:Some image.svg|30px]]
| smallimageright = none / [[Image:Some image.svg|30px]]
| smalltext = আদৰণি
}} — [[সদস্য:AdoroniBot|AdoroniBot]] ([[সদস্য বাৰ্তা:AdoroniBot|বাৰ্তা]]) 03:42, 10 September 2024 (ইউ.টি.চি.)
<!-- This welcome message is delivered by [[User:AdoroniBot|AdoroniBot]] on behalf of Assamese Wikimedia Community. -->
== পৃষ্ঠা স্থানান্তৰ ==
Gottfried Wilhelm Leibniz-ৰ বিষয়ে অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াত ইতিমধ্যে [[গটফ্ৰিড উইলহেল্ম লেইবনিজ|প্ৰবন্ধ]] এটা আছিলেই। সেয়েহে আপুনি লিখা প্ৰবন্ধটো আপোনাৰ [[সদস্য:JAKHINI/গটফ্ৰিড উইলহেল্ম লাইবনিৎছ|সদস্যপৃষ্ঠা]]লৈ স্থানান্তৰ কৰা হ'ল। যদিও আপোনাৰ প্ৰবন্ধটো পুৰণিটোতকৈ অধিক উন্নত আছিল, ৱিকিৰ নীতি অনুসৰি আপুনি লিখা [[গটফ্ৰিড উইলহেল্ম লেইবনিজ|পৃষ্ঠা]]টো খালি কৰি তাক পূৰ্বৰ প্ৰবন্ধটোলৈ ৰিডাইৰেক্ট কৰা হ'ল। আপুনি লিখা তথ্যখিনি পূৰ্বৰ প্ৰবন্ধটোত সংযোগ কৰি তাক অধিক উন্নত কৰাত সহায় কৰিব পাৰে। [[সদস্য:Babulbaishya|বাবুল বৈশ্য]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Babulbaishya|বাৰ্তা]]) 06:00, 15 December 2024 (ইউ.টি.চি.)
== Invitation to Participate in the Wikimedia SAARC Conference Community Engagement Survey ==
Dear Community Members,
I hope this message finds you well. Please excuse the use of English; we encourage translations into your local languages to ensure inclusivity.
We are conducting a Community Engagement Survey to assess the sentiments, needs, and interests of South Asian Wikimedia communities in organizing the inaugural Wikimedia SAARC Regional Conference, proposed to be held in Kathmandu, Nepal.
This initiative aims to bring together participants from eight nations to collaborate towards shared goals. Your insights will play a vital role in shaping the event's focus, identifying priorities, and guiding the strategic planning for this landmark conference.
Survey Link: https://forms.gle/en8qSuCvaSxQVD7K6
We kindly request you to dedicate a few moments to complete the survey. Your feedback will significantly contribute to ensuring this conference addresses the community's needs and aspirations.
Deadline to Submit the Survey: 20 January 2025
Your participation is crucial in shaping the future of the Wikimedia SAARC community and fostering regional collaboration. Thank you for your time and valuable input.
Warm regards,<br>
[[:m:User:Biplab Anand|Biplab Anand]]
<!-- Message sent by User:Biplab Anand@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Biplab_Anand/lists&oldid=28078122 -->
== নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা ২০২৫ত অংশগ্ৰহণৰ বাবে ধন্যবাদ! ==
প্ৰিয় অৱদানকাৰী,
[https://w.wiki/CdiS নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা ২০২৫ৰ] অংশ হোৱা বাবে আপোনালৈ আন্তৰিক ধন্যবাদ! আপোনাৰ অবিশ্বাস্য অৱদানসমূহে অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াত নাৰীবাদ আৰু বিশ্বৰ চহকী সাংস্কৃতিক ঐতিহ্যসম্পৰ্কীয় তথ্য উপলভ্য হোৱাত সহায় কৰিছে।
📅 ইয়াৰ পিছত কি?
প্ৰতিযোগিতাখন আৰম্ভ হোৱাৰ দিনৰে পৰা অৰ্থাৎ ২০২৫ চনৰ ১ ফেব্ৰুৱাৰীৰ পৰা আৰম্ভ হোৱা জুৰী প্ৰক্ৰিয়া ২০২৫ চনৰ এপ্ৰিল-মে'ৰ ভিতৰত সম্পূৰ্ণ হোৱাৰ সম্ভাৱনা আছে। এই সময়চোৱাত অনুগ্ৰহ কৰি আপোনাৰ ৱিকিমিডিয়াৰ আলোচনা পৃষ্ঠাত নজৰ ৰাখক লগতে আপোনাৰ ইমেইল জাননীসমূহ সক্ৰিয় কৰি ৰখা হৈছেনে নাই, সেই সম্পৰ্কে নজৰ ৰাখক যাতে আপুনি ফলাফল সম্পৰ্কীয় কোনো আপডেটৰ পৰা অজ্ঞাতে থাকিব লগীয়া নহয়।
📝 এতিয়া আমি আপোনাৰ পৰা কি বিচাৰিছোঁ, বা আপোনাৰ কৰণীয় কি!
আপোনাৰ অংশগ্ৰহণ আমাৰ বাবে অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ। আমি এইকথা অনুভৱ কৰোঁ, যিহেতু প্ৰতিযোগিতাৰ মানসিকতাৰে পৃষ্ঠাসমূহ সৃষ্টি কৰা হৈছে, গতিকে জ্ঞাতে-অজ্ঞাতে প্ৰবন্ধসমূহত যথেষ্ট সংখ্যক আসোঁৱাহ ৰৈ যোৱা চকুত পৰিছে। ইয়াৰোপৰি বহু প্ৰবন্ধ পোখালি হিচাপে ৰৈ গৈছে। এনে সমস্যাসমূহ সমাধান নকৰিলে প্ৰকল্পটোৰ মান নিম্নগামী হোৱাৰ দৰে হয়। গতিকে নতুনকৈ অন্য কোনো প্ৰবন্ধ সৃষ্টিৰ পূৰ্বে পাৰিলে প্ৰতিযোগিতাৰ বাবে সৃষ্টিকৰা পৃষ্ঠাসমূহ উন্নত কৰাত মনোযোগ দিয়ে যেন। আপোনাৰ মতামত আমাৰ বাবে গুৰুত্বপূৰ্ণ। আমি এপ্ৰিলৰ মাজভাগৰ ভিতৰত আপোনাৰ চিন্তা, পৰামৰ্শ আৰু প্ৰতিযোগিতাৰ সময়ত সন্মুখীন হোৱা যিকোনো প্ৰত্যাহ্বান সম্পৰ্কত মতামত সংগ্ৰহ কৰিবলৈ এখন প্ৰ-পত্ৰ প্ৰেৰণ কৰিম৷ আপোনাৰ মূল্যবান মতামতে আমাক পৰৱৰ্তী সংস্কৰণটোক আৰু অধিক উন্নত আৰু ৱিকিসুলভ কৰিবলৈ সহায় কৰিব!
আকৌ এবাৰ নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা আৰু পৰম্পৰাৰ এই বিশ্বব্যাপী উদযাপনৰ অংশ হোৱাৰ বাবে ধন্যবাদ।
ধন্যবাদেৰে,
[[সদস্য:Nayan j Nath|Nayan j Nath]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Nayan j Nath|বাৰ্তা]]) 12:20, 1 April 2025 (ইউ.টি.চি.)
সমন্বয়ক
'''নাৰীবাদ আৰু লোকগাথা ২০২৫'''
== এছিয়ান মাহ দ্বিতীয় পৰ্যায়, ২০২৬ ==
@[[সদস্য:JAKHINI|JAKHINI]], [[:w:as:|এছিয়ান মাহ দ্বিতীয় পৰ্যায়, ২০২৬]]ত অংশগ্ৰহণ কৰি আপুনি আগবঢ়োৱা বৰঙণিৰ বাবে আপোনালৈ অভিনন্দন জ্ঞাপন কৰিলোঁ। — <span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px;">[[User:Kandarpajit Kallol|<font color="#872455">'''কন্দৰ্পজিৎ কল্লোল'''</font>]] ([[User Talk:Kandarpajit Kallol|বাৰ্তা]])</span> 14:31, 17 May 2026 (ইউ.টি.চি.)
:@[[সদস্য:Kandarpajit Kallol|Kandarpajit Kallol]] ধন্যবাদ। [[সদস্য:JAKHINI|JAKHINI]] ([[সদস্য বাৰ্তা:JAKHINI|বাৰ্তা]]) 15:12, 17 May 2026 (ইউ.টি.চি.)
886be2u3scm5vux0rb5v54pl5i2eofo
আমিনা আল আদৱান
0
107609
606850
434083
2026-05-17T12:52:09Z
InternetArchiveBot
29706
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
606850
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox person
| name = আমিনা আল আদৱান
| birth_date = ১৯৩৫
| birth_place = {{flag|Jordan}}
| education = আমেৰিকান ইউনিভাৰ্চিটি ইন কাইৰো<br />ঈন ছাম ইউনিভাৰচিটি
| occupation = {{hlist|লেখক|সমালোচক}}
}}
'''আমিনা আল আদৱান''',({{lang-en|Amina Al Adwan}}) এগৰাকী জৰ্ডানৰ লেখিকা, কবি আৰু সমালোচক। জৰ্ডানৰ লেখক সংস্থাৰ অন্যতম প্ৰতিষ্ঠাপক। সাংস্কৃতিক মন্ত্ৰালয়ত কাম কৰিছিল আৰু আফকাৰ আলোচনী, Swt Algeel magazine আৰু ফুনুন আলোচনীৰ মুখ্য সম্পাদক আছিল। জৰ্ডানৰ মহিলা সংঘৰ প্ৰাক্তন সদস্য হিচাপে তেওঁ জৰ্ডানৰ মহিলা আন্দোলনত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল।<ref name=":0">{{Cite web|title=Amina Al Adwan|url=http://amina-al-adwan.net/%D9%85%D8%A7-%D9%83%D8%AA%D8%A8-%D8%B9%D9%86%D9%8A|url-status=live|access-date=2021-02-18|website=amina-al-adwan.net|archive-url=https://web.archive.org/web/20150503040733/http://amina-al-adwan.net/%d9%85%d8%a7-%d9%83%d8%aa%d8%a8-%d8%b9%d9%86%d9%8a|archive-date=2015-05-03|archivedate=2016-11-16|archiveurl=https://web.archive.org/web/20161116100457/http://amina-al-adwan.net/%d9%85%d8%a7-%d9%83%d8%aa%d8%a8-%d8%b9%d9%86%d9%8a|deadurl=yes}}</ref>
==জন্ম আৰু শিক্ষা==
আমিনা আল আদৱানৰ জন্ম হৈছিল জৰ্ডানৰ আম্মানত। ইজিপ্তৰ ঈন শ্বামছ বিশ্ববিদ্যালয়(Ain Shams University)ত অধ্যয়ন কৰি ১৯৭০ চনত কলা শাখাৰ দৰ্শনত স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰে। এবছৰৰ পাছত কাইৰোৰ আমেৰিকান বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা সাহিত্য সমালোচনাত ডিপ্লমা লাভ কৰে। স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰাৰ পিছত তেওঁ ১৯৭১ চনৰ পৰা ১৯৮২ চনলৈকে আফকাৰ আলোচনী, Swt Algeel আলোচনী আৰু ফুনুন আলোচনীকে ধৰি কেইবাখনো আৰবী আলোচনীৰ মুখ্য সম্পাদক হিচাপে সাংস্কৃতিক মন্ত্ৰালয়ত কাম কৰে<ref>{{Cite web|last=admin|date=2014-03-18|title=أمينة العدوان|url=https://culture.gov.jo/node/24903|access-date=2021-02-18|website=وزارة الثقافة|language=ar|archivedate=2019-10-17|archiveurl=https://web.archive.org/web/20191017131414/http://culture.gov.jo/node/24903|deadurl=yes}}</ref>। গোটেই জীৱন কালত তেওঁ আঠচল্লিশখন কবিতা গ্ৰন্থ প্ৰকাশ কৰিছিল। তদুপৰি সমসাময়িক আৰবী সাহিত্য আৰু উপন্যাসৰ ওপৰত প্ৰবন্ধ লিখা, আৰু সমসাময়িক জৰ্ডানৰ সাহিত্যৰ ওপৰত তেওঁ সাহিত্য আৰু সমালোচনাত্মক অধ্যয়ন কৰিছিল।<ref>{{Cite web|date=2020-06-18|title="الحجر".. جديد الشاعرة أمينة العدوان|url=http://alrai.com/article/10541198|access-date=2021-02-18|website=Alrai|language=Arabic}}</ref>
==সাহিত্য-কৰ্ম==
তেওঁৰ কিছু সাহিত্য হ’ল:
*এ হোম উইথ ন' ৱালছ (A Home with No Walls, ১৯৮২)<ref name=":0" />
*ইন ফ্ৰন্ট অৱ দ্য বেৰিয়াৰ (In Front of The Barrier, ১৯৮৩)<ref name=":0" />
*মেটালিক ৰুমছ অৱ বাপ্তিজম্ (Metallic Rooms of Baptism, ১৯৮৫)<ref name=":0" />
*লছ অৱ ৱেইট (Loss of Weight, ১৯৮৬)<ref name=":0" />
*ৰিবেলিয়াছ ভয়চ(Rebellious Voices, ১৯৮৬)<ref name=":0" />
*আৰব ফেচেচ (Arab Faces, ১৯৯১)<ref name=":0" />
*ডেথ চেণ্টেন্সেচ (Death Sentences, মূল: Aḥkam al-i'dām)<ref name=":0" />
*মুস্তাফা ছা’দ (Mustafa Sa’d, ১৯৯৩)<ref name=":0" />
*বিটাৰ কফি (Bitter Coffee, মূল: Qahwah murrah) (২০০৩)<ref>{{Cite book|last=ʻAdwān|first=Amīnah|url=https://searchworks.stanford.edu/view/5681843|title=Qahwah murrah|date=2002|publisher=Azminah|isbn=978-9957-09-101-9|edition=al-Ṭabʻah 1|series=Ibdāʻāt ʻArabīyah. Shiʻr|location=ʻAmmān}}</ref>
*ডেষ্ট্ৰইড ৱাল (The Destroyed Wall, মূল: আল-ছুৰ আল-মাহদুম, ২০০৪)<ref>{{Cite book|last=ʻAdwān|first=Amīnah|url=https://searchworks.stanford.edu/view/7789054|title=al-Sūr al-mahdūm|date=2003|publisher=Azminah|isbn=978-9957-09-153-8|edition=al-Ṭabʻah 1|series=Ibdāʻāt ʻArabīyah. Shiʻr|location=ʻAmmān}}</ref>
*হিজ ব্লাড ইজ নট ব্লু (His Blood is Not Blue, মূল: Damuhu laysa azraq)<ref>{{Cite book|last=ʻAdwān|first=Amīnah|url=https://searchworks.stanford.edu/view/5751437|title=Damuhu laysa azraq|date=2003|publisher=Azminah|isbn=978-9957-09-123-1|edition=al-Ṭabʻah 1|series=Ibdāʻāt ʻArabīyah. Shiʻr|location=ʻAmmān}}</ref>
*ৰেড ব্লাড ছেলচ (Red Blood Cells, মূল: Kurayyāt dam ḥamrāʼ)<ref>{{Cite book|last=ʻAdwān|first=Amīnah|url=https://searchworks.stanford.edu/view/5752558|title=Kurayyāt dam ḥamrāʼ|date=2003|publisher=Azminah|isbn=978-9957-09-126-2|edition=al-Ṭabʻah 1|series=Ibdāʻāt ʻArabīyah : Shiʻr|location=ʻAmmān}}</ref>
* ব্লেক স্মোক (Black Smoke, মূল: Dukhan aswad)<ref>{{Cite book|last=ʼAdwān|first=Amīnah|url=http://kotobarabia.eastview.com/Library/Viewer.aspx?P=202.pdf|title=Dukhkhān aswad|date=2007|publisher=[s.n|location=Al-Qāhirah}}{{Dead link|date=September 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
*ব্লাড চাৰ্কিটচ্ (Blood Circuits, মূল: Dawāʼir al-dam)<ref>{{Cite book|last=ʻAdwān|first=Amīnah|url=https://searchworks.stanford.edu/view/8375602|title=Dawāʼir al-dam: shiʻr|date=2004|publisher=Azminah|isbn=978-9957-09-174-3|edition=al-Ṭabʻah 1|series=Ibdāʻāt ʻArabīyah. Shiʻr|location=ʻAmmān}}</ref><ref>{{Cite book|last=ʼAdwān|first=Amīnah|url=http://kotobarabia.eastview.com/Library/Viewer.aspx?P=204.pdf|title=Dawā'ir al-damm|date=2007|publisher=[s.n|location=Al-Qāhirah}}{{Dead link|date=September 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
*এ পিল (A Pill, মূল: Ḥabbat dawāʼ)<ref>{{Cite book|last=ʻAdwān|first=Amīnah|url=https://searchworks.stanford.edu/view/7785871|title=Ḥabbat dawāʼ: shiʻr|date=2005|publisher=Azminah|isbn=978-9957-09-198-9|edition=al-Ṭabʻah 1|series=Ibdāʻāt ʻArabīyah. Shiʻr|location=ʻAmmān}}</ref><ref>{{Cite book|last=ʼAdwān|first=Amīnah|url=http://kotobarabia.eastview.com/Library/Viewer.aspx?P=200.pdf|title=Ḥabbat dawā'|date=2007|publisher=[s.n|location=Al-Qāhirah}}{{Dead link|date=September 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
===কিতাপ===
কেৰিয়াৰৰ সময়ছোৱাত তেওঁ লিখা কেইখনমান কিতাপ:
*সমসাময়িক জৰ্ডানীয় সাহিত্যৰ অধ্যয়ন (১৯৭৬)<ref name=":0" />
*সমসাময়িক আৰবী উপন্যাসৰ ওপৰত প্ৰবন্ধ (১৯৭৬)<ref>{{Cite book|last=ʻAdwān|first=Amīnah|url=https://searchworks.stanford.edu/view/5555459|title=Maqālāt fī al-riwāyah al-ʻArabīyah al-muʻāṣirah|date=1976|publisher=al-Muʼassasah al-Ṣuḥufīyah al-Urdunīyah|location=Amman}}</ref>
*সমালোচনাত্মক পঠন<ref name=":0" />
*আমিনা আল আদৱানৰ ৰচনাৰ সমালোচনাত্মক পঠন<ref>{{Cite book|url=https://searchworks.stanford.edu/view/7747692|title=Ārāʼ naqdīyah fī aʻmāl Amīnah al-ʻAdwān|date=2004|publisher=Azminah|isbn=978-9957-09-164-4|editor-last=Yāghī|editor-first=ʻAbd al-Raḥmān|edition=al-Ṭabʻah 1|series=Dirāsāt. Naqd adabī|location=ʻAmmān}}</ref>
====ইংৰাজী ভাষাত কবিতা সংকলন====
*ৰিবেলিয়াছ ভয়চ<ref>{{Cite book|last1=Ashour|first1=Radwa|url=https://books.google.com/books?id=MB6gphBXU0kC&q=%22Rebellious+Voices%22+Amina+Al+Adwan&pg=PA422|title=Arab Women Writers: A Critical Reference Guide, 1873-1999|last2=Ghazoul|first2=Ferial J.|last3=Reda-Mekdashi|first3=Hasna|date=2008|publisher=American Univ in Cairo Press|isbn=978-977-416-146-9|language=en}}</ref>
*আৰব ফেচেচ্<ref>{{Cite book|last=Aminah 'Adwan|url=https://books.google.com/books?id=atEUAAAAIAAJ&q=%22Arab+Faces%22+Amina+Al+Adwan&pg=PR15|title=Arab Faces: A Selection of Poems|date=1990-01-01|publisher=Brill Archive|isbn=978-90-04-09219-8|language=en}}</ref>
==তথ্য সূত্ৰ==
[[শ্ৰেণী:সাহিত্যিক]]
[[শ্ৰেণী:নাৰী]]
[[শ্ৰেণী:সমালোচক]]
[[শ্ৰেণী:কবি]]
jezxgwl9o57xxsbe6i1rgwcox21ktlh
গুজৰাটী ৱিকিপিডিয়া
0
109476
606987
454263
2026-05-18T05:01:16Z
InternetArchiveBot
29706
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
606987
wikitext
text/x-wiki
{{পোখালি}}
{{infobox website
| name = {{Wiki favicon}} গুজৰাটী ৱিকিপিডিয়া
| logo = [[File:Wikipedia-logo-v2-bh.svg|175px]]
| screenshot =
| collapsible = yes
| caption =
| slogan = মুক্ত বিশ্বকোষ
| url = [http://gu.wikipedia.org/ gu.wikipedia.org]
| commercial = নহয়
| launch date =
| type = [[ইণ্টাৰনেট বিশ্বকোষ প্ৰকল্প]]
| language = [[গুজৰাটী ভাষা]]
| registration = বৈকল্পিক
| owner = [[ৱিকিমিডিয়া ফাউণ্ডেশ্যন]]
| author =
}}
'''গুজৰাটী ৱিকিপিডিয়া''' অনলাইন মুক্ত বিশ্বকোষ ৱিকিপিডিয়াৰ [[গুজৰাটী ভাষা]]ৰ সংস্কৰণ। ৱিকিমিডিয়া ফাউণ্ডেশ্যনৰ অন্তৰ্গত এই প্ৰকল্পত বৰ্তমান {{En2As|{{NUMBEROF|ARTICLES|gu|N:R}}}} টা প্ৰবন্ধ আছে।<ref>{{Cite web |title=Wikistats - Statistics For Wikimedia Projects |url=https://stats.wikimedia.org/#/gu.wikipedia.org |access-date=2023-06-22 |website=stats.wikimedia.org}}</ref> ২০২৪ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহলৈকে ইয়াৰ মাহেকীয়া ৩০ লাখ দৰ্শন হয়।<ref>{{Cite web |title=Wikistats - Statistics For Wikimedia Projects |url=https://stats.wikimedia.org/#/gu.wikipedia.org |access-date=2023-06-22 |website=stats.wikimedia.org}}</ref>
== তথ্য আৰু পৰিসংখ্যা==
[[File:IN-GJ.svg|thumb| ভাৰতৰ গুজৰাট]]
<!--T:1-->
'''আৰম্ভ:''' জুলাই, ২০০৪
<!--T:2-->
'''Founders:'''
<!--T:3-->
'''বৰ্তমানৰ আকাৰ:''' {{formatnum:{{NUMBEROF|articles|gu}}}} articles
<!--T:4-->
'''মুঠ সম্পাদনা:''' {{formatnum:{{NUMBEROF|edits|gu}}}}
<!--T:5-->
'''মুঠ ব্যৱহাৰকাৰী:''' {{formatnum:{{NUMBEROF|users|gu}}}} users
<!--T:6-->
'''সক্ৰিয় সম্পাদক:''' {{formatnum:{{NUMBEROF|activeusers|gu}}}} in the past month
<!--T:7-->
'''সক্ৰিয় প্ৰশাসক:''' {{formatnum:{{NUMBEROF|admins|gu}}}} administrators
<!--T:8-->
'''মুঠ পৃষ্ঠা:''' {{formatnum:{{NUMBEROF|pages|gu}}}} pages
<!--T:9-->
'''মুঠ ফাইল:''' {{formatnum:{{NUMBEROF|files|gu}}}} files
----
== তথ্য সংগ্ৰহ ==
*{{Cite book|chapter-url=https://books.google.com/books?id=lHdi1CEPLb4C&pg=PA345|title=How Wikipedia Works: And how You Can be a Part of it|last1=Ayers|first1=Phoebe|last2=Matthews|first2=Charles|last3=Yates|first3=Ben|publisher=No Starch Press|year=2008|isbn=978-1-59327-176-3|pages=[https://archive.org/details/howwikipediawork00ayer_0/page/345 345–362]|chapter=12. Community and Communication §§ Communicating with Other Editors|ref={{sfnref|AyersMatthews|2008}}|url=https://archive.org/details/howwikipediawork00ayer_0/page/345}}
*{{Cite journal|last1=Hoffman|first1=David A.|last2=Mehra|first2=Salil|year=2010|title=Wikitruth Through Wikiorder|journal=[[Emory Law Journal]]|volume=59|issue=2010}}
*{{Cite journal|last=Hyatt|first=Josh|title=Secrets of Greatness: Great Teams|url=https://money.cnn.com/2006/05/31/magazines/fortune/mysql_greatteams_fortune/index.htm|journal=Fortune|volume=1 June 2006|access-date=11 December 2024|archivedate=13 April 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100413085723/http://money.cnn.com/2006/05/31/magazines/fortune/mysql_greatteams_fortune/index.htm|deadurl=yes}}
*{{Cite book|title=The Wikipedia Revolution: How a Bunch of Nobodies Created the World's Greatest Encyclopedia|last=Lih|first=Andrew|publisher=Hyperion|year=2009|isbn=978-1-4013-0371-6|edition=First|location=New York City|author-link=Andrew Lih|url=https://archive.org/details/wikipediarevolut00liha}} (alkaline paper).
==তথ্যসূত্ৰ==
{{Reflist}}
{{ৱিকিপিডিয়াসমূহত}}
[[শ্ৰেণী:ৱিকিপিডিয়াসমূহ]]
frf9hrxgz0i5eh05gqispenas0ez9c8
গিৰীশ কুমাৰ
0
110585
606985
572588
2026-05-18T04:40:12Z
InternetArchiveBot
29706
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
606985
wikitext
text/x-wiki
{{সাময়িক সংশোধনৰ প্ৰয়োজন|date=2024-12-27|reason=জীৱিত ব্যক্তি}}
{{Infobox person
| name = গিৰীশ কুমাৰ
| image = Girish Kumar 1.jpg
| alt =
| caption = ২০১৩ চনত, তেওঁৰ চলচ্চিত্ৰ ''[[ৰামাইয়া ৱাস্তাৱৈয়া]]''ৰ প্ৰচাৰ কাৰ্যসূচীত গিৰীশ।
| birth_name = গিৰীশ কুমাৰ
| birth_date = {{Birth date and age|1989|01|30|df=y}}
| birth_place = [[মুম্বাই]], [[মহাৰাষ্ট্ৰ]], [[ভাৰত]]
| death_place =
| nationality =
| years_active = ২০১৩–বৰ্তমান
| occupation = অভিনেতা
| known_for = ''[[ৰামাইয়া ৱাস্তাৱৈয়া]]'' (২০১৩ চলচ্চিত্ৰ)
| father = কুমাৰ এছ. তৌৰাণী
| relatives = ৰমেশ এছ. তৌৰাণী (খুড়া)
}}
'''গিৰীশ কুমাৰ'''<ref>{{cite web |title=Girish Kumar – Verified FB Page |url=https://www.facebook.com/pg/Girishkumarofficial/about/?ref=page_internal |website=[[Facebook]] |access-date=1 February 2019}}</ref> ({{lang-en|Girish Kumar}}; জন্ম: ৩০ জানুৱাৰী ১৯৮৯) এগৰাকী ভাৰতীয় অভিনেতা। তেওঁ মূলতঃ [[হিন্দী ভাষা|হিন্দী]] চলচ্চিত্ৰত অভিনয় কৰে। ৰোমাণ্টিক কমেডীধৰ্মী ছবি ''[[ৰামাইয়া ৱাস্তাৱৈয়া]]''ত অভিনয়েৰে তেওঁ বলীউডত পদাৰ্পণ কৰে। ২০১৩ চনৰ ১৯ জুলাইত মুক্তি পোৱা এই ছবিখনত তেওঁ অভিনেত্ৰী, [[শ্ৰুতি হাছান]]ৰ বিপৰীতে অভিনয় কৰিছিল।
== কৰ্মজীৱন ==
১৯৮৯ চনৰ ৩০ জানুৱাৰী তাৰিখে, গিৰীশে মহাৰাষ্ট্ৰৰ এক হিন্দু ধৰ্মাৱলম্বী সিন্ধি পৰিয়ালত জন্মগ্ৰহণ কৰে।<ref>{{cite news|title=Girish Taurani New Kid On The Bloc!|url=http://www.magnamags.com/stardust/features/girish-taurani-new-kid-on-the-bloc/875|access-date=5 September 2013|newspaper=[[Stardust (magazine)|Stardust]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20130819144606/http://magnamags.com/stardust/features/girish-taurani-new-kid-on-the-bloc/875|archive-date=19 August 2013|url-status=dead|archivedate=19 August 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130819144606/http://magnamags.com/stardust/features/girish-taurani-new-kid-on-the-bloc/875|deadurl=yes}}</ref> [[প্ৰভু দেৱা]]ৰ দ্বাৰা পৰিচালিত আৰু তেওঁৰ পিতৃ কুমাৰ এছ. তৌৰাণীৰ দ্বাৰা প্ৰযোজিত, বলীউডৰ ৰোমাঞ্চধৰ্মী চলচ্চিত্ৰ ''[[ৰামাইয়া ৱাস্তাৱৈয়া]]'' (২০১৩)ৰ বাবে তেওঁক চুক্তিবদ্ধ কৰা হৈছিল। তেওঁৰ পিতৃ, কুমাৰ তৌৰাণী টিপছ ইণ্ডাষ্ট্ৰিজ লিমিটেডৰ পৰিচালনা সঞ্চালক। চলচ্চিত্ৰখনৰ বাবে তেওঁ প্ৰয়োজনীয় শাৰীৰিক গঠন বজায় ৰাখিছিল। ইয়াৰ বাবে তেওঁ তিনি বছৰৰ বাবে প্ৰশিক্ষণ লʼবলগীয়া হৈছিল আৰু আহাৰৰ এক কঠোৰ নিয়ম ৰক্ষা কৰিব লগা হৈছিল।<ref>{{cite web|title=Fat to fit: Girish Kumar|url=http://www.glamsham.com/movies/scoops/13/apr/26-news-girish-kumar-goes-from-fat-to-fit-for-ramaiya-vastavaiya-021303.asp|archive-url=https://web.archive.org/web/20130521092733/http://www.glamsham.com/movies/scoops/13/apr/26-news-girish-kumar-goes-from-fat-to-fit-for-ramaiya-vastavaiya-021303.asp|archive-date=21 May 2013|access-date=5 May 2013}}</ref> তেওঁ ছবিখনৰ বাবে চাৰ্ফিঙো শিকিছিল।<ref>{{cite web|title=Splashing entry by Girish Kumar in Ramaiya Vastavaiya|website=[[Bollywood Hungama]] |url=http://www.bollywoodhungama.com/movies/features/type/view/id/4902|archive-url=https://web.archive.org/web/20130622004117/http://www.bollywoodhungama.com/movies/features/type/view/id/4902|archive-date=22 June 2013|access-date=5 May 2013}}</ref>
''[[বলিউড হাংগামা]]''ৰ [[তৰণ আদৰ্শ]]ই তেওঁৰ অভিনয় সন্দৰ্ভত এইদৰে মন্তব্য কৰিছিল: "গিৰীশৰ বাবে এয়া প্ৰথম অভিজ্ঞতা হোৱাৰ বাবে তেওঁৰ অভিনয়ত কিছু ৰুক্ষ প্ৰান্ত আছে যদিও আচল বিষয়টো হʼল, তেওঁ ফটোজেনিক আৰু খুব আত্মবিশ্বাসেৰে অভিনয় সম্পন্ন কৰে।" <ref>{{cite web|last=Adarsh|first=Taran|title=Ramaiya Vastavaiya (2013) Movie Review|url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/criticreview/id/563935|archive-url=https://web.archive.org/web/20121106043257/http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/criticreview/id/563935|url-status=dead|archive-date=6 November 2012|website=[[Bollywood Hungama]]|date=19 July 2013|access-date=15 July 2014}}</ref> ''হিন্দুস্তান টাইমছ''ৰ সৰিৎ ৰায়ে তেওঁৰ চিত্ৰায়নৰ কম অনুকূল পৰ্যালোচনা কৰি কয়, "দুৰ্ভাগ্যবশতঃ তেওঁৰ নৃত্যভাগ, তেওঁৰ অভিনয়তকৈ অলপ কম কঠোৰ।" ছবিখনে সমালোচকসকলৰ পৰা খুব কম প্ৰশংসা অৰ্জন কৰিছিল আৰু বক্স অফিচতো প্ৰদৰ্শন উন্নত নাছিল।{{citation needed|date=February 2021}} ২০১৬ চনত, গিৰীশে নৱনীত কৌৰ ঢিল্লোঁৰ বিপৰীতে ৰোমাণ্টিক কমেডিধৰ্মী ছবি, ''লাভশ্বুদা''ত গৌৰৱৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল। ছবিখনে সমালোচকসকলৰ পৰা প্ৰতিকূল সমালোচনা লাভ কৰিছিল আৰু বক্স অফিচত অসফল হৈছিল।{{citation needed|date=February 2021}} তেওঁ পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁ ''কলেটাৰেল ডেমেজ'' নামৰ ছবি এখনত অভিনয় কৰে। ই গাঁৱলীয়া জনসমাজত প্ৰচলিত এক পুৰণি প্ৰথাৰ ওপৰত নিৰ্মিত এখন চুটি চলচ্চিত্ৰ। চলচ্চিত্ৰখন ২০১৮ চনৰ ২৯ নৱেম্বৰত, মুক্তি দিয়া হৈছিল আৰু বহুতো চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱতো প্ৰদৰ্শিত হৈছিল।
== চলচ্চিত্ৰপুঞ্জী ==
{| class="wikitable sortable plainrowheaders"
|- style="background:#ccc; text-align:center; "
! scope="col"| বৰ্ষ
! scope="col"| শিৰোনাম
! scope="col"| ভূমিকা
! scope="col"| টোকা
|-
|২০১৩
|''[[ৰামাইয়া ৱাস্তাৱৈয়া]]''
|ৰাম কাপুৰ
| মনোনীত – শ্ৰেষ্ঠ নৱাগত অভিনেতাৰ শিতানত স্ক্ৰীণ বঁটা<ref name="Screen Awards Nominations">{{cite web|title=Nominations for 20th Annual Screen Awards|website=[[Bollywood Hungama]] |url=http://www.bollywoodhungama.com/movies/features/type/view/id/6002/Nominations%20for%2020th%20Annual%20Screen%20Awards|archive-url=https://web.archive.org/web/20140203051238/http://www.bollywoodhungama.com/movies/features/type/view/id/6002/Nominations%20for%2020th%20Annual%20Screen%20Awards|url-status=dead|archive-date=3 February 2014|access-date=21 January 2014}}</ref> <br> মনোনীত–বিগ ষ্টাৰ এৱাৰ্ড ফৰ মʼষ্ট এণ্টাৰটেইনিং এক্টৰ (ফিল্ম) ডেবিউ - মেল<ref name="BIG Star Nominations">{{cite web|title=Nominations for 4th BIG Star Entertainment Awards|url=http://www.bollywoodhungama.com/movies/features/type/view/id/5890|archive-url=https://web.archive.org/web/20131216182337/http://www.bollywoodhungama.com/movies/features/type/view/id/5890|url-status=dead|archive-date=16 December 2013|website=[[Bollywood Hungama]]|access-date=21 January 2014}}</ref> <br> মনোনীত–শ্ৰেষ্ঠ নৱাগত অভিনেতাৰ শিতানত অপ্সৰা বঁটা<ref name="Apsara Award Nominations">{{cite web|title=Nominations for 9th Renault Star Guild Awards|website=[[Bollywood Hungama]] |url=http://www.bollywoodhungama.com/movies/features/type/view/id/6028/Nominations%20for%209th%20Renault%20Star%20Guild%20Awards|archive-url=https://web.archive.org/web/20140203051236/http://www.bollywoodhungama.com/movies/features/type/view/id/6028/Nominations%20for%209th%20Renault%20Star%20Guild%20Awards|url-status=dead|archive-date=3 February 2014|access-date=21 January 2014}}</ref>
|-
|২০১৬
|''[[লাভশ্বুদা]]''
|গৌৰৱ মেহৰা
|
|-
|২০১৮
|''কলাটেৰেল ডেমেজ''
|সমীৰ সিং
|চুটি ছবি
|}
== লগতে চাওক ==
* [[ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰৰ অভিনেতাসকল]]
== তথ্য উৎস ==
{{ৰেফলিষ্ট|30em}}
== বাহ্যিক সংযোগ ==
* {{IMDb name|5240573}}
* {{Twitter|name=Girish Kumar Taurani}}
{{কৰ্তৃপক্ষ নিয়ন্ত্ৰণ}}
{{DEFAULTSORT:গিৰীশ কুমাৰ}}
[[শ্ৰেণী:হিন্দী চলচ্চিত্ৰৰ অভিনেতা]]
[[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ অভিনেতা]]
[[শ্ৰেণী:মহাৰাষ্ট্ৰৰ ব্যক্তি]]
[[শ্ৰেণী:জীৱিত ব্যক্তি]]
gljvf1wm4p6dlofrsu7y4x1gjymp151
টানি জাতি
0
111680
606868
477923
2026-05-17T14:40:42Z
~2026-29665-56
49926
606868
wikitext
text/x-wiki
'''টানি জাতি''' ({{lang-en|Tani people}}) হ'ল চীন আৰু উত্তৰপূৰ্ব ভাৰতৰ আদি, [[আপাটানি]], গালো, [[মিচিং জনগোষ্ঠী|মিচিং,]] [[নিচি জনগোষ্ঠী|নিছি]], আৰু [[টাগিন জনগোষ্ঠী|টাগিন]] জনগোষ্ঠীসমূহ মিলি হোৱা এটা জাতি। [[চীনা-তিব্বতীয় ভাষা|চীনা-তিব্বতীয়]] জনগোষ্ঠীৰ সদস্য হিচাপে তেওঁলোকে বিভিন্ন [[টানি ভাষা|টানি ভাষাসমূহ]] কয় আৰু মূলতঃ চীনৰ [[তিব্বত স্বায়ত্তশাসিত অঞ্চল|তিব্বত স্বায়ত্তশাসিত অঞ্চলৰ]] লগতে উত্তৰপূৰ্ব ভাৰতৰ [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]] আৰু [[অসম]] ৰাজ্যত বাস কৰে।<ref>{{cite book|last=Riba|first=T.|title=Shifting Cultivation and Tribal Culture of Tribes of Arunachal Pradesh, India|publisher=Rubi Enterprise|series=Practice-oriented Area Studies Series|year=2013|isbn=978-984-33-7304-5|url=https://books.google.com/books?id=YVADAQAAQBAJ&pg=PP13|access-date=January 31, 2025|page=13}}</ref> প্ৰায় ২১.৭ লাখ জনসংখ্যাৰে টানি জনগোষ্ঠী উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ সৰ্ববৃহৎ জনগোষ্ঠীসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম।<ref>{{cite web|title=North East India Tribal Odyssey ~ A journey across the region to visit the life, culture, traditions and heritage of the indigenous people of Assam, Meghalaya, Arunachal Pradesh and Nagaland|website=Kaziranga National Park and Tiger Reserve ~ Tour Packages & Safari Bookings Official|date=February 14, 2019|url=https://kaziranganationalparkassam.in/north-east-india-tribal-odyssey-a-journey-across-teh-region-to-visit-the-life-culture-traditions-and-heritage-of-the-indigenous-people-of-assam-meghalaya-arunachal-pradesh-and-nagaland/|access-date=January 31, 2025}}</ref> চীন চৰকাৰে টানি জনগোষ্ঠীক লোবা জনগোষ্ঠীৰ অধীনত শ্ৰেণীভুক্ত কৰে।
{{Infobox ethnic group|group=টানি জাতি|image=[[file:Lhoba tanyi women.jpg|140x]]|pop1=২,১৭০,২৫০|region1=উত্তৰপূৰ্বাঞ্চল|region2=চীন|langs=[[টানি ভাষা]]|religions=দনি পল, খ্ৰীষ্টান ধৰ্ম, বৌদ্ধ ধৰ্ম, হিন্দু ধৰ্ম|pop2=U/A}}
==বুৰঞ্জী==
অৰুণাচল প্ৰদেশ আৰু উচ্চ অসমৰ অধিকাংশ বাসিন্দা ছয়টা টানি জনগোষ্ঠীৰ ( নিছি , আদি , গালো , অপতানি , টাগিন , আৰু মিচিং ) অন্তৰ্গত। যিসকল আবোটানীৰ বংশধৰ বুলি কোৱা হয় ৷ মাংস আৰু ঊলৰ বিনিময়ত টানি জনগোষ্ঠীৰ লোকসকলে তিব্বতীসকলৰ লগত তৰোৱাল আৰু অন্যান্য ধাতুৰ ব্যৱসায় কৰাৰ বাবে তিব্বতৰ প্ৰাচীন পুথিভঁৰালসমূহত টানি জনগোষ্ঠীৰ কিছু ইতিহাস লিপিবদ্ধ হৈ আছে ।
==উৎস==
{{Ref list}}
[[শ্ৰেণী:অসমৰ অনুসূচিত জনজাতি]]
[[শ্ৰেণী:অৰুণাচল প্ৰদেশৰ অনুসূচিত জনজাতি]]
[[শ্ৰেণী:তিব্বতৰ জনগোষ্ঠী]]
r54gfldidkdz6woc4t3ayxmoz3h9sj3
কৰ্ণাটক হিজাব বিতৰ্ক, ২০২২
0
112500
606968
582398
2026-05-18T03:09:58Z
InternetArchiveBot
29706
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
606968
wikitext
text/x-wiki
{{অনুবাদ}}{{Short description|Dispute over wearing of hijab as part of school uniforms in Karnataka}}{{Use Indian English|date=February 2022}} {{Use dmy dates|date=May 2022}}{{Infobox civil conflict|title=[[কৰ্ণাটক]] [[হিজাব]] বিতৰ্ক, ২০২২|partof=|image=|caption=|date=২০২২ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহৰ আৰম্ভণি - ১৫ মাৰ্চ ২০২২|place=[[কৰ্ণাটক]], [[ভাৰত]]|coordinates=|casualties1=|casualties2=|casualties3=|side1=মুছলিম ছাত্ৰ|side2=শিক্ষানুষ্ঠান, কৰ্ণাটক চৰকাৰ|side3=|leadfigures1=|leadfigures2=|leadfigures3=|howmany1=|howmany2=|howmany3=|injuries=|fatalities=|arrests=২|charges=|result=শিক্ষানুষ্ঠানত [[হিজাব]] নিষেধাজ্ঞাৰ সমৰ্থন কৰ্ণাটক উচ্চ ন্যায়ালয়ৰ}}২০২২ চনৰ [[ফেব্ৰুৱাৰী]] মাহৰ আৰম্ভণিতে ভাৰতৰ [[কৰ্ণাটক|কৰ্ণাটক ৰাজ্য]]ত স্কুলৰ ইউনিফৰ্ম সম্পৰ্কীয় বিবাদৰ খবৰ আহিছিল, যেতিয়া এখন কনিষ্ঠ মহাবিদ্যালয়ৰ একাংশ [[মুছলমান|মুছলমা]]ন ছাত্ৰ-ছাত্ৰীক ক্লাছলৈ [[হিজাব]] পিন্ধিব বিচৰা ছাত্ৰ-ছাত্ৰীক কলেজখনৰ ইউনিফৰ্ম নীতি উলংঘা কৰা বুলি যুক্তি দি প্ৰৱেশৰ পৰা বঞ্চিত কৰা হৈছিল যিটো আন [[ধৰ্ম]]ৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলেও পালন কৰিছিল।<ref name="TOI timeline">{{Cite news|last=TNN|date=9 February 2022|title=Hijab Row: How Karnataka hijab row unfolded, spread|work=Times of India|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/bengaluru/how-karnataka-hijab-row-unfolded-spread/articleshow/89443877.cms}}</ref><ref name="Telegraph Udupi">{{Cite news|last=K. M. Rakesh|date=2 January 2022|title=Hijab-clad students denied entry to classroom in Udupi PU college|work=The Telegraph (India)|url=https://www.telegraphindia.com/india/hijab-clad-students-denied-entry-to-classroom-in-udupi-pu-college/cid/1845798}}</ref> ইয়াৰ পিছৰ সপ্তাহকেইটাত এই বিবাদ সমগ্ৰ ৰাজ্যৰ অন্যান্য বিদ্যালয়-মহাবিদ্যালয়লৈ বিয়পি পৰে আৰু [[হিন্দু]] ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ দলে কেশৰ স্কাৰ্ফ পিন্ধিবলৈ দাবী জনাই প্ৰতিবাদ সাব্যস্ত কৰে।<ref>{{Cite web|title=Karnataka college students wear saffron scarves protesting against hijab in classrooms|url=https://www.indiatoday.in/india/story/karnataka-college-students-saffron-scarves-protest-against-hijab-classroom-1896083-2022-01-05|access-date=2023-03-27|website=India Today|language=en}}</ref> [[৫ ফেব্ৰুৱাৰী]]ত [[কৰ্ণাটক চৰকাৰ|কৰ্ণাটক চৰকাৰে]] এক আদেশ জাৰি কৰি কয় যে য’ত নীতি আছে তাত ইউনিফৰ্ম বাধ্যতামূলকভাৱে পৰিধান কৰিব লাগিব আৰু হিজাব পৰিধানৰ ক্ষেত্ৰত কোনো ব্যতিক্ৰম কৰিব নোৱাৰিব। কেইবাখনো শিক্ষানুষ্ঠানে এই আদেশৰ উদ্ধৃতি দি হিজাব পিন্ধা মুছলমান ছোৱালীক প্ৰৱেশৰ পৰা বঞ্চিত কৰে।<ref name="Chowdhuri reuters">{{Cite news|last=Chowdhuri|first=Rupak De|date=9 February 2022|title=Indian students block roads as row over hijab in schools mounts|work=Reuters|url=https://www.reuters.com/world/india/indian-students-block-roads-row-over-hijab-schools-mounts-2022-02-09}}</ref><ref name="ABP government order">{{Cite news|last=ABP News Bureau|date=5 February 2022|title=Karnataka Govt Issues Fresh Order Amid Hijab Row, Says Uniform That Affects Harmony Must Be Banned|work=ABP Live|url=https://news.abplive.com/karnataka/karnataka-govt-issues-fresh-order-amid-hijab-row-says-uniform-that-affects-harmony-must-be-banned-1511101}}</ref>
ক্ষতিগ্ৰস্ত ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ হৈ [[কৰ্ণাটক উচ্চ ন্যায়ালয়]]ত আবেদন দাখিল কৰা হয়। [[১০ ফেব্ৰুৱাৰী]]ত উচ্চ ন্যায়ালয়ে অন্তৱৰ্তীকালীন আদেশ জাৰি কৰি সকলো ছাত্ৰ-ছাত্ৰীক কোনো ধৰণৰ ধৰ্মীয় সাজ-পোছাক পৰিধান কৰাত বাধা প্ৰদান কৰে। সমগ্ৰ কৰ্ণাটকৰ সকলো বিদ্যালয়-মহাবিদ্যালয়তে এই নিৰ্দেশ কাৰ্যকৰী কৰা হয়, ছাত্ৰ-ছাত্ৰী, আৰু কিছুমান ক্ষেত্ৰত শিক্ষকক বিদ্যালয়ৰ গেটৰ বাহিৰত [[হিজাব]] আৰু [[বোৰ্খা]] আঁতৰাবলৈ কোৱা হয়। ১১ দিনত বিস্তৃত প্ৰায় ২৩ ঘণ্টাৰ শুনানিৰ অন্তত<ref name="Hindu Karnataka HC reserves">{{Cite news|date=25 February 2022|title=Hijab row: Karnataka HC reserves verdict on petitions after 23 hours of hearing|work=The Hindu|url=https://www.thehindu.com/news/national/karnataka/hijab-row-karnataka-hc-reserves-verdict-on-petitions-after-23-hours-of-hearing/article65084779.ece}}</ref> ২০২২ চনৰ ১৫ মাৰ্চত আদালতে হিজাবৰ ওপৰত থকা নিষেধাজ্ঞা ৰক্ষা কৰি ৰায়দান কৰে।<ref name="Siasat Karnataka HC">{{Cite news|date=15 March 2022|title=LIVE updates: Karnataka HC upholds Hijab ban|url=https://www.siasat.com/live-updates-karnataka-hc-to-pronounce-verdict-on-hijab-row-2290825/|newspaper=The Siasat Daily}}</ref> আদালতে ৰায় দিয়ে যে ইছলামত হিজাব কোনো অত্যাৱশ্যকীয় ধৰ্মীয় প্ৰথা নহয়।{{r|handbook}} হিজাবৰ ৰায়দান কৰা কৰ্ণাটক উচ্চ ন্যায়ালয়ৰ ন্যায়াধীশসকলক ৱাই শ্ৰেণীৰ নিৰাপত্তা প্ৰদান কৰা হৈছে, আৰু ভাবুকি দিয়া ভাষণ দিয়াৰ অপৰাধত দুজন লোকক গ্ৰেপ্তাৰ কৰা হৈছিল।<ref name="Indian Express 2022">{{cite web|title=Y-security to Karnataka HC judges who delivered hijab verdict; 2 held for threat speeches|website=The Indian Express|date=21 March 2022|url=https://indianexpress.com/article/cities/bangalore/y-category-security-karnataka-hc-judges-hijab-ban-cm-bommai-7820326/|access-date=23 March 2022}}</ref> ২০২৩ চনৰ নিৰ্বাচনত ৰাজ্যৰ বিধানসভাৰ নিয়ন্ত্ৰণ [[ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টি]]ৰ পৰা [[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]]লৈ সলনি হোৱাৰ পিছত ২০২৩ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত নতুন ৰাজ্য চৰকাৰে এই নিৰ্দেশ বাতিল কৰে।<ref name="IndX231222">{{cite news|title=Karnataka to withdraw hijab ban order, announces CM Siddaramaiah|url=https://indianexpress.com/article/india/karnataka-to-withdraw-hijab-ban-order-announces-cm-siddaramaiah-9079434/|access-date=22 December 2023|work=[[Indian Express]]|date=22 December 2023|language=en}}</ref>
শিক্ষানুষ্ঠানসমূহে ড্ৰেছ কোড ৰূপায়ণ, হিজাব নিষিদ্ধকৰণক [[ভাৰত]]ৰ ভিতৰত আৰু বিদেশত [[আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ|আমেৰিকা]] আৰু [[পাকিস্তান]]কে ধৰি দেশৰ বিষয়াসকলে, ''হিউমেন ৰাইটছ ৱাচ'', আৰু [[মালালা ইউছুফজাই]]ৰ দৰে ব্যক্তিয়ে সমালোচনা কৰিছিল। <ref>{{cite news|last1=Ganguly|first1=Meenakshi|title=India's Hijab Debate Fueled by Divisive Communal Politics|url=https://www.hrw.org/news/2022/02/15/indias-hijab-debate-fueled-divisive-communal-politics|access-date=2022-08-25|work=Human Rights Watch|date=2022-02-15}}</ref> <ref>{{cite news|date=2022-02-09|title=Nobel laureate Malala Yousafzai comments on hijab controversy in Karnataka|url=https://www.thehindu.com/news/national/karnataka/nobel-laureate-malala-yousafzai-comments-on-hijab-controversy-in-karnataka/article38400512.ece|access-date=2022-08-25|work=The Hindu}}</ref> [[আৰিফ মহম্মদ খান]], [[আদিত্য থাকৰে]], [[বিশ্ব হিন্দু পৰিষদ]], কৰ্মী [[তছলিমা নাছৰিন]] আদি ৰাজনীতিবিদে এই নিষেধাজ্ঞাৰ পক্ষ লয়।<ref name="Hindustan Times 2022">{{cite web|title=Taslima Nasreen says burqa like chastity belt of dark ages, uniform civil code a must|website=Hindustan Times|date=12 February 2022|url=https://www.hindustantimes.com/india-news/taslima-nasreen-burqa-like-chastity-belt-of-dark-ages-uniform-civil-code-must-101644662510295.html|access-date=27 March 2022}}</ref>
== পৃষ্ঠভূমি ==
কৰ্ণাটকৰ শিক্ষা ব্যৱস্থাত ১০ বছৰ স্কুল আৰু দুবছৰ প্ৰি-ইউনিভাৰ্চিটি কলেজ ("PU college") জড়িত হৈ থাকে। ‘কৰ্ণাটক শিক্ষা আইন, ১৯৮৩’ৰ অধীনত প্ৰদান কৰা ক্ষমতা ব্যৱহাৰ কৰি, ধাৰা ৩. ১৪৫(১) অনুসৰি কৰ্ণাটক চৰকাৰে স্বীকৃতিপ্ৰাপ্ত শিক্ষানুষ্ঠানসমূহক তেওঁলোকৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ বাবে ইউনিফৰ্মৰ সিদ্ধান্ত ল’বলৈ ক্ষমতা প্ৰদান কৰে।<ref>{{Citation|title=Rules under the Karnataka Education Act|pages=6–10|chapter=The Karnataka Educational Institutions (..) Rules, 1995|chapter-url=https://dpal.karnataka.gov.in/storage/pdf-files/Kanunu%20padakosha%20PDF%20Files/Edu.rules.pdf|publisher=Government of Karnataka|quote=Now, therefore in exercise of the powers conferred by sub-section (1) of section 145 of the Karnataka Education Act, 1983 (Karnataka Act 1 of 1995), the Government of Karnataka hereby makes the following rules, namely:- ... 11. Provision of Uniform, Clothing, Text Books etc., (1) Every recognised educational institution may specify its own set of Uniform. Such uniform once specified shall not be changed within the period of next five years.|access-date=19 February 2022}}</ref><ref name="Hindu decision soon">{{Cite news|date=4 February 2022|title=Decision on dress code in govt. PU colleges soon: CM|work=The Hindu|url=https://www.thehindu.com/news/national/karnataka/decision-on-dress-code-in-govt-pu-colleges-soon-cm/article38378963.ece}}</ref> বিদ্যালয়ৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ বাবে ইউনিফৰ্ম ৰাজ্য চৰকাৰে বাধ্যতামূলক কৰাৰ লগতে বিদ্যালয়সমূহে নিজৰ মতে ৰং বাছি ল’ব পাৰে।<ref>{{Cite news|date=2 August 2020|title=Karnataka: Govt schools can choose own uniform|work=The Times of India|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/mysuru/karnataka-govt-schools-can-choose-own-uniform/articleshow/77311598.cms}}</ref> পি ইউ বিভাগৰ এজন বিষয়াই কয় যে, পি ইউ কলেজৰ বাবে ইউনিফৰ্ম চৰকাৰৰ বাধ্যতামূলক নাছিল, কিন্তু, সময়ৰ লগে লগে, বেছিভাগ কলেজ উন্নয়ন সমিতি (চিডিচি){{efn|According to the government's submission to the Karnataka High Court in February 2022, the College Development Committees (CDCs) were constituted in 2014 via an education department circular, with the government approval.<ref name="Live Law 18 Feb">{{Cite news |last=Plumber |first=Mustafa |date=18 February 2022 |title=Hijab Not Essential Practice Of Islam, Karnataka AG Says; What Was Necessity Of Saying This In GO, Asks High Court? |work=Live Law |url=https://www.livelaw.in/top-stories/hijab-not-essential-islam-practice-karnataka-go-high-court-advocate-general-192273 }}</ref><ref>{{Cite news |date=19 February 2022 |title=Day 7 Hearing: Hijab Ban (Karnataka HC) (Part II) |work=Supreme Court Observer |url=https://www.scobserver.in/reports/day-7-hearing-hijab-ban-karnataka-hcpart-i-2/ |quote=The Advocate General ... then proceeded to state that ... Rule 11 of the Act allowed institutions to prescribe uniforms. Since Government PU Colleges were not chaired by a managing committee, there was a need for a body to prescribe uniforms. In that context, sec. 133(2) of the Act permitted the State government to give directions that were necessary or expedient to further the purposes of the Act. Bringing this Rule into operation, CDCs were established in 2014 by a circular of the Undersecretary of the Department of Education. }}</ref> The government at that time was held by [[Indian National Congress]] led by chief minister [[Siddaramaiah]].}} ইয়াক গ্ৰহণ কৰিছিল।<ref name="NIE PU dept website">{{Cite news|last=D'Souza|first=Vincent|date=10 February 2022|title=Uniform not must, says PU dept website, contradicts Karnataka govt stand|work=The New Indian Express|url=https://www.newindianexpress.com/states/karnataka/2022/feb/10/uniform-not-must-says-pu-dept-website-contradicts-karnataka-govt-stand-2417620.html}}</ref> ২০১৭ চনত বিভাগটোৱে সকলো পি ইউ মহাবিদ্যালয়লৈ নিৰ্দেশ জাৰি কৰি কয় যে পি ইউৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীক ইউনিফৰ্ম পৰিধান কৰিবলৈ কোৱা উচিত নহয়।<ref>{{Cite news|date=18 May 2017|title=No more uniform for PU students|work=The Hindu|url=https://www.thehindu.com/news/national/karnataka/no-more-uniform-for-pu-students/article18476121.ece}}</ref> ইতিমধ্যে ইউনিফৰ্ম থকা কলেজৰ পৰিচালনা সমিতিয়ে এই দিশটোক লৈ প্ৰশ্ন উত্থাপন কৰি কয় যে ছাত্ৰ-ছাত্ৰী আৰু অভিভাৱকসকল তেওঁলোকৰ ওপৰত সুখী।<ref>{{Cite news|date=17 May 2019|title=No uniform for PU students: dept|work=Deccan Herald|url=https://www.deccanherald.com/state/no-uniform-for-pu-students-dept-734455.html}}</ref> ২০২২ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহতো পি ইউ শিক্ষা বিভাগৰ ৱেবছাইটত এই নিৰ্দেশনা পোৱা গৈছিল যদিও ইয়াক বলবৎ কৰা যেন নালাগে।<ref>{{Cite news|date=28 May 2019|title=Guideline on uniforms leaves PU colleges confused|work=The Times of India|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/mangaluru/guideline-on-uniforms-leaves-pu-colleges-confused/articleshow/69509554.cms|id={{ProQuest|2230365448}}}}</ref><ref name="NIE PU dept website" />
Muslims constitute 13 per cent of the population of the state of Karnataka.<ref name="WP protests spread">{{Cite news|date=10 February 2022|title=Hijab protests spread in India as girls face off against Hindu nationalist crowds|newspaper=The Washington Post|url=https://www.washingtonpost.com/world/2022/02/10/india-hijab-protests-karnataka/|id={{ProQuest|2627270812}}}}</ref> Muslim women in the state are accessing public education in ever-increasing numbers. Data shows that the Gross Attendance Ratio of Muslim women in higher education rose from about 1 per cent in 2007–08 to a high of about 16 per cent in 2017–18.<ref>{{Cite news|last=Roy Barman|first=Sourav|date=13 February 2022|title=Steady uptick in Muslim girls going to schools, colleges|work=Indian Express|url=https://indianexpress.com/article/india/steady-uptick-in-muslim-girls-going-to-schools-colleges-7769897}}</ref> Many Muslim women consider [[hijab]] to be a part of the [[Islamic faith]].<ref name="csm">{{Cite news|date=8 February 2022|title=Religious identity, rights in focus as Indian schools ban hijab|work=Christian Science Monitor|url=https://www.csmonitor.com/World/Asia-South-Central/2022/0208/Religious-identity-rights-in-focus-as-Indian-schools-ban-hijab}}</ref> In India, the public display of religious symbols is common,<ref name="BBC larger bench">{{Cite news|date=10 February 2022|title=Karnataka hijab row: Judge refers issue to larger bench|work=BBC News|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-india-60312864}}</ref> including the wearing of hijab and [[burqa]].<ref name="thestar1">{{Cite news|last=Sheikh Saaliq|date=8 February 2022|title=In India, wearing hijab bars some Muslim students from class|work=Toronto Star|url=https://www.thestar.com/news/world/asia/2022/02/08/in-india-wearing-hijab-bars-some-muslim-students-from-class.html}}</ref><ref name="BBC larger bench" /><ref name="csm" /> [[PEW]] reports that in Karnataka 71% of Muslim women and 42% of Hindu women cover their heads outside the home (in India, 89% of Muslim women and 59% of Hindu women cover their heads outside the home).<ref>{{Cite web|last1=Salazar|first1=Ariana Monique|last2=Sahgal|first2=Neha|date=17 February 2022|title=In India, head coverings are worn by most women, including roughly six-in-ten Hindus|url=https://www.pewresearch.org/fact-tank/2022/02/17/in-india-head-coverings-are-worn-by-most-women-including-roughly-six-in-ten-hindus/}}</ref> Several colleges in Karnataka reported that a small number of Muslim students have "always" worn the hijab in classroom.{{sfn|Sood|2022|loc=Sec. Doubling down on the hijab}} M Raghupathy, who was Karnataka's education minister in a [[Second Hegde ministry|Janata Party government]] in the 1980s, said that the government's uniform mandates had allowed both the hijab and the Christian [[nun's habit]]. He said that the [[Bharatiya Janata Party]] had not objected to the hijab back then.<ref>{{Cite news|date=11 February 2022|title=Hijab wasn't an issue when uniforms were introduced in Karnataka: Former minister|work=Deccan Herald|url=https://www.deccanherald.com/state/top-karnataka-stories/hijab-wasnt-an-issue-when-uniforms-were-introduced-in-karnataka-former-minister-1080496.html|quote=Raghupathy later told ''The New Indian Express'' that the hijab issue was discussed back then and it was decided that since it is mandated by religion, students can wear it without any problem. The BJP had then extended outside support to the Janata Party, which formed the government, and had not objected to the hijab norm, Raghupathy told the publication.}}</ref>
According to the [[BBC]], the coastal belt of Karnataka has seen protests over hijab in the past but such issues were often quickly resolved.<ref name="BBC polarising">{{Cite news|last=Arya|first=Divya|date=16 February 2022|title=Karnataka hijab controversy is polarising its classrooms|work=BBC News|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-india-60384681}}</ref> Not all cases were easy, however. A second-year PU student at [[Moodabidri]] was disallowed from attending classes for an entire year in 2011–12 due to her insistence on wearing a hijab.<ref>{{Cite news|date=13 August 2011|title=Girl submits complaint to DC on hijab row|work=The Times of India|id={{ProQuest|883328954}}}}</ref><ref>{{Cite news|date=15 March 2012|title=Hadiya Iqbal finally allowed to appear for PU examination|work=Coastal Digest|url=https://www.coastaldigest.com/news/37534-hadiya-iqbal-finally-allowed-to-appear-for-pu-examination?page=1|access-date=7 February 2025|archivedate=19 February 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220219162014/https://www.coastaldigest.com/news/37534-hadiya-iqbal-finally-allowed-to-appear-for-pu-examination?page=1|deadurl=yes}}</ref> There have also been instances of Hindu students protesting with [[Saffron (color)|saffron scarves]]{{efn|[[Saffron (colour)|Saffron]] is a holy colour in Hinduism, but there is no religious requirement to wear it in scarves. More significantly, the saffron colour is promoted by the [[Hindutva|Hindu nationalist]] organisations such as the [[Vishva Hindu Parishad]] as an emblem of their ideology.<ref>{{Cite book |last=Hansen |first=Thomas Blom |url=https://books.google.com/books?id=SAqn3OIGE54C&pg=PA108 |title=The Saffron Wave: Democracy and Hindu Nationalism in Modern India |date=1999 |publisher=Princeton University Press |isbn=1-4008-2305-6 |page=108 |quote=Today, the saffron flag and the saffron color—though used widely in religious rituals and processions—has in the political field been appropriated by the Hindu nationalist movement. During riots, the saffron flag is often employed to mark Hindu areas, and it is planted upon Muslim dargahs (tombs) and masjids (mosques) to mark Hindu superiority. }}</ref>}} to oppose Muslim students being allowed with hijab or burqa in classes.<ref>{{Cite news|date=1 September 2016|title=Students wear saffron shawls to oppose hijab|work=The Hindu|id={{ProQuest|1815591168}}}}</ref><ref name="Hindu sparks tension">{{Cite news|last=Pattanashetti|first=Girish|date=28 October 2016|title=Call for 'burqa ban' sparks tension in Karnataka colleges|work=The Hindu|id={{ProQuest|1832979524}}}}</ref><ref>{{Cite news|date=21 January 2022|title=Udupi college hijab ban: We want our fundamental rights, say students|work=Indian Express|url=https://indianexpress.com/article/cities/bangalore/karnataka-hijab-ban-udupi-fundamental-rights-7734383/}}</ref> The Muslim women were said to have been anxious that their parents would not allow them to go to college without their religious clothing.<ref name="Hindu sparks tension" />
The coastal districts of [[Dakshina Kannada]] and [[Udupi district|Udupi]] have seen sectarian polarisation over the decades with the rise of [[Hindutva|Hindu nationalism]], represented by organisations like [[Bajrang Dal]], [[Hindu Jagarana Vedike]], [[Vishva Hindu Parishad]] (VHP) and [[Akhila Bharatiya Vidyarthi Parishad]] (ABVP), and a parallel mobilisation of the Muslim community by the [[Popular Front of India]] (PFI) and its affiliates [[Campus Front of India]] (CFI) and the [[Social Democratic Party of India]].{{sfn|Sayeed|2022|loc=Sec. The Udupi incident}} The PFI, CFI and seven other associated outfits were banned by the Government of India for unlawful activities in September 2022.<ref name="Singh 2022">{{cite web|last=Singh|first=Jitendra Bahadur|title=Radical outfit PFI, 8 associated fronts banned for 5 years after nationwide mega raids, arrests|website=India Today|date=28 September 2022|url=https://www.indiatoday.in/india/story/government-bans-popular-front-of-india-links-terror-funding-2005597-2022-09-28|access-date=19 October 2022}}</ref>
From 2019 to 2023,<ref>{{Cite web|title=Karnataka Election Result 2023 {{!}} Karnataka Assembly Election Results|url=https://timesofindia.indiatimes.com/elections/assembly-elections/karnataka/results|access-date=2023-06-04|website=timesofindia.indiatimes.com}}</ref> Karnataka had been governed by the [[Hindutva|Hindu nationalist]] [[Bharatiya Janata Party]] (BJP).<ref name="WP protests spread" /> It had adopted popular Hindu nationalist policies such as banning [[cow slaughter]]<ref name="CNN protests spread">{{Cite news|last1=Mogul|first1=Rhea|last2=Suri|first2=Manveena|last3=Gupta|first3=Swati|date=10 February 2022|title=Hijab protests spread as girls refuse to be told what not to wear|work=CNN|url=https://edition.cnn.com/2022/02/10/india/hijab-karnataka-india-protest-intl-hnk/index.html}}</ref><ref name="Al Jazeera harassment">{{Cite news|last=Rushda Fathima Khan|date=9 February 2022|title='Targeted harassment': Muslim girls in India denounce hijab ban|work=Al Jazeera|url=https://www.aljazeera.com/news/2022/2/9/cant-just-remove-it-protest-around-hijab-in-indias-karnataka}}</ref> and passing an "[[anti-conversion bill]]" which prohibits conversion from one religion to another by misrepresentation, force, fraud, allurement or marriage.<ref>{{Cite news|date=23 December 2021|title=Explained: What does Karnataka's contentious anti-conversion Bill propose?|url=https://indianexpress.com/article/explained/karnatakas-anti-conversion-bill-explained-7686686/|newspaper=The Indian Express}}</ref> Because the bill prohibits conversion for the sake of marriage,<ref>{{Cite news|last=Raman|first=Pratiba|date=22 December 2021|title=Despite Mounting Criticism, Karnataka Assembly Passes Anti-Conversion Bill|work=The Wire|url=https://thewire.in/government/karnataka-anti-conversion-bill-criticism}}</ref> critics fear that the bill makes it difficult for [[Interfaith marriage|interfaith couples to marry]]{{efn|Interfaith couples who wish to marry without converting to either religion can do so under the [[Special Marriage Act, 1954]].<ref name="tax4indiamnd">{{Cite web |title=Registered Marriage Under Special Marriage Act, 1954 (tax4india.com) |url=http://www.tax4india.com/indian-laws/marriage-n-divorce/registered-marriage/registered-marriage.html |access-date=23 February 2022 }}</ref>}} or for individuals to convert to [[Christianity in India|Christianity]] or Islam.<ref name="CNN protests spread" /><ref name="Al Jazeera harassment" />
== Events ==
=== Udupi dispute ===
In early January 2022, a dispute over the wearing of the hijab was reported at a government-run Pre-University College for Girls at [[Udupi]] that had disallowed the wearing of hijab as being in violation of its uniform policy.<ref name="Telegraph Udupi" /> Six Muslim female students insisted on wearing hijab to classes on top of their college uniform,<ref>{{Cite news|date=10 February 2022|title=Karnataka hijab row: Judge refers issue to larger bench|work=BBC News|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-india-60312864|quote=The issue began gaining attention when the students at the pre-university college - equivalent to a high school - in Karnataka's Udupi district began protesting over the hijab ban.}}</ref> arguing that hijab was part of their faith,<ref>{{Cite news|date=18 January 2022|title=Muslim girls wearing hijab barred from classes at Indian college|publisher=[[Al Jazeera Media Network|Al-Jazeera]]|url=https://www.aljazeera.com/news/2022/1/18/india-karnataka-muslim-college-students-hijab-ban-udupi}}</ref><ref>{{Cite news|last=Prajwal Bhat|date=19 January 2022|title=It's our right to wear hijab, don't bar us from class: Udupi students speak up|url=https://www.thenewsminute.com/article/its-our-right-wear-hijab-dont-bar-us-class-udupi-students-speak-160020}}</ref> and their constitutional right.<ref>{{Cite news|date=19 January 2022|title='Teacher threatened to push us out': Students barred for hijab|url=https://www.hindustantimes.com/cities/bengaluru-news/teacher-threatened-to-push-us-out-students-barred-for-hijab-101642545268020.html}}</ref><ref>{{Cite news|date=4 January 2022|title=Karnataka school hijab ban: Not just religious intolerance, it's bigoted and sexist|url=https://www.news9live.com/state/karnataka/karnataka-school-hijab-ban-not-just-religious-intolerance-its-bigoted-and-sexist-144458}}</ref> The college said its uniform policy did not allow for the hijab.<ref name="Telegraph Udupi" /> The girls offered to use the existing uniform's [[dupatta]] to cover their head, arguing they didn't need to wear a separate hijab of a different colour or material, but the college refused.<ref name="Telegraph Udupi" /><ref name="Telegraph Chikmagalur">{{Cite news|last=Rakesh|first=K. M.|date=19 January 2022|title=Bar on hijab keeps eight Muslim students out of classroom in Udupi|work=The Telegraph (India)|url=https://www.telegraphindia.com/india/bar-on-hijab-keeps-eight-muslim-students-out-of-classroom-in-udupi/cid/1848149|id={{ProQuest|2620888304}}}}</ref> The college allowed them to wear the hijab on campus, but did not allow them into classes.<ref>{{Cite news|last=K. M. Rakesh|date=2 January 2022|title=Hijab-clad students denied entry to classroom in Udupi PU college|work=The Telegraph (India)|url=https://www.telegraphindia.com/india/hijab-clad-students-denied-entry-to-classroom-in-udupi-pu-college/cid/1845798|quote=On Friday, Gowda [the principal of the college] had told reporters: "Only six of some 60 Muslim girls (students) are insisting on wearing the hijab. But the college doesn’t have a rule permitting that kind of religious dress."}}</ref><ref name="BBC larger bench" /> They were found sitting in corridors and working with their notebooks.<ref name="Telegraph Chikmagalur" />
The case was brought to the attention of the media by Ansar Ahmed, the district president of ''Karnataka Rakshana Vedike'', a voluntary organisation.<ref name="Telegraph Udupi" /> [[Campus Front of India]] (CFI), the student wing of the radical Islamic organisation [[Popular Front of India]] (PFI),<ref>{{Cite news|date=22 August 2012|title=HuJi, Popular Front of India under lens for hate messages|work=The Times of India|url=http://timesofindia.indiatimes.com/india/HuJi-Popular-Front-of-India-under-lens-for-hate-messages/articleshow/15594008.cms}}</ref><ref>{{Cite news|date=5 February 2011|title=In a pluralistic part of India, fears of rising Islamic extremism|newspaper=The Washington Post|url=https://www.washingtonpost.com/national/this-is-india-not-afghanistan/2011/02/04/ABOyT5E_story.html}}</ref> threatened a protest, prompting the college to arrange a police presence.<ref name="Telegraph Udupi" /> The political wing of the PFI, the [[Social Democratic Party of India]] (SDPI), is also said to have threatened protests.<ref>{{Cite news|date=1 January 2022|title=Karnataka: Hijab-clad students denied entry to classroom in Udupi PU college|work=Indian Express|agency=PTI|url=https://indianexpress.com/article/cities/mangaluru/udupi-college-muslim-girl-students-hijab-7701608/}}</ref> The college authorities met and talked with the parents but remained firm in their resolution not to allow religious attire.<ref>{{Cite news|date=1 January 2022|title=College refutes charge by students|work=The Hindu|url=https://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-karnataka/college-refutes-charge-by-students/article38084949.ece|id={{ProQuest|2615545813}}}}</ref><ref name="Hindu continue">{{Cite news|date=2 January 2022|title=College in Udupi decides to continue with dress code|work=The Hindu|url=https://www.thehindu.com/news/cities/Mangalore/college-in-udupi-decides-to-continue-with-dress-code/article38089953.ece}}</ref>
What caused the students' change of mind on the hijab issue is uncertain. They admit to having attended the first year of class as per the college's no-hijab policy. They went to campus in burqas and removed them in a "ladies' room" before going to classes.<ref name="BBC fighting">{{Cite news|last=Qureshi|first=Imran|date=22 January 2022|title=Udupi hijab issue: The Indian girls fighting to wear hijab in college|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-india-60079770|quote=Ms Almas said when they tried to wear the hijab in their first year at the college, they were told that their parents had signed a form that prevented them from doing so.}}</ref><ref name="IE anti-rape" /> One of the students also said that the parents were told about this when they joined the college in 2020.<ref>{{Cite news|last=Vishnu|first=Uma|date=11 February 2022|title=Before hijab standoff, an anti-rape protest, faith, political rivalry|work=Indian Express|url=https://indianexpress.com/article/india/karnataka-before-hijab-standoff-an-anti-rape-protest-faith-political-rivalry-7766869/|quote=Speaking to The Indian Express, Hazra Shifa, 18, one of the six girls who are now insisting on wearing the hijab to their classrooms, said that when they joined the Udupi PU College (..) in 2020, it told their parents about the no-hijab policy.}}</ref> Others were doubtful.<ref name="BBC fighting" /><ref>{{Cite news|last=Wahab|first=Ghazala|date=9 February 2022|title=Why the hijab row is not an identity issue|work=Mint Lounge|url=https://lifestyle.livemint.com//news/talking-point/why-the-hijab-row-is-not-an-identity-issue-111644385790622.html|quote=In an interview to The Quint, one of the girls said that they didn't wear the hijab in their first year because they believed their parents had given an undertaking to the college.|access-date=7 February 2025|archivedate=12 February 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220212120746/https://lifestyle.livemint.com//news/talking-point/why-the-hijab-row-is-not-an-identity-issue-111644385790622.html|deadurl=yes}}</ref> When the classes moved online due to Covid, the issue died down.<ref name="Telegraph Udupi" /> With the on-campus classes resuming in September 2021, some of the students asked for permission to wear the hijab, which was denied on the grounds that everyone must wear a "common uniform".<ref>{{Cite news|last=Shekhar|first=Laasya|date=21 January 2022|title='Requests fell on deaf ears': Hijab stand-off continues despite classroom ban at Karnataka college|work=Newslaundry|url=https://www.newslaundry.com/2022/01/21/requests-fell-on-deaf-ears-hijab-stand-off-continues-despite-classroom-ban-at-karnataka-college}}</ref> In October 2021, two of them took part in an anti-rape protest and a photograph of the event was circulated. This brought their situation into focus to their parents as well as the CFI.{{sfn|Sood|2022}}{{efn|The anti-rape protest was organised by the ABVP, photographs of which were circulated on social media. Some parents and CFI members took offence at the students' participation in an ABVP lead protest. The lack of headscarves in the images circulated brought the situation into focus for their parents as well as the CFI.{{sfn|Sood|2022}}<ref>{{Cite news |last=Dwarakanath |first=Nagarjun |date=11 February 2022 |title=Muslim girl went for ABVP rally. Read the backstory of Karnataka hijab protest |work=India Today |url=https://www.indiatoday.in/india/story/karnataka-hijab-protest-muslim-students-anti-rape-agitation-udupi-abvp-1911853-2022-02-11 }}</ref><ref name="IE anti-rape">{{Cite news |last=Vishnu |first=Uma |date=11 February 2022 |title=Before hijab standoff, an anti-rape protest, faith, political rivalry |work=Indian Express |url=https://indianexpress.com/article/india/karnataka-before-hijab-standoff-an-anti-rape-protest-faith-political-rivalry-7766869/ }}</ref>}} An investigation by the Udupi Police reported that CFI had approached the parents and offered help to challenge the college management.<ref>{{harvnb|Sood|2022|loc=Sec. Introduction. "According to an intel report submitted by the Udupi police to the state government, the Campus Front of India (CFI), which is the students’ wing of the Islamist outfit Popular Front of India (PFI), had approached parents with the offer to help take on the college management."}}</ref> According to one of the students, the agreement "mentioned a compulsory uniform and said nothing about a hijab".<ref name="BBC fighting" /> So, the six students and their parents decided to insist upon hijab.<ref>{{Cite news|last=Shekhar|first=Laasya|date=21 January 2022|title='Requests fell on deaf ears': Hijab stand-off continues despite classroom ban at Karnataka college|work=Newslaundry|url=https://www.newslaundry.com/2022/01/21/requests-fell-on-deaf-ears-hijab-stand-off-continues-despite-classroom-ban-at-karnataka-college|quote="Our lecturers said that it (hijab) defies college policy. But when we checked the policy a month ago, we were shocked to see no such mention in the signed agreement. So, we decided to wear hijab from December 28 after repeated appeals to the management turned futile," said Muskan, who has only taken two days of leave in the academic year.}}</ref>{{efn|According to ''The Hindu'', 12 students initially demanded to be allowed to wear hijab, but six of them later agreed to the college policy, while six students continued to protest.<ref>{{Cite news |date=16 February 2022 |title=Hijab controversy: Six students of Udupi government PU college skip class |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/news/cities/Mangalore/hijab-controversy-six-students-of-udupi-government-pu-college-skip-class/article65055285.ece }}</ref>}}
According to the federated Muslim organisation ''Muslim Okkoota''{{efn|''Muslim Okkoota'', also spelt ''Muslim Okkutta'', is a federation of six Muslim organisations that includes [[Jamaat-e-Islami Hind]], PFI, [[Tablighi Jamaat]] and others.<ref name="IE anti-rape" /> It organisational secretary at the time of the incidents was Abdul Azeez Udyawar, who was also the district president of the [[Welfare Party of India]], an affiliate of Jamaat-e-Islami Hind.<ref name="IE district divided" />}} that is active in the district, PFI and its allied organisations used the students "for their benefit".<ref name="IE district divided">{{Cite news|last=Parashar|first=Kiran|date=30 January 2022|title=College hijab row: tale of a district divided|work=Indian Express|url=https://indianexpress.com/article/cities/bangalore/college-hijab-row-tale-of-a-district-divided-7747850/|id={{ProQuest|2623623301}}}}</ref><ref name="HT hijab discrimination">{{Cite news|last=Poovanna|first=Sharan|date=16 February 2022|title=Hijab discrimination purely based on religion: Petitioner|work=Hindustan Times|url=https://www.hindustantimes.com/india-news/hijab-discrimination-purely-based-on-religion-petitioner-101645036220425.html}}</ref> The students' hijab protest seemed to be a ploy for the political wing (SDPI) to strengthen its support base.{{sfn|Sood|2022|loc=Sec. Why the PFI and its affiliates are so controversial}} Some of the protesting parents and relatives are active members of SDPI and other PFI affiliates.<ref name="HT hijab discrimination" />{{sf|Sood|2022|loc=Sec. Bruised egos and social media hype}} The SDPI had just won six seats in the local body elections, which was termed a major triumph.{{sfn|Sood|2022|loc=Sec. Why the PFI and its affiliates are so controversial. "In 2010, the political wing of the PFI – the Social Democratic Party of India (SDPI) – was registered with the Election Commission. Since then, it has slowly been making inroads in the coastal Karnataka belt. It had one of its biggest triumphs in the December 2021 elections to 58 Urban Local Bodies (ULBs) in Karnataka, when it won six seats."}} ''Muslim Okkoota'' claims to have tried to resolve the dispute locally by talking to the college authorities, the parents and the CFI, but the CFI chose to publicise the issue by circulating photographs of students stranded outside classes, provoking the college and the BJP leaders to harden their stand.<ref name="IE anti-rape" /> By the end of December, "nobody was in the mood for a compromise".{{sfn|Sood|2022|loc=Sec. Bruised egos and social media hype}}
The college development committee, which is responsible for setting the uniform policy, was headed by [[K. Raghupati Bhat]], an [[Member of the Legislative Assembly (India)|MLA]] belonging to the ruling BJP. Its 21 members did not include any Muslims.{{sfn|Sood|2022|loc=Sec. Bruised egos and social media hype}} After the dispute erupted, Bhat held a meeting with parents of all students on 1 January and declared that the college would continue with its uniform code, which does not allow for hijab.<ref name="Hindu continue" /> The CFI and SDPI took the position that, since uniforms were not mandated by the government, they could not violate the students' religious rights. Bhat wrote to the Pre-University Education Department of the state government to clarify the matter.<ref name="Hindu NSUI">{{Cite news|date=22 January 2022|title=Hijab: NSUI to file writ in support of students|work=The Hindu|url=https://www.thehindu.com/news/national/karnataka/nsui-set-to-file-writ-in-support-of-students-who-want-to-wear-hijab/article38304931.ece|id={{ProQuest|2621727233}}}}</ref><ref name="TOI timeline" /> Thus, the matter was escalated to the state government level.
=== Saffron protests ===
Soon after the Udupi episode became public, groups of Hindu students started coming to their colleges wearing [[Saffron (colour)|saffron scarves]] to protest against Muslim students being allowed with hijabs.<ref>{{Cite news|date=7 January 2022|title=Karnataka considers uniform dress code as hijab vs saffron scarf flare-up returns to colleges|work=The Print|url=https://theprint.in/india/karnataka-considers-uniform-dress-code-as-hijab-vs-saffron-scarf-flare-up-returns-to-colleges/797050/|quote=Hindu students sporting saffron scarves to protest against Muslim students wearing headscarves have made a comeback in Karnataka colleges.}}</ref> A leader of the [[Hindu Jagarana Vedike]], an affiliate of the [[Sangh Parivar]], declared, "if girls are allowed to wear hijab then other students will come with saffron shawls to institutions across Dakshina Kannada and Udupi districts."{{r|Hindu NSUI}}
A [[co-educational]] first-grade college in [[Koppa, India|Koppa]] tehsil in the [[Chikmagalur district]], was the first to witness this development when some students wore saffron scarves and demanded that the dress code be enforced.<ref name="TOI saffron pressure">{{Cite news|date=4 January 2022|title='Saffron' pressure forces hijab curb in Karnataka college|work=The Times of India|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/mangaluru/saffron-pressure-forces-hijab-curb-in-karnataka-college/articleshow/88676765.cms}}</ref><ref name="pompei">{{Cite news|date=7 January 2022|title=Karnataka considers uniform dress code as hijab vs saffron scarf flare-up returns to colleges|work=The Print|url=https://theprint.in/india/karnataka-considers-uniform-dress-code-as-hijab-vs-saffron-scarf-flare-up-returns-to-colleges/797050/}}</ref><ref name="IT Chikmagalur">{{Cite news|last=Dwarkanath|first=Nagarjun|date=5 January 2022|title=Karnataka college students wear saffron scarves protesting against hijab in classrooms|work=India Today|url=https://www.indiatoday.in/india/story/karnataka-college-students-saffron-scarves-protest-against-hijab-classroom-1896083-2022-01-05|quote=The students of the government-run college in Balagadi village claimed that if hijab was allowed inside, then saffron scarves could be sported too. The same students had earlier asked women not to attend classes wearing hijab.}}</ref> The college asked the Muslim students to remove hijab in classrooms to deflect the crisis.<ref name="TOI saffron pressure" /> The matter was resolved a few days later at a parent-teacher meeting where it was decided to allow Muslim girls to wear the hijab as long as they did not pin the headcover or tie them around their head. The parents of the Hindu students did not support their wards' demand to don saffron scarves.<ref name="Telegraph Chikmagalur" /> On 6 January, Hindu students at Pompei College in [[Mangalore]] wore saffron shawls to protest against the hijab, and were supported by the Hindu nationalist organizations [[Akhil Bharatiya Vidyarthi Parishad|ABVP]], [[Vishva Hindu Parishad|VHP]] and [[Bajrang Dal]].<ref name="pompei" />
The saffron protests gained momentum in February, being seen at the Governrment PU college in [[Kundapura]] (2 February),<ref name="thequint.com">{{Cite news|date=3 February 2022|title=Day After 'Saffron Shawl' Protests, Udupi College Denies Entry to Girls in Hijab|work=The Quint|url=https://www.thequint.com/news/india/day-after-saffron-shawl-protests-udupi-college-denies-entry-to-girl-students-in-hijab-karnataka}}</ref> Bhandarkars' Arts & Science College in the same town (3 February),<ref name="TOI pleas">{{Cite news|date=4 February 2022|title=Karnataka hijab row grows, High Court to hear pleas|work=The Times of India|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/bengaluru/karnataka-hijab-row-grows-high-court-to-hear-pleas/articleshow/89332316.cms|id={{ProQuest|2625026024}}}}</ref> and Dr BB Hegde College near Udupi (3 February).<ref name="Guardian Violent clashes">{{Cite news|date=9 February 2022|title=Violent clashes over hijab ban in southern India force schools to close|work=The Guardian|url=https://www.theguardian.com/world/2022/feb/09/violent-clashes-over-hijab-ban-in-southern-india-force-schools-to-close}}</ref> At the last location, the saffron protesters successfully blocked the hijab-wearing Muslim students from entering the college.<ref name="Guardian Violent clashes" />
=== Government reaction ===
The ministers of [[Bharatiya Janata Party]]-led [[Karnataka government]] reacted to the incidents with apparent distaste. The education minister [[B. C. Nagesh]] termed it as an "act of indiscipline". The students could not practise their "religion" in public educational institutions, in his view.<ref name="Hindu NSUI" /> The uniform had been present for over three decades and there had been no problem with it till this point, he said.<ref>{{Cite news|date=21 January 2022|title=Karnataka hijab row: No problem for 3 decades; girls instigated, says edu minister|work=India Today|url=https://www.indiatoday.in/india/story/karnataka-hijab-row-no-problem-for-3-decades-girls-instigated-says-edu-minister-bc-nagesh-1902638-2022-01-21}}</ref> He blamed "political leaders", an apparent reference to the PFI, for provoking the students, who were allegedly "playing politics".<ref name="Telegraph Kundapura">{{Cite news|last=Rakesh|first=K. M.|date=5 February 2022|title=More colleges in Karnataka stop Muslim girls from wearing hijab|work=The Telegraph (India)|url=https://www.telegraphindia.com/india/more-colleges-in-karnataka-stop-muslim-girls-from-wearing-hijab/cid/1850588|id={{ProQuest|2625383593}}}}</ref> Home Minister [[Araga Jnanendra]] said that there must be a universal feeling in schools and colleges that "we are all Indians", which required that the uniform code set by colleges be followed.<ref name="HT committee">{{Cite news|date=27 January 2022|title=Hijab row: Karnataka govt sets up expert committee|work=The Hindustan Times|url=https://www.hindustantimes.com/india-news/hijab-row-karnataka-govt-sets-up-expert-committee-101643224367207.html|id={{ProQuest|2622813362}}}}</ref>
On 27 January, the government announced the setting up of an expert committee to study the issue. Until its decision was made, the government urged the students to maintain the "status quo".<ref name="HT committee" /> For the Udupi PU College students, the "status quo" apparently meant that they should "adhere to the uniform rule". The government issued an order to this effect.<ref name="HT committee" /> The CDC chairman Raghupati Bhat called a meeting with parents and told them that the students should remove the hijab in the classroom.<ref>{{Cite news|date=1 February 2022|title=Students told to adhere to college dress code in class in Udupi|work=The Hindu|id={{ProQuest|2624054931}}}}</ref>
On either 3 February or 4 February,{{efn|The order did not come into public view till 5 February, but the institutions citing the order were already implementing it on Thursday, 3 February<ref>{{Cite news |date=4 February 2022 |title=Karnataka hijab row deepens as students petition court |work=BBC News |url=https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-india-60256262 }}</ref> and Friday, 4 February.<ref name="Guardian Violent clashes" />}} the government issued an order stating that the uniforms mandated by the state government, the school managements or college development committees must be worn compulsorily.<ref name="prescribed">{{Cite news|date=6 February 2022|title=Follow dress code prescribed by College Development Committees, says Karnataka Government|work=The Hindu|url=https://www.thehindu.com/news/national/karnataka/hijab-row-follow-dress-code-prescribed-by-college-management-committees-says-karnataka-government/article38384670.ece|id={{ProQuest|2625655688}}|quote="Invoking 133 (2) of the Karnataka Education Act 1983, which says a uniform style of clothes has to be worn compulsorily, the private school administration can choose a uniform of their choice," the government order said.}}</ref> Students following religious tenents adversely impacted "equality and unity" in colleges, according to the order.<ref name="Hindu dress code">{{Cite news|date=6 February 2022|title=Follow dress code prescribed by College Development Committees, says Karnataka Government|work=The Hindu|url=https://www.thehindu.com/news/national/karnataka/hijab-row-follow-dress-code-prescribed-by-college-management-committees-says-karnataka-government/article38384670.ece|id={{ProQuest|2625655688}}}}</ref> The preamble stated that a ban on hijab was not illegal, and cited three court orders from Kerala, Bombay and Madras High Courts.<ref>{{Cite news|date=6 February 2022|title=Follow dress code prescribed by College Development Committees, says Karnataka Government|work=The Hindu|url=https://www.thehindu.com/news/national/karnataka/hijab-row-follow-dress-code-prescribed-by-college-management-committees-says-karnataka-government/article38384670.ece|id={{ProQuest|2625655688}}|quote=The preamble to the operative part of the order, issued under the Karnataka Education Act, 1983, stated that a ban on hijab was not illegal.}}</ref><ref>{{Citation|last1=Parashar|first1=Kiran|title=Karnataka Govt invokes state law to back hijab ban: 'Don't wear clothes that disturb law & order'|date=6 February 2022|url=https://indianexpress.com/article/cities/bangalore/karnataka-hijab-controversy-clothes-ban-harmony-public-order-7758633/|work=Indian Express|quote=The ban on wearing the hijab to classrooms, according to the state government, is not a violation of the fundamental right to religious freedom guaranteed by the Constitution.|last2=Vishwanath|first2=Apurva}}</ref><ref>{{Cite news|date=19 February 2022|title=Hijab not essential practice of Islam: Karnataka govt to HC|work=Deccan Chronicle|url=https://www.deccanchronicle.com/nation/politics/190222/hijab-not-an-essential-religious-practice-of-islam-karnataka-govt.html|quote=Defending its orders banning headscarves in classrooms, the Karnataka government on Friday argued before the three-judge bench of the Karnataka high court that wearing hijab is not an essential religious practice in Islam and preventing it does not violate the Constitutional guarantee of religious freedom.}}</ref> For those colleges where the college development committees did not mandate a uniform, the students must still wear attire that maintains "equality and unity and doesn't hamper public order".<ref name="Hindu dress code" /> The education minister B. C. Nagesh made a statement declaring, "those who want to defy the government's school uniform regulations cannot enter their schools and attend classes".<ref>{{Cite news|date=6 February 2022|title=Hijab row: If you don't stick to uniform, you cannot attend classes, says Karnataka Education Minister BC Nagesh|work=The Economic Times|url=https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/hijab-row-if-you-dont-stick-to-uniform-you-cannot-attend-classes-says-karnataka-education-minister-nagesh/articleshow/89383503.cms}}</ref>
=== Fallout ===
The impact of the government order was instantaneous. Even before the order became public, the knowledge about it reached the coastal districts by 3 February and started getting implemented. Even colleges that had customarily allowed hijab in classes now felt compelled to disallow them. In many cases, Hindu students forced the issue by insisting that if the hijab was allowed in classes, they should also be allowed to wear saffron scarves.{{sfn|Sayeed|2022|loc=Sec. A government order that segregates}}<ref>{{Cite news|date=3 February 2022|title=Day After 'Saffron Shawl' Protests, Udupi College Denies Entry to Girls in Hijab|work=The Quint|url=https://www.thequint.com/news/india/day-after-saffron-shawl-protests-udupi-college-denies-entry-to-girl-students-in-hijab-karnataka|quote=However, Hindu Jagaran Vedike leader Jagadish Kukkehalli said that the Hindu students were ready to shun saffron shawls only if Muslim girls attend classes without hijab, news agency IANS reported.}}</ref>
In [[Kundapura]], 28 students wearing hijab were barred from entering the Government PU College premises on 3 February.<ref>{{Cite news|date=4 February 2022|title=Karnataka hijab row: Management pushed students, refused to give answers, says student|work=India Today|url=https://www.indiatoday.in/india/story/karnataka-hijab-row-udupi-muslim-students-protest-1908874-2022-02-04}}</ref> Hindu students had apparently come in saffron scarves the previous day, and the minister B. C. Nagesh informed the college that students could come to classes in only uniforms and neither hijab nor saffron scarves would be allowed.<ref name="thequint.com" /> The students were very anxious because their public exams were just two months away. ''[[The Telegraph (India)|The Telegraph]]'' commented that their "tearful pleas fell on deaf ears".<ref name="Telegraph Kundapura" /> At Bhandarkars' Arts & Science College, a private college in Kundapura, 40 students were barred from entering the premises the following day. The students pointed to the college rulebook, which permitted the wearing of the hijab.<ref>{{Cite news|date=4 February 2022|title=Another Karnataka College Disallows Girls Wearing Hijab To Attend Classes|work=The Quint|url=https://www.thequint.com/news/india/another-karnataka-college-disallows-girls-wearing-hijab-to-attend-classes}}</ref> Some of the students said their college's treatment was "humiliating".<ref name="Guardian Violent clashes" /> At the Dr BB Hegde College, where the hijab-wearing students were blocked by saffron protesters the previous day, the college administration banned the hijab on 4 February, citing the government order. The students had apparently been wearing hijab for three years at the school without issue.<ref name="Guardian Violent clashes" /> On 8 February, [[Mahatma Gandhi Memorial College]] prevented students in hijab from entering, even though multiple students said the college had not objected to her hijab in the past.<ref name="NYT Court">{{Cite news|last1=Raj|first1=Suhasini|last2=Schmall|first2=Emily|date=11 February 2022|title=No Hijabs for Now, Indian Court Tells Muslim Students|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/2022/02/11/world/asia/hijab-ban-india-karnataka.html|id={{ProQuest|2627300106}}}}</ref><ref name="Guardian schools shut">{{Cite news|date=8 February 2022|title=Schools shut in Indian state as protests grow over headscarf ban|work=The Guardian|url=https://www.theguardian.com/world/2022/feb/08/schools-shut-in-india-as-protests-grow-over-headscarf-ban}}</ref>
The dispute then began to spread to other institutions across Karnataka, between Muslim students who wanted to wear hijab and the administrations barring them. The controversy intensified in early February 2022.<ref>{{Cite news|title=Hijab Row Live: Protests Intensify, Spread To Other States, Karnataka High Court Hearing Today|work=NDTV News|url=https://www.ndtv.com/india-news/hijab-row-live-protests-intensify-spread-to-other-states-karnataka-high-court-hearing-today-2757432}}</ref> Between 4 and 7 February, counter-protests led by students who were against allowing students wearing the hijab to enter the college. These students marched to the college wearing saffron shawls. However, authorities stopped them from entering the premises and asked the students to remove the shawls.<ref name="Firstpost arrested" /> The students were allowed in only after they complied with the request.{{refn|Sources for students were allowed in only after they removed hijab:<ref>{{Cite news |date=6 February 2022 |title=Kundapur college students march wearing saffron shawls |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/news/cities/Mangalore/kundapur-college-students-march-wearing-saffron-shawls/article38386142.ece }}</ref><ref>{{Cite news |date=4 February 2022 |title=Principal asks boys to remove saffron shawl before attending classes |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/news/national/karnataka/principal-asks-boys-to-remove-saffron-shawl-before-attending-classes/article38379162.ece }}</ref><ref>{{Cite news |date=5 February 2022 |title=Hijab row: Students in saffron shawls take out processions |work=The New Indian Express |url=https://www.deccanherald.com/state/karnataka-districts/hijab-row-students-in-saffron-shawls-take-out-processions-1078328.html }}</ref><ref name="Firstpost arrested">{{Cite news |date=7 February 2022 |title=Hijab-saffron shawl controversy: Two arrested for carrying 'lethal weapons' as row continues in Karnataka colleges |work=Firstpost |url=https://www.firstpost.com/politics/hijab-saffron-shawl-controversy-continues-to-linger-in-karnataka-colleges-10355081.html }}</ref><ref>{{Cite news |date=7 February 2022 |title=Hijab-saffron shawl controversy continues in Karnataka colleges |work=Business Today |url=https://www.businesstoday.in/latest/story/hijab-saffron-shawl-controversy-continues-in-karnataka-colleges-321743-2022-02-07 }}</ref>|name=AAP}} On 7 February, some students wore blue shawls and chanted ''[[Jai Bhim]]'' at a college in [[Chikmagalur]] in ''support'' of Muslim girls in hijab (as opposed to the saffron shawls that were against the wearing of hijab).<ref>{{Cite news|date=7 February 2022|title=Blue shawls back Muslim girls in hijab row against saffron shawls in Chikkamagaluru college|work=The Hindu|url=https://www.thehindu.com/news/national/karnataka/hijab-row-takes-a-new-turn-as-blue-shawls-counter-saffron-shawls-in-chikkamagaluru-college/article65044253.ece}}</ref>
On 8 February, the [[Government of Karnataka]] announced the closure of high schools and colleges for three days, after the controversy over the wearing of hijab by Muslim students intensified.<ref name="IE protests spread">{{Cite news|date=9 February 2022|title=Hijab protests spread, Karnataka govt shuts colleges, high schools for three days|work=Indian Express|url=https://indianexpress.com/article/cities/bangalore/karnataka-hijab-ban-row-protests-7763006/}}</ref><ref>{{Cite news|title=Hijab Row: Karnataka schools for classes 9, 10 to resume on Monday|url=https://www.en.etemaaddaily.com/world/national/hijab-row-karnataka-schools-for-classes-9-10-to-resume-on-monday:108283|newspaper=Etemaad|date=10 February 2022|access-date=7 February 2025|archivedate=10 February 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220210170417/https://www.en.etemaaddaily.com/world/national/hijab-row-karnataka-schools-for-classes-9-10-to-resume-on-monday:108283|deadurl=yes}}</ref> The [[Bangalore Police]] prohibited protests and agitations from 9 February until 22 February within the vicinity of any educational institution.<ref>{{Cite news|date=9 February 2022|title=Police ban protests and gatherings near educational institutions in Bengaluru|work=The Hindu|url=https://www.thehindu.com/news/cities/bangalore/police-ban-protests-and-gatherings-near-educational-institutions-in-bengaluru/article38402292.ece}}</ref> Two Muslim men were arrested for allegedly carrying lethal weapons during a protest that was being held near a college in Udipi district. According to police officials, three others managed to flee.<ref name="Firstpost arrested" />
On 10 February, a lone Muslim woman, named Muskan Khan, clad in a burqa was heckled on her college grounds in [[Mandya]] by a crowd of male Hindu students wearing saffron shawls and chanting "[[Jai Shri Ram]]". She responded back shouting "[[Allahu Akbar]]", while the college staff controlled the crowd and escorted her into the building.<ref>{{Cite news|date=9 February 2022|title="For Piece Of Cloth, Ruining Education": Girl Who Took On Saffron Scarf Group|work=NDTV News|url=https://www.ndtv.com/india-news/hijab-row-for-piece-of-cloth-ruining-education-girl-took-on-saffron-scarf-group-2756636}}</ref><ref>{{Cite news|date=10 February 2022|title=Hijab row: The India woman who is the face of the fight to wear headscarf|work=BBC|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-india-60328864}}</ref><ref name="CNN protests spread" /> A video of the incident went viral.<ref name="AJ2">{{Cite news|date=8 February 2022|title=Outrage after hijab-wearing woman heckled by Hindu mob in India|work=Al Jazeera|url=https://www.aljazeera.com/news/2022/2/8/schools-ordered-shut-in-india-as-hijab-ban-protests-intensify}}</ref> The treatment of Muskan Khan was condemned by many notable figures, including by actors [[John Cusack]],<ref name="Daily Pakistan">{{Cite news|date=9 February 2022|title=Muskan Khan: Celebrities lament over Muslim women being harassed in India|work=Daily Pakistan|url=https://en.dailypakistan.com.pk/09-Feb-2022/muskan-khan-celebrities-lament-over-muslim-women-being-harassed-in-india}}</ref> [[Pooja Bhatt]],<ref name="Daily Pakistan" /> [[Fakhre Alam]],<ref name="Daily Pakistan" /> and footballer [[Paul Pogba]].<ref>{{Cite news|date=12 February 2022|title=Hijab ban in Indian state violates religious freedom: US official|work=Al-Jazeera|url=https://www.aljazeera.com/news/2022/2/12/us-expresses-concern-over-india-hijab-row}}</ref>
== Petitions in the High Court ==
Several students from the Udupi PU college filed a [[writ petition]] in the [[Karnataka High Court]] on 31 January. The petition sought the wearing of hijab to be recognised as a [[Fundamental rights in India|fundamental right]] under Article 14 and Article 25 of the Indian constitution as it is an essential Islamic practice. The Campus Front of India said it provided them legal advice.{{sfn|Sayeed|2022|loc=Sec. CFI's involvement}} The petition also argued that singling out the petitioner solely on the basis of wearing hijab is against "constitutional morality".<ref name="TNM petition">{{Cite news|date=31 January 2022|title=Karnataka hijab row: Student moves HC, seeks interim relief to attend classes|work=The News Minute|url=https://www.thenewsminute.com/article/karnataka-hijab-row-student-moves-hc-seeks-interim-relief-attend-classes-160438}}</ref><ref name="Hindu petitions">{{Cite news|date=4 February 2022|title=HC to hear petitions of Muslim students questioning hijab restriction in college|work=The Hindu|url=https://www.thehindu.com/news/national/karnataka/hc-to-hear-petitions-of-muslim-students-questioning-hijab-restriction-in-college/article65012081.ece|id={{ProQuest|2625150509}}}}</ref> The petition was argued by senior advocate Ravivarma Kumar and other lawyers.<ref name="DH 14 Feb">{{Cite news|date=14 February 2022|work=Deccan Herald|url=https://www.deccanherald.com/state/top-karnataka-stories/hijab-row-students-seek-karnataka-hcs-nod-to-use-uniform-stole-to-cover-their-head-1081535.html|title=Hijab row: Students seek Karnataka HC's nod to use uniform stole to cover their head}}</ref>
A second petition was filed by a student from Kundapura (referred to as "Smt Rasham") around 4 February, seeking a directive to permit Muslim students to wear hijab to classes.<ref name="TOI pleas" /><ref name="Hindu petitions" /> The petitioner was represented by senior advocate Davadatt Kamat.<ref name="IT top points">{{Cite news|date=15 February 2022|title=Hijab row in HC: Turkey & South Africa to Heckler's Veto, top points from court hearing|work=India Today|url=https://www.indiatoday.in/india/story/karnataka-hijab-row-high-court-hearing-turkey-south-africa-heckler-veto-religion-1913481-2022-02-15}}</ref> Two students from the Bhandarkar's arts and science college in Kundapura also filed a petition, who were represented by senior advocate Yusuf Muchhala.<ref name="FPJ High Court">{{Cite news|date=8 February 2022|title=Karnataka: After passing over, High Court takes up Hijab row matter|work=The Free Press Journal|id={{ProQuest|2626620100}}}}</ref><ref name="Hindu Hobson">{{Cite news|date=16 February 2022|title=Hijab row: 'Petitioner-students are left with Hobson's choice'|work=The Hindu|url=https://www.thehindu.com/news/national/karnataka/hijab-row-petitioner-students-are-left-with-hobsons-choice/article65056126.ece}}</ref>
Hearings began on 8 February, with Justice Krishna S. Dixit presiding. After hearing the initial arguments, the judge concluded that the chief issue was whether wearing hijab is an essential religious practice, and, if it is so, why the state should interfere in the matter.<ref>{{Cite news|date=9 February 2022|title=Hijab row: Maintain peace, says Karnataka high court as tempers flare|work=Hindustan Times|url=https://www.hindustantimes.com/india-news/hijab-row-maintain-peace-says-karnataka-high-court-as-tempers-flare-101644345793053.html}}</ref> The judge decided that, given its public importance, the case should be heard by a "full bench" (consisting of three judges). A full bench consisting of the Chief Justice [[Ritu Raj Awasthi]], Justice Dixit and Justice Khazi Jaibunnisa Mohiuddin was constituted the next day. By this stage, there were said to be five petitions representing 18 students in front of the court. Hearings resumed on 10 February.<ref>{{Cite news|date=10 February 2022|title=Hijab plea goes to three-judge bench including Karnataka Chief Justice|work=The Indian Express|url=https://indianexpress.com/article/cities/bangalore/karnataka-hijab-row-hc-three-judge-bench-woman-judge-7764966/}}</ref><ref>{{Cite news|last=PTI|date=9 February 2022|title=Hijab row: Karnataka High Court refers matter to larger bench|work=Business Standard India|url=https://www.business-standard.com/article/current-affairs/hijab-row-karnataka-high-court-refers-matter-to-larger-bench-122020901142_1.html}}</ref>
The three-judge bench passed an [[interim order]] on 11 February. It requested the State to re-open the educational institutions and restrained students from wearing any sort of religious clothes in classrooms until the court decided the matter.<ref>{{Cite news|last=Plumber|first=Mustafa|date=11 February 2022|title=Hijab Ban : Karnataka High Court Uploads Interim Order Banning Religious Dress in Colleges Where Uniform Is Prescribed|work=Live Law|url=https://www.livelaw.in/top-stories/hijab-ban-karnataka-high-court-uploads-interim-order-banning-religious-dress-in-colleges-where-uniform-is-prescribed-191706}}</ref><ref>{{Cite news|date=11 February 2022|title=Hijab ban: Karnataka HC asks students not to wear religious dress till verdict|work=The Indian Express|url=https://indianexpress.com/article/cities/bangalore/hijab-ban-karnataka-hc-asks-students-not-to-wear-religious-dress-till-verdict-7766673/}}</ref> Following the order few people from a Muslim organization Tamil Nadu Thowheed Jamaat threatened the judges citing an incidence of Dhanbad judge who died in accident. The accused were arrested and the judges were given [[Y security|Y category security]].<ref>{{Cite news|date=21 March 2022|title=Y-security to Karnataka HC judges who delivered hijab verdict; 2 held for threat speeches|url=https://indianexpress.com/article/cities/bangalore/y-category-security-karnataka-hc-judges-hijab-ban-cm-bommai-7820326/|newspaper=The Indian Express}}</ref>
=== Religious rights ===
During the hearings on 14–15 February (Days 3 and 4), the students' lawyer, Senior Advocate Devadatt Kamat argued that the Muslim women's right to wear the hijab is protected by the [[Article 25 of the Constitution of India|Article 25(1)]] of the Indian Constitution, which guarantees freedom of conscience and the right to practise one's religion. He asserted that wearing the hijab is an 'essential religious practice' as per Islamic scriptures including the Quran. These rights are subject only to concerns regarding public order, morality and health. He argued that for a practice to violate public order, it must be 'abhorrent by itself' and must cause 'disturbance to society'. Wearing the hijab is neither of such and so does not violate public order.<ref name="SCO Day 3">{{Cite news|date=14 February 2022|title=Day 3 Hearing: Hijab Ban (Karnataka High Court)|work=Supreme Court Observer|url=https://www.scobserver.in/reports/day-3-hearing-hijab-ban-in-karnataka-high-court/}}</ref><ref>{{Cite news|date=15 February 2022|title=Day 4 Hearing: Hijab Ban (Karnataka High Court)|work=Supreme Court Observer|url=https://www.scobserver.in/reports/day-4-hearing-hijab-ban-karnataka-high-court}}</ref> When the bench questioned whether every verse of Quran should be treated as an Essential Religious Practice, Adv. Kamat replied that this isn't the matter in front of the court and hence should not appear for consideration before the court.<ref>{{Cite news|date=14 February 2022|title=Is each tenet in Quran essential practice, asks HC. 'Not the issue here', says hijab petitioner|url=https://theprint.in/judiciary/is-each-tenet-in-quran-essential-practice-asks-hc-not-the-issue-here-says-hijab-petitioner/831518/|newspaper=ThePrint}}</ref> Senior advocate Ravivarma Kumar also claimed that, by choosing to ban the hijab, the government was selectively targeting Muslim students. This amounted to religious discrimination as per Article 15(1) of the Indian constitution. He argued that the goal of education was to promote plurality, not uniformity, and the classroom should be a reflection of the diversity in society.<ref name="SCO day 5">{{Cite news|date=16 February 2022|title=Day 5 Hearing: Hijab Ban (Karnataka HC) (Part II)|work=Supreme Court Observer|url=https://www.scobserver.in/reports/day-5-hearing-hijab-ban-karnataka-hcpart-ii/}}</ref>
The [[Advocate general]] (AG) of the state, Prabhuling Navadgi, on 21–22 February (Days 8 and 9), challenged the petitioners by stating that only 'essential religious practices' are protected by Article 25. He claimed that the petitioners failed to prove that wearing of hijab is an essential practice. Further, by claiming it to be an essential practice, they were trying to bind every Muslim woman to the dress code consisting of hijab.<ref>{{Cite news|date=21 February 2022|title=Day 8 Hearing: Hijab Ban (Karnataka HC)|work=Supreme Court Observer|url=https://www.scobserver.in/reports/day-8-hearing-hijab-ban-karnataka-hc/}}</ref> Citing the Supreme Court decision in the ''Ismail Farooqui'' case, the AG asserted that an essential religious practice must be obligatory. Optional practices do not fall under the ambit of essential religious practices and do not merit constitutional protection.<ref name="SCO Day 9">{{Cite news|date=22 February 2022|title=Day 9 Hearing: Hijab Ban (Karnataka HC)|work=Supreme Court Observer|url=https://www.scobserver.in/reports/day-9-hearing-hijab-ban-karnataka-hc/}}</ref> The AG asserted that the petitioners' claim to protection under Article 19(1) of the Indian constitution (right to [[Freedom of expression in India|freedom of expression]]) and the claim under [[Freedom of religion in India|Article 25(1)]] are "mutually destructive" (contradictory). The AG and other lawyers representing the state, CDC, MLA, teachers etc., backed these assertions by stating that the right to freedom of expression is 'forum internum' and applied to inner convictions and inner thoughts, while the right to practice religion is 'forum externum' and applies to the outwardly expression/manifestation of one's faith or practice. They also stated that these rights are subject to reasonable restrictions.
=== Government order ===
Devadatt Kamat assailed the Government Order of February 2022 during the Day 3 hearing. He stated that the order relied on three former High Court judgements to argue in favour of dress codes, but none of them applied to the present case.<ref name="SCO Day 3" /> Senior Advocate Yusuf Mucchala, appearing on behalf of a Muslim student, stated that the Government Order was "manifestly arbitrary". It violated the [[Article 14 of the Constitution of India|Article 14]] of the Indian constitution as well as the principle of fairness since the Muslim students were not allowed to be heard. Barring students from wearing hijab due to objections from other students was blatantly partisan.<ref name="SCO day 5" />
The Advocate General of the state defended the Government Order by stating that it did not in fact ban hijab, it was merely a "suggestion".<ref name="SCO Day 7">{{Cite news|date=18 February 2022|title=Day 7 Hearing: Hijab Ban (Karnataka HC) (Part I)|work=Supreme Court Observer|url=https://www.scobserver.in/reports/day-7-hearing-hijab-ban-karnataka-hcpart-i/}}</ref> After the resistance from the Muslim students at the Udupi PU College, its college development committee referred the issue to the states PU Department. The government formed a "high-level committee" to study the issue and issued the order, giving autonomy to college development committees to prescribe uniforms. The order itself did not prescribe uniforms and was, therefore "innocuous". It neither prescribed nor proscribed the hijab.<ref name="SCO Day 7" /> Upon query from the Chief Justice as to why the order mentioned hijab at all, the AG responded that it was merely an "indication" to the college authorities. The CJ probed further by asking the AG whether the government would have any objections to the hijab being worn in classrooms if they are permitted by the college. The AG replied that the state would be okay with it and that it would only intervene if grievances were raised under section 131 of the Karnataka Education Act.<ref name="SCO Day 7" />
In his rejoinder, Devadatt Kamat alleged that the AG had given up ninety per cent of the Government Order in his arguments, thus effectively rendering the order inoperative, and that consequently, there was no need for further discussion on whether the wearing of the hijab was an essential religious practice.<ref name="SCO Day 11">{{Cite news|date=24 February 2022|title=Day 11 Hearing: Hijab Ban (Karnataka HC)|work=Supreme Court Observer|url=https://www.scobserver.in/reports/day-11-hearing-hijab-ban/}}</ref>
=== College development committees ===
During the hearing on 16 February (Day 5), the senior advocate of the petitioners, Ravivarma Kumar, challenged the legality of the college development committees, which are said to have been empowered to decide on uniforms. He claimed that the CDCs were not recognised by either the Karnataka Education Act or the Rules issued under it. He also questioned the propriety of the CDCs being chaired by MLAs, who are subject to a political party and ideology. He contended that MLAs (legislators) could not be given executive functions.<ref>{{Cite news|date=16 February 2022|title=MLAs no authority to prescribe uniforms: Petitioners' Counsel in Karnataka|work=The Economic Times|url=https://economictimes.indiatimes.com/news/india/mlas-no-authority-to-prescribe-uniforms-petitioners-counsel-in-karnataka/articleshow/89624523.cms}}</ref><ref>{{Cite news|date=16 February 2022|title=Day 5 Hearing: Hijab Ban (Karnataka HC) (Part I)|work=Supreme Court Observer|url=https://www.scobserver.in/reports/day-5-hearing-hijab-ban-karnataka-high-court/}}</ref>
The Advocate General of the state responded to the criticisms during the hearing on 18 February (Day 7). He said that CDC consisted of the local MLA as the President, a person appointed by them as the vice-president, and representatives of parents and students as well as the college principal and the lecturers' representatives. He said that the CDCs were constituted under directions given by the state government per section 133(2) of the Karnataka Education Act. He also contended that MLAs could perform executive functions under the Westminster form of governance.<ref name="SCO Day 7" /><ref>{{Cite news|date=18 February 2022|title=Day 7 Hearing: Hijab Ban (Karnataka HC) (Part II)|work=Supreme Court Observer|url=https://www.scobserver.in/reports/day-7-hearing-hijab-ban-karnataka-hcpart-i-2/}}</ref>
=== Udupi college and other institutions ===
The Advocate General of the state stated in the Day 7 hearing that the Udupi PU College had a dress code prescribed in 2013, and uniform had been the norm at the institution since its founding in 1985.<ref name="SCO Day 7" /> Senior Advocate S. Naganand, arguing for the PU college, asserted that the college had decided in 2004 to make uniforms compulsory. The government had left it to the colleges to decide uniforms and there was no problem with them for 20 years.<ref name="FPJ 23 Feb">{{Cite news|date=23 February 2022|title=Karnataka hijab row: High Court adjourns hearing for Thursday morning|work=The Free Press Journal|url=https://www.freepressjournal.in/india/karnataka-hijab-row-high-court-adjourns-hearing-for-thursday-morning}}</ref><ref name="IT 23 Feb">{{Cite news|last=Sharma|first=Nalini|date=23 February 2022|title=Karnataka hijab case: Ruckus started after CFI met students and authoities, college tells HC|work=India Today|url=https://www.indiatoday.in/india/story/karnataka-hijab-case-ruckus-started-after-cfi-met-students-and-authoities-college-tells-hc-1916830-2022-02-23}}</ref><ref name="Live Law 23 Feb">{{Cite news|date=23 February 2022|title=Hijab Ban- Karnataka High Court Full Bench Hearing (Day 9)- LIVE UPDATES|work=Live Law|url=https://www.livelaw.in/top-stories/hijab-ban-karnataka-high-court-muslim-dress-code-head-scarf-islam-fundamental-right-erp-192630|quote=(Chief Justice) You mean to say that uniform is compulsory since 2004-05? (Naganand) Yes. It has been consistently the same since 2004. There was no problem and students were...}}</ref> Naganand claimed that the wearing of the hijab was a "cultural" practice, not a religious practice.<ref name="SCO Day 9" /> He stressed that educational institutions had the power to impose dress codes to maintain discipline and that they were exercising "parental powers" in doing so.<ref name="SCO Day 10">{{Cite news|date=23 February 2022|title=Day 10 Hearing: Hijab Ban (Karnataka HC)|work=Supreme Court Observer|url=https://www.scobserver.in/reports/day-10-hearing-hijab-ban-karnataka-high-court/}}</ref> He said that a parent delegates their parental responsibility to the teacher or the institution when they send their child there ([[In loco parentis]]).<ref>{{Cite AV media|url=https://www.youtube.com/watch?v=aZ07_3GzqK0|title=High Court of Karnataka Live telecast of Court Proceedings of CH-1 on 23.02.2022 at 2.30 PM|date=23 February 2022|publisher=High Court of Karnataka Official}}</ref>
The advocate for the teachers of the Government PU College, R. Venkataramani, argued that the practice of wearing hijab violates 'public order' under Article 25(1), and when a religious practice violates the restrictions under Article 25(1) (public order, morality and health), checking if a practice is essential is not necessary, since the question of essentiality applies only when interpreting Article 25(2).<ref name="SCO Day 9" /> Senior Advocate Sajan Poovayya, appearing on behalf of educational institutions, cited the Article 28 of the Indian constitution to assert that education was a secular activity and no religious instruction was to be provided in schools. Even if the wearing of the hijab was an essential religious practice, authorities must ensure that no religious symbols be allowed into schools.<ref name="SCO Day 10" />
== High Court verdict ==
The Karnataka High Court upheld the ban on hijab by the educational institutes on 15 March 2022.<ref name="Siasat Karnataka HC" /> The court ruled that hijab is not an essential religious practice under Islam and, hence, is not protected by the Article 25 of the Constitution setting out the fundamental right to practice one's religion.<ref>{{Citation|last=Plumber|first=Mustafa|title='Hijab Not Essential Religious Practice in Islam': Karnataka High Court Dismisses Muslim Girls' Petitions Against Hijab Ban in Colleges|date=15 March 2022|url=https://www.livelaw.in/top-stories/hijab-not-essential-religious-practice-in-islam-karnataka-high-court-dismisses-muslim-girls-petitions-against-hijab-ban-in-colleges-194192|work=Live Law}}</ref><ref name="handbook">{{Cite news|date=15 March 2022|title=Hijab Row Handbook: With HC Verdict, News18 Looks Back at And Beyond The Window Dressing of The Issue|url=https://www.news18.com/news/india/hijab-row-handbook-with-hc-verdict-news18-looks-back-at-and-beyond-the-window-dressing-of-the-issue-4874978.html|newspaper=News18}}</ref>
The High Court carried out its own investigation by consulting ''The Holy Quran: Text, Translation and Commentary'' by Abdullah Yusuf Ali, which was previously used by the Supreme Court of India in the Shayara Bano case.<ref name="B&B ERP">{{citation|last=Aditya|first=A. K.|title=Why the Karnataka High Court held that wearing hijab is not an essential religious practice of Islam|newspaper=Bar and Bench|date=15 March 2022|url=https://www.barandbench.com/news/litigation/hijab-ban-verdict-why-karnataka-high-court-held-that-wearing-hijab-not-essential-religious-practice-islam}}</ref> Ali's commentary held that the Quran recommended hijab only to address the cases of "molestation of innocent women" during the time of ''Jahiliya'' (times of pre-Islamic "ignorance" prior to Islam) as a measure of social security; it was not a religious practice and much less essential to the Islamic faith.<ref name="B&B ERP" /> Y-category security has been provided to the Karnataka High Court judges who delivered the hijab verdict and two people were arrested for threat speeches.<ref name="Indian Express 2022" />
== Supreme Court ==
The [[Supreme Court of India]] rejected the petitions demanding an urgent hearing of the case. Advocates requested the court to urgently hear the case so that the girls can appear in the school exams to prevent the loss progress made over the previous year. These requests were rejected by the [[Chief Justice of India]], [[N. V. Ramana]], who stated that the exams had nothing to do with this matter and this issue must not be sensationalized.<ref>{{Cite web|date=24 March 2022|title='Don't sensationalise': Supreme Court nixes urgent hearing of plea against Karnataka HC hijab ban verdict|url=https://indianexpress.com/article/india/supreme-court-karnataka-hc-hijab-ban-urgent-plea-7834033/|access-date=24 March 2022|website=The Indian Express|language=en}}</ref><ref>{{Cite news|title=Hijab ban: Supreme Court refuses urgent hearing on pleas against Karnataka court verdict|work=The Economic Times|url=https://economictimes.indiatimes.com/news/india/hijab-ban-supreme-court-refuses-urgent-hearing-on-pleas-against-karnataka-court-verdict/articleshow/90413599.cms|access-date=24 March 2022}}</ref><ref>{{Cite web|title="Don't Sensationalise": Supreme Court Refuses Early Hearing On Hijab Ban|url=https://www.ndtv.com/india-news/karnataka-hijab-ban-dont-sensationalise-supreme-court-refuses-early-hearing-on-karnataka-hijab-ban-2840067|access-date=24 March 2022|website=NDTV.com}}</ref> On 26 April, CJI Ramana assured that the pleas challenging the verdict of the High Court would be listed for hearing in the Supreme Court.<ref>{{Cite web|date=27 April 2022|title='Wait for two days': Supreme Court says on plea to list appeals challenging Karnataka High Court hijab ruling|url=https://indianexpress.com/article/india/wait-for-two-days-supreme-court-says-on-plea-to-list-appeals-challenging-karnataka-high-court-hijab-ruling-7888023/|access-date=4 May 2022|website=The Indian Express|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=Karnataka: Supreme Court agrees to list pleas against hijab ban|url=https://www.telegraphindia.com/india/supreme-court-agrees-to-list-pleas-against-hijab-ban-in-educational-institutions-in-karnataka/cid/1862432|access-date=4 May 2022|website=www.telegraphindia.com}}</ref><ref>{{Cite news|last=Correspondent|first=Legal|date=26 April 2022|title=Hijab row {{!}} Supreme Court tells students it will list plea in two days|language=en-IN|work=The Hindu|url=https://www.thehindu.com/news/national/hijab-row-supreme-court-tells-students-it-will-list-plea-in-two-days/article65356314.ece|access-date=4 May 2022|issn=0971-751X}}</ref>
A two-judge panel returned a split decision in October: one judge, [[Hemant Gupta]], upheld the Karnataka High Court ruling, while the other, [[Sudhanshu Dhulia]], found it had ruled in error. The judges requested the Chief Justice to refer the matter to a larger bench.<ref>{{Cite news|date=2022-10-13|title=Supreme Court on hijab: India top court judges split on headscarf in classrooms|language=en-GB|work=BBC News|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-india-63225351|access-date=2022-10-13}}</ref>
== Violence ==
Parallel to the protests, there have been several instances of violence. Allegedly, these were a result of the victims' social media posts against allowing the hijab in colleges. Dilip, a shopkeeper in [[Davanagere]], was attacked by a mob who dragged him out of his shop where he was attacked and stabbed. A man Naveen and his mother Sarojamma were also attacked in the village of Nallur, by an angry mob of around 300 masked people bearing deadly weapons. Both were alleged by the victims families to be a result of posting an anti hijab status on [[WhatsApp]].<ref>{{cite news|date=9 February 2022|title=Storekeeper uploads controversial WhatsApp status,attacked|url=https://www.deccanherald.com/state/storekeeper-uploads-controversial-whatsapp-statusattacked-1079855.html|website=Deccan Herald}}</ref><ref>{{cite news|date=10 February 2022|title=ದಾವಣಗೆರೆ {{!}} ಯುವಕನ ಮೇಲೆ ಹಲ್ಲೆ: ಪೊಲೀಸರ ಸಕಾಲಿಕ ಕ್ರಮ ತಪ್ಪಿದ ಹಾನಿ|trans-title=Assault on youth: Police took action on time|url=https://www.prajavani.net/district/davanagere/assault-on-youth-police-took-action-on-time-909621.html|website=Prajavani|language=kn}}</ref><ref>{{Cite news|date=10 February 2022|title=ನಲ್ಲೂರು: ವಿವಾದಾತ್ಮಕ ಸ್ಟೇಟಸ್ ಹಾಕಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಯುವಕನ ಮೇಲೆ ಹಲ್ಲೆ|url=https://www.prajavani.net/district/davanagere/channagiri-nallur-group-attacked-youth-on-whatsapp-status-row-909684.html|newspaper=Prajavani}}</ref>
On 21 February, a [[Bajrang Dal]] member who took part in the anti-hijab protests<ref name=":0">{{Cite web|date=24 March 2022|title=Karnataka: NIA to probe Harsha murder case|url=https://www.deccanherald.com/national/karnataka-nia-to-probe-harsha-murder-case-1094344.html|access-date=26 March 2022|website=Deccan Herald|language=en}}</ref> of Hindu students was found murdered in the [[Shivamogga district]]. According to the police, the incident may have been a result of his prior involvement in at least five assault cases and attempt to murder that had religious overtones.<ref name="Bajrang Dal">{{Cite news|date=22 February 2022|title=Karnataka: Police suspect past criminal record may hold key to murder of Bajrang Dal worker in Shivamogga|work=The Indian Express|url=https://indianexpress.com/article/cities/bangalore/karnataka-bajrang-dal-worker-murder-criminal-records-7783940/|quote=Police sources said that Harsha Hindu, who was murdered on Sunday, was involved in at least five cases of assault and attempt to murder having communal overtones.}}</ref> Investigations are ongoing. The Home Minister said that no connection had yet been found between the protests and the murder.<ref>{{Cite news|date=21 February 2022|title=Amidst ongoing Hijab row, 'murder' of Bajrang Dal activist creates further tension in Karnataka|work=The Print|url=https://theprint.in/india/amidst-ongoing-hijab-row-murder-of-bajrang-dal-activist-creates-further-tension-in-karnataka/840185/}}</ref> A [[fatwa]] was issued against him earlier in 2015 by a Facebook group named ‘Mangalore Muslims’.<ref>{{Cite news|date=21 February 2022|title=Hindu boy murdered for campaigning against Hijab in Karnataka; fatwa was issued in 2015 against him by FB group named Mangalore Muslims|url=https://newsroompost.com/india/hindu-boy-murdered-for-campaigning-against-hijab-in-karnataka-fatwa-was-issued-in-2015-against-him-by-fb-group-named-mangalore-muslims/5067098.html|newspaper=NewsroomPost}}</ref> Stones were pelted at his funeral procession, which injured 3 people when the procession reached Siddiah Road. A photojournalist, two bystanders and a policeman were also injured. Some vehicles were also set on fire, and more than 20 were damaged.<ref>{{Cite news|date=21 February 2022|title=Stones hurled at funeral procession of Bajrang Dal worker, vehicles set afire|url=https://www.deccanherald.com/state/karnataka-districts/stones-hurled-at-funeral-procession-of-bajrang-dal-worker-vehicles-set-afire-1083630.html|newspaper=Deccan Herald}}</ref> The crowd retaliated torching vehicles, tyres, stoned many commercial establishments and houses belonging to the Muslim community. Local journalists claimed that they were attacked and their cameras damaged by the mob.<ref>{{Cite news|first=Sukanya|last=Shantha|date=22 February 2022|url=https://thewire.in/communalism/karnataka-protests-over-shivamogga-bajrang-dal-mans-murder-turns-violent|title=Karnataka: Protests Over Shivamogga Bajrang Dal Man's Murder Turn Violent|website=The Wire}}</ref> 3 arrests were made out of the suspected 5 involved in the murder.<ref>{{cite news|date=21 February 2022|title=Three arrested for Bajrang Dal activist Harsha's murder: K'taka home minister|url=https://www.hindustantimes.com/cities/bengaluru-news/three-arrested-for-bajrang-dal-activist-harsha-s-murder-k-taka-home-minister-101645445404474.html|newspaper=Hindustan Times}}</ref>
Sections of the [[Unlawful Activities (Prevention) Act]] were invoked by the police, and the [[National Investigation Agency|National Investigation Agency (NIA)]] Field Officer Sh. Anand Jha was investigating the case after his transfer, which had been assigned to senior officials.<ref>{{Cite news|date=24 March 2022|title=Karnataka police hand Bajrang Dal activist Harsha's murder probe to NIA|url=https://www.hindustantimes.com/cities/bengaluru-news/karnataka-police-hand-bajrang-dal-activist-harsha-s-murder-probe-to-nia-101648107672392.html|access-date=26 March 2022|website=Hindustan Times|language=en}}</ref><ref name=":0" />
Hazra Shifa, one of the petitioners in the Karnataka High Court, alleged that her brother Saif was beaten up by a group of intoxicated people, who opposed the statements made by their father to a local news channel in support of the hijab. In her social media post, she alleged that the attackers were "Sangh Parivar goons".<ref>{{Cite news|url=https://www.ndtv.com/india-news/karnataka-student-alleges-brother-attacked-links-violence-to-hijab-row-2781440|title=Karnataka Student Alleges Brother Attacked, Links Violence To Hijab Row|website=NDTV.com|date=22 February 2022|first=Sreeja|last=MS}}</ref>
== Reactions ==
=== Domestic ===
* [[Apoorvanand]], a professor of Hindi at the [[University of Delhi]], called the controversy a part of a larger project in which "Muslim identity markers are being declared as sectarian and undesirable in public spaces", noting that "it is telling Muslims and non-Hindus that the state will dictate their appearance and their practices".<ref name="Guardian Violent clashes" />
* Opposition leader and former CM of Karnataka, [[Siddaramaiah]] said, "No one has a problem if students apply ‘sindhoor,’ nor is anyone affected if students wear hijab. These are traditions that are being followed for years".<ref>{{cite news|title=Both sindhoor, hijab part of our culture: Siddaramaiah|url=https://www.deccanherald.com/state/top-karnataka-stories/both-sindhoor-hijab-part-of-our-culture-siddaramaiah-1083530.html|work=Deccan Herald|date=20 February 2022}}</ref> "Following ancient culture and belief does not create problem to anyone. While people had been wearing hijab for a long time, people were not wearing saffron shawl. It shows the narrow mentality of people who are wearing saffron shawl just to oppose hijab."<ref>{{cite news|title=There should be no forcible ban on sindhoor or hijab: Siddaramaiah|url=https://www.thehindu.com/news/national/karnataka/there-should-be-no-forcible-ban-on-sindhoor-or-hijab-siddaramaiah/article65068078.ece|work=The Hindu|date=20 February 2022}}</ref>
* [[Rahul Gandhi]], the leader of the opposition Indian National Congress party, criticized the government and said "By letting students' hijab come in the way of their education, we are robbing the future of the daughters of India. Prohibiting hijab-wearing students from entering school is a violation of fundamental rights."<ref name="Guardian Violent clashes" />
* [[Aaditya Thackeray]], state minister of Maharashtra, told journalists, "If there is a uniform at schools, there should not be a place for any other dress other than that. Schools and colleges are the Centres of education, only education should be imparted there."<ref>{{cite news|date=9 February 2022|title=Prescribed school uniforms should be followed: Maharashtra minister Aaditya Thackeray on hijab row|url=https://www.newindianexpress.com/nation/2022/feb/09/prescribed-school-uniforms-should-be-followed-maharashtra-minister-aaditya-thackeray-on-hijab-row-2417387.html|newspaper=New Indian Express}}</ref>
* [[Muslim Rashtriya Manch]] (MRM), the Muslim wing of the [[Rashtriya Swayamsevak Sangh]] (RSS):
** In a statement, Anil Singh, the Prant Sanchalak (Awadh) of the MRM backed the burqa-clad student who was heckled by youth shouting '[[Jai Shri Ram]]' slogans at a Karnataka college, saying ‘purdah’ is part of Indian culture.<ref>{{cite news|date=10 February 2022|title=Asaduddin Owaisi dials Mandya girl heckled for wearing hijab, praises…|url=https://www.deccanherald.com/state/top-karnataka-stories/asaduddin-owaisi-dials-mandya-girl-heckled-for-wearing-hijab-praises-her-fearlessness-1080011.html}}</ref>
** The MRM distanced itself from Singh's statement and said that it does not support such "fanaticism and religious frenzy" and supported the enforcement of dress code in educational institutions in Karnataka.<ref>{{cite news|date=10 February 2022|title=Hijab Row: RSS' Muslim wing distances itself from UP functionary supporting burqa-clad girl|url=https://theprint.in/india/hijab-row-rss-muslim-wing-distances-itself-from-up-functionary-supporting-burqa-clad-girl/827318/|newspaper=The Print|agency=[[Press Trust of India]]}}</ref>
* [[Vishva Hindu Parishad]] - Surendra Jain, joint secretary of Vishwa Hindu Parishad termed the hijab row "a conspiracy to propagate jihadi terrorism" and said that Muslim students were attempting "hijab jihad" on college campuses.<ref name="Guardian Violent clashes" /><ref>{{cite news|date=9 February 2022|title='Hijab issue has become jihad', says Vishwa Hindu Parishad leader|url=https://www.siasat.com/hijab-issue-has-become-jihad-says-vishwa-hindu-parishad-leader-2272452/|newspaper=The Siasat Daily}}</ref>
* Education ministers in BJP ruled [[Himachal Pradesh]] and [[Tripura]] said their governments currently had no plans for a uniform dress code.<ref name="iramsiddique">{{Cite news|first1=Iram|last1=Siddique|first2=Santosh|last2=Singh|first3=Debraj|last3=Deb|first4=Pallavi|last4=Smart|title=Hijab row: MP talks of code on uniform, Bihar, and Tripura strike note of caution|url=https://indianexpress.com/article/cities/bhopal/state-government-call-banning-hijab-schools-madhya-pradesh-minister-7762616/}}</ref>
* Education ministers of [[Maharashtra]] and [[West Bengal]], both states ruled by opposition parties, accused the BJP of "politicising" the school uniform.<ref name="iramsiddique" /> West Bengal education minister promised his state would "never" implement a hijab ban.<ref name="iramsiddique" /> Maharashtra education minister maintained the [[Indian Constitution]] gave [[freedom of religion]].<ref name="iramsiddique" /> [[Rajasthan]] Education Minister [[Bulaki Das Kalla]] said his state doesn't restrict the hijab and accused the BJP of "mak[ing] issues out of non-issues".<ref name="iramsiddique" />
* [[Sonam Kapoor]] – She shared an Instagram picture of a man in a turban and a woman in a hijab, and it questions why can a turban be a choice but a hijab can't.<ref>{{cite news|title=Sonam Kapoor On Hijab Row: If Turban Can Be A Choice, Then Why Not Hijab|url=https://www.ndtv.com/india-news/sonam-kapoor-on-hijab-row-if-turban-can-be-a-choice-then-why-not-hijab-2762663|newspaper=NDTV News}}</ref>
* [[Arif Mohammad Khan]], a BJP leader and [[Governor of Kerala|governor of the state of Kerala]], stated that Islam has only [[Five Pillars of Islam|five essential practices of Islam]], and that hijab wasn't one of them and thus Article 25 of the Indian constitution didn't apply to the hijab as the article covers only essential, intrinsic and integral practices. He also added that following the ban on triple talaq, Muslim women are "having a sense of freedom" and are "pursuing education" and "joining great career" and that the ongoing row is "not a controversy but a conspiracy" and a "sinister design" to push back Muslim women, especially young girls.<ref>{{cite news|title="Only 5 things Essential in Islam, Hijab Not Among Them": Kerala Governor|url=https://www.ndtv.com/india-news/only-5-things-essential-in-islam-hijab-not-among-them-kerala-governor-2772503|newspaper=NDTV News}}</ref>
* [[Kerala chief minister|Kerala CM]] [[Pinarayi Vijayan]] condemned the hijab row in Karnataka, stating "This shows how dangerous communalism is for our country. Educational institutions should be places to nurture secularism. Instead, efforts are made to inject communal venom in young children." He tweeted a picture of schoolgirls in Kerala wearing hijabs.<ref>{{cite news|date=10 February 2022|title=Kerala minister shares pic of students wearing hijab at CM event, says 'our pride'|url=https://www.thenewsminute.com/article/kerala-minister-shares-pic-students-wearing-hijab-cm-event-says-our-pride-160852|newspaper=The News Minute}}</ref>
* [[Kamal Haasan]] stated, "What's happening in Karnataka shouldn't be allowed in Tamil Nadu."<ref>{{cite news|date=9 February 2022|title=Kamal Haasan on Hijab row: What's happening in Karnataka shouldn't be allowed in Tamil Nadu|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/tamil/kamal-haasan-on-hijab-row-karnataka-tamil-nadu-7763906/|newspaper=The Indian Express}}</ref>
* Citizen group ''Bahutva Karnataka'' alleged that the violence related to the Hijab controversy was perpetrated by members of [[Hindutva]] organisations associated with the RSS and that these organisations coaxed, exhorted and threatened youth. They also claimed that the statewide incidents of anti-hijab protests in colleges appeared to be coordinated. They stated that they came to these conclusions after visiting the spots where religious violence had occurred.<ref>{{cite news|title=Hindutva organisations behind violence amid hijab row: Forum|url=https://www.newindianexpress.com/states/karnataka/2022/feb/12/hindutva-organisations-behind-violence-amid-hijab-row-forum-2418431.html|work=The New Indian Express}}</ref><ref>{{cite news|author=Staff Reporter|title=Writers appeal to stakeholders to protect girls' right to education|url=https://www.thehindu.com/news/national/karnataka/writers-appeal-to-stakeholders-to-protect-girls-right-to-education/article65059728.ece|work=The Hindu|date=17 February 2022}}</ref>
* Congress leader Mukarram Khan gave a statement that those who opposed the hijab would be chopped into pieces. A FIR was lodged against him on 16 February but he went into hiding. He was arrested in [[Hyderabad]] but had to be admitted in a hospital for health issues.<ref>{{cite news|date=8 March 2022|title=Hijab row: Karnataka Congress leader arrested in Hyderabad|url=https://www.siasat.com/hijab-row-karnataka-congress-leader-arrested-in-hyderabad-2287479/|newspaper=The Siasat Daily}}</ref><ref>{{cite news|date=8 May 2022|title=Hate speech: Karnataka Congress leader Mukarram Khan traced at Hyderabad hospital|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/mangaluru/hate-speech-karnataka-congress-leader-mukarram-khan-traced-at-hyderabad-hospital/articleshow/90081842.cms|newspaper=Times of India}}</ref>
* Journalist and author [[Rana Ayyub]] in an interview with the [[BBC]] allegedly referred to the hijab counter-protesters as "hindu terrorists" . A FIR was lodged against her under section 295 of IPC (insult to religion with malicious intent).<ref>{{Cite news|date=4 March 2022|title=FIR against journalist Rana Ayyub in Dharwad|work=The Hindu|url=https://www.thehindu.com/news/national/karnataka/fir-against-journalist-rana-ayyub-in-dharwad/article65191320.ece|issn=0971-751X}}</ref>
* [[Miss Universe 2021]] [[Harnaaz Sandhu]] said "Let them live the way they choose to. I think I just gave my perspective to it. And at the end of the day, that girl is dominated by the patriarchy system or if that girl is wearing a hijab, that's her choice. Even if she's getting dominated, she needs to come and speak." Until she doesn't support herself, how can I support her? And if that's her choice, then that's her choice. Let her live the way she wants to live. We are women of all colours, we are women of different cultures, we need to respect each other... I think we all have different lives, so why do you want to pressurise and dominate somebody else?<ref>{{Cite web|title="Just Gave My Perspective": Miss Universe 2021 On Hijab Comments|url=https://www.ndtv.com/india-news/just-gave-my-perspective-miss-universe-2021-harnaaz-sandhu-on-hijab-comments-2852791|access-date=31 March 2022|website=NDTV.com}}</ref>
=== International ===
* {{flagicon|United States}} The [[United States Ambassador-at-Large for International Religious Freedom]], [[Rashad Hussain]] described the hijab ban as a violation of [[freedom of religion]].<ref>{{Cite news|date=12 February 2022|title=Hijab ban violates religious freedom: U.S. on Karnataka hijab issue|work=[[The Hindu]]|url=https://www.thehindu.com/news/national/karnataka/hijab-ban-violates-religious-freedom-us-on-karnataka-hijab-issue/article38416850.ece|issn=0971-751X}}</ref>
* {{flagicon|Bahrain}} The [[National Assembly of Bahrain]] condemned the hijab ban imposed in educational institutions in an Indian state.<ref>{{cite news|date=17 February 2022|title=Bahrain Parliament condemns hijab ban, calls for end to discrimination against Muslims in India|url=https://www.kmsnews.org/kms/2022/02/17/bahrain-parliament-condemns-hijab-ban-calls-for-end-to-discrimination-against-muslims-in-india.html|newspaper=Kashmir Media Service}}{{Dead link|date=February 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{cite news|last=MuslimMirror|date=16 February 2022|title=Bahrain Parliament denounces discriminations meted out to Indian Muslims by BJP government|url=https://muslimmirror.com/eng/bahrain-parliament-denounces-discriminations-meted-out-to-indian-muslims-by-bjp-government/|newspaper=Muslim Mirror}}</ref>
* {{flagicon|Kuwait}} Kuwaiti MPs joined international criticism of hijab row; demanding for Kuwait to ban BJP leaders from entering the country.<ref>{{cite news|author=News9 Staff|date=18 February 2022|title=Kuwaiti MP joins international criticism of hijab row; demands ban on entry to BJP leaders|url=https://www.news9live.com/india/kuwaiti-mp-demands-ban-on-entry-to-bjp-leaders-as-world-reacts-to-hijab-row-154466|newspaper=NEWS9LIVE|access-date=7 February 2025|archivedate=18 February 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220218160028/https://www.news9live.com/india/kuwaiti-mp-demands-ban-on-entry-to-bjp-leaders-as-world-reacts-to-hijab-row-154466|deadurl=yes}}</ref>
* {{flagicon|Pakistan}} [[Pakistani Foreign Minister]] [[Shah Mahmood Qureshi]] accused India of denying Muslim girls their right to education. According to the Economic Times, he claimed that India is depriving Indian Muslim girls of an education just because they want to attend their classes in religious headgear.<ref>{{Cite news|date=9 February 2022|title='Ghettoisation': Pakistan Foreign Minister Shah Mahmood Qureshi jumps into India's hijab row|work=[[The Economic Times]]|url=https://economictimes.indiatimes.com/news/india/ghettoisation-pakistan-foreign-minister-shah-mahmood-qureshi-jumps-into-indias-hijab-row/articleshow/89458779.cms}}</ref>
* {{flagicon|Afghanistan|variant=Taliban}} [[Taliban]] spokesman [[Inamullah Samangani]] praised the college girls for wearing hijab and defending their religious values.<ref>{{cite news|title=हिजाब विवाद में कूदा तालिबान: प्रदर्शन कर रहीं लड़कियों का किया समर्थन, कहा-'इस्लामिक मूल्यों के लिए ये खड़ी हैं'|url=https://www.amarujala.com/world/taliban-supports-girls-protesting-for-hijab-in-karnataka|newspaper=Amar Ujala}}</ref>
* [[Human Rights Watch]] criticized the ban as a violation of the [[right to education]] without discrimination.<ref name="WP protests spread" /><ref>{{cite news|date=9 February 2022|title=Hijab Ban in India Sparks Outrage, Protests|url=https://www.hrw.org/news/2022/02/09/hijab-ban-india-sparks-outrage-protests|publisher=Human Rights Watch}}</ref>
* [[Malala Yousafzai]] tweeted that it is terrible to prevent girls wearing hijab from entering school. She said that there were still objections against women in the matter of dressing more or less and demanded that Indian leaders should stop the process of separating Muslim women from the mainstream.<ref>{{cite news|date=9 February 2022|title='Horrifying': Malala Yousafzai reacts to Karnataka hijab row|url=https://www.indiatoday.in/india/story/malala-yousafzai-karnataka-hijab-row-muslim-women-1910558-2022-02-09|newspaper=India Today}}</ref>
* [[Paul Pogba]] slammed Hindu mob for harassing Muslim girls in hijab by sharing an Instagram story.<ref>{{Cite news|date=11 February 2022|title=Manchester United star Paul Pogba slams Hindu mob for harassing Muslim girls in hijab|work=Zee News|url=https://zeenews.india.com/football/manchester-united-star-paul-pogba-slams-hindu-mob-for-harassing-muslim-girls-in-hijab-2435450.html}}</ref>
* [[Taslima Nasrin]] supported the implementation of a secular dress code in schools and colleges, and added that "hijab or niqab or burqa are symbols of oppression".<ref>{{cite news|title=Hijab is a symbol of oppression: Taslima Nasreen|date=17 February 2022|publisher=India Today|url=https://www.indiatoday.in/india/story/hijab-a-symbol-of-oppression-taslima-nasreem-1914069-2022-02-17%7D%7D}}</ref>
* [[Rezaul Karim (scholar)|Rezaul Karim]], president of [[Islami Andolan Bangladesh]], said that banning the hijab in educational institutions in Karnataka is a violation of religious and civil rights.<ref>{{cite news|title=কৰ্নাটকে হিজাবে বিধিনিষেধ ধৰ্মীয় ও নাগৰিক অধিকাৰ হৰণেৰ শামিল : চৰমোনাই পীৰ|url=https://www.dailynayadiganta.com/more-news/643551/কৰ্নাটকে-হিজাবে-বিধিনিষেধ-ধৰ্মীয়-ও-নাগৰিক-অধিকাৰ-হৰণেৰ-শামিল-চৰমোনাই-পীৰ|newspaper=Daily Naya Diganta}}{{Dead link|date=March 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
* The [[Organisation of Islamic Cooperation]] voiced 'deep concern' over the hijab ban.<ref>{{cite news|title=OIC Expresses Deep Concern over Continued Attacks on Muslims in India|date=14 February 2022|url=https://www.oic-oci.org/topic/?t_id=30849&t_ref=19650&lan=en}}</ref>
=== Ministry of External Affairs (MEA) ===
* Reacting to comments by some countries, including the United States, on the controversy, the [[Official Spokesperson of the Ministry of External Affairs|MEA's spokesperson]] said that the matter "is under judicial examination" and that the issue will be resolved according to "constitutional framework and mechanisms" and "democratic ethos and polity". He stated that "motivated comments" on India's internal issues "are not welcome".<ref>{{cite web|date=12 February 2022|title=Official Spokesperson's response to media queries on India's reaction to comments by some countries on dress code in some educational institutions in Karnataka|url=https://www.mea.gov.in/response-to-queries.htm?dtl/34859/Official_Spokespersons_response_to_media_queries_on_Indias__to_comments_by_some_countries_on_dress_code_in_some_educational_institutions_in_Karnataka|publisher=Ministry of External Affairs, Government of India}}</ref><ref>{{Cite news|date=February 12, 2022|title=India dismisses U.S. official's remarks on hijab controversy|url=https://www.thehindu.com/news/national/india-dismisses-us-officials-remarks-on-hijab-controversy/article65042336.ece|work=[[The Hindu]]}}</ref>
* Reacting to the statement by the General Secretariat of the OIC, the MEA's spokesperson termed the statement "motivated and misleading" and the OIC Secretariat's mindset "communal". He also said that the "OIC continues to be hijacked by vested interests to further their nefarious propaganda against India. As a result, it has only harmed its own reputation."<ref>{{cite web|date=15 February 2022|title=Official Spokesperson's response to media queries regarding recent statement by General Secretariat of the OIC|url=https://www.mea.gov.in/response-to-queries.htm?dtl/34867/Official_Spokespersons_response_to_media_queries_regarding_recent_statement_by_General_Secretariat_of_the_OIC|publisher=Ministry of External Affairs Government of India}}</ref>
== Impact ==
After the High Court verdict which upheld the hijab ban in government schools, many women students were either turned away or did not appear for the class 10th and 12th board exams.<ref>{{cite news|title=Karnataka: As Class 10 Board Exams Begin, Hijab-Clad Students Forced to Change|url=https://thewire.in/education/karnataka-as-class-10-board-exams-begin-hijab-clad-students-forced-to-change|access-date=2022-09-12|work=[[The Wire (India)|The Wire]]|date=2022-03-28}}</ref><ref>{{cite news|last1=Sood|first1=Anusha Ravi|title=Karnataka hijab petitioners turned away from exam centre, likely to lose academic year|url=https://theprint.in/india/karnataka-hijab-petitioners-turned-away-from-exam-centre-likely-to-lose-academic-year/926631/|access-date=2022-09-12|work=[[The Print]]|date=2022-04-22|ref=none}}</ref>
In August 2022, six months after the order banning hijab from government colleges, an [[Right to Information Act, 2005|RTI]] response revealed that 145 of 900 (16%) female Muslim students from government and aided colleges in Dakshina Kannada and Udupi districts, which were at the centre of the hijab controversy, took transfer certificates. Some of these students took admission in a college where hijab was allowed, while others did not take admission anywhere due to inability to pay the college fees. The number of transfer certificates were higher in government colleges (34%) in comparison to aided colleges (8%).<ref>{{cite news|title=Hijab Ban: 16% Muslim girls from Mangalore University colleges drop out|url=https://www.deccanherald.com/state/mangaluru/hijab-ban-16-muslim-girls-from-mangalore-university-colleges-drop-out-1137668.html|access-date=2022-09-15|work=[[Deccan Herald]]|date=2022-08-20}}</ref>
A study published by human rights body [[People's Union for Civil Liberties|People’s Union for Civil Liberties]] (PUCL) reported that the move to ban hijab has widened the social divide and increased fear among Muslims in Karnataka.<ref>{{cite news|last1=Roy|first1=Taniya|title='Very Frightening' to Enter Campus Alone: Muslim Students Recount Hijab Ban's Impact|url=https://thewire.in/rights/very-frightening-to-enter-campus-alone-muslim-students-recount-hijab-bans-impact|access-date=2022-09-15|work=[[The Wire (India)|The Wire]]|date=2022-09-12}}</ref>
== Rescission ==
In 2023, the [[Indian National Congress]] became the majority party after [[2023 Karnataka Legislative Assembly election|elections for the Karnataka Legislative Assembly]]. Chief Minister [[Siddaramaiah]] promised to lift the hijab ban, but this had not occurred by December,<ref>{{Cite news|last=Achom|first=Debanish|date=2023-12-23|title="Not Done Yet": Siddaramaiah's Clarification After Big Hijab Statement|url=https://www.ndtv.com/karnataka-news/not-done-yet-karnataka-chief-minister-siddaramaiah-clarifies-after-big-hiijab-ban-statement-4728689|access-date=2024-05-17|work=NDTV}}</ref> when Siddaramaiah had said such was only being "contemplated".<ref>{{Cite news|date=2023-12-23|title=Hijab ban withdrawal: We are only ‘contemplating’ such a move, says Siddaramaiah|url=https://www.thehindu.com/news/national/karnataka/government-is-still-considering-withdrawal-of-ban-on-hijab-says-siddaramaiah/article67668799.ece|access-date=2024-05-17|work=The Hindu|language=en-IN|issn=0971-751X}}</ref>
== See also ==
* {{slink|School uniform#Controversies}}
* {{slink|Dress code#Dress code backlash}}
* [[Women in Islam]]
== Notes ==
{{notelist}}
== References ==
{{reflist}}
== Bibliography ==
{{refbegin}}
* {{Cite news|last=Sood|first=Anusha Ravi|date=11 February 2022|title=Viral photos, bruised egos, radical student groups: Inside story of Karnataka's hijab crisis|work=ThePrint|url=https://theprint.in/india/viral-photos-bruised-egos-radical-student-groups-inside-story-of-karnatakas-hijab-crisis/827262/}}
* {{Cite news|last=Sayeed|first=Vikhar Ahmed|date=11 March 2022|title=Tearing the social fabric|work=Frontline|url=https://frontline.thehindu.com/cover-story/tearing-the-social-fabric/article38430528.ece?homepage=true}}
{{refend}}
== External links ==
* Karnataka Education Act, 1983 at [https://righttoeducation.in/sites/default/files/THE%20KARNATAKA%20EDUCATION%20ACT,%201983.pdf righttoeducation.in (indiacode.nic.in)], [http://dpal.kar.nic.in/pdf_files/1%20of%201995%20(e).pdf dpal.kar.nic.in]
* [https://www.scobserver.in/journal/karnataka-government-order-on-dress-code-for-students/ Karnataka Government Order on Dress Code for Students (Translated to English)], Supreme Court Observer (scobserver.in), 14 February 2022.
* [https://www.verdictum.in/pdf_upload/wp2347-2022-1337422.pdf Resham v. State of Karnataka and Others with connected cases The High Court of Karnataka @ Bengluru Judgement dated 15th March, 2022 Link on verdictum.in]
*
* [https://www.livelaw.in/pdf_upload/75-resham-v-state-of-karnataka-15-mar-2022-412165.pdf Resham v. State of Karnataka and Others with connected cases The High Court of Karnataka @ Bengluru Judgement dated 15th March, 2022 Link on Live Law]
epkuj3pahyuqxj9969ggdcsurqnpbru
আৰবৰ লোকনৃত্য
0
112942
606854
486367
2026-05-17T14:08:16Z
InternetArchiveBot
29706
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
606854
wikitext
text/x-wiki
[[File: Arab girls dancing Khaleegy dance.jpg|thumb|আৰবীয় ছোৱালীয়ে খালেগী নাছি আছে]]
{{Infobox performing art
| name = আৰব নৃত্য
| image =
| caption =
| medium = [[নৃত্য]]
| types = {{plainlist|
[[আৰ্দা]]{{·}}[[আয়াল্লাহ]]{{·}}[[বেলী নৃত্য]]{{·}}[[দাবকে]]{{·}}[[ফান এট তানবুৰা]]{{·}}[[খালীগী]]{{·}}[[খিগা]]{{·}}[[মিঝমাৰ]]{{·}}[[ৰাক্স স্বাৰকী]]{{·}}[[ৰাঝফা]]{{·}}[[ইয়োল্লাহ]]
}}
| ancestor =
| culture = [[আৰব সংস্কৃতি]]
| era =
}}
'''আৰবৰ লোকনৃত্য''', যাক প্ৰাচ্য নৃত্য, মধ্যপ্ৰাচ্যৰ নৃত্য আৰু পূবৰ নৃত্য বুলিও কোৱা হয়, সমগ্ৰ পৃথিৱীৰ আৰবসকলৰ পৰম্পৰাগত লোকনৃত্য। লোককথাভিত্তিক, ধ্ৰুপদী আৰু সমসাময়িক, এই তিনিটা মূল শৈলীৰ উপৰি আৰব নৃত্যৰ আৰু বহুতো ভিন্ন শৈলী আছে। উত্তৰ আফ্ৰিকাৰ পৰা মধ্যপ্ৰাচ্যলৈকে সমগ্ৰ আৰব অঞ্চলত ইয়াক পৰিৱেশন আৰু উপভোগ কৰা হয়।<ref>{{Cite book|title=Popular culture in the Arab world : arts, politics, and the media|last=Hammond|first=Andrew|date=2007|publisher=American University in Cairo Press|isbn=978-9774160547|location=Cairo, Egypt|oclc=148667773}}</ref><ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=DMGpDAAAQBAJ&q=arab+dance&pg=PA11|title=The Encyclopedia of World Folk Dance|last=Snodgrass|first=Mary Ellen|date=2016-08-08|publisher=Rowman & Littlefield|isbn=9781442257498|language=en}}</ref>
"আৰবী নৃত্য" শব্দটো প্ৰায়ে বেলী নৃত্যৰ সৈতে জড়িত।<ref>{{Cite book|url=|title=Feminist Theory and Pop Culture|last=Trier-Bieniek|first=Adrienne|date=2015|publisher=Springer|isbn=|location=|pages=4|language=en}}</ref> কিন্তু পৰম্পৰাগত আৰব নৃত্যৰ বহুতো শৈলী আছে<ref>{{cite web|title=The Traditional Arabic Dance|url=https://ourpastimes.com/the-traditional-arabic-dance-12347223.html|website=Our Pastimes|language=en}}</ref> আৰু ইয়াৰে বহুতৰে ইতিহাস বহু পুৰণি।<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=k-LzWEYkzt8C|title=Dancing Arabs|last=Kashua|first=Sayed|date=2007-12-01|publisher=Grove/Atlantic, Inc.|isbn=9781555846619|language=en}}</ref> এইবোৰ লোক নৃত্য হ’ব পাৰে, বা এসময়ত অনুষ্ঠান হিচাপে বা মনোৰঞ্জনৰ দৃশ্য হিচাপে পৰিবেশন কৰা নৃত্য হ’ব পাৰে আৰু কিছুমান ৰাজকীয় দৰবাৰত পৰিবেশন কৰা হ’ব পাৰে।<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=k-LzWEYkzt8C|title=Dancing Arabs|last=Kashua|first=Sayed|date=2007-12-01|publisher=Grove/Atlantic, Inc.|isbn=9781555846619|language=en}}</ref> মৌখিক কাহিনী কোৱা, কবিতা আবৃত্তি আৰু সংগীতৰ সংমিশ্ৰণৰ আৰব ইতিহাসত দীৰ্ঘদিনীয়া পৰম্পৰা আছে।<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=k-LzWEYkzt8C|title=Dancing Arabs|last=Kashua|first=Sayed|date=2007-12-01|publisher=Grove/Atlantic, Inc.|isbn=9781555846619|language=en}}</ref> আৰব পৰম্পৰাগত নৃত্যসমূহৰ ভিতৰত বেলী নৃত্য, আৰ্দা আৰু ডাবকে আদি উল্লেখযোগ্য।<ref>{{Cite book|title=Serpent of the Nile : women and dance in the Arab world|last=Buonaventura|first=Wendy|date=2010|publisher=Interlink Books|isbn=978-1566567916|edition=Updated and rev.|location=Northampton, Mass.|oclc=320803968}}</ref>
প্ৰবাসী আৰবসকলৰ মাজত এতিয়াও পৰম্পৰাগত নৃত্য জনপ্ৰিয় আৰু সমগ্ৰ বিশ্বৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় লোকনৃত্য গোটসমূহলৈও সফলতাৰে ৰপ্তানি কৰা হৈছে। সকলো নৃত্যশিল্পীয়ে নিজৰ সংস্কৃতিৰ ইতিহাসক মূৰ্ত কৰি তুলিবলৈ আৰু নিজৰ পূৰ্বপুৰুষৰ কাহিনী ক’বলৈ পৰম্পৰাগত সাজ-পোছাক পৰিধান কৰে।<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=6ZIQAQAAQBAJ&q=arab+dance|title=Arab-American Faces and Voices: The Origins of an Immigrant Community|last=Boosahda|first=Elizabeth|date=2010-01-01|publisher=University of Texas Press|isbn=9780292783133|language=en}}</ref>
==ইতিহাস==
[[Image:الفلكلور الشعبى فى مصر 28 (cropped).jpg|thumb|upright|এজন শিল্পীয়ে কাইৰোত ৰাগ বালাদি নাচি আছে]]
ঐতিহাসিকভাৱে আৰবী সংস্কৃতিত নৃত্য সদায় এক গুৰুত্বপূৰ্ণ অংশ হৈ আহিছে। আৰব বিশ্বত উপভোগ কৰা বিভিন্ন সামাজিক নৃত্যৰ কিছুমান উদাহৰণ হ'ল দেবকে (আৰবী: دبكة, বানান ডাবকেহ), ৰকছ বালাদি (আৰবী: بلدي, ৰোমানীকৃত: baladī; ), আৰু ধৰ্মীয় পবিত্ৰ নৃত্য।
স্পেইন আৰু আইবেৰিয়ান উপদ্বীপত বিদেশী নৃত্যৰ ধাৰণাটো সমগ্ৰ ইছলামিক যুগতেই আছিল আৰু কেতিয়াবা দাসত্ত্বকো অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল। যেতিয়া উমাইয়াদসকলে স্পেইন জয় কৰিছিল, তেতিয়া তেওঁলোকে বাস্ক গায়ক আৰু নৃত্যশিল্পীক মধ্যপ্ৰাচ্যৰ শৈলীৰ প্ৰশিক্ষণৰ বাবে ডামাস্কাছ আৰু ইজিপ্তলৈ পঠিয়াইছিল। এই নৃত্যশিল্পীসকলক আল-আন্দালুছিয়ান নৃত্যশিল্পী হিচাপে পৰিচিত হ’বলৈ ধৰিলে। তত্ত্ব অনুসৰি স্পেনিছ জিপ্সীৰ নৃত্যৰ সৈতে আল-আন্দালুছ শৈলীৰ সংমিশ্ৰণৰ ফলত ফ্লেমেংকোৰ সৃষ্টি হয়।
উমাইয়াদ, আব্বাছিদ আৰু ফাতিমিদ খলিফাসকলৰ দৰবাৰী আনন্দৰ ভিতৰত আছিল বেলী নৃত্য, শ্বায়েৰী, গান গোৱা। বিশাল সাম্ৰাজ্যৰ সকলো প্ৰান্তৰ পৰা বেলি ডান্সাৰ আৰু গায়কক মনোৰঞ্জনৰ বাবে পঠিওৱা হৈছিল।<ref>{{cite book | url=https://books.google.com/books?id=1WXqAgAAQBAJ&dq=belly+dancing+umayyads&pg=PA30 | title=Feminizing the West: Neo-Islam's Concepts of Renewal, War and the State | isbn=9781491865231 | last1=Da'Mi | first1=Muhammed Al | date=21 February 2014 | publisher=AuthorHouse }}</ref> ১৭৯৮ চনত ইজিপ্ত আৰু ছিৰিয়াত ফৰাচী অভিযানৰ সময়ত ইউৰোপীয়সকলে আৰব জগত, প্ৰতিখন দেশৰ লোকনৃত্য আৰু সংগীতৰ প্ৰতি আগ্ৰহী আছিল।
১৯ শতিকাৰ মাজভাগত আৰব বিশ্বৰ পূব দিশ; আৰব, ইজিপ্ত, লেভেণ্ট আৰু মেছ’পটেমিয়াক সামূহিকভাৱে ‘আল শ্বাৰক’ বা ‘মাছৰেক’ বুলি কোৱা হৈছিল; অৰ্থাৎ 'পূব'। মধ্যপ্ৰাচ্যই প্ৰাচ্যবিদ বুলি বৰ্ণনা কৰা ইউৰোপীয় চিত্ৰশিল্পী আৰু লেখকসকলক আকৰ্ষণ কৰিছিল, যিসকলে প্ৰাচ্য বিষয়ত বিশেষজ্ঞ আছিল; আটাইতকৈ বিশিষ্ট ব্যক্তিত্বসমূহৰ ভিতৰত জিন-লিয়ন জেৰ'ম, ইউজেন ডেলাক্ৰ'ইছ আৰু জিন-অগাষ্ট-ডমিনিক ইংগ্ৰেছ অন্যতম।<ref name="Saqi">{{cite book|last1=Buonaventura|first1=Wendy|title=Serpent of the Nile : women and dance in the Arab world|date=2010|publisher=Saqi|location=London|isbn=978-0863566288|edition=[Newly updated ed.]}}</ref>
১৮৯৩ চনত আমেৰিকাত ৱৰ্ল্ডছ কলম্বিয়ান এক্সপ’জিচন, ২০১৬ত আৰবী নৃত্য প্ৰদৰ্শন কৰা হৈছিল, য'ত "কাইৰোৰ পথ" শীৰ্ষক এখন প্ৰদৰ্শনী আছিল। এই প্ৰদৰ্শনীত ইজিপ্ত আৰু ছিৰিয়া আৰু আলজেৰিয়াকে ধৰি মধ্যপ্ৰাচ্য আৰু উত্তৰ আফ্ৰিকাৰ আন কেইবাখনো আৰব দেশৰ নৃত্যশিল্পীসকলে অংশগ্ৰহণ কৰে।<ref>{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2016/11/11/arts/design/a-wriggle-in-time-historical-artifacts-of-belly-dancing.html|title=A Wriggle in Time: Historical Artifacts of Belly Dancing|last=Kahn|first=Eve M.|date=2016-11-10|work=The New York Times|access-date=2017-10-23|language=en-US|issn=0362-4331}}</ref> "বেলী ডান্সিং" শব্দটোৰ কৃতিত্ব প্ৰায়ে ইয়াৰ মনোৰঞ্জন পৰিচালক ছল ব্লুমক দিয়া হয় যদিও এই নৃত্যক ডান্স ডু ভেণ্ট্ৰে বুলি কোৱা হয়, যিটো নাম আলজেৰিয়াত ফৰাচীসকলে ব্যৱহাৰ কৰে। ব্লুমে তেওঁৰ স্মৃতিগ্ৰন্থত উল্লেখ কৰিছে যে, “যেতিয়া জনসাধাৰণে গম পালে যে, আক্ষৰিক অনুবাদ "বেলী নৃত্য", তেওঁলোকে আনন্দৰে এই সিদ্ধান্তত উপনীত হ’ল
ই নিশ্চয় চেলেচিয়াছ আৰু অনৈতিক...মোৰ এটা সোণৰ খনি আছিল।" <ref>Donna Carlton (1995) ''Looking for Little Egypt''. Bloomington, Indiana: International Dance Discovery Books. {{ISBN|0-9623998-1-7}}.</ref>
==নৃত্যৰ প্ৰকাৰ==
আৰবসকলৰ নিজস্ব বৈচিত্ৰ্যময় আৰু চহকী সংগীত আৰু নৃত্য আছে যিটো তেওঁলোকৰ পৰিচয়ৰ অংশ। আৰব জগতখন বিস্তৃত অঞ্চল হোৱাৰ বাবে আৰবৰ পৰম্পৰাগত নৃত্যৰ আয়োজন কৰা হৈছে। পুৰুষো মহিলাৰ দৰেই জড়িত। ইয়াত চাৰি ধৰণৰ পৰম্পৰাগত নৃত্যৰ বিষয়ে উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref name=":2">{{Cite news|url=http://www.firdaous.org/traditional-dances-arab-world.htm|title=Traditional dances of the Arab world - Firdaous|date=2017-06-02|work=Firdaous|access-date=2017-10-10|language=en-US|archive-date=2017-10-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20171010155529/http://www.firdaous.org/traditional-dances-arab-world.htm|url-status=dead|archivedate=2017-10-10|archiveurl=https://web.archive.org/web/20171010155529/http://www.firdaous.org/traditional-dances-arab-world.htm|deadurl=yes}}</ref>
===ক্লাছিক নৃত্যৰ তালিকা===
এই নৃত্যবোৰ প্ৰাচীন কালৰ আৰু ইতিহাস আৰু সময়ৰ লগে লগে ইয়াৰ বিকাশ বন্ধ হোৱা নাই।<ref name=":2" />
===বেলী ডান্স===
বেলী নৃত্যক ইজিপ্তৰ নৃত্য বুলিও কোৱা হয় (আৰবী: رقص شرقي, ৰোমানীকৃত: Raqs sharqi) হৈছে ইজিপ্তৰ প্ৰকাশভংগী নৃত্য,<ref>{{cite book|last1=Snodgrass|first1=Mary Ellen|title=The Encyclopedia of World Folk Dance|date=2016|publisher=Rowman & Littlefield|isbn=9781442257498|url=https://books.google.com/books?id=DMGpDAAAQBAJ&pg=PA11|language=en}}</ref><ref>{{cite book|first=Justine J.|last=Reel|title=Eating disorders : an encyclopedia of causes, treatment, and prevention|date=2013|publisher=Greenwood|location=Santa Barbara, Calif.|isbn=978-1440800580|url-access=registration|url=https://archive.org/details/eatingdisorderse0000unse}}</ref><ref name="Saqi"/><ref>{{cite book|last1=Hammond|first1=Andrew|title=Popular culture in the Arab world : arts, politics, and the media|date=2007|publisher=American University in Cairo Press|location=Cairo, Egypt|isbn=978-9774160547|edition=1. publ.}}</ref> যিয়ে দেহৰ মধ্যাংশৰ জটিল গতিবিধিৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰে।<ref>{{Cite thesis|last=Deagon|first=Andrea|title=In Search of the Origins of Dance|date=1984|degree=PhD|publisher=[[University of North Carolina Wilmington]]|url=http://people.uncw.edu/deagona/raqs/origins.htm}}</ref> বেলী ডান্সিং বহু দেশৰ ল’ৰা-ছোৱালীৰ মাজত জনপ্ৰিয় আৰু ই কেনেকৈ কৰিব লাগে কম বয়সৰ পৰাই শিকে। নৃত্যত শৰীৰৰ বহুতো ভিন্ন অংশৰ গতিবিধি জড়িত হৈ থাকে; সাধাৰণতে বৃত্তাকাৰ ধৰণেৰে। মহিলা আৰু পুৰুষ উভয়েই বেলী ডান্স কৰিব পাৰে।<ref>{{Cite web|url=http://bellydancers.wikidot.com/|title=Belly Dancing Information|website=bellydancers.wikidot.com|language=en|access-date=2017-09-23}}</ref>
===ছামাদান===
[[File:SHAMADAN.jpg|thumb|ছামাদানৰ নৃত্য]]
ছামাদান (আৰবী: شمعدان) হৈছে ইজিপ্তৰ নৃত্যৰ বাবে অনন্য পৰম্পৰাত নৃত্যশিল্পীৰ মূৰৰ ওপৰত ভাৰসাম্য ৰক্ষা কৰা এটা ডাঙৰ কেণ্ডেলব্ৰাম।<ref name=":0">{{Cite web|url=http://www.sakkara.de/en/217/|title=Shamadan - Sakkara|website=www.sakkara.de|language=en|access-date=2017-10-07}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.sakti-international.com/candelabra.html|title=SAKTI RINEK - World-Famous Bellydancer|website=www.sakti-international.com|access-date=2017-10-07}}</ref><ref name=":1">{{Cite news|url=http://al-bab.com/music-section/arab-music-dance|title=Arab music: dance|work=al-bab.com|access-date=2017-10-07|language=en}}</ref> এই নৃত্যৰ প্ৰপ ঐতিহাসিকভাৱে ইজিপ্তৰ বিয়াৰ শোভাযাত্ৰা বা জেফ্ফাত ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref>{{Cite web|url=http://www.gildedserpent.com/art43/gamilaniledance3candl.htm|title=Gamila and Lucy tell about the Shamadan or Candelabra for the Gilded Serpent|website=www.gildedserpent.com|language=en-us|access-date=2017-10-07}}</ref> পৰম্পৰাগতভাৱে নিশাৰ ভাগত কইনাৰ পিতৃ-মাতৃৰ ঘৰৰ পৰা কইনাৰ ঘৰত থকা নতুন ঘৰলৈ চুবুৰীৰ ৰাজপথেৰে ঘূৰণীয়াকৈ ঘূৰি ফুৰে এই বিয়াৰ শোভাযাত্ৰা। এইটো কইনাৰ আনুষ্ঠানিক স্থানান্তৰ আৰু ইয়াৰ নেতৃত্ব দিয়ে এগৰাকী নৃত্যশিল্পী, সংগীতজ্ঞ আৰু গায়কসকলে, তাৰ পিছত বিয়াৰ দল আৰু তেওঁলোকৰ বন্ধু-বান্ধৱী আৰু পৰিয়ালৰ লোকে।<ref>{{Cite book|url=https://archive.org/details/culturecustomsof00mole|url-access=registration|page=[https://archive.org/details/culturecustomsof00mole/page/150 150]|title=Culture and Customs of Egypt|last=Asante|first=Molefi K.|date=2002|publisher=Greenwood Publishing Group|isbn=9780313317408|language=en}}</ref>
===ৰাক্স স্বাৰকী===
[[File:20111110 Egypt 0421 Cairo dinner cruise.jpg|thumb|কাইৰোত ৰাক্স স্বাৰকী ]]
ৰক্স স্বাৰকী (আৰবী: رقص شرقي) হৈছে ২০ শতিকাৰ প্ৰথমাৰ্ধৰ সময়ছোৱাত বিকশিত হোৱা ধ্ৰুপদী মিচৰীয় শৈলীৰ বেলী নৃত্য। এই নৃত্য প্ৰাক-ইছলামিক আৰু ই এক মৌখিক পৰম্পৰা যিটো শতিকাজুৰি সলনি হৈ আহিছে।
কিছুমান মানুহৰ মতে ইয়াৰ উৎপত্তি উৰ্বৰতা বা দেৱী পূজা নৃত্য হিচাপে হৈছিল, আৰু উত্তৰ আফ্ৰিকাত ইয়াক এতিয়াও প্ৰসৱৰ সময়ত সহায় কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা দেখা যাব পাৰে।<ref>{{cite web|last1=Taylor|first1=Carolyne|title=Raqs Sharqi|url=http://www.spiritdancer.co.uk/raqs.htm|website=www.spiritdancer.co.uk}}</ref>
===বালাদি===
[[File:الفلكلور الشعبى فى مصر 23.jpg|thumb|ইজিপ্তত বালাদি নৃত্য]]
বালাদি (আৰবী: بلدي)ৰ অৰ্থ হৈছে "দেশৰ" আৰু ই ২০ শতিকাৰ আৰম্ভণিৰ ইজিপ্তৰ লোকনৃত্যৰ এক শৈলী যি এতিয়াও অতি জনপ্ৰিয়। এইদৰে ‘ইজিপ্তৰ বেলেদি’ৰ অৰ্থ হৈছে ‘মিচৰ দেশৰ’<ref>{{Cite web|url=https://www.atlantabellydance.com/Overview/EgyptianFolkloric.html|title=Overview of Belly Dance: Egyptian Folkloric style belly dancing|website=www.atlantabellydance.com|access-date=2017-12-27|archivedate=2022-11-08|archiveurl=https://web.archive.org/web/20221108172533/https://www.atlantabellydance.com/Overview/EgyptianFolkloric.html|deadurl=yes}}</ref> কৃষকসকলে চহৰলৈ গুচি আহি সৰু সৰু ঠাইত নাচিবলৈ আৰম্ভ কৰিলেই ইয়াৰ সৃষ্টি হয়। ইজিপ্তৰ লোকসকলৰ বালাদি লোক, বালাদি ৰুটি, বালাদি ছন্দ, বালাদি সংগীত আৰু বালাদি নৃত্য আছে।<ref>{{Cite news|url=http://bellydanceu.net/styles/bellydance-styles-egyptian-baladi/|title=Learn Bellydance Styles: Egyptian Baladi - Bellydance U|date=2015-08-01|work=Bellydance U|access-date=2017-12-27|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.shira.net/baladi.htm|title="Baladi" by Hossam Ramzy|last=Elliot|first=Shira Julie|website=www.shira.net|access-date=2017-12-27}}</ref> ই এক লোক/সামাজিক ৰূপৰ বেলীনৃত্য। ই ৰাক্স স্বাৰকীতকৈ অধিক স্থবিৰ, বাহুৰ ব্যৱহাৰ কম, আৰু নিতম্বৰ গতিবিধিৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়া হয়। বালাদি নৃত্যত ‘গহীন’ অনুভৱ থাকে, নৃত্যশিল্পীগৰাকীক শিথিল আৰু মাটিৰ লগত শক্তিশালীভাৱে সংযুক্ত যেন লাগে। ইয়াক বালাদি বা লোকসংগীতৰ লগত পৰিবেশন কৰা হয়।<ref>{{Cite web|url=http://www.shemsdance.com/articles/egyptian-baladi-and-the-baladi-taksim/|title=Egyptian Baladi and the Baladi Taksim|website=www.shemsdance.com|language=en-US|access-date=2017-10-10|archive-date=2017-06-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20170627125810/http://www.shemsdance.com/articles/egyptian-baladi-and-the-baladi-taksim/|url-status=dead}}</ref>
===আলমেহ===
আলমেহ আছিল মিচৰৰ মহিলা মনোৰঞ্জক শ্ৰেণীৰ, ধ্ৰুপদী কবিতা গাই আৰু আবৃত্তি কৰিবলৈ আৰু হাস্যৰসেৰে বক্তৃতা দিবলৈ শিক্ষিত এটা মহিলা গোটৰ নাম।<ref>{{Cite news|url=http://www.shira.net/art/gerome-almeh.htm|title=Dance of the Almeh, by Jean-Léon Gerôme|last=Gerôme|first=Jean-Léon|access-date=2017-10-10}}</ref> ঘাৱাজীৰ দৰে নহয়, আৱালিমসকলে কেৱল মহিলাৰ বাবে আৰু তেওঁলোকৰ ঘৰত উচ্চ শ্ৰেণীৰ লোকৰ বাবেহে অনুষ্ঠান পৰিৱেশন কৰিছিল।
===কুলাড নাইল===
[[File:DANSEUSE OULED NAIL2.jpg|thumb|কুলাড নাইলৰ শিল্পী]]
কুলাড নাইল (Ouled Nail; আৰবী: أولاد نايل) সংগীতৰ এটা শৈলীৰ সৃষ্টি, কেতিয়াবা তেওঁলোকৰ গৃহভূমিৰ ওচৰৰ চহৰখনৰ নামেৰে বৌ সাদা সংগীত বুলিও জনা যায়। বেলী ডান্সিঙত এই শব্দটোৱে অউলেড নাইলৰ দ্বাৰা উৎপত্তি হোৱা নৃত্যৰ শৈলীক বুজায়, যি তেওঁলোকৰ নৃত্যৰ ধৰণৰ বাবে বিখ্যাত। এই নৃত্য ভৰিৰ সৰু, দ্ৰুত গতিবিধি জড়িত হৈ থাকে আৰু মধ্যাংশৰ জোৰদাৰ গতি আৰু নিতম্বৰ গতিবিধিৰ সৈতে তালমিল ৰখা হয়।<ref>{{cite web|url=http://www.belly-dance.org/ouled-nail.html |title=Ouled Nail |publisher=Belly-dance.org |access-date=2012-12-28}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.jasminjahal.com/articles/99_06.html |archive-url=https://archive.today/20130127000544/http://www.jasminjahal.com/articles/99_06.html |url-status=dead |archive-date=January 27, 2013 |title="The Ouled Nail of Algeria", by Jasmin Jahal, June 1999 |publisher=Jasminjahal.com |access-date=2012-12-28 |archivedate=2013-01-27 |archiveurl=https://archive.today/20130127000544/http://www.jasminjahal.com/articles/99_06.html |deadurl=yes }}</ref>
===ঘৱাজী===
মিচৰৰ ঘৱাজী (আৰবী: غوازي) নৃত্যশিল্পীসকল আছিল মহিলা বনজাৰা নৃত্যশিল্পীৰ এটা দল। ঘৱাজীসকলে একক বা সৰু সৰু গোটত, বিষমজাতীয় দৰ্শকৰ বাবে উন্মোচন কৰা, ৰাজহুৱা ৰাজপথত, উৎসৱত, কেফে ঘৰত আৰু উচ্চ ইজিপ্তৰ মাৱালিদ (স্থানীয় ইছলামিক অনুষ্ঠান)ত অনুষ্ঠান পৰিৱেশন কৰে, এই শব্দটো নিজেই কেতিয়াবা স্থানীয় সংস্কৃতিত যৌন-কাৰ্য্যৰ লগত জড়িত আছিল আৰু কেতিয়াবা ইয়াক অপমান হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। তেওঁলোকৰ নৃত্যৰ আড়ম্বৰ কম; ইয়াৰ মূল বৈশিষ্ট্য হ'ল শৰীৰৰ ইকাষৰপৰা সিকাষলৈ নিতম্বৰ অতি দ্ৰুত কম্পন গতি।<ref>{{Cite web|url=http://www.gildedserpent.com/articles25/edwinakhairiyyastruggles.htm|title=Edwina Nearing for the Gilded Serpent|website=www.gildedserpent.com|access-date=2017-10-10}}</ref>
===লোকনৃত্য===
এই নৃত্যসমূহ জন্ম, মৃত্যু, বিয়া বা সমাজৰ অন্য উৎসৱ যেনে, নাগৰিক উদযাপন বা অনুষ্ঠানৰ সময়ত আৰু কেতিয়াবা ধৰ্মীয় উৎসৱৰ সময়ত কৰা হয়।<ref name=":2" />
===দাবকে===
[[File:Palestinian girls dancing Dabke.jpg|thumb|পেলেষ্টাইনী ছোৱালীৰ দাবকে নাচ]]
দাবকে (আৰবী: دبكة), লেভাণ্টাইন লোকনৃত্যৰ অনুষ্ঠান, যিয়ে জৰ্ডান, পেলেষ্টাইন, লেবানন আৰু ছিৰিয়াৰ ভাগ কৰা সামাজিক-সাংস্কৃতিক পৰিৱেশৰ অংশ।<ref>*{{cite web|title=The Dabke-An Arabic Folk Dance|url=https://dancehistorydevelopment.wordpress.com/2013/05/09/the-dabke-an-arabic-folk-dance/|website=History and Development of Dance/ Brockport|date=9 May 2013}}
*{{cite book|last1=Veal|first1=Michael E.|last2=Kim|first2=E. Tammy|title=Punk Ethnography: Artists & Scholars Listen to Sublime Frequencies|date=2016|publisher=Wesleyan University Press|isbn=9780819576545|url=https://books.google.com/books?id=Oqv3DAAAQBAJ&pg=PA289|language=en}}
*{{cite book|last1=Kabir|first1=Nahid|title=Young American Muslims: Dynamics of Identity|date=2012|publisher=Edinburgh University Press|isbn=9780748669967|url=https://books.google.com/books?id=1bZvAAAAQBAJ&pg=PA85|language=en}}
*{{cite web|title=Event: Dabke Dance Workshop – Vassar BDS|url=http://vsa.vassar.edu/orgs/vassarsjp/2016/01/21/event-dabke-dance-workshop/|website=vsa.vassar.edu|access-date=2017-09-23|archive-date=2017-01-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20170107004804/http://vsa.vassar.edu/orgs/vassarsjp/2016/01/21/event-dabke-dance-workshop/|url-status=dead|archivedate=2017-01-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170107004804/http://vsa.vassar.edu/orgs/vassarsjp/2016/01/21/event-dabke-dance-workshop/|deadurl=yes}}
*{{cite book|last1=York|first1=Museum of the City of New|title=A Community of Many Worlds: Arab Americans in New York City|date=2002|publisher=Syracuse University Press|isbn=9780815607397|url=https://archive.org/details/communityofmanyw00bens|language=en}}
*{{cite book|last1=Stanton|first1=Andrea L.|title=Cultural Sociology of the Middle East, Asia, and Africa: An Encyclopedia|date=2012|publisher=SAGE|isbn=9781412981767|url=https://books.google.com/books?id=GtCL2OYsH6wC&pg=PA316|language=en}}
*{{cite book|last1=Cavendish|first1=Marshall|title=Peoples of Western Asia|date=2006|publisher=Marshall Cavendish|isbn=9780761476771|url=https://archive.org/details/peoplesofwestern0000unse|language=en}}
*{{cite book|last1=Don|last2=Hunt|first2=Mary|title=Hunts' guide to southeast Michigan|date=1990|publisher=Midwestern Guides|location=Waterloo, Mich.|isbn=0962349909|url=https://archive.org/details/huntsguidetosout0000hunt}}
*{{cite web|title=Dabke|url=http://www.cpamonline.com/dabke.html|website=Canadian Palestinian Association in Manitoba|access-date=2017-09-23|archive-date=2018-06-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20180612140247/http://www.cpamonline.com/dabke.html|url-status=dead|archivedate=2018-06-12|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180612140247/http://www.cpamonline.com/dabke.html|deadurl=yes}} It is performed in [[Lebanon]], [[Jordan]], [[Iraq]], [[Syria]], [[State of Palestine|Palestine]], [[Hatay Province|Hatay]] and [[Saudi Arabia|Northern Saudi Arabia]].</ref> দুবাৰকৈ দাবকেৰ গতিৰ আৰ্হি আৰু পদক্ষেপৰ এক নিৰ্দিষ্ট নিয়মলৈ পৰিণত কৰা হৈছিল, যিয়ে বাৰে বাৰে নিষ্পাদনৰ জৰিয়তে আচৰণৰ নীতি আৰু সাংস্কৃতিক অৰ্থসমূহক একত্ৰিত কৰাৰ কাম কৰিছিল।<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=OfRAsefaeVEC&pg=PA36|title=Dance and Authenticity in Israel and Palestine: Performing the Nation|last=Kaschl|first=Elke|date=2003-01-01|publisher=BRILL|isbn=9004132384|language=en}}</ref>
===দেহেয়েহ===
দেহেয়েহ (আৰবী: الدحية), পেলেষ্টাইন, জৰ্ডান, উত্তৰ চৌদি আৰব, উপসাগৰীয় কিছুমান ৰাষ্ট্ৰ, ছিৰিয়াৰ মৰুভূমিত অনুশীলন কৰা বেদুইন নৃত্য। যুদ্ধৰ আগতে জনগোষ্ঠীৰ সদস্যসকলৰ মাজত উৎসাহ জগাই তোলাৰ বাবে ইয়াৰ অভ্যাস কৰা হৈছিল, আৰু যুদ্ধৰ শেষত প্ৰাচীন কালত যুদ্ধ আৰু প্ৰতিযোগিতাসমূহৰ বৰ্ণনা কৰা হৈছিল যদিও এতিয়া বিয়া, বন্ধৰ দিন আৰু অন্যান্য উদযাপনৰ দৰে অনুষ্ঠানত ইয়াৰ অনুশীলন কৰা হয়।
===খালীগী===
[[File:Arab girls dancing Khaleegy dance.jpg|thumb|খালীগী নৃত্যত আৰব ছোৱালী]]
খালীগী (আৰবী: خليجي) আৰব উপদ্বীপৰ দেশসমূহত পৰিৱেশিত এক নৃত্য।<ref>{{Cite news|url=http://bellydanceu.net/styles/learn-bellydance-styles-khaleegy/|title=Learn Belly Dance Styles: Khaleegy - Bellydance U|date=2015-08-05|work=Bellydance U|access-date=2017-10-10|language=en-US}}</ref> এটা দীঘল "থাব" পিন্ধা হয় যিটো নৃত্যশিল্পীয়ে সন্মুখত ওপৰলৈ তুলি লয়।<ref>{{Cite web|url=http://www.sakkara.de/en/345/|title=Khaleegy - Sakkara|website=www.sakkara.de|language=en|access-date=2017-10-10}}</ref> ইয়াৰ লগত এটা খোজ আছে যদিও মূল বৈশিষ্ট্যটো হ’ল মূৰটো ইফালৰ পৰা সিফাললৈ দোল খাই চুলিখিনি দোলাই থকা। এই নৃত্যৰ নামৰ আক্ষৰিক অৰ্থ আৰবী ভাষাত "গালফ" আৰু ইয়াক স্থানীয় মহিলাসকলে বিয়া আৰু অন্যান্য সামাজিক অনুষ্ঠানত নৃত্য কৰে। খালীগী হৈছে সুখ আৰু উদযাপনৰ লগত জড়িত অনুষ্ঠানত (বিয়াৰ দৰে) পৰিবেশন কৰা এক আনন্দময়, সজীৱ, প্ৰকাশভংগী, ইংগিত আৰু সূক্ষ্ম নৃত্য।<ref>{{Cite news|url=https://www.bellydancegeek.com/2013/03/the-big-5-khaleegy/|title=The Big 5: Khaleegy - Belly Dance Geek|date=2013-03-12|work=Belly Dance Geek|access-date=2017-10-10|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://stepfeed.com/7-khaleeji-songs-you-ll-never-get-enough-of-8843|title=7 Khaleeji songs you'll never get enough of|date=2016-09-21|work=StepFeed|access-date=2017-10-10|language=en-US|archivedate=2023-03-26|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230326024645/https://stepfeed.com/7-khaleeji-songs-you-ll-never-get-enough-of-8843|deadurl=yes}}</ref> মহিলাসকলে সহযোগিতাৰে নাচে আৰু ইয়াক প্ৰায়ে আৰম্ভ কৰা হয় যে তেওঁলোকৰ এজনে নৃত্যৰ মজিয়াত অকলে থিয় হৈ নৃত্য আৰম্ভ কৰে, আৰু তাৰ পিছত আনসকলেও তাইৰ লগত যোগ দিয়ে। নৃত্যৰ লগত জড়িত শৰীৰৰ মূল অংগসমূহ হ'ল হাত, মূৰ আৰু "থাব" নিজেই। "থাব"ৰ বাহিৰেও চুলিখিনিয়েই হৈছে খালীগী নৃত্য কৰিবলৈ ব্যৱহৃত মূল উপাদান: মহিলাসকলে তেওঁলোকৰ দীঘল চুলিখিনি ইফালে সিফালে, আগলৈ পিছলৈ, বৃত্তৰ দৰে লৰচৰ কৰি আৰু অন্যান্য আকৃতি তৈয়াৰ কৰি "নাচিবলৈ" দিয়ে।<ref>{{Cite web|url=http://www.shemsdance.com/articles/khaliji-thobe-nashal-dance-arabian-gulf/|title=Khaliji Raqs Na'ashat Dance & Iraqi Kawliya|website=www.shemsdance.com|language=en-US|access-date=2017-10-10|archive-date=2017-08-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20170830003846/http://www.shemsdance.com/articles/khaliji-thobe-nashal-dance-arabian-gulf/|url-status=dead}}</ref> শেহতীয়াকৈ ই পেট ডান্সাৰৰ মাজত অতি জনপ্ৰিয় হৈ পৰিছে।<ref>{{Cite news|url=http://mellilah.com/blog/khaliji-dance/|title=Khaliji Dance History {{!}} Everything Belly Dance Blog|date=2008-10-14|work=Everything Belly Dance|access-date=2017-10-10|language=en-US|archive-date=2017-10-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20171010104614/http://mellilah.com/blog/khaliji-dance/|url-status=dead|archivedate=2017-10-10|archiveurl=https://web.archive.org/web/20171010104614/http://mellilah.com/blog/khaliji-dance/|deadurl=yes}}</ref>
খালীগী নৃত্যটো সাধাৰণতে দুটা গধুৰ স্পন্দন আৰু এটা বিৰতিৰ সৈতে সম্মোহনীয় ২/৪ ছন্দত পৰিবেশন কৰা হয়, যাক চৌদি, খালিজী বা আদানী ছন্দ (য়েমেনৰ পৰা) বুলি কোৱা হয়। এই নৃত্যই উপসাগৰীয় অঞ্চলৰ বহু দেশক প্ৰতিনিধিত্ব কৰাৰ বাবে এটা খালিজী ছন্দ নহয় শ শ ছন্দ আছে।<ref>{{Cite news|url=https://chronicle.fanack.com/bahrain/society-media-culture/culture/khaliji-dance/|title=Khaliji dance|work=Fanack Chronicle|access-date=2017-10-10|language=en-US}}</ref>
===আৰ্দা===
আৰ্দা (আৰবী: العرضة, ৰোমানীকৃত: al-‘arḍah) আৰবত এক প্ৰকাৰৰ লোককথাৰ নৃত্য। এই নৃত্যটো ইটোৱে সিটোৰ বিপৰীতে দুটা শাৰীৰ মানুহৰ সৈতে পৰিবেশন কৰা হয়, যিসকলৰ প্ৰত্যেকেই তৰোৱাল বা বেত লৈ থাকে বা নাথাকিবও পাৰে আৰু ইয়াৰ লগত ঢোল আৰু মৌখিক কবিতাও পৰিবেশন কৰা হয়।<ref name="urkevich1"/> এমিৰেটছত স্থানীয় সংস্কৰণটোক আয়্যালাহ বুলি কোৱা হয়।
[[File:Donald Trump with ceremonial swordsmen on his arrival to Murabba Palace, May 2017.jpg|thumb|ছৌদি আৰৱৰ ছলমান আৰু ড’নাল্ড ট্ৰাম্পে নাজদী আৰ্দাত নৃত্য কৰিছে। ]]
‘আৰ্দাহ’ শব্দটো আৰবী ক্ৰিয়াৰ পৰা উদ্ভৱ হোৱা বুলি ভবা হয় যাৰ অৰ্থ হৈছে ‘দেখা’ বা ‘পেৰেড কৰা’। ইয়াৰ নামকৰণ কৰা হৈছিল কাৰণ ইয়াৰ উদ্দেশ্য আছিল এটা জনগোষ্ঠীৰ যুদ্ধ শক্তি ৰাজহুৱাভাৱে প্ৰদৰ্শন কৰা আৰু সশস্ত্ৰ যুদ্ধৰ পূৰ্বে মনোবল বৃদ্ধি কৰা।<ref name="urkevich1">{{cite book|last=Urkevich|first=Lisa|title=Music and Traditions of the Arabian Peninsula: Saudi Arabia, Kuwait, Bahrain, and Qatar|url=https://books.google.com/books?id=gy-cBQAAQBAJ|format=Google Play|page=131/689|chapter=5|publisher=Routledge|date=19 December 2014|isbn=978-0415888721}}</ref> যদিও আৰ্ডাৰ বিশেষ অনুবাদৰ আঞ্চলিক ভিন্নতা আছে, ইয়াৰ উদ্দেশ্য সমগ্ৰ আৰব উপদ্বীপতে প্ৰায় একে।<ref name="urkevich1"/>
===হাগাল্লাহ===
[[File:Hagallah dancing.jpg|thumb|হাগাল্লাহ নৃত্য]]
হাগাল্লাহ (আৰবী: هجاله)নৃত্য হাগাল্লাহ নামেৰে জনাজাত উৎসৱৰ লোককথাৰ নৃত্য, যিটো পশ্চিম ইজিপ্তৰ মেৰছা মাট্ৰুহৰ বসতিপ্ৰধান বেদুইন (বেডু) সকলে পৰিবেশন কৰে আৰু ইয়াক প্ৰায়ে খেজুৰ চপোৱাৰ সময়ত পৰিবেশন কৰা হয়, যিটো সেই অঞ্চলৰ বিয়াৰ বতৰ।<ref>{{Cite web|url=http://www.home.aone.net.au/~aziza/Hagallah.html|title=Egypt2|website=www.home.aone.net.au|access-date=2017-10-07|archivedate=2023-03-26|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230326024721/http://www.home.aone.net.au/~aziza/Hagallah.html|deadurl=yes}}</ref> চুবুৰীয়া লিবিয়াৰ অঞ্চলতো হাগাল্লাহ পৰিচিত আৰু মধ্যপ্ৰাচ্যৰ অন্যান্য অঞ্চলত কাফ (চাপৰি বজোৱা) নৃত্যৰ সৈতে ইয়াৰ সম্পৰ্ক আছে। , হাগাল্লাহ পশ্চিম ইজিপ্তৰ বেদুইনসকলে পৰিৱেশন কৰে। ইয়াক বিয়াৰ নৃত্য আৰু ছোৱালীৰ বয়স বৃদ্ধিৰ নৃত্য হিচাপেও বৰ্ণনা কৰা হৈছে।<ref name=":1" />
===শ্বিখাট্ট===
শ্বিখাট (আৰবী: شيخات): ধ্ৰুপদী আৰবী ভাষাত শ্বেখা (আৰবী: شيخة) শব্দটো শ্বেখৰ নাৰীলিঙ্গ: জ্ঞান, অভিজ্ঞতা, প্ৰজ্ঞা থকা ব্যক্তি। মাগ্ৰেবী (মৰক্কোৰ আৰবী) ভাষাত "শ্বেইখা"-এ ইয়াৰ অৰ্থ সীমিত কৰি আনক শিকাব পৰাকৈ বিস্তৃত শাৰীৰিক জ্ঞান থকা এগৰাকী মহিলাক নিৰ্দিষ্ট কৰি দিয়ে। ই কেৱল মহিলাৰ বাবে কামোদ্দীপক নৃত্য, মূলতঃ কইনাৰ বাবে বিয়াৰ আগতে পৰিবেশন কৰা হৈছিল, ফুলশযয়াৰ নিশা কইনাই কেনেকৈ লৰচৰ কৰিব বুলি আশা কৰা হয়, সেই বিষয়ে শিকোৱাৰ ধাৰণাৰে।<ref name=":0" />
===গুয়েড্ৰা===
গুয়েড্ৰা (আৰবী: كدرة) মৰক্কোৰ দক্ষিণ-পশ্চিমৰ মৰুভূমি অঞ্চলৰ পৰা অহা এটা নৃত্য, যিটো পৰিৱৰ্তিত চেতনাৰ অৱস্থা প্ৰৰোচিত কৰিবলৈ পৰিবেশন কৰা হয়, একক পৰিবেশকে হাতৰ গতিৰে নৃত্য আৰম্ভ কৰে, তাৰ পিছত মূৰ আৰু পেট অংশ দোলা দি সমাধি অৱস্থাত উপনীত নোহোৱালৈকে নৃত্য কৰে।<ref>{{Cite web|url=http://www.brownpapertickets.com/event/2516742|title=Moroccan Dance, Guedra & Schikhat|website=www.brownpapertickets.com|access-date=2017-10-07}}</ref> গুয়েড্ৰা নৃত্যশিল্পীসকল অবিবাহিত বা বিবাহ বিচ্ছেদ হোৱা মহিলা। কেতিয়াবা দৰ্শকৰ মাজৰ পৰা পুৰুষসকলে বিবাহৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰাখি কথা-বতৰা পাতিব পাৰে।<ref>{{Cite web|url=http://www.casbahdance.org/the-guedra-morocco-brings-it-to-denver/|title=The Guedra: Morocco Brings It to Denver {{!}} Morocco & the Casbah Dance Experience|website=www.casbahdance.org|language=en|access-date=2017-10-07}}</ref>
===য়ৌলাহ===
য়ৌলাহ (আৰবী: اليولة) বা আয়লাহ সংযুক্ত আৰব আমিৰশ্বাহীৰ পৰম্পৰাগত নৃত্য। ইয়াৰ লগত সম্পূৰ্ণৰূপে কাঠ আৰু ধাতুৰ প্লেটিঙেৰে নিৰ্মিত ৰাইফলৰ ডামি এটা ঘূৰাই নিক্ষেপ কৰা হয়।<ref>{{Cite news|url=http://www.guinnessworldrecords.com/world-records/largest-yowla-dance|title=Largest yowla dance|work=Guinness World Records|access-date=2017-10-10|language=en-GB}}</ref>
===পৱিত্ৰ নৃত্য===
[[File:Dance in Religious concert.jpg|thumb|ধৰ্মীয় নৃত্য]]
এই পৱিত্ৰ নৃত্যবোৰ আৰব বিশ্বৰ প্ৰধান ধৰ্ম ইছলামৰ সৈতে জড়িত। বিশেষকৈ চুফীবাদৰ সৈতে জড়িত, যিটো হজৰত মহম্মদে উদ্বোধন কৰা ইছলামিক পৰম্পৰাৰ আত্মা।<ref name=":2" />
===তনৌৰা===
তনৌৰা (আৰবী: التنورة) স্পষ্ট চুফী মূলৰ ইজিপ্তৰ লোকনৃত্য,<ref>{{Cite news|url=http://egypt-d.com/?p=7104|title=The Egyptian Folklore Dance " Tanoura Dance"|work=وصف مصر - wasf masr|access-date=2017-12-27|language=en-US|archive-date=2017-12-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20171206065818/http://egypt-d.com/?p=7104|url-status=dead}}</ref> যি আজি বহু সময়ত কৰা উদযাপন অনুষ্ঠানৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ অনুষ্ঠানত পৰিণত হয়।<ref>{{Cite web|url=https://www.memphistours.com/Dubai/Emirates-Travel-Guide/dubai-things-to-do/wiki/tanoura-dance-dubai-desert|title=Tanoura Dance {{!}} Dubai Tanoura Show|website=www.memphistours.com|access-date=2017-10-10}}</ref> নৃত্য হৈছে বৃত্তাকাৰ গতিবিধিৰ দ্বাৰা সামূহিকভাৱে পৰিবেশন কৰা ছন্দময় নৃত্য, যিটো ৰহস্যময় ইছলামিক দাৰ্শনিক ভিত্তিৰ জ্ঞানৰ পৰা উদ্ভৱ হৈছে।<ref>{{Cite web|url=http://www.egyptiancastle.com/cafe/belly/tanoura/tanoura01.htm|title=The Egyptian Castle - El Tanoura|website=www.egyptiancastle.com|access-date=2017-10-10}}</ref> ইয়াত দেখা যায় যে বিশ্বব্ৰহ্মাণ্ডৰ গতিবিধি এটা বিন্দুৰ পৰা আৰম্ভ হয় আৰু একেটা বিন্দুতে শেষ হয় আৰু সেয়েহে তেওঁলোকৰ নৃত্যত এই ধাৰণাটো প্ৰতিফলিত কৰে।<ref>{{Cite web|url=https://www.lonelyplanet.com/thorntree/forums/africa/egypt/tanoura-dance|title=Tanoura Dance|website=www.lonelyplanet.com|language=en|access-date=2017-10-10}}</ref> ইহঁতৰ গতিবিধি এনেদৰে আহে যেন তেওঁলোকে মহাকাশত তিতি থকা প্ৰভামণ্ডল আঁকিছে। টানৌৰা বা টানৌৰা শব্দটোৱে ঘূৰ্ণীবতাহে পিন্ধা ৰঙীন স্কাৰ্টক বুজায়, য'ত এটা ৰঙে প্ৰতিটো চুফী ক্ৰমৰ প্ৰতিনিধিত্ব কৰে।<ref name="feedfury">{{Cite web|url=http://entertainment.feedfury.com/content/34279531-egyptian-folk-dance-tanoura.html|archive-url=https://archive.today/20120708150102/http://entertainment.feedfury.com/content/34279531-egyptian-folk-dance-tanoura.html|url-status=dead|archive-date=July 8, 2012|title=Egyptian folk dance : Tanoura|website=entertainment.feedfury.com|language=en-US|access-date=2017-12-27|archivedate=2012-07-08|archiveurl=https://archive.today/20120708150102/http://entertainment.feedfury.com/content/34279531-egyptian-folk-dance-tanoura.html|deadurl=yes}}</ref>
===ঝাৰ===
ঝাৰ (আৰবী: زار) নৃত্য দুষ্ট আত্মাক খেদি পঠিয়াবলৈ কৰা নৃত্য। ইয়াৰ উৎপত্তি চুডানত হৈছিল যদিও ইজিপ্তৰ মহিলাসকলৰ মাজতো জনপ্ৰিয়।<ref name=":1" />
==চিত্ৰ ভাণ্ডাৰ==
<gallery mode="packed" heights="150">
File:Amaranta.jpeg
File:Danza de Candelabro o Shamadan.jpg
File:キミヤ・サレー2008年9月ステージショー.jpg
File:Egyptian Modern Dance Theatre 11.jpg
File:الفلكلور الشعبى فى مصر 24.jpg
File:الفلكلور الشعبى فى مصر 11 (cropped).jpg
File:الفلكلور الشعبى فى مصر 89.jpg
File:الفلكلور الشعبى فى مصر 30.jpg
File:الفلكلور الشعبى فى مصر 39.jpg
File:Palestinian girls dancing traditional Dabke.jpg
File:Palestinian Dabke.jpg
File:الفلكلور الشعبى فى مصر 58.jpg
File:MV5 8594.jpg
File:Sufi whirling UAE 2012.webm
File:Arabic wedding Dabkeh Zaffeh.jpg
File:Little egypt dancer.JPG
File:Palestinian Dabkeh.jpg
File:Dabke sirio.JPG
</gallery>
==তথ্য সূত্ৰ==
{{div col|2}}
[[শ্ৰেণী:লোক-নৃত্য]]
[[শ্ৰেণী:আৰবীয় সংস্কৃতি]]
ebi1fl8s3iltarbeqrvg629syc8djoj
একে লিংগৰ অভিভাৱকত্ব
0
113502
606929
491052
2026-05-17T18:34:01Z
InternetArchiveBot
29706
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
606929
wikitext
text/x-wiki
'''একে লিংগৰ অভিভাৱকত্ব''' বা '''ৰামধেনু পৰিয়াল'''<ref>{{Cite journal |last=Hočevar |first=Andreja |date=2014-09-02 |title=Children in rainbow families |url=http://ljsr.pravo.unizg.hr/index.php/ljsr/article/view/8 |journal=Annual of Social Work |volume=21 |issue=1 |pages=83 |doi=10.3935/ljsr.v21i1.8 |issn=1848-7971 }}{{Dead link|date=March 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> সাধাৰণতে [[civil union|নাগৰিক মিলন]], বা [[same-sex marriage|সমলিংগীয় বিবাহ]]ত আবদ্ধ থকা [[Same-sex relationship|একে লিংগৰ দম্পতি]] ([[Gay men|গে’]], [[lesbian|লেচবিয়ান]], বা [[bisexual|বাইছেক্সুৱেল]]) ব্যক্তিৰ দ্বাৰা সন্তান লালন-পালন কৰা কাৰ্য।
সমলিংগী পিতৃ-মাতৃত্বৰ বিৰোধীসকলে যুক্তি দিয়ে যে ইয়াৰ ফলত সন্তানৰ ওপৰত কু প্ৰভাৱ পৰে। কিন্তু বৈজ্ঞানিক গৱেষণাই নিয়মীয়াকৈ প্ৰমাণ কৰিছে যে [[lesbian|লেচ্বিয়ান]] আৰু [[gay|গে’]] অভিভাৱকসকলে [[heterosexual|বিপৰীত লিংগী]] পিতৃ-মাতাৰ দৰে সক্ষম আৰু যোগ্য। [[lesbian|লেচ্বিয়ান]] আৰু [[gay|গে’]] পিতৃ-মাতাৰ দ্বাৰা লালিত-পালিত [[children|সন্তান]]সকল মানসিকভাৱে সুস্থ আৰু সমলিংগী পিতৃ-মাতাৰ সন্তানে বিপৰীত লিংগী পিতৃ-মাতাৰ সন্তানেৰ দৰে ভালদৰে চলিব পাৰে।<ref>{{Cite journal|last1=Manning|first1=Wendy D.|last2=Fettro|first2=Marshal Neal|last3=Lamidi|first3=Esther|date=2014-08-01|title=Child Well-Being in Same-Sex Parent Families: Review of Research Prepared for American Sociological Association Amicus Brief|journal=Population Research and Policy Review|volume=33|issue=4|pages=485–502|doi=10.1007/s11113-014-9329-6|issn=0167-5923|pmc=4091994|pmid=25018575}}</ref><ref>{{Cite web|last=|first=|date=December 2017|title=What does the scholarly research say about the well-being of children with gay or lesbian parents?|url=https://whatweknow.inequality.cornell.edu/wp-content/uploads/2018/04/PDF-Parenting-wellbeing-1.pdf|access-date=|website=}}</ref>
প্ৰধান চিকিৎসা, মনোবৈজ্ঞানিক, মানসিক বিশেষজ্ঞ, মনোবিশ্লেষক, শিশুৰোগ বিশেষজ্ঞ, থেৰাপিষ্ট আৰু সমাজকৰ্মী সংগঠনসমূহে এই বিষয়ত কোনো বিশ্বাসযোগ্য পৰীক্ষামূলক গৱেষণা পোৱা নাই যিয়ে একে লিংগৰ অভিভাৱকত্বৰ বিপৰীত ফলাফল প্ৰদৰ্শন কৰে।
==প্ৰকাৰ==
বহু [[lesbian|লেচ্বিয়ান]], [[gay|গে']], [[bisexual|বাইছেক্সুৱেল]], আৰু [[transgender|ট্ৰান্সজেণ্ডাৰ]] ব্যক্তি অভিভাৱক হিচাপে আছে। উদাহৰণস্বৰূপে, ২০০০ চনৰ আমেৰিকাৰ জনগণনা অনুসৰি, মহিলা সমলিংগী দম্পতিসমূহৰ ৩৩ শতাংশ আৰু পুৰুষ সমলিংগী দম্পতিসমূহৰ ২২ শতাংশে নিজৰ ঘৰত অন্তত এজন কণমানি (১৮ বছৰৰ তলৰ) সন্তান থকা বুলি জনাইছিল।<ref name=apa>[http://www.apa.org/pi/lgbc/policy/parents.html APA Policy Statement on Sexual Orientation, Parents & Children], [[American Psychological Association]], July 28 & 30, 2004. Retrieved on 04-06-2007.</ref> ২০০৫ চনৰ তথ্যানুসৰি, আনুমানিক ২৭০,৩১৩ শিশু [[United States|আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰত]] সমলিংগী দম্পতিসমূহৰ পৰিয়ালত বাস কৰে।<ref name="censussnapshot">[http://www.law.ucla.edu/williamsinstitute/publications/USCensusSnapshot.pdf Williams Institute: Census Snapshot – United States] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080228024532/http://www.law.ucla.edu/williamsinstitute/publications/USCensusSnapshot.pdf |date=2008-02-28 }}</ref>
==সন্তান তুলি লোৱা==
বিশেষভাৱে লক্ষ্যণীয় যে, [[এলজিবিটি]] ব্যক্তিসকলৰ বাবে সন্তান তুলি লোৱা সাধাৰণতে পৰিয়াল গঠনৰ প্ৰথম পছন্দ, আৰু [[heterosexual|বিপৰীত লিংগী]] ব্যক্তিসকলৰ বাবে ই সাধাৰণতে অন্তিম বিকল্প হয়। লগতে, গৱেষণাই দেখুৱাইছে যে, এলজিবিটি অভিভাৱকসকলে বিপৰীত লিংগী অভিভাৱকসকলৰ দৰে সক্ষম আৰু যোগ্য, আৰু তেওঁলোকে [[Same-sex adoption|শাৰীৰিক আৰু মানসিকভাৱে সুস্থ]] আৰু সু-সমন্বিত সন্তান লালন-পালন কৰিব পাৰে।
কিন্তু, সমলিংগী সকলে সন্তান তুলি লোৱাৰ ওপৰত বহুতো [[Same-sex adoption|সামাজিক চাপ]] থাকে, বিশেষকৈ [[heteronormativity|হেটেৰ’ন’ৰ্মেটিভ]] লিংগভিত্তিক ভুমিকাত খাপ খুৱাই লৈ কৰা দাবী। বিশেষকৈ [[United States|আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ]]ত সন্তান তুলি লোৱা সংস্থাসমূহে এই ধৰণৰ মানদণ্ড আৰু নিয়ম অধিক উৎসাহিত কৰে। ফলস্বৰূপে, সমলিংগী ব্যক্তিসকলে নিজৰ যৌন অভিমুখীতাক লুকুৱাবলৈ বা লঘুৱাই দেখুৱাবলৈ বাধ্য হয়, যাতে তেওঁলোকে অধিক "উপযুক্ত" আৰু "বৈধ" অভিভাৱক হিচাপে বিবেচিত হয়।
যদি সন্তান তুলি লোৱা সংস্থা আৰু এলজিবিটি ব্যক্তিসকলৰ মাজত থকা কুসংস্কাৰ দূৰ কৰা হয়, তেন্তে দুই পক্ষৰ মাজত এক পৰস্পৰ সহায়ক সম্পৰ্ক গঢ়ি উঠিব পাৰিলহেঁতেন। ইয়াৰ ফলত, সন্তান তুলি লোৱা প্ৰক্ৰিয়াৰ সময়ছোৱাত এলজিবিটি ব্যক্তিসকলৰ মানসিক চাপ কমাব কৰিব পাৰিব। তদুপৰি, গৱেষণাই সমৰ্থন জনাই যে, “এলজিবিটি ব্যক্তিসকলক শিশুকল্যাণ প্ৰণালী আৰু সন্তান তুলি লোৱা সংস্থাসমূহে অতি মূল্যবান সম্পদ হিচাপে গণ্য কৰা উচিত।”
==চাৰ'গেচি==
{{Main|চাৰ'গেচি}}
কিছুমান [[LGBTQ]] দম্পতিয়ে [[surrogacy|চাৰ'গেচি]]ৰ জৰিয়তে সন্তান জন্ম দিয়াৰ সিদ্ধান্ত লয়। এজন [[surrogate|চাৰ'গেট]] সেই ব্যক্তি যিজনে [[sperm|শুক্রাণু]]ৰ দ্বাৰা নিষিক্ত [[egg|ডিম্বাণু]] বহন কৰে আৰু শিশু জন্ম দিবলৈ অন্য এজনক অভিভাৱক হিচাপে দিয়াৰ স্পষ্ট অভিপ্ৰায় থাকে। ডিম্বাণু আৰু শুক্রাণু চাৰ'গেট ব্যক্তিৰ, দাতা ব্যক্তিৰ, বা উদ্দেশ্যযুক্ত অভিভাৱকৰ হ’ব পাৰে। [[Gestational carrier|জেষ্টেচনেল কেৰিয়াৰ]] হৈছে চাৰ'গেটৰ এক প্ৰকাৰ, যিয়ে এনে [[fetus|ভ্ৰূণ]] বহন কৰে, যাৰ সৈতে তেওঁৰ কোনো জিনগত সম্পৰ্ক নাথাকে। এক গৱেষণাই সুচাই যে, জেষ্টেচনেল কেৰিয়াৰ ব্যৱহাৰৰ সফলতাৰ হাৰ তেওঁলোকৰ তুলনাত বেছি, যিয়ে নিজৰ [[oocyte|ডিম্বাণু]] ব্যৱহাৰ কৰে।<ref>{{Cite journal |date=2016-08-01 |title=Trends and outcomes of gestational surrogacy in the United States |journal=Fertility and Sterility |language=en-US |volume=106 |issue=2 |pages=435–442.e2 |doi=10.1016/j.fertnstert.2016.03.050 |issn=0015-0282|doi-access=free |last1=Perkins |first1=Kiran M. |last2=Boulet |first2=Sheree L. |last3=Jamieson |first3=Denise J. |last4=Kissin |first4=Dmitry M. |pmid=27087401 |pmc=11350527 }}</ref>
কিছুমান ব্যক্তি টকাৰ বাবে চাৰ'গেট হয়, আনহাতে কিছুমানে মানৱসেৱাৰ অভিপ্ৰায়েৰে বা দুয়োটা কাৰণতে এইটো কৰে।<ref>{{cite web|url=http://www.ihr.com/infertility/surrogacy/gay-parent-through-surrogacy.html|title=For Gay Men: Becoming a Parent through Surrogacy|access-date=26 July 2015}}</ref> চাৰ'গেচি ব্যৱহাৰ কৰা অভিভাৱকসকল সমাজৰ কটাক্ষৰ সন্মুখীন হ’ব পাৰে, আৰু এই প্ৰক্ৰিয়াটো বিভিন্ন সমালোচনাৰ সন্মুখীন হয়।<ref>Gahan, Luke (2017) "Separated Same-Sex Parents' Experiences and Views of Services and Service Providers," Journal of Family Strengths: Vol. 17 : Iss. 2, Article 2. Available at: http://digitalcommons.library.tmc.edu/jfs/vol17/iss2/2</ref> কিছুমান ঘটনাত দেখা গৈছে যে, অভিভাৱকসকলক তেওঁলোকৰ চাৰ'গেট ব্যক্তিক কিমান টকা দিয়া হৈছে তাৰ বিষয়ে বিভ্ৰান্ত কৰা হয়, যাৰ ফলত বাণিজ্যিক চাৰ'গেচিৰ নৈতিকতা লৈ প্ৰশ্ন উঠিছে।<ref>{{Cite web |title=Birthstory |url=https://www.radiolab.org/podcast/birthstory2018 |access-date=2023-11-29 |website=Radiolab Podcasts {{!}} WNYC Studios |language=en}}</ref>
নিষিক্তকৰণ (Insemination)
==কৃত্ৰিম নিষিক্তকৰণ==
{{Main|Artificial insemination}}
নিষিক্তকৰণ (Insemination) গৰ্ভধাৰণৰ এটা তুলনামূলক কম আক্রমণাত্মক (non-invasive) পদ্ধতি। যিসকল দম্পতীৰ অন্তত এজনৰ গৰ্ভাশয় আৰু ডিম্বাশয় আছে আৰু বন্ধ্যাত্বৰ সমস্যা নাই, তাত দাতা শুক্রাণুৰ দ্বাৰা নিষিক্তকৰণ গৰ্ভধাৰণৰ প্ৰথম পদ্ধতি হিচাপে বিবেচিত হ’ব পাৰে।<ref name=":7">{{Cite book |last=Pang |first=Samuel C. |chapter-url=https://books.google.com/books?id=u6QzDwAAQBAJ&dq=reciprocal%20ivf%20%22custody%22&pg=PT231 |title=The Boston IVF Handbook of Infertility: A Practical Guide for Practitioners Who Care for Infertile Couples |date=September 1, 2017 |publisher=CRC Press |isbn=9781351241472 |editor-last=Bayer |editor-first=Steven |edition=4th, illustrated |chapter=Fertility Care for the LGBT Community}}</ref>
নিষিক্তকৰণ হৈছে এনে প্ৰক্ৰিয়া য’ত এজন গৰ্ভাশয় আৰু ডিম্বাশয় থকা ব্যক্তিক দাতা শুক্রাণুৰ সহায়ত নিষিক্ত কৰা হয়। এইটো ঘৰতে যোনিৰ ভিতৰত (intravaginal) হ’ব পাৰে, অথবা চিকিৎসা কেন্দ্ৰত [[Intrauterine insemination|ইন্ট্ৰাউটেৰাইন ইনসেমিনেচন (IUI)]] পদ্ধতিৰ জৰিয়তে কৰিব পাৰি।<ref name=":7" />
দাতা শুক্রাণু সমূহ শুক্রাণু বেংক, পৰিয়ালৰ সদস্য, বন্ধু, বা পৰিচিত এগৰাকীৰ পৰা আহিব পাৰে। যিসকলে চিনাক্ত দাতাৰ শুক্রাণু ব্যৱহাৰ কৰি গৰ্ভধাৰণ কৰিবলৈ থিৰাং কৰে, তেওঁলোকে সাধাৰণতে দাতাৰ অভিভাৱকত্বৰ দায়িত্ব আৰু অধিকাৰ সম্বন্ধীয় আইনী চুক্তি কৰিবলগীয়া হয়।<ref name=":7" /> আমেৰিকাত এইটো ৰাজ্যভেদে ভিন্ন হয়। কিছুমান ৰাজ্যত দাতাক তেওঁলোকৰ অভিভাৱকত্বৰ অধিকাৰ ত্যাগ কৰিবলৈ চিকিৎসা কেন্দ্ৰৰ জৰিয়তে দান কৰিব লাগে, আন ৰাজ্যত গৰ্ভধাৰণৰ পূৰ্বে এক লিখিত চুক্তি যথেষ্ট হয়।<ref name=":8">{{Citation |last1=Goldberg |first1=Naomi G. |title=Family Law and Policy for LGBTQ Individuals and Families: Adoption, Foster Care, Assisted Reproduction, and Parental Rights |date=2020-11-19 |url=https://oxfordre.com/politics/display/10.1093/acrefore/9780190228637.001.0001/acrefore-9780190228637-e-1218 |encyclopedia=Oxford Research Encyclopedia of Politics |access-date=2023-11-29 |language=en |doi=10.1093/acrefore/9780190228637.013.1218 |isbn=978-0-19-022863-7 |last2=Hasenbush |first2=Amira}}</ref>
কিছুমান ব্যক্তিয়ে মানৱসেৱাৰ উদ্দেশ্যে শুক্রাণু দান কৰে, আনহাতে কিছুমানে আৰ্থিক লাভৰ বাবে বা দুয়োটা উদ্দেশ্যে কৰে। কিছুমান দেশত দাতা ব্যক্তিৰ গোপনীয়তা ৰাখিব পাৰি (যেনেকৈ [[Spain|স্পেইনত]]) আৰু কিছুমান দেশত (যেনেকৈ [[United Kingdom|সংযুক্ত ৰাজ্য]]ত) দাতাৰ পৰিচয় লুকুৱাব নোৱাৰি। গ্ৰীচত সমলিংগী মাতৃসকলৰ অভিজ্ঞতা সম্পৰ্কে এক অধ্যয়নে কৈছে, “গ্ৰীচত সমলিংগী মহিলাসকলক [[In vitro fertilization|IVF]] (ভিট্ৰো নিষিক্তকৰণ) সুবিধা নাথাকে, কিন্তু অবিবাহিত মহিলাসকলক চিকিৎসা সংক্ৰান্ত কাৰণত এই সুবিধা দিয়া হয়।”<ref>{{Cite journal |last1=Voultsos |first1=Polychronis |last2=Zymvragou |first2=Christina-Erato |last3=Raikos |first3=Nikolaos |last4=Spiliopoulou |first4=Chaido Chara |date=2019-01-02 |title=Lesbians' experiences and attitudes towards parenthood in Greece |url=https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/13691058.2018.1442021 |journal=Culture, Health & Sexuality |language=en |volume=21 |issue=1 |pages=108–120 |doi=10.1080/13691058.2018.1442021 |pmid=29589799 |s2cid=4380510 |issn=1369-1058}}</ref>
==ৰেচিপ্ৰ'কেল আইভিএফ (Reciprocal IVF) ==
{{Main|ৰেচিপ্ৰ'কেল আইভিএফ}}
ৰেচিপ্ৰ'কেল আইভিএফ, যাক Co-IVF বুলিও কোৱা হয়, এই প্ৰক্ৰিয়াই দম্পতিসকলক জৈৱিক মাতৃত্ব বা পিতৃত্ব ভাগ-বতৰা কৰিবলৈ সক্ষম কৰে। ৰেচিপ্ৰ'কেল আইভিএফ সেইসকল দম্পতিয়ে ব্যৱহাৰ কৰে য'ত অন্ততঃ এজন অংশীদাৰে ডিম্বাণু থাকে আৰু আনজনৰ গৰ্ভাশয় থাকে।{{citation needed|date=February 2024}} ৰেচিপ্ৰ'কেল আইভিএফত, এজন অংশীদাৰে নিজৰ ডিম্বাণু ভাগ-বতৰা কৰে। এই অংশীদাৰজনে হৰমোনেল উত্তেজনা আৰু মনিটৰিংৰ সৈতে ডিম্বাণু উত্তোলনৰ প্ৰক্ৰিয়াৰ মাজেৰে যায়।<ref name=":10">{{Cite journal |last1=Yeshua |first1=Arielle |last2=Lee |first2=Joseph A. |last3=Witkin |first3=Georgia |last4=Copperman |first4=Alan B. |date=June 2015 |title=Female Couples Undergoing IVF with Partner Eggs (Co-IVF): Pathways to Parenthood |url=https://www.liebertpub.com/doi/10.1089/lgbt.2014.0126 |journal=LGBT Health |volume=2 |issue=2 |pages=135–139 |doi=10.1089/lgbt.2014.0126 |pmid=26790119 |issn=2325-8292}}</ref>
গৰ্ভধাৰণ কৰা অংশীদাৰে ভ্ৰূণ গ্ৰহণ কৰে। এই অংশীদাৰজনে হৰমোনেল চিকিত্সা, ছন'গ্ৰাফিক মনিটৰিং, আৰু একাধিক ভ্ৰূণ স্থানান্তৰণৰ দৰে চিকিৎসাসমূহ লাভ কৰিব পাৰে।<ref name=":10" />
দম্পতিসকলে ডিম্বাণু প্ৰদানকাৰী বা গৰ্ভধাৰণ কৰা অভিভাৱক হিচাপে নিজৰ ভূমিকা নিৰ্ধাৰণ কৰিব পাৰে। এই নিৰ্ণয় জৈৱিক কাৰণ (যেনে বন্ধ্যাত্ব) বা ব্যক্তিগত কাৰণ (যেনে গৰ্ভৱতী হোৱাৰ ইচ্ছা) অনুসৰি কৰিব পাৰি।<ref name=":7" /> কিছুমান ক্ষেত্ৰত, উভয় অংশীদাৰই ডিম্বাণু ভাগ-বতৰা কৰা প্ৰক্ৰিয়াত অংশ গ্ৰহণ কৰে, তাৰ পিছত সেই ডিম্বাণুবোৰ মিশ্ৰিত, নিষিক্ত, কৰি গৰ্ভাশয়ত স্থাপন কৰা হয়।<ref>{{Cite journal |last1=Brandão |first1=Pedro |last2=Ceschin |first2=Nathan |date=2023-04-10 |title=Lesbian shared IVF: the ROPA method: a systematic review |journal=Porto Biomedical Journal |volume=8 |issue=2 |pages=e202 |doi=10.1097/j.pbj.0000000000000202 |issn=2444-8664 |pmid=37152625|pmc=10158901 |doi-access=free }}</ref>
এই পদ্ধতিয়ে দম্পতিসকলক এজন জৈৱিক সন্তান লাভ কৰাৰ সুবিধা প্ৰদান কৰে, য'ত কেৱল এটা অংশীদাৰ জিনগতভাৱে সম্পৃক্ত হৈ থকা নাথাকে। আনহাতে, কিছুমান দম্পতিয়ে ডুয়েল-পাৰ্টনাৰ গৰ্ভধাৰণ (Dual Partner Conception) পদ্ধতি গ্ৰহণ কৰে, য'ত দুয়ো অংশীদাৰে পালোপাল গৰ্ভধাৰণ আৰু ডিম্বাণু প্ৰদান কৰে। এনে বিশেষ ধৰণৰ প্ৰক্ৰিয়াত, দুয়ো অংশীদাৰ গৰ্ভধাৰণ আৰু জিনগতভাৱে সন্তানৰ সৈতে সংযোগ স্থাপন কৰাৰ সুযোগ লাভ কৰে।<ref name=":7" />
==গৱেষণা চলি থকা প্ৰক্ৰিয়া==
{{Main|এলজিবিটি প্ৰজনন}}
বৰ্তমান বিজ্ঞানীসকলে বিকল্প ধৰণৰ মানুহৰ মাতৃত্ব-পিতৃত্বৰ ওপৰত গৱেষণা কৰিছে, যিয়ে সমলিঙ্গ দম্পতিসকলক সন্তান পোৱাৰ সুবিধা প্ৰদান কৰিব পাৰে।<ref>{{cite web|url=http://www.gizmag.com/possibility-of-genetic-children-from-same-sex-couples/17228/|title=Breakthrough raises possibility of genetic children for same-sex couples|date=9 December 2010|access-date=26 July 2015}}</ref> এজন সম্ভাৱনা হৈছে ত্বককোষৰ পৰা শুক্ৰাণু সংগ্ৰহ কৰা।<ref>{{cite web|url=http://www.explorestemcells.co.uk/stem-cells-same-sex-reproduction.html|title=Stem Cells and Same Sex Reproduction|access-date=26 July 2015|archivedate=9 May 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190509020825/http://www.explorestemcells.co.uk/stem-cells-same-sex-reproduction.html|deadurl=yes}}</ref> এই পদ্ধতিটোক ইন ভিট্ৰো গামেটজেনেছিস (In Vitro Gametogenesis) বুলি কোৱা হয়, আৰু ইয়াৰ উদ্দেশ্য হৈছে প্রাপ্তবয়স্ক কোষবোৰক পুনঃপ্ৰগ্ৰাম কৰি সেয়া শুক্ৰাণু আৰু ডিম্বাণু কোষৰ দৰে কাৰ্য কৰিবলৈ প্ৰস্তুত কৰা।<ref>{{Cite web |last=Center |first=Petrie-Flom |date=2017-01-11 |title=The Promise and Peril of Emerging Reproductive Technologies |url=https://petrieflom.law.harvard.edu/resources/article/the-promise-and-peril-of-emerging-reproductive-technologies |access-date=2023-11-29 |website=The Petrie-Flom Center for Health Law Policy, Biotechnology, and Bioethics at Harvard Law School |language=en-US |archivedate=2023-12-02 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231202103834/https://petrieflom.law.harvard.edu/resources/article/the-promise-and-peril-of-emerging-reproductive-technologies |deadurl=yes }}</ref> এই প্ৰক্ৰিয়া এতিয়ালৈকে মানুহৰ ওপৰত কৰা হোৱা নাই, কিন্তু এই পদ্ধতিটোৰ ওপৰত নৈতিক চিন্তা-ভাবনা আগবঢ়োৱা হৈছে। কিছুমান ব্যক্তিয়ে ইয়াক ইউজেনিক্স (জাতিগত শুদ্ধতা)ৰ পৰিপ্ৰেক্ষিতত চিন্তা কৰিছে, কাৰণ এই পদ্ধতিটো মানুহৰ কোষৰ ওপৰত অধিক নিয়ন্ত্ৰণ দিয়াৰ সম্ভাৱনা সৃষ্টি কৰে, যাৰ দ্বাৰা সন্ততিসকলৰ জিনগত গুণাবলী নিয়ন্ত্ৰণ কৰিব পাৰিব। তেন্তে, এই পদ্ধতিয়ে অভিভাৱকসকলক তেওঁলোকৰ সন্ততিসকলৰ স্বাস্থ্যৰ বিপদজনক যিকোনো সমস্যাৰ পৰা বাচিবলৈ নিশ্চিত কৰিবলৈ সহায় কৰিব, যিয়ে সু স্বাস্থ্যৰ সৈতে শিশুবোৰ সৃষ্টি কৰা সহজ কৰিব পাৰে।
==উৎস==
{{Reflist}}
[[শ্ৰেণী:এলজিবিটিকিউ অভিভাৱকত্ব]]
tvsctsj7fn3qnbhoe7lzwmzfxotp6dp
কিল্লী কৃপা ৰাণী
0
113536
606940
603848
2026-05-17T23:53:05Z
InternetArchiveBot
29706
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
606940
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox officeholder
| name = কিল্লী কৃপা ৰাণী
| image =File:Kruparani Killi (cropped).jpg
| imagesize = 170px
| caption =
| birth_date = {{Birth date and age|1965|11|19|df=y}}
| birth_place = শ্ৰীকাকুলাম,অন্ধ্ৰপ্ৰদেশ
| residence =টেক্কালি
| death_date =
| death_place =
| office = যোগাযোগ আৰু তথ্য প্ৰযুক্তি বিভাগৰ ৰাজ্যিক মন্ত্ৰী
| term_start = ২৮ অক্টোবৰ ২০১২
| term_end = ২৬ মে ২০১৪
| alongside = মিলিন্দ দেওৰা
| primeminister = [[মনমোহন সিং]]
| minister = কপিল সিবাল
| predecessor = শচীন পায়লট
| successor = সঞ্জয় শামৰাও ধোতৰে
| office1 = লোকসভাৰ সাংসদ
| term_start1 = ২০০৯
| term_end1 = ২০১৪
| predecessor1 = কিঞ্জাৰাপু য়েৰান নাইডু
| successor1 = কিঞ্জাৰাপু ৰাম মোহন নায়ডু
| constituency1 = শ্ৰীকাকুলাম লোক সভা
| party = ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ
| otherparty = য়াই এছ আৰ কংগ্ৰেছ
| religion =
| spouse = ৰামমোহন ৰাও
| children = ২
| website =
| profession = চিকিৎসক, ৰাজনীতিক
| footnotes =
| date =
| year =
| source =
}}
'''ড° কিল্লী কৃপা ৰাণী''' ({{lang-en|Dr. Killi Krupa Rani}} ; জন্ম: ১৯ নৱেম্বৰ ১৯৬৫) [[অন্ধ্ৰপ্ৰদেশ]]ৰ এগৰাকী ভাৰতীয় ৰাজনীতিবিদ। ভাৰতীয় সংসদৰ প্ৰাক্তন সদস্য আৰু ইয়াৰ পূৰ্বে ২০০৯ চনৰ পৰা ২০১৪ চনলৈকে শ্ৰীকুলমক প্ৰতিনিধিত্ব কৰিছিল।<ref>{{cite web| title = Profile of Members| work = Government of India| url = http://164.100.47.132/LssNew/Members/Biography.aspx?mpsno=4524| access-date = 1 March 2012| archive-url = https://web.archive.org/web/20130201155638/http://164.100.47.132/LssNew/Members/Biography.aspx?mpsno=4524| archive-date = 1 February 2013| url-status = dead}}</ref> তেওঁ কলিংগ জাতিৰ।<ref>{{Cite web |date=2019-02-20 |title=Killi entry irks YSRCP leaders |url=https://www.thehansindia.com/posts/index/Andhra-Pradesh/2019-02-20/Killi-entry-irks-YSRCP-leaders/498495 |access-date=2023-04-22 |website=[[The Hans India]] |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=6 November 2012 |title=Cabinet reshuffle compounds problems for the ruling Congress in Andhra Pradesh |url=https://www.indiatoday.in/india/south/story/cabinet-shuffle-compounds-problems-for-the-ruling-congress-in-andhra-pradesh-120636-2012-11-04 |access-date=2023-04-22 |website=India Today |language=en}}</ref> ২০২৪ চনৰ এপ্ৰিল মাহত ৱাই এছ আৰ চি পিৰ পৰা পদত্যাগ কৰি [[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]]ত তেওঁ যোগদান কৰে।<ref>{{Cite web |last=Rao |first=Chowdari Lakshmana |date=2024-04-04 |title=Srikakulam: Former Union minister Killi Kruparani resigns from YSRCP |url=https://www.thehansindia.com/news/cities/visakhapatnam/srikakulam-former-union-minister-killi-kruparani-resigns-from-ysrcp-870075 |access-date=2024-04-06 |website=www.thehansindia.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Killi Kruparani: అవమానాలు ఎదుర్కోలేకే.. వైకాపాకు రాజీనామా : కిల్లి కృపారాణి |url=https://www.eenadu.net/videos/playVideo/ex-union-minister-killi-kruparani-resigned-for-ysrcp/1/51526 |access-date=2024-04-06 |website=EENADU |language=te}}</ref>
== ব্যক্তিগত জীৱন ==
কৃপা ৰাণীয়ে অন্ধ্ৰপ্ৰদেশৰ শ্ৰীকাকুলাম জিলাৰ টেককালিত জন্ম লাভ কৰে। তেওঁৰ পিতৃ-মাতৃ কাময়া আৰু কৌওছালিয়া। ১৯৮৫ চনত ৰামমোহন ৰাওৰ সৈতে তেওঁ বিবাহপাশত আবদ্ধ হয়৷ তেওঁলোকৰ দুটা সন্তান আছে।<ref name="DoT Page" /> বিশাখাপট্টনমৰ অন্ধ্ৰ মেডিকেল কলেজৰ পৰা তেওঁ চিকিৎসা বিজ্ঞানত এম বি বি এছ লাভ কৰিছিল। তেওঁ গ্ৰামোহন ৰাও ন্যাসৰ আহ্বায়ক, যি গ্ৰাম্য অঞ্চলত বিনামূলীয়া খোৱাপানী, বিনামূলীয়া চিকিৎসা শিবিৰ, বিনামূলীয়া প্ৰসৱ আৰু অন্ধসকলক বিনামূলীয়া কেটাৰেক্ট অপাৰেছন প্ৰদানৰ দিশত কাম কৰে।<ref name="DoT Page">{{cite web |title=DoT Page |url=http://dot.gov.in/about-us/dr-smt-kruparani-killi |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130706051650/http://www.dot.gov.in/about-us/dr-smt-kruparani-killi |archive-date=6 July 2013 |access-date=14 February 2014 |publisher=DoT}}</ref>
==কেৰিয়াৰ==
তেওঁ ৰাজনীতিত প্ৰৱেশ কৰি ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ দলত যোগদান কৰে৷ ইয়াৰ পূৰ্বে তেওঁ ৱাই এছ ৰাজশেখৰ ৰেড্ডীৰ পঢ়াযাত্ৰা সম্পূৰ্ণ কৰে। ২০০৪ চনৰ সাধাৰণ নিৰ্বাচনত তেওঁ পৰাস্ত হৈছিল যদিও ২০০৯ চনত চাৰিবাৰৰ সাংসদ কিঞ্জাৰাপু য়েৰান নাইডুক পৰাস্ত কৰি জয়ী হৈছিল।<ref>{{cite web| url = http://www.thehindu.com/news/states/andhra-pradesh/cabinet-berths-com-likely-for-4-কংগ্ৰেছ-নেতাৰ বাবে-ৰাজ্যৰ পৰা/article4035835.ece| url-status = মৃত| archive-url = https://web.archive.org/web/20121029080135/http://www.thehindu.com/news/states/andhra-pradesh/cabinet-berths-likely-for-4-কংগ্ৰেছ-নেতাৰ বাবে-ৰাজ্যৰ পৰা/article4035835.ece| archive-date = ২০১২-১০-২৯| title = হিন্দু : ৰাজ্য / অন্ধ্ৰ প্ৰদেশ : ৰাজ্যৰ পৰা ৪ জন কংগ্ৰেছ নেতাৰ বাবে কেবিনেট বাৰ্থৰ সম্ভাৱনা}} </ref> ২০১২ চনৰ অক্টোবৰ মাহত তেওঁক ১৫ নং লোকসভা আৰু [[মনমোহন সিং]]ৰ কেবিনেটত ৰাজ্যিক, যোগাযোগ আৰু তথ্য প্ৰযুক্তি মন্ত্ৰী হিচাপে অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়।<ref>{{Cite web |title=Killi Krupa Rani {{!}}} PRSIndia |url=https://prsindia.org/mptrack/15-lok-sabha/killikruparani |access-date=2024-04-06 |website=PRS বিধান গৱেষণা |language=as-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=নতুন মন্ত্ৰীসকলে শপত গ্ৰহণ কৰে |url=https://economictimes.indiatimes.com/nation-world/new-ministers-sworn-in/ranee-narah/slideshow/16989848.cms |access-date=2024-04-06 |website=দ্য ইকনমিক টাইমছ }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> তেওঁ আছিল স্বাস্থ্য আৰু পৰিয়াল কল্যাণ সমিতিৰ সদস্য; বৈদেশিক পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰালয়ৰ পৰামৰ্শদাতা সমিতিৰ সদস্য আৰু কেন্দ্ৰীয় সমাজ কল্যাণ ব’ৰ্ডৰ সদস্য।
২০১৪ চনত তেওঁ ৰাম মোহন নাইডু কিঞ্জৰাপুৰ হাতত পৰাস্ত হৈছিল।<ref>{{cite news|url=https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/election-results-2014-tdp-bjp-combine-bags-15-lok-sha-seats-in-seemandhra-region/articleshow/35193435.cms?from=mdr|title=নিৰ্বাচন ফলাফল ২০১৪: টিডিপি-বিজেপিৰ সংমিশ্ৰণে সীমান্ধৰা অঞ্চলৰ ১৫খন লোকসভাৰ আসন লাভ কৰে|date=১৬ মে' ২০১৪|newspaper=The Economic Times}}</ref> তেওঁ [[ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ]] পদত্যাগ কৰে আৰু পিছত ২০১৯ চনৰ ২৮ ফেব্ৰুৱাৰীত ৱাইএছআৰচিপিত যোগদান কৰে।<ref>{{cite web|url=https://www.thehansindia.com/posts/index/Andhra-Pradesh/2019-02-19/প্ৰাক্তন-কেন্দ্ৰীয় মন্ত্ৰী-কিল্লী-ক্ৰুপাৰানীয়ে-YS-Jagan-ৰ সাক্ষাৎ/498050|title=প্ৰাক্তন কেন্দ্ৰীয় মন্ত্ৰী কিল্লী ক্ৰুপাৰানীয়ে ৱাই এছ জগনক সাক্ষাৎ|date=19 February 2019|website=The... হান্স ইণ্ডিয়া}}{{Dead link|date=March 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ২০২৪ চনত নেতৃত্বৰ প্ৰতি থকা অসন্তুষ্টিৰ কাৰণে ৱাইএছআৰচিপি এৰি কংগ্ৰেছ ৰাজ্যিক ইউনিটৰ সভাপতিৰ উপস্থিতিত কংগ্ৰেছত যোগদান কৰে৷<ref>{{Cite web |last=Rao |first=চৌদাৰী লক্ষ্মণ |date=2024-04-04 |title=শ্ৰীকাকুলাম: প্ৰাক্তন কেন্দ্ৰীয় মন্ত্ৰী কিল্লী ক্ৰুপাৰানীয়ে ৱাইএছআৰচিপিৰ পৰা পদত্যাগ |url=https://www.thehansindia.com/news/cities/visakhapatnam/শ্ৰীকাকুলাম-প্ৰাক্তন-ইউনিয়ন-মন্ত্ৰী-কিল্লী-ক্ৰুপাৰানীয়ে-ysrcp-ৰ পৰা পদত্যাগ-870075 |access-date=2024-04-05 |website=www.thehansindia.com |language=en }}{{Dead link|date=March 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web |last=Arikatla |first=Venkat |date=2024-04-05 |title=কংগ্ৰেছলৈ ঘূৰি আহিল প্ৰাক্তন কেন্দ্ৰীয় মন্ত্ৰী ক্ৰুপাৰাণী |url=https://www.greatandhra.com/politics/andhra-news/ex-union-minister-kruparani-returns-to-congress-136942 |access-date=2024-04-05 |website=greatandhra.com |language=en |archivedate=2024-04-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240405124437/https://www.greatandhra.com/politics/andhra-news/ex-union-minister-kruparani-returns-to-congress-136942 |deadurl=yes }}</ref><ref name="কংগ্ৰেছলৈ উভতি আহিল প্ৰাক্তন কেন্দ্ৰীয় মন্ত্ৰী কিলি ক্ৰুপাৰানী">{{cite news |last1=তেলেংগানা টুডে |first1= |title=প্ৰাক্তন কেন্দ্ৰীয় মন্ত্ৰী কিলি ক্ৰুপাৰাণী পুনৰ কংগ্ৰেছলৈ |url=https://telanganatoday.com/এক্স-ইউনিয়ন-মন্ত্ৰী-কিল্লী-ক্ৰুপাৰানী-কংগ্ৰেছলৈ-প্ৰত্যাৱৰ্তন |access-date=৫ এপ্ৰিল ২০২৪ |date=৫ এপ্ৰিল ২০২৪ |archive-url=https://web.archive.org/web/20240405185218/https://telanganatoday.com/প্ৰাক্তন-ইউনিয়ন-মন্ত্ৰী-কিলি-ক্ৰুপাৰানি-কংগ্ৰেছলৈ-প্ৰত্যাৱৰ্তন |archive-date=5 এপ্ৰিল 2024 |language=as}}</ref>
==তথ্যসূত্ৰ==
[[শ্ৰেণী:চিকিৎসাবিদ]]
[[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ মহিলা সাংসদ]]
[[শ্ৰেণী:লোকসভাৰ সাংসদ]]
[[শ্ৰেণী:অন্ধ্ৰপ্ৰদেশৰ ব্যক্তি]]
[[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ নাৰী]]
[[শ্ৰেণী:জীৱিত ব্যক্তি]]
[[শ্ৰেণী:ৰাজনৈতিক ক্ষেত্ৰত নাৰী]]
fpas5hz97qk1r7uss7q641infbelpn4
গৰ্ভকালীন মধুমেহ
0
114980
606996
561838
2026-05-18T06:40:47Z
InternetArchiveBot
29706
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
606996
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|High blood sugar levels during pregnancy}}
{{Infobox medical condition (new)
| name = গৰ্ভাৱস্থাৰ ডায়েবেটিছ
| synonyms = গৰ্ভাৱস্থাৰ ডায়েবেটিছ মেলিটাছ
| image = Blue circle for diabetes.svg
| caption = ইউনিভাৰ্চেল ব্লু চাৰ্কল চিহ্ন চাৰিটা ডায়ে<ref>{{Cite web |date=17 March 2006 |title=Diabetes Blue Circle Symbol |url=http://www.diabetesbluecircle.org/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070805042346/http://www.diabetesbluecircle.org/ |archive-date=5 August 2007 |publisher=International Diabetes Federation |access-date=9 March 2025 |archivedate=5 August 2007 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070805042346/http://www.diabetesbluecircle.org/ |deadurl=yes }}</ref>
| field = [[প্ৰসূতি]] আৰু এণ্ডক্ৰাইন'লজী।
| symptoms = সাধাৰণতে কেইটামান লক্ষণ।<ref name=NIH2014/>
| complications = প্ৰি-এক্লেম্পচিয়া, মৃত শিশুৰ জন্ম, হতাশা, চিজাৰিয়ান অস্ত্ৰোপচাৰৰ প্ৰয়োজন হোৱাৰ আশংকা বৃদ্ধি।<ref name=NIH2014/>
| onset = সৰ্বাধিক [[:en:third trimester|গৰ্ভাৱস্থাৰ শেষৰ তিনিমাহ]]।<ref name=NIH2014/>
| duration =
| types =
| causes = পৰ্যাপ্ত পৰিমাণৰ ইনচুলিন নোহোৱা <ref name=NIH2014/>
| risks = অতিৰিক্ত ওজন, পূৰ্বতে গৰ্ভাৱস্থাৰ ডায়েবেটিছ, টাইপ ২ ডায়েবেটিছৰ পাৰিবাৰিক ইতিহাস, [[প'লিচিষ্টিক অ'ভাৰি ছিণ্ড্ৰ'ম]]।<ref name=NIH2014/>
| diagnosis = তেজৰ পৰীক্ষা<ref name=NIH2014/>
| differential =
| prevention = স্বাস্থ্যকৰ ওজন বজাই ৰখা আৰু গৰ্ভধাৰণৰ আগতে ব্যায়াম কৰা<ref name=NIH2014/>
| treatment = ডায়েবেটিক আহাৰ, ব্যায়াম, ইনচুলিন বেজী<ref name=NIH2014/>
| medication =
| prognosis =
| frequency = ~৬% গৰ্ভধাৰণ<ref name=AP2010/>
| deaths =
}}
'''গৰ্ভকালীন মধুমেহ''' বা '''গৰ্ভাৱস্থাৰ ডায়েবেটিছ''' ({{Lang-en|Gestational Diabetes}}) হৈছে এনে এক অৱস্থা য'ত মহিলাৰ গৰ্ভাৱস্থাত তেজত চেনিৰ মাত্ৰা অধিক হয় ।<ref name="NIH2014">{{cite journal |id={{ProQuest|2480363576}} |last1=Antoniou |first1=Andoula |last2=Papadimitriou |first2=Niki |last3=Kotrotsiou |first3=Styliani |last4=Theofanidis |first4=Dimitris |last5=Diamantidou |first5=Vassiliki |last6=Sapountzi-Krepia |first6=Despina |title=Investigation of the Effects of Obesity on Pregnant Women: A Systematic Review |journal=International Journal of Caring Sciences |volume=13 |issue=3 |date=2020 |pages=1699–1710 }}</ref>
গৰ্ভধাৰণৰ ডায়েবেটিচৰ ফলত সাধাৰণতে কেইটামান লক্ষণ দেখা দিয়ে<ref name=NIH2014/>; অৱশ্যে, ই প্ৰি-একলেম্পচিয়া, হতাশা, আৰু চিজেৰিয়ান শাখাৰ আশংকা বৃদ্ধি কৰে।<ref name=NIH2014/> গৰ্ভকালীন মধুমেহ থকা মাতৃৰ পৰা জন্ম হোৱা শিশুৰ ৰক্ত শৰ্কৰা আৰু [[জণ্ডিচ]] অতি বেছি হোৱাৰ আশংকা থাকে।<ref name=NIH2014/> যদি চিকিৎসা কৰা নহয়, ইয়াৰ ফলত মৃত সন্তান জন্ম হ'ব পাৰে। দীৰ্ঘম্যাদীভাৱে শিশুৰ অতিৰিক্ত ওজন আৰু টাইপ ২ ডায়েবেটিছ হোৱাৰ সম্ভাৱনা বেছি থাকে।<ref name=NIH2014/>
[[গৰ্ভাৱস্থা]]ৰ সময়ত ইনচুলিন প্ৰতিৰোধ বা ইনচুলিনৰ উৎপাদন হ্ৰাস হোৱাৰ বাবে [[গৰ্ভাৱস্থা]]ৰ ডায়েবেটিছ হ'ব পাৰে।<ref name=NIH2014/> বিপদাশংকাৰ কাৰকবোৰৰ ভিতৰত আছে অধিক ওজন, আগতে গৰ্ভধাৰণৰ ডায়েবেটিচ থকা, টাইপ ২ ডায়েবেটিচৰ পাৰিবাৰিক ইতিহাস, আৰু পলিচিষ্টিক অভাৰিয়ান চিণ্ড্ৰোম থকা।<ref name=NIH2014/> ৰোগ নিৰ্ণয় তেজ পৰীক্ষাৰ দ্বাৰা হয়।<ref name=NIH2014/> স্বাভাৱিক বিপদাশংকা থকা সকলৰ বাবে, ২৪ ৰ পৰা ২৮ সপ্তাহৰ গৰ্ভধাৰণৰ ভিতৰত স্ক্ৰীণিং কৰাৰ পৰামৰ্শ দিয়া হয়। <ref name=NIH2014/> <ref name="AP2010">{{Cite journal |vauthors=Donovan PJ, McIntyre HD |date=October 2010 |title=Drugs for gestational diabetes |journal=Australian Prescriber |volume=33 |issue=5 |pages=141–144 |doi=10.18773/austprescr.2010.066 |doi-access=free}}</ref> উচ্চ বিপদাশংকা থকা লোকসকলৰ বাবে, প্ৰথম প্ৰসৱপূৰ্ব সাক্ষাতত পৰীক্ষা কৰা হ'ব পাৰে।<ref name=NIH2014/>
জনসংখ্যাৰ ওপৰত কৰা অধ্যয়নত দেখা গৈছে যে গৰ্ভাৱস্থাৰ ডায়েবেটিছে ৩–৯% গৰ্ভাৱতী নাৰীক আক্ৰান্ত কৰে।[3] বিশেষকৈ তৃতীয় ত্ৰৈমাসিকত এই ডায়েবেটিছ দেখা যায়।[2] ২০ বছৰৰ তলৰ ১% আৰু ৪৪ বছৰৰ ওপৰৰ ১৩% লোক এই ৰোগত আক্ৰান্ত হয়।[3] [[এছিয়া]], [[আমেৰিকা]], [[ভাৰত]], খিলঞ্জীয়া [[অষ্ট্ৰেলিয়া]] আৰু প্ৰশান্ত মহাসাগৰীয় দ্বীপপুঞ্জৰ লোককে ধৰি কেইবাটাও জনগোষ্ঠীৰ মাজত এই বিপদাশংকা অধিক।<ref name=AP2010/><ref name=NIH2014/> কিন্তু প্ৰাদুৰ্ভাৱৰ তাৰতম্যৰ কাৰণো হৈছে বিভিন্ন পৰীক্ষা কৌশল আৰু নিদানমূলক মাপকাঠী ব্যৱহাৰ কৰা। ৯০% ক্ষেত্ৰত গৰ্ভাৱস্থাৰ ডায়েবেটিছ শিশু জন্মৰ পিছত ভাল হয়।<ref name=NIH2014/> আক্ৰান্ত লোকসকলৰ অৱশ্যে টাইপ ২ ডায়েবেটিছ হোৱাৰ সম্ভাৱনা বৃদ্ধি পায়।<ref name=AP2010/>
==শ্ৰেণীবিভাজন==
[[গৰ্ভাৱস্থা]]ৰ ডায়েবেটিছক আনুষ্ঠানিকভাৱে "গৰ্ভধাৰণৰ সময়ত আৰম্ভণি বা প্ৰথম চিনাক্তকৰণৰ সৈতে যিকোনো পৰিমাণৰ গ্লুকোজ অসহিষ্ণুতা" বুলি কোৱা হয়।<ref name="definition">{{Cite journal |vauthors=Metzger BE, Coustan DR |date=August 1998 |title=Summary and recommendations of the Fourth International Workshop-Conference on Gestational Diabetes Mellitus. The Organizing Committee |journal=Diabetes Care |volume=21 |issue=Suppl 2 |pages=B161-7 |pmid=9704245}} And the rest of the issue B1–B167.</ref>
এই সংজ্ঞাই এই সম্ভাৱনাক স্বীকাৰ কৰে যে এগৰাকী মহিলাৰ পূৰ্বতে ৰোগ নিৰ্ণয় নোহোৱা ডায়েবেটিছ মেলিটাছ হ’ব পাৰে, বা গৰ্ভাৱস্থাৰ লগে লগে কাকতলীয়াভাৱে ডায়েবেটিছ ৰোগত আক্ৰান্ত হ’ব পাৰে। গৰ্ভাৱস্থাৰ পিছত লক্ষণসমূহ কমি যায় নে নহয় সেয়াও ৰোগ নিৰ্ণয়ৰ ক্ষেত্ৰত প্ৰাসংগিক নহয়।<ref name="ADA2004">{{Cite journal |last=American Diabetes Association |date=January 2004 |title=Gestational diabetes mellitus |journal=Diabetes Care |volume=27 Suppl 1 |issue=Supplement 1 |pages=S88-90 |doi=10.2337/diacare.27.2007.s88 |pmid=14693936 |doi-access=free}}</ref>
==বিপদাশংকাৰ কাৰকসমূহ==
গৰ্ভকালীন ডায়েবেটিছ হোৱাৰ বিপদজনক কাৰকসমূহ হৈছে:<ref name="ACHOISreview">{{Cite journal |vauthors=Ross G |date=June 2006 |title=Gestational diabetes |journal=Australian Family Physician |volume=35 |issue=6 |pages=392–6 |pmid=16751853}}</ref>
* অতিৰিক্ত ওজন, পূৰ্বতে গৰ্ভাৱস্থাৰ ডায়েবেটিছ, টাইপ ২ ডায়েবেটিছৰ পাৰিবাৰিক ইতিহাস, [[প'লিচিষ্টিক অ'ভাৰি ছিণ্ড্ৰ'ম]]<ref name="controversial">{{Cite journal |vauthors=Toulis KA, Goulis DG, Kolibianakis EM, Venetis CA, Tarlatzis BC, Papadimas I |date=August 2009 |title=Risk of gestational diabetes mellitus in women with polycystic ovary syndrome: a systematic review and a meta-analysis |journal=Fertility and Sterility |volume=92 |issue=2 |pages=667–77 |doi=10.1016/j.fertnstert.2008.06.045 |pmid=18710713 |doi-access=free}}</ref>
* গৰ্ভাৱস্থাৰ ডায়েবেটিছ বা প্ৰিডায়েবেটিছ, গ্লুক'জ সহনশীলতাত ব্যাঘাত জন্মা, বা উপবাসৰ সময়ত গ্লাইচেমিয়াৰ ব্যাঘাতৰ পূৰ্বৰ নিৰ্ণয়
* টাইপ ২ ডায়েবেটিচ ৰোগত আক্ৰান্ত থকা প্ৰথম ডিগ্ৰী আত্মীয়ৰ ইতিহাস প্ৰকাশ
* মাতৃৰ বয়স – বয়স হোৱাৰ লগে লগে এগৰাকী মহিলাৰ বিপদাশংকাৰ কাৰক বৃদ্ধি হয় (বিশেষকৈ ৩৫ বছৰৰ অধিক বয়সৰ মহিলাৰ বাবে)।
* পিতৃৰ বয়স – এটা অধ্যয়নত দেখা গৈছে যে এজন পিতৃৰ বয়স ৫৫ বছৰৰ ওপৰৰ সাধাৰণ ডায়েবেটিছৰ সৈতে জড়িত।<ref>{{Cite journal |author-link4=David K. Stevenson |vauthors=Khandwala YS, Baker VL, Shaw GM, Stevenson DK, Lu Y, Eisenberg ML |date=October 2018 |title=Association of paternal age with perinatal outcomes between 2007 and 2016 in the United States: population based cohort study |journal=BMJ |volume=363 |pages=k4372 |doi=10.1136/bmj.k4372 |pmc=6207919 |pmid=30381468}}</ref>
* জাতিগত (উচ্চ বিপদাশংকাৰ কাৰক থকা সকলৰ ভিতৰত আছে আফ্ৰিকাৰ আমেৰিকাবাসি, আফ্ৰো-কেৰিবিয়া, স্থানীয় আমেৰিকা, হিস্পানিক, প্ৰশান্ত মহাসাগৰীয় দ্বীপপুঞ্জ, আৰু দক্ষিণ এছিয়াৰ পৰা উদ্ভৱ হোৱা লোকসকল)
* ওজন অধিক, মেদবহুল বা গুৰুতৰভাৱে মেদবহুল হোৱাৰ ফলত বিপদাশংকা ক্ৰমান্বয়ে ২.১, ৩.৬ আৰু ৮.৬ কাৰক বৃদ্ধি হয়। <ref name="obesity">{{Cite journal |vauthors=Chu SY, Callaghan WM, Kim SY, Schmid CH, Lau J, England LJ, Dietz PM |date=August 2007 |title=Maternal obesity and risk of gestational diabetes mellitus |journal=Diabetes Care |volume=30 |issue=8 |pages=2070–6 |doi=10.2337/dc06-2559a |pmid=17416786 |doi-access=free}}</ref>
* আগৰ গৰ্ভধাৰণ যাৰ ফলত মেক্ৰোচোমিয়া থকা শিশু হৈছিল (উচ্চ জন্মৰ ওজন(৮ পাউণ্ড ১২.৮ আওন্চ)
* পূৰ্বৱৰ্তী দুৰ্বল প্ৰসূতি ইতিহাস
* অন্যান্য আনুবংশিক বিপদাশংকাৰ কাৰক: কমেও ১০টা জিন আছে য’ত কিছুমান বহুৰূপতা গৰ্ভাৱস্থাৰ ডায়েবেটিছৰ সম্ভাৱনা বৃদ্ধিৰ সৈতে জড়িত।
* এমটিএনআৰ১বি জিন হৈছে এক সাধাৰণ জিন যি শৰীৰে ইনচুলিন আৰু গ্লুকোজ কেনেদৰে নিয়ন্ত্ৰণ কৰে তাৰ সৈতে জড়িত। যেতিয়া এই জিনটোৱে সঠিকভাৱে কাম নকৰে, ইয়াৰ ফলত ইনচুলিন উৎপাদন কম হ'ব পাৰে আৰু তেজত গ্লুক’জৰ মাত্ৰা অধিক হ’ব পাৰে।<ref>{{cite journal |vauthors=Yahaya TO, Salisu T, Abdulrahman YB, Umar AK |title=Update on the genetic and epigenetic etiology of gestational diabetes mellitus: a review |journal=Egyptian Journal of Medical Human Genetics |date=December 2020 |volume=21 |issue=1 |pages=13 |doi=10.1186/s43042-020-00054-8 |arxiv=2101.07350 |doi-access=free }}</ref>
সাধাৰণ ডায়েবেটিচ থকা প্ৰায় 40-60% মহিলাৰ কোনো প্ৰদৰ্শনযোগ্য বিপদজনক কাৰক নাথাকে; এই কাৰণে বহুতে সকলো মহিলাক পৰীক্ষা কৰাৰ পোষকতা কৰে। <ref name="precis">{{Cite book |last=ACOG |author-link=American Congress of Obstetricians and Gynecologists |title=Precis V. An Update on Obstetrics and Gynecology. |date=December 1994 |publisher=ACOG (1994) |isbn=978-0-915473-22-9 |page=170}}</ref> সাধাৰণতে, সাধাৰণ ডায়েবেটিচ থকা মহিলাসকলে কোনো লক্ষণ প্ৰদৰ্শন নকৰে, কিন্তু কিছুমান মহিলাই বৰ্ধিত পিয়াহ, বৰ্ধিত প্ৰস্ৰাৱ, ভাগৰ, ওকালি অহা আৰু বমি, মূত্ৰাশয়ৰ সংক্ৰমণ, ইষ্ট সংক্ৰমণ আৰু অস্পষ্ট দৃষ্টি প্ৰদৰ্শন কৰিব পাৰে।<ref>{{Cite web |date=27 April 2020 |title=Gestational Diabetes |url=https://americanpregnancy.org/healthy-pregnancy/pregnancy-complications/gestational-diabetes-855/ |access-date=14 October 2020 |publisher=American Pregnancy Association |archivedate=12 May 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210512231544/https://americanpregnancy.org/healthy-pregnancy/pregnancy-complications/gestational-diabetes-855/ |deadurl=yes }}</ref> এই বিপদজনক কাৰক থকা গৰ্ভৱতী মহিলাসকলে নিয়মীয়া পৰীক্ষাৰ উপৰিও আগতীয়াকৈ পৰীক্ষা কৰাব লাগে।<ref>https://www.uwmedicine.org/sites/stevie/files/2020-11/Gestational-Diabetes-Screening-Strategies%2C-Glycemic-Targets-and-Pharmacologic-Management-OB-Consensus-Conference.pdf {{Bare URL PDF|date=August 2024}}</ref>
==ৰোগবিজ্ঞান বা পেথলজী==
[[File:insulin glucose metabolism.jpg|thumbnail|গ্লুক’জ গ্ৰহণ আৰু বিপাকীয় ক্ৰিয়াত ইনচুলিনৰ প্ৰভাৱ। ইনচুলিনে কোষৰ আৱৰণত ইয়াৰ ৰিচেপ্টৰ (১)ৰ সৈতে বান্ধ খায় যিয়ে পাছলৈ বহুতো প্ৰটিন সক্ৰিয়কৰণ (২) আৰম্ভ কৰে। ইয়াৰ ভিতৰত আছে: গ্লুট-৪ পৰিবহণকাৰীৰ [[প্লাজমা মেমব্ৰেন]]লৈ স্থানান্তৰ আৰু গ্লুক'জৰ প্ৰবাহ (৩), [[গ্লাইক'জেন]] সংশ্লেষণ (৪), [[গ্লাইকোলাইছিছ]] (৫) আৰু [[ফেটি এচিড]] সংশ্লেষণ (৬)।]]
গৰ্ভাৱস্থাৰ ডায়েবেটিছৰ অন্তৰ্নিহিত নিৰ্দিষ্ট ব্যৱস্থাসমূহ এতিয়াও অজ্ঞাত। ডায়েবেটিছ মেলিটাছৰ চিহ্ন হ’ল ইনচুলিন প্ৰতিৰোধ ক্ষমতা বৃদ্ধি। গৰ্ভাৱস্থাৰ হৰম’ন আৰু অন্যান্য কাৰকে ইনচুলিন ৰিচেপ্টৰৰ লগত বান্ধ খাই থকাৰ বাবে ইয়াৰ ক্ৰিয়াত বাধাৰ সৃষ্টি কৰে বুলি ভবা হয়। এই হস্তক্ষেপ সম্ভৱতঃ ইনচুলিন ৰিচেপ্টৰৰ বাহিৰৰ কোষ সংকেত পথৰ স্তৰত ঘটে।<ref name="clinicaldiabetes">{{cite journal |id={{Gale|A20331127}} |last1=Carr |first1=Darcy Barry |last2=Gabbe |first2=Steven |title=Gestational diabetes: detection, management, and implications |journal=Clinical Diabetes |date=January 1998 |volume=16 |issue=1 |pages=4–12 }}</ref> যিহেতু ইনচুলিনে বেছিভাগ কোষত গ্লুক’জৰ প্ৰৱেশত সহায় কৰে, গতিকে ইনচুলিন প্ৰতিৰোধ ক্ষমতাই গ্লুক’জক কোষত সঠিকভাৱে প্ৰৱেশ কৰাত বাধা দিয়ে। ফলত গ্লুক’জ তেজত থাকে, য’ত গ্লুক’জৰ মাত্ৰা বৃদ্ধি পায়। এই প্ৰতিৰোধ ক্ষমতা অতিক্ৰম কৰিবলৈ অধিক ইনচুলিনৰ প্ৰয়োজন; স্বাভাৱিক গৰ্ভাৱস্থাতকৈ প্ৰায় ১.৫–২.৫ গুণ বেছি ইনচুলিন উৎপন্ন হয়।<ref name="clinicaldiabetes" />
==জটিলতাসমূহ==
ডায়েবেটিছে মাতৃ আৰু শিশুৰ বাবে বিপদাশংকা সৃষ্টি কৰে। এই বিপদাশংকাটো মুখ্যতঃ অনিয়ন্ত্ৰিত ৰক্ত শৰ্কৰাৰ স্তৰ আৰু ইয়াৰ পৰিণামৰ সৈতে জড়িত।তেজৰ গ্লুক’জৰ মাত্ৰা অধিক হোৱাৰ লগে লগে এই আশংকা বৃদ্ধি পায়।<ref name="HAPO2008">{{Cite journal |first12=J. J. |first13=B. |first14=M. S. |first15=D. A. |vauthors=Metzger BE, Lowe LP, Dyer AR, Trimble ER, Chaovarindr U, Coustan DR, Hadden DR, McCance DR, Hod M, McIntyre HD, Oats JJ, Persson B, Rogers MS, Sacks DA |date=May 2008 |title=Hyperglycemia and adverse pregnancy outcomes |url=http://espace.library.uq.edu.au/view/UQ:165894/UQ165894_OA.pdf |journal=The New England Journal of Medicine |volume=358 |issue=19 |pages=1991–2002 |doi=10.1056/NEJMoa0707943 |pmid=18463375 |access-date=2025-03-09 |archivedate=2021-08-28 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210828093003/https://espace.library.uq.edu.au/data/UQ_165894/UQ165894_OA.pdf?Expires=1630143089&Key-Pair-Id=APKAJKNBJ4MJBJNC6NLQ&Signature=ISygLCV~XYRIP03IZXQHegE7kiedcSoiqgIMe5juff5bva5KXmeokL9t4rg0rAJGlbNnK1PenexOWo0ODnCYOTD4mnakBmXzUuH-067MU5BY64AEhdbqqXB6vJRp8dOlV9iCddvAIa0uJfQP9hGx-kFUubJHVHE6ujekQU00qfw1ay88kL6fobM~MuZm22AGmSeQVYqsKlz5pPOD1Jtwl5q3io4YOXCxQSi1bJdQMnVNKcm1znSaIpHHx0I~V6ihjbUbSUfAiH-paJBYIMwKoK1424d~PvKRwhMjXfTUazDR12MK-lqfnOTbQPKW50VDA4frt-6l4wY2yvsYrJCkJw__ |deadurl=yes }}</ref> এই মাত্ৰাসমূহৰ উন্নত নিয়ন্ত্ৰণৰ ফলত চিকিৎসাই ডায়েবেটিছৰ কিছুমান বিপদ যথেষ্ট হ্ৰাস কৰিব পাৰে।<ref name="Langer1994">{{Cite journal |vauthors=Langer O, Rodriguez DA, Xenakis EM, McFarland MB, Berkus MD, Arrendondo F |date=April 1994 |title=Intensified versus conventional management of gestational diabetes |journal=American Journal of Obstetrics and Gynecology |volume=170 |issue=4 |pages=1036–46; discussion 1046–7 |doi=10.1016/S0002-9378(94)70097-4 |pmid=8166187}}</ref>
ডায়েবেটিছ থাকিলে মানসিক স্বাস্থ্যৰ সমস্যা হ'ব পাৰে। এই ডায়েবেটিচ থকা মহিলাসকলে উদ্বেগ, হতাশা আৰু চাপ বৃদ্ধি অনুভৱ কৰে।<ref>{{Cite journal |last1=Grinberg |first1=Keren |last2=Yisaschar-Mekuzas |first2=Yael |date=January 2024 |title=Assessing Mental Health Conditions in Women with Gestational Diabetes Compared to Healthy Pregnant Women |journal=Healthcare |volume=12 |issue=14 |pages=1438 |doi=10.3390/healthcare12141438 |doi-access=free |pmid=39057581 |pmc=11276048 }}</ref> গৰ্ভাৱস্থাৰ সময়ত ই কেৱল মানসিক স্বাস্থ্যক প্ৰভাৱিত নকৰে, ইয়াৰ ফলত প্ৰসৱোত্তৰ হতাশাৰ আশংকাও বৃদ্ধি হয়। <ref>{{cite journal |last1=Nicolazzi |first1=Ludmila |last2=Gilbert |first2=Leah |last3=Horsch |first3=Antje |last4=Quansah |first4=Dan Yedu |last5=Puder |first5=Jardena J. |title=Trajectories and associations of symptoms of mental health and well-being with insulin resistance and metabolic health in women with gestational diabetes |journal=Psychoneuroendocrinology |date=February 2024 |volume=160 |pages=106919 |doi=10.1016/j.psyneuen.2023.106919 |pmid=38091918 }}</ref> সাধাৰণ গৰ্ভধাৰণতকৈ বিপদাশংকা ৪ গুণঅধিক। অধ্যয়নত পোৱা গৈছে যে শাৰীৰিক সক্ৰিয়তাই প্ৰসৱোত্তৰ হতাশাৰ আশংকা হ্ৰাস কৰিব পাৰে। এইটো এক প্ৰকাৰৰ চিকিৎসা যি এই মানসিক স্বাস্থ্যৰ সমস্যাবোৰৰ চাপ হ্ৰাস কৰাত সহায় কৰিব পাৰে।
==তথ্যসূত্ৰ==
3iiw9ot2e0ggha67okzk5fvjwzpd9qa
আমেৰিকাৰ বায়ুসেনাত মহিলা
0
116152
606851
519444
2026-05-17T13:00:18Z
InternetArchiveBot
29706
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
606851
wikitext
text/x-wiki
'''আমেৰিকাৰ বায়ুসেনাত মহিলা''' ১৯৪৮ চনৰ পৰা আছে আৰু আজিও মহিলাসকলে ইয়াত সেৱা আগবঢ়াই আছে।<ref name="autogenerated14">Women of the U.S. Air Force: Aiming High By Heather E. Schwartz, p.14</ref><ref>{{cite web|author=|url=http://www.airforcetimes.com/story/military/careers/air-force/2015/03/04/af-secretary-deborah-lee-james-bold-moves-to-boost-women-and-minorities/24365719/ |title=Air Force secretary announces bold moves to boost women, minorities |publisher=Airforcetimes.com |date=2015-03-04 |accessdate=2015-08-12}}</ref>
[[File:Wolfenbarger jc4.jpg|thumb|right|200px|জেনেট উলফেনবাৰ্গাৰ, ২০১২ চনত বায়ুসেনাৰ প্ৰথমগৰাকী মহিলা চাৰি তাৰকা জেনেৰেল হিচাপে পৰিগণিত হয়<ref name= Wolfenbarger>{{cite web|url=http://www.springfieldnewssun.com/news/news/local/wolfenbarger-makes-history-as-afs-first-female-fou/nPR3m/ |title=Wolfenbarger makes history as AF's first female four-star |publisher=www.springfieldnewssun.com|author= Barrie Barber |date=June 6, 2012 |accessdate=2015-08-12}}</ref>]]
২০২০ চনলৈকে আমেৰিকাৰ বায়ুসেনাত সক্ৰিয় কৰ্তব্যৰত মুঠ ৬৯,৫৬৪ গৰাকী মহিলা আছিল, য’ত ১৪,৩২৫ গৰাকীয়ে বিষয়া হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল, আৰু ৫৫,২৩৯ গৰাকীয়ে তালিকাভুক্ত হৈছিল। আমেৰিকাৰ সেনাবাহিনীৰ সকলো শাখাৰ ভিতৰত বায়ুসেনাত মহিলা সক্ৰিয় কৰ্তব্য সেৱাৰ সদস্যৰ শতকৰা হাৰ সৰ্বাধিক আৰু ২০২০ চনত আমেৰিকাৰ বায়ুসেনাৰ ২১.১% মহিলা।<ref>{{Cite web|year=2021|title=2020 Demographics Profile of the Military Community|url=https://download.militaryonesource.mil/12038/MOS/Reports/2020-demographics-report.pdf|access-date=January 9, 2022|website=Military One Source|publisher=Department of Defense (DoD), Office of the Deputy Assistant Secretary of Defense for Military Community and Family Policy (ODASD (MC&FP))}}</ref>
==ইতিহাস==
মন কৰিব যে মহিলাসকলে সেৱা আগবঢ়োৱা কিছুমান সৰু সৰু যুদ্ধ এই ইতিহাসত বাদ দিয়া হৈছে।
===১৯৪০ৰ===
[[File:Esther Blake.png|thumb|left|১৯৪৮ চনৰ ৮ জুলাইত মহিলাসকলৰ বাবে নিয়মীয়া বায়ুসেনাৰ কৰ্তব্য অনুমোদিত হোৱা প্ৰথম দিনটোৰ প্ৰথম ঘণ্টাৰ প্ৰথম মিনিটতে ডব্লিউ এ এফত নামভৰ্তি কৰা এষ্টাৰ মেকগ’উইন ব্লেক আছিল বায়ুসেনাৰ প্ৰথমগৰাকী মহিলা।<ref name="autogenerated14"/><ref name="smithsonianmag1948"/><ref name="womensmemorial1"/>]] ১৯৪৭ চনৰ ৰাষ্ট্ৰীয় নিৰাপত্তা আইনখনে বায়ুসেনাক পৃথক সামৰিক সেৱা হিচাপে গঢ়ি তুলিছিল।<ref name="autogeneratedmil">{{cite web|url=http://www.af.mil/News/ArticleDisplay/tabid/223/Article/497548/womens-legacy-parallels-air-force-history.aspx |title=Women's legacy parallels Air Force history > U.S. Air Force > Article Display |publisher=Af.mil |author= Martha Lockwood|date=September 18, 2014 |accessdate=2015-08-12}}</ref> সেই বছৰতে কিছুমান মহিলা সেনাবাহিনীৰ (WAC) সদস্যই সেনাবাহিনীত সেৱা আগবঢ়াই থকাৰ লগতে বায়ুসেনাৰ কৰ্তব্য পালন কৰে। <ref name="autogeneratedmil"/>১৯৪৮ চনত তেওঁলোক মহিলা বায়ুসেনালৈ (যাক ডব্লিউ এ এফ বুলি কোৱা হয়) বদলি হ'বলৈ সক্ষম হয় আৰু কিছুমানে বদলি কৰে।<ref name="smithsonianmag1948">{{cite web|url=http://www.smithsonianmag.com/smart-news/today-in-1948-the-us-air-force-accepted-its-first-female-member-7671291/ |title=Today in 1948, the U.S. Air Force Accepted Its First Female Member|publisher=Smithsonianmag.com |author=Rose Eveleth |author-link=Rose Eveleth |date=July 8, 2013 |accessdate=2015-08-12}}</ref><ref name="autogeneratedmil"/> ১৯৪৮ চনত মহিলা সশস্ত্ৰ সেৱা সংহতি আইন অনুসৰি ডব্লিউ এ এফ গঠন কৰা হয়, যিয়ে মহিলাসকলক বায়ুসেনাৰ নিয়মীয়া আৰু সংৰক্ষিত বাহিনীত স্থায়ী মৰ্যাদা প্ৰদান কৰে।<ref name="womensmemorial1">{{cite web |url=http://www.womensmemorial.org/Education/timeline.html |title=Highlights in the History of Military Women |publisher=Womensmemorial.org; Women In Military Service For America Memorial Foundation's website |accessdate=2015-08-12 |archivedate=2012-12-28 |archiveurl=https://archive.today/20121228132136/http://www.womensmemorial.org/Education/timeline.html |deadurl=yes }}</ref> ১৯৪৮ চনৰ ৮ জুলাইত মহিলাসকলৰ বাবে নিয়মীয়া বায়ুসেনাৰ কৰ্তব্য অনুমোদিত হোৱা প্ৰথম দিনটোৰ প্ৰথম ঘণ্টাৰ প্ৰথম মিনিটত তেওঁ ডব্লিউ এ এফত নামভৰ্তি কৰিছিল এষ্টাৰ মেকগ'উইন ব্লেক বায়ুসেনাৰ প্ৰথমগৰাকী মহিলা।<ref name="autogenerated14"/><ref name="smithsonianmag1948"/><ref name="womensmemorial1"/> ১৯৪৮ চনত জেৰাল্ডিন প্ৰাট মেই ডব্লিউ এ এফৰ প্ৰথম সঞ্চালিকা হয় আৰু কৰ্ণেল পদবীলৈ উন্নীত হয় যাৰ ফলত তেওঁ বায়ুসেনাৰ প্ৰথমগৰাকী মহিলা কৰ্ণেল হয়।<ref name=":May1">{{Cite web|title=United States Air Force|url=https://www.arlingtoncemetery.mil/Explore/Notable-Graves/US-Air-Force|access-date=2021-06-09|website=www.arlingtoncemetery.mil}}</ref>
==কোৰিয়া যুদ্ধ আৰু তাৰ পিছত ভিয়েটনাম যুদ্ধলৈকে==
কোৰিয়া যুদ্ধৰ সময়ত কোৰিয়াৰ যুদ্ধক্ষেত্ৰত সেৱা আগবঢ়াবলৈ অনুমতি পোৱা বায়ুসেনাৰ একমাত্ৰ মহিলা আছিল চিকিৎসা বিমানৰ খালী কৰা নাৰ্ছ।<ref name="autogeneratedmil"/> আন মহিলাসকলে জাপানৰ পিছফালৰ ঘাটিসমূহত বিমান পৰিবহণ নিয়ন্ত্ৰক, বতৰ পৰ্যবেক্ষক, ৰাডাৰ অপাৰেটৰ আৰু ফটো দোভাষী হিচাপে সহায়ক ভূমিকা পালন কৰিছিল।<ref name="autogeneratedmil"/> ১৯৫৩ চনত কোৰিয়া যুদ্ধৰ শেষলৈকে ১২,৮০০ ডব্লিউ এ এফ বিষয়া আৰু তালিকাভুক্ত মহিলাই বিশ্বজুৰি সেৱা আগবঢ়াইছিল।<ref name="autogeneratedmil"/>
পণ্ডিতসকলৰ মতে, অন্ততঃ ১৯৬০ চনৰ পৰাই হিজড়া ব্যক্তিসকলক আমেৰিকাৰ সামৰিক বাহিনীত সেৱা আগবঢ়োৱাত নিষেধাজ্ঞা আৰোপ কৰিবলৈ কাৰ্যবাহী আদেশ ১০৪৫০ প্ৰয়োগ কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web|url=https://www.archives.gov/federal-register/codification/executive-order/10450.html|title=Executive Orders|date=August 15, 2016|website=National Archives}}</ref><ref name="Transauto">{{Cite web |url=https://www.outserve-sldn.org/about-us/ |title=Our History |access-date=January 26, 2019 |archive-date=January 26, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190126221040/https://www.outserve-sldn.org/about-us/ |url-status=live |archivedate=January 26, 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190126221040/https://www.outserve-sldn.org/about-us/ |deadurl=yes }}</ref> ১৯৬৩ চনৰ ১৭ মে’ত লিংগ পৰিৱৰ্তন বা পৰিৱৰ্তনশীল ব্যক্তিক সেনাবাহিনীৰ নিয়ম ৪০-৫০১ৰ দ্বাৰা আনুষ্ঠানিকভাৱে আমেৰিকাৰ সামৰিক বাহিনীৰ পৰা নিষিদ্ধ কৰা হয়। এই নীতিয়ে যুক্তি দিছিল যে হিজড়াসকলক সেৱা আগবঢ়াবলৈ চিকিৎসা বিজ্ঞানৰ ফালৰ পৰা অযোগ্য কাৰণ তেওঁলোকৰ মানসিক অৱস্থাক অযোগ্য বুলি গণ্য কৰা হৈছিল।<ref name="Transauto1">{{cite web |url=http://www.nclrights.org/wp-content/uploads/2017/08/Govt-Brief.pdf |title=Defendants' Motion to Dismiss and Opposition to Plaintiffs' Application for a Preliminary Injunction, Civil Action No. 17-cv-1597 (CKK)|date=October 4, 2017 |author1=Readler, Chad A. |author2=Shumate, Brett A. |author3=Griffiths, John R. |author4=Coppolino, Anthony J. |publisher=National Center for Lesbian Rights |access-date=April 13, 2018 |archive-date=December 11, 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171211053355/http://www.nclrights.org/wp-content/uploads/2017/08/Govt-Brief.pdf |url-status=live }}</ref> পিছলৈ বছৰ বছৰ ধৰি বিভিন্ন নিষেধাজ্ঞা আৰোপ কৰাৰ পিছত, ২০২১ চনৰ ২৫ জানুৱাৰীত ৰাষ্ট্ৰপতি জো বাইডেনে "সকলো যোগ্য আমেৰিকানক ইউনিফৰ্মত নিজৰ দেশ সেৱা আগবঢ়াবলৈ সক্ষম কৰাৰ কাৰ্যবাহী আদেশ"ত স্বাক্ষৰ কৰাৰ পিছত হিজড়া হোৱাৰ বাবে লোকসকলে সামৰিক বাহিনীত সেৱা আগবঢ়োৱাৰ ওপৰত নিষেধাজ্ঞা বন্ধ হৈ পৰে।<ref name="cnbc biden eo repeal">{{cite news |url=https://www.cnbc.com/2021/01/25/biden-reverses-trumps-ban-on-transgender-people-enlisting-in-the-military.html |title=Biden reverses Trump's ban on transgender people enlisting in the military |first=Andrea |last=Macias |date=January 25, 2021 |publisher=[[CNBC]] |access-date=January 25, 2021 |archive-date=January 26, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210126044819/https://www.cnbc.com/2021/01/25/biden-reverses-trumps-ban-on-transgender-people-enlisting-in-the-military.html |url-status=live }}</ref><ref name="biden eo">{{cite web |url=https://bidenwhitehouse.archives.gov/briefing-room/presidential-actions/2021/01/25/executive-order-on-enabling-all-qualified-americans-to-serve-their-country-in-uniform/ |title=Executive Order on Enabling All Qualified Americans to Serve Their Country in Uniform |first=Joe |last=Biden |date=January 25, 2021 |publisher=[[White House]] |access-date=January 25, 2021 |archive-date=January 25, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210125184515/https://www.whitehouse.gov/briefing-room/presidential-actions/2021/01/25/executive-order-on-enabling-all-qualified-americans-to-serve-their-country-in-uniform/ |url-status=live }}</ref>
==ভিয়েটনাম যুদ্ধ==
ভিয়েটনাম যুদ্ধৰ সময়ত দক্ষিণ-পূব এছিয়াত ৬০০ৰ পৰা ৮০০ ডব্লিউ এ এফে সেৱা আগবঢ়াইছিল।<ref name="autogeneratedmil"/> নাৰ্ছ আৰু চিকিৎসা পৰিচাৰক কৰ্মী হিচাপে কাম কৰাৰ উপৰিও ডব্লিউ এ এফে চিকিৎসালয়ত বিভিন্ন সহায়ক কৰ্মচাৰীৰ নিযুক্তিত, MASH ইউনিটৰ সৈতে, সেৱা ক্লাবত, মুখ্য কাৰ্যালয়ৰ কাৰ্যালয়ত আৰু চোৰাংচোৱাৰ লগতে বিভিন্ন কৰ্মীৰ পদতো কাম কৰিছিল।<ref name="autogeneratedmil"/> ১৯৬৭ চনত ৰাজহুৱা আইন ৯০-১৩০ আইনত স্বাক্ষৰিত হয়; ই মহিলাৰ পদোন্নতিৰ আইনী চিলিং আঁতৰাই পেলাইছিল, যিয়ে তেওঁলোকক জেনেৰেল আৰু ফ্লেগ ৰেংকৰ পৰা আঁতৰাই ৰাখিছিল আৰু বিষয়াৰ ওপৰত দুই শতাংশ চিলিং হ্ৰাস কৰিছিল আৰু সশস্ত্ৰ বাহিনীত মহিলাসকলৰ বাবে শক্তি তালিকাভুক্ত কৰিছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.womensmemorial.org/Education/diduknow.html|title=Did you know...?|publisher=Womensmemorial.org; Women In Military Service For America Memorial Foundation's website|accessdate=2015-08-12|archivedate=2015-09-20|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150920032806/http://www.womensmemorial.org/Education/diduknow.html|deadurl=yes}}</ref> ১৯৬৯ চনত মহিলাসকলক বায়ুসেনাৰ সংৰক্ষিত বিষয়া প্ৰশিক্ষণ কৰ্পছত যোগদান কৰিবলৈ অনুমতি দিয়া হয়।<ref name="autogeneratedmil"/> ১৯৭১ চনত জিন এম হোম ব্ৰিগেডিয়াৰ জেনেৰেল পদত পদোন্নতি পোৱা প্ৰথমগৰাকী মহিলা বিমানচালক হিচাপে পৰিগণিত হয়।<ref name="autogeneratedmil"/>
==১৯৭২ চনৰ পৰা বায়ুসেনাত মহিলা==
[[File:Kim campbell a10.jpg|thumb|upright| ২০০৩ চনত ইৰাক যুদ্ধৰ সময়ত কেপ্তেইন কিম কেম্পবেলে তেওঁৰ এ-১০ থাণ্ডাৰবল্ট দ্বিতীয়ৰ ক্ষতি পৰিদৰ্শন কৰি আছে]]
ফ্ৰণ্টিয়েৰো বনাম ৰিচাৰ্ডছন, ৪১১ ইউ.এছ.৬৭৭ (১৯৭৩), আছিল উচ্চতম ন্যায়ালয়ৰ এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ গোচৰ<ref>Technically, the case was decided under the [[Fifth Amendment to the United States Constitution|Fifth Amendment]]'s [[Due Process Clause]], not under the Equal Protection Clause of the [[Fourteenth Amendment to the United States Constitution|Fourteenth Amendment]], since the latter applies not to the federal government but to the states. However, because ''[[Bolling v. Sharpe]]'', through the doctrine of reverse [[Incorporation (Bill of Rights)|incorporation]], made the standards of the Equal Protection Clause applicable to the federal government, it was for practical purposes an addition not to due process, but rather to equal protection jurisprudence.</ref> যিয়ে সিদ্ধান্ত লৈছিল যে সেৱাৰ সদস্যৰ পৰিয়ালক সামৰিক বাহিনীয়ে দিয়া সুবিধাসমূহ লিংগ পাৰ্থক্যৰ বাবে বেলেগ ধৰণে দিব নোৱাৰি।<ref>{{cite web|url=https://www.oyez.org/cases/1970-1979/1972/1972_71_1694 |title=Frontiero v. Richardson | The Oyez Project at IIT Chicago-Kent College of Law |publisher=Oyez.org |date= |accessdate=2015-08-09}}</ref> এই গোচৰৰ বাদী আছিল বায়ুসেনাৰ লেফটেনেণ্ট শ্বেৰন ফ্ৰণ্টিয়েৰো আৰু তেওঁৰ স্বামী জোচেফ।<ref>{{cite web|url=https://www.splcenter.org/seeking-justice/case-docket/frontiero-v-richardson |title=Frontiero v. Richardson | Southern Poverty Law Center |publisher=Splcenter.org |accessdate=2015-08-12}}</ref>
১৯৭৬ চনত ডব্লিউ এ এফৰ অন্ত পৰে আৰু মহিলাসকলক সমান সদস্য হিচাপে বায়ুসেনাত প্ৰৱেশৰ অনুমতি দিয়া হয়।<ref name="smithsonianmag1948"/>
লগতে ১৯৭৬ চনত বায়ুসেনা একাডেমীয়ে প্ৰথমবাৰৰ বাবে মহিলাক ভৰ্তি কৰিছিল; ১৯৮৬ চনত বায়ুসেনা একাডেমীৰ শীৰ্ষ স্নাতক প্ৰথমবাৰৰ বাবে এগৰাকী মহিলা আছিল (টেৰী এন মেকলাফলিন)।<ref name="autogeneratedmil"/><ref>{{cite web |url=http://www.usafa.af.mil/information/factsheets/factsheet.asp?id=9409 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100420101054/http://www.usafa.af.mil/information/factsheets/factsheet.asp?id=9409 |url-status=dead |archive-date=April 20, 2010 |title=Factsheets : Air Force Academy History |publisher=Usafa.af.mil |date=January 18, 2012 |accessdate=2015-08-12 |archivedate=September 6, 2015 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150906220249/http://www.usafa.af.mil/information/factsheets/factsheet.asp?id=9409 |deadurl=yes }}</ref><ref>{{cite web|author= Barbara Mahany |url=https://www.chicagotribune.com/1986/05/29/air-academys-best-just-call-her-sir/ |title=Air Academy's Best: Just Call Her Sir|publisher=Articles.chicagotribune.com |date=1986-05-29 |access-date=2015-08-15}}</ref>
১৯৮৬ চনত লিবিয়াত আক্ৰমণৰ সময়ত এফবি-১১১ বিমানত ইন্ধন ভৰোৱা কেচি-১৩৫ আৰু কেচি-১০ টেংকাৰত বায়ুসেনাৰ ছয়গৰাকী মহিলাই পাইলট, কপিপাইলট আৰু বুম অপাৰেটৰ হিচাপে কাম কৰিছিল।<ref name="autogeneratedmil"/>
লেলেণ্ড বনাম অৰ (১৯৮৭) বায়ুসেনাৰ সদস্য লেলেণ্ড নামৰ এগৰাকী হিজড়া মহিলাৰ বিষয়ে আছিল, যিয়ে ডিচচাৰ্জ হোৱাৰ আগতে লিংগ প্ৰতিষ্ঠাপনৰ অস্ত্ৰোপচাৰ কৰিছিল। আদালতে এই ডিচচাৰ্জক বৈধ বুলি ৰায় দিয়ে কাৰণ এই যুক্তিৰ বাবে যে লেলেণ্ড সঁচাকৈয়ে মানসিকভাৱে নহয়, শাৰীৰিকভাৱে অযোগ্য।<ref>{{cite court |litigants=Leyland v. Orr |vol=828 |reporter=F.2d |opinion=584 |court=9th Cir. |date=1987 |url=https://openjurist.org/828/f2d/584/leyland-v-orr-f-e |access-date=April 13, 2018}}</ref> এই বিচাৰ নিৰ্ণয় কৰা হৈছিল যে যৌনাংগৰ অস্ত্ৰোপচাৰ অংগচ্ছেদ কৰা অস্ত্ৰোপচাৰৰ দৰেই, যাৰ ফলত ব্যক্তিজনে সৈনিকৰ দাবী পূৰণ কৰিব নোৱাৰে।<ref>{{cite report |url=http://archive.palmcenter.org/files/active/0/TransMilitary2007.pdf |title=Gender Identity and the Military—Transgender, Transsexual, and Intersex-identified Individuals in the U.S. Armed Forces |author=Witten, Tarynn M. |date=February 2007 |publisher=Palm Center |access-date=April 13, 2018 |archive-date=April 13, 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180413190013/http://archive.palmcenter.org/files/active/0/TransMilitary2007.pdf |url-status=live |archivedate=April 13, 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180413190013/http://archive.palmcenter.org/files/active/0/TransMilitary2007.pdf |deadurl=yes }}</ref>
বায়ুসেনাৰ মহিলাসকলে অপাৰেচন ডেজাৰ্ট শ্বিল্ড (১৯৯০-১৯৯১) আৰু অপাৰেচন ডেজাৰ্ট ষ্টৰ্ম (১৯৯১)ত সেৱা আগবঢ়াইছিল।<ref>{{cite web|url=https://www.defense.gov/News/News-Stories/id/43678/ |title=News Article: Air Force Women Surveyed Report Health Challenges During Gulf Service |publisher=Defense.gov |author=Gerry J. Gilmore|date=2002-07-09 |access-date=2015-08-12}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.defense.gov/News/News-Stories/id/45404/ |title=News Article: The Operation Desert Shield/Desert Storm Timeline |publisher=Defense.gov; National Guard Bureau |date=August 8, 2000 |access-date=2015-08-15}}</ref>
১৯৯৩ চনত “ড’ণ্ট আস্ক ড’ণ্ট টেল’’ নীতি প্ৰণয়ন হোৱাৰ আগতে লেচবিয়ান আৰু বাইচেক্সুৱেল মহিলা (আৰু সমকামী পুৰুষ আৰু উভয়লিংগধাৰী)ক সামৰিক বাহিনীত সেৱা আগবঢ়োৱাত নিষেধাজ্ঞা আৰোপ কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web|url=https://prezi.com/ytivn4zvwnrv/military-service-should-be-based-on-conduct-not-sexual-orie/|title=Military Service Should Be Based On Conduct, Not Sexual Orientation|publisher=prezi.com |author=Elizabeth Hoffman|date=January 15, 2014 |accessdate=August 16, 2015}}</ref> ১৯৯৩ চনত "ড’ণ্ট আস্ক ড’ণ্ট টেল" নীতি প্ৰণয়ন কৰা হয়, যাৰ দ্বাৰা নিৰ্দেশ দিয়া হয় যে, সেনাই সেৱাৰ সদস্যসকলক তেওঁলোকৰ যৌন অভীৰুচিৰ বিষয়ে সুধিব নোৱাৰিব।<ref name="Craig A. Rimmerman p. 249">Craig A. Rimmerman [https://books.google.com/books?id=Go9XsJ47GswC&pg=PA249 Gay rights, military wrongs: political perspectives on lesbians and gays in the military], Garland Pub., 1996 {{ISBN|0815325800}} p. 249</ref><ref name="'Don't Ask, Don't Tell' Turns 15">Thompson, Mark. (2008-01-28) [https://web.archive.org/web/20080131092438/http://www.time.com/time/nation/article/0,8599,1707545,00.html 'Don't Ask, Don't Tell' Turns 15]. TIME. Retrieved on 2010-11-30.</ref> কিন্তু ২০১১ চনত এই নীতি শেষ নোহোৱালৈকে সেৱাৰ সদস্যসকলক সামৰিক বাহিনীৰ পৰা বহিষ্কাৰ কৰা হৈছিল যদিহে তেওঁলোকে সমলিংগৰ সদস্যৰ সৈতে যৌন আচৰণ কৰিছিল, তেওঁলোকে লেচবিয়ান, সমকামী বা উভয়লিংগী বুলি কয় আৰু/বা সমলিংগৰ কাৰোবাক বিয়া কৰাইছিল বা বিয়া কৰাবলৈ চেষ্টা কৰিছিল।<ref name="The Military Commander & the Law">Richard A. Gittins [https://books.google.com/books?id=ENpnS9KApu8C&pg=PA215 The Military Commander & the Law], DIANE Publishing, 1996 {{ISBN|0788172603}} p. 215</ref>
১৯৯৩ চনৰ ২৮ এপ্ৰিলত লেছ এছপিনে বিমান পৰিবহণৰ স্থানৰ পৰা যুদ্ধৰ বৰ্জন আঁতৰাই দিয়ে, যাৰ ফলত মহিলাসকলে প্ৰায় সকলো বিমান কৰ্তৃপক্ষত সেৱা আগবঢ়াব পাৰে।<ref>{{cite web |last=Lohrenz |first=Carey D. |url=https://nation.time.com/2013/01/30/time-for-some-fearless-leadership/ |title=Time for Some Fearless Leadership |publisher=[[Time (magazine)|Time]] |date=2013-01-30 |access-date=2015-08-09 |archivedate=2016-03-03 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160303110929/http://nation.time.com/2013/01/30/time-for-some-fearless-leadership/ |deadurl=yes }}</ref>
১৯৯৩ চনত শ্বিলা উইডনাল বায়ুসেনাৰ প্ৰথম মহিলা সচিব হয়।<ref>{{Cite web|url=https://www.mountainhome.af.mil/News-Photos-Videos/Article-Display/Article/1788286/womens-history-month-honoring-airmen-past-and-present/https://www.mountainhome.af.mil/News-Photos-Videos/Article-Display/Article/1788286/womens-history-month-honoring-airmen-past-and-present/|title=Women's History Month: Honoring Airmen past and present|date=March 18, 2019|website=Mountain Home Air Force Base}}{{dead link|date=March 2025|bot=medic}}{{cbignore|bot=medic}}</ref> যদিও এইটো এটা অসামৰিক পদ,<ref name="9013a">{{USCSub|10|9013|a}}</ref> এই প্ৰবন্ধত ইয়াক অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে, কাৰণ সেই পদত থকাৰ বাবে উইডনালক আমেৰিকাৰ সামৰিক বাহিনীৰ এটা শাখাৰ মুৰব্বী হোৱা প্ৰথম মহিলা হিচাপে পৰিগণিত হৈছিল।<ref name=":Sheila0">{{Cite web|url=https://www.womenofthehall.org/inductee/sheila-e-widnall/|title=Widnall, Sheila E.|website=National Women’s Hall of Fame|language=en-US|access-date=2019-03-23}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.milwomen.info/history.html |title=Women in the U.S. Military |publisher=Milwomen.info; Military Women Across the Nation, formerly WAVES National |date= |accessdate=2015-08-12 }}{{Dead link|date=June 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
১৯৯৪ চনত পেণ্টাগনে ঘোষণা কৰিছিল:{{Cquote|সেৱাৰ সদস্যসকলে যিবোৰ পদৰ বাবে যোগ্যতা অৰ্জন কৰে, সেইবোৰ সকলো পদতে নিযুক্তি দিয়াৰ যোগ্য, মাথোঁ মহিলাসকলক ব্ৰিগেড পৰ্যায়ৰ তলৰ ইউনিটসমূহত নিযুক্তিৰ পৰা বাদ দিয়া হ’ব, যাৰ প্ৰধান মিছন হৈছে প্ৰত্যক্ষ স্থলযুদ্ধত লিপ্ত হোৱা।<ref name=womenatwar>{{cite news | url=https://www.nytimes.com/2009/10/21/opinion/21iht-edbroadwell.html?_r=0| title=Women at War | author= Paula Broadwell | author-link= Paula Broadwell | date=October 20, 2009 | work=New York Times}}</ref>}}
সেই নীতিয়ে মহিলাসকলক প্ৰত্যক্ষ যুদ্ধৰ সান্নিধ্য বা "কলকেচন"ৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি কিছুমান সংস্থাত নিযুক্তি দিয়াটোও বাদ দিছিল যিটো নীতিয়ে ইয়াক বিশেষভাৱে উল্লেখ কৰিছিল।<ref name=DOD>{{cite web|title=The 2012 Statistical Abstract; National Security & Veterans Affairs: Military Personnel and Expenditures; 511 - Military Personnel on Active Duty by Rank or Grade |url=https://www.census.gov/compendia/statab/cats/national_security_veterans_affairs/military_personnel_and_expenditures.html|publisher=United States Census Bureau; Department of Defense|accessdate=2012-05-10}}</ref> সেনাবাহিনীৰ মতে, কল'কেচন তেতিয়া হয় যেতিয়া, “অৱস্থান বা ইউনিটে নিয়মিতভাৱে শাৰীৰিকভাৱে স্থান নিৰ্ণয় কৰে আৰু নিয়মিতভাৱে প্ৰত্যক্ষ যুদ্ধত লিপ্ত হ'বলৈ এটা মতবাদী মিছন নিযুক্তি দিয়া সামৰিক ইউনিটৰ সৈতে থাকে। ’’<ref name="Army regulation">{{cite journal|last=Army Regulation |title=Army Regulation 600-13, Army Policy For The Assignment of Female Soldiers.|journal=Department of the Army |date=27 March 1992}}</ref>
কেলি ফ্লিন, যাক কেতিয়াবা কেলি ফ্লিন বুলিও কোৱা হয়, বায়ুসেনাৰ প্ৰথমগৰাকী মহিলা বি-৫২ পাইলট আছিল,<ref name=sindy>{{cite news | url=https://www.independent.co.uk/news/world/female-b52-pilot-quits-over-charges-of-adultery-1262385.html | title=Female B-52 pilot quits over charges of adultery | author= Dejevsky, Mary | date=19 May 1997 | journal=[[The Independent on Sunday]] | location=London}}</ref> কিন্তু ১৯৯৭ চনত এজন তালিকাভুক্ত অধীনস্থৰ স্বামীৰ সৈতে ব্যভিচাৰী সম্পৰ্ক স্থাপন কৰাৰ পিছত, তেওঁৰ কমাণ্ডিং অফিচাৰৰ পৰা প্ৰেমৰ সম্পৰ্ক বিচ্ছিন্ন কৰাৰ প্ৰত্যক্ষ আদেশ অমান্য কৰাকে ধৰি সামৰিক অপৰাধৰ বাবে, আৰু তেওঁক মিছা কথা কোৱাৰ বাবে বায়ুসেনাৰ পৰা বৰ্খাস্ত কৰা হয় গতিকে।<ref name=BSun>{{cite news| url=https://www.baltimoresun.com/1997/05/24/end-to-messy-case-kelly-flinn-general-discharge-for-air-force-lieutenant-is-wise-resolution/| work = The Baltimore Sun| title=End to messy case Kelly Flinn: General discharge for Air Force lieutenant is wise resolution|date=May 24, 1997}}</ref> বায়ুসেনাৰ সৈতে ফ্লিনৰ সমস্যাই সেই সময়ত সংবাদ মাধ্যমৰ ব্যাপক চৰ্চা লাভ কৰিছিল আৰু ১৯৯৭ চনৰ ২২ মে'ত ছিনেটৰ শুনানিত ইয়াৰ বিষয়ে আলোচনা কৰা হৈছিল।<ref name=BSun/>
বায়ুসেনাৰ মহিলাসকলে ২০০৩ চনৰ পৰা ২০১১ চনলৈকে ইৰাক যুদ্ধত সেৱা আগবঢ়াইছিল।<ref name="auto">{{cite web|url=http://archive.airforcetimes.com/article/20071229/NEWS/712290301/Female-airmen-deadly-Iraq-Afghanistan |title=Female airmen deadly in Iraq, Afghanistan|publisher=Archive.airforcetimes.com |author= Patrick Winn|date=December 29, 2007 |accessdate=2015-08-12}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.reuters.com/article/us-iraq-withdrawal-idUSTRE7BH03320111218|title=Last U.S. troops leave Iraq, ending war |work=Reuters|author=Joseph Logan|date=December 18, 2011|accessdate=2014-10-29}}</ref>
২০০৩ চনত বায়ুসেনা একাডেমীৰ যৌন নিৰ্যাতনৰ কেলেংকাৰীত বায়ুসেনা একাডেমীত যৌন নিৰ্যাতনৰ অভিযোগৰ লগতে একাডেমীৰ নেতৃত্বই অভিযোগ কৰা কাণ্ডসমূহক আওকাণ কৰা বুলিও অভিযোগ উত্থাপন কৰা হৈছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.msnbc.com/msnbc/report-finds-sexual-assault-drug-use-air-force-academy|title=Report finds sexual assault, drug use at Air Force Academy |work=Msnbc.com|author=Meredith Clark|date=August 4, 2014|accessdate=2014-10-29}}</ref>
[[File:Reserve Citizen Airmen Mobilized to Support COVID-19 Response.jpg|thumb|ক'ভিড-১৯ মহামাৰীৰ সময়ত যুটীয়া ঘাটি মেকগুয়াৰ–ডিক্স–লেকহাৰ্ষ্টত বায়ুসেনাৰ সংৰক্ষিত চিকিৎসা কৰ্মী, এপ্ৰিল ২০২০]]
আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ বায়ুসেনাৰ মৌলিক প্ৰশিক্ষণ কেলেংকাৰীত ৪৩ গৰাকী মহিলা প্ৰশিক্ষাৰ্থীয়ে ২০০৯ চনৰ পৰা আৰম্ভ হোৱা মৌলিক সামৰিক প্ৰশিক্ষণৰ সময়ত আৰু পিছত তেওঁলোকৰ সামৰিক প্ৰশিক্ষকৰ দ্বাৰা নিৰ্যাতিত হোৱাৰ অভিযোগ উত্থাপন কৰিছিল।<ref name=Woodward>{{cite news|last=Woodward|first=Margaret|title=Developing America's Airmen: A Review of Air Force Enlisted Training|url=http://www.af.mil/shared/media/document/AFD-121114-057.pdf|accessdate=26 May 2013|newspaper=www.AF.Mil|date=Aug 22, 2012}}{{dead link|date=March 2025|bot=medic}}{{cbignore|bot=medic}}</ref> সোতৰজন পুৰুষ প্ৰশিক্ষকৰ বিৰুদ্ধে অনুচিত সম্পৰ্ক বিচৰাৰ পৰা আৰম্ভ কৰি ধৰ্ষণলৈকে অপৰাধৰ অভিযোগ উত্থাপন কৰা হৈছিল<ref name=Davis>{{cite news|last=Davis|first=Kristin|title=MTIs accused of wrong relationships now at 17|url=http://www.airforcetimes.com/news/2012/08/airforce-lackland-basic-training-17-mtis-accused-082712/|accessdate=4 September 2012|newspaper=Air Force Times|date=Aug 27, 2012}}</ref> আৰু তদন্তৰ অপেক্ষাত ৩৫জন প্ৰশিক্ষকক পদৰ পৰা আঁতৰাই দিয়া হৈছিল।<ref name="jervis">{{cite news | first = Rick | last = Jervis | title = Sex-assault scandal casts a pall over Lackland AFB | date = July 19, 2012 | url = https://www.usatoday.com/news/military/story/2012-07-19/lackland-air-force-sex-scandal/56332956/1 | work = USA Today | accessdate = 2012-07-23}}</ref> অভিযুক্ত প্ৰশিক্ষকসকলৰ ভিতৰত ৯জন আছিল ৩৩১ নং ট্ৰেইনিং স্কোয়াড্ৰনৰ। ৩৩১ নং প্ৰশিক্ষণ স্কোয়াড্ৰনৰ অধিনায়ক লেফটেনেণ্ট কৰ্ণেল মাইক পেকেটক ২০১২ চনৰ জুন মাহত তেওঁৰ ইউনিটৰ সমস্যাৰ বাবে কমাণ্ডৰ পৰা আঁতৰাই দিয়া হয়।<ref name="carroll">{{cite news | first = Chris | last = Carroll | title = Air Force has identified 31 alleged victims in Lackland sex abuse scandal | date = June 29, 2012 | url = http://www.stripes.com/news/air-force-has-identified-31-alleged-victims-in-lackland-sex-abuse-scandal-1.181597 | work = Stars & Stripes | accessdate = 2012-07-23}}</ref> ২০১২ চনৰ আগষ্ট মাহত ৭৩৭ নং প্ৰশিক্ষণ গোটৰ অধিনায়ক কৰ্ণেল গ্লেন পামৰকো এই কেলেংকাৰীৰ বাবে নিজৰ পদৰ পৰা অব্যাহতি দিয়া হয়।<ref name=Weber-Baldor>{{cite news|last=Weber|first=Paul J.|title=Air Force relieves commander over sex scandal|url=https://www.google.com/hostednews/ap/article/ALeqM5j1WcOVH8N3g734bJPBvZOvdF273w?docId=a4ae36d4d2af48e4bf521aba6dc750aa|archive-url=https://web.archive.org/web/20120811135748/http://www.google.com/hostednews/ap/article/ALeqM5j1WcOVH8N3g734bJPBvZOvdF273w?docId=a4ae36d4d2af48e4bf521aba6dc750aa|url-status=dead|archive-date=August 11, 2012|accessdate=4 September 2012|newspaper=AP|date=Aug 10, 2012|author2=Lolita C. Baldor|agency=AP}}</ref>
২০১২ চনত জেনেট উলফেনবাৰ্গাৰ বায়ুসেনাৰ প্ৰথম মহিলা চাৰি তাৰকাযুক্ত জেনেৰেল হয়।<ref name= "Wolfenbarger"/> তাৰ আগতে বায়ুসেনাত কম পদবীৰ মহিলা জেনেৰেল বিষয়া আছিল, য'ত আছিল আন কিছুমানৰ লগতে এগৰাকী আফ্ৰিকান আমেৰিকান মহিলা চিকিৎসক, এডিথ পিটাৰছন মিচেল, এম ডি, এগৰাকী চিকিৎসা অংক'লজিষ্ট যি এগৰাকী ব্ৰিগেডিয়াৰ জেনেৰেল আৰু আমেৰিকাৰ চিকিৎসা সমিতিৰ সভানেত্ৰী হৈছিল।<ref>{{Cite web|url=https://www.nmanet.org/page/President_Bio/Edith-Peterson-Mitchell-MD.htm|title=Edith Peterson Mitchell, MD - National Medical Association|website=www.nmanet.org}}</ref>
২০১৩ চনত প্ৰতিৰক্ষা সচিব লিঅ’ন পেনেটাই মহিলাসকলে যুদ্ধত সেৱা আগবঢ়োৱাৰ ওপৰত সামৰিক বাহিনীৰ নিষেধাজ্ঞা আঁতৰাই ১৯৯৪ চনৰ নিয়ম বাতিল কৰে। পেনেটাৰ এই সিদ্ধান্তত সামৰিক সেৱাসমূহক ২০১৬ চনৰ জানুৱাৰী মাহলৈকে সময় দিয়া হৈছে যে যদি তেওঁলোকে বিশ্বাস কৰে যে কোনো পদ মহিলাৰ বাবে বন্ধ হৈ থাকিব লাগে তেন্তে বিশেষ ব্যতিক্ৰম বিচাৰিব। সেৱাসমূহে ২০১৩ চনৰ মে' মাহলৈকে সকলো ইউনিট মহিলাৰ বাবে মুকলি কৰাৰ পৰিকল্পনা প্ৰস্তুত কৰিবলৈ আৰু ২০১৫ চনৰ শেষলৈকে ইয়াক প্ৰকৃততে কাৰ্যকৰী কৰিবলৈ সময় দিছিল।<ref>{{cite news| url=http://www.huffingtonpost.com/2013/01/23/women-in-combat_n_2535954.html | work=Huffington Post | title= Women In Combat: Leon Panetta Removes Military Ban, Opening Front-Line Positions| author= Lolita C. Baldor|date=23 January 2013}}</ref><ref>{{cite news| url=https://www.cbsnews.com/news/panetta-to-lift-ban-on-women-in-combat/ |title=Panetta to lift ban on women in combat|author=David Martin| work=CBS News|date= June 14, 2013}}</ref>
২০১৫ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত প্ৰতিৰক্ষা সচিব এছ কাৰ্টাৰে কয় যে, ২০১৬ চনৰ পৰা সকলো যুদ্ধৰ চাকৰি মহিলাৰ বাবে মুকলি হ’ব।<ref>{{cite web|url=https://www.nbcnews.com/news/us-news/pentagon-nbc-news-all-combat-roles-now-open-women-n473581|title=All Combat Roles Now Open to Women|author=Jim Miklaszewski|work=NBC News|date=3 December 2015 }}</ref>
২০১৬ চনৰ মাৰ্চ মাহত এছ কাৰ্টাৰে সামৰিক সেৱা শাখা আৰু আমেৰিকাৰ বিশেষ অভিযান কমাণ্ডৰ পৰা সকলো যুদ্ধৰ চাকৰি মহিলাৰ বাবে মুকলি কৰাৰ চূড়ান্ত পৰিকল্পনাত অনুমোদন জনায় আৰু সামৰিক বাহিনীক "তৎক্ষণাত" মহিলা যুদ্ধ সৈনিকক একত্ৰিত কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিবলৈ অনুমোদন জনায়।<ref>{{cite web|url=http://www.washingtontimes.com/news/2016/mar/11/ash-carter-approves-final-strategy-women-military-/|title=Ashton Carter approves final strategy for women in military combat roles|work=The Washington Times}}</ref>
২০২০ চনত [[এমিলি থম্পছন]] যুদ্ধত এফ-৩৫এ লাইটনিং II উৰুৱা প্ৰথমগৰাকী মহিলা হিচাপে পৰিগণিত হয়।<ref>{{Cite web|last=Correll|first=Diana Stancy|date=2020-06-11|title=This Air Force pilot is the first woman to fly the F-35 in combat|url=https://www.airforcetimes.com/news/your-air-force/2020/06/11/this-air-force-pilot-is-the-first-woman-to-fly-the-f-35-in-combat/|access-date=2020-06-23|website=Air Force Times|language=en-US}}</ref>
২০০১ চনত আৰম্ভ হোৱা আৰু ২০২১ চনত সমাপ্ত হোৱা আফগানিস্তান যুদ্ধ আৰু ২০১৪ চনত আৰম্ভ হোৱা আৰু ২০২১ চনত সমাপ্ত হোৱা ইৰাকত আমেৰিকাৰ নেতৃত্বত যুদ্ধৰ হস্তক্ষেপত বায়ুসেনাৰ মহিলাসকলে সেৱা আগবঢ়াইছিল।<ref name="auto"/><ref>{{Cite web|url=https://www.af.mil/News/Article-Display/Article/682985/becoming-a-boom/|title=Becoming a boom|website=Air Force Reserve Command|date=March 2016 }}</ref><ref name="aljazeera.com">{{cite web|url=https://www.aljazeera.com/news/2021/12/9/iraq-official-says-us-combat-mission-in-the-country-has-ended|title=US-led combat mission in Iraq ends, shifting to advisory role|website=aljazeera.com}}</ref><ref name="reuters.com">{{cite news|url=https://www.reuters.com/world/middle-east/iraq-security-adviser-says-international-coalition-ends-combat-mission-no-us-2021-12-09/|title=U.S.-led troops end Iraq combat mission, as planned - military officials|website=reuters.com|date=9 December 2021}}</ref><ref name=LastFlight>{{Cite web|url=https://www.cnn.com/2021/08/30/politics/us-military-withdraws-afghanistan/index.html |access-date=September 11, 2021 |date=31 August 2021 |title=The last US military planes have left Afghanistan, marking the end of the United States' longest war|first1=Nicole |last1=Gaouette |first2=Jennifer |last2=Hansler|first3=Barbara |last3=Starr |first4=Oren |last4=Liebermann |website=CNN}}</ref>
২০২২ চনত যিগৰাকী মহিলাৰ নাম ৰাজহুৱাভাৱে ঘোষণা কৰা হোৱা নাছিল, তেওঁ বায়ুসেনাৰ প্ৰথমগৰাকী মহিলা বিশেষ কৌশল বিষয়া হয়।<ref>{{Cite web|url=https://www.airforcetimes.com/news/your-air-force/2022/06/24/air-forces-first-female-special-tactics-officer-earns-coveted-scarlet-beret/|title=Air Force's first female special tactics officer earns coveted scarlet beret|first=Rachel|last=Cohen|date=June 24, 2022|website=Air Force Times}}</ref>
==তথ্য সূত্ৰ==
[[শ্ৰেণী:সামৰিক]]
[[শ্ৰেণী:মহিলা সংগঠন]]
6b397t3hmp6prge8r6c6m2k2n2mm5gn
গ্ৰেচ চিয়া
0
118565
606995
494386
2026-05-18T06:28:10Z
InternetArchiveBot
29706
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
606995
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox Writer
| name = গ্ৰেচ চিয়া
| image =
| image size =
| caption =
| pseudonym =
| birth_date = ১৯৭৩
| birth_place = ছিংগাপুৰ
| death_date =
| death_place =
| occupation = কবি, লেখক, সাংবাদিক
| language = ইংৰাজী
| nationality = ছিংগাপুৰ
| period =
| genre =
| subject =
| movement =
| debut_works =
| influences =
| influenced =
| signature =
| website =
| footnotes =
| awards =
}}
'''গ্ৰেচ চিয়া''' (জন্ম ১৯৭৩)<ref name="VIAF">{{cite web |title=103525658 - Chia, Grace, 1973- |url=https://viaf.org/viaf/103525658/#Chia,_Grace,_1973- |website=viaf.org |access-date=9 April 2022}}</ref> এগৰাকী ছিংগাপুৰৰ লেখিকা, কবি, সাংবাদিক আৰু সম্পাদক।
==কেৰিয়াৰ==
চিয়াই এখন বহুপাঠিত উপন্যাস, দ্য ৱাণ্ডাৰলাষ্টাৰছ<ref name=":0">{{Cite web |date=2018-12-11 |title="Writing Singapore: Anglophone City Poetics and the Asian Experience: A Conversation with Grace Chia," by Tammy Lai-Ming Ho & Jason Eng Hun Lee |url=https://www.worldliteraturetoday.org/2019/winter/writing-singapore-anglophone-city-poetics-and-asian-experience-conversation-grace-chia |access-date=2022-04-13 |website=World Literature Today |language=en}}</ref>কে ধৰি বহুতো কবিতা, কল্পকাহিনী আৰু অ-কাহিনীমূলক গ্ৰন্থ প্ৰকাশ কৰিছে, য'ত আছে এখন চুটিগল্প সংকলন, ''এভৰী মুভিং থিং ডেট লাইভছ শ্বেল বি ফুড''।<ref name=":0" />
১৯৯৮ চনৰ তেওঁৰ কবিতা সংকলনসমূহ ''ৱমেনগো'' আৰু ২০১২ চনত ''কৰ্ডেলিয়া'', যি ২০১৪ চনৰ ছিংগাপুৰ সাহিত্য বঁটাৰ বাবে মনোনীত হৈছিল<ref>{{Cite web |title=S'pore Literature Prize 2014 shortlists announced |url=https://www.todayonline.com/entertainment/arts/spore-literature-prize-2014-shortlists-announced |access-date=2022-04-13 |website=TODAY |language=en |archivedate=2024-09-20 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240920220320/https://www.todayonline.com/entertainment/arts/spore-literature-prize-2014-shortlists-announced |deadurl=yes }}</ref> আৰু ২০১৭ চনত ''মাদাৰ অৱ অল কুৱেচনছ''। ''দ্য ষ্ট্ৰেইটছ টাইমছ''ত এনএচি-এনটিইউ ৰাইটাৰ-ইন-ৰেচিডেন্সিজৰ দ্বাৰা প্ৰকাশিত বক্স চেট ছিৰিজৰ চেপবুকৰ পৰা চয়ছ পিকসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম হিচাপে দ্য ককু কনড্ৰাম''ক ৰূপায়ণ কৰা হৈছিল।
চিয়াৰ ''ৱ’মেনগো'' নামৰ ৰচনাখনে এছিয়াৰ নাৰী দৃষ্টিকোণৰ পৰা পৰিচয় ৰাজনীতিৰ বিষয়বস্তু অন্বেষণ কৰিবলৈ স্বীকাৰোক্তিমূলক কবিতা, কাব্যিক গদ্য, কংক্ৰিট কবিতা আৰু পৰিবেশন কবিতাক জড়িত কৰিছে। ''দ্য ৱাল ষ্ট্ৰীট জাৰ্নেল''ৰ সৈতে হোৱা এক সাক্ষাৎকাৰত ছিংগাপুৰৰ ৰাইটাৰ্ছ ফেষ্টিভেলৰ প্ৰাক্তন সঞ্চালক পল টানে ''চাইৰিল ৱঙ''ৰ সৈতে তেওঁৰ কামক "হৃদয়স্পৰ্শী আৰু উত্তেজক" বুলি অভিহিত কৰে।<ref>{{cite web |title= 50 Shades of Desire: Bringing Sex to the Singapore Writers Festival |url=https://blogs.wsj.com/scene/2012/11/02/whose-desire-bringing-sex-to-the-singapore-writers-festival/ |publisher=Wall Street Journal |accessdate=22 June 2016}}</ref> প্ৰকাশক উইকলিয়ে তেওঁৰ চুটিগল্প "ডিউই"ক আন বহুতোৰ লগতে জেছন এৰিক লুণ্ডবাৰ্গে সম্পাদনা কৰা জল্পনা-কল্পনামূলক কল্পকাহিনী সংকলন ফিচ ইটছ লায়ন: নিউ ছিংগাপুৰিয়ান স্পেকুলেটিভ ফিকচনত দুটা "ঘৰুৱা নিয়োগৰ অন্ধকাৰ দিশৰ অস্বস্তিকৰ টেক"ৰ ভিতৰত এটা বুলি এককভাৱে উল্লেখ কৰিছিল। .<ref>{{cite web |title= Fish Eats Lion: New Singaporean Speculative Fiction |url=http://www.publishersweekly.com/978-9-8107-3193-9 |publisher=Publishers Weekly |accessdate=22 June 2016}}</ref>
তেওঁৰ কবিতা আৰু চুটিগল্পসমূহ ছিংগাপুৰ, আমেৰিকা, অষ্ট্ৰেলিয়া, জাৰ্মানী, ফ্ৰান্স, হংকং আৰু ছাৰ্বিয়াৰ প্ৰকাশনসমূহত সংকলন কৰা হৈছে, য’ত ইংৰাজী ভাষাৰ ছিংগাপুৰ সাহিত্য: এণ্ট'লজি, দ্য ব্ৰুকলিন ৰেল, মাইনিং ফৰ মিনিং, মাৰ্লিয়ন: এণ এণ্টলজী অৱ পয়েমছ, ফিচ ইটছ লায়ন, চা: এণ এছিয়ান লিটাৰেৰী জাৰ্নেল, আনফ্ৰী ভাৰ্ছ, ষ্টাইলাছ পয়েট্ৰি জাৰ্নেল, ডাই হ'ৰেন, লা ট্ৰেডাক্টিয়েৰ আৰু... ক্নিজেভনে নভিন।
২০১১-২০১২ চনৰ বাবে তেওঁ এনএচি-এনটিইউৰ ৰাইটাৰ-ইন-ৰেচিডেন্স আছিল।<ref name=":0" />
==তথ্য সূত্ৰ==
[[শ্ৰেণী:সাংবাদিক]]
[[শ্ৰেণী:কবি]]
[[শ্ৰেণী:ছিংগাপুৰৰ ব্যক্তি]]
3d592v8bfg7sq2t7hnde0l0u8jakt4i
অমল চন্দ্ৰ দাস
0
119730
606849
604739
2026-05-17T12:38:35Z
Hemchandra Mili, Dergaon
49582
606849
wikitext
text/x-wiki
{{notability}}
{{fanpov}}
{{infobox writer|name=অমল চন্দ্ৰ দাস|image=Amal Chandra Das.jpg|thumb|Amal Chandra Das]]|imagesize=250px|alt=|caption=|pseudonym=|birth_name=|birth_date={{birth year and age|1976}}|birth_place=[[কামৰূপ গ্ৰাম্য]]|death_date=|death_place=|occupation=এগৰাকী লেখক, সম্পাদক, সহকাৰী(জ্যেষ্ঠ) অধ্যাপক|nationality=[[ভাৰত|ভাৰতীয়]]|ethnicity=|citizenship=ভাৰতীয়|language=[[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]]|education=পি.এইচ.ডি|alma_mater=[[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]]|period=|genre=[[অসমীয়া সাহিত্য]]|movement=|notableworks=|influences=|influenced=|awards=}}
'''অমল চন্দ্ৰ দাস''' (জন্ম-১৯৭৬) এগৰাকী লেখক, সম্পাদক,<ref name=":7">https://scientiabooks.in/product/asomiya-natya-parikrama-by-amal-chandra-das/{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web |title=আৰ্কাইভ কপি |url=https://scientiabooks.in/product/bishwa-sahityar-shomolay/ |access-date=2025-03-28 |archivedate=2023-05-29 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230529011200/https://www.scientiabooks.in/product/bishwa-sahityar-shomolay/ |deadurl=yes }}</ref><ref>অসমীয়া নাট্য পৰিক্ৰমা(২০১৮), অমল চন্দ্ৰ দাস</ref><ref>প্ৰবন্ধ-নীহাৰিকা (২০১৭), দেৰগাঁও কমল দুৱৰা মহাবিদ্যালয়</ref> <ref>বিশ্ব-সাহিত্য সমলয়, অমল চন্দ্ৰ দাস, ষ্টুডেণ্টচ্ ষ্টʼৰচ্</ref>লগতে [[দেৰগাঁও কমল দুৱৰা মহাবিদ্যালয়]]ৰ অসমীয়া বিভাগৰ সহকাৰী (জ্যেষ্ঠ) অধ্যাপক।<ref name=":3">https://g.co/kgs/E79TjDJ</ref>
== জন্ম ==
১৯৭৬ চনৰ ১ জানুৱাৰীত কামৰূপ গ্ৰাম্য জিলাৰ মিৰ্জাৰ ওচৰৰ বৰকুছি ক'লনী গাঁৱত অমল চন্দ্ৰ দাসৰ জন্ম হয়।<ref>অসমীয়া নাট্য পৰিক্ৰমা(২০১৮), অমল চন্দ্ৰ দাস</ref>
== শিক্ষা ==
দাসে [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ পৰা ১৯৯৬ চনত স্নাতকোত্তৰ অসমীয়া বিষয়ত স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী লাভ কৰে। তেওঁ অসমীয়া ভাষা আৰু সাহিত্য দুয়োটা বিষয়ৰে স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰীধাৰী।
== কৰ্ম জীৱন ==
তেওঁ ২০০৪ চনৰ পৰা [[গোলাঘাট জিলা]]ৰ [[দেৰগাঁও]]স্থিত দেৰগাঁও কমল দুৱৰা মহাবিদ্যালয়ত<ref name=":3" /> অসমীয়া বিভাগৰ সহকাৰী (জ্যেষ্ঠ) অধ্যাপক হিচাপে কৰ্মৰত।
== সাহিত্যিক জীৱন ==
=== প্ৰকাশিত গ্ৰন্থ ===
#অসমীয়া সাহিত্যৰ সুগন্ধি (২০০৯)
#সাহিত্য বিতান (২০১৫)
#সাহিত্যৰ উপচাৰ (২০১৭)
=== সম্পাদিত গ্ৰন্থ ===
# ভাষা-সাহিত্য সম্ভাৰ (২০০৫)
# অসমীয়া সাহিত্যৰ সঁফুৰা (২০১০)
# জনজাতীয় সংস্কৃতিৰ ৰূপৰেখা (২০১১)
# অসমীয়া উপন্যাস পৰিক্ৰমা (২০১২)
# বেজবৰুৱা প্ৰতিভাৰ দিগ্বলয় (২০১৪)
# প্ৰসংগঃ পাশ্চাত্য আৰু ভাৰতীয় সাহিতা (২০১৬)
# প্ৰবন্ধ-নীহাৰিকা (২০১৭)
# ভাষা-সাহিত্য-সংস্কৃতিৰ নিৰন্তৰ সাধক প্ৰফুল্ল কুমাৰ নাথ ('অভিনন্দন গ্ৰন্থ, ২০১৬)
# অসমীয়া নাট্য পৰিক্ৰমা(২০১৮)
# বিশ্ব-সাহিত্য সমলয়
== আনুষ্ঠানিক পদবী ==
# সহকাৰী(জ্যেষ্ঠ) অধ্যাপক,অসমীয়া বিভাগ, দেৰগাঁও কমল দুৱৰা মহাবিদ্যালয়।<ref name=":3" />
== তথ্যসূত্ৰ ==
<references responsive="1"></references>
19v5at00kllzv76kuhwxqt8lcpq5xvo
গুগল ছাইটচ
0
124590
606986
535376
2026-05-18T04:57:45Z
InternetArchiveBot
29706
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
606986
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox software
| name = গুগল ছাইটচ
| logo = [[File:Google Sites 2020 Logo.svg|70px]]
| logo_size =
| screenshot =
| caption =
| developer = [[গুগল]]
| released = {{start date and age|2008|2|28}}
| platform = [[World Wide Web|ৱেব]]
| genre = ৱেবছাইট নিৰ্মাণ <div>সহযোগীতা মুলক ছফ্টৱেৰ</div>
| license =
| website = {{URL|https://sites.google.com/new}}<br>(নতুন সংস্কৰণ) <br>{{URL|https://sites.google.com/site}}<br>(ক্লাছিক)
}}
'''গুগল ছাইট''' হৈছে [[গুগল|গুগলৰ]] দ্বাৰা প্ৰদান কৰা বিনামূলীয়া, ৱেব-ভিত্তিক গুগল ডকচ্ সম্পাদক চুইটৰ অংশ হিচাপে অন্তৰ্ভুক্ত কৰা এটা গঠনমূলক ৱিকি আৰু ৱেব পৃষ্ঠা সৃষ্টি সঁজুলি। এই সেৱাত আছে গুগল ডকচ্, গুগল শ্বীট, গুগল স্লাইড, গুগল ড্ৰয়িং, গুগল ফৰ্ম, আৰু গুগল কিপ৷ গুগল চাইটসমূহ কেৱল ৱেবতহে উপলব্ধ।
== ইতিহাস ==
'''গুগল চাইটছ'''ৰ আৰম্ভণি হৈছিল '''JotSpot''' নামৰ ছফ্টৱেৰ কোম্পানীৰ এটা একমাত্ৰ উৎপাদন হিচাপে, যি উদ্যোগভিত্তিক সামাজিক ছফ্টৱেৰ প্ৰদান কৰে। ইয়াক প্ৰধানকৈ ক্ষুদ্ৰ আৰু মজলীয়া আকাৰৰ ব্যৱসায়ীক লক্ষ্য কৰি লোৱা হয়। 'এক্সাইট'ৰ সহ-প্ৰতিষ্ঠাপক জো ক্ৰাউছ আৰু গ্ৰেহাম স্পেন্সৰে এই কোম্পানীটো প্ৰতিষ্ঠা কৰে।
২০০৬ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত জটস্পটক বিজনেছ ২.০, "নেক্সট নেট ২৫"ৰ অংশ হিচাপে মনোনীত কৰে,<ref>{{cite web |url=https://money.cnn.com/magazines/business2/business2_archive/2006/03/01/8370596/index.htm |title=CNN's – The Webtop |publisher=con Mindy con mine.com |access-date=February 28, 2008 |date=February 28, 2008 |first=Eric |last=Schonfeld |archivedate=February 5, 2008 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080205065712/http://money.cnn.com/magazines/business2/business2_archive/2006/03/01/8370596/index.htm |deadurl=yes }}</ref> আৰু ২০০৬ চনৰ মে' মাহত ইয়াক ইনফ'ৱৰ্ল্ডৰ "১৫ ষ্টাৰ্ট-আপ টু ৱাচ"ৰ অন্যতম হিচাপে সন্মানিত কৰা হয়।<ref>{{cite web |url=http://www.infoworld.com/d/developer-world/jotspot-delivers-enterprise-wikis-and-mashups-327 |title=JotSpot delivers enterprise wikis and mashups |publisher=InfoWorld |access-date=February 29, 2008 |date=May 15, 2006 |first=Galen |last=Gruman}}</ref> ২০০৬ চনৰ অক্টোবৰ মাহত গুগলে জটস্পট অধিগ্ৰহণ কৰে।<ref>[http://googleblog.blogspot.com/2006/10/spot-on.html Spot on] – Google Blog, November 1, 2006</ref> গুগলে ২০০৭ চনত গুগল পেজ ক্ৰিয়েটৰ ব্যৱহাৰ কৰি সৃষ্টি কৰা ৱেবপেজসমূহৰ (যাক "গুগল পেজ" বুলিও জনা যায়) গুগল চাইট চাৰ্ভাৰলৈ দীৰ্ঘদিনীয়া তথ্য পৰিৱৰ্তন কৰাৰ কথা ঘোষণা কৰে। ২০০৮ চনৰ ২৮ ফেব্ৰুৱাৰীত জটস্পট প্ৰযুক্তি ব্যৱহাৰ কৰি গুগল চাইটসমূহ উন্মোচন কৰা হয়।<ref>{{cite web |url=https://news.yahoo.com/s/nm/20080228/tc_nm/google_sites_dc_1 |title=Google offers team Web site publishing service |publisher=Yahoo! News |access-date=February 28, 2008 |date=February 28, 2008 |first=Eric |last=Auchard |archive-url = https://web.archive.org/web/20080302210238/http://news.yahoo.com/s/nm/google_sites_dc_1 |archive-date = March 2, 2008}}</ref> এই সেৱা বিনামূলীয়া আছিল, কিন্তু ব্যৱহাৰকাৰীসকলক এটা ডমেইন নামৰ প্ৰয়োজন আছিল, যিটো গুগলে ১০ ডলাৰত আগবঢ়াইছিল। কিন্তু ২০০৮ চনৰ ২১ মে’ৰ পৰা গুগল চাইটসমূহ বিনামূলীয়াকৈ, গুগল এপছৰ পৰা পৃথকে, আৰু ডমেইনৰ প্ৰয়োজন নোহোৱাকৈ উপলব্ধ হ’ল।<ref>{{cite web |url=https://groups.google.com/group/sites-help-suggestions/browse_thread/thread/b8ea11cfff75a45a |title=Google Sites Help Group |access-date=May 22, 2008 |date=May 22, 2008}}</ref>
২০১৬ চনৰ জুন মাহত গুগলে গুগল চাইট প্লেটফৰ্মৰ সম্পূৰ্ণ পুনৰ্নিৰ্মাণ প্ৰৱৰ্তন কৰে, যাৰ নাম নতুন গুগল চাইট কৰা হয়,<ref>{{Cite news|url=https://techcrunch.com/2016/11/22/googles-redesigned-google-sites-goes-live/|title=Google's redesigned Google Sites goes live|last=Lardinois|first=Frederic|work=TechCrunch|access-date=January 11, 2018|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://apps.google.com/index__siteseap.html|title=Google Apps for Work – Email, Collaboration Tools And More|website=apps.google.com|access-date=June 20, 2016|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160928014024/https://apps.google.com/index__siteseap.html|archive-date=September 28, 2016|archivedate=September 28, 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160928014024/https://apps.google.com/index__siteseap.html|deadurl=yes}}</ref> লগতে ক্লাছিক গুগল চাইটৰ পৰা পৰিৱৰ্তনৰ সময়সূচীও প্ৰৱৰ্তন কৰে।<ref>{{Cite news|url=https://gsuiteupdates.googleblog.com/2017/05/an-update-on-classic-google-sites.html|title=An update on the classic Google Sites deprecation timeline|work=G Suite Updates Blog|access-date=January 11, 2018|language=en-US}}</ref> নতুন গুগল চাইটত JotSpot প্ৰযুক্তি ব্যৱহাৰ কৰা হোৱা নাই।
২০২০ চনৰ আগষ্ট মাহত নতুন গুগল চাইট ৱেবছাইট সৃষ্টিৰ বাবে ডিফল্ট অপচন হৈ পৰে, আনহাতে ২০২১ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত ক্লাছিক গুগল চাইটেৰে নিৰ্মিত সকলো ৱেবছাইট আৰ্কাইভ কৰা হয়।<ref>{{Cite web |title=Convert your classic Sites to new Sites - Sites Help |url=https://support.google.com/sites/answer/7035197 |access-date=2023-08-04 |website=Google Sites Help}}</ref>
== চেঞ্চৰশ্বিপ ==
২০০৯ চনত তুৰ্কীৰ আঞ্চলিক আদালতে দিয়া ৰায়ৰ পিছত তুৰস্কত গুগল চাইটত হ'ষ্ট কৰা সকলো পৃষ্ঠা ব্লক কৰা হয়, কাৰণ ইয়াৰ এটা পৃষ্ঠাত তুৰস্কৰ প্ৰতিষ্ঠাপক মুস্তাফা কেমাল আটাতুৰ্কক অপমান কৰা বুলি অভিযোগ উত্থাপন হৈছিল। ২০১২ চনত ইউৰোপীয় মানৱ অধিকাৰ আদালতে (ECHR) এই বাধাক ইউৰোপীয় মানৱ অধিকাৰ সন্ধিৰ ১০ নং অনুচ্ছেদ উলংঘা কৰা বুলি ৰায় দিছিল (Yildirim v Turkey , 2012)।<ref>{{cite web |title=Yildirim v Turkey |url=https://hudoc.echr.coe.int/eng#{%22itemid%22:[%22001-110116%22]} |publisher=European Court of Human Rights |access-date=2023-08-04}}</ref> ২০১৪ চনত এই ব্লক আঁতৰোৱা হৈছিল।
==আৰু চাওক==
{{Div col|2}}
* [[ইউটিউব]]
* [[গুগল]]
* [[গুগল আৰু ৱিকিপিডিয়াৰ মাজত সম্পৰ্ক]]
* [[গুগল এআই]]
* [[গুগল ড্ৰাইভ]]
* [[গুগল নিউজ]]
* [[গুগল পে]]
* [[গুগল প্লে’]]
* [[গুগল বুকছ]]
* [[গুগল ভাঙনি]]
* [[গুগল মেপ]]
* [[জি বোৰ্ড]]
* [[জিমেইল]]
{{Div col end}}
==তথ্যসূত্ৰ==
[[শ্ৰেণী:গুগল]]
ee0rai3kok3865hw74f4bju36qlo5v4
কেভলাৰ
0
126008
606957
561823
2026-05-18T01:39:41Z
InternetArchiveBot
29706
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
606957
wikitext
text/x-wiki
{{short description|তাপ-প্ৰতিৰোধী আৰু শক্তিশালী সুগন্ধি পলিএমাইড আঁহ}}
{{pp-semi-indef}}
{{Lead too short|date=August 2021}}
{{Chembox
| Verifiedfields = changed
| Watchedfields = changed
| verifiedrevid = 455012160
| Name = কেভলাৰ
| IUPACName = পলি(এজেনেডাইল-১,৪-ফেনিলিনেজেনেডাইলটেৰেফথেলয়েল)<ref>{{cite journal |last1=Mormann |first1=Werner |last2=Hellwich |first2=Karl-Heinz |last3=Chen |first3=Jiazhong |last4=Wilks |first4=Edward S. |date=2017 |title=Preferred names of constitutional units for use in structure-based names of polymers (IUPAC Recommendations 2016) |journal=Pure and Applied Chemistry |volume=89 |issue=11 |pages=1695–1736 [1732] |doi=10.1515/pac-2016-0502 |doi-access=free |s2cid=104022755 |s2cid-access=free}}</ref>
| OtherNames =
| ImageFile1 = Kevlar-3D-balls.png
| ImageClass1 = bg-transparent
| ImageSize1 = 250px
| ImageName1 = স্ফটিক গঠনৰ এটা স্তৰৰ বল-এণ্ড-ষ্টিক আৰ্হি
| ImageFile2 = Aramid fiber2.jpg
| ImageSize2 = 250px
|Section1={{Chembox Identifiers
| CASNo_Ref = {{cascite|correct|CAS}}
| CASNo = 24938-64-5
| ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|changed|chemspider}}
| ChemSpiderID = none
}}
|Section2={{Chembox Properties
| Formula = [-CO-C<sub>6</sub>H<sub>4</sub>-CO-NH-C<sub>6</sub>H<sub>4</sub>-NH-]<sub>n</sub>
}}
}}
'''কেভলাৰ''' (পেৰা-এৰামিড)<ref name=whatiskevlar/> এক শক্তিশালী, তাপ-প্ৰতিৰোধী [[সংশ্লেষিত আঁহ]], যি [[নোমেক্স]] আৰু [[টেকন'ৰা]]ৰ দৰে অন্যান্য [[এৰামিড]]ৰ সৈতে সম্পৰ্কিত। ১৯৬৫ চনত [[ডুপণ্ট]]ত [[ষ্টেফানী কোৱ'লেক|ষ্টেফানী কোৱ'লেকে]] উন্নত কৰা,<ref>{{Cite book |doi=10.1002/14356007.a13_001|chapter=High-Performance Fibers|title=Ullmann's Encyclopedia of Industrial Chemistry|year=2000|last1=Mera|first1=Hiroshi|last2=Takata|first2=Tadahiko|isbn=978-3527306732}}</ref><ref name="whatiskevlar"/><ref>{{cite web|url=http://ip.com/pat/US3819587|title=Wholly aromatic carbocyclic polycarbonamide fiber having orientation... - US 3819587 A - IP.com|work=ip.com}}</ref> এই উচ্চ-শক্তিৰ সামগ্ৰীটো প্ৰথমবাৰৰ বাবে ১৯৭০ৰ দশকৰ আৰম্ভণিত ৰেচিং টায়াৰত তীখাৰ সলনি বাণিজ্যিকভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। ইয়াক সাধাৰণতে ৰছী বা [[কাপোৰ]] চাদৰত ঘূৰোৱা হয় যাক এনেদৰেই ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি, বা [[সংমিশ্ৰিত সামগ্ৰী]] উপাদানৰ এক উপাদান হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি।
কেভলাৰৰ বহু প্ৰয়োগ আছে, চাইকেল [[টায়াৰ]] আৰু [[পাল|ৰেচিং পাল]]ৰপৰা [[বুলেটপ্ৰুফ ভেষ্ট]]লৈকে, ইয়াৰ উচ্চ প্ৰসাৰণ শক্তি-বনাম-ওজন অনুপাতৰ বাবে; এই পৰিমাপৰদ্বাৰা ই তীখাতকৈ পাঁচগুণ শক্তিশালী।<ref name=whatiskevlar>{{cite web | url=http://www.dupont.com/kevlar/whatiskevlar.html | title=What is Kevlar | publisher=DuPont | access-date=2007-03-28 | archive-url=https://web.archive.org/web/20070320005408/http://www.dupont.com/kevlar/whatiskevlar.html | archive-date=2007-03-20 | url-status=dead | archivedate=2007-03-20 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20070320005408/http://www.dupont.com/kevlar/whatiskevlar.html | deadurl=yes }}</ref> ইয়াক আধুনিক মাৰ্চিং ড্ৰামহেড তৈয়াৰ কৰিবলৈও ব্যৱহাৰ কৰা হয় যি উচ্চ প্ৰভাৱ সহ্য কৰিব পাৰে, আৰু লংগৰ ৰছী আৰু অন্যান্য পানীৰ তলৰ প্ৰয়োগৰ বাবে।
একে ৰাসায়নিক গঠন থকা এক অনুৰূপ আঁহ, [[টোৱাৰন]], ১৯৭০ৰ দশকত আকজ'ৱে বিকশিত কৰিছিল। বাণিজ্যিক উৎপাদন ১৯৮৬ চনত আৰম্ভ হৈছিল, আৰু টোঁৱাৰন [[টেইজিন এৰামিড]]ে উৎপাদন কৰে।<ref>Tatsuya Hongū, Glyn O. Phillips, ''New Fibers'', Ellis Horwood, 1990, p. 22</ref><ref>J. K. Fink, ''Handbook of Engineering and Specialty Thermoplastics: Polyolefins and Styrenics'', Scrivener Publishing, 2010, p. 35</ref>
== ইতিহাস ==
[[File:Stephanie Kwolek Women in Chemistry from video.png|thumb|left|কেভলাৰৰ আৱিষ্কাৰক, [[ষ্টেফানী কোৱ'লেক]], এগৰাকী আমেৰিকান ৰসায়নবিদ]]
পলি-পেৰাফেনিলিন টেৰেফথেলেমাইড (K29) – কেভলাৰ ব্ৰেণ্ড – আমেৰিকান ৰসায়নবিদ [[ষ্টেফানী কোৱ'লেক| ষ্টেফানী কোৱ'লেকে]] ডুপণ্টত কাম কৰি থাকোঁতে পেট্ৰ'লৰ নাটনিৰ প্ৰত্যাশাত আৱিষ্কাৰ কৰিছিল। ১৯৬৪ চনত, তেওঁৰ গোটে পাতল কিন্তু শক্তিশালী টায়াৰৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ এক নতুন পাতল শক্তিশালী আঁহ বিচাৰি আৰম্ভ কৰিছিল।<ref name="MIT">{{cite web |title=Inventing Modern America: Insight – Stephanie Kwolek |url=http://web.mit.edu/invent/www/ima/kwolek_bio.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20090327141201/http://web.mit.edu/invent/www/ima/kwolek_bio.html |publisher=Lemelson-[[Massachusetts Institute of Technology|MIT]] program |archive-date=March 27, 2009 |url-status=dead |access-date=May 24, 2009 |archivedate=March 27, 2009 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090327141201/http://web.mit.edu/invent/www/ima/kwolek_bio.html |deadurl=yes }}</ref> তেওঁ যিবোৰ পলিমাৰৰ সৈতে কাম কৰি আছিল, পলি-প-ফেনিলিন-টেৰেফথেলেট আৰু পলিবেঞ্জামাইড,<ref name="Bookrags">{{Cite book |title=Stephanie Louise Kwolek Biography |url=http://www.bookrags.com/biography/stephanie-louise-kwolek-woi/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20110629171913/http://www.bookrags.com/biography/stephanie-louise-kwolek-woi/ |publisher=Bookrags |archive-date=June 29, 2011 |url-status=live |access-date=May 24, 2009 }}</ref> দ্ৰৱণত [[তৰল স্ফটিক]] গঠন কৰিছিল, যি সেই সময়ত পলিমাৰৰ বাবে অনন্য আছিল।<ref name="MIT"/>
দ্ৰৱণটো "ডাৱৰীয়া, [[অপেলেচেণ্ট|ওপেলেচেণ্ট]] আলোড়িত হ'লে, আৰু কম [[সান্দ্ৰতা]]" আছিল আৰু সাধাৰণতে পেলাই দিয়া হৈছিল। অৱশ্যে, কোৱ'লেকে টেকনিচিয়ান, চাৰ্লছ স্মালেনক, যিয়ে [[স্পিনাৰেট (পলিমাৰ)|স্পিনাৰেট]] চলাইছিল, তেওঁক তেওঁৰ দ্ৰৱণ পৰীক্ষা কৰিবলৈ বুজাইছিল, আৰু [[নাইলন]]ৰ বিপৰীতে আঁহটো ভঙা নাছিল বুলি দেখি আচৰিত হৈছিল। তেওঁৰ পৰ্যবেক্ষক আৰু তেওঁৰ পৰীক্ষাগাৰ পৰিচালকে তেওঁৰ আৱিষ্কাৰৰ তাৎপৰ্য বুজি পাইছিল আৰু [[পলিমাৰ ৰসায়ন]]ৰ এক নতুন ক্ষেত্ৰ দ্ৰুতগতিত উদ্ভৱ হৈছিল। ১৯৭১ চনলৈকে, আধুনিক কেভলাৰ প্ৰৱৰ্তন কৰা হৈছিল।<ref name="MIT" /> অৱশ্যে, কোৱ'লেক কেভলাৰৰ প্ৰয়োগ বিকশিত কৰাত বৰ বেছি জড়িত নাছিল।<ref name="American Heritage">{{cite web |first=Jim |last=Quinn |title=I was able to be Creative and work as hard as I wanted |url=http://www.americanheritage.com/articles/magazine/it/2003/3/2003_3_60.shtml |archive-url=https://web.archive.org/web/20081202052507/http://americanheritage.com/articles/magazine/it/2003/3/2003_3_60.shtml |publisher=American Heritage Publishing |archive-date=December 2, 2008 |url-status=dead |access-date=May 24, 2009 |archivedate=December 2, 2008 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20081202052507/http://americanheritage.com/articles/magazine/it/2003/3/2003_3_60.shtml |deadurl=yes }}</ref>
১৯৭১ চনত, [[লেষ্টাৰ শুবিন]], যি তেতিয়া নেশ্যনেল ইনষ্টিটিউট ফৰ ল' এনফ'ৰ্চমেণ্ট এণ্ড ক্ৰিমিনেল জাষ্টিছৰ বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তিৰ পৰিচালক আছিল,<ref name=PBAS>{{cite book|author=United States Congress Office of Technology Assessment|title=Police Body Armor Standards and Testing, p. 97|publisher=U.S. Govt. Printing Office|date=August 1992|isbn=9781428921368|url=https://books.google.com/books?id=BVgbzZjTkWwC}}</ref> বুলেট-প্ৰুফ ভেষ্টত নাইলনৰ সলনি কেভলাৰ ব্যৱহাৰ কৰাৰ পৰামৰ্শ দিছিল।<ref>{{cite news|author=Corie Lok|title=Life Vest: Lester Shubin and Nicholas Montanarelli turned Kevlar into lifesaving armor|publisher=Technology Review|date=February 2005|url=http://www.technologyreview.com/business/14182/}}</ref> কেভলাৰ প্ৰৱৰ্তনৰ আগতে, নাইলনৰ তৈয়াৰী ফ্লেক জেকেটে ব্যৱহাৰকাৰীসকলক বহুত কম সুৰক্ষা প্ৰদান কৰিছিল। শুবিনে পিছত কেনেদৰে ধাৰণাটো বিকশিত হৈছিল তাক স্মৰণ কৰিছিল: "আমি ইয়াক দুটা বা তিনিবাৰ ভাঁজ কৰি গুলীয়াইছিলোঁ। গুলীবোৰ পাৰ হৈ যোৱা নাছিল।" পৰীক্ষাত, তেওঁলোকে সংজ্ঞাহাৰক দিয়া ছাগলীৰ ওপৰত কেভলাৰ বান্ধি তেওঁলোকৰ হৃদয়, মেৰুদণ্ড, যকৃত আৰু হাওঁফাওঁত গুলীয়াইছিল। হাওঁফাওঁৰ আঘাত পৰীক্ষা কৰিবলৈ তেওঁলোকে ছাগলীৰ হৃদস্পন্দন আৰু ৰক্ত গেছৰ স্তৰ নিৰীক্ষণ কৰিছিল। ২৪ ঘণ্টাৰ পিছত, এটা ছাগলী মৃত্যু হৈছিল আৰু আনবোৰৰ যি ক্ষত আছিল সেয়া জীৱন-ভাবুকিযুক্ত নাছিল।<ref>{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2009/12/03/us/03shubin.html|title=Lester Shubin Dies at 84; Used Kevlar in Vests, Saving Lives|newspaper=The New York Times|date=3 December 2009|last1=Martin|first1=Douglas}}</ref><ref name=WSJ>{{cite news|author=Patricia Sullivan|title=Lester D. Shubin, 84: Developed the Kevlar bulletproof vest|newspaper=The Washington Post|date=2009-11-26|url=https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2009/11/25/AR2009112503917.html}}</ref>{{verify source|date=July 2023}} শুবিনে বুলেট-প্ৰুফ ভেষ্টত কাপোৰৰ ব্যৱহাৰ গৱেষণা কৰিবলৈ ৫ মিলিয়ন ডলাৰৰ অনুদান লাভ কৰিছিল।
কেভলাৰ ১৪৯ ডুপণ্টৰ [[জেকব লাহিজানী]]য়ে ১৯৮০ৰ দশকত আৱিষ্কাৰ কৰিছিল।<ref>{{Cite web|url=https://digital.hagley.org/VID_2011320_B05_ID01|title=Innovation: Agent of Change}}{{Dead link|date=June 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
== উৎপাদন ==
[[file:Poly(p-phenylenterephthalamid)-Synthese.svg|thumb|কেভলাৰ উৎপন্ন কৰা ১,৪-ফেনিলিন-ডাইএমিন (''পেৰা''-ফেনিলিনেডাইএমিন)ৰ সৈতে টেৰেফথেলয়েল ক্ল'ৰাইডৰ বিক্ৰিয়া]]
কেভলাৰক মন'মাৰ ১,৪-[[ফেনিলিন]]-ডাই[[এমিন]] ([[পি-ফেনিলিনেডাইএমিন|''পেৰা''-ফেনিলিনেডাইএমিন]]) আৰু টেৰেফথেলয়েল ক্ল'ৰাইডৰপৰা দ্ৰৱণত [[ৰাসায়নিক সংশ্লেষণ|সংশ্লেষিত]] কৰা হয় এক [[ঘনীভৱন পলিমাৰ|ঘনীভৱন বিক্ৰিয়া]]ত যি [[হাইড্ৰ'ক্ল'ৰিক এচিড]] উপজাত হিচাপে উৎপন্ন কৰে। ফলাফলৰ [[তৰল স্ফটিক|তৰল-স্ফটিক]] আচৰণ থাকে, আৰু যান্ত্ৰিক অংকনে আঁহৰ দিশত পলিমাৰ শৃংখলা সজাই দিয়ে। হেক্সামেথাইলফছফ'ৰামাইড (HMPA) আৰম্ভণিতে [[পলিমাৰাইজেচন]]ৰ বাবে ব্যৱহৃত দ্ৰাৱক আছিল, কিন্তু সুৰক্ষা কাৰণত, ডুপণ্টে ইয়াক ''N''-মিথাইল-পাইৰ'লিড'ন আৰু কেলচিয়াম ক্ল'ৰাইডৰ এক দ্ৰৱণৰদ্বাৰা সলনি কৰিছিল। যিহেতু এই প্ৰক্ৰিয়াটো আকজ'ৱে (ওপৰত চাওক) [[টোৱাৰন]] উৎপাদনত পেটেণ্ট কৰিছিল, এক [[পেটেণ্ট যুদ্ধ]] হৈছিল।<ref>[http://www.explainthatstuff.com/kevlar.html How Kevlar® works: a simple introduction]. Explainthatstuff.com (2009-12-07). Retrieved on 2012-05-26.</ref>
কেভলাৰ উৎপাদন ব্যয়-বহুল কাৰণ ঘনীভূত [[ছালফিউৰিক এচিড]] ব্যৱহাৰৰপৰা উদ্ভৱ হোৱা অসুবিধাবোৰৰ বাবে, যি পানীত অদ্ৰৱণীয় পলিমাৰক ইয়াৰ সংশ্লেষণ আৰু [[কাটনি (বস্ত্ৰ)|কাটনি]]ৰ সময়ত দ্ৰৱণত ৰাখিবলৈ প্ৰয়োজন।<ref>{{Cite web |url=https://www.rrc.ca/academic-news/2013/08/01/chemical-of-the-week-kevlar/ |title=Chemical of the Week: Kevlar |date=2013-08-01 |access-date=2023-09-06 |website=[[Red River College Polytechnic]]}}</ref>
কেভলাৰৰ কেইবাটাও গ্ৰেড উপলব্ধ:
* ''কেভলাৰ K-29'' – ঔদ্যোগিক প্ৰয়োগত, যেনে কেবল, [[এছবেষ্টছ]] সলনি, টায়াৰ, আৰু ব্ৰেক লাইনিং।
* ''কেভলাৰ K49'' – কেবল আৰু ৰছী সামগ্ৰীত ব্যৱহৃত উচ্চ মডুলাছ।
* ''কেভলাৰ K100'' – কেভলাৰৰ ৰঙীন সংস্কৰণ
* ''কেভলাৰ K119'' – উচ্চ-প্ৰসাৰণ, নমনীয় আৰু অধিক ক্লান্তি প্ৰতিৰোধী
* ''কেভলাৰ K129'' – বেলিষ্টিক প্ৰয়োগৰ বাবে উচ্চ দৃঢ়তা
* ''কেভলাৰ K149'' – বেলিষ্টিক, কৱচ, আৰু এৰোস্পেচ প্ৰয়োগৰ বাবে সৰ্বোচ্চ দৃঢ়তা<ref>{{Cite web|url=http://www.matweb.com/search/datasheettext.aspx?matguid=706f16a3a8be468284571dd36bbdea35|title = DuPont™ Kevlar® 149 Fiber, diam. 12 µm}}</ref><ref>{{cite web| url = https://www.researchgate.net/publication/279740540| title = Determination of Fracture Behavior under Biaxial Loading of Kevlar 149}}</ref>
* ''কেভলাৰ AP'' – K-29 তকৈ 15% অধিক প্ৰসাৰণ শক্তি<ref>[http://www2.dupont.com/Kevlar/en_US/assets/downloads/K23339_KevlarAP.pdf Kevlar K-29 AP Technical Data Sheet] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121018120411/http://www2.dupont.com/Kevlar/en_US/assets/downloads/K23339_KevlarAP.pdf |date=2012-10-18 }} – Dupont</ref>
* ''কেভলাৰ XP'' – পাতল ওজনৰ ৰেজিন আৰু KM2 প্লাছ ফাইবাৰ সংমিশ্ৰণ<ref>[http://www2.dupont.com/Kevlar/en_US/products/life_protection/kevlarxp_dupont.html Kevlar XP] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110324183411/http://www2.dupont.com/Kevlar/en_US/products/life_protection/kevlarxp_dupont.html |date=2011-03-24 }} – Dupont</ref>
* ''কেভলাৰ KM2'' – কৱচ প্ৰয়োগৰ বাবে উন্নত বেলিষ্টিক প্ৰতিৰোধ<ref>[http://www2.dupont.com/Kevlar/en_US/products/life_protection/kevlar_km2.html Kevlar KM2 Technical Description] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120229045242/http://www2.dupont.com/Kevlar/en_US/products/life_protection/kevlar_km2.html |date=2012-02-29 }}. dupont.com. Retrieved on 2012-05-26.</ref>
সূৰ্যৰ পোহৰৰ [[অতিবেঙুনীয়া ৰশ্মি|অতিবেঙুনীয়া]] উপাদানে কেভলাৰক অৱনমিত আৰু বিয়োজিত কৰে, এক সমস্যা যাক ''UV অৱনমন'' বুলি জনা যায়, আৰু সেয়েহে ই সূৰ্যৰ পোহৰৰ বিৰুদ্ধে সুৰক্ষা নোহোৱাকৈ বাহিৰত কেতিয়াও ব্যৱহাৰ কৰা নহয়।<ref>{{Cite journal|last1=Yousif|first1=Emad|last2=Haddad|first2=Raghad|date=2013-08-23|title=Photodegradation and photostabilization of polymers, especially polystyrene: review|journal=SpringerPlus|volume=2|article-number=398|doi=10.1186/2193-1801-2-398|issn=2193-1801|pmc=4320144|pmid=25674392 |doi-access=free }}</ref>
==গঠন আৰু গুণাগুণ==
[[Image:Kevlar chemical structure H-bonds.svg|thumb|upright=1.8|কেভলাৰৰ আণৱিক গঠন: '''গাঢ়''' এক [[মন'মাৰ]] একক প্ৰতিনিধিত্ব কৰে, '''বিন্দু ৰেখা''' হাইড্ৰ'জেন বন্ধন সূচায়। ]]
যেতিয়া কেভলাৰক [[স্পিনাৰেট (পলিমাৰ)|কটা]] হয়, ফলাফল আঁহৰ [[প্ৰসাৰণ শক্তি]] প্ৰায় [[চাপ|{{cvt|3000|MPa|psi}}]] হয়,<ref>Kevlar® Aramid Fiber Technical Guide (DuPont)https://www.dupont.com/content/dam/dupont/amer/us/en/safety/public/documents/en/Kevlar_Technical_Guide_0319.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250503122604/https://www.dupont.com/content/dam/dupont/amer/us/en/safety/public/documents/en/Kevlar_Technical_Guide_0319.pdf |date=2025-05-03 }}</ref> আৰু এক [[আপেক্ষিক ঘনত্ব]] 1.44 (0.052 lb/in<sup>3</sup>)। পলিমাৰে ইয়াৰ উচ্চ শক্তি বহু আন্তঃ-শৃংখল বন্ধনৰ বাবে পায়। এই আন্তঃ-আণৱিক [[হাইড্ৰ'জেন বন্ধন]] কাৰ্বনিল গোটবোৰ আৰু N''H'' কেন্দ্ৰবোৰৰ মাজত গঠিত হয়। অতিৰিক্ত শক্তি সংলগ্ন শৃংখলবোৰৰ মাজত [[সুগন্ধি জমা পাৰস্পৰিক ক্ৰিয়া]]ৰপৰা পোৱা যায়। এই পাৰস্পৰিক ক্ৰিয়াবোৰৰ কেভলাৰৰ ওপৰত [[ভান ডাৰ ৱালছ বন্ধন|ভান ডাৰ ৱালছ]] পাৰস্পৰিক ক্ৰিয়া আৰু শৃংখলৰ দৈৰ্ঘ্যতকৈ অধিক প্ৰভাৱ থাকে যি সাধাৰণতে [[অতি-উচ্চ-আণৱিক-ওজন পলিইথিলিন]]ৰ দৰে অন্যান্য সংশ্লেষিত পলিমাৰ আৰু আঁহৰ গুণাগুণ প্ৰভাবিত কৰে। [[লৱণ (ৰসায়ন)|লৱণ]] আৰু কিছুমান অন্যান্য অশুদ্ধি, বিশেষকৈ [[কেলচিয়াম]]ৰ উপস্থিতি, শৃংখল পাৰস্পৰিক ক্ৰিয়াত হস্তক্ষেপ কৰিব পাৰে আৰু ইয়াৰ উৎপাদনত অন্তৰ্ভুক্তি পৰিহাৰ কৰিবলৈ যত্ন লোৱা হয়। কেভলাৰৰ গঠন তুলনামূলকভাৱে কঠোৰ অণুবোৰৰ গঠিত যি [[ৰেচম]] প্ৰ'টিনৰ দৰে বেছিভাগ সমতল চাদৰৰ দৰে গঠন গঠন কৰে।<ref>Michael C. Petty, ''Molecular electronics: from principles to practice'', John Wiley & Sons, 2007, p. 310</ref>
==তাপীয় গুণাগুণ==
কেভলাৰে ক্ৰায়'জেনিক উষ্ণতালৈকে ({{cvt|−196|°C|°F}}) ইয়াৰ শক্তি আৰু স্থিতিস্থাপকতা বজাই ৰাখে: প্ৰকৃততে, ই কম উষ্ণতাত কিছু শক্তিশালী। উচ্চ উষ্ণতাত প্ৰসাৰণ শক্তি তৎক্ষণাৎ প্ৰায় 10–20% হ্ৰাস পায়, আৰু কিছু ঘণ্টাৰ পিছত শক্তি ক্ৰমান্বয়ে আৰু হ্ৰাস পায়। উদাহৰণস্বৰূপে: {{cvt|160|°C|°F}} 500 ঘণ্টা সহ্য কৰিলে, ইয়াৰ শক্তি প্ৰায় 10% হ্ৰাস পায়; আৰু {{cvt|260|°C|°F}} 70 ঘণ্টা সহ্য কৰিলে, ইয়াৰ শক্তি প্ৰায় 50% হ্ৰাস পায়।<ref>[http://www2.dupont.com/Kevlar/en_US/assets/downloads/KEVLAR_Technical_Guide.pdf KEVLAR Technical Guide] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130527125839/http://www2.dupont.com/Kevlar/en_US/assets/downloads/KEVLAR_Technical_Guide.pdf |date=2013-05-27 }}. dupont.com. Retrieved on 2012-05-26.</ref>
==প্ৰয়োগ==
{{More citations needed section|date=March 2015}}
=== বিজ্ঞান ===
কেভলাৰ প্ৰায়ে [[ক্ৰায়'জেনিক্স]] ক্ষেত্ৰত ইয়াৰ কম [[তাপীয় পৰিবাহিতা]] আৰু সাময়িক স্থগিতকৰণ উদ্দেশ্যৰ বাবে অন্যান্য সামগ্ৰীৰ তুলনাত উচ্চ শক্তিৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ই প্ৰায়ে [[অতিপৰিবাহী চুম্বক]] ম্যাণ্ড্ৰেলৰপৰা [[অৱচুম্বকীয়]] লৱণ আৱৰণ স্থগিত কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হয় যাতে অৱচুম্বকীয় সামগ্ৰীলৈ যিকোনো তাপ লিক কমাব পাৰি। ইয়াক তাপীয় ষ্টেণ্ডঅফ বা গাঁথনিক সমৰ্থন হিচাপেও ব্যৱহাৰ কৰা হয় য'ত কম তাপ লিক বাঞ্ছনীয়।
এখন পাতল কেভলাৰ খিৰিকী [[NA48 পৰীক্ষা]]ই [[CERN]]ত এখন ভেকুৱাম পাত্ৰক প্ৰায় বায়ুমণ্ডলীয় চাপত থকা এখন পাত্ৰৰপৰা পৃথক কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰিছিল, দুয়োখন {{cvt|192|cm|in}} ব্যাসৰ। খিৰিকীয়ে সামগ্ৰীৰ যুক্তিসংগতভাৱে সৰু পৰিমাণৰ সৈতে (মাত্ৰ 0.3% ৰপৰা 0.4% [[বিকিৰণ দৈৰ্ঘ্য]]) ভেকুয়াম টাইটনেছ প্ৰদান কৰিছে।<ref>Evgueni Goudzovski (2008). New results from the NA48/2 experiment at CERN SPS: radiative nonleptonic kaon decays arXiv:0803.4475. https://arxiv.org/abs/0803.4475</ref>
=== সুৰক্ষা ===
[[File:Dunham helmet.jpg|thumb|গ্ৰেনেডৰ বিস্ফোৰণ শোষণ কৰাত সহায় কৰিবলৈ ব্যৱহৃত কেভলাৰ হেলমেটৰ টুকুৰা]]
কেভলাৰ [[যুদ্ধ হেলমেট]], [[বেলিষ্টিক মুখাৱৰণ]], আৰু [[বেলিষ্টিক ভেষ্ট]]ৰ দৰে [[ব্যক্তিগত কৱচ]]ৰ এক সুপৰিচিত উপাদান। [[মাটিৰ সেনাৰ বাবে কৰ্মী কৱচ ব্যৱস্থা|PASGT হেলমেট আৰু ভেষ্ট]] যি [[আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ]] সামৰিক বাহিনীয়ে ব্যৱহাৰ কৰিছিল, তেওঁলোকৰ নিৰ্মাণত কেভলাৰক এক মুখ্য উপাদান হিচাপে নিৰ্ভৰ কৰিছিল। অন্যান্য সামৰিক ব্যৱহাৰত বুলেটপ্ৰুফ মুখাৱৰণ আৰু [[স্পল#এণ্টিটেংক যুদ্ধ|স্পল লাইনাৰ]] অন্তৰ্ভুক্ত যি [[সাঁজোৱা যুদ্ধ বাহন]]ৰ ক্ৰুসকলক সুৰক্ষা দিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হয়। [[নিমিটজ-শ্ৰেণীৰ বিমান বাহক|''নিমিটজ''-শ্ৰেণীৰ বিমান বাহক]]ে গুৰুত্বপূৰ্ণ অঞ্চলত কেভলাৰ শক্তিবৰ্ধন ব্যৱহাৰ কৰে। অসামৰিক প্ৰয়োগত অগ্নিনিৰ্বাপকসকলে পিন্ধা উচ্চ তাপ প্ৰতিৰোধী ইউনিফৰ্ম আৰু আৰক্ষী বিষয়া, সুৰক্ষা, আৰু [[SWAT]]ৰ দৰে আৰক্ষী কৌশলগত দলে পিন্ধা শৰীৰ কৱচ অন্তৰ্ভুক্ত।<ref name="www2.dupont.com">[http://www2.dupont.com/Kevlar/en_US/uses_apps/body_armor/index.html Body Armor Made with Kevlar] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120224094454/http://www2.dupont.com/Kevlar/en_US/uses_apps/body_armor/index.html |date=2012-02-24 }}. (2005-0604). DuPont the Miracles of Science. Retrieved November 4, 2011</ref>
কেভলাৰ হাতমোজা, হাতাৰ আৱৰণ, জেকেট, [[চেপছ]] আৰু পোছাকৰ অন্যান্য সামগ্ৰীত ব্যৱহাৰ কৰা হয়<ref>[http://www2.dupont.com/Personal_Protection/en_US/products/kevlar/index.html Kevlar – DuPont Personal Protection] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110816162655/http://www2.dupont.com/Personal_Protection/en_US/products/kevlar/index.html |date=2011-08-16 }}. .dupont.com. Retrieved on 2012-05-26.</ref> যি ব্যৱহাৰকাৰীসকলক কাটি, ঘঁহি, আৰু তাপৰপৰা সুৰক্ষা দিবলৈ ডিজাইন কৰা হৈছে। কেভলাৰ-ভিত্তিক সুৰক্ষামূলক সাজ-সৰঞ্জাম প্ৰায়ে অধিক পৰম্পৰাগত সামগ্ৰীৰ তৈয়াৰী সমতুল্য সাজ-সৰঞ্জামতকৈ যথেষ্ট পাতল আৰু পাতল হয়।<ref name="www2.dupont.com"/>
[[File:Kevlar canoe algonquin.JPG|thumb|right|কেভলাৰ ৰেচিং কেনুৰ বাবে অত্যন্ত জনপ্ৰিয় সামগ্ৰী। ]]
ইয়াক মটৰচাইকেল সুৰক্ষা পোছাকত, বিশেষকৈ কান্ধ আৰু কিলাকুটিৰ দৰে পেডিং থকা অঞ্চলত ব্যৱহাৰ কৰা হয়। [[ফেন্সিং]] ক্ৰীড়াত ই সুৰক্ষামূলক জেকেট, ব্ৰীচেছ, প্লাষ্ট্ৰন আৰু মুখাৱৰণৰ বিবত ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ইয়াক ''পেট'''ত ক্ৰমবৰ্ধমানভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে, যি পেডযুক্ত আৱৰণ যি বুলৰিঙত পিকাড'ৰৰ ঘোঁৰাক সুৰক্ষা দিয়ে। স্পীড স্কেটাৰসকলেও প্ৰায়ে পতন বা সংঘৰ্ষৰ ক্ষেত্ৰত স্কেটৰপৰা সম্ভাৱ্য ক্ষত প্ৰতিৰোধ কৰিবলৈ কেভলাৰ কাপোৰৰ এটা তলৰ স্তৰ পিন্ধে।
=== ক্ৰীড়া ===
''[[ক্যুড']]'', বা জাপানী [[ধনুৰ্বিদ্যা]]ত, ই ধনুৰ ৰছীৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি, অধিক ব্যয়-বহুল<ref>{{Cite web|url=http://www.shuitsukankyudojo.de/publications/downloads/manual.pdf|title=Kyudo – the way of the bow; The art of shooting the traditional Japanese bow according to the Heki Insai Ha School|last=Genzini|first=Luigi|access-date=2019-02-25|archive-date=2020-08-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20200803075307/http://www.shuitsukankyudojo.de/publications/downloads/manual.pdf|url-status=dead|archivedate=2020-08-03|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200803075307/http://www.shuitsukankyudojo.de/publications/downloads/manual.pdf|deadurl=yes}}</ref> [[শণ]]ৰ বিকল্প হিচাপে। ই [[পেৰাগ্লাইডাৰ]] স্থগিতকৰণ ৰেখাৰ বাবে ব্যৱহৃত মুখ্য সামগ্ৰীবোৰৰ এটা।<ref>{{citation|last=Pagen|first=Dennis|title=Paragliding Flight: Walking on Air|year=1990|publisher=Pagen Books|isbn=978-0-936310-09-1|page=9}}</ref> ই কিছুমান [[চাইকেল টায়াৰ]]ৰ বাবে পাংচাৰ প্ৰতিৰোধ কৰিবলৈ এক ভিতৰৰ আস্তৰণ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। [[টেবুল টেনিছ]]ত, বাউন্স বৃদ্ধি আৰু ওজন হ্ৰাস কৰিবলৈ কাষ্টম প্লাই ব্লেড, বা পেডেলত কেভলাৰৰ প্লাই যোগ কৰা হয়। [[টেনিছ ৰেকেট]]বোৰ কেতিয়াবা কেভলাৰেৰে বান্ধা হয়। ই উচ্চ পৰিৱেশন ৰেচিং নাৱৰ বাবে পালত ব্যৱহাৰ কৰা হয়।
২০১৩ চনত, প্ৰযুক্তিৰ উন্নতিৰ সৈতে, নাইকিয়ে প্ৰথমবাৰৰ বাবে জোতাত কেভলাৰ ব্যৱহাৰ কৰিছিল। ই এলিট II চিৰিজ লঞ্চ কৰিছিল,<ref name="Nike News">{{cite web|title=Nike Basketball's ELITE Series 2.0 Rises Above the Rest|url=http://news.nike.com/news/nike-basketball-s-superhero-elite-series-2-0-rises-above-the-rest|website=Nike News|access-date=April 16, 2017|date=March 20, 2013}}</ref> বাস্কেটবল জোতাৰ পূৰ্বৰ সংস্কৰণত জোতাৰ আগফালৰ লগতে জোতাৰ ফিতাত কেভলাৰ ব্যৱহাৰ কৰি উন্নতি কৰিছিল। পৰম্পৰাগতভাৱে ব্যৱহৃত নাইলনৰ বিপৰীতে জোতাৰ আগৰ স্থিতিস্থাপকতা হ্ৰাস কৰিবলৈ এইটো কৰা হৈছিল, কাৰণ কেভলাৰ প্ৰায় 1% সম্প্ৰসাৰিত হয় যেতিয়া নাইলন প্ৰায় 30% সম্প্ৰসাৰিত হয়। এই পৰিসৰৰ জোতাত লেব্ৰন, হাইপাৰডাংক আৰু জুম কোবে VII অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। অৱশ্যে এই জোতাবোৰ বাস্কেটবল জোতাৰ গড় খৰচতকৈ বহুত অধিক মূল্য পৰিসৰত লঞ্চ কৰা হৈছিল। ইয়াক এডিডাছ F50 adiZero Prime ফুটবল বুটৰ ফিতাতো ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।
কণ্টিনেণ্টেল এজিকে ধৰি কেইবাটাও কোম্পানীয়ে পাংচাৰৰপৰা সুৰক্ষা দিবলৈ কেভলাৰৰ সৈতে চাইকেল টায়াৰ উৎপাদন কৰে।<ref>{{Cite web|url=https://www.continental-tires.com/bicycle/technology/city-trekking/safetysystem-breaker|title=SafetySystem Breaker|website=www.continental-tires.com|access-date=2019-02-25}}</ref>
ফ'ল্ডিং-বিড চাইকেল টায়াৰ, ১৯৭৫ চনত দ্য মিচেলিন এলান টায়াৰে চাইকেলত প্ৰৱৰ্তন কৰা, Mavic "Module E" হুক-বিডেড ৰিমৰ সৈতে, ওজন হ্ৰাস আৰু শক্তিৰ বাবে তীখাৰ সলনি বিড হিচাপে কেভলাৰ ব্যৱহাৰ কৰিছিল। ফ'ল্ডিং বিডৰ এক পাৰ্শ্ব প্ৰভাৱ হৈছে খুচুৰা পৰিৱেশত চাইকেল টায়াৰ প্ৰদৰ্শন কৰিবলৈ প্ৰয়োজনীয় শ্বেল্ফ আৰু মজিয়াৰ স্থান হ্ৰাস, কাৰণ তেওঁলোকক ভাঁজ কৰি সৰু বাকচত ৰখা হয়।
=== সংগীত ===
কেভলাৰ [[লাউডস্পীকাৰ]] ক'নৰ বাবে, বিশেষকৈ বেছ আৰু মিড ৰেঞ্জ ড্ৰাইভ ইউনিটৰ বাবে উপযোগী ধ্বনিক গুণাগুণো থকা দেখা গৈছে।<ref>[http://www.audioholics.com/reviews/speakers/bookshelf/bw-cm1/cm1-design-and-construction Audio speaker use]. Audioholics.com (2009-07-23). Retrieved on 2012-05-26.</ref> ইয়াৰ উপৰি, কেভলাৰ অডিঅ' ডাটা প্ৰেৰণৰ বাবে ব্যৱহৃত হোৱাৰ দৰে ফাইবাৰ অপটিক কেবলত [[শক্তি সদস্য]] হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে।<ref>[http://www2.dupont.com/Kevlar/en_US/index.html Welcome to Kevlar] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716020609/http://www2.dupont.com/Kevlar/en_US/index.html |date=2011-07-16 }}. (2005-06-04). DuPont the Miracles of Science. Retrieved November 4, 2011</ref>
কেভলাৰক [[তাঁৰ বাদ্যযন্ত্ৰ]]ৰ বাবে ধনুত ধ্বনিক মূল হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি।<ref>[http://www.codabow.com/violin_sx.html Carbon fiber bows for violin, viola, cello and bass] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111110194549/http://www.codabow.com/violin_sx.html |date=2011-11-10 }}. CodaBow. Retrieved on 2012-05-26.</ref> কেভলাৰৰ ভৌতিক গুণাগুণে ধনুৰ ব্যৱহাৰকাৰীৰ বাবে শক্তি, নমনীয়তা, আৰু স্থিৰতা প্ৰদান কৰে। আজিলৈকে, এই ধৰণৰ ধনুৰ একমাত্ৰ প্ৰস্তুতকাৰক হৈছে [[ক'ডাব']]।<ref>[http://www.codabow.com/insidecb_h1.html Carbon fiber bows for violin, viola, cello and bass] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120309010559/http://www.codabow.com/insidecb_h1.html |date=2012-03-09 }}. CodaBow. Retrieved on 2012-05-26.</ref>
কেভলাৰ বৰ্তমান টেইলক'ৰ্ড (টেইলপিছ এডজাষ্টাৰ) ৰ বাবে সামগ্ৰী হিচাপেও ব্যৱহাৰ কৰা হয়, যি [[টেইলপিছ]]ক ধনুযুক্ত তাঁৰ বাদ্যযন্ত্ৰৰ [[এণ্ডপিন]]ৰ সৈতে সংযোগ কৰে।<ref>[http://www.aitchisoncellos.com/articletailpieces.htm Tailpieces and Tailcords] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121123022201/http://www.aitchisoncellos.com/articletailpieces.htm |date=2012-11-23 }} Aitchison Mnatzaganian cello makers, restorers and dealers. Retrieved on 2012-12-17.</ref>
কেভলাৰ কেতিয়াবা মাৰ্চিং স্নেয়াৰ ড্ৰামৰ ওপৰত সামগ্ৰী হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ই অত্যন্ত উচ্চ পৰিমাণৰ টেনছনৰ অনুমতি দিয়ে, ফলত এক পৰিষ্কাৰ শব্দ হয়। সাধাৰণতে মূৰটো বায়ুৰোধী কৰিবলৈ কেভলাৰত এক ৰেজিন ঢালা হয় আৰু সমতল আঘাত কৰা পৃষ্ঠ প্ৰদান কৰিবলৈ এক নাইলন শীৰ্ষ স্তৰ দিয়া হয়। এইটো মাৰ্চিং স্নেয়াৰ ড্ৰাম মূৰৰ প্ৰাথমিক ধৰণৰ এটা। [[ৰেম']]ৰ ফালাম স্লাম পেচ কেভলাৰৰ সৈতে তৈয়াৰ কৰা হৈছে আৰু বিটাৰে আঘাত কৰা ঠাইত বেছ ড্ৰাম মূৰ শক্তিশালী কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref name="remo_Fala">{{Cite web |title=Falam® Slam |work=Remo |access-date=11 December 2019 |url= https://remo.com/products/product/falam-slam/}}</ref>
কেভলাৰ ফাইব্ৰাচেলৰ অৰ্থাৎ বতাহৰ বাদ্যযন্ত্ৰৰ ৰিডত ব্যৱহাৰ কৰা হয়। এই ৰিডবোৰৰ সামগ্ৰী হৈছে প্ৰকৃতিয়ে বেত ৰিড নিৰ্মাণ কৰা ধৰণৰ নকল কৰিবলৈ ডিজাইন কৰা এৰোস্পেচ সামগ্ৰীৰ এক সংমিশ্ৰণ। অতি কঠিন কিন্তু শব্দ শোষণকাৰী কেভলাৰ আঁহ এক লঘু ৰেজিন ফৰ্মুলেচনত স্থগিত কৰা হয়।<ref>{{cite web|title=FibraCell Website|url=http://www.fibracelldirect.com/}}</ref>
===মটৰ বাহন===
কেভলাৰ কেতিয়াবা গাড়ীৰ গাঁথনিক উপাদানত ব্যৱহাৰ কৰা হয়, বিশেষকৈ ফেৰাৰী F40ৰ দৰে উচ্চ-মূল্যৰ পৰিৱেশন গাড়ীত।<ref>{{Cite web|url = https://www.topgear.com/car-news/classic/story-ferrari-f40-its-creators|title = The story of the Ferrari F40 – by its creators|date = 2017-07-21|access-date = 2019-02-25|archive-date = 2021-06-03|archive-url = https://web.archive.org/web/20210603111551/https://www.topgear.com/car-news/classic/story-ferrari-f40-its-creators|url-status = dead|archivedate = 2021-06-03|archiveurl = https://web.archive.org/web/20210603111551/https://www.topgear.com/car-news/classic/story-ferrari-f40-its-creators|deadurl = yes}}</ref>
কটা আঁহক ব্ৰেক পেডত [[এছবেষ্টছ]]ৰ সলনি হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে।<ref>{{Cite news|url=http://www.bikeradar.com/gear/category/components/brake-pads/product/review-superstar-components-kevlar-compound-disc-brake-pads-11-44949/|title=Superstar Kevlar compound disc brake pads review|newspaper=BikeRadar|access-date=2016-10-23|archive-date=2016-10-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20161024085504/http://www.bikeradar.com/gear/category/components/brake-pads/product/review-superstar-components-kevlar-compound-disc-brake-pads-11-44949/|url-status=dead}}</ref> কেভলাৰৰ দৰে এৰামিডে [[এছবেষ্টছ]] ব্ৰেকতকৈ কম বায়ুবাহিত আঁহ মুক্ত কৰে আৰু এছবেষ্টছৰ সৈতে সম্পৰ্কিত কৰ্কট ৰোগ সৃষ্টিকাৰী গুণাগুণ নাই।<ref>{{Cite journal|last1=Jaffrey|first1=S.A.M.T|last2=Rood|first2= A.P.|last3=Scott|first3=R.M.|year=1992|title=Fibrous dust release from asbestos substitutes in friction products|url=https://academic.oup.com/annweh/article-abstract/36/2/173/199173?redirectedFrom=PDF|journal=The Annals of Occupational Hygiene|language=en|volume=36|issue=2|pages=173–81|doi=10.1093/annhyg/36.2.173|pmid=1530232|issn=0003-4878|url-access=subscription}}</ref><ref name="pmid19545198">{{cite journal| author=Donaldson K| title=The inhalation toxicology of p-aramid fibrils. | journal=Crit Rev Toxicol | year= 2009 | volume= 39 | issue= 6 | pages= 487–500 | pmid=19545198 | doi=10.1080/10408440902911861 | pmc= | s2cid=6508943 }}</ref>
=== অন্যান্য ব্যৱহাৰ ===
[[file:Fire Dancing Golden Gate Bridge.jpg|thumb|[[চান ফ্ৰান্সিস্ক']]ৰ এখন বিচত অগ্নি নৃত্য]]
[[file:US Navy 111203-N-WJ771-066 Seaman Apprentice Luis Silva repairs a Kevlar mooring line on the forecastle of the forward-deployed amphibious dock lan.jpg|thumb|কেভলাৰ লংগৰ ৰছী]]
অগ্নি নৃত্য প্ৰপছৰ বাবে উইকবোৰ কেভলাৰ থকা সংমিশ্ৰিত সামগ্ৰীৰ তৈয়াৰী। কেভলাৰে নিজে ইন্ধন বৰ ভালদৰে শোষণ নকৰে, গতিকে ইয়াক ফাইবাৰগ্লাছ বা [[কপাহ]]ৰ দৰে অন্যান্য সামগ্ৰীৰ সৈতে মিহলি কৰা হয়। কেভলাৰৰ উচ্চ তাপ প্ৰতিৰোধে উইকবোৰক বহুবাৰ পুনৰ ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ অনুমতি দিয়ে।
কেভলাৰ কেতিয়াবা কিছুমান নন-ষ্টিক ফ্ৰাইং পেনত [[টেফলন]]ৰ সলনি হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref>M.Rubinstein, R.H.Colby, ''Polymer Physics'', Oxford University Press, p337</ref>
কেভলাৰ আঁহ ৰছী আৰু কেবলত ব্যৱহাৰ কৰা হয়, য'ত আঁহবোৰ এক [[পলিইথিলিন]] আৱৰণৰ ভিতৰত সমান্তৰাল ৰখা হয়। কেবলবোৰ স্থগিতকৰণ দলংত যেনে এবাৰফেল্ডি, স্কটলেণ্ডৰ দলংত ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। ফাটবোৰ বন্ধ কৰিবলৈ পৰিধিৰ প্ৰয়োগৰ পিছত টেনছনিং কৰি ফাটি যোৱা কংক্ৰিট কুলিং টাৱাৰ স্থিৰ কৰিবলৈও সেইবোৰ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। কেভলাৰ [[অপটিকেল ফাইবাৰ কেবল]]ৰ বাবে সুৰক্ষামূলক বাহিৰৰ আৱৰণ হিচাপে বহুলভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হয়, কাৰণ ইয়াৰ শক্তিয়ে কেবলক ক্ষতি আৰু ভাঁজ লগাৰপৰা সুৰক্ষা দিয়ে। যেতিয়া এই প্ৰয়োগত ব্যৱহাৰ কৰা হয় তেতিয়া ইয়াক সাধাৰণতে ট্ৰেডমাৰ্ক নাম পেৰাফিলেৰে জনা যায়।<ref>{{Cite journal|last=Burgoyne|first=C. J.|date=1987-03-01|title=Structural use of parafil ropes|journal=Construction and Building Materials|volume=1|issue=1|pages=3–13|doi=10.1016/0950-0618(87)90053-5|issn=0950-0618}}</ref>
জৰ্জিয়া ইনষ্টিটিউট অৱ টেকন'লজিৰ বিজ্ঞানীসকলে বিদ্যুৎ-উৎপাদক পোছাকৰ পৰীক্ষাত আধাৰ বয়ন বস্ত্ৰ হিচাপে কেভলাৰ ব্যৱহাৰ কৰিছিল। এইটো কাপোৰত [[জিংক অক্সাইড]] নেন'ৱায়াৰ বৈ কৰি কৰা হৈছিল। যদি সফল হয়, নতুন কাপোৰে প্ৰতি বৰ্গ মিটাৰত প্ৰায় 80 মিলিৱাট উৎপন্ন কৰিব।<ref>[http://www.sciam.com/podcast/episode.cfm?id=3E0E600F-F7B2-4F1F-DA377027B8FDC443&sc=rss Fabric Produces Electricity As You Wear It]. Scientific American (2008-02-22). Retrieved on 2012-05-26.</ref>
{{cvt|60000|sqft|m2}} তকৈ অধিক কেভলাৰৰ এখন প্ৰত্যাহাৰযোগ্য ছাদ ১৯৭৬ গ্ৰীষ্মকালীন অলিম্পিকৰ বাবে অলিম্পিক ষ্টেডিয়াম, মণ্ট্ৰিয়েলৰ ডিজাইনৰ এক মুখ্য অংশ আছিল। ই দৰ্শনীয়ভাৱে অসফল আছিল, কাৰণ ই 10 বছৰ পলমকৈ সম্পূৰ্ণ হৈছিল আৰু এলানি সমস্যাৰ পিছত মাত্ৰ 10 বছৰ পাছত মে' 1998 ত সলনি কৰা হৈছিল।<ref>{{Structurae|id=20000742|title=Roof of the Montreal Olympic Stadium}}</ref><ref>[http://www.andrewclem.com/Baseball/OlympicStadium.html Clem's Baseball ~ Olympic Stadium]. Andrewclem.com. Retrieved on 2012-05-26.</ref>
কেভলাৰক [[ৰবৰ]] বেল'জ সম্প্ৰসাৰণ সংযোগ আৰু ৰবৰ নলী বা টিউবিং নলীত এক শক্তিবৰ্ধক স্তৰ হিচাপে পোৱা যায়, উচ্চ উষ্ণতা প্ৰয়োগৰ বাবে, আৰু ইয়াৰ উচ্চ শক্তিৰ বাবে। ইয়াক নলী সমাৱেশৰ বাহিৰত ব্যৱহৃত বিনুনী স্তৰ হিচাপেও পোৱা যায়, চোকা বস্তুৰ বিৰুদ্ধে সুৰক্ষা যোগ কৰিবলৈ।<ref name="Shepherd">{{cite journal|last1=Shepherd|first1=Robert|last2=Stokes|first2=Adam|last3=Nunes|first3=Rui|last4=Whitesides|first4=George|title=Soft Machines That are Resistant to Puncture and That Self Seal|journal=Advanced Materials|date=October 2013|volume=25|issue=46|pages=6709–6713|doi=10.1002/adma.201303175|pmid=24123311|bibcode=2013AdM....25.6709S |s2cid=9251365 |url=https://dash.harvard.edu/bitstream/handle/1/12361265/54726101.pdf?sequence=1}}</ref><ref name="Specialist">{{cite book|editor-last1=Gong|editor-first1=RH|title=Specialist Yarn and Fabric Structures: Developments and Applications|date=2011|publisher=Woodhead Publishing|isbn=9781845697570|page=349|url=https://books.google.com/books?id=H_w2YgEACAAJ}}</ref><ref>{{cite journal|last1=Meyer|first1=Bruce|title=Unaflex adding space, capacity at S.C. plant|journal=Rubber & Plastics News|date=November 9, 2015|url=http://www.rubbernews.com/article/20151109/NEWS/311029979}}{{Dead link|date=December 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
কিছুমান [[চেলফ'ন]] (মট'ৰ'লা RAZR পৰিয়াল, মট'ৰ'লা ড্ৰয়েড Maxx, OnePlus 2 আৰু Pocophone F1কে ধৰি) ত এখন কেভলাৰ বেকপ্লেট থাকে, কাৰ্বন ফাইবাৰৰ দৰে অন্যান্য সামগ্ৰীতকৈ ইয়াৰ স্থিতিস্থাপকতা আৰু সংকেত সংক্ৰমণত হস্তক্ষেপৰ অভাৱৰ বাবে বাছনি কৰা হৈছে।<ref>[https://www.motorola.com/Consumers/US-EN/Consumer-Product-and-Services/Mobile-Phones/DROID-RAZR-BY-MOTOROLA-US-EN Droid RAZR] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120604132033/http://www.motorola.com/Consumers/US-EN/Consumer-Product-and-Services/Mobile-Phones/DROID-RAZR-BY-MOTOROLA-US-EN |date=2012-06-04 }}. (2011-10-11). Motorola Mobility. Retrieved November 4, 2011</ref>
কেভলাৰ আঁহ/এপক্সি মেট্ৰিক্স সংমিশ্ৰিত সামগ্ৰী সামুদ্ৰিক কাৰেণ্ট টাৰবাইন (MCT) বা বতাহ টাৰবাইনত অন্যান্য আঁহৰ তুলনাত তেওঁলোকৰ উচ্চ নিৰ্দিষ্ট শক্তি আৰু লঘু ওজনৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি।<ref>{{cite journal|last=Wang|first=Jifeng|author2=Norbert Müller |title=Numerical investigation on composite material marine current turbine using CFD|journal=Central European Journal of Engineering|date=December 2011|volume=1|issue=4|pages=334–340|doi=10.2478/s13531-011-0033-6|bibcode=2011CEJE....1..334W|doi-access=free}}</ref>
==সংমিশ্ৰিত সামগ্ৰী==
এৰামিড আঁহ সংমিশ্ৰিত সামগ্ৰী শক্তিশালী কৰিবলৈ বহুলভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হয়, প্ৰায়ে [[কাৰ্বন ফাইবাৰ]] আৰু [[কাঁচৰ আঁহ]]ৰ সংমিশ্ৰণত। উচ্চ পৰিৱেশন সংমিশ্ৰণৰ বাবে মেট্ৰিক্স সাধাৰণতে [[এপক্সি ৰেজিন]]। সাধাৰণ প্ৰয়োগত [[ফৰ্মুলা 1]] গাড়ীৰ বাবে [[মন'ক'ক]] বডি, হেলিকপ্টাৰ ৰ'টৰ ব্লেড, [[টেনিছ]], [[টেবুল টেনিছ]], [[বেডমিণ্টন]] আৰু [[স্কোৱাছ (ক্ৰীড়া)|স্কোৱাছ]], ৰেকেট, [[কায়াক]], [[ক্ৰিকেট বেট]], আৰু [[ফিল্ড হকি]], [[আইচ হকি]] আৰু [[লেক্ৰ'ছ]] ষ্টিক অন্তৰ্ভুক্ত।<ref>Kadolph, Sara J. Anna L. Langford. Textiles, Ninth Edition. Pearson Education, Inc 2002. Upper Saddle River, NJ</ref><ref>{{Cite journal|author1=D. Tanner |author2=J. A. Fitzgerald |author3=B. R. Phillips | year = 1989| title = The Kevlar Story – an Advanced Materials Case Study|journal = [[Angewandte Chemie International Edition in English]]| volume = 28| issue = 5| pages = 649–654| doi = 10.1002/anie.198906491}}</ref><ref>{{Cite journal| author = E. E. Magat| year = 1980| title = Fibers from Extended Chain Aromatic Polyamides, New Fibers and Their Composites| journal = [[Philosophical Transactions of the Royal Society A]]| volume = 294| issue = 1411| pages = 463–472| jstor=36370| doi=10.1098/rsta.1980.0055|bibcode = 1980RSPTA.294..463M | s2cid = 121588983}}</ref><ref>Ronald V. Joven. Manufacturing Kevlar panels by thermo-curing process. Los Andes University, 2007. Bogotá, Colombia.</ref>
কেভলাৰ 149, আটাইতকৈ শক্তিশালী আঁহ আৰু গঠনত আটাইতকৈ স্ফটিকীয়, বিমান নিৰ্মাণৰ নিৰ্দিষ্ট অংশত এক বিকল্প।<ref>{{Cite web|title=Kevlar|url=https://www.physics.ncsu.edu/stxm/science/kevlar/kevlar.html|access-date=2020-11-29|website=www.physics.ncsu.edu|archivedate=2020-11-24|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201124154856/https://www.physics.ncsu.edu/stxm/science/kevlar/kevlar.html|deadurl=yes}}</ref> ডেউকাৰ আগৰ প্ৰান্ত এক প্ৰয়োগ, কেভলাৰ চৰাইৰ সংঘৰ্ষত কাৰ্বন বা কাঁচৰ আঁহতকৈ ভাঙিবলৈ কম প্ৰৱণ।
==লগতে চাওক==
* [[ইনেগ্ৰা S]]
* [[অতি-উচ্চ-আণৱিক-ওজন পলিইথিলিন]]
* [[টোৱাৰন]]
* [[ভেক্ট্ৰান]]
==তথ্যসূত্ৰ==
{{Reflist|30em}}
==বাহ্যিক সংযোগ==
{{Commons category|Kevlar}}
* {{Official website|http://www.kevlar.com/ }}
* [http://www.pslc.ws/macrog/aramid.htm Aramids]
* [http://www.matweb.com/search/SpecificMaterial.asp?bassnum=PDUKEV29 Matweb material properties of Kevlar]
* {{US patent|5565264}}
* [http://www.lbl.gov/MicroWorlds/Kevlar/index.html Kevlar] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303213649/http://www2.lbl.gov/MicroWorlds/Kevlar/index.html |date=2016-03-03 }}
* [http://www.bodyarmornews.com/bullet-proof-vest/ Kevlar in body armor]
* [https://web.archive.org/web/20091103042718/http://web.mst.edu/~wlf/Synthesis/kevlar.html Synthesis of Kevlar]
* [http://www.ngcc.org.uk/DesktopModules/ViewDocument.aspx?DocumentID=1003 Aberfeldy Footbridge over the River Tay] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111002183457/http://www.ngcc.org.uk/DesktopModules/ViewDocument.aspx?DocumentID=1003 |date=2011-10-02 }}
* [https://web.archive.org/web/20110612170300/http://plastics.inwiki.org/Kevlar Kevlar] at Plastics Wiki
{{DuPont}}
{{Fibers}}
[[Category:Organic polymers]]
[[Category:Body armor]]
[[Category:Bulletproofing]]
[[Category:DuPont products]]
[[Category:Synthetic fibers]]
[[Category:Technical fabrics]]
[[Category:Brand name materials]]
[[Category:Products introduced in 1965]]
[[Category:American inventions]]
caiq4iwnacemmk4hpqft0a11kjyo21o
কান্তনগৰ মন্দিৰ
0
127298
606937
551934
2026-05-17T22:50:32Z
InternetArchiveBot
29706
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
606937
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox Hindu temple
| name = কান্তজী মন্দিৰ
| native_name = কান্তনগৰ মন্দিৰ
| image = 2.কান্তনগর মন্দির.jpg
| caption =
<!-- RELIGION -->
| deity = কান্ত ([[কৃষ্ণ]]) আৰু [[ৰুক্মিণী]]
| tradition =
| functional_status =
| temple_board =
| festivals = [[ৰাসমেলা]]
| tower =
| temple_tank =
| temple_tree =
<!-- LOCATION -->
| location = সুন্দৰপুৰ, কাহাৰোল
| district = দিনাজপুৰ
| state =
| province =
| country = [[বাংলাদেশ]]
| map_type = Bangladesh Rangpur division #Bangladesh
| map_alt =
| coordinates = {{Coord|25|47|26|N|88|40|00|E|region:BD_type:landmark_source:kolossus-ruwiki|display=inline,title}}
| coordinates_footnotes =
<!-- ARCHITECTURE -->
| architecture_type = '''নৱৰত্ন''' বংগৰ মন্দিৰ স্থাপত্য
| architecture_style =
| creator = {{plain list|
* ৰাজা প্ৰাণনাথ ৰায়
* ৰাজা ৰামনাথ ৰায়}}
| established = ১৭০৪ খ্ৰীষ্টাব্দ
| groundbreaking =
| year_completed = ১৭৫২ খ্ৰীষ্টাব্দ
<!-- SPECIFICATIONS -->
| facade_direction =
| temple_quantity =
| monument_quantity =
<!-- WEBSITE -->
| website =
<!-- BELOW -->
| footnotes =
}}'''কান্তজিউ মন্দিৰ''' ({{Lang-en|Kantajew Temple}}) বা '''কান্তজীৰ মন্দিৰ''' বা '''কান্তনগৰ মন্দিৰ''' হʼল [[বাংলাদেশ]]ৰ দিনাজপুৰ জিলাত অৱস্থিত এটি মধ্যযুগীয় হিন্দু মন্দিৰ। মহাৰাজ প্ৰাণনাথ ৰায়ে মন্দিৰটি [[শ্ৰীকৃষ্ণ]] আৰু তেওঁৰ পত্নী [[ৰুক্মিণী]]ক উৎসৰ্গ কৰি নিৰ্মিত কৰিছিল। ১৭০৪ খ্ৰীষ্টাব্দত, ইয়াৰ নিৰ্মাণকাৰ্য আৰম্ভ হৈছিল আৰু ১৭৫২ খ্ৰীষ্টাব্দত তেওঁৰ পুত্ৰ ৰাজা ৰামনাথ ৰায়ৰ ৰাজত্বকালত শেষ হৈছিল। মন্দিৰটোৰ ‘নটা শিখৰ’ আছিল যাক নৱৰত্ন বুলি কোৱা হৈছিল। কিন্তু ১৮৯৭ চনত, এক ভূমিকম্পত আটাইকেইটা শিখৰ ধ্বংস হৈ যায়। এই মন্দিৰত বাংলাদেশৰ সৰ্বোৎকৃষ্ট টেৰাকোটা শিল্পৰ নিদৰ্শন পোৱা যায়। পোৰামাটিৰ অলঙ্কৰণত পৌৰাণিক কাহিনীসমূহ দেৱালৰ গাত ফুটি উঠিছে।
এই মন্দিৰৰ নিৰ্মাণ আৰু সৌন্দৰ্য বৰ্ধনৰ বাবে সুদূৰ পাৰস্যৰপৰা নিৰ্মাণ শিল্পী অনা হৈছিল। মন্দিৰৰ দক্ষিণ দিশত নয়াবাদ নামৰ গাঁৱত ৰজা প্ৰাণনাথে নিৰ্মাণ শিল্পী আৰু শ্ৰমিকসকলৰ বসবাসৰ বাবে ভূমি দান কৰিছিল। এই শ্ৰমিকসকলৰ সৰহসংখ্যকেই আছিল ইছলাম ধৰ্মাৱলম্বী। সেয়েহে ধৰ্মীয় প্ৰাৰ্থনা পালনৰ বাবে তেওঁলোকে নয়াবাদ মছজিদ নামৰ এখন মছজিদ নিৰ্মাণ কৰে যিটো এই অঞ্চলৰ আন এটি উল্লেখযোগ্য প্ৰত্নতাত্ত্বিক নিদৰ্শন।
প্ৰতিবছৰে শীতকালৰ আৰম্ভণিতে মন্দিৰ প্ৰাঙ্গণত এমাহলৈ ৰাস মেলা অনুষ্ঠিত হয়। মহাৰাজ ৰামনাথ ৰায়ৰ আমোলৰপৰাই এই ৰাস মেলা অনুষ্ঠিত হৈ আহিছে বুলি জনা যায়। মেলাৰ সময়ছোৱাত [[ভাৰত]] আৰু [[বাংলাদেশ]]ৰ বিভিন্ন অঞ্চলৰপৰা বহু তীৰ্থ যাত্ৰীয়ে তীৰ্থ যাত্ৰা কৰাৰ মানসেৰে মন্দিৰলৈ আহে।
== অৱস্থান ==
মন্দিৰটো দিনাজপুৰ চহৰৰপৰা ২০ কিলোমিটাৰ উত্তৰে আৰু কাহাৰোল উপজিলা সদৰৰপৰা ৮ কিলোমিটাৰ দক্ষিণ-পূবে সুন্দৰপুৰ ইউনিয়নত, দিনাজপুৰ-তেঁতুলিয়া ঘাইপথৰ পশ্চিমে স্থিত ঢেঁপা নদীৰ তীৰৱৰ্তী কান্তনগৰ গাঁৱত অৱস্থিত।
== ইতিহাস ==
[[চিত্ৰ:Kantaji Temple 1870's.jpg|thumb|left|কান্তনগৰ মন্দিৰ, ১৮৭১ খ্ৰীষ্টাব্দৰ ছবিত নটা ৰত্নৰ সাতটা দৃশ্যমান হৈ আছে, এক ভূমিকম্পত এই বিখ্যাত নৱৰত্ন মন্দিৰৰ ৰত্নসমূহ বিলীন হৈ যায়]]
মন্দিৰৰ উত্তৰফালৰ ভিত্তিবেদীত থকা শিলালিপিৰপৰা জনা যায় যে, তৎকালীন দিনাজপুৰৰ মহাৰাজ জমিদাৰ প্ৰাণনাথ ৰায়ে তেওঁৰ শেষ বয়সত মন্দিৰৰ নিৰ্মাণকাৰ্য আৰম্ভ কৰিছিল। ১৭২২ খ্ৰীষ্টাব্দত তেওঁৰ মৃত্যুৰ পাছত তেওঁৰ শেষ ইচ্ছা অনুসৰি তেওঁৰ পোষ্যপুত্ৰ মহাৰাজ ৰামনাথ ৰায়ে ১৭৫২ খ্ৰীষ্টাব্দত মন্দিৰটোৰ নিৰ্মাণকাৰ্য শেষ কৰে। প্ৰথমে মন্দিৰটোৰ চূড়াৰ উচ্চতা আছিল ৭০ ফুট। ১৮৯৭ খ্ৰীষ্টাব্দত হোৱা এক [[ভূমিকম্প]]ৰ ফলত মন্দিৰটোৰ চূড়াবোৰ ভাঙি যায়। বিংশ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে মহাৰাজ গিৰিজানাথে ব্যাপকভাৱে মন্দিৰটোৰ সংস্কাৰ কৰে যদিও তেওঁ মন্দিৰৰ চূড়াবোৰৰ কোনো সংস্কাৰ কৰা নাছিল।
২০১৭ চনৰ [[কলকাতা গ্ৰন্থমেলা]]ত বংগৰ নিজা স্থাপত্যশৈলীৰ নিদৰ্শন হিচাপে বাংলাদেশ চৰকাৰে তেওঁলোকৰ পেভিলিয়নটো কান্তজিউ মন্দিৰৰ আৰ্হিত নিৰ্মাণ কৰিছিল।<ref name=":0">{{cite web|last=|first=|date=|publisher=|title=Bangladesh book fair in Kolkata|url=https://www.sbs.com.au/yourlanguage/bangla/en/audiotrack/bangladesh-book-fair-kolkata|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20171206103712/https://www.sbs.com.au/yourlanguage/bangla/en/audiotrack/bangladesh-book-fair-kolkata|archive-date=৬ ডিসেম্বৰ ২০১৭|access-date=|website=}}</ref>
২০২৪ চনৰ ২৭ এপ্ৰিল তাৰিখে, ২০ হাজাৰৰো অধিক ভক্তই একেলগে এই মন্দিৰত [[শ্ৰীমদ্ভগৱতগীতা]] পাঠ কৰিছিল।<ref>{{cite news|url=https://www.somoynews.tv/news/2024-04-27/TFJ2ANUF|title=একসঙ্গে ২০ হাজাৰ কণ্ঠে হলো গীতা পাঠ|date=২৭ এপ্ৰিল ২০২৪|work=[[সময় টিভি]]}}</ref><ref>{{cite web|date=2024-04-27|language=en|title=একসঙ্গে ২০ হাজাৰ কণ্ঠে গীতা পাঠ|url=https://ntvbd.com/religion-and-life/news-1392945|access-date=2024-04-27|website=[[এনটিভি]]}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.deshrupantor.com/505535/%E0%A6%95%E0%A6%BE%E0%A6%A8%E0%A7%8D%E0%A6%A4%E0%A6%9C%E0%A7%80%E0%A6%89-%E0%A6%AE%E0%A6%A8%E0%A7%8D%E0%A6%A6%E0%A6%BF%E0%A6%B0%E0%A7%87-%E0%A6%8F%E0%A6%95%E0%A6%B8%E0%A6%99%E0%A7%8D%E0%A6%97%E0%A7%87-%E0%A7%A8%E0%A7%A6-%E0%A6%B9%E0%A6%BE%E0%A6%9C%E0%A6%BE%E0%A6%B0-%E0%A6%95%E0%A6%A3%E0%A7%8D%E0%A6%A0%E0%A7%87-%E0%A6%97%E0%A7%80%E0%A6%A4%E0%A6%BE-%E0%A6%AA%E0%A6%BE%E0%A6%A0|title=কান্তজীউ মন্দিৰে একসঙ্গে ২০ হাজাৰ কণ্ঠে গীতা পাঠ|date=২৭ এপ্ৰিল ২০২৪|work=দেশ ৰূপান্তৰ}}</ref><ref>{{cite web|last=শাহী|first=শাহ আলম|date=2024-04-27|language=en-US|title=দেশে প্ৰথম ২০ হাজাৰ কণ্ঠে শ্ৰীমদ্ভগবদ্গীতা পাঠ|url=https://www.channelionline.com/this-is-the-first-time-in-the-country-that-20000-voices-read-together-the-holy-srimad-bhagavad-gita/|access-date=2024-04-27|website=[[চ্যানেল আই]]}}</ref>
২০২৫ চনত, বাংলাদেশ বেংকে ২০ টকাৰ নোটত কান্তজিউ মন্দিৰৰ ছবি যুক্ত কৰে।<ref>{{cite web|last=ডেস্ক|first=বাণিজ্য|date=2025-05-29|language=bn|title=১ জুন বাজাৰে আসছে ২০, ৫০ ও ১০০০ টাকাৰ নতুন নোট|url=https://www.prothomalo.com/business/bank/8rcyqqrd9m|access-date=2025-06-17|website=Prothomalo}}</ref><ref>{{cite news|url=https://bangla.thedailystar.net/economy/bank/news-676401|title=নতুন নকশাৰ ২০, ৫০ ও ১০০০ টাকাৰ নোট আসছে ১ জুন|date=মে ২৯, ২০২৫|work=দ্য ডেইলি ষ্টাৰ|access-date=১৭ জুন ২০২৫}}</ref>
=== আক্ৰমণ ===
২০১৫ চনৰ ৫ ডিচেম্বৰ তাৰিখে নিশা, ৩০০ বছৰ ধৰি চলি অহা [[ৰাসমেলা]]ত মন্দিৰ প্ৰাঙ্গণত যাত্ৰা চলাকালীন সময়ত তিনিটা ককটেইল বোমাৰ বিস্ফোৰণ ঘটিছিল।<ref>{{cite web|url=https://www.prothomalo.com/bangladesh/crime/%E0%A6%B0%E0%A6%BE%E0%A6%B8%E0%A6%AE%E0%A7%87%E0%A6%B2%E0%A6%BE%E0%A6%AF%E0%A6%BC-%E0%A6%AC%E0%A7%8B%E0%A6%AE%E0%A6%BE-%E0%A6%B9%E0%A6%BE%E0%A6%AE%E0%A6%B2%E0%A6%BE-%E0%A6%B0%E0%A6%95%E0%A7%8D%E0%A6%A4%E0%A6%BE%E0%A6%95%E0%A7%8D%E0%A6%A4-%E0%A7%AC|title=ৰাসমেলায় বোমা হামলা, ৰক্তাক্ত ৬|last=প্ৰতিবেদক|first=নিজা|website=দৈনিক প্ৰথম আলো|language=bn|access-date=2021-07-31|archive-date=২০২১-০৭-৩১|archive-url=https://web.archive.org/web/20210731220800/https://www.prothomalo.com/bangladesh/crime/%E0%A6%B0%E0%A6%BE%E0%A6%B8%E0%A6%AE%E0%A7%87%E0%A6%B2%E0%A6%BE%E0%A6%AF%E0%A6%BC-%E0%A6%AC%E0%A7%8B%E0%A6%AE%E0%A6%BE-%E0%A6%B9%E0%A6%BE%E0%A6%AE%E0%A6%B2%E0%A6%BE-%E0%A6%B0%E0%A6%95%E0%A7%8D%E0%A6%A4%E0%A6%BE%E0%A6%95%E0%A7%8D%E0%A6%A4-%E0%A7%AC|url-status=dead}}</ref> এই ঘটনাত প্ৰায় ১০ জন লোক আহত হৈছিল। তিনিজন লোক গুৰুতৰভাৱে আহত হৈছিল। আহতসকলৰ ছয়জনক ততাতৈয়াকৈ এম আব্দূৰ ৰহিম মেডিকেল কলেজত ভৰ্তি কৰোৱা হৈছিল। আক্ৰমণৰ পূৰ্বে মন্দিৰৰ পুৰোহিতজনক কোনো ধৰ্মীয় সমাৱেশ নকৰিবলৈ ভাবুকি দিয়া হৈছিল।<ref>{{cite web|url=https://www.indiatoday.in/world/neighbours/story/bomb-attack-on-hindu-religious-gathering-in-bangladesh-275776-2015-12-05|title=10 injured in bomb attack on Hindu religious gathering in Bangladesh|last=DelhiDecember 5|first=India Today Web Desk New|last2=December 11|first2=2015UPDATED:|website=India Today|language=en|access-date=2021-07-31|last3=Ist|first3=2015 10:20|archive-date=২০২১-০৭-৩১|archive-url=https://web.archive.org/web/20210731213039/https://www.indiatoday.in/world/neighbours/story/bomb-attack-on-hindu-religious-gathering-in-bangladesh-275776-2015-12-05|url-status=dead}}</ref> আমেৰিকাৰ প্ৰথম হিন্দু কংগ্ৰেছ সদস্য তুলসী গেবাৰ্ডে এই ঘটনাৰ তীব্ৰ নিন্দা কৰিছিল। তেওঁ বাংলাদেশত নিযুক্ত আমেৰিকাৰ ৰাষ্ট্ৰদূত মাৰ্ছিয়া বাৰ্নিকাটক মন্দিৰলৈ গৈ মন্দিৰৰ অৱস্থাৰ বুজ লʼবলৈ অনুৰোধ কৰিছিল।<ref>{{cite web|url=https://www.vina.cc/2016/01/10/tulsi-gabbard-responds-to-iskcon-bangladesh-attack/|title=Tulsi Gabbard Responds to ISKCON Bangladesh Attack|last=vina|date=2016-01-10|website=VINA - Vaishnava Internet News Agency|language=en-US|access-date=2021-07-31|archive-date=২০২১-০৭-৩১|archive-url=https://web.archive.org/web/20210731211518/https://www.vina.cc/2016/01/10/tulsi-gabbard-responds-to-iskcon-bangladesh-attack/|url-status=dead|archivedate=2021-07-31|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210731211518/https://www.vina.cc/2016/01/10/tulsi-gabbard-responds-to-iskcon-bangladesh-attack/|deadurl=yes}}</ref> এই আক্ৰমণৰ লগত জড়িত জামাত-উল-মুজাহিদীন বাংলাদেশ নামৰ সংগঠনৰ দুগৰাকী সদস্যক গ্ৰেপ্তাৰ কৰা হয়। অঞ্চলটোৰ লোকসকলে দিনাজপুৰত এই আক্ৰমণৰ প্ৰতিবাদত মানৱবন্ধন কাৰ্যসূচী পালন কৰিছিল।<ref>{{cite web|url=https://www.priyo.com/i/%E0%A6%95%E0%A6%BE%E0%A6%A8%E0%A7%8D%E0%A6%A4%E0%A6%9C%E0%A7%80%E0%A6%89%E2%80%99%E0%A6%B0-%E0%A6%AE%E0%A6%A8%E0%A7%8D%E0%A6%A6%E0%A6%BF%E0%A6%B0%E0%A7%87-%E0%A6%AC%E0%A7%8B%E0%A6%AE%E0%A6%BE-%E0%A6%B9%E0%A6%BE%E0%A6%AE%E0%A6%B2%E0%A6%BE%E0%A6%B0-%E0%A6%AA%E0%A7%8D%E0%A6%B0%E0%A6%A4%E0%A6%BF%E0%A6%AC%E0%A6%BE%E0%A6%A6%E0%A7%87%E0%A6%B0-%E0%A6%A6%E0%A6%BF%E0%A6%A8%E0%A6%BE%E0%A6%9C%E0%A6%AA%E0%A7%81%E0%A6%B0%E0%A7%87-%E0%A6%AE%E0%A6%BE%E0%A6%A8%E0%A6%AC%E0%A6%AC%E0%A6%A8%E0%A7%8D%E0%A6%A7%E0%A6%A8|title=কান্তজীউ’ৰ মন্দিৰে বোমা হামলাৰ প্ৰতিবাদেৰ দিনাজপুৰে মানববন্ধন|website=প্ৰিয়.কম|language=en|access-date=2021-07-31|archive-date=২০২১-০৭-৩১|archive-url=https://web.archive.org/web/20210731221114/https://www.priyo.com/i/%E0%A6%95%E0%A6%BE%E0%A6%A8%E0%A7%8D%E0%A6%A4%E0%A6%9C%E0%A7%80%E0%A6%89%E2%80%99%E0%A6%B0-%E0%A6%AE%E0%A6%A8%E0%A7%8D%E0%A6%A6%E0%A6%BF%E0%A6%B0%E0%A7%87-%E0%A6%AC%E0%A7%8B%E0%A6%AE%E0%A6%BE-%E0%A6%B9%E0%A6%BE%E0%A6%AE%E0%A6%B2%E0%A6%BE%E0%A6%B0-%E0%A6%AA%E0%A7%8D%E0%A6%B0%E0%A6%A4%E0%A6%BF%E0%A6%AC%E0%A6%BE%E0%A6%A6%E0%A7%87%E0%A6%B0-%E0%A6%A6%E0%A6%BF%E0%A6%A8%E0%A6%BE%E0%A6%9C%E0%A6%AA%E0%A7%81%E0%A6%B0%E0%A7%87-%E0%A6%AE%E0%A6%BE%E0%A6%A8%E0%A6%AC%E0%A6%AC%E0%A6%A8%E0%A7%8D%E0%A6%A7%E0%A6%A8|url-status=dead}}</ref> [[ঢাকা]]ত বাংলাদেশ হিন্দু, বৌদ্ধ ও খ্ৰিষ্টান ঐক্য পৰিষদ আৰু [[আন্তৰ্জাতিক কৃষ্ণভাৱনামৃত সংঘ]]ই এই আৰু প্ৰতিবাদত মানৱবন্ধন আৰু বিক্ষোভ প্ৰদৰ্শন কৰে।<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/bengali/news/2015/12/151211_bangladesh_iscon_temple_attack_two_arrested|title=ইসকনেৰ মন্দিৰে আক্ৰমণেৰ ঘটনায় আৰেকজন আটক|date=2015-12-11|website=[[বিবিসি বাংলা]]|language=bn|access-date=2021-07-31|archive-date=২০২১-০৭-৩১|archive-url=https://web.archive.org/web/20210731222300/https://www.bbc.com/bengali/news/2015/12/151211_bangladesh_iscon_temple_attack_two_arrested|url-status=dead}}</ref>
== স্থাপত্য ==
[[চিত্ৰ:1. কান্তনগর মন্দির.jpg|thumb|ওপৰৰ পৰা]]
মন্দিৰৰ বাহিৰৰ দেৱাল জুৰি পোৰামাটিৰ ফলকত [[ৰামায়ণ]], [[মহাভাৰত]] আৰু বিভিন্ন পৌৰাণিক কাহিনীৰ চিত্ৰায়ণ কৰা আছে। সমগ্ৰ মন্দিৰত প্ৰায় ১৫,০০০টা টেৰাকোটা টালি আছে।<ref>{{cite news |title=তিন তৰুনেৰ কান্তজী উদ্ধাৰ |author=মামুন আব্দুল্লাহ |format=মুদ্ৰণ |agency= |newspaper=দৈনিক প্ৰথম আলো |publisher= |location=ঢাকা |date=মে ৩০, ২০০৩ |page=২৫ |access-date=জুন ১৯, ২০১০ |language=বাংলা}}</ref> মন্দিৰটো ওপৰফালে তিনিটা ঢাপত উঠি যোৱা ধৰণৰ। মন্দিৰৰ চাৰিওফালৰ আটাইবোৰ খিলানৰ মাজেৰে ভিতৰত স্থিত দেৱতাসকলৰ মূৰ্তি দেখা যায়। মন্দিৰ প্ৰাঙ্গণটো আয়তাকাৰ হʼলেও, শিলৰ ভেটিৰ ওপৰত নিৰ্মিত ৫০ ফুট উচ্চতাৰ মন্দিৰটো কিন্তু বৰ্গাকাৰহে। তলফালে আটাইবোৰ প্ৰৱেশপথত বহু খাঁজযুক্ত খিলান আছে। দুটা ইটাৰ স্তম্ভৰে খিলানবোৰ পৃথক কৰা আছে, স্তম্ভ দুটা দেখাত আটকধুনীয়া আৰু সমৃদ্ধ অলংকৰণযুক্ত। মন্দিৰৰ পশ্চিম দিশত দ্বিতীয় বাৰান্দাৰপৰা চিৰি ওপৰফালে উঠি গৈছে। মন্দিৰটোৰ তলফালে ২১টা আৰু দ্বিতীয় তলাত ২৭টা দৰ্জা-খিলান আছে, কিন্তু তৃতীয় মহলাত কেৱল ৩টাহে আছে।
== চিত্ৰ বীথিকা ==
<gallery>
Kantanji's Temple fornt view in Dinajpur.jpg|মন্দিৰৰ সন্মুখ ভাগৰ দৃশ্য
Kan-terra-cota-4a.jpg|পোৰামাটিৰ ফলক
Kantajew Temple-Terracotta 4.jpg|পোৰামাটিৰ ফলক
কান্তনগর মন্দির এর টেরাকোটা ৭৩.jpg|কান্তনগৰ মন্দিৰৰ টেৰাকোটা
Verses from the wall of Kantajew Temple.jpg|শিলাত খোদিত শ্লোক
Kantajew Temple Dinajpur Galery.jpg|কান্তনগৰ মন্দিৰ
File:Finest artwork and terracotta of Kantanagar temple 09.jpg|মন্দিৰৰ সুদৃশ্য টেৰাকোটা আৰু চিত্ত শৈলী
File:Indira at the east side of the Kantanagar Temple.jpg|মন্দিৰৰ পূৰ্বে ইন্দিৰা
File:Magnificent baluster, Kantanagar Temple 01.jpg|মন্দিৰৰ সুদৃশ্য স্তম্ভ
File:Miniature of the temple, Kantanagar Temple 2.jpg|মন্দিৰৰ সৰু আকৃতি
File:View of Kantanagar Temple from North (front side) 01.jpg|মন্দিৰ উত্তৰ দিশৰ পৰা
File:View of Kantanagar Temple from North east (2).jpg|মন্দিৰ উত্তৰ-পূব দিশৰ পৰা
File:A Shiva temple at North East corner of Kantanagar Temple.jpg|মন্দিৰৰ শিৱ মন্দিৰ
চিত্ৰ:RadhaKrishn Statue in Kantajew Temple.jpg|কান্তনগৰ মন্দিৰত ৰাধাকৃষ্ণ মূৰ্তি
</gallery>
== লগতে চাওক ==
* [[কান্তনগৰ প্ৰত্নতাত্ত্বিক সংগ্ৰহালয়]]
* [[বাংলাদেশৰ প্ৰত্নতাত্ত্বিক স্থানসমূহৰ তালিকা]]
* [[বংগৰ মন্দিৰ স্থাপত্য]]
* [[ৰত্ন শিল্পৰীতি]]
* [[নয়াবাদ মছজিদ]]
== তথ্য উৎস ==
{{ৰেফলিষ্ট}}
== বাহ্যিক সংযোগ ==
{{Commons|Category:Kantanagar Temple}}
{{Hindu temples in Bangladesh}}
[[শ্ৰেণী:হিন্দুধৰ্মৰ মঠ-মন্দিৰ]]
[[শ্ৰেণী:বাংলাদেশ]]
cdmv4jtbk5oz8fypx1taywpm3bvhe7m
চুলাৱেছি
0
128387
607028
606826
2026-05-18T09:20:31Z
InternetArchiveBot
29706
Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
607028
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox islands
| name = চুলাৱেছি
| image_name = Sulawesi Topography.png
| image_caption = চুলাৱেছিৰ ভূ-তাত্ত্বিক মানচিত্ৰ
| native_name =
| native_name_link =
| other_names = চেলেবিছ (Celebes)
| map_image = Sulawesi map.PNG
| map_caption = চুলাৱেছিৰ প্ৰাদেশিক বিভাজন
| location = [[ইণ্ডোনেছিয়া]]
| coordinates = {{coord|02|S|121|E|type:isle_scale:5000000|display=inline,title}}
| archipelago = ইণ্ডোনেছিয়ান দ্বীপপুঞ্জ
----
বৃহত্তৰ চুণ্ডা দ্বীপপুঞ্জ
| area_km2 = 174,416.16
| rank = ১১তম
| highest_mount = [[মাউণ্ট লাটিমোজং|লাটিমোজং]]
| elevation_m = 3,478
| country = [[ইণ্ডোনেছিয়া]]
| country_admin_divisions_title = প্ৰদেশসমূহ
| country_admin_divisions = {{ubl|[[উত্তৰ চুলাৱেছি]]|[[গোৰোন্তালো]]|[[মধ্য চুলাৱেছি]]|[[পশ্চিম চুলাৱেছি]]|[[দক্ষিণ চুলাৱেছি]]|[[দক্ষিণ-পূব চুলাৱেছি]]}}
| country_largest_city = [[মাকাছাৰ]] (জনসংখ্যা ১,৪৩২,২০০)
| population = ২০,৫৬৮,৪১১
| population_as_of = ২০২৩-ৰ মাজভাগৰ অনুমাণিক হিচাপ
| density_km2 = ১১০.৫
| ethnic_groups = মাকাছাৰীজ, বুগিনীজ, মাণ্ডাৰ, মিনাহাচা, গোৰোন্তালোৱান, কাইলি, তোৰাজা, মামাচা, বুটোনীজ, মুনা, তোলাকি, বাজৌ, মংগনডো, ছাংগিহে, নাপু
}}
'''চুলাৱেছি''' ({{lang-en|Sulawesi}}),<ref>{{cite Dictionary.com|Sulawesi}}</ref> '''চেলেবেছ''' নামেৰেও জনাজাত,<ref>{{cite Dictionary.com|Celebes}}</ref> [[ইণ্ডোনেছিয়া]]ৰ এটা দ্বীপ। চাৰিটা বৃহত্তৰ চুণ্ডা দ্বীপৰ ভিতৰত অন্যতম আৰু বিশ্বৰ ১১ নং বৃহত্তম দ্বীপটো বৰ্নিওৰ পূবে, মালুকু দ্বীপপুঞ্জৰ পশ্চিমে আৰু মিন্দানাও আৰু চুলু দ্বীপপুঞ্জৰ দক্ষিণে অৱস্থিত। ইণ্ডোনেছিয়াৰ ভিতৰত কেৱল সুমাট্ৰা, বৰ্নিও আৰু পাপুয়াৰ ভূ-খণ্ড বৃহৎ আৰু কেৱল জাভা আৰু সুমাট্ৰাহে অধিক জনবহুল।
চুলাৱেছিৰ ভূ-খণ্ডত চাৰিটা উপদ্বীপ অন্তৰ্ভুক্ত: উত্তৰ মিনাহাছা উপদ্বীপ, পূব উপদ্বীপ, দক্ষিণ উপদ্বীপ আৰু দক্ষিণ-পূব উপদ্বীপ। তিনিটা উপসাগৰে এই উপদ্বীপসমূহক পৃথক কৰে: উত্তৰ মিনাহাছা আৰু পূব উপদ্বীপৰ মাজৰ টমিনি উপসাগৰ, পূব আৰু দক্ষিণ-পূব উপদ্বীপৰ মাজৰ টোলো উপসাগৰ আৰু দক্ষিণ আৰু দক্ষিণ-পূব উপদ্বীপৰ মাজৰ বনি উপসাগৰ। দ্বীপটোৰ পশ্চিম দিশৰ কাষেৰে মাকাছাৰ জলদ্বীপটোৱে দ্বীপটোক বৰ্নিওৰপৰা পৃথক কৰে।
==ব্যুৎপত্তিবিজ্ঞান==
চুলাৱেচি নামটো সম্ভৱতঃ চুলা ("দ্বীপ") আৰু বেচি ("লোহা") শব্দৰপৰা আহিছে আৰু ই হয়তো মাটানো হ্ৰদৰ চহকী লোহাৰ আৱৰ্জনাৰপৰা লোহাৰ ঐতিহাসিক ৰপ্তানিৰ কথা বুজাব পাৰে।<ref>Watuseke, F. S. 1974. On the name Celebes. Sixth International Conference on Asian History, International Association of Historians of Asia, Yogyakarta, 26–30 August. Unpublished.</ref>
[[ইণ্ডোনেছিয়া]]ৰ স্বাধীনতাৰ পিছত ইংৰাজী ভাষাত এই নামটো সাধাৰণ ব্যৱহাৰলৈ আহে।
প্ৰথমে পৰ্তুগীজ অভিযাত্ৰীসকলে এই দ্বীপটোক চেলেবেছ নাম দিছিল। ইয়াৰ প্ৰত্যক্ষ অনুবাদ স্পষ্ট নহ'লেও ইয়াক স্থানীয় নাম "চুলাৱেছি"ৰ পৰ্তুগীজ অনুবাদ বুলি গণ্য কৰা হ'ব পাৰে।<ref>{{Cite book|title=The concise dictionary of world place-names|last=Everett-Heath|first=John|publisher=Oxford University Press|year=2018|isbn=978-0-19-186632-6|edition= Fourth|location=[Oxford]|pages=1131|oclc=1053905476}}</ref>
==ভূগোল==
চুলাৱেছি বিশ্বৰ একাদশ বৃহত্তম দ্বীপ,<ref>{{cite book| url=https://books.google.com/books?id=vZhECgAAQBAJ&pg=PA8| page=8| title=The Spectral Tarsier |first=Sharon L. |last=Gursky| publisher=[[Routledge]]|year= 2015 |isbn=978-1-317-34397-4}}</ref> ইয়াৰ আয়তন ১৮৬,২১৬.১৬ কিলোমিটাৰ (৭১,৮৯৮ বৰ্গমাইল) (চুলাৱেছিৰ অংশ হিচাপে প্ৰশাসন কৰা সৰু দ্বীপসমূহকে ধৰি)। দ্বীপটোৰ কেন্দ্ৰীয় অংশটো ঠেককৈ পাহাৰীয়া, যেনেকৈ দ্বীপটোৰ উপদ্বীপসমূহ পৰম্পৰাগতভাৱে ইটোৱে সিটোৰপৰা দূৰৈত আছিল, পথতকৈ সাগৰৰ যোগেদি ভাল সংযোগ আছে। চুলাৱেছিৰ উপদ্বীপসমূহক বিভাজিত কৰা তিনিটা উপসাগৰ হৈছে উত্তৰৰপৰা দক্ষিণলৈ টমিনি, টলো আৰু বনি।{{refn|group=n|Technically, Tomini{{sfnp|IHO|1953|loc=§48 (d)}} and Boni{{sfnp|IHO|1953|loc=§48 (k)}} are defined as gulfs by the [[International Hydrographic Organization]], while Tolo is considered a bay of the [[Molucca Sea]].{{sfnp|IHO|1953|loc=§48 (c)}}}}
এইবোৰে মিনাহাছা বা উত্তৰ উপদ্বীপ, পূব উপদ্বীপ, দক্ষিণ-পূব উপদ্বীপ আৰু দক্ষিণ উপদ্বীপক পৃথক কৰে।
দ্বীপটোৰ পশ্চিম দিশত মাকাছাৰ জলদ্বীপ চলি আছে।<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/place/Makassar-Strait |title=Makassar Strait |author=<!--Not stated--> |website=Encyclopedia Britannica |publisher=Encyclopedia Britannica, Inc. |access-date=23 August 2017 }}</ref>
এই দ্বীপটোৰ পশ্চিমে বৰ্নিও, উত্তৰে ফিলিপাইনছ, পূবে মালুকু আৰু দক্ষিণে ফ্ল'ৰেছ আৰু টিমৰ।
==ভূতত্ত্ব==
[[File:Tangkoko National Park, North Sulawesi, Indonesia.jpg|thumb|মাউণ্ট টংকোকো উত্তৰ চুলাৱেছিৰ এটা আগ্নেয়গিৰি। ]]
দ্বীপটোক আগুৰি থকা গভীৰ সাগৰৰপৰা ওখ, বেছিভাগেই আগ্নেয়গিৰিবিহীন, পাহাৰীয়া অভ্যন্তৰীণ অংশলৈ এই দ্বীপটো ওপৰলৈ উঠিছে। উত্তৰ দিশত ছাংগিহে দ্বীপলৈকে বিস্তৃত উত্তৰ মিনাহাছা উপদ্বীপত সক্ৰিয় আগ্নেয়গিৰি পোৱা যায়। উত্তৰ উপদ্বীপত মাউণ্ট লোকন, মাউণ্ট আউ, ছ’পুটান, কাৰাংগেটাংকে ধৰি কেইবাটাও সক্ৰিয় আগ্নেয়গিৰি আছে।
প্লেট পুনৰ্গঠনৰ মতে এছিয়ান প্লেট (পশ্চিম আৰু দক্ষিণ-পশ্চিম গঠন কৰা) আৰু অষ্ট্ৰেলিয়ান প্লেট (দক্ষিণ-পূব আৰু বাংগাই গঠন কৰা)ৰপৰা ভূ-খণ্ডৰ সংঘৰ্ষৰ ফলত এই দ্বীপটো গঠন হোৱা বুলি বিশ্বাস কৰা হয় আৰু পূৰ্বৰটো প্ৰশান্ত মহাসাগৰীয় দ্বীপ চাপ (উত্তৰ আৰু পূব উপদ্বীপ গঠন কৰা)।<ref>{{cite web|url=http://www.anu.edu.au/news/all-news/researchers-find-biggest-exposed-fault-on-earth|title=Researchers find biggest exposed fault on Earth|work=ANU |date=28 November 2016}}</ref> ইয়াৰ একাধিক টেকটনিক উৎপত্তিৰ বাবে বিভিন্ন ফল্টে ভূমিৰ মাজেৰে পাৰ হৈ যায় আৰু ফলস্বৰূপে দ্বীপটোত ২০১৮ আৰু ২০২১ চনত মাৰাত্মক ভূমিকম্পকে ধৰি ভূমিকম্পৰ প্ৰৱণতা থাকে।
চুলাৱেচীৰ পূব উপকূলত অৱস্থিত উত্তৰ বান্দা সাগৰৰ সৃষ্টি হৈছিল আৰম্ভণিৰ মায়’চিন যুগত ছাবডাকচন ৰ’লবেকৰ ফলত। এই ভূ-তাত্ত্বিক ঘটনাটোৰ প্ৰমাণ পোৱা যায় অঞ্চলটোত থকা বিস্তৃত আৰু আন্তঃসংযোগিত ফল্ট নেটৱৰ্ক, এটা আগ্নেয়গিৰিযুক্ত ছিমাউণ্ট আৰু ইয়াৰ চাৰিওফালৰ ৰিজ, আৰু এটা এক্ৰিচনেৰী ৱেজৰ উপস্থিতিৰপৰা। পূব চুলাৱেচী আৰু বাংগাইৰ উপকূলত শেহতীয়া মায়’চিন যুগৰ কাৰ্বনেট শিলাৰ এটা সঞ্চয় দেখা যায়। এই কাৰ্বনেটবোৰ সম্ভৱতঃ পিনাকল ৰিফ আৰু এই কাৰ্বনেট প্লেটফৰ্মখনৰ মুঠ ডাঠ প্ৰায় ১৮০–৭৭০ মিটাৰ।
ৱালেচিয়াৰ জৈৱ-ভৌগোলিক অঞ্চলৰ অন্যান্য বেছিভাগ দ্বীপৰ তুলনাত চুলাৱেচী প্ৰকৃততে সম্পূৰ্ণ সাগৰীয় নহয়; বৰঞ্চ ই এছিয়া-অষ্ট্ৰেলিয়া সংঘৰ্ষ ক্ষেত্ৰৰ কেন্দ্ৰবিন্দুত অৱস্থিত এটা মিশ্ৰিত দ্বীপ। দ্বীপটোৰ কিছুমান অংশ পূৰ্বতে এছিয়া বা অষ্ট্ৰেলিয়াৰ মহাদেশীয় প্ৰান্তৰ সৈতে সংলগ্ন আছিল আৰু ভিকাৰিয়েণ্ট প্ৰক্ৰিয়াৰদ্বাৰা সেই অঞ্চলবোৰৰপৰা পৃথক হৈ পৰিছিল। পশ্চিম দিশত, ইঅ’চিন যুগত প্ৰায় ৪৫ নিযুত বছৰ আগতে মাকাছাৰ প্ৰণালী মুকলি হোৱাৰ ফলত পশ্চিম চুলাৱেচী চুন্দালেণ্ডৰপৰা পৃথক হৈছিল। পূব দিশত, নিউ গিনিৰপৰা খণ্ডিত হোৱা একাধিক মাইক্ৰ’-কণ্টিনেণ্টেল অংশৰ সৈতে পশ্চিম চুলাৱেচীৰ সক্ৰিয় আগ্নেয়গিৰিৰ প্ৰান্তৰ বিভিন্ন সময়ত (প্ৰায় ২০ নিযুত বছৰ আগৰ পৰা) সংঘৰ্ষ হৈছিল বুলি থকা পৰম্পৰাগত ধাৰণাটো শেহতীয়াকৈ এটা নতুন তত্ত্বৰদ্বাৰা প্ৰতিষ্থাপিত হৈছে। এই নতুন ধাৰণা অনুসৰি, চুলা স্পাৰৰ (লেট প্যালিঅ’জ’য়িক যুগৰ ভেৰিচান উৎপত্তিৰ এটা প্ৰাচীন ভাজপ্ৰাপ্ত বেল্টৰ পশ্চিম প্ৰান্ত) সৈতে পশ্চিম চুলাৱেচীৰ একক মায়’চিন সংঘৰ্ষৰ পৰিণতিত হোৱা প্ৰসাৰিত খণ্ডবিখণ্ডৰ ফলতহে এই ভৌগোলিক গঠনৰ সৃষ্টি হৈছে।
=== হাড়ৰ অৱবাহিকা ===
হাড়ৰ অৱবাহিকা চুলাৱেছিৰ দক্ষিণ-পূব আৰু দক্ষিণ বাহুৰ মাজত অৱস্থিত। শেহতীয়া অধ্যয়ন অনুসৰি প্ৰসাৰণ বলৰ বাবে অৱবাহিকাটো মুকলি কৰা হৈছে। অৱবাহিকাটোৰ প্ৰতিটো ফালে স্বাভাৱিক ফল্টৰ সীমাৰেখাৰে আবৃত আৰু অৱবাহিকাৰ প্ৰতিটো ফালে উঠা বেছমেণ্ট শিলেৰে আগুৰি আছে আৰু মাজত সৰু পলস পোৱা যায়। অতীতৰ ভূ-তাত্ত্বিক ইতিহাসে কাৰ্বনেটৰ বৃহৎ সঞ্চয়ৰ অনুমতি দিছে যাৰ ফলত তেল আৰু গেছৰ সংঘটনৰ সম্ভাৱনা অধিক হ’ব পাৰে। কিন্তু অৱবাহিকাত উপস্থিত হোৱা ফল্টবোৰে ইয়াক অতি জটিল ব্যৱস্থা কৰি তুলিছে।<ref>[https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0264817214001548#fig16 Camplin, David J.; Hall, Robert (2014). "Neogene history of Bone Gulf, Sulawesi, Indonesia"]. Marine and Petroleum Geology. 57: 88. [[:en:Bibcode_(identifier)|Bibcode]]:[https://ui.adsabs.harvard.edu/abs/2014MarPG..57...88C 2014MarPG..57...88C.] [[:en:Doi_(identifier)|doi]]:[[doi:10.1016/j.marpetgeo.2014.04.014|10.1016/j.marpetgeo.2014.04.014.]]</ref>
== প্ৰাগঐতিহাসিক ==
[[চিত্ৰ:COLLECTIE TROPENMUSEUM Paalwoning Sulawesi TMnr 10021564.jpg|thumb|১৯০০ চনৰপৰা ১৯৪০ চনৰ ভিতৰত লোৱা এটা সাধাৰণ বাসগৃহ। ]]
ইয়াৰ উপৰি চাওক: [[:en:Prehistoric_Indonesia|প্ৰাগঐতিহাসিক ইণ্ডোনেছিয়া]]
চুলাৱেচীত মানুহৰ অস্তিত্বৰ আটাইতকৈ পুৰণি প্ৰমাণ হ’ল আদিম মানুহে নিৰ্মাণ কৰা শিলৰ সঁজুলি, যিবোৰ অতি কমেও ১০.৪ লাখ বছৰ পুৰণি আৰু সম্ভৱতঃ ১৪.৮ লাখ বছৰ পৰ্যন্ত পুৰণি হ’ব পাৰে। এইবোৰ দক্ষিণ-পশ্চিম চুলাৱেচীৰ চপ্পেং ৰিজেন্সিৰ লিলিৰিলাউ জিলাৰ উজুং গাঁৱৰ ওচৰৰ কেলিঅ’ ছাইটত পোৱা গৈছে। আদিম মানুহে নিৰ্মাণ কৰা আন কিছুমান শিলৰ সঁজুলি, যিবোৰ ২,০০,০০০ ৰপৰা ১,০০,০০০ বছৰতকৈও অধিক পুৰণি, সেইবোৰ চাবেংগে গাঁৱৰ ওচৰৰ তালেপু ছাইটত পোৱা গৈছে, যিটো লিিলিৰিলাউ জিলাতে অৱস্থিত।
২০১৪ চনৰ অক্টোবৰৰ আগলৈকে, মাৰোচৰ শৈলাশ্ৰয়বোৰৰপৰা প্ৰাপ্ত ৰেডিঅ’কাৰ্বন তাৰিখৰ ভিত্তিত আধুনিক মানুহৰদ্বাৰা দক্ষিণ চুলাৱেচীৰ বসতি স্থাপন প্ৰায় ৩০,০০০ খ্ৰীষ্টপূৰ্বৰ বুলি ধৰা হৈছিল। সেই সময়লৈকে মানুহৰ বসতিৰ ইয়াৰতকৈ পুৰণি কোনো প্ৰমাণ পোৱা হোৱা নাছিল, কিন্তু দ্বীপটো নিশ্চিতভাৱে অতি কমেও ৪০,০০০ খ্ৰীষ্টপূৰ্বৰ ভিতৰত অষ্ট্ৰেলিয়া আৰু নিউগিনিৰ বসতিৰ বাবে ব্যৱহৃত ভূমি সংযোগৰ অংশ আছিল। চুলাৱেচীত হ’মো ইৰেক্টাছ উপস্থিত হোৱাৰ কোনো প্ৰমাণ নাই; ১৯৪৭ চনত বাৰুৰ ৱালানায়ে নদীৰ সোঁপাৰত প্ৰথমবাৰৰ বাবে আৱিষ্কৃত খহটা শিলৰ সঁজুলিবোৰ, যিবোৰ মেৰুদণ্ডী জীৱৰ জীৱাশ্মৰ সৈতে সম্পৰ্ক থকাৰ বাবে প্লিষ্ট’চিন যুগৰ বুলি ভবা হৈছিল, এতিয়া সেইবোৰ সম্ভৱতঃ ৫০,০০০ খ্ৰীষ্টপূৰ্বৰ বুলি ধৰা হয়।
অষ্ট্ৰোনেচিয়ান ভাষী কৃষকসকলৰ দক্ষিণমুখী প্ৰব্ৰজনৰ পিটাৰ বেলউডৰ আৰ্হি অনুসৰণ কৰি, মাৰোচৰ গুহাবোৰৰপৰা পোৱা ৰেডিঅ’কাৰ্বন তাৰিখে সূচায় যে খ্ৰীষ্টপূৰ্ব দ্বিতীয় সহস্ৰাব্দৰ মাজভাগত পূব বোৰ্নিঅ’ৰপৰা এটা গোট আহিছিল যি প্ৰাক-দক্ষিণ চুলাৱেচী ভাষা কৈছিল। প্ৰাৰম্ভিক বসতি সম্ভৱতঃ উপদ্বীপৰ উত্তৰ-পশ্চিম উপকূলৰ চা'দান নদীৰ মুখৰ আশে-পাশে আছিল, যদিও দক্ষিণ উপকূলৰ কথাও কোৱা হয়।
[[চিত্ৰ:Tokalalaea Megalith 2007.jpg|thumb|মধ্য চুলাৱেছিত মেগালিথ। ]]
পাহাৰীয়া ভূ-খণ্ডৰ মাজেৰে পৰৱৰ্তী প্ৰব্ৰজনৰ ফলত PSS ভাষীসকলৰ ভৌগোলিক বিচ্ছিন্নতা ঘটিছিল আৰু তেওঁলোকৰ ভাষাসমূহ দক্ষিণ চুলাৱেচী ভাষা গোটৰ আঠটা পৰিয়াললৈ বিকশিত হৈছিল। যদি প্ৰতিটো গোটৰ একোখন গৃহভূমি আছে বুলি ক’ব পাৰি, তেন্তে বুগিছসকলৰ —যিসকল বৰ্তমান আটাইতকৈ বৃহৎ গোট—গৃহভূমি আছিল ৱালানায়ে অৱনমিত অঞ্চলৰ টেম্পে আৰু চিডেনৰেং হ্ৰদৰ আশে-পাশে। ইয়াত প্ৰায় ২,০০০ বছৰ ধৰি সেই ভাষিক গোটটো বাস কৰিছিল যি পিছলৈ আধুনিক বুগিছ হৈ পৰিছিল; এই গোটটোৰ প্ৰাচীন নাম আছিল উগিক (যিটো আন স্থানীয় ভাষাসমূহত সংৰক্ষিত হৈ আছে)। বৰ্তমান মাকাচাৰীসকলৰ সৈতে তেওঁলোকৰ ঘনিষ্ঠ সম্পৰ্ক থকা সত্ত্বেও, বুগিছসকলৰ আটাইতকৈ নিকটতম ভাষিক প্ৰতিবেশী হ’ল টোৰাজানসকল।
১২০০ চনৰ পূৰ্বৰ বুগিছ সমাজ সম্ভৱতঃ বিভিন্ন মুখিয়ালৰ নেতৃত্বত সৰু সৰু গোটত সংগঠিত আছিল। কিছুমান নৃবিজ্ঞানীয়ে অনুমান কৰিছে যে এই গোটবোৰে যুদ্ধত লিপ্ত হৈছিল আৰু শান্তিৰ সময়ত তেওঁলোকৰ মাজত বৈবাহিক সম্পৰ্ক স্থাপন হৈছিল। তদুপৰি, তেওঁলোকে অনুমান কৰিছে যে সেই সময়ত ব্যক্তিগত নিৰাপত্তা নগণ্য আছিল আৰু মূৰ চিকাৰ কৰাটো এটা প্ৰতিষ্ঠিত সাংস্কৃতিক পৰম্পৰা আছিল। ৰাজনৈতিক অৰ্থনীতি আছিল চিকাৰ আৰু সংগ্ৰহ তথা ঝুম খেতি বা স্থানান্তৰিত কৃষিপদ্ধতিৰ মিশ্ৰণ। হ্ৰদ আৰু নদীৰ পাৰৰ দ ঠাইবোৰত সম্ভৱতঃ পৰীক্ষামূলকভাৱে শালি ধানৰ খেতি কৰা হৈছিল।
মধ্য চুলাৱেচীত ৪০০তকৈও অধিক গ্ৰেনাইট পাথৰৰ মেগালিথ বা স্মৃতিশিলা (বেহোৱা উপত্যকাৰ পোকেকেয়া মেগালিথিক ছাইট, লৰে লিণ্ডু ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানৰ অন্তৰ্গত বাডা আৰু নাপু উপত্যকা) আছে, যিবোৰ বিভিন্ন প্ৰত্নতাত্ত্বিক অধ্যয়নে খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৩০০০-ৰপৰা ১৩০০ খ্ৰীষ্টাব্দৰ ভিতৰৰ বুলি নিৰূপণ কৰিছে। এইবোৰৰ আকাৰ কেইচেণ্টিমিটাৰমানৰপৰা প্ৰায় ৪.৫ মিটাৰ (১৫ ফুট) পৰ্যন্ত হ’ব পাৰে। এই মেগালিথবোৰৰ মূল উদ্দেশ্য এতিয়াও অজ্ঞাত। প্ৰায় ৩০টা মেগালিথত মানুহৰ আকৃতি খোদিত কৰা আছে। আন কিছুমান মেগালিথ ডাঙৰ পাত্ৰ (কালম্বা) আৰু পাথৰৰ প্লেটৰ (টুটু'না) আকৃতিৰ।
৭,০০০ বছৰ পূৰ্বৰ চিকাৰী-সংগ্ৰহকাৰী টোঁৱালিয়ান সংস্কৃতিৰ সৈতে জড়িত এগৰাকী মহিলাৰ কবৰৰপৰা ডি.এন.এ পোৱা গৈছে, যিয়ে এই অঞ্চলটোৰ মাজেৰে হোৱা প্ৰাৰম্ভিক প্ৰব্ৰজনৰ বিষয়ে এক বিৰল অন্তৰ্দৃষ্টি প্ৰদান কৰিছে।
=== গুহা শিল্প ===
[[চিত্ৰ:Hands in Pettakere Cave.jpg|thumb|মাৰোছৰ পেটাকেৰে গুহাত সোঁহাতৰ ষ্টেনচিল মানৱ শিল্পকৰ্মৰ আটাইতকৈ পুৰণি জ্ঞাত উদাহৰণৰ ভিতৰত অন্যতম]]
২০১৪ চনৰ অক্টোবৰ মাহত ঘোষণা কৰা হৈছিল যে মাৰোচৰ গুহাচিত্ৰসমূহ প্ৰায় ৪০,০০০ বছৰ পুৰণি বুলি নিৰূপণ কৰা হৈছে। ইয়াৰে এখন হাতৰ ছাপ ৩৯,৯০০ বছৰ পুৰণি আছিল, যিয়ে ইয়াক বিশ্বৰ ভিতৰতে আটাইতকৈ পুৰণি হাতৰ ছাপবোৰৰ ভিতৰত স্থান দিছে। <ref>{{cite journal|author1=D. L. Hoffmann|author2=C. D. Standish|author3=M. García-Diez|author4=P. B. Pettitt|author5=J. A. Milton|author6=J. Zilhão|author7=J. J. Alcolea-González|author8=P. Cantalejo-Duarte|author9=H. Collado|author10=R. de Balbín|author11=M. Lorblanchet|author12=J. Ramos-Muñoz|author13=G.-Ch. Weniger|author14=A. W. G. Pike|year=2018|title=U-Th dating of carbonate crusts reveals Neandertal origin of Iberian cave art|journal=Science|volume=359|issue=6378|pages=912–915|doi=10.1126/science.aap7778|doi-access=free|pmid=29472483|bibcode=2018Sci...359..912H|hdl=10498/21578|hdl-access=free}} "we present dating results for three sites in Spain that show that cave art emerged in Iberia substantially earlier than previously thought. Uranium-thorium (U-Th) dates on carbonate crusts overlying paintings provide minimum ages for a red linear motif in La Pasiega (Cantabria), a hand stencil in [[:en:Cave_of_Maltravieso|Maltravieso (Extremadura)]], and red-painted speleothems in Ardales (Andalucía). Collectively, these results show that cave art in Iberia is older than 64.8 thousand years (ka). This cave art is the earliest dated so far and predates, by at least 20 ka, the arrival of modern humans in Europe, which implies Neandertal authorship."</ref>
অষ্ট্ৰেলিয়াৰ কুইন্সলেণ্ডৰ গ্ৰিফিথ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ ড° মেক্সিম অবেৰ্টে কৈছিল যে মাৰোচৰ পেটাকেৰে (Pettakere) গুহাৰ এই চিত্ৰৰ বয়স আছিল অতি কমেও ৩৯,৯০০ বছৰ। তেওঁ লগতে কয়: "ইয়াৰ ঠিক কাষতে এটা গাহৰিৰ ছবি আছে যাৰ বয়স অতি কমেও ৩৫,৪০০ বছৰ, আৰু ই বিশ্বৰ অন্যতম পুৰণি—যদিহে আটাইতকৈ পুৰণি নহয়—ৰূপক চিত্ৰণ।<ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.co.uk/news/science-environment-29415716|title=Painted caves challenge art origins|publisher=[[BBC News]]|date=2014-10-08|last1=Ghosh|first1=Pallab}}</ref>
[[চিত্ৰ:Leang Tedongnge rock art panel credit AA Oktaviana-01.jpg|thumb|গৱেষকসকলে ২০২১ চনত ইণ্ডোনেছিয়াৰ চুলাৱেছিৰ লিয়াং টেডংগেত গুহা শিল্প আৱিষ্কাৰ কৰিছিল, যাৰ বয়স কমেও ৪৫,৫০০ বছৰ বুলি অনুমান কৰা হৈছে, যাৰ ফলত ই বিশ্বৰ আটাইতকৈ পুৰণি পৰিচিত প্ৰতিনিধিত্বমূলক শিল্পকৰ্ম হিচাপে পৰিগণিত হৈছে। ]]
২০১৯ চনৰ ১১ ডিচেম্বৰত ড° মেক্সিম অবেৰ্টৰ নেতৃত্বত এটা গৱেষক দলে 'লিয়াং বুলু চিপং ৪' (Leang Bulu' Sipong 4) নামৰ চূণশিলৰ গুহাটোত ৪৪,০০০ বছৰতকৈও অধিক পুৰণি বিশ্বৰ আটাইতকৈ পুৰণি প্ৰাগৈতিহাসিক চিকাৰৰ দৃশ্য আৱিষ্কাৰৰ কথা ঘোষণা কৰে। প্ৰত্নতাত্ত্বিকসকলে কেলচাইট 'পপকৰ্ণ' (calcite 'popcorn'), আৰু তেজস্ক্ৰিয় ইউৰেনিয়াম তথা থ’ৰিয়ামৰ ভিন্ন আইচ’ট’প মাত্ৰাৰ সহায়ত গাহৰি আৰু ম’হ চিকাৰৰ এই চিত্ৰৰ বয়স নিৰ্ণয় কৰিছিল।<ref>{{Cite news|url=https://www.nature.com/articles/s41586-019-1806-y|title=Earliest hunting scene in prehistoric art|journal=Nature|date=2019-12-11|last1=Ghosh|first1=Pallab}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-50754303|title=Animal painting found in cave is 44,000 years old|date=2019-12-12|publisher=[[BBC News]]|access-date=2020-04-23|language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.washingtonpost.com/science/2019/12/11/oldest-story-ever-told-is-painted-this-cave-wall-archaeologists-report/|title=The oldest story ever told is painted on this cave wall, archaeologists report|first1=Ben|last1=Guarino|newspaper=The Washington Post|language=en|access-date=2020-04-23}}</ref>
২০২০ চনৰ মাৰ্চ মাহত গ্ৰিফিথ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰত্নতাত্ত্বিকসকলে 'লিয়াং বুলু বেটুৱে' (Leang Bulu Bettue) গুহাত দুটা সৰু শিলৰ ফলক (plaquettes) বিচাৰি পায়, যিবোৰ ২৬,০০০ ৰপৰা ১৪,০০০ বছৰৰ পুৰণি বুলি ধৰা হৈছে।<ref>{{cite journal|last1=Langley|first1=Michelle C.|last2=Hakim|first2=Budianto|last3=Oktaviana|first3=Adhi Agus|last4=Basran|first4=Burhan|last5=Sumantri|first5=Iwan|last6=Sulistyarto|first6=Priyatno Hadi|last7=Lebe|first7=Rustan|last8=McGahan|first8=David|author9-link=Adam Brumm|last9=Brumm|first9=Adam|s2cid=212732696|title=Portable art from Pleistocene Sulawesi|journal=Nature Human Behaviour|year=2020|volume=4|issue=6|pages=597–602|doi=10.1038/s41562-020-0837-6|pmid=32203323|hdl=10072/395406|hdl-access=free}}</ref> শিলৰ ফলক দুখনৰ এখনত এটা আনোয়া (একপ্ৰকাৰৰ বনৰীয়া ম’হ) আৰু এপাহ ফুল, তৰা বা চকুৰ দৰে কিবা এটা অংকিত আছিল, আনখনত জ্যোতিৰ্বিজ্ঞান সম্পৰ্কীয় পোহৰৰ ৰশ্মি চিত্ৰিত কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web|last=Wu|first=Katherine J.|title=Portable, Pocket-Sized Rock Art Discovered in Ice Age Indonesian Cave|url=https://www.smithsonianmag.com/smart-news/portable-pocket-sized-rock-art-discovered-ice-age-indonesian-cave-180974462/|access-date=2020-08-31|website=Smithsonian Magazine|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|last=Rosengreen|first=Carley|title=Portable rock art 'social glue' for early humans in Ice Age|url=https://news.griffith.edu.au/2020/03/17/portable-rock-art-social-glue-for-early-humans-in-ice-age/|access-date=2020-08-31|website=news.griffith.edu.au|date=16 March 2020|language=en-EN}}</ref><ref>{{Cite web|date=2020-03-26|title=Two 20,000-Year-Old Artworks From Indonesia Prove That Europe Wasn't the Only Place Art Was Being Made During the Last Ice Age|url=https://news.artnet.com/art-world/prehistoric-art-indonesia-1816671|access-date=2020-08-31|website=artnet News|language=en-US}}</ref>
২০২১ চনৰ জানুৱাৰী মাহত পুৰাতত্ত্ববিদসকলে লিয়াং টেডংগে গুহাত কমেও ৪৫,৫০০ বছৰ পুৰণি গুহা শিল্প আৱিষ্কাৰ কৰাৰ কথা ঘোষণা কৰে। ছায়েন্স এডভান্সেছ নামৰ আলোচনীখনৰ তথ্য অনুসৰি উফি গাহৰিৰ গুহা চিত্ৰই এই অঞ্চলত মানুহৰ বসতিৰ আদিম প্ৰমাণ। ১৩৬ চে.মি. x ৫৪ চে.মি. জোখৰ এটা প্ৰাপ্তবয়স্ক মতা গাহৰি আৰু সম্ভৱতঃ চুলাৱেচি বা চেলেবেছ উফি গাহৰি মুখৰ ওপৰত শিঙৰ দৰে উফি আৰু পিছফালৰ অংশৰ ওপৰত দুটা হাতৰ ছাপ থকা চিত্ৰিত কৰা হৈছিল। সহ-লেখক এডাম ব্ৰুমৰ মতে, আন দুটা গাহৰি আছে যিবোৰ আংশিকভাৱে সংৰক্ষিত হৈ আছে আৰু দেখা গৈছে যে উফি গাহৰিটোৱে আন দুটা গাহৰিৰ মাজত কাজিয়া পৰ্যবেক্ষণ কৰি আছিল।<ref>{{Cite journal|last1=Brumm|first1=Adam|last2=Oktaviana|first2=Adhi Agus|last3=Burhan|first3=Basran|last4=Hakim|first4=Budianto|last5=Lebe|first5=Rustan|last6=Zhao|first6=Jian-xin|last7=Sulistyarto|first7=Priyatno Hadi|last8=Ririmasse|first8=Marlon|last9=Adhityatama|first9=Shinatria|last10=Sumantri|first10=Iwan|last11=Aubert|first11=Maxime|date=2021-01-01|title=Oldest cave art found in Sulawesi|journal=Science Advances|language=en|volume=7|issue=3|article-number=eabd4648|doi=10.1126/sciadv.abd4648|pmid=33523879|pmc=7806210|bibcode=2021SciA....7.4648B|issn=2375-2548|doi-access=free}}</ref><ref>{{Cite web|agency=Agence France-Presse|date=2021-01-13|title=World's oldest known cave painting found in Indonesia|url=http://www.theguardian.com/science/2021/jan/13/worlds-oldest-known-cave-painting-found-in-indonesia|access-date=2021-01-21|website=the Guardian|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|last=Sawal|first=Ibrahim|title=World's oldest painting of animals discovered in an Indonesian cave|url=https://www.newscientist.com/article/2264793-worlds-oldest-painting-of-animals-discovered-in-an-indonesian-cave/|access-date=2021-01-21|website=New Scientist|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite news|date=2021-01-14|title=Indonesia: Archaeologists find world's oldest animal cave painting|language=en-GB|work=BBC News|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-55657257|access-date=2021-01-21}}</ref>
২০২৬ চনৰ জানুৱাৰী মাহত দক্ষিণ-পশ্চিম উপদ্বীপ চুলাৱেছিৰ গুহাত নতুনকৈ আৱিষ্কৃত হাতৰ ষ্টেনচিল আৰু মানুহৰ মূৰ্তিৰ ছবি কমেও ৬৭,৮০০ বছৰ পুৰণি বুলি ধৰা হৈছিল, যাৰ ফলত এইবোৰ বিশ্বৰ ভিতৰতে শিলৰ শিল্পৰ আটাইতকৈ প্ৰাচীন প্ৰমাণ হিচাপে পৰিগণিত হৈছিল আৰু মাল্ট্ৰাভিয়েছ’ৰ গুহাত পূৰ্বৰ অভিলেখ ধাৰণকাৰী ছবিৰ তুলনাত এহাজাৰ বছৰতকৈও অধিক পূৰ্বৰ।<ref>{{cite journal|last1=Oktaviana|first1=A.A.|last2=Joannes-Boyau|first2=R.|date=2026-01-21|title=Rock art from at least 67,800 years ago in Sulawesi|url=https://www.nature.com/articles/s41586-025-09968-y|journal=Nature|volume=|issue=|publisher=|pages=|doi=|access-date=2026-01-24}}</ref>
== ইতিহাস ==
=== হিন্দু-বৌদ্ধ যুগ ===
ইয়াৰ উপৰি চাওক: [[দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ হিন্দু ধৰ্ম]], [[:en:Buddhism_in_Southeast_Asia|দক্ষিণ-পূব এছিয়াত বৌদ্ধ ধৰ্ম]], [[:en:Hinduism_in_Indonesia|ইণ্ডোনেছিয়াত হিন্দু ধৰ্ম]], ই[[:en:Buddhism_in_Indonesia|ণ্ডোনেছিয়াত বৌদ্ধ ধৰ্ম]], [[:en:Greater_India|বৃহত্তৰ ভাৰত]], আৰু [[:en:Mandala_(political_model)|মণ্ডলা (ৰাজনৈতিক আৰ্হি)]]
[[চিত্ৰ:COLLECTIE TROPENMUSEUM Lokaal hoofd van de eilanden ten zuiden van Celebes TMnr 10001613.jpg|thumb|স্থানীয় প্ৰধান (১৮৭২)। ]]
১৯২১ চনত দক্ষিণ চুলাৱেচীৰ কামাৰা নদীৰ ওচৰৰ চিকেনডেঙত এটা ব্ৰঞ্জৰ অমৰাৱতী মূৰ্তি আৱিষ্কাৰ কৰা হৈছিল, যাক বচ-এ খ্ৰীষ্টীয় দ্বিতীয়ৰপৰা সপ্তম শতিকাৰ বুলি নিৰূপণ কৰিছিল। ১৯৭৫ চনত দক্ষিণ চুলাৱেচীৰ চেলিয়াৰ দ্বীপৰ বন্তোহাৰুত দশম-একাদশ শতিকাৰ থলুৱাভাৱে নিৰ্মিত কিছুমান সৰু বুদ্ধ মূৰ্তিও পোৱা গৈছিল।<ref>I. A. Caldwell, M. Nur</ref>
ত্ৰয়োদশ শতিকাৰ পৰা, সন্মানীয় বাণিজ্যিক সামগ্ৰী আৰু লোহাৰ উৎসৰ সহজলভ্যতাই দীৰ্ঘদিন ধৰি চলি অহা সাংস্কৃতিক আৰ্হিবোৰ সলনি কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে আৰু অভিলাষী ব্যক্তিসকলক বৃহত্তৰ ৰাজনৈতিক গোট গঠন কৰাত সহায় কৰে। এই দুয়োটা উপাদান কিয় একেলগে দেখা দিছিল সেয়া জনা নাযায়; হয়তো এটা আনটোৰ পৰিণতি আছিল।
১৩৬৭ চনত, মাজাপাহিত যুগৰ জাভানিজ পাণ্ডুলিপি 'নাগৰকৃতিগামা'ত এই দ্বীপটোত অৱস্থিত কেইবাটাও চিনাক্তকৃত ৰাজ্যৰ উল্লেখ পোৱা গৈছিল। ইয়াৰ ১৪ নম্বৰ কেণ্টোত গোৱা, মাকাচাৰ, লুৱু আৰু বাংগাই আদিকে ধৰি বিভিন্ন ৰাজ্যৰ নাম উল্লেখ কৰা হৈছিল। যেন ধাৰণা হয় যে চতুৰ্দশ শতিকাৰ ভিতৰত দ্বীপটোৰ ৰাজ্যসমূহ পূব জাভাৰ মাজাপাহিত বন্দৰক কেন্দ্ৰ কৰি গঢ়ি উঠা এক সামুদ্ৰিক বাণিজ্যিক নেটৱৰ্কৰ সৈতে সংলগ্ন আছিল। ১৪০০ চনৰ ভিতৰত, পশ্চিম চেনৰানা উপত্যকাৰ লগতে দক্ষিণ উপকূল আৰু বৰ্তমানৰ পাৰেপাৰেৰ ওচৰৰ পশ্চিম উপকূলত কেবাখনো নতুন কৃষিভিত্তিক ৰাজ্যৰ উত্থান ঘটিছিল।<ref>Caldwell, I.A. 1988. 'South Sulawesi A.D. 1300–1600: Ten Bugis texts.' PhD thesis, The Australian National University; Bougas, W. 1998. 'Bantayan: An early Makassarese kingdom 1200 -1600 AD. ''Archipel'' 55: 83–123; Caldwell, I. and W.A. Bougas 2004. 'The early history of Binamu and Bangkala, South Sulawesi.' ''Bijdragen tot de Taal-, Land- en Volkenkunde'' 64: 456–510; Druce, S. 2005. 'The lands west of the lake: The history of Ajattappareng, South Sulawesi, AD 1200 to 1600.' PhD thesis, the University of Hull.</ref>
=== খ্ৰীষ্টান ঔপনিৱেশিক যুগ ===
দ্বীপটো দৰ্শন কৰা প্ৰথম ইউৰোপীয়সকল আছিল পৰ্তুগীজ নাৱিক চিমাও ডি আব্ৰেউ (১৫২৩ চনত) আৰু গোমেছ ডি চেকুৱেৰা (১৫২৫ চনত)। তেওঁলোকক মলুকাছৰপৰা সোণৰ সন্ধানত পঠোৱা হৈছিল, কাৰণ এই দ্বীপটো সোণ উৎপাদনৰ বাবে বিখ্যাত আছিল (অৱশ্যে দ্বীপটোৰ পাকখোৱা আকৃতিৰ বাবে তেওঁলোকে ইয়াক এটা দ্বীপপুঞ্জ বুলিহে ভাবিছিল)। ১৬ শতিকাৰ প্ৰথম দশকবোৰত মাকাচাৰত এটা পৰ্তুগীজ ঘাটি স্থাপন কৰা হৈছিল, যিটো ১৬৬৫ চনলৈকে আছিল; তাৰ পিছত ডাচসকলে ইয়াৰ দখল লয়। ডাচসকল ১৬০৫ চনত চুলাৱেচীত উপস্থিত হৈছিল আৰু তাৰ পাছতে ইংৰাজসকল আহি মাকাচাৰত এটা ফেক্টৰী স্থাপন কৰিছিল। ১৬৬০ চনৰপৰা ডাচসকলে মাকাচাৰৰ পশ্চিম উপকূলৰ প্ৰধান শক্তি গোৱাৰ সৈতে যুদ্ধত লিপ্ত হয়। ১৬৬৯ চনত এডমিৰেল স্পিলমেনে শাসক চুলতান হাছানুদ্দিনক 'বংগায়া চুক্তিত' স্বাক্ষৰ কৰিবলৈ বাধ্য কৰায়, যাৰ জৰিয়তে ব্যৱসায়-বাণিজ্যৰ নিয়ন্ত্ৰণ ডাচ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীৰ হাতলৈ যায়। ডাচসকলক তেওঁলোকৰ এই বিজয়ত সহায় কৰিছিল বুগিছৰ সেনাপতি তথা বোনে ৰাজ্যৰ শাসক আৰুণ পালাক্কাই। ডাচসকলে উজুং পাণ্ডাঙত এটা দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰে, আনহাতে আৰুণ পালাক্কা আঞ্চলিক অধিপতি হৈ পৰে আৰু বোনে আটাইতকৈ শক্তিশালী ৰাজ্য হিচাপে পৰিগণিত হয়। এই স্থিতাৱস্থাৰ ফলত ৰাজনৈতিক আৰু সাংস্কৃতিক উন্নয়ন স্থবিৰ হৈ পৰা যেন ধাৰণা হয়।<ref>Crawfurd, J. 1856. ''A descriptive dictionary of the Indian islands and adjacent countries.'' London: Bradbury & Evans.</ref><ref>[http://www.persee.fr/web/revues/home/prescript/article/arch_0044-8613_1995_num_49_1_3038?_Prescripts_Search_tabs1=standard&] Luis Filipe F. R. Thomaz, ''The image of the Archipelago in Portuguese cartography of the 16th and early 17th centuries'', Persee, 1995, Volume 49 pages: 83</ref><ref>{{cite journal|last1=Bassett|first1=D. K.|year=1958|title=English trade in Celebes, 1613–67|journal=Journal of the Royal Asiatic Society|volume=31|issue=1|pages=1–39}} "and ruled a base in Makassar since the mid-16th century to the year 1665 when it was taken by the Dutch."</ref>
১৯০৫ চনত সমগ্ৰ দ্বীপটো নেদাৰলেণ্ড ইষ্ট ইণ্ডিজৰ ডাচ উপনিৱেশৰ অন্তৰ্ভুক্ত হয় আৰু দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধত জাপানী দখললৈ নোযোৱালৈকে এইদৰেই থাকে। ইণ্ডোনেছিয়াৰ ৰাষ্ট্ৰীয় বিপ্লৱৰ সময়ত, ডাচ কেপ্তেইন 'তুৰ্ক' ৱেষ্টাৰলিঙে এক অভিযান চলাইছিল য’ত দক্ষিণ চুলাৱেচী অভিযানৰ সময়ত শ শ বা সম্ভৱতঃ হাজাৰ হাজাৰ লোকৰ মৃত্যু হৈছিল। ১৯৪৯ চনৰ ডিচেম্বৰত সাৰ্বভৌমত্ব হস্তান্তৰ কৰাৰ পাছত, চুলাৱেচী যুক্তৰাষ্ট্ৰীয় 'ইউনাইটেড ষ্টেটছ অফ ইণ্ডোনেছিয়া'ৰ অংশ হয়, যিটো ১৯৫০ চনত একীভূত 'ৰিপাব্লিক অফ ইণ্ডোনেছিয়া'ৰ সৈতে চামিল হয়।<ref name="Kahin145">Kahin (1952), p. 145</ref><ref>Westerling, R. 1952. Challenge to Terror</ref>
=== কেইখনমান আলোকচিত্ৰ ===
<gallery>
File:COLLECTIE TROPENMUSEUM 'Tandako' dansers en een muzikant te Pasere Maloku Celebes TMnr 10003462.jpg|চুলাৱেছিৰ পাছেৰে মালোকুত টাণ্ডাকো নৃত্যশিল্পী আৰু সংগীতজ্ঞ।
File:COLLECTIE TROPENMUSEUM 'Tandako pajogé' danseressen te Pasere Maloku Celebes TMnr 10003461.jpg|চুলাৱেছিৰ পাছেৰে মালোকুত টাণ্ডাকো নৃত্যশিল্পী আৰু সংগীতজ্ঞ।
File:COLLECTIE TROPENMUSEUM 'Padjogé' danseressen te Maros Celebes TMnr 10003470 Retouch.jpg|১৮৭০ চনত চুলাৱেছিৰ মাৰোছত পেডজ’জে নৃত্যশিল্পী।
File:Tandako dancers and musicians in Gorontalo, North Celebes.jpg|1870 চনৰ আশে-পাশে উত্তৰ চেলেবছৰ গ'ৰ'ণ্টালোত টাণ্ডাকো পাজোগে নৃত্যশিল্পী আৰু সংগীতজ্ঞসকল।
</gallery>
== জনসংখ্যা ==
{{Pie chart
|thumb = right
|caption = প্ৰদেশ অনুসৰি চুলাৱেছিৰ জনসংখ্যা (২০২০ৰ লোকপিয়ল)<ref>Indonesia's Population Census 2020.</ref>
|label1 = দক্ষিণ চুলাৱেছি
|value1 = 45.60
|color1 = Red
|label2 = মধ্য চুলাৱেছি
|value2 = 15.01
|color2 = Gold
|label3 = দক্ষিণ-পূব চুলাৱেছি
|value3 = 13.19
|color3 = Black
|label4 = উত্তৰ চুলাৱেছি
|value4 = 13.18
|color4 = DarkBlue
|label5 = পশ্চিম চুলাৱেছি
|value5 = 7.13
|color5 = Green
|label6 = গোৰণ্টালো
|value6 = 5.89
|color6 = Purple
}}
২০০০ চনৰ ইণ্ডোনেছিয়াৰ লোকপিয়লত চুলাৱেছি প্ৰদেশৰ জনসংখ্যা আছিল ১৪,৯৪৬,৪৮৮ জন বা দেশখনৰ মুঠ জনসংখ্যাৰ প্ৰায় ৭.২৫%। ২০১০ চনৰ লোকপিয়ল অনুসৰি মুঠ ১৭,৩৭১,৭৮২ জন আৰু ২০২০ চনৰ লোকপিয়লত মুঠ ১৯,৮৯৬,৯৫১ জন। ২০২৩ চনৰ মাজভাগৰ বাবে চৰকাৰী অনুমান আছিল ২০,৫৬৮,৪১১। চুলাৱেছিৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ চহৰখন হৈছে মাকাছাৰ।<ref>[http://www.bps.go.id/sector/population/pop2000.htm Brief Analysis – A. Total Population] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090725055302/http://www.bps.go.id/sector/population/pop2000.htm|date=25 July 2009}}</ref><ref>Badan Pusat Statistik, Jakarta, 2021.</ref><ref>Badan Pusat Statistik, Jakarta, 2024.</ref>
== ধৰ্ম ==
{| class="wikitable"
|-
! ধৰ্ম!! মুঠ<ref>{{cite web|url=https://gis.dukcapil.kemendagri.go.id/peta/|publisher=[[Ministry of Religious Affairs (Indonesia)|Ministry of Home Affairs]]|date=31 December 2023|access-date=11 March 2024|language=id|title=Visualisasi Data Kependudukan|archive-date=5 July 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220705211227/http://gis.dukcapil.kemendagri.go.id/peta/|url-status=dead|archivedate=5 July 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220705211227/http://gis.dukcapil.kemendagri.go.id/peta/|deadurl=yes}}</ref>
|-
| [[ইছলাম|ইচলাম]]|| ১৬,৮৮৮,৭৩৬
|-
| প্ৰটেষ্টেণ্ট || ৩,১২৬,৭৮৬
|-
| ৰোমান কেথলিক || ৩৩১,৬৪৬
|-
| [[হিন্দু ধৰ্ম|হিন্ধু]]|| ২৬৭,০৫৯
|-
| [[Buddhism|বৌদ্ধ]] || ৩০,৪১২
|-
| আলিৰান কেপাৰচায়ান || ১২,৫৮৪
|-
| কনফুচিয়াছবাদ || ৫২৩
|-
| '''সৰ্বমুঠ''' || ২০,৬৫৭,৭৪৬
|}
[[চিত্ৰ:Religion in Sulawesi.svg|thumb|232x232px|চুলাৱেছি দ্বীপত ধৰ্মৰ বিতৰণ। ]]
চুলাৱেছিত ইছলাম সংখ্যাগৰিষ্ঠ ধৰ্ম। দক্ষিণ-পশ্চিম উপদ্বীপৰ (দক্ষিণ চুলাৱেছি) নিম্নভূমিৰ ইছলাম ধৰ্মান্তৰকৰণ ১৭ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে হৈছিল। হাড় উপসাগৰৰ লুউ ৰাজ্যই ১৬০৫ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত প্ৰথমে ইছলাম ধৰ্ম গ্ৰহণ কৰে; আধুনিক মকাছাৰ চহৰখনক কেন্দ্ৰ কৰি গোৱা-টালকৰ মকাছাৰ ৰাজ্যয়ো ছেপ্টেম্বৰ মাহত ইয়াৰ অনুসৰণ কৰে। কিন্তু উত্তৰ উপদ্বীপৰ গোৰনটালো আৰু মংগোণ্ডো জনগোষ্ঠীয়ে বহুলাংশে ১৯ শতিকাতহে ইছলাম ধৰ্ম গ্ৰহণ কৰিছিল। বেছিভাগ চুলাৱেছি মুছলমানেই চুন্নী।
দ্বীপটোত খ্ৰীষ্টানসকলে যথেষ্ট সংখ্যালঘু গঠন কৰে। জনগাঁথনিবিদ টবি এলিছ ভলকমেনৰ মতে চুলাৱেছিৰ ১৭% জনসংখ্যা প্ৰটেষ্টেণ্ট আৰু ২%তকৈও কম কেথলিক। খ্ৰীষ্টানসকলে উত্তৰ উপদ্বীপৰ প্ৰান্তত মানাডো চহৰৰ চাৰিওফালে কেন্দ্ৰীভূত হৈ আছে, য'ত মিনাহাছা, প্ৰধানকৈ প্ৰটেষ্টেণ্ট জনগোষ্ঠী আৰু উত্তৰতম ছাংগিৰ আৰু তালাউড দ্বীপপুঞ্জৰ বসতি আছে। দক্ষিণ চুলাৱেছিৰ টানা টোৰাজাৰ ট’ৰাজা জনগোষ্ঠীসমূহে ইণ্ডোনেছিয়াৰ স্বাধীনতাৰ পিছৰেপৰা বহুলাংশে খ্ৰীষ্টান ধৰ্ম গ্ৰহণ কৰিছে। মধ্য চুলাৱেছিৰ প’ছ’ হ্ৰদৰ আশে-পাশে, মধ্য চুলাৱেছিৰ পামোনা ভাষী জনগোষ্ঠীৰ মাজত আৰু মামাছাৰ ওচৰতো যথেষ্টসংখ্যক খ্ৰীষ্টান লোক আছে।
যদিও বেছিভাগ মানুহেই নিজকে মুছলমান বা খ্ৰীষ্টান বুলি পৰিচয় দিয়ে, তথাপি তেওঁলোকে প্ৰায়ে স্থানীয় বিশ্বাস আৰু দেৱতাকো সমৰ্থন কৰে।
বৌদ্ধ আৰু হিন্দূৰ সৰু সৰু সম্প্ৰদায়ো চুলাৱেছিত পোৱা যায়, সাধাৰণতে চীনা, বালি আৰু ভাৰতীয় সম্প্ৰদায়ৰ মাজত।
=== ভাষাসমূহ ===
মূল প্ৰবন্ধ: [[:en:Languages_of_Sulawesi|চুলাৱেছিৰ ভাষা]]
== অৰ্থনীতি ==
মূল প্ৰবন্ধ: [[:en:Economy_of_Sulawesi|চুলাৱেছিৰ অৰ্থনীতি]]
চুলাৱেছিৰ অৰ্থনীতি কৃষি, মাছ ধৰা, খনন, বনজ সম্পদৰ ওপৰত প্ৰচণ্ডভাৱে কেন্দ্ৰীভূত।<ref>{{Cite web|title=indahnesia.com – Sulawesi island – Economy – Clove, shrimps and tourists – Discover Indonesia Online|url=https://indahnesia.com/indonesia/SULECO/economy.php|access-date=2020-12-19|website=indahnesia.com|archivedate=2020-12-28|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201228140239/https://indahnesia.com/indonesia/SULECO/economy.php|deadurl=yes}}</ref>
== প্ৰশাসন ==
১৯৪৫ চনৰপৰা ১৯৬০ চনৰ ভিতৰত এই দ্বীপটো এটা প্ৰদেশ হিচাপে প্ৰশাসন কৰা হৈছিল। ১৯৬০ চনত ইয়াক দুখন প্ৰদেশত বিভক্ত কৰা হৈছিল – উত্তৰ আৰু মধ্য চুলাৱেছি, আৰু দক্ষিণ আৰু দক্ষিণ-পূব চুলাৱেছি। ১৯৬৪ চনত এই দুয়োটাকে পুনৰ বিভক্ত কৰা হয়, প্ৰথমটোক উত্তৰ চুলাৱেছি আৰু মধ্য চুলাৱেছি আৰু দ্বিতীয়টোক দক্ষিণ চুলাৱেছি আৰু দক্ষিণ-পূব চুলাৱেছি বুলি। আজি ইয়াক ছটা প্ৰদেশত বিভক্ত কৰা হৈছে: গোৰণ্টালো, পশ্চিম চুলাৱেছি, দক্ষিণ চুলাৱেছি, মধ্য চুলাৱেছি, দক্ষিণ-পূব চুলাৱেছি, আৰু উত্তৰ চুলাৱেছি। ইয়াৰ ভিতৰত নতুন প্ৰদেশসমূহ হ’ল উত্তৰ চুলাৱেছিৰ এটা অংশৰপৰা ২০০০ চনত স্থাপিত হোৱা গ’ৰ’ণ্টালো আৰু দক্ষিণ চুলাৱেছিৰ কিছু অংশৰপৰা ২০০৪ চনত স্থাপিত পশ্চিম চুলাৱেছি।
দ্বীপটোৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ চহৰসমূহ হ’ল প্ৰাদেশিক ৰাজধানী মাকাছাৰ, মানাডো, পালু, কেণ্ডাৰী, আৰু গ’ৰ’ণ্টালো (পশ্চিম চুলাৱেছিৰ প্ৰাদেশিক ৰাজধানী – মামুজু চহৰ – এখন চহৰ নহয়); ইয়াৰ উপৰি আন ছখন চহৰ আছে – বিটুং, পালোপো, বাউ-বাউ, পাৰেপাৰে, কোটামোবাগু আৰু টোমোহুন।
== পৰিৱেশ ==
[[চিত্ৰ:Bunaken01.JPG|thumb|মানাডো টুয়া দ্বীপৰপৰা দেখা বুনাকেন দ্বীপ। ]]
চুলাৱেছিৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ পৰিৱেশ বিষয়টো হ’ল বনাঞ্চল ধ্বংস। ২০০৭ চনত বিজ্ঞানীসকলে লক্ষ্য কৰিছিল যে চুলাৱেছিৰ ৮০ শতাংশ অৰণ্য হেৰাই গৈছে বা অৱক্ষয় হৈছে, বিশেষকৈ নিম্নভূমি আৰু মেংগ্ৰোভক কেন্দ্ৰ কৰি।<ref>"[https://www.mongabay.com/profiles/sulawesi.html Sulawesi Profile]" – mongabay.com</ref> কাঠ কটা, বৃহৎ কৃষি প্ৰকল্প, আৰু ক্ৰমান্বয়ে নিকেল খননৰ বাবে বনাঞ্চল কাটি পেলোৱা হৈছে। বনাঞ্চল হেৰুৱাৰ ফলত চুলাৱেছিৰ বহুতো স্থানীয় প্ৰজাতি বিপন্ন হৈ পৰিছে। ইয়াৰ উপৰি চুলাৱেছিৰ ৯৯ শতাংশ জলাশয় হেৰাই গৈছে বা ক্ষতিগ্ৰস্ত হৈছে।
আন পৰিৱেশৰ প্ৰতি ভাবুকিসমূহৰ ভিতৰত আছিল বুছমাংস চিকাৰ আৰু খনন।<ref name="Sulawesi Profile">"[https://www.mongabay.com/profiles/sulawesi.html Sulawesi Profile]" – mongabay.com</ref>
=== উদ্যান ===
চুলাৱেছি দ্বীপত ছখন ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান আৰু ঊনৈছটা প্ৰকৃতি সংৰক্ষিত বনাঞ্চল আছে। ইয়াৰ উপৰি চুলাৱেছিত তিনিটা সামুদ্ৰিক সংৰক্ষিত অঞ্চল আছে। চুলাৱেছিৰ বহু উদ্যান কৃষিৰ বাবে কাঠ কটা, খনন আৰু বনাঞ্চল ধ্বংসৰ ফলত ভাবুকি কঢ়িয়াই আনিছে।<ref name="Sulawesi Profile" />
== লগতে চাওক ==
* [[:en:List_of_islands_of_Indonesia|ইণ্ডোনেছিয়াৰ দ্বীপসমূহৰ তালিকা]]
* [[:en:Celebes_Sea|চেলেবিছ সাগৰ]]
* [[:en:HMS_Celebes|এইচ এম এছ চেলেবেছ (১৮০৬)]]
* [[:en:2009_Sulawesi_superbolide|২০০৯ চনৰ চুলাৱেছি ছুপাৰব’লাইড]]
==টোকা==
{{reflist|group=n}}
==তথ্য সংগ্ৰহ==
{{Reflist}}
[[শ্ৰেণী:দ্বীপ]]
[[শ্ৰেণী:এছিয়া]]
[[শ্ৰেণী:ইণ্ডোনেছিয়া]]
ero22s6n4irilwqdwfxlvtxy6ekopag
কলিংগ (অঞ্চল)
0
128647
606934
602991
2026-05-17T22:02:25Z
InternetArchiveBot
29706
Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
606934
wikitext
text/x-wiki
{{About|অঞ্চল|অন্যান্য ব্যৱহাৰ|কলিংগ যুদ্ধ{{!}}কলিংগ}}
{{Infobox settlement
| name = কলিংগ
| official_name =
| native_name =
| native_name_lang =
| other_name =
| settlement_type = অঞ্চল
| image_skyline = Mahajanapadas (c. 500 BCE).png
| image_caption = বৈদিক ৰাজ্যসমূহৰ ভিতৰত কলিংগ
| image_flag =
| flag_alt =
| nickname =
| image_map =
| map_caption =
| image_map1 =
| map_caption1 =
| pushpin_map_caption =
| coordinates =
| subdivision_type = Country
| subdivision_name = [[ভাৰত]]
| subdivision_type1 = State
| subdivision_name1 = {{Plainlist|
* [[ওড়িশা]] {{small|(মধ্য আৰু দক্ষিণ)}}
* [[অন্ধ্ৰপ্ৰদেশ]] {{small|(উত্তৰ)}}
}}
| established_title = <!-- Established -->
| established_date = c. 1100 BCE
| founder = মহাভাৰতৰ ৰজা কলিংগ
| named_for =
| government_type =
| governing_body =
| unit_pref =
| area_footnotes =
| area_total_km2 =
| area_rank =
| elevation_footnotes =
| elevation_m =
| population_total =
| population_as_of =
| population_footnotes =
| population_density_km2 = auto
| population_rank =
| population_demonym =
| demographics_type1 = Languages
| demographics1_title1 = Spoken
| demographics1_info1 = [[Odia language|Odia]], [[Telugu language|Telugu]] (only in parts of Northern AP)
| timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]]
| utc_offset1 = +5:30
| blank1_name_sec1 = Ancient and Medieval Capitals
| blank1_info_sec1 = [[Tosali]], [[Sisupalgarh]], [[Dantapuram]], [[Pithapuram|Prishtapura]], [[Mukhalingam|Kalinganagara]], [[Cuttack]], [[Jajpur]]
}}
'''কলিংগ''' [[ভাৰত]]ৰ এক ঐতিহাসিক অঞ্চল। ইয়াক সাধাৰণতে গংগা আৰু গোদাৱৰী নদীৰ মাজৰ পূব উপকূলীয় অঞ্চল বুলি সংজ্ঞায়িত কৰা হয় যদিও ইয়াৰ সীমা শাসকসকলৰ ভূ-খণ্ডৰ লগত উঠা-নমা কৰি আহিছে। কলিংগাৰ মূল ভূ-খণ্ডই এতিয়া সমগ্ৰ ওড়িশা আৰু উত্তৰ অন্ধ্ৰপ্ৰদেশৰ কিছু অংশ সামৰি লৈছে। ইয়াৰ বহল পৰিসৰত কলিংগ অঞ্চলে বৰ্তমানৰ ছত্তীশগড়ৰ কিছু অংশও সামৰি লৈছিল, যি পশ্চিমে অমৰকান্তকলৈকে বিস্তৃত আছিল।<ref name="rcm">{{cite book |url=https://archive.org/details/outlineofhistory00rcma |title=Outline of the History of Kalinga |first=R.C. |last=Majumdar |pages=1, 19 |publisher=[[Asian Educational Services]] |date=1996|isbn=9788120611948 |access-date=1 May 2021}}</ref> প্ৰাচীন কালত ই গংগা নদীৰ পাৰলৈকে বিস্তৃত আছিল।<ref name=":0">{{Cite book |last=Ganguly |first=DK |url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.148266/page/n21/mode/1up?q=north-east&view=theater |title=Historical Geography and dynastic History of Orissa |publisher=Punthi Pustak |year=1975 |edition=1st |location=Kolkata |pages=6–7 |language=English}}</ref>
কিংবদন্তি [[মহাভাৰত]]ত কলিংগসকলক এটা প্ৰধান জনগোষ্ঠী হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছে। খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৩য় শতিকাত [[কলিংগ যুদ্ধ]]ৰ ফলত এই অঞ্চলটো মৌৰ্যৰ নিয়ন্ত্ৰণলৈ আহে। পৰৱৰ্তী সময়ত ইয়াক কেইবাটাও আঞ্চলিক বংশই শাসন কৰিছিল যাৰ শাসকসকলে কলিংগাধিপতি ("কলিংগৰ প্ৰভু") উপাধি বহন কৰিছিল; এই বংশসমূহৰ ভিতৰত আছিল মহামঘাবাহন, বশিষ্ঠ, মথাৰা, পিতৰ্ভক্ত, শৈলোদ্ভৱ, ভৌমকৰ, সোমবংশী, আৰু পূব গংগ। কলিং অঞ্চলত শাসন কৰিবলৈ মধ্যযুগীয় যুগৰ শাসকসকল আছিল সূৰ্য্যবংশ গজাপতি, ভোই বংশ,<ref>{{cite book|first=L.S.S. |last=O'Malley|title=Bengal District Gazetteer : Puri|url=https://books.google.com/books?id=pwD0-YV2LCYC&pg=PA30|year=2007|access-date=2 February 2021|publisher=Concept Publishing Company|isbn=978-81-7268-138-8|pages=30}}</ref> পৰলাখেমুণ্ডি গংগা <ref>{{citation |url=https://www.jstor.org/stable/44145916 |publisher=Indian History Congress |date=2005–2006|jstor = 44145916|access-date=31 December 2020|title = Formation of Orissa Province and Role of Oriyas in Berhampur|last1 = Padhy|first1 = S. C.|journal = Proceedings of the Indian History Congress|volume = 66|pages = 1030–1040}}</ref><ref name="GAJAPATI">{{citation |title=Odisha District Gazetteers Gajapati |publisher=GAD, Govt of Odisha |url=http://gopabandhuacademy.gov.in/sites/default/files/gazetter/Gajapati_Gazetteer.pdf |page=51 |date=2002 }}</ref> আৰু গঞ্জাম আৰু বিজাগপতমৰ জমিদাৰীসকল।<ref>{{citation |url=https://archive.org/details/dli.csl.7900 |title=Standing Information Regarding the Official Administration of the Madras Presidency in each Department |publisher=Madras University |last1=Maclean |first1=C.D. |date=1877 }}</ref>
==পৰিসৰ==
কলিংগ অঞ্চলক সাধাৰণতে [[গংগা]]<ref name=":0" /> আৰু [[গোদাবৰী নদী]]ৰ মাজৰ পূব উপকূলীয় অঞ্চল বুলি সংজ্ঞায়িত কৰা হয়। কিন্তু ইয়াৰ সঠিক সীমা ইতিহাসৰ বিভিন্ন সময়ত উঠা-নমা কৰি আহিছে।{{sfn|R. C. Majumdar|1996|p=1}} ৰাজনীতি বিজ্ঞানী সুদামা মিশ্ৰৰ মতে, কলিং জনপদ প্ৰথমে পুৰী আৰু গঞ্জাম জিলাই সামৰি লোৱা অঞ্চলটোক সামৰি লৈছিল।<ref>{{cite book |author=Sudama Misra |title=Janapada state in ancient India |publisher=Bhāratīya Vidyā Prakāśana |year=1973 |page=78 |url=https://books.google.com/books?id=se1oyofmPLMC }}</ref> গংগা নদীলৈকে অস্তিত্ব নিশ্চিত কৰিবলৈ ডি কে গাংগুলীয়ে প্লিনি আৰু মহাভাৰতৰ বিৱৰণীৰপৰা উল্লেখ ব্যৱহাৰ কৰিছিল।<ref name=":0" />
তেওঁ লিখিছে " প্লিনিয়ে স্পষ্টভাৱে অপ্ৰয়োজনীয় ডুপ্লিকেচন কৰিছে।<ref name=":0" /> দুৰ্ভাগ্যজনকভাৱে এই জনগোষ্ঠীসমূহৰ চিনাক্তকৰণ আৰু ইয়াৰ অৱস্থান বৰ্ণনাৰ প্ৰকৃতিৰ বাবে কঠিন হৈ পৰিছে যিটো ভুল আৰু বিভ্ৰান্তিকৰ যেন লাগে।<ref name=":0" /> প্লিনিয়ে এটাতকৈ অধিক কলিংগ বসতিৰ অস্তিত্বৰ বিষয়ে তেওঁৰ ধাৰণাটোৰদ্বাৰা পৰিচালিত হৈছিল যাৰপৰা ভাৰতীয় লেখকসকলো সম্পূৰ্ণৰূপে মুক্ত নহয়।<ref name=":0" /> কিন্তু প্লিনিৰ ওপৰৰ বিৱৰণীটো গুৰুত্বপূৰ্ণ ইয়াৰপৰা দেখা যায় যে কলিংগ উত্তৰ-পূব দিশত গংগালৈকে বিস্তৃত আছিল।<ref name=":0" />গংগাৰপৰা আগলৈ কলিংগৰ ভূ-খণ্ড যে বিস্তৃত আছিল, সেই কথা বাণপৰ্বমৰ ত্ৰিত্যত্ৰ খণ্ডৰ তলৰ অংশসমূহে সমৰ্থন কৰা যেন লাগে।" <ref name=":0" /> আৰ চি মজুমদাৰৰ দৰে পণ্ডিতসকলে কলিংগৰ কথা উল্লেখ কৰিছে যে মহানদীৰপৰা গোদাবৰীলৈকে আছিল। অৱশ্যে ওপৰত কোৱাৰ দৰে প্লিনিয়ে গংগাৰ উত্তৰ সীমা হিচাপে গংগাৰ সৰল উল্লেখ আৰু মহাভাৰতে কোৱাৰ দৰে মহানদীৰ উত্তৰত অৱস্থিত আৰু এটা সময়ত ওড়িশা আৰু ঝাৰখণ্ডৰ সীমাৰেখাৰে আবদ্ধ হৈ ওড়িশাৰ ভদ্ৰক জিলাৰ বংগ উপসাগৰত পৰি কলিংগাৰ মাজেৰে পাৰ হৈ যোৱা বৈতাৰাণী নদীখনে এই দাবী বাতিল কৰে।
প্ৰাচীন ভাৰতীয় সাহিত্যত কলিংগ অঞ্চলটো অন্ধ্ৰ প্ৰদেশৰ সৈতে সীমান্তৰ ওচৰত ওড়িশাৰ গঞ্জাম জিলাত অৱস্থিত মহেন্দ্ৰগিৰি পৰ্বতৰ সৈতে জড়িত।<ref name=":1">Dineschandra Sircar (1971). [https://books.google.com/books?id=AqKw1Mn8WcwC&pg=PA167 Studies in the Geography of Ancient and Medieval India. Motilal Banarsidass.] [[:en:ISBN_(identifier)|ISBN]] [[:en:Special:BookSources/978-81-208-0690-0|978-81-208-0690-0.]]</ref>
== ইতিহাস ==
=== প্ৰাচীনতা ===
এই অঞ্চলৰ নামটো কলিংগ নামৰ এটা জনগোষ্ঠীৰপৰাই উদ্ভৱ হৈছে। কিংবদন্তি মহাভাৰত গ্ৰন্থ অনুসৰি কলিংগ আৰু তেওঁলোকৰ ওচৰৰ জনগোষ্ঠীৰ পূৰ্বপুৰুষ ভাতৃ আছিল। এই চুবুৰীয়া দেশসমূহৰ ভিতৰত আছিল অংগ, ভাংগা, পুন্দ্ৰা আৰু চুহমা।<ref name=":1" />
কলিংগসকলে ওড়িশাৰ বৈতাৰাণী নদীৰপৰা বিশাখাপট্টনম জিলাৰ বাৰাহনন্দিলৈকে বিস্তৃত ভূ-খণ্ড দখল কৰিছিল। প্ৰাচীন কালত ইয়াৰ ৰাজধানী আছিল দন্তকুৰা বা দন্তপূৰা চহৰ (বৰ্তমান শ্ৰীকাকুলাম জিলাৰ চিকাকোলেৰ ওচৰৰ দন্তবক্তৰ দুৰ্গ, লাংগুলীয়া বা লাংগুলিনি নদীৰদ্বাৰা ধুই পেলোৱা)।<ref>[[:en:K._A._Nilakanta_Sastri|K. A. Nilakanta Sastri]], ed. (1988) [1967]. ''[https://books.google.com/books?id=YoAwor58utYC Age of the Nandas and Mauryas]'' (2nd ed.). [[:en:Delhi|Delhi]]: [[:en:Motilal_Banarsidass|Motilal Banarsidass]]. [[আন্তৰ্জাতিক মান গ্ৰন্থ সংখ্যা|ISBN]] [[:en:Special:BookSources/81-208-0465-1|<bdi>81-208-0465-1</bdi>.]]</ref>
ব্ৰাহ্মণ গ্ৰন্থৰ সময়ত কলিংগ ৰাজ্য ইতিমধ্যে আছিল, য'ত ইয়াৰ ৰজা কৰণডুক গান্ধাৰ নগনাজিত আৰু বিদৰ্ভৰ ভীমৰ সমসাময়িক বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে।<ref name=":2">[[:en:Hem_Chandra_Raychaudhuri|Raychaudhuri, Hemchandra]] (1953). Political History of Ancient India: From the Accession of Parikshit to the Extinction of Gupta Dynasty. [[:en:University_of_Calcutta|University of Calcutta]]</ref>
মহাগোবিন্দ সুত্তান্তৰ মতে কলিংগৰ ৰজা সত্তভু বিদেহৰ ৰেণুৰ সমসাময়িক আৰু কাছিৰ ধাতৰাষ্ঠ বা ধৃতৰাষ্ট্ৰৰ সমসাময়িক আছিল।<ref name=":2" />
কলিংগৰ কথা পাণিনি আৰু বৌধায়ন দুয়োজনে উল্লেখ কৰিছিল, পিছৰজনে ইয়াক ভাৰতৰ অংশ বুলি গণ্য কৰিছিল।
=== প্ৰাচীন কলিংগ : কলিংগ ৰাজ্য (প্ৰায় ১১০০ – ২৬১ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব) ===
==== কলিংগ বংশ (প্ৰথম) (প্ৰায় ১১০০ – ৭০০ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব) ====
মূল প্ৰবন্ধ: [[:en:Kalinga_(Mahabharata)|কলিংগ (মহাভাৰত)]]
[[চিত্ৰ:Late Vedic Culture (1100-500 BCE).png|thumb|পূব ভাৰতৰ উপকূলত অৱস্থিত কলিংগ, [[বৈদিক যুগ]]ত গ. ১১০০ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব]]
[[মহাভাৰত]] আৰু কিছুমান পুৰাণৰ মতে, ৰাজকুমাৰ 'কলিংগ'ই উত্তৰ ছিৰকাৰসকলকে ধৰি উপকূলীয় ওড়িশাৰ বৰ্তমানৰ অঞ্চলত কলিংগ ৰাজ্য প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। মহাভাৰতত এজন 'শ্ৰুতযুধ'ক কলিংগ ৰাজ্যৰ ৰজা বুলিও উল্লেখ কৰা হৈছে, যিজনে কৌৰৱ শিবিৰত যোগদান কৰিছিল। বৌদ্ধ গ্ৰন্থত মহাগোবিন্দ সুত্তান্ত, কলিংগ আৰু ইয়াৰ শাসক 'সত্তভু'ৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছে।
'''জনাজাত শাসকসকল হ’ল –'''
* ৰজা কলিংগ ([[:en:Kalinga_(Mahabharata)|কলিংগ ৰাজ্য]]ৰ প্ৰতিষ্ঠাপক)
* ৰজা অড্ৰা ([[:en:Odra_kingdom|অড্ৰা ৰাজ্য]]ৰ প্ৰতিষ্ঠাপক)
* [[:en:Srutayudha|শ্ৰুতাযুধা]]
* শ্ৰুতাযুষ
* মণিমত
* চিত্ৰংগদ
* সুবাহু
* বিৰাসেনা
* সুদত্ত
* নালিকিৰা
* যৱনৰাজ
* দন্তবখ বা দন্তৱখ্ৰ (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব প্ৰায় নৱম শতিকা)
* [[:en:Avakinnayo_Karakandu|অৱকিন্নয়ো কাৰাকাণ্ডু]] (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব নৱম শতিকাৰ শেষৰপৰা ৮ম শতিকাৰ আৰম্ভণিতে)
* বসুপাল (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব অষ্টম শতিকা)
=== কলিংগ বংশ (দ্বিতীয়) (প্ৰায় ৭০০ – ৩৫০ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব) ===
দ্বিতীয় কলিংগ বংশৰ কথা চুল্লাকলিংগ জাতক আৰু কলিংগবোধি জাতকত উল্লেখ আছে। প্ৰথম কলিংগ বংশৰ শেষ শাসকে আচমকা আৰু বিদৰ্ভৰ ৰজাক সামন্তীয় ৰাজ্য হিচাপে লৈ দণ্ড ৰাজ্যৰপৰা বিচ্ছিন্ন হৈ দ্বিতীয় কলিংগ বংশৰ শাসন প্ৰতিষ্ঠা কৰা বুলি কোৱা হয়।
'''জনাজাত শাসকসকল হ’ল –'''
* দণ্ডাকি
* মহাকলিংগ
* চুল্লাকলিংগ
* দ্বিতীয় কলিংগ (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব প্ৰায় ৭ম – ৬ষ্ঠ শতিকা)
'''দাথাবংস মতে অন্যান্য বা পাছৰ কলিংগ শাসকসকল হ’ল –'''
এই বিষয়ে সম্ভৱতঃ আন এটা বংশ বা দ্বিতীয় কলিংগ বংশৰ শেষৰফালে শাসক আছিল, যাৰ উল্লেখ [[:en:Dāṭhavaṃsa|দাথাবংশত]] পোৱা গৈছে।
'''জনাজাত শাসকসকল হ’ল –'''
* ব্ৰহ্মদত্ত (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ষষ্ঠ – ৫ম শতিকা)
* সত্তভু
* কাছিৰাজা
* সুনন্দা
* গুহাশিৱ
=== কলিংগৰ সূৰ্য্যবংশ (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৩৫০ – ২৬১) ===
'''জনাজাত শাসকসকল হ’ল –'''
* ব্ৰহ্মদিত্যা (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব প্ৰায় চতুৰ্থ শতিকা)
তেওঁৰ পুত্ৰ ৰাজকুমাৰ ‘সুৰুদাসৰুণা-আদিতীয়া’ক নিৰ্বাসিত কৰা হয় আৰু [[:en:History_of_the_Maldives|মালদ্বীপৰ ইতিহাস]] অনুসৰি তেওঁ প্ৰথম [[:en:List_of_Maldivian_monarchs#Solar_dynasty_(Aditta_Vansa)|ধীৱ মাৰি]] ৰাজ্য প্ৰতিষ্ঠা কৰি আদীত্ত বংশৰ (অদিত্ত বংশ) ভেটি স্থাপন কৰে।
=== প্ৰাক-শাস্ত্ৰীয় কলিংগ ===
==== নন্দ সাম্ৰাজ্যৰদ্বাৰা সংযুক্ত (প্ৰায় ৩৪৫ – ৩২২ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব) ====
ইয়াৰ উপৰি চাওক: [[:en:Nanda_Empire|নন্দ বংশ]]
[[চিত্ৰ:Nanda Empire, c.325 BCE.png|thumb|কলিংগৰ শেষ শাসক [[:en:Dhana_Nanda|ধননন্দ]]ৰ অধীনত নন্দ সাম্ৰাজ্যৰ সম্ভাৱ্য পৰিসৰ]]
খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৩৪৫ৰপৰা ৩৪০ চনৰ ভিতৰত নন্দ শাসক মহাপদ্ম নন্দই কলিংগক চমুকৈ সংলগ্ন কৰা বুলি বিশ্বাস কৰা হৈছিল।
নন্দ সাম্ৰাজ্য পশ্চিমে বৰ্তমানৰ [[পঞ্জাব, ভাৰত|পঞ্জাব]]ৰপৰা পূবে [[ওড়িশা]] (কলিংগ)লৈকে বিস্তৃত হোৱা যেন লাগে। কলিংগ অঞ্চলৰ নন্দৰ নিয়ন্ত্ৰণৰ সমৰ্থন পিছৰ ৰজা [[:en:Kharavela|খৰাভেলা]]ৰ [[হাথীগুম্ফা শিলালিপি|হাতীগুম্ফা শিলালিপি]] (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব প্ৰায় দ্বিতীয় বা প্ৰথম শতিকা)<ref>Irfan Habib; Vivekanand Jha (2004). [https://books.google.co.in/books?id=nUvGQgAACAAJ&redir_esc=y Mauryan India]. A People's History of India. Aligarh Historians Society / [[:en:Tulika_Books|Tulika Books]]. [[আন্তৰ্জাতিক মান গ্ৰন্থ সংখ্যা|ISBN]] [[:en:Special:BookSources/978-81-85229-92-8|978-81-85229-92-8]]. p.13</ref>
[[চন্দ্ৰগুপ্ত মৌৰ্য]]ই যেতিয়া [[:en:Nanda–Mauryan_War|নন্দৰ বিৰুদ্ধে বিদ্ৰোহ]] কৰিছিল, তেতিয়া খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৩২২ চনত কলিংগসকলে [[মগধ]] সাম্ৰাজ্যৰপৰা বিচ্ছিন্ন হৈছিল।
=== কলিংগৰ হাতীগুম্ফা শিলালিপি ===
ইয়াৰ উপৰি চাওক: [[হাথীগুম্ফা শিলালিপি|হাতীগুম্ফা শিলালিপি]]
[[হাথীগুম্ফা শিলালিপি|হাতীগুম্ফা শিলালিপি]]ৰপৰা অনুমান কৰিব পাৰি যে নন্দৰাজ নামৰ এজন ৰজাই আগতে তাত এটা জলপথ খনন কৰিছিল। নন্দৰাজে নন্দ বংশৰ এজন ৰজাক বুজাইছে বুলি ধৰি ল'লে দেখা যায় যে কলিংগ অঞ্চলটো কোনো এটা সময়ত নন্দসকলে নিজৰ সংলগ্ন কৰি লৈছিল। নন্দৰ পতনৰ পিছত ই পুনৰ স্বাধীন হোৱা যেন লাগে। মেগাষ্টেনিছৰ ইণ্ডিকা (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৩য় শতিকা)ত ইয়াক "কেলিংগে" বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে:
{| class="wikitable"
|+
|প্ৰিনা আৰু কেইনাছ (গংগাৰ উপনৈ) দুয়োখন নদী যাতায়াত কৰিব পৰা নদী। গংগাৰ কাষত বাস কৰা জনগোষ্ঠীসমূহ হ’ল সাগৰৰ ওচৰত থকা কালিংগে আৰু মাণ্ডেইৰ ওপৰত মাল্লীও, যাৰ ভিতৰত মাল্লু পৰ্বত আছে, সেই সকলো অঞ্চলৰ সীমা গংগা।
— মেগাষ্টেনিছ, খণ্ড ২০ প্লিনি বি, ইতিহাস, নাট ৫ ১.২১.৯-২২ ১.<ref name=":3">[https://web.archive.org/web/20150321164350/http://www.sdstate.edu/projectsouthasia/upload/Megasthene-Indika.pdf "South Dakota State University Homepage | South Dakota State University"] (PDF). www.sdstate.edu. Archived from [https://www.sdstate.edu the original] on 21 March 2015.</ref>
|-
|কালিংগৰ ৰাজকীয় নগৰখনক পাৰ্থলিছ বুলি কোৱা হয়। তেওঁলোকৰ ৰজাৰ ওপৰত ৬০,০০০ পদাতিক সৈনিক, ১০০০ অশ্বাৰোহী, ৭০০ হাতীয়ে "যুদ্ধৰ ওচৰত" পহৰা আৰু ৱাৰ্ড ৰাখে।
— মেগাষ্টেনিছ, খণ্ড ৫৬ প্লিনি, ইতিহাস, নাট ৬ ২১. ৮-২৩. ১১.<ref name=":3" />
|}
=== কলিং যুদ্ধ আৰু মৌৰ্য সাম্ৰাজ্যৰদ্বাৰা সংযুক্ত (প্ৰায় ২৬১ – ২২৫ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব) ===
[[চিত্ৰ:Maurya Empire, c.250 BCE 2.png|thumb|252x252px|খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ২৫০ চনত অশোকৰ ৰাজত্বকালত [[মৌৰ্য সাম্ৰাজ্য]]]]
ইয়াৰ উপৰি চাওক: [[কলিংগ যুদ্ধ]] আৰু [[মৌৰ্য সাম্ৰাজ্য]]
খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ২৬১ চনত অশোকে কলিংগ আক্ৰমণ কৰি পুনৰ মগধ সাম্ৰাজ্যত সংযুক্ত হয়। ধৌলি পাহাৰৰ ওচৰত চূড়ান্ত যুদ্ধৰ পিছত ৰাজধানী টোছালি মৌৰ্যৰ হাতত পৰে য’ত মৌৰ্য প্ৰদেশ কলিংগৰ মুখ্য কাৰ্যালয়ও আছিল। খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ২২৪ চনত দশৰথৰ শাসনকালত কলিংগে মৌৰ্য সাম্ৰাজ্যৰপৰা বিচ্ছিন্ন হয়।
=== মহামেঘবাহন সাম্ৰাজ্য (প্ৰায় ২২৪ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব – ২৫০ খ্ৰীষ্টাব্দ) ===
মূল প্ৰবন্ধ: [[:en:Mahameghavahana_dynasty|মহামেঘবাহন বংশ]]
[[চিত্ৰ:Map of the Maha-Meghavahanas.png|thumb|মহা-মেঘবাহনৰ মানচিত্ৰ, খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ২০]]
[[মৌৰ্য সাম্ৰাজ্য]]ৰ অৱনতিৰ পিছত এই অঞ্চল মহামেঘবাহন পৰিয়ালৰ নিয়ন্ত্ৰণলৈ আহে, যাৰ ৰজা খৰাভেলাই নিজকে "কলিংগৰ সৰ্বোচ্চ প্ৰভু" বুলি অভিহিত কৰে। খৰাভেলা খ্ৰীষ্টপূৰ্ব দ্বিতীয় বা প্ৰথম শতিকাত শাসন কৰা সাম্ৰাজ্যৰ সৰ্বশ্ৰেষ্ঠ শাসক আছিল আৰু তেওঁৰ ৰাজত্বকালৰ প্ৰধান উৎস শিলৰ কটা [[হাথীগুম্ফা শিলালিপি|হাতীগুম্ফা শিলালিপি]]ৰপৰা পোৱা গৈছে। এই শিলালিপিত তেওঁৰ ৰাজত্বকালৰ বছৰেকীয়া তথ্যৰ বৰ্ণনা কৰা হৈছে আৰু লগতে তেওঁক ৰাজহুৱা আন্তঃগাঁথনি প্ৰকল্প, কল্যাণমূলক কাম-কাজ, কলাৰ পৃষ্ঠপোষকতা, আৰু বহুতো সামৰিক বিজয়ৰ লগতে জৈন ধৰ্মৰ দৰে ধৰ্মৰ পৃষ্ঠপোষকতা কৰাৰ কৃতিত্বও দিয়া হৈছে আনহাতে শিলালিপিত তেওঁক সকলো ধৰ্মৰ ভক্ত বুলিও বৰ্ণনা কৰা হৈছে।<ref>Sailendra Nath Sen (1999). [https://books.google.co.in/books?id=Wk4_ICH_g1EC&pg=PA176&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false Ancient Indian History and Civilization]. New Age International. [[ISBN]] [[:en:Special:BookSources/978-81-224-1198-0|978-81-224-1198-0]].</ref>
=== উত্তৰ-শাস্ত্ৰীয় কলিংগ ===
==== গুপ্ত সাম্ৰাজ্য ====
ইয়াৰ উপৰি চাওক: [[গুপ্ত সাম্ৰাজ্য]]
খ্ৰীষ্টীয় চতুৰ্থ শতিকাত কলিংগ [[গুপ্ত সাম্ৰাজ্য|গুপ্ত]]ৰ আধিপত্যৰ অধীনলৈ আহে। গুপ্ত প্ৰত্যাহাৰৰ পিছত ইয়াত কেইবাটাও সৰু সৰু বংশই শাসন কৰিছিল, যাৰ শাসকসকলে কলিংধিপতি ("কলিংগৰ প্ৰভু") উপাধি বহন কৰিছিল। ইয়াৰ ভিতৰত [[:en:Mathara_dynasty|মথাৰ]], [[:en:Pitrbhakta_dynasty|পিতৰ্ভক্ত]], [[:en:Vasishtha_dynasty|বশিষ্ঠ]] আৰু [[:en:Nala_dynasty|নল]] আদি অন্যতম।<ref>Tripathy, Snigdha (1997). [https://books.google.co.in/books?id=XUiYu3XByNgC&redir_esc=y Inscriptions of Orissa].। Vol. I – Circa 5th–8th centuries A.D. I[[:en:Indian_Council_of_Historical_Research|ndian Council of Historical Research and Motilal Banarsidass]]. [[ISBN]] [[:en:Special:BookSources/978-81-208-1077-8|978-81-208-1077-8]]. p-219</ref> তেওঁলোকেই পাছত [[:en:Shailodbhava_dynasty|শৈলোদভৱ]] আৰু আদিম [[:en:Eastern_Ganga_dynasty|পূৱ গংগা]]।
=== শৈলোদ্ভৱ বংশ ===
[[চিত্ৰ:Map of the Gupta Empire.png|thumb|সমুদ্ৰগুপ্তৰ অধীনত ৩৫০ খ্ৰীষ্টাব্দত [[গুপ্ত সাম্ৰাজ্য]]ৰ শিখৰত উপনীত হয়। ]]
ইয়াৰ উপৰি চাওক: [[:en:Shailodbhava_dynasty|শৈলোদ্ভৱ বংশ]]
সপ্তম শতিকাত শৈলোদভৱসকলে পূব [[ভাৰত]]ৰ কিছু অংশ শাসন কৰিছিল আৰু তেওঁলোকৰ মূল ভূ-খণ্ড কংগোডা-মণ্ডল নামেৰে জনাজাত আছিল, আৰু বৰ্তমানৰ গঞ্জাম, খোৰ্ধা আৰু পুৰী জিলাৰ কিছু অংশ অন্তৰ্ভুক্ত কৰিছিল। দ্বিতীয় ৰজা মাধৱৰাজে শকল-কলিংধিপতি ("সমগ্ৰ কলিংগৰ প্ৰভু") উপাধি দাবী কৰিছিল।<ref>Tripathy, Snigdha (1997). [https://books.google.co.in/books?id=XUiYu3XByNgC&redir_esc=y Inscriptions of Orissa].। Vol. I – Circa 5th–8th centuries A.D. I[[:en:Indian_Council_of_Historical_Research|ndian Council of Historical Research and Motilal Banarsidass]]. [[ISBN]] [[:en:Special:BookSources/978-81-208-1077-8|978-81-208-1077-8]]. p-64-65</ref> অষ্টম–দশম শতিকাৰ সময়ছোৱাত [[:en:Bhauma-Kara_dynasty|ভৌমা-কাৰ]] বংশই এই অঞ্চলত শাসন কৰিছিল যদিও তেওঁলোকে নিজৰ ৰাজ্যখনক "তোছালা" (কলিংগৰ প্ৰাচীন ৰাজধানী টোছালিৰপৰা আহৰণ কৰা) বুলি কয়।
=== সোমবমশী বা কেশৰী বংশ ===
ইয়াৰ উপৰি চাওক: [[:en:Somavamshi_dynasty|সোমবমশী বা কেশৰী বংশ]]
নৱম শতিকাৰপৰা দ্বাদশ শতিকাৰ ভিতৰত পূব ভাৰতৰ বৰ্তমানৰ ওড়িশাৰ কিছু অংশত সোমবমশীসকলে শাসন কৰিছিল আৰু তেওঁলোকৰ ৰাজধানীসমূহৰ ভিতৰত যয়াতীনগৰা আৰু অভিনৱ-যায়তীনগৰা (বৰ্তমান জাজপুৰ) আছিল। তেওঁলোকে কোছালেন্দ্ৰ ("কোছালৰ প্ৰভু") উপাধি দাবী কৰি দক্ষিণ কোছাল অঞ্চলত শাসন কৰে, তাৰ পিছত তেওঁলোকে ভৌমা-কৰৰ উত্তৰাধিকাৰী হৈ বৰ্তমানৰ ওড়িশাৰ কলিংগ আৰু উটকালা অঞ্চল জয় কৰে। এইদৰে তেওঁলোকে নিজকে কলিংগ, [[:en:Dakshina_Kosala|কোশল]] আৰু উত্তকলৰ অধিপতি বুলি কয়।[42] তেওঁলোকে ওড়িশাত শিল্প আৰু স্থাপত্যৰ এক নতুন শৈলীও প্ৰৱৰ্তন কৰে।<ref>Walter Smith (1994). ''[https://books.google.co.in/books?id=y0MQmNx8g2gC&pg=PA21&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false The Mukteśvara Temple in Bhubaneswa]r''. [[:en:Motilal_Banarsidass|Motilal Banarsidass]]. [[আন্তৰ্জাতিক মান গ্ৰন্থ সংখ্যা|ISBN]] <bdi>[[:en:Special:BookSources/978-81-208-0793-8|978-81-208-0793-8]]</bdi>.</ref>
=== মধ্যযুগীয় কলিংগ ===
==== পূব গংগা বংশ ====
ইয়াৰ উপৰি চাওক: [[:en:Eastern_Ganga_dynasty|পূব গংগা বংশ]]
[[চিত্ৰ:Map of the Eastern Gangas.png|thumb|পূব গংগা ভূ-খণ্ডৰ পৰিসৰ]]
একাদশ–পঞ্চদশ শতিকাৰ সময়ছোৱাত পূব গংগাসকল এই অঞ্চলৰ প্ৰধান শক্তিত পৰিণত হয়, আৰু কলিংগধিপতি উপাধি লাভ কৰে। সোমবংশীসকলৰ উত্তৰাধিকাৰী হোৱাৰ পিছত তেওঁলোকে বিভিন্ন উপাধি গ্ৰহণ কৰে যেনে- ত্ৰিকলিংগধিপতি বা শকল কলিংগধিপতি (তিনিটা কলিংগ বা তিনিওটা কলিংগৰ প্ৰভু যথা [[:en:Kalinga_(historical_kingdom)|কলিংগ]](দক্ষিণ), [[:en:Utkala_kingdom|উৎকলা]] (উত্তৰ), আৰু [[:en:Dakshina_Kosala|দক্ষিণ কোশল]] (পশ্চিম)। তেওঁলোকৰ ৰাজধানী প্ৰথমে কলিংগনগৰ (বৰ্তমানৰ [[:en:Mukhalingam|মুখলিংগম]])ত আছিল আৰু পিছলৈ দ্বাদশ শতিকাত [[:en:Anantavarman_Chodaganga|অনন্তবৰ্মান]] [[:en:Anantavarman_Chodaganga|চোড়াগংগা]]ৰ ৰাজত্বকালত কটক (বৰ্তমান [[:en:Cuttack|কটক]])লৈ স্থানান্তৰিত কৰা হয়। তেওঁ [[পুৰী]]ত বিখ্যাত [[:en:Jagannath_Temple,_Puri|জগন্নাথ মন্দিৰ]]ও নিৰ্মাণ কৰিছিল।<ref name=":1" />
উত্তৰ অঞ্চলৰপৰা বাৰে বাৰে আক্ৰমণৰ পিছত [[:en:Anangabhima_Deva_III|তৃতীয় অনংগভিম দেৱ]]ৰ পুত্ৰ [[:en:Narasingha_Deva_I|প্ৰথম নৰসিংহদেৱে]] ত্ৰয়োদশ শতিকাত দক্ষিণ বংগ আক্ৰমণ কৰি তাৰ শাসকক পৰাস্ত কৰি ৰাজধানী ([[:en:Gauḍa_region|গৌড়া]]) দখল কৰি নিজৰ বিজয়ৰ স্মৃতিত কনাৰ্কত [[কোণাৰ্ক সূৰ্য মন্দিৰ|সূৰ্য্য মন্দিৰ]] নিৰ্মাণ কৰে। ১২৪৬ খ্ৰীষ্টাব্দত [[:en:Kapilash_Temple|কপিলাশ মন্দিৰ]]ত লিখা শিলালিপিত ওড়িশানৰ ৰজাৰ মাজত হাতী সৈন্যবাহিনীৰে গজাপতি বা যুদ্ধহস্তীৰ প্ৰভু বা ৰজা উপাধি ব্যৱহাৰ কৰা প্ৰথমজন নৰসিংহদেৱো আছিল। ১২৬৪ চনত নৰসিংহৰ মৃত্যুৰ লগে লগে পূব গংগাৰ অৱনতি হ’বলৈ ধৰে আৰু ১৪৩৪ চনত সূৰ্যবংসী [[:en:Gajapati_Empire|গজাপতি]]ৰ উত্তৰাধিকাৰীত্ব লাভ কৰে।<ref>Manas Kumar Das (24 June 2015), [https://ddceutkal.ac.in/Syllabus/MA_history/Paper-16.pdf History of Odisha] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211204044741/http://ddceutkal.ac.in/Syllabus/MA_history/Paper-16.pdf |date=2021-12-04 }} (From Earliest Times to 1434 A.D.) ([https://ddceutkal.ac.in/Syllabus/MA_history/Paper-16.pdf PDF] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211204044741/http://ddceutkal.ac.in/Syllabus/MA_history/Paper-16.pdf |date=2021-12-04 }}), DDCE Utkal University, pp. 109, 111</ref>
==== গজাপতি সাম্ৰাজ্য ====
ইয়াৰ উপৰি চাওক: [[:en:Gajapati_Empire|গজপতি সাম্ৰাজ্য]]
[[চিত্ৰ:Map of Gajapatis (1).png|thumb|১৪৫০ চনৰ আশে-পাশে সূৰ্য্যবংশী গজাপতিৰ মানচিত্ৰ]]
[[:en:Eastern_Ganga_dynasty|পূব গংগাৰ]] শেষ শাসক চতুৰ্থ ভানুদেৱক ১৪৩৫ চনত [[:en:Kapilendra_Deva|কপিলেন্দ্ৰ দেৱে]] সিংহাসনৰপৰা নমাই দিয়ে। এই পৰিঘটনাই [[:en:Utkala_kingdom|উৎকল]] (উত্তৰ ওড়িশা) আৰু কলিংগ (দক্ষিণ ওড়িশা, উত্তৰ অন্ধ্ৰ প্ৰদেশ) অঞ্চলত শাসন কৰা গজাপতি সাম্ৰাজ্যৰ প্ৰতিষ্ঠা ঘটায়। [[:en:Prataparudra_Deva|প্ৰতাপৰুদ্ৰ দেৱ]] আছিল [[:en:Gajapati_Empire|সূৰ্য্যবংশী গজাপতি]]সকলৰ শেষ মহান ৰজা।
==== ভৌয় বংশ ====
ইয়াৰ উপৰি চাওক: [[:en:Bhoi_dynasty|ভৌয় বংশ]]
১৫৪০ চনত প্ৰতাপ্ৰুদ্ৰ দেৱৰ মৃত্যুৰ পাছত তেওঁৰ পুত্ৰ কলুৱা দেৱ আৰু খকুৰা দেৱক ৰজা কৰা হয় আৰু পিছলৈ তেওঁলোকৰ মন্ত্ৰী [[:en:Govinda_Vidyadhara|গোবিন্দ বিদ্যাধৰে]] ভোই বংশৰ ভেটি স্থাপন কৰি হত্যা কৰে। তেওঁলোকে কেৱল ওড়িশাৰ উপকূল নিয়ন্ত্ৰণ কৰিব পাৰিছিল, অভ্যন্তৰীণ অঞ্চলসমূহ [[:en:Orissa_Tributary_States|গড়জাট]] ৰজাৰ অধীনত পৰিছিল।
=== মুকুন্দ দেৱৰ পূব চালুক্য বংশ ===
ইয়াৰ উপৰি চাওক: [[:en:Mukunda_Deva|মুকুন্দ দেৱ]]
[[:en:Vengi|ভেংগী]]<ref>Durga Prasad Patnaik (1989). [https://books.google.co.in/books?id=90_qAeMT1bwC&pg=PA4&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false Palm Leaf Etchings of Orissa]. Abhinav Publications. pp. 4–. [[আন্তৰ্জাতিক মান গ্ৰন্থ সংখ্যা|ISBN]] [[:en:Special:BookSources/978-81-7017-248-2|978-81-7017-248-2]].</ref>ৰ [[:en:Eastern_Chalukyas|পূব চালুক্যসকল]]ৰপৰা বংশৰ সন্ধান পোৱা মুকুণ্ড দেৱই বিদ্ৰোহ কৰি ভৌয় বংশৰ শেষৰ দুজন উত্তৰাধিকাৰীক হত্যা কৰে আৰু ১৫৫৯ চনত ভৌয় বংশৰ ভূ-খণ্ডৰ ওপৰত উত্তৰ [[ওড়িশা]] উপকূলত নিজকে স্বাধীন শাসক ঘোষণা কৰে যদিও [[:en:Sulaiman_Khan_Karrani|চুলেইমান খান কাৰানীয়ে]] বংগ অঞ্চলত ৰাজ্য গঠন কৰে যিয়ে মুকুণ্ডাৰ বাবে সম্ভাৱ্য ভাবুকি প্ৰমাণ কৰে দেৱ। গজাপতিসকলৰ পতনৰ অৰ্থ আছিল অঞ্চলটোৰ কেন্দ্ৰীভূত কৰ্তৃত্ব দুৰ্বল হোৱা আৰু তাৰ পিছত উপনৈ আৰু সামন্তীয় ৰাষ্ট্ৰৰ খণ্ডিতকৰণ আৰু স্বাধীনতা।<ref>O'Malley, L.S.S. (1 January 2007). [https://books.google.co.in/books?id=pwD0-YV2LCYC&pg=PA30&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false Bengal District Gazetteer : Puri]. Concept Publishing Company. p. 30. [[ISBN]] [[:en:Special:BookSources/978-81-7268-138-8|978-81-7268-138-8]]. Retrieved 2 December 2012.</ref>
== প্ৰভাৱ ==
স্থানীয় [[নাগ (কিংবদন্তি)|নাগ]] ৰাজকুমাৰী সোমাক বিয়া কৰাই [[:en:Funan|ফুনান]] ৰাজ্যৰ (আধুনিক [[কম্বোডিয়া]]ত কেন্দ্ৰীভূত) সহ-প্ৰতিষ্ঠাপক হোৱা প্ৰথম বণিক [[:en:Kaundinya_I|কৌণ্ডিনিয়া]]ৰ উৎপত্তিও প্ৰাচীন কলিংগ অঞ্চলৰপৰাই হৈছে।<ref>Sanyal, Sanjeev (2016). [https://books.google.co.in/books?id=oNekDAAAQBAJ&q=the+ocean+of+churn&pg=PP1&redir_esc=y The Ocean of Churn: How the Indian Ocean Shaped Human History]. Penguin UK. pp. 82–84. [[আন্তৰ্জাতিক মান গ্ৰন্থ সংখ্যা|ISBN]] [[:en:Special:BookSources/978-93-86057-61-7|978-93-86057-61-7]].</ref><ref>Tarling, Nicholas (2008). [https://www.cambridge.org/core/books/cambridge-history-of-southeast-asia/917298863AB03D1105768B453E3A4183 The Cambridge History of Southeast Asia]. Cambridge University Press. [[আন্তৰ্জাতিক মান গ্ৰন্থ সংখ্যা|ISBN]] [[:en:Special:BookSources/9781139055482|9781139055482]].</ref>
[[চিত্ৰ:Statue of Kaundinya I and Queen Soma.jpg|thumb|প্ৰথম কৌন্দিন্য আৰু ৰাণী সোমাৰ মূৰ্তি]]
পণ্ডিত [[:en:R._C._Majumdar|আৰ চি মজুমদাৰ]]ৰ মতে খ্ৰীষ্টীয় অষ্টম শতিকাৰ জাভাৰ [[:en:Shailendra_dynasty|শৈলেন্দ্ৰ বংশ]]ৰ উৎপত্তি সম্ভৱতঃ কলিংগৰপৰা হৈছিল আৰু [[কম্বোডিয়া]] আৰু চম্পা(আন্নাম) অঞ্চলতো এই বংশ শক্তিশালী আছিল। শৈলেন্দ্ৰসকলক [[:en:Thalassocracy|ঠেলাচক্ৰেচি]] বুলি গণ্য কৰা হয় আৰু সামুদ্ৰিক দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ বিশাল অঞ্চলত শাসন কৰিছিল আৰু এই বংশটো মধ্য জাভাৰ [[:en:Mataram_kingdom|মাতৰাম]] ৰাজ্য, কিছুসময়ৰ বাবে আৰু সুমাত্ৰাৰ [[:en:Srivijaya|শ্ৰীবিজয় ৰাজ্য]] দুয়োটাৰে শাসক পৰিয়াল যেন দেখা গৈছিল।<ref>R. C. Majumdar, R. C. (1933). [https://www.persee.fr/doc/befeo_0336-1519_1933_num_33_1_4618 "IV. Les rois Šailendra de Suvarnadvîpa"]. Bulletin de l'École française d'Extrême-Orient. 33 (1): 121–141. [[:en:Doi_(identifier)|doi]]:[[doi:10.3406/befeo.1933.4618|10.3406/befeo.1933.4618]].</ref>
বাৰ্মা কলিংগ-ৰত্তা নামেৰে গৈছিল (পেগুৰ বাবে পুৰণি ভাৰত-চীন ৰেকৰ্ডত দেখা পোৱা সম্ভৱ) আৰু দক্ষিণ মন অঞ্চলত অতি প্ৰাচীন বণিক বসতি আৰু বৌদ্ধ মিছনৰ প্ৰমাণ পোৱা গৈছে আৰু খ্ৰীষ্টীয় দ্বিতীয় শতিকাৰ ভিতৰত কলিংগ প্ৰব্ৰজনকাৰীৰ শাসন কালে, আৰাকান নদী উপত্যকা আৰু পেগুৰ আশে-পাশে, মাৰ্টাবন উপসাগৰৰ আশে-পাশে কেন্দ্ৰীভূত হৈছিল। ইয়াংগনৰ ওচৰৰ টাণ্টেত খনন কৰা এখন জাহাজৰ অৱশিষ্ট কালিংগান ব্যৱসায়ীৰ বুলি ধাৰণা কৰা হৈছে। স্থানৰ নাম আৰু স্থাপত্যৰ সাদৃশ্যয়ো সমগ্ৰ বংগ উপসাগৰৰ ঘনিষ্ঠ যোগাযোগৰ ইংগিত দিয়ে।<ref>Patnaik, Durga Prasad (1989). [https://books.google.com/books?id=90_qAeMT1bwC Palm Leaf Etchings of Orissa]. Abhinav Publications. [[আন্তৰ্জাতিক মান গ্ৰন্থ সংখ্যা|ISBN]] [[:en:Special:BookSources/81-7017-248-9|81-7017-248-9]].</ref><ref>Benudhar Patra (November 2005), [https://web.archive.org/web/20250506102936/https://magazines.odisha.gov.in/Orissareview/nov2005/engpdf/Kalinga_and_Burma-A_Study_%20in_%20Ancient_Relations.pdf Kalinga and Burma – A Study in Ancient Relations] (PDF), Orissa Review, archived from [http://magazines.odisha.gov.in/Orissareview/nov2005/engpdf/Kalinga_and_Burma-A_Study_%20in_%20Ancient_Relations.pdf the original] (PDF) on 6 May 2025, retrieved 24 March 2021</ref>
[[মালদ্বীপ]]ৰ ইতিহাস অনুসৰি খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৩য় শতিকাৰ আগতে প্ৰথম ৰাজ্য ধীৱ মাৰি প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল সৌৰ বংশৰ নিৰ্বাসিত ৰাজকুমাৰ আৰু কলিংগ ৰাজ্যৰ ৰজা ব্ৰহ্মাদিত্তিয়াৰ পুত্ৰ সৌৰুদাসৰুণ-আদিতীয়াই আৰু আদীত্ত বংশৰ ভেটি স্থাপন কৰিছিল।<ref>Mohamed, Naseema (2005). [https://www.persee.fr/doc/arch_0044-8613_2005_num_70_1_3970 "First Settlers"]. Note on the Early History of the Maldives: 9. [[:en:Doi_(identifier)|doi]]:[[doi:10.3406/arch.2005.3970|10.3406/arch.2005.3970]]. Retrieved 21 March 2021.</ref>
এৰিক কেচিনোৰ মতে ফিলিপাইনছত [[:en:Butuan_(historical_polity)|বুটুয়ান]]ৰ এজন ৰজাক কিলিং বুলি কোৱা হৈছিল; কেচিনোৱে ৰজাজন ভিছায়ান মূলৰ নহয় বৰঞ্চ ভাৰতীয় মূলৰ বুলি ধাৰণা কৰিছিল, কেৱল এই সম্ভাৱনাৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি যে কিলিং নামটোয়ে ভাৰতীয়ক বুজায় আৰু মালয় শব্দ [[:en:Keling|কেলিং]] ৰ সৈতে একে।
কলিংগাৰপৰা উদ্ভৱ হৈছে এতিয়াও বৰ্তমানৰ শব্দ [[:en:Keling|কেলিং]] বা [[:en:Kling|ক্লিং]], [[:en:Southeast_Asia|দক্ষিণ-পূব এছিয়া]]ৰ কিছু অংশত [[ভাৰতীয় উপমহাদেশ]] বা [[:en:Indian_diaspora|ভাৰতীয় প্ৰব্ৰজনকাৰী]] ব্যক্তিক বুজাবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হয় আৰু বৰ্তমান ইয়াৰ কিছুমান অপমানজনক আৰু অপমানজনক অৰ্থ আছে, বিশেষকৈ [[মালয়েছিয়া]]ত। ১৬ শতিকাৰ [[পৰ্তুগীজ ভাষা|পৰ্তুগীজ]] ভ্ৰমণকাৰী কাষ্টানহেডাই মেলাকাৰ কেলিং সম্প্ৰদায়ৰ বিষয়ে লিখিছিল যিসকলে মালাকা চহৰৰ উত্তৰ অংশ(মেলাকা)ত বাস কৰিছিল। বণিকসকলক কুইলিন (ক্লিং, ভাৰতৰপৰা অহা কলিংগাৰ লোক) নামেৰে জনা গৈছিল।<ref>KA Nilakanta Sastri (1939). [[iarchive:in.ernet.dli.2015.505186|"Foreign Notices Of South India From Megasthenes To Ma Huan"]]. p. 311.</ref>
১১৮৭ চনৰপৰা ১১৯৬ চনলৈকে [[শ্ৰীলংকা]]ৰ শাসক নিছাংকা মাল্লাই সিংহপুৰাত জন্মগ্ৰহণ কৰা কলিংগৰ এটা ৰাজপৰিয়ালৰ সদস্য বুলি উল্লেখ কৰিছে।<ref>Rasanayagam, C.; Rasanayagam, M. C. (1993). [https://books.google.com/books?id=k9DpMY206bMC&pg=PA322 Ancient Jaffna]. Asian Educational Services. [[আন্তৰ্জাতিক মান গ্ৰন্থ সংখ্যা|ISBN]] [[:en:Special:BookSources/978-81-206-0210-6|978-81-206-0210-6]].</ref>
== লগতে চাওক ==
* [[:en:History_of_Odisha|ওড়িশাৰ ইতিহাস]]
* [[:en:List_of_rulers_of_Odisha|ওড়িশাৰ শাসকসকলৰ তালিকা]]
* [[:en:Kalinga_script|কলিংগ লিপি]], ব্ৰাহ্মী লিপিৰপৰা উদ্ভৱ
* [[:en:Keling|কেলিং]]
* [[:en:Kalingga_kingdom|কালিংগ ৰাজ্য]]
== তথ্য সংগ্ৰহ ==
{{Reflist}}
[[শ্ৰেণী:ভাৰত]]
36yzx5fzk8vnj6orlckbrzrdh9q7ftd
এবিগেল জনছন
0
131246
606930
576240
2026-05-17T19:34:02Z
InternetArchiveBot
29706
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
606930
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox person
| name = এবিগেল জনছন
| image = Abigail Johnson at Village Global (cropped).jpg
| image_caption = ২০২২ চনত জনছন
| birth_name = এবিগেল পিয়েৰপন্ট জনছন
| birth_date = {{birth date and age|1961|12|19}}
| birth_place = [[Boston]], Massachusetts, US
| education = উইলিয়াম স্মিথ কলেজ (বি এ)<br>হাৰ্ভাৰ্ড বিশ্ববিদ্যালয় (এম বি এ)
| occupation = ব্যৱসায়ী মহিলা
| title = ফিডেলিটি ইনভেষ্টমেণ্টছৰ অধ্যক্ষ, চিইঅ’, আৰু সভানেত্ৰী<br>ফিডেলিটি ইণ্টাৰনেশ্যনেলৰ অধ্যক্ষ
| spouse = {{marriage|ক্ৰিষ্টোফাৰ মেককাউন<br>|1988}}
| children = ২
| father = [[Edward Johnson III]]
| relatives = দ্বিতীয় এডৱাৰ্ড চি জনছন (ককা)
}}
'''এবিগেল পিয়েৰপন্ট জনছন''' <ref name=Wedding>{{Cite news | title=Abby Johnson Has Wedding | url=https://www.nytimes.com/1988/06/26/style/abby-johnson-has-wedding.html | website=[[The New York Times]] |date=June 26, 1988}}</ref>({{Lang-en| Abigail Pierrepont Johnson}}; জন্ম ১৯ ডিচেম্বৰ, ১৯৬১) এগৰাকী [[আমেৰিকা|আমেৰিকান]] কোটিপতি ব্যৱসায়ী, উত্তৰাধিকাৰী আৰু ফিডেলিটি ইনভেষ্টমেণ্টছৰ মুখ্য কাৰ্যবাহী। তেওঁৰ পৰিয়াল আৰু তেওঁলোকৰ সংযুক্ত প্ৰতিষ্ঠানসমূহে ফিডেলিটি ইনভেষ্টমেণ্টছৰ প্ৰায় ৪০% মালিক, যিটো তেওঁৰ ককাক এডৱাৰ্ড চি জনছন দ্বিতীয়ই প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল।<ref>{{Cite news | url=https://www.wealthmanagement.com/investment-news/fidelity-s-abby-johnson-tightens-grip-on-far-flung-family-empire | title=Fidelity's Abby Johnson Tightens Grip on Far-Flung Family Empire | first=Loukia | last=Gyftopoulou | work=Wealth Management | date=March 22, 2024}}</ref><ref>{{cite news | url=https://money.cnn.com/2005/10/28/news/newsmakers/fidelity_johnson/ | title=Johnson still Fidelity successor? | work=[[CNN]] | date=October 28, 2005 | access-date=February 10, 2026 | archivedate=February 13, 2023 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20230213091629/https://money.cnn.com/2005/10/28/news/newsmakers/fidelity_johnson/ | deadurl=yes }}</ref><ref name="Grind">{{Cite news |url=https://www.wsj.com/articles/abigail-johnson-named-ceo-of-fidelity-investments-1413226082 |last=Grind |first=Kirsten |title=Abigail Johnson Named CEO of Fidelity Investments |newspaper=[[The Wall Street Journal]] |date=October 13, 2014 | url-access=subscription}}</ref>
২০১৪ চনৰ পৰা জনছন ফিডেলিটিৰ সভাপতি আৰু মুখ্য কাৰ্যবাহী,<ref>{{Cite news | last=O'Donnell | first=Carl |title=Abigail Johnson Replaces Father Edward As CEO Of Fidelity | work=Forbes | url=https://www.forbes.com/sites/carlodonnell/2014/10/13/abigail-johnson-replaces-father-edward-as-ceo-of-fidelity/ | date=October 13, 2014}}</ref> আৰু ইয়াৰ পূৰ্বৰ ভগ্নী কোম্পানী ফিডেলিটি ইণ্টাৰনেশ্যনেল (FIL)ৰ অধ্যক্ষ আছিল।<ref name=forbes>{{Cite web |url=https://www.forbes.com/profile/abigail-johnson/ | title=Abigail Johnson |website=[[Forbes]]}}</ref><ref name="Forbes 2001">{{Cite web |url=https://www.forbes.com/2001/05/21/0521fidelity.html |last=Lau | first=Debra |date=May 21, 2001 |title=Fidelity Promotes Abigail Johnson To President |website=[[Forbes]]}}</ref> ২০১৬ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত জনছনক অধ্যক্ষ হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয় আৰু তেওঁ চিইঅ' আৰু সভাপতি হৈ থাকে, যাৰ ফলত তেওঁ ফিডেলিটিৰ সম্পূৰ্ণ নিয়ন্ত্ৰণ লাভ কৰে।<ref>{{Cite news | url=https://www.bostonglobe.com/business/2016/11/21/ned-johnson-stepping-down-fidelity-chairman/PFFyKuse3NLREeiZL3WiyL/story.html |last=Healy |first=Beth | title='Ned' Johnson stepping down as Fidelity chairman |work=The Boston Globe | date=November 21, 2016}}</ref>
ব্লুমবাৰ্গ এল.পি.ৰ মতে জনছনৰ সম্পত্তিৰ পৰিমাণ প্ৰায় ৪৭.৩ বিলিয়ন ডলাৰ আৰু ফৰ্বছৰ মতে ৩৫ বিলিয়ন ডলাৰ।<ref>{{Cite web | url=https://www.forbes.com/profile/abigail-johnson/ |title=Abigail Johnson | website=[[Forbes]] }}</ref><ref>{{Cite news | url=https://www.bloomberg.com/billionaires/profiles/abigail-p-johnson/ | title=Bloomberg Billionaires Index: Abigail Johnson | website=[[Bloomberg L.P.]]}}</ref> তেওঁ বিশ্বৰ অন্যতম ধনী মহিলা আৰু মেছাচুচেটছত বাস কৰা আটাইতকৈ ধনী ব্যক্তি।<ref>{{Cite web |url=https://www.forbes.com/sites/forbeswealthteam/2025/04/30/forbes-richest-person-in-every-state-2025/ |last=Durot |first=Matt |title=Forbes Richest Person In Every State 2025 |website=[[Forbes]] |date=April 30, 2025}}</ref> ফৰ্বছৰ "বিশ্বৰ ১০০ গৰাকী শক্তিশালী মহিলা"ৰ তালিকাতো তেওঁক স্থান দিয়া হৈছে।<ref>{{Cite web |title=The World's Most Powerful Women |url=https://www.forbes.com/lists/power-women/ |website=[[Forbes]]}}</ref> তেওঁ ব্ৰেকথ্ৰু এনাৰ্জি ভেঞ্চাৰছৰ ব'ৰ্ডৰ সদস্য।<ref>{{Cite web | title=BEV Board and Investors |url=https://breakthroughenergy.org/our-work/breakthrough-energy-ventures/bev-board-and-investors/ | work=Breakthrough Energy }}</ref>
==প্ৰাথমিক জীৱন==
১৯৬১ চনৰ ১৯ ডিচেম্বৰত মেছাচুচেটছৰ বষ্টনত জনছনৰ জন্ম হৈছিল।<ref name=harvard>{{cite news |url=https://www.alumni.hbs.edu/stories/Pages/story-bulletin.aspx?num=6677 | title=Abigail P. Johnson, MBA 1988 | work=[[Harvard Business School]] |date=23 May 2018}}</ref>
জনছন আৰু তেওঁৰ সৰু ভাই-ভনীসকলে পৰিয়ালৰ ব্যৱসায়ত যোগদান কৰিবলৈ হেঁচা অনুভৱ কৰা নাছিল। সৰুতে জনছন পিতৃৰ কামৰ প্ৰতি আকৰ্ষিত হৈছিল।<ref name=afraid>{{Cite news | url=https://www.bostonmagazine.com/news/2018/08/07/abby-johnson-fidelity/ | title=Who's Afraid of Abby Johnson? | first=Kris | last=Frieswick | work=[[Boston (magazine)|Boston]] | date=August 7, 2018}}</ref>
==ব্যক্তিগত জীৱন==
ক্ৰিষ্টোফাৰ জে মেককাউনৰ সৈতে জনছনৰ বিবাহ হৈছিল। তেওঁলোকৰ দুগৰাকী কন্যা সন্তান আছে।<ref>{{Cite encyclopedia | url=https://www.encyclopedia.com/books/culture-magazines/johnson-abigail | title=Johnson, Abigail | encyclopedia=[[Encyclopedia.com]]}}</ref>
২০০২ চনত তেওঁ নান্টুকেট দ্বীপত ৯.৭২ মিলিয়ন ডলাৰত এটা সাগৰৰ পাৰৰ ঘৰ ক্ৰয় কৰে।<ref>{{Cite news | url=https://www.wsj.com/articles/SB1028250827299166960 | title=Fidelity's No. 3 Gets Seaside Home; Los Angeles Real Estate Stays Hot | first=Danielle | last=Reed | work=[[The Wall Street Journal]] | date=August 2, 2002 | url-access=subscription}}</ref> ২০০৬ চনলৈকে তেওঁ মেছাচুচেটছৰ মিল্টনত এখন বাগিচাৰ মালিক আছিল।<ref>{{Cite news | url=https://www.nbcnews.com/id/wbna15003202 | title=How the richest Americans live | first=Sara | last=Clemence | work=[[NBC News]] | date=September 26, 2006}}</ref> লণ্ডনত তেওঁৰ এটা কাৰ্যালয় ভৱনও আছে।<ref>{{Cite news | url=https://www.bailiwickexpress.com/news-ge/focus-rich-and-famous-who-own-iconic-uk-property-guernsey/ | title=FOCUS: The rich and famous who own iconic UK property from Guernsey | work=Bailiwick Express | date=May 19, 2023}}</ref>
===ৰাজনৈতিক অৱদান===
২০১৫ চনত জনছনে ৰিপাব্লিকান প্ৰাৰ্থী জেব বুছক ২৭০০ ডলাৰ দান কৰে, যিটো ৰাষ্ট্ৰপতি নিৰ্বাচনৰ প্ৰাথমিক প্ৰচাৰৰ বাবে আইনগতভাৱে অনুমতি দিয়া সৰ্বোচ্চ ধনৰাশি।<ref>{{Cite news | url=https://www.bizjournals.com/boston/news/2015/11/13/fidelity-s-abby-johnson-maxes-out-donations-to.html |last=Ryan |first=Greg |date=November 13, 2015 | title=Fidelity's Abigail Johnson maxes out donations to this presidential candidate | work=[[American City Business Journals]] | url-access=subscription}}</ref> ২০১৬ চনত তেওঁ [[হিলাৰী ক্লিণ্টন]]ৰ প্ৰচাৰ অভিযান আৰু ডেম'ক্ৰেটিক নেচনেল কমিটিলৈ প্ৰায় ৩ লাখ ৩০ হাজাৰ ডলাৰ অনুদান আগবঢ়ায়।<ref>{{cite news |title=Fidelity Family's Vast Wealth Is Matched by Passion for Privacy |url=https://www.bloomberg.com/news/features/2020-08-03/fidelity-family-s-vast-wealth-is-matched-by-passion-for-privacy | first1=Devon | last1=Pendleton | first2=Tom | last2=Maloney | first3=Michael | last3=McDonald |agency=[[Bloomberg News]] |date=3 August 2020 | url-access=subscription}}</ref>
২০২৪ চনত জনছনে ৰাষ্ট্ৰপতি জো বাইডেনৰ পুনৰ নিৰ্বাচনী প্ৰচাৰৰ বাবে ধন সংগ্ৰহৰ অনুষ্ঠানত অংশগ্ৰহণ কৰা বুলি কোৱা হৈছিল।<ref>https://financialpost.com/pmn/business-pmn/fidelitys-abby-johnson-raises-cash-for-biden-at-boston-event</ref>
==বঁটা আৰু স্বীকৃতি==
জনছনে কমিটি অন কেপিটেল মাৰ্কেটছ ৰেগুলেচনৰ সদস্য আৰু ছিকিউৰিটিজ ইণ্ডাষ্ট্ৰী এণ্ড ফাইনেন্সিয়েল মাৰ্কেটছ এছ'চিয়েচন (এছআইএফএমএ) আৰু এমআইটিৰ পৰিচালনা সমিতিৰ সদস্য হিচাপে কাম কৰি আহিছে।<ref>{{Cite news | last=Ryan | first=Greg | title=Fidelity's Abby Johnson strikes deal to stay off stand in MIT 401(k) trial |url=https://www.bizjournals.com/boston/news/2019/09/06/fidelitysabby-johnson-strikes-deal-to-stay-off.html | work=[[American City Business Journals]] |date=6 September 2019 | url-access=subscription}}</ref> বিত্তীয় সেৱা মঞ্চৰ ব'ৰ্ডত কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰা তেওঁ প্ৰথম আৰু একমাত্ৰ মহিলা।<ref>{{Cite news | url=https://www.bostonglobe.com/business/2014/12/05/abigail-johnson-after-years-training-gets-put-her-stamp-fidelity/Unb5tRwrL8iby2mTHoqMGN/story.html | last=Healy | first=Beth | title=Abigail Johnson, after years of training, gets to put her stamp on Fidelity | work=[[The Boston Globe]] | date=December 5, 2014}}</ref>
জনছনে ২০১৫ চনৰ পৰা বিশ্বৰ ১০০ গৰাকী শক্তিশালী মহিলাৰ তালিকাত ফৰ্বছৰ তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত হৈছে। ২০১৫ চনত ১৯ নম্বৰ, ২০১৬ চনত ১৬, ২০১৭ চনত সপ্তম, ২০১৮ চনত পঞ্চম, ২০১৯ চনত সপ্তম, ২০২০ চনত নৱম,<ref name=forbes/>
২০২১ চনত ষষ্ঠ,<ref>{{Cite web | url=https://www.forbes.com/sites/isabelcontreras/2021/12/07/from-abigail-johnson-to-laura-cha-here-are-this-years-most-powerful-women-in-finance/ |first=Isabel |last=Contreras |title=Most Powerful Women In Finance |work=[[Forbes]] | date=December 7, 2021}}</ref><ref>{{Cite web | url=https://www.forbes.com/pictures/61a8ee4f94660f9f053925cb/6-abigail-johnson/ | title=6. Abigail Johnson | first=Maggie | last=McGrath | work=[[Forbes]] | date=December 2, 2021}}</ref>
২০২২ চনত পঞ্চম,<ref>{{Cite news |url=https://www.deccanherald.com/archives/in-pics-world-s-10-most-powerful-women-2022-1173999-1452422#5 |title=In Pics: World’s 10 most powerful women (2022) | work=[[Deccan Herald]] | date=December 22, 2022}}</ref>
২০২৩ চনত অষ্টম,<ref>{{Cite news | url=https://gulfnews.com/photos/business-photos/look-10-most-powerful-women-in-the-world-according-to-forbes-1.1702993874888 | title=Look: 10 most powerful women in the world, according to Forbes | first=Dona | last=Cherian | work=[[Gulf News]] | date=December 19, 2023}}</ref>
২০২৪ চনত ষষ্ঠ আৰু ২০২৫ চনত নৱম।<ref>https://www.forbes.com/sites/pr/2025/12/10/forbes-announces-the-2025-worlds-100-most-powerful-women-list-spotlighting-the-leaders-defining-a-new-era-of-global-influence/</ref>
২০২৩ চনত জনছনে ফৰ্চুনৰ দ্বাৰা সৰ্বাধিক শক্তিশালী মহিলাৰ তালিকাত ১৩ নম্বৰ স্থান লাভ কৰে।<ref>{{Cite web |title=Most Powerful Women |url=https://fortune.com/ranking/most-powerful-women/ |website=[[Fortune (magazine)|Fortune]] }}</ref>
২০২৪ চনত আমেৰিকান বেংকাৰে জনছনক বিত্তৰ ক্ষেত্ৰত ২ নং আটাইতকৈ শক্তিশালী মহিলা হিচাপে স্বীকৃতি দিয়ে।<ref>{{Cite news | url=https://www.americanbanker.com/news/the-most-powerful-women-in-finance-2023-abigail-johnson-fidelity-investments | title=The Most Powerful Women in Finance: No. 2, Abigail Johnson, Fidelity Investments | first=Charles | last=Gorrivan | work=[[American Banker]] | date=September 27, 2023}}</ref> আৰু ২০২৫ চনত প্ৰকাশনটোৰ বিত্তীয় ক্ষেত্ৰত আটাইতকৈ শক্তিশালী মহিলাৰ তালিকাত তেওঁ তৃতীয় স্থান লাভ কৰে।<ref>{{Cite web |last=Egan |first=ByMary Ellen |date=2025-10-01 |title=The Most Powerful Women in Finance |url=https://www.americanbanker.com/list/2025-the-most-powerful-women-in-finance |access-date=2025-12-09 |website=American Banker |language=en}}</ref>
==তথ্য সংগ্ৰহ==
{{Reflist}}
[[শ্ৰেণী:নাৰী]]
hupe28b28gddqw1jxvl1l8en17fpd4s
গিনি ৰোমেটি
0
131332
606984
578711
2026-05-18T04:33:56Z
InternetArchiveBot
29706
Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
606984
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox person
|name = গিনি ৰোমেটি
|image = Ginni Rometty at the Fortune MPW Summit in 2011.jpg
|alt = Ginni Rometty at the Fortune MPW Summit in 2011
|caption = ২০১১ চনত ৰোমেট্টি
|birth_name = ভাৰ্জিনিয়া মেৰী নিকোচিয়া
|birth_date = {{birth date and age|1957|7|29}}
|birth_place = চিকাগো, ইলিনয়, ইউ.এছ.
|death_date =
|death_place =
|education = নৰ্থৱেষ্টাৰ্ণ ইউনিভাৰ্চিটি (বি.এছ.)
|spouse = মাৰ্ক ৰমেটি (১৯৭৯–বৰ্তমান)
}}
'''ভাৰ্জিনিয়া মেৰী ৰোমেটি''' <ref>{{Cite web |title=Revealed: The 20 most powerful women in business 2017 |url=https://www.telegraph.co.uk/education-and-careers/2017/09/22/revealed-20-powerful-women-business-2017/ |access-date=2025-11-08 |website=The Telegraph |language=en}}</ref> (জন্ম ২৯ জুলাই, ১৯৫৭) এগৰাকী আমেৰিকান ব্যৱসায়িক কাৰ্যবাহী যিয়ে ২০২০ চনৰ ১ এপ্ৰিলত মুখ্য কাৰ্যবাহী বিষয়া পদৰ পৰা পদত্যাগ কৰাৰ পিছত আই বি এমৰ কাৰ্যবাহী অধ্যক্ষ আছিল।
ইয়াৰ পূৰ্বে তেওঁ আই বি এমৰ অধ্যক্ষ, সভানেত্ৰী আৰু মুখ্য কাৰ্যবাহী বিষয়া আছিল আৰু কোম্পানীটোৰ নেতৃত্ব দিয়া প্ৰথমগৰাকী মহিলা হিচাপে পৰিগণিত হৈছিল। প্ৰায় ৪০ বছৰীয়া কেৰিয়াৰৰ অন্তত ২০২০ চনৰ ৩১ ডিচেম্বৰত আই বি এমৰ পৰা অৱসৰ গ্ৰহণ কৰে।<ref name="female">{{cite news|url=http://www.businessweek.com/news/2011-10-25/ibm-names-rometty-to-succeed-palmisano-as-first-female-ceo.html|title=IBM Names Rometty to Succeed Palmisano as First Female CEO|date=October 25, 2011|website=[[Bloomberg BusinessWeek]]|url-status=dead|archive-url=https://archive.today/20130102134922/http://www.businessweek.com/news/2011-10-25/ibm-names-rometty-to-succeed-palmisano-as-first-female-ceo.html|archive-date=January 2, 2013|access-date=October 25, 2011}}</ref><ref name="Bloomberg-26092012">{{cite news|title=IBM's Ginni Rometty Completes Her Ascent by Adding Chairman Role|newspaper=Bloomberg.com |date=September 26, 2012 |url=https://www.bloomberg.com/news/2012-09-25/ibm-s-ceo-ginni-rometty-succeeds-palmisano-as-board-chairman.html|publisher=Bloomberg L.P.|access-date=September 26, 2012}}</ref><ref name="INVESTORPLACE">{{cite web|last=Aluise|first=Susan J.|title=America's 10 Most Powerful Female CEOs|url=http://investorplace.com/2012/05/the-top-10-female-ceos/10/#.U76npbErh9l|website=InvestorPlace|access-date=July 10, 2014|date=May 10, 2012}}</ref>
২০১২ চনৰ জানুৱাৰী মাহত সভানেত্ৰী আৰু মুখ্য কাৰ্যবাহী বিষয়া হোৱাৰ আগতে তেওঁ প্ৰথমে ১৯৮১ চনত আই বি এমত চিষ্টেম ইঞ্জিনিয়াৰ হিচাপে যোগদান কৰে আৰু পিছলৈ বিশ্বব্যাপী বিক্ৰী, বিপণন আৰু কৌশলৰ নেতৃত্ব দিয়ে।<ref name="BARRONSblue">[https://www.barrons.com/articles/ginni-rometty-reinventing-big-blue-1401514830 "Ginni Rometty: Reinventing Big Blue"], ''[[Barron's (newspaper)|Barron's]]'', Leslie P. Norton, May 31, 2014</ref><ref name="BLOOMBERGbio"/>
২০০২ চনত আই বি এমৰ গ্ল'বেল চাৰ্ভিচেছ বিভাগৰ জেনেৰেল মেনেজাৰ হৈ থকাৰ সময়তে তেওঁ আই বি এমৰ প্ৰাইচৱাটাৰহাউছকুপাৰছৰ আই টি পৰামৰ্শদাতা ব্যৱসায় ক্ৰয়ৰ আলোচনাত সহায় কৰে আৰু দুয়োটা কোম্পানীক একত্ৰিত কৰাৰ কামৰ বাবে পৰিচিত হয়।<ref name="WALLSTREETante">[https://www.wsj.com/articles/SB10001424052970204505304577000222269670752 "IBM's Rometty Kept on Rising"], Spencer E. Ante And Joann S. Lublin, ''[[Wall Street Journal]]'', October 27, 2011</ref><ref name="SORORITY">{{cite journal |url=http://fortune.com/2012/09/20/ibms-ginni-rometty-looks-ahead/ |title=IBM's Ginni Rometty looks ahead |first=Jessi |last=Hempel |journal=[[Fortune (magazine)|Fortune]] |date=October 8, 2012}}</ref>
মুখ্য কাৰ্যবাহী বিষয়া হিচাপে তেওঁ আই বি এমক বিশ্লেষণ, ক্লাউড কম্পিউটিং আৰু জ্ঞানমূলক কম্পিউটিং ব্যৱস্থাৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰিছিল।<ref name=":0">{{Cite journal|title = Fortune's Most Powerful Women List|last = Bellstrom|first = Kristen|date = September 15, 2015|journal = Fortune}}</ref><ref name="FINANCIALREVIEWsurge">[http://www.afr.com/technology/ibm-grants-ceo-ginni-rometty-a-record-bonus-after-share-surge-20170207-gu78gr "IBM grants CEO Ginni Rometty a record bonus after share surge"], ''Financial Review'', February 7, 2017</ref>
আই বি এমৰ চি ই অ' হিচাপে ৰোমেটীৰ কাৰ্যকালত ব্লুমবাৰ্গৰ বিশ্বৰ ৫০ গৰাকী আটাইতকৈ প্ৰভাৱশালী ব্যক্তি,<ref name="FIFTYMOST">[[50 Most Influential (Bloomberg Markets ranking)|50 Most Influential]] list of ''[[Bloomberg Markets]]'' magazine in September 2012</ref>
ফৰ্চুনৰ "ব্যৱসায়ত ৫০ গৰাকী আটাইতকৈ শক্তিশালী মহিলা", টাইমৰ টেকৰ ২০ গৰাকী আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ ব্যক্তি আৰু ফৰ্বছৰ আমেৰিকা টেকত শীৰ্ষ ৫০ গৰাকী মহিলাকে ধৰি বঁটা লাভ কৰে।<ref>{{cite magazine|url=https://www.forbes.com/profile/ginni-rometty/?list=top-tech-women-america |title=Ginni Rometty |magazine=[[Forbes]]}}</ref><ref name="MOSTIMOPRTANTtech">[https://time.com/4759416/most-influential-people-tech/ "The 20 Most Influential People in Tech Right Now"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190611065618/http://time.com/4759416/most-influential-people-tech/ |date=June 11, 2019 }}, ''Time'', May 8, 2017</ref><ref name="BLOOMBERGbio"/><ref name="CNN"/><ref name="FORTUNERometty"/>
তেখেতৰ কাৰ্যকালত কাৰ্যবাহী ক্ষতিপূৰণ বোনাছ, ছুটী, আউটচ'ৰ্চিং আৰু একেৰাহে ২৪ ত্ৰৈমাসিকৰ ৰাজহ হ্ৰাসৰ সভাপতিত্বৰ সৈতে জড়িত তীব্ৰ সমালোচনাৰ সন্মুখীন হৈছিল।<ref name="CNNgrowth">{{cite news |url=https://money.cnn.com/2018/01/18/technology/business/ibm-q4-earnings/index.html |title=IBM 's sales grew for the first time in 5 years |author=Danielle Wiener-Bronner |work=CNN |date=January 18, 2018 |access-date=February 12, 2026 |archivedate=February 15, 2025 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250215102534/https://money.cnn.com/2018/01/18/technology/business/ibm-q4-earnings/index.html |deadurl=yes }}</ref><ref name="247WALLGO"/><ref name="Fortune Magazine">{{cite web|title=Fortune Magazine|url=http://fortune.com/2016/01/29/ibm-ginni-rometty-bonus/|website=Gets a Raise Despite Tumbling Stock Price}}</ref>
==প্ৰাথমিক জীৱন আৰু শিক্ষা==
১৯৫৭ চনৰ ২৯ জুলাইত ইলিনয়ৰ চিকাগোত ভাৰ্জিনিয়া নিকোচিয়াত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল জিনি ৰমেটীৰ।<ref name=FT>{{cite web |last=Waters |first=Richard |title=More than a big smile on Big Blue's face |url=https://www.ft.com/content/53160726-008b-11e1-ba33-00144feabdc0 |access-date=July 16, 2014|date=October 28, 2011|work=[[Financial Times]]}}</ref><ref name="dailynw2010">{{cite web | url= http://www.dailynorthwestern.com/nu-appoints-5-new-members-to-board-of-trustees-1.2276760 | archive-url= https://web.archive.org/web/20100629040428/http://www.dailynorthwestern.com/nu-appoints-5-new-members-to-board-of-trustees-1.2276760 | archive-date= June 29, 2010 | title= NU appoints 5 new members to Board of Trustees | date= June 25, 2010 | publisher= [[Northwestern University]] | access-date= October 26, 2011 | archivedate= March 30, 2012 | archiveurl= https://web.archive.org/web/20120330133834/http://www.dailynorthwestern.com/nu-appoints-5-new-members-to-board-of-trustees-1.2276760 | deadurl= yes }}</ref><ref name="INVESTORPLACE"/> তেওঁ চিকাগোৰ বাহিৰত ডাঙৰ-দীঘল হোৱা। ৰোমেটি ইটালীয়-আমেৰিকান পৰিয়ালৰ চাৰিটা সন্তানৰ ভিতৰত ডাঙৰ আছিল।<ref name="BARRONSblue"/> পোন্ধৰ বছৰ বয়সত মাক-দেউতাকৰ বিবাহ বিচ্ছেদ হয় আৰু দেউতাক গুচি যায় আৰু তাৰ পিছত মাকে পৰিয়ালটো পোহপাল দিবলৈ কেইবাটাও কাম কৰিছিল, আনহাতে ৰোমেটিয়ে সন্ধিয়া ঘৰৰ যত্ন লয়।<ref name="dailynw2010" /><ref name=FT/><ref name="FINANCIALTIMEStett">[https://www.ft.com/content/57ca1244-ad26-11e4-bfcf-00144feab7de "Lunch with the FT: Ginni Rometty"], Gillian Tett, ''[[Financial Times]]'', February 6, 2015</ref>
১৯৭৫ চনত জেনেৰেল মটৰ্ছৰ পৰা বৃত্তি লাভ কৰি ইলিনয়ৰ নৰ্থৱেষ্টাৰ্ণ বিশ্ববিদ্যালয়ত পঢ়িবলৈ আৰম্ভ কৰে আৰু জুনিয়ৰ আৰু ছিনিয়ৰ বৰ্ষৰ ভিতৰত ইন্টাৰ্ণিং কৰে। <ref name="FINANCIALTIMEStett"/> ৰোমেটি কাপ্পা কাপ্পা গামা ছ'ৰ'ৰিটিৰ সদস্যও আছিল আৰু শেষত ইয়াৰ সভাপতি হৈছিল।<ref name="SORORITY"/> ১৯৭৯ চনত নৰ্থৱেষ্টাৰ্ণ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ ৰবাৰ্ট আৰ মেককৰ্মিক স্কুল অৱ ইঞ্জিনিয়াৰিং এণ্ড এপ্লাইড ছায়েন্সৰ পৰা উচ্চ সন্মানেৰে স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰে,<ref name="dailynw2010"/><ref name="BLOOMBERGbio"/> কম্পিউটাৰ বিজ্ঞান আৰু বৈদ্যুতিক অভিযান্ত্ৰিকীত স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰে।<ref name="wired2011">{{cite magazine| url= https://www.wired.com/wiredenterprise/2011/10/virginia-rometty/ | title= IBM Names Virginia Rometty as First Female CEO | date= October 25, 2011 | magazine= [[Wired (magazine)|Wired]] | access-date= October 26, 2011}}</ref><ref name="dailynw2010"/> ৰেনচেলাৰ পলিটেকনিক ইনষ্টিটিউট (২০১৪)<ref name="RENSSELAER">{{cite web|title=Rensselaer Polytechnic Institute Graduates 1,613 in 208th Commencement Ceremony |url=http://news.rpi.edu/content/2014/05/24/rensselaer-graduates-1613-208th-commencement-ceremony|access-date=April 4, 2015}}</ref> আৰু নৰ্থৱেষ্টাৰ্ণ ইউনিভাৰ্চিটি (২০১৫)ৰ পৰা সন্মানীয় ডক্টৰেট ডিগ্ৰী লাভ কৰিছে।<ref name="NORTHWESTERN">{{cite web|title=IBM executive, Northwestern alumna Virginia Rometty to speak at 2015 commencement|date=March 5, 2015 |url=http://dailynorthwestern.com/2015/03/05/campus/ibm-executive-northwestern-alumna-virginia-rometty-to-speak-at-2015-commencement/|access-date=April 4, 2015}}</ref> তেওঁ নৰ্থ কেৰ'লিনা ষ্টেট ইউনিভাৰ্চিটিৰ পৰাও সন্মানীয় ডিগ্ৰী লাভ কৰে।<ref>{{cite web |title=NC State Commencement |url=https://news.ncsu.edu/2019/04/ibm-ceo-to-give-nc-state-spring-commencement-speech/ |website=news.ncsu.edu |date=April 15, 2019 |access-date=January 31, 2020}}</ref>
==তথ্য সংগ্ৰহ==
{{Reflist|refs=
<ref name="BLOOMBERGbio">[https://www.bloomberg.com/research/stocks/people/person.asp?personId=23314014&privcapId=112350 "Virginia M. Rometty Profile"], ''Bloomberg''</ref>
<ref name="CNN">{{cite magazine|url=https://money.cnn.com/magazines/fortune/most-powerful-women/2012/snapshots/1.html?hpt=hp_c2|title=Ginni Rometty|date=September 20, 2012|magazine=[[Fortune (magazine)|Fortune]]|access-date=September 20, 2012|archivedate=November 30, 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20231130085903/https://money.cnn.com/magazines/fortune/most-powerful-women/2012/snapshots/1.html?hpt=hp_c2|deadurl=yes}}</ref>
<ref name="FORTUNERometty">{{cite magazine|url=http://fortune.com/most-powerful-women/ginni-rometty-1/|title=Ginni Rometty|date=2014|magazine=[[Fortune (magazine)|Fortune]]|access-date=March 19, 2015|archive-date=October 11, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151011032717/http://fortune.com/most-powerful-women/ginni-rometty-1/|url-status=dead|archivedate=October 11, 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151011032717/http://fortune.com/most-powerful-women/ginni-rometty-1/|deadurl=yes}}</ref>
<ref name="247WALLGO">{{Cite news|url=http://247wallst.com/special-report/2016/02/25/ceos-who-have-to-go-in-2016/2/|title=CEOs Who Have to Go in 2016|work=247wallst.com|access-date=May 2, 2017 }}</ref>
}}
[[শ্ৰেণী:নাৰী]]
[[শ্ৰেণী:জীৱিত ব্যক্তি]]
kb5m107oylwtp4hkerlslw2pj5kgaum
কে এ বীণা
0
131676
606950
599811
2026-05-18T00:59:27Z
InternetArchiveBot
29706
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
606950
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox writer
| name = কে এ বীণা
| image = K.A.Beena.jpg
| occupation = লেখিকা, সাংবাদিক, স্তম্ভলেখিকা
| notableworks = ‘বীণা কান্দা ৰাছিয়া’
| birth_date = ১১ নৱেম্বৰ ১৯৬৪
| birth_place = তিৰুৱনন্তপুৰম, [[কেৰালা]], [[ভাৰত]]
| website = https://kabeena.in
}}
'''কে এ বীণা''' এজনী ভাৰতীয় লেখিকা, সাংবাদিক আৰু স্তম্ভলেখিকা, যিয়ে [[মালয়ালম]] ভাষাত বিভিন্ন বিষয়ত বিশেষকৈ নাৰীসকলৰ সামাজিক সমস্যাসমূহৰ ওপৰত লিখে।<ref name="brand">{{cite web |title=Accomplished writer and journalist : K.A. Beena |url=https://brandkeralaonline.com/2020/03/18/accomplished-writer-and-journalist-k-a-beena/ |publisher=Brand Kerala Online |date=18 March 2020 |access-date=18 February 2026 |archivedate=6 April 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230406011952/https://brandkeralaonline.com/2020/03/18/accomplished-writer-and-journalist-k-a-beena/ |deadurl=yes }}</ref> তেওঁ স্মৃতিকথা, আলোচনাপত্ৰ, ভ্ৰমণকাহিনী, শিশুসাহিত্য, প্ৰবন্ধ সংকলন, চুটি গল্প আৰু সাংবাদিকতা আৰু মাধ্যম বিষয়ক ইতিহাস গ্ৰন্থ ৰচনা কৰিছে। তেওঁ ভাৰত চৰকাৰৰ তথ্য আৰু সম্প্ৰচাৰ মন্ত্ৰ্যালয়ৰ অধীনস্থ আউটৰিচ এণ্ড কমিউনিকেচন ব্যুৰ’ৰ উপ-সঞ্চালক হিচাপে কৰ্মৰত আছিল আৰু বৰ্তমান অৱসৰপ্ৰাপ্ত।<ref name="brand" />
== প্ৰাৰম্ভিক জীৱন ==
কে এ বীণাৰ জন্ম [[কেৰালা]]ৰ তিৰুবনন্তপুৰম জিলাৰ ভাঝয়িলা গাঁৱত হয়।<ref name="brand" /> তেওঁৰ পিতৃ এম. কৰুণাকৰণ নায়াৰ এজন সাংবাদিক আছিল। তেওঁ কেৰালা বিশ্ববিদ্যালয়ৰপৰা সাংবাদিকতা আৰু [[ইংৰাজী]] সাহিত্যত স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী লাভ কৰে আৰু কে. বালাকৃষ্ণনৰ ওপৰত গৱেষণা কৰে।<ref name="basheer">{{cite news |title=A torrent of memories |url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/2013/jul/05/a-torrent-of-memories-493696.html |newspaper=The New Indian Express |date=5 July 2013}}</ref> তেওঁৰ স্বামী বাইজু চন্দ্ৰন দূৰদৰ্শন তিৰুবনন্তপুৰমৰ উপ-সঞ্চালক আছিল।<ref>{{cite web |title=Home Alone |url=https://www.thehindu.com/features/cinema/home-alone/article5347312.ece |publisher=The Hindu |date=13 November 2013}}</ref>
== পেছাগত জীৱন ==
বীণাই স্কুলীয়া দিনতেই লিখা আৰম্ভ কৰে আৰু মাত্ৰ ১৩ বছৰ বয়সতে ‘বীণা কান্দা ৰাছিয়া’ নামৰ ভ্ৰমণকাহিনী সম্পূৰ্ণ কৰে। ই ১৯৮১ চনত প্ৰকাশ পায়।<ref name="brand" /> এই গ্ৰন্থত তেওঁ ১৯৭৭ চনত ইউক্ৰেইনীয় ছ’ভিয়েট সমাজতান্ত্ৰিক গণৰাজ্যৰ আৰ্টেক আন্তৰ্জাতিক শিশুশিবিৰত অংশগ্ৰহণৰ অভিজ্ঞতা বৰ্ণনা কৰিছে।<ref name="brand" />
১৯৮৭ চনত তেওঁ ‘কেৰালা কৌমুদী’ মহিলাপত্ৰিকাৰ সহকাৰী সম্পাদক হিচাপে যোগদান কৰে আৰু ১৯৮৯ চনত ‘মাথৃভূমি’ প্ৰকাশন সংস্থাত যোগ দিয়ে।<ref name="brand" /> ১৯৯১ চনত তেওঁ ইণ্ডিয়ান ইনফৰ্মেচন চাৰ্ভিছত যোগদান কৰে আৰু অল ইণ্ডিয়া ৰেডিঅ’ আৰু দূৰদৰ্শনৰ সংবাদ সম্পাদক হিচাপে কৰ্ম কৰে। তেওঁ প্ৰেছ ইনফৰ্মেচন ব্যুৰ’ আৰু ডাইৰেক্টৰেট অৱ এডভাৰ্টাইজিং এণ্ড ভিজুৱেল পাব্লিচিটিতো কাম কৰে।<ref name="brand" />
তেওঁ কেৰালা কৌমুদী, মাথৃভূমি, মনোৰমা আৰু দেশাভিমানি আদি প্ৰকাশনত নিয়মিত স্তম্ভ লিখে।<ref>{{cite web |title=ദലിതരും സ്ത്രീകളും ഇപ്പോഴും അടിമകൾ : കെ എ ബീന |url=https://www.manoramaonline.com/literature/interviews/in-conversation-with-k-a-beena.html |publisher=Manorama Online |date=4 January 2017 |language=ml}}</ref>
== বঁটা আৰু সন্মান ==
* ২০১০ – আকাশবাণী বাৰ্ষিক বঁটা (শ্ৰেষ্ঠ চিত্ৰনাট্য), প্ৰসাৰ ভাৰতী<ref>{{cite web |title=Activities |url=http://dcjku.in/index.php/activities |publisher=University of Kerala Department of Communication and Journalism |access-date=2026-02-18 |archivedate=2023-04-06 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230406011950/http://dcjku.in/index.php/activities |deadurl=yes }}</ref>
* ২০১৪ – লাডলী মিডিয়া বঁটা (ডিজিটেল আৰু মুদ্ৰণ), জাতিসংঘ জনসংখ্যা পুঁজি আৰু পপুলেচন ফাৰ্ষ্ট<ref>{{cite web |title=Laadli awards presented to mediapersons |url=https://www.thehindu.com/news/cities/Visakhapatnam/laadli-awards-presented-to-mediapersons/article6981020.ece |publisher=The Hindu |date=11 March 2015}}</ref>
* ২০১৬ – ভি. কে. মাধৱনকুট্টি বঁটা, তিৰুবনন্তপুৰম প্ৰেছ ক্লাব<ref>{{cite web |title=Media awards |url=https://www.thehindu.com/news/cities/Thiruvananthapuram/Media-awards/article16934407.ece |publisher=The Hindu |date=24 December 2016}}</ref>
* ২০২৩ – কেৰালা বাল সাহিত্য একাডেমি বঁটা (শিশুসাহিত্য)
== নিৰ্বাচিত গ্ৰন্থ ==
* ‘বীণা কান্দা ৰাছিয়া’ (১৯৮১) – ভ্ৰমণকাহিনী
* ‘ব্ৰহ্মপুত্ৰয়িলে ভীডু’ (২০০৮) – ভ্ৰমণকাহিনী
* ‘ৰেডিঅ’ কথয়ুম কালায়ুম’ (২০০৮) – মালয়ালম ৰেডিঅ’ সম্প্ৰচাৰ ইতিহাস<ref name="brand" />
* ‘বশীৰ এন্না অনুগ্ৰহম’ (২০১৩) – স্মৃতিকথা<ref name="basheer" />
* ‘চুভাডুকল’ (২০১৫) – ভ্ৰমণকাহিনী
* ‘কুট্টিক্কালম’ (২০১৭) – স্মৃতিকথা
* ‘মিলিয়ুডে আকাশম’ (২০২২) – শিশুসাহিত্য
* ‘ভেনালিল পুথা মাৰাম’ (২০২৩) – শিশুউপন্যাস
== তথ্যসূত্ৰ ==
{{reflist}}
[[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় সাংবাদিক]]
[[শ্ৰেণী:লেখিকা]]
9i7vfoopm22unw83riok3fr4uknoygg
এমি জেকচন
0
132320
606931
603784
2026-05-17T19:43:10Z
InternetArchiveBot
29706
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
606931
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox person
| name = এমি জেকচন
| image = Amy_Jackson_headshot_(cropped).jpg
| caption = ২০১৫ চনত জেকচন
| other_names = এমি জেকচন ৱেষ্টউইক
| birth_name = এমি লুইজ জেকচন
| birth_place = ডগলাছ, আইল অৱ মেন
| birth_date = {{birth date and age|1992|01|31|df=yes}}
| occupation = {{hlist|অভিনেত্ৰী|মডেল}}
| years_active = ২০০৬–বৰ্তমান
| spouse = {{marriage|এড ৱেষ্টউইক|2024}}
| children = ২
}}
'''এমি লুইজ জেকচন ৱেষ্টউইক''' (নিয়ে '''জেকচন'''; জন্ম ৩১ জানুৱাৰী ১৯৯২) ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰত কৰা কামৰ বাবে পৰিচিত এগৰাকী [[বৃটিছ]] অভিনেত্ৰী আৰু মডেল। তেওঁ প্ৰধানকৈ [[তামিল]] ছবিৰ উপৰি কিছুমান [[হিন্দী]], [[তেলুগু]], [[কন্নড়]] আৰু [[ইংৰাজী]] ছবিত কাম কৰে। জেকচনৰ উল্লেখযোগ্য চৰিত্ৰসমূহৰ ভিতৰত আছে ''মাদ্ৰাছাপত্টিনাম'' (২০১০)ত এমি উইলকিনছন, ''সিং ইজ ব্লাইং'' (২০১৫)ত চাৰা, ''থেৰী'' (২০১৬)ত এনি, আৰু ''২.০'' (২০১৮)ত নীলা। তেওঁ আনন্দ বিকাটান চিনেমা বঁটা, SIIMA বঁটা, আৰু [[লণ্ডন]] এছিয়ান ফিল্ম ফেষ্টিভেলৰ বঁটা লাভ কৰিছে।
২০০৭ চনত ১৪ বছৰ বয়সত জেকচনে যুক্তৰাজ্যত মডেলিং কেৰিয়াৰ আৰম্ভ কৰে আৰু তেতিয়াৰপৰা হুগো বছ, কেৰ'লিনা হেৰেৰা, জে ডব্লিউ এণ্ডাৰছন, বুলগাৰী, আৰু কাৰ্টিয়েৰৰ দৰে ডিজাইনাৰসকলৰ সৈতে কাম কৰিছে। ২০০৯ চনত তেওঁক মিছ টিন ৱৰ্ল্ডৰ মুকুট পিন্ধোৱা হয়। তামিল ছবি ''মাদ্ৰাছাপত্টিনাম'' (২০১০)ৰ মুখ্য চৰিত্ৰৰ বাবে তেওঁক লণ্ডনলৈ অডিচনৰ বাবে মাতি অনা হৈছিল। পূৰ্বৰ কোনো অভিনয় অভিজ্ঞতা নথকা সত্ত্বেও তেওঁ এই চৰিত্ৰটো লাভ কৰে আৰু ভাৰতত কেৰিয়াৰ আৰম্ভ কৰে। তেওঁ হিন্দী ছবি ''এক্ক দীৱানা থা'' (২০১২)ৰ জৰিয়তে হিন্দী চলচ্চিত্ৰত আৰু ''য়েভাডু'' (২০১৪)ৰ জৰিয়তে তেলেগু চলচ্চিত্ৰত অভিষেক ঘটায়। ''দ্য টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়া''ৰ "২০১২ চনৰ আটাইতকৈ আশাব্যঞ্জক মহিলা নৱাগত" আৰু "২০১৪ চনৰ আটাইতকৈ বাঞ্ছনীয় মহিলা" তালিকাত তেওঁ অন্তৰ্ভুক্ত হৈছিল। তেওঁ টেলিভিছন ধাৰাবাহিক ''ছুপাৰগাৰ্ল'' (২০১৭)ত ইমৰা আৰ্ডিন / চেটাৰ্ণ গাৰ্ল হিচাপে আমেৰিকাত অভিষেক ঘটায় আৰু ''বুগী মেন'' (২০১৮)ত নিমিষা হিচাপে ব্ৰিটিছ চলচ্চিত্ৰত অভিষেক ঘটায়।
জেকচন ছোৱালীৰ বাবে স্নেহা চৰ্গাৰ অনাথ আশ্ৰমৰ দৰে দাতব্য সংস্থাৰ পৃষ্ঠপোষক। ২০১৮ চনত তেওঁ ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় কন্যা শিশু দিৱস বঁটাৰে সন্মানিত হয়। তেওঁ এগৰাকী ভেগান আৰু পশু অধিকাৰৰ সমৰ্থক। ২০১৬ চনৰপৰা পেটাৰ এম্বেছাদৰ হিচাপে কাম কৰি আহিছে আৰু এছিয়াত মানৱ-প্ৰাণীৰ সংঘাত হ্ৰাস কৰাৰ লক্ষ্যৰে এলিফেণ্ট ফেমিলীক সহায় কৰি আহিছে।<ref>{{Cite web |date=8 June 2017 |title=Amy Jackson |url=https://www.petaindia.com/blog/amy-jackson-hooked-bloodied-for-animals/ |website=petaindia.com |archive-date=21 January 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210121213410/https://www.petaindia.com/blog/amy-jackson-hooked-bloodied-for-animals/ |url-status=live }}</ref>
==প্ৰাথমিক জীৱন==
এমি লুইজ জেকচন ১৯৯২ চনৰ ৩১ জানুৱাৰীত আইল অৱ মেনৰ ডগলাছত জন্মগ্ৰহণ কৰে,<ref>{{Cite news |url=https://www.indiatoday.in/movies/celebrities/story/2-0-amy-jackson-birthday-rajinikanth-shankar-ar-rahman-958295-2017-02-01 |title=Watch: Amy Jackson celebrates birthday on the sets of 2.0 |date=1 February 2017 |work=[[India Today]] |access-date=3 September 2019 |archive-date=3 September 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190903104903/https://www.indiatoday.in/amp/movies/celebrities/story/2-0-amy-jackson-birthday-rajinikanth-shankar-ar-rahman-958295-2017-02-01 |url-status=live}}</ref> লিভাৰপুলৰ স্থানীয় মাৰ্গুৱেৰিটা আৰু এলান জেকচনৰ কন্যা হিচাপে।<ref name="Alan Jackson">{{Cite news |title=Amy Jackson Biography, Family |url=http://www.celebfamily.org/amy-jackson |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20191002153444/http://www.celebfamily.org/amy-jackson |archive-date=2 October 2019 |access-date=17 January 2020 |work=celebfamily.org}}</ref> তেওঁৰ এলিচিয়া নামৰ এগৰাকী ডাঙৰ ভনীয়েক আছে, যি এগৰাকী শিক্ষয়িত্ৰী। জেকচন খ্ৰীষ্টান হিচাপে ডাঙৰ-দীঘল হৈছিল।<ref name="Jollyhoo20122"/>
জেকচনৰ বয়স দুবছৰ হ’লে পৰিয়ালটো লিভাৰপুললৈ উভতি যায় আৰু আইতাকৰ সৈতে উলটন উপকণ্ঠ অঞ্চলত বাস কৰে, যাতে তেওঁৰ পিতৃয়ে বিবিচি ৰেডিঅ’ মাৰ্চিছাইডৰ সৈতে নিজৰ কেৰিয়াৰ অব্যাহত ৰাখিব পাৰে। পিছত তাইৰ মাক-দেউতাকৰ বিবাহ বিচ্ছেদ হয়। তেওঁ ৱেষ্ট ডাৰ্বি উপকণ্ঠ অঞ্চলৰ ছেইণ্ট এডৱাৰ্ডছ কলেজত অধ্যয়ন কৰে আৰু প্ৰথমখন ছবিত অভিনয় কৰাৰ আগতে ইংৰাজী সাহিত্য, দৰ্শন আৰু নৈতিকতা বিষয়ত এ-লেভেল লোৱাৰ পৰিকল্পনা কৰিছিল।<ref>{{Cite news |url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Prateiks-the-sweetest-and-most-caring-guy-Amy-Jackson/articleshow/12325625.cms |title=Prateik's the sweetest and most caring guy: Amy Jackson |website=[[The Times of India]] |access-date=21 January 2015 |archive-date=10 May 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190510161216/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Prateiks-the-sweetest-and-most-caring-guy-Amy-Jackson/articleshow/12325625.cms |url-status=live |last1=Fernandes |first1=Kasmin}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.amylouisejackson.com/ |title=About Amy |publisher=Amy Louise Jackson |archive-url=https://web.archive.org/web/20101111171923/http://amylouisejackson.com/ |archive-date=11 November 2010 |access-date=21 August 2010}}</ref><ref>{{Cite news |url=http://www.bollygraph.com/profile/amy-jackson-biography/9269/ |title=Amy Jackson Biography, Height, Movies and Details |last=Sharma, Mukul Kumar |date=31 January 2012 |work=Bollygraph |access-date=17 February 2012 |archive-date=4 February 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170204075135/http://www.bollygraph.com/profile/amy-jackson-biography/9269/ |url-status=dead |archivedate=4 February 2017 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170204075135/http://www.bollygraph.com/profile/amy-jackson-biography/9269/ |deadurl=yes }}</ref>
==ব্যক্তিগত জীৱন==
জেকচন এজন অনুশীলনকাৰী খ্ৰীষ্টান।<ref name="Jollyhoo20122">{{Cite web |url=http://jollyhoo.com/cinema/amy-jackson%E2%80%99s-hosanna-song-gets-religious-ire |title=Amy Jackson's 'Hosanna' song gets religious ire |date=8 February 2012 |publisher=Jollyhoo |language=en |access-date=11 April 2017 |quote=However, Amy Jackson says, “I am a Christian and since the age of five I have been singing...chanting hymns containing the word Hosanna. I have been brought up in a family that is Christian and the majority of Christians in this country agree with it and there is a small number, who have a problem with it.” |archive-date=12 April 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170412062114/http://jollyhoo.com/cinema/amy-jackson%E2%80%99s-hosanna-song-gets-religious-ire |url-status=dead }}</ref> ২০১৭ চনত জেকচনে পশ্চিমীয়া খ্ৰীষ্টান লিটাৰ্জিকেল ঋতু লেণ্টৰ প্ৰথম দিন এছ ৱেডনেছডে পালন কৰাৰ বিষয়ে কয়।<ref>{{cite web|url=http://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/amy-jackson-secret-countdown-rajinikanth-2-0-salman-khan-watch-videos-4552397/|title=Amy Jackson is on a secret countdown. Does it have to do with Rajinikanth’s 2.0 or Salman Khan?|last=Sonali|first=Kriti|date=3 March 2017|publisher=[[The Indian Express]]|language=English|accessdate=11 April 2017}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.christiantoday.com/article/the.things.these.celebrities.are.giving.up.or.not.for.lent/105148.htm|title=The Things These Celebrities Are Giving Up – Or Not – For Lent|last=Gledhill|first=Ruth|date=1 March 2017|publisher=[[Christian Today]]|language=English|accessdate=11 April 2017}}</ref>
২০১১ চনত ''[[এক দীৱানা থা ]]'' (২০১২) ছবিখনৰ চিত্ৰগ্ৰহণৰ সময়ত জেকচনে ভাৰতীয় অভিনেতা প্ৰতিক বাব্বৰৰ সৈতে সম্পৰ্ক আৰম্ভ কৰে। তেওঁলোকৰ ২০১২ চনত বিচ্ছেদ ঘটে।<ref>{{Cite web|url=https://www.news18.com/news/movies/prateik-babbar-shares-how-breakup-with-amy-jackson-affected-him-heartbreak-at-25-hits-differently-4878974.html|title=Prateik Babbar Shares How Breakup With Amy Jackson Affected Him: 'Heartbreak at 25 Hits Differently'|date=16 March 2022|website=News18|access-date=23 March 2024|archive-date=23 March 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240323173042/https://www.news18.com/amp/news/movies/prateik-babbar-shares-how-breakup-with-amy-jackson-affected-him-heartbreak-at-25-hits-differently-4878974.html|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |last=Lalwani |first=Vickey |title=Prateik, Amy's romance comes to an end |url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news-interviews/Prateik-Amys-romance-comes-to-an-end/movie-review/15324009.cms |access-date=8 July 2014 |work=The Times of India |date=2 August 2012}}</ref>
জেকচনে ২০১১ চনৰপৰা ২০১৫ চনলৈ [[মুম্বাই]]ত বাস কৰিছিল, তাৰ পিছত [[লণ্ডন]]লৈ স্থানান্তৰিত হয়।<ref name="dnaindia.com2">{{cite web |url=http://www.dnaindia.com/entertainment/report-amy-jackson-moves-into-her-new-place-in-mumbai-2140641 |title=Amy Jackson Moves Into Her New Place In Mumbai |date=1 November 2015 |website=[[DNA India]] |access-date=30 January 2018 |archive-date=19 June 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180619191535/http://www.dnaindia.com/entertainment/report-amy-jackson-moves-into-her-new-place-in-mumbai-2140641 |url-status=live }}</ref> ২০১৫ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত তেওঁ হোটেল মালিক জৰ্জ পানায়’টৌৰ সৈতে ডেটিং আৰম্ভ কৰে, যি ইংৰাজ-চাইপ্ৰাছ ব্যৱসায়ী আন্দ্ৰেয়াছ পানায়োটৌৰ পুত্ৰ।<ref>{{Cite news |date=2 January 2019 |title=Amy Jackson gets engaged to George Panayiotou |language=en-IN |work=The Indian Express |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/amy-jackson-gets-engaged-to-george-panayiotou-5519819/ |access-date=2 January 2019 |archive-date=2 January 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190102130011/https://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/amy-jackson-gets-engaged-to-george-panayiotou-5519819/ |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |title=Amy Jackson Gets Engaged To Multi-Millionaire Businessman Boyfriend George Panayiotou |url=https://www.mid-day.com/articles/amy-jackson-gets-engaged-to-multi-millionaire-businessman-boyfriend-george-panayiotou/20187173 |date=3 January 2019 |website=Mid Day |access-date=3 January 2019 |archive-date=3 January 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190103112143/https://www.mid-day.com/articles/amy-jackson-gets-engaged-to-multi-millionaire-businessman-boyfriend-george-panayiotou/20187173 |url-status=live |archivedate=3 January 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190103112143/https://www.mid-day.com/articles/amy-jackson-gets-engaged-to-multi-millionaire-businessman-boyfriend-george-panayiotou/20187173 |deadurl=yes }}</ref> তেওঁলোকে ২০১৯ চনৰ ১ জানুৱাৰীত জাম্বিয়াত এনগেজমেণ্ট কৰে। তেওঁলোকৰ পুত্ৰ ২০১৯ চনৰ ১৯ ছেপ্টেম্বৰত জন্মগ্ৰহণ কৰে।<ref name="Andreas">{{Cite news |date=23 September 2019 |title=Amy Jackson and George Panayiotou welcome baby boy Andreas. See pic |work=[[India Today]] |url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/amy-jackson-and-george-panayiotou-welcome-baby-boy-andreas-see-pic-1602278-2019-09-23 |access-date=23 September 2019 |archive-date=23 September 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190923134451/https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/amy-jackson-and-george-panayiotou-welcome-baby-boy-andreas-see-pic-1602278-2019-09-23 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |title=Amy Jackson is pregnant. Actress flaunts baby bump with boyfriend George Panayiotou in new post |url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/amy-jackson-announces-pregnancy-see-her-baby-bump-in-adorable-pic-with-fiance-george-panayiotou-1490673-2019-03-31 |date=31 March 2019 |website=[[India Today]] |access-date=18 June 2019 |archive-date=1 April 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190401161811/https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/amy-jackson-announces-pregnancy-see-her-baby-bump-in-adorable-pic-with-fiance-george-panayiotou-1490673-2019-03-31 |url-status=live}}</ref> দম্পতীটো ২০২১ চনত অজ্ঞাত তাৰিখত পৃথক হয়।
২০২২ চনত জেকচনে ইংৰাজ অভিনেতা এড ৱেষ্টউইকৰ সৈতে সম্পৰ্ক আৰম্ভ কৰে।<ref>{{Cite web |date=4 May 2022 |title=Amy Jackson spotted walking with Ed Westwick. Fans ask if he is her boyfriend |url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/amy-jackson-spotted-walking-with-ed-westwick-fans-ask-if-he-is-her-boyfriend-1945220-2022-05-04 |access-date=3 November 2022 |website=[[India Today]] |archive-date=3 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221103230447/https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/amy-jackson-spotted-walking-with-ed-westwick-fans-ask-if-he-is-her-boyfriend-1945220-2022-05-04 |url-status=live }}</ref> ২০২৪ চনৰ ২৯ জানুৱাৰীত তেওঁলোকে ঘোষণা কৰে যে তেওঁলোকে গ্ষ্টাডত এনগেজমেণ্ট কৰিছিল,<ref>{{Cite web |date=29 January 2024 |title=Amy Jackson announces engagement with Gossip Girl star Ed Westwick. See dreamy pics from the proposal |url=https://www.hindustantimes.com/entertainment/bollywood/amy-jackson-announces-engagement-with-gossip-girl-star-ed-westwick-see-dreamy-pics-from-the-proposal-101706533001990.html |access-date=29 January 2024 |website=[[Hindustan Times]] |language=en |archive-date=29 January 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240129133907/https://www.hindustantimes.com/entertainment/bollywood/amy-jackson-announces-engagement-with-gossip-girl-star-ed-westwick-see-dreamy-pics-from-the-proposal-101706533001990.html |url-status=live }}</ref> আৰু সেই বছৰৰ আগষ্ট মাহত কেম্পানিয়াৰ ৰ’কা চিলেণ্টোত বিবাহপাশত আবদ্ধ হয়। পিছলৈ তেওঁ নিজৰ নাম সলনি কৰি এমি জেকচন ৱেষ্টউইক কৰে।<ref>{{Cite news |last=ANI |date=2024-08-26 |title=Amy Jackson, Ed Westwick get married in dreamy Italian wedding |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/amy-jackson-ed-westwick-get-married-in-dreamy-italian-wedding/article68567831.ece |access-date=2024-08-26 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X |archive-date=26 August 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240826065757/https://www.thehindu.com/entertainment/movies/amy-jackson-ed-westwick-get-married-in-dreamy-italian-wedding/article68567831.ece |url-status=live }}</ref> একে বছৰৰ ৩১ অক্টোবৰত জেকচনে ঘোষণা কৰে যে তেওঁ দ্বিতীয় সন্তান আৰু ৱেষ্টউইকৰ সৈতে প্ৰথম সন্তানৰ গৰ্ভৱতী।<ref>{{Cite web |date=1 November 2024 |title=Pics: Amy Jackson announces pregnancy with husband Ed Westwick |url=https://www.indiatoday.in/movies/celebrities/story/amy-jackson-pregnant-husband-ed-westwick-2626257-2024-11-01 |access-date=1 November 2024 |website=[[India Today]] |language=en}}</ref> ২০২৫ চনৰ ২৪ মাৰ্চত তেওঁলোকে প্ৰকাশ কৰে যে তেওঁলোকৰ পুত্ৰ অস্কাৰ আলেকজেণ্ডাৰৰ জন্ম হৈছে।<ref>{{Cite web |date=March 24, 2025 |title=Gossip Girl’s Ed Westwick and Wife Amy Jackson Welcome First Baby Together: ‘Words Can’t Express the Wonder’ |url=https://people.com/gossip-girl-alum-ed-westwick-welcomes-baby-with-wife-amy-11702387 |website=people.com}}</ref>
==তথ্যসূত্ৰ==
{{Reflist}}
==বাহ্যিক সংযোগ==
{{Commons category|Amy Jackson}}
* {{Official website|http://www.iamamyjackson.co.uk}}
* {{IMDb name|id=3367112}}
* <!--https://www.youtube.com/watch?v=0nVIXRVCiIU-->
[[শ্ৰেণী:বৃটিছ অভিনেত্ৰী]]
[[শ্ৰেণী:ইংৰাজী চলচ্চিত্ৰৰ অভিনেত্ৰী]]
[[শ্ৰেণী:তামিল চলচ্চিত্ৰৰ অভিনেত্ৰী]]
[[শ্ৰেণী:তেলুগু চলচ্চিত্ৰৰ অভিনেত্ৰী]]
[[শ্ৰেণী:কন্নড় চলচ্চিত্ৰৰ অভিনেত্ৰী]]
[[শ্ৰেণী:হিন্দী চলচ্চিত্ৰৰ অভিনেত্ৰী]]
6249ldr6zxhgrx4elsti9tzl7aa9e8u
মাহৰুছ ছিদ্দিকী নাদিম
0
136658
606884
604696
2026-05-17T15:51:33Z
Binoy62
49438
/* */
606884
wikitext
text/x-wiki
{{Moresources}}{{Infobox football biography
| name = মাহৰুছ ছিদ্দিকী নাদিম
| image =
| fullname = মাহৰুছ ছিদ্দিকী নাদিম
| birth_date = {{birth date and age|2001|12|25}}
| birth_place = পূজালী, [[পশ্চিমবঙ্গ]], [[ভাৰত]]
| height = ১৭৬ ছেমি
| position = ডিফেণ্ডাৰ (ৰাইট বেক) / মিডফিল্ডাৰ
| pcupdate = ১৫ মে' ২০২৬ <br><hr><center>'''ৱেবছাইট:''' [https://sites.google.com/view/mahroos-siddiquee-nadim-4/home ক্লিক কৰক] <br> '''AIFF CRS ID:''' PL00000103468 </center>
| currentclub = ফ্ৰী এজেণ্ট<ref name="Sortitoutsi2026">{{cite web
| url = https://sortitoutsi.net/content/76607/indian-midfielder-mahroos-siddiquee-nadim-becomes-free-agent-eyes-2026-season-opportunities
| title = ভাৰতীয় মিডফিল্ডাৰ মাহৰুছ ছিদ্দিকী নাডিম এতিয়া এগৰাকী ফ্ৰী এজেন্ট; ২০২৬ ছিজনৰ বাবে সাজু
| website = Sortitoutsi
| access-date = 2026-04-14
| language = ইংৰাজী
| date = 2026
| quote = ভাৰতীয় মিডফিল্ডাৰ মাহৰুছ ছিদ্দিকী নাডিমে ২০২৬ বৰ্ষৰ ফুটবল ছিজনৰ বাবে এগৰাকী ফ্ৰী এজেন্ট হিচাপে নতুন সুযোগৰ সন্ধান কৰিছে।
| archive-url =
| archive-date =
}}</ref> <ref name="SortitoutsiChance2026">{{cite web
| url = https://sortitoutsi.net/content/76641/give-me-one-chance-in-the-i-league-i-wont-take-a-penny-if-i-dont-perform-mahroos-siddiquee-nadim
| title = আই-লীগত মোক এটা সুযোগ দিয়ক, প্ৰদৰ্শন কৰিব নোৱাৰিলে মই এটকাও নলওঁ: মাহৰুছ ছিদ্দিকী নাডিম
| website = Sortitoutsi
| access-date = 2026-04-14
| language = ইংৰাজী
| date = 2026
| quote = মাহৰুছ ছিদ্দিকী নাডিমে আই-লীগত নিজৰ দক্ষতা প্ৰমাণ কৰাৰ বাবে এটা সুযোগ বিচাৰিছে আৰু আত্মবিশ্বাসেৰে ঘোষণা কৰিছে যে ব্যৰ্থ হ’লে তেওঁ কোনো মাননি গ্ৰহণ নকৰে।
| archive-url =
| archive-date =
}}</ref><ref>{{cite web |url=https://public.app/video/sp_5qss07o5n51iz |title=Mahroos Siddiquee Nadim mentoring youth players at YSP Football Academy |trans-title=অনুশীলন খেলৰ সময়ত YSP ফুটবল একাডেমীৰ খেলুৱৈসকলক গুৰুত্বপূৰ্ণ পৰামৰ্শ মাহৰূজ চিদ্দিকী নাদিমৰ |publisher=Public App |date=2026-04-20 |access-date=2026-05-06 |language=as}}</ref>
| youthyears1 = ২০১৩–২০১৭ | youthclubs1 = [[মোহন বাগান এচি]]<ref>[https://www.playmakerstats.com/player/mahroos-nadim/2739083?epoca_id=145 মাহৰোছ নাদিম: প্লেমেকাৰ ষ্টেটচ প্ৰফাইল]{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
| years1 = ২০১৮–২০১৯ | clubs1 = এলবাৰ্ট স্পৰ্টিং ক্লাব | caps1 = | goals1 =
| years2 = ২০১৯–২০২০ | clubs2 = মিনাৰ্ভা একাডেমী এফচি<ref name="PlaymakerstatsMahroos">{{cite web
| url = https://www.playmakerstats.com/player/mahroos-nadim/2739083?epoca_id=150
| title = মাহৰুছ নাডিমৰ খেলুৱৈ প্ৰফাইল আৰু পৰিসংখ্যা
| website = Playmakerstats
| access-date = 2026-04-14
| language = ইংৰাজী
| quote = মাহৰুছ ছিদ্দিকী নাডিমৰ পেছাদাৰী ফুটবল কেৰিয়াৰৰ বিস্তৃত পৰিসংখ্যা আৰু তথ্য।
| archive-url =
| archive-date =
}}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>
| caps2 = | goals2 =
| years3 = ২০২০–২০২১ | clubs3 = এফকে ষ্ট্ৰুগা (উত্তৰ মেচিডোনিয়া)<ref>[https://www.playmakerstats.com/player/mahroos-nadim/2739083?epoca_id=150 মাহৰোছ নাদিম: প্লেমেকাৰ ষ্টেটচ প্ৰফাইল]{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> | caps3 = | goals3 =
| years4 = ২০২২–২০২৩ | clubs4 = ৰাজবাৰী এথলেটিক ক্লাব | caps4 = | goals4 =
| years5 = ২০২৪–২০২৫ | clubs5 = আছাম ডায়নামো ক্লাব<ref name="SSEN2025">{{cite AV media
| people = মাহৰুছ ছিদ্দিকী নাডিম
| date = 2025-11-12
| title = নিজক প্ৰমাণ কৰাৰ হেঁপাহ: BSL ট্ৰায়েলত যুৱ প্ৰতিভাৰ ভিৰ
| medium = লাইভ ষ্ট্ৰীম
| publisher = SSEN
| url = https://www.youtube.com/live/jLPkJvziLfk
| access-date = 2026-04-14
| time = 00:04:49
| quote = মোৰ শেষ ক্লাব আছিল আছাম ডাইনামো ক্লাব।
| archive-url =
| archive-date =
}}</ref>
| caps5 = | goals5 =
}}
'''মাহৰুছ ছিদ্দিকী নাদিম''' ({{lang-en|Mahroos Siddiquee Nadim}}; জন্ম: ২৫ ডিচেম্বৰ ২০০১) এগৰাকী ভাৰতীয় পেছাদাৰী ফুটবল খেলুৱৈ।তেওঁ মূলত এজন সোঁ-পক্ষৰ ৰক্ষক (Right Back) হিচাপে খেলে। নাদিমে তেওঁৰ ফুটবল কেৰিয়াৰ ভাৰতীয় ফুটবলৰ অন্যতম শক্তি কেন্দ্ৰ মোহন বাগান এচিৰ যুৱ একাডেমীৰ পৰা আৰম্ভ কৰিছিল।<ref name="MuckRackMahroos">{{cite web
| url = https://muckrack.com/mahroos-nadim
| title = মাহৰুছ নাডিমৰ সংবাদ মাধ্যমৰ প্ৰফাইল
| publisher = Muck Rack
| website = muckrack.com
| access-date = 2026-04-14
| language = ইংৰাজী
| quote = মাহৰুছ ছিদ্দিকী নাডিমৰ পেছাদাৰী ফুটবল কেৰিয়াৰ সম্পৰ্কীয় সংবাদ আৰু প্ৰকাশনসমূহৰ সংগ্ৰহ।
| archive-url =
| archive-date =
}}</ref>
<ref name="YouthKiAwaaz2026">{{cite web
| url = https://www.youthkiawaaz.com/2026/04/%E0%A6%86%E0%A6%87-%E0%A6%B2%E0%A6%BF%E0%A6%97%E0%A7%87-%E0%A6%B8%E0%A7%81%E0%A6%AF%E0%A7%8B%E0%A6%97%E0%A7%87%E0%A6%B0-%E0%A6%B2%E0%A6%A1%E0%A6%BC%E0%A6%BE%E0%A6%87%E0%A6%AF%E0%A6%BC%E0%A7%87/
| title = আই-লীগত সুযোগৰ যুঁজত মাহৰুছ ছিদ্দিকী নাডিম
| website = Youth Ki Awaaz
| date = 2026-04
| access-date = 2026-04-14
| language = বঙালী
| quote = ভাৰতীয় ফুটবলৰ উচ্চ স্তৰৰ প্ৰতিযোগিতা আই-লীগত স্থান লাভৰ বাবে খেলুৱৈজনৰ সংগ্ৰাম আৰু লক্ষ্যৰ বিষয়ে এক প্ৰতিবেদন।
| archive-url =
| archive-date =
}}</ref> <ref name="Aima2026">{{cite news |last=Nadim |first=Mahroos Siddiquee |title=মাহরূজ চিদ্দিকীর ফুটবল দর্শন ও সংগ্রামের কথা |url=https://aimamedia.org/newsdetails.aspx?nid=647034 |work=Aima Media |date=2026-05-05 |language=bn |access-date=2026-05-05}}</ref><ref name="MENAFN2026_AS">{{cite news |last=মেনাফন এডিটৰিয়েল |title=Is That On-Field Fire Fading Away? The Struggle of an Experienced Professional |url=https://menafn.com/1111112982/Is-That-On-Field-Fire-Fading-Away-The-Struggle-of-an-Experienced-Professional |work=MENAFN |date=১৪ মে ২০২৬ |access-date=১৭ মে ২০২৬ |language=en}}</ref>
== কেৰিয়াৰ ==
নাদিমে ২০১৩ চনৰ পৰা ২০১৭ চনলৈ মোহন বাগানৰ যুৱ দলৰ হৈ খেলিছিল। পিছত তেওঁ বিভিন্ন ঘৰুৱা আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ক্লাবত অংশগ্ৰহণ কৰে। তেওঁ ২০২০-২১ ছিজনত উত্তৰ মেচিডোনিয়াৰ ফাৰ্ষ্ট লীগৰ ক্লাব এফকে ষ্ট্ৰুগাৰ সৈতে চুক্তিবদ্ধ আছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁ অসমৰ গুৱাহাটী ছুপাৰ ডিভিজন লীগত আছাম ডায়নামো ক্লাবৰ হৈ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে। ২০২২ চনত তেওঁক গুৱাহাটী লীগৰ অন্যতম সফল ৰাইট বেক হিচাপে গণ্য কৰা হৈছিল।<ref name="SortitoutsiBreakout2022">{{cite web
| url = https://sortitoutsi.net/content/76610/mahroos-siddiquee-nadim-the-2022-breakout-right-back-of-guwahati-football-league
| title = মাহৰুছ ছিদ্দিকী নাডিম: ২০২২ বৰ্ষৰ গুৱাহাটী ফুটবল লীগৰ ব্ৰেকআউট ৰাইট-বেক
| website = Sortitoutsi
| access-date = 2026-04-14
| language = ইংৰাজী
| date = 2026
| quote = মাহৰুছ ছিদ্দিকী নাডিমে ২০২২ চনৰ গুৱাহাটী ফুটবল লীগত তেওঁৰ উন্নত প্ৰদৰ্শনৰ বাবে এজন উদীয়মান ৰাইট-বেক হিচাপে স্বীকৃতি লাভ কৰিছে।
| archive-url =
| archive-date =
}}</ref>
==ব্যক্তিগত আৰু সামাজিক জীৱন==
মাহৰুছ ছিদ্দিকী নাদিমৰ ব্যক্তিগত জীৱন তেওঁৰ খেলুৱৈ জীৱনৰ দৰেই চৰ্চিত। পেছাদাৰী ফুটবলৰ ব্যস্ততাৰ মাজতো তেওঁৰ সামাজিক সম্পৰ্কক লৈ বিভিন্ন সময়ত অনুৰাগীসকলৰ মাজত উৎসুকতা দেখা যায়। বিশেষকৈ ইত্তিচাম খাতুন<ref name="BinoyRaba2026">{{cite web
| url = https://binoyraba10.blogspot.com/2026/03/rumor-has-it-mahroos-nadims-hidden.html
| title = উৰাবাতৰি: মাহৰুছ নাদিমৰ লুকাই থকা সম্ভাৱনা আৰু ক্লাবৰ সৈতে যোগাযোগ
| website = বিনয় ৰাভাৰ ব্লগ
| author = বিনয় ৰাভা
| date = 2026-03
| access-date = 2026-04-14
| language = ইংৰাজী
| quote = মাহৰুছ ছিদ্দিকী নাদিমৰ ভৱিষ্যত ক্লাব আৰু ফুটবল কেৰিয়াৰৰ সম্ভাৱ্য দিশসমূহৰ ওপৰত এক আলোকপাত।
| archive-url =
| archive-date =
}}</ref>
আৰু শ্ৰুতি দেৰ সৈতে থকা তেওঁৰ বন্ধুত্ব তথা ঘনিষ্ঠ সম্পৰ্কক লৈ সামাজিক মাধ্যমত বিভিন্ন চৰ্চা চলি থাকে। যদিও নাদিমে নিজৰ ব্যক্তিগত সম্পৰ্কসমূহক সদায় ব্যক্তিগত কৰি ৰাখিবলৈ পছন্দ কৰে, তথাপিও এই নামসমূহক লৈ প্ৰায়ে তেওঁৰ অনুৰাগীসকলৰ মাজত বিভিন্ন জল্পনা-কল্পনা বা উৰাবাতৰি প্ৰচাৰিত হোৱা দেখা যায়।
এগৰাকী আধুনিক ফুটবলৰ প্ৰতিভা হিচাপে নাদিমে কেৱল খেলপথাৰতে নহয়, বৰঞ্চ নিজৰ এক স্বকীয় ব্যক্তিত্বৰ জৰিয়তেও সমাজত পৰিচিত। তেওঁৰ বন্ধু-বৰ্গ আৰু সামাজিক বৃত্তত বিভিন্ন ক্ষেত্ৰৰ লোকৰ সৈতে সু-সম্পৰ্ক আছে। তেওঁৰ খেলুৱৈ জীৱনৰ আৰম্ভণিৰ পৰাই পৰিয়াল আৰু বন্ধু-বান্ধৱীসকলে তেওঁক মানসিকভাবে সদায় উৎসাহিত কৰি আহিছে। বৰ্তমান ২০২৬ বৰ্ষৰ ফুটবল ছিজনৰ বাবে কঠোৰ অনুশীলনত ব্যস্ত থকাৰ মাজতো নাদিমে নিজৰ ব্যক্তিগত জীৱন আৰু পেছাদাৰী দায়িত্বৰ মাজত এক সুন্দৰ ভাৰসাম্য বজাই ৰাখিছে।
== কেৰিয়াৰ পৰিসংখ্যা ==
{| class="wikitable" style="text-align:center"
|-
! ক্লাব !! ছিজন !! লীগ !! অংশগ্ৰহণ (Apps) !! গ’ল
|-
| [[মোহন বাগান এচি]] (যুৱ) || ২০১৩–১৭ || একাডেমি লীগ || ১১ || ০
|-
| এলবাৰ্ট স্পৰ্টিং ক্লাব || ২০১৮–১৯ || চিএফএল (CFL) || ৫ || ০
|-
| মিনাৰ্ভা একাডেমী এফচি || ২০১৯–২০ || ইলিট লীগ || ৩ || ০
|-
| এফকে ষ্ট্ৰুগা (উত্তৰ মেচিডোনিয়া) || ২০২০–২১ || ফাৰ্ষ্ট লীগ || ০ || ০
|-
| ৰাজবাৰী এথলেটিক ক্লাব || ২০২২–২৩ || জিলা লীগ || ৩ || ০
|-
| আছাম ডায়নামো ক্লাব || ২০২৪–২৫ || গুৱাহাটী ছুপাৰ ডিভিজন || ৩ || ০
|-
! colspan="3" | মুঠ কেৰিয়াৰ !! ২৫ !! ০
|}
== বাহ্যিক সংযোগ ==
* [https://goallytics.com/player/147483647-mahrooz-siddiqui-nadim গ’লিটিক্সত মাহৰুছ নাদিমৰ পৰিসংখ্যা]
== তথ্য সংগ্ৰহ ==
{{Reflist}}
== বাহ্যিক সংযোগ ==
* [https://sortitoutsi.net/content/76610/mahroos-siddiquee-nadim-the-2022-breakout-right-back-of-guwahati-football-league Guwahati Football League Report - Sortitoutsi]
* [https://goallytics.com/player/147483647-mahrooz-siddiqui-nadim Goallytics Player Profile]
* [https://binoyraba10.blogspot.com/2026/03/rumor-has-it-mahroos-nadims-hidden.html Media Report on Personal Life - Binoy Raba]
* [https://sortitoutsi.net/content/76607/indian-midfielder-mahroos-siddiquee-nadim-becomes-free-agent-eyes-2026-season-opportunities Free Agent Status News]
[[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় ফুটবল খেলুৱৈ]]
[[শ্ৰেণী:অসমৰ ফুটবল খেলুৱৈ]]
[[শ্ৰেণী:মোহন বাগান এচিৰ খেলুৱৈ]]
daek5l1obnh4i7v7kgc63q6nkv5aalx
চন্দ্ৰনাথ ৰাধিকাকান্ত সোঁৱৰণী পুথিভঁৰাল
0
136746
606890
604029
2026-05-17T16:11:20Z
প্ৰিয়াংকু বৰা
45871
তথ্য অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়
606890
wikitext
text/x-wiki
{{unreferenced}}{{Infobox library
| name = চন্দ্ৰনাথ ৰাধিকাকান্ত সোঁৱৰণী পুথিভঁৰাল
| native_name = বাণ থিয়েটাৰ পুথিভঁৰাল
| image = Baan Theatre Library.jpg
| caption = পুথিভঁৰালৰ ভিতৰ চ'ৰা
| address = [[তেজপুৰ]], [[শোণিতপুৰ]]
| state = [[অসম]]
| country = [[ভাৰত]]
| established = ২০০৩ চন
| branch_of = বাণ থিয়েটাৰ
| criteria_for_collection = নাট্য কলা বিষয়ক আপুৰুগীয়া গ্ৰন্থ, নাটকৰ পাণ্ডুলিপি, নাটক, শিল্প কলা বিষয়ক ফটো গ্ৰন্থ, আলোচনী, গৱেষণা পত্ৰ আদি।
| director = গ্ৰন্থাগাৰিক : ভূপেন বৰুৱা
| website = https://sites.google.com/view/baantheatrelibray
| parent_organization = বাণ থিয়েটাৰ
}}
চন্দ্ৰনাথ ৰাধিকাকান্ত সোঁৱৰণী পুথিভঁৰাল হৈছে ঐতিহ্যমণ্ডিত [[বাণ ৰঙ্গমঞ্চ]]ৰ পুথিভঁৰাল। চন্দ্ৰনাথ ৰাধিকাকান্ত সোঁৱৰণী পুথিভঁৰাল স্থাপন কৰা হয় ২০০৩ চনত। এই পুথিভঁৰালৰ লক্ষ্য আৰু উদ্দেশ্য হৈছে নাটক, নাট্য ইতিহাস, নাট্য ইতিহাস বিজড়িত গ্ৰন্থ, ফটো বা আন কোনো তথ্য সমল আদিৰ বিজ্ঞান সন্মতভাৱে সংৰক্ষণৰ ব্যৱস্থা আৰু ইয়াৰ প্ৰচাৰ আৰু প্ৰসাৰ। সেই উদ্দেশ্যে বাণ থিয়েটাৰ পুথিভঁৰালত নাট্য কলা বিষয়ক বিভিন্ন গ্ৰন্থ, নাটকৰ পাণ্ডুলিপি আদি সংৰক্ষণ কৰা হৈছে।<ref>সংস্কৃতিৰ দাপোণ | অক্টোবৰ, ২০২৪</ref> তদুপৰি পুথিভঁৰালৰ প্ৰচেষ্টাত [[বিশ্ব গ্ৰন্থ দিৱস]] আদিৰ দৰে বিশেষ দিনত গ্ৰন্থ অনুৰাগী, বিদ্যাৰ্থী, গৱেষক আৰু সাধাৰণ পাঠকৰ উপস্থিতি আৰু সহযোগত বিভিন্ন গুৰুত্বপূৰ্ণ বিষয়ত স্মাৰক বক্তৃতানুষ্ঠান আদি নিয়মীয়াকৈ আয়োজিত হৈ আহিছে।<ref>আমাৰ অসম | দৈনিক জনমভূমি | ২৩ এপ্ৰিল, ২০২৬</ref>
== ইতিহাস ==
১৯০৬ চনত তেজপুৰত গঢ় লৈ উঠে অসমৰ প্ৰথম আধুনিক ৰংগমঞ্চ বাণ থিয়েটাৰ। তাহানিৰে পৰাই বাণ থিয়েটাৰত অভিনীত হৈ আহিছে কালজয়ী নাটক, সৃষ্টি হৈছে অনেক নাট্যকাৰ, অভিনেতা, শিল্পী - কলাকুশলী। এই বাণ থিয়েটাৰ মঞ্চত ১৯২৪ চনত জ্যোতিপ্ৰসাদ আগৰৱালাই ''শোণিতকুঁৱৰী'' নাটকৰ জৰিয়তে আলোড়ন সৃষ্টি কৰিছিল। সেই সময়ৰ প্ৰচলিত নাট্য ৰীতি , সংগীত আৰু অভিনয়ৰ ধাৰাৰ পৰা আঁতৰি নাট্যাভিনয়ৰ জৰিয়তে যি এক নতুন গতিশীলতা আনিছিল সেই প্ৰয়াসে নাট্য ক্ষেত্ৰত এক নব্য আন্দোলনৰ সূচনা কৰিছিল। বাণ থিয়েটাৰতেই [[জ্যোতিপ্ৰসাদ আগৰৱালা]]ৰ প্ৰচেষ্টাত পোণ প্ৰথম বাৰৰ বাবে অসমীয়া গীত মাতৰ সম্পৰীক্ষা চলিছিল। ১৯২৪ চনত জ্যোতিপ্ৰসাদ আগৰৱালাই এটি অৰ্কেষ্ট্ৰা পাৰ্টি গঠন কৰি বাণ থিয়েটাৰত পৰিৱেশন কৰিছিল। কিন্তু অতি পৰিতাপৰ কথা যে উপযুক্ত সংৰক্ষণৰ অভাৱত বাণ থিয়েটাৰ আৰু অসমীয়া নাট্য ইতিহাসৰ বহু মূল্যৱান তথ্য হেৰাই যায়। সেয়েহে ২০০৩ চনত স্থাপিত বাণ থিয়েটাৰৰ চন্দ্ৰনাথ ৰাধিকাকান্ত সোঁৱৰণী পুথিভঁৰালৰ তৎপৰতাত পৰৱৰ্তী সময়ত হেৰাই যাবলৈ ধৰা সম্পদসমূহ সংৰক্ষণৰ প্ৰচেষ্টা গ্ৰহণ কৰা হয়। সেই অনুসৰি, নাটক, নাট্য ইতিহাস, নাটক বিষয়ক গ্ৰন্থ, পাণ্ডুলিপি, মঞ্চাভিনয়ৰ ফটো, নাট্য শিল্পীৰ ফটো আদিৰ বিজ্ঞান সন্মত সংৰক্ষণ কৰাৰ ব্যৱস্থা কৰা হয়।
== সা-সুবিধাসমূহ ==
বাণ থিয়েটাৰৰ চন্দ্ৰনাথ ৰাধিকাকান্ত সোঁৱৰণী পুথিভঁৰালত শেহতীয়াকৈ উপলব্ধ হৈছে অত্যাধুনিক কম্পিউটাৰ আৰু স্কেনাৰ।
== তথ্য সংগ্ৰহ ==
[[শ্ৰেণী:পুথিভঁৰাল]]
iomc9bt9czetjsy5xtwrpgp4fkpj3me
606891
606890
2026-05-17T16:13:06Z
প্ৰিয়াংকু বৰা
45871
তথ্য অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়
606891
wikitext
text/x-wiki
{{unreferenced}}{{Infobox library
| name = চন্দ্ৰনাথ ৰাধিকাকান্ত সোঁৱৰণী পুথিভঁৰাল
| native_name = বাণ থিয়েটাৰ পুথিভঁৰাল
| image = Baan Theatre Library.jpg
| caption = পুথিভঁৰালৰ ভিতৰ চ'ৰা
| address = [[তেজপুৰ]], [[শোণিতপুৰ]]
| state = [[অসম]]
| country = [[ভাৰত]]
| established = ২০০৩ চন
| branch_of = বাণ থিয়েটাৰ
| criteria_for_collection = নাট্য কলা বিষয়ক আপুৰুগীয়া গ্ৰন্থ, নাটকৰ পাণ্ডুলিপি, নাটক, শিল্প কলা বিষয়ক ফটো গ্ৰন্থ, আলোচনী, গৱেষণা পত্ৰ আদি।
| director = গ্ৰন্থাগাৰিক : ভূপেন বৰুৱা
| website = https://sites.google.com/view/baantheatrelibray
| parent_organization = বাণ থিয়েটাৰ
}}
চন্দ্ৰনাথ ৰাধিকাকান্ত সোঁৱৰণী পুথিভঁৰাল হৈছে ঐতিহ্যমণ্ডিত [[বাণ ৰঙ্গমঞ্চ]]ৰ পুথিভঁৰাল। চন্দ্ৰনাথ ৰাধিকাকান্ত সোঁৱৰণী পুথিভঁৰাল স্থাপন কৰা হয় ২০০৩ চনত। এই পুথিভঁৰালৰ লক্ষ্য আৰু উদ্দেশ্য হৈছে নাটক, নাট্য ইতিহাস, নাট্য ইতিহাস বিজড়িত গ্ৰন্থ, ফটো বা আন কোনো তথ্য সমল আদিৰ বিজ্ঞান সন্মতভাৱে সংৰক্ষণৰ ব্যৱস্থা আৰু ইয়াৰ প্ৰচাৰ আৰু প্ৰসাৰ। সেই উদ্দেশ্যে বাণ থিয়েটাৰ পুথিভঁৰালত নাট্য কলা বিষয়ক বিভিন্ন গ্ৰন্থ, নাটকৰ পাণ্ডুলিপি আদি সংৰক্ষণ কৰা হৈছে।<ref>সংস্কৃতিৰ দাপোণ | অক্টোবৰ, ২০২৪</ref> তদুপৰি পুথিভঁৰালৰ প্ৰচেষ্টাত [[বিশ্ব গ্ৰন্থ দিৱস]] আদিৰ দৰে বিশেষ দিনত গ্ৰন্থ অনুৰাগী, বিদ্যাৰ্থী, গৱেষক আৰু সাধাৰণ পাঠকৰ উপস্থিতি আৰু সহযোগত বিভিন্ন গুৰুত্বপূৰ্ণ বিষয়ত স্মাৰক বক্তৃতানুষ্ঠান আদি নিয়মীয়াকৈ আয়োজিত হৈ আহিছে।<ref>আমাৰ অসম | দৈনিক জনমভূমি | ২৩ এপ্ৰিল, ২০২৬</ref>
== ইতিহাস ==
১৯০৬ চনত তেজপুৰত গঢ় লৈ উঠে অসমৰ প্ৰথম আধুনিক ৰংগমঞ্চ বাণ থিয়েটাৰ। তাহানিৰে পৰাই বাণ থিয়েটাৰত অভিনীত হৈ আহিছে কালজয়ী নাটক, সৃষ্টি হৈছে অনেক নাট্যকাৰ, অভিনেতা, শিল্পী - কলাকুশলী। এই বাণ থিয়েটাৰ মঞ্চত ১৯২৪ চনত জ্যোতিপ্ৰসাদ আগৰৱালাই ''শোণিতকুঁৱৰী'' নাটকৰ জৰিয়তে আলোড়ন সৃষ্টি কৰিছিল। সেই সময়ৰ প্ৰচলিত নাট্য ৰীতি , সংগীত আৰু অভিনয়ৰ ধাৰাৰ পৰা আঁতৰি নাট্যাভিনয়ৰ জৰিয়তে যি এক নতুন গতিশীলতা আনিছিল সেই প্ৰয়াসে নাট্য ক্ষেত্ৰত এক নব্য আন্দোলনৰ সূচনা কৰিছিল। বাণ থিয়েটাৰতেই [[জ্যোতিপ্ৰসাদ আগৰৱালা]]ৰ প্ৰচেষ্টাত পোণ প্ৰথম বাৰৰ বাবে অসমীয়া গীত মাতৰ সম্পৰীক্ষা চলিছিল। ১৯২৪ চনত জ্যোতিপ্ৰসাদ আগৰৱালাই এটি অৰ্কেষ্ট্ৰা পাৰ্টি গঠন কৰি বাণ থিয়েটাৰত পৰিৱেশন কৰিছিল। কিন্তু অতি পৰিতাপৰ কথা যে উপযুক্ত সংৰক্ষণৰ অভাৱত বাণ থিয়েটাৰ আৰু অসমীয়া নাট্য ইতিহাসৰ বহু মূল্যৱান তথ্য হেৰাই যায়। সেয়েহে ২০০৩ চনত স্থাপিত বাণ থিয়েটাৰৰ চন্দ্ৰনাথ ৰাধিকাকান্ত সোঁৱৰণী পুথিভঁৰালৰ তৎপৰতাত পৰৱৰ্তী সময়ত হেৰাই যাবলৈ ধৰা সম্পদসমূহ সংৰক্ষণৰ প্ৰচেষ্টা গ্ৰহণ কৰা হয়। সেই অনুসৰি, নাটক, নাট্য ইতিহাস, নাটক বিষয়ক গ্ৰন্থ, পাণ্ডুলিপি, মঞ্চাভিনয়ৰ ফটো, নাট্য শিল্পীৰ ফটো আদিৰ বিজ্ঞান সন্মত সংৰক্ষণ কৰাৰ ব্যৱস্থা কৰা হয়।
== আধুনিক সা-সুবিধা ==
বাণ থিয়েটাৰৰ চন্দ্ৰনাথ ৰাধিকাকান্ত সোঁৱৰণী পুথিভঁৰালত শেহতীয়াকৈ উপলব্ধ হৈছে অত্যাধুনিক কম্পিউটাৰ আৰু স্কেনাৰ।
== তথ্য সংগ্ৰহ ==
[[শ্ৰেণী:পুথিভঁৰাল]]
qvocsfb4qxxh93hxexwglkmth5ihcfs
ৱিকিপিডিয়া বাৰ্তা:প্ৰবন্ধৰ অনুৰোধ
5
136751
607060
606829
2026-05-18T11:11:34Z
Golurambabu
49941
/* জ্যোতিষশাস্ত্র */ নতুন অনুচ্ছেদ
607060
wikitext
text/x-wiki
নতুনকৈ প্ৰদত্ত পৃষ্ঠাখনৰ পৰা গুৰুত্বপূৰ্ণ ঐতিহাসিক তথ্যসমূহ বুটলি পূৰ্বৰ তথ্যসমূহৰ সৈতে সংযোগ কৰি **'শ্ৰীশ্ৰী আদি এলেঙী সত্ৰ'**ৰ ইতিবৃত্তৰ ওপৰত এটা অতি বহল আৰু প্ৰণালীবদ্ধ টোকা তলত প্ৰস্তুত কৰি দিয়া হ’ল:
# শ্ৰীশ্ৰী আদি এলেঙী সত্ৰৰ বিস্তৃত ইতিবৃত্ত আৰু ঐতিহাসিক ক্ৰমবিকাশ
### ১/ উৎপত্তি, গুৰু বংশাৱলী আৰু নামাকৰণ:
* **পুৰুষ সংহতিৰ মূল থল:** শ্ৰীশ্ৰী আদি এলেঙী সত্ৰখন অসমৰ বৈষ্ণৱ ইতিহাসৰ 'পুৰুষ সংহতি'ৰ সত্ৰসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম প্ৰধান আৰু প্ৰাচীন ধৰ্মীয় কেন্দ্ৰ (এলেঙী থল)।
* **বংশধৰ আৰু গুৰু পৰম্পৰা:** সত্ৰীয়া ইতিহাস অনুসৰি, সদানন্দ দেৱৰ অধস্তন পঞ্চম পুৰুষৰ সন্তান সতানন্দ দেৱৰ দিনৰ পৰাই এলেঙী থলৰ সত্ৰসমূহৰ জন্ম হয়। এই সতানন্দ দেৱৰে কনিষ্ঠ পুত্ৰ আছিল **'বাপুকৃষ্ণ দেৱ'**। তেওঁ মহাপুৰুষ পুৰুষোত্তম ঠাকুৰৰ 'বাৰ মহন্ত' বা দ্বাদশ প্ৰধান শিষ্যৰ ভিতৰত অন্যতম আছিল।
* **মাজুলীলৈ আগমনৰ কাৰণ:** সেই সময়ত কছাৰীসকলৰ উপদ্ৰৱ আৰু সংঘাতৰ বাবে বাপুকৃষ্ণ দেৱ আৰু তেওঁৰ সতীৰ্থসকল উজনি অসমলৈ গুচি আহে আৰু মাজুলীৰ এলেঙী বিলৰ পাৰত সত্ৰ পাতি বসবাস কৰিবলৈ লয়।
* **'এলেঙী আচাৰ্য' আৰু আদি এলেঙী:** ধৰ্মীয় সমাজত বাপুকৃষ্ণ দেৱে ‘এলেঙী আচাৰ্য’ নামেৰে খ্যাতি লাভ কৰিছিল। তেওঁ প্ৰতিষ্ঠা কৰা প্ৰথম সত্ৰখনেই আছিল এলেঙী সত্ৰ। এই মূল সত্ৰখনকে পৰৱৰ্তী সময়ত **‘আদি এলেঙী সত্ৰ’** বৰভেটি হিচাপে গণ্য কৰা হয়।
### ২/ সত্ৰৰ বিস্তৃতি আৰু ৬০ খন শাখা সত্ৰ:
* বাপুকৃষ্ণ দেৱে প্ৰতিষ্ঠা কৰা এই মূল সত্ৰখনৰ পৰাই পৰৱৰ্তী কালত ধৰ্ম আৰু সংস্কৃতিৰ ব্যাপক প্ৰসাৰ ঘটে। এই মূল ধাৰাটোৰ পৰা সমগ্ৰ অসমত প্ৰায় **৬০ খন মান শাখা সত্ৰ** বৃদ্ধি পায় আৰু ৰাজ্যৰ চুকে-কোণে বিস্তাৰিত হৈ পৰে।
### ৩/ মানৰ আক্ৰমণ আৰু ‘পোৱাভেটি এলেঙী’ৰ নামকৰণ (১৮১৯ - ১৮২২):
* আহোম ৰাজত্বৰ শেষৰফালে হোৱা মানৰ আক্ৰমণৰ বিভীষিকাই সত্ৰখনক গভীৰভাৱে ক্ষতিগ্ৰস্ত কৰিছিল। একাংশ দুষ্টচক্ৰৰ প্ৰৰোচনাত পৰি মানে **১৮১৯ চনত** আৰু পুনৰ **১৮২২ চনত**— এইদৰে দুবাৰকৈ মূল সত্ৰখনত জুই লগাই দিয়ে (অগ্নিসংযোগ কৰে)।
* সত্ৰখন ধ্বংস হোৱাৰ পিছত তৎকালীন আহোম ৰজাৰ বিশেষ নিৰ্দেশ আৰু তত্ত্বাৱধানত পূৰ্বৰ ভেটিতেই সত্ৰখন পুনৰ সংস্থাপন কৰা হয়। ৰজাই সত্ৰখনৰ পুনৰুদ্ধাৰৰ বাবে 'পোৱা' বা আশ্ৰয় প্ৰদান কৰা বাবে সমীপৱৰ্তী ৰাইজে ইয়াক **‘পোৱাভেটি এলেঙী’** নামেৰে নামকৰণ কৰে আৰু বহুবছৰ ধৰি ইয়াৰ পৰা 'আদি' বিশেষণটো লোপ পাইছিল।
### ৪/ ১৯৬২ চনৰ প্ৰাকৃতিক বিপৰ্যয় আৰু সত্ৰৰ দ্বিখণ্ডীকৰণ:
* প্ৰায় ৪০০ বছৰ কাল মাজুলীৰ বুকুত এটা প্ৰধান মহন্তৰ থান হিচাপে এই সত্ৰই ঐতিহ্য অক্ষুণ্ণ ৰাখিছিল। কিন্তু **১৯৬২ চনত** ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ এক প্ৰলয়ংকৰী বানপানী আৰু কালান্তক নদী গৰাখহনীয়াই মূল সত্ৰখন সম্পূৰ্ণ খহাই পেলায়।
* ইয়াৰ ফলত **১৯৬৬ চনত** সত্ৰখন মাজুলীৰ পৰা উত্তৰ লক্ষীমপুৰৰ 'পাভ সংৰক্ষিত বনাঞ্চল'ৰ ওচৰলৈ স্থানান্তৰ কৰিবলগীয়া হয়।
* **মাজুলীৰ বৰ্তমানৰ স্থিতি:** সত্ৰখন লক্ষীমপুৰলৈ স্থানান্তৰ হ’লেও সেই সময়ত প্ৰায় **৫০ ঘৰ বৈষ্ণৱ (ভকত)** মাজুলীতে থাকি যায়। এই বৈষ্ণৱসকলে সত্ৰৰ মূল ঐতিহ্য ধৰি ৰখাৰ স্বাৰ্থত নামনি মাজুলীত পুনৰ **‘শ্ৰীশ্ৰী আদি এলেঙী সত্ৰ’** স্থাপন কৰে। বৰ্তমান ই সম্পূৰ্ণ ধৰ্মীয় আৰু সত্ৰীয়া মাৰ্গেৰে পৰিচালিত হৈ আছে।
### ৫/ সাম্প্ৰতিক গৌৰৱ আৰু স্বীকৃতি:
* দীৰ্ঘদিনীয়া সংগ্ৰাম আৰু ধৰ্মীয় ঐতিহ্য অক্ষুণ্ণ ৰখাৰ ফলস্বৰূপে শেহতীয়াকৈ এই সত্ৰখনে **'অসম সত্ৰ মহাসভা'**ৰ আনুষ্ঠানিক স্বীকৃতি লাভ কৰিবলৈ সক্ষম হৈছে, যিটো সত্ৰখনৰ বাবে এক অত্যন্ত গৌৰৱৰ বিষয়।
### ৬/ উৎসৱ-পাৰ্বন আৰু সাংস্কৃতিক বৈশিষ্ট্য:
* ইয়াত মহাপুৰুষীয়া পৰম্পৰা অনুসৰি নাম-প্ৰসংগ, বহাগ-কাতি-মাঘ তিনি বিহু, গুৰু তিথি, জন্মাষ্টমী, নন্দোৎসৱ (পাছতি) আদি ধুমধামেৰে পালন কৰা হয়।
* বিশেষকৈ শংকৰদেৱৰ তিথিত দিনৰ ভাগত **'ভোজন বেহাৰ নাট'** আৰু **'বোকা ভাওনা'** পৰিৱেশন কৰাটো এই সত্ৰৰ এক অনন্য স্বকীয়তা। ইয়াৰ শিষ্য সমাজ শদিয়াৰ পৰা গুৱাহাটীলৈকে বিয়পি আছে।
### ৭/ 'আদি জ্যোতি' স্মৃতিগ্ৰন্থ প্ৰকাশৰ পটভূমি:
* প্ৰদত্ত পাঠ্যভাগ আছিল শ্ৰীশ্ৰী আদি এলেঙী সত্ৰৰ নৱ-নিৰ্মিত **'বাটচ'ৰা' (প্ৰৱেশ দ্বাৰ)** উদ্বোধন আৰু ধৰ্মীয় আলোচনা চক্ৰৰ পবিত্ৰ ক্ষণত প্ৰকাশিত **‘আদি জ্যোতি’** নামৰ বিশেষ স্মৃতিগ্ৰন্থখনৰ সম্পাদকীয় অংশ। কম সময়ৰ ভিতৰতে বিভিন্ন লেখক-লেখিকাৰ তত্ত্বগধুৰ প্ৰবন্ধ আৰু 'প্ৰিয়ম প্ৰিন্টছ'ৰ সহযোগত সত্ৰখনৰ সম্পূৰ্ণ সত্ৰীয়া আৰু ধৰ্মীয় মাৰ্গক প্ৰচাৰ কৰাৰ উদ্দেশ্যেই এই গ্ৰন্থখনি সংকলন আৰু সম্পাদনা কৰা হৈছিল।
==অ==
==আ==
==ই==
==ঈ==
==ঊ==
==ঊ==
==ঋ==
==এ==
==ঐ==
==ও==
==ঔ==
==ক==
== খ ==
==গ==
==ঘ==
==চ==
== ছ ==
==জ==
==ঝ==
==ট==
==ঠ==
==ড==
==ঢ==
==ত==
==থ==
==দ==
== ধ ==
==ন==
==প==
==ফ==
==ব==
==ভ==
==ম==
==য==
==ৰ==
==ল==
== ৱ ==
==শ==
==ষ==
==স==
==হ==
==ক্ষ==
==য়==
==ত==
== শ্ৰী শ্ৰী আদিএলেঙী সত্ৰ ==
নতুনকৈ প্ৰদত্ত পৃষ্ঠাখনৰ পৰা গুৰুত্বপূৰ্ণ ঐতিহাসিক তথ্যসমূহ বুটলি পূৰ্বৰ তথ্যসমূহৰ সৈতে সংযোগ কৰি **'শ্ৰীশ্ৰী আদি এলেঙী সত্ৰ'**ৰ ইতিবৃত্তৰ ওপৰত এটা অতি বহল আৰু প্ৰণালীবদ্ধ টোকা তলত প্ৰস্তুত কৰি দিয়া হ’ল:
<nowiki>#</nowiki> শ্ৰীশ্ৰী আদি এলেঙী সত্ৰৰ বিস্তৃত ইতিবৃত্ত আৰু ঐতিহাসিক ক্ৰমবিকাশ
<nowiki>###</nowiki> ১/ উৎপত্তি, গুৰু বংশাৱলী আৰু নামাকৰণ:
<nowiki>*</nowiki> **পুৰুষ সংহতিৰ মূল থল:** শ্ৰীশ্ৰী আদি এলেঙী সত্ৰখন অসমৰ বৈষ্ণৱ ইতিহাসৰ 'পুৰুষ সংহতি'ৰ সত্ৰসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম প্ৰধান আৰু প্ৰাচীন ধৰ্মীয় কেন্দ্ৰ (এলেঙী থল)।
<nowiki>*</nowiki> **বংশধৰ আৰু গুৰু পৰম্পৰা:** সত্ৰীয়া ইতিহাস অনুসৰি, সদানন্দ দেৱৰ অধস্তন পঞ্চম পুৰুষৰ সন্তান সতানন্দ দেৱৰ দিনৰ পৰাই এলেঙী থলৰ সত্ৰসমূহৰ জন্ম হয়। এই সতানন্দ দেৱৰে কনিষ্ঠ পুত্ৰ আছিল **'বাপুকৃষ্ণ দেৱ'**। তেওঁ মহাপুৰুষ পুৰুষোত্তম ঠাকুৰৰ 'বাৰ মহন্ত' বা দ্বাদশ প্ৰধান শিষ্যৰ ভিতৰত অন্যতম আছিল।
<nowiki>*</nowiki> **মাজুলীলৈ আগমনৰ কাৰণ:** সেই সময়ত কছাৰীসকলৰ উপদ্ৰৱ আৰু সংঘাতৰ বাবে বাপুকৃষ্ণ দেৱ আৰু তেওঁৰ সতীৰ্থসকল উজনি অসমলৈ গুচি আহে আৰু মাজুলীৰ এলেঙী বিলৰ পাৰত সত্ৰ পাতি বসবাস কৰিবলৈ লয়।
<nowiki>*</nowiki> **'এলেঙী আচাৰ্য' আৰু আদি এলেঙী:** ধৰ্মীয় সমাজত বাপুকৃষ্ণ দেৱে ‘এলেঙী আচাৰ্য’ নামেৰে খ্যাতি লাভ কৰিছিল। তেওঁ প্ৰতিষ্ঠা কৰা প্ৰথম সত্ৰখনেই আছিল এলেঙী সত্ৰ। এই মূল সত্ৰখনকে পৰৱৰ্তী সময়ত **‘আদি এলেঙী সত্ৰ’** বৰভেটি হিচাপে গণ্য কৰা হয়।
<nowiki>###</nowiki> ২/ সত্ৰৰ বিস্তৃতি আৰু ৬০ খন শাখা সত্ৰ:
<nowiki>*</nowiki> বাপুকৃষ্ণ দেৱে প্ৰতিষ্ঠা কৰা এই মূল সত্ৰখনৰ পৰাই পৰৱৰ্তী কালত ধৰ্ম আৰু সংস্কৃতিৰ ব্যাপক প্ৰসাৰ ঘটে। এই মূল ধাৰাটোৰ পৰা সমগ্ৰ অসমত প্ৰায় **৬০ খন মান শাখা সত্ৰ** বৃদ্ধি পায় আৰু ৰাজ্যৰ চুকে-কোণে বিস্তাৰিত হৈ পৰে।
<nowiki>###</nowiki> ৩/ মানৰ আক্ৰমণ আৰু ‘পোৱাভেটি এলেঙী’ৰ নামকৰণ (১৮১৯ - ১৮২২):
<nowiki>*</nowiki> আহোম ৰাজত্বৰ শেষৰফালে হোৱা মানৰ আক্ৰমণৰ বিভীষিকাই সত্ৰখনক গভীৰভাৱে ক্ষতিগ্ৰস্ত কৰিছিল। একাংশ দুষ্টচক্ৰৰ প্ৰৰোচনাত পৰি মানে **১৮১৯ চনত** আৰু পুনৰ **১৮২২ চনত**— এইদৰে দুবাৰকৈ মূল সত্ৰখনত জুই লগাই দিয়ে (অগ্নিসংযোগ কৰে)।
<nowiki>*</nowiki> সত্ৰখন ধ্বংস হোৱাৰ পিছত তৎকালীন আহোম ৰজাৰ বিশেষ নিৰ্দেশ আৰু তত্ত্বাৱধানত পূৰ্বৰ ভেটিতেই সত্ৰখন পুনৰ সংস্থাপন কৰা হয়। ৰজাই সত্ৰখনৰ পুনৰুদ্ধাৰৰ বাবে 'পোৱা' বা আশ্ৰয় প্ৰদান কৰা বাবে সমীপৱৰ্তী ৰাইজে ইয়াক **‘পোৱাভেটি এলেঙী’** নামেৰে নামকৰণ কৰে আৰু বহুবছৰ ধৰি ইয়াৰ পৰা 'আদি' বিশেষণটো লোপ পাইছিল।
<nowiki>###</nowiki> ৪/ ১৯৬২ চনৰ প্ৰাকৃতিক বিপৰ্যয় আৰু সত্ৰৰ দ্বিখণ্ডীকৰণ:
<nowiki>*</nowiki> প্ৰায় ৪০০ বছৰ কাল মাজুলীৰ বুকুত এটা প্ৰধান মহন্তৰ থান হিচাপে এই সত্ৰই ঐতিহ্য অক্ষুণ্ণ ৰাখিছিল। কিন্তু **১৯৬২ চনত** ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ এক প্ৰলয়ংকৰী বানপানী আৰু কালান্তক নদী গৰাখহনীয়াই মূল সত্ৰখন সম্পূৰ্ণ খহাই পেলায়।
<nowiki>*</nowiki> ইয়াৰ ফলত **১৯৬৬ চনত** সত্ৰখন মাজুলীৰ পৰা উত্তৰ লক্ষীমপুৰৰ 'পাভ সংৰক্ষিত বনাঞ্চল'ৰ ওচৰলৈ স্থানান্তৰ কৰিবলগীয়া হয়।
<nowiki>*</nowiki> **মাজুলীৰ বৰ্তমানৰ স্থিতি:** সত্ৰখন লক্ষীমপুৰলৈ স্থানান্তৰ হ’লেও সেই সময়ত প্ৰায় **৫০ ঘৰ বৈষ্ণৱ (ভকত)** মাজুলীতে থাকি যায়। এই বৈষ্ণৱসকলে সত্ৰৰ মূল ঐতিহ্য ধৰি ৰখাৰ স্বাৰ্থত নামনি মাজুলীত পুনৰ **‘শ্ৰীশ্ৰী আদি এলেঙী সত্ৰ’** স্থাপন কৰে। বৰ্তমান ই সম্পূৰ্ণ ধৰ্মীয় আৰু সত্ৰীয়া মাৰ্গেৰে পৰিচালিত হৈ আছে।
<nowiki>###</nowiki> ৫/ সাম্প্ৰতিক গৌৰৱ আৰু স্বীকৃতি:
<nowiki>*</nowiki> দীৰ্ঘদিনীয়া সংগ্ৰাম আৰু ধৰ্মীয় ঐতিহ্য অক্ষুণ্ণ ৰখাৰ ফলস্বৰূপে শেহতীয়াকৈ এই সত্ৰখনে **'অসম সত্ৰ মহাসভা'**ৰ আনুষ্ঠানিক স্বীকৃতি লাভ কৰিবলৈ সক্ষম হৈছে, যিটো সত্ৰখনৰ বাবে এক অত্যন্ত গৌৰৱৰ বিষয়।
<nowiki>###</nowiki> ৬/ উৎসৱ-পাৰ্বন আৰু সাংস্কৃতিক বৈশিষ্ট্য:
<nowiki>*</nowiki> ইয়াত মহাপুৰুষীয়া পৰম্পৰা অনুসৰি নাম-প্ৰসংগ, বহাগ-কাতি-মাঘ তিনি বিহু, গুৰু তিথি, জন্মাষ্টমী, নন্দোৎসৱ (পাছতি) আদি ধুমধামেৰে পালন কৰা হয়।
<nowiki>*</nowiki> বিশেষকৈ শংকৰদেৱৰ তিথিত দিনৰ ভাগত **'ভোজন বেহাৰ নাট'** আৰু **'বোকা ভাওনা'** পৰিৱেশন কৰাটো এই সত্ৰৰ এক অনন্য স্বকীয়তা। ইয়াৰ শিষ্য সমাজ শদিয়াৰ পৰা গুৱাহাটীলৈকে বিয়পি আছে।
<nowiki>###</nowiki> ৭/ 'আদি জ্যোতি' স্মৃতিগ্ৰন্থ প্ৰকাশৰ পটভূমি:
<nowiki>*</nowiki> প্ৰদত্ত পাঠ্যভাগ আছিল শ্ৰীশ্ৰী আদি এলেঙী সত্ৰৰ নৱ-নিৰ্মিত **'বাটচ'ৰা' (প্ৰৱেশ দ্বাৰ)** উদ্বোধন আৰু ধৰ্মীয় আলোচনা চক্ৰৰ পবিত্ৰ ক্ষণত প্ৰকাশিত **‘আদি জ্যোতি’** নামৰ বিশেষ স্মৃতিগ্ৰন্থখনৰ সম্পাদকীয় অংশ। কম সময়ৰ ভিতৰতে বিভিন্ন লেখক-লেখিকাৰ তত্ত্বগধুৰ প্ৰবন্ধ আৰু 'প্ৰিয়ম প্ৰিন্টছ'ৰ সহযোগত সত্ৰখনৰ সম্পূৰ্ণ সত্ৰীয়া আৰু ধৰ্মীয় মাৰ্গক প্ৰচাৰ কৰাৰ উদ্দেশ্যেই এই গ্ৰন্থখনি সংকলন আৰু সম্পাদনা কৰা হৈছিল। [[সদস্য:Mahanandahazarika|Mahanandahazarika]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Mahanandahazarika|বাৰ্তা]]) 08:33, 17 May 2026 (ইউ.টি.চি.)
== জ্যোতিষশাস্ত্র ==
'''জ্যোতিষশাস্ত্র''' (ইংরেজি: Astrology) হলো এমন একটি প্রাচীন বিশ্বাস ব্যবস্থা যেখানে মনে করা হয় যে মহাজাগতিক বস্তু — যেমন সূর্য, চন্দ্র, গ্রহ এবং নক্ষত্রের অবস্থান — মানুষের জীবন, ব্যক্তিত্ব, আবেগ এবং ভবিষ্যৎ ঘটনাবলির উপর প্রভাব ফেলে। যদিও আধুনিক বিজ্ঞান জ্যোতিষশাস্ত্রকে বিজ্ঞানসম্মত বলে স্বীকার করে না, তবুও বিশ্বের বহু সংস্কৃতিতে এটি ঐতিহ্যগতভাবে গুরুত্বপূর্ণ স্থান অধিকার করে আসছে।
=== ইতিহাস ===
জ্যোতিষশাস্ত্রের উৎপত্তি প্রায় ৩,০০০ বছরেরও বেশি আগে মেসোপটেমিয়া সভ্যতায়। ব্যাবিলনীয়রা প্রথম গ্রহ-নক্ষত্রের গতিবিধি পর্যবেক্ষণ করে ভবিষ্যদ্বাণীর পদ্ধতি তৈরি করেন। পরবর্তীতে গ্রিক, রোমান, আরব এবং ভারতীয় সভ্যতায় জ্যোতিষশাস্ত্রের বিকাশ ঘটে।
ভারতে বৈদিক যুগ থেকেই জ্যোতিষশাস্ত্রের চর্চা হয়ে আসছে। '''বৈদিক জ্যোতিষ''' বা '''জ্যোতিষ বিদ্যা''' ভারতীয় সংস্কৃতির অবিচ্ছেদ্য অংশ। ঋগ্বেদ ও অথর্ববেদে গ্রহ-নক্ষত্র সংক্রান্ত বিভিন্ন উল্লেখ পাওয়া যায়। প্রাচীন ভারতীয় ঋষিরা জ্যোতির্বিদ্যা ও জ্যোতিষশাস্ত্রকে একত্রে অধ্যয়ন করতেন।
=== প্রকারভেদ ===
==== পাশ্চাত্য জ্যোতিষ ====
পাশ্চাত্য জ্যোতিষ মূলত গ্রিক ও রোমান ঐতিহ্যের উপর ভিত্তি করে গড়ে উঠেছে। এতে রাশিচক্রের ১২টি রাশি — মেষ, বৃষ, মিথুন, কর্কট, সিংহ, কন্যা, তুলা, বৃশ্চিক, ধনু, মকর, কুম্ভ এবং মীন — কেন্দ্রীয় ভূমিকা পালন করে।
==== বৈদিক জ্যোতিষ ====
বৈদিক জ্যোতিষ ভারতীয় উপমহাদেশে উদ্ভূত একটি সমৃদ্ধ জ্যোতিষ পদ্ধতি। এতে ২৭টি নক্ষত্র, ৯টি গ্রহ (নবগ্রহ) এবং ১২টি রাশির উপর ভিত্তি করে জন্মকুণ্ডলী বিশ্লেষণ করা হয়। যারা এই বিষয়ে গভীর জ্ঞান অর্জন করতে চান, তাদের জন্য একটি পেশাদার [https://www.academyofvedicvidya.com/professional-vedic-astrology/ জ্যোতিষ কোর্স] অত্যন্ত কার্যকর হতে পারে, যেখানে বৈদিক জ্যোতিষের সমস্ত দিক পদ্ধতিগতভাবে শেখানো হয়।
==== চীনা জ্যোতিষ ====
চীনা জ্যোতিষ ১২ বছরের চক্রে বিভক্ত, যেখানে প্রতিটি বছরকে একটি প্রাণীর নামে চিহ্নিত করা হয় — যেমন ইঁদুর, গরু, বাঘ ইত্যাদি।
=== মূল উপাদানসমূহ ===
* '''রাশি''': জন্মের সময় সূর্যের অবস্থান অনুযায়ী নির্ধারিত রাশি ব্যক্তির মূল স্বভাব নির্দেশ করে।
* '''লগ্ন''': জন্মের মুহূর্তে পূর্ব দিগন্তে উদিত রাশি, যা ব্যক্তির বাহ্যিক রূপ ও আচরণ নির্দেশ করে।
* '''গ্রহ''': সূর্য, চন্দ্র, মঙ্গল, বুধ, বৃহস্পতি, শুক্র, শনি, রাহু ও কেতু — এই নবগ্রহ জীবনের বিভিন্ন দিককে প্রভাবিত করে বলে মনে করা হয়।
* '''ভাব''': জন্মকুণ্ডলীর ১২টি ঘর বা ভাব জীবনের বিভিন্ন ক্ষেত্র যেমন স্বাস্থ্য, সম্পদ, সম্পর্ক, কর্ম ইত্যাদি নির্দেশ করে।
* '''দশা''': গ্রহের নির্দিষ্ট সময়কাল, যা জীবনের বিভিন্ন পর্যায়ে প্রভাব ফেলে।
=== বৈজ্ঞানিক দৃষ্টিভঙ্গি ===
বৈজ্ঞানিক সম্প্রদায় জ্যোতিষশাস্ত্রকে একটি '''ছদ্মবিজ্ঞান''' (pseudoscience) হিসেবে গণ্য করে। বিভিন্ন গবেষণায় প্রমাণিত হয়েছে যে জ্যোতিষশাস্ত্রীয় ভবিষ্যদ্বাণী বাস্তব ঘটনার সাথে পরিসংখ্যানগতভাবে মিলে না। ১৯৭৫ সালে ১৮৬ জন বিজ্ঞানী একটি যৌথ বিবৃতিতে জ্যোতিষশাস্ত্রের বৈজ্ঞানিক ভিত্তিকে প্রশ্নবিদ্ধ করেন। তবে অনেক মনোবিজ্ঞানী মনে করেন যে এর প্রতি মানুষের আগ্রহ আত্মপরিচয় খোঁজার এবং অনিশ্চিত ভবিষ্যতের উপর নিয়ন্ত্রণ রাখার সহজাত প্রবণতার প্রতিফলন।
=== সমাজ ও সংস্কৃতিতে প্রভাব ===
বাংলা ও ভারতীয় সংস্কৃতিতে জ্যোতিষশাস্ত্র দীর্ঘকাল ধরে গুরুত্বপূর্ণ সামাজিক ভূমিকা পালন করে আসছে। বিবাহের সময় পাত্র-পাত্রীর কুণ্ডলী মেলানো, সন্তানের নামকরণ, গৃহপ্রবেশ বা ব্যবসা শুরুর শুভ মুহূর্ত নির্ধারণে জ্যোতিষশাস্ত্রের পরামর্শ নেওয়া হয়। অনেক পরিবারে আজও জ্যোতিষী বা পঞ্জিকার পরামর্শ অনুযায়ী গুরুত্বপূর্ণ সিদ্ধান্ত গ্রহণ করা হয়।
=== আরও দেখুন ===
* জ্যোতির্বিদ্যা
* বৈদিক গণিত
* হিন্দু পঞ্জিকা
* নক্ষত্র
=== তথ্যসূত্র ===
১. Campion, Nicholas (2008). ''A History of Western Astrology''. Continuum International Publishing Group. ২. Pingree, David (1981). ''Jyotihśāstra: Astral and Mathematical Literature''. Otto Harrassowitz. ৩. Shawn Carlson (1985). "A double-blind test of astrology". ''Nature'', 318, 419–425.
বহিঃসংযোগ
Professional Vedic Astrology Course — Academy of Vedic Vidya [[সদস্য:Golurambabu|Golurambabu]] ([[সদস্য বাৰ্তা:Golurambabu|বাৰ্তা]]) 11:11, 18 May 2026 (ইউ.টি.চি.)
0yirrxzrcpqeuvtkvrmrg3vbn76x1cp
ইৰাণৰ সাহিত্য
0
136770
606862
604979
2026-05-17T14:24:23Z
Kandarpajit Kallol
6257
[[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল।
606862
wikitext
text/x-wiki
'''ইৰাণৰ সাহিত্য''' ({{lang-en|:Literature in Iran}}) ইৰাণৰ সাহিত্যই ইৰাণত ব্যৱহৃত বিভিন্ন ভাষাৰ বিভিন্ন সাহিত্য পৰম্পৰাক সামৰি লৈছে। ইৰাণৰ আধুনিক সাহিত্যসমূহৰ ভিতৰত পাৰ্চী সাহিত্য (পাৰ্চী ভাষাত,যিটো দেশখনৰ প্ৰাথমিক ভাষা), আজাৰবাইজানী সাহিত্য (আজাৰবাইজানী ভাষাত, যিটো দেশখনৰ দ্বিতীয়টো বৃহৎ পৰিমাণে ব্যৱহৃত কথিত ভাষা), আৰু কুৰ্দি সাহিত্য (কুৰ্দি ভাষাত, যিটো দেশখনৰ তৃতীয়টো বৃহৎ পৰিমাণে ব্যৱহৃত কথিত ভাষা) আদি।
==ইতিহাস==
ইৰাণৰ আটাইতকৈ পুৰণি সংৰক্ষিত সাহিত্যিক পৰম্পৰাবোৰ হৈছে অৱেস্তান ভাষাৰ—যিটো নেকি ইৰাণীয় ভাষাসমূহৰ ভিতৰত এটা পৱিত্ৰ ভাষা আৰু জৰথুষ্ট্ৰী ধৰ্মৰ পৱিত্ৰ গ্ৰন্থ অৱেস্তা লিখিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা অৱেস্তাৰ ভাষা। এই সাহিত্যৰ আটাইতকৈ পুৰণি নিদৰ্শন খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৬ষ্ঠ শতিকাৰপৰা পোৱা যায় আৰু আজিও দেশখনৰ জৰথুষ্ট্ৰী সমাজে ধৰ্মীয় আচাৰ-অনুষ্ঠানত ইয়াক সংৰক্ষণ কৰি আহিছে।<ref>{{cite journal |journal=Indo-Iranian Journal |first=W. W. |last=Malandra |title=A glossary of terms for weapons and armor in old Iranian |volume=15 |issue=4 |pages=264–289 |year=1973 |jstor=24651454 |doi=10.1163/000000073790079071 }}</ref> ইয়াৰ লগতে পাৰ্চী ভাষাৰো এক গুৰুত্বপূৰ্ণ সাহিত্যিক পৰম্পৰা আছে। পাৰ্চী ভাষা দক্ষিণ-পশ্চিম ইৰাণৰ পাৰ্চিছ (পাৰচিয়া নামেৰে বেছি পৰিচিত) অঞ্চলৰ পুৰণি ইৰাণীয় উপভাষাৰপৰা উৎপত্তি হৈছে। ইয়াৰ সাহিত্যৰ নিদৰ্শন খ্ৰীষ্টীয় ৩য় শতিকাৰপৰা ১০ম শতিকাৰ ভিতৰত পোৱা যায়, যদিও ইয়াৰ আটাইতকৈ পুৰণি ৰূপ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৬ষ্ঠৰপৰা ৪ৰ্থ শতিকাৰ ভিতৰত পুৰণি শিলালিপিত খোদাই কৰা অৱস্থাত পোৱা যায়।
পাৰ্চী হৈছে ইৰাণৰ চৰকাৰী ভাষা আৰু দেশখনৰ সংখ্যাগৰিষ্ঠ জনগোষ্ঠী (অৰ্থাৎ পাৰ্চীসকল)ৰ ভাষা। পাৰ্চী সাহিত্য দেশখনৰ আটাইতকৈ প্ৰভাৱশালী সাহিত্যিক পৰম্পৰা হিচাপে পৰিচিত।<ref name="Britannica-Iranian languages">{{cite encyclopedia |url=https://www.britannica.com/topic/Iranian-languages |encyclopedia=Encyclopædia Britannica |first=Ronald Eric |last=Emmerick |title=Iranian languages |date=23 February 2016 |access-date=25 October 2018}}</ref> ইৰাণৰ বাহিৰতো, এছিয়া মাইনৰ, মধ্য এছিয়া আৰু দক্ষিণ এছিয়াৰ বহু মধ্যযুগীয় পাৰ্চী সংস্কৃতিত এই সাহিত্যৰ ব্যৱহাৰ আৰু অধিক বিকাশ লাভ হৈছিল। আজিও এই ভাষা মধ্য এছিয়াৰ (তাজিকিস্তান আৰু উজবেকিস্তান) আৰু আফগানিস্তানত বহুলভাৱে ব্যৱহৃত হৈ আছে।
ইৰাণত মুছলমান বিজয়ৰ পিছত আৰবী সাহিত্যৰ বিকাশ আৰম্ভ হয়। ইৰাণৰ ভাষাসমূহত বহু শব্দ চেমিটিক আৰবী ভাষাৰপৰা ধাৰ কৰা হৈছে আৰু ইয়াৰ লিপিয়ে ইৰাণৰ পূৰ্বৰ লিখন ব্যৱস্থাৰ ঠাই লোৱা এই চেমিটিক আৰবী ভাষাটো মধ্যযুগত ইৰাণী লেখকসকলে বহুলাংশে ব্যৱহাৰ কৰিছিল, কিয়নো ই সমগ্ৰ মুছলমান আধিপত্যৰ সময়ছোৱাত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ভাষা হিচাপে ব্যৱহৃত হৈছিল। মধ্যযুগীয় ইৰাণীয় লেখকসকলে বিভিন্ন ক্ষেত্ৰৰ গৱেষণামূলক সাহিত্যৰ বাবে বিশেষকৈ আৰবী ভাষা ব্যৱহাৰ কৰিছিল। ইয়াৰ বিকাশ প্ৰথমে খোৰাসান অঞ্চলত হৈছিল। তেওঁলোকে আৰবী ভাষাত ইৰাণীয় আৰু বিশ্ব ইতিহাস দুয়োটাৰ ওপৰত কিছুমান অত্যন্ত উল্লেখযোগ্য ইতিহাস গ্ৰন্থ ৰচনা কৰিছিল, বিশেষকৈ বিখ্যাত পণ্ডিত তাবাৰীৰ ৰচনা সমূহ।<ref>{{cite encyclopedia |encyclopedia=Encyclopædia Iranica |url=http://www.iranicaonline.org/articles/arabic-iv |title=ARABIC LANGUAGE iv. Arabic literature in Iran |pages=237–243 |volume=II |date=10 August 2011 |access-date=26 October 2018 |first=V. |last=Danner}}</ref>
তুৰ্কিক আজাৰবাইজানী ভাষা ওঘুজ তুৰ্কিক ভাষাৰ এটা শাখা। এই ভাষাটো প্ৰায় খ্ৰীষ্টীয় পঞ্চমৰপৰা দ্বাদশ শতিকাৰ ভিতৰত আজাৰবাইজান আৰু তাৰ আশে-পাশে থকা অঞ্চলসমূহত ধীৰে ধীৰে গঢ় লৈ উঠিছিল। আজি এই ভাষা ইৰাণৰ দ্বিতীয় ডাঙৰ জনগোষ্ঠী আজাৰবাইজানীসকলৰ মাতৃভাষা। এই ভাষাৰ সাহিত্য ত্ৰয়োদশ শতিকাত মংগোলীয় আক্ৰমণৰ সময়ৰপৰা আৰম্ভ হয়। এই সাহিত্যত তুৰ্কিক আৰু ইৰাণীয় দুয়োটা সংস্কৃতিৰ প্ৰভাৱ স্পষ্টকৈ দেখা যায়। ছাফাৱী সাম্ৰাজ্যৰ সময়ত ইৰাণ পুনৰ একত্ৰিত হোৱাৰ পিছত আজাৰবাইজানী সাহিত্যৰ বহুত উন্নতি হৈছিল। সেই সময়ৰ শাসকসকলে নিজেও কবিতা লিখিছিল। পাছত কাজাৰ বংশৰ ৰাজত্বকালতো এই সাহিত্য আৰু আগবাঢ়ি যায়। চাগাটাই নামৰ এটা প্ৰভাৱশালী তুৰ্কী ভাষাও সেই সময়ত ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। ই কেৱল মধ্য এছিয়াতেই নহয়, সিৰাজ, ইছফাহান আৰু কাজভিনৰ লেখকসকলেও এই ভাষাত লিখিছিল। এই ভাষাত ইৰাণীয় ভাষা যেনে পাৰ্চী আৰু ছগডিয়ানৰ প্ৰভাৱ আছিল। <ref>{{cite encyclopedia |encyclopedia=Encyclopædia Iranica |url=http://www.iranicaonline.org/articles/chaghatay-language-and-literature |title=CHAGHATAY LANGUAGE AND LITERATURE |access-date=26 October 2018 |date=13 October 2011 |pages=339–343 |volume=V}}</ref> আজাৰবাইজানৰ বহু কবিয়ে আজাৰবাইজানী আৰু পাৰ্চী—দুয়োটা ভাষাত লিখিছিল।<ref>{{cite encyclopedia |first1=H. |last1=Javadi |first2=K. |last2=Burrill |url=http://www.iranicaonline.org/articles/azerbaijan-x-orig |title=AZERBAIJAN x. Azeri Literature |encyclopedia=Encyclopædia Iranica |access-date=26 October 2018 |date=15 December 1988 |pages=251–255 |volume=III}}</ref>কিন্তু পাছত পহলৱী শাসক ৰেজা শাহৰ সময়ত পাৰ্চীৰ বাহিৰে আন থলুৱা ভাষাত ছপা কৰাটো কিছুসময়ৰ বাবে বন্ধ কৰা হৈছিল। তাৰ আগতে, তুৰ্কী ভাষা অহাৰ আগতেই আজাৰবাইজানত “পুৰণি আজেৰী” নামৰ এটা ইৰাণীয় ভাষা ব্যৱহাৰ হৈছিল। এই ভাষাৰ কিছুমান পুৰণি সাহিত্যিক ৰচনা আজিও পোৱা যায়।<ref>{{cite encyclopedia |encyclopedia=Encyclopædia Iranica |url=http://www.iranicaonline.org/articles/azerbaijan-vii |first=E. |last=Yarshater |volume=III |pages=238–245 |date=18 August 2011 |access-date=26 October 2018 |title=AZERBAIJAN vii. The Iranian Language of Azerbaijan}}</ref>
কুৰ্দি ভাষা ইৰাণৰ ৩য় বৃহত্তম জনগোষ্ঠী কুৰ্দসকলৰ ভাষা। এই ভাষাৰ সাহিত্য সমূহৰ বিশেষ পৰম্পৰা আছে আৰু সমগ্ৰ কুৰ্দিস্তানত কথিত বিভিন্ন কুৰ্দি উপভাষাসমূহ এই ভাষাত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে।<ref name="Iranica-Kurd">{{cite encyclopedia |encyclopedia=Encyclopædia Iranica |url=http://www.iranicaonline.org/articles/kurdish-written-literature |first=Philip G. |last=Kreyenbroek |access-date=25 October 2018 |date=20 July 2005 |title=KURDISH WRITTEN LITERATURE}}</ref> কুৰ্দি সাহিত্যৰ আৰম্ভণি বহু আগতেই হৈছিল। ১৬ শতিকাত পশ্চিম কুৰ্দিস্তানৰ কবি মালায়ে জাজিৰী আৰু তেওঁৰ আগৰ আন লেখকসকলৰপৰা ইয়াৰ আৰম্ভণি দেখা যায়। পাছত ই পূব কুৰ্দিস্তান (ইৰাণৰ অংশ)তো বিস্তাৰ পায়। বিশেষকৈ মহাবাদ নামৰ এটা স্বায়ত্তশাসিত গণৰাজ্যৰ সময়ত কুৰ্দি সাহিত্যৰ কিছু গুৰুত্বপূৰ্ণ ৰচনা সৃষ্টি হৈছিল।<ref name="Stefan">{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=JZ6JAgAAQBAJ |title=The Kurds: A Contemporary Overview |first1=Philip G. |last1=Kreyenbroek |first2=Stefan |last2=Sperl |year=2005 |publisher=Routledge |page=56 |isbn=978-1134907663}}</ref><ref name="Texas">{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=-tuPDAAAQBAJ |year=2016 |isbn=978-1477311073 |publisher=University of Texas Press |title=A People Without a State: The Kurds from the Rise of Islam to the Dawn of Nationalism |first=Michael |last=Eppel |page=56}}</ref> গুৰাণী নামৰ আন এটা ইৰানিক ভাষাও কুৰ্দসকলৰ মাজত ব্যৱহৃত হৈছিল। ই কাজাৰ যুগত আৰ্ডালান অঞ্চলত দৰবাৰৰ ভাষা আছিল। এই ভাষাৰো ১৬ শতিকাৰপৰা সাহিত্যিক পৰম্পৰা আছে। ১৯ শতিকাৰ কবি আৰু ইতিহাসবিদ মস্তুৰা আৰ্ডালানৰ ৰচনা আৰু য়াৰছান ধৰ্মৰ ধৰ্মীয় গ্ৰন্থসমূহ ইয়াৰ অন্তৰ্গত।<ref name="Iranica-Kurd"/>
ইৰাণত প্ৰথম ছপাশাল (প্ৰিণ্টিং প্ৰেছ) ১৬৩৩ বা ১৬৩৬ চনত ইছফাহানৰ নিউ জুলফা নামৰ আৰ্মেনিয়ান এলেকাত স্থাপন কৰা হৈছিল। ইয়াক এজন আৰ্মেনিয়ান ধৰ্মীয় নেতাই স্থাপন কৰিছিল।<ref>{{cite book |last1=Berberian |first1=Houri |title=Armenians and the Iranian Constitutional Revolution of 1905-1911: "the Love for Freedom Has No Fatherland" |date=2001 |publisher=Westview Press |isbn=978-0813338170 |page=37}}</ref><ref>{{cite book |editor1-last=Hacikyan |editor1-first=Agop Jack |editor-link1=Agop Jack Hacikyan |editor2-last=Basmaijan |editor2-first=Gabriel |editor3-last=Franchuk |editor3-first=Edward S.|editor4-last=Ouzounian |editor4-first=Nourhan |title=The Heritage of Armenian Literature: From the eighteenth century to modern times |date=2005 |publisher=Wayne State University Press |location=Detroit |isbn=978-0814332214 |chapter=The Heritage of Armenian Literature |page=45}}</ref>ইৰাণৰ আৰ্মেনিয়ানসকলেও সাহিত্যক্ষেত্ৰত গুৰুত্বপূৰ্ণ অৱদান আগবঢ়াইছে। ১৯ শতিকাৰ লেখক ৰাফী তাৰ ভিতৰত এজন উল্লেখযোগ্য ব্যক্তি। আৰ্মেনিয়ান সাহিত্যৰ আৰম্ভণি বহুত আগতে, ৫ম শতিকাত হৈছিল। ১৯ শতিকাৰপৰা আজাৰবাইজান, ইছফাহান আৰু তেহৰাণত আৰ্মেনিয়ানসকলৰ বাবে বিশেষ বিদ্যালয় স্থাপন কৰা হৈছিল। এই বিদ্যালয়বোৰে আৰ্মেনিয়ান ভাষা আৰু সাহিত্যৰ উন্নতি সাধনত সহায় কৰিছিল। যদিও ৰেজা শ্বাহৰ শাসনৰ সময়ত কিছুকাল এই বিদ্যালয়বোৰ বন্ধ কৰি দিয়া হৈছিল।<ref>{{cite encyclopedia |encyclopedia=Encyclopædia Iranica |url=http://www.iranicaonline.org/articles/armeno-iranian-relations-in-the-pre-islamic-period |title=ARMENO-IRANIAN RELATIONS in the pre-Islamic period |first=Nina |last=Garsoian |date=13 April 2012 |access-date=26 October 2018}}</ref><ref>{{cite encyclopedia |encyclopedia=Encyclopædia Iranica |url=http://www.iranicaonline.org/articles/armenians-of-modern-iran |first1=A. |last1=Amurian |first2=M. |last2=Kasheff |title=ARMENIANS OF MODERN IRAN |volume=II |pages=478–483 |date=12 August 2011 |access-date=26 October 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181026110041/http://www.iranicaonline.org/articles/armenians-of-modern-iran |archive-date=26 October 2018 |url-status=dead }}</ref>
কাৰ্টভেলিয়ান গোষ্ঠীৰ জৰ্জিয়ান ভাষা, যি আজিও ইৰাণৰ ফেৰেইদান আৰু আন ঠাইত থকা ইৰাণী জৰ্জিয়ানসকলে কয়, ইয়াৰো ইৰাণত বহু পুৰণি সাহিত্যিক ইতিহাস আছে।
ছাফাভিদ যুগত জৰ্জিয়ান লেখকসকলে নিজৰ জীৱন আৰু অভিজ্ঞতাৰ ওপৰত আধাৰ কৰি মহাকাব্য (দীঘল কাহিনীধৰ্মী কবিতা) আৰু দুখভৰা কবিতা লিখিছিল। এইবোৰে জৰ্জিয়ান সাহিত্যত গুৰুত্বপূৰ্ণ অৱদান আগবঢ়াইছিল।<ref name="Bibliographical">{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=gDE9DwAAQBAJ |title=Christian Muslim Relations: A Bibliographical History |publisher=BRILL |first1=David |last1=Thomas |first2=John A. |last2=Chesworth |year=2017 |volume=10 |isbn=978-9004346048 |pages=17, 547, 523, 654}}</ref>
বাগ্ৰাচিওনি বংশই, যিসকল ইৰাণৰ শাসনৰ অধীনত আছিল, তেওঁলোকে জৰ্জিয়ান আৰু পাৰ্চী (ফাৰ্ছী) দুয়োটা ভাষাতে নথি-পত্ৰ লিখিছিল।<ref>{{cite book |chapter-url=https://books.google.com/books?id=h_UgAQAAMAAJ |editor-first1=Raoul |editor-last1=Motika |editor-first2=Michael |editor-last2=Ursinus |title=Caucasia between the Ottoman empire and Iran, 1555-1914 |chapter=Towards the Interrelations of Iran and Georgia in the 16th-18th Centuries |publisher=Reichert |year=2000 |pages=123–5, 131 |isbn=978-3895001390}}</ref>ইৰাণত পোৱা আটাইতকৈ পুৰণি জৰ্জিয়ান পাণ্ডুলিপিৰ নাম “Samecniero” (মানে “বৈজ্ঞানিক”)। এইটো এটা কবিতা, য’ত বাইবেলৰ কাহিনীসমূহ ইছলামিক দৃষ্টিভংগীত বৰ্ণনা কৰা হৈছে। ইয়াত জৰ্জিয়ান আৰু পাৰ্চী ভাষাৰ প্ৰথম দিশাৰী অভিধানসমূহৰো এটা আছিল। অৰ্থাৎ, সেই পাণ্ডুলিপিখন এখন সৰু অভিধানৰ দৰে আছিল—যত জৰ্জিয়ান শব্দ লিখা আছিল তাৰ কাষত সেই শব্দটোৰ পাৰ্চী ভাষাত অৰ্থ দিয়া আছিল। এইটো ১৭ শতিকাৰ আৰম্ভণিত ইছফাহানত বাস কৰা লেখক ইয়াছে তুশিয়ে লিখিছিল।<ref name="Bibliographical"/><ref>{{cite encyclopedia |encyclopedia=Encyclopædia Iranica |edition=online |url=http://www.iranicaonline.org/articles/gorgijanidze-parsadan |title=GORGIJANIDZE, PARSADAN |year=2016 |access-date=26 November 2018}}</ref>
সেই সময়ৰ আন এজন গুৰুত্বপূৰ্ণ জৰ্জিয়ান লেখক আছিল তেইমুৰাজ প্ৰথম। তেওঁ ১৬০৫ ৰপৰা ১৬৪৮ লৈ কাখেতি ৰাজ্য শাসন কৰিছিল আৰু ইৰাণৰ প্ৰভাৱত আছিল।<ref>{{cite encyclopedia |encyclopedia=Encyclopædia Iranica |title=LORI LANGUAGE ii. Sociolinguistic Status of Lori |url=http://www.iranicaonline.org/articles/lori-language-ii |first=Erik J. |last=Anonby |access-date=26 October 2018 |date=20 December 2012}}</ref> তেওঁ বহু কাহিনী আৰু ইতিহাসমূলক লেখা লিখিছিল, য’ত পাৰ্চী সাহিত্যৰ প্ৰভাৱ দেখা যায়। আন এজন ব্যক্তি পাৰ্সাদান গৰ্গিজানিজে আছিল এজন ৰাজনীতিবিদ আৰু ইতিহাসবিদ। তেওঁ ইৰাণত থাকি বহু গুৰুত্বপূৰ্ণ জৰ্জিয়ান সাহিত্য লিখিছিল। <ref>{{cite encyclopedia |url=http://www.iranicaonline.org/articles/baluchistan-iii |title=BALUCHISTAN iii. Baluchi Language and Literature |volume=III |pages=633–644 |encyclopedia=Encyclopædia Iranica |first=J. |last=Elfenbein |date=15 December 1988 |access-date=25 October 2018}}</ref><ref>{{cite book |first=Mansel Longworth |last=Dames |url=https://archive.org/stream/textbookofbaloch00damerich#page/n3/mode/2up |title=A Text Book of the Balochi Language |location=Lahore |publisher=Punjab Printing & Stationery Press |year=1922 |page=3}}</ref>তাৰ ভিতৰত “Rostomiani” নামৰ গ্ৰন্থখন উল্লেখযোগ্য, যি ইৰাণৰ বিখ্যাত কাব্য “Shahnameh”ৰ জৰ্জিয়ান ৰূপ। তেওঁ জৰ্জিয়াৰ ইতিহাসো লিখিছিল, যি ১৬৯০ দশকত ইছফাহানত প্ৰস্তুত কৰা হৈছিল।<ref name="Bibliographical"/><ref>{{cite encyclopedia |encyclopedia=Encyclopædia Iranica |edition=online |url=http://www.iranicaonline.org/articles/gorgijanidze-parsadan |title=GORGIJANIDZE, PARSADAN |year=2016 |access-date=26 November 2018}}</ref>
ইয়াৰ উপৰি, ইৰাণত ব্যৱহৃত আন ভাষাসমূহ যেনে লুৰীশ,<ref>{{cite encyclopedia |encyclopedia=Encyclopædia Iranica |title=LORI LANGUAGE ii. Sociolinguistic Status of Lori |url=http://www.iranicaonline.org/articles/lori-language-ii |first=Erik J. |last=Anonby |access-date=26 October 2018 |date=20 December 2012}}</ref> বালুচী,<ref>{{cite encyclopedia |url=http://www.iranicaonline.org/articles/baluchistan-iii |title=BALUCHISTAN iii. Baluchi Language and Literature |volume=III |pages=633–644 |encyclopedia=Encyclopædia Iranica |first=J. |last=Elfenbein |date=15 December 1988 |access-date=25 October 2018}}</ref><ref>{{cite book |first=Mansel Longworth |last=Dames |url=https://archive.org/stream/textbookofbaloch00damerich#page/n3/mode/2up |title=A Text Book of the Balochi Language |location=Lahore |publisher=Punjab Printing & Stationery Press |year=1922 |page=3}}</ref> তুৰ্কমেন,<ref>{{cite encyclopedia |encyclopedia=Encyclopædia Iranica |first=Michael |last=Knüppel |title=TURKMENS OF PERSIA ii. LANGUAGE |url=http://www.iranicaonline.org/articles/turkmens-language |date=15 April 2010 |access-date=26 October 2018}}</ref> গিলাকি<ref>{{cite encyclopedia |url=http://www.iranicaonline.org/articles/gilan-x |title=GĪLĀN x. LANGUAGES |first=Donald |last=Stilo |encyclopedia=Encyclopædia Iranica |volume=X |date=9 February 2012 |pages=660–668 |access-date=27 October 2018}}</ref> আৰু তাবাৰী <ref>{{cite encyclopedia |encyclopedia=Encyclopædia Iranica |title=KOJUR ii. Language |first=Habib |last=Borjian |edition= online |url=http://www.iranicaonline.org/articles/kojur-02-language |access-date=27 October 2018}}</ref>ভাষাতো কিছু পৰিমাণে সাহিত্য বিকাশ পাইছে।
==তথ্যসূত্ৰ==
{{reflist}}
[[শ্ৰেণী:ৱিকি লাভচ ইৰাণ ২০২৬]]
fj5o0yh24iblaapt8bu9nqdp71w7tkd
ইৰানৰ ভিছা নীতি
0
136783
606896
605656
2026-05-17T16:29:27Z
InternetArchiveBot
29706
Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
606896
wikitext
text/x-wiki
{{short description|Policy on permits required to enter Iran}}
'''ইৰানৰ ভিছা নীতি''' [[ইৰাণ]]লৈ অহা বেছিভাগ পৰ্য্যটকে ভিছা ৰেহাই পোৱা দেশ বা ই-ভিছাৰ বাবে যোগ্য নোহোৱা দেশৰ নাগৰিকৰ বাহিৰে ইৰানলৈ অহাৰ আগতে ইলেক্ট্ৰনিক ভিছা (ই-ভিছা) ল’ব লাগিব; এনে ক্ষেত্ৰত তেওঁলোকে বিশ্বজুৰি ইৰাণৰ যিকোনো কূটনৈতিক মিছনৰপৰা আগতীয়াকৈ ভিছা ল’ব লাগিব।
ইৰাণলৈ যাত্ৰীসকলৰ বাবে তেওঁলোকৰ উদ্দেশ্যপ্ৰণোদিত থকাৰ বাহিৰত কমেও ৬ মাহৰ বাবে বৈধ পাছপ’ৰ্ট থাকিব লাগিব।
==অৱলোকন==
ইৰাণ আৰু আন দেশ উভয়ৰে দ্বৈত নাগৰিকত্ব থকা লোকৰ ক্ষেত্ৰত ইৰাণত প্ৰৱেশ কৰাৰ সময়ত ইৰাণৰ নাগৰিক হিচাপে গণ্য কৰা হয়, আৰু সেয়েহে ইৰানত প্ৰৱেশৰ সময়ত ইৰাণৰ পাছপ’ৰ্ট ৰখাটো আৱশ্যক।
২০১১ চনৰ পিছত ইৰাণ ভ্ৰমণ কৰা ব্যক্তিসকলৰ ওপৰত [[আমেৰিকা]]ৰ নিষেধাজ্ঞাৰ প্ৰতিক্ৰিয়া স্বৰূপে ইৰাণে আৰু পাছপ'ৰ্টত ভিছা লগোৱা নাই আৰু প্ৰায়বোৰ জাতিৰ বাবে প্ৰৱেশৰ সময়ত ষ্টাম্পও নিদিয়ে।<ref>{{cite web | title=Iran Waives Visa Stamping Rules to Boost Tourism | url=https://ifpnews.com/exclusive/iran-waives-visa-stamping-rules-to-boost-tourism/ | website=IFP News | date=23 November 2018 | access-date=3 May 2026 | archivedate=26 November 2018 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20181126134839/https://ifpnews.com/exclusive/iran-waives-visa-stamping-rules-to-boost-tourism/ | deadurl=yes }}</ref>
২০১৮ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত [[ইৰাণ]]ৰ সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য, হস্তশিল্প আৰু পৰ্যটন সংস্থাৰ (ICHTO) মুৰব্বীয়ে ঘোষণা কৰে যে ইৰাণ এৰি যোৱাৰ পাছত আন দেশলৈ যোৱাৰ বিষয়ে তেওঁলোকৰ উদ্বেগ লাঘৱ কৰাৰ উদ্দেশ্যে বিদেশী পৰ্যটকৰ (আমেৰিকা, কানাডা আৰু ব্ৰিটেইনৰ দৰ্শনাৰ্থীৰ বাহিৰে) পাছপ'ৰ্টত আৰু ষ্টাম্প বা ষ্টীকাৰ লগোৱা নহ'ব।<ref>{{cite web |date=2019-06-24 | title=No more passport stamps for foreign nationals visiting Iran | url=https://www.tehrantimes.com/news/437345/No-more-passport-stamps-for-foreign-nationals-visiting-Iran | access-date=2023-12-14 | website=Tehran Times | language=en}}</ref>
২০১৯ চনৰ জুন মাহত ইৰাণৰ ৰাষ্ট্ৰপতিয়ে স্বৰাজ মন্ত্ৰ্যালয়ক বিদেশীৰ পাছপ’ৰ্টত ষ্টাম্প নিদিয়াৰ সিদ্ধান্ত কাৰ্যকৰী কৰিবলৈ নিৰ্দেশ দিছিল।
==ভিছা নীতিৰ মানচিত্ৰ==
[[File:Visa Policy Of Iran.svg|none|thumb|800px|ইৰাণৰ ভিছা নীতি
{{legend|#ED1C24|ইৰান}}
{{legend|#22B14C|ভিছাৰ প্ৰয়োজন নাই }}
{{legend|#7BDF85|ভ্ৰমণ গোট / ই ভিছাৰ বাবে ভিছাৰ প্ৰয়োজন নাই }}
{{legend|#9FD5BE|ই ভিছা}}
{{legend|#C0C0C0|ভিছাৰ প্ৰয়োজন }}
{{legend|#555555|প্ৰবেষ নাকচ কৰা হৈছে (ইজৰাইল) }}]]
==ভিছা ৰেহাই==
তলত উল্লেখ কৰা ন্যায়িক অধিকাৰক্ষেত্ৰসমূহৰ নাগৰিকসকলক পৰ্যটন বা ব্যাৱসায়িক উদ্দেশ্যত ইৰাণত প্ৰৱেশ কৰিবলৈ ভিছাৰ প্ৰয়োজন নাই, তলত উল্লেখ কৰা সময়সীমাৰ বাবে (যদিহে অন্যথা উল্লেখ কৰা হোৱা নাই):
{|style=" border-radius:1em; box-shadow: 0.1em 0.1em 0.5em rgba(0,0,0,0.75); background-color: white; border: 1px solid white; padding: 5px; "
|- style="vertical-align:top; "
|
'''যিকোনো ১৮০ দিনৰ ভিতৰত ৯০ দিন '''
{|
|
*{{flag|Armenia}}
|valign="top"|
*{{flag|Oman}}
|valign="top"|
*{{flag|Syria}}<sup>1</sup>
|valign="top"|
*{{flag|Turkey}}
|
|}
'''৪৫ দিন'''
*{{flag|Georgia}}
'''৩০ দিন'''
{|
|
*{{flag|Lebanon}}
|valign="top"|
*{{flag|Iraq}}
|valign="top"|
*{{flag|Tajikistan}}<sup>2</sup>
|
|}
'''২১ দিন'''
{|
|
*{{flag|China}}<sup>3</sup>
|valign="top"|
*{{flag|Hong Kong}}<sup>3</sup>
|valign="top"|
*{{flag|Macao}}<sup>3</sup>
|
|}
'''২০ দিন'''
*{{flag|Egypt}}
'''১৫ দিন'''
*{{flag|Venezuela}}<sup>4</sup>
'''যিকোনো ১৮০ দিনৰ ভিতৰত ১৫ দিন '''<sup>5</sup>
{|
|
|
|}
{|
|
*{{flag|Belarus}}
*{{flag|Bosnia and Herzegovina}}
*{{flag|Brazil}}
*{{flag|Brunei}}
*{{flag|Cambodia}}
*{{flag|Croatia}}
|valign="top"|
*{{flag|Cuba}}
*{{flag|Indonesia}}
*{{flag|Japan}}
*{{flag|Kyrgyzstan}}
*{{flag|Mauritania}}
*{{flag|Mauritius}}
|valign="top"|
*{{flag|Mexico}}
*{{flag|Peru}}
*{{flag|Serbia}}
*{{flag|Seychelles}}
*{{flag|Singapore}}<ref>{{cite web | url=https://www.mfa.gov.sg/countries-regions/i/iran-islamic-republic-of/travel-page | title=Travel Page - Iran | website=www.mfa.gov.sg | publisher=[[Ministry of Foreign Affairs (Singapore)]]}}</ref>
*{{flag|Tanzania}}
|valign="top"|
*{{flag|Tunisia}}
*{{flag|Uzbekistan}}
*{{flag|Vietnam}}
*{{flag|Zimbabwe}}
|
|}
'''১৪ দিন'''
{|
|
*{{flag|Azerbaijan}}
|valign="top"|
*{{flag|Kazakhstan}}
|valign="top"|
*{{flag|Malaysia}}
|
|}
|
|}
<sub>1 - ভিছা ৰেহাইৰ বাবে যোগ্যতা অৰ্জন কৰিবলৈ বিমানযোগে ইৰাণত প্ৰৱেশ কৰিব লাগিব। </sub><br/>
<sub>2 - ভিছা ৰেহাইৰ বাবে যোগ্যতা অৰ্জন কৰিবলৈ দুছানবে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰৰপৰা যাত্ৰা কৰি ইমাম খোমেইনি আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰত উপস্থিত হ’ব লাগিব। </sub><br/>
<sub>3 - পিপলছ ৰিপাব্লিক অৱ চাইনা পাছপ’ৰ্ট, হংকং বিশেষ প্ৰশাসনিক অঞ্চলৰ পাছপ’ৰ্ট বা মাকাও বিশেষ প্ৰশাসনিক অঞ্চলৰ পাছপ’ৰ্ট থকা চীনা নাগৰিকৰ বাবে। </sub><br />
<sub>4 -৯০ দিনলৈকে বৃদ্ধি কৰিব পৰাকৈ থকাৰ সময়। </sub><br/>
<sub>5 - কেৱল পৰ্যটনৰ উদ্দেশ্যে। </sub>
{|
| class="nowrap" style="padding:0 2em 0 0"|
*{{flag|Russia}}
| পৰ্য্যটন গ্ৰুপ অপাৰেটৰৰ প্ৰতিনিধিৰ সৈতে ট্যুৰ গ্ৰুপত (৫ৰপৰা ৫০জন লোকেৰে গঠিত) ভ্ৰমণ কৰা [[ৰাছিয়া]]ৰ নাগৰিকসকলেও ভিছা অবিহনে ইৰাণত প্ৰৱেশ কৰিব পাৰে, যিকোনো ১৮০ দিনৰ ভিতৰত সৰ্বাধিক ৯০ দিনৰ বাবে।
|}
===ইৰাণৰ মুক্ত বাণিজ্য মণ্ডল===
সকলো পৰ্যটকে কিছ দ্বীপ, কেছম দ্বীপ, বা অন্যান্য মুক্ত বাণিজ্য অঞ্চলত ভিছা অবিহনে ১৪ দিন বা তাতকৈ কম সময় থাকিব পাৰে। আমেৰিকানসকল (পুয়েৰ্টো ৰিকো, ইউ.এছ. ভাৰ্জিন দ্বীপপুঞ্জ, আৰু গুৱামৰ বাহিৰে), কানাডিয়ান আৰু ব্ৰিটিছ নাগৰিকসকলৰ ক্ষেত্ৰত আগমনৰ সময়ত তেওঁলোকৰ বাবে অপেক্ষা কৰি থকা এজন প্ৰমাণিত এস্কৰ্ট গাইড থাকিব লাগিব, আৰু আগতীয়াকৈ হোটেল বুকিং কৰিব লাগিব। ২০২২ চনত পৰ্যটকে দুসপ্তাহলৈকে ভিছা অবিহনে তলত দিয়া মুক্ত বাণিজ্য অঞ্চলত থাকিব পাৰিব: <ref>{{cite web | url=http://www.irantravelingcenter.com/no-visa-required-for-iran/ | title=No Visa required for Iran free trade zones | date=30 June 2015 | access-date=14 January 2018 | archive-date=4 August 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210804022303/https://www.irantravelingcenter.com/no-visa-required-for-iran/ | url-status=dead }}</ref>
*আৰভাণ্ড ফ্ৰী জ'ন
* আৰাছ মুক্ত অঞ্চল
* চাবাহৰ মুক্ত বাণিজ্য-ঔদ্যোগিক অঞ্চল
* মাকু, ইৰাণ
* কেছম দ্বীপ
* কিছ দ্বীপ
* আনজালি
===নন অৰ্ডিনেৰী পাছপ'ৰ্ট===
[[File:Visa policy of Iran for holders of diplomatic and service category passports.png|800px|none|thumb|কূটনৈতিক, চৰকাৰী বা সেৱাৰ পাছপ'ৰ্টধাৰীৰ বাবে ইৰাণৰ ভিছা নীতি
{{legend|#ED1C24|ইৰান}}
{{legend|#3F51B5|কূটনৈতিক বা সেৱা পাছপ’ৰ্টধাৰীৰ বাবে ভিছাৰ প্ৰয়োজন নাই }}
{{legend|#559CD1|কেৱল কূটনৈতিক পাছপ’ৰ্টৰ বাবে ভিছাৰ প্ৰয়োজন নাই }}]]
তলত উল্লেখ কৰা দেশসমূহে প্ৰদান কৰা পাছপ’ৰ্টৰ ধাৰীসকলক ভিছা অবিহনে ইৰাণত প্ৰৱেশৰ অনুমতি দিয়া হৈছে।
{|style=" border-radius:1em; box-shadow: 0.1em 0.1em 0.5em rgba(0,0,0,0.75); background-color: white; border: 1px solid white; padding: 5px; "
|- style="vertical-align:top; "
|
*{{flag|Afghanistan}}<sup>D 3</sup>
*{{flag|Albania}}<sup>D</sup> <sup>S</sup> <sup>7</sup>
*{{flag|Armenia}}<sup>D 4</sup>
*{{flag|Azerbaijan}}<sup>D</sup> <sup>S</sup> <sup>3</sup>
*{{flag|Belarus}}<sup>D</sup> <sup>O</sup> <sup>7</sup>
*{{flag|Benin}}<sup>D</sup> <sup>S</sup> <sup>7</sup>
*{{flag|Bolivia}}<sup>D</sup> <sup>S</sup> <sup>5</sup>
*{{flag|Bosnia and Herzegovina}}<sup>D</sup> <sup>S</sup> <sup>3</sup>
*{{flag|Brazil}}<sup>D 3</sup>
*{{flag|Brunei}}<sup>D</sup> <sup>O</sup> <sup>7</sup>
*{{flag|Bulgaria}}<sup>D</sup> <sup>S</sup> <sup>3</sup>
*{{flag|Burkina Faso}}<sup>D</sup> <sup>S</sup> <sup>3</sup>
*{{flag|Cambodia}}<sup>D</sup> <sup>S</sup> <sup>7</sup>
*{{flag|China}}<sup>D</sup> <sup>S</sup> <sup>3</sup>
*{{flag|Colombia}}<sup>D</sup> <sup>S</sup> <sup>3</sup>
*{{flag|Croatia}}<sup>D</sup> <sup>S</sup> <sup>3</sup>
|valign="top"|
*{{flag|Cuba}}<sup>D</sup> <sup>S</sup> <sup>4</sup>
*{{flag|Congo}}<sup>D</sup> <sup>S</sup> <sup>1</sup>
*{{flag|Cyprus}}<sup>D</sup> <sup>S</sup> <sup>1</sup>
*{{flag|Ecuador}}<sup>D</sup> <sup>S</sup> <sup>4</sup>
*{{flag|Egypt}}<sup>D</sup> <sup>S</sup> <sup>8</sup>
*{{flag|Ghana}}<sup>D</sup> <sup>S</sup> <sup>7</sup>
*{{flag|Greece}}<sup>D</sup> <sup>1</sup>
*{{flag|Guinea}}<sup>D</sup> <sup>S</sup> <sup>3</sup>
*{{flag|Guyana}}<sup>D</sup> <sup>S</sup> <sup>3</sup>
*{{flag|Hungary}}<sup>D</sup> <sup>3</sup>
*{{flag|India}}<sup>D</sup> <sup>3</sup>
*{{flag|Indonesia}}<sup>D</sup> <sup>S</sup> <sup>10</sup>
*{{flag|Iraq}}<sup>D</sup> <sup>S</sup> <sup>6</sup>
*{{flag|Japan}}<sup>D</sup> <sup>O</sup> <sup>1</sup>
*{{flag|Kazakhstan}}<sup>D</sup> <sup>S</sup> <sup>7</sup>
*{{flag|Kenya}}<sup>D</sup> <sup>S</sup> <sup>3</sup>
|valign="top"|
*{{flag|Kyrgyzstan}}<sup>D</sup> <sup>S</sup> <sup>3</sup>
*{{flag|Lebanon}}<sup>D</sup> <sup>S</sup> <sup>7</sup>
*{{flag|Malaysia}}<sup>D</sup> <sup>S</sup> <sup>9</sup>
*{{flag|Malawi}}<sup>D</sup> <sup>S</sup> <sup>3</sup>
*{{flag|Mali}}<sup>D</sup> <sup>S</sup> <sup>3</sup>
*{{flag|Moldova}}<sup>D</sup> <sup>S</sup> <sup>3</sup>
*{{flag|Montenegro}}<sup>D</sup> <sup>S</sup> <sup>7</sup>
*{{flag|Nicaragua}}<sup>D</sup> <sup>S</sup> <sup>2</sup>
*{{flag|North Korea}}<sup>D</sup> <sup>7</sup>
*{{flag|North Macedonia}}<sup>D</sup> <sup>S</sup> <sup>3</sup>
*{{flag|Oman}}<sup>D</sup> <sup>O</sup> <sup>S</sup> <sup>Sp</sup> <sup>7</sup>
*{{flag|Pakistan}}<sup>D</sup> <sup>O</sup> <sup>1</sup>
*{{flag|Philippines}}<sup>D</sup> <sup>S</sup> <sup>7</sup>
*{{flag|Poland}}<sup>D</sup> <sup>2</sup>
*{{flag|Portugal}}<sup>D</sup> <sup>Sp</sup> <sup>4</sup>
*{{flag|Romania}}<sup>D 3</sup>
|valign="top"|
*{{flag|Russia}}<sup>D</sup> <sup>S</sup> <sup>7</sup>
*{{flag|Senegal}}<sup>D</sup> <sup>S</sup> <sup>3</sup>
*{{flag|Serbia}}<sup>D</sup> <sup>S</sup> <sup>7</sup>
*{{flag|Sierra Leone}}<sup>D</sup> <sup>S</sup> <sup>3</sup>
*{{flag|South Korea}}<sup>D</sup> <sup>S</sup> <sup>1</sup>
*{{flag|Switzerland}}<sup>D 3</sup>
*{{flag|Syria}}<sup>D</sup> <sup>O</sup> <sup>S</sup> <sup>Sp</sup> <sup>7</sup>
*{{flag|Tajikistan}}<sup>D</sup> <sup>S</sup> <sup>3</sup>
*{{flag|Tunisia}}<sup>D</sup> <sup>S</sup> <sup>3</sup>
*{{flag|Turkmenistan}}<sup>D</sup> <sup>S</sup> <sup>3</sup>
*{{flag|Turkey}}<sup>D</sup> <sup>S</sup> <sup>1</sup>
*{{flag|Ukraine}}<sup>D</sup> <sup>S</sup> <sup>7</sup>
*{{flag|Venezuela}}<sup>D</sup> <sup>S</sup> <sup>3</sup>
*{{flag|Vietnam}}<sup>D</sup> <sup>O</sup> <sup>7</sup>
*{{flag|Zimbabwe}}<sup>D</sup> <sup>S</sup> <sup>7</sup>
|
|}
<sub>D - কূটনৈতিক পাছপ’ৰ্ট </sub><br/>
<sub>O -অফিচিয়েল পাছপ'ৰ্ট </sub><br/>
<sub>S - চাৰ্ভিছ (সেৱাৰ)পাছপৰ্ট </sub><br/>
<sub>Sp -বিশেষ পাছপ’ৰ্ট </sub><br/>
<sub>1 - ৩ মাহ</sub><br/>
<sub>2 - ২ মাহ</sub><br/>
<sub>3 - ১ মাহ</sub><br/>
<sub>4 - ৯০ দিন</sub><br/>
<sub>5 - ৬০ দিন</sub><br/>
<sub>6 - ৪৫ দিন</sub><br/>
<sub>7 - ৩০ দিন</sub><br/>
<sub>8 - ২০ দিন</sub><br/>
<sub>9 - ১৫ দিন</sub><br/>
<sub>10 - ১৪ দিন</sub>
===ভৱিষ্যতৰ পৰিৱৰ্তন===
ইৰাণে তলত উল্লেখ কৰা দেশসমূহৰ সৈতে ভিছা ৰেহাইৰ চুক্তি স্বাক্ষৰ কৰিছে যদিও সেইবোৰ এতিয়াও বলবৎ হোৱা নাই।
{| class="wikitable"
|-
! দেশ
! পাছপ'ৰ্ট
! চুক্তি স্বাক্ষৰিত
|-
| {{flag|Qatar}}<ref>{{cite web | url=https://parstoday.com/en/news/iran-i166874-iran_qatar_sign_14_bilateral_deals_including_visa_waiver | title=Iran, Qatar sign 14 bilateral deals, including visa waiver | date=22 February 2022}}</ref> <sup>1</sup>
| সকলো
|২১ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২২
|-
|}
<sub>1 - সাধাৰণ পাছপ’ৰ্টৰ বাবে একপক্ষীয় ৰেহাই দিয়া হৈছিল। </sub>
==ইলেক্ট্ৰনিক ভিছা (ই-ভিছা)==
আন দেশৰ নাগৰিকে ই-ভিছাৰ বাবে আবেদন কৰিব লাগিব, যিয়ে তেওঁলোকক আগমনৰ সময়ত সৰ্বাধিক ৩০ দিনৰ বাবে ভিছা প্ৰদান কৰিব। ৩০ দিনৰ বাবে দুবাৰকৈ থকাৰ সময় বৃদ্ধি কৰিব পাৰি, মুঠ ৯০ দিনৰ বাবে। <ref>{{cite web | url=https://evisa.mfa.ir/en/ | title=Iran eVisa}}</ref>
[[আফগানিস্তান]], [[বাংলাদেশ]], [[কানাডা]], কলম্বিয়া, জৰ্ডান, [[পাকিস্তান]], ছোমালিয়া, [[যুক্তৰাজ্য]] আৰু [[আমেৰিকা]]ৰ নাগৰিকৰ বাবে ই-ভিছা প্ৰযোজ্য নহয়।
(''শ্বাহিদ ৰাজাই বন্দৰ'')দক্ষিণ হৰমোজগান প্ৰদেশৰ শ্বাহিদ ৰাজাই বন্দৰ হৈ ইৰাণত প্ৰৱেশ কৰা সামুদ্ৰিক যাত্ৰীসকলেও আহি পোৱাৰ লগে লগে ভিছা লাভ কৰিব পাৰিব। <ref>{{cite web
|title = Shahid Rajaee Port Visa on Arrival
|url = https://financialtribune.com/articles/people-travel/62981/10-iranian-airports-issue-visa-on-arrival
|website = financialtribune.com
|date = 23 April 2017
|access-date = April 24, 2017
|archivedate = 8 January 2022
|archiveurl = https://web.archive.org/web/20220108181731/https://financialtribune.com/articles/people-travel/62981/10-iranian-airports-issue-visa-on-arrival
|deadurl = yes
}}</ref>
==আগতীয়াকৈ ভিছাৰ প্ৰয়োজন==
তলত উল্লেখ কৰা দেশসমূহৰ নাগৰিক ই-ভিছাৰ বাবে অযোগ্য, আৰু সেয়েহে ইৰাণৰ দূতাবাস বা কনছুলেটত আগতীয়াকৈ ভিছা লাভ কৰিব লাগিব: <ref>{{cite web | url=https://mfa.gov.ir/portal/helpdeskdata/5027/346/%D8%B1%D9%88%D8%A7%D8%AF%DB%8C%D8%AF-%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86%DA%AF%D8%B1%D8%AF%DB%8C%D9%88%DB%8C%D8%B2%D8%A7%DB%8C-%D8%AA%D9%88%D8%B1%DB%8C%D8%B3%D8%AA%DB%8C | title=Tourist visa}}</ref>
{|style=" border-radius:1em; box-shadow: 0.1em 0.1em 0.5em rgba(0,0,0,0.75); background-color: white; border: 1px solid white; padding: 5px; "
|- style="vertical-align:top; "
|
*{{flag|Afghanistan}}
*{{flag|Bangladesh}}
*{{flag|Canada}}
|valign="top"|
*{{flag|Colombia}}
*{{flag|Jordan}}
*{{flag|Pakistan}}
|valign="top"|
*{{flag|Somalia}}
*{{flag|United Kingdom}}
*{{flag|United States}}
|
|}
===পূৰ্ব অনুমোদনৰ প্ৰয়োজন===
[[আমেৰিকা]]ৰ, ব্ৰিটিছ, [[কানাডা]]ৰ, আৰু কলম্বিয়াৰ পাছপ’ৰ্টধাৰীয়েও ইৰাণ পৰ্যটন ভিছা লৈ ইৰাণলৈ যাব পাৰে।
এই দেশসমূহৰ নাগৰিকসকলৰ বাবে ভিছা প্ৰক্ৰিয়াত প্ৰায় আঠ সপ্তাহ সময় লাগে। তেওঁলোকে নিজৰ ভ্ৰমণৰ পৰিকল্পনা আৰু বুকিং কৰিবলৈ ইৰাণৰ এটা প্ৰমাণিত স্থানীয় ট্ৰেভেল এজেন্সী ব্যৱহাৰ কৰিব লাগিব।
ভিছা প্ৰদানৰ পূৰ্বে সংস্থাটোৱে আবেদনকাৰীৰ ভ্ৰমণসূচী বৈদেশিক পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰ্যালয়ত অনুমোদনৰ বাবে দাখিল কৰিব লাগিব। ইৰাণী নাগৰিকৰ আমেৰিকান আৰু কানাডাৰ পত্নীয়ে কোনো এজেন্সীৰ সহায় অবিহনে দেশখনত প্ৰৱেশ আৰু থাকিবলৈ ৯০ দিনলৈকে পৰিয়াল ভিছা লাভ কৰিব পাৰিব। উপৰ্যুক্ত নাগৰিকসকলৰ পাছপ’ৰ্টত ষ্টীকাৰ ভিছা আৰু প্ৰৱেশ ষ্টাম্পো লাভ কৰিব।
==ভিছাৰ আবেদন আৰু প্ৰয়োজনীয়তা==
ইৰাণৰ পৰ্যটন ভিছা ৩০ দিন পৰ্যন্ত প্ৰদান কৰা হয় আৰু ৩০ দিনৰ বাবে দুবাৰকৈ বৃদ্ধি কৰিব পাৰি, মুঠতে ৯০ দিন থাকিব।
আগমনৰ পূৰ্বে ভিছা লাভ কৰিবলৈ হ’লে ইৰাণৰ বৈদেশিক পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰ্যালয়ৰ ই-ভিছা ৱেবছাইটৰ জৰিয়তে বা ইৰাণৰ ট্ৰেভেল এজেন্সীৰ জৰিয়তে ভিছা অনুমোদন সংহিতাৰ বাবে আবেদন কৰিব লাগিব। ভিছা মাচুল আপোনাৰ জাতিৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে। ভিছা লাভ কৰাৰ আগতে বা ভিঅ’এ (ভিছা-অন-এৰিভাল)ৰ বাবে আবেদন কৰাৰ সময়ত ভিছাৰ মাচুল পৰিশোধ কৰা হয়। স্থানীয় ইৰাণী ট্ৰেভেল এজেন্সীয়ে অলপ বেছি মাচুলৰ বিনিময়ত উন্নত সহায়, অনুসৰণ আৰু সুবিধা প্ৰদান কৰে।
এবাৰ ভিছা অনুমোদন কড লাভ কৰিলে, ইৰাণৰ যিকোনো আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰত উপস্থিত হোৱাৰ আগতে বা উপস্থিত হোৱাৰ পিছত বিশ্বজুৰি ইৰাণৰ যিকোনো দূতাবাস বা কনছুলেটৰপৰা ভিছা লাভ কৰিব পাৰি।
বেছিভাগ দেশৰ নাগৰিকে (আমেৰিকা, ব্ৰিটিছ, আৰু কানাডাৰ পাছপ’ৰ্টধাৰীৰ বাহিৰে) বিমানবন্দৰত উপস্থিত হোৱাৰ লগে লগে, আগতীয়াকৈ আবেদন নকৰাকৈয়ে, ‘ভিছা-অন-এৰিভাল’ (ভিঅ’এ) হিচাপে তেওঁলোকৰ পৰ্যটন ভিছা লাভ কৰিব পাৰে। এই পদ্ধতি শেষ মুহূৰ্তত ভ্ৰমণকাৰীৰ বাবে সুবিধাজনক হ’লেও ইয়াৰদ্বাৰা ভিছা বাতিলৰ আশংকা অধিক আৰু এয়া অধিক সময় লাগে।
==ছেপ্টেম্বৰ ২০২৫ ভিছা নীতি নবীকৰণ==
২০২৫ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ মাহত [[ইৰাণ]]ৰ বৈদেশিক পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰ্যালয়ে ২০২৫ চনৰ আগষ্ট মাহৰ ভিছা নীতি সংশোধন কৰি স্পষ্ট কৰি দিছিল যে এই নতুন নিষেধাজ্ঞাসমূহ কেৱল ইউৰোপীয় দেশ, [[অষ্ট্ৰেলিয়া]], [[নিউজিলেণ্ড]], [[আমেৰিকা]], [[যুক্তৰাজ্য]] আৰু [[কানাডা]]ৰ নাগৰিকৰ ক্ষেত্ৰতহে প্ৰযোজ্য। এই নিয়মৰ অধীনত পঞ্জীয়নভুক্ত ট্ৰেভেল এজেন্সীয়ে আয়োজন কৰা গাইড ট্যুৰৰ অংশ হিচাপে আক্ৰান্ত দেশৰ ভ্ৰমণকাৰীয়ে ইৰাণলৈ যাব লাগিব। অনুজ্ঞাপত্ৰপ্ৰাপ্ত গাইড অবিহনে স্বতন্ত্ৰ ভ্ৰমণৰ অনুমতি এতিয়া নাই। আবেদনকাৰীয়ে তেওঁলোকৰ ভ্ৰমণ ইতিহাস, শিক্ষাৰ পটভূমি, নিয়োগৰ বিৱৰণ, আৰু ছ'চিয়েল মিডিয়া একাউণ্ট অন্তৰ্ভুক্ত কৰা "ৰিজ্যুম ফাইল"ও জমা দিব লাগিব; তেওঁলোকে এটা স্বাক্ষৰিত ভ্ৰমণ চুক্তি আৰু এটা নিশ্চিত ভ্ৰমণসূচীও দাখিল কৰিব লাগিব, য'ত প্ৰি-বুকিং কৰা বাসস্থানৰ সবিশেষও থাকিব লাগিব। ভিছা প্ৰক্ৰিয়াত সপ্তাহৰ শেষৰ দিন আৰু ৰাষ্ট্ৰীয় বন্ধৰ দিন বাদ দি প্ৰায় দুসপ্তাহৰপৰা তিনি সপ্তাহ সময় লাগে। ভিছাৰ প্ৰয়োজনীয়তাৰপৰা ৰেহাই পোৱা দেশৰ নাগৰিকৰ ক্ষেত্ৰত এই নীতি প্ৰযোজ্য নহয়; তেওঁলোকে ভিছা অবিহনে ইৰাণত প্ৰৱেশ কৰি যাব পাৰে, যদিহে তেওঁলোকে নিৰ্ধাৰিত সময়সীমা অতিক্ৰম নকৰে আৰু কেৱল অনুজ্ঞাপত্ৰপ্ৰাপ্ত থকাৰ ব্যৱস্থাতহে থাকে। <ref>{{cite web | url=https://iranstravel.com/new-iran-visa-regulations/ | title=New Iran Visa Regulations}}</ref>
==অক্টোবৰ ২০২৫ ইৰাণ ভিছা নীতিৰ পুনৰীক্ষণ==
২০২৫ চনৰ অক্টোবৰৰপৰা ইৰাণৰ ভিছা প্ৰক্ৰিয়াই পূৰ্বৰ, অধিক নমনীয় ৰূপলৈ ঘূৰি আহিছে। প্ৰায়বোৰ ভ্ৰমণকাৰীয়ে পুনৰবাৰ ইৰাণৰ পঞ্জীয়নভুক্ত ট্ৰেভেল এজেন্সীৰ জৰিয়তে ভিছাৰ বাবে আবেদন কৰিব পাৰিব আৰু সমগ্ৰ দেশতে মুক্তভাৱে ভ্ৰমণ কৰিব পাৰিব। চলিত বৰ্ষৰ আৰম্ভণিতে কাৰ্যকৰী কৰা অধিক কঠোৰ অস্থায়ী ব্যৱস্থাৰ তুলনাত এয়া এক উল্লেখযোগ্য পৰিৱৰ্তন।
যদিও ভ্ৰমণকাৰীসকলে ভিছাৰ বাবে আবেদন কৰাৰ সময়ত এতিয়াও মোটামুটি ভ্ৰমণসূচী দিব লাগিব, এতিয়া তেওঁলোকৰ আগমনৰ লগে লগে ভ্ৰমণসূচী সলনি কৰাৰ বহু বেছি স্বাধীনতা আছে। কিন্তু এতিয়াও সকলো পৰ্যটকে পঞ্জীয়নভুক্ত হোটেল বা অতিথিশালাত থাকিব লাগিব, কিয়নো বৰ্তমানৰ ইৰাণৰ ভ্ৰমণ নিয়ম অনুসৰি স্থানীয় লোকৰ সৈতে থকা বা পঞ্জীয়নবিহীন ব্যক্তিগত আতিথ্য প্ৰদানকাৰী ব্যৱহাৰ কৰাত নিষেধাজ্ঞা আৰোপ কৰা হৈছে।
বৈদেশিক পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰ্যালয়ৰ নীতি অনুসৰি আমেৰিকা, যুক্তৰাজ্য আৰু কানাডাৰ নাগৰিকে এতিয়াও অনুমোদিত সংস্থাৰ জৰিয়তে পূৰ্ব নিৰ্ধাৰিত গাইড ট্যুৰৰ বুকিং কৰিব লাগিব। <ref>{{cite web | url=https://iranstravel.com/new-iran-visa-regulations/ | title=New Iran Visa Regulations}}</ref>
==প্ৰৱেশত থকা সীমাবদ্ধতা==
===বাধ্যতামূলক গাইড ===
[[কানাডা]], [[যুক্তৰাজ্য]] আৰু [[আমেৰিকা]]ৰ নাগৰিকসকলক সকলো সময়তে চৰকাৰী অনুমোদিত গাইডৰদ্বাৰা এস্কৰ্ট কৰিব লাগিব। এই দেশসমূহত ইৰাণৰ বিদেশী অভিযান বন্ধ হোৱাৰ বাবে এই নাগৰিকসকলৰ স্বতন্ত্ৰ ভ্ৰমণ নিষিদ্ধ কৰা হৈছে। <ref>{{cite web | url=http://www.iraniantours.com/us.htm | title=ESCORTED TOURS THROUGH IRAN}}</ref>
===ইজৰাইল===
ইজৰাইলৰ নাগৰিকসকলক প্ৰৱেশ আৰু ট্ৰেনজিটৰ অনুমতি দিয়া নহয়, যদিও তেওঁলোকে নামি একেখন বিমানতে আগবাঢ়ি নাযায়। ইজৰাইলী ভিছা বা ষ্টাম্প (৩৬৫ দিনতকৈ কম পুৰণি), বা ইজৰাইল ভ্ৰমণৰ ইংগিত দিয়া কোনো তথ্য, বা ইজৰাইল ৰাষ্ট্ৰৰ সৈতে কোনো সংযোগ থকা পাছপ'ৰ্ট বা ভ্ৰমণ নথি-পত্ৰৰ ধাৰীসকলকো প্ৰৱেশ আৰু ট্ৰেনজিটৰ অনুমতি দিয়া নহয়। <ref>{{cite web | url=http://www.ru.moscow.mfa.ir/index.aspx?fkeyid=&siteid=410&pageid=33932 | title=Visa information on the site of IRI Embassy in Moscow | website=mfa.ir | access-date=2018-04-14 | archive-date=2021-02-25 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210225061536/http://www.ru.moscow.mfa.ir/index.aspx?fkeyid=&siteid=410&pageid=33932 | url-status=dead | archivedate=2021-02-25 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20210225061536/http://www.ru.moscow.mfa.ir/index.aspx?fkeyid=&siteid=410&pageid=33932 | deadurl=yes }}</ref>
==তথ্যৰ উৎস==
{{Reflist|30em}}
==বাহ্যিক সংযোগ==
<!-- ({{NoMoreLinks}}) -->
<!-- DO NOT ADD MORE LINKS TO THIS ARTICLE. WIKIPEDIA IS NOT A COLLECTION OF LINKS NOR IS IT A PLACE FOR ADVERTISING (WP:ADV); it does NOT help with SEO ----- If you think that your link might be useful, instead of placing it here, put it on this article's talk page first for editor discussion. Links that are to UNOFFICIAL travel and/or visa agency websites WILL BE DELETED. IF YOU PERSIST, YOUR WEBSITE WILL BE BLACKLISTED BY WIKIPEDIA AND/OR WIKIMEDIA. -->
{{Wikivoyage|Iran}}
* [http://evisa.mfa.ir/en/ IR-IRAN Electronic Visa (Iran eVisa) Application System]
* [https://evisatraveller.mfa.ir Electronic visa of Iran]
* [https://en.mfa.gov.ir/ Ministry of Foreign Affairs of I.R.Iran]
[[শ্ৰেণী:ইৰান]]
[[শ্ৰেণী:ৱিকি লাভচ ইৰাণ ২০২৬]]
f30xa6nvctxz8vxbdhuri2kh45hrrum
চাজ্জাদ মাৰ্দানী
0
136804
607007
605743
2026-05-18T07:42:08Z
InternetArchiveBot
29706
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
607007
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox sportsperson
| name = চাজ্জাদ মাৰ্দানী
| image = Sajjad Mardani.jpg
| caption = ২০১৪ চনত মাৰ্দানী
| nationality = [[ইৰান|ইৰানী]]
| birth_date = {{birth date and age|df=yes|1988|07|01}}
| height = {{height|m=1.98|precision=0}}
| weight = {{convert|96|kg|abbr=on}}
| sport = টাইকোৱাণ্ডো
| medaltemplates = {{MedalCountry | {{IRI}} }}
{{MedalSport | পুৰুষৰ টাইকোৱাণ্ডো}}
{{MedalCount
| বিশ্ব টাইকোৱাণ্ডো চেম্পিয়নশ্বিপ | - | ১ | ১
| এছিয়ান টাইকোৱাণ্ডো চেম্পিয়নশ্বিপ | ১ | - | ১
| বিশ্ব টাইকোৱাণ্ডো গ্ৰেণ্ড প্ৰি | ২ | ২ | ৮
| বিশ্ব টাইকোৱাণ্ডো গ্ৰেণ্ড শ্লাম | ১ | - | ১
}}
{{MedalCompetition|বিশ্ব টাইকোৱাণ্ডো চেম্পিয়নশ্বিপ}}
{{MedalSilver|২০১৩ পুৱেবলা|পুৰুষৰ হেভিৱেইট +৮৭ কেজি}}
{{MedalBronze|২০২২ গুৱাডালাজাৰা|পুৰুষৰ হেভিৱেইট +৮৭ কেজি}}
{{MedalCompetition|এছিয়ান টাইকোৱাণ্ডো চেম্পিয়নশ্বিপ}}
{{MedalGold| ২০২১ বৈৰুট|+৮৭ কেজি}}
{{MedalBronze| ২০১২ হো চি মিন চিটি|+৮৭ কেজি}}
| show-medals = yes
| updated = ১৭ জুন ২০২১
}}
'''চাজ্জাদ মাৰ্দানী''' ([[ইংৰাজী]]: Sajjad Mardani; জন্ম ১ জুলাই ১৯৮৮ চনত [[ইৰান]]ৰ শ্বাহৰেকৰ্ডত<ref>{{cite web|url=http://farsnews.com/|script-title=fa:مردانی: وقت نشان دادن بزرگی নাম تکواندوی ایران است/ نفرات گمنام را نباید فراموش کنیم|publisher=[[Fars News Agency]]|language=Persian|accessdate=20 July 2013|archive-date=11 August 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170811055835/http://farsnews.com|url-status=dead|title=আৰ্কাইভ কপি|archivedate=20 August 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090820140128/http://farsnews.com/|deadurl=yes}}</ref>) এজন ইৰানী টাইকোৱাণ্ডো খেলুৱৈ। [[মেক্সিকো]]ৰ পুৱেবলাত অনুষ্ঠিত ২০১৩ চনৰ বিশ্ব টাইকোৱাণ্ডো চেম্পিয়নশ্বিপত তেওঁ পুৰুষৰ হেভিৱেইট শাখাত ৰূপৰ পদক লাভ কৰিছিল।<ref>{{Cite web|url=https://taekwondodata.com|title=TaekwondoData - MARDANI, Sajjad|last=|first=|date=|website=TaekwondoData|language=en|archive-url=|archive-date=|access-date=2020-03-27}}</ref>
চাজ্জাদ মাৰ্দানী ২০১৩ চনৰ পৰা ধাৰাবাহিকভাৱে প্ৰতি বছৰে বিশ্বৰ শীৰ্ষ ৫ জন (+৮০ কেজি) টাইকোৱাণ্ডো খেলুৱৈৰ ভিতৰত স্থান লাভ কৰি আহিছে।<ref>{{Cite web|url=https://tasnimnews.com/|title=Sajjad Mardani Wins Silver at World Taekwondo Grand Prix - Sports news|website=Tasnim News Agency|language=en|access-date=2020-03-27|archivedate=2020-03-26|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200326191345/https://www.tasnimnews.com/|deadurl=yes}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://insidethegames.biz|title=Sajjad Mardani: Handsome victory in Baku|last=|first=|date=|website=www.insidethegames.biz|archive-url=|archive-date=|access-date=2020-03-27}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://tehrantimes.com|title=World Taekwondo Grand Prix: Iran's Sajad Mardani Claims Bronze|last=|first=|date=|website=|archive-url=|archive-date=|access-date=}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://simplycompete.com|title=Simply Compete: Sports Management Platform|website=://simplycompete.com|access-date=2020-03-27}}</ref>
==তথ্যসূত্ৰ==
{{reflist}}
[[শ্ৰেণী:ইৰানৰ ব্যক্তি]]
[[শ্ৰেণী:ক্ৰীড়াবিদ]]
[[শ্ৰেণী:ৱিকি লাভচ ইৰাণ ২০২৬]]
6aiu971dnd5b8jzujgwu5q7msor8evq
আৰ্গো ফেক্টৰী
0
136846
606861
605939
2026-05-17T14:17:52Z
InternetArchiveBot
29706
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
606861
wikitext
text/x-wiki
[[File:Argo Factory1.jpg|300px|thumb|আৰ্গো ফেক্টৰী]]
[[File:Argo Factory2.jpg|300px|thumb|আৰ্গো ফেক্টৰী]]
'''আৰ্গো ফেক্টৰী ({{Lang-en|Argo Factory}})'''[[ইৰাণ]]ৰ [[তেহৰাণ]]ত অৱস্থিত এটা সমসাময়িক কলা সংগ্ৰহালয় আৰু সাংস্কৃতিক কেন্দ্ৰ, যিটো পূৰ্বৰ ৱাইন কাৰখানাত অৱস্থিত। আৰ্গো ফেক্টৰী পেজমেন ফাউণ্ডেশ্যন ছাইটৰ এটা অংশ। <ref>{{Cite web |title=Pejman Foundation: Argo Factory — About |url=https://pejman.foundation/argofactory/about/ |access-date=2022-02-28 |website=pejman.foundation}}</ref>
==ইতিহাস==
১৯২০ চনৰ আৰম্ভণিতে নিৰ্মিত আৰ্গো কাৰখানা [[ইৰাণ]]ৰ প্ৰথম ঔদ্যোগিক কাৰখানাসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম কাৰাখানা আছিল। ১৯৬০ চনত এইটো এটা ডাঙৰ পানীয় কাৰখানাত পৰিণত হয়, ১৯৭০ চনত পৰিৱেশজনিত সমস্যাৰ কাৰণে ইয়াক স্থায়ীভাৱে বন্ধ কৰিবলৈ বাধ্য নকৰে।<ref name=":1" /><ref name="archdaily.com">{{cite web | url=https://www.archdaily.com/979255/argo-contemporary-art-museum-and-cultural-centre-ahmadreza-schricker-architecture-north-asa-north | title=Argo Contemporary Art Museum & Cultural Centre / Ahmadreza Schricker Architecture North - ASA North | date=29 March 2022 }}</ref><ref name="wallpaper.com">{{cite web | url=https://www.wallpaper.com/architecture/argo-factory-contemporary-art-museum-cultural-centre-ahmadreza-schricker-architecture-north-tehran-iran | title=Tehran's Argo Factory complex reinvents brewery architecture for the arts | date=4 March 2022 }}</ref>
২০১৬ চনত পেজমেন ফাউণ্ডেচনে কাৰখানাটো ক্ৰয় কৰি সংস্কাৰ কৰে। "এসময়ত তাত বনোৱা বিয়েৰৰ নাম"ৰপৰাই এই কাৰখানাটোৰ নাম আৰ্গো হৈছে। <ref>{{cite web | url=https://archive.pinupmagazine.org/articles/argo-museum-hope-factory-pejman-tehran-ahmadreza-schricker | title=ARGO FACTORY: Tehran's First Contemporary Art Museum Since the Revolution }}</ref><ref name=":1">{{Cite web |last=Esmaili |first=Yasaman |title=Argo Factory: Contemporary Art Museum & Cultural Centre by Ahmadreza Schricker Architecture - North |url=https://www.architecturalrecord.com/articles/15406-argo-factory-contemporary-art-museum-cultural-centre-by-ahmadreza-schricker-architecture---north |access-date=2022-03-24 |website=www.architecturalrecord.com |language=en}}</ref>
==স্থাপত্য==
ইয়াৰ অনন্য স্থাপত্য বৈশিষ্ট্য যেনে ওখ চিমনি আৰু চহৰৰ মাজ-মজিয়াত কৌশলগত ভৌগোলিক অৱস্থানত অৱস্থিত থকা স্বতেও বছৰ বছৰ ধৰি এই কাৰখানাটো অৱহেলিত হৈ পৰিছিল আৰু শেষত প্ৰায় চাৰি দশক ধৰি এটা জৰাজীৰ্ণ অট্টালিকাত পৰিণত হৈছিল।
==পুনৰুদ্ধাৰ==
=== গাঁথনিগত ভেটি ===
গাঁথনি অভিযন্তা বেহৰাং বানি আদমে ডিজাইন কৰা নতুন ভেটিৰ গঠনে স্থাপত্যৰ প্ৰকাশভংগীক তেহৰাণৰ ঘৰৰ পুৰণি ধাতুৰ (হালাবী) চাল আৰু সংগ্ৰহালয়ৰ নতুন ভাসমান (কংক্ৰিটৰ) চালৰ মাজত এক সংযত ধাৰা বজাই ৰখাত সহায় কৰিছে; এই নতুন চালবোৰেই হৈছে মূল কাৰখানাৰ বাহিৰৰ অংশত একমাত্ৰ নতুন সংযোজন। এই নতুন ডিজাইনটোৱে পৰম্পৰাগত স্থানীয় ধাতুৰ চালৰ আৰ্হিৰপৰা প্ৰেৰণা লাভ কৰিছে আৰু ইয়াক পাঁচটা গতিশীল, ভাসমান চাল হিচাপে পুনৰ সংযোজন কৰা হৈছে: প্ৰত্যেকেই ইয়াৰ তলত অনুষ্ঠিত হোৱা সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠানসমূহৰ বাবে এক অনন্য পোহৰৰ পৰিৱেশ সৃষ্টি কৰে।<ref>https://www.archdaily.com/979255/argo-contemporary-art-museum-and-cultural-centre-ahmadreza-schricker-architecture-north-asa-north</ref> আৰ্গো কাৰখানাটোৰ পুনৰুদ্ধাৰৰ কাম আৰম্ভ হৈছিল ইয়াৰ জৰাজীৰ্ণ গঠনৰ মেৰামতিৰপৰা। ভৱনটোক সুস্থিৰ কৰিবলৈ দলটোৱে নতুন গাঁথনিগত ভেটি স্থাপন কৰিছিল, যিবোৰ ইয়াৰ দীৰ্ঘম্যাদী সংৰক্ষণৰ বাবে অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ আছিল। স্থপতিসকলে মূল বোজা বহনকাৰী ইটাৰ দেৱালবোৰ ধৰি ৰাখিছিল, যিয়ে কাৰখানাটোৰ ঔদ্যোগিক চৰিত্ৰক প্ৰতিফলিত কৰিছিল। <ref>https://www.architecturalrecord.com/articles/15406-argo-factory-contemporary-art-museum-cultural-centre-by-ahmadreza-schricker-architecture---north</ref>
=== উচ্চ কংক্ৰিটৰ চাল ===
আৰ্গো কাৰখানাত ৫০ চে.মি. উচ্চতাৰ পাঁচখন কংক্ৰিটৰ চাল মূল ইটাৰ বেৰৰ ওপৰেৰে ওপৰলৈ উঠিছে, য’ত জলবায়ু নিয়ন্ত্ৰণ আৰু যান্ত্ৰিক ব্যৱস্থা আছে। এই ডিজাইনে আধুনিক আন্তঃগাঁথনিক নিৰৱচ্ছিন্নভাৱে একত্ৰিত কৰাত সহায় কৰাই নহয়, ৮.৫ মিটাৰ উচ্চতাৰ গেলেৰীসমূহত প্ৰাকৃতিক পোহৰ প্ৰৱেশ কৰিবলৈও অনুমতি দিয়ে। তেহৰাণৰ পৰম্পৰাগত হালাবি (ধাতুৰ) চালৰপৰা অনুপ্ৰাণিত হৈ নতুন সংযোজনে ঐতিহাসিক গঠনৰ সৈতে এক কৃপাময় বৈপৰীত্য সৃষ্টি কৰাৰ বিপৰীতে কংক্ৰিটৰ ব্যৱহাৰে নিৰ্মাণৰ নিষেধাজ্ঞাৰ বাবে স্থানটোৰ ঔদ্যোগিক পৰিচয়ক শক্তিশালী কৰে। <ref>https://www.archdaily.com/979255/argo-contemporary-art-museum-and-cultural-centre-ahmadreza-schricker-architecture-north-asa-north</ref>
===আৰ্গো কাৰখানাৰ স্থানীয় সম্প্ৰসাৰণ ===
এই প্ৰকল্পটোৱে ভৱনটোৰ মূল আকাৰ প্ৰায় ৮৫% যথেষ্ট বৃদ্ধি কৰি ইয়াৰ আয়তন ৪৮০ বৰ্গমিটাৰৰপৰা ১,৮৯০ বৰ্গমিটাৰলৈ বৃদ্ধি কৰা হয়। ১৯৭৯ চনৰ ইৰাণী বিপ্লৱৰ পিছত তেহৰাণত স্থাপিত হোৱা প্ৰথমটো ব্যক্তিগত সমসাময়িক কলা সংগ্ৰহালয় হৈছে আৰ্গো ফেক্টৰী। ইয়াত শিল্পীসকলক বিভিন্ন ধৰণৰ চিলিঙৰ উচ্চতা (১৫ মিটাৰ পৰ্যন্ত উচ্চতা) আৰু বিভিন্ন ধৰণৰ স্থান প্ৰদান কৰা হয়, যিয়ে প্ৰদৰ্শনী আৰু ইনষ্টলেচনৰ বাবে অধিক নমনীয়তা প্ৰদান কৰে। এতিয়া চহৰখনৰ এক বিখ্যাত সাংস্কৃতিক কেন্দ্ৰ, এই কাৰখানাটোৱে স্থানীয় আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় উভয় দৰ্শনাৰ্থীক আকৰ্ষণ কৰে। ইয়াৰ সফল ৰূপান্তৰে চাৰিওফালৰ অট্টালিকাসমূহৰ সংস্কাৰৰ বাবেও অনুপ্ৰাণিত কৰিছে আৰু তেহৰাণৰ ডাউনটাউনৰ সাংস্কৃতিক পুনৰুজ্জীৱিতকৰণত উল্লেখযোগ্য ভূমিকা পালন কৰিছে।<ref>https://www.archdaily.com/979255/argo-contemporary-art-museum-and-cultural-centre-ahmadreza-schricker-architecture-north-asa-north</ref>
দুটা পৰ্যায়ত কাৰখানাটো সংস্কাৰ কৰা হৈছিল আৰু শেষৰখিনি ২০১৮/১৯ চনত সম্পূৰ্ণ হৈছিল। <ref>{{Cite web |title=Pejman Foundation – The Room Becomes A Street {{!}} Independent Collectors |url=https://independent-collectors.com/collections/the-room-becomes-a-street/ |access-date=2022-02-28 |language=en-US |archivedate=2022-02-28 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220228114457/https://independent-collectors.com/collections/the-room-becomes-a-street/ |deadurl=yes }}</ref> নিউয়ৰ্কস্থিত স্থাপত্য প্ৰতিষ্ঠান এ এছ এ নৰ্থৰ সহযোগত প্ৰায় চাৰি দশক পৰিত্যক্ত হোৱাৰ পিছত আৰ্গো ফেক্টৰী সম্পূৰ্ণৰূপে ৰূপান্তৰিত হয়; এই কামৰ বাবে ই ২০২২ চনত স্থাপত্যৰ বাবে আগা খান বঁটাকে ধৰি বহুতো বঁটা লাভ কৰে। <ref name=":2">{{cite web | url=https://www.architecturalrecord.com/articles/15406-argo-factory-contemporary-art-museum-cultural-centre-by-ahmadreza-schricker-architecture---north | title=Argo Factory: Contemporary Art Museum & Cultural Centre by Ahmadreza Schricker Architecture - North | 2021-11-22 | Architectural Record }}</ref><ref name="wallpaper.com" /><ref>{{cite web | url=https://www.gagallery.com/press/canvas18 | title=Canvas - Factory Rules, Hannah Jacobi - Press - Green . Art . Gallery }}</ref><ref name="archdaily.com"></ref>
== পুৰস্কাৰ ==
বিশেষ ডিজাইনৰ বাবে আৰ্গো কাৰখানাই যথেষ্ট মনোযোগ লাভ কৰিছিল আৰু বিশ্ব পৰ্যায়ত ডাঙৰ ডাঙৰ স্থাপত্য বঁটা লাভ কৰিবলৈ সক্ষম হৈছিল।
২০২২ চনত এই ভৱনটো ইৰাণৰ আন দুটা প্ৰকল্পৰ সৈতে ১৬খন দেশৰপৰা দাখিল কৰা ৪৬৩টা কামৰ ভিতৰত স্থাপত্যৰ বাবে আগা খান বঁটাৰ বাবে চূড়ান্ত প্ৰাৰ্থীৰ তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয় আৰু এই তালিকাৰপৰা ছটা প্ৰকল্পক চূড়ান্ত বিজয়ী হিচাপে নিৰ্বাচিত কৰা হয়। <ref name=":2" /><ref>{{cite web |title=Aga Khan Award for Architecture announces 2022 shortlist | Aga Khan Development Network |url=https://www.akdn.org/press-release/aga-khan-award-architecture-announces-2022-shortlist}}</ref><ref>{{cite web |title=Argo Contemporary Art Museum & Cultural Centre | Aga Khan Development Network |url=https://www.akdn.org/architecture/project/argo-contemporary-art-museum-cultural-centre}}</ref> ইয়াৰে অন্যতম বিজয়ী আছিল আহমদ্ৰেজা শ্ৰীকাৰ (এ এছ এ নৰ্থ)ৰদ্বাৰা পুনৰ নিৰ্মাণ কৰা আৰ্গো ফেক্টৰী। প্ৰতি তিনি বছৰৰ মূৰে মূৰে স্থাপত্যৰ বাবে আগা খান বঁটা প্ৰদান কৰা হয়।
ডেজিন ৱেবছাইটৰদ্বাৰা আয়োজিত ২০২২ চনৰ ডেজিন আৰ্কিটেকচাৰ প্ৰাইজতো আৰ্গো ফেক্টৰীয়ে লাভ কৰে। এই বঁটাত তিনিটা শাখা আছে: স্থাপত্য, অভ্যন্তৰীণ, আৰু ডিজাইন; প্ৰতিটো শ্ৰেণীত ১৪টা উপ-শ্ৰেণী আছে। শেষত প্ৰতিটো শাখাৰপৰা এজনকৈ চূড়ান্ত বিজয়ী নিৰ্বাচিত কৰা হ’ব আৰু ডেজিন স্থাপত্য বঁটাৰ তিনিটা বিশেষ কামৰ ভিতৰত এটা হিচাপে সন্মানিত কৰা হ’ব।
এই বঁটাসমূহৰ পঞ্চম সংস্কৰণত সাংস্কৃতিক অট্টালিকা বিভাগত এই আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰতিযোগিতাৰ চূড়ান্ত পৰ্যায় বা চৰ্টলিষ্টত নিৰ্বাচিত কৰা প্ৰকল্পসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম আছিল আৰ্গো ফেক্টৰী; এই শিতানৰ চূড়ান্ত বিজয়ী হয় আৰু ২০২২ চনৰ ডেজিন বঁটাত 'বছৰৰ স্থাপত্য প্ৰকল্প' হিচাপেও ঘোষণা কৰা হয়।<ref>{{Cite web |title=Argo Contemporary Art Museum & Cultural Centre {{!}} Winners {{!}} Dezeen Awards 2022 |url=https://www.dezeen.com/awards/2022/winners/argo-contemporary-art-museum-cultural-centre/ |access-date=2022-11-19 |website=Dezeen |language=en}}</ref>
==কাৰ্যসূচী ==
আৰ্গো ফেক্টৰীটো পেজমেন ফাউণ্ডেশ্যনৰ মালিকানাধীন এক বৈচিত্ৰ্যময় গোটৰ ছাইটৰ অংশ। পেজমেন ফাউণ্ডেচনে প্ৰদৰ্শনী, আলোচনা, আৰু অনুষ্ঠানৰ জৰিয়তে কলা আৰু সংস্কৃতিক প্ৰসাৰিত কৰে।
===প্ৰদৰ্শনী ===
*নীল বেলৌফা - ২০১৭ <ref name=":0">{{Cite news |last=Erdbrink |first=Thomas |date=2017-10-20 |title=Selling the Porsche to Promote Iranian Art |language=en-US |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2017/10/20/world/middleeast/iran-art.html |access-date=2022-02-28 |issn=0362-4331}}</ref>
* ন'জ টু ন'জ -স্লাভ আৰু টাটাৰ -২০১৭
* এলহোৱেৰ ইণ্টাৰেক্টিভ ভি আৰ ইনষ্টলেচন - ২০১৮
* নাজগোল আনছাৰিনিয়া: দ্য ৰুম বিকামচ্ এ ষ্ট্ৰীট-২০২০
* “ফৰ দ্য চেক অৱ চালমনেচ" নিউছা টাভাকোলিয়ান ৰ এটা প্ৰকল্প - ২০২০
* “ইন দ্য মিডষ্ট” ভল্যুম ১ - ২০২১ চন
* ভিডিঅ': পেৰিছ মিউজিয়াম অৱ মডাৰ্ণ আৰ্টৰ সংগ্ৰহৰপৰা ভিডিঅ'ৰ এক বিশাল নিৰ্বাচন - ২০২১
* মোহচেন ভাজিৰি মোগদ্দাম: আনৰিয়েলাইজড প্ৰজেক্ট - ২০২১<ref>{{Cite web |date=2021-11-26 |title=Preview of a first-of-its-kind exhibition on Mohsen Vaziri Moghaddam at the Italian Embassy in Tehran |url=https://en.irna.ir/news/84555807/Preview-of-a-first-of-its-kind-exhibition-on-Mohsen-Vaziri-Moghaddam |access-date=2022-02-28 |website=IRNA English |language=en}}</ref>
* ভেনিছিং পইণ্ট; পেজমেন সংগ্ৰহৰ এটা নিৰ্বাচন - ২০২২
* 'ট্ৰুথ লাইজ নট ইন ৱান ড্ৰিম, বাট ইন মেনি' 'দ্য ৱান থাউজেণ্ড এণ্ড ৱান নাইটছ' অফ পাচলিনিৰ ৰবাৰ্ট' ভিলাৰ ফটোত বৰ্ণিত - ২০২২ <ref>{{cite web | url=https://www.imdb.com/title/tt0071502/ | title=Il fiore delle mille e una notte | website=[[IMDb]] }}</ref>
* ৰিমেম্বেৰেন্স অৱ থিংচ প্ৰেজেণ্ট; ASA-North-2023 ৰ প্ৰৰ্দশনী।
== তথ্যৰ উৎস==
{{reflist}}
== বাহ্যিক সংযোগ ==
* [https://pejman.foundation/argofactory/ Official Website]
[[শ্ৰেণী:সংগ্ৰহালয়]]
[[শ্ৰেণী:ইৰান]]
rlrwp1x143v8413kov0pfnx8rsvmg52
বন্য শিশু
0
136861
606913
606547
2026-05-17T17:48:35Z
Pranamikaadhikary
27435
/* কুকুৰৰ দ্বাৰা ডাঙৰ-দীঘল হোৱা */
606913
wikitext
text/x-wiki
[[File:Mowgli-1895-illustration.png|thumb|ৰুডিয়াৰ্ড কিপলিঙৰ উপন্যাস ''দ্য জংগল বুক''ৰ মৌগলী নামৰ এজন বন্য শিশুৰ কাল্পনিক ছবি।]]
'''বন্য শিশু''' (বনৰীয়া শিশু বুলিও কোৱা হয়) হৈছে এনে এজন ব্যক্তি যিয়ে অতি কম বয়সৰপৰাই মানুহৰ সংস্পৰ্শৰপৰা বিচ্ছিন্ন হৈ বনত বাস কৰি আহিছে; যাৰ ওপৰত মানুহৰ যত্ন, সামাজিক আচৰণ বা ভাষাৰ অভিজ্ঞতা কম বা একেবাৰেই নাই। এনে শিশুৰ প্ৰাথমিক আৰু মাধ্যমিক সামাজিকীকৰণৰ মূল কথাবোৰৰ অভাৱ দেখা যায়।<ref>{{Cite book |last=Blundell |first=Jonathan |title=Cambridge IGCSE® sociology coursebook |date=2014 |publisher=Cambridge, United Kingdom : Cambridge University Press |isbn=978-1-107-64513-4 }}</ref> পৰিত্যক্ত বা পলায়ন কৰাৰ আগতে গুৰুতৰ নিৰ্যাতন বা আঘাতৰ সম্মুখীন হোৱা শিশুক বুজাবলৈ এই শব্দটো ব্যৱহাৰ কৰা হয়। কেতিয়াবা লোককথা আৰু কিংবদন্তিৰ বিষয়-বস্তুত বা কাহিনীত প্ৰায়ে জীৱ-জন্তুৱে এনে শিশুক ডাঙৰ-দীঘল কৰা বুলি চিত্ৰিত কৰা হয়। আনহাতে বন্যপ্ৰাণীৰ ওচৰত পোৱা শিশুৰ বহু ঘটনাত জীৱ-জন্তুৱে মানুহৰ শিশুক খুৱাই-বুৱাই ডাঙৰ কৰাৰ কোনো প্ৰত্যক্ষদৰ্শীৰ বিৱৰণ পোৱা নাই।<ref>{{Cite book |publisher=Springer |isbn=978-1-4419-9970-2 |pages=81–93 |editor-first1=Stefan C. |editor-last1=Dombrowski |editor-first2=Karen L. |editor-last2=Gischlar |editor-first3=Martin |editor-last3=Mrazik |last1=Dombrowski |first1=Stefan C. |last2=Gischlar |first2=Karen L. |last3=Mrazik |first3=Martin |last4=Greer |first4=Fred W. |title=Assessing and Treating Low Incidence/High Severity Psychological Disorders of Childhood |chapter=Feral Children |location=New York, NY |access-date=9 June 2022 |date=2011 |doi=10.1007/978-1-4419-9970-2_5 |chapter-url=https://doi.org/10.1007/978-1-4419-9970-2_5}}
</ref>
==বৰ্ণনা==
সমাজত থাকি সামাজিকীকৰণৰ দ্বাৰা আয়ত্ব কৰিব পৰা মৌলিক দক্ষতাৰ অভাৱ বন্য শিশুৰ ক্ষেত্ৰত দেখা যায়। উদাহৰণস্বৰূপে, তেওঁলোকে শৌচাগাৰ ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ শিকিব নোৱাৰে, গোটেই জীৱন চাৰিওখন ভৰিৰে খোজ কাঢ়ি থিয় হৈ দুখন ভৰিৰে খোজ কাঢ়িবলৈ শিকিবলৈ অসুবিধা পাব পাৰে বা চৌপাশৰ মানুহৰ কাৰ্যকলাপৰ প্ৰতি সম্পূৰ্ণ আগ্ৰহৰ অভাৱ প্ৰদৰ্শন কৰিব পাৰে। তেওঁলোকক প্ৰায়ে মানসিকভাৱে অক্ষম যেন লাগে আৰু মানৱ ভাষা শিকাবলৈ প্ৰায় সীমাহীন অসুবিধা ভোগ কৰে।<ref>{{Cite web |url=http://www.zmescience.com/other/feature-post/feral-children/ |title=Mind Blowing Cases of Children Raised by Animals |date=1 December 2014 |access-date=20 February 2015 |website=ZME Science |last=Mihai |first=Andrei }}</ref> বহুত বছৰে বিচ্ছিন্ন হৈ থকাৰ পিছত প্ৰাকৃতিক ভাষা এটা শিকিব পৰা ক্ষমতা বিকল হৈ পৰা যেন লাগে, ভাষা শিক্ষণৰ বাবে যথোচিত সময়খিনি সমাজ বিচ্ছিন্ন হৈ থকাৰ বাবে এনে হোৱা বুলি কোৱা হয়।<ref name="Birdsong1999">{{cite book |author=David Birdsong |title=Second Language Acquisition and the Critical Period Hypothesis |url=https://books.google.com/books?id=d7OPAgAAQBAJ&q=curtiss%201977&pg=PA74 |year=1999 |publisher=Routledge |isbn=978-1-135-67489-2 |page=74 }}</ref><ref name="Curtiss2014">{{cite book |author=Susan Curtiss |title=Genie: A Psycholinguistic Study of a Modern-Day Wild Child |url=https://books.google.com/books?id=pSy0BQAAQBAJ&q=%22critical%20period%22&pg=PA207 |date=10 May 2014 |publisher=Elsevier Science |isbn=978-1-4832-1761-1 |page=207 }}</ref>
বনৰীয়া শিশুৰ বিষয়ে বৈজ্ঞানিক জ্ঞান কম। ইয়াৰ ভিতৰত এটা সৰ্বোত্তম নথিভুক্ত গোচৰ হৈছে মুখে মুখে প্ৰচলিত ভগ্নী [[অমলা আৰু কমলা]], যাক ১৯২৬ চনত ৰেভাৰেণ্ড জে এ এল সিঙে ভাৰতৰ এখন অৰণ্যত "ঘোঙে ডাঙৰ-দীঘল কৰা" বুলি বৰ্ণনা কৰিছিল।
ফ্ৰান্সৰ অস্ত্ৰোপচাৰ বিশেষজ্ঞ চাৰ্জ এৰ’লেছে অৱশ্যে যুক্তি দিছে যে এই গোচৰটো এটা প্ৰৱঞ্চনা আছিল, যিটো সিঙে নিজৰ অনাথ আশ্ৰমৰ বাবে ধন সংগ্ৰহৰ উদ্দেশ্যে সংঘটিত কৰিছিল। শিশু মনোবিজ্ঞানী ব্ৰুনো বেটেলহাইমে কয় যে [[অমলা আৰু কমলা]] জন্মতে মানসিক আৰু শাৰীৰিকভাৱে অক্ষম আছিল।<ref>{{cite journal |last1=Bettelheim |first1=Bruno |title=Feral Children and Autistic Children |journal=American Journal of Sociology |date=March 1959 |volume=64 |issue=5 |pages=455–467 |doi=10.1086/222541 |url=https://autisticacademic.files.wordpress.com/2015/06/bettelheim-feral-children-and-autistic-children.pdf |jstor=2773433 |s2cid=144015209 |access-date=23 May 2018 |archive-date=8 August 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210808144929/https://autisticacademic.files.wordpress.com/2015/06/bettelheim-feral-children-and-autistic-children.pdf |url-status=dead |archivedate=8 August 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210808144929/https://autisticacademic.files.wordpress.com/2015/06/bettelheim-feral-children-and-autistic-children.pdf |deadurl=yes }}</ref> তথাপি বন্য শিশুৰ ওপৰত আন বৈজ্ঞানিক অধ্যয়নো আছে, যেনে [[জিনি (বন্য শিশু)|জিনি]]ৰ ক্ষেত্ৰত কৰা অধ্যয়ন।<ref name="Curtiss2014"/>
==ইতিহাস==
১৬০০ চনৰ আগতে বন্য শিশুৰ কাহিনী সাধাৰণতে লোককথা আৰু কিংবদন্তিত সীমাবদ্ধ আছিল। সেই কাহিনীবোৰত বনৰীয়া শিশুৰ চিত্ৰণত খাদ্যৰ বাবে চিকাৰ কৰা, দুটাৰ সলনি চাৰিওখন ভৰিৰে দৌৰা আৰু ভাষা নজনা আদি অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল। দাৰ্শনিক আৰু বিজ্ঞানীসকলে এনে শিশুৰ ধাৰণাটোৰ প্ৰতি আগ্ৰহী হৈ পৰিছিল, আৰু এই শিশুসকল মানৱ পৰিয়ালৰ পৰা পৃথক প্ৰজাতিৰ অংশ নেকি বুলি প্ৰশ্ন কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিছিল।
বিজ্ঞানে মানুহৰ বিকাশ, আৰু ১৮ আৰু ১৯ শতিকাত প্ৰাকৃতিক জগতখনৰ বুজাবুজিৰ নাম আৰু শ্ৰেণীবিভাজন কৰিবলৈ চেষ্টা কৰাৰ সময়তে এই প্ৰশ্নটোক গুৰুত্বসহকাৰে লোৱা হৈছিল।<ref>{{Cite encyclopedia |url=https://www.britannica.com/topic/feral-children |title=Feral children |encyclopedia=Encyclopedia Britannica |access-date=2 July 2018 |language=en }}</ref> ২০ শতিকাৰ আশে-পাশে মনোবিজ্ঞানীসকলে জৈৱিক আচৰণ আৰু সংস্কৃতিৰ মাজত পাৰ্থক্য বিচাৰি উলিয়াবলৈ চেষ্টা কৰিছিল। বিচ্ছিন্নভাৱে বা জীৱ-জন্তুৰ সৈতে বাস কৰা বন্য শিশুৱে এই দ্বিধাদ্বন্দ্বৰ উদাহৰণ দাঙি ধৰিছিল।
১৮৪৯–১৮৫০ চনৰ ''ৰিপৰ্ট অন বুধুক ওৰফে বেগ্ৰী ডিক’ইটছ''ত উইলিয়াম হেনৰী স্লিমেনে কুকুৰনেচীয়াৰ দ্বাৰা লালন-পালন কৰা বন্য শিশুৰ ছটা বিৱৰণ আগবঢ়াইছিল, দুটা তেওঁ নিজেই প্ৰত্যক্ষ কৰিছিল, যিবোৰ ১৮৫২ চনত পৃথকে পৃথকে প্ৰকাশ পাইছিল ''An Account of Wolves Nurturing Children in Their Dens'' হিচাপে আৰু সম্ভৱতঃ ৰুডিয়াৰ্ড কিপলিঙৰ ১৮৯৪ চনৰ উপন্যাস [[দ্য জংঘল বুক]]ৰ মৌগলী চৰিত্ৰটোক অনুপ্ৰাণিত কৰা বুলি ভবা হয়।<ref>{{cite journal|title=Feral Man and Extreme Cases of Isolation|last=Zingg|first= Robert M.| journal=The American Journal of Psychology| volume=53|issue= 4 |date=1940|pages=490-491|doi=10.2307/1417630|jstor=1417630}}</ref><ref>{{cite journal|author=Hotchkiss, Jane|title=The jungle of Eden: Kipling, wolf boys, and the colonial imagination|journal=Victorian Literature and Culture|year=2001|volume=29|issue=2|page=440|doi=10.1017/s1060150301002108|s2cid=162409338}}</ref>
==ঘটনা==
===প্ৰাইমেট/বান্দৰে ডাঙৰ-দীঘল কৰা===
* লুকাছ, দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ খিলঞ্জীয়া ল’ৰা, যাক এদল বাবুনে লালন-পালন কৰিছিল। ১৯০৩ চনত ল’ৰাটোক উদ্ধাৰ কৰা হয়।<ref>{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article270342963 |title=The Baboon Boy |newspaper=The Woodend Star |issue=2045 |location=Victoria, Australia |date=3 March 1928 |access-date=29 August 2024 |page=4 |via=National Library of Australia }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Foley |first1=John P. Jr. |date=January 1940 |title=The 'Baboon Boy' of South Africa |url=https://www.jstor.org/stable/1415967 |journal=The American Journal of Psychology |volume=53 |issue=1 |pages=128–133 |doi=10.2307/1415967 |jstor=1415967 |access-date= |url-access=subscription }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Foley |first1=John P. Jr. |date=June 1940 |title=Brought Up by the Baboons |url= |journal=Science Digest |volume=7 |issue=6 |pages=1–4 |doi= |access-date= }}</ref>
* [[মেৰিনা চেপমেন|মেৰিনা চেপমেনে]] ১৯৫৪ চনত প্ৰায় পাঁচ বছৰ বয়সৰ পৰা প্ৰায় ন বছৰ বয়সলৈকে কলম্বিয়াৰ জংঘলত থকা কেপুচিন বান্দৰৰ সৈতে বাস কৰিছিল বুলি দাবী কৰিছিল।<ref>{{cite news |last1=Hattenstone |first1=Simon |title=Was Marina Chapman really brought up by monkeys? |url=https://www.theguardian.com/science/2013/apr/13/marina-chapman-monkeys |access-date=4 November 2017 |work=The Guardian |date=13 April 2013 }}</ref> তেওঁৰ বিয়া হৈছিল, সন্তান জন্ম দিছিল আৰু কোনো স্থায়ী সমস্যা নোহোৱাকৈ বহুলাংশে স্বাভাৱিক জীৱন কটায়, যিটো এটা বন্য শিশুৰ বাবে অস্বাভাৱিক যেন লাগে।
*১৯৭৪ চনত বুৰুণ্ডিৰ এখন জংঘলত [[ভাৰ্ভেট বান্দৰ]]ৰ এটা দলৰ সৈতে আৱিষ্কাৰ হোৱা ল’ৰা জন।<ref>{{cite news |author=<!--not stated--> |date=16 May 1976 |title=Tarzan child found in Africa |url= |work=Lansing State Journal |location= |access-date= }}</ref><ref>
{{cite book |last1=Lane |first1=Harlan |author-link1=Harlan Lane |last2=Pillard |first2=Richard C. |author-link2=Richard Pillard |date=1978 |title=The Wild Boy of Burundi: A Study of an Outcast Child |url= |location=New York |publisher=Random House |page= |isbn=0394412524 }}</ref>
* মিল্টন ওবোটেৰ সৈন্যই কাম্পালাৰ পৰা প্ৰায় ৫০ মাইল (৮০ কিলোমিটাৰ) দূৰত্বত থকা তেওঁলোকৰ গাঁওখনত অভিযান চলোৱাৰ সময়ত উগাণ্ডাৰ গৃহযুদ্ধত ৰবাৰ্ট মায়াঞ্জা(১৯৮২)ই তিনি বছৰ বয়সত পিতৃ-মাতৃক হেৰুৱাইছিল। তাৰ পিছত ৰবাৰ্ট বন্যপ্ৰাণীত, অনুমানিকভাৱে ভাৰ্ভেট বান্দৰৰ সৈতে, তিনি বছৰ ধৰি জীয়াই থাকে, যেতিয়ালৈকে তেওঁক নেচনেল ৰেজিষ্টেন্স আৰ্মীৰ সৈন্যই বিচাৰি নাপায়।<ref>{{cite news |title=Raised by monkeys, struggling to be human |url=https://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1314386/raised-monkeys-strugging-human |access-date=4 November 2017 |work=New Vision |date=17 February 2013 }}</ref>
*দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ কোৱাজুলু-নাটালত বান্দৰৰ সংগত প্ৰায় এবছৰ কটোৱাৰ পিছত প্ৰায় পাঁচ বছৰীয়া ল’ৰা চেটাৰ্ডে ম্থিয়ানে (বা মিফুনে) (১৯৮৭)ক উদ্ধাৰ কৰা হয়। তেওঁক পোৱাৰ দিনটোৰ পিছত শনিবাৰে তেওঁক এই নামটো দিয়া হ’ল আৰু ম্থিয়ানে তেওঁক গ্ৰহণ কৰা বিশেষ বিদ্যালয়খনৰ প্ৰধান শিক্ষয়িত্ৰীগৰাকীৰ নাম আছিল। প্ৰায় ১৭ বছৰ বয়সত তেওঁ কেতিয়াও কথা ক’ব পৰা নাছিল, আৰু বান্দৰৰ দৰে খোজ কাঢ়ি জপিয়াইছিল। তেওঁ কেতিয়াও ৰন্ধা খাদ্য নাখাইছিল আৰু আন শিশুৰ সৈতে ভাগ-বতৰা বা খেলিবলৈ অস্বীকাৰ কৰিছিল।<ref>{{cite news |url=https://mg.co.za/article/1997-11-21-child-of-the-wild-still-spurns-life-as-a-human |title=Child of the wild still spurns life as a human |date=21 November 1997 |work=Mail and Guardian |access-date=4 November 2017 }}</ref> ২০০৫ চনত এক অগ্নিকাণ্ডত তেওঁৰ মৃত্যু হয়।<ref>{{Cite web |url=https://www.mysteriesrunsolved.com/2018/06/saturday-mthiyane-child-of-wild.html |title=Saturday Mthiyane {{!}} The Child Of The Wild {{!}} KwaZulu Natal |last=Mysteriesrunsolved |website=Mysteriesrunsolved |date=25 June 2018 |access-date=1 September 2019 |archive-date=8 August 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210808154527/https://mysteriesrunsolved.com/2018/06/saturday-mthiyane-child-of-wild.html |url-status=dead }}</ref>
*উগাণ্ডাৰ জন চেবুনিয়াৰ শিশু অৱস্থাতে দেউতাকে মাকক হত্যা কৰি নিজেও ফাঁচী লগাই মৰিছিল। চেবুইনাক ভাৰ্ভেট বান্দৰে লৈ গৈছিল আৰু পিছৰ দুবছৰ তেওঁলোকৰ মাজত থাকি খাদ্য বিচাৰিবলৈ আৰু ভ্ৰমণ কৰিবলৈ শিকিছিল। প্ৰায় সাত বছৰ বয়সত তেওঁক সভ্যতালৈ ঘূৰাই অনা হৈছিল। স্থানীয় এজন গাঁৱৰ মানুহৰ মতে, সৰুতে তেওঁৰ যোগাযোগৰ একমাত্ৰ ধৰণ আছিল কান্দোন আৰু খাদ্যৰ দাবী আৰু তেওঁ আছিল এজন "বন্য ল'ৰা" যাক সকলোৱে ভয় কৰিছিল।<ref>{{Cite news |url=https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/films/news/raised-in-the-wild-tales-of-survival-8165967.html |title=Raised in the wild: tales of survival |work=The Independent |access-date=2 July 2018 |language=en-GB }}</ref> তাৰ পিছত তেওঁ সম্পূৰ্ণ বাক ক্ষমতা লাভ কৰে আৰু উগাণ্ডাৰ হৈ বিশেষ অলিম্পিকতো দুবাৰকৈ অংশগ্ৰহণ কৰে।<ref>{{Cite news |last=Schmidt |first=Samantha |date=25 October 2021 |title=Accounts of girl raised by monkeys in India questioned |url=https://www.washingtonpost.com/news/morning-mix/wp/2017/04/07/a-girl-was-found-living-among-monkeys-in-an-indian-forest-how-she-got-there-is-a-mystery/ |access-date=14 July 2024 |newspaper=[[Washington Post]] |language=en-US |issn=0190-8286 }}</ref>
===কুকুৰনেচীয়া বাঘৰদ্বাৰা ডাঙৰ-দীঘল হোৱা===
*হেচিয়ান কুকুৰনেচীয়া-সন্তান<ref name="Rauber">{{Cite book |first=August Antinous |last=Rauber |title=Homo sapiens ferus: oder, die Bustände der verwilderten und ihre bedeutung für wissenschaft, politik und schule |publisher=Julius Bregse |year=1888 |language=de |location=Leipzig |url=https://books.google.com/books?id=kpYWAAAAIAAJ }}</ref>{{rp|15–7}}<ref name="Rauber_in_Chamber" /> (১৩০৪, ১৩৪১ আৰু ১৩৪৪) ইউৰেছিয়ান ঘোঙৰ সৈতে হেছৰ অৰণ্যত বাস কৰিছিল।
*১৮৭২ চনত [[ভাৰত]]ৰ [[উত্তৰ প্ৰদেশ]]ৰ চিকন্দ্ৰাৰ (আগ্ৰাৰ ওচৰত) এটা গুহাত কুকুৰনেচীয়াৰ মাজত আৱিষ্কাৰ কৰা [[দীনা শনিচৰ]]। তেওঁ বিছ বছৰৰো অধিক সময় মানুহৰ মাজত জীয়াই থাকিল, ধূমপান কৰিব পাৰিছিল, কিন্তু কেতিয়াও কথা ক'বলৈ শিকিব পৰা নাছিল আৰু গোটেই জীৱন গুৰুতৰভাৱে অক্ষম হৈ আছিল।<ref name="malson">{{cite book |last=Malson |first=Lucien |date=1972 |title=Wolf children and the problem of human nature |url=https://archive.org/details/wolfchildrenprob00mals |location=New York and London |publisher=Monthly Review Press |page=45 |isbn=978-0-902308-24-4 }}</ref><ref name="zingg">{{cite journal |last1=Zingg |first1=Robert M. |date=1940 |title=Feral man and extreme cases of isolation |journal=The American Journal of Psychology |volume=53 |issue=4 |pages=487–517 |doi=10.2307/1417630 |jstor=1417630 }}</ref>
*[[মাৰ্কছ ৰড্ৰিগেজ পাণ্টোজা]] (প্ৰায় ১৯৪৬, ছিয়েৰা মৰেনা, স্পেইন) দক্ষিণ স্পেইনৰ পাহাৰত কুকুৰনেচীয়াৰ সৈতে ১২ বছৰ ধৰি বাস কৰিছিল। ১৯ বছৰ বয়সত তেওঁক আৱিষ্কাৰ কৰা হয়।<ref>[http://www.veterinari.vda.it/index.php?option=com_attachments&task=download&id=128 Lupine Lore by Walter Tarello]</ref> ৰড্ৰিগেজৰ কাহিনী ২০১০ চনত স্পেনিছ-জাৰ্মান ছবি এণ্ট্ৰেলোবছত চিত্ৰিত কৰা হৈছিল। ৰড্ৰিগেজৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰাৰ বাবে যুৱ অভিনেতা মেনুৱেল কামাচোৱে ২০১১ চনৰ গ’য়া বঁটাত শ্ৰেষ্ঠ নতুন অভিনেতাৰ মনোনয়ন লাভ কৰে।
===কুকুৰৰ দ্বাৰা ডাঙৰ-দীঘল হোৱা===
*[[অক্সানা মালয়া]] আছিল এগৰাকী আঠ বছৰীয়া ইউক্ৰেইনৰ ছোৱালী যিয়ে ছবছৰ ধৰি ব্লেক ৰাছিয়ান টেৰিয়াৰৰ সৈতে বাস কৰিছিল।
১৯৯১ চনত কুকুৰৰ সৈতে এটা কুকুৰৰ ঘৰত উদ্ধাৰ হৈছিল অক্সানাক। মদ্যপায়ী পিতৃ-মাতৃৰ দ্বাৰা তাই অৱহেলিত হৈছিল।
সহমৰ্মিতা বিচাৰি তিনি বছৰীয়া শিশুটোৱে ফাৰ্মখনত খোজ কাঢ়ি সোমাই কুকুৰকেইটাৰ লগত চুমা খালে। তাইৰ আচৰণে মানুহতকৈ কুকুৰক বেছি অনুকৰণ কৰিছিল। তাই চাৰিওখন ভৰিৰে খোজ কাঢ়ি দাঁত নিকটাই ভুকিছিল। সমাজসেৱীয়ে তাইক পিতৃ-মাতৃৰ দায়িত্বৰ পৰা আঁতৰাই আনিছিল।{{cn}} যিহেতু তাইৰ মানুহৰ সংস্পৰ্শৰ অভাৱ আছিল, সেয়েহে তাই হয় আৰু নহয়ৰ বাহিৰে আন কোনো শব্দ নাজানিছিল।[26] প্ৰাপ্তবয়স্ক হোৱাৰ লগে লগে অক্সানাক কুকুৰৰ দৰে আচৰণক বশ কৰিবলৈ শিকাইছে। তাই সাৱলীল আৰু বুদ্ধিমানভাৱে কথা ক'বলৈ শিকিছিল[27] আৰু গৰু গাখীৰ খুৱাই থকা এখন ফাৰ্মত কাম কৰে,[28][27] কিন্তু বৌদ্ধিকভাৱে কিছু অক্ষম হৈ আছে।[29][30]
*
*
*
===ভালুকৰ দ্বাৰা ডাঙৰ-দীঘল হোৱা===
===ভেৰাৰ দ্বাৰা ডাঙৰ-দীঘল হোৱা===
===ছাগলীৰ দ্বাৰা ডাঙৰ-দীঘল হোৱা===
===অন্যান্য ঘটনা===
==তথ্যসূত্ৰ==
[[শ্ৰেণী:বন্য শিশু]]
fdxkcndli618wv9n5oklc1471h2vvfy
606916
606913
2026-05-17T17:56:47Z
Pranamikaadhikary
27435
/* কুকুৰৰ দ্বাৰা ডাঙৰ-দীঘল হোৱা */
606916
wikitext
text/x-wiki
[[File:Mowgli-1895-illustration.png|thumb|ৰুডিয়াৰ্ড কিপলিঙৰ উপন্যাস ''দ্য জংগল বুক''ৰ মৌগলী নামৰ এজন বন্য শিশুৰ কাল্পনিক ছবি।]]
'''বন্য শিশু''' (বনৰীয়া শিশু বুলিও কোৱা হয়) হৈছে এনে এজন ব্যক্তি যিয়ে অতি কম বয়সৰপৰাই মানুহৰ সংস্পৰ্শৰপৰা বিচ্ছিন্ন হৈ বনত বাস কৰি আহিছে; যাৰ ওপৰত মানুহৰ যত্ন, সামাজিক আচৰণ বা ভাষাৰ অভিজ্ঞতা কম বা একেবাৰেই নাই। এনে শিশুৰ প্ৰাথমিক আৰু মাধ্যমিক সামাজিকীকৰণৰ মূল কথাবোৰৰ অভাৱ দেখা যায়।<ref>{{Cite book |last=Blundell |first=Jonathan |title=Cambridge IGCSE® sociology coursebook |date=2014 |publisher=Cambridge, United Kingdom : Cambridge University Press |isbn=978-1-107-64513-4 }}</ref> পৰিত্যক্ত বা পলায়ন কৰাৰ আগতে গুৰুতৰ নিৰ্যাতন বা আঘাতৰ সম্মুখীন হোৱা শিশুক বুজাবলৈ এই শব্দটো ব্যৱহাৰ কৰা হয়। কেতিয়াবা লোককথা আৰু কিংবদন্তিৰ বিষয়-বস্তুত বা কাহিনীত প্ৰায়ে জীৱ-জন্তুৱে এনে শিশুক ডাঙৰ-দীঘল কৰা বুলি চিত্ৰিত কৰা হয়। আনহাতে বন্যপ্ৰাণীৰ ওচৰত পোৱা শিশুৰ বহু ঘটনাত জীৱ-জন্তুৱে মানুহৰ শিশুক খুৱাই-বুৱাই ডাঙৰ কৰাৰ কোনো প্ৰত্যক্ষদৰ্শীৰ বিৱৰণ পোৱা নাই।<ref>{{Cite book |publisher=Springer |isbn=978-1-4419-9970-2 |pages=81–93 |editor-first1=Stefan C. |editor-last1=Dombrowski |editor-first2=Karen L. |editor-last2=Gischlar |editor-first3=Martin |editor-last3=Mrazik |last1=Dombrowski |first1=Stefan C. |last2=Gischlar |first2=Karen L. |last3=Mrazik |first3=Martin |last4=Greer |first4=Fred W. |title=Assessing and Treating Low Incidence/High Severity Psychological Disorders of Childhood |chapter=Feral Children |location=New York, NY |access-date=9 June 2022 |date=2011 |doi=10.1007/978-1-4419-9970-2_5 |chapter-url=https://doi.org/10.1007/978-1-4419-9970-2_5}}
</ref>
==বৰ্ণনা==
সমাজত থাকি সামাজিকীকৰণৰ দ্বাৰা আয়ত্ব কৰিব পৰা মৌলিক দক্ষতাৰ অভাৱ বন্য শিশুৰ ক্ষেত্ৰত দেখা যায়। উদাহৰণস্বৰূপে, তেওঁলোকে শৌচাগাৰ ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ শিকিব নোৱাৰে, গোটেই জীৱন চাৰিওখন ভৰিৰে খোজ কাঢ়ি থিয় হৈ দুখন ভৰিৰে খোজ কাঢ়িবলৈ শিকিবলৈ অসুবিধা পাব পাৰে বা চৌপাশৰ মানুহৰ কাৰ্যকলাপৰ প্ৰতি সম্পূৰ্ণ আগ্ৰহৰ অভাৱ প্ৰদৰ্শন কৰিব পাৰে। তেওঁলোকক প্ৰায়ে মানসিকভাৱে অক্ষম যেন লাগে আৰু মানৱ ভাষা শিকাবলৈ প্ৰায় সীমাহীন অসুবিধা ভোগ কৰে।<ref>{{Cite web |url=http://www.zmescience.com/other/feature-post/feral-children/ |title=Mind Blowing Cases of Children Raised by Animals |date=1 December 2014 |access-date=20 February 2015 |website=ZME Science |last=Mihai |first=Andrei }}</ref> বহুত বছৰে বিচ্ছিন্ন হৈ থকাৰ পিছত প্ৰাকৃতিক ভাষা এটা শিকিব পৰা ক্ষমতা বিকল হৈ পৰা যেন লাগে, ভাষা শিক্ষণৰ বাবে যথোচিত সময়খিনি সমাজ বিচ্ছিন্ন হৈ থকাৰ বাবে এনে হোৱা বুলি কোৱা হয়।<ref name="Birdsong1999">{{cite book |author=David Birdsong |title=Second Language Acquisition and the Critical Period Hypothesis |url=https://books.google.com/books?id=d7OPAgAAQBAJ&q=curtiss%201977&pg=PA74 |year=1999 |publisher=Routledge |isbn=978-1-135-67489-2 |page=74 }}</ref><ref name="Curtiss2014">{{cite book |author=Susan Curtiss |title=Genie: A Psycholinguistic Study of a Modern-Day Wild Child |url=https://books.google.com/books?id=pSy0BQAAQBAJ&q=%22critical%20period%22&pg=PA207 |date=10 May 2014 |publisher=Elsevier Science |isbn=978-1-4832-1761-1 |page=207 }}</ref>
বনৰীয়া শিশুৰ বিষয়ে বৈজ্ঞানিক জ্ঞান কম। ইয়াৰ ভিতৰত এটা সৰ্বোত্তম নথিভুক্ত গোচৰ হৈছে মুখে মুখে প্ৰচলিত ভগ্নী [[অমলা আৰু কমলা]], যাক ১৯২৬ চনত ৰেভাৰেণ্ড জে এ এল সিঙে ভাৰতৰ এখন অৰণ্যত "ঘোঙে ডাঙৰ-দীঘল কৰা" বুলি বৰ্ণনা কৰিছিল।
ফ্ৰান্সৰ অস্ত্ৰোপচাৰ বিশেষজ্ঞ চাৰ্জ এৰ’লেছে অৱশ্যে যুক্তি দিছে যে এই গোচৰটো এটা প্ৰৱঞ্চনা আছিল, যিটো সিঙে নিজৰ অনাথ আশ্ৰমৰ বাবে ধন সংগ্ৰহৰ উদ্দেশ্যে সংঘটিত কৰিছিল। শিশু মনোবিজ্ঞানী ব্ৰুনো বেটেলহাইমে কয় যে [[অমলা আৰু কমলা]] জন্মতে মানসিক আৰু শাৰীৰিকভাৱে অক্ষম আছিল।<ref>{{cite journal |last1=Bettelheim |first1=Bruno |title=Feral Children and Autistic Children |journal=American Journal of Sociology |date=March 1959 |volume=64 |issue=5 |pages=455–467 |doi=10.1086/222541 |url=https://autisticacademic.files.wordpress.com/2015/06/bettelheim-feral-children-and-autistic-children.pdf |jstor=2773433 |s2cid=144015209 |access-date=23 May 2018 |archive-date=8 August 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210808144929/https://autisticacademic.files.wordpress.com/2015/06/bettelheim-feral-children-and-autistic-children.pdf |url-status=dead |archivedate=8 August 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210808144929/https://autisticacademic.files.wordpress.com/2015/06/bettelheim-feral-children-and-autistic-children.pdf |deadurl=yes }}</ref> তথাপি বন্য শিশুৰ ওপৰত আন বৈজ্ঞানিক অধ্যয়নো আছে, যেনে [[জিনি (বন্য শিশু)|জিনি]]ৰ ক্ষেত্ৰত কৰা অধ্যয়ন।<ref name="Curtiss2014"/>
==ইতিহাস==
১৬০০ চনৰ আগতে বন্য শিশুৰ কাহিনী সাধাৰণতে লোককথা আৰু কিংবদন্তিত সীমাবদ্ধ আছিল। সেই কাহিনীবোৰত বনৰীয়া শিশুৰ চিত্ৰণত খাদ্যৰ বাবে চিকাৰ কৰা, দুটাৰ সলনি চাৰিওখন ভৰিৰে দৌৰা আৰু ভাষা নজনা আদি অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল। দাৰ্শনিক আৰু বিজ্ঞানীসকলে এনে শিশুৰ ধাৰণাটোৰ প্ৰতি আগ্ৰহী হৈ পৰিছিল, আৰু এই শিশুসকল মানৱ পৰিয়ালৰ পৰা পৃথক প্ৰজাতিৰ অংশ নেকি বুলি প্ৰশ্ন কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিছিল।
বিজ্ঞানে মানুহৰ বিকাশ, আৰু ১৮ আৰু ১৯ শতিকাত প্ৰাকৃতিক জগতখনৰ বুজাবুজিৰ নাম আৰু শ্ৰেণীবিভাজন কৰিবলৈ চেষ্টা কৰাৰ সময়তে এই প্ৰশ্নটোক গুৰুত্বসহকাৰে লোৱা হৈছিল।<ref>{{Cite encyclopedia |url=https://www.britannica.com/topic/feral-children |title=Feral children |encyclopedia=Encyclopedia Britannica |access-date=2 July 2018 |language=en }}</ref> ২০ শতিকাৰ আশে-পাশে মনোবিজ্ঞানীসকলে জৈৱিক আচৰণ আৰু সংস্কৃতিৰ মাজত পাৰ্থক্য বিচাৰি উলিয়াবলৈ চেষ্টা কৰিছিল। বিচ্ছিন্নভাৱে বা জীৱ-জন্তুৰ সৈতে বাস কৰা বন্য শিশুৱে এই দ্বিধাদ্বন্দ্বৰ উদাহৰণ দাঙি ধৰিছিল।
১৮৪৯–১৮৫০ চনৰ ''ৰিপৰ্ট অন বুধুক ওৰফে বেগ্ৰী ডিক’ইটছ''ত উইলিয়াম হেনৰী স্লিমেনে কুকুৰনেচীয়াৰ দ্বাৰা লালন-পালন কৰা বন্য শিশুৰ ছটা বিৱৰণ আগবঢ়াইছিল, দুটা তেওঁ নিজেই প্ৰত্যক্ষ কৰিছিল, যিবোৰ ১৮৫২ চনত পৃথকে পৃথকে প্ৰকাশ পাইছিল ''An Account of Wolves Nurturing Children in Their Dens'' হিচাপে আৰু সম্ভৱতঃ ৰুডিয়াৰ্ড কিপলিঙৰ ১৮৯৪ চনৰ উপন্যাস [[দ্য জংঘল বুক]]ৰ মৌগলী চৰিত্ৰটোক অনুপ্ৰাণিত কৰা বুলি ভবা হয়।<ref>{{cite journal|title=Feral Man and Extreme Cases of Isolation|last=Zingg|first= Robert M.| journal=The American Journal of Psychology| volume=53|issue= 4 |date=1940|pages=490-491|doi=10.2307/1417630|jstor=1417630}}</ref><ref>{{cite journal|author=Hotchkiss, Jane|title=The jungle of Eden: Kipling, wolf boys, and the colonial imagination|journal=Victorian Literature and Culture|year=2001|volume=29|issue=2|page=440|doi=10.1017/s1060150301002108|s2cid=162409338}}</ref>
==ঘটনা==
===প্ৰাইমেট/বান্দৰে ডাঙৰ-দীঘল কৰা===
* লুকাছ, দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ খিলঞ্জীয়া ল’ৰা, যাক এদল বাবুনে লালন-পালন কৰিছিল। ১৯০৩ চনত ল’ৰাটোক উদ্ধাৰ কৰা হয়।<ref>{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article270342963 |title=The Baboon Boy |newspaper=The Woodend Star |issue=2045 |location=Victoria, Australia |date=3 March 1928 |access-date=29 August 2024 |page=4 |via=National Library of Australia }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Foley |first1=John P. Jr. |date=January 1940 |title=The 'Baboon Boy' of South Africa |url=https://www.jstor.org/stable/1415967 |journal=The American Journal of Psychology |volume=53 |issue=1 |pages=128–133 |doi=10.2307/1415967 |jstor=1415967 |access-date= |url-access=subscription }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Foley |first1=John P. Jr. |date=June 1940 |title=Brought Up by the Baboons |url= |journal=Science Digest |volume=7 |issue=6 |pages=1–4 |doi= |access-date= }}</ref>
* [[মেৰিনা চেপমেন|মেৰিনা চেপমেনে]] ১৯৫৪ চনত প্ৰায় পাঁচ বছৰ বয়সৰ পৰা প্ৰায় ন বছৰ বয়সলৈকে কলম্বিয়াৰ জংঘলত থকা কেপুচিন বান্দৰৰ সৈতে বাস কৰিছিল বুলি দাবী কৰিছিল।<ref>{{cite news |last1=Hattenstone |first1=Simon |title=Was Marina Chapman really brought up by monkeys? |url=https://www.theguardian.com/science/2013/apr/13/marina-chapman-monkeys |access-date=4 November 2017 |work=The Guardian |date=13 April 2013 }}</ref> তেওঁৰ বিয়া হৈছিল, সন্তান জন্ম দিছিল আৰু কোনো স্থায়ী সমস্যা নোহোৱাকৈ বহুলাংশে স্বাভাৱিক জীৱন কটায়, যিটো এটা বন্য শিশুৰ বাবে অস্বাভাৱিক যেন লাগে।
*১৯৭৪ চনত বুৰুণ্ডিৰ এখন জংঘলত [[ভাৰ্ভেট বান্দৰ]]ৰ এটা দলৰ সৈতে আৱিষ্কাৰ হোৱা ল’ৰা জন।<ref>{{cite news |author=<!--not stated--> |date=16 May 1976 |title=Tarzan child found in Africa |url= |work=Lansing State Journal |location= |access-date= }}</ref><ref>
{{cite book |last1=Lane |first1=Harlan |author-link1=Harlan Lane |last2=Pillard |first2=Richard C. |author-link2=Richard Pillard |date=1978 |title=The Wild Boy of Burundi: A Study of an Outcast Child |url= |location=New York |publisher=Random House |page= |isbn=0394412524 }}</ref>
* মিল্টন ওবোটেৰ সৈন্যই কাম্পালাৰ পৰা প্ৰায় ৫০ মাইল (৮০ কিলোমিটাৰ) দূৰত্বত থকা তেওঁলোকৰ গাঁওখনত অভিযান চলোৱাৰ সময়ত উগাণ্ডাৰ গৃহযুদ্ধত ৰবাৰ্ট মায়াঞ্জা(১৯৮২)ই তিনি বছৰ বয়সত পিতৃ-মাতৃক হেৰুৱাইছিল। তাৰ পিছত ৰবাৰ্ট বন্যপ্ৰাণীত, অনুমানিকভাৱে ভাৰ্ভেট বান্দৰৰ সৈতে, তিনি বছৰ ধৰি জীয়াই থাকে, যেতিয়ালৈকে তেওঁক নেচনেল ৰেজিষ্টেন্স আৰ্মীৰ সৈন্যই বিচাৰি নাপায়।<ref>{{cite news |title=Raised by monkeys, struggling to be human |url=https://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1314386/raised-monkeys-strugging-human |access-date=4 November 2017 |work=New Vision |date=17 February 2013 }}</ref>
*দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ কোৱাজুলু-নাটালত বান্দৰৰ সংগত প্ৰায় এবছৰ কটোৱাৰ পিছত প্ৰায় পাঁচ বছৰীয়া ল’ৰা চেটাৰ্ডে ম্থিয়ানে (বা মিফুনে) (১৯৮৭)ক উদ্ধাৰ কৰা হয়। তেওঁক পোৱাৰ দিনটোৰ পিছত শনিবাৰে তেওঁক এই নামটো দিয়া হ’ল আৰু ম্থিয়ানে তেওঁক গ্ৰহণ কৰা বিশেষ বিদ্যালয়খনৰ প্ৰধান শিক্ষয়িত্ৰীগৰাকীৰ নাম আছিল। প্ৰায় ১৭ বছৰ বয়সত তেওঁ কেতিয়াও কথা ক’ব পৰা নাছিল, আৰু বান্দৰৰ দৰে খোজ কাঢ়ি জপিয়াইছিল। তেওঁ কেতিয়াও ৰন্ধা খাদ্য নাখাইছিল আৰু আন শিশুৰ সৈতে ভাগ-বতৰা বা খেলিবলৈ অস্বীকাৰ কৰিছিল।<ref>{{cite news |url=https://mg.co.za/article/1997-11-21-child-of-the-wild-still-spurns-life-as-a-human |title=Child of the wild still spurns life as a human |date=21 November 1997 |work=Mail and Guardian |access-date=4 November 2017 }}</ref> ২০০৫ চনত এক অগ্নিকাণ্ডত তেওঁৰ মৃত্যু হয়।<ref>{{Cite web |url=https://www.mysteriesrunsolved.com/2018/06/saturday-mthiyane-child-of-wild.html |title=Saturday Mthiyane {{!}} The Child Of The Wild {{!}} KwaZulu Natal |last=Mysteriesrunsolved |website=Mysteriesrunsolved |date=25 June 2018 |access-date=1 September 2019 |archive-date=8 August 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210808154527/https://mysteriesrunsolved.com/2018/06/saturday-mthiyane-child-of-wild.html |url-status=dead }}</ref>
*উগাণ্ডাৰ জন চেবুনিয়াৰ শিশু অৱস্থাতে দেউতাকে মাকক হত্যা কৰি নিজেও ফাঁচী লগাই মৰিছিল। চেবুইনাক ভাৰ্ভেট বান্দৰে লৈ গৈছিল আৰু পিছৰ দুবছৰ তেওঁলোকৰ মাজত থাকি খাদ্য বিচাৰিবলৈ আৰু ভ্ৰমণ কৰিবলৈ শিকিছিল। প্ৰায় সাত বছৰ বয়সত তেওঁক সভ্যতালৈ ঘূৰাই অনা হৈছিল। স্থানীয় এজন গাঁৱৰ মানুহৰ মতে, সৰুতে তেওঁৰ যোগাযোগৰ একমাত্ৰ ধৰণ আছিল কান্দোন আৰু খাদ্যৰ দাবী আৰু তেওঁ আছিল এজন "বন্য ল'ৰা" যাক সকলোৱে ভয় কৰিছিল।<ref>{{Cite news |url=https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/films/news/raised-in-the-wild-tales-of-survival-8165967.html |title=Raised in the wild: tales of survival |work=The Independent |access-date=2 July 2018 |language=en-GB }}</ref> তাৰ পিছত তেওঁ সম্পূৰ্ণ বাক ক্ষমতা লাভ কৰে আৰু উগাণ্ডাৰ হৈ বিশেষ অলিম্পিকতো দুবাৰকৈ অংশগ্ৰহণ কৰে।<ref>{{Cite news |last=Schmidt |first=Samantha |date=25 October 2021 |title=Accounts of girl raised by monkeys in India questioned |url=https://www.washingtonpost.com/news/morning-mix/wp/2017/04/07/a-girl-was-found-living-among-monkeys-in-an-indian-forest-how-she-got-there-is-a-mystery/ |access-date=14 July 2024 |newspaper=[[Washington Post]] |language=en-US |issn=0190-8286 }}</ref>
===কুকুৰনেচীয়া বাঘৰদ্বাৰা ডাঙৰ-দীঘল হোৱা===
*হেচিয়ান কুকুৰনেচীয়া-সন্তান<ref name="Rauber">{{Cite book |first=August Antinous |last=Rauber |title=Homo sapiens ferus: oder, die Bustände der verwilderten und ihre bedeutung für wissenschaft, politik und schule |publisher=Julius Bregse |year=1888 |language=de |location=Leipzig |url=https://books.google.com/books?id=kpYWAAAAIAAJ }}</ref>{{rp|15–7}}<ref name="Rauber_in_Chamber" /> (১৩০৪, ১৩৪১ আৰু ১৩৪৪) ইউৰেছিয়ান ঘোঙৰ সৈতে হেছৰ অৰণ্যত বাস কৰিছিল।
*১৮৭২ চনত [[ভাৰত]]ৰ [[উত্তৰ প্ৰদেশ]]ৰ চিকন্দ্ৰাৰ (আগ্ৰাৰ ওচৰত) এটা গুহাত কুকুৰনেচীয়াৰ মাজত আৱিষ্কাৰ কৰা [[দীনা শনিচৰ]]। তেওঁ বিছ বছৰৰো অধিক সময় মানুহৰ মাজত জীয়াই থাকিল, ধূমপান কৰিব পাৰিছিল, কিন্তু কেতিয়াও কথা ক'বলৈ শিকিব পৰা নাছিল আৰু গোটেই জীৱন গুৰুতৰভাৱে অক্ষম হৈ আছিল।<ref name="malson">{{cite book |last=Malson |first=Lucien |date=1972 |title=Wolf children and the problem of human nature |url=https://archive.org/details/wolfchildrenprob00mals |location=New York and London |publisher=Monthly Review Press |page=45 |isbn=978-0-902308-24-4 }}</ref><ref name="zingg">{{cite journal |last1=Zingg |first1=Robert M. |date=1940 |title=Feral man and extreme cases of isolation |journal=The American Journal of Psychology |volume=53 |issue=4 |pages=487–517 |doi=10.2307/1417630 |jstor=1417630 }}</ref>
*[[মাৰ্কছ ৰড্ৰিগেজ পাণ্টোজা]] (প্ৰায় ১৯৪৬, ছিয়েৰা মৰেনা, স্পেইন) দক্ষিণ স্পেইনৰ পাহাৰত কুকুৰনেচীয়াৰ সৈতে ১২ বছৰ ধৰি বাস কৰিছিল। ১৯ বছৰ বয়সত তেওঁক আৱিষ্কাৰ কৰা হয়।<ref>[http://www.veterinari.vda.it/index.php?option=com_attachments&task=download&id=128 Lupine Lore by Walter Tarello]</ref> ৰড্ৰিগেজৰ কাহিনী ২০১০ চনত স্পেনিছ-জাৰ্মান ছবি এণ্ট্ৰেলোবছত চিত্ৰিত কৰা হৈছিল। ৰড্ৰিগেজৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰাৰ বাবে যুৱ অভিনেতা মেনুৱেল কামাচোৱে ২০১১ চনৰ গ’য়া বঁটাত শ্ৰেষ্ঠ নতুন অভিনেতাৰ মনোনয়ন লাভ কৰে।
===কুকুৰৰ দ্বাৰা ডাঙৰ-দীঘল হোৱা===
*[[অক্সানা মালয়া]] আছিল এগৰাকী আঠ বছৰীয়া ইউক্ৰেইনৰ ছোৱালী যিয়ে ছবছৰ ধৰি ব্লেক ৰাছিয়ান টেৰিয়াৰৰ সৈতে বাস কৰিছিল।১৯৯১ চনত কুকুৰৰ সৈতে এটা কুকুৰৰ ঘৰত উদ্ধাৰ হৈছিল অক্সানাক। মদ্যপায়ী পিতৃ-মাতৃৰ দ্বাৰা তাই অৱহেলিত হৈছিল। সহমৰ্মিতা বিচাৰি তিনি বছৰীয়া শিশুটোৱে ফাৰ্মখনত খোজ কাঢ়ি সোমাই কুকুৰকেইটাৰ লগত চুমা খালে। তাইৰ আচৰণে মানুহতকৈ কুকুৰক বেছি অনুকৰণ কৰিছিল। তাই চাৰিওখন ভৰিৰে খোজ কাঢ়ি দাঁত নিকটাই ভুকিছিল। সমাজসেৱীয়ে তাইক পিতৃ-মাতৃৰ দায়িত্বৰ পৰা আঁতৰাই আনিছিল।{{cn}} যিহেতু তাইৰ মানুহৰ সংস্পৰ্শৰ অভাৱ আছিল, সেয়েহে তাই হয় আৰু নহয়ৰ বাহিৰে আন কোনো শব্দ নাজানিছিল।[26] প্ৰাপ্তবয়স্ক হোৱাৰ লগে লগে অক্সানাক কুকুৰৰ দৰে আচৰণক বশ কৰিবলৈ শিকাইছে। তাই সাৱলীল আৰু বুদ্ধিমানভাৱে কথা ক'বলৈ শিকিছিল[27] আৰু গৰু গাখীৰ খুৱাই থকা এখন ফাৰ্মত কাম কৰে,[28][27] কিন্তু বৌদ্ধিকভাৱে কিছু অক্ষম হৈ আছে।[29][30]
*ৰাছিয়াৰ ৰেউটভত জন্মগ্ৰহণ কৰা ইভান মিছুকোভ নামৰ এজন ছয় বছৰীয়া ল’ৰাক ১৯৯৮ চনত আৰক্ষীয়ে বনৰীয়া কুকুৰৰ পৰা উদ্ধাৰ কৰিছিল, যাৰ সৈতে তেওঁ দুবছৰ জীয়াই আছিল। চাৰি বছৰ বয়সতে মাক আৰু মাকৰ গালি-গালাজ কৰা মদ্যপায়ী প্ৰেমিকৰ পৰা পলাই গৈছিল। তেওঁ কুকুৰবোৰক খাদ্য দি তেওঁলোকৰ আস্থা অৰ্জন কৰিছিল আৰু বিনিময়ত কুকুৰবোৰে তেওঁক সুৰক্ষা দিছিল।[31]ল'ৰাটো কুকুৰৰ গোটটোৰ "আলফা পুৰুষ"লৈ উঠি আহিছিল।[31] যেতিয়া আৰক্ষীয়ে তেওঁক পাইছিল, তেতিয়া তেওঁলোকে ৰেষ্টুৰেণ্টৰ পাকঘৰত খাদ্য এৰি ল’ৰাটোক ধৰিবলৈ কুকুৰবোৰৰ বাবে এটা ফান্দ পাতিছিল।[31] যিহেতু তেওঁ কুকুৰৰ মাজত মাত্ৰ দুবছৰহে বাস কৰিছিল, সেয়েহে তেওঁ মোটামুটি দ্ৰুতগতিত ভাষা পুনৰ শিকিছিল।[32] তেওঁ সামৰিক বিদ্যালয়ত অধ্যয়ন কৰিছিল আৰু ৰাছিয়ান সেনাবাহিনীত সেৱা আগবঢ়াইছিল।[32]
*২০০১ চনত চিলিৰ এজন ১০ বছৰীয়া ল’ৰা (ডগ বয়)ক দুবছৰ ধৰি ৰাজপথৰ কুকুৰৰ সৈতে থকাৰ পিছত উদ্ধাৰ কৰা হৈছিল। পাঁচ বছৰ বয়সত ল’ৰাটোক পিতৃ-মাতৃয়ে এৰি থৈ যায়।পৰৱৰ্তী শিশু যত্নৰ পৰা পলায়ন কৰাৰ পিছত তেওঁ ১৫টা অঘৰী কুকুৰ লৈ ৰাজপথত ঘূৰি ফুৰিছিল। তেওঁলোকৰ লগত গুহাত থাকি খাদ্যৰ সন্ধানত সময় কটায়, কেতিয়াবা জাবৰৰ টেমাত বাকী থকা বস্তু বিচাৰি পায়। ২০০১ চনত তেওঁৰ অৱস্থা আৰক্ষীৰ দৃষ্টিগোচৰ হয়। উদ্ধাৰৰ চেষ্টাত ল’ৰাজনে সাগৰৰ ঠাণ্ডা পানীত জপিয়াই পলাবলৈ চেষ্টা কৰে।
অৱশ্যে ধৰা পৰি চিকিৎসালয়ত ভৰ্তি হয়। তেওঁ হতাশা আৰু আক্ৰমণাত্মক প্ৰৱণতা প্ৰদৰ্শন কৰিছিল আৰু যদিও তেওঁ কথা ক'ব পাৰিছিল, তথাপিও তেওঁ কথা খুব কমেইহে কৈছিল।[33]
*
===ভালুকৰ দ্বাৰা ডাঙৰ-দীঘল হোৱা===
===ভেৰাৰ দ্বাৰা ডাঙৰ-দীঘল হোৱা===
===ছাগলীৰ দ্বাৰা ডাঙৰ-দীঘল হোৱা===
===অন্যান্য ঘটনা===
==তথ্যসূত্ৰ==
[[শ্ৰেণী:বন্য শিশু]]
9bciwruelej33wd0grg0r71j8zgi3r6
606917
606916
2026-05-17T18:03:28Z
Pranamikaadhikary
27435
/* কুকুৰৰ দ্বাৰা ডাঙৰ-দীঘল হোৱা */
606917
wikitext
text/x-wiki
[[File:Mowgli-1895-illustration.png|thumb|ৰুডিয়াৰ্ড কিপলিঙৰ উপন্যাস ''দ্য জংগল বুক''ৰ মৌগলী নামৰ এজন বন্য শিশুৰ কাল্পনিক ছবি।]]
'''বন্য শিশু''' (বনৰীয়া শিশু বুলিও কোৱা হয়) হৈছে এনে এজন ব্যক্তি যিয়ে অতি কম বয়সৰপৰাই মানুহৰ সংস্পৰ্শৰপৰা বিচ্ছিন্ন হৈ বনত বাস কৰি আহিছে; যাৰ ওপৰত মানুহৰ যত্ন, সামাজিক আচৰণ বা ভাষাৰ অভিজ্ঞতা কম বা একেবাৰেই নাই। এনে শিশুৰ প্ৰাথমিক আৰু মাধ্যমিক সামাজিকীকৰণৰ মূল কথাবোৰৰ অভাৱ দেখা যায়।<ref>{{Cite book |last=Blundell |first=Jonathan |title=Cambridge IGCSE® sociology coursebook |date=2014 |publisher=Cambridge, United Kingdom : Cambridge University Press |isbn=978-1-107-64513-4 }}</ref> পৰিত্যক্ত বা পলায়ন কৰাৰ আগতে গুৰুতৰ নিৰ্যাতন বা আঘাতৰ সম্মুখীন হোৱা শিশুক বুজাবলৈ এই শব্দটো ব্যৱহাৰ কৰা হয়। কেতিয়াবা লোককথা আৰু কিংবদন্তিৰ বিষয়-বস্তুত বা কাহিনীত প্ৰায়ে জীৱ-জন্তুৱে এনে শিশুক ডাঙৰ-দীঘল কৰা বুলি চিত্ৰিত কৰা হয়। আনহাতে বন্যপ্ৰাণীৰ ওচৰত পোৱা শিশুৰ বহু ঘটনাত জীৱ-জন্তুৱে মানুহৰ শিশুক খুৱাই-বুৱাই ডাঙৰ কৰাৰ কোনো প্ৰত্যক্ষদৰ্শীৰ বিৱৰণ পোৱা নাই।<ref>{{Cite book |publisher=Springer |isbn=978-1-4419-9970-2 |pages=81–93 |editor-first1=Stefan C. |editor-last1=Dombrowski |editor-first2=Karen L. |editor-last2=Gischlar |editor-first3=Martin |editor-last3=Mrazik |last1=Dombrowski |first1=Stefan C. |last2=Gischlar |first2=Karen L. |last3=Mrazik |first3=Martin |last4=Greer |first4=Fred W. |title=Assessing and Treating Low Incidence/High Severity Psychological Disorders of Childhood |chapter=Feral Children |location=New York, NY |access-date=9 June 2022 |date=2011 |doi=10.1007/978-1-4419-9970-2_5 |chapter-url=https://doi.org/10.1007/978-1-4419-9970-2_5}}
</ref>
==বৰ্ণনা==
সমাজত থাকি সামাজিকীকৰণৰ দ্বাৰা আয়ত্ব কৰিব পৰা মৌলিক দক্ষতাৰ অভাৱ বন্য শিশুৰ ক্ষেত্ৰত দেখা যায়। উদাহৰণস্বৰূপে, তেওঁলোকে শৌচাগাৰ ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ শিকিব নোৱাৰে, গোটেই জীৱন চাৰিওখন ভৰিৰে খোজ কাঢ়ি থিয় হৈ দুখন ভৰিৰে খোজ কাঢ়িবলৈ শিকিবলৈ অসুবিধা পাব পাৰে বা চৌপাশৰ মানুহৰ কাৰ্যকলাপৰ প্ৰতি সম্পূৰ্ণ আগ্ৰহৰ অভাৱ প্ৰদৰ্শন কৰিব পাৰে। তেওঁলোকক প্ৰায়ে মানসিকভাৱে অক্ষম যেন লাগে আৰু মানৱ ভাষা শিকাবলৈ প্ৰায় সীমাহীন অসুবিধা ভোগ কৰে।<ref>{{Cite web |url=http://www.zmescience.com/other/feature-post/feral-children/ |title=Mind Blowing Cases of Children Raised by Animals |date=1 December 2014 |access-date=20 February 2015 |website=ZME Science |last=Mihai |first=Andrei }}</ref> বহুত বছৰে বিচ্ছিন্ন হৈ থকাৰ পিছত প্ৰাকৃতিক ভাষা এটা শিকিব পৰা ক্ষমতা বিকল হৈ পৰা যেন লাগে, ভাষা শিক্ষণৰ বাবে যথোচিত সময়খিনি সমাজ বিচ্ছিন্ন হৈ থকাৰ বাবে এনে হোৱা বুলি কোৱা হয়।<ref name="Birdsong1999">{{cite book |author=David Birdsong |title=Second Language Acquisition and the Critical Period Hypothesis |url=https://books.google.com/books?id=d7OPAgAAQBAJ&q=curtiss%201977&pg=PA74 |year=1999 |publisher=Routledge |isbn=978-1-135-67489-2 |page=74 }}</ref><ref name="Curtiss2014">{{cite book |author=Susan Curtiss |title=Genie: A Psycholinguistic Study of a Modern-Day Wild Child |url=https://books.google.com/books?id=pSy0BQAAQBAJ&q=%22critical%20period%22&pg=PA207 |date=10 May 2014 |publisher=Elsevier Science |isbn=978-1-4832-1761-1 |page=207 }}</ref>
বনৰীয়া শিশুৰ বিষয়ে বৈজ্ঞানিক জ্ঞান কম। ইয়াৰ ভিতৰত এটা সৰ্বোত্তম নথিভুক্ত গোচৰ হৈছে মুখে মুখে প্ৰচলিত ভগ্নী [[অমলা আৰু কমলা]], যাক ১৯২৬ চনত ৰেভাৰেণ্ড জে এ এল সিঙে ভাৰতৰ এখন অৰণ্যত "ঘোঙে ডাঙৰ-দীঘল কৰা" বুলি বৰ্ণনা কৰিছিল।
ফ্ৰান্সৰ অস্ত্ৰোপচাৰ বিশেষজ্ঞ চাৰ্জ এৰ’লেছে অৱশ্যে যুক্তি দিছে যে এই গোচৰটো এটা প্ৰৱঞ্চনা আছিল, যিটো সিঙে নিজৰ অনাথ আশ্ৰমৰ বাবে ধন সংগ্ৰহৰ উদ্দেশ্যে সংঘটিত কৰিছিল। শিশু মনোবিজ্ঞানী ব্ৰুনো বেটেলহাইমে কয় যে [[অমলা আৰু কমলা]] জন্মতে মানসিক আৰু শাৰীৰিকভাৱে অক্ষম আছিল।<ref>{{cite journal |last1=Bettelheim |first1=Bruno |title=Feral Children and Autistic Children |journal=American Journal of Sociology |date=March 1959 |volume=64 |issue=5 |pages=455–467 |doi=10.1086/222541 |url=https://autisticacademic.files.wordpress.com/2015/06/bettelheim-feral-children-and-autistic-children.pdf |jstor=2773433 |s2cid=144015209 |access-date=23 May 2018 |archive-date=8 August 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210808144929/https://autisticacademic.files.wordpress.com/2015/06/bettelheim-feral-children-and-autistic-children.pdf |url-status=dead |archivedate=8 August 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210808144929/https://autisticacademic.files.wordpress.com/2015/06/bettelheim-feral-children-and-autistic-children.pdf |deadurl=yes }}</ref> তথাপি বন্য শিশুৰ ওপৰত আন বৈজ্ঞানিক অধ্যয়নো আছে, যেনে [[জিনি (বন্য শিশু)|জিনি]]ৰ ক্ষেত্ৰত কৰা অধ্যয়ন।<ref name="Curtiss2014"/>
==ইতিহাস==
১৬০০ চনৰ আগতে বন্য শিশুৰ কাহিনী সাধাৰণতে লোককথা আৰু কিংবদন্তিত সীমাবদ্ধ আছিল। সেই কাহিনীবোৰত বনৰীয়া শিশুৰ চিত্ৰণত খাদ্যৰ বাবে চিকাৰ কৰা, দুটাৰ সলনি চাৰিওখন ভৰিৰে দৌৰা আৰু ভাষা নজনা আদি অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল। দাৰ্শনিক আৰু বিজ্ঞানীসকলে এনে শিশুৰ ধাৰণাটোৰ প্ৰতি আগ্ৰহী হৈ পৰিছিল, আৰু এই শিশুসকল মানৱ পৰিয়ালৰ পৰা পৃথক প্ৰজাতিৰ অংশ নেকি বুলি প্ৰশ্ন কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিছিল।
বিজ্ঞানে মানুহৰ বিকাশ, আৰু ১৮ আৰু ১৯ শতিকাত প্ৰাকৃতিক জগতখনৰ বুজাবুজিৰ নাম আৰু শ্ৰেণীবিভাজন কৰিবলৈ চেষ্টা কৰাৰ সময়তে এই প্ৰশ্নটোক গুৰুত্বসহকাৰে লোৱা হৈছিল।<ref>{{Cite encyclopedia |url=https://www.britannica.com/topic/feral-children |title=Feral children |encyclopedia=Encyclopedia Britannica |access-date=2 July 2018 |language=en }}</ref> ২০ শতিকাৰ আশে-পাশে মনোবিজ্ঞানীসকলে জৈৱিক আচৰণ আৰু সংস্কৃতিৰ মাজত পাৰ্থক্য বিচাৰি উলিয়াবলৈ চেষ্টা কৰিছিল। বিচ্ছিন্নভাৱে বা জীৱ-জন্তুৰ সৈতে বাস কৰা বন্য শিশুৱে এই দ্বিধাদ্বন্দ্বৰ উদাহৰণ দাঙি ধৰিছিল।
১৮৪৯–১৮৫০ চনৰ ''ৰিপৰ্ট অন বুধুক ওৰফে বেগ্ৰী ডিক’ইটছ''ত উইলিয়াম হেনৰী স্লিমেনে কুকুৰনেচীয়াৰ দ্বাৰা লালন-পালন কৰা বন্য শিশুৰ ছটা বিৱৰণ আগবঢ়াইছিল, দুটা তেওঁ নিজেই প্ৰত্যক্ষ কৰিছিল, যিবোৰ ১৮৫২ চনত পৃথকে পৃথকে প্ৰকাশ পাইছিল ''An Account of Wolves Nurturing Children in Their Dens'' হিচাপে আৰু সম্ভৱতঃ ৰুডিয়াৰ্ড কিপলিঙৰ ১৮৯৪ চনৰ উপন্যাস [[দ্য জংঘল বুক]]ৰ মৌগলী চৰিত্ৰটোক অনুপ্ৰাণিত কৰা বুলি ভবা হয়।<ref>{{cite journal|title=Feral Man and Extreme Cases of Isolation|last=Zingg|first= Robert M.| journal=The American Journal of Psychology| volume=53|issue= 4 |date=1940|pages=490-491|doi=10.2307/1417630|jstor=1417630}}</ref><ref>{{cite journal|author=Hotchkiss, Jane|title=The jungle of Eden: Kipling, wolf boys, and the colonial imagination|journal=Victorian Literature and Culture|year=2001|volume=29|issue=2|page=440|doi=10.1017/s1060150301002108|s2cid=162409338}}</ref>
==ঘটনা==
===প্ৰাইমেট/বান্দৰে ডাঙৰ-দীঘল কৰা===
* লুকাছ, দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ খিলঞ্জীয়া ল’ৰা, যাক এদল বাবুনে লালন-পালন কৰিছিল। ১৯০৩ চনত ল’ৰাটোক উদ্ধাৰ কৰা হয়।<ref>{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article270342963 |title=The Baboon Boy |newspaper=The Woodend Star |issue=2045 |location=Victoria, Australia |date=3 March 1928 |access-date=29 August 2024 |page=4 |via=National Library of Australia }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Foley |first1=John P. Jr. |date=January 1940 |title=The 'Baboon Boy' of South Africa |url=https://www.jstor.org/stable/1415967 |journal=The American Journal of Psychology |volume=53 |issue=1 |pages=128–133 |doi=10.2307/1415967 |jstor=1415967 |access-date= |url-access=subscription }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Foley |first1=John P. Jr. |date=June 1940 |title=Brought Up by the Baboons |url= |journal=Science Digest |volume=7 |issue=6 |pages=1–4 |doi= |access-date= }}</ref>
* [[মেৰিনা চেপমেন|মেৰিনা চেপমেনে]] ১৯৫৪ চনত প্ৰায় পাঁচ বছৰ বয়সৰ পৰা প্ৰায় ন বছৰ বয়সলৈকে কলম্বিয়াৰ জংঘলত থকা কেপুচিন বান্দৰৰ সৈতে বাস কৰিছিল বুলি দাবী কৰিছিল।<ref>{{cite news |last1=Hattenstone |first1=Simon |title=Was Marina Chapman really brought up by monkeys? |url=https://www.theguardian.com/science/2013/apr/13/marina-chapman-monkeys |access-date=4 November 2017 |work=The Guardian |date=13 April 2013 }}</ref> তেওঁৰ বিয়া হৈছিল, সন্তান জন্ম দিছিল আৰু কোনো স্থায়ী সমস্যা নোহোৱাকৈ বহুলাংশে স্বাভাৱিক জীৱন কটায়, যিটো এটা বন্য শিশুৰ বাবে অস্বাভাৱিক যেন লাগে।
*১৯৭৪ চনত বুৰুণ্ডিৰ এখন জংঘলত [[ভাৰ্ভেট বান্দৰ]]ৰ এটা দলৰ সৈতে আৱিষ্কাৰ হোৱা ল’ৰা জন।<ref>{{cite news |author=<!--not stated--> |date=16 May 1976 |title=Tarzan child found in Africa |url= |work=Lansing State Journal |location= |access-date= }}</ref><ref>
{{cite book |last1=Lane |first1=Harlan |author-link1=Harlan Lane |last2=Pillard |first2=Richard C. |author-link2=Richard Pillard |date=1978 |title=The Wild Boy of Burundi: A Study of an Outcast Child |url= |location=New York |publisher=Random House |page= |isbn=0394412524 }}</ref>
* মিল্টন ওবোটেৰ সৈন্যই কাম্পালাৰ পৰা প্ৰায় ৫০ মাইল (৮০ কিলোমিটাৰ) দূৰত্বত থকা তেওঁলোকৰ গাঁওখনত অভিযান চলোৱাৰ সময়ত উগাণ্ডাৰ গৃহযুদ্ধত ৰবাৰ্ট মায়াঞ্জা(১৯৮২)ই তিনি বছৰ বয়সত পিতৃ-মাতৃক হেৰুৱাইছিল। তাৰ পিছত ৰবাৰ্ট বন্যপ্ৰাণীত, অনুমানিকভাৱে ভাৰ্ভেট বান্দৰৰ সৈতে, তিনি বছৰ ধৰি জীয়াই থাকে, যেতিয়ালৈকে তেওঁক নেচনেল ৰেজিষ্টেন্স আৰ্মীৰ সৈন্যই বিচাৰি নাপায়।<ref>{{cite news |title=Raised by monkeys, struggling to be human |url=https://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1314386/raised-monkeys-strugging-human |access-date=4 November 2017 |work=New Vision |date=17 February 2013 }}</ref>
*দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ কোৱাজুলু-নাটালত বান্দৰৰ সংগত প্ৰায় এবছৰ কটোৱাৰ পিছত প্ৰায় পাঁচ বছৰীয়া ল’ৰা চেটাৰ্ডে ম্থিয়ানে (বা মিফুনে) (১৯৮৭)ক উদ্ধাৰ কৰা হয়। তেওঁক পোৱাৰ দিনটোৰ পিছত শনিবাৰে তেওঁক এই নামটো দিয়া হ’ল আৰু ম্থিয়ানে তেওঁক গ্ৰহণ কৰা বিশেষ বিদ্যালয়খনৰ প্ৰধান শিক্ষয়িত্ৰীগৰাকীৰ নাম আছিল। প্ৰায় ১৭ বছৰ বয়সত তেওঁ কেতিয়াও কথা ক’ব পৰা নাছিল, আৰু বান্দৰৰ দৰে খোজ কাঢ়ি জপিয়াইছিল। তেওঁ কেতিয়াও ৰন্ধা খাদ্য নাখাইছিল আৰু আন শিশুৰ সৈতে ভাগ-বতৰা বা খেলিবলৈ অস্বীকাৰ কৰিছিল।<ref>{{cite news |url=https://mg.co.za/article/1997-11-21-child-of-the-wild-still-spurns-life-as-a-human |title=Child of the wild still spurns life as a human |date=21 November 1997 |work=Mail and Guardian |access-date=4 November 2017 }}</ref> ২০০৫ চনত এক অগ্নিকাণ্ডত তেওঁৰ মৃত্যু হয়।<ref>{{Cite web |url=https://www.mysteriesrunsolved.com/2018/06/saturday-mthiyane-child-of-wild.html |title=Saturday Mthiyane {{!}} The Child Of The Wild {{!}} KwaZulu Natal |last=Mysteriesrunsolved |website=Mysteriesrunsolved |date=25 June 2018 |access-date=1 September 2019 |archive-date=8 August 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210808154527/https://mysteriesrunsolved.com/2018/06/saturday-mthiyane-child-of-wild.html |url-status=dead }}</ref>
*উগাণ্ডাৰ জন চেবুনিয়াৰ শিশু অৱস্থাতে দেউতাকে মাকক হত্যা কৰি নিজেও ফাঁচী লগাই মৰিছিল। চেবুইনাক ভাৰ্ভেট বান্দৰে লৈ গৈছিল আৰু পিছৰ দুবছৰ তেওঁলোকৰ মাজত থাকি খাদ্য বিচাৰিবলৈ আৰু ভ্ৰমণ কৰিবলৈ শিকিছিল। প্ৰায় সাত বছৰ বয়সত তেওঁক সভ্যতালৈ ঘূৰাই অনা হৈছিল। স্থানীয় এজন গাঁৱৰ মানুহৰ মতে, সৰুতে তেওঁৰ যোগাযোগৰ একমাত্ৰ ধৰণ আছিল কান্দোন আৰু খাদ্যৰ দাবী আৰু তেওঁ আছিল এজন "বন্য ল'ৰা" যাক সকলোৱে ভয় কৰিছিল।<ref>{{Cite news |url=https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/films/news/raised-in-the-wild-tales-of-survival-8165967.html |title=Raised in the wild: tales of survival |work=The Independent |access-date=2 July 2018 |language=en-GB }}</ref> তাৰ পিছত তেওঁ সম্পূৰ্ণ বাক ক্ষমতা লাভ কৰে আৰু উগাণ্ডাৰ হৈ বিশেষ অলিম্পিকতো দুবাৰকৈ অংশগ্ৰহণ কৰে।<ref>{{Cite news |last=Schmidt |first=Samantha |date=25 October 2021 |title=Accounts of girl raised by monkeys in India questioned |url=https://www.washingtonpost.com/news/morning-mix/wp/2017/04/07/a-girl-was-found-living-among-monkeys-in-an-indian-forest-how-she-got-there-is-a-mystery/ |access-date=14 July 2024 |newspaper=[[Washington Post]] |language=en-US |issn=0190-8286 }}</ref>
===কুকুৰনেচীয়া বাঘৰদ্বাৰা ডাঙৰ-দীঘল হোৱা===
*হেচিয়ান কুকুৰনেচীয়া-সন্তান<ref name="Rauber">{{Cite book |first=August Antinous |last=Rauber |title=Homo sapiens ferus: oder, die Bustände der verwilderten und ihre bedeutung für wissenschaft, politik und schule |publisher=Julius Bregse |year=1888 |language=de |location=Leipzig |url=https://books.google.com/books?id=kpYWAAAAIAAJ }}</ref>{{rp|15–7}}<ref name="Rauber_in_Chamber" /> (১৩০৪, ১৩৪১ আৰু ১৩৪৪) ইউৰেছিয়ান ঘোঙৰ সৈতে হেছৰ অৰণ্যত বাস কৰিছিল।
*১৮৭২ চনত [[ভাৰত]]ৰ [[উত্তৰ প্ৰদেশ]]ৰ চিকন্দ্ৰাৰ (আগ্ৰাৰ ওচৰত) এটা গুহাত কুকুৰনেচীয়াৰ মাজত আৱিষ্কাৰ কৰা [[দীনা শনিচৰ]]। তেওঁ বিছ বছৰৰো অধিক সময় মানুহৰ মাজত জীয়াই থাকিল, ধূমপান কৰিব পাৰিছিল, কিন্তু কেতিয়াও কথা ক'বলৈ শিকিব পৰা নাছিল আৰু গোটেই জীৱন গুৰুতৰভাৱে অক্ষম হৈ আছিল।<ref name="malson">{{cite book |last=Malson |first=Lucien |date=1972 |title=Wolf children and the problem of human nature |url=https://archive.org/details/wolfchildrenprob00mals |location=New York and London |publisher=Monthly Review Press |page=45 |isbn=978-0-902308-24-4 }}</ref><ref name="zingg">{{cite journal |last1=Zingg |first1=Robert M. |date=1940 |title=Feral man and extreme cases of isolation |journal=The American Journal of Psychology |volume=53 |issue=4 |pages=487–517 |doi=10.2307/1417630 |jstor=1417630 }}</ref>
*[[মাৰ্কছ ৰড্ৰিগেজ পাণ্টোজা]] (প্ৰায় ১৯৪৬, ছিয়েৰা মৰেনা, স্পেইন) দক্ষিণ স্পেইনৰ পাহাৰত কুকুৰনেচীয়াৰ সৈতে ১২ বছৰ ধৰি বাস কৰিছিল। ১৯ বছৰ বয়সত তেওঁক আৱিষ্কাৰ কৰা হয়।<ref>[http://www.veterinari.vda.it/index.php?option=com_attachments&task=download&id=128 Lupine Lore by Walter Tarello]</ref> ৰড্ৰিগেজৰ কাহিনী ২০১০ চনত স্পেনিছ-জাৰ্মান ছবি এণ্ট্ৰেলোবছত চিত্ৰিত কৰা হৈছিল। ৰড্ৰিগেজৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰাৰ বাবে যুৱ অভিনেতা মেনুৱেল কামাচোৱে ২০১১ চনৰ গ’য়া বঁটাত শ্ৰেষ্ঠ নতুন অভিনেতাৰ মনোনয়ন লাভ কৰে।
===কুকুৰৰ দ্বাৰা ডাঙৰ-দীঘল হোৱা===
*[[অক্সানা মালয়া]] আছিল এগৰাকী আঠ বছৰীয়া ইউক্ৰেইনৰ ছোৱালী যিয়ে ছবছৰ ধৰি ব্লেক ৰাছিয়ান টেৰিয়াৰৰ সৈতে বাস কৰিছিল।১৯৯১ চনত কুকুৰৰ সৈতে এটা কুকুৰৰ ঘৰত উদ্ধাৰ হৈছিল অক্সানাক। মদ্যপায়ী পিতৃ-মাতৃৰ দ্বাৰা তাই অৱহেলিত হৈছিল। সহমৰ্মিতা বিচাৰি তিনি বছৰীয়া শিশুটোৱে ফাৰ্মখনত খোজ কাঢ়ি সোমাই কুকুৰকেইটাৰ লগত চুমা খালে। তাইৰ আচৰণে মানুহতকৈ কুকুৰক বেছি অনুকৰণ কৰিছিল। তাই চাৰিওখন ভৰিৰে খোজ কাঢ়ি দাঁত নিকটাই ভুকিছিল। সমাজসেৱীয়ে তাইক পিতৃ-মাতৃৰ দায়িত্বৰ পৰা আঁতৰাই আনিছিল।{{cn}} যিহেতু তাইৰ মানুহৰ সংস্পৰ্শৰ অভাৱ আছিল, সেয়েহে তাই হয় আৰু নহয়ৰ বাহিৰে আন কোনো শব্দ নাজানিছিল।[26] প্ৰাপ্তবয়স্ক হোৱাৰ লগে লগে অক্সানাক কুকুৰৰ দৰে আচৰণক বশ কৰিবলৈ শিকাইছে। তাই সাৱলীল আৰু বুদ্ধিমানভাৱে কথা ক'বলৈ শিকিছিল[27] আৰু গৰু গাখীৰ খুৱাই থকা এখন ফাৰ্মত কাম কৰে,[28][27] কিন্তু বৌদ্ধিকভাৱে কিছু অক্ষম হৈ আছে।[29][30]
*ৰাছিয়াৰ ৰেউটভত জন্মগ্ৰহণ কৰা ইভান মিছুকোভ নামৰ এজন ছয় বছৰীয়া ল’ৰাক ১৯৯৮ চনত আৰক্ষীয়ে বনৰীয়া কুকুৰৰ পৰা উদ্ধাৰ কৰিছিল, যাৰ সৈতে তেওঁ দুবছৰ জীয়াই আছিল। চাৰি বছৰ বয়সতে মাক আৰু মাকৰ গালি-গালাজ কৰা মদ্যপায়ী প্ৰেমিকৰ পৰা পলাই গৈছিল। তেওঁ কুকুৰবোৰক খাদ্য দি তেওঁলোকৰ আস্থা অৰ্জন কৰিছিল আৰু বিনিময়ত কুকুৰবোৰে তেওঁক সুৰক্ষা দিছিল।[31]ল'ৰাটো কুকুৰৰ গোটটোৰ "আলফা পুৰুষ"লৈ উঠি আহিছিল।[31] যেতিয়া আৰক্ষীয়ে তেওঁক পাইছিল, তেতিয়া তেওঁলোকে ৰেষ্টুৰেণ্টৰ পাকঘৰত খাদ্য এৰি ল’ৰাটোক ধৰিবলৈ কুকুৰবোৰৰ বাবে এটা ফান্দ পাতিছিল।[31] যিহেতু তেওঁ কুকুৰৰ মাজত মাত্ৰ দুবছৰহে বাস কৰিছিল, সেয়েহে তেওঁ মোটামুটি দ্ৰুতগতিত ভাষা পুনৰ শিকিছিল।[32] তেওঁ সামৰিক বিদ্যালয়ত অধ্যয়ন কৰিছিল আৰু ৰাছিয়ান সেনাবাহিনীত সেৱা আগবঢ়াইছিল।[32]
*২০০১ চনত চিলিৰ এজন ১০ বছৰীয়া ল’ৰা (ডগ বয়)ক দুবছৰ ধৰি ৰাজপথৰ কুকুৰৰ সৈতে থকাৰ পিছত উদ্ধাৰ কৰা হৈছিল। পাঁচ বছৰ বয়সত ল’ৰাটোক পিতৃ-মাতৃয়ে এৰি থৈ যায়।পৰৱৰ্তী শিশু যত্নৰ পৰা পলায়ন কৰাৰ পিছত তেওঁ ১৫টা অঘৰী কুকুৰ লৈ ৰাজপথত ঘূৰি ফুৰিছিল। তেওঁলোকৰ লগত গুহাত থাকি খাদ্যৰ সন্ধানত সময় কটায়, কেতিয়াবা জাবৰৰ টেমাত বাকী থকা বস্তু বিচাৰি পায়। ২০০১ চনত তেওঁৰ অৱস্থা আৰক্ষীৰ দৃষ্টিগোচৰ হয়। উদ্ধাৰৰ চেষ্টাত ল’ৰাজনে সাগৰৰ ঠাণ্ডা পানীত জপিয়াই পলাবলৈ চেষ্টা কৰে। অৱশ্যে ধৰা পৰি চিকিৎসালয়ত ভৰ্তি হয়। তেওঁ হতাশা আৰু আক্ৰমণাত্মক প্ৰৱণতা প্ৰদৰ্শন কৰিছিল আৰু যদিও তেওঁ কথা ক'ব পাৰিছিল, তথাপিও তেওঁ কথা খুব কমেইহে কৈছিল।[33]
* ট্ৰিয়েন কলড্ৰাৰ, ৰোমানিয়া (২০০২ চনত পোৱা) যাক "ৰোমানিয়ান ডগ বয়" বা "Mowgli" বুলিও জনা যায়। চাৰি বছৰৰ পৰা সাত বছৰ বয়সলৈকে ট্ৰাইয়ানে পৰিয়াল নোহোৱাকৈয়ে জীয়াই আছিল। সাত বছৰ বয়সত উদ্ধাৰ হোৱা ল’ৰাজনক অপুষ্টিৰ বাবে তিনি বছৰীয়া যেন লগা হৈছিল। গাৰ্হস্থ্য হিংসাৰ বাবে মাকে ঘৰ এৰি থৈ গৈছিল আৰু মাক যোৱাৰ পিছত কেতিয়াবা ট্ৰিয়েনে ঘৰৰ পৰা দৌৰি গৈছিল।
বন্যপ্ৰাণীত বাস কৰিছিল আৰু কাৰ্ডবৰ্ডৰ বাকচ এটাত আশ্ৰয় লৈছিল। সংক্ৰমিত ঘাঁ, ৰক্ত সঞ্চালন বেয়া হোৱা, ভিটামিন ডিৰ অভাৱত শিশুৰ ৰোগত আক্ৰান্ত হৈছিল। ট্ৰিয়েনক বিচাৰি পাইছিল মানোলেস্কু ইওয়ানে, যিজনে নিজৰ গাড়ীখন বিকল হোৱাৰ পিছত ঠাইখণ্ডত খোজ কাঢ়ি গৈ আছিল। আশপাশৰ অঞ্চলত, আধাখোৱা কুকুৰ এটাও পোৱা গৈছিল। বহুতে ধৰি লৈছে যে ল’ৰাটোৱে জীয়াই থাকিবলৈ কুকুৰটোক খাইছিল। যেতিয়া ট্ৰিয়েনক যত্ন লোৱা হৈছিল, তেতিয়া তেওঁ সাধাৰণতে বিচনাৰ তলত শুইছিল আৰু সকলো সময়তে খাব বিচাৰিছিল।[34] ২০০৭ চনত ট্ৰিয়েনক তেওঁৰ ককাকে যত্ন লৈছিল আৰু স্কুলত তৃতীয় শ্ৰেণীত ভাল ফলাফল দেখুৱাইছিল।[35]
===ভালুকৰ দ্বাৰা ডাঙৰ-দীঘল হোৱা===
===ভেৰাৰ দ্বাৰা ডাঙৰ-দীঘল হোৱা===
===ছাগলীৰ দ্বাৰা ডাঙৰ-দীঘল হোৱা===
===অন্যান্য ঘটনা===
==তথ্যসূত্ৰ==
[[শ্ৰেণী:বন্য শিশু]]
1195qyw0qrizgq64buctotp9yflr7dl
606921
606917
2026-05-17T18:08:54Z
Pranamikaadhikary
27435
/* কুকুৰৰ দ্বাৰা ডাঙৰ-দীঘল হোৱা */
606921
wikitext
text/x-wiki
[[File:Mowgli-1895-illustration.png|thumb|ৰুডিয়াৰ্ড কিপলিঙৰ উপন্যাস ''দ্য জংগল বুক''ৰ মৌগলী নামৰ এজন বন্য শিশুৰ কাল্পনিক ছবি।]]
'''বন্য শিশু''' (বনৰীয়া শিশু বুলিও কোৱা হয়) হৈছে এনে এজন ব্যক্তি যিয়ে অতি কম বয়সৰপৰাই মানুহৰ সংস্পৰ্শৰপৰা বিচ্ছিন্ন হৈ বনত বাস কৰি আহিছে; যাৰ ওপৰত মানুহৰ যত্ন, সামাজিক আচৰণ বা ভাষাৰ অভিজ্ঞতা কম বা একেবাৰেই নাই। এনে শিশুৰ প্ৰাথমিক আৰু মাধ্যমিক সামাজিকীকৰণৰ মূল কথাবোৰৰ অভাৱ দেখা যায়।<ref>{{Cite book |last=Blundell |first=Jonathan |title=Cambridge IGCSE® sociology coursebook |date=2014 |publisher=Cambridge, United Kingdom : Cambridge University Press |isbn=978-1-107-64513-4 }}</ref> পৰিত্যক্ত বা পলায়ন কৰাৰ আগতে গুৰুতৰ নিৰ্যাতন বা আঘাতৰ সম্মুখীন হোৱা শিশুক বুজাবলৈ এই শব্দটো ব্যৱহাৰ কৰা হয়। কেতিয়াবা লোককথা আৰু কিংবদন্তিৰ বিষয়-বস্তুত বা কাহিনীত প্ৰায়ে জীৱ-জন্তুৱে এনে শিশুক ডাঙৰ-দীঘল কৰা বুলি চিত্ৰিত কৰা হয়। আনহাতে বন্যপ্ৰাণীৰ ওচৰত পোৱা শিশুৰ বহু ঘটনাত জীৱ-জন্তুৱে মানুহৰ শিশুক খুৱাই-বুৱাই ডাঙৰ কৰাৰ কোনো প্ৰত্যক্ষদৰ্শীৰ বিৱৰণ পোৱা নাই।<ref>{{Cite book |publisher=Springer |isbn=978-1-4419-9970-2 |pages=81–93 |editor-first1=Stefan C. |editor-last1=Dombrowski |editor-first2=Karen L. |editor-last2=Gischlar |editor-first3=Martin |editor-last3=Mrazik |last1=Dombrowski |first1=Stefan C. |last2=Gischlar |first2=Karen L. |last3=Mrazik |first3=Martin |last4=Greer |first4=Fred W. |title=Assessing and Treating Low Incidence/High Severity Psychological Disorders of Childhood |chapter=Feral Children |location=New York, NY |access-date=9 June 2022 |date=2011 |doi=10.1007/978-1-4419-9970-2_5 |chapter-url=https://doi.org/10.1007/978-1-4419-9970-2_5}}
</ref>
==বৰ্ণনা==
সমাজত থাকি সামাজিকীকৰণৰ দ্বাৰা আয়ত্ব কৰিব পৰা মৌলিক দক্ষতাৰ অভাৱ বন্য শিশুৰ ক্ষেত্ৰত দেখা যায়। উদাহৰণস্বৰূপে, তেওঁলোকে শৌচাগাৰ ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ শিকিব নোৱাৰে, গোটেই জীৱন চাৰিওখন ভৰিৰে খোজ কাঢ়ি থিয় হৈ দুখন ভৰিৰে খোজ কাঢ়িবলৈ শিকিবলৈ অসুবিধা পাব পাৰে বা চৌপাশৰ মানুহৰ কাৰ্যকলাপৰ প্ৰতি সম্পূৰ্ণ আগ্ৰহৰ অভাৱ প্ৰদৰ্শন কৰিব পাৰে। তেওঁলোকক প্ৰায়ে মানসিকভাৱে অক্ষম যেন লাগে আৰু মানৱ ভাষা শিকাবলৈ প্ৰায় সীমাহীন অসুবিধা ভোগ কৰে।<ref>{{Cite web |url=http://www.zmescience.com/other/feature-post/feral-children/ |title=Mind Blowing Cases of Children Raised by Animals |date=1 December 2014 |access-date=20 February 2015 |website=ZME Science |last=Mihai |first=Andrei }}</ref> বহুত বছৰে বিচ্ছিন্ন হৈ থকাৰ পিছত প্ৰাকৃতিক ভাষা এটা শিকিব পৰা ক্ষমতা বিকল হৈ পৰা যেন লাগে, ভাষা শিক্ষণৰ বাবে যথোচিত সময়খিনি সমাজ বিচ্ছিন্ন হৈ থকাৰ বাবে এনে হোৱা বুলি কোৱা হয়।<ref name="Birdsong1999">{{cite book |author=David Birdsong |title=Second Language Acquisition and the Critical Period Hypothesis |url=https://books.google.com/books?id=d7OPAgAAQBAJ&q=curtiss%201977&pg=PA74 |year=1999 |publisher=Routledge |isbn=978-1-135-67489-2 |page=74 }}</ref><ref name="Curtiss2014">{{cite book |author=Susan Curtiss |title=Genie: A Psycholinguistic Study of a Modern-Day Wild Child |url=https://books.google.com/books?id=pSy0BQAAQBAJ&q=%22critical%20period%22&pg=PA207 |date=10 May 2014 |publisher=Elsevier Science |isbn=978-1-4832-1761-1 |page=207 }}</ref>
বনৰীয়া শিশুৰ বিষয়ে বৈজ্ঞানিক জ্ঞান কম। ইয়াৰ ভিতৰত এটা সৰ্বোত্তম নথিভুক্ত গোচৰ হৈছে মুখে মুখে প্ৰচলিত ভগ্নী [[অমলা আৰু কমলা]], যাক ১৯২৬ চনত ৰেভাৰেণ্ড জে এ এল সিঙে ভাৰতৰ এখন অৰণ্যত "ঘোঙে ডাঙৰ-দীঘল কৰা" বুলি বৰ্ণনা কৰিছিল।
ফ্ৰান্সৰ অস্ত্ৰোপচাৰ বিশেষজ্ঞ চাৰ্জ এৰ’লেছে অৱশ্যে যুক্তি দিছে যে এই গোচৰটো এটা প্ৰৱঞ্চনা আছিল, যিটো সিঙে নিজৰ অনাথ আশ্ৰমৰ বাবে ধন সংগ্ৰহৰ উদ্দেশ্যে সংঘটিত কৰিছিল। শিশু মনোবিজ্ঞানী ব্ৰুনো বেটেলহাইমে কয় যে [[অমলা আৰু কমলা]] জন্মতে মানসিক আৰু শাৰীৰিকভাৱে অক্ষম আছিল।<ref>{{cite journal |last1=Bettelheim |first1=Bruno |title=Feral Children and Autistic Children |journal=American Journal of Sociology |date=March 1959 |volume=64 |issue=5 |pages=455–467 |doi=10.1086/222541 |url=https://autisticacademic.files.wordpress.com/2015/06/bettelheim-feral-children-and-autistic-children.pdf |jstor=2773433 |s2cid=144015209 |access-date=23 May 2018 |archive-date=8 August 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210808144929/https://autisticacademic.files.wordpress.com/2015/06/bettelheim-feral-children-and-autistic-children.pdf |url-status=dead |archivedate=8 August 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210808144929/https://autisticacademic.files.wordpress.com/2015/06/bettelheim-feral-children-and-autistic-children.pdf |deadurl=yes }}</ref> তথাপি বন্য শিশুৰ ওপৰত আন বৈজ্ঞানিক অধ্যয়নো আছে, যেনে [[জিনি (বন্য শিশু)|জিনি]]ৰ ক্ষেত্ৰত কৰা অধ্যয়ন।<ref name="Curtiss2014"/>
==ইতিহাস==
১৬০০ চনৰ আগতে বন্য শিশুৰ কাহিনী সাধাৰণতে লোককথা আৰু কিংবদন্তিত সীমাবদ্ধ আছিল। সেই কাহিনীবোৰত বনৰীয়া শিশুৰ চিত্ৰণত খাদ্যৰ বাবে চিকাৰ কৰা, দুটাৰ সলনি চাৰিওখন ভৰিৰে দৌৰা আৰু ভাষা নজনা আদি অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল। দাৰ্শনিক আৰু বিজ্ঞানীসকলে এনে শিশুৰ ধাৰণাটোৰ প্ৰতি আগ্ৰহী হৈ পৰিছিল, আৰু এই শিশুসকল মানৱ পৰিয়ালৰ পৰা পৃথক প্ৰজাতিৰ অংশ নেকি বুলি প্ৰশ্ন কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিছিল।
বিজ্ঞানে মানুহৰ বিকাশ, আৰু ১৮ আৰু ১৯ শতিকাত প্ৰাকৃতিক জগতখনৰ বুজাবুজিৰ নাম আৰু শ্ৰেণীবিভাজন কৰিবলৈ চেষ্টা কৰাৰ সময়তে এই প্ৰশ্নটোক গুৰুত্বসহকাৰে লোৱা হৈছিল।<ref>{{Cite encyclopedia |url=https://www.britannica.com/topic/feral-children |title=Feral children |encyclopedia=Encyclopedia Britannica |access-date=2 July 2018 |language=en }}</ref> ২০ শতিকাৰ আশে-পাশে মনোবিজ্ঞানীসকলে জৈৱিক আচৰণ আৰু সংস্কৃতিৰ মাজত পাৰ্থক্য বিচাৰি উলিয়াবলৈ চেষ্টা কৰিছিল। বিচ্ছিন্নভাৱে বা জীৱ-জন্তুৰ সৈতে বাস কৰা বন্য শিশুৱে এই দ্বিধাদ্বন্দ্বৰ উদাহৰণ দাঙি ধৰিছিল।
১৮৪৯–১৮৫০ চনৰ ''ৰিপৰ্ট অন বুধুক ওৰফে বেগ্ৰী ডিক’ইটছ''ত উইলিয়াম হেনৰী স্লিমেনে কুকুৰনেচীয়াৰ দ্বাৰা লালন-পালন কৰা বন্য শিশুৰ ছটা বিৱৰণ আগবঢ়াইছিল, দুটা তেওঁ নিজেই প্ৰত্যক্ষ কৰিছিল, যিবোৰ ১৮৫২ চনত পৃথকে পৃথকে প্ৰকাশ পাইছিল ''An Account of Wolves Nurturing Children in Their Dens'' হিচাপে আৰু সম্ভৱতঃ ৰুডিয়াৰ্ড কিপলিঙৰ ১৮৯৪ চনৰ উপন্যাস [[দ্য জংঘল বুক]]ৰ মৌগলী চৰিত্ৰটোক অনুপ্ৰাণিত কৰা বুলি ভবা হয়।<ref>{{cite journal|title=Feral Man and Extreme Cases of Isolation|last=Zingg|first= Robert M.| journal=The American Journal of Psychology| volume=53|issue= 4 |date=1940|pages=490-491|doi=10.2307/1417630|jstor=1417630}}</ref><ref>{{cite journal|author=Hotchkiss, Jane|title=The jungle of Eden: Kipling, wolf boys, and the colonial imagination|journal=Victorian Literature and Culture|year=2001|volume=29|issue=2|page=440|doi=10.1017/s1060150301002108|s2cid=162409338}}</ref>
==ঘটনা==
===প্ৰাইমেট/বান্দৰে ডাঙৰ-দীঘল কৰা===
* লুকাছ, দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ খিলঞ্জীয়া ল’ৰা, যাক এদল বাবুনে লালন-পালন কৰিছিল। ১৯০৩ চনত ল’ৰাটোক উদ্ধাৰ কৰা হয়।<ref>{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article270342963 |title=The Baboon Boy |newspaper=The Woodend Star |issue=2045 |location=Victoria, Australia |date=3 March 1928 |access-date=29 August 2024 |page=4 |via=National Library of Australia }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Foley |first1=John P. Jr. |date=January 1940 |title=The 'Baboon Boy' of South Africa |url=https://www.jstor.org/stable/1415967 |journal=The American Journal of Psychology |volume=53 |issue=1 |pages=128–133 |doi=10.2307/1415967 |jstor=1415967 |access-date= |url-access=subscription }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Foley |first1=John P. Jr. |date=June 1940 |title=Brought Up by the Baboons |url= |journal=Science Digest |volume=7 |issue=6 |pages=1–4 |doi= |access-date= }}</ref>
* [[মেৰিনা চেপমেন|মেৰিনা চেপমেনে]] ১৯৫৪ চনত প্ৰায় পাঁচ বছৰ বয়সৰ পৰা প্ৰায় ন বছৰ বয়সলৈকে কলম্বিয়াৰ জংঘলত থকা কেপুচিন বান্দৰৰ সৈতে বাস কৰিছিল বুলি দাবী কৰিছিল।<ref>{{cite news |last1=Hattenstone |first1=Simon |title=Was Marina Chapman really brought up by monkeys? |url=https://www.theguardian.com/science/2013/apr/13/marina-chapman-monkeys |access-date=4 November 2017 |work=The Guardian |date=13 April 2013 }}</ref> তেওঁৰ বিয়া হৈছিল, সন্তান জন্ম দিছিল আৰু কোনো স্থায়ী সমস্যা নোহোৱাকৈ বহুলাংশে স্বাভাৱিক জীৱন কটায়, যিটো এটা বন্য শিশুৰ বাবে অস্বাভাৱিক যেন লাগে।
*১৯৭৪ চনত বুৰুণ্ডিৰ এখন জংঘলত [[ভাৰ্ভেট বান্দৰ]]ৰ এটা দলৰ সৈতে আৱিষ্কাৰ হোৱা ল’ৰা জন।<ref>{{cite news |author=<!--not stated--> |date=16 May 1976 |title=Tarzan child found in Africa |url= |work=Lansing State Journal |location= |access-date= }}</ref><ref>
{{cite book |last1=Lane |first1=Harlan |author-link1=Harlan Lane |last2=Pillard |first2=Richard C. |author-link2=Richard Pillard |date=1978 |title=The Wild Boy of Burundi: A Study of an Outcast Child |url= |location=New York |publisher=Random House |page= |isbn=0394412524 }}</ref>
* মিল্টন ওবোটেৰ সৈন্যই কাম্পালাৰ পৰা প্ৰায় ৫০ মাইল (৮০ কিলোমিটাৰ) দূৰত্বত থকা তেওঁলোকৰ গাঁওখনত অভিযান চলোৱাৰ সময়ত উগাণ্ডাৰ গৃহযুদ্ধত ৰবাৰ্ট মায়াঞ্জা(১৯৮২)ই তিনি বছৰ বয়সত পিতৃ-মাতৃক হেৰুৱাইছিল। তাৰ পিছত ৰবাৰ্ট বন্যপ্ৰাণীত, অনুমানিকভাৱে ভাৰ্ভেট বান্দৰৰ সৈতে, তিনি বছৰ ধৰি জীয়াই থাকে, যেতিয়ালৈকে তেওঁক নেচনেল ৰেজিষ্টেন্স আৰ্মীৰ সৈন্যই বিচাৰি নাপায়।<ref>{{cite news |title=Raised by monkeys, struggling to be human |url=https://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1314386/raised-monkeys-strugging-human |access-date=4 November 2017 |work=New Vision |date=17 February 2013 }}</ref>
*দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ কোৱাজুলু-নাটালত বান্দৰৰ সংগত প্ৰায় এবছৰ কটোৱাৰ পিছত প্ৰায় পাঁচ বছৰীয়া ল’ৰা চেটাৰ্ডে ম্থিয়ানে (বা মিফুনে) (১৯৮৭)ক উদ্ধাৰ কৰা হয়। তেওঁক পোৱাৰ দিনটোৰ পিছত শনিবাৰে তেওঁক এই নামটো দিয়া হ’ল আৰু ম্থিয়ানে তেওঁক গ্ৰহণ কৰা বিশেষ বিদ্যালয়খনৰ প্ৰধান শিক্ষয়িত্ৰীগৰাকীৰ নাম আছিল। প্ৰায় ১৭ বছৰ বয়সত তেওঁ কেতিয়াও কথা ক’ব পৰা নাছিল, আৰু বান্দৰৰ দৰে খোজ কাঢ়ি জপিয়াইছিল। তেওঁ কেতিয়াও ৰন্ধা খাদ্য নাখাইছিল আৰু আন শিশুৰ সৈতে ভাগ-বতৰা বা খেলিবলৈ অস্বীকাৰ কৰিছিল।<ref>{{cite news |url=https://mg.co.za/article/1997-11-21-child-of-the-wild-still-spurns-life-as-a-human |title=Child of the wild still spurns life as a human |date=21 November 1997 |work=Mail and Guardian |access-date=4 November 2017 }}</ref> ২০০৫ চনত এক অগ্নিকাণ্ডত তেওঁৰ মৃত্যু হয়।<ref>{{Cite web |url=https://www.mysteriesrunsolved.com/2018/06/saturday-mthiyane-child-of-wild.html |title=Saturday Mthiyane {{!}} The Child Of The Wild {{!}} KwaZulu Natal |last=Mysteriesrunsolved |website=Mysteriesrunsolved |date=25 June 2018 |access-date=1 September 2019 |archive-date=8 August 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210808154527/https://mysteriesrunsolved.com/2018/06/saturday-mthiyane-child-of-wild.html |url-status=dead }}</ref>
*উগাণ্ডাৰ জন চেবুনিয়াৰ শিশু অৱস্থাতে দেউতাকে মাকক হত্যা কৰি নিজেও ফাঁচী লগাই মৰিছিল। চেবুইনাক ভাৰ্ভেট বান্দৰে লৈ গৈছিল আৰু পিছৰ দুবছৰ তেওঁলোকৰ মাজত থাকি খাদ্য বিচাৰিবলৈ আৰু ভ্ৰমণ কৰিবলৈ শিকিছিল। প্ৰায় সাত বছৰ বয়সত তেওঁক সভ্যতালৈ ঘূৰাই অনা হৈছিল। স্থানীয় এজন গাঁৱৰ মানুহৰ মতে, সৰুতে তেওঁৰ যোগাযোগৰ একমাত্ৰ ধৰণ আছিল কান্দোন আৰু খাদ্যৰ দাবী আৰু তেওঁ আছিল এজন "বন্য ল'ৰা" যাক সকলোৱে ভয় কৰিছিল।<ref>{{Cite news |url=https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/films/news/raised-in-the-wild-tales-of-survival-8165967.html |title=Raised in the wild: tales of survival |work=The Independent |access-date=2 July 2018 |language=en-GB }}</ref> তাৰ পিছত তেওঁ সম্পূৰ্ণ বাক ক্ষমতা লাভ কৰে আৰু উগাণ্ডাৰ হৈ বিশেষ অলিম্পিকতো দুবাৰকৈ অংশগ্ৰহণ কৰে।<ref>{{Cite news |last=Schmidt |first=Samantha |date=25 October 2021 |title=Accounts of girl raised by monkeys in India questioned |url=https://www.washingtonpost.com/news/morning-mix/wp/2017/04/07/a-girl-was-found-living-among-monkeys-in-an-indian-forest-how-she-got-there-is-a-mystery/ |access-date=14 July 2024 |newspaper=[[Washington Post]] |language=en-US |issn=0190-8286 }}</ref>
===কুকুৰনেচীয়া বাঘৰদ্বাৰা ডাঙৰ-দীঘল হোৱা===
*হেচিয়ান কুকুৰনেচীয়া-সন্তান<ref name="Rauber">{{Cite book |first=August Antinous |last=Rauber |title=Homo sapiens ferus: oder, die Bustände der verwilderten und ihre bedeutung für wissenschaft, politik und schule |publisher=Julius Bregse |year=1888 |language=de |location=Leipzig |url=https://books.google.com/books?id=kpYWAAAAIAAJ }}</ref>{{rp|15–7}}<ref name="Rauber_in_Chamber" /> (১৩০৪, ১৩৪১ আৰু ১৩৪৪) ইউৰেছিয়ান ঘোঙৰ সৈতে হেছৰ অৰণ্যত বাস কৰিছিল।
*১৮৭২ চনত [[ভাৰত]]ৰ [[উত্তৰ প্ৰদেশ]]ৰ চিকন্দ্ৰাৰ (আগ্ৰাৰ ওচৰত) এটা গুহাত কুকুৰনেচীয়াৰ মাজত আৱিষ্কাৰ কৰা [[দীনা শনিচৰ]]। তেওঁ বিছ বছৰৰো অধিক সময় মানুহৰ মাজত জীয়াই থাকিল, ধূমপান কৰিব পাৰিছিল, কিন্তু কেতিয়াও কথা ক'বলৈ শিকিব পৰা নাছিল আৰু গোটেই জীৱন গুৰুতৰভাৱে অক্ষম হৈ আছিল।<ref name="malson">{{cite book |last=Malson |first=Lucien |date=1972 |title=Wolf children and the problem of human nature |url=https://archive.org/details/wolfchildrenprob00mals |location=New York and London |publisher=Monthly Review Press |page=45 |isbn=978-0-902308-24-4 }}</ref><ref name="zingg">{{cite journal |last1=Zingg |first1=Robert M. |date=1940 |title=Feral man and extreme cases of isolation |journal=The American Journal of Psychology |volume=53 |issue=4 |pages=487–517 |doi=10.2307/1417630 |jstor=1417630 }}</ref>
*[[মাৰ্কছ ৰড্ৰিগেজ পাণ্টোজা]] (প্ৰায় ১৯৪৬, ছিয়েৰা মৰেনা, স্পেইন) দক্ষিণ স্পেইনৰ পাহাৰত কুকুৰনেচীয়াৰ সৈতে ১২ বছৰ ধৰি বাস কৰিছিল। ১৯ বছৰ বয়সত তেওঁক আৱিষ্কাৰ কৰা হয়।<ref>[http://www.veterinari.vda.it/index.php?option=com_attachments&task=download&id=128 Lupine Lore by Walter Tarello]</ref> ৰড্ৰিগেজৰ কাহিনী ২০১০ চনত স্পেনিছ-জাৰ্মান ছবি এণ্ট্ৰেলোবছত চিত্ৰিত কৰা হৈছিল। ৰড্ৰিগেজৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰাৰ বাবে যুৱ অভিনেতা মেনুৱেল কামাচোৱে ২০১১ চনৰ গ’য়া বঁটাত শ্ৰেষ্ঠ নতুন অভিনেতাৰ মনোনয়ন লাভ কৰে।
===কুকুৰৰ দ্বাৰা ডাঙৰ-দীঘল হোৱা===
*[[অক্সানা মালয়া]] আছিল এগৰাকী আঠ বছৰীয়া ইউক্ৰেইনৰ ছোৱালী যিয়ে ছবছৰ ধৰি ব্লেক ৰাছিয়ান টেৰিয়াৰৰ সৈতে বাস কৰিছিল।১৯৯১ চনত কুকুৰৰ সৈতে এটা কুকুৰৰ ঘৰত উদ্ধাৰ হৈছিল অক্সানাক। মদ্যপায়ী পিতৃ-মাতৃৰ দ্বাৰা তাই অৱহেলিত হৈছিল। সহমৰ্মিতা বিচাৰি তিনি বছৰীয়া শিশুটোৱে ফাৰ্মখনত খোজ কাঢ়ি সোমাই কুকুৰকেইটাৰ লগত চুমা খালে। তাইৰ আচৰণে মানুহতকৈ কুকুৰক বেছি অনুকৰণ কৰিছিল। তাই চাৰিওখন ভৰিৰে খোজ কাঢ়ি দাঁত নিকটাই ভুকিছিল। সমাজসেৱীয়ে তাইক পিতৃ-মাতৃৰ দায়িত্বৰ পৰা আঁতৰাই আনিছিল।{{cn}} যিহেতু তাইৰ মানুহৰ সংস্পৰ্শৰ অভাৱ আছিল, সেয়েহে তাই হয় আৰু নহয়ৰ বাহিৰে আন কোনো শব্দ নাজানিছিল।[26] প্ৰাপ্তবয়স্ক হোৱাৰ লগে লগে অক্সানাক কুকুৰৰ দৰে আচৰণক বশ কৰিবলৈ শিকাইছে। তাই সাৱলীল আৰু বুদ্ধিমানভাৱে কথা ক'বলৈ শিকিছিল[27] আৰু গৰু গাখীৰ খুৱাই থকা এখন ফাৰ্মত কাম কৰে,[28][27] কিন্তু বৌদ্ধিকভাৱে কিছু অক্ষম হৈ আছে।[29][30]
*ৰাছিয়াৰ ৰেউটভত জন্মগ্ৰহণ কৰা [[ইভান মিছুকোভ]] নামৰ এজন ছয় বছৰীয়া ল’ৰাক ১৯৯৮ চনত আৰক্ষীয়ে বনৰীয়া কুকুৰৰ পৰা উদ্ধাৰ কৰিছিল, যাৰ সৈতে তেওঁ দুবছৰ জীয়াই আছিল। চাৰি বছৰ বয়সতে মাক আৰু মাকৰ গালি-গালাজ কৰা মদ্যপায়ী প্ৰেমিকৰ পৰা পলাই গৈছিল। তেওঁ কুকুৰবোৰক খাদ্য দি তেওঁলোকৰ আস্থা অৰ্জন কৰিছিল আৰু বিনিময়ত কুকুৰবোৰে তেওঁক সুৰক্ষা দিছিল।[31]ল'ৰাটো কুকুৰৰ গোটটোৰ "আলফা পুৰুষ"লৈ উঠি আহিছিল।[31] যেতিয়া আৰক্ষীয়ে তেওঁক পাইছিল, তেতিয়া তেওঁলোকে ৰেষ্টুৰেণ্টৰ পাকঘৰত খাদ্য এৰি ল’ৰাটোক ধৰিবলৈ কুকুৰবোৰৰ বাবে এটা ফান্দ পাতিছিল।[31] যিহেতু তেওঁ কুকুৰৰ মাজত মাত্ৰ দুবছৰহে বাস কৰিছিল, সেয়েহে তেওঁ মোটামুটি দ্ৰুতগতিত ভাষা পুনৰ শিকিছিল।[32] তেওঁ সামৰিক বিদ্যালয়ত অধ্যয়ন কৰিছিল আৰু ৰাছিয়ান সেনাবাহিনীত সেৱা আগবঢ়াইছিল।[32]
*২০০১ চনত চিলিৰ এজন ১০ বছৰীয়া ল’ৰা (ডগ বয়)ক দুবছৰ ধৰি ৰাজপথৰ কুকুৰৰ সৈতে থকাৰ পিছত উদ্ধাৰ কৰা হৈছিল। পাঁচ বছৰ বয়সত ল’ৰাটোক পিতৃ-মাতৃয়ে এৰি থৈ যায়।পৰৱৰ্তী শিশু যত্নৰ পৰা পলায়ন কৰাৰ পিছত তেওঁ ১৫টা অঘৰী কুকুৰ লৈ ৰাজপথত ঘূৰি ফুৰিছিল। তেওঁলোকৰ লগত গুহাত থাকি খাদ্যৰ সন্ধানত সময় কটায়, কেতিয়াবা জাবৰৰ টেমাত বাকী থকা বস্তু বিচাৰি পায়। ২০০১ চনত তেওঁৰ অৱস্থা আৰক্ষীৰ দৃষ্টিগোচৰ হয়। উদ্ধাৰৰ চেষ্টাত ল’ৰাজনে সাগৰৰ ঠাণ্ডা পানীত জপিয়াই পলাবলৈ চেষ্টা কৰে। অৱশ্যে ধৰা পৰি চিকিৎসালয়ত ভৰ্তি হয়। তেওঁ হতাশা আৰু আক্ৰমণাত্মক প্ৰৱণতা প্ৰদৰ্শন কৰিছিল আৰু যদিও তেওঁ কথা ক'ব পাৰিছিল, তথাপিও তেওঁ কথা খুব কমেইহে কৈছিল।[33]
* ট্ৰিয়েন কলড্ৰাৰ, ৰোমানিয়া (২০০২ চনত পোৱা) যাক "ৰোমানিয়ান ডগ বয়" বা "Mowgli" বুলিও জনা যায়। চাৰি বছৰৰ পৰা সাত বছৰ বয়সলৈকে ট্ৰাইয়ানে পৰিয়াল নোহোৱাকৈয়ে জীয়াই আছিল। সাত বছৰ বয়সত উদ্ধাৰ হোৱা ল’ৰাজনক অপুষ্টিৰ বাবে তিনি বছৰীয়া যেন লগা হৈছিল। গাৰ্হস্থ্য হিংসাৰ বাবে মাকে ঘৰ এৰি থৈ গৈছিল আৰু মাক যোৱাৰ পিছত কেতিয়াবা ট্ৰিয়েনে ঘৰৰ পৰা দৌৰি গৈছিল।বন্যপ্ৰাণীত বাস কৰিছিল আৰু কাৰ্ডবৰ্ডৰ বাকচ এটাত আশ্ৰয় লৈছিল। সংক্ৰমিত ঘাঁ, ৰক্ত সঞ্চালন বেয়া হোৱা, ভিটামিন ডিৰ অভাৱত শিশুৰ ৰোগত আক্ৰান্ত হৈছিল। ট্ৰিয়েনক বিচাৰি পাইছিল মানোলেস্কু ইওয়ানে, যিজনে নিজৰ গাড়ীখন বিকল হোৱাৰ পিছত ঠাইখণ্ডত খোজ কাঢ়ি গৈ আছিল। আশপাশৰ অঞ্চলত, আধাখোৱা কুকুৰ এটাও পোৱা গৈছিল। বহুতে ধৰি লৈছে যে ল’ৰাটোৱে জীয়াই থাকিবলৈ কুকুৰটোক খাইছিল। যেতিয়া ট্ৰিয়েনক যত্ন লোৱা হৈছিল, তেতিয়া তেওঁ সাধাৰণতে বিচনাৰ তলত শুইছিল আৰু সকলো সময়তে খাব বিচাৰিছিল।[34] ২০০৭ চনত ট্ৰিয়েনক তেওঁৰ ককাকে যত্ন লৈছিল আৰু স্কুলত তৃতীয় শ্ৰেণীত ভাল ফলাফল দেখুৱাইছিল।[35]
*আন্দ্ৰেই টলষ্টিখ (২০০৪) চাইবেৰিয়াৰ দুৰ্গম অঞ্চলত কুকুৰে তিনি মাহৰ পৰা ৭ বছৰ বয়সলৈকে ডাঙৰ-দীঘল কৰিছিল। মাক-দেউতাকে তেওঁক অৱহেলিত কৰিছিল কাৰণ তেওঁৰ কথা কোৱা আৰু শ্ৰৱণ ক্ষমতাৰ সমস্যা আছিল। ল’ৰাটোক বিচাৰি পোৱা সমাজকৰ্মীসকলে কৌতুহলী হৈ পৰিছিল যে ল’ৰাটোক কিয় নিজৰ স্থানীয় বিদ্যালয়ত ভৰ্তি কৰা হোৱা নাছিল। এই ল'ৰাটোৱে মানুহৰ লগত যোগাযোগৰ অভাৱত কথা ক'ব পৰা নাছিল আৰু চাৰিও ভৰিৰে খোজ কঢ়া, মানুহক কামোৰা আৰু খাদ্য খোৱাৰ আগতে খাদ্য চেলেকি খোৱা আদি বহুতো কুকুৰৰ দৰে বৈশিষ্ট্য আছিল।[31]
*২০১৩ চনত ৰাছিয়াত মদীনাক উদ্ধাৰ হোৱাৰ সময়ত তিনি বছৰীয়া ছোৱালী আছিল। মদীনা জন্মৰ পৰা তিনি বছৰ বয়সলৈকে কুকুৰৰ লগত আছিল। তাই ঠাণ্ডাত সিহঁতৰ লগত শুইছিল, সিহঁতৰ লগত খাদ্য খাইছিল, সিহঁতৰ লগত খেলিছিল। মদিনাৰ দেউতাকে তাইক জন্মৰ পিছত এৰি থৈ গৈছিল, তাৰ পিছত মদিনাৰ মাকে মদ্যপায়ী হৈ পৰিছিল আৰু শিশুটিকো অৱহেলা কৰিছিল। ২০১৩ চনত সমাজকৰ্মীয়ে যেতিয়া বিচাৰি পাইছিল তেতিয়া মদীনা সম্পূৰ্ণ নগ্ন আছিল আৰু হাড় চোবাই খোৱাকে ধৰি কুকুৰৰ দৰে আচৰণত লিপ্ত হৈছিল। ইয়াৰ পিছত চিকিৎসকে নিশ্চিত কৰে যে প্ৰায় গোটেই জীৱন অৱহেলিত হোৱাৰ পিছতো তেওঁ এতিয়াও মানসিক আৰু শাৰীৰিকভাৱে সক্ষম।[26]
===ভালুকৰ দ্বাৰা ডাঙৰ-দীঘল হোৱা===
===ভেৰাৰ দ্বাৰা ডাঙৰ-দীঘল হোৱা===
===ছাগলীৰ দ্বাৰা ডাঙৰ-দীঘল হোৱা===
===অন্যান্য ঘটনা===
==তথ্যসূত্ৰ==
[[শ্ৰেণী:বন্য শিশু]]
7msd01251n7z8asngizrket320byn1a
606923
606921
2026-05-17T18:11:19Z
Pranamikaadhikary
27435
/* কুকুৰৰ দ্বাৰা ডাঙৰ-দীঘল হোৱা */
606923
wikitext
text/x-wiki
[[File:Mowgli-1895-illustration.png|thumb|ৰুডিয়াৰ্ড কিপলিঙৰ উপন্যাস ''দ্য জংগল বুক''ৰ মৌগলী নামৰ এজন বন্য শিশুৰ কাল্পনিক ছবি।]]
'''বন্য শিশু''' (বনৰীয়া শিশু বুলিও কোৱা হয়) হৈছে এনে এজন ব্যক্তি যিয়ে অতি কম বয়সৰপৰাই মানুহৰ সংস্পৰ্শৰপৰা বিচ্ছিন্ন হৈ বনত বাস কৰি আহিছে; যাৰ ওপৰত মানুহৰ যত্ন, সামাজিক আচৰণ বা ভাষাৰ অভিজ্ঞতা কম বা একেবাৰেই নাই। এনে শিশুৰ প্ৰাথমিক আৰু মাধ্যমিক সামাজিকীকৰণৰ মূল কথাবোৰৰ অভাৱ দেখা যায়।<ref>{{Cite book |last=Blundell |first=Jonathan |title=Cambridge IGCSE® sociology coursebook |date=2014 |publisher=Cambridge, United Kingdom : Cambridge University Press |isbn=978-1-107-64513-4 }}</ref> পৰিত্যক্ত বা পলায়ন কৰাৰ আগতে গুৰুতৰ নিৰ্যাতন বা আঘাতৰ সম্মুখীন হোৱা শিশুক বুজাবলৈ এই শব্দটো ব্যৱহাৰ কৰা হয়। কেতিয়াবা লোককথা আৰু কিংবদন্তিৰ বিষয়-বস্তুত বা কাহিনীত প্ৰায়ে জীৱ-জন্তুৱে এনে শিশুক ডাঙৰ-দীঘল কৰা বুলি চিত্ৰিত কৰা হয়। আনহাতে বন্যপ্ৰাণীৰ ওচৰত পোৱা শিশুৰ বহু ঘটনাত জীৱ-জন্তুৱে মানুহৰ শিশুক খুৱাই-বুৱাই ডাঙৰ কৰাৰ কোনো প্ৰত্যক্ষদৰ্শীৰ বিৱৰণ পোৱা নাই।<ref>{{Cite book |publisher=Springer |isbn=978-1-4419-9970-2 |pages=81–93 |editor-first1=Stefan C. |editor-last1=Dombrowski |editor-first2=Karen L. |editor-last2=Gischlar |editor-first3=Martin |editor-last3=Mrazik |last1=Dombrowski |first1=Stefan C. |last2=Gischlar |first2=Karen L. |last3=Mrazik |first3=Martin |last4=Greer |first4=Fred W. |title=Assessing and Treating Low Incidence/High Severity Psychological Disorders of Childhood |chapter=Feral Children |location=New York, NY |access-date=9 June 2022 |date=2011 |doi=10.1007/978-1-4419-9970-2_5 |chapter-url=https://doi.org/10.1007/978-1-4419-9970-2_5}}
</ref>
==বৰ্ণনা==
সমাজত থাকি সামাজিকীকৰণৰ দ্বাৰা আয়ত্ব কৰিব পৰা মৌলিক দক্ষতাৰ অভাৱ বন্য শিশুৰ ক্ষেত্ৰত দেখা যায়। উদাহৰণস্বৰূপে, তেওঁলোকে শৌচাগাৰ ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ শিকিব নোৱাৰে, গোটেই জীৱন চাৰিওখন ভৰিৰে খোজ কাঢ়ি থিয় হৈ দুখন ভৰিৰে খোজ কাঢ়িবলৈ শিকিবলৈ অসুবিধা পাব পাৰে বা চৌপাশৰ মানুহৰ কাৰ্যকলাপৰ প্ৰতি সম্পূৰ্ণ আগ্ৰহৰ অভাৱ প্ৰদৰ্শন কৰিব পাৰে। তেওঁলোকক প্ৰায়ে মানসিকভাৱে অক্ষম যেন লাগে আৰু মানৱ ভাষা শিকাবলৈ প্ৰায় সীমাহীন অসুবিধা ভোগ কৰে।<ref>{{Cite web |url=http://www.zmescience.com/other/feature-post/feral-children/ |title=Mind Blowing Cases of Children Raised by Animals |date=1 December 2014 |access-date=20 February 2015 |website=ZME Science |last=Mihai |first=Andrei }}</ref> বহুত বছৰে বিচ্ছিন্ন হৈ থকাৰ পিছত প্ৰাকৃতিক ভাষা এটা শিকিব পৰা ক্ষমতা বিকল হৈ পৰা যেন লাগে, ভাষা শিক্ষণৰ বাবে যথোচিত সময়খিনি সমাজ বিচ্ছিন্ন হৈ থকাৰ বাবে এনে হোৱা বুলি কোৱা হয়।<ref name="Birdsong1999">{{cite book |author=David Birdsong |title=Second Language Acquisition and the Critical Period Hypothesis |url=https://books.google.com/books?id=d7OPAgAAQBAJ&q=curtiss%201977&pg=PA74 |year=1999 |publisher=Routledge |isbn=978-1-135-67489-2 |page=74 }}</ref><ref name="Curtiss2014">{{cite book |author=Susan Curtiss |title=Genie: A Psycholinguistic Study of a Modern-Day Wild Child |url=https://books.google.com/books?id=pSy0BQAAQBAJ&q=%22critical%20period%22&pg=PA207 |date=10 May 2014 |publisher=Elsevier Science |isbn=978-1-4832-1761-1 |page=207 }}</ref>
বনৰীয়া শিশুৰ বিষয়ে বৈজ্ঞানিক জ্ঞান কম। ইয়াৰ ভিতৰত এটা সৰ্বোত্তম নথিভুক্ত গোচৰ হৈছে মুখে মুখে প্ৰচলিত ভগ্নী [[অমলা আৰু কমলা]], যাক ১৯২৬ চনত ৰেভাৰেণ্ড জে এ এল সিঙে ভাৰতৰ এখন অৰণ্যত "ঘোঙে ডাঙৰ-দীঘল কৰা" বুলি বৰ্ণনা কৰিছিল।
ফ্ৰান্সৰ অস্ত্ৰোপচাৰ বিশেষজ্ঞ চাৰ্জ এৰ’লেছে অৱশ্যে যুক্তি দিছে যে এই গোচৰটো এটা প্ৰৱঞ্চনা আছিল, যিটো সিঙে নিজৰ অনাথ আশ্ৰমৰ বাবে ধন সংগ্ৰহৰ উদ্দেশ্যে সংঘটিত কৰিছিল। শিশু মনোবিজ্ঞানী ব্ৰুনো বেটেলহাইমে কয় যে [[অমলা আৰু কমলা]] জন্মতে মানসিক আৰু শাৰীৰিকভাৱে অক্ষম আছিল।<ref>{{cite journal |last1=Bettelheim |first1=Bruno |title=Feral Children and Autistic Children |journal=American Journal of Sociology |date=March 1959 |volume=64 |issue=5 |pages=455–467 |doi=10.1086/222541 |url=https://autisticacademic.files.wordpress.com/2015/06/bettelheim-feral-children-and-autistic-children.pdf |jstor=2773433 |s2cid=144015209 |access-date=23 May 2018 |archive-date=8 August 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210808144929/https://autisticacademic.files.wordpress.com/2015/06/bettelheim-feral-children-and-autistic-children.pdf |url-status=dead |archivedate=8 August 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210808144929/https://autisticacademic.files.wordpress.com/2015/06/bettelheim-feral-children-and-autistic-children.pdf |deadurl=yes }}</ref> তথাপি বন্য শিশুৰ ওপৰত আন বৈজ্ঞানিক অধ্যয়নো আছে, যেনে [[জিনি (বন্য শিশু)|জিনি]]ৰ ক্ষেত্ৰত কৰা অধ্যয়ন।<ref name="Curtiss2014"/>
==ইতিহাস==
১৬০০ চনৰ আগতে বন্য শিশুৰ কাহিনী সাধাৰণতে লোককথা আৰু কিংবদন্তিত সীমাবদ্ধ আছিল। সেই কাহিনীবোৰত বনৰীয়া শিশুৰ চিত্ৰণত খাদ্যৰ বাবে চিকাৰ কৰা, দুটাৰ সলনি চাৰিওখন ভৰিৰে দৌৰা আৰু ভাষা নজনা আদি অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল। দাৰ্শনিক আৰু বিজ্ঞানীসকলে এনে শিশুৰ ধাৰণাটোৰ প্ৰতি আগ্ৰহী হৈ পৰিছিল, আৰু এই শিশুসকল মানৱ পৰিয়ালৰ পৰা পৃথক প্ৰজাতিৰ অংশ নেকি বুলি প্ৰশ্ন কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিছিল।
বিজ্ঞানে মানুহৰ বিকাশ, আৰু ১৮ আৰু ১৯ শতিকাত প্ৰাকৃতিক জগতখনৰ বুজাবুজিৰ নাম আৰু শ্ৰেণীবিভাজন কৰিবলৈ চেষ্টা কৰাৰ সময়তে এই প্ৰশ্নটোক গুৰুত্বসহকাৰে লোৱা হৈছিল।<ref>{{Cite encyclopedia |url=https://www.britannica.com/topic/feral-children |title=Feral children |encyclopedia=Encyclopedia Britannica |access-date=2 July 2018 |language=en }}</ref> ২০ শতিকাৰ আশে-পাশে মনোবিজ্ঞানীসকলে জৈৱিক আচৰণ আৰু সংস্কৃতিৰ মাজত পাৰ্থক্য বিচাৰি উলিয়াবলৈ চেষ্টা কৰিছিল। বিচ্ছিন্নভাৱে বা জীৱ-জন্তুৰ সৈতে বাস কৰা বন্য শিশুৱে এই দ্বিধাদ্বন্দ্বৰ উদাহৰণ দাঙি ধৰিছিল।
১৮৪৯–১৮৫০ চনৰ ''ৰিপৰ্ট অন বুধুক ওৰফে বেগ্ৰী ডিক’ইটছ''ত উইলিয়াম হেনৰী স্লিমেনে কুকুৰনেচীয়াৰ দ্বাৰা লালন-পালন কৰা বন্য শিশুৰ ছটা বিৱৰণ আগবঢ়াইছিল, দুটা তেওঁ নিজেই প্ৰত্যক্ষ কৰিছিল, যিবোৰ ১৮৫২ চনত পৃথকে পৃথকে প্ৰকাশ পাইছিল ''An Account of Wolves Nurturing Children in Their Dens'' হিচাপে আৰু সম্ভৱতঃ ৰুডিয়াৰ্ড কিপলিঙৰ ১৮৯৪ চনৰ উপন্যাস [[দ্য জংঘল বুক]]ৰ মৌগলী চৰিত্ৰটোক অনুপ্ৰাণিত কৰা বুলি ভবা হয়।<ref>{{cite journal|title=Feral Man and Extreme Cases of Isolation|last=Zingg|first= Robert M.| journal=The American Journal of Psychology| volume=53|issue= 4 |date=1940|pages=490-491|doi=10.2307/1417630|jstor=1417630}}</ref><ref>{{cite journal|author=Hotchkiss, Jane|title=The jungle of Eden: Kipling, wolf boys, and the colonial imagination|journal=Victorian Literature and Culture|year=2001|volume=29|issue=2|page=440|doi=10.1017/s1060150301002108|s2cid=162409338}}</ref>
==ঘটনা==
===প্ৰাইমেট/বান্দৰে ডাঙৰ-দীঘল কৰা===
* লুকাছ, দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ খিলঞ্জীয়া ল’ৰা, যাক এদল বাবুনে লালন-পালন কৰিছিল। ১৯০৩ চনত ল’ৰাটোক উদ্ধাৰ কৰা হয়।<ref>{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article270342963 |title=The Baboon Boy |newspaper=The Woodend Star |issue=2045 |location=Victoria, Australia |date=3 March 1928 |access-date=29 August 2024 |page=4 |via=National Library of Australia }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Foley |first1=John P. Jr. |date=January 1940 |title=The 'Baboon Boy' of South Africa |url=https://www.jstor.org/stable/1415967 |journal=The American Journal of Psychology |volume=53 |issue=1 |pages=128–133 |doi=10.2307/1415967 |jstor=1415967 |access-date= |url-access=subscription }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Foley |first1=John P. Jr. |date=June 1940 |title=Brought Up by the Baboons |url= |journal=Science Digest |volume=7 |issue=6 |pages=1–4 |doi= |access-date= }}</ref>
* [[মেৰিনা চেপমেন|মেৰিনা চেপমেনে]] ১৯৫৪ চনত প্ৰায় পাঁচ বছৰ বয়সৰ পৰা প্ৰায় ন বছৰ বয়সলৈকে কলম্বিয়াৰ জংঘলত থকা কেপুচিন বান্দৰৰ সৈতে বাস কৰিছিল বুলি দাবী কৰিছিল।<ref>{{cite news |last1=Hattenstone |first1=Simon |title=Was Marina Chapman really brought up by monkeys? |url=https://www.theguardian.com/science/2013/apr/13/marina-chapman-monkeys |access-date=4 November 2017 |work=The Guardian |date=13 April 2013 }}</ref> তেওঁৰ বিয়া হৈছিল, সন্তান জন্ম দিছিল আৰু কোনো স্থায়ী সমস্যা নোহোৱাকৈ বহুলাংশে স্বাভাৱিক জীৱন কটায়, যিটো এটা বন্য শিশুৰ বাবে অস্বাভাৱিক যেন লাগে।
*১৯৭৪ চনত বুৰুণ্ডিৰ এখন জংঘলত [[ভাৰ্ভেট বান্দৰ]]ৰ এটা দলৰ সৈতে আৱিষ্কাৰ হোৱা ল’ৰা জন।<ref>{{cite news |author=<!--not stated--> |date=16 May 1976 |title=Tarzan child found in Africa |url= |work=Lansing State Journal |location= |access-date= }}</ref><ref>
{{cite book |last1=Lane |first1=Harlan |author-link1=Harlan Lane |last2=Pillard |first2=Richard C. |author-link2=Richard Pillard |date=1978 |title=The Wild Boy of Burundi: A Study of an Outcast Child |url= |location=New York |publisher=Random House |page= |isbn=0394412524 }}</ref>
* মিল্টন ওবোটেৰ সৈন্যই কাম্পালাৰ পৰা প্ৰায় ৫০ মাইল (৮০ কিলোমিটাৰ) দূৰত্বত থকা তেওঁলোকৰ গাঁওখনত অভিযান চলোৱাৰ সময়ত উগাণ্ডাৰ গৃহযুদ্ধত ৰবাৰ্ট মায়াঞ্জা(১৯৮২)ই তিনি বছৰ বয়সত পিতৃ-মাতৃক হেৰুৱাইছিল। তাৰ পিছত ৰবাৰ্ট বন্যপ্ৰাণীত, অনুমানিকভাৱে ভাৰ্ভেট বান্দৰৰ সৈতে, তিনি বছৰ ধৰি জীয়াই থাকে, যেতিয়ালৈকে তেওঁক নেচনেল ৰেজিষ্টেন্স আৰ্মীৰ সৈন্যই বিচাৰি নাপায়।<ref>{{cite news |title=Raised by monkeys, struggling to be human |url=https://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1314386/raised-monkeys-strugging-human |access-date=4 November 2017 |work=New Vision |date=17 February 2013 }}</ref>
*দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ কোৱাজুলু-নাটালত বান্দৰৰ সংগত প্ৰায় এবছৰ কটোৱাৰ পিছত প্ৰায় পাঁচ বছৰীয়া ল’ৰা চেটাৰ্ডে ম্থিয়ানে (বা মিফুনে) (১৯৮৭)ক উদ্ধাৰ কৰা হয়। তেওঁক পোৱাৰ দিনটোৰ পিছত শনিবাৰে তেওঁক এই নামটো দিয়া হ’ল আৰু ম্থিয়ানে তেওঁক গ্ৰহণ কৰা বিশেষ বিদ্যালয়খনৰ প্ৰধান শিক্ষয়িত্ৰীগৰাকীৰ নাম আছিল। প্ৰায় ১৭ বছৰ বয়সত তেওঁ কেতিয়াও কথা ক’ব পৰা নাছিল, আৰু বান্দৰৰ দৰে খোজ কাঢ়ি জপিয়াইছিল। তেওঁ কেতিয়াও ৰন্ধা খাদ্য নাখাইছিল আৰু আন শিশুৰ সৈতে ভাগ-বতৰা বা খেলিবলৈ অস্বীকাৰ কৰিছিল।<ref>{{cite news |url=https://mg.co.za/article/1997-11-21-child-of-the-wild-still-spurns-life-as-a-human |title=Child of the wild still spurns life as a human |date=21 November 1997 |work=Mail and Guardian |access-date=4 November 2017 }}</ref> ২০০৫ চনত এক অগ্নিকাণ্ডত তেওঁৰ মৃত্যু হয়।<ref>{{Cite web |url=https://www.mysteriesrunsolved.com/2018/06/saturday-mthiyane-child-of-wild.html |title=Saturday Mthiyane {{!}} The Child Of The Wild {{!}} KwaZulu Natal |last=Mysteriesrunsolved |website=Mysteriesrunsolved |date=25 June 2018 |access-date=1 September 2019 |archive-date=8 August 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210808154527/https://mysteriesrunsolved.com/2018/06/saturday-mthiyane-child-of-wild.html |url-status=dead }}</ref>
*উগাণ্ডাৰ জন চেবুনিয়াৰ শিশু অৱস্থাতে দেউতাকে মাকক হত্যা কৰি নিজেও ফাঁচী লগাই মৰিছিল। চেবুইনাক ভাৰ্ভেট বান্দৰে লৈ গৈছিল আৰু পিছৰ দুবছৰ তেওঁলোকৰ মাজত থাকি খাদ্য বিচাৰিবলৈ আৰু ভ্ৰমণ কৰিবলৈ শিকিছিল। প্ৰায় সাত বছৰ বয়সত তেওঁক সভ্যতালৈ ঘূৰাই অনা হৈছিল। স্থানীয় এজন গাঁৱৰ মানুহৰ মতে, সৰুতে তেওঁৰ যোগাযোগৰ একমাত্ৰ ধৰণ আছিল কান্দোন আৰু খাদ্যৰ দাবী আৰু তেওঁ আছিল এজন "বন্য ল'ৰা" যাক সকলোৱে ভয় কৰিছিল।<ref>{{Cite news |url=https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/films/news/raised-in-the-wild-tales-of-survival-8165967.html |title=Raised in the wild: tales of survival |work=The Independent |access-date=2 July 2018 |language=en-GB }}</ref> তাৰ পিছত তেওঁ সম্পূৰ্ণ বাক ক্ষমতা লাভ কৰে আৰু উগাণ্ডাৰ হৈ বিশেষ অলিম্পিকতো দুবাৰকৈ অংশগ্ৰহণ কৰে।<ref>{{Cite news |last=Schmidt |first=Samantha |date=25 October 2021 |title=Accounts of girl raised by monkeys in India questioned |url=https://www.washingtonpost.com/news/morning-mix/wp/2017/04/07/a-girl-was-found-living-among-monkeys-in-an-indian-forest-how-she-got-there-is-a-mystery/ |access-date=14 July 2024 |newspaper=[[Washington Post]] |language=en-US |issn=0190-8286 }}</ref>
===কুকুৰনেচীয়া বাঘৰদ্বাৰা ডাঙৰ-দীঘল হোৱা===
*হেচিয়ান কুকুৰনেচীয়া-সন্তান<ref name="Rauber">{{Cite book |first=August Antinous |last=Rauber |title=Homo sapiens ferus: oder, die Bustände der verwilderten und ihre bedeutung für wissenschaft, politik und schule |publisher=Julius Bregse |year=1888 |language=de |location=Leipzig |url=https://books.google.com/books?id=kpYWAAAAIAAJ }}</ref>{{rp|15–7}}<ref name="Rauber_in_Chamber" /> (১৩০৪, ১৩৪১ আৰু ১৩৪৪) ইউৰেছিয়ান ঘোঙৰ সৈতে হেছৰ অৰণ্যত বাস কৰিছিল।
*১৮৭২ চনত [[ভাৰত]]ৰ [[উত্তৰ প্ৰদেশ]]ৰ চিকন্দ্ৰাৰ (আগ্ৰাৰ ওচৰত) এটা গুহাত কুকুৰনেচীয়াৰ মাজত আৱিষ্কাৰ কৰা [[দীনা শনিচৰ]]। তেওঁ বিছ বছৰৰো অধিক সময় মানুহৰ মাজত জীয়াই থাকিল, ধূমপান কৰিব পাৰিছিল, কিন্তু কেতিয়াও কথা ক'বলৈ শিকিব পৰা নাছিল আৰু গোটেই জীৱন গুৰুতৰভাৱে অক্ষম হৈ আছিল।<ref name="malson">{{cite book |last=Malson |first=Lucien |date=1972 |title=Wolf children and the problem of human nature |url=https://archive.org/details/wolfchildrenprob00mals |location=New York and London |publisher=Monthly Review Press |page=45 |isbn=978-0-902308-24-4 }}</ref><ref name="zingg">{{cite journal |last1=Zingg |first1=Robert M. |date=1940 |title=Feral man and extreme cases of isolation |journal=The American Journal of Psychology |volume=53 |issue=4 |pages=487–517 |doi=10.2307/1417630 |jstor=1417630 }}</ref>
*[[মাৰ্কছ ৰড্ৰিগেজ পাণ্টোজা]] (প্ৰায় ১৯৪৬, ছিয়েৰা মৰেনা, স্পেইন) দক্ষিণ স্পেইনৰ পাহাৰত কুকুৰনেচীয়াৰ সৈতে ১২ বছৰ ধৰি বাস কৰিছিল। ১৯ বছৰ বয়সত তেওঁক আৱিষ্কাৰ কৰা হয়।<ref>[http://www.veterinari.vda.it/index.php?option=com_attachments&task=download&id=128 Lupine Lore by Walter Tarello]</ref> ৰড্ৰিগেজৰ কাহিনী ২০১০ চনত স্পেনিছ-জাৰ্মান ছবি এণ্ট্ৰেলোবছত চিত্ৰিত কৰা হৈছিল। ৰড্ৰিগেজৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰাৰ বাবে যুৱ অভিনেতা মেনুৱেল কামাচোৱে ২০১১ চনৰ গ’য়া বঁটাত শ্ৰেষ্ঠ নতুন অভিনেতাৰ মনোনয়ন লাভ কৰে।
===কুকুৰৰ দ্বাৰা ডাঙৰ-দীঘল হোৱা===
*[[অক্সানা মালয়া]] আছিল এগৰাকী আঠ বছৰীয়া ইউক্ৰেইনৰ ছোৱালী যিয়ে ছবছৰ ধৰি ব্লেক ৰাছিয়ান টেৰিয়াৰৰ সৈতে বাস কৰিছিল।১৯৯১ চনত কুকুৰৰ সৈতে এটা কুকুৰৰ ঘৰত উদ্ধাৰ হৈছিল অক্সানাক। মদ্যপায়ী পিতৃ-মাতৃৰ দ্বাৰা তাই অৱহেলিত হৈছিল। সহমৰ্মিতা বিচাৰি তিনি বছৰীয়া শিশুটোৱে ফাৰ্মখনত খোজ কাঢ়ি সোমাই কুকুৰকেইটাৰ লগত চুমা খালে। তাইৰ আচৰণে মানুহতকৈ কুকুৰক বেছি অনুকৰণ কৰিছিল। তাই চাৰিওখন ভৰিৰে খোজ কাঢ়ি দাঁত নিকটাই ভুকিছিল। সমাজসেৱীয়ে তাইক পিতৃ-মাতৃৰ দায়িত্বৰ পৰা আঁতৰাই আনিছিল।{{cn}} যিহেতু তাইৰ মানুহৰ সংস্পৰ্শৰ অভাৱ আছিল, সেয়েহে তাই হয় আৰু নহয়ৰ বাহিৰে আন কোনো শব্দ নাজানিছিল।<ref name=":0">{{Cite web |url=http://www.bbc.com/culture/story/20151012-feral-the-children-raised-by-wolves |title=Feral: The children raised by wolves |last=Macdonald |first=Fiona |date=12 October 2015 |language=en |access-date=2 July 2018 }}</ref> প্ৰাপ্তবয়স্ক হোৱাৰ লগে লগে অক্সানাক কুকুৰৰ দৰে আচৰণক বশ কৰিবলৈ শিকাইছে। তাই সাৱলীল আৰু বুদ্ধিমানভাৱে কথা ক'বলৈ শিকিছিল<ref name="oxana">{{cite web |url=https://www.youtube.com/watch?v=CSifkl8WQQw |title=Oxana Malaya on Ukrainian TV show |author=Channel Ukraine |website=YouTube |date=14 August 2013 }}</ref> আৰু গৰু গাখীৰ খুৱাই থকা এখন ফাৰ্মত কাম কৰে,<ref name="oxana_m">{{cite news |url=https://www.telegraph.co.uk/culture/tvandradio/3653890/Cry-of-an-enfant-sauvage.html |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220112/https://www.telegraph.co.uk/culture/tvandradio/3653890/Cry-of-an-enfant-sauvage.html |archive-date=12 January 2022 |url-access=subscription |url-status=live |title=Cry of an infant savage |last=Grice |first=Elizabeth |date=17 July 2006 |access-date=14 July 2007 |newspaper=Daily Telegraph |location=London}}{{cbignore }}</ref><ref name="oxana" /> কিন্তু বৌদ্ধিকভাৱে কিছু অক্ষম হৈ আছে।<ref>[http://fakty.ua/71455-u-geroini-publikacii-quot-faktov-quot-oksany-maloj-kotoraya-vyrosla-v-sobachej-konure-nashlis-rodnoj-brat-i-malenkaya-plemyannica-tozhe-oksana У героини публикации «фактов» оксаны малой, которая выросла в… Собачьей конуре, нашлись родной брат и маленькая племянница, тоже оксана] – 2003 follow-up article in ''[[Fakty i kommentarii]]'' {{in lang|uk}}.</ref><ref>{{Cite news |last=Grice |first=Elizabeth |date=19 June 2020 |title=Cry of an enfant sauvage |language=en-GB |work=The Telegraph |url=https://www.telegraph.co.uk/tv/0/cry-enfant-sauvage/ |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220112/https://www.telegraph.co.uk/tv/0/cry-enfant-sauvage/ |archive-date=12 January 2022 |url-access=subscription |url-status=live |access-date=21 June 2021 |issn=0307-1235}}{{cbignore }}</ref>
*ৰাছিয়াৰ ৰেউটভত জন্মগ্ৰহণ কৰা [[ইভান মিছুকোভ]] নামৰ এজন ছয় বছৰীয়া ল’ৰাক ১৯৯৮ চনত আৰক্ষীয়ে বনৰীয়া কুকুৰৰ পৰা উদ্ধাৰ কৰিছিল, যাৰ সৈতে তেওঁ দুবছৰ জীয়াই আছিল। চাৰি বছৰ বয়সতে মাক আৰু মাকৰ গালি-গালাজ কৰা মদ্যপায়ী প্ৰেমিকৰ পৰা পলাই গৈছিল। তেওঁ কুকুৰবোৰক খাদ্য দি তেওঁলোকৰ আস্থা অৰ্জন কৰিছিল আৰু বিনিময়ত কুকুৰবোৰে তেওঁক সুৰক্ষা দিছিল।[31]ল'ৰাটো কুকুৰৰ গোটটোৰ "আলফা পুৰুষ"লৈ উঠি আহিছিল।[31] যেতিয়া আৰক্ষীয়ে তেওঁক পাইছিল, তেতিয়া তেওঁলোকে ৰেষ্টুৰেণ্টৰ পাকঘৰত খাদ্য এৰি ল’ৰাটোক ধৰিবলৈ কুকুৰবোৰৰ বাবে এটা ফান্দ পাতিছিল।[31] যিহেতু তেওঁ কুকুৰৰ মাজত মাত্ৰ দুবছৰহে বাস কৰিছিল, সেয়েহে তেওঁ মোটামুটি দ্ৰুতগতিত ভাষা পুনৰ শিকিছিল।[32] তেওঁ সামৰিক বিদ্যালয়ত অধ্যয়ন কৰিছিল আৰু ৰাছিয়ান সেনাবাহিনীত সেৱা আগবঢ়াইছিল।[32]
*২০০১ চনত চিলিৰ এজন ১০ বছৰীয়া ল’ৰা (ডগ বয়)ক দুবছৰ ধৰি ৰাজপথৰ কুকুৰৰ সৈতে থকাৰ পিছত উদ্ধাৰ কৰা হৈছিল। পাঁচ বছৰ বয়সত ল’ৰাটোক পিতৃ-মাতৃয়ে এৰি থৈ যায়।পৰৱৰ্তী শিশু যত্নৰ পৰা পলায়ন কৰাৰ পিছত তেওঁ ১৫টা অঘৰী কুকুৰ লৈ ৰাজপথত ঘূৰি ফুৰিছিল। তেওঁলোকৰ লগত গুহাত থাকি খাদ্যৰ সন্ধানত সময় কটায়, কেতিয়াবা জাবৰৰ টেমাত বাকী থকা বস্তু বিচাৰি পায়। ২০০১ চনত তেওঁৰ অৱস্থা আৰক্ষীৰ দৃষ্টিগোচৰ হয়। উদ্ধাৰৰ চেষ্টাত ল’ৰাজনে সাগৰৰ ঠাণ্ডা পানীত জপিয়াই পলাবলৈ চেষ্টা কৰে। অৱশ্যে ধৰা পৰি চিকিৎসালয়ত ভৰ্তি হয়। তেওঁ হতাশা আৰু আক্ৰমণাত্মক প্ৰৱণতা প্ৰদৰ্শন কৰিছিল আৰু যদিও তেওঁ কথা ক'ব পাৰিছিল, তথাপিও তেওঁ কথা খুব কমেইহে কৈছিল।[33]
* ট্ৰিয়েন কলড্ৰাৰ, ৰোমানিয়া (২০০২ চনত পোৱা) যাক "ৰোমানিয়ান ডগ বয়" বা "Mowgli" বুলিও জনা যায়। চাৰি বছৰৰ পৰা সাত বছৰ বয়সলৈকে ট্ৰাইয়ানে পৰিয়াল নোহোৱাকৈয়ে জীয়াই আছিল। সাত বছৰ বয়সত উদ্ধাৰ হোৱা ল’ৰাজনক অপুষ্টিৰ বাবে তিনি বছৰীয়া যেন লগা হৈছিল। গাৰ্হস্থ্য হিংসাৰ বাবে মাকে ঘৰ এৰি থৈ গৈছিল আৰু মাক যোৱাৰ পিছত কেতিয়াবা ট্ৰিয়েনে ঘৰৰ পৰা দৌৰি গৈছিল।বন্যপ্ৰাণীত বাস কৰিছিল আৰু কাৰ্ডবৰ্ডৰ বাকচ এটাত আশ্ৰয় লৈছিল। সংক্ৰমিত ঘাঁ, ৰক্ত সঞ্চালন বেয়া হোৱা, ভিটামিন ডিৰ অভাৱত শিশুৰ ৰোগত আক্ৰান্ত হৈছিল। ট্ৰিয়েনক বিচাৰি পাইছিল মানোলেস্কু ইওয়ানে, যিজনে নিজৰ গাড়ীখন বিকল হোৱাৰ পিছত ঠাইখণ্ডত খোজ কাঢ়ি গৈ আছিল। আশপাশৰ অঞ্চলত, আধাখোৱা কুকুৰ এটাও পোৱা গৈছিল। বহুতে ধৰি লৈছে যে ল’ৰাটোৱে জীয়াই থাকিবলৈ কুকুৰটোক খাইছিল। যেতিয়া ট্ৰিয়েনক যত্ন লোৱা হৈছিল, তেতিয়া তেওঁ সাধাৰণতে বিচনাৰ তলত শুইছিল আৰু সকলো সময়তে খাব বিচাৰিছিল।[34] ২০০৭ চনত ট্ৰিয়েনক তেওঁৰ ককাকে যত্ন লৈছিল আৰু স্কুলত তৃতীয় শ্ৰেণীত ভাল ফলাফল দেখুৱাইছিল।[35]
*আন্দ্ৰেই টলষ্টিখ (২০০৪) চাইবেৰিয়াৰ দুৰ্গম অঞ্চলত কুকুৰে তিনি মাহৰ পৰা ৭ বছৰ বয়সলৈকে ডাঙৰ-দীঘল কৰিছিল। মাক-দেউতাকে তেওঁক অৱহেলিত কৰিছিল কাৰণ তেওঁৰ কথা কোৱা আৰু শ্ৰৱণ ক্ষমতাৰ সমস্যা আছিল। ল’ৰাটোক বিচাৰি পোৱা সমাজকৰ্মীসকলে কৌতুহলী হৈ পৰিছিল যে ল’ৰাটোক কিয় নিজৰ স্থানীয় বিদ্যালয়ত ভৰ্তি কৰা হোৱা নাছিল। এই ল'ৰাটোৱে মানুহৰ লগত যোগাযোগৰ অভাৱত কথা ক'ব পৰা নাছিল আৰু চাৰিও ভৰিৰে খোজ কঢ়া, মানুহক কামোৰা আৰু খাদ্য খোৱাৰ আগতে খাদ্য চেলেকি খোৱা আদি বহুতো কুকুৰৰ দৰে বৈশিষ্ট্য আছিল।[31]
*২০১৩ চনত ৰাছিয়াত মদীনাক উদ্ধাৰ হোৱাৰ সময়ত তিনি বছৰীয়া ছোৱালী আছিল। মদীনা জন্মৰ পৰা তিনি বছৰ বয়সলৈকে কুকুৰৰ লগত আছিল। তাই ঠাণ্ডাত সিহঁতৰ লগত শুইছিল, সিহঁতৰ লগত খাদ্য খাইছিল, সিহঁতৰ লগত খেলিছিল। মদিনাৰ দেউতাকে তাইক জন্মৰ পিছত এৰি থৈ গৈছিল, তাৰ পিছত মদিনাৰ মাকে মদ্যপায়ী হৈ পৰিছিল আৰু শিশুটিকো অৱহেলা কৰিছিল। ২০১৩ চনত সমাজকৰ্মীয়ে যেতিয়া বিচাৰি পাইছিল তেতিয়া মদীনা সম্পূৰ্ণ নগ্ন আছিল আৰু হাড় চোবাই খোৱাকে ধৰি কুকুৰৰ দৰে আচৰণত লিপ্ত হৈছিল। ইয়াৰ পিছত চিকিৎসকে নিশ্চিত কৰে যে প্ৰায় গোটেই জীৱন অৱহেলিত হোৱাৰ পিছতো তেওঁ এতিয়াও মানসিক আৰু শাৰীৰিকভাৱে সক্ষম।[26]
===ভালুকৰ দ্বাৰা ডাঙৰ-দীঘল হোৱা===
===ভেৰাৰ দ্বাৰা ডাঙৰ-দীঘল হোৱা===
===ছাগলীৰ দ্বাৰা ডাঙৰ-দীঘল হোৱা===
===অন্যান্য ঘটনা===
==তথ্যসূত্ৰ==
[[শ্ৰেণী:বন্য শিশু]]
a2vo21f50d3ityqld6hlrbqv7kvarsl
606925
606923
2026-05-17T18:13:48Z
Pranamikaadhikary
27435
/* কুকুৰৰ দ্বাৰা ডাঙৰ-দীঘল হোৱা */
606925
wikitext
text/x-wiki
[[File:Mowgli-1895-illustration.png|thumb|ৰুডিয়াৰ্ড কিপলিঙৰ উপন্যাস ''দ্য জংগল বুক''ৰ মৌগলী নামৰ এজন বন্য শিশুৰ কাল্পনিক ছবি।]]
'''বন্য শিশু''' (বনৰীয়া শিশু বুলিও কোৱা হয়) হৈছে এনে এজন ব্যক্তি যিয়ে অতি কম বয়সৰপৰাই মানুহৰ সংস্পৰ্শৰপৰা বিচ্ছিন্ন হৈ বনত বাস কৰি আহিছে; যাৰ ওপৰত মানুহৰ যত্ন, সামাজিক আচৰণ বা ভাষাৰ অভিজ্ঞতা কম বা একেবাৰেই নাই। এনে শিশুৰ প্ৰাথমিক আৰু মাধ্যমিক সামাজিকীকৰণৰ মূল কথাবোৰৰ অভাৱ দেখা যায়।<ref>{{Cite book |last=Blundell |first=Jonathan |title=Cambridge IGCSE® sociology coursebook |date=2014 |publisher=Cambridge, United Kingdom : Cambridge University Press |isbn=978-1-107-64513-4 }}</ref> পৰিত্যক্ত বা পলায়ন কৰাৰ আগতে গুৰুতৰ নিৰ্যাতন বা আঘাতৰ সম্মুখীন হোৱা শিশুক বুজাবলৈ এই শব্দটো ব্যৱহাৰ কৰা হয়। কেতিয়াবা লোককথা আৰু কিংবদন্তিৰ বিষয়-বস্তুত বা কাহিনীত প্ৰায়ে জীৱ-জন্তুৱে এনে শিশুক ডাঙৰ-দীঘল কৰা বুলি চিত্ৰিত কৰা হয়। আনহাতে বন্যপ্ৰাণীৰ ওচৰত পোৱা শিশুৰ বহু ঘটনাত জীৱ-জন্তুৱে মানুহৰ শিশুক খুৱাই-বুৱাই ডাঙৰ কৰাৰ কোনো প্ৰত্যক্ষদৰ্শীৰ বিৱৰণ পোৱা নাই।<ref>{{Cite book |publisher=Springer |isbn=978-1-4419-9970-2 |pages=81–93 |editor-first1=Stefan C. |editor-last1=Dombrowski |editor-first2=Karen L. |editor-last2=Gischlar |editor-first3=Martin |editor-last3=Mrazik |last1=Dombrowski |first1=Stefan C. |last2=Gischlar |first2=Karen L. |last3=Mrazik |first3=Martin |last4=Greer |first4=Fred W. |title=Assessing and Treating Low Incidence/High Severity Psychological Disorders of Childhood |chapter=Feral Children |location=New York, NY |access-date=9 June 2022 |date=2011 |doi=10.1007/978-1-4419-9970-2_5 |chapter-url=https://doi.org/10.1007/978-1-4419-9970-2_5}}
</ref>
==বৰ্ণনা==
সমাজত থাকি সামাজিকীকৰণৰ দ্বাৰা আয়ত্ব কৰিব পৰা মৌলিক দক্ষতাৰ অভাৱ বন্য শিশুৰ ক্ষেত্ৰত দেখা যায়। উদাহৰণস্বৰূপে, তেওঁলোকে শৌচাগাৰ ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ শিকিব নোৱাৰে, গোটেই জীৱন চাৰিওখন ভৰিৰে খোজ কাঢ়ি থিয় হৈ দুখন ভৰিৰে খোজ কাঢ়িবলৈ শিকিবলৈ অসুবিধা পাব পাৰে বা চৌপাশৰ মানুহৰ কাৰ্যকলাপৰ প্ৰতি সম্পূৰ্ণ আগ্ৰহৰ অভাৱ প্ৰদৰ্শন কৰিব পাৰে। তেওঁলোকক প্ৰায়ে মানসিকভাৱে অক্ষম যেন লাগে আৰু মানৱ ভাষা শিকাবলৈ প্ৰায় সীমাহীন অসুবিধা ভোগ কৰে।<ref>{{Cite web |url=http://www.zmescience.com/other/feature-post/feral-children/ |title=Mind Blowing Cases of Children Raised by Animals |date=1 December 2014 |access-date=20 February 2015 |website=ZME Science |last=Mihai |first=Andrei }}</ref> বহুত বছৰে বিচ্ছিন্ন হৈ থকাৰ পিছত প্ৰাকৃতিক ভাষা এটা শিকিব পৰা ক্ষমতা বিকল হৈ পৰা যেন লাগে, ভাষা শিক্ষণৰ বাবে যথোচিত সময়খিনি সমাজ বিচ্ছিন্ন হৈ থকাৰ বাবে এনে হোৱা বুলি কোৱা হয়।<ref name="Birdsong1999">{{cite book |author=David Birdsong |title=Second Language Acquisition and the Critical Period Hypothesis |url=https://books.google.com/books?id=d7OPAgAAQBAJ&q=curtiss%201977&pg=PA74 |year=1999 |publisher=Routledge |isbn=978-1-135-67489-2 |page=74 }}</ref><ref name="Curtiss2014">{{cite book |author=Susan Curtiss |title=Genie: A Psycholinguistic Study of a Modern-Day Wild Child |url=https://books.google.com/books?id=pSy0BQAAQBAJ&q=%22critical%20period%22&pg=PA207 |date=10 May 2014 |publisher=Elsevier Science |isbn=978-1-4832-1761-1 |page=207 }}</ref>
বনৰীয়া শিশুৰ বিষয়ে বৈজ্ঞানিক জ্ঞান কম। ইয়াৰ ভিতৰত এটা সৰ্বোত্তম নথিভুক্ত গোচৰ হৈছে মুখে মুখে প্ৰচলিত ভগ্নী [[অমলা আৰু কমলা]], যাক ১৯২৬ চনত ৰেভাৰেণ্ড জে এ এল সিঙে ভাৰতৰ এখন অৰণ্যত "ঘোঙে ডাঙৰ-দীঘল কৰা" বুলি বৰ্ণনা কৰিছিল।
ফ্ৰান্সৰ অস্ত্ৰোপচাৰ বিশেষজ্ঞ চাৰ্জ এৰ’লেছে অৱশ্যে যুক্তি দিছে যে এই গোচৰটো এটা প্ৰৱঞ্চনা আছিল, যিটো সিঙে নিজৰ অনাথ আশ্ৰমৰ বাবে ধন সংগ্ৰহৰ উদ্দেশ্যে সংঘটিত কৰিছিল। শিশু মনোবিজ্ঞানী ব্ৰুনো বেটেলহাইমে কয় যে [[অমলা আৰু কমলা]] জন্মতে মানসিক আৰু শাৰীৰিকভাৱে অক্ষম আছিল।<ref>{{cite journal |last1=Bettelheim |first1=Bruno |title=Feral Children and Autistic Children |journal=American Journal of Sociology |date=March 1959 |volume=64 |issue=5 |pages=455–467 |doi=10.1086/222541 |url=https://autisticacademic.files.wordpress.com/2015/06/bettelheim-feral-children-and-autistic-children.pdf |jstor=2773433 |s2cid=144015209 |access-date=23 May 2018 |archive-date=8 August 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210808144929/https://autisticacademic.files.wordpress.com/2015/06/bettelheim-feral-children-and-autistic-children.pdf |url-status=dead |archivedate=8 August 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210808144929/https://autisticacademic.files.wordpress.com/2015/06/bettelheim-feral-children-and-autistic-children.pdf |deadurl=yes }}</ref> তথাপি বন্য শিশুৰ ওপৰত আন বৈজ্ঞানিক অধ্যয়নো আছে, যেনে [[জিনি (বন্য শিশু)|জিনি]]ৰ ক্ষেত্ৰত কৰা অধ্যয়ন।<ref name="Curtiss2014"/>
==ইতিহাস==
১৬০০ চনৰ আগতে বন্য শিশুৰ কাহিনী সাধাৰণতে লোককথা আৰু কিংবদন্তিত সীমাবদ্ধ আছিল। সেই কাহিনীবোৰত বনৰীয়া শিশুৰ চিত্ৰণত খাদ্যৰ বাবে চিকাৰ কৰা, দুটাৰ সলনি চাৰিওখন ভৰিৰে দৌৰা আৰু ভাষা নজনা আদি অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল। দাৰ্শনিক আৰু বিজ্ঞানীসকলে এনে শিশুৰ ধাৰণাটোৰ প্ৰতি আগ্ৰহী হৈ পৰিছিল, আৰু এই শিশুসকল মানৱ পৰিয়ালৰ পৰা পৃথক প্ৰজাতিৰ অংশ নেকি বুলি প্ৰশ্ন কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিছিল।
বিজ্ঞানে মানুহৰ বিকাশ, আৰু ১৮ আৰু ১৯ শতিকাত প্ৰাকৃতিক জগতখনৰ বুজাবুজিৰ নাম আৰু শ্ৰেণীবিভাজন কৰিবলৈ চেষ্টা কৰাৰ সময়তে এই প্ৰশ্নটোক গুৰুত্বসহকাৰে লোৱা হৈছিল।<ref>{{Cite encyclopedia |url=https://www.britannica.com/topic/feral-children |title=Feral children |encyclopedia=Encyclopedia Britannica |access-date=2 July 2018 |language=en }}</ref> ২০ শতিকাৰ আশে-পাশে মনোবিজ্ঞানীসকলে জৈৱিক আচৰণ আৰু সংস্কৃতিৰ মাজত পাৰ্থক্য বিচাৰি উলিয়াবলৈ চেষ্টা কৰিছিল। বিচ্ছিন্নভাৱে বা জীৱ-জন্তুৰ সৈতে বাস কৰা বন্য শিশুৱে এই দ্বিধাদ্বন্দ্বৰ উদাহৰণ দাঙি ধৰিছিল।
১৮৪৯–১৮৫০ চনৰ ''ৰিপৰ্ট অন বুধুক ওৰফে বেগ্ৰী ডিক’ইটছ''ত উইলিয়াম হেনৰী স্লিমেনে কুকুৰনেচীয়াৰ দ্বাৰা লালন-পালন কৰা বন্য শিশুৰ ছটা বিৱৰণ আগবঢ়াইছিল, দুটা তেওঁ নিজেই প্ৰত্যক্ষ কৰিছিল, যিবোৰ ১৮৫২ চনত পৃথকে পৃথকে প্ৰকাশ পাইছিল ''An Account of Wolves Nurturing Children in Their Dens'' হিচাপে আৰু সম্ভৱতঃ ৰুডিয়াৰ্ড কিপলিঙৰ ১৮৯৪ চনৰ উপন্যাস [[দ্য জংঘল বুক]]ৰ মৌগলী চৰিত্ৰটোক অনুপ্ৰাণিত কৰা বুলি ভবা হয়।<ref>{{cite journal|title=Feral Man and Extreme Cases of Isolation|last=Zingg|first= Robert M.| journal=The American Journal of Psychology| volume=53|issue= 4 |date=1940|pages=490-491|doi=10.2307/1417630|jstor=1417630}}</ref><ref>{{cite journal|author=Hotchkiss, Jane|title=The jungle of Eden: Kipling, wolf boys, and the colonial imagination|journal=Victorian Literature and Culture|year=2001|volume=29|issue=2|page=440|doi=10.1017/s1060150301002108|s2cid=162409338}}</ref>
==ঘটনা==
===প্ৰাইমেট/বান্দৰে ডাঙৰ-দীঘল কৰা===
* লুকাছ, দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ খিলঞ্জীয়া ল’ৰা, যাক এদল বাবুনে লালন-পালন কৰিছিল। ১৯০৩ চনত ল’ৰাটোক উদ্ধাৰ কৰা হয়।<ref>{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article270342963 |title=The Baboon Boy |newspaper=The Woodend Star |issue=2045 |location=Victoria, Australia |date=3 March 1928 |access-date=29 August 2024 |page=4 |via=National Library of Australia }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Foley |first1=John P. Jr. |date=January 1940 |title=The 'Baboon Boy' of South Africa |url=https://www.jstor.org/stable/1415967 |journal=The American Journal of Psychology |volume=53 |issue=1 |pages=128–133 |doi=10.2307/1415967 |jstor=1415967 |access-date= |url-access=subscription }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Foley |first1=John P. Jr. |date=June 1940 |title=Brought Up by the Baboons |url= |journal=Science Digest |volume=7 |issue=6 |pages=1–4 |doi= |access-date= }}</ref>
* [[মেৰিনা চেপমেন|মেৰিনা চেপমেনে]] ১৯৫৪ চনত প্ৰায় পাঁচ বছৰ বয়সৰ পৰা প্ৰায় ন বছৰ বয়সলৈকে কলম্বিয়াৰ জংঘলত থকা কেপুচিন বান্দৰৰ সৈতে বাস কৰিছিল বুলি দাবী কৰিছিল।<ref>{{cite news |last1=Hattenstone |first1=Simon |title=Was Marina Chapman really brought up by monkeys? |url=https://www.theguardian.com/science/2013/apr/13/marina-chapman-monkeys |access-date=4 November 2017 |work=The Guardian |date=13 April 2013 }}</ref> তেওঁৰ বিয়া হৈছিল, সন্তান জন্ম দিছিল আৰু কোনো স্থায়ী সমস্যা নোহোৱাকৈ বহুলাংশে স্বাভাৱিক জীৱন কটায়, যিটো এটা বন্য শিশুৰ বাবে অস্বাভাৱিক যেন লাগে।
*১৯৭৪ চনত বুৰুণ্ডিৰ এখন জংঘলত [[ভাৰ্ভেট বান্দৰ]]ৰ এটা দলৰ সৈতে আৱিষ্কাৰ হোৱা ল’ৰা জন।<ref>{{cite news |author=<!--not stated--> |date=16 May 1976 |title=Tarzan child found in Africa |url= |work=Lansing State Journal |location= |access-date= }}</ref><ref>
{{cite book |last1=Lane |first1=Harlan |author-link1=Harlan Lane |last2=Pillard |first2=Richard C. |author-link2=Richard Pillard |date=1978 |title=The Wild Boy of Burundi: A Study of an Outcast Child |url= |location=New York |publisher=Random House |page= |isbn=0394412524 }}</ref>
* মিল্টন ওবোটেৰ সৈন্যই কাম্পালাৰ পৰা প্ৰায় ৫০ মাইল (৮০ কিলোমিটাৰ) দূৰত্বত থকা তেওঁলোকৰ গাঁওখনত অভিযান চলোৱাৰ সময়ত উগাণ্ডাৰ গৃহযুদ্ধত ৰবাৰ্ট মায়াঞ্জা(১৯৮২)ই তিনি বছৰ বয়সত পিতৃ-মাতৃক হেৰুৱাইছিল। তাৰ পিছত ৰবাৰ্ট বন্যপ্ৰাণীত, অনুমানিকভাৱে ভাৰ্ভেট বান্দৰৰ সৈতে, তিনি বছৰ ধৰি জীয়াই থাকে, যেতিয়ালৈকে তেওঁক নেচনেল ৰেজিষ্টেন্স আৰ্মীৰ সৈন্যই বিচাৰি নাপায়।<ref>{{cite news |title=Raised by monkeys, struggling to be human |url=https://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1314386/raised-monkeys-strugging-human |access-date=4 November 2017 |work=New Vision |date=17 February 2013 }}</ref>
*দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ কোৱাজুলু-নাটালত বান্দৰৰ সংগত প্ৰায় এবছৰ কটোৱাৰ পিছত প্ৰায় পাঁচ বছৰীয়া ল’ৰা চেটাৰ্ডে ম্থিয়ানে (বা মিফুনে) (১৯৮৭)ক উদ্ধাৰ কৰা হয়। তেওঁক পোৱাৰ দিনটোৰ পিছত শনিবাৰে তেওঁক এই নামটো দিয়া হ’ল আৰু ম্থিয়ানে তেওঁক গ্ৰহণ কৰা বিশেষ বিদ্যালয়খনৰ প্ৰধান শিক্ষয়িত্ৰীগৰাকীৰ নাম আছিল। প্ৰায় ১৭ বছৰ বয়সত তেওঁ কেতিয়াও কথা ক’ব পৰা নাছিল, আৰু বান্দৰৰ দৰে খোজ কাঢ়ি জপিয়াইছিল। তেওঁ কেতিয়াও ৰন্ধা খাদ্য নাখাইছিল আৰু আন শিশুৰ সৈতে ভাগ-বতৰা বা খেলিবলৈ অস্বীকাৰ কৰিছিল।<ref>{{cite news |url=https://mg.co.za/article/1997-11-21-child-of-the-wild-still-spurns-life-as-a-human |title=Child of the wild still spurns life as a human |date=21 November 1997 |work=Mail and Guardian |access-date=4 November 2017 }}</ref> ২০০৫ চনত এক অগ্নিকাণ্ডত তেওঁৰ মৃত্যু হয়।<ref>{{Cite web |url=https://www.mysteriesrunsolved.com/2018/06/saturday-mthiyane-child-of-wild.html |title=Saturday Mthiyane {{!}} The Child Of The Wild {{!}} KwaZulu Natal |last=Mysteriesrunsolved |website=Mysteriesrunsolved |date=25 June 2018 |access-date=1 September 2019 |archive-date=8 August 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210808154527/https://mysteriesrunsolved.com/2018/06/saturday-mthiyane-child-of-wild.html |url-status=dead }}</ref>
*উগাণ্ডাৰ জন চেবুনিয়াৰ শিশু অৱস্থাতে দেউতাকে মাকক হত্যা কৰি নিজেও ফাঁচী লগাই মৰিছিল। চেবুইনাক ভাৰ্ভেট বান্দৰে লৈ গৈছিল আৰু পিছৰ দুবছৰ তেওঁলোকৰ মাজত থাকি খাদ্য বিচাৰিবলৈ আৰু ভ্ৰমণ কৰিবলৈ শিকিছিল। প্ৰায় সাত বছৰ বয়সত তেওঁক সভ্যতালৈ ঘূৰাই অনা হৈছিল। স্থানীয় এজন গাঁৱৰ মানুহৰ মতে, সৰুতে তেওঁৰ যোগাযোগৰ একমাত্ৰ ধৰণ আছিল কান্দোন আৰু খাদ্যৰ দাবী আৰু তেওঁ আছিল এজন "বন্য ল'ৰা" যাক সকলোৱে ভয় কৰিছিল।<ref>{{Cite news |url=https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/films/news/raised-in-the-wild-tales-of-survival-8165967.html |title=Raised in the wild: tales of survival |work=The Independent |access-date=2 July 2018 |language=en-GB }}</ref> তাৰ পিছত তেওঁ সম্পূৰ্ণ বাক ক্ষমতা লাভ কৰে আৰু উগাণ্ডাৰ হৈ বিশেষ অলিম্পিকতো দুবাৰকৈ অংশগ্ৰহণ কৰে।<ref>{{Cite news |last=Schmidt |first=Samantha |date=25 October 2021 |title=Accounts of girl raised by monkeys in India questioned |url=https://www.washingtonpost.com/news/morning-mix/wp/2017/04/07/a-girl-was-found-living-among-monkeys-in-an-indian-forest-how-she-got-there-is-a-mystery/ |access-date=14 July 2024 |newspaper=[[Washington Post]] |language=en-US |issn=0190-8286 }}</ref>
===কুকুৰনেচীয়া বাঘৰদ্বাৰা ডাঙৰ-দীঘল হোৱা===
*হেচিয়ান কুকুৰনেচীয়া-সন্তান<ref name="Rauber">{{Cite book |first=August Antinous |last=Rauber |title=Homo sapiens ferus: oder, die Bustände der verwilderten und ihre bedeutung für wissenschaft, politik und schule |publisher=Julius Bregse |year=1888 |language=de |location=Leipzig |url=https://books.google.com/books?id=kpYWAAAAIAAJ }}</ref>{{rp|15–7}}<ref name="Rauber_in_Chamber" /> (১৩০৪, ১৩৪১ আৰু ১৩৪৪) ইউৰেছিয়ান ঘোঙৰ সৈতে হেছৰ অৰণ্যত বাস কৰিছিল।
*১৮৭২ চনত [[ভাৰত]]ৰ [[উত্তৰ প্ৰদেশ]]ৰ চিকন্দ্ৰাৰ (আগ্ৰাৰ ওচৰত) এটা গুহাত কুকুৰনেচীয়াৰ মাজত আৱিষ্কাৰ কৰা [[দীনা শনিচৰ]]। তেওঁ বিছ বছৰৰো অধিক সময় মানুহৰ মাজত জীয়াই থাকিল, ধূমপান কৰিব পাৰিছিল, কিন্তু কেতিয়াও কথা ক'বলৈ শিকিব পৰা নাছিল আৰু গোটেই জীৱন গুৰুতৰভাৱে অক্ষম হৈ আছিল।<ref name="malson">{{cite book |last=Malson |first=Lucien |date=1972 |title=Wolf children and the problem of human nature |url=https://archive.org/details/wolfchildrenprob00mals |location=New York and London |publisher=Monthly Review Press |page=45 |isbn=978-0-902308-24-4 }}</ref><ref name="zingg">{{cite journal |last1=Zingg |first1=Robert M. |date=1940 |title=Feral man and extreme cases of isolation |journal=The American Journal of Psychology |volume=53 |issue=4 |pages=487–517 |doi=10.2307/1417630 |jstor=1417630 }}</ref>
*[[মাৰ্কছ ৰড্ৰিগেজ পাণ্টোজা]] (প্ৰায় ১৯৪৬, ছিয়েৰা মৰেনা, স্পেইন) দক্ষিণ স্পেইনৰ পাহাৰত কুকুৰনেচীয়াৰ সৈতে ১২ বছৰ ধৰি বাস কৰিছিল। ১৯ বছৰ বয়সত তেওঁক আৱিষ্কাৰ কৰা হয়।<ref>[http://www.veterinari.vda.it/index.php?option=com_attachments&task=download&id=128 Lupine Lore by Walter Tarello]</ref> ৰড্ৰিগেজৰ কাহিনী ২০১০ চনত স্পেনিছ-জাৰ্মান ছবি এণ্ট্ৰেলোবছত চিত্ৰিত কৰা হৈছিল। ৰড্ৰিগেজৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰাৰ বাবে যুৱ অভিনেতা মেনুৱেল কামাচোৱে ২০১১ চনৰ গ’য়া বঁটাত শ্ৰেষ্ঠ নতুন অভিনেতাৰ মনোনয়ন লাভ কৰে।
===কুকুৰৰ দ্বাৰা ডাঙৰ-দীঘল হোৱা===
*[[অক্সানা মালয়া]] আছিল এগৰাকী আঠ বছৰীয়া ইউক্ৰেইনৰ ছোৱালী যিয়ে ছবছৰ ধৰি ব্লেক ৰাছিয়ান টেৰিয়াৰৰ সৈতে বাস কৰিছিল।১৯৯১ চনত কুকুৰৰ সৈতে এটা কুকুৰৰ ঘৰত উদ্ধাৰ হৈছিল অক্সানাক। মদ্যপায়ী পিতৃ-মাতৃৰ দ্বাৰা তাই অৱহেলিত হৈছিল। সহমৰ্মিতা বিচাৰি তিনি বছৰীয়া শিশুটোৱে ফাৰ্মখনত খোজ কাঢ়ি সোমাই কুকুৰকেইটাৰ লগত চুমা খালে। তাইৰ আচৰণে মানুহতকৈ কুকুৰক বেছি অনুকৰণ কৰিছিল। তাই চাৰিওখন ভৰিৰে খোজ কাঢ়ি দাঁত নিকটাই ভুকিছিল। সমাজসেৱীয়ে তাইক পিতৃ-মাতৃৰ দায়িত্বৰ পৰা আঁতৰাই আনিছিল।{{cn}} যিহেতু তাইৰ মানুহৰ সংস্পৰ্শৰ অভাৱ আছিল, সেয়েহে তাই হয় আৰু নহয়ৰ বাহিৰে আন কোনো শব্দ নাজানিছিল।<ref name=":0">{{Cite web |url=http://www.bbc.com/culture/story/20151012-feral-the-children-raised-by-wolves |title=Feral: The children raised by wolves |last=Macdonald |first=Fiona |date=12 October 2015 |language=en |access-date=2 July 2018 }}</ref> প্ৰাপ্তবয়স্ক হোৱাৰ লগে লগে অক্সানাক কুকুৰৰ দৰে আচৰণক বশ কৰিবলৈ শিকাইছে। তাই সাৱলীল আৰু বুদ্ধিমানভাৱে কথা ক'বলৈ শিকিছিল<ref name="oxana">{{cite web |url=https://www.youtube.com/watch?v=CSifkl8WQQw |title=Oxana Malaya on Ukrainian TV show |author=Channel Ukraine |website=YouTube |date=14 August 2013 }}</ref> আৰু গৰু গাখীৰ খুৱাই থকা এখন ফাৰ্মত কাম কৰে,<ref name="oxana_m">{{cite news |url=https://www.telegraph.co.uk/culture/tvandradio/3653890/Cry-of-an-enfant-sauvage.html |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220112/https://www.telegraph.co.uk/culture/tvandradio/3653890/Cry-of-an-enfant-sauvage.html |archive-date=12 January 2022 |url-access=subscription |url-status=live |title=Cry of an infant savage |last=Grice |first=Elizabeth |date=17 July 2006 |access-date=14 July 2007 |newspaper=Daily Telegraph |location=London}}{{cbignore }}</ref><ref name="oxana" /> কিন্তু বৌদ্ধিকভাৱে কিছু অক্ষম হৈ আছে।<ref>[http://fakty.ua/71455-u-geroini-publikacii-quot-faktov-quot-oksany-maloj-kotoraya-vyrosla-v-sobachej-konure-nashlis-rodnoj-brat-i-malenkaya-plemyannica-tozhe-oksana У героини публикации «фактов» оксаны малой, которая выросла в… Собачьей конуре, нашлись родной брат и маленькая племянница, тоже оксана] – 2003 follow-up article in ''[[Fakty i kommentarii]]'' {{in lang|uk}}.</ref><ref>{{Cite news |last=Grice |first=Elizabeth |date=19 June 2020 |title=Cry of an enfant sauvage |language=en-GB |work=The Telegraph |url=https://www.telegraph.co.uk/tv/0/cry-enfant-sauvage/ |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220112/https://www.telegraph.co.uk/tv/0/cry-enfant-sauvage/ |archive-date=12 January 2022 |url-access=subscription |url-status=live |access-date=21 June 2021 |issn=0307-1235}}{{cbignore }}</ref>
*ৰাছিয়াৰ ৰেউটভত জন্মগ্ৰহণ কৰা [[ইভান মিছুকোভ]] নামৰ এজন ছয় বছৰীয়া ল’ৰাক ১৯৯৮ চনত আৰক্ষীয়ে বনৰীয়া কুকুৰৰ পৰা উদ্ধাৰ কৰিছিল, যাৰ সৈতে তেওঁ দুবছৰ জীয়াই আছিল। চাৰি বছৰ বয়সতে মাক আৰু মাকৰ গালি-গালাজ কৰা মদ্যপায়ী প্ৰেমিকৰ পৰা পলাই গৈছিল। তেওঁ কুকুৰবোৰক খাদ্য দি তেওঁলোকৰ আস্থা অৰ্জন কৰিছিল আৰু বিনিময়ত কুকুৰবোৰে তেওঁক সুৰক্ষা দিছিল।<ref name="The Independent">{{Cite news |url=https://www.independent.co.uk/news/world/europe/siberian-boy-7-raised-by-dogs-after-parents-abandoned-him-555343.html |title=Siberian boy, 7, raised by dogs after parents abandoned him |work=The Independent |access-date=2 July 2018 |language=en-GB }}</ref> ল'ৰাটো কুকুৰৰ গোটটোৰ "আলফা পুৰুষ"লৈ উঠি আহিছিল।<ref name="The Independent"/> যেতিয়া আৰক্ষীয়ে তেওঁক পাইছিল, তেতিয়া তেওঁলোকে ৰেষ্টুৰেণ্টৰ পাকঘৰত খাদ্য এৰি ল’ৰাটোক ধৰিবলৈ কুকুৰবোৰৰ বাবে এটা ফান্দ পাতিছিল।<ref name="The Independent" /> যিহেতু তেওঁ কুকুৰৰ মাজত মাত্ৰ দুবছৰহে বাস কৰিছিল, সেয়েহে তেওঁ মোটামুটি দ্ৰুতগতিত ভাষা পুনৰ শিকিছিল।<ref name="ivan" /> তেওঁ সামৰিক বিদ্যালয়ত অধ্যয়ন কৰিছিল আৰু ৰাছিয়ান সেনাবাহিনীত সেৱা আগবঢ়াইছিল।<ref name="ivan">{{cite web |url=https://www.youtube.com/watch?v=CSifkl8WQQw |title=Raised by Dogs. Ukrainian TV show |author=Channel Ukraine |website=YouTube |date=14 August 2013 }}</ref>
*২০০১ চনত চিলিৰ এজন ১০ বছৰীয়া ল’ৰা (ডগ বয়)ক দুবছৰ ধৰি ৰাজপথৰ কুকুৰৰ সৈতে থকাৰ পিছত উদ্ধাৰ কৰা হৈছিল। পাঁচ বছৰ বয়সত ল’ৰাটোক পিতৃ-মাতৃয়ে এৰি থৈ যায়।পৰৱৰ্তী শিশু যত্নৰ পৰা পলায়ন কৰাৰ পিছত তেওঁ ১৫টা অঘৰী কুকুৰ লৈ ৰাজপথত ঘূৰি ফুৰিছিল। তেওঁলোকৰ লগত গুহাত থাকি খাদ্যৰ সন্ধানত সময় কটায়, কেতিয়াবা জাবৰৰ টেমাত বাকী থকা বস্তু বিচাৰি পায়। ২০০১ চনত তেওঁৰ অৱস্থা আৰক্ষীৰ দৃষ্টিগোচৰ হয়। উদ্ধাৰৰ চেষ্টাত ল’ৰাজনে সাগৰৰ ঠাণ্ডা পানীত জপিয়াই পলাবলৈ চেষ্টা কৰে। অৱশ্যে ধৰা পৰি চিকিৎসালয়ত ভৰ্তি হয়। তেওঁ হতাশা আৰু আক্ৰমণাত্মক প্ৰৱণতা প্ৰদৰ্শন কৰিছিল আৰু যদিও তেওঁ কথা ক'ব পাৰিছিল, তথাপিও তেওঁ কথা খুব কমেইহে কৈছিল।[33]
* ট্ৰিয়েন কলড্ৰাৰ, ৰোমানিয়া (২০০২ চনত পোৱা) যাক "ৰোমানিয়ান ডগ বয়" বা "Mowgli" বুলিও জনা যায়। চাৰি বছৰৰ পৰা সাত বছৰ বয়সলৈকে ট্ৰাইয়ানে পৰিয়াল নোহোৱাকৈয়ে জীয়াই আছিল। সাত বছৰ বয়সত উদ্ধাৰ হোৱা ল’ৰাজনক অপুষ্টিৰ বাবে তিনি বছৰীয়া যেন লগা হৈছিল। গাৰ্হস্থ্য হিংসাৰ বাবে মাকে ঘৰ এৰি থৈ গৈছিল আৰু মাক যোৱাৰ পিছত কেতিয়াবা ট্ৰিয়েনে ঘৰৰ পৰা দৌৰি গৈছিল।বন্যপ্ৰাণীত বাস কৰিছিল আৰু কাৰ্ডবৰ্ডৰ বাকচ এটাত আশ্ৰয় লৈছিল। সংক্ৰমিত ঘাঁ, ৰক্ত সঞ্চালন বেয়া হোৱা, ভিটামিন ডিৰ অভাৱত শিশুৰ ৰোগত আক্ৰান্ত হৈছিল। ট্ৰিয়েনক বিচাৰি পাইছিল মানোলেস্কু ইওয়ানে, যিজনে নিজৰ গাড়ীখন বিকল হোৱাৰ পিছত ঠাইখণ্ডত খোজ কাঢ়ি গৈ আছিল। আশপাশৰ অঞ্চলত, আধাখোৱা কুকুৰ এটাও পোৱা গৈছিল। বহুতে ধৰি লৈছে যে ল’ৰাটোৱে জীয়াই থাকিবলৈ কুকুৰটোক খাইছিল। যেতিয়া ট্ৰিয়েনক যত্ন লোৱা হৈছিল, তেতিয়া তেওঁ সাধাৰণতে বিচনাৰ তলত শুইছিল আৰু সকলো সময়তে খাব বিচাৰিছিল।[34] ২০০৭ চনত ট্ৰিয়েনক তেওঁৰ ককাকে যত্ন লৈছিল আৰু স্কুলত তৃতীয় শ্ৰেণীত ভাল ফলাফল দেখুৱাইছিল।[35]
*আন্দ্ৰেই টলষ্টিখ (২০০৪) চাইবেৰিয়াৰ দুৰ্গম অঞ্চলত কুকুৰে তিনি মাহৰ পৰা ৭ বছৰ বয়সলৈকে ডাঙৰ-দীঘল কৰিছিল। মাক-দেউতাকে তেওঁক অৱহেলিত কৰিছিল কাৰণ তেওঁৰ কথা কোৱা আৰু শ্ৰৱণ ক্ষমতাৰ সমস্যা আছিল। ল’ৰাটোক বিচাৰি পোৱা সমাজকৰ্মীসকলে কৌতুহলী হৈ পৰিছিল যে ল’ৰাটোক কিয় নিজৰ স্থানীয় বিদ্যালয়ত ভৰ্তি কৰা হোৱা নাছিল। এই ল'ৰাটোৱে মানুহৰ লগত যোগাযোগৰ অভাৱত কথা ক'ব পৰা নাছিল আৰু চাৰিও ভৰিৰে খোজ কঢ়া, মানুহক কামোৰা আৰু খাদ্য খোৱাৰ আগতে খাদ্য চেলেকি খোৱা আদি বহুতো কুকুৰৰ দৰে বৈশিষ্ট্য আছিল।[31]
*২০১৩ চনত ৰাছিয়াত মদীনাক উদ্ধাৰ হোৱাৰ সময়ত তিনি বছৰীয়া ছোৱালী আছিল। মদীনা জন্মৰ পৰা তিনি বছৰ বয়সলৈকে কুকুৰৰ লগত আছিল। তাই ঠাণ্ডাত সিহঁতৰ লগত শুইছিল, সিহঁতৰ লগত খাদ্য খাইছিল, সিহঁতৰ লগত খেলিছিল। মদিনাৰ দেউতাকে তাইক জন্মৰ পিছত এৰি থৈ গৈছিল, তাৰ পিছত মদিনাৰ মাকে মদ্যপায়ী হৈ পৰিছিল আৰু শিশুটিকো অৱহেলা কৰিছিল। ২০১৩ চনত সমাজকৰ্মীয়ে যেতিয়া বিচাৰি পাইছিল তেতিয়া মদীনা সম্পূৰ্ণ নগ্ন আছিল আৰু হাড় চোবাই খোৱাকে ধৰি কুকুৰৰ দৰে আচৰণত লিপ্ত হৈছিল। ইয়াৰ পিছত চিকিৎসকে নিশ্চিত কৰে যে প্ৰায় গোটেই জীৱন অৱহেলিত হোৱাৰ পিছতো তেওঁ এতিয়াও মানসিক আৰু শাৰীৰিকভাৱে সক্ষম।[26]
===ভালুকৰ দ্বাৰা ডাঙৰ-দীঘল হোৱা===
===ভেৰাৰ দ্বাৰা ডাঙৰ-দীঘল হোৱা===
===ছাগলীৰ দ্বাৰা ডাঙৰ-দীঘল হোৱা===
===অন্যান্য ঘটনা===
==তথ্যসূত্ৰ==
[[শ্ৰেণী:বন্য শিশু]]
98orlhyr3cb0283c95d320xfuiqj0na
606926
606925
2026-05-17T18:15:29Z
Pranamikaadhikary
27435
/* কুকুৰৰ দ্বাৰা ডাঙৰ-দীঘল হোৱা */
606926
wikitext
text/x-wiki
[[File:Mowgli-1895-illustration.png|thumb|ৰুডিয়াৰ্ড কিপলিঙৰ উপন্যাস ''দ্য জংগল বুক''ৰ মৌগলী নামৰ এজন বন্য শিশুৰ কাল্পনিক ছবি।]]
'''বন্য শিশু''' (বনৰীয়া শিশু বুলিও কোৱা হয়) হৈছে এনে এজন ব্যক্তি যিয়ে অতি কম বয়সৰপৰাই মানুহৰ সংস্পৰ্শৰপৰা বিচ্ছিন্ন হৈ বনত বাস কৰি আহিছে; যাৰ ওপৰত মানুহৰ যত্ন, সামাজিক আচৰণ বা ভাষাৰ অভিজ্ঞতা কম বা একেবাৰেই নাই। এনে শিশুৰ প্ৰাথমিক আৰু মাধ্যমিক সামাজিকীকৰণৰ মূল কথাবোৰৰ অভাৱ দেখা যায়।<ref>{{Cite book |last=Blundell |first=Jonathan |title=Cambridge IGCSE® sociology coursebook |date=2014 |publisher=Cambridge, United Kingdom : Cambridge University Press |isbn=978-1-107-64513-4 }}</ref> পৰিত্যক্ত বা পলায়ন কৰাৰ আগতে গুৰুতৰ নিৰ্যাতন বা আঘাতৰ সম্মুখীন হোৱা শিশুক বুজাবলৈ এই শব্দটো ব্যৱহাৰ কৰা হয়। কেতিয়াবা লোককথা আৰু কিংবদন্তিৰ বিষয়-বস্তুত বা কাহিনীত প্ৰায়ে জীৱ-জন্তুৱে এনে শিশুক ডাঙৰ-দীঘল কৰা বুলি চিত্ৰিত কৰা হয়। আনহাতে বন্যপ্ৰাণীৰ ওচৰত পোৱা শিশুৰ বহু ঘটনাত জীৱ-জন্তুৱে মানুহৰ শিশুক খুৱাই-বুৱাই ডাঙৰ কৰাৰ কোনো প্ৰত্যক্ষদৰ্শীৰ বিৱৰণ পোৱা নাই।<ref>{{Cite book |publisher=Springer |isbn=978-1-4419-9970-2 |pages=81–93 |editor-first1=Stefan C. |editor-last1=Dombrowski |editor-first2=Karen L. |editor-last2=Gischlar |editor-first3=Martin |editor-last3=Mrazik |last1=Dombrowski |first1=Stefan C. |last2=Gischlar |first2=Karen L. |last3=Mrazik |first3=Martin |last4=Greer |first4=Fred W. |title=Assessing and Treating Low Incidence/High Severity Psychological Disorders of Childhood |chapter=Feral Children |location=New York, NY |access-date=9 June 2022 |date=2011 |doi=10.1007/978-1-4419-9970-2_5 |chapter-url=https://doi.org/10.1007/978-1-4419-9970-2_5}}
</ref>
==বৰ্ণনা==
সমাজত থাকি সামাজিকীকৰণৰ দ্বাৰা আয়ত্ব কৰিব পৰা মৌলিক দক্ষতাৰ অভাৱ বন্য শিশুৰ ক্ষেত্ৰত দেখা যায়। উদাহৰণস্বৰূপে, তেওঁলোকে শৌচাগাৰ ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ শিকিব নোৱাৰে, গোটেই জীৱন চাৰিওখন ভৰিৰে খোজ কাঢ়ি থিয় হৈ দুখন ভৰিৰে খোজ কাঢ়িবলৈ শিকিবলৈ অসুবিধা পাব পাৰে বা চৌপাশৰ মানুহৰ কাৰ্যকলাপৰ প্ৰতি সম্পূৰ্ণ আগ্ৰহৰ অভাৱ প্ৰদৰ্শন কৰিব পাৰে। তেওঁলোকক প্ৰায়ে মানসিকভাৱে অক্ষম যেন লাগে আৰু মানৱ ভাষা শিকাবলৈ প্ৰায় সীমাহীন অসুবিধা ভোগ কৰে।<ref>{{Cite web |url=http://www.zmescience.com/other/feature-post/feral-children/ |title=Mind Blowing Cases of Children Raised by Animals |date=1 December 2014 |access-date=20 February 2015 |website=ZME Science |last=Mihai |first=Andrei }}</ref> বহুত বছৰে বিচ্ছিন্ন হৈ থকাৰ পিছত প্ৰাকৃতিক ভাষা এটা শিকিব পৰা ক্ষমতা বিকল হৈ পৰা যেন লাগে, ভাষা শিক্ষণৰ বাবে যথোচিত সময়খিনি সমাজ বিচ্ছিন্ন হৈ থকাৰ বাবে এনে হোৱা বুলি কোৱা হয়।<ref name="Birdsong1999">{{cite book |author=David Birdsong |title=Second Language Acquisition and the Critical Period Hypothesis |url=https://books.google.com/books?id=d7OPAgAAQBAJ&q=curtiss%201977&pg=PA74 |year=1999 |publisher=Routledge |isbn=978-1-135-67489-2 |page=74 }}</ref><ref name="Curtiss2014">{{cite book |author=Susan Curtiss |title=Genie: A Psycholinguistic Study of a Modern-Day Wild Child |url=https://books.google.com/books?id=pSy0BQAAQBAJ&q=%22critical%20period%22&pg=PA207 |date=10 May 2014 |publisher=Elsevier Science |isbn=978-1-4832-1761-1 |page=207 }}</ref>
বনৰীয়া শিশুৰ বিষয়ে বৈজ্ঞানিক জ্ঞান কম। ইয়াৰ ভিতৰত এটা সৰ্বোত্তম নথিভুক্ত গোচৰ হৈছে মুখে মুখে প্ৰচলিত ভগ্নী [[অমলা আৰু কমলা]], যাক ১৯২৬ চনত ৰেভাৰেণ্ড জে এ এল সিঙে ভাৰতৰ এখন অৰণ্যত "ঘোঙে ডাঙৰ-দীঘল কৰা" বুলি বৰ্ণনা কৰিছিল।
ফ্ৰান্সৰ অস্ত্ৰোপচাৰ বিশেষজ্ঞ চাৰ্জ এৰ’লেছে অৱশ্যে যুক্তি দিছে যে এই গোচৰটো এটা প্ৰৱঞ্চনা আছিল, যিটো সিঙে নিজৰ অনাথ আশ্ৰমৰ বাবে ধন সংগ্ৰহৰ উদ্দেশ্যে সংঘটিত কৰিছিল। শিশু মনোবিজ্ঞানী ব্ৰুনো বেটেলহাইমে কয় যে [[অমলা আৰু কমলা]] জন্মতে মানসিক আৰু শাৰীৰিকভাৱে অক্ষম আছিল।<ref>{{cite journal |last1=Bettelheim |first1=Bruno |title=Feral Children and Autistic Children |journal=American Journal of Sociology |date=March 1959 |volume=64 |issue=5 |pages=455–467 |doi=10.1086/222541 |url=https://autisticacademic.files.wordpress.com/2015/06/bettelheim-feral-children-and-autistic-children.pdf |jstor=2773433 |s2cid=144015209 |access-date=23 May 2018 |archive-date=8 August 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210808144929/https://autisticacademic.files.wordpress.com/2015/06/bettelheim-feral-children-and-autistic-children.pdf |url-status=dead |archivedate=8 August 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210808144929/https://autisticacademic.files.wordpress.com/2015/06/bettelheim-feral-children-and-autistic-children.pdf |deadurl=yes }}</ref> তথাপি বন্য শিশুৰ ওপৰত আন বৈজ্ঞানিক অধ্যয়নো আছে, যেনে [[জিনি (বন্য শিশু)|জিনি]]ৰ ক্ষেত্ৰত কৰা অধ্যয়ন।<ref name="Curtiss2014"/>
==ইতিহাস==
১৬০০ চনৰ আগতে বন্য শিশুৰ কাহিনী সাধাৰণতে লোককথা আৰু কিংবদন্তিত সীমাবদ্ধ আছিল। সেই কাহিনীবোৰত বনৰীয়া শিশুৰ চিত্ৰণত খাদ্যৰ বাবে চিকাৰ কৰা, দুটাৰ সলনি চাৰিওখন ভৰিৰে দৌৰা আৰু ভাষা নজনা আদি অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল। দাৰ্শনিক আৰু বিজ্ঞানীসকলে এনে শিশুৰ ধাৰণাটোৰ প্ৰতি আগ্ৰহী হৈ পৰিছিল, আৰু এই শিশুসকল মানৱ পৰিয়ালৰ পৰা পৃথক প্ৰজাতিৰ অংশ নেকি বুলি প্ৰশ্ন কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিছিল।
বিজ্ঞানে মানুহৰ বিকাশ, আৰু ১৮ আৰু ১৯ শতিকাত প্ৰাকৃতিক জগতখনৰ বুজাবুজিৰ নাম আৰু শ্ৰেণীবিভাজন কৰিবলৈ চেষ্টা কৰাৰ সময়তে এই প্ৰশ্নটোক গুৰুত্বসহকাৰে লোৱা হৈছিল।<ref>{{Cite encyclopedia |url=https://www.britannica.com/topic/feral-children |title=Feral children |encyclopedia=Encyclopedia Britannica |access-date=2 July 2018 |language=en }}</ref> ২০ শতিকাৰ আশে-পাশে মনোবিজ্ঞানীসকলে জৈৱিক আচৰণ আৰু সংস্কৃতিৰ মাজত পাৰ্থক্য বিচাৰি উলিয়াবলৈ চেষ্টা কৰিছিল। বিচ্ছিন্নভাৱে বা জীৱ-জন্তুৰ সৈতে বাস কৰা বন্য শিশুৱে এই দ্বিধাদ্বন্দ্বৰ উদাহৰণ দাঙি ধৰিছিল।
১৮৪৯–১৮৫০ চনৰ ''ৰিপৰ্ট অন বুধুক ওৰফে বেগ্ৰী ডিক’ইটছ''ত উইলিয়াম হেনৰী স্লিমেনে কুকুৰনেচীয়াৰ দ্বাৰা লালন-পালন কৰা বন্য শিশুৰ ছটা বিৱৰণ আগবঢ়াইছিল, দুটা তেওঁ নিজেই প্ৰত্যক্ষ কৰিছিল, যিবোৰ ১৮৫২ চনত পৃথকে পৃথকে প্ৰকাশ পাইছিল ''An Account of Wolves Nurturing Children in Their Dens'' হিচাপে আৰু সম্ভৱতঃ ৰুডিয়াৰ্ড কিপলিঙৰ ১৮৯৪ চনৰ উপন্যাস [[দ্য জংঘল বুক]]ৰ মৌগলী চৰিত্ৰটোক অনুপ্ৰাণিত কৰা বুলি ভবা হয়।<ref>{{cite journal|title=Feral Man and Extreme Cases of Isolation|last=Zingg|first= Robert M.| journal=The American Journal of Psychology| volume=53|issue= 4 |date=1940|pages=490-491|doi=10.2307/1417630|jstor=1417630}}</ref><ref>{{cite journal|author=Hotchkiss, Jane|title=The jungle of Eden: Kipling, wolf boys, and the colonial imagination|journal=Victorian Literature and Culture|year=2001|volume=29|issue=2|page=440|doi=10.1017/s1060150301002108|s2cid=162409338}}</ref>
==ঘটনা==
===প্ৰাইমেট/বান্দৰে ডাঙৰ-দীঘল কৰা===
* লুকাছ, দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ খিলঞ্জীয়া ল’ৰা, যাক এদল বাবুনে লালন-পালন কৰিছিল। ১৯০৩ চনত ল’ৰাটোক উদ্ধাৰ কৰা হয়।<ref>{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article270342963 |title=The Baboon Boy |newspaper=The Woodend Star |issue=2045 |location=Victoria, Australia |date=3 March 1928 |access-date=29 August 2024 |page=4 |via=National Library of Australia }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Foley |first1=John P. Jr. |date=January 1940 |title=The 'Baboon Boy' of South Africa |url=https://www.jstor.org/stable/1415967 |journal=The American Journal of Psychology |volume=53 |issue=1 |pages=128–133 |doi=10.2307/1415967 |jstor=1415967 |access-date= |url-access=subscription }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Foley |first1=John P. Jr. |date=June 1940 |title=Brought Up by the Baboons |url= |journal=Science Digest |volume=7 |issue=6 |pages=1–4 |doi= |access-date= }}</ref>
* [[মেৰিনা চেপমেন|মেৰিনা চেপমেনে]] ১৯৫৪ চনত প্ৰায় পাঁচ বছৰ বয়সৰ পৰা প্ৰায় ন বছৰ বয়সলৈকে কলম্বিয়াৰ জংঘলত থকা কেপুচিন বান্দৰৰ সৈতে বাস কৰিছিল বুলি দাবী কৰিছিল।<ref>{{cite news |last1=Hattenstone |first1=Simon |title=Was Marina Chapman really brought up by monkeys? |url=https://www.theguardian.com/science/2013/apr/13/marina-chapman-monkeys |access-date=4 November 2017 |work=The Guardian |date=13 April 2013 }}</ref> তেওঁৰ বিয়া হৈছিল, সন্তান জন্ম দিছিল আৰু কোনো স্থায়ী সমস্যা নোহোৱাকৈ বহুলাংশে স্বাভাৱিক জীৱন কটায়, যিটো এটা বন্য শিশুৰ বাবে অস্বাভাৱিক যেন লাগে।
*১৯৭৪ চনত বুৰুণ্ডিৰ এখন জংঘলত [[ভাৰ্ভেট বান্দৰ]]ৰ এটা দলৰ সৈতে আৱিষ্কাৰ হোৱা ল’ৰা জন।<ref>{{cite news |author=<!--not stated--> |date=16 May 1976 |title=Tarzan child found in Africa |url= |work=Lansing State Journal |location= |access-date= }}</ref><ref>
{{cite book |last1=Lane |first1=Harlan |author-link1=Harlan Lane |last2=Pillard |first2=Richard C. |author-link2=Richard Pillard |date=1978 |title=The Wild Boy of Burundi: A Study of an Outcast Child |url= |location=New York |publisher=Random House |page= |isbn=0394412524 }}</ref>
* মিল্টন ওবোটেৰ সৈন্যই কাম্পালাৰ পৰা প্ৰায় ৫০ মাইল (৮০ কিলোমিটাৰ) দূৰত্বত থকা তেওঁলোকৰ গাঁওখনত অভিযান চলোৱাৰ সময়ত উগাণ্ডাৰ গৃহযুদ্ধত ৰবাৰ্ট মায়াঞ্জা(১৯৮২)ই তিনি বছৰ বয়সত পিতৃ-মাতৃক হেৰুৱাইছিল। তাৰ পিছত ৰবাৰ্ট বন্যপ্ৰাণীত, অনুমানিকভাৱে ভাৰ্ভেট বান্দৰৰ সৈতে, তিনি বছৰ ধৰি জীয়াই থাকে, যেতিয়ালৈকে তেওঁক নেচনেল ৰেজিষ্টেন্স আৰ্মীৰ সৈন্যই বিচাৰি নাপায়।<ref>{{cite news |title=Raised by monkeys, struggling to be human |url=https://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1314386/raised-monkeys-strugging-human |access-date=4 November 2017 |work=New Vision |date=17 February 2013 }}</ref>
*দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ কোৱাজুলু-নাটালত বান্দৰৰ সংগত প্ৰায় এবছৰ কটোৱাৰ পিছত প্ৰায় পাঁচ বছৰীয়া ল’ৰা চেটাৰ্ডে ম্থিয়ানে (বা মিফুনে) (১৯৮৭)ক উদ্ধাৰ কৰা হয়। তেওঁক পোৱাৰ দিনটোৰ পিছত শনিবাৰে তেওঁক এই নামটো দিয়া হ’ল আৰু ম্থিয়ানে তেওঁক গ্ৰহণ কৰা বিশেষ বিদ্যালয়খনৰ প্ৰধান শিক্ষয়িত্ৰীগৰাকীৰ নাম আছিল। প্ৰায় ১৭ বছৰ বয়সত তেওঁ কেতিয়াও কথা ক’ব পৰা নাছিল, আৰু বান্দৰৰ দৰে খোজ কাঢ়ি জপিয়াইছিল। তেওঁ কেতিয়াও ৰন্ধা খাদ্য নাখাইছিল আৰু আন শিশুৰ সৈতে ভাগ-বতৰা বা খেলিবলৈ অস্বীকাৰ কৰিছিল।<ref>{{cite news |url=https://mg.co.za/article/1997-11-21-child-of-the-wild-still-spurns-life-as-a-human |title=Child of the wild still spurns life as a human |date=21 November 1997 |work=Mail and Guardian |access-date=4 November 2017 }}</ref> ২০০৫ চনত এক অগ্নিকাণ্ডত তেওঁৰ মৃত্যু হয়।<ref>{{Cite web |url=https://www.mysteriesrunsolved.com/2018/06/saturday-mthiyane-child-of-wild.html |title=Saturday Mthiyane {{!}} The Child Of The Wild {{!}} KwaZulu Natal |last=Mysteriesrunsolved |website=Mysteriesrunsolved |date=25 June 2018 |access-date=1 September 2019 |archive-date=8 August 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210808154527/https://mysteriesrunsolved.com/2018/06/saturday-mthiyane-child-of-wild.html |url-status=dead }}</ref>
*উগাণ্ডাৰ জন চেবুনিয়াৰ শিশু অৱস্থাতে দেউতাকে মাকক হত্যা কৰি নিজেও ফাঁচী লগাই মৰিছিল। চেবুইনাক ভাৰ্ভেট বান্দৰে লৈ গৈছিল আৰু পিছৰ দুবছৰ তেওঁলোকৰ মাজত থাকি খাদ্য বিচাৰিবলৈ আৰু ভ্ৰমণ কৰিবলৈ শিকিছিল। প্ৰায় সাত বছৰ বয়সত তেওঁক সভ্যতালৈ ঘূৰাই অনা হৈছিল। স্থানীয় এজন গাঁৱৰ মানুহৰ মতে, সৰুতে তেওঁৰ যোগাযোগৰ একমাত্ৰ ধৰণ আছিল কান্দোন আৰু খাদ্যৰ দাবী আৰু তেওঁ আছিল এজন "বন্য ল'ৰা" যাক সকলোৱে ভয় কৰিছিল।<ref>{{Cite news |url=https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/films/news/raised-in-the-wild-tales-of-survival-8165967.html |title=Raised in the wild: tales of survival |work=The Independent |access-date=2 July 2018 |language=en-GB }}</ref> তাৰ পিছত তেওঁ সম্পূৰ্ণ বাক ক্ষমতা লাভ কৰে আৰু উগাণ্ডাৰ হৈ বিশেষ অলিম্পিকতো দুবাৰকৈ অংশগ্ৰহণ কৰে।<ref>{{Cite news |last=Schmidt |first=Samantha |date=25 October 2021 |title=Accounts of girl raised by monkeys in India questioned |url=https://www.washingtonpost.com/news/morning-mix/wp/2017/04/07/a-girl-was-found-living-among-monkeys-in-an-indian-forest-how-she-got-there-is-a-mystery/ |access-date=14 July 2024 |newspaper=[[Washington Post]] |language=en-US |issn=0190-8286 }}</ref>
===কুকুৰনেচীয়া বাঘৰদ্বাৰা ডাঙৰ-দীঘল হোৱা===
*হেচিয়ান কুকুৰনেচীয়া-সন্তান<ref name="Rauber">{{Cite book |first=August Antinous |last=Rauber |title=Homo sapiens ferus: oder, die Bustände der verwilderten und ihre bedeutung für wissenschaft, politik und schule |publisher=Julius Bregse |year=1888 |language=de |location=Leipzig |url=https://books.google.com/books?id=kpYWAAAAIAAJ }}</ref>{{rp|15–7}}<ref name="Rauber_in_Chamber" /> (১৩০৪, ১৩৪১ আৰু ১৩৪৪) ইউৰেছিয়ান ঘোঙৰ সৈতে হেছৰ অৰণ্যত বাস কৰিছিল।
*১৮৭২ চনত [[ভাৰত]]ৰ [[উত্তৰ প্ৰদেশ]]ৰ চিকন্দ্ৰাৰ (আগ্ৰাৰ ওচৰত) এটা গুহাত কুকুৰনেচীয়াৰ মাজত আৱিষ্কাৰ কৰা [[দীনা শনিচৰ]]। তেওঁ বিছ বছৰৰো অধিক সময় মানুহৰ মাজত জীয়াই থাকিল, ধূমপান কৰিব পাৰিছিল, কিন্তু কেতিয়াও কথা ক'বলৈ শিকিব পৰা নাছিল আৰু গোটেই জীৱন গুৰুতৰভাৱে অক্ষম হৈ আছিল।<ref name="malson">{{cite book |last=Malson |first=Lucien |date=1972 |title=Wolf children and the problem of human nature |url=https://archive.org/details/wolfchildrenprob00mals |location=New York and London |publisher=Monthly Review Press |page=45 |isbn=978-0-902308-24-4 }}</ref><ref name="zingg">{{cite journal |last1=Zingg |first1=Robert M. |date=1940 |title=Feral man and extreme cases of isolation |journal=The American Journal of Psychology |volume=53 |issue=4 |pages=487–517 |doi=10.2307/1417630 |jstor=1417630 }}</ref>
*[[মাৰ্কছ ৰড্ৰিগেজ পাণ্টোজা]] (প্ৰায় ১৯৪৬, ছিয়েৰা মৰেনা, স্পেইন) দক্ষিণ স্পেইনৰ পাহাৰত কুকুৰনেচীয়াৰ সৈতে ১২ বছৰ ধৰি বাস কৰিছিল। ১৯ বছৰ বয়সত তেওঁক আৱিষ্কাৰ কৰা হয়।<ref>[http://www.veterinari.vda.it/index.php?option=com_attachments&task=download&id=128 Lupine Lore by Walter Tarello]</ref> ৰড্ৰিগেজৰ কাহিনী ২০১০ চনত স্পেনিছ-জাৰ্মান ছবি এণ্ট্ৰেলোবছত চিত্ৰিত কৰা হৈছিল। ৰড্ৰিগেজৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰাৰ বাবে যুৱ অভিনেতা মেনুৱেল কামাচোৱে ২০১১ চনৰ গ’য়া বঁটাত শ্ৰেষ্ঠ নতুন অভিনেতাৰ মনোনয়ন লাভ কৰে।
===কুকুৰৰ দ্বাৰা ডাঙৰ-দীঘল হোৱা===
*[[অক্সানা মালয়া]] আছিল এগৰাকী আঠ বছৰীয়া ইউক্ৰেইনৰ ছোৱালী যিয়ে ছবছৰ ধৰি ব্লেক ৰাছিয়ান টেৰিয়াৰৰ সৈতে বাস কৰিছিল।১৯৯১ চনত কুকুৰৰ সৈতে এটা কুকুৰৰ ঘৰত উদ্ধাৰ হৈছিল অক্সানাক। মদ্যপায়ী পিতৃ-মাতৃৰ দ্বাৰা তাই অৱহেলিত হৈছিল। সহমৰ্মিতা বিচাৰি তিনি বছৰীয়া শিশুটোৱে ফাৰ্মখনত খোজ কাঢ়ি সোমাই কুকুৰকেইটাৰ লগত চুমা খালে। তাইৰ আচৰণে মানুহতকৈ কুকুৰক বেছি অনুকৰণ কৰিছিল। তাই চাৰিওখন ভৰিৰে খোজ কাঢ়ি দাঁত নিকটাই ভুকিছিল। সমাজসেৱীয়ে তাইক পিতৃ-মাতৃৰ দায়িত্বৰ পৰা আঁতৰাই আনিছিল।{{cn}} যিহেতু তাইৰ মানুহৰ সংস্পৰ্শৰ অভাৱ আছিল, সেয়েহে তাই হয় আৰু নহয়ৰ বাহিৰে আন কোনো শব্দ নাজানিছিল।<ref name=":0">{{Cite web |url=http://www.bbc.com/culture/story/20151012-feral-the-children-raised-by-wolves |title=Feral: The children raised by wolves |last=Macdonald |first=Fiona |date=12 October 2015 |language=en |access-date=2 July 2018 }}</ref> প্ৰাপ্তবয়স্ক হোৱাৰ লগে লগে অক্সানাক কুকুৰৰ দৰে আচৰণক বশ কৰিবলৈ শিকাইছে। তাই সাৱলীল আৰু বুদ্ধিমানভাৱে কথা ক'বলৈ শিকিছিল<ref name="oxana">{{cite web |url=https://www.youtube.com/watch?v=CSifkl8WQQw |title=Oxana Malaya on Ukrainian TV show |author=Channel Ukraine |website=YouTube |date=14 August 2013 }}</ref> আৰু গৰু গাখীৰ খুৱাই থকা এখন ফাৰ্মত কাম কৰে,<ref name="oxana_m">{{cite news |url=https://www.telegraph.co.uk/culture/tvandradio/3653890/Cry-of-an-enfant-sauvage.html |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220112/https://www.telegraph.co.uk/culture/tvandradio/3653890/Cry-of-an-enfant-sauvage.html |archive-date=12 January 2022 |url-access=subscription |url-status=live |title=Cry of an infant savage |last=Grice |first=Elizabeth |date=17 July 2006 |access-date=14 July 2007 |newspaper=Daily Telegraph |location=London}}{{cbignore }}</ref><ref name="oxana" /> কিন্তু বৌদ্ধিকভাৱে কিছু অক্ষম হৈ আছে।<ref>[http://fakty.ua/71455-u-geroini-publikacii-quot-faktov-quot-oksany-maloj-kotoraya-vyrosla-v-sobachej-konure-nashlis-rodnoj-brat-i-malenkaya-plemyannica-tozhe-oksana У героини публикации «фактов» оксаны малой, которая выросла в… Собачьей конуре, нашлись родной брат и маленькая племянница, тоже оксана] – 2003 follow-up article in ''[[Fakty i kommentarii]]'' {{in lang|uk}}.</ref><ref>{{Cite news |last=Grice |first=Elizabeth |date=19 June 2020 |title=Cry of an enfant sauvage |language=en-GB |work=The Telegraph |url=https://www.telegraph.co.uk/tv/0/cry-enfant-sauvage/ |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220112/https://www.telegraph.co.uk/tv/0/cry-enfant-sauvage/ |archive-date=12 January 2022 |url-access=subscription |url-status=live |access-date=21 June 2021 |issn=0307-1235}}{{cbignore }}</ref>
*ৰাছিয়াৰ ৰেউটভত জন্মগ্ৰহণ কৰা [[ইভান মিছুকোভ]] নামৰ এজন ছয় বছৰীয়া ল’ৰাক ১৯৯৮ চনত আৰক্ষীয়ে বনৰীয়া কুকুৰৰ পৰা উদ্ধাৰ কৰিছিল, যাৰ সৈতে তেওঁ দুবছৰ জীয়াই আছিল। চাৰি বছৰ বয়সতে মাক আৰু মাকৰ গালি-গালাজ কৰা মদ্যপায়ী প্ৰেমিকৰ পৰা পলাই গৈছিল। তেওঁ কুকুৰবোৰক খাদ্য দি তেওঁলোকৰ আস্থা অৰ্জন কৰিছিল আৰু বিনিময়ত কুকুৰবোৰে তেওঁক সুৰক্ষা দিছিল।<ref name="The Independent">{{Cite news |url=https://www.independent.co.uk/news/world/europe/siberian-boy-7-raised-by-dogs-after-parents-abandoned-him-555343.html |title=Siberian boy, 7, raised by dogs after parents abandoned him |work=The Independent |access-date=2 July 2018 |language=en-GB }}</ref> ল'ৰাটো কুকুৰৰ গোটটোৰ "আলফা পুৰুষ"লৈ উঠি আহিছিল।<ref name="The Independent"/> যেতিয়া আৰক্ষীয়ে তেওঁক পাইছিল, তেতিয়া তেওঁলোকে ৰেষ্টুৰেণ্টৰ পাকঘৰত খাদ্য এৰি ল’ৰাটোক ধৰিবলৈ কুকুৰবোৰৰ বাবে এটা ফান্দ পাতিছিল।<ref name="The Independent" /> যিহেতু তেওঁ কুকুৰৰ মাজত মাত্ৰ দুবছৰহে বাস কৰিছিল, সেয়েহে তেওঁ মোটামুটি দ্ৰুতগতিত ভাষা পুনৰ শিকিছিল।<ref name="ivan" /> তেওঁ সামৰিক বিদ্যালয়ত অধ্যয়ন কৰিছিল আৰু ৰাছিয়ান সেনাবাহিনীত সেৱা আগবঢ়াইছিল।<ref name="ivan">{{cite web |url=https://www.youtube.com/watch?v=CSifkl8WQQw |title=Raised by Dogs. Ukrainian TV show |author=Channel Ukraine |website=YouTube |date=14 August 2013 }}</ref>
*২০০১ চনত চিলিৰ এজন ১০ বছৰীয়া ল’ৰা (ডগ বয়)ক দুবছৰ ধৰি ৰাজপথৰ কুকুৰৰ সৈতে থকাৰ পিছত উদ্ধাৰ কৰা হৈছিল। পাঁচ বছৰ বয়সত ল’ৰাটোক পিতৃ-মাতৃয়ে এৰি থৈ যায়।পৰৱৰ্তী শিশু যত্নৰ পৰা পলায়ন কৰাৰ পিছত তেওঁ ১৫টা অঘৰী কুকুৰ লৈ ৰাজপথত ঘূৰি ফুৰিছিল। তেওঁলোকৰ লগত গুহাত থাকি খাদ্যৰ সন্ধানত সময় কটায়, কেতিয়াবা জাবৰৰ টেমাত বাকী থকা বস্তু বিচাৰি পায়। ২০০১ চনত তেওঁৰ অৱস্থা আৰক্ষীৰ দৃষ্টিগোচৰ হয়। উদ্ধাৰৰ চেষ্টাত ল’ৰাজনে সাগৰৰ ঠাণ্ডা পানীত জপিয়াই পলাবলৈ চেষ্টা কৰে। অৱশ্যে ধৰা পৰি চিকিৎসালয়ত ভৰ্তি হয়। তেওঁ হতাশা আৰু আক্ৰমণাত্মক প্ৰৱণতা প্ৰদৰ্শন কৰিছিল আৰু যদিও তেওঁ কথা ক'ব পাৰিছিল, তথাপিও তেওঁ কথা খুব কমেইহে কৈছিল।<ref>{{Cite web |url=https://abcnews.go.com/International/story?id=80914&page=1 |title='Dog Boy' of Chile Rescued |date=6 January 2006 |website=ABC News |language=en |access-date=2 July 2018 }}</ref>
* ট্ৰিয়েন কলড্ৰাৰ, ৰোমানিয়া (২০০২ চনত পোৱা) যাক "ৰোমানিয়ান ডগ বয়" বা "Mowgli" বুলিও জনা যায়। চাৰি বছৰৰ পৰা সাত বছৰ বয়সলৈকে ট্ৰাইয়ানে পৰিয়াল নোহোৱাকৈয়ে জীয়াই আছিল। সাত বছৰ বয়সত উদ্ধাৰ হোৱা ল’ৰাজনক অপুষ্টিৰ বাবে তিনি বছৰীয়া যেন লগা হৈছিল। গাৰ্হস্থ্য হিংসাৰ বাবে মাকে ঘৰ এৰি থৈ গৈছিল আৰু মাক যোৱাৰ পিছত কেতিয়াবা ট্ৰিয়েনে ঘৰৰ পৰা দৌৰি গৈছিল।বন্যপ্ৰাণীত বাস কৰিছিল আৰু কাৰ্ডবৰ্ডৰ বাকচ এটাত আশ্ৰয় লৈছিল। সংক্ৰমিত ঘাঁ, ৰক্ত সঞ্চালন বেয়া হোৱা, ভিটামিন ডিৰ অভাৱত শিশুৰ ৰোগত আক্ৰান্ত হৈছিল। ট্ৰিয়েনক বিচাৰি পাইছিল মানোলেস্কু ইওয়ানে, যিজনে নিজৰ গাড়ীখন বিকল হোৱাৰ পিছত ঠাইখণ্ডত খোজ কাঢ়ি গৈ আছিল। আশপাশৰ অঞ্চলত, আধাখোৱা কুকুৰ এটাও পোৱা গৈছিল। বহুতে ধৰি লৈছে যে ল’ৰাটোৱে জীয়াই থাকিবলৈ কুকুৰটোক খাইছিল। যেতিয়া ট্ৰিয়েনক যত্ন লোৱা হৈছিল, তেতিয়া তেওঁ সাধাৰণতে বিচনাৰ তলত শুইছিল আৰু সকলো সময়তে খাব বিচাৰিছিল।<ref>{{cite news |url=https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/europe/romania/1390871/Wolf-boy-is-welcomed-home-by-mother-after-years-in-the-wild.html |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220112/https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/europe/romania/1390871/Wolf-boy-is-welcomed-home-by-mother-after-years-in-the-wild.html |archive-date=12 January 2022 |url-access=subscription |url-status=live |title=Wolf boy is welcomed home by mother after years in the wild |last=Leidig |first=Michael |access-date=2 July 2014 |date=14 April 2002 |journal=Daily Telegraph |location=London}}{{cbignore }}</ref> ২০০৭ চনত ট্ৰিয়েনক তেওঁৰ ককাকে যত্ন লৈছিল আৰু স্কুলত তৃতীয় শ্ৰেণীত ভাল ফলাফল দেখুৱাইছিল।<ref>{{Cite news |url=https://sociologychis.wordpress.com/2016/05/12/modern-day-feral-children/ |title=Modern day Feral children |archive-url=https://web.archive.org/web/20180702093831/https://sociologychis.wordpress.com/2016/05/12/modern-day-feral-children/ |archive-date=2 July 2018 |url-status=dead |date=12 May 2016 |work=Sociologychis |access-date=2 July 2018 |language=en-US }}</ref>
*আন্দ্ৰেই টলষ্টিখ (২০০৪) চাইবেৰিয়াৰ দুৰ্গম অঞ্চলত কুকুৰে তিনি মাহৰ পৰা ৭ বছৰ বয়সলৈকে ডাঙৰ-দীঘল কৰিছিল। মাক-দেউতাকে তেওঁক অৱহেলিত কৰিছিল কাৰণ তেওঁৰ কথা কোৱা আৰু শ্ৰৱণ ক্ষমতাৰ সমস্যা আছিল। ল’ৰাটোক বিচাৰি পোৱা সমাজকৰ্মীসকলে কৌতুহলী হৈ পৰিছিল যে ল’ৰাটোক কিয় নিজৰ স্থানীয় বিদ্যালয়ত ভৰ্তি কৰা হোৱা নাছিল। এই ল'ৰাটোৱে মানুহৰ লগত যোগাযোগৰ অভাৱত কথা ক'ব পৰা নাছিল আৰু চাৰিও ভৰিৰে খোজ কঢ়া, মানুহক কামোৰা আৰু খাদ্য খোৱাৰ আগতে খাদ্য চেলেকি খোৱা আদি বহুতো কুকুৰৰ দৰে বৈশিষ্ট্য আছিল।[31]
*২০১৩ চনত ৰাছিয়াত মদীনাক উদ্ধাৰ হোৱাৰ সময়ত তিনি বছৰীয়া ছোৱালী আছিল। মদীনা জন্মৰ পৰা তিনি বছৰ বয়সলৈকে কুকুৰৰ লগত আছিল। তাই ঠাণ্ডাত সিহঁতৰ লগত শুইছিল, সিহঁতৰ লগত খাদ্য খাইছিল, সিহঁতৰ লগত খেলিছিল। মদিনাৰ দেউতাকে তাইক জন্মৰ পিছত এৰি থৈ গৈছিল, তাৰ পিছত মদিনাৰ মাকে মদ্যপায়ী হৈ পৰিছিল আৰু শিশুটিকো অৱহেলা কৰিছিল। ২০১৩ চনত সমাজকৰ্মীয়ে যেতিয়া বিচাৰি পাইছিল তেতিয়া মদীনা সম্পূৰ্ণ নগ্ন আছিল আৰু হাড় চোবাই খোৱাকে ধৰি কুকুৰৰ দৰে আচৰণত লিপ্ত হৈছিল। ইয়াৰ পিছত চিকিৎসকে নিশ্চিত কৰে যে প্ৰায় গোটেই জীৱন অৱহেলিত হোৱাৰ পিছতো তেওঁ এতিয়াও মানসিক আৰু শাৰীৰিকভাৱে সক্ষম।[26]
===ভালুকৰ দ্বাৰা ডাঙৰ-দীঘল হোৱা===
===ভেৰাৰ দ্বাৰা ডাঙৰ-দীঘল হোৱা===
===ছাগলীৰ দ্বাৰা ডাঙৰ-দীঘল হোৱা===
===অন্যান্য ঘটনা===
==তথ্যসূত্ৰ==
[[শ্ৰেণী:বন্য শিশু]]
ozfskakxhyb1uos6dfnn65gafwwj8y2
606927
606926
2026-05-17T18:17:01Z
Pranamikaadhikary
27435
/* কুকুৰৰ দ্বাৰা ডাঙৰ-দীঘল হোৱা */
606927
wikitext
text/x-wiki
[[File:Mowgli-1895-illustration.png|thumb|ৰুডিয়াৰ্ড কিপলিঙৰ উপন্যাস ''দ্য জংগল বুক''ৰ মৌগলী নামৰ এজন বন্য শিশুৰ কাল্পনিক ছবি।]]
'''বন্য শিশু''' (বনৰীয়া শিশু বুলিও কোৱা হয়) হৈছে এনে এজন ব্যক্তি যিয়ে অতি কম বয়সৰপৰাই মানুহৰ সংস্পৰ্শৰপৰা বিচ্ছিন্ন হৈ বনত বাস কৰি আহিছে; যাৰ ওপৰত মানুহৰ যত্ন, সামাজিক আচৰণ বা ভাষাৰ অভিজ্ঞতা কম বা একেবাৰেই নাই। এনে শিশুৰ প্ৰাথমিক আৰু মাধ্যমিক সামাজিকীকৰণৰ মূল কথাবোৰৰ অভাৱ দেখা যায়।<ref>{{Cite book |last=Blundell |first=Jonathan |title=Cambridge IGCSE® sociology coursebook |date=2014 |publisher=Cambridge, United Kingdom : Cambridge University Press |isbn=978-1-107-64513-4 }}</ref> পৰিত্যক্ত বা পলায়ন কৰাৰ আগতে গুৰুতৰ নিৰ্যাতন বা আঘাতৰ সম্মুখীন হোৱা শিশুক বুজাবলৈ এই শব্দটো ব্যৱহাৰ কৰা হয়। কেতিয়াবা লোককথা আৰু কিংবদন্তিৰ বিষয়-বস্তুত বা কাহিনীত প্ৰায়ে জীৱ-জন্তুৱে এনে শিশুক ডাঙৰ-দীঘল কৰা বুলি চিত্ৰিত কৰা হয়। আনহাতে বন্যপ্ৰাণীৰ ওচৰত পোৱা শিশুৰ বহু ঘটনাত জীৱ-জন্তুৱে মানুহৰ শিশুক খুৱাই-বুৱাই ডাঙৰ কৰাৰ কোনো প্ৰত্যক্ষদৰ্শীৰ বিৱৰণ পোৱা নাই।<ref>{{Cite book |publisher=Springer |isbn=978-1-4419-9970-2 |pages=81–93 |editor-first1=Stefan C. |editor-last1=Dombrowski |editor-first2=Karen L. |editor-last2=Gischlar |editor-first3=Martin |editor-last3=Mrazik |last1=Dombrowski |first1=Stefan C. |last2=Gischlar |first2=Karen L. |last3=Mrazik |first3=Martin |last4=Greer |first4=Fred W. |title=Assessing and Treating Low Incidence/High Severity Psychological Disorders of Childhood |chapter=Feral Children |location=New York, NY |access-date=9 June 2022 |date=2011 |doi=10.1007/978-1-4419-9970-2_5 |chapter-url=https://doi.org/10.1007/978-1-4419-9970-2_5}}
</ref>
==বৰ্ণনা==
সমাজত থাকি সামাজিকীকৰণৰ দ্বাৰা আয়ত্ব কৰিব পৰা মৌলিক দক্ষতাৰ অভাৱ বন্য শিশুৰ ক্ষেত্ৰত দেখা যায়। উদাহৰণস্বৰূপে, তেওঁলোকে শৌচাগাৰ ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ শিকিব নোৱাৰে, গোটেই জীৱন চাৰিওখন ভৰিৰে খোজ কাঢ়ি থিয় হৈ দুখন ভৰিৰে খোজ কাঢ়িবলৈ শিকিবলৈ অসুবিধা পাব পাৰে বা চৌপাশৰ মানুহৰ কাৰ্যকলাপৰ প্ৰতি সম্পূৰ্ণ আগ্ৰহৰ অভাৱ প্ৰদৰ্শন কৰিব পাৰে। তেওঁলোকক প্ৰায়ে মানসিকভাৱে অক্ষম যেন লাগে আৰু মানৱ ভাষা শিকাবলৈ প্ৰায় সীমাহীন অসুবিধা ভোগ কৰে।<ref>{{Cite web |url=http://www.zmescience.com/other/feature-post/feral-children/ |title=Mind Blowing Cases of Children Raised by Animals |date=1 December 2014 |access-date=20 February 2015 |website=ZME Science |last=Mihai |first=Andrei }}</ref> বহুত বছৰে বিচ্ছিন্ন হৈ থকাৰ পিছত প্ৰাকৃতিক ভাষা এটা শিকিব পৰা ক্ষমতা বিকল হৈ পৰা যেন লাগে, ভাষা শিক্ষণৰ বাবে যথোচিত সময়খিনি সমাজ বিচ্ছিন্ন হৈ থকাৰ বাবে এনে হোৱা বুলি কোৱা হয়।<ref name="Birdsong1999">{{cite book |author=David Birdsong |title=Second Language Acquisition and the Critical Period Hypothesis |url=https://books.google.com/books?id=d7OPAgAAQBAJ&q=curtiss%201977&pg=PA74 |year=1999 |publisher=Routledge |isbn=978-1-135-67489-2 |page=74 }}</ref><ref name="Curtiss2014">{{cite book |author=Susan Curtiss |title=Genie: A Psycholinguistic Study of a Modern-Day Wild Child |url=https://books.google.com/books?id=pSy0BQAAQBAJ&q=%22critical%20period%22&pg=PA207 |date=10 May 2014 |publisher=Elsevier Science |isbn=978-1-4832-1761-1 |page=207 }}</ref>
বনৰীয়া শিশুৰ বিষয়ে বৈজ্ঞানিক জ্ঞান কম। ইয়াৰ ভিতৰত এটা সৰ্বোত্তম নথিভুক্ত গোচৰ হৈছে মুখে মুখে প্ৰচলিত ভগ্নী [[অমলা আৰু কমলা]], যাক ১৯২৬ চনত ৰেভাৰেণ্ড জে এ এল সিঙে ভাৰতৰ এখন অৰণ্যত "ঘোঙে ডাঙৰ-দীঘল কৰা" বুলি বৰ্ণনা কৰিছিল।
ফ্ৰান্সৰ অস্ত্ৰোপচাৰ বিশেষজ্ঞ চাৰ্জ এৰ’লেছে অৱশ্যে যুক্তি দিছে যে এই গোচৰটো এটা প্ৰৱঞ্চনা আছিল, যিটো সিঙে নিজৰ অনাথ আশ্ৰমৰ বাবে ধন সংগ্ৰহৰ উদ্দেশ্যে সংঘটিত কৰিছিল। শিশু মনোবিজ্ঞানী ব্ৰুনো বেটেলহাইমে কয় যে [[অমলা আৰু কমলা]] জন্মতে মানসিক আৰু শাৰীৰিকভাৱে অক্ষম আছিল।<ref>{{cite journal |last1=Bettelheim |first1=Bruno |title=Feral Children and Autistic Children |journal=American Journal of Sociology |date=March 1959 |volume=64 |issue=5 |pages=455–467 |doi=10.1086/222541 |url=https://autisticacademic.files.wordpress.com/2015/06/bettelheim-feral-children-and-autistic-children.pdf |jstor=2773433 |s2cid=144015209 |access-date=23 May 2018 |archive-date=8 August 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210808144929/https://autisticacademic.files.wordpress.com/2015/06/bettelheim-feral-children-and-autistic-children.pdf |url-status=dead |archivedate=8 August 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210808144929/https://autisticacademic.files.wordpress.com/2015/06/bettelheim-feral-children-and-autistic-children.pdf |deadurl=yes }}</ref> তথাপি বন্য শিশুৰ ওপৰত আন বৈজ্ঞানিক অধ্যয়নো আছে, যেনে [[জিনি (বন্য শিশু)|জিনি]]ৰ ক্ষেত্ৰত কৰা অধ্যয়ন।<ref name="Curtiss2014"/>
==ইতিহাস==
১৬০০ চনৰ আগতে বন্য শিশুৰ কাহিনী সাধাৰণতে লোককথা আৰু কিংবদন্তিত সীমাবদ্ধ আছিল। সেই কাহিনীবোৰত বনৰীয়া শিশুৰ চিত্ৰণত খাদ্যৰ বাবে চিকাৰ কৰা, দুটাৰ সলনি চাৰিওখন ভৰিৰে দৌৰা আৰু ভাষা নজনা আদি অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল। দাৰ্শনিক আৰু বিজ্ঞানীসকলে এনে শিশুৰ ধাৰণাটোৰ প্ৰতি আগ্ৰহী হৈ পৰিছিল, আৰু এই শিশুসকল মানৱ পৰিয়ালৰ পৰা পৃথক প্ৰজাতিৰ অংশ নেকি বুলি প্ৰশ্ন কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিছিল।
বিজ্ঞানে মানুহৰ বিকাশ, আৰু ১৮ আৰু ১৯ শতিকাত প্ৰাকৃতিক জগতখনৰ বুজাবুজিৰ নাম আৰু শ্ৰেণীবিভাজন কৰিবলৈ চেষ্টা কৰাৰ সময়তে এই প্ৰশ্নটোক গুৰুত্বসহকাৰে লোৱা হৈছিল।<ref>{{Cite encyclopedia |url=https://www.britannica.com/topic/feral-children |title=Feral children |encyclopedia=Encyclopedia Britannica |access-date=2 July 2018 |language=en }}</ref> ২০ শতিকাৰ আশে-পাশে মনোবিজ্ঞানীসকলে জৈৱিক আচৰণ আৰু সংস্কৃতিৰ মাজত পাৰ্থক্য বিচাৰি উলিয়াবলৈ চেষ্টা কৰিছিল। বিচ্ছিন্নভাৱে বা জীৱ-জন্তুৰ সৈতে বাস কৰা বন্য শিশুৱে এই দ্বিধাদ্বন্দ্বৰ উদাহৰণ দাঙি ধৰিছিল।
১৮৪৯–১৮৫০ চনৰ ''ৰিপৰ্ট অন বুধুক ওৰফে বেগ্ৰী ডিক’ইটছ''ত উইলিয়াম হেনৰী স্লিমেনে কুকুৰনেচীয়াৰ দ্বাৰা লালন-পালন কৰা বন্য শিশুৰ ছটা বিৱৰণ আগবঢ়াইছিল, দুটা তেওঁ নিজেই প্ৰত্যক্ষ কৰিছিল, যিবোৰ ১৮৫২ চনত পৃথকে পৃথকে প্ৰকাশ পাইছিল ''An Account of Wolves Nurturing Children in Their Dens'' হিচাপে আৰু সম্ভৱতঃ ৰুডিয়াৰ্ড কিপলিঙৰ ১৮৯৪ চনৰ উপন্যাস [[দ্য জংঘল বুক]]ৰ মৌগলী চৰিত্ৰটোক অনুপ্ৰাণিত কৰা বুলি ভবা হয়।<ref>{{cite journal|title=Feral Man and Extreme Cases of Isolation|last=Zingg|first= Robert M.| journal=The American Journal of Psychology| volume=53|issue= 4 |date=1940|pages=490-491|doi=10.2307/1417630|jstor=1417630}}</ref><ref>{{cite journal|author=Hotchkiss, Jane|title=The jungle of Eden: Kipling, wolf boys, and the colonial imagination|journal=Victorian Literature and Culture|year=2001|volume=29|issue=2|page=440|doi=10.1017/s1060150301002108|s2cid=162409338}}</ref>
==ঘটনা==
===প্ৰাইমেট/বান্দৰে ডাঙৰ-দীঘল কৰা===
* লুকাছ, দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ খিলঞ্জীয়া ল’ৰা, যাক এদল বাবুনে লালন-পালন কৰিছিল। ১৯০৩ চনত ল’ৰাটোক উদ্ধাৰ কৰা হয়।<ref>{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article270342963 |title=The Baboon Boy |newspaper=The Woodend Star |issue=2045 |location=Victoria, Australia |date=3 March 1928 |access-date=29 August 2024 |page=4 |via=National Library of Australia }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Foley |first1=John P. Jr. |date=January 1940 |title=The 'Baboon Boy' of South Africa |url=https://www.jstor.org/stable/1415967 |journal=The American Journal of Psychology |volume=53 |issue=1 |pages=128–133 |doi=10.2307/1415967 |jstor=1415967 |access-date= |url-access=subscription }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Foley |first1=John P. Jr. |date=June 1940 |title=Brought Up by the Baboons |url= |journal=Science Digest |volume=7 |issue=6 |pages=1–4 |doi= |access-date= }}</ref>
* [[মেৰিনা চেপমেন|মেৰিনা চেপমেনে]] ১৯৫৪ চনত প্ৰায় পাঁচ বছৰ বয়সৰ পৰা প্ৰায় ন বছৰ বয়সলৈকে কলম্বিয়াৰ জংঘলত থকা কেপুচিন বান্দৰৰ সৈতে বাস কৰিছিল বুলি দাবী কৰিছিল।<ref>{{cite news |last1=Hattenstone |first1=Simon |title=Was Marina Chapman really brought up by monkeys? |url=https://www.theguardian.com/science/2013/apr/13/marina-chapman-monkeys |access-date=4 November 2017 |work=The Guardian |date=13 April 2013 }}</ref> তেওঁৰ বিয়া হৈছিল, সন্তান জন্ম দিছিল আৰু কোনো স্থায়ী সমস্যা নোহোৱাকৈ বহুলাংশে স্বাভাৱিক জীৱন কটায়, যিটো এটা বন্য শিশুৰ বাবে অস্বাভাৱিক যেন লাগে।
*১৯৭৪ চনত বুৰুণ্ডিৰ এখন জংঘলত [[ভাৰ্ভেট বান্দৰ]]ৰ এটা দলৰ সৈতে আৱিষ্কাৰ হোৱা ল’ৰা জন।<ref>{{cite news |author=<!--not stated--> |date=16 May 1976 |title=Tarzan child found in Africa |url= |work=Lansing State Journal |location= |access-date= }}</ref><ref>
{{cite book |last1=Lane |first1=Harlan |author-link1=Harlan Lane |last2=Pillard |first2=Richard C. |author-link2=Richard Pillard |date=1978 |title=The Wild Boy of Burundi: A Study of an Outcast Child |url= |location=New York |publisher=Random House |page= |isbn=0394412524 }}</ref>
* মিল্টন ওবোটেৰ সৈন্যই কাম্পালাৰ পৰা প্ৰায় ৫০ মাইল (৮০ কিলোমিটাৰ) দূৰত্বত থকা তেওঁলোকৰ গাঁওখনত অভিযান চলোৱাৰ সময়ত উগাণ্ডাৰ গৃহযুদ্ধত ৰবাৰ্ট মায়াঞ্জা(১৯৮২)ই তিনি বছৰ বয়সত পিতৃ-মাতৃক হেৰুৱাইছিল। তাৰ পিছত ৰবাৰ্ট বন্যপ্ৰাণীত, অনুমানিকভাৱে ভাৰ্ভেট বান্দৰৰ সৈতে, তিনি বছৰ ধৰি জীয়াই থাকে, যেতিয়ালৈকে তেওঁক নেচনেল ৰেজিষ্টেন্স আৰ্মীৰ সৈন্যই বিচাৰি নাপায়।<ref>{{cite news |title=Raised by monkeys, struggling to be human |url=https://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1314386/raised-monkeys-strugging-human |access-date=4 November 2017 |work=New Vision |date=17 February 2013 }}</ref>
*দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ কোৱাজুলু-নাটালত বান্দৰৰ সংগত প্ৰায় এবছৰ কটোৱাৰ পিছত প্ৰায় পাঁচ বছৰীয়া ল’ৰা চেটাৰ্ডে ম্থিয়ানে (বা মিফুনে) (১৯৮৭)ক উদ্ধাৰ কৰা হয়। তেওঁক পোৱাৰ দিনটোৰ পিছত শনিবাৰে তেওঁক এই নামটো দিয়া হ’ল আৰু ম্থিয়ানে তেওঁক গ্ৰহণ কৰা বিশেষ বিদ্যালয়খনৰ প্ৰধান শিক্ষয়িত্ৰীগৰাকীৰ নাম আছিল। প্ৰায় ১৭ বছৰ বয়সত তেওঁ কেতিয়াও কথা ক’ব পৰা নাছিল, আৰু বান্দৰৰ দৰে খোজ কাঢ়ি জপিয়াইছিল। তেওঁ কেতিয়াও ৰন্ধা খাদ্য নাখাইছিল আৰু আন শিশুৰ সৈতে ভাগ-বতৰা বা খেলিবলৈ অস্বীকাৰ কৰিছিল।<ref>{{cite news |url=https://mg.co.za/article/1997-11-21-child-of-the-wild-still-spurns-life-as-a-human |title=Child of the wild still spurns life as a human |date=21 November 1997 |work=Mail and Guardian |access-date=4 November 2017 }}</ref> ২০০৫ চনত এক অগ্নিকাণ্ডত তেওঁৰ মৃত্যু হয়।<ref>{{Cite web |url=https://www.mysteriesrunsolved.com/2018/06/saturday-mthiyane-child-of-wild.html |title=Saturday Mthiyane {{!}} The Child Of The Wild {{!}} KwaZulu Natal |last=Mysteriesrunsolved |website=Mysteriesrunsolved |date=25 June 2018 |access-date=1 September 2019 |archive-date=8 August 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210808154527/https://mysteriesrunsolved.com/2018/06/saturday-mthiyane-child-of-wild.html |url-status=dead }}</ref>
*উগাণ্ডাৰ জন চেবুনিয়াৰ শিশু অৱস্থাতে দেউতাকে মাকক হত্যা কৰি নিজেও ফাঁচী লগাই মৰিছিল। চেবুইনাক ভাৰ্ভেট বান্দৰে লৈ গৈছিল আৰু পিছৰ দুবছৰ তেওঁলোকৰ মাজত থাকি খাদ্য বিচাৰিবলৈ আৰু ভ্ৰমণ কৰিবলৈ শিকিছিল। প্ৰায় সাত বছৰ বয়সত তেওঁক সভ্যতালৈ ঘূৰাই অনা হৈছিল। স্থানীয় এজন গাঁৱৰ মানুহৰ মতে, সৰুতে তেওঁৰ যোগাযোগৰ একমাত্ৰ ধৰণ আছিল কান্দোন আৰু খাদ্যৰ দাবী আৰু তেওঁ আছিল এজন "বন্য ল'ৰা" যাক সকলোৱে ভয় কৰিছিল।<ref>{{Cite news |url=https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/films/news/raised-in-the-wild-tales-of-survival-8165967.html |title=Raised in the wild: tales of survival |work=The Independent |access-date=2 July 2018 |language=en-GB }}</ref> তাৰ পিছত তেওঁ সম্পূৰ্ণ বাক ক্ষমতা লাভ কৰে আৰু উগাণ্ডাৰ হৈ বিশেষ অলিম্পিকতো দুবাৰকৈ অংশগ্ৰহণ কৰে।<ref>{{Cite news |last=Schmidt |first=Samantha |date=25 October 2021 |title=Accounts of girl raised by monkeys in India questioned |url=https://www.washingtonpost.com/news/morning-mix/wp/2017/04/07/a-girl-was-found-living-among-monkeys-in-an-indian-forest-how-she-got-there-is-a-mystery/ |access-date=14 July 2024 |newspaper=[[Washington Post]] |language=en-US |issn=0190-8286 }}</ref>
===কুকুৰনেচীয়া বাঘৰদ্বাৰা ডাঙৰ-দীঘল হোৱা===
*হেচিয়ান কুকুৰনেচীয়া-সন্তান<ref name="Rauber">{{Cite book |first=August Antinous |last=Rauber |title=Homo sapiens ferus: oder, die Bustände der verwilderten und ihre bedeutung für wissenschaft, politik und schule |publisher=Julius Bregse |year=1888 |language=de |location=Leipzig |url=https://books.google.com/books?id=kpYWAAAAIAAJ }}</ref>{{rp|15–7}}<ref name="Rauber_in_Chamber" /> (১৩০৪, ১৩৪১ আৰু ১৩৪৪) ইউৰেছিয়ান ঘোঙৰ সৈতে হেছৰ অৰণ্যত বাস কৰিছিল।
*১৮৭২ চনত [[ভাৰত]]ৰ [[উত্তৰ প্ৰদেশ]]ৰ চিকন্দ্ৰাৰ (আগ্ৰাৰ ওচৰত) এটা গুহাত কুকুৰনেচীয়াৰ মাজত আৱিষ্কাৰ কৰা [[দীনা শনিচৰ]]। তেওঁ বিছ বছৰৰো অধিক সময় মানুহৰ মাজত জীয়াই থাকিল, ধূমপান কৰিব পাৰিছিল, কিন্তু কেতিয়াও কথা ক'বলৈ শিকিব পৰা নাছিল আৰু গোটেই জীৱন গুৰুতৰভাৱে অক্ষম হৈ আছিল।<ref name="malson">{{cite book |last=Malson |first=Lucien |date=1972 |title=Wolf children and the problem of human nature |url=https://archive.org/details/wolfchildrenprob00mals |location=New York and London |publisher=Monthly Review Press |page=45 |isbn=978-0-902308-24-4 }}</ref><ref name="zingg">{{cite journal |last1=Zingg |first1=Robert M. |date=1940 |title=Feral man and extreme cases of isolation |journal=The American Journal of Psychology |volume=53 |issue=4 |pages=487–517 |doi=10.2307/1417630 |jstor=1417630 }}</ref>
*[[মাৰ্কছ ৰড্ৰিগেজ পাণ্টোজা]] (প্ৰায় ১৯৪৬, ছিয়েৰা মৰেনা, স্পেইন) দক্ষিণ স্পেইনৰ পাহাৰত কুকুৰনেচীয়াৰ সৈতে ১২ বছৰ ধৰি বাস কৰিছিল। ১৯ বছৰ বয়সত তেওঁক আৱিষ্কাৰ কৰা হয়।<ref>[http://www.veterinari.vda.it/index.php?option=com_attachments&task=download&id=128 Lupine Lore by Walter Tarello]</ref> ৰড্ৰিগেজৰ কাহিনী ২০১০ চনত স্পেনিছ-জাৰ্মান ছবি এণ্ট্ৰেলোবছত চিত্ৰিত কৰা হৈছিল। ৰড্ৰিগেজৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰাৰ বাবে যুৱ অভিনেতা মেনুৱেল কামাচোৱে ২০১১ চনৰ গ’য়া বঁটাত শ্ৰেষ্ঠ নতুন অভিনেতাৰ মনোনয়ন লাভ কৰে।
===কুকুৰৰ দ্বাৰা ডাঙৰ-দীঘল হোৱা===
*[[অক্সানা মালয়া]] আছিল এগৰাকী আঠ বছৰীয়া ইউক্ৰেইনৰ ছোৱালী যিয়ে ছবছৰ ধৰি ব্লেক ৰাছিয়ান টেৰিয়াৰৰ সৈতে বাস কৰিছিল।১৯৯১ চনত কুকুৰৰ সৈতে এটা কুকুৰৰ ঘৰত উদ্ধাৰ হৈছিল অক্সানাক। মদ্যপায়ী পিতৃ-মাতৃৰ দ্বাৰা তাই অৱহেলিত হৈছিল। সহমৰ্মিতা বিচাৰি তিনি বছৰীয়া শিশুটোৱে ফাৰ্মখনত খোজ কাঢ়ি সোমাই কুকুৰকেইটাৰ লগত চুমা খালে। তাইৰ আচৰণে মানুহতকৈ কুকুৰক বেছি অনুকৰণ কৰিছিল। তাই চাৰিওখন ভৰিৰে খোজ কাঢ়ি দাঁত নিকটাই ভুকিছিল। সমাজসেৱীয়ে তাইক পিতৃ-মাতৃৰ দায়িত্বৰ পৰা আঁতৰাই আনিছিল।{{cn}} যিহেতু তাইৰ মানুহৰ সংস্পৰ্শৰ অভাৱ আছিল, সেয়েহে তাই হয় আৰু নহয়ৰ বাহিৰে আন কোনো শব্দ নাজানিছিল।<ref name=":0">{{Cite web |url=http://www.bbc.com/culture/story/20151012-feral-the-children-raised-by-wolves |title=Feral: The children raised by wolves |last=Macdonald |first=Fiona |date=12 October 2015 |language=en |access-date=2 July 2018 }}</ref> প্ৰাপ্তবয়স্ক হোৱাৰ লগে লগে অক্সানাক কুকুৰৰ দৰে আচৰণক বশ কৰিবলৈ শিকাইছে। তাই সাৱলীল আৰু বুদ্ধিমানভাৱে কথা ক'বলৈ শিকিছিল<ref name="oxana">{{cite web |url=https://www.youtube.com/watch?v=CSifkl8WQQw |title=Oxana Malaya on Ukrainian TV show |author=Channel Ukraine |website=YouTube |date=14 August 2013 }}</ref> আৰু গৰু গাখীৰ খুৱাই থকা এখন ফাৰ্মত কাম কৰে,<ref name="oxana_m">{{cite news |url=https://www.telegraph.co.uk/culture/tvandradio/3653890/Cry-of-an-enfant-sauvage.html |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220112/https://www.telegraph.co.uk/culture/tvandradio/3653890/Cry-of-an-enfant-sauvage.html |archive-date=12 January 2022 |url-access=subscription |url-status=live |title=Cry of an infant savage |last=Grice |first=Elizabeth |date=17 July 2006 |access-date=14 July 2007 |newspaper=Daily Telegraph |location=London}}{{cbignore }}</ref><ref name="oxana" /> কিন্তু বৌদ্ধিকভাৱে কিছু অক্ষম হৈ আছে।<ref>[http://fakty.ua/71455-u-geroini-publikacii-quot-faktov-quot-oksany-maloj-kotoraya-vyrosla-v-sobachej-konure-nashlis-rodnoj-brat-i-malenkaya-plemyannica-tozhe-oksana У героини публикации «фактов» оксаны малой, которая выросла в… Собачьей конуре, нашлись родной брат и маленькая племянница, тоже оксана] – 2003 follow-up article in ''[[Fakty i kommentarii]]'' {{in lang|uk}}.</ref><ref>{{Cite news |last=Grice |first=Elizabeth |date=19 June 2020 |title=Cry of an enfant sauvage |language=en-GB |work=The Telegraph |url=https://www.telegraph.co.uk/tv/0/cry-enfant-sauvage/ |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220112/https://www.telegraph.co.uk/tv/0/cry-enfant-sauvage/ |archive-date=12 January 2022 |url-access=subscription |url-status=live |access-date=21 June 2021 |issn=0307-1235}}{{cbignore }}</ref>
*ৰাছিয়াৰ ৰেউটভত জন্মগ্ৰহণ কৰা [[ইভান মিছুকোভ]] নামৰ এজন ছয় বছৰীয়া ল’ৰাক ১৯৯৮ চনত আৰক্ষীয়ে বনৰীয়া কুকুৰৰ পৰা উদ্ধাৰ কৰিছিল, যাৰ সৈতে তেওঁ দুবছৰ জীয়াই আছিল। চাৰি বছৰ বয়সতে মাক আৰু মাকৰ গালি-গালাজ কৰা মদ্যপায়ী প্ৰেমিকৰ পৰা পলাই গৈছিল। তেওঁ কুকুৰবোৰক খাদ্য দি তেওঁলোকৰ আস্থা অৰ্জন কৰিছিল আৰু বিনিময়ত কুকুৰবোৰে তেওঁক সুৰক্ষা দিছিল।<ref name="The Independent">{{Cite news |url=https://www.independent.co.uk/news/world/europe/siberian-boy-7-raised-by-dogs-after-parents-abandoned-him-555343.html |title=Siberian boy, 7, raised by dogs after parents abandoned him |work=The Independent |access-date=2 July 2018 |language=en-GB }}</ref> ল'ৰাটো কুকুৰৰ গোটটোৰ "আলফা পুৰুষ"লৈ উঠি আহিছিল।<ref name="The Independent"/> যেতিয়া আৰক্ষীয়ে তেওঁক পাইছিল, তেতিয়া তেওঁলোকে ৰেষ্টুৰেণ্টৰ পাকঘৰত খাদ্য এৰি ল’ৰাটোক ধৰিবলৈ কুকুৰবোৰৰ বাবে এটা ফান্দ পাতিছিল।<ref name="The Independent" /> যিহেতু তেওঁ কুকুৰৰ মাজত মাত্ৰ দুবছৰহে বাস কৰিছিল, সেয়েহে তেওঁ মোটামুটি দ্ৰুতগতিত ভাষা পুনৰ শিকিছিল।<ref name="ivan" /> তেওঁ সামৰিক বিদ্যালয়ত অধ্যয়ন কৰিছিল আৰু ৰাছিয়ান সেনাবাহিনীত সেৱা আগবঢ়াইছিল।<ref name="ivan">{{cite web |url=https://www.youtube.com/watch?v=CSifkl8WQQw |title=Raised by Dogs. Ukrainian TV show |author=Channel Ukraine |website=YouTube |date=14 August 2013 }}</ref>
*২০০১ চনত চিলিৰ এজন ১০ বছৰীয়া ল’ৰা (ডগ বয়)ক দুবছৰ ধৰি ৰাজপথৰ কুকুৰৰ সৈতে থকাৰ পিছত উদ্ধাৰ কৰা হৈছিল। পাঁচ বছৰ বয়সত ল’ৰাটোক পিতৃ-মাতৃয়ে এৰি থৈ যায়।পৰৱৰ্তী শিশু যত্নৰ পৰা পলায়ন কৰাৰ পিছত তেওঁ ১৫টা অঘৰী কুকুৰ লৈ ৰাজপথত ঘূৰি ফুৰিছিল। তেওঁলোকৰ লগত গুহাত থাকি খাদ্যৰ সন্ধানত সময় কটায়, কেতিয়াবা জাবৰৰ টেমাত বাকী থকা বস্তু বিচাৰি পায়। ২০০১ চনত তেওঁৰ অৱস্থা আৰক্ষীৰ দৃষ্টিগোচৰ হয়। উদ্ধাৰৰ চেষ্টাত ল’ৰাজনে সাগৰৰ ঠাণ্ডা পানীত জপিয়াই পলাবলৈ চেষ্টা কৰে। অৱশ্যে ধৰা পৰি চিকিৎসালয়ত ভৰ্তি হয়। তেওঁ হতাশা আৰু আক্ৰমণাত্মক প্ৰৱণতা প্ৰদৰ্শন কৰিছিল আৰু যদিও তেওঁ কথা ক'ব পাৰিছিল, তথাপিও তেওঁ কথা খুব কমেইহে কৈছিল।<ref>{{Cite web |url=https://abcnews.go.com/International/story?id=80914&page=1 |title='Dog Boy' of Chile Rescued |date=6 January 2006 |website=ABC News |language=en |access-date=2 July 2018 }}</ref>
* ট্ৰিয়েন কলড্ৰাৰ, ৰোমানিয়া (২০০২ চনত পোৱা) যাক "ৰোমানিয়ান ডগ বয়" বা "Mowgli" বুলিও জনা যায়। চাৰি বছৰৰ পৰা সাত বছৰ বয়সলৈকে ট্ৰাইয়ানে পৰিয়াল নোহোৱাকৈয়ে জীয়াই আছিল। সাত বছৰ বয়সত উদ্ধাৰ হোৱা ল’ৰাজনক অপুষ্টিৰ বাবে তিনি বছৰীয়া যেন লগা হৈছিল। গাৰ্হস্থ্য হিংসাৰ বাবে মাকে ঘৰ এৰি থৈ গৈছিল আৰু মাক যোৱাৰ পিছত কেতিয়াবা ট্ৰিয়েনে ঘৰৰ পৰা দৌৰি গৈছিল।বন্যপ্ৰাণীত বাস কৰিছিল আৰু কাৰ্ডবৰ্ডৰ বাকচ এটাত আশ্ৰয় লৈছিল। সংক্ৰমিত ঘাঁ, ৰক্ত সঞ্চালন বেয়া হোৱা, ভিটামিন ডিৰ অভাৱত শিশুৰ ৰোগত আক্ৰান্ত হৈছিল। ট্ৰিয়েনক বিচাৰি পাইছিল মানোলেস্কু ইওয়ানে, যিজনে নিজৰ গাড়ীখন বিকল হোৱাৰ পিছত ঠাইখণ্ডত খোজ কাঢ়ি গৈ আছিল। আশপাশৰ অঞ্চলত, আধাখোৱা কুকুৰ এটাও পোৱা গৈছিল। বহুতে ধৰি লৈছে যে ল’ৰাটোৱে জীয়াই থাকিবলৈ কুকুৰটোক খাইছিল। যেতিয়া ট্ৰিয়েনক যত্ন লোৱা হৈছিল, তেতিয়া তেওঁ সাধাৰণতে বিচনাৰ তলত শুইছিল আৰু সকলো সময়তে খাব বিচাৰিছিল।<ref>{{cite news |url=https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/europe/romania/1390871/Wolf-boy-is-welcomed-home-by-mother-after-years-in-the-wild.html |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220112/https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/europe/romania/1390871/Wolf-boy-is-welcomed-home-by-mother-after-years-in-the-wild.html |archive-date=12 January 2022 |url-access=subscription |url-status=live |title=Wolf boy is welcomed home by mother after years in the wild |last=Leidig |first=Michael |access-date=2 July 2014 |date=14 April 2002 |journal=Daily Telegraph |location=London}}{{cbignore }}</ref> ২০০৭ চনত ট্ৰিয়েনক তেওঁৰ ককাকে যত্ন লৈছিল আৰু স্কুলত তৃতীয় শ্ৰেণীত ভাল ফলাফল দেখুৱাইছিল।<ref>{{Cite news |url=https://sociologychis.wordpress.com/2016/05/12/modern-day-feral-children/ |title=Modern day Feral children |archive-url=https://web.archive.org/web/20180702093831/https://sociologychis.wordpress.com/2016/05/12/modern-day-feral-children/ |archive-date=2 July 2018 |url-status=dead |date=12 May 2016 |work=Sociologychis |access-date=2 July 2018 |language=en-US }}</ref>
*আন্দ্ৰেই টলষ্টিখ (২০০৪) চাইবেৰিয়াৰ দুৰ্গম অঞ্চলত কুকুৰে তিনি মাহৰ পৰা ৭ বছৰ বয়সলৈকে ডাঙৰ-দীঘল কৰিছিল। মাক-দেউতাকে তেওঁক অৱহেলিত কৰিছিল কাৰণ তেওঁৰ কথা কোৱা আৰু শ্ৰৱণ ক্ষমতাৰ সমস্যা আছিল। ল’ৰাটোক বিচাৰি পোৱা সমাজকৰ্মীসকলে কৌতুহলী হৈ পৰিছিল যে ল’ৰাটোক কিয় নিজৰ স্থানীয় বিদ্যালয়ত ভৰ্তি কৰা হোৱা নাছিল। এই ল’ৰাটোৱে মানুহৰ লগত যোগাযোগৰ অভাৱত কথা ক’ব পৰা নাছিল আৰু চাৰিও ভৰিৰে খোজ কঢ়া, মানুহক কামোৰা আৰু খাদ্য খোৱাৰ আগতে খাদ্য চেলেকি খোৱা আদি বহুতো কুকুৰৰ দৰে বৈশিষ্ট্য আছিল।<ref name="The Independent" />
*২০১৩ চনত ৰাছিয়াত মদীনাক উদ্ধাৰ হোৱাৰ সময়ত তিনি বছৰীয়া ছোৱালী আছিল। মদীনা জন্মৰ পৰা তিনি বছৰ বয়সলৈকে কুকুৰৰ লগত আছিল। তাই ঠাণ্ডাত সিহঁতৰ লগত শুইছিল, সিহঁতৰ লগত খাদ্য খাইছিল, সিহঁতৰ লগত খেলিছিল। মদিনাৰ দেউতাকে তাইক জন্মৰ পিছত এৰি থৈ গৈছিল, তাৰ পিছত মদিনাৰ মাকে মদ্যপায়ী হৈ পৰিছিল আৰু শিশুটিকো অৱহেলা কৰিছিল। ২০১৩ চনত সমাজকৰ্মীয়ে যেতিয়া বিচাৰি পাইছিল তেতিয়া মদিনা সম্পূৰ্ণ নগ্ন আছিল আৰু হাড় চোবাই খোৱাকে ধৰি কুকুৰৰ দৰে আচৰণত লিপ্ত হৈছিল। ইয়াৰ পিছত চিকিৎসকে নিশ্চিত কৰে যে প্ৰায় গোটেই জীৱন অৱহেলিত হোৱাৰ পিছতো তেওঁ এতিয়া মানসিক আৰু শাৰীৰিকভাৱে সক্ষম।<ref name=":0" />
===ভালুকৰ দ্বাৰা ডাঙৰ-দীঘল হোৱা===
===ভেৰাৰ দ্বাৰা ডাঙৰ-দীঘল হোৱা===
===ছাগলীৰ দ্বাৰা ডাঙৰ-দীঘল হোৱা===
===অন্যান্য ঘটনা===
==তথ্যসূত্ৰ==
[[শ্ৰেণী:বন্য শিশু]]
ggjcoy5ms0108girqt4rpciagz2bc0y
ইৰানৰ বন্যপ্ৰাণী
0
136865
606895
606225
2026-05-17T16:28:07Z
InternetArchiveBot
29706
Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
606895
wikitext
text/x-wiki
{{short description|none}}
<!-- "none" is preferred when the title is sufficiently descriptive; see [[WP:SDNONE]] -->
'''ইৰানৰ বন্যপ্ৰাণী ({{lang-en|wildlife of Iran}}) '''য়ে ইয়াত থকা উদ্ভিদ আৰু প্ৰাণী উভয়কে সামৰি লয়।
ইৰাণৰ অন্যতম বিখ্যাত প্ৰাণী হৈছে সংকটজনকভাৱে বিপন্ন এছিয়াটিক চিতা । ইয়াৰ বৈজ্ঞানিক নাম হ'ল Acinonyx jubatus venaticus,এই এছিয়াটিক চিতা আজি কেৱল ইৰাণতে জীয়াই আছে। <ref name=iucn>{{cite iucn |author=Jowkar, H. |author2=Hunter, L. |author3=Ziaie, H. |author4=Marker, L. |author5=Breitenmoser-Wursten, C. |author6=Durant, S. |date=2008 |title=''Acinonyx jubatus'' ssp. ''venaticus'' |volume=2008 |article-number=e.T220A13035342 |doi=10.2305/IUCN.UK.2008.RLTS.T220A13035342.en |access-date=13 November 2021}}</ref> আন এটা উল্লেখযোগ্য প্ৰজাতি হৈছে ইৰাণৰ গ্ৰাউণ্ড জে চৰাই বৈজ্ঞানিক নাম হ'ল Podoces pleskei। এয়া হ'ল ইৰাণৰ একমাত্ৰ স্থানীয় চৰাই।
[[File:Podoces pleskei 199125980.jpg|thumb|ইৰাণৰ গ্ৰাউণ্ড জে চৰাই]]
==ইতিহাস==
ইৰাণৰ প্ৰাণীজগতৰ বৰ্ণনা চতুৰ্দশ শতিকাত হামদাল্লাহ মুস্তাৱফীয়ে কৰিছিল। ১৮ আৰু ১৯ শতিকাত চেমুৱেল গটলিব গ্মেলিন আৰু এডৱাৰ্ড মেনেট্ৰিছে কেছপিয়ান সাগৰ অঞ্চল আৰু টালিছ পৰ্বতমালা ভ্ৰমণ কৰি কেছপিয়ান প্ৰাণীৰ নথিভুক্ত কৰে। তেওঁলোকৰ পিছত ১৯ শতিকাত ফিলিপো ডি ফিলিপি, উইলিয়াম থমাছ ব্লেনফৰ্ড, নিকোলাই জাৰুডনীকে ধৰি আন কেইবাজনো প্ৰকৃতিবিদ; তেওঁলোকে স্তন্যপায়ী, চৰাই, সৰীসৃপ, উভচৰ আৰু মাছৰ প্ৰজাতিৰ নথিভুক্ত কৰিছিল। এস্কাণ্ডাৰ ফিৰৌজৰ "The Complete Fauna of Iran" নামৰ গ্ৰন্থখনত দেশখনৰ বিভিন্ন পৰিৱেশ তন্ত্ৰত পোৱা বহুতো প্ৰজাতিৰ নথিভুক্ত কৰা হৈছে। <ref name=Firouz05>{{cite book|last=Firouz|first=E.|year=2005|url=https://books.google.com/books?id=t2EZCScFXloC&pg=PP1|title=The Complete Fauna of Iran|publisher=I. B. Tauris |location=London, New York| isbn=978-1-85043-946-2}}</ref>
==উদ্ভিদজগত==
দেশৰ এক দশমাংশতকৈও অধিক অঞ্চল বনাঞ্চলৰদ্বাৰা আবৃত। কেছপিয়ান সাগৰৰপৰা ওপৰলৈ উঠি অহা পাহাৰীয়া অঞ্চলৰ ঢালত আটাইতকৈ ডাঙৰ অৰণ্যসমূহ অৱস্থিত, য’ত ওক, এছ গছ(Ash tree), এলম, চাইপ্ৰেছ আৰু অন্যান্য মূল্যৱান গছ প্ৰচুৰ পৰিমাণে গজে। মূল মালভূমিত আটাইতকৈ পানীৰে ভৰি থকা পাহাৰৰ ঢালত বনৰীয়া জোপোহা ওক গছৰ অঞ্চল পোৱা যায় আৰু গাঁৱৰ মানুহে ফলৰ বাগিছাৰ লগতে প্লেন গছ, পপলাৰ, উইলো, আখৰোট, বিচ, মেপেল আৰু মালবেৰী গছ ৰোপণ কৰে। বসন্ত কালত বনৰীয়া মাটিৰপৰা বনৰীয়া গছ-গছনি ওলাই আহি জীৱ-জন্তুৰ বাবে খাদ্যৰ যোগান ধৰে যদিও গ্ৰীষ্মকালীন ৰ’দে জ্বলাই দিয়ে। এফ এ অ’ৰ এক প্ৰতিৱেদন অনুসৰি ইৰাণৰ মূলপ্ৰকাৰৰ বনাঞ্চল আৰু ইয়াৰ নিজ নিজ আকাৰ তলত দিয়া ধৰণৰ। <ref>{{cite web|url=http://www.fao.org/docrep/x5371e/x5371e08.htm|title=Unasylva – Vol. 8, No. 2 |website=[[Food and Agriculture Organization]] |access-date=6 January 2018}}</ref>
*উত্তৰ জিলাসমূহৰ কাস্পিয়ান অৰণ্য (৩৩,০০০ কিলোমিটাৰ বৰ্গফুট)
*উত্তৰ-পূব জিলাসমূহৰ চূণশিলৰ পাহাৰীয়া অৰণ্য (জুনিপেৰাছৰ অৰণ্য, ১৩,০০০ কিলোমিটাৰ বৰ্গফুট)
* পূব, দক্ষিণ আৰু দক্ষিণ-পূব জিলাৰ পিষ্টাচিঅ' বনাঞ্চল (২৬,০০০ কিলোমিটাৰ বৰ্গফুট)
* মধ্য আৰু পশ্চিম জিলাৰ ওক গছৰ অৰণ্য (১ লাখ কিলোমিটাৰ বৰ্গফুট)
* দেশৰ মধ্য আৰু উত্তৰ-পূব অংশৰ দষ্ট-ই কাৱিৰ জিলাৰ জোপোহা (১০,০০০ কিলোমিটাৰ বৰ্গক্ষেত্ৰ)অৰণ্য
* হাৰা অৰণ্যৰ দৰে দক্ষিণ উপকূলৰ উপ-গ্ৰীষ্মমণ্ডলীয় অৰণ্য (৫,০০০ কিলোমিটাৰ বৰ্গফুট)।
[[File:Hara Forest, Queshm, Iran.jpg|thumb|ইৰানৰ হাৰা অৰণ্য]]
==প্ৰাণীজগত==
[[File:Gando (Crocodylus palustris) گاندو، تمساح ایرانی - panoramio.jpg|thumb|ইৰাণৰ চাবাহাৰত থকা মগৰ কুম্ভ্ৰীৰ ]]
[[File:Canis aureus Revivim.JPG|thumb|সোণালী শিয়াল (কেনিছ অৰেয়াছ ) ]]
ইৰাণৰ জীৱিত প্ৰাণীসমূহৰ ভিতৰত ৩৪টা বাদুলীৰ প্ৰজাতি, ভাৰতীয় ধূসৰ নেউল, ভাৰতীয় সৰু নেউল, সোণালী শিয়াল, ভাৰতীয় পহু, শিয়াল, হায়েনা, নাহৰফুটুকী বাঘ, ইউৰেছিয়ান লিন্সক বা বনমেকুৰী জাতীয় প্লাণী, বাদামী ভালুক আৰু এছিয়ান ক'লা ভালুক আদি দেখা যায়।<ref name=Firouz05/>খুৰাযুক্ত স্তন্যপ্ৰায়ী প্ৰাণীসমূহৰ প্ৰজাতিৰ ভিতৰত বনৰীয়া গাহৰি, ইউৰিয়াল, আৰ্মেনিয়ান মফ্লন, ৰঙা হৰিণ আৰু গ'ইটাৰেড গজেল আদি অন্তৰ্ভুক্ত।<ref name=Humphreys1999/>
===বিপন্ন===
[[File:Kooshki (Iranian Cheetah) 05.jpg|thumb|এছিয়াটিক চিতা]]
[[File:Persian Fallow Deer 1.jpg|thumb|পাৰ্চিয়ান ফেল' ডিয়েৰ]]
[[File:Onager_Asiatischer_Wildesel_Equus_hemionus_onager_Zoo_Augsburg-10.jpg|thumb|পাৰ্চিয়ান অনাগাৰ বা পাৰ্চিয়ান গাধ]]
২০০১ চনলৈকে ইৰাণত ২০টা স্তন্যপায়ী প্ৰজাতি আৰু ১৪টা চৰাইৰ প্ৰজাতি বিলুপ্তিৰ পথত আছিল। ইৰাণৰ বিপন্ন প্ৰজাতিসমূহৰ ভিতৰত বেলুচিস্তান ভালুক, এছিয়াটিক নাহৰফুটুকী বাঘ, কাস্পিয়ান ছিল, পাৰ্চী গজেল, চাইবেৰিয়ান বগলী, হকছবিল কাছ, সেউজীয়া কাছ,মধ্য এছিয়াৰ ফেটী সাপ (অক্সাছ কব্ৰা), লেটিফি ভাইপাৰ, ডুগং, পেন্থেৰা পাৰ্ডাছ টুলিয়ানা, কাস্পিয়ান সাগৰীয় পহু, আৰু ডলফিন আদি উল্লেখযোগ্য। ইৰাণৰ কমেও ৭৪টা প্ৰজাতিৰ বন্যপ্ৰাণী আই ইউ চি এনৰ ৰঙা তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে, যিয়ে দেশখনৰ জৈৱ-বৈচিত্ৰ্যৰ প্ৰতি ভয়াবহ ভাবুকিৰ ইংগিত দিয়ে। মজলিছে (সংসদ) বন্যপ্ৰাণীৰ প্ৰতি অৱজ্ঞা প্ৰদৰ্শন কৰি বিভিন্ন আইন-কানুন প্ৰণয়ন কৰিছে, যেনে- পৰিৱেশ বিভাগৰ জড়িততা নোহোৱাকৈ উদ্যোগ আৰু খনি মন্ত্ৰ্যালয়ক খনন চলাবলৈ অনুমতি দিয়া আইন; ৰাষ্ট্ৰীয় উন্নয়নমূলক প্ৰকল্পৰ ডাঙৰ অনুমোদন দিয়াৰ সময়ত বন্যপ্ৰাণীৰ বাসস্থানৰ ওপৰত ইয়াৰ প্ৰভাৱৰ বিষয়ে বিস্তৃত অধ্যয়নৰ প্ৰয়োজন নোহোৱাৰ বাবেও তেওঁলোকে গাফিলতি দেখুৱাইছে।<ref>{{cite web|url=http://www.payvand.com/news/14/feb/1191.html|title=74 Iranian wildlife species red-listed by Environment Department|work=Payvand|access-date=6 January 2018|archive-date=20 May 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150520013716/http://www.payvand.com/news/14/feb/1191.html|archivedate=20 May 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150520013716/http://www.payvand.com/news/14/feb/1191.html|deadurl=yes}}</ref> নাহৰফুটুকীটোৰ মূল ৰেঞ্জটো বেজোয়াৰ আইবেক্সৰ ৰেঞ্জৰ সৈতে মিল খায়, যিটো সমগ্ৰ আলবৰ্জ আৰু জাগ্ৰছ পৰ্বতমালাৰ লগতে ইৰাণৰ মালভূমিৰ ভিতৰৰ সৰু সৰু পৰ্বতমালাতো পোৱা যায়। বাসস্থান ধ্বংস, প্ৰাকৃতিক চিকাৰৰ অভাৱ, জনসংখ্যা খণ্ডিত হোৱাৰ বাবে নাহৰফুটুকীৰ জনসংখ্যা যথেষ্ট হ্ৰাস পাইছে। বেজোয়াৰ আইবেক্সৰ উপৰি ইৰাণত বনৰীয়া ভেড়া, গাহৰি, হৰিণ, ঘৰচীয়া গৰু আদিও নাহৰফুটুকীৰ চিকাৰৰ ভিতৰত অন্যতম। <ref>Sanei, A., Zakaria, M., Hermidas, S. (2011). [http://journals.uplb.edu.ph/index.php/ALS/article/view/693/636 "Prey composition in the Persian leopard distribution range in Iran"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131227070515/http://journals.uplb.edu.ph/index.php/ALS/article/view/693/636 |date=2013-12-27 }}. ''Asia Life Sciences Supplement''. '''7''': 19–30.</ref>
===বিলুপ্ত হৈ যোৱা প্ৰাণী===
*হিমযুগৰ পাছৰ পৰ্য্যায়ত ইৰাণৰ স্থানীয়ভাৱে থকা গুহা হায়েনা (ৱাজমেহ গুহাৰ দৰে স্থানত পোৱা জীৱাশ্মৰদ্বাৰা প্ৰমাণিত) অজ্ঞাত তাৰিখত বিলুপ্ত হৈছিল।<ref name=":0">{{Cite journal |last=Mashkour |first=M. |last2=Monchot |first2=H. |last3=Trinkaus |first3=E. |last4=Reyss |first4=J.‐L. |last5=Biglari |first5=F. |last6=Bailon |first6=S. |last7=Heydari |first7=S. |last8=Abdi |first8=K. |date=2009 |title=Carnivores and their prey in the Wezmeh Cave (Kermanshah, Iran): a Late Pleistocene refuge in the Zagros |journal=International Journal of Osteoarchaeology |volume=19 |issue=6 |pages=678–694 |doi=10.1002/oa.997}}</ref>
*হিমযুগৰ শেষত ইৰাণৰ স্থানীয়ভাৱে থকা চিকুণ নাকৰ গঁড়টো অজ্ঞাত তাৰিখত বিলুপ্ত হৈছিল।<ref name=:0/>
*ইউৰোপীয় বন্য গাধ; ইৰাণত ইয়াৰ প্ৰাচীন অভিলেখ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ২য় সহস্ৰাব্দৰপৰা।<ref name=":4">{{Cite journal |last=Özkan |first=M. |last2=Gürün |first2=K. |last3=Yüncü |first3=E. |last4=Vural |first4=K. B. |last5=Atağ |first5=G. |last6=Akbaba |first6=A. |last7=Fidan |first7=F. R. |last8=Sağlıcan |first8=E. |last9=Altınışık |first9=Ezgi N. |last10=Koptekin |first10=D. |last11=Pawłowska |first11=K. |last12=Hodder |first12=I. |last13=Adcock |first13=S. E. |last14=Arbuckle |first14=B. S. |last15=Steadman |first15=S. R. |date=2024 |title=The first complete genome of the extinct European wild ass (''Equus hemionus hydruntinus'') |journal=Molecular Ecology |volume=33 |issue=14 |doi=10.1111/mec.17440 |doi-access=free|hdl=11511/110286 |hdl-access=free}}</ref>
*ছিৰিয়াৰ হাতী প্ৰজাতিয়ে দক্ষিণ ইৰাণত ঘূৰি ফুৰিছিল, আৰু তাত প্ৰাচীন কালত বিলুপ্ত হৈছিল।<ref name="iucn, Syrian elephant">{{Cite iucn |author1=Choudhury, A. | author2=Lahiri Choudhury, D.K. |author3=Desai, A. |author4=Duckworth, J.W. | author5 = Easa, P.S. |author6=Johnsingh, A.J.T. | author7=Fernando, P. |author8=Hedges, S. |author9=Gunawardena, M. |author10=Kurt, F. |title=''Elephas maximus'' |article-number=e.T7140A12828813 |date=2008}}</ref>
*এছিয়াটিক সিংহৰ ৰেকৰ্ড কেৱল ইৰাণৰ খোজেস্তান আৰু ফাৰ্চ প্ৰদেশতহে পোৱা যায়। ১৯৫৭ চনত ইয়াক শেষবাৰৰ বাবে ডেজ নদী উপত্যকাত দেখা গৈছিল।<ref>{{cite journal |author1=Khosravifard, S. |author2=Niamir, A. |title=The lair of the lion in Iran |year=2016 |journal=Cat News |issue=Special Issue 10 |pages=14–17}}</ref> ১৯৭০ চনত আৰ্জান ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানক পুনৰ প্ৰৱৰ্তনৰ স্থান হিচাপে গণ্য কৰা হয়।<ref name=Humphreys1999>{{cite book |author=Humphreys, P. |author2=Kahrom, E. |year=1999 |url=https://books.google.com/books?id=esV0hccod0kC&pg=PP1 |title=Lion and Gazelle: The Mammals and Birds of Iran |publisher=Images Publishing |location=Avon |isbn=0-9513977-6-1}}</ref><ref name=Firouz05/>
*১৯৬০ চনৰ আগতে কাস্পিয়ান সাগৰৰ আশে-পাশে থকা উত্তৰ অঞ্চল আৰু ছোভিয়েট ছ’চিয়েলিষ্ট ৰিপাব্লিকৰ ট্ৰেন্সককেচিয়ান আৰু তুৰ্কেষ্টান অঞ্চলত কেছপিয়ান বাঘ পোৱা গৈছিল। ইৰাণত এই বাঘটো শেষবাৰৰ বাবে দেখা পোৱা গৈছিল ১৯৫৮ চনত গোলেষ্টান ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানত। <ref name=Geptner1972>{{cite book |author=Geptner, V. G. |author2=Sludskij, A. A. |orig-date=1972 |year=1992 |title=Mlekopitajuščie Sovetskogo Soiuza. Moskva: Vysšaia Škola |trans-title=Mammals of the Soviet Union. Volume II, Part 2. Carnivora (Hyaenas and Cats) |publisher=Smithsonian Institution and the National Science Foundation |location=Washington DC |chapter=Tiger |chapter-url=https://archive.org/stream/mammalsofsov221992gept#page/94/mode/2up |pages=95–202}}</ref><ref name=Humphreys1999/><ref name=Firouz05/>
==তথ্যৰ উৎস==
{{Reflist}}
== গ্ৰন্থতালিকা ==
* [[Karl Heinz Rechinger|Rechinger, Karl Heinz]], et al. (1963–2015). ''[[Flora Iranica]].'' 181 parts. Graz: Akademische Druck- u. Verlagsanstalt.
==বাহ্যিক সংযোগ==
* [https://iranicaonline.org/articles/fauna-i Fauna of Persia], ''Encyclopædia Iranica''
* [https://www.doe.ir/portal/home/?140762/english-news Department of Environment of Iran] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241202135731/https://www.doe.ir/portal/home/?140762/english-news |date=2024-12-02 }}
* [https://persian-leopard.com/ Asian Leopard Specialist Society, Iran: Research, Conservation and Management] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20260207065931/https://persian-leopard.com/ |date=2026-02-07 }}
* [https://floraofiran.net/ Flora of Iran by Pr Ahmad Ghahreman]
* [http://www.flora-iran.com Flora of Iran]
* [https://www.wildlife.ir/en/ Iranian Cheetah Society (ICS)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20251205054359/https://www.wildlife.ir/en/ |date=2025-12-05 }}
* [https://docs.google.com/viewer?a=v&pid=explorer&chrome=true&srcid=0B7Vwy9iDuZifNjliMzYzNTQtZWFjYy00ODgzLWJkNWQtZmY4ZTUzOTY1MTc2&hl=en Status of the Persian Leopard in Iran]
* [https://www.museum.ie/en-IE/Collections-Research/Collection/Documentation-Discoveries/Artefact/Persian-Lioness/244bd648-dd5e-4734-9fda-3d716eeafbbe Skin of a Persian lioness, belonging to an endangered subspecies of lions, brought to Dublin by King Edward VII in 1902.]
{{Asia in topic|বন্যপ্ৰাণী}}
[[শ্ৰেণী:বন্যপ্ৰাণী]]
[[শ্ৰেণী:ইৰান]]
nenck3kpdrs5ufv27pbdqlr9vcfz3j6
খেজাৰলি হত্যাকাণ্ড
0
136883
606976
606332
2026-05-18T03:40:44Z
InternetArchiveBot
29706
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
606976
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox civil conflict
| title = খেজাৰলি হত্যাকাণ্ড
| subtitle = ১৭৩০ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ মাহত খেজৰি গছৰ বাগিচা এখন শান্তিপূৰ্ণভাৱে ৰক্ষা কৰিবলৈ চেষ্টা কৰি থকা অৱস্থাত ৩৬৩ জন বিষ্ণোই নিহত হয়।
| partof =
| image = 363 Bishnoi Sacrifice Memorial.jpg
| image_alt = স্মৃতিসৌধ
| caption = ভাৰতৰ [[ৰাজস্থান]]ৰ যোধপুৰৰ খেজাৰলিৰ ওচৰত সেউজীয়া গছ বচাবলৈ মৃত্যু হোৱা ৩৬৩ জন বিষ্ণোইৰ মৃত্যুৰ স্মৃতিচাৰণ
| date = ১৭৩০ চনৰ ছেপ্টেম্বৰৰ আৰম্ভণিৰ মাজভাগত, সম্ভৱতঃ ১১ ছেপ্টেম্বৰত
| place = খেজাৰলি, [[ৰাজস্থান]]
| coordinates = {{coord|26|10|00.0|N|73|9|32.8|E|region:IN-RJ_type:event|display=title,inline}}
| causes = মাৰৱাৰ ৰাজ্যই গছ কাটি পেলোৱা
| goals =
| methods =
| status =
| result = ৩৬৩ জন বিষ্ণুই হত্যা, গাঁওখনত গছ কটা বন্ধ আৰু নিষিদ্ধ
| side1 = খেজাৰলি গাঁওবাসীৰ '''সমৰ্থন'''<br/> বিষ্ণোই সাধক
| side2 = [[File:Flag of Jodhpur.svg|25px]] Soldiers and labourers of the [[Kingdom of Marwar]]
| side3 =
| leadfigures1 = [[অমৃতা দেৱী]], বিষ্ণোই বয়োজ্যেষ্ঠসকল
| leadfigures2 = গিৰিধৰ ভাণ্ডাৰী
| leadfigures3 =
| howmany1 = Several hundred Bishnoi practitioners
| howmany2 = "Party" of soldiers and labourers
| howmany3 =
| casualties1 = ৩৬৩জন গাঁওবাসী
| casualties2 = নাই
| casualties3 =
| fatalities = ৩৬৩
| injuries =
| arrests =
| detentions =
| charged =
| fined =
| casualties_label =
| notes =
| sidebox =
| Fair =
}}
১৭৩০ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ মাহত উত্তৰ ভাৰতত '''খেজাৰলী হত্যাকাণ্ড''' সংঘটিত হৈছিল, যেতিয়া মাৰোৱাৰ মহাৰাজ অভয় সিঙৰ নিৰ্দেশত [[খেজৰি গছ]]ৰ বাগিছা এখন মনে মনে কাটি পেলোৱাৰপৰা ৰক্ষা কৰিবলৈ চেষ্টা কৰি থকা অৱস্থাত ৩৬৩ জন বিষ্ণোইক হত্যা কৰিছিল। অভয় সিঙে নতুন ৰাজপ্ৰাসাদৰ কাঠৰ যোগান ধৰিবলৈ খেজাৰলি গাঁৱৰ গছ কাটিবলৈ সৈন্য পঠিয়াইছিল। তেওঁৰ মন্ত্ৰী গিৰিধৰ ভাণ্ডাৰীৰ নিৰ্দেশত এই হত্যাকাণ্ড সংঘটিত হয়। এই প্ৰচেষ্টাই পৰিৱেশৰ পোষকতাত দীৰ্ঘম্যাদী প্ৰভাৱ পেলায় আৰু পিছলৈ এই হত্যাকাণ্ড ২০ শতিকাৰ [[চিপকো আন্দোলন]]ৰ পূৰ্বসূৰী হিচাপে পৰিচিত হয়। প্ৰতিবাদকাৰীসকলৰ আত্মত্যাগৰ বাবে শাসকে পূৰ্বৰ গছ কটাৰ আদেশ ঘূৰাই লৈছিল।<ref name=":6">{{Cite web|url=http://theviewspaper.net/nature-conservation-is-my-religion/|title=Nature Conservation is my Religion|last=Mehra|first=Satya Prakash|date=31 December 2008|website=The Viewspaper|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20150602063517/http://theviewspaper.net/nature-conservation-is-my-religion/|archive-date=2 June 2015|access-date=20 April 2020|archivedate=2 June 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150602063517/http://theviewspaper.net/nature-conservation-is-my-religion/|deadurl=yes}}</ref>
==ইতিহাস==
১৭৩০ চনত অভাই সিঙে তেওঁৰ এজন মন্ত্ৰী গিৰিধৰ ভাণ্ডাৰীক নতুন ৰাজপ্ৰাসাদ নিৰ্মাণত ব্যৱহাৰৰ বাবে কাঠ সংগ্ৰহ কৰিবলৈ প্ৰেৰণ কৰে; কিছুমান সূত্ৰই কয় যে ৰাজপ্ৰাসাদটো নিৰ্মাণ কৰিবলৈ কাঠৰ প্ৰয়োজন হৈছিল,<ref name=":3">{{Cite book|url=https://archive.org/details/landoftigernatur00thap|url-access=registration|page=[https://archive.org/details/landoftigernatur00thap/page/179 179]|title=Land of the Tiger: A Natural History of the Indian Subcontinent|last=Thapar|first=Valmik|date=1997|publisher=University of California Press|isbn=9780520214705|language=en}}</ref> আনহাতে আন কিছুমানে লক্ষ্য কৰিছে যে মাৰৱাৰসকলে গছবোৰ জ্বলাই চূণ সৃষ্টি কৰাৰ উদ্দেশ্য লৈছিল।<ref name=":3" /><ref name=":2" /> উদ্দেশ্যপ্ৰণোদিত উদ্দেশ্য যিয়েই নহওক কিয়, ভাণ্ডাৰী আৰু তেওঁৰ সেনাবহিনীৰ সৈন্যই খেজাৰলিত উপস্থিত হয়, য’ত তেওঁলোকে গাঁৱৰ অৰণ্যত প্ৰৱেশৰ দাবী জনায়। [[অমৃতা দেৱী]] নামৰ এগৰাকী মহিলাৰ নেতৃত্বত গাঁৱৰ ৰাইজে ৰজাৰ সৈন্যৰ হাতত নিজৰ গছবোৰ এৰি দিবলৈ অস্বীকাৰ কৰে। অমৃতাই কয় যে খেজৰি গছ বিষ্ণোইসকলৰ বাবে পৱিত্ৰ আৰু তেওঁৰ বিশ্বাসে তেওঁক গছবোৰ কাটিবলৈ দিয়াত নিষেধাজ্ঞা আৰোপ কৰিছিল।<ref name=":2">Gottlieb, Roger S. "Bishnois: Defenders of the Environment." This Sacred Earth: Religion, Nature, Environment. Psychology Press, 1996. pp. 159-160</ref>
পৰিস্থিতি তীব্ৰতৰ হৈ পৰাত মাৰৱান দলে উৎকোচৰ বিনিময়ত গাঁৱৰ কেৱল খেজৰি গছবোৰ এৰি দিয়াৰ প্ৰস্তাৱ দিলে। কিন্তু ইয়াক বিষ্ণোই মূল্যবোধৰ ভয়াবহ অপমান হিচাপে গণ্য কৰা হৈছিল আৰু অমৃতাই ঘোষণা কৰিছিল যে গছবোৰ কাটিবলৈ দিয়াতকৈ মৃত্যুৱেই ভাল। তেওঁ আৰু তেওঁৰ পৰিয়ালে গছবোৰক ৰক্ষা কৰিবলৈ খেজৰী গছবোৰক সাবটি ধৰিবলৈ ধৰিলে। এই তিৰস্কাৰত ক্ষুব্ধ হৈ মৰৱানসকলে গছ কাটিবলৈ আৰম্ভ কৰাৰ আগতে অমৃতা আৰু তেওঁৰ তিনিগৰাকী কন্যাৰ মূৰ কাটি পেলায়।<ref name=":3" /><ref name="Kevin Desmond">{{cite book|author=Kevin Desmond |year=2017 |title=Planet Savers: 301 Extraordinary Environmentalists|publisher=[[Routledge]] |page=18|isbn=9781351280310 |url=https://books.google.com/books?id=KGRQDwAAQBAJ&q=%22Khejarli%22+massacre+%22Amrita+Devi%22+}}</ref>
জেহনাদৰ গছজোপাৰ অব্যাহত থকা অপৱিত্ৰতাৰ খবৰ দ্ৰুতগতিত ৰাজস্থানৰ বিষ্ণোই জনসাধাৰণৰ মাজত বিয়পি পৰিল। মুঠতে ৮৩খন গাঁৱৰ বিষ্ণোইসকলে গছবোৰ বচাবলৈ চেষ্টা কৰি জেহনাদলৈ যাবলৈ আৰম্ভ কৰে<ref name=":2" /> আৰু পৰিস্থিতিৰ বিষয়ে কি কৰিব পাৰি সেইটো নিৰ্ণয় কৰিবলৈ এখন পৰিষদ আহ্বান কৰা হয়। পৰিষদৰ সিদ্ধান্ত আছিল যে প্ৰতিজন বিষ্ণুই স্বেচ্ছাসেৱকে ভাবুকিৰ সন্মুখীন হোৱা গছবোৰৰ একোডাল গছ ৰক্ষাৰ বাবে নিজৰ প্ৰাণ আহুতি দিব। বয়সস্থ লোকসকলে প্ৰথমে আগবাঢ়ি গ’ল, খেজৰী গছবোৰক সাবটি ধৰি থকা বহুতকে হত্যা কৰা হ’ল। ইয়াক সুযোগ হিচাপে দেখি গিৰিধৰ ভাণ্ডাৰীয়ে দাবী কৰিছিল যে বিষ্ণোই কেৱল এনে লোককহে আগুৱাই পঠিয়াইছে, যিসকলক তেওঁলোকে সংসাৰত অসাৰ বুলি ভাবে আৰু ৰজাৰ সৈন্যৰে হত্যা কৰোৱাই মাৰিব। ইয়াৰ উত্তৰত কম বয়সীয়া পুৰুষ, মহিলা আৰু শিশুৱে গছবোৰক সাবটি ধৰিবলৈ ধৰিলে, যাৰ ফলত বহুতো গছক হত্যা কৰা হ’ল।<ref name=":2" /> মুঠতে গছবোৰক ৰক্ষা কৰি থকাৰ সময়তে ৩৬৩ জন বিষ্ণোইক হত্যা কৰা হয়।<ref name=":1">{{Cite web|url=https://nvdatabase.swarthmore.edu/content/bishnoi-villagers-sacrifice-lives-save-trees-1730|title=Bishnoi villagers sacrifice lives to save trees, 1730 {{!}} Global Nonviolent Action Database|website=nvdatabase.swarthmore.edu|language=en|access-date=26 October 2018}}</ref><ref name=":3" /><ref name=":5">Reichert A. (2016) Transformative Encounters: Destabilising Human/Animal and Nature/Culture Binaries Through Cross-Cultural Engagement.</ref>
বিষ্ণোইসকলৰ নিষ্ক্ৰিয় প্ৰতিৰোধত স্তম্ভিত হৈ অভয় সিঙে নিজৰ লোকসকলক স্মৰণ কৰি ব্যক্তিগতভাৱে মন্ত্ৰীৰ এই কাৰ্য্যৰ বাবে ক্ষমা বিচাৰি গাঁওখনলৈ যাত্ৰা কৰে।<ref name=":1" /> তেওঁ আদেশ দিলে যে গাঁওখনে আৰু কেতিয়াও ৰাজ্যৰ বাবে কাঠৰ যোগান ধৰিবলৈ বাধ্য নহ’ব। পিছলৈ গাঁওখনৰ নাম খেজাৰলি ৰখা হয় আৰু হত্যাকাণ্ডৰ স্থান বিষ্ণোই ধৰ্মৰ তীৰ্থস্থানত পৰিণত হয়।<ref name=":2" /><ref name=":3" />
==উত্তৰাধিকাৰ==
[[File:Bishnoi Temple at Khejarli Massacre Memorial Site..jpg|thumb|left|alt=Bishnoi Temple at Khejarli Massacre Memorial Site.|খেজাৰলী হত্যাকাণ্ড স্মাৰক স্থানত বিষ্ণোই মন্দিৰ।]]
খেজাৰলি হত্যাকাণ্ড ২০ শতিকাৰ পৰিৱেশবিদ [[চিপকো আন্দোলন]]ৰ প্ৰেৰণা আছিল।<ref>{{Cite news|url=https://www.ecologise.in/2017/05/28/the-bishnois-indias-original-environmentalists-who-inspired-the-chipko-movement/|title=The Bishnois, India's original environmentalists, who inspired the Chipko movement - Ecologise|date=28 May 2017|work=Ecologise|access-date=26 October 2018|language=en-GB}}</ref> খেজাৰলিৰ কেইবাটাও মন্দিৰ আৰু এটা চেনোটাফত এই হত্যাকাণ্ডৰ স্মৃতিচাৰণ কৰা হয় আৰু এই গাঁওখনত এই অনুষ্ঠানৰ সন্মানত বাৰ্ষিক বিষ্ণোই অনুষ্ঠান অনুষ্ঠিত হয়।<ref name=":5" /> প্ৰতি বছৰে ভদ্ৰপদৰ শুক্ল দশমীৰ দিনা ছেপ্টেম্বৰ মাহত যোধপুৰৰ খেজাৰলিত শ্বহীদসকলক শ্ৰদ্ধাঞ্জলি জনোৱাৰ বাবে এখন মেলাৰ আয়োজন কৰা হয়।<ref name=":6" />
ভাৰত চৰকাৰে অমৃতা দেৱীৰ বলিদানক স্বীকৃতি দি [[অমৃতা দেৱী বিষ্ণোই পৰিৱেশ সুৰক্ষা বঁটা]]ও প্ৰতিষ্ঠা কৰিছে।<ref name=":6" />
২০১৩ চনত পৰিৱেশ মন্ত্ৰ্যালয়ে এই হত্যাকাণ্ডৰ দিনটোক (১১ ছেপ্টেম্বৰ) [[ৰাষ্ট্ৰীয় বন শ্বহীদ দিৱস]] হিচাপে ঘোষণা কৰে।<ref>{{cite news |title=National Forest Martyrs Day: History, significance and theme |url=https://www.cnbctv18.com/environment/sept-11-india-national-forest-martyrs-day-history-significance-14675441.htm |access-date=13 September 2022 |work=cnbctv18.com |date=11 September 2022 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.deccanherald.com/join-hands-forest-conservation-692319.html|title=Join hands for forest conservation, says DCF|date=11 September 2018|website=Deccan Herald|language=en|access-date=14 July 2019}}</ref>
==তথ্যসূত্ৰ==
[[শ্ৰেণী:নৰসংহাৰ]]
[[শ্ৰেণী:আন্দোলন]]
fc8cwje90mk2dmn7gv6kq67gfzp6uoz
প্ৰমথেশ বৰুৱা মহাবিদ্যালয়
0
136890
606873
606821
2026-05-17T14:54:45Z
Kandarpajit Kallol
6257
606873
wikitext
text/x-wiki
{{unreferenced}}{{Infobox university
|name=প্ৰমথেশ বৰুৱা মহাবিদ্যালয়
|established=১৯৬৪
|type=ৰাজহুৱা
|principal=ড° কল্যাণ দাস
|city=[[গৌৰীপুৰ]], [[ধুবুৰী জিলা]]
|state=[[অসম]]
|country=[[ভাৰত]]
|affiliations=[[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]]
|website=https://pbcollege.ac.in/
|nickname=পি.বি. কলেজ}}
'''প্ৰমথেশ বৰুৱা মহাবিদ্যালয়''' ({{Lang-en|Pramathesh Barua College}}) ১৯৬৪ চনৰ ১ জুনত প্ৰতিষ্ঠা হোৱা অসমৰ এখন আগশাৰীৰ শিক্ষানুষ্ঠান। মহাবিদ্যালয়খন [[ধুবুৰী জিলা]]ৰ [[গৌৰীপুৰ]]ত অৱস্থিত। [[প্ৰমথেশ চন্দ্ৰ বৰুৱা]], ড° [[বীৰেন্দ্ৰনাথ দত্ত]], ড° কৃষ্ণ কান্ত বৰা, অধ্যাপক জয়ন্ত কুমাৰ চক্ৰৱৰ্তী, অধ্যাপক গঙ্গা ''শংকৰ'' পাণ্ডেৰ দৰে শৈক্ষিক প্ৰশাসকৰ অধীনত মহাবিদ্যালয়খনে অগ্ৰগতি লাভ কৰে। আৰম্ভণিতে মহাবিদ্যালয়খন অঞ্চলটোৰ জনসাধাৰণৰ সহযোগিতাৰ লগতে গৌৰীপুৰৰ জমিদাৰ পৰিয়ালৰ আৰ্থিক সহযোগিতাৰে আৰম্ভ হৈছিল। এই সহ-শিক্ষামূলক উচ্চ শিক্ষানুষ্ঠানখন পৰৱৰ্তী সময়ত চৰকাৰে গ্ৰহণ কৰে। ১৯৬৯ চনত ই [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ সৈতে স্থায়ী সংযোগ লাভ কৰে।<ref>https://pbcollege.ac.in/about_us.php</ref> <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_colleges_affiliated_to_the_Gauhati_University</ref>ই ধুবুৰী জিলাৰ মহাবিদ্যালয়সমূহৰ ভিতৰত বাণিজ্য শাখাত স্নাতক পাঠ্যক্ৰম প্ৰদান কৰা একমাত্ৰ মহাবিদ্যালয়।{{উদ্ধৃতিৰ প্ৰয়োজন}}
== ইতিহাস ==
১৯৬৪ চনত প্ৰতিষ্ঠিত এই মহাবিদ্যালয়খন [[প্ৰমথেশ বৰুৱা]]ৰ স্মৃতিত নামাকৰণ কৰা হৈছে।
== পাঠ্যক্ৰম ==
প্ৰমথেশ বৰুৱা মহাবিদ্যালয়ে [[কলা]] আৰু [[বাণিজ্য]] দুয়োটা শাখাতে উচ্চতৰ মাধ্যমিক আৰু স্নাতক পাঠ্যক্ৰম প্ৰদান কৰে। তদুপৰি মহাবিদ্যালয়খনৰ বিভিন্ন বিভাগে Add on courseৰ পাঠ্যক্ৰম প্ৰদান কৰে। যেনে-
#Add on course on Terracotta
#Add on course on Spoken English <ref>https://pbcollege.ac.in/upload/dept_syllabus/1721370121.pdf</ref> ইত্যাদি।
== বিভাগ ==
মহাবিদ্যালয়খনত বৰ্তমান মুঠ ১৫ টা বিভাগ আছে।কলা শাখাত ১৩ টা বিভাগ আৰু বাণিজ্য শাখাত ৩ টা বিভাগ আছে।<ref>https://pbcollege.ac.in/department.php আহৰণ কৰা হৈছে</ref>
=== কলা শাখা ===
# অসমীয়া বিভাগ
# ইংৰাজী বিভাগ
# সংস্কৃত বিভাগ
# বাংলা বিভাগ
# ইতিহাস বিভাগ
# ৰাজনীতি বিজ্ঞান বিভাগ
# অৰ্থনীতি বিজ্ঞান বিভাগ
# দৰ্শন বিভাগ
# শিক্ষা বিভাগ
# হিন্দী বিভাগ
# গণিত বিভাগ
# আৰবী বিভাগ
=== বাণিজ্য শাখা ===
# বিত্তীয় বিভাগ
# হিচাপ বিজ্ঞান বিভাগ
# বিত্তীয় ব্যৱস্থাপনা বিভাগ
== স্বীকৃতি ==
২০২৪ বৰ্ষত ''ৰাষ্ট্ৰীয় মূল্যাংকন আৰু স্বীকৃতি পৰিষদ'' (NAAC)-ৰ মূল্যায়ণত মহাবিদ্যালয়খনে ''বি+'' স্বীকৃতি লাভ কৰিছে।<ref>http://naac.gov.in/images/docs/AccreditationResults/229SC/SC_229_Cycle3.pdf</ref>
== তথ্যসূত্ৰ ==
[[শ্ৰেণী:অসমৰ মহাবিদ্যালয়সমূহ]]
8o0ihxkmybotg98uvgdeslcwz1gbfxl
ইৰানৰ পৰিবেশৰ সমস্যা
0
136892
606894
606610
2026-05-17T16:25:34Z
InternetArchiveBot
29706
Rescuing 9 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
606894
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|none}} <!-- "none" is preferred when the title is sufficiently descriptive; see [[WP:SDNONE]] -->
[[File:Iranian Fire altar.jpg|thumb|right|তেহৰাণৰ বায়ু প্ৰদূষণৰ ৮০% গাড়ী-মটৰৰ বাবে; বাকী ২০% কাৰখানা আৰু উদ্যোগৰ নিৰ্গমনৰ বাবে। ]]
'''ইৰানৰ পৰিবেশৰ সমস্যা''' [[ইৰাণ]] হ'ল বিশ্বৰ অন্যতম বৃহৎ আৰু ঘন জনবসতিপূৰ্ণ দেশ, ইয়াৰ আয়তন প্ৰায় ১৭ লাখ বৰ্গ কিলোমিটাৰ আৰু জনসংখ্যা ৯ কোটি ১৫ লাখ। ১৯৬৬ চনৰপৰা ইৰাণত জনসংখ্যাৰ অপৰিসীম বৃদ্ধি হৈছে, প্ৰথম অৱস্থাত ২৫,৭৮১,০৯০ জন লোকৰ সংখ্যা আৰু ২০১০ চনত মুঠ জনসংখ্যা ৭৫,৩৩০,০০০ হৈছিল। ইৰাণৰ পৰিৱেশজনিত সমস্যাসমূহৰ ভিতৰত বিশেষকৈ চহৰ অঞ্চলত বাহনৰ নিৰ্গমন, শোধনাগাৰৰ কাম-কাজ, আৰু ঔদ্যোগিক পানীৰপৰা ওলোৱা পানীয়ে বায়ুৰ গুণাগুণৰ অৱনতি ঘটাত অৰিহণা যোগায়। [[ৰাষ্ট্ৰসংঘ]]ৰ পৰিৱেশ কাৰ্যসূচীৰ এক প্ৰতিৱেদনত পৰিৱেশ সূচকাংকৰ ক্ষেত্ৰত ইৰাণক ১৩৩খন দেশৰ ভিতৰত ১১৭ নম্বৰ স্থানত ৰখা হৈছে। <ref>[http://iran-daily.com/1385/2798/html/ Iran Daily – Front Page – 03/06/07<!-- Bot generated title -->]</ref><ref>{{cite web|title=Iran Environment in Grave Danger|url=http://www.payvand.com/news/09/oct/1280.html|website=payvand.com|access-date=2009-10-28|archive-date=2020-01-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20200115042603/http://www.payvand.com/news/09/oct/1280.html|url-status=dead|archivedate=2020-01-15|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200115042603/http://www.payvand.com/news/09/oct/1280.html|deadurl=yes}}</ref> পানীৰ অভাৱো চিন্তাৰ বিষয় কাৰণ। গোলকীয় উষ্ণতা বৃদ্ধিৰ সৈতে জড়িত উষ্ণতা বৃদ্ধি আৰু বৰষুণৰ মাত্ৰাৰ উঠা-নমাৰ ফলত খৰাং বা বানপানীৰ সৃষ্টি হ’ব পাৰে আৰু ইয়াৰ ফলত দেশখনত পানীৰ উপলব্ধতা আৰু অধিক হ্ৰাস কৰিব।
== বায়ু প্ৰদূষণ ==
[[বিশ্ব বেংক]]ৰ মতে বায়ু প্ৰদূষণৰ ফলত হোৱা মৃত্যুৰ ফলত ইৰাণৰ অৰ্থনীতিৰ ক্ষতি হয় ৬৪ কোটি ডলাৰ বা ৫.১ ট্ৰিলিয়ন ৰিয়েল অৰ্থাৎ জিডিপিৰ ০.৫৭ শতাংশ।<ref>{{cite web|title=Iran Daily – Front Page – 03/06/07|url=http://www.nitc.co.ir/iran-daily/1385/2798/html/index.htm|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20071115065256/http://www.nitc.co.ir/iran-daily/1385/2798/html/index.htm|archive-date=2007-11-15|access-date=2015-11-22|archivedate=2007-11-15|archiveurl=https://web.archive.org/web/20071115065256/http://www.nitc.co.ir/iran-daily/1385/2798/html/index.htm|deadurl=yes}}</ref> বায়ু প্ৰদূষণ সম্পৰ্কীয় ৰোগৰ বাবে ইৰাণৰ অৰ্থনীতিৰ বাবে প্ৰতি বছৰে অনুমাণিক ২৬ কোটি ডলাৰ বা ২.১ ট্ৰিলিয়ন ৰিয়াল বা জিডিপিৰ ০.২৩ শতাংশ ক্ষতি হয়।
বেছিভাগ বাহনতে সীহযুক্ত গেছলিন ব্যৱহাৰ কৰে আৰু ইয়াৰ নিৰ্গমন নিয়ন্ত্ৰণ সঁজুলিৰ অভাৱ। <ref>[http://iran-daily.com/1386/2880/html/economy.htm Iran Daily – Domestic Economy – 07/01/07<!-- Bot generated title -->] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080506083012/http://iran-daily.com/1386/2880/html/economy.htm|date=2008-05-06}}</ref> তেহৰাণক বিশ্বৰ অন্যতম প্ৰদূষিত চহৰ বুলি গণ্য কৰা হয়। কিন্তু ভৱিষ্যতে বৰ্তমানৰ ৰাজহুৱা পৰিবহণ ব্যৱস্থাৰ ঠাইত প্ৰাকৃতিক গেছ চালিত বাছ আৰু গাড়ীৰ ব্যৱস্থা কৰাৰ পৰিকল্পনা কৰা হৈছে। ইয়াৰ উপৰি ইৰাণত চৰকাৰী ৰাজসাহায্যৰ জৰিয়তে ইন্ধনৰ মূল্য কৃত্ৰিমভাৱে কম হয়, যাৰ ফলত ইন্ধনৰ ব্যৱহাৰ অতি অদক্ষ আৰু প্ৰদূষিত হয়। <ref>{{cite web|date=28 September 2007|title=Atieh Bahar|url=http://www.atiehbahar.com/Resources/Environment.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20070928000332/http://www.atiehbahar.com/Resources/Environment.htm|archive-date=2007-09-28}}</ref><ref>{{cite web|title=Iran Daily – Domestic Economy – 01/11/09|url=http://www.iran-daily.com/1387/3313/html/economy.htm|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20090318162410/http://www.iran-daily.com/1387/3313/html/economy.htm|archive-date=2009-03-18|access-date=2016-02-19}}</ref> যাতায়াতৰ সঠিক ব্যৱস্থাপনা, বাহন পৰিদৰ্শন, বৈদ্যুতিক চাইকেলৰ ব্যাপক ব্যৱহাৰ আৰু চৰকাৰৰ তথ্যপ্ৰযুক্তিৰ ব্যৱহাৰ আদি এই সমস্যাৰ সমাধানৰ অংশ।<ref>{{cite web|title=YouTube|url=https://www.youtube.com/watch?v=kx3j6U9Z9Ok|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20100607193719/http://www.youtube.com/watch?v=kx3j6U9Z9Ok|archive-date=2010-06-07|via=YouTube}}</ref>
শ্বাস-প্ৰশ্বাসজনিত ৰোগৰ বৃদ্ধি পোৱা প্ৰাদুৰ্ভাৱৰ প্ৰতি সঁহাৰি জনাই তেহৰাণ আৰু আৰক (ৰাজধানীৰ দক্ষিণ-পশ্চিমে অৱস্থিত) চহৰ চৰকাৰে বায়ু প্ৰদূষণ নিয়ন্ত্ৰণ কাৰ্যসূচী আৰম্ভ কৰিছে। এই কাৰ্যসূচীসমূহৰ লক্ষ্য হৈছে বায়ুমণ্ডললৈ নিৰ্গত হোৱা ক্ষতিকাৰক ৰাসায়নিক পদাৰ্থৰ পৰিমাণ ক্ৰমান্বয়ে হ্ৰাস কৰা।<ref>{{cite web|url=http://www.payvand.com/news/09/apr/1027.html|title=Iran Pharmaceuticals and Healthcare Report Q2|website=payvand.com|access-date=2009-07-04|archive-date=2011-11-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20111129222751/http://www.payvand.com/news/09/apr/1027.html|url-status=dead|archivedate=2011-11-29|archiveurl=https://web.archive.org/web/20111129222751/http://www.payvand.com/news/09/apr/1027.html|deadurl=yes}}</ref>
== জলবায়ু পৰিৱৰ্তন ==
ইৰাণ জলবায়ু পৰিৱৰ্তনৰ কিয়'ট' প্ৰট'কলৰ অংশীদাৰ যদিও ইয়াৰ ডোহা সংশোধনীৰ অংশীদাৰ নহয়।<ref>{{Cite web|title=United Nations Treaty Collection|url=https://treaties.un.org/Pages/ViewDetails.aspx?src=IND&mtdsg_no=XXVII-7-c&chapter=27&clang=_en|access-date=2020-11-10|publisher=United Nations}}</ref>
== পৰিৱেশ তন্ত্ৰ ==
ইৰাণৰ বহু অংশ অতিমাত্ৰা চৰণীয়া পথাৰ, মৰুভূমিকৰণ আৰু/বা বনাঞ্চল ধ্বংসৰদ্বাৰা প্ৰভাবিত।
উদ্যোগ আৰু কৃষিৰ সম্প্ৰসাৰণৰ লগে লগে জলাশয় আৰু মিঠা পানীৰ উৎসসমূহ দ্ৰুতগতিত ধ্বংস হৈ আহিছে; ইয়াৰ উপৰি তেল আৰু ৰাসায়নিক পদাৰ্থ নিৰ্গত হোৱাৰ ফলত পাৰ্চী উপসাগৰ আৰু কাস্পিয়ান সাগৰৰ জলজ জীৱ-জন্তুৰ ক্ষতি হৈছে।<ref>{{cite web|title=Iran – Country Brief|url=http://web.worldbank.org/WBSITE/EXTERNAL/COUNTRIES/MENAEXT/IRANEXTN/0,,menuPK:312966~pagePK:141132~piPK:141107~theSitePK:312943,00.html|website=web.worldbank.org}}</ref> ইৰাণে যুক্তি আগবঢ়ায় যে কাস্পিয়ান সাগৰত তেল আৰু গেছৰ মজুত উন্নয়নৰ বাবে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰতিযোগিতাই অঞ্চলটোৰ বাবে পৰিৱেশৰ প্ৰতি নতুন ভাবুকিৰ সৃষ্টি কৰিছে।<ref>{{cite web|title=Iran environment in grave danger|url=http://www.payvand.com/news/10/apr/1289.html|website=payvand.com|access-date=2010-05-05|archive-date=2020-01-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20200115013610/http://www.payvand.com/news/10/apr/1289.html|url-status=dead|archivedate=2020-01-15|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200115013610/http://www.payvand.com/news/10/apr/1289.html|deadurl=yes}}</ref> যদিও ১৯৭১ চনৰপৰা পৰিৱেশ বিভাগৰ অস্তিত্ব আছে, ইৰাণে এতিয়াও বহনক্ষম উন্নয়ন নীতি প্ৰণয়ন কৰা নাই, কাৰণ হ্ৰস্বম্যাদী অৰ্থনৈতিক লক্ষ্যক অধিক অগ্ৰাধিকাৰ দিয়া হৈছে।<ref>{{cite web|title=Green Party of Iran – News|url=http://www.iran-e-sabz.org/news/iranenv.html|website=iran-e-sabz.org|access-date=2009-08-16|archive-date=2008-10-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20081009213724/http://www.iran-e-sabz.org/news/iranenv.html|url-status=dead|archivedate=2008-10-09|archiveurl=https://web.archive.org/web/20081009213724/http://www.iran-e-sabz.org/news/iranenv.html|deadurl=yes}}</ref>
ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ সাগৰীয় আইন সম্পৰ্কীয় সন্ধিত ইৰানে স্বাক্ষৰিত কৰিছে, কিন্তু এতিয়াও অনুমোদিত হোৱা নাই: পৰিৱেশ পৰিৱৰ্তন, সাগৰৰ আইন, সাগৰীয় জীৱ সংৰক্ষণ <ref name="auto">{{cite web|title=Archived copy|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/iran/|archive-url=https://web.archive.org/web/20210110162554/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/iran|url-status=dead|archive-date=January 10, 2021|access-date=2012-12-04|archivedate=2024-05-05|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240505102855/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/iran/|deadurl=yes}}</ref>
== বনাঞ্চল ধ্বংস ==
ইৰাণৰ ২০১৮ চনৰ বন লেণ্ডস্কেপ অখণ্ডতা সূচকাংকৰ গড় স্ক’ৰ আছিল ৭.৬৭/১০, যাৰ ফলত ইৰানে ১৭২খন দেশৰ ভিতৰত বিশ্বজুৰি ৩৪ নম্বৰ স্থান লাভ কৰিছে। <ref name="FLII-Supplementary">{{cite journal|last1=Grantham|first1=H. S.|last2=Duncan|first2=A.|last3=Evans|first3=T. D.|last4=Jones|first4=K. R.|last5=Beyer|first5=H. L.|last6=Schuster|first6=R.|last7=Walston|first7=J.|last8=Ray|first8=J. C.|last9=Robinson|first9=J. G. |last10=Callow |first10=M.|last11=Clements|first11=T.|last12=Costa|first12=H. M.|last13=DeGemmis|first13=A.|last14=Elsen|first14=P. R.|last15=Ervin|first15=J.|year=2020|title=Anthropogenic modification of forests means only 40% of remaining forests have high ecosystem integrity – Supplementary Material|journal=Nature Communications|volume=11|issue=1|page=5978|doi=10.1038/s41467-020-19493-3|issn=2041-1723|pmc=7723057|pmid=33293507|last16=Franco|first16=P.|last17=Goldman|first17=E.|last18=Goetz|first18=S.|last19=Hansen|first19=A. |last20=Hofsvang |first20=E.|last21=Jantz|first21=P.|last22=Jupiter|first22=S.|last23=Kang|first23=A.|last24=Langhammer|first24=P.|last25=Laurance|first25=W. F.|last26=Lieberman|first26=S.|last27=Linkie|first27=M.|last28=Malhi|first28=Y.|last29=Maxwell|first29=S. |last30=Mendez |first30=M.|last31=Mittermeier|first31=R.|last32=Murray|first32=N. J.|last33=Possingham|first33=H.|last34=Radachowsky|first34=J.|last35=Saatchi|first35=S.|last36=Samper|first36=C.|last37=Silverman|first37=J.|last38=Shapiro|first38=A.|last39=Strassburg|first39=B. |last40=Stevens |first40=T.|last41=Stokes|first41=E.|last42=Taylor|first42=R.|last43=Tear|first43=T.|last44=Tizard|first44=R.|last45=Venter|first45=O.|last46=Visconti|first46=P.|last47=Wang|first47=S.|last48=Watson|first48=J. E. M.}}</ref>
==প্ৰাকৃতিক দূৰ্য্যোগ ==
ইৰাণত পশ্চিম সীমান্ত আৰু উত্তৰ-পূবত সময়ে সময়ে খৰাং, বানপানী, ধূলিৰ ধুমুহা, বালিৰ ধুমুহা আৰু ভূমিকম্পৰ সৃষ্টি হয়।[ <ref name="auto" />
==ভূমিৰ ক্ষয়ীভৱন ==
২০১১ চনত ইৰাণে মাটিৰ খহনীয়াৰ ক্ষেত্ৰত বিশ্বৰ ভিতৰতে আটাইতকৈ বেয়া স্থান লাভ কৰিছিল,<ref>{{cite web|title=Iran ranked worst in the world for soil erosion: expert|url=http://www.payvand.com/news/12/apr/1160.html|website=payvand.com|access-date=2012-04-25|archive-date=2020-01-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20200113020933/http://www.payvand.com/news/12/apr/1160.html|url-status=dead|archivedate=2020-01-13|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200113020933/http://www.payvand.com/news/12/apr/1160.html|deadurl=yes}}</ref> ২০১৭ চনৰ প্ৰতিৱেদন অনুসৰি দেশখনৰ খহনীয়াৰ হাৰ বিশ্বৰ গড়ৰ ২.৫ গুণ।<ref>{{Cite web|date=2017-11-11|title=Soil erosion in Iran 2.5 times the world average|url=https://www.tehrantimes.com/news/418381/Soil-erosion-in-Iran-2-5-times-the-world-average|access-date=2024-04-28|website=Tehran Times}}</ref>
==আৱৰ্জনা ==
দেশত প্ৰতিদিনে অনুমাণিক ৫০,০০০ টন আৱৰ্জনা উৎপাদন হয় যাৰ ৭০ৰপৰা ৮০ শতাংশ আৱৰ্জনা পৰিষ্কাৰ-পৰিচ্ছন্নভাৱে নিষ্কাশন কৰা হয় যদিও বাকীখিনি নহয়। <ref>{{cite web|title=Every Iranian produces 700 grams of garbage per day|url=http://www.payvand.com/news/12/apr/1238.html|website=payvand.com|access-date=2012-04-24|archive-date=2020-01-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20200113015547/http://www.payvand.com/news/12/apr/1238.html|url-status=dead|archivedate=2020-01-13|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200113015547/http://www.payvand.com/news/12/apr/1238.html|deadurl=yes}}</ref> ইৰাণে বছৰি (২০১৬) ৮০ লাখ টনতকৈ অধিক বিপজ্জনক আৱৰ্জনা উৎপন্ন কৰে। <ref>{{cite web|date=23 October 2016|title=Hazardous Waste Production Alarming|url=https://financialtribune.com/articles/people/52093/hazardous-waste-production-alarming|access-date=16 May 2026|archivedate=17 August 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180817023255/https://financialtribune.com/articles/people/52093/hazardous-waste-production-alarming|deadurl=yes}}</ref>
== পানী ==
ঔদ্যোগিক আৰু নগৰীয়া বৰ্জ্য পানীৰ বৈ যোৱা পানীয়ে নদী, উপকূলীয় আৰু ভূ-গৰ্ভস্থ পানী দূষিত কৰিছে <ref name="www-wds.worldbank.org">[http://www-wds.worldbank.org/external/default/WDSContentServer/WDSP/IB/2005/05/09/000090341_20050509132811/Rendered/PDF/31984.pdf World Bank: Northern Cities Water Supply and Sanitation Project] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090305174628/http://www-wds.worldbank.org/external/default/WDSContentServer/WDSP/IB/2005/05/09/000090341_20050509132811/Rendered/PDF/31984.pdf |date=2009-03-05 }}, p. 29-30</ref>
=== পানীৰ অভাৱ ===
দেশখনত পানীৰ নাটনিৰ সন্মুখীন হৈছে আৰু ইৰাণৰ প্ৰায় ৩৫% লোকে পানীৰ অভাৱৰ সন্মুখীন হৈছে। এই সমস্যাসমূহ দ্ৰুত নগৰায়নে আৰু অধিক ভয়াৱহ কৰি তুলিছে যাৰ ফলত বায়ুৰ গুণাগুণ অৱনতি ঘটিছে।<ref>{{Cite web |title=Climate profile: Iran |url=https://www.atlanticcouncil.org/programs/middle-east-programs/rafik-hariri-center-for-the-middle-east/empowerme/macromena/climate-profile-iran/ |access-date=2023-10-20 |website=Atlantic Council |language=en-US}}</ref>
দ্ৰুত নগৰায়ন আৰু বৰ্ধিত কৃষি চাহিদাই দেশৰ ইতিমধ্যে দুৰ্লভ পানী যোগান আৰু অধিক ভয়াৱহ কৰি তুলিছে। ইৰাণৰ প্ৰায় ৯০% জলসম্পদ কৃষিৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়; জলসিঞ্চনৰ দুৰ্বল পদ্ধতি আৰু ভূগৰ্ভস্থ পানীৰ ওপৰত অত্যধিক নিৰ্ভৰশীলতাই এই গুৰুত্বপূৰ্ণ মজুতসমূহ দ্ৰুতগতিত ক্ষয় কৰি পেলাইছে। ইৰাণৰ পানী ব্যৱস্থাপনা নীতি ,বান্ধ নিৰ্মাণ আৰু পানী স্থানান্তৰ প্ৰকল্পকে আদি কৰি সকলো প্ৰায়ে ৰাজনৈতিক বিবেচনাৰ দ্বাৰা পৰিচালিত হয় আৰু পৰিৱেশ আৰু সামাজিক প্ৰভাৱক আওকাণ কৰা হয়। এই নীতিসমূহৰ ফলত পৰিৱেশৰ অৱক্ষয় ঘটে, যেনে নদী আৰু জলাশয় শুকান হোৱা। এই নীতিসমূহে পানীৰ অভাৱৰ মূল কাৰণসমূহ সমাধান কৰাত ব্যৰ্থ হয় আৰু গ্ৰাম্য আৰু পৰিসীমা অঞ্চলৰ সম্প্ৰদায়সমূহক অসমতাপূৰ্ণভাৱে প্ৰভাৱিত কৰি সামাজিক অশান্তিৰ ইন্ধন যোগায়।
==তথ্যৰ উৎস==
<references/>
==বাহ্যিক সংযোগ==
*[https://web.archive.org/web/20070619050935/http://www.irandoe.org/ Department of Environment – Islamic Republic of Iran]
*{{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20070928000332/http://www.atiehbahar.com/Resources/Environment.htm |date=September 28, 2007 |title=Environment in Iran – Brief Sector Study }} (2003)
*[https://archive.today/20120803091645/http://www.eia.doe.gov/emeu/cabs/Iran/Profile.html US Dept. of Energy] – Environment Overview for Iran
*[http://www.parstimes.com/environment/ Iran: Environment and Nature]
{{Asia in topic|পৰিৱেশৰ সমস্যা}}
{{Country study}}
[[শ্ৰেণী:ইৰান]]
[[শ্ৰেণী:পৰিৱেশ বিজ্ঞান]]
0aeddgrxnlwb3ix3vozb1txs2regnn7
ইৰানৰ গণমাধ্যম
0
136893
606893
606625
2026-05-17T16:24:15Z
InternetArchiveBot
29706
Rescuing 3 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
606893
wikitext
text/x-wiki
[[File:Ancient Iran weekly newspaper.jpg|thumb|প্ৰাচীন ইৰাণৰ সাপ্তাহিক বাতৰি কাকত]]
'''ইৰাণৰ গণমাধ্যম ({{lang-en|Mass media in Iran}}) ''' ব্যক্তিগত আৰু ৰাজহুৱা দুয়োটা মালিকানাধীন যদিও সকলো চেনেল চেঞ্চৰশ্বিপৰ অধীনত। ২০১৬ চনত ইৰাণৰ ১৭৮খন বাতৰি কাকত, ৮৩খন আলোচনী, ১৫,০০০খন তথ্য ছাইট আৰু ২০ লাখ ব্লগ আছিল।<ref>{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=Wxzq105swqA|title=Lettres Persanes : suivez l'Iran depuis l'Iran|last=Lettres Persanes|date=23 May 2016|access-date=24 April 2018|via=YouTube|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170812134640/https://www.youtube.com/watch?v=Wxzq105swqA|archive-date=12 August 2017}}</ref> ইছলামিক বিপ্লৱী আদালতৰ ছপা মাধ্যম নিৰীক্ষণ কৰাৰ কৰ্তৃত্ব আছে, আৰু জুৰীয়ে ধৰ্মবিৰোধী, মানহানিকাৰক বা জাতীয় স্বাৰ্থৰ বাবে ক্ষতিকাৰক সামগ্ৰী প্ৰকাশ কৰাৰ বাবে দোষী সাব্যস্ত কৰা বাতৰি কাকত বা আলোচনীৰ প্ৰকাশ স্থগিত বা অনুজ্ঞাপত্ৰ বাতিল কৰিব পাৰে।
[[ইৰাণ]]ৰ গণমাধ্যমৰ অন্যতম মূল নিয়ন্ত্ৰণ কৰ্তৃপক্ষ হৈছে গণমাধ্যম নিয়ন্ত্ৰণ কৰ্তৃপক্ষ সংস্থা।
==বাতৰি কাকত==
[[Image:2011 newspapers Tehran 6030393078.jpg|thumb|বিভিন্ন বাতৰি কাকত,তেহৰান,২০১১]]
পাৰ্চী ভাষাৰ কাঘাজ-ই আখবৰ ("বাতৰিৰ কাগজ") আছিল কাজাৰ ইৰাণত প্ৰকাশিত এখন মাহেকীয়া বাতৰি কাকত। ১৮৩৭ চনৰ ১ মে’ত প্ৰথম সংখ্যা প্ৰকাশ কৰা এইখন ইৰাণত প্ৰকাশ পোৱা প্ৰথমখন কাকত আছিল। মহম্মদ শ্বাহ কাজাৰৰ নিৰ্দেশত কাকতখন সৃষ্টিৰ বাবে তেহৰাণত মিৰ্জা ছালেহ শ্বিৰাজীয়ে পৰিচালনা কৰিছিল।
[[ইৰাণ]]ৰ বেছিভাগ বাতৰি কাকত [[পাৰ্চী]] ভাষাত প্ৰকাশ পায় যদিও [[ইংৰাজী]] আৰু অন্যান্য ভাষাৰ বাতৰি কাকতও আছে। সৰ্বাধিক বিক্ৰী হোৱা কাকত প্ৰকাশ পায় [[তেহৰাণ]]ত। জনপ্ৰিয় দৈনিক আৰু সাপ্তাহিক বাতৰি কাকতসমূহৰ ভিতৰত ''ইৰাণ'', ''ইটেলাট'', ''কায়হান'', ''হামশ্বাহৰী'', ''ৰিছালাট'' আদি অন্যতম। ''ইৰাণ ডেইলী'' আৰু ''তেহৰাণ টাইমছ'' দুয়োখন ইংৰাজী ভাষাৰ বাতৰি কাকত।<ref name=BYI>{{Cite book
|last1 = Ayse
|first1 = Valentine
|url = http://www.investiniran.ir/en/filepool/26?redirectpage=%2fen%2febook
|last2 = Nash
|first2 = Jason John
|last3 = Leland
|first3 = Rice
|title = The Business Year 2013: Iran
|place = London, U.K.
|publisher = The Business Year
|date = January 2013
|page = 114
|isbn = 978-1-908180-11-7
|url-status = dead
|archive-url = https://web.archive.org/web/20161227193349/http://www.investiniran.ir/en/filepool/26?redirectpage=%2Fen%2Febook
|archive-date = 2016-12-27
|access-date = 2014-03-16
|archivedate = 2016-12-27
|archiveurl = https://web.archive.org/web/20161227193349/http://www.investiniran.ir/en/filepool/26?redirectpage=%2Fen%2Febook
}}</ref> ইৰাণৰ সৰ্ববৃহৎ মিডিয়া কোম্পানী হৈছে ''ইছলামিক ৰিপাব্লিক অৱ ইৰাণ ব্ৰডকাষ্টিং'' (IRIB)। '' ফাইনেন্সিয়েল ট্ৰিবিউন'' হৈছে ইংৰাজী ভাষাৰ মূল (অনলাইন) অৰ্থনৈতিক বাতৰি কাকত। ইৰাণ ফ্ৰণ্ট পেজ (আই এফ পি নিউজ) হৈছে ইংৰাজী ভাষাৰ এটা বাতৰি ৱেবছাইট যিয়ে পাঠকসকলক ইৰাণৰ পাৰ্চী ভাষাৰ সংবাদ মাধ্যমে প্ৰকাশ কৰা ইৰাণৰ শেহতীয়া বাতৰি আৰু মতামতসমূহৰ ইংৰাজী অনুবাদ প্ৰদান কৰে। <ref>{{cite web |url=http://ifpnews.com/about-us |title=About Us - Iran Front Page |access-date=2018-03-18 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180318183301/http://ifpnews.com/about-us |archive-date=2018-03-18 |archivedate=2018-03-18 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180318183301/http://ifpnews.com/about-us |deadurl=yes }} "About Iran Front Page"</ref>
==বিদেশী সম্প্ৰচাৰ==
দেশখনে কেইবাটাও বিদেশী সম্প্ৰচাৰ লাভ কৰে, য'ত বিবিচি পাৰ্চী টিভি, কল ইজৰাইল, ৰেডিঅ' ফাৰ্ডাৰপৰা পাৰ্চী ভাষাৰ অনুষ্ঠান সম্প্ৰচাৰ হয়; কিন্তু এই সম্প্ৰচাৰসমূহ কেতিয়াবা ৰেডিঅ' জামিঙৰদ্বাৰা বাধাপ্ৰাপ্ত হয়।<ref>{{cite web |url=https://www.cbc.ca/news/world/listening-to-iran-1.739005 |title=Listening to Iran - World - CBC News |access-date=2008-11-30 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20100607084511/https://www.cbc.ca/news/world/listening-to-iran-1.739005 |archive-date=2010-06-07 }} "Listening to Iran" – Canadian Broadcasting Corporation</ref> ৰাষ্ট্ৰীয় আইন আৰু নিয়মৰপৰা বিচ্যুত হোৱা যিকোনো বস্তু চৰকাৰে চেঞ্চৰ কৰে।<ref>[http://www.rsf.org/article.php3?id_article=10733 Reporters sans frontières – Internet – Iran<!-- Bot generated title -->] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20080224063811/http://www.rsf.org/article.php3?id_article=10733 |date=February 24, 2008 }}</ref><ref>Molavi, ''Soul of Iran'', Norton, (2002) p.5</ref> ইৰাণৰ বেছিভাগ মানুহেই অৰ্থাৎ ৮০ শতাংশতকৈ অধিক লোকে তেওঁলোকৰ বাতৰি চৰকাৰী সংবাদ মাধ্যমৰপৰা পায়।<ref>{{cite web|url=http://www.payvand.com/news/11/apr/1090.html|title=State Department's First Persian-Language Spokesperson Could Appear In Iranian State Media|website=www.payvand.com|access-date=24 April 2018|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180108233437/http://www.payvand.com/news/11/apr/1090.html|archive-date=8 January 2018|archivedate=8 January 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180108233437/http://www.payvand.com/news/11/apr/1090.html|deadurl=yes}}</ref> ইৰাণত ব্যক্তিগত, স্বতন্ত্ৰ সংবাদ মাধ্যম স্থাপনৰ প্ৰচেষ্টা বন্ধ বা নিৰ্মূল কৰা হৈছে আৰু ৰিপ’ৰ্টাৰ্ছ উইদাউট বৰ্ডাৰে ঘোষণা কৰিছে যে মধ্যপ্ৰাচ্যৰ ভিতৰত ইৰাণৰ ভিতৰতে সৰ্বাধিক কাৰাবন্দী সাংবাদিক আছে। ১৯৭৯ চনৰ ইৰাণৰ সংবিধান অনুসৰি সকলো সম্প্ৰচাৰ কেৱল চৰকাৰে কৰিব লাগিব আৰু ১৯৯৪ চনত ইছলামিক ৰিপাব্লিকে উপগ্ৰহ টেলিভিছনৰ ব্যৱহাৰ নিষিদ্ধ কৰে।<ref name=samati>{{cite news|url=http://ipsnews.net/news.asp?idnews=38417 |title=New TV Channel to Focus on Iraq, Shia Issues |last=Sanati |first=Kimia |date=4 July 2007 |publisher=[[Inter Press Service|IPS]] |access-date=29 December 2009 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090121014222/http://www.ipsnews.net/news.asp?idnews=38417 |archive-date=21 January 2009 }}</ref> ইয়াৰ পিছতো ৩০ শতাংশতকৈ অধিক ইৰাণীয়ে প্ৰকৃততে উপগ্ৰহ টেলিভিছন চেনেল চায়।
<ref>{{cite web|url=http://observers.france24.com/content/20121220-iran-dismantle-satellite-dishes-tv-tehran|title=Iran's war on satellite dishes: "We just buy new ones the next day"|website=france24.com|access-date=24 April 2018|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150520182530/http://observers.france24.com/content/20121220-iran-dismantle-satellite-dishes-tv-tehran|archive-date=20 May 2015}}</ref>
==তথ্যৰ উৎস==
{{Reflist}}
==বাহ্যিক সংযোগ==
#https://orsam.org.tr
Politics and Media in Iran
{{Asia topic|Media of}}
{{DEFAULTSORT:Media Of Iran}}
[[শ্ৰেণী:গণমাধ্যম]]
[[শ্ৰেণী:ইৰান]]
d4c0o7them7cip6eqgrisa44z9eeinr
কেন্দ্ৰীয় বিশ্ববিদ্যালয় (ভাৰত)
0
136894
606956
606632
2026-05-18T01:35:17Z
InternetArchiveBot
29706
Rescuing 20 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
606956
wikitext
text/x-wiki
{{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}}
[[চিত্ৰ:BHU_Main_Gate,_Banaras_Hindu_University_enhanced.jpg|thumb|ভাৰতৰ প্ৰথম কেন্দ্ৰীয় বিশ্ববিদ্যালয় (১৯১৬ চনত প্ৰতিষ্ঠিত আৰু কেন্দ্ৰীয় স্বীকৃতিপ্ৰাপ্ত) বানাৰস হিন্দু বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰধান প্ৰৱেশদ্বাৰ।]]
[[ভাৰত]]ৰ '''কেন্দ্ৰীয় বিশ্ববিদ্যালয়'''সমূহ হ’ল সংসদৰ আইনৰ দ্বাৰা প্ৰতিষ্ঠিত ৰাজহুৱা বিশ্ববিদ্যালয়, যিবোৰ [[ভাৰতৰ শিক্ষা মন্ত্ৰালয়|শিক্ষা মন্ত্ৰালয়]]ৰ অধীনস্থ উচ্চ শিক্ষা বিভাগৰ পৰিসৰৰ ভিতৰত থাকে;<ref name="Central Universities">{{Cite web|url=http://mhrd.gov.in/central_univ_eng|title=Central Universities|work=mhrd.gov.in|accessdate=13 March 2012|publisher=[[Ministry of Human Resource Development (India)|Union Human Resource Development Ministry]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120303143139/http://mhrd.gov.in/central_univ_eng|archivedate=3 March 2012}}</ref> অৱশ্যে অন্যান্য মন্ত্ৰালয়ৰ অধীনত থকা নখন বিশ্ববিদ্যালয় ইয়াৰ ব্যতিক্ৰম।<ref name="Central" /> সাধাৰণতে ভাৰতৰ বিশ্ববিদ্যালয়সমূহ [[বিশ্ববিদ্যালয় অনুদান আয়োগ|বিশ্ববিদ্যালয় অনুদান আয়োগে]] (UGC) স্বীকৃতি দিয়ে, যিয়ে ''বিশ্ববিদ্যালয় অনুদান আয়োগ আইন, ১৯৫৬'' ৰ পৰা নিজৰ ক্ষমতা লাভ কৰে।<ref>{{Cite web|title=UGC Act-1956|url=http://mhrd.gov.in/sites/upload_files/mhrd/files/upload_document/ugc_act.pdf|work=mhrd.gov.in/|publisher=Secretary, University Grants Commission|accessdate=31 March 2016}}</ref> ইয়াৰ উপৰিও ১৫ খন পেছাদাৰী পৰিষদ গঠন কৰা হয়, যিয়ে স্বীকৃতি আৰু সমন্বয়ৰ বিভিন্ন দিশ নিয়ন্ত্ৰণ কৰে।<ref>{{Cite web|url=http://www.ugc.ac.in/page/professional-councils.aspx|title=Professional Councils|work=ugc.ac.in|accessdate=11 September 2017|publisher=[[University Grants Commission (India)|University Grants Commission]]}}</ref> ইয়াৰ উপৰিও কেন্দ্ৰীয় বিশ্ববিদ্যালয়সমূহ ''কেন্দ্ৰীয় বিশ্ববিদ্যালয় আইন, ২০০৯'' ৰ অন্তৰ্ভুক্ত, যিয়ে ইয়াৰ উদ্দেশ্য, ক্ষমতা, শাসন আদি নিয়ন্ত্ৰণ কৰে আৰু ১২খন নতুন বিশ্ববিদ্যালয় স্থাপন কৰে।<ref name="act2009">{{Cite web|url=http://www.cuk.ac.in/pdf/ACT-AND-STATUTES.pdf|title=Central Universities Act, 2009|accessdate=14 August 2016|publisher=[[Central University of Karnataka]]}}</ref> {{As of|2023|6}} ইউজিচিয়ে প্ৰকাশ কৰা কেন্দ্ৰীয় বিশ্ববিদ্যালয়ৰ তালিকাত ৫৬খন কেন্দ্ৰীয় বিশ্ববিদ্যালয় অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে।<ref name="Central">{{Cite web|url=https://www.ugc.ac.in/oldpdf/Consolidated_CENTRAL_UNIVERSITIES_List.pdf|title=List of 56 Central Universities|accessdate=23 June 2023|publisher=[[University Grants Commission (India)|UGC]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230623124354/https://www.ugc.gov.in/oldpdf/Consolidated_CENTRAL_UNIVERSITIES_List.pdf|archivedate=23 June 2023}}</ref>{{maplink|frame=yes|frame-width=320|frame-height=370|zoom=4|from=Locations of Indian Central Universities.map|text=Locations of Central Universities}}
== ৰাজ্য অনুসৰি বিশ্ববিদ্যালয় ==
ভাৰতৰ ভিতৰতে সৰ্বাধিক কেন্দ্ৰীয় বিশ্ববিদ্যালয় থকা অঞ্চলটো হ’ল [[দিল্লী]] য’ত ৭খন বিশ্ববিদ্যালয় আছে। [[গোৱা|গোৱাৰ]] বাহিৰে [[ভাৰতৰ ৰাজ্য আৰু কেন্দ্ৰীয়শাসিত অঞ্চলসমূহ|ভাৰতৰ সকলো ৰাজ্যতে]] কেন্দ্ৰীয় বিশ্ববিদ্যালয় আছে ৷ [[কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চল|কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চলসমূহৰ]] ভিতৰত [[দিল্লী]], জম্মু আৰু কাশ্মীৰ, [[লাডাখ]] আৰু [[পুডুছেৰী|পুডুচেৰীত]] কেন্দ্ৰীয় বিশ্ববিদ্যালয় আছে৷
[[চিত্ৰ:Delhiuni.jpg|alt=Main building of the University of Delhi|thumb|দিল্লীৰ সাতখন কেন্দ্ৰীয় বিশ্ববিদ্যালয়ৰ ভিতৰত অন্যতম হৈছে [[দিল্লী বিশ্ববিদ্যালয়]]।]]
{| class="wikitable sortable collapsible plainrowheaders" border="1" style="text-align:center;"
|+ৰাজ্য অনুসৰি কেন্দ্ৰীয় বিশ্ববিদ্যালয়<br /><br /><br /><br /> আৰু কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চল
! scope="col" | ৰাজ্য / কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চল
! scope="col" | কেন্দ্ৰীয়<br /><br /><br /><br /> বিশ্ববিদ্যালয়সমূহ
|-
| [[অন্ধ্ৰপ্ৰদেশ|অন্ধ্ৰ প্ৰদেশ]]
| ৩
|-
| [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]]
| ১
|-
| [[অসম]]
| ২
|-
| [[বিহাৰ]]
| ৪
|-
| [[ছত্তীসগঢ়|ছত্তীশগড়]]
| ১
|-
| [[দিল্লী]]
| ৭
|-
| [[গুজৰাট]]
| ২
|-
| [[হাৰিয়ানা]]
| rowspan="2" | ১
|-
| [[হিমাচল প্ৰদেশ]]
|-
| জম্মু-কাশ্মীৰ
| ২
|-
| [[ঝাৰখণ্ড]]
| rowspan="4" | ১
|-
| [[কৰ্ণাটক]]
|-
| [[কেৰেলা (ৰাজ্য)|কেৰালা]]
|-
| [[লাডাখ]]
|-
| [[মধ্য প্ৰদেশ]]
| ২
|-
| [[মহাৰাষ্ট্ৰ]]
| ১
|-
| [[মণিপুৰ]]
| ৩
|-
| [[মেঘালয়]]
| rowspan="8" | ১
|-
| [[মিজোৰাম]]
|-
| [[নাগালেণ্ড]]
|-
| [[ওড়িশা]]
|-
| [[পুডুছেৰী|পুডুচেৰী]]
|-
| [[পঞ্জাব, ভাৰত|পঞ্জাৱ]]
|-
| [[ৰাজস্থান]]
|-
| [[ছিক্কিম|ছিকিম]]
|-
| [[তামিলনাডু]]
| ২
|-
| [[তেলংগানা|তেলেংগানা]]
| ৪
|-
| [[ত্ৰিপুৰা]]
| ১
|-
| [[উত্তৰ প্ৰদেশ]]
| ৬
|-
| [[উত্তৰাখণ্ড]]
| rowspan="2" | ১
|-
| [[পশ্চিমবংগ|পশ্চিম বংগ]]
|- class="sortbottom"
! মুঠ
! style="text-align:center" | ৫৭
|-
|}
== ভাৰতৰ কেন্দ্ৰীয় বিশ্ববিদ্যালয়ৰ তালিকা ==
[[চিত্ৰ:Renovated_gate_of_Tezpur_University.png|alt=Renovated gate of Tezpur University|right|thumb|১৯৯৪ চনত স্থাপিত কেন্দ্ৰীয় বিশ্ববিদ্যালয় [[তেজপুৰ বিশ্ববিদ্যালয়|তেজপুৰ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ]] সংস্কাৰকৃত আদৰণি তোৰণ]]
''কেন্দ্ৰীয় বিশ্ববিদ্যালয় আইন, ২০০৯'', বা ইয়াৰ পিছত স্থাপিত বিশ্ববিদ্যালয়সমূহৰ প্ৰতিষ্ঠা আইন লক্ষ্য কৰা হৈছে। বাকী সকলো বিশ্ববিদ্যালয় এখন নিৰ্দিষ্ট আইনৰ দ্বাৰা প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল।
{| class="wikitable sortable collapsible plainrowheaders" border="1" style="text-align:left; width:75%"
|+ Central universities of India
! scope="col" style="width: 25%;" |University
! scope="col" style="width: 10%;" |[[States and territories of India|State]]
! scope="col" style="width: 5%;" |Location
! scope="col" style="width: 2%;" | Centralised
! scope="col" style="width: 2%;" |Established
! scope="col" style="width: 6%;" |Specialisation
! scope="col" style="width: 4%;" class="unsortable"|Sources
|-
| [[Central Tribal University of Andhra Pradesh]]{{refn|group=note|name=Amendment}}
| rowspan="3" | [[Andhra Pradesh]]
| [[Vizianagaram district|Vizianagaram]]
|2019
| 2019
| General
|<ref>{{cite web|title=Central Tribal University of Andhra Pradesh|url=http://ctuap.in/index.html|website=ctuap.in|access-date=22 November 2020|archivedate=30 November 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201130042058/http://ctuap.in/index.html|deadurl=yes}}</ref>
|-
| [[Central University of Andhra Pradesh]]{{refn|group=note|name=Amendment |Established under amendments ''Central Universities (Amendment) Act, 2014'',<ref>{{cite web |title=Central University (Amendment) Act, 2014 |url=http://mgcub.ac.in/pdf/Central%20Universities%20Act%202014.pdf |publisher=[[Government of India]] |date=17 December 2014|work=[[The Gazette of India]]}}</ref> ''Central Universities (Amendment) Act, 2019'',<ref>{{cite web |title=Central Universities (Amendment) Act, 2019 |url=https://mhrd.gov.in/sites/upload_files/mhrd/files/act%202019.pdf |publisher=[[Government of India]] |date=23 August 2019|work=[[The Gazette of India]]}}</ref> ''Central Universities (Amendment) Act, 2021''<ref>{{cite web |title=The Central Universities (Amendment) Act, 2021 |url=https://prsindia.org/files/bills_acts/acts_parliament/2021/The%20Central%20Universities%20(Amendment)%20Act,%202021.pdf |access-date=23 June 2023}}</ref> and ''Central Universities (Amendment) Act, 2022''.<ref>{{cite web |title=Central Universities (Amendment) Act, 2022 |url=https://prsindia.org/files/bills_acts/acts_parliament/2022/Central%20Universities%20(Amendment)%20Act,%202022.pdf |access-date=23 June 2023}}</ref>}}
| [[Anantapur district|Anantapuram]]
|2019
| 2019
| General
|<ref name="Central University of Andhra Pradesh">{{cite web |url= http://cuap.ac.in/ |title=Central University of Andhra Pradesh |work=cuap.ac.in |access-date=21 November 2019|publisher=Central University of Andhra Pradesh}}</ref>
|-
| [[National Sanskrit University]]{{refn|group=note|name=Sanskrit |Established under ''The Central Sanskrit Universities Act, 2020''<ref>{{cite news |url=http://www.sanskrit.nic.in/uploads/2020_05_09_VC/The_Central_Sanskrit_Universities_Act_2020.pdf |access-date=22 November 2020|title=Central Sanskrit Universities Act, 2020|date=25 March 2020|publisher=[[Government of India]] |work=[[The Gazette of India]]}}</ref>}}
| [[Tirupati]]
|2020
| 1956
| [[Sanskrit]]
| <ref>{{cite web |title=Profile of National Sanskrit University |url=http://nsktu.ac.in/index.php/profile/ |publisher=National Sanskrit University |access-date=22 November 2020}}</ref>
|-
| [[Rajiv Gandhi University]]
| [[Arunachal Pradesh]]
| [[Itanagar]]
|2007
| 1985
| General
|<ref name="About RGU">{{cite web |url=http://www.rgu.ac.in/aboutrgu/rguhistory.html |title=About RGU |work=rgu.ac.in |access-date=26 June 2011 |publisher=[[Rajiv Gandhi University]] |archive-date=9 August 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130809040808/http://www.rgu.ac.in/aboutrgu/rguhistory.html |url-status=dead |archivedate=9 August 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130809040808/http://www.rgu.ac.in/aboutrgu/rguhistory.html |deadurl=yes }}</ref>
|-
| [[Assam University]]
| rowspan="2" | [[Assam]]
| [[Silchar]]
|1994
| 1994
| General
|<ref>{{cite web |title=About Assam University |url=http://www.aus.ac.in/about/ | website = www.aus.ac.in | publisher=Assam University |access-date=22 November 2020}}</ref>
|-
| [[Tezpur University]]
| [[Tezpur]]
|1994
| 1994
| General
|<ref name="Welcome to Tezpur University">{{cite web |url= http://www.tezu.ernet.in/ |title=Welcome to Tezpur University |work=tezu.ernet.in |access-date=27 June 2011|publisher=[[Tezpur University]]}}</ref>
|-
| [[Central University of South Bihar]]
| rowspan="4" | [[Bihar]]
| [[Gaya, India|Gaya]]
|2009
| 2009
| General
|<ref name="Central University of Bihar">{{cite web|url=http://www.cub.ac.in/|title=Central University of Bihar|work=cub.ac.in|access-date=28 June 2011|publisher=[[Central University of Bihar]]|archivedate=28 June 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110628105649/http://www.cub.ac.in/|deadurl=yes}}</ref>
|-
| [[Mahatma Gandhi Central University]]{{refn|group=note|name=Amendment}}
| [[Motihari]]
|2016
| 2016
| General
|<ref>{{cite web|title=About us – Mahatma Gandhi Central University|url=https://mgcub.ac.in/about.php|url-status=live|access-date=22 November 2020|website=www.mgcub.ac.in|publisher=Mahatma Gandhi Central University|archive-url=https://web.archive.org/web/20200203221341/http://www.mgcub.ac.in:80/about.php|archive-date=3 February 2020|archivedate=3 February 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200203221341/http://www.mgcub.ac.in/about.php|deadurl=yes}}</ref>
|-
| [[Nalanda University]]{{refn|group=note|name=fund|Directly funded by [[Government of India]] and not by [[University Grants Commission (India)|UGC]].<ref name=Central/>}}{{refn|group=note|Established under central act ''Nalanda University Act, 2010''<ref>{{Cite web |url=http://bombayhighcourt.nic.in/libweb/actc/yearwise/2010/2010.39.pdf |title=The Nalanda University Act, 2010 |access-date=16 August 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170104144628/http://bombayhighcourt.nic.in/libweb/actc/yearwise/2010/2010.39.pdf |archive-date=4 January 2017 |url-status=dead}}</ref>}}
| [[Rajgir]]
|2010
| 2010
| [[International university]]
|<ref>{{cite web |title=About Nalanda University |url=https://nalandauniv.edu.in/about-nalanda/ |publisher=Nalanda University |access-date=22 November 2020}}</ref>
|-
| [[Dr. Rajendra Prasad Central Agriculture University]]{{refn|group=note|name=fund}}
| [[Samastipur district|Samastipur]]
|2016
| 1905
| Agriculture
|<ref>{{cite web |url= https://www.rpcau.ac.in/about-pusa/ |title=About Pusa |work=rpcau.ac.in |access-date=13 January 2019|publisher=[[Dr. Rajendra Prasad Central Agriculture University]]}}</ref>
|-
| [[Guru Ghasidas Vishwavidyalaya]]
| [[Chhattisgarh]]
| [[Bilaspur, Chhattisgarh|Bilaspur]]
|2009
| 1983
| General
|<ref name="Guru Ghasidas University">{{cite web|url=http://www.ggu.ac.in/|title=Guru Ghasidas University|work=ggu.ac.in|access-date=29 June 2011|publisher=[[Guru Ghasidas Vishwavidyalaya]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20110812094959/http://www.ggu.ac.in/|archive-date=12 August 2011|url-status=dead}}</ref>
|-
| [[Central Sanskrit University]]{{refn|group=note|name=Sanskrit}}
| rowspan="7" | [[Delhi]]
| [[New Delhi]]
|2020
| 1970
| [[Sanskrit]]
| <ref>{{cite web |title=About us – Central Sanskrit University |url=http://www.sanskrit.nic.in/about_us.php |website=www.sanskrit.nic.in |publisher=Central Sanskrit University |access-date=22 November 2020}}</ref>
|-
| [[Indira Gandhi National Open University]]{{refn|group=note|name=fund}}
| [[New Delhi]]
|1985
| 1985
| [[Distance education]]
|<ref name="ignou.ac.in">{{cite web |url= http://www.ignou.ac.in/ |title=Indira Gandhi National Open University |work=ignou.ac.in |access-date=29 June 2011 | archive-url=https://web.archive.org/web/20091024074312/http://www.ignou.ac.in/|archive-date=24 October 2009|publisher=[[Indira Gandhi National Open University]]}}</ref>
|-
| [[Jamia Millia Islamia]]
| [[New Delhi]]
|1988
| 1920
| General
|<ref name="History of Jamia Millia Islamia">{{cite web |url=http://jmi.ac.in/HistoryofJamia.htm |title=History of Jamia Millia Islamia |work=jmi.ac.in |access-date=29 June 2011 |publisher=[[Jamia Millia Islamia]] University |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110702174339/http://jmi.ac.in/HistoryofJamia.htm |archive-date=2 July 2011 |archivedate=2 July 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110702174339/http://jmi.ac.in/HistoryofJamia.htm |deadurl=yes }}</ref>
|-
| [[Jawaharlal Nehru University]]
| [[New Delhi]]
|1969
| 1969
| General
|<ref name="Jawaharlal Nehru University">{{cite web|url=http://www.jnu.ac.in/main.asp?sendval=Introduction|title=Welcome to Jawaharlal Nehru University|work=jnu.ac.in|access-date=29 June 2011|publisher=[[Jawaharlal Nehru University]]|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110702052940/http://www.jnu.ac.in/main.asp?sendval=Introduction|archive-date=2 July 2011}}</ref>
|-
| [[Shri Lal Bahadur Shastri National Sanskrit University]]{{refn|group=note|name=Sanskrit}}
| [[New Delhi]]
|2020
| 1962
| [[Sanskrit]]
| <ref>{{cite web |title=About us – Shri Lal Bahadur Shastri National Sanskrit University |url=https://www.slbsrsv.ac.in/university/about-university |website=www.slbsrsv.ac.in |publisher=Shri Lal Bahadur Shastri National Sanskrit University |access-date=22 November 2020}}</ref>
|-
| [[South Asian University]]{{refn|group=note|name=fund}}
| [[New Delhi]]
|2010
| 2010
| [[International university]]
|<ref name="SAU">{{cite web |url= http://www.sau.int/about/about-sau.html |title=About the University |work=sau.int |access-date=14 August 2016|publisher=[[South Asian University]]}}</ref>
|-
| [[University of Delhi]]
| [[New Delhi]]
|1922
| 1922
| General
|<ref name="About us">{{cite web|url=http://www.du.ac.in/index.php?id=10|title=About us|work=du.ac.in|access-date=29 June 2011|publisher=[[University of Delhi]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20120516193256/http://www.du.ac.in/index.php?id=10|archive-date=16 May 2012|url-status=dead}}</ref>
|-
| [[Central University of Gujarat]]{{refn|group=note|name=c2009|Established by the ''Central Universities Act, 2009''<ref name=act2009/>}}
| rowspan="2" | [[Gujarat]]
| [[Gandhinagar]]
|2009
| 2009
| General
|<ref name="Central University of Gujarat">{{cite web |url= http://www.cug.ac.in/ |title=Central University of Gujarat |work=cug.ac.in |access-date=29 June 2011|publisher=Central University of Gujarat}}</ref>
|-
| [[Gati Shakti Vishwavidyalaya]]{{refn|group=note|name=Amendment}}
| [[Vadodara]]
| 2018
| 2022
| Transport
|<ref>{{cite web |url= https://gsv.ac.in/aboutgsv/ |title=About Gati Shakti Vishwavidyalaya |work=gsv.ac.in |access-date=23 June 2023|publisher=Gati Shakti Vishwavidyalaya}}</ref>
|-
| [[Central University of Haryana]]{{refn|group=note|name=c2009}}
| [[Haryana]]
| [[Mahendragarh]]
| 2009
| 2009
| General
|<ref name="Central University of Haryana">{{cite web |url= http://www.cuharyana.org/ |title=Central University of Haryana |work=cuharyana.org |access-date=3 July 2011|publisher=[[Central University of Haryana]]}}</ref>
|-
| [[Central University of Himachal Pradesh]]{{refn|group=note|name=c2009}}
| [[Himachal Pradesh]]
| [[Dharamshala, Himachal Pradesh|Dharamsala]]
|2009
| 2009
| General
|<ref name="cuhimachal.ac.in">{{cite web|url=http://cuhimachal.ac.in/cuhp_about_genesis.aspx|title=Central University of Himachal Pradesh|work=cuhimachal.ac.in|access-date=18 July 2011|publisher=[[Central University of Himachal Pradesh]]|archive-date=30 March 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130330064647/http://www.cuhimachal.ac.in/cuhp_about_genesis.aspx|url-status=dead|archivedate=30 March 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130330064647/http://www.cuhimachal.ac.in/cuhp_about_genesis.aspx|deadurl=yes}}</ref>
|-
| [[Central University of Jammu]]{{refn|group=note|name=c2009}}
| rowspan="2" | [[Jammu and Kashmir (state)|Jammu and Kashmir]]
| [[Jammu]]
|2011
| 2011
| General
|<ref name="Central University of Jammu">{{cite web |url= http://www.cujammu.ac.in// |title=Welcome to the Official Website | Central University of Jammu |work=cujammu.ac.in |access-date=24 November 2013|publisher=[[Central University of Jammu]]}}</ref>
|-
| [[Central University of Kashmir]]{{refn|group=note|name=c2009}}
| [[Ganderbal district|Ganderbal]]
|2009
| 2009
| General
|<ref name="Central University of Kashmir">{{cite web |url=http://www.cukashmir.ac.in/home.aspx |title=Welcome to the Official Website | Central University of Kashmir |work=cukashmir.ac.in |access-date=19 July 2011 |publisher=[[Central University of Kashmir]] |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110830023048/http://www.cukashmir.ac.in/home.aspx |archive-date=30 August 2011 |archivedate=30 August 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110830023048/http://www.cukashmir.ac.in/home.aspx |deadurl=yes }}</ref>
|-
| [[Central University of Jharkhand]]{{refn|group=note|name=c2009}}
| [[Jharkhand]]
| [[Ranchi]]
|2009
| 2009
| General
|<ref name="About CUJ">{{cite web |url=http://cuj.ac.in/About%20Us.html |title=About CUJ |work=cuj.ac.in |access-date=20 July 2011 |publisher=[[Central University of Jharkhand]] |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110625113327/http://www.cuj.ac.in/About%20Us.html |archive-date=25 June 2011 |archivedate=25 June 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110625113327/http://www.cuj.ac.in/About%20Us.html |deadurl=yes }}</ref>
|-
| [[Central University of Karnataka]]{{refn|group=note|name=c2009}}
| [[Karnataka]]
| [[Gulbarga|Kalaburagi]]
|2009
| 2009
| General
|<ref name="About CUK">{{cite web |url=http://www.cuk.ac.in/aboutcuk.html |title=About CUK |work=cuk.ac.in |access-date=21 July 2011 |publisher=[[Central University of Karnataka]] |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110721150326/http://www.cuk.ac.in/aboutcuk.html |archive-date=21 July 2011 |archivedate=21 July 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110721150326/http://www.cuk.ac.in/aboutcuk.html |deadurl=yes }}</ref>
|-
| [[Central University of Kerala]]{{refn|group=note|name=c2009}}
| [[Kerala]]
| [[Kasaragod Town|Kasaragod]]
|2009
| 2009
| General
|<ref name="Central University of Kerala">{{cite web |url= http://www.cukerala.ac.in/about |title= Official Website of Central University of Kerala |work= cukerala.ac.in |access-date= 7 August 2011 |publisher= [[Central University of Kerala]] |url-status= dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20110724024947/http://www.cukerala.ac.in/about |archive-date= 24 July 2011}}</ref>
|-
| [[Sindhu Central University]]{{refn|group=note|name=Amendment}}
| [[Ladakh]]
| [[Khalatse]]
| 2021
| 2021
| General
|<ref>{{cite press release|title=Sindhu Central University will offer 3 significant post-graduate level programs in the first Academic Year 2023-24 |url=https://pib.gov.in/PressReleaseIframePage.aspx?PRID=1930614 |website=pib.gov.in |access-date=23 June 2023}}</ref>
|-
| [[Dr. Hari Singh Gour University]]
| rowspan="2" | [[Madhya Pradesh]]
| [[Sagar, Madhya Pradesh|Sagar]]
|2009
| 1946
| General
|<ref name="The University Profile">{{cite web |url=http://dhsgsu.ac.in/profile.html |title=The University Profile |work=dhsgsu.ac.in |access-date=20 September 2017 |publisher=[[Dr. Hari Singh Gour University]] |archivedate=6 August 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200806124613/http://dhsgsu.ac.in/profile.html |deadurl=yes }}</ref>
|-
| [[Indira Gandhi National Tribal University]]
| [[Amarkantak]]
|2007
| 2007
| General
|<ref name="igntu.nic.in">{{cite web|title=Indira Gandhi National Tribal University|url=http://www.igntu.ac.in/theuniversity.aspx|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110902132256/http://igntu.nic.in/theuniversity.htm|archive-date=2 September 2011|access-date=29 August 2011|work=igntu.nic.in|publisher=Indira Gandhi National Tribal University}}</ref>
|-
| [[Mahatma Gandhi Antarrashtriya Hindi Vishwavidyalaya]]
| [[Maharashtra]]
| [[Wardha]]
|1997
| 1997
| [[Hindi]]
|<ref name="hindivishwa.org">{{cite web |url= http://www.hindivishwa.org/ |title=Mahatma Gandhi Antarrashtriya Hindi Vishwavidyalaya |work=hindivishwa.org |access-date=30 August 2011|publisher=[[Mahatma Gandhi Antarrashtriya Hindi Vishwavidyalaya]]}}</ref>
|-
| [[Central Agricultural University]]{{refn|group=note|name=fund}}
| rowspan="3" | [[Manipur]]
| [[Imphal]]
|1993
| 1993
| Agriculture
|<ref name="Central Agricultural University">{{cite web|url=http://dare.nic.in/cau.htm|title=Central Agricultural University|work=dare.nic.in|access-date=24 July 2011|publisher=[[Central Agricultural University]]|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110721165713/http://dare.nic.in/cau.htm|archive-date=21 July 2011}}</ref>
|-
| [[Manipur University]]
| [[Imphal]]
|2005
| 1980
| General
|<ref name="Manipur University">{{cite web|url=http://manipuruniv.ac.in/en/home.html|title=Manipur University|work=manipuruniv.ac.in|access-date=24 July 2011|publisher=[[Manipur University]]|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110722195549/http://manipuruniv.ac.in/en/home.html|archive-date=22 July 2011|archivedate=22 July 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110722195549/http://manipuruniv.ac.in/en/home.html|deadurl=yes}}</ref>
|-
| [[National Sports University]]{{refn|group=note|name=fund}}
| [[Imphal]]
|2018
| 2018
| Sports
|<ref name="National Sports University">{{cite web|url=https://www.nsu.ac.in/about-nsu|title=About NSU
|work=nsu.ac.in|access-date=13 January 2019|publisher=[[National Sports University]]}}</ref>
|-
| [[North Eastern Hill University]]
| [[Meghalaya]]
| [[Shillong]]
|1973
| 1973
| General
|<ref name="North Eastern Hill University">{{cite web |url= http://www.nehu.ac.in/aboutus.php |title=History of North-Eastern Hill University, Shillong-22 |work=nehu.ac.in |access-date=24 July 2011|publisher=[[North Eastern Hill University]]}}</ref>
|-
| [[Mizoram University]]
| [[Mizoram]]
| [[Aizawl]]
|2000
| 2000
| General
|<ref name="About Mizoram University">{{cite web|title=About Mizoram University|url=https://mzu.edu.in/about-the-university/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20110714170441/http://www.mzu.edu.in/about%20mzu.html|archive-date=14 July 2011|access-date=24 July 2011|work=mzu.edu.in|publisher=[[Mizoram University]]}}</ref>
|-
| [[Nagaland University]]
| [[Nagaland]]
| [[Lumami]]
|1994
| 1994
| General
|<ref name="Nagaland University">{{cite web |url=http://www.nagauniv.org.in/ |title=Welcome to Nagaland University Home Page |work=nagauniv.org.in |access-date=30 August 2011 |publisher=[[Nagaland University]] |archivedate=2 September 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110902034845/http://www.nagauniv.org.in/ |deadurl=yes }}</ref>
|-
| [[Central University of Odisha]]{{refn|group=note|name=c2009}}
| [[Odisha]]
| [[Koraput]]
|2009
| 2009
| General
|<ref name="Introduction">{{cite web |url=http://cuorissa.org/dorun/index.php?option=com_content&view=article&id=130&Itemid=78 |title=Introduction |work=cuorissa.org |access-date=30 August 2011 |publisher=Central University of Orissa |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110528121122/http://cuorissa.org/dorun/index.php?option=com_content&view=article&id=130&Itemid=78 |archive-date=28 May 2011 |archivedate=28 May 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110528121122/http://cuorissa.org/dorun/index.php?option=com_content&view=article&id=130&Itemid=78 |deadurl=yes }}</ref>
|-
| [[Pondicherry University]]
| [[Puducherry (union territory)|Puducherry]]
| [[Pondicherry (city)|Pondicherry]]
|1985
| 1985
| General
|<ref name="Pondicherry University">{{cite web|title=Pondicherry University Home Page|url=https://www.pondiuni.edu.in/home|url-status=live|access-date=1 August 2011|work=pondiuni.edu.in|publisher=[[Pondicherry University]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20201020182345/https://www.pondiuni.edu.in/home/ |archive-date=20 October 2020 }}</ref>
|-
| [[Central University of Punjab]]{{refn|group=note|name=c2009}}
| [[Punjab, India|Punjab]]
| [[Bathinda]]
|2009
| 2009
| General
|<ref name="CUP Profile">{{cite web|title=CUP Profile|url=http://cup.edu.in/about_1|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20110805215117/http://www.centralunipunjab.com/Profile.asp|archive-date=5 August 2011|access-date=3 August 2011|work=centralunipunjab.com|publisher=[[Central University of Punjab]]|archivedate=5 August 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110805215117/http://www.centralunipunjab.com/Profile.asp|deadurl=yes}}</ref>
|-
| [[Central University of Rajasthan]]{{refn|group=note|name=c2009}}
| [[Rajasthan]]
| [[Ajmer]]
|2009
| 2009
| General
|<ref name="About University">{{cite web|title=About University|url=http://www.curaj.ac.in/about-university-0|url-status=live|access-date=24 July 2011|work=curaj.ac.in|publisher=[[Central University of Rajasthan]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20211110045357/http://www.curaj.ac.in/about-university-0 |archive-date=10 November 2021 }}</ref>
|-
| [[Sikkim University]]
| [[Sikkim]]
| [[Gangtok]]
|2007
| 2007
| General
|<ref name="Welcome to Sikkim University">{{cite web|url=http://www.sikkimuniversity.in/webforms/Welcome.aspx|title=Welcome to Sikkim University|access-date=9 June 2011|work=sikkimuniversity.in|archivedate=28 June 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110628012103/http://www.sikkimuniversity.in/Webforms/Welcome.aspx|deadurl=yes}}</ref>
|-
| [[Central University of Tamil Nadu]]{{refn|group=note|name=c2009}}
| rowspan="2" | [[Tamil Nadu]]
| [[Tiruvarur]]
|2009
| 2009
| General
|<ref name="tiruvarur.tn.nic.in">{{cite web|url=http://www.tiruvarur.tn.nic.in/cutn/|title=Central University of Tamil Nadu, Thiruvarur|work=tiruvarur.tn.nic.in|access-date=27 July 2011|publisher=[[Central University of Tamil Nadu]]|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20100430165004/http://www.tiruvarur.tn.nic.in/cutn/|archive-date=30 April 2010|archivedate=30 April 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100430165004/http://www.tiruvarur.tn.nic.in/cutn/|deadurl=yes}}</ref>
|-
| [[Indian Maritime University]]{{refn|group=note|name=fund}}
| [[Chennai]]
|2008
| 2008
| Marine science
|<ref name="imu.tn.nic.in">{{cite web |url=http://www.imu.tn.nic.in/aboutus.html |title=About Us |work=imu.tn.nic.in |access-date=27 July 2011 |publisher=[[Indian Maritime University]] |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110721175129/http://imu.tn.nic.in/aboutus.html |archive-date=21 July 2011 |archivedate=21 July 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110721175129/http://imu.tn.nic.in/aboutus.html |deadurl=yes }}</ref>
|-
| [[English and Foreign Languages University]]
| rowspan="4" | [[Telangana]]
| [[Hyderabad, India|Hyderabad]]
|2007
| 1958
| English and foreign languages
|<ref name="EFL University">{{cite web |url=http://www.efluniversity.ac.in/index.php?option=com_content&view=article&id=70&Itemid=136 |title=EFL University |work=efluniversity.ac.in |access-date=27 May 2011 |publisher=[[English and Foreign Languages University]] |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110531010126/http://www.efluniversity.ac.in/index.php?option=com_content&view=article&id=70&Itemid=136 |archive-date=31 May 2011}}</ref>
|-
| [[Maulana Azad National Urdu University]]
| [[Hyderabad, India|Hyderabad]]
|1998
| 1998
| [[Urdu]]
|
|-
| [[University of Hyderabad]]
| [[Hyderabad, India|Hyderabad]]
|1974
| 1974
| General
|<ref>{{cite web |title=A little bit of history |url=https://www.uohyd.ac.in/a-little-bit-of-history/ |publisher=University of Hyderabad |access-date=22 November 2020}}</ref>
|-
|[[Sammakka Sarakka Central Tribal University]]
|[[Mulugu]]
|2023
|2023
|General
|<ref>{{Cite web |title=Home |url=https://ssctu.ac.in/ |access-date=2024-07-29 |website=Sammakka Sarakka Central Tribal University |language=en-US}}</ref>
|-
| [[Tripura University]]
| [[Tripura]]
| [[Agartala]]
|1987
| 1987
| General
|<ref name="About_More">{{cite web |url=http://www.tripurauniv.in/index.php/profile/about-us/30.html |title=About_More |work=tripurauniv.in |access-date=28 July 2011 |publisher=[[Tripura University]] |archive-date=19 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110919181543/http://www.tripurauniv.in/index.php/profile/about-us/30.html |url-status=dead |archivedate=19 September 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110919181543/http://www.tripurauniv.in/index.php/profile/about-us/30.html |deadurl=yes }}</ref>
|-
| [[Aligarh Muslim University]]
| rowspan="6" | [[Uttar Pradesh]]
| [[Aligarh]]
|1920
| 1920
| General
|<ref name="Aligarh Muslim University">{{cite web|url=http://www.amu.ac.in/aboutamu.htm|title=Aligarh Muslim University|work=amu.ac.in|access-date=28 July 2011|publisher=[[Aligarh Muslim University]]|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110901221823/http://www.amu.ac.in/aboutamu.htm|archive-date=1 September 2011}}</ref>
|-
| [[University of Allahabad]]
| [[Allahabad|Prayagraj]]
|2005
| 1887
| General
|<ref name="History">{{cite web |url= http://www.allduniv.ac.in/about.htm |title=History |work=allduniv.ac.in |access-date=28 July 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20080430144220/http://www.allduniv.ac.in/about.htm|archive-date=30 April 2008|publisher=[[Allahabad University]]}}</ref>
|-
| [[Babasaheb Bhimrao Ambedkar University]]
| [[Lucknow]]
|1996
| 1996
| General
|<ref name="BBAU, Lucknow">{{cite web |url=http://www.bbauindia.org/vc_desk.htm |title=BBAU, Lucknow |work=bbauindia.org |access-date=28 July 2011 |publisher=[[Babasaheb Bhimrao Ambedkar University]] |url-status=usurped |archive-url=https://web.archive.org/web/20110810223649/http://www.bbauindia.org/vc_desk.htm |archive-date=10 August 2011}}</ref>
|-
| [[Banaras Hindu University]]
| [[Varanasi]]
|1916
| 1916
| General
|<ref name="History of BHU">{{cite web|title=BHU Home Page|url=https://www.bhu.ac.in/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150923184751/http://www.bhu.ac.in/history1.htm|archive-date=23 September 2015|access-date=28 July 2011|work=bhu.ac.in|publisher=[[Banaras Hindu University]]}}</ref>
|-
| [[Rajiv Gandhi National Aviation University]]{{refn|group=note|name=fund}}
| [[Raebareli]]
|2013
| 2013
| Aviation science
|<ref>{{cite web |title=About the University {{!}} RGNAU |url=https://www.rgnau.ac.in/en/about-us |website=www.rgnau.ac.in |access-date=22 November 2020 | publisher = Rajiv Gandhi National Aviation University}}</ref>
|-
| [[Rani Lakshmi Bai Central Agricultural University]]{{refn|group=note|name=fund}}
| [[Jhansi]]
|2014
| 2014
| Agriculture
|<ref>{{cite web|title=RLBCAU History|url=http://www.rlbcau.ac.in/rlbcau_history.php|publisher=Rani Lakshmi Bai Central Agricultural University|access-date=1 July 2017|archivedate=28 October 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20191028121312/http://rlbcau.ac.in/rlbcau_history.php|deadurl=yes}}</ref>
|-
| [[Hemwati Nandan Bahuguna Garhwal University]]
| [[Uttarakhand]]
| [[Srinagar, Uttarakhand|Srinagar]]
|2009
| 1973
| General
|<ref name="hnbgu.ac.in">{{cite web |url=http://hnbgu.ac.in/index.php?option=com_content&view=article&id=46&Itemid=552 |title=Hemwati Nandan Bahuguna Garhwal University – HNBGU | About the University |work=hnbgu.ac.in |access-date=31 July 2011 |publisher=[[Hemwati Nandan Bahuguna Garhwal University]] |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110727032245/http://hnbgu.ac.in/index.php?option=com_content&view=article&id=46&Itemid=552 |archive-date=27 July 2011 }}</ref>
|-
| [[Visva-Bharati University]]
| [[West Bengal]]
| [[Shantiniketan]]
|1951
| 1921
| General
|<ref name="Heritage">{{cite web|url=http://www.visva-bharati.ac.in/Heritage/Contents/HeritageContents.htm?f=../Contents/Contents.htm|title=Heritage|work=visva-bharati.ac.in|access-date=1 August 2011|publisher=[[Visva-Bharati University]]|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110701034901/http://visva-bharati.ac.in/Heritage/Contents/HeritageContents.htm?f=..%2FContents%2FContents.htm|archive-date=1 July 2011|archivedate=1 July 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110701034901/http://visva-bharati.ac.in/Heritage/Contents/HeritageContents.htm?f=..%2FContents%2FContents.htm|deadurl=yes}}</ref>
|}
;টোকা
{{Reflist|group=note}}
== তথ্য উৎস ==
{{Reflist}}
== বাহ্যিক সংযোগ ==
*[https://www.ugc.ac.in/centraluniversity.aspx Central Universities per state]
{{Commons|Category:Central university (India)}}
{{কৰ্তৃপক্ষ নিয়ন্ত্ৰণ}}
[[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ কেন্দ্ৰীয় বিশ্ববিদ্যালয়| ]]
m1p19ls94deps37u8n8qoar1vtxlhej
বাৰ্তা:চাৰহ মিচিং
1
136908
606877
606812
2026-05-17T15:05:47Z
Kandarpajit Kallol
6257
পৃষ্ঠাটো খালী কৰা হ'ল
606877
wikitext
text/x-wiki
phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1
দক্ষিণ-পূব এছিয়াত হিন্দু ধৰ্ম
0
136910
606878
606834
2026-05-17T15:07:22Z
যদুমণি
32127
606878
wikitext
text/x-wiki
{{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}}
{{Infobox religious group
|group = দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ হিন্দু
|image = Hinduism Expansion in Asia.svg
|caption = দক্ষিণ-পূব এছিয়াত [[হিন্দু ধৰ্ম]]ৰ সম্প্ৰসাৰণ
|image_size = 250px
|population= {{Circa|'''৭,৯৩৩,৭১৭'''|lk=yes}}{{increase}}
<br />(জনসংখ্যাৰ ১.৪০%)
| languages = {{Plainlist|
* '''পবিত্ৰ ভাষা:'''<br />{{Hlist|[[পবিত্ৰ ভাষা#হিন্দু ধৰ্ম|সংস্কৃত]] আৰু... [[তামিল ভাষা|তামিল]] (কিছু পৰিমাণে)}}<ref name="Wiley-Blackwell1">{{cite book|last1 = Johnson|first1 = Todd M.|last2 = Grim|first2 = Brian J.|title = The World's Religions in Figures: An Introduction to International Religious Demography|url = http://media.johnwiley.com.au/product_data/excerpt/47/04706745/0470674547-196.pdf|access-date = 24 November 2015|year = 2013|publisher = Wiley-Blackwell|location = Hoboken, NJ|pages = 10|url-status = dead|archive-url = https://web.archive.org/web/20131020100448/http://media.johnwiley.com.au/product_data/excerpt/47/04706745/0470674547-196.pdf|archive-date = 20 October 2013}}</ref>
}}
'''প্ৰধান কথিত ভাষা:'''<br />{{Hlist| [[বালি ভাষা|বালিনী]] |[[তামিল ভাষা|তামিল]] | [[জাভানী ভাষা|জাভানিজ]] | [[টেংগেৰেজ উপভাষা|টেংগেৰেজ]] | [[অসিং ভাষা|অসিং]] | [[চাম ভাষা|চাম]] | [[ইণ্ডোনেছিয়ান ভাষা|ইণ্ডোনেছিয়ান]] | [[মালয় ভাষা|মালয়]] | [[দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ ভাষা|অন্য দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ ভাষা]] | ইংৰাজী | আৰু অন্যান্য}}
|region1 = [[ইণ্ডোনেছিয়াত হিন্দু ধৰ্ম|ইণ্ডোনেছিয়া]]
|pop1 = ৪,৬৪৬,৩৫৭
|ref1=<ref>{{cite web|url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2010_5/168356.htm|title=religion in Indonesia|website=2009-2017.state.gov}}</ref>
|region2=[[মালয়েছিয়াত হিন্দু ধৰ্ম|মালয়েছিয়া]]
|pop2=১,৯৪৯,৮৫০
|ref2=<ref>{{cite web|url=https://2009-2017.state.gov/r/pa/ei/bgn/2777.htm|title=religion in Malaysia|website=2009-2017.state.gov}}</ref>
|region3=[[ম্যানমাৰত হিন্দু ধৰ্ম|ম্যানমাৰ]]
|pop3=৮২০,০০০
|ref3=<ref>{{cite web|url=https://www.pewresearch.org/religion/2012/12/18/table-religious-composition-by-country-in-numbers|title=religion in Myanmar|website=pewresearch.org|date=18 December 2012 }}</ref>
|region4=[[চিংগাপুৰত হিন্দু ধৰ্ম|চিংগাপুৰ]]
|pop4=৩৭২,৯৬৩
|
|region5=[[থাইলেণ্ডত হিন্দু ধৰ্ম|থাইলেণ্ড]]
|pop5=৮৪,০০০
|ref5=<ref>{{cite web|url=http://www.globalreligiousfutures.org/countries/thailand#/?affiliations_religion_id=0&affiliations_year=2010®ion_name=All%20Countries&restrictions_year=2016|title=religion in Thailand|website=globalreligiousfuture.org|access-date=5 July 2022|archive-date=26 September 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200926171829/http://www.globalreligiousfutures.org/countries/thailand#/?affiliations_religion_id=0&affiliations_year=2010®ion_name=All%20Countries&restrictions_year=2016|url-status=dead}}</ref>
|region6=[[ফিলিপাইনছত হিন্দু ধৰ্ম|ফিলিপাইনছ]]
|pop6=৩৪,৬৩৪<ref name="auto"/>
|
|flag=File:Om, This the first word in the world- 2013-10-30 10-55.png
|flag_size=80px
|region8=also present in small numbers in [[Hinduism in Laos|Laos]] and [[Hinduism in Cambodia|Cambodia]]}}
দক্ষিণ-পূব এছিয়াত [[হিন্দু ধৰ্ম]]ৰ এক গভীৰ প্ৰভাৱ আছিল, যিয়ে এই অঞ্চলটোৰ সাংস্কৃতিক বিকাশ আৰু ইতিহাসক এক নতুন ৰূপ দিছিল।<ref>{{Cite web|date=25 April 2017|title=Hindu Wisdom – Suvarnabhumi|url=http://www.hinduwisdom.info/Suvarnabhumi.htm|access-date=2021-08-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20170425182329/http://www.hinduwisdom.info/Suvarnabhumi.htm|archive-date=25 April 2017}}</ref> ভাৰতীয় উপমহাদেশৰপৰা ইণ্ডিক ([[ভাৰতীয়]]) লিপিসমূহৰ আগমনৰ লগে লগে, প্ৰথমৰপৰা পঞ্চম শতিকাৰ ভিতৰত এই অঞ্চলৰ লোকসকলে নিজৰ প্ৰথমবোৰ শিলালিপি বা লিখনী প্ৰস্তুত কৰি ঐতিহাসিক যুগত প্ৰৱেশ কৰে।<ref>{{cite book|title=Lost Kingdoms: Hindu-Buddhist Sculpture of Early Southeast Asia, Metropolitan museum, New York: exhibition catalogues|author=Guy, John|publisher=Metropolitan Museum of Art|year=2014|isbn=9781588395245|url=https://books.google.com/books?id=vO_-AgAAQBAJ&q=Indic+script+in+early+Southeast+Asian+kingdom&pg=PA11}}</ref> বৰ্তমান সময়ত দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ হিন্দুসকলৰ ভিতৰত প্ৰধানকৈ প্ৰৱাসী ভাৰতীয় আৰু বালিলীয়া লোকসকল অন্যতম। ইয়াৰ উপৰি জাভানীজ (ইণ্ডোনেছিয়াৰ অন্যান্য সংখ্যালঘু জনগোষ্ঠী) আৰু দক্ষিণ-মধ্য ভিয়েটনামৰ 'বালামন চাম' সংখ্যালঘু জনগোষ্ঠীৰ মাজতো হিন্দু ধৰ্মৰ প্ৰচলন দেখা যায়।<ref>{{Cite web|title=The Religions of South Asia|url=https://asiasociety.org/education/religions-south-asia|access-date=2021-08-09|website=Asia Society|date=25 July 2017|language=en}}</ref>
ভাৰতীয় সভ্যতা—যি নিজে বিভিন্ন স্বতন্ত্ৰ সংস্কৃতি আৰু জনগোষ্ঠী, বিশেষকৈ দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ প্ৰাৰম্ভিক 'মন খমেৰ' প্ৰভাৱৰ সংমিশ্ৰণত গঢ়ি উঠিছিল—দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ আঞ্চলিক ৰাজ্যসমূহৰ থলুৱা সামাজিক গাঁথনি আৰু শাসন ব্যৱস্থাৰ সৈতে খাপ খাই পৰিছিল আৰু বিলীন হৈ গৈছিল। এই ভাৰতীয়কৰণ হোৱা ৰাজ্যসমূহৰ গঠনৰ জৰিয়তে, সৰু সৰু জনজাতীয় মুৰব্বী বা মুখিয়ালৰ নেতৃত্বত থকা থলুৱা শাসনবোৰ ভাৰতীয় শাসনপ্ৰণালীৰ দৰে 'মহাৰজা'ৰ নেতৃত্বত ডাঙৰ ডাঙৰ ৰাজ্য আৰু সাম্ৰাজ্যলৈ ৰূপান্তৰিত হৈছিল। ইয়াৰ ফলতেই দক্ষিণ-মধ্য ভিয়েটনামত চম্পা সভ্যতা, দক্ষিণ ভিয়েটনামত ফুনান ৰাজ্য, ইণ্ডোচীনত খমেৰ সাম্ৰাজ্য, মালয় উপদ্বীপত লাংকাচুকা ৰাজ্য আৰু পুৰণি কেদাহ, সুমাত্ৰাত শ্ৰীৱিজয় ৰাজ্য, আৰু জাভা, বালি তথা ফিলিপাইন দ্বীপপুঞ্জৰ কিছু অংশ সামৰি গঢ়ি উঠা মাতাৰাম ৰাজ্য, সিংহসাৰী আৰু মজাপাহিত সাম্ৰাজ্যৰ জন্ম হৈছিল। ভাৰতীয় সভ্যতাই এই অঞ্চলৰ জাতি আৰু দেশসমূহৰ ভাষা, লিপি, লিখিত পৰম্পৰা, সাহিত্য, কেলেণ্ডাৰ (পঞ্জিকা), বিশ্বাসী ব্যৱস্থা আৰু কলাত্মক দিশসমূহক গভীৰভাৱে প্ৰভাৱিত কৰিছিল।<ref>{{Cite book|last1=Lévi|first1=Sylvain|url=https://books.google.com/books?id=dx5dzJGGBg0C&q=austroasiatic+influence+on+india&pg=PR15|title=Pre-Aryan and Pre-Dravidian in India|last2=Przyluski|first2=Jean|last3=Bloch|first3=Jules|date=1993|publisher=Asian Educational Services|isbn=978-81-206-0772-9|language=en}}</ref><ref>{{cite encyclopedia |title=The spread of Hinduism in Southeast Asia and the Pacific |encyclopedia=Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/Hinduism/The-spread-of-Hinduism-in-Southeast-Asia-and-the-Pacific}}</ref>
দক্ষিণ-পূব এছিয়াত ভাৰতীয় সংস্কৃতি আৰু ধৰ্মীয় পৰম্পৰাসমূহ আদৰি লোৱাৰ এটা অন্যতম কাৰণ আছিল এই যে ভাৰতীয় সংস্কৃতিৰ সৈতে দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ থলুৱা সংস্কৃতিৰ ইতিমধ্যে কিছুমান চকুত পৰা সাদৃশ্য আছিল। এই সাদৃশ্যসমূহক পূৰ্বৰ দক্ষিণ-পূব এছীয় (বিশেষকৈ অ’ষ্ট্ৰ’এচিয়াটিক, যেনে প্ৰাৰম্ভিক মুণ্ডা আৰু মন খমেৰ গোটসমূহ) আৰু হিমালয়ৰ (তিব্বতী) সাংস্কৃতিক তথা ভাষিক প্ৰভাৱে স্থানীয় ভাৰতীয় লোকসকলৰ ওপৰত পেলোৱা প্ৰভাৱৰ দ্বাৰা ব্যাখ্যা কৰিব পাৰি। অধ্যাপক প্ৰজিলুস্কি, জুলছ ব্লচ আৰু লেভি কে ধৰি কেইবাজনো পণ্ডিতে এই সিদ্ধান্তত উপনীত হৈছিল যে প্ৰাৰম্ভিক ভাৰতীয় সংস্কৃতি আৰু পৰম্পৰাৰ ওপৰত এক গুৰুত্বপূৰ্ণ সাংস্কৃতিক, ভাষিক আৰু ৰাজনৈতিক মন-খমেৰ (অ’ষ্ট্ৰ’এচিয়াটিক) প্ৰভাৱ আছিল। ভাৰতক পাশ্চাত্য, প্ৰাচ্য আৰু থলুৱা পৰম্পৰাৰ এক অপূৰ্ব মিলনভূমি হিচাপে গণ্য কৰা হয়।<ref>{{Cite book|last1=Lévi|first1=Sylvain|url=https://books.google.com/books?id=dx5dzJGGBg0C&q=austroasiatic+influence+on+india&pg=PR15|title=Pre-Aryan and Pre-Dravidian in India|last2=Przyluski|first2=Jean|last3=Bloch|first3=Jules|date=1993|publisher=Asian Educational Services|isbn=978-81-206-0772-9|language=en|quote=It has been further proved that not only linguistic but also certain cultural and political characteristics of ancient India can be explained by Austroasiatic (Mon-Khmer) elements.}}</ref>
== প্ৰাচীন যুগ ==
প্ৰায় খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ২০০ শতিকাতে ভাৰতীয় পণ্ডিতসকলে জাভা আৰু সুমাত্ৰাৰ 'দ্বীপান্তৰ' বা 'জাভা দ্বীপ' হিন্দু ৰাজ্যৰ বিষয়ে লিখি থৈ গৈছিল। ভাৰতৰ আটাইতকৈ প্ৰাচীন মহাকাব্য 'ৰামায়ণ'তো "যৱদ্বীপ" নামৰ উল্লেখ পোৱা যায়। ৰামৰ বানৰ সেনাৰ প্ৰধান সুগ্ৰীৱে সীতাৰ সন্ধানত তেওঁৰ দূতসকলক যৱদ্বীপ অৰ্থাৎ জাভা দ্বীপলৈ পঠিয়াইছিল।<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=9ic4BjWFmNIC&pg=PA465|title=History Of Ancient India (portraits Of A Nation), 1/e|date=25 March 2010|publisher=Sterling Publishers Pvt. Ltd|isbn=9788120749108|via=Google Books}}</ref> সেইবাবেই ইয়াক সংস্কৃত নাম "যাৱক দ্বীপ" (দ্বীপ = দ্বীপ বা চাৰিওফালে পানীৰে আগুৰা ভূমি) বুলি জনা গৈছিল। দক্ষিণ-পূব এছিয়ালৈ পূব ভাৰতৰ, বিশেষকৈ কলিংগৰ লগতে দক্ষিণ ভাৰতৰ ৰাজ্যসমূহৰ বণিক বা ব্যৱসায়ীসকলৰ সঘনাই আহ-যাহ আছিল।<ref>{{Cite web|title=Hinduism – The spread of Hinduism in Southeast Asia and the Pacific|url=https://www.britannica.com/topic/Hinduism|access-date=2021-08-09|website=[[Encyclopædia Britannica]]|language=en}}</ref> প্ৰায় ৪০০ খ্ৰীষ্টাব্দত পশ্চিম জাভাত ভাৰতীয় সংস্কৃতিৰ প্ৰভাৱত 'তাৰুমানগৰ' ৰাজ্য প্ৰতিষ্ঠা হয়, যাৰ শিলালিপিসমূহ ইণ্ডোনেছিয়াৰ ইতিহাসৰ আটাইতকৈ প্ৰাচীন শিলালিপিৰ ভিতৰত অন্যতম। প্ৰায় ৪২৫ খ্ৰীষ্টাব্দৰ পৰা এই অঞ্চলত এক স্পষ্ট বৌদ্ধ ধৰ্মৰ প্ৰভাৱ পৰিলক্ষিত হৈছিল। প্ৰায় ষষ্ঠ শতিকাত মধ্য জাভাৰ উত্তৰ উপকূলত ভাৰতীয় আৰ্হিৰ 'কলিংগ' ৰাজ্য প্ৰতিষ্ঠা হয়। এই ৰাজ্যখনৰ নাম ভাৰতৰ পূব উপকূলৰ 'কলিংগ' ৰাজ্যৰ নামৰ পৰা লোৱা হৈছিল।<ref name="Coedes">{{cite book|last=Coedès|first=George|author-link=George Coedès|editor=Walter F. Vella|others=trans. Susan Brown Cowing|title=The Indianized States of Southeast Asia|year=1968|publisher=Uny of Hawaii Press|isbn=978-0-8248-0368-1}}</ref> দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ এই সাগৰীয় যাত্ৰী বা নাৱিকসকলে ভাৰত আৰু চীন দেশৰ সৈতে ব্যাপক বাণিজ্যত লিপ্ত আছিল, যিয়ে মংগোল, চীনা আৰু জাপানীসকলৰ লগতে ইছলামিক ব্যৱসায়ীসকলৰো দৃষ্টি আকৰ্ষণ কৰিছিল। এই ইছলামিক ব্যৱসায়ীসকলে দ্বাদশ শতিকাত সুমাত্ৰাৰ আচেহ অঞ্চলত উপস্থিত হৈছিল।<ref>{{Cite web|title=Hinduism in Southeast Asia {{!}} Encyclopedia.com|url=https://www.encyclopedia.com/environment/encyclopedias-almanacs-transcripts-and-maps/hinduism-southeast-asia|access-date=2021-08-09|website=www.encyclopedia.com}}</ref> আনহাতে, মধ্যযুগীয় ভাৰতীয় পণ্ডিতসকলে ফিলিপাইনকো "পাণ্যুপায়ন" (যাৰ অৰ্থ হৈছে পানীৰে আগুৰা ভূখণ্ড) বুলি উল্লেখ কৰিছিল।<ref>{{cite book|doi=10.1007/978-981-10-7317-5_6|chapter=Panyupayana: The Emergence of Hindu Polities in the Pre-Islamic Philippines|title=Cultural and Civilisational Links between India and Southeast Asia|year=2018|last1=Santarita|first1=Joefe B.|pages=93–105|isbn=978-981-10-7316-8}}</ref>
ভাৰতীয় হিন্দু প্ৰভাৱ একাদশ শতিকাৰ আশে-পাশে হ্ৰাস পাবলৈ আৰম্ভ কৰে যদিও ষোড়শ শতিকালৈকে জাভাৰ দৰে ঠাইত হিন্দু ধৰ্মৰ লেখ-জোখ আছিল, আনহাতে বালিয়ে আধুনিক যুগলৈকে এনে প্ৰভাৱ অক্ষুণ্ণ ৰাখিছিল।<ref>Ricklefs, Merle C. "Southeast Asia, Hinduism, Buddhism, and Islam in." In ''Oxford Encyclopedia of the Islamic World: Digital Collection''.: Oxford University Press.</ref>
বৰ্তমান সমগ্ৰ দক্ষিণ-পূব এছিয়াত পোৱা হিন্দু সাংস্কৃতিক প্ৰভাৱৰ উদাহৰণ চোলা বংশৰ উত্তৰাধিকাৰৰ বাবে বহুখিনি ঋণী। উদাহৰণস্বৰূপে ইণ্ডোনেছিয়াৰ প্ৰম্বাননত থকা মহান মন্দিৰ কমপ্লেক্সত দক্ষিণ ভাৰতীয় স্থাপত্যৰ সৈতে কেইবাটাও সাদৃশ্য প্ৰদৰ্শন কৰা হৈছে।<ref>{{Cite book|title=A history of India|first=Hermann|last=Kulke|date=2004|publisher=Routledge|others=Rothermund, Dietmar 1933–|isbn=0203391268|edition=4th|location=New York|oclc=57054139}}</ref>
মালয় বুৰঞ্জী ছেজাৰা মেলায়ু অনুসৰি মালাকা চুলতান ৰাজ্যৰ শাসকসকলে নিজকে চোলা সাম্ৰাজ্যৰ ৰজাৰ বংশধৰ বুলি দাবী কৰিছিল। মালয়েছিয়াত আজি চোলা শাসনৰ কথা মনত আছে কাৰণ তাত থকা বহু ৰাজকুমাৰৰ নাম চোলান বা চুলানেৰে শেষ হয়, তেনে এজন হ’ল পেৰাকৰ ৰজা ৰাজা চুলান।<ref>{{Cite journal|last1=Aklujkar|first1=Ashok|last2=Kalyanaraman|first2=A.|date=1971|title=Aryatarangini: The Saga of the Indo-Aryans.|journal=Pacific Affairs|volume=44|issue=3|pages=451|doi=10.2307/2755739|issn=0030-851X|jstor=2755739}}</ref>
চোলা স্কুল অৱ আৰ্ট দক্ষিণ-পূব এছিয়াতো বিয়পি পৰিছিল আৰু দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ স্থাপত্য আৰু শিল্পকলাত প্ৰভাৱ পেলাইছিল।<ref>{{Cite book|title=Thai art with Indian influences|author=Promsak Jermsawatdi|date=1979|publisher=Abhinav Publications|oclc=6237916}}</ref><ref>{{Cite book|title=Columbia Chronologies of Asian History and Culture|url=https://archive.org/details/columbiachronolo00john|url-access=registration|last=Bowman|first=John|editor1-first=John|editor1-last=Bowman|date=31 January 2000|publisher=Columbia University Press|isbn=9780231500043|location=New York Chichester, West Sussex|doi=10.7312/bowm11004}}</ref>
একাংশ পণ্ডিতে আঙুলিয়াই দিছে যে ইক্ষৱাকু আৰু সুমতিৰ কিংবদন্তিৰ উৎপত্তি হয়তো দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ মিথত মানৱতাৰ জন্মৰ তিতা গছৰ পৰাই হ’ব পাৰে। ৰজা সাগৰৰ পত্নী সুমতিৰ কিংবদন্তিত কোৱা হৈছে যে তেওঁ এবিধ তিতা গছৰ সহায়ত সন্তান জন্ম দিছিল।<ref>{{cite book|first=Koenraad|last=Elst|author-link=Koenraad Elst|title=Update on the Aryan Invasion Debate|publisher=Aditya Prakashan|year=1999|isbn=81-86471-77-4|title-link=Update on the Aryan Invasion Debate}}; Sergent, Bernard: Genèse de l'Inde, 1997.</ref>
== আধুনিক যুগ ==
[[চিত্ৰ:Bali-Ubud 0704a.jpg|left|thumb|258x258px|ইণ্ডোনেছিয়াৰ বালিত হিন্দু বালি মন্দিৰৰ প্ৰসাদ]]
আজি সমগ্ৰ দক্ষিণ-পূব এছিয়াত সজীৱ আৰু বৈচিত্ৰময় হিন্দু সম্প্ৰদায় বিয়পি পৰে, বিশেষকৈ মালয়েছিয়া, ছিংগাপুৰ, থাইলেণ্ড, মেডান (ইণ্ডোনেছিয়া) আৰু ফিলিপাইনছত থাকি যায়, মূলতঃ বিগত শতিকাবোৰত ভাৰত উপমহাদেশৰ পৰা দক্ষিণ-পূব এছিয়ালৈ প্ৰব্ৰজন কৰা তামিল লোকসকলৰ উপস্থিতিৰ বাবে। তামিল হিন্দু ধৰ্মৰ এটা উল্লেখযোগ্য দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ দিশ হ’ল থাইপুছম উৎসৱ, আনহাতে আন আন হিন্দু ধৰ্মীয় উৎসৱ যেনে দীপাৱলীও এই অঞ্চলৰ হিন্দুসকলে ভালদৰে পালন কৰে। থাইলেণ্ড আৰু কম্বোডিয়াত থাই আৰু খ্মেৰ লোকসকলে বৌদ্ধ ধৰ্মৰ লগতে হিন্দু ৰীতি-নীতি আৰু পৰম্পৰাও পালন কৰিছিল আৰু ব্ৰহ্মৰ দৰে হিন্দু দেৱতাক আজিও বহুলভাৱে শ্ৰদ্ধা কৰা হয়।<ref>{{Cite web|title=A Tribute to Hinduism: Home|url=http://www.atributetohinduism.com/Suvarnabhumi.htm|access-date=2021-08-09|website=www.atributetohinduism.com|archive-date=15 February 2006|archive-url=https://web.archive.org/web/20060215001205/http://www.atributetohinduism.com/Suvarnabhumi.htm|url-status=dead}}</ref>
ইণ্ডোনেছিয়াত কেৱল ভাৰতীয় বংশৰ লোকেই হিন্দু ধৰ্ম পালন কৰা নাই; হিন্দু ধৰ্ম এতিয়াও বালিৰ প্ৰধান ধৰ্ম হিচাপে জীয়াই আছে, য'ত স্থানীয় ইণ্ডোনেছিয়ান, বালি জনসাধাৰণে আগামা হিন্দু ধৰ্ম অনুসৰণ কৰে, যিটো হিন্দু ধৰ্মৰ এটা ভিন্নতা যিটো দ্বীপটোত প্ৰায় দু সহস্ৰাব্দ ধৰি বিকশিত হোৱা প্ৰাচীন জাভা-বালি হিন্দু পৰম্পৰাৰ পৰা উদ্ভৱ হৈছে, প্ৰায়ে থলুৱা আধ্যাত্মিক উপাদানসমূহ অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়।<ref>{{Cite web|title=Swaveda – Articles – Great Expectations: Hindu Revival Moveme...|url=http://www.swaveda.com/articles.php?action=show&id=49|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20040820025445/http://www.swaveda.com/articles.php?action=show&id=49|archive-date=2004-08-20|access-date=2021-08-09|website=Swaveda}}</ref>বালিৰ বাহিৰেও জাভাত জাভা হিন্দু সংখ্যালঘুৰ সৰু সৰু এনক্লেভ পোৱা যায়, যেনে ব্ৰ'মো আৰু চেমেৰু আগ্নেয়গিৰিৰ ওচৰৰ টেংগাৰ পৰ্বতমালাৰ আশে-পাশে, মধ্য জাভাৰ কাৰাংগান্যাৰ ৰিজেন্সি আৰু যোগাকাৰ্টাৰ প্ৰম্বানানৰ ওচৰত। একেদৰে দক্ষিণ ভিয়েটনাম আৰু কম্বোডিয়াৰ চাম সংখ্যালঘুসকলৰ মাজতো হিন্দু ধৰ্ম পোৱা যায়: জাভানীসকলৰ দৰেই তেওঁলোকৰ অধিকাংশই মুছলমান কিন্তু সংখ্যালঘু হিন্দু। ইণ্ডোনেছিয়াৰ আন অঞ্চলত কালিমন্তনৰ দয়াকে স্বীকাৰ কৰা থলুৱা আধ্যাত্মিক বিশ্বাস আৰু হিন্দু কহাৰিংগানৰ দৰে থলুৱা ধৰ্ম চিনাক্ত কৰিবলৈ হিন্দু ধৰ্ম শব্দটো প্ৰায়ে ছাতিৰ শ্ৰেণী হিচাপে শিথিলভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref>{{Cite web|title=South Asian religions, an introduction (article)|url=https://www.khanacademy.org/humanities/art-asia/south-asia/south-asia-intro/a/south-asian-religions-an-introduction|access-date=2021-08-09|website=[[Khan Academy]]|language=en}}</ref>
ইণ্ডোনেছিয়াত হিন্দু ধৰ্মৰ পুনৰুত্থান দেশৰ সকলো প্ৰান্ততে সংঘটিত হৈছে। ১৯৭০ চনৰ আৰম্ভণিতে চুলাৱেছিৰ টোৰাজা জনগোষ্ঠীক প্ৰথমে ‘হিন্দু ধৰ্ম’ৰ ছাতিত চিনাক্ত কৰা হৈছিল, তাৰ পিছত ১৯৭৭ চনত সুমাত্ৰাৰ কাৰো বাটক আৰু ১৯৮০ চনত কালিমন্তানৰ ঙাজু দয়াক।১৯৯৯ চনত নেশ্যনেল ইণ্ডোনেছিয়ান ব্যুৰো অৱ ষ্টেটিষ্টিকছে এক অপ্ৰকাশিত প্ৰতিবেদনত স্বীকাৰ কৰিছিল যে প্ৰায় ১০০,০০০ লোকে আনুষ্ঠানিকভাৱে ধৰ্মান্তৰিত হৈছিল বা বিগত দুটা দশকত ইছলামৰ পৰা হিন্দু ধৰ্মলৈ ‘পুনৰ ধৰ্মান্তৰিত’।<ref>{{cite web|url=http://www.swaveda.com/articles.php?action=show&id=49|title=Swaveda – Articles – Great Expectations: Hindu Revival Moveme|access-date=2004-07-24|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20040820025445/http://www.swaveda.com/articles.php?action=show&id=49|archive-date=20 August 2004}}</ref>
ধৰ্মীয় পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰালয়ে ২০০৭ চনলৈকে অনুমান কৰিছিল যে ইণ্ডোনেছিয়াত কমেও এক কোটি হিন্দু আছে।<ref>{{Cite web|url=https://2001-2009.state.gov/g/drl/rls/irf/2007/90137.htm|title=United States Department of State|date=14 September 2007}}</ref>
হিন্দু ধৰ্মৰ বৃদ্ধিৰ মূলতে হৈছে জাভাৰ বিখ্যাত ভৱিষ্যদ্বাণী সবদাপালন আৰু জয়াবায়া। শেহতীয়াকৈ হিন্দু ধৰ্ম গ্ৰহণ কৰা বহু লোক সুকৰ্ণোৰ পিএনআইৰ পৰিয়ালৰ সদস্য আছিল, আৰু এতিয়া মেগাৱতী সুকৰ্ণপুত্ৰীক সমৰ্থন কৰে। ‘মাজাপাহিতৰ ধৰ্ম’ (হিন্দু ধৰ্ম)লৈ এই প্ৰত্যাৱৰ্তন জাতীয়তাবাদী গৌৰৱৰ বিষয়।
ইণ্ডোনেছিয়ান বালিসকলৰ কাষত এতিয়া বালামন চামসকল দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ একমাত্ৰ জীয়াই থকা স্থানীয় (অভাৰতীয়) হিন্দু। ভিয়েটনামত চাম জনগোষ্ঠীয় সংখ্যালঘুৰ প্ৰায় ১ লাখ ৬০ হাজাৰ সদস্য আছে। ইয়াৰে অধিকাংশই ইছলাম ধৰ্ম পালন কৰাৰ বিপৰীতে কিছুমান হিন্দু। শতিকাজুৰি কিন (ভিয়েটনামী)ৰ আধিপত্য থকাৰ পিছত আজি চাম সংস্কৃতিক পুনৰুজ্জীৱিত কৰাৰ কিছু প্ৰচেষ্টা চলিছে।<ref>{{cite news|work=National Geographic|title=The Cham: Descendants of Ancient Rulers of South China Sea Watch Maritime Dispute From Sidelines, The ancestors of Vietnam's Cham people built one of the great empires of Southeast Asia|author=Adam Bray|date=18 June 2014|url=http://news.nationalgeographic.com/news/2014/06/140616-south-china-sea-vietnam-china-cambodia-champa/|archive-url=https://web.archive.org/web/20140620153051/http://news.nationalgeographic.com/news/2014/06/140616-south-china-sea-vietnam-china-cambodia-champa/|url-status=dead|archive-date=20 June 2014}}</ref>
== দেশসমূহ ==
হিন্দু ধৰ্ম দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ সংখ্যালঘু ধৰ্ম আৰু ইয়াৰ জনসংখ্যা ইণ্ডোনেছিয়া, মালয়েছিয়া, ছিংগাপুৰ আৰু ম্যানমাৰত যথেষ্ট। ইণ্ডোনেছিয়া বিশ্বৰ চতুৰ্থ বৃহত্তম হিন্দু জনসংখ্যা, মূলতঃ বালি দ্বীপত।
=== ব্ৰুনাই ===
মাজাপাহিত সাম্ৰাজ্যৰ প্ৰতি আনুগত্যৰ জৰিয়তে হিন্দু ধৰ্ম ব্যাপকভাৱে প্ৰভাৱিত হৈছিল আৰু স্থানীয় লোকে গ্ৰহণ কৰিছিল। পিছলৈ ১৫ শতিকাৰ সময়ছোৱাত আৰবসকলে ব্ৰুনাই আক্ৰমণ কৰে যাৰ ফলত নাগৰিকসকলৰ ওপৰত বলপূৰ্বক ধৰ্মান্তৰকৰণ আৰু গণ নিৰ্যাতনৰ বাবে হিন্দু শাসনৰ অন্ত পৰে।
=== কম্বোডিয়া ===
মূল প্ৰবন্ধ: [[:en:Hinduism_in_Cambodia|কম্বোডিয়াত হিন্দু ধৰ্ম]]
[[চিত্ৰ:A statue inside the Angkor Wat in Cambodia; January 2020.jpg|left|thumb|বিষ্ণুৰ মূৰ্তিৰ পৰা ৰূপান্তৰিত অংকোৰ ৱাটত বুদ্ধৰ মূৰ্তি]]
ফুনান ৰাজ্যৰ আৰম্ভণিতে [[কম্বোডিয়া]] প্ৰথমে [[হিন্দু ধৰ্ম]]ৰ দ্বাৰা প্ৰভাৱিত হৈছিল। হিন্দু ধৰ্ম খ্মেৰ সাম্ৰাজ্যৰ অন্যতম চৰকাৰী ধৰ্ম আছিল। বিশ্বৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ মন্দিৰ কমপ্লেক্স (বৰ্তমান বৌদ্ধ) আংকৰ ৱাট এসময়ত হিন্দু মন্দিৰ আছিল। খ্মেৰ ৰাজ্যত পালন কৰা প্ৰধান ধৰ্ম আছিল হিন্দু ধৰ্ম, তাৰ পিছত বৌদ্ধ ধৰ্মৰ জনপ্ৰিয়তা। প্ৰথম অৱস্থাত ৰাজ্যখনে হিন্দু ধৰ্মক মূল ৰাষ্ট্ৰ ধৰ্ম হিচাপে অনুসৰণ কৰিছিল।
[[চিত্ৰ:Angkor Vat (6783535194).jpg|thumb|কম্বোডিয়াৰ অংকোৰ ৱাট হৈছে দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ শতাধিক প্ৰাচীন হিন্দু মন্দিৰৰ ভিতৰত এটা।]]
মহাদেৱৰ [[বিষ্ণু]] আৰু [[শিৱ]] খ্মেৰ হিন্দু মন্দিৰত পূজা কৰা আটাইতকৈ পূজনীয় [[দেৱতা (হিন্দু ধৰ্ম)|দেৱতা]] আছিল। মৰণোত্তৰ ৰজা দ্বিতীয় সূৰ্য্যবৰ্মানক বিষ্ণু হিচাপে সন্মান জনাবলৈ অংকোৰ ৱাটৰ দৰে মন্দিৰবোৰক প্ৰকৃততে প্ৰেহ পিছনুলোক (সংস্কৃতত ভাৰ বিষ্ণুলোক) বা বিষ্ণুৰ ৰাজ্য বুলি জনা যায়। [[ব্ৰাহ্মণ]] (হিন্দু পুৰোহিত) দ্বাৰা কৰা হিন্দু অনুষ্ঠান আৰু অনুষ্ঠান, সাধাৰণতে ৰজাৰ পৰিয়ালৰ শাসক অভিজাত শ্ৰেণী, সম্ভ্ৰান্ত আৰু শাসক শ্ৰেণীৰ মাজতহে থাকিল।
খমেৰ সাম্ৰাজ্যই এখন জটিল সমাজ গঢ়ি তুলিছিল য'ত অত্যাধুনিক সংস্কৃতি, কলা আৰু স্থাপত্যৰ বিকাশ হৈছিল। খমেৰ ৰজা আৰু তেওঁৰ বিষয়াসকল জলসিঞ্চন ব্যৱস্থাপনা আৰু পানী বিতৰণৰ দায়িত্বত আছিল, য'ত কেনেল, খাদ আৰু বৰায় নামৰ বিশাল জলাধাৰৰ দৰে জটিল জলসিঞ্চন আন্তঃগাঁথনিৰ এটা শৃংখলা অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। সমাজখন হিন্দু বৰ্ণ ব্যৱস্থাক প্ৰতিফলিত কৰা এটা শ্ৰেণী ব্যৱস্থাৰ ভিত্তিত সজ্জিত আছিল, য'ত সাধাৰণ মানুহ – ধানৰ কৃষক আৰু মাছমৰীয়াসকল – জনসংখ্যাৰ বৃহৎ সংখ্যক অংশ গঠন কৰিছিল। ক্ষত্ৰিয়সকল – ৰাজবংশ, অভিজাতসকল, সেনাপতিসকল, সৈন্যসকল, আৰু যোদ্ধাসকল – এটা শাসনকাৰী অভিজাত শ্ৰেণী আৰু কৰ্তৃপক্ষ গঠন কৰিছিল। অন্যান্য সামাজিক শ্ৰেণীৰ ভিতৰত আছিল ব্ৰাহ্মণ (পুৰোহিত), ব্যৱসায়ী, কাঠমিস্ত্ৰী আৰু শিল্পকৰ্মী, কুমহৰ, ধাতুশিল্পী, সোণাৰ আৰু বয়নশিল্পী, আৰু সামাজিকভাৱে সৰ্বনিম্ন স্তৰত আছিল দাস-দাসী। বিস্তৃত জলসিঞ্চন প্ৰকল্পসমূহে অতিৰিক্ত ধান উৎপাদন কৰিছিল যাৰ দ্বাৰা এক বিশাল জনসংখ্যাক জীৱন ধাৰণ কৰিব পৰা হৈছিল। ৰাষ্ট্ৰীয় ধর্ম আছিল হিন্দু ধর্ম কিন্তু দেৱৰাজৰ ধর্মীয় অনুশাসনৰ দ্বাৰা প্রভাৱিত হৈছিল, যি খেমাৰ ৰজাসকলক পৃথিৱীত জীৱিত দেৱতাসমূহৰ ঐশ্বৰিক গুণৰ অধিকাৰী হিচাপে উন্নীত কৰিছিল, যাক বিষ্ণু বা শিৱৰ অৱতাৰ বুলি কোৱা হৈছিল।<ref name="God and King">{{cite book|url=http://www.easternbookcorporation.com/moreinfo.php?txt_searchstring=7306|archive-url=https://web.archive.org/web/20060513032347/http://www.easternbookcorporation.com/moreinfo.php?txt_searchstring=7306|url-status=dead|archive-date=13 May 2006|title=God and King : The Devaraja Cult in South Asian Art & Architecture|author=Sengupta, Arputha Rani (Ed.)|year=2005|publisher=National Museum Institute|isbn=8189233262|access-date=14 September 2012}}</ref>ৰাজনীতিত, এই মর্যাদাক ৰজাৰ শাসনৰ ঐশ্বৰিক ন্যায্যতা হিচাপে গণ্য কৰা হৈছিল। এই পূজাৰ ফলত খমেৰ ৰজাসকলে বিশাল স্থাপত্য প্ৰকল্প আৰম্ভ কৰিব পাৰিছিল, ৰজাৰ পৃথিৱীত দৈবিক শাসন উদ্যাপন কৰিবলৈ অংকোৰ ৱাট আৰু বায়নৰ দৰে মহিমামণ্ডিত স্মৃতিস্তম্ভ নিৰ্মাণ কৰিছিল।<ref>{{Cite news|date=14 August 2007|title=Map reveals ancient urban sprawl|language=en-GB|url=https://news.bbc.co.uk/1/hi/sci/tech/6945574.stm|access-date=2021-08-09}}</ref>
সাম্ৰাজ্যৰ আনুষ্ঠানিক ধৰ্মসমূহৰ ভিতৰত হিন্দুধৰ্ম আৰু মহাযান বৌদ্ধধৰ্ম অন্তৰ্ভুক্ত আছিল, যেতিয়ালৈকে ১৩ শতিকাত শ্ৰীলংকাৰ পৰা প্ৰৱৰ্তনৰ পাছত থেৰাভাদা বৌদ্ধধৰ্ম প্ৰচলিত হোৱা নাছিল, এমনকি নিম্ন শ্ৰেণীৰ মাজতো।<ref>[[Hinduism in Southeast Asia#Keyes1995|Keyes, 1995]], pp.78–82</ref>সেই সময়ৰ পৰা, কম্বোডিয়াত হিন্দু ধৰ্মৰ ক্ৰমশঃ পতন ঘটে আৰু অৱশেষত থেৰাৱাদান বৌদ্ধ ধৰ্মই ৰাজ্যৰ প্ৰধান ধৰ্ম হিচাপে স্থান লাভ কৰে। তাৰ সত্ত্বেও, হিন্দু ধৰ্মীয় অনুষ্ঠানসমূহে ৰাজ্যত এতিয়াও গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰি আছে। প্ৰতিবেশী থাইলেণ্ডৰ দৰে, ৰাজ্যাভিষেকৰ অনুষ্ঠান প্ৰধানত ৰাজকীয় ব্ৰাহ্মণসকলে পৰিচালনা কৰে, যাৰ সময়ত ৰজাই প্ৰাচীন ৰাষ্ট্ৰীয় পৰম্পৰা বজাই ৰাখিবলৈ দেৱতা বিষ্ণু আৰু শিৱৰ মূৰ্তিৰ সন্মুখত শপত গ্ৰহণ কৰে।<ref>{{Cite web|url=https://www.phnompenhpost.com/national/royal-cambodian-coronation|title=A Royal Cambodian Coronation}}</ref>
== তথ্য সংগ্ৰহ ==
lxoynwnic4pahabxak7omavmehdy80r
606879
606878
2026-05-17T15:11:21Z
যদুমণি
32127
[[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল।
606879
wikitext
text/x-wiki
{{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}}
{{Infobox religious group
|group = দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ হিন্দু
|image = Hinduism Expansion in Asia.svg
|caption = দক্ষিণ-পূব এছিয়াত [[হিন্দু ধৰ্ম]]ৰ সম্প্ৰসাৰণ
|image_size = 250px
|population= {{Circa|'''৭,৯৩৩,৭১৭'''|lk=yes}}{{increase}}
<br />(জনসংখ্যাৰ ১.৪০%)
| languages = {{Plainlist|
* '''পৱিত্ৰ ভাষা:'''<br />{{Hlist|[[পৱিত্ৰ ভাষা#হিন্দু ধৰ্ম|সংস্কৃত]] আৰু... [[তামিল ভাষা|তামিল]] (কিছু পৰিমাণে)}}<ref name="Wiley-Blackwell1">{{cite book|last1 = Johnson|first1 = Todd M.|last2 = Grim|first2 = Brian J.|title = The World's Religions in Figures: An Introduction to International Religious Demography|url = http://media.johnwiley.com.au/product_data/excerpt/47/04706745/0470674547-196.pdf|access-date = 24 November 2015|year = 2013|publisher = Wiley-Blackwell|location = Hoboken, NJ|pages = 10|url-status = dead|archive-url = https://web.archive.org/web/20131020100448/http://media.johnwiley.com.au/product_data/excerpt/47/04706745/0470674547-196.pdf|archive-date = 20 October 2013}}</ref>
}}
'''প্ৰধান কথিত ভাষা:'''<br />{{Hlist| [[বালি ভাষা|বালিনী]] |[[তামিল ভাষা|তামিল]] | [[জাভানী ভাষা|জাভানিজ]] | [[টেংগেৰেজ উপভাষা|টেংগেৰেজ]] | [[অসিং ভাষা|অসিং]] | [[চাম ভাষা|চাম]] | [[ইণ্ডোনেছিয়ান ভাষা|ইণ্ডোনেছিয়ান]] | [[মালয় ভাষা|মালয়]] | [[দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ ভাষা|অন্য দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ ভাষা]] | ইংৰাজী | আৰু অন্যান্য}}
|region1 = [[ইণ্ডোনেছিয়াত হিন্দু ধৰ্ম|ইণ্ডোনেছিয়া]]
|pop1 = ৪,৬৪৬,৩৫৭
|ref1=<ref>{{cite web|url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2010_5/168356.htm|title=religion in Indonesia|website=2009-2017.state.gov}}</ref>
|region2=[[মালয়েছিয়াত হিন্দু ধৰ্ম|মালয়েছিয়া]]
|pop2=১,৯৪৯,৮৫০
|ref2=<ref>{{cite web|url=https://2009-2017.state.gov/r/pa/ei/bgn/2777.htm|title=religion in Malaysia|website=2009-2017.state.gov}}</ref>
|region3=[[ম্যানমাৰত হিন্দু ধৰ্ম|ম্যানমাৰ]]
|pop3=৮২০,০০০
|ref3=<ref>{{cite web|url=https://www.pewresearch.org/religion/2012/12/18/table-religious-composition-by-country-in-numbers|title=religion in Myanmar|website=pewresearch.org|date=18 December 2012 }}</ref>
|region4=[[চিংগাপুৰত হিন্দু ধৰ্ম|চিংগাপুৰ]]
|pop4=৩৭২,৯৬৩
|
|region5=[[থাইলেণ্ডত হিন্দু ধৰ্ম|থাইলেণ্ড]]
|pop5=৮৪,০০০
|ref5=<ref>{{cite web|url=http://www.globalreligiousfutures.org/countries/thailand#/?affiliations_religion_id=0&affiliations_year=2010®ion_name=All%20Countries&restrictions_year=2016|title=religion in Thailand|website=globalreligiousfuture.org|access-date=5 July 2022|archive-date=26 September 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200926171829/http://www.globalreligiousfutures.org/countries/thailand#/?affiliations_religion_id=0&affiliations_year=2010®ion_name=All%20Countries&restrictions_year=2016|url-status=dead}}</ref>
|region6=[[ফিলিপাইনছত হিন্দু ধৰ্ম|ফিলিপাইনছ]]
|pop6=৩৪,৬৩৪<ref name="auto"/>
|
|flag=File:Om, This the first word in the world- 2013-10-30 10-55.png
|flag_size=80px
|region8=also present in small numbers in [[Hinduism in Laos|Laos]] and [[Hinduism in Cambodia|Cambodia]]}}
দক্ষিণ-পূব এছিয়াত [[হিন্দু ধৰ্ম]]ৰ এক গভীৰ প্ৰভাৱ আছিল, যিয়ে এই অঞ্চলটোৰ সাংস্কৃতিক বিকাশ আৰু ইতিহাসক এক নতুন ৰূপ দিছিল।<ref>{{Cite web|date=25 April 2017|title=Hindu Wisdom – Suvarnabhumi|url=http://www.hinduwisdom.info/Suvarnabhumi.htm|access-date=2021-08-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20170425182329/http://www.hinduwisdom.info/Suvarnabhumi.htm|archive-date=25 April 2017}}</ref> ভাৰতীয় উপমহাদেশৰপৰা ইণ্ডিক ([[ভাৰতীয়]]) লিপিসমূহৰ আগমনৰ লগে লগে, প্ৰথমৰপৰা পঞ্চম শতিকাৰ ভিতৰত এই অঞ্চলৰ লোকসকলে নিজৰ প্ৰথমবোৰ শিলালিপি বা লিখনী প্ৰস্তুত কৰি ঐতিহাসিক যুগত প্ৰৱেশ কৰে।<ref>{{cite book|title=Lost Kingdoms: Hindu-Buddhist Sculpture of Early Southeast Asia, Metropolitan museum, New York: exhibition catalogues|author=Guy, John|publisher=Metropolitan Museum of Art|year=2014|isbn=9781588395245|url=https://books.google.com/books?id=vO_-AgAAQBAJ&q=Indic+script+in+early+Southeast+Asian+kingdom&pg=PA11}}</ref> বৰ্তমান সময়ত দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ হিন্দুসকলৰ ভিতৰত প্ৰধানকৈ প্ৰৱাসী ভাৰতীয় আৰু বালিলীয়া লোকসকল অন্যতম। ইয়াৰ উপৰি জাভানীজ (ইণ্ডোনেছিয়াৰ অন্যান্য সংখ্যালঘু জনগোষ্ঠী) আৰু দক্ষিণ-মধ্য ভিয়েটনামৰ 'বালামন চাম' সংখ্যালঘু জনগোষ্ঠীৰ মাজতো হিন্দু ধৰ্মৰ প্ৰচলন দেখা যায়।<ref>{{Cite web|title=The Religions of South Asia|url=https://asiasociety.org/education/religions-south-asia|access-date=2021-08-09|website=Asia Society|date=25 July 2017|language=en}}</ref>
ভাৰতীয় সভ্যতা—যি নিজে বিভিন্ন স্বতন্ত্ৰ সংস্কৃতি আৰু জনগোষ্ঠী, বিশেষকৈ দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ প্ৰাৰম্ভিক 'মন খমেৰ' প্ৰভাৱৰ সংমিশ্ৰণত গঢ়ি উঠিছিল—দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ আঞ্চলিক ৰাজ্যসমূহৰ থলুৱা সামাজিক গাঁথনি আৰু শাসন-ব্যৱস্থাৰ সৈতে খাপ খাই পৰিছিল আৰু বিলীন হৈ গৈছিল। এই ভাৰতীয়কৰণ হোৱা ৰাজ্যসমূহৰ গঠনৰ জৰিয়তে, সৰু সৰু জনজাতীয় মুৰব্বী বা মুখিয়ালৰ নেতৃত্বত থকা থলুৱা শাসনবোৰ ভাৰতীয় শাসনপ্ৰণালীৰ দৰে 'মহাৰজা'ৰ নেতৃত্বত ডাঙৰ ডাঙৰ ৰাজ্য আৰু সাম্ৰাজ্যলৈ ৰূপান্তৰিত হৈছিল। ইয়াৰ ফলতেই দক্ষিণ-মধ্য ভিয়েটনামত চম্পা সভ্যতা, দক্ষিণ ভিয়েটনামত ফুনান ৰাজ্য, ইণ্ডোচীনত খমেৰ সাম্ৰাজ্য, মালয় উপদ্বীপত লাংকাচুকা ৰাজ্য আৰু পুৰণি কেদাহ, সুমাত্ৰাত শ্ৰীৱিজয় ৰাজ্য, আৰু জাভা, বালি তথা ফিলিপাইন দ্বীপপুঞ্জৰ কিছু অংশ সামৰি গঢ়ি উঠা মাতাৰাম ৰাজ্য, সিংহসাৰী আৰু মজাপাহিত সাম্ৰাজ্যৰ জন্ম হৈছিল। ভাৰতীয় সভ্যতাই এই অঞ্চলৰ জাতি আৰু দেশসমূহৰ ভাষা, লিপি, লিখিত পৰম্পৰা, সাহিত্য, কেলেণ্ডাৰ (পঞ্জিকা), বিশ্বাসী ব্যৱস্থা আৰু কলাত্মক দিশসমূহক গভীৰভাৱে প্ৰভাবিত কৰিছিল।<ref>{{Cite book|last1=Lévi|first1=Sylvain|url=https://books.google.com/books?id=dx5dzJGGBg0C&q=austroasiatic+influence+on+india&pg=PR15|title=Pre-Aryan and Pre-Dravidian in India|last2=Przyluski|first2=Jean|last3=Bloch|first3=Jules|date=1993|publisher=Asian Educational Services|isbn=978-81-206-0772-9|language=en}}</ref><ref>{{cite encyclopedia |title=The spread of Hinduism in Southeast Asia and the Pacific |encyclopedia=Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/Hinduism/The-spread-of-Hinduism-in-Southeast-Asia-and-the-Pacific}}</ref>
দক্ষিণ-পূব এছিয়াত ভাৰতীয় সংস্কৃতি আৰু ধৰ্মীয় পৰম্পৰাসমূহ আদৰি লোৱাৰ এটা অন্যতম কাৰণ আছিল এই যে ভাৰতীয় সংস্কৃতিৰ সৈতে দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ থলুৱা সংস্কৃতিৰ ইতিমধ্যে কিছুমান চকুত পৰা সাদৃশ্য আছিল। এই সাদৃশ্যসমূহক পূৰ্বৰ দক্ষিণ-পূব এছীয় (বিশেষকৈ অ’ষ্ট্ৰ’এছিয়াটিক, যেনে প্ৰাৰম্ভিক মুণ্ডা আৰু মন খমেৰ গোটসমূহ) আৰু হিমালয়ৰ (তিব্বতী) সাংস্কৃতিক তথা ভাষিক প্ৰভাৱে স্থানীয় ভাৰতীয় লোকসকলৰ ওপৰত পেলোৱা প্ৰভাৱৰদ্বাৰা ব্যাখ্যা কৰিব পাৰি। অধ্যাপক প্ৰজিলুস্কি, জুলছ ব্লচ আৰু লেভি কে ধৰি কেইবাজনো পণ্ডিতে এই সিদ্ধান্তত উপনীত হৈছিল যে প্ৰাৰম্ভিক ভাৰতীয় সংস্কৃতি আৰু পৰম্পৰাৰ ওপৰত এক গুৰুত্বপূৰ্ণ সাংস্কৃতিক, ভাষিক আৰু ৰাজনৈতিক মন-খমেৰ (অ’ষ্ট্ৰ’এছিয়াটিক) প্ৰভাৱ আছিল। ভাৰতক পাশ্চাত্য, প্ৰাচ্য আৰু থলুৱা পৰম্পৰাৰ এক অপূৰ্ব মিলনভূমি হিচাপে গণ্য কৰা হয়।<ref>{{Cite book|last1=Lévi|first1=Sylvain|url=https://books.google.com/books?id=dx5dzJGGBg0C&q=austroasiatic+influence+on+india&pg=PR15|title=Pre-Aryan and Pre-Dravidian in India|last2=Przyluski|first2=Jean|last3=Bloch|first3=Jules|date=1993|publisher=Asian Educational Services|isbn=978-81-206-0772-9|language=en|quote=It has been further proved that not only linguistic but also certain cultural and political characteristics of ancient India can be explained by Austroasiatic (Mon-Khmer) elements.}}</ref>
== প্ৰাচীন যুগ ==
প্ৰায় খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ২০০ শতিকাতে ভাৰতীয় পণ্ডিতসকলে জাভা আৰু সুমাত্ৰাৰ 'দ্বীপান্তৰ' বা 'জাভা দ্বীপ' হিন্দু ৰাজ্যৰ বিষয়ে লিখি থৈ গৈছিল। ভাৰতৰ আটাইতকৈ প্ৰাচীন মহাকাব্য 'ৰামায়ণ'তো "যৱদ্বীপ" নামৰ উল্লেখ পোৱা যায়। ৰামৰ বানৰ সেনাৰ প্ৰধান সুগ্ৰীৱে সীতাৰ সন্ধানত তেওঁৰ দূতসকলক যৱদ্বীপ অৰ্থাৎ জাভা দ্বীপলৈ পঠিয়াইছিল।<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=9ic4BjWFmNIC&pg=PA465|title=History Of Ancient India (portraits Of A Nation), 1/e|date=25 March 2010|publisher=Sterling Publishers Pvt. Ltd|isbn=9788120749108|via=Google Books}}</ref> সেইবাবেই ইয়াক সংস্কৃত নাম "যাৱক দ্বীপ" (দ্বীপ = দ্বীপ বা চাৰিওফালে পানীৰে আগুৰা ভূমি) বুলি জনা গৈছিল। দক্ষিণ-পূব এছিয়ালৈ পূব ভাৰতৰ, বিশেষকৈ কলিংগৰ লগতে দক্ষিণ ভাৰতৰ ৰাজ্যসমূহৰ বণিক বা ব্যৱসায়ীসকলৰ সঘনাই আহ-যাহ আছিল।<ref>{{Cite web|title=Hinduism – The spread of Hinduism in Southeast Asia and the Pacific|url=https://www.britannica.com/topic/Hinduism|access-date=2021-08-09|website=[[Encyclopædia Britannica]]|language=en}}</ref> প্ৰায় ৪০০ খ্ৰীষ্টাব্দত পশ্চিম জাভাত ভাৰতীয় সংস্কৃতিৰ প্ৰভাৱত 'তাৰুমানগৰ' ৰাজ্য প্ৰতিষ্ঠা হয়, যাৰ শিলালিপিসমূহ ইণ্ডোনেছিয়াৰ ইতিহাসৰ আটাইতকৈ প্ৰাচীন শিলালিপিৰ ভিতৰত অন্যতম। প্ৰায় ৪২৫ খ্ৰীষ্টাব্দৰপৰা এই অঞ্চলত এক স্পষ্ট বৌদ্ধ ধৰ্মৰ প্ৰভাৱ পৰিলক্ষিত হৈছিল। প্ৰায় ষষ্ঠ শতিকাত মধ্য জাভাৰ উত্তৰ উপকূলত ভাৰতীয় আৰ্হিৰ 'কলিংগ' ৰাজ্য প্ৰতিষ্ঠা হয়। এই ৰাজ্যখনৰ নাম ভাৰতৰ পূব উপকূলৰ 'কলিংগ' ৰাজ্যৰ নামৰপৰা লোৱা হৈছিল।<ref name="Coedes">{{cite book|last=Coedès|first=George|author-link=George Coedès|editor=Walter F. Vella|others=trans. Susan Brown Cowing|title=The Indianized States of Southeast Asia|year=1968|publisher=Uny of Hawaii Press|isbn=978-0-8248-0368-1}}</ref> দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ এই সাগৰীয় যাত্ৰী বা নাৱিকসকলে ভাৰত আৰু চীন দেশৰ সৈতে ব্যাপক বাণিজ্যত লিপ্ত আছিল, যিয়ে মংগোল, চীনা আৰু জাপানীসকলৰ লগতে ইছলামিক ব্যৱসায়ীসকলৰো দৃষ্টি আকৰ্ষণ কৰিছিল। এই ইছলামিক ব্যৱসায়ীসকলে দ্বাদশ শতিকাত সুমাত্ৰাৰ আচেহ অঞ্চলত উপস্থিত হৈছিল।<ref>{{Cite web|title=Hinduism in Southeast Asia {{!}} Encyclopedia.com|url=https://www.encyclopedia.com/environment/encyclopedias-almanacs-transcripts-and-maps/hinduism-southeast-asia|access-date=2021-08-09|website=www.encyclopedia.com}}</ref> আনহাতে, মধ্যযুগীয় ভাৰতীয় পণ্ডিতসকলে ফিলিপাইনকো "পাণ্যুপায়ন" (যাৰ অৰ্থ হৈছে পানীৰে আগুৰা ভূ-খণ্ড) বুলি উল্লেখ কৰিছিল।<ref>{{cite book|doi=10.1007/978-981-10-7317-5_6|chapter=Panyupayana: The Emergence of Hindu Polities in the Pre-Islamic Philippines|title=Cultural and Civilisational Links between India and Southeast Asia|year=2018|last1=Santarita|first1=Joefe B.|pages=93–105|isbn=978-981-10-7316-8}}</ref>
ভাৰতীয় হিন্দু প্ৰভাৱ একাদশ শতিকাৰ আশে-পাশে হ্ৰাস পাবলৈ আৰম্ভ কৰে যদিও ষোড়শ শতিকালৈকে জাভাৰ দৰে ঠাইত হিন্দু ধৰ্মৰ লেখ-জোখ আছিল, আনহাতে বালিয়ে আধুনিক যুগলৈকে এনে প্ৰভাৱ অক্ষুণ্ণ ৰাখিছিল।<ref>Ricklefs, Merle C. "Southeast Asia, Hinduism, Buddhism, and Islam in." In ''Oxford Encyclopedia of the Islamic World: Digital Collection''.: Oxford University Press.</ref>
বৰ্তমান সমগ্ৰ দক্ষিণ-পূব এছিয়াত পোৱা হিন্দু সাংস্কৃতিক প্ৰভাৱৰ উদাহৰণ চোলা বংশৰ উত্তৰাধিকাৰৰ বাবে বহুখিনি ঋণী। উদাহৰণস্বৰূপে ইণ্ডোনেছিয়াৰ প্ৰম্বাননত থকা মহান মন্দিৰ কমপ্লেক্সত দক্ষিণ ভাৰতীয় স্থাপত্যৰ সৈতে কেইবাটাও সাদৃশ্য প্ৰদৰ্শন কৰা হৈছে।<ref>{{Cite book|title=A history of India|first=Hermann|last=Kulke|date=2004|publisher=Routledge|others=Rothermund, Dietmar 1933–|isbn=0203391268|edition=4th|location=New York|oclc=57054139}}</ref>
মালয় বুৰঞ্জী ছেজাৰা মেলায়ু অনুসৰি মালাকা চুলতান ৰাজ্যৰ শাসকসকলে নিজকে চোলা সাম্ৰাজ্যৰ ৰজাৰ বংশধৰ বুলি দাবী কৰিছিল। মালয়েছিয়াত আজি চোলা শাসনৰ কথা মনত আছে কাৰণ তাত থকা বহু ৰাজকুমাৰৰ নাম চোলান বা চুলানেৰে শেষ হয়, তেনে এজন হ’ল পেৰাকৰ ৰজা ৰাজা চুলান।<ref>{{Cite journal|last1=Aklujkar|first1=Ashok|last2=Kalyanaraman|first2=A.|date=1971|title=Aryatarangini: The Saga of the Indo-Aryans.|journal=Pacific Affairs|volume=44|issue=3|pages=451|doi=10.2307/2755739|issn=0030-851X|jstor=2755739}}</ref>
চোলা স্কুল অৱ আৰ্ট দক্ষিণ-পূব এছিয়াতো বিয়পি পৰিছিল আৰু দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ স্থাপত্য আৰু শিল্পকলাত প্ৰভাৱ পেলাইছিল।<ref>{{Cite book|title=Thai art with Indian influences|author=Promsak Jermsawatdi|date=1979|publisher=Abhinav Publications|oclc=6237916}}</ref><ref>{{Cite book|title=Columbia Chronologies of Asian History and Culture|url=https://archive.org/details/columbiachronolo00john|url-access=registration|last=Bowman|first=John|editor1-first=John|editor1-last=Bowman|date=31 January 2000|publisher=Columbia University Press|isbn=9780231500043|location=New York Chichester, West Sussex|doi=10.7312/bowm11004}}</ref>
একাংশ পণ্ডিতে আঙুলিয়াই দিছে যে ইক্ষৱাকু আৰু সুমতিৰ কিংবদন্তিৰ উৎপত্তি হয়তো দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ মিথত মানৱতাৰ জন্মৰ তিতা গছৰপৰাই হ’ব পাৰে। ৰজা সাগৰৰ পত্নী সুমতিৰ কিংবদন্তিত কোৱা হৈছে যে তেওঁ এবিধ তিতা গছৰ সহায়ত সন্তান জন্ম দিছিল।<ref>{{cite book|first=Koenraad|last=Elst|author-link=Koenraad Elst|title=Update on the Aryan Invasion Debate|publisher=Aditya Prakashan|year=1999|isbn=81-86471-77-4|title-link=Update on the Aryan Invasion Debate}}; Sergent, Bernard: Genèse de l'Inde, 1997.</ref>
== আধুনিক যুগ ==
[[চিত্ৰ:Bali-Ubud 0704a.jpg|left|thumb|258x258px|ইণ্ডোনেছিয়াৰ বালিত হিন্দু বালি মন্দিৰৰ প্ৰসাদ]]
আজি সমগ্ৰ দক্ষিণ-পূব এছিয়াত সজীৱ আৰু বৈচিত্ৰ্যময় হিন্দু সম্প্ৰদায় বিয়পি পৰে, বিশেষকৈ মালয়েছিয়া, ছিংগাপুৰ, থাইলেণ্ড, মেডান (ইণ্ডোনেছিয়া) আৰু ফিলিপাইনছত থাকি যায়, মূলতঃ বিগত শতিকাবোৰত ভাৰত উপমহাদেশৰপৰা দক্ষিণ-পূব এছিয়ালৈ প্ৰব্ৰজন কৰা তামিল লোকসকলৰ উপস্থিতিৰ বাবে। তামিল হিন্দু ধৰ্মৰ এটা উল্লেখযোগ্য দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ দিশ হ’ল থাইপুছম উৎসৱ, আনহাতে আন আন হিন্দু ধৰ্মীয় উৎসৱ যেনে দীপাৱলীও এই অঞ্চলৰ হিন্দুসকলে ভালদৰে পালন কৰে। থাইলেণ্ড আৰু কম্বোডিয়াত থাই আৰু খ্মেৰ লোকসকলে বৌদ্ধ ধৰ্মৰ লগতে হিন্দু ৰীতি-নীতি আৰু পৰম্পৰাও পালন কৰিছিল আৰু ব্ৰহ্মৰ দৰে হিন্দু দেৱতাক আজিও বহুলভাৱে শ্ৰদ্ধা কৰা হয়।<ref>{{Cite web|title=A Tribute to Hinduism: Home|url=http://www.atributetohinduism.com/Suvarnabhumi.htm|access-date=2021-08-09|website=www.atributetohinduism.com|archive-date=15 February 2006|archive-url=https://web.archive.org/web/20060215001205/http://www.atributetohinduism.com/Suvarnabhumi.htm|url-status=dead}}</ref>
ইণ্ডোনেছিয়াত কেৱল ভাৰতীয় বংশৰ লোকেই হিন্দু ধৰ্ম পালন কৰা নাই; হিন্দু ধৰ্ম এতিয়াও বালিৰ প্ৰধান ধৰ্ম হিচাপে জীয়াই আছে, য'ত স্থানীয় ইণ্ডোনেছিয়ান, বালি জনসাধাৰণে আগামা হিন্দু ধৰ্ম অনুসৰণ কৰে, যিটো হিন্দু ধৰ্মৰ এটা ভিন্নতা যিটো দ্বীপটোত প্ৰায় দু সহস্ৰাব্দ ধৰি বিকশিত হোৱা প্ৰাচীন জাভা-বালি হিন্দু পৰম্পৰাৰপৰা উদ্ভৱ হৈছে, প্ৰায়ে থলুৱা আধ্যাত্মিক উপাদানসমূহ অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়।<ref>{{Cite web|title=Swaveda – Articles – Great Expectations: Hindu Revival Moveme...|url=http://www.swaveda.com/articles.php?action=show&id=49|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20040820025445/http://www.swaveda.com/articles.php?action=show&id=49|archive-date=2004-08-20|access-date=2021-08-09|website=Swaveda}}</ref>বালিৰ বাহিৰেও জাভাত জাভা হিন্দু সংখ্যালঘুৰ সৰু সৰু এনক্লেভ পোৱা যায়, যেনে ব্ৰ'মো আৰু চেমেৰু আগ্নেয়গিৰিৰ ওচৰৰ টেংগাৰ পৰ্বতমালাৰ আশে-পাশে, মধ্য জাভাৰ কাৰাংগান্যাৰ ৰিজেন্সি আৰু যোগাকাৰ্টাৰ প্ৰম্বানানৰ ওচৰত। একেদৰে দক্ষিণ ভিয়েটনাম আৰু কম্বোডিয়াৰ চাম সংখ্যালঘুসকলৰ মাজতো হিন্দু ধৰ্ম পোৱা যায়: জাভানীসকলৰ দৰেই তেওঁলোকৰ অধিকাংশই মুছলমান কিন্তু সংখ্যালঘু হিন্দু। ইণ্ডোনেছিয়াৰ আন অঞ্চলত কালিমন্তনৰ দয়াকে স্বীকাৰ কৰা থলুৱা আধ্যাত্মিক বিশ্বাস আৰু হিন্দু কহাৰিংগানৰ দৰে থলুৱা ধৰ্ম চিনাক্ত কৰিবলৈ হিন্দু ধৰ্ম শব্দটো প্ৰায়ে ছাতিৰ শ্ৰেণী হিচাপে শিথিলভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref>{{Cite web|title=South Asian religions, an introduction (article)|url=https://www.khanacademy.org/humanities/art-asia/south-asia/south-asia-intro/a/south-asian-religions-an-introduction|access-date=2021-08-09|website=[[Khan Academy]]|language=en}}</ref>
ইণ্ডোনেছিয়াত হিন্দু ধৰ্মৰ পুনৰুত্থান দেশৰ সকলো প্ৰান্ততে সংঘটিত হৈছে। ১৯৭০ চনৰ আৰম্ভণিতে চুলাৱেছিৰ টোৰাজা জনগোষ্ঠীক প্ৰথমে ‘হিন্দু ধৰ্ম’ৰ ছাতিত চিনাক্ত কৰা হৈছিল, তাৰ পিছত ১৯৭৭ চনত সুমাত্ৰাৰ কাৰো বাটক আৰু ১৯৮০ চনত কালিমন্তানৰ ঙাজু দয়াক। ১৯৯৯ চনত নেশ্যনেল ইণ্ডোনেছিয়ান ব্যুৰো অৱ ষ্টেটিষ্টিকছে এক অপ্ৰকাশিত প্ৰতিৱেদনত স্বীকাৰ কৰিছিল যে প্ৰায় ১০০,০০০ লোকে আনুষ্ঠানিকভাৱে ধৰ্মান্তৰিত হৈছিল বা বিগত দুটা দশকত ইছলামৰপৰা হিন্দু ধৰ্মলৈ ‘পুনৰ ধৰ্মান্তৰিত’।<ref>{{cite web|url=http://www.swaveda.com/articles.php?action=show&id=49|title=Swaveda – Articles – Great Expectations: Hindu Revival Moveme|access-date=2004-07-24|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20040820025445/http://www.swaveda.com/articles.php?action=show&id=49|archive-date=20 August 2004}}</ref>
ধৰ্মীয় পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰ্যালয়ে ২০০৭ চনলৈকে অনুমান কৰিছিল যে ইণ্ডোনেছিয়াত কমেও এক কোটি হিন্দু আছে।<ref>{{Cite web|url=https://2001-2009.state.gov/g/drl/rls/irf/2007/90137.htm|title=United States Department of State|date=14 September 2007}}</ref>
হিন্দু ধৰ্মৰ বৃদ্ধিৰ মূলতে হৈছে জাভাৰ বিখ্যাত ভৱিষ্যদ্বাণী সবদাপালন আৰু জয়াবায়া। শেহতীয়াকৈ হিন্দু ধৰ্ম গ্ৰহণ কৰা বহু লোক সুকৰ্ণোৰ পিএনআইৰ পৰিয়ালৰ সদস্য আছিল, আৰু এতিয়া মেগাৱতী সুকৰ্ণপুত্ৰীক সমৰ্থন কৰে। ‘মাজাপাহিতৰ ধৰ্ম’ (হিন্দু ধৰ্ম)লৈ এই প্ৰত্যাৱৰ্তন জাতীয়তাবাদী গৌৰৱৰ বিষয়।
ইণ্ডোনেছিয়ান বালিসকলৰ কাষত এতিয়া বালামন চামসকল দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ একমাত্ৰ জীয়াই থকা স্থানীয় (অভাৰতীয়) হিন্দু। ভিয়েটনামত চাম জনগোষ্ঠীয় সংখ্যালঘুৰ প্ৰায় ১ লাখ ৬০ হাজাৰ সদস্য আছে। ইয়াৰে অধিকাংশই ইছলাম ধৰ্ম পালন কৰাৰ বিপৰীতে কিছুমান হিন্দু। শতিকাজুৰি কিন (ভিয়েটনামী)ৰ আধিপত্য থকাৰ পিছত আজি চাম সংস্কৃতিক পুনৰুজ্জীৱিত কৰাৰ কিছু প্ৰচেষ্টা চলিছে।<ref>{{cite news|work=National Geographic|title=The Cham: Descendants of Ancient Rulers of South China Sea Watch Maritime Dispute From Sidelines, The ancestors of Vietnam's Cham people built one of the great empires of Southeast Asia|author=Adam Bray|date=18 June 2014|url=http://news.nationalgeographic.com/news/2014/06/140616-south-china-sea-vietnam-china-cambodia-champa/|archive-url=https://web.archive.org/web/20140620153051/http://news.nationalgeographic.com/news/2014/06/140616-south-china-sea-vietnam-china-cambodia-champa/|url-status=dead|archive-date=20 June 2014}}</ref>
== দেশসমূহ ==
হিন্দু ধৰ্ম দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ সংখ্যালঘু ধৰ্ম আৰু ইয়াৰ জনসংখ্যা ইণ্ডোনেছিয়া, মালয়েছিয়া, ছিংগাপুৰ আৰু ম্যানমাৰত যথেষ্ট। ইণ্ডোনেছিয়া বিশ্বৰ চতুৰ্থ বৃহত্তম হিন্দু জনসংখ্যা, মূলতঃ বালি দ্বীপত।
=== ব্ৰুনাই ===
মাজাপাহিত সাম্ৰাজ্যৰ প্ৰতি আনুগত্যৰ জৰিয়তে হিন্দু ধৰ্ম ব্যাপকভাৱে প্ৰভাবিত হৈছিল আৰু স্থানীয় লোকে গ্ৰহণ কৰিছিল। পিছলৈ ১৫ শতিকাৰ সময়ছোৱাত আৰবসকলে ব্ৰুনাই আক্ৰমণ কৰে যাৰ ফলত নাগৰিকসকলৰ ওপৰত বলপূৰ্বক ধৰ্মান্তৰকৰণ আৰু গণ নিৰ্যাতনৰ বাবে হিন্দু শাসনৰ অন্ত পৰে।
=== কম্বোডিয়া ===
মূল প্ৰবন্ধ: [[:en:Hinduism_in_Cambodia|কম্বোডিয়াত হিন্দু ধৰ্ম]]
[[চিত্ৰ:A statue inside the Angkor Wat in Cambodia; January 2020.jpg|left|thumb|বিষ্ণুৰ মূৰ্তিৰপৰা ৰূপান্তৰিত অংকোৰ ৱাটত বুদ্ধৰ মূৰ্তি]]
ফুনান ৰাজ্যৰ আৰম্ভণিতে [[কম্বোডিয়া]] প্ৰথমে [[হিন্দু ধৰ্ম]]ৰদ্বাৰা প্ৰভাবিত হৈছিল। হিন্দু ধৰ্ম খ্মেৰ সাম্ৰাজ্যৰ অন্যতম চৰকাৰী ধৰ্ম আছিল। বিশ্বৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ মন্দিৰ কমপ্লেক্স (বৰ্তমান বৌদ্ধ) আংকৰ ৱাট এসময়ত হিন্দু মন্দিৰ আছিল। খ্মেৰ ৰাজ্যত পালন কৰা প্ৰধান ধৰ্ম আছিল হিন্দু ধৰ্ম, তাৰ পিছত বৌদ্ধ ধৰ্মৰ জনপ্ৰিয়তা। প্ৰথম অৱস্থাত ৰাজ্যখনে হিন্দু ধৰ্মক মূল ৰাষ্ট্ৰ ধৰ্ম হিচাপে অনুসৰণ কৰিছিল।
[[চিত্ৰ:Angkor Vat (6783535194).jpg|thumb|কম্বোডিয়াৰ অংকোৰ ৱাট হৈছে দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ শতাধিক প্ৰাচীন হিন্দু মন্দিৰৰ ভিতৰত এটা। ]]
মহাদেৱৰ [[বিষ্ণু]] আৰু [[শিৱ]] খ্মেৰ হিন্দু মন্দিৰত পূজা কৰা আটাইতকৈ পূজনীয় [[দেৱতা (হিন্দু ধৰ্ম)|দেৱতা]] আছিল। মৰণোত্তৰ ৰজা দ্বিতীয় সূৰ্য্যবৰ্মানক বিষ্ণু হিচাপে সন্মান জনাবলৈ অংকোৰ ৱাটৰ দৰে মন্দিৰবোৰক প্ৰকৃততে প্ৰেহ পিছনুলোক (সংস্কৃতত ভাৰ বিষ্ণুলোক) বা বিষ্ণুৰ ৰাজ্য বুলি জনা যায়। [[ব্ৰাহ্মণ]] (হিন্দু পুৰোহিত)দ্বাৰা কৰা হিন্দু অনুষ্ঠান আৰু অনুষ্ঠান, সাধাৰণতে ৰজাৰ পৰিয়ালৰ শাসক অভিজাত শ্ৰেণী, সম্ভ্ৰান্ত আৰু শাসক শ্ৰেণীৰ মাজতহে থাকিল।
খমেৰ সাম্ৰাজ্যই এখন জটিল সমাজ গঢ়ি তুলিছিল য'ত অত্যাধুনিক সংস্কৃতি, কলা আৰু স্থাপত্যৰ বিকাশ হৈছিল। খমেৰ ৰজা আৰু তেওঁৰ বিষয়াসকল জলসিঞ্চন ব্যৱস্থাপনা আৰু পানী বিতৰণৰ দায়িত্বত আছিল, য'ত কেনেল, খাদ আৰু বৰায় নামৰ বিশাল জলাধাৰৰ দৰে জটিল জলসিঞ্চন আন্তঃগাঁথনিৰ এটা শৃংখলা অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। সমাজখন হিন্দু বৰ্ণ ব্যৱস্থাক প্ৰতিফলিত কৰা এটা শ্ৰেণী ব্যৱস্থাৰ ভিত্তিত সজ্জিত আছিল, য'ত সাধাৰণ মানুহ – ধানৰ কৃষক আৰু মাছমৰীয়াসকল – জনসংখ্যাৰ বৃহৎসংখ্যক অংশ গঠন কৰিছিল। ক্ষত্ৰিয়সকল – ৰাজবংশ, অভিজাতসকল, সেনাপতিসকল, সৈন্যসকল, আৰু যোদ্ধাসকল – এটা শাসনকাৰী অভিজাত শ্ৰেণী আৰু কৰ্তৃপক্ষ গঠন কৰিছিল। অন্যান্য সামাজিক শ্ৰেণীৰ ভিতৰত আছিল ব্ৰাহ্মণ (পুৰোহিত), ব্যৱসায়ী, কাঠমিস্ত্ৰী আৰু শিল্পকৰ্মী, কুমহৰ, ধাতুশিল্পী, সোণাৰ আৰু বয়নশিল্পী, আৰু সামাজিকভাৱে সৰ্বনিম্ন স্তৰত আছিল দাস-দাসী। বিস্তৃত জলসিঞ্চন প্ৰকল্পসমূহে অতিৰিক্ত ধান উৎপাদন কৰিছিল যাৰদ্বাৰা এক বিশাল জনসংখ্যাক জীৱন-ধাৰণ কৰিব পৰা হৈছিল। ৰাষ্ট্ৰীয় ধৰ্ম আছিল হিন্দু ধৰ্ম কিন্তু দেৱৰাজৰ ধৰ্মীয় অনুশাসনৰদ্বাৰা প্ৰভাবিত হৈছিল, যি খেমাৰ ৰজাসকলক পৃথিৱীত জীৱিত দেৱতাসমূহৰ ঐশ্বৰিক গুণৰ অধিকাৰী হিচাপে উন্নীত কৰিছিল, যাক বিষ্ণু বা শিৱৰ অৱতাৰ বুলি কোৱা হৈছিল।<ref name="God and King">{{cite book|url=http://www.easternbookcorporation.com/moreinfo.php?txt_searchstring=7306|archive-url=https://web.archive.org/web/20060513032347/http://www.easternbookcorporation.com/moreinfo.php?txt_searchstring=7306|url-status=dead|archive-date=13 May 2006|title=God and King : The Devaraja Cult in South Asian Art & Architecture|author=Sengupta, Arputha Rani (Ed.)|year=2005|publisher=National Museum Institute|isbn=8189233262|access-date=14 September 2012}}</ref>ৰাজনীতিত, এই মৰ্যাদাক ৰজাৰ শাসনৰ ঐশ্বৰিক ন্যায্যতা হিচাপে গণ্য কৰা হৈছিল। এই পূজাৰ ফলত খমেৰ ৰজাসকলে বিশাল স্থাপত্য প্ৰকল্প আৰম্ভ কৰিব পাৰিছিল, ৰজাৰ পৃথিৱীত দৈবিক শাসন উদ্যাপন কৰিবলৈ অংকোৰ ৱাট আৰু বায়নৰ দৰে মহিমামণ্ডিত স্মৃতিস্তম্ভ নিৰ্মাণ কৰিছিল।<ref>{{Cite news|date=14 August 2007|title=Map reveals ancient urban sprawl|language=en-GB|url=https://news.bbc.co.uk/1/hi/sci/tech/6945574.stm|access-date=2021-08-09}}</ref>
সাম্ৰাজ্যৰ আনুষ্ঠানিক ধৰ্মসমূহৰ ভিতৰত হিন্দুধৰ্ম আৰু মহাযান বৌদ্ধধৰ্ম অন্তৰ্ভুক্ত আছিল, যেতিয়ালৈকে ১৩ শতিকাত শ্ৰীলংকাৰপৰা প্ৰৱৰ্তনৰ পাছত থেৰাভাদা বৌদ্ধধৰ্ম প্ৰচলিত হোৱা নাছিল, এমনকি নিম্ন শ্ৰেণীৰ মাজতো।<ref>[[Hinduism in Southeast Asia#Keyes1995|Keyes, 1995]], pp.78–82</ref>সেই সময়ৰ পৰা, কম্বোডিয়াত হিন্দু ধৰ্মৰ ক্ৰমশঃ পতন ঘটে আৰু অৱশেষত থেৰাৱাদান বৌদ্ধ ধৰ্মই ৰাজ্যৰ প্ৰধান ধৰ্ম হিচাপে স্থান লাভ কৰে। তাৰ সত্ত্বেও, হিন্দু ধৰ্মীয় অনুষ্ঠানসমূহে ৰাজ্যত এতিয়াও গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰি আছে। প্ৰতিবেশী থাইলেণ্ডৰ দৰে, ৰাজ্যাভিষেকৰ অনুষ্ঠান প্ৰধানত ৰাজকীয় ব্ৰাহ্মণসকলে পৰিচালনা কৰে, যাৰ সময়ত ৰজাই প্ৰাচীন ৰাষ্ট্ৰীয় পৰম্পৰা বজাই ৰাখিবলৈ দেৱতা বিষ্ণু আৰু শিৱৰ মূৰ্তিৰ সন্মুখত শপত গ্ৰহণ কৰে।<ref>{{Cite web|url=https://www.phnompenhpost.com/national/royal-cambodian-coronation|title=A Royal Cambodian Coronation}}</ref>
=== ইণ্ডোনেছিয়া ===
মূল প্ৰবন্ধ: [[:en:Hinduism_in_Indonesia|ইণ্ডোনেছিয়াত হিন্দু ধৰ্ম]]
== তথ্য সংগ্ৰহ ==
0o1o2zxczfgvexcksj5q60qcstmxxa6
606885
606879
2026-05-17T16:01:39Z
যদুমণি
32127
পৃষ্ঠা [[দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ হিন্দু ধৰ্ম]]ৰ পৰা [[দক্ষিণ-পূব এছিয়াত হিন্দু ধৰ্ম]]লৈ যদুমণিয়ে স্থানান্তৰ কৰিলে
606879
wikitext
text/x-wiki
{{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}}
{{Infobox religious group
|group = দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ হিন্দু
|image = Hinduism Expansion in Asia.svg
|caption = দক্ষিণ-পূব এছিয়াত [[হিন্দু ধৰ্ম]]ৰ সম্প্ৰসাৰণ
|image_size = 250px
|population= {{Circa|'''৭,৯৩৩,৭১৭'''|lk=yes}}{{increase}}
<br />(জনসংখ্যাৰ ১.৪০%)
| languages = {{Plainlist|
* '''পৱিত্ৰ ভাষা:'''<br />{{Hlist|[[পৱিত্ৰ ভাষা#হিন্দু ধৰ্ম|সংস্কৃত]] আৰু... [[তামিল ভাষা|তামিল]] (কিছু পৰিমাণে)}}<ref name="Wiley-Blackwell1">{{cite book|last1 = Johnson|first1 = Todd M.|last2 = Grim|first2 = Brian J.|title = The World's Religions in Figures: An Introduction to International Religious Demography|url = http://media.johnwiley.com.au/product_data/excerpt/47/04706745/0470674547-196.pdf|access-date = 24 November 2015|year = 2013|publisher = Wiley-Blackwell|location = Hoboken, NJ|pages = 10|url-status = dead|archive-url = https://web.archive.org/web/20131020100448/http://media.johnwiley.com.au/product_data/excerpt/47/04706745/0470674547-196.pdf|archive-date = 20 October 2013}}</ref>
}}
'''প্ৰধান কথিত ভাষা:'''<br />{{Hlist| [[বালি ভাষা|বালিনী]] |[[তামিল ভাষা|তামিল]] | [[জাভানী ভাষা|জাভানিজ]] | [[টেংগেৰেজ উপভাষা|টেংগেৰেজ]] | [[অসিং ভাষা|অসিং]] | [[চাম ভাষা|চাম]] | [[ইণ্ডোনেছিয়ান ভাষা|ইণ্ডোনেছিয়ান]] | [[মালয় ভাষা|মালয়]] | [[দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ ভাষা|অন্য দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ ভাষা]] | ইংৰাজী | আৰু অন্যান্য}}
|region1 = [[ইণ্ডোনেছিয়াত হিন্দু ধৰ্ম|ইণ্ডোনেছিয়া]]
|pop1 = ৪,৬৪৬,৩৫৭
|ref1=<ref>{{cite web|url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2010_5/168356.htm|title=religion in Indonesia|website=2009-2017.state.gov}}</ref>
|region2=[[মালয়েছিয়াত হিন্দু ধৰ্ম|মালয়েছিয়া]]
|pop2=১,৯৪৯,৮৫০
|ref2=<ref>{{cite web|url=https://2009-2017.state.gov/r/pa/ei/bgn/2777.htm|title=religion in Malaysia|website=2009-2017.state.gov}}</ref>
|region3=[[ম্যানমাৰত হিন্দু ধৰ্ম|ম্যানমাৰ]]
|pop3=৮২০,০০০
|ref3=<ref>{{cite web|url=https://www.pewresearch.org/religion/2012/12/18/table-religious-composition-by-country-in-numbers|title=religion in Myanmar|website=pewresearch.org|date=18 December 2012 }}</ref>
|region4=[[চিংগাপুৰত হিন্দু ধৰ্ম|চিংগাপুৰ]]
|pop4=৩৭২,৯৬৩
|
|region5=[[থাইলেণ্ডত হিন্দু ধৰ্ম|থাইলেণ্ড]]
|pop5=৮৪,০০০
|ref5=<ref>{{cite web|url=http://www.globalreligiousfutures.org/countries/thailand#/?affiliations_religion_id=0&affiliations_year=2010®ion_name=All%20Countries&restrictions_year=2016|title=religion in Thailand|website=globalreligiousfuture.org|access-date=5 July 2022|archive-date=26 September 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200926171829/http://www.globalreligiousfutures.org/countries/thailand#/?affiliations_religion_id=0&affiliations_year=2010®ion_name=All%20Countries&restrictions_year=2016|url-status=dead}}</ref>
|region6=[[ফিলিপাইনছত হিন্দু ধৰ্ম|ফিলিপাইনছ]]
|pop6=৩৪,৬৩৪<ref name="auto"/>
|
|flag=File:Om, This the first word in the world- 2013-10-30 10-55.png
|flag_size=80px
|region8=also present in small numbers in [[Hinduism in Laos|Laos]] and [[Hinduism in Cambodia|Cambodia]]}}
দক্ষিণ-পূব এছিয়াত [[হিন্দু ধৰ্ম]]ৰ এক গভীৰ প্ৰভাৱ আছিল, যিয়ে এই অঞ্চলটোৰ সাংস্কৃতিক বিকাশ আৰু ইতিহাসক এক নতুন ৰূপ দিছিল।<ref>{{Cite web|date=25 April 2017|title=Hindu Wisdom – Suvarnabhumi|url=http://www.hinduwisdom.info/Suvarnabhumi.htm|access-date=2021-08-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20170425182329/http://www.hinduwisdom.info/Suvarnabhumi.htm|archive-date=25 April 2017}}</ref> ভাৰতীয় উপমহাদেশৰপৰা ইণ্ডিক ([[ভাৰতীয়]]) লিপিসমূহৰ আগমনৰ লগে লগে, প্ৰথমৰপৰা পঞ্চম শতিকাৰ ভিতৰত এই অঞ্চলৰ লোকসকলে নিজৰ প্ৰথমবোৰ শিলালিপি বা লিখনী প্ৰস্তুত কৰি ঐতিহাসিক যুগত প্ৰৱেশ কৰে।<ref>{{cite book|title=Lost Kingdoms: Hindu-Buddhist Sculpture of Early Southeast Asia, Metropolitan museum, New York: exhibition catalogues|author=Guy, John|publisher=Metropolitan Museum of Art|year=2014|isbn=9781588395245|url=https://books.google.com/books?id=vO_-AgAAQBAJ&q=Indic+script+in+early+Southeast+Asian+kingdom&pg=PA11}}</ref> বৰ্তমান সময়ত দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ হিন্দুসকলৰ ভিতৰত প্ৰধানকৈ প্ৰৱাসী ভাৰতীয় আৰু বালিলীয়া লোকসকল অন্যতম। ইয়াৰ উপৰি জাভানীজ (ইণ্ডোনেছিয়াৰ অন্যান্য সংখ্যালঘু জনগোষ্ঠী) আৰু দক্ষিণ-মধ্য ভিয়েটনামৰ 'বালামন চাম' সংখ্যালঘু জনগোষ্ঠীৰ মাজতো হিন্দু ধৰ্মৰ প্ৰচলন দেখা যায়।<ref>{{Cite web|title=The Religions of South Asia|url=https://asiasociety.org/education/religions-south-asia|access-date=2021-08-09|website=Asia Society|date=25 July 2017|language=en}}</ref>
ভাৰতীয় সভ্যতা—যি নিজে বিভিন্ন স্বতন্ত্ৰ সংস্কৃতি আৰু জনগোষ্ঠী, বিশেষকৈ দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ প্ৰাৰম্ভিক 'মন খমেৰ' প্ৰভাৱৰ সংমিশ্ৰণত গঢ়ি উঠিছিল—দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ আঞ্চলিক ৰাজ্যসমূহৰ থলুৱা সামাজিক গাঁথনি আৰু শাসন-ব্যৱস্থাৰ সৈতে খাপ খাই পৰিছিল আৰু বিলীন হৈ গৈছিল। এই ভাৰতীয়কৰণ হোৱা ৰাজ্যসমূহৰ গঠনৰ জৰিয়তে, সৰু সৰু জনজাতীয় মুৰব্বী বা মুখিয়ালৰ নেতৃত্বত থকা থলুৱা শাসনবোৰ ভাৰতীয় শাসনপ্ৰণালীৰ দৰে 'মহাৰজা'ৰ নেতৃত্বত ডাঙৰ ডাঙৰ ৰাজ্য আৰু সাম্ৰাজ্যলৈ ৰূপান্তৰিত হৈছিল। ইয়াৰ ফলতেই দক্ষিণ-মধ্য ভিয়েটনামত চম্পা সভ্যতা, দক্ষিণ ভিয়েটনামত ফুনান ৰাজ্য, ইণ্ডোচীনত খমেৰ সাম্ৰাজ্য, মালয় উপদ্বীপত লাংকাচুকা ৰাজ্য আৰু পুৰণি কেদাহ, সুমাত্ৰাত শ্ৰীৱিজয় ৰাজ্য, আৰু জাভা, বালি তথা ফিলিপাইন দ্বীপপুঞ্জৰ কিছু অংশ সামৰি গঢ়ি উঠা মাতাৰাম ৰাজ্য, সিংহসাৰী আৰু মজাপাহিত সাম্ৰাজ্যৰ জন্ম হৈছিল। ভাৰতীয় সভ্যতাই এই অঞ্চলৰ জাতি আৰু দেশসমূহৰ ভাষা, লিপি, লিখিত পৰম্পৰা, সাহিত্য, কেলেণ্ডাৰ (পঞ্জিকা), বিশ্বাসী ব্যৱস্থা আৰু কলাত্মক দিশসমূহক গভীৰভাৱে প্ৰভাবিত কৰিছিল।<ref>{{Cite book|last1=Lévi|first1=Sylvain|url=https://books.google.com/books?id=dx5dzJGGBg0C&q=austroasiatic+influence+on+india&pg=PR15|title=Pre-Aryan and Pre-Dravidian in India|last2=Przyluski|first2=Jean|last3=Bloch|first3=Jules|date=1993|publisher=Asian Educational Services|isbn=978-81-206-0772-9|language=en}}</ref><ref>{{cite encyclopedia |title=The spread of Hinduism in Southeast Asia and the Pacific |encyclopedia=Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/Hinduism/The-spread-of-Hinduism-in-Southeast-Asia-and-the-Pacific}}</ref>
দক্ষিণ-পূব এছিয়াত ভাৰতীয় সংস্কৃতি আৰু ধৰ্মীয় পৰম্পৰাসমূহ আদৰি লোৱাৰ এটা অন্যতম কাৰণ আছিল এই যে ভাৰতীয় সংস্কৃতিৰ সৈতে দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ থলুৱা সংস্কৃতিৰ ইতিমধ্যে কিছুমান চকুত পৰা সাদৃশ্য আছিল। এই সাদৃশ্যসমূহক পূৰ্বৰ দক্ষিণ-পূব এছীয় (বিশেষকৈ অ’ষ্ট্ৰ’এছিয়াটিক, যেনে প্ৰাৰম্ভিক মুণ্ডা আৰু মন খমেৰ গোটসমূহ) আৰু হিমালয়ৰ (তিব্বতী) সাংস্কৃতিক তথা ভাষিক প্ৰভাৱে স্থানীয় ভাৰতীয় লোকসকলৰ ওপৰত পেলোৱা প্ৰভাৱৰদ্বাৰা ব্যাখ্যা কৰিব পাৰি। অধ্যাপক প্ৰজিলুস্কি, জুলছ ব্লচ আৰু লেভি কে ধৰি কেইবাজনো পণ্ডিতে এই সিদ্ধান্তত উপনীত হৈছিল যে প্ৰাৰম্ভিক ভাৰতীয় সংস্কৃতি আৰু পৰম্পৰাৰ ওপৰত এক গুৰুত্বপূৰ্ণ সাংস্কৃতিক, ভাষিক আৰু ৰাজনৈতিক মন-খমেৰ (অ’ষ্ট্ৰ’এছিয়াটিক) প্ৰভাৱ আছিল। ভাৰতক পাশ্চাত্য, প্ৰাচ্য আৰু থলুৱা পৰম্পৰাৰ এক অপূৰ্ব মিলনভূমি হিচাপে গণ্য কৰা হয়।<ref>{{Cite book|last1=Lévi|first1=Sylvain|url=https://books.google.com/books?id=dx5dzJGGBg0C&q=austroasiatic+influence+on+india&pg=PR15|title=Pre-Aryan and Pre-Dravidian in India|last2=Przyluski|first2=Jean|last3=Bloch|first3=Jules|date=1993|publisher=Asian Educational Services|isbn=978-81-206-0772-9|language=en|quote=It has been further proved that not only linguistic but also certain cultural and political characteristics of ancient India can be explained by Austroasiatic (Mon-Khmer) elements.}}</ref>
== প্ৰাচীন যুগ ==
প্ৰায় খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ২০০ শতিকাতে ভাৰতীয় পণ্ডিতসকলে জাভা আৰু সুমাত্ৰাৰ 'দ্বীপান্তৰ' বা 'জাভা দ্বীপ' হিন্দু ৰাজ্যৰ বিষয়ে লিখি থৈ গৈছিল। ভাৰতৰ আটাইতকৈ প্ৰাচীন মহাকাব্য 'ৰামায়ণ'তো "যৱদ্বীপ" নামৰ উল্লেখ পোৱা যায়। ৰামৰ বানৰ সেনাৰ প্ৰধান সুগ্ৰীৱে সীতাৰ সন্ধানত তেওঁৰ দূতসকলক যৱদ্বীপ অৰ্থাৎ জাভা দ্বীপলৈ পঠিয়াইছিল।<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=9ic4BjWFmNIC&pg=PA465|title=History Of Ancient India (portraits Of A Nation), 1/e|date=25 March 2010|publisher=Sterling Publishers Pvt. Ltd|isbn=9788120749108|via=Google Books}}</ref> সেইবাবেই ইয়াক সংস্কৃত নাম "যাৱক দ্বীপ" (দ্বীপ = দ্বীপ বা চাৰিওফালে পানীৰে আগুৰা ভূমি) বুলি জনা গৈছিল। দক্ষিণ-পূব এছিয়ালৈ পূব ভাৰতৰ, বিশেষকৈ কলিংগৰ লগতে দক্ষিণ ভাৰতৰ ৰাজ্যসমূহৰ বণিক বা ব্যৱসায়ীসকলৰ সঘনাই আহ-যাহ আছিল।<ref>{{Cite web|title=Hinduism – The spread of Hinduism in Southeast Asia and the Pacific|url=https://www.britannica.com/topic/Hinduism|access-date=2021-08-09|website=[[Encyclopædia Britannica]]|language=en}}</ref> প্ৰায় ৪০০ খ্ৰীষ্টাব্দত পশ্চিম জাভাত ভাৰতীয় সংস্কৃতিৰ প্ৰভাৱত 'তাৰুমানগৰ' ৰাজ্য প্ৰতিষ্ঠা হয়, যাৰ শিলালিপিসমূহ ইণ্ডোনেছিয়াৰ ইতিহাসৰ আটাইতকৈ প্ৰাচীন শিলালিপিৰ ভিতৰত অন্যতম। প্ৰায় ৪২৫ খ্ৰীষ্টাব্দৰপৰা এই অঞ্চলত এক স্পষ্ট বৌদ্ধ ধৰ্মৰ প্ৰভাৱ পৰিলক্ষিত হৈছিল। প্ৰায় ষষ্ঠ শতিকাত মধ্য জাভাৰ উত্তৰ উপকূলত ভাৰতীয় আৰ্হিৰ 'কলিংগ' ৰাজ্য প্ৰতিষ্ঠা হয়। এই ৰাজ্যখনৰ নাম ভাৰতৰ পূব উপকূলৰ 'কলিংগ' ৰাজ্যৰ নামৰপৰা লোৱা হৈছিল।<ref name="Coedes">{{cite book|last=Coedès|first=George|author-link=George Coedès|editor=Walter F. Vella|others=trans. Susan Brown Cowing|title=The Indianized States of Southeast Asia|year=1968|publisher=Uny of Hawaii Press|isbn=978-0-8248-0368-1}}</ref> দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ এই সাগৰীয় যাত্ৰী বা নাৱিকসকলে ভাৰত আৰু চীন দেশৰ সৈতে ব্যাপক বাণিজ্যত লিপ্ত আছিল, যিয়ে মংগোল, চীনা আৰু জাপানীসকলৰ লগতে ইছলামিক ব্যৱসায়ীসকলৰো দৃষ্টি আকৰ্ষণ কৰিছিল। এই ইছলামিক ব্যৱসায়ীসকলে দ্বাদশ শতিকাত সুমাত্ৰাৰ আচেহ অঞ্চলত উপস্থিত হৈছিল।<ref>{{Cite web|title=Hinduism in Southeast Asia {{!}} Encyclopedia.com|url=https://www.encyclopedia.com/environment/encyclopedias-almanacs-transcripts-and-maps/hinduism-southeast-asia|access-date=2021-08-09|website=www.encyclopedia.com}}</ref> আনহাতে, মধ্যযুগীয় ভাৰতীয় পণ্ডিতসকলে ফিলিপাইনকো "পাণ্যুপায়ন" (যাৰ অৰ্থ হৈছে পানীৰে আগুৰা ভূ-খণ্ড) বুলি উল্লেখ কৰিছিল।<ref>{{cite book|doi=10.1007/978-981-10-7317-5_6|chapter=Panyupayana: The Emergence of Hindu Polities in the Pre-Islamic Philippines|title=Cultural and Civilisational Links between India and Southeast Asia|year=2018|last1=Santarita|first1=Joefe B.|pages=93–105|isbn=978-981-10-7316-8}}</ref>
ভাৰতীয় হিন্দু প্ৰভাৱ একাদশ শতিকাৰ আশে-পাশে হ্ৰাস পাবলৈ আৰম্ভ কৰে যদিও ষোড়শ শতিকালৈকে জাভাৰ দৰে ঠাইত হিন্দু ধৰ্মৰ লেখ-জোখ আছিল, আনহাতে বালিয়ে আধুনিক যুগলৈকে এনে প্ৰভাৱ অক্ষুণ্ণ ৰাখিছিল।<ref>Ricklefs, Merle C. "Southeast Asia, Hinduism, Buddhism, and Islam in." In ''Oxford Encyclopedia of the Islamic World: Digital Collection''.: Oxford University Press.</ref>
বৰ্তমান সমগ্ৰ দক্ষিণ-পূব এছিয়াত পোৱা হিন্দু সাংস্কৃতিক প্ৰভাৱৰ উদাহৰণ চোলা বংশৰ উত্তৰাধিকাৰৰ বাবে বহুখিনি ঋণী। উদাহৰণস্বৰূপে ইণ্ডোনেছিয়াৰ প্ৰম্বাননত থকা মহান মন্দিৰ কমপ্লেক্সত দক্ষিণ ভাৰতীয় স্থাপত্যৰ সৈতে কেইবাটাও সাদৃশ্য প্ৰদৰ্শন কৰা হৈছে।<ref>{{Cite book|title=A history of India|first=Hermann|last=Kulke|date=2004|publisher=Routledge|others=Rothermund, Dietmar 1933–|isbn=0203391268|edition=4th|location=New York|oclc=57054139}}</ref>
মালয় বুৰঞ্জী ছেজাৰা মেলায়ু অনুসৰি মালাকা চুলতান ৰাজ্যৰ শাসকসকলে নিজকে চোলা সাম্ৰাজ্যৰ ৰজাৰ বংশধৰ বুলি দাবী কৰিছিল। মালয়েছিয়াত আজি চোলা শাসনৰ কথা মনত আছে কাৰণ তাত থকা বহু ৰাজকুমাৰৰ নাম চোলান বা চুলানেৰে শেষ হয়, তেনে এজন হ’ল পেৰাকৰ ৰজা ৰাজা চুলান।<ref>{{Cite journal|last1=Aklujkar|first1=Ashok|last2=Kalyanaraman|first2=A.|date=1971|title=Aryatarangini: The Saga of the Indo-Aryans.|journal=Pacific Affairs|volume=44|issue=3|pages=451|doi=10.2307/2755739|issn=0030-851X|jstor=2755739}}</ref>
চোলা স্কুল অৱ আৰ্ট দক্ষিণ-পূব এছিয়াতো বিয়পি পৰিছিল আৰু দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ স্থাপত্য আৰু শিল্পকলাত প্ৰভাৱ পেলাইছিল।<ref>{{Cite book|title=Thai art with Indian influences|author=Promsak Jermsawatdi|date=1979|publisher=Abhinav Publications|oclc=6237916}}</ref><ref>{{Cite book|title=Columbia Chronologies of Asian History and Culture|url=https://archive.org/details/columbiachronolo00john|url-access=registration|last=Bowman|first=John|editor1-first=John|editor1-last=Bowman|date=31 January 2000|publisher=Columbia University Press|isbn=9780231500043|location=New York Chichester, West Sussex|doi=10.7312/bowm11004}}</ref>
একাংশ পণ্ডিতে আঙুলিয়াই দিছে যে ইক্ষৱাকু আৰু সুমতিৰ কিংবদন্তিৰ উৎপত্তি হয়তো দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ মিথত মানৱতাৰ জন্মৰ তিতা গছৰপৰাই হ’ব পাৰে। ৰজা সাগৰৰ পত্নী সুমতিৰ কিংবদন্তিত কোৱা হৈছে যে তেওঁ এবিধ তিতা গছৰ সহায়ত সন্তান জন্ম দিছিল।<ref>{{cite book|first=Koenraad|last=Elst|author-link=Koenraad Elst|title=Update on the Aryan Invasion Debate|publisher=Aditya Prakashan|year=1999|isbn=81-86471-77-4|title-link=Update on the Aryan Invasion Debate}}; Sergent, Bernard: Genèse de l'Inde, 1997.</ref>
== আধুনিক যুগ ==
[[চিত্ৰ:Bali-Ubud 0704a.jpg|left|thumb|258x258px|ইণ্ডোনেছিয়াৰ বালিত হিন্দু বালি মন্দিৰৰ প্ৰসাদ]]
আজি সমগ্ৰ দক্ষিণ-পূব এছিয়াত সজীৱ আৰু বৈচিত্ৰ্যময় হিন্দু সম্প্ৰদায় বিয়পি পৰে, বিশেষকৈ মালয়েছিয়া, ছিংগাপুৰ, থাইলেণ্ড, মেডান (ইণ্ডোনেছিয়া) আৰু ফিলিপাইনছত থাকি যায়, মূলতঃ বিগত শতিকাবোৰত ভাৰত উপমহাদেশৰপৰা দক্ষিণ-পূব এছিয়ালৈ প্ৰব্ৰজন কৰা তামিল লোকসকলৰ উপস্থিতিৰ বাবে। তামিল হিন্দু ধৰ্মৰ এটা উল্লেখযোগ্য দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ দিশ হ’ল থাইপুছম উৎসৱ, আনহাতে আন আন হিন্দু ধৰ্মীয় উৎসৱ যেনে দীপাৱলীও এই অঞ্চলৰ হিন্দুসকলে ভালদৰে পালন কৰে। থাইলেণ্ড আৰু কম্বোডিয়াত থাই আৰু খ্মেৰ লোকসকলে বৌদ্ধ ধৰ্মৰ লগতে হিন্দু ৰীতি-নীতি আৰু পৰম্পৰাও পালন কৰিছিল আৰু ব্ৰহ্মৰ দৰে হিন্দু দেৱতাক আজিও বহুলভাৱে শ্ৰদ্ধা কৰা হয়।<ref>{{Cite web|title=A Tribute to Hinduism: Home|url=http://www.atributetohinduism.com/Suvarnabhumi.htm|access-date=2021-08-09|website=www.atributetohinduism.com|archive-date=15 February 2006|archive-url=https://web.archive.org/web/20060215001205/http://www.atributetohinduism.com/Suvarnabhumi.htm|url-status=dead}}</ref>
ইণ্ডোনেছিয়াত কেৱল ভাৰতীয় বংশৰ লোকেই হিন্দু ধৰ্ম পালন কৰা নাই; হিন্দু ধৰ্ম এতিয়াও বালিৰ প্ৰধান ধৰ্ম হিচাপে জীয়াই আছে, য'ত স্থানীয় ইণ্ডোনেছিয়ান, বালি জনসাধাৰণে আগামা হিন্দু ধৰ্ম অনুসৰণ কৰে, যিটো হিন্দু ধৰ্মৰ এটা ভিন্নতা যিটো দ্বীপটোত প্ৰায় দু সহস্ৰাব্দ ধৰি বিকশিত হোৱা প্ৰাচীন জাভা-বালি হিন্দু পৰম্পৰাৰপৰা উদ্ভৱ হৈছে, প্ৰায়ে থলুৱা আধ্যাত্মিক উপাদানসমূহ অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়।<ref>{{Cite web|title=Swaveda – Articles – Great Expectations: Hindu Revival Moveme...|url=http://www.swaveda.com/articles.php?action=show&id=49|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20040820025445/http://www.swaveda.com/articles.php?action=show&id=49|archive-date=2004-08-20|access-date=2021-08-09|website=Swaveda}}</ref>বালিৰ বাহিৰেও জাভাত জাভা হিন্দু সংখ্যালঘুৰ সৰু সৰু এনক্লেভ পোৱা যায়, যেনে ব্ৰ'মো আৰু চেমেৰু আগ্নেয়গিৰিৰ ওচৰৰ টেংগাৰ পৰ্বতমালাৰ আশে-পাশে, মধ্য জাভাৰ কাৰাংগান্যাৰ ৰিজেন্সি আৰু যোগাকাৰ্টাৰ প্ৰম্বানানৰ ওচৰত। একেদৰে দক্ষিণ ভিয়েটনাম আৰু কম্বোডিয়াৰ চাম সংখ্যালঘুসকলৰ মাজতো হিন্দু ধৰ্ম পোৱা যায়: জাভানীসকলৰ দৰেই তেওঁলোকৰ অধিকাংশই মুছলমান কিন্তু সংখ্যালঘু হিন্দু। ইণ্ডোনেছিয়াৰ আন অঞ্চলত কালিমন্তনৰ দয়াকে স্বীকাৰ কৰা থলুৱা আধ্যাত্মিক বিশ্বাস আৰু হিন্দু কহাৰিংগানৰ দৰে থলুৱা ধৰ্ম চিনাক্ত কৰিবলৈ হিন্দু ধৰ্ম শব্দটো প্ৰায়ে ছাতিৰ শ্ৰেণী হিচাপে শিথিলভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref>{{Cite web|title=South Asian religions, an introduction (article)|url=https://www.khanacademy.org/humanities/art-asia/south-asia/south-asia-intro/a/south-asian-religions-an-introduction|access-date=2021-08-09|website=[[Khan Academy]]|language=en}}</ref>
ইণ্ডোনেছিয়াত হিন্দু ধৰ্মৰ পুনৰুত্থান দেশৰ সকলো প্ৰান্ততে সংঘটিত হৈছে। ১৯৭০ চনৰ আৰম্ভণিতে চুলাৱেছিৰ টোৰাজা জনগোষ্ঠীক প্ৰথমে ‘হিন্দু ধৰ্ম’ৰ ছাতিত চিনাক্ত কৰা হৈছিল, তাৰ পিছত ১৯৭৭ চনত সুমাত্ৰাৰ কাৰো বাটক আৰু ১৯৮০ চনত কালিমন্তানৰ ঙাজু দয়াক। ১৯৯৯ চনত নেশ্যনেল ইণ্ডোনেছিয়ান ব্যুৰো অৱ ষ্টেটিষ্টিকছে এক অপ্ৰকাশিত প্ৰতিৱেদনত স্বীকাৰ কৰিছিল যে প্ৰায় ১০০,০০০ লোকে আনুষ্ঠানিকভাৱে ধৰ্মান্তৰিত হৈছিল বা বিগত দুটা দশকত ইছলামৰপৰা হিন্দু ধৰ্মলৈ ‘পুনৰ ধৰ্মান্তৰিত’।<ref>{{cite web|url=http://www.swaveda.com/articles.php?action=show&id=49|title=Swaveda – Articles – Great Expectations: Hindu Revival Moveme|access-date=2004-07-24|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20040820025445/http://www.swaveda.com/articles.php?action=show&id=49|archive-date=20 August 2004}}</ref>
ধৰ্মীয় পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰ্যালয়ে ২০০৭ চনলৈকে অনুমান কৰিছিল যে ইণ্ডোনেছিয়াত কমেও এক কোটি হিন্দু আছে।<ref>{{Cite web|url=https://2001-2009.state.gov/g/drl/rls/irf/2007/90137.htm|title=United States Department of State|date=14 September 2007}}</ref>
হিন্দু ধৰ্মৰ বৃদ্ধিৰ মূলতে হৈছে জাভাৰ বিখ্যাত ভৱিষ্যদ্বাণী সবদাপালন আৰু জয়াবায়া। শেহতীয়াকৈ হিন্দু ধৰ্ম গ্ৰহণ কৰা বহু লোক সুকৰ্ণোৰ পিএনআইৰ পৰিয়ালৰ সদস্য আছিল, আৰু এতিয়া মেগাৱতী সুকৰ্ণপুত্ৰীক সমৰ্থন কৰে। ‘মাজাপাহিতৰ ধৰ্ম’ (হিন্দু ধৰ্ম)লৈ এই প্ৰত্যাৱৰ্তন জাতীয়তাবাদী গৌৰৱৰ বিষয়।
ইণ্ডোনেছিয়ান বালিসকলৰ কাষত এতিয়া বালামন চামসকল দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ একমাত্ৰ জীয়াই থকা স্থানীয় (অভাৰতীয়) হিন্দু। ভিয়েটনামত চাম জনগোষ্ঠীয় সংখ্যালঘুৰ প্ৰায় ১ লাখ ৬০ হাজাৰ সদস্য আছে। ইয়াৰে অধিকাংশই ইছলাম ধৰ্ম পালন কৰাৰ বিপৰীতে কিছুমান হিন্দু। শতিকাজুৰি কিন (ভিয়েটনামী)ৰ আধিপত্য থকাৰ পিছত আজি চাম সংস্কৃতিক পুনৰুজ্জীৱিত কৰাৰ কিছু প্ৰচেষ্টা চলিছে।<ref>{{cite news|work=National Geographic|title=The Cham: Descendants of Ancient Rulers of South China Sea Watch Maritime Dispute From Sidelines, The ancestors of Vietnam's Cham people built one of the great empires of Southeast Asia|author=Adam Bray|date=18 June 2014|url=http://news.nationalgeographic.com/news/2014/06/140616-south-china-sea-vietnam-china-cambodia-champa/|archive-url=https://web.archive.org/web/20140620153051/http://news.nationalgeographic.com/news/2014/06/140616-south-china-sea-vietnam-china-cambodia-champa/|url-status=dead|archive-date=20 June 2014}}</ref>
== দেশসমূহ ==
হিন্দু ধৰ্ম দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ সংখ্যালঘু ধৰ্ম আৰু ইয়াৰ জনসংখ্যা ইণ্ডোনেছিয়া, মালয়েছিয়া, ছিংগাপুৰ আৰু ম্যানমাৰত যথেষ্ট। ইণ্ডোনেছিয়া বিশ্বৰ চতুৰ্থ বৃহত্তম হিন্দু জনসংখ্যা, মূলতঃ বালি দ্বীপত।
=== ব্ৰুনাই ===
মাজাপাহিত সাম্ৰাজ্যৰ প্ৰতি আনুগত্যৰ জৰিয়তে হিন্দু ধৰ্ম ব্যাপকভাৱে প্ৰভাবিত হৈছিল আৰু স্থানীয় লোকে গ্ৰহণ কৰিছিল। পিছলৈ ১৫ শতিকাৰ সময়ছোৱাত আৰবসকলে ব্ৰুনাই আক্ৰমণ কৰে যাৰ ফলত নাগৰিকসকলৰ ওপৰত বলপূৰ্বক ধৰ্মান্তৰকৰণ আৰু গণ নিৰ্যাতনৰ বাবে হিন্দু শাসনৰ অন্ত পৰে।
=== কম্বোডিয়া ===
মূল প্ৰবন্ধ: [[:en:Hinduism_in_Cambodia|কম্বোডিয়াত হিন্দু ধৰ্ম]]
[[চিত্ৰ:A statue inside the Angkor Wat in Cambodia; January 2020.jpg|left|thumb|বিষ্ণুৰ মূৰ্তিৰপৰা ৰূপান্তৰিত অংকোৰ ৱাটত বুদ্ধৰ মূৰ্তি]]
ফুনান ৰাজ্যৰ আৰম্ভণিতে [[কম্বোডিয়া]] প্ৰথমে [[হিন্দু ধৰ্ম]]ৰদ্বাৰা প্ৰভাবিত হৈছিল। হিন্দু ধৰ্ম খ্মেৰ সাম্ৰাজ্যৰ অন্যতম চৰকাৰী ধৰ্ম আছিল। বিশ্বৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ মন্দিৰ কমপ্লেক্স (বৰ্তমান বৌদ্ধ) আংকৰ ৱাট এসময়ত হিন্দু মন্দিৰ আছিল। খ্মেৰ ৰাজ্যত পালন কৰা প্ৰধান ধৰ্ম আছিল হিন্দু ধৰ্ম, তাৰ পিছত বৌদ্ধ ধৰ্মৰ জনপ্ৰিয়তা। প্ৰথম অৱস্থাত ৰাজ্যখনে হিন্দু ধৰ্মক মূল ৰাষ্ট্ৰ ধৰ্ম হিচাপে অনুসৰণ কৰিছিল।
[[চিত্ৰ:Angkor Vat (6783535194).jpg|thumb|কম্বোডিয়াৰ অংকোৰ ৱাট হৈছে দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ শতাধিক প্ৰাচীন হিন্দু মন্দিৰৰ ভিতৰত এটা। ]]
মহাদেৱৰ [[বিষ্ণু]] আৰু [[শিৱ]] খ্মেৰ হিন্দু মন্দিৰত পূজা কৰা আটাইতকৈ পূজনীয় [[দেৱতা (হিন্দু ধৰ্ম)|দেৱতা]] আছিল। মৰণোত্তৰ ৰজা দ্বিতীয় সূৰ্য্যবৰ্মানক বিষ্ণু হিচাপে সন্মান জনাবলৈ অংকোৰ ৱাটৰ দৰে মন্দিৰবোৰক প্ৰকৃততে প্ৰেহ পিছনুলোক (সংস্কৃতত ভাৰ বিষ্ণুলোক) বা বিষ্ণুৰ ৰাজ্য বুলি জনা যায়। [[ব্ৰাহ্মণ]] (হিন্দু পুৰোহিত)দ্বাৰা কৰা হিন্দু অনুষ্ঠান আৰু অনুষ্ঠান, সাধাৰণতে ৰজাৰ পৰিয়ালৰ শাসক অভিজাত শ্ৰেণী, সম্ভ্ৰান্ত আৰু শাসক শ্ৰেণীৰ মাজতহে থাকিল।
খমেৰ সাম্ৰাজ্যই এখন জটিল সমাজ গঢ়ি তুলিছিল য'ত অত্যাধুনিক সংস্কৃতি, কলা আৰু স্থাপত্যৰ বিকাশ হৈছিল। খমেৰ ৰজা আৰু তেওঁৰ বিষয়াসকল জলসিঞ্চন ব্যৱস্থাপনা আৰু পানী বিতৰণৰ দায়িত্বত আছিল, য'ত কেনেল, খাদ আৰু বৰায় নামৰ বিশাল জলাধাৰৰ দৰে জটিল জলসিঞ্চন আন্তঃগাঁথনিৰ এটা শৃংখলা অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। সমাজখন হিন্দু বৰ্ণ ব্যৱস্থাক প্ৰতিফলিত কৰা এটা শ্ৰেণী ব্যৱস্থাৰ ভিত্তিত সজ্জিত আছিল, য'ত সাধাৰণ মানুহ – ধানৰ কৃষক আৰু মাছমৰীয়াসকল – জনসংখ্যাৰ বৃহৎসংখ্যক অংশ গঠন কৰিছিল। ক্ষত্ৰিয়সকল – ৰাজবংশ, অভিজাতসকল, সেনাপতিসকল, সৈন্যসকল, আৰু যোদ্ধাসকল – এটা শাসনকাৰী অভিজাত শ্ৰেণী আৰু কৰ্তৃপক্ষ গঠন কৰিছিল। অন্যান্য সামাজিক শ্ৰেণীৰ ভিতৰত আছিল ব্ৰাহ্মণ (পুৰোহিত), ব্যৱসায়ী, কাঠমিস্ত্ৰী আৰু শিল্পকৰ্মী, কুমহৰ, ধাতুশিল্পী, সোণাৰ আৰু বয়নশিল্পী, আৰু সামাজিকভাৱে সৰ্বনিম্ন স্তৰত আছিল দাস-দাসী। বিস্তৃত জলসিঞ্চন প্ৰকল্পসমূহে অতিৰিক্ত ধান উৎপাদন কৰিছিল যাৰদ্বাৰা এক বিশাল জনসংখ্যাক জীৱন-ধাৰণ কৰিব পৰা হৈছিল। ৰাষ্ট্ৰীয় ধৰ্ম আছিল হিন্দু ধৰ্ম কিন্তু দেৱৰাজৰ ধৰ্মীয় অনুশাসনৰদ্বাৰা প্ৰভাবিত হৈছিল, যি খেমাৰ ৰজাসকলক পৃথিৱীত জীৱিত দেৱতাসমূহৰ ঐশ্বৰিক গুণৰ অধিকাৰী হিচাপে উন্নীত কৰিছিল, যাক বিষ্ণু বা শিৱৰ অৱতাৰ বুলি কোৱা হৈছিল।<ref name="God and King">{{cite book|url=http://www.easternbookcorporation.com/moreinfo.php?txt_searchstring=7306|archive-url=https://web.archive.org/web/20060513032347/http://www.easternbookcorporation.com/moreinfo.php?txt_searchstring=7306|url-status=dead|archive-date=13 May 2006|title=God and King : The Devaraja Cult in South Asian Art & Architecture|author=Sengupta, Arputha Rani (Ed.)|year=2005|publisher=National Museum Institute|isbn=8189233262|access-date=14 September 2012}}</ref>ৰাজনীতিত, এই মৰ্যাদাক ৰজাৰ শাসনৰ ঐশ্বৰিক ন্যায্যতা হিচাপে গণ্য কৰা হৈছিল। এই পূজাৰ ফলত খমেৰ ৰজাসকলে বিশাল স্থাপত্য প্ৰকল্প আৰম্ভ কৰিব পাৰিছিল, ৰজাৰ পৃথিৱীত দৈবিক শাসন উদ্যাপন কৰিবলৈ অংকোৰ ৱাট আৰু বায়নৰ দৰে মহিমামণ্ডিত স্মৃতিস্তম্ভ নিৰ্মাণ কৰিছিল।<ref>{{Cite news|date=14 August 2007|title=Map reveals ancient urban sprawl|language=en-GB|url=https://news.bbc.co.uk/1/hi/sci/tech/6945574.stm|access-date=2021-08-09}}</ref>
সাম্ৰাজ্যৰ আনুষ্ঠানিক ধৰ্মসমূহৰ ভিতৰত হিন্দুধৰ্ম আৰু মহাযান বৌদ্ধধৰ্ম অন্তৰ্ভুক্ত আছিল, যেতিয়ালৈকে ১৩ শতিকাত শ্ৰীলংকাৰপৰা প্ৰৱৰ্তনৰ পাছত থেৰাভাদা বৌদ্ধধৰ্ম প্ৰচলিত হোৱা নাছিল, এমনকি নিম্ন শ্ৰেণীৰ মাজতো।<ref>[[Hinduism in Southeast Asia#Keyes1995|Keyes, 1995]], pp.78–82</ref>সেই সময়ৰ পৰা, কম্বোডিয়াত হিন্দু ধৰ্মৰ ক্ৰমশঃ পতন ঘটে আৰু অৱশেষত থেৰাৱাদান বৌদ্ধ ধৰ্মই ৰাজ্যৰ প্ৰধান ধৰ্ম হিচাপে স্থান লাভ কৰে। তাৰ সত্ত্বেও, হিন্দু ধৰ্মীয় অনুষ্ঠানসমূহে ৰাজ্যত এতিয়াও গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰি আছে। প্ৰতিবেশী থাইলেণ্ডৰ দৰে, ৰাজ্যাভিষেকৰ অনুষ্ঠান প্ৰধানত ৰাজকীয় ব্ৰাহ্মণসকলে পৰিচালনা কৰে, যাৰ সময়ত ৰজাই প্ৰাচীন ৰাষ্ট্ৰীয় পৰম্পৰা বজাই ৰাখিবলৈ দেৱতা বিষ্ণু আৰু শিৱৰ মূৰ্তিৰ সন্মুখত শপত গ্ৰহণ কৰে।<ref>{{Cite web|url=https://www.phnompenhpost.com/national/royal-cambodian-coronation|title=A Royal Cambodian Coronation}}</ref>
=== ইণ্ডোনেছিয়া ===
মূল প্ৰবন্ধ: [[:en:Hinduism_in_Indonesia|ইণ্ডোনেছিয়াত হিন্দু ধৰ্ম]]
== তথ্য সংগ্ৰহ ==
0o1o2zxczfgvexcksj5q60qcstmxxa6
606892
606885
2026-05-17T16:13:31Z
যদুমণি
32127
[[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল।
606892
wikitext
text/x-wiki
{{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}}
{{Infobox religious group
|group = দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ হিন্দু
|image = Hinduism Expansion in Asia.svg
|caption = দক্ষিণ-পূব এছিয়াত [[হিন্দু ধৰ্ম]]ৰ সম্প্ৰসাৰণ
|image_size = 250px
|population= {{Circa|'''৭,৯৩৩,৭১৭'''|lk=yes}}{{increase}}
<br />(জনসংখ্যাৰ ১.৪০%)
| languages = {{Plainlist|
* '''পৱিত্ৰ ভাষা:'''<br />{{Hlist|[[পৱিত্ৰ ভাষা#হিন্দু ধৰ্ম|সংস্কৃত]] আৰু... [[তামিল ভাষা|তামিল]] (কিছু পৰিমাণে)}}<ref name="Wiley-Blackwell1">{{cite book|last1 = Johnson|first1 = Todd M.|last2 = Grim|first2 = Brian J.|title = The World's Religions in Figures: An Introduction to International Religious Demography|url = http://media.johnwiley.com.au/product_data/excerpt/47/04706745/0470674547-196.pdf|access-date = 24 November 2015|year = 2013|publisher = Wiley-Blackwell|location = Hoboken, NJ|pages = 10|url-status = dead|archive-url = https://web.archive.org/web/20131020100448/http://media.johnwiley.com.au/product_data/excerpt/47/04706745/0470674547-196.pdf|archive-date = 20 October 2013}}</ref>
}}
'''প্ৰধান কথিত ভাষা:'''<br />{{Hlist| [[বালি ভাষা|বালিনী]] |[[তামিল ভাষা|তামিল]] | [[জাভানী ভাষা|জাভানিজ]] | [[টেংগেৰেজ উপভাষা|টেংগেৰেজ]] | [[অসিং ভাষা|অসিং]] | [[চাম ভাষা|চাম]] | [[ইণ্ডোনেছিয়ান ভাষা|ইণ্ডোনেছিয়ান]] | [[মালয় ভাষা|মালয়]] | [[দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ ভাষা|অন্য দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ ভাষা]] | ইংৰাজী | আৰু অন্যান্য}}
|region1 = [[ইণ্ডোনেছিয়াত হিন্দু ধৰ্ম|ইণ্ডোনেছিয়া]]
|pop1 = ৪,৬৪৬,৩৫৭
|ref1=<ref>{{cite web|url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2010_5/168356.htm|title=religion in Indonesia|website=2009-2017.state.gov}}</ref>
|region2=[[মালয়েছিয়াত হিন্দু ধৰ্ম|মালয়েছিয়া]]
|pop2=১,৯৪৯,৮৫০
|ref2=<ref>{{cite web|url=https://2009-2017.state.gov/r/pa/ei/bgn/2777.htm|title=religion in Malaysia|website=2009-2017.state.gov}}</ref>
|region3=[[ম্যানমাৰত হিন্দু ধৰ্ম|ম্যানমাৰ]]
|pop3=৮২০,০০০
|ref3=<ref>{{cite web|url=https://www.pewresearch.org/religion/2012/12/18/table-religious-composition-by-country-in-numbers|title=religion in Myanmar|website=pewresearch.org|date=18 December 2012 }}</ref>
|region4=[[চিংগাপুৰত হিন্দু ধৰ্ম|চিংগাপুৰ]]
|pop4=৩৭২,৯৬৩
|
|region5=[[থাইলেণ্ডত হিন্দু ধৰ্ম|থাইলেণ্ড]]
|pop5=৮৪,০০০
|ref5=<ref>{{cite web|url=http://www.globalreligiousfutures.org/countries/thailand#/?affiliations_religion_id=0&affiliations_year=2010®ion_name=All%20Countries&restrictions_year=2016|title=religion in Thailand|website=globalreligiousfuture.org|access-date=5 July 2022|archive-date=26 September 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200926171829/http://www.globalreligiousfutures.org/countries/thailand#/?affiliations_religion_id=0&affiliations_year=2010®ion_name=All%20Countries&restrictions_year=2016|url-status=dead}}</ref>
|region6=[[ফিলিপাইনছত হিন্দু ধৰ্ম|ফিলিপাইনছ]]
|pop6=৩৪,৬৩৪<ref name="auto"/>
|
|flag=File:Om, This the first word in the world- 2013-10-30 10-55.png
|flag_size=80px
|region8=also present in small numbers in [[Hinduism in Laos|Laos]] and [[Hinduism in Cambodia|Cambodia]]}}
দক্ষিণ-পূব এছিয়াত [[হিন্দু ধৰ্ম]]ৰ এক গভীৰ প্ৰভাৱ আছিল, যিয়ে এই অঞ্চলটোৰ সাংস্কৃতিক বিকাশ আৰু ইতিহাসক এক নতুন ৰূপ দিছিল।<ref>{{Cite web|date=25 April 2017|title=Hindu Wisdom – Suvarnabhumi|url=http://www.hinduwisdom.info/Suvarnabhumi.htm|access-date=2021-08-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20170425182329/http://www.hinduwisdom.info/Suvarnabhumi.htm|archive-date=25 April 2017}}</ref> ভাৰতীয় উপমহাদেশৰপৰা ইণ্ডিক ([[ভাৰতীয়]]) লিপিসমূহৰ আগমনৰ লগে লগে, প্ৰথমৰপৰা পঞ্চম শতিকাৰ ভিতৰত এই অঞ্চলৰ লোকসকলে নিজৰ প্ৰথমবোৰ শিলালিপি বা লিখনী প্ৰস্তুত কৰি ঐতিহাসিক যুগত প্ৰৱেশ কৰে।<ref>{{cite book|title=Lost Kingdoms: Hindu-Buddhist Sculpture of Early Southeast Asia, Metropolitan museum, New York: exhibition catalogues|author=Guy, John|publisher=Metropolitan Museum of Art|year=2014|isbn=9781588395245|url=https://books.google.com/books?id=vO_-AgAAQBAJ&q=Indic+script+in+early+Southeast+Asian+kingdom&pg=PA11}}</ref> বৰ্তমান সময়ত দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ হিন্দুসকলৰ ভিতৰত প্ৰধানকৈ প্ৰৱাসী ভাৰতীয় আৰু বালিলীয়া লোকসকল অন্যতম। ইয়াৰ উপৰি জাভানীজ (ইণ্ডোনেছিয়াৰ অন্যান্য সংখ্যালঘু জনগোষ্ঠী) আৰু দক্ষিণ-মধ্য ভিয়েটনামৰ 'বালামন চাম' সংখ্যালঘু জনগোষ্ঠীৰ মাজতো হিন্দু ধৰ্মৰ প্ৰচলন দেখা যায়।<ref>{{Cite web|title=The Religions of South Asia|url=https://asiasociety.org/education/religions-south-asia|access-date=2021-08-09|website=Asia Society|date=25 July 2017|language=en}}</ref>
ভাৰতীয় সভ্যতা—যি নিজে বিভিন্ন স্বতন্ত্ৰ সংস্কৃতি আৰু জনগোষ্ঠী, বিশেষকৈ দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ প্ৰাৰম্ভিক 'মন খমেৰ' প্ৰভাৱৰ সংমিশ্ৰণত গঢ়ি উঠিছিল—দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ আঞ্চলিক ৰাজ্যসমূহৰ থলুৱা সামাজিক গাঁথনি আৰু শাসন-ব্যৱস্থাৰ সৈতে খাপ খাই পৰিছিল আৰু বিলীন হৈ গৈছিল। এই ভাৰতীয়কৰণ হোৱা ৰাজ্যসমূহৰ গঠনৰ জৰিয়তে, সৰু সৰু জনজাতীয় মুৰব্বী বা মুখিয়ালৰ নেতৃত্বত থকা থলুৱা শাসনবোৰ ভাৰতীয় শাসনপ্ৰণালীৰ দৰে 'মহাৰজা'ৰ নেতৃত্বত ডাঙৰ ডাঙৰ ৰাজ্য আৰু সাম্ৰাজ্যলৈ ৰূপান্তৰিত হৈছিল। ইয়াৰ ফলতেই দক্ষিণ-মধ্য ভিয়েটনামত চম্পা সভ্যতা, দক্ষিণ ভিয়েটনামত ফুনান ৰাজ্য, ইণ্ডোচীনত খমেৰ সাম্ৰাজ্য, মালয় উপদ্বীপত লাংকাচুকা ৰাজ্য আৰু পুৰণি কেদাহ, সুমাত্ৰাত শ্ৰীৱিজয় ৰাজ্য, আৰু জাভা, বালি তথা ফিলিপাইন দ্বীপপুঞ্জৰ কিছু অংশ সামৰি গঢ়ি উঠা মাতাৰাম ৰাজ্য, সিংহসাৰী আৰু মজাপাহিত সাম্ৰাজ্যৰ জন্ম হৈছিল। ভাৰতীয় সভ্যতাই এই অঞ্চলৰ জাতি আৰু দেশসমূহৰ ভাষা, লিপি, লিখিত পৰম্পৰা, সাহিত্য, কেলেণ্ডাৰ (পঞ্জিকা), বিশ্বাসী ব্যৱস্থা আৰু কলাত্মক দিশসমূহক গভীৰভাৱে প্ৰভাবিত কৰিছিল।<ref>{{Cite book|last1=Lévi|first1=Sylvain|url=https://books.google.com/books?id=dx5dzJGGBg0C&q=austroasiatic+influence+on+india&pg=PR15|title=Pre-Aryan and Pre-Dravidian in India|last2=Przyluski|first2=Jean|last3=Bloch|first3=Jules|date=1993|publisher=Asian Educational Services|isbn=978-81-206-0772-9|language=en}}</ref><ref>{{cite encyclopedia |title=The spread of Hinduism in Southeast Asia and the Pacific |encyclopedia=Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/Hinduism/The-spread-of-Hinduism-in-Southeast-Asia-and-the-Pacific}}</ref>
দক্ষিণ-পূব এছিয়াত ভাৰতীয় সংস্কৃতি আৰু ধৰ্মীয় পৰম্পৰাসমূহ আদৰি লোৱাৰ এটা অন্যতম কাৰণ আছিল এই যে ভাৰতীয় সংস্কৃতিৰ সৈতে দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ থলুৱা সংস্কৃতিৰ ইতিমধ্যে কিছুমান চকুত পৰা সাদৃশ্য আছিল। এই সাদৃশ্যসমূহক পূৰ্বৰ দক্ষিণ-পূব এছীয় (বিশেষকৈ অ’ষ্ট্ৰ’এছিয়াটিক, যেনে প্ৰাৰম্ভিক মুণ্ডা আৰু মন খমেৰ গোটসমূহ) আৰু হিমালয়ৰ (তিব্বতী) সাংস্কৃতিক তথা ভাষিক প্ৰভাৱে স্থানীয় ভাৰতীয় লোকসকলৰ ওপৰত পেলোৱা প্ৰভাৱৰদ্বাৰা ব্যাখ্যা কৰিব পাৰি। অধ্যাপক প্ৰজিলুস্কি, জুলছ ব্লচ আৰু লেভি কে ধৰি কেইবাজনো পণ্ডিতে এই সিদ্ধান্তত উপনীত হৈছিল যে প্ৰাৰম্ভিক ভাৰতীয় সংস্কৃতি আৰু পৰম্পৰাৰ ওপৰত এক গুৰুত্বপূৰ্ণ সাংস্কৃতিক, ভাষিক আৰু ৰাজনৈতিক মন-খমেৰ (অ’ষ্ট্ৰ’এছিয়াটিক) প্ৰভাৱ আছিল। ভাৰতক পাশ্চাত্য, প্ৰাচ্য আৰু থলুৱা পৰম্পৰাৰ এক অপূৰ্ব মিলনভূমি হিচাপে গণ্য কৰা হয়।<ref>{{Cite book|last1=Lévi|first1=Sylvain|url=https://books.google.com/books?id=dx5dzJGGBg0C&q=austroasiatic+influence+on+india&pg=PR15|title=Pre-Aryan and Pre-Dravidian in India|last2=Przyluski|first2=Jean|last3=Bloch|first3=Jules|date=1993|publisher=Asian Educational Services|isbn=978-81-206-0772-9|language=en|quote=It has been further proved that not only linguistic but also certain cultural and political characteristics of ancient India can be explained by Austroasiatic (Mon-Khmer) elements.}}</ref>
== প্ৰাচীন যুগ ==
প্ৰায় খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ২০০ শতিকাতে ভাৰতীয় পণ্ডিতসকলে জাভা আৰু সুমাত্ৰাৰ 'দ্বীপান্তৰ' বা 'জাভা দ্বীপ' হিন্দু ৰাজ্যৰ বিষয়ে লিখি থৈ গৈছিল। ভাৰতৰ আটাইতকৈ প্ৰাচীন মহাকাব্য 'ৰামায়ণ'তো "যৱদ্বীপ" নামৰ উল্লেখ পোৱা যায়। ৰামৰ বানৰ সেনাৰ প্ৰধান সুগ্ৰীৱে সীতাৰ সন্ধানত তেওঁৰ দূতসকলক যৱদ্বীপ অৰ্থাৎ জাভা দ্বীপলৈ পঠিয়াইছিল।<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=9ic4BjWFmNIC&pg=PA465|title=History Of Ancient India (portraits Of A Nation), 1/e|date=25 March 2010|publisher=Sterling Publishers Pvt. Ltd|isbn=9788120749108|via=Google Books}}</ref> সেইবাবেই ইয়াক সংস্কৃত নাম "যাৱক দ্বীপ" (দ্বীপ = দ্বীপ বা চাৰিওফালে পানীৰে আগুৰা ভূমি) বুলি জনা গৈছিল। দক্ষিণ-পূব এছিয়ালৈ পূব ভাৰতৰ, বিশেষকৈ কলিংগৰ লগতে দক্ষিণ ভাৰতৰ ৰাজ্যসমূহৰ বণিক বা ব্যৱসায়ীসকলৰ সঘনাই আহ-যাহ আছিল।<ref>{{Cite web|title=Hinduism – The spread of Hinduism in Southeast Asia and the Pacific|url=https://www.britannica.com/topic/Hinduism|access-date=2021-08-09|website=[[Encyclopædia Britannica]]|language=en}}</ref> প্ৰায় ৪০০ খ্ৰীষ্টাব্দত পশ্চিম জাভাত ভাৰতীয় সংস্কৃতিৰ প্ৰভাৱত 'তাৰুমানগৰ' ৰাজ্য প্ৰতিষ্ঠা হয়, যাৰ শিলালিপিসমূহ ইণ্ডোনেছিয়াৰ ইতিহাসৰ আটাইতকৈ প্ৰাচীন শিলালিপিৰ ভিতৰত অন্যতম। প্ৰায় ৪২৫ খ্ৰীষ্টাব্দৰপৰা এই অঞ্চলত এক স্পষ্ট বৌদ্ধ ধৰ্মৰ প্ৰভাৱ পৰিলক্ষিত হৈছিল। প্ৰায় ষষ্ঠ শতিকাত মধ্য জাভাৰ উত্তৰ উপকূলত ভাৰতীয় আৰ্হিৰ 'কলিংগ' ৰাজ্য প্ৰতিষ্ঠা হয়। এই ৰাজ্যখনৰ নাম ভাৰতৰ পূব উপকূলৰ 'কলিংগ' ৰাজ্যৰ নামৰপৰা লোৱা হৈছিল।<ref name="Coedes">{{cite book|last=Coedès|first=George|author-link=George Coedès|editor=Walter F. Vella|others=trans. Susan Brown Cowing|title=The Indianized States of Southeast Asia|year=1968|publisher=Uny of Hawaii Press|isbn=978-0-8248-0368-1}}</ref> দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ এই সাগৰীয় যাত্ৰী বা নাৱিকসকলে ভাৰত আৰু চীন দেশৰ সৈতে ব্যাপক বাণিজ্যত লিপ্ত আছিল, যিয়ে মংগোল, চীনা আৰু জাপানীসকলৰ লগতে ইছলামিক ব্যৱসায়ীসকলৰো দৃষ্টি আকৰ্ষণ কৰিছিল। এই ইছলামিক ব্যৱসায়ীসকলে দ্বাদশ শতিকাত সুমাত্ৰাৰ আচেহ অঞ্চলত উপস্থিত হৈছিল।<ref>{{Cite web|title=Hinduism in Southeast Asia {{!}} Encyclopedia.com|url=https://www.encyclopedia.com/environment/encyclopedias-almanacs-transcripts-and-maps/hinduism-southeast-asia|access-date=2021-08-09|website=www.encyclopedia.com}}</ref> আনহাতে, মধ্যযুগীয় ভাৰতীয় পণ্ডিতসকলে ফিলিপাইনকো "পাণ্যুপায়ন" (যাৰ অৰ্থ হৈছে পানীৰে আগুৰা ভূ-খণ্ড) বুলি উল্লেখ কৰিছিল।<ref>{{cite book|doi=10.1007/978-981-10-7317-5_6|chapter=Panyupayana: The Emergence of Hindu Polities in the Pre-Islamic Philippines|title=Cultural and Civilisational Links between India and Southeast Asia|year=2018|last1=Santarita|first1=Joefe B.|pages=93–105|isbn=978-981-10-7316-8}}</ref>
ভাৰতীয় হিন্দু প্ৰভাৱ একাদশ শতিকাৰ আশে-পাশে হ্ৰাস পাবলৈ আৰম্ভ কৰে যদিও ষোড়শ শতিকালৈকে জাভাৰ দৰে ঠাইত হিন্দু ধৰ্মৰ লেখ-জোখ আছিল, আনহাতে বালিয়ে আধুনিক যুগলৈকে এনে প্ৰভাৱ অক্ষুণ্ণ ৰাখিছিল।<ref>Ricklefs, Merle C. "Southeast Asia, Hinduism, Buddhism, and Islam in." In ''Oxford Encyclopedia of the Islamic World: Digital Collection''.: Oxford University Press.</ref>
বৰ্তমান সমগ্ৰ দক্ষিণ-পূব এছিয়াত পোৱা হিন্দু সাংস্কৃতিক প্ৰভাৱৰ উদাহৰণ চোলা বংশৰ উত্তৰাধিকাৰৰ বাবে বহুখিনি ঋণী। উদাহৰণস্বৰূপে ইণ্ডোনেছিয়াৰ প্ৰম্বাননত থকা মহান মন্দিৰ কমপ্লেক্সত দক্ষিণ ভাৰতীয় স্থাপত্যৰ সৈতে কেইবাটাও সাদৃশ্য প্ৰদৰ্শন কৰা হৈছে।<ref>{{Cite book|title=A history of India|first=Hermann|last=Kulke|date=2004|publisher=Routledge|others=Rothermund, Dietmar 1933–|isbn=0203391268|edition=4th|location=New York|oclc=57054139}}</ref>
মালয় বুৰঞ্জী ছেজাৰা মেলায়ু অনুসৰি মালাকা চুলতান ৰাজ্যৰ শাসকসকলে নিজকে চোলা সাম্ৰাজ্যৰ ৰজাৰ বংশধৰ বুলি দাবী কৰিছিল। মালয়েছিয়াত আজি চোলা শাসনৰ কথা মনত আছে কাৰণ তাত থকা বহু ৰাজকুমাৰৰ নাম চোলান বা চুলানেৰে শেষ হয়, তেনে এজন হ’ল পেৰাকৰ ৰজা ৰাজা চুলান।<ref>{{Cite journal|last1=Aklujkar|first1=Ashok|last2=Kalyanaraman|first2=A.|date=1971|title=Aryatarangini: The Saga of the Indo-Aryans.|journal=Pacific Affairs|volume=44|issue=3|pages=451|doi=10.2307/2755739|issn=0030-851X|jstor=2755739}}</ref>
চোলা স্কুল অৱ আৰ্ট দক্ষিণ-পূব এছিয়াতো বিয়পি পৰিছিল আৰু দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ স্থাপত্য আৰু শিল্পকলাত প্ৰভাৱ পেলাইছিল।<ref>{{Cite book|title=Thai art with Indian influences|author=Promsak Jermsawatdi|date=1979|publisher=Abhinav Publications|oclc=6237916}}</ref><ref>{{Cite book|title=Columbia Chronologies of Asian History and Culture|url=https://archive.org/details/columbiachronolo00john|url-access=registration|last=Bowman|first=John|editor1-first=John|editor1-last=Bowman|date=31 January 2000|publisher=Columbia University Press|isbn=9780231500043|location=New York Chichester, West Sussex|doi=10.7312/bowm11004}}</ref>
একাংশ পণ্ডিতে আঙুলিয়াই দিছে যে ইক্ষৱাকু আৰু সুমতিৰ কিংবদন্তিৰ উৎপত্তি হয়তো দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ মিথত মানৱতাৰ জন্মৰ তিতা গছৰপৰাই হ’ব পাৰে। ৰজা সাগৰৰ পত্নী সুমতিৰ কিংবদন্তিত কোৱা হৈছে যে তেওঁ এবিধ তিতা গছৰ সহায়ত সন্তান জন্ম দিছিল।<ref>{{cite book|first=Koenraad|last=Elst|author-link=Koenraad Elst|title=Update on the Aryan Invasion Debate|publisher=Aditya Prakashan|year=1999|isbn=81-86471-77-4|title-link=Update on the Aryan Invasion Debate}}; Sergent, Bernard: Genèse de l'Inde, 1997.</ref>
== আধুনিক যুগ ==
[[চিত্ৰ:Bali-Ubud 0704a.jpg|left|thumb|258x258px|ইণ্ডোনেছিয়াৰ বালিত হিন্দু বালি মন্দিৰৰ প্ৰসাদ]]
আজি সমগ্ৰ দক্ষিণ-পূব এছিয়াত সজীৱ আৰু বৈচিত্ৰ্যমজ় হিন্দু সম্প্ৰদায় বিয়পি পৰে, বিশেষকৈ মালয়েছিয়া, ছিংগাপুৰ, থাইলেণ্ড, মেডান (ইণ্ডোনেছিয়া) আৰু ফিলিপাইনছত থাকি যায়, মূলতঃ বিগত শতিকাবোৰত ভাৰত উপমহাদেশৰপৰা দক্ষিণ-পূব এছিয়ালৈ প্ৰব্ৰজন কৰা তামিল লোকসকলৰ উপস্থিতিৰ বাবে। তামিল হিন্দু ধৰ্মৰ এটা উল্লেখযোগ্য দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ দিশ হ’ল থাইপুছম উৎসৱ, আনহাতে আন আন হিন্দু ধৰ্মীয় উৎসৱ যেনে দীপাৱলীও এই অঞ্চলৰ হিন্দুসকলে ভালদৰে পালন কৰে। থাইলেণ্ড আৰু কম্বোডিয়াত থাই আৰু খ্মেৰ লোকসকলে বৌদ্ধ ধৰ্মৰ লগতে হিন্দু ৰীতি-নীতি আৰু পৰম্পৰাও পালন কৰিছিল আৰু ব্ৰহ্মৰ দৰে হিন্দু দেৱতাক আজিও বহুলভাৱে শ্ৰদ্ধা কৰা হয়।<ref>{{Cite web|title=A Tribute to Hinduism: Home|url=http://www.atributetohinduism.com/Suvarnabhumi.htm|access-date=2021-08-09|website=www.atributetohinduism.com|archive-date=15 February 2006|archive-url=https://web.archive.org/web/20060215001205/http://www.atributetohinduism.com/Suvarnabhumi.htm|url-status=dead}}</ref>
ইণ্ডোনেছিয়াত কেৱল ভাৰতীয় বংশৰ লোকেই হিন্দু ধৰ্ম পালন কৰা নাই; হিন্দু ধৰ্ম এতিয়াও বালিৰ প্ৰধান ধৰ্ম হিচাপে জীয়াই আছে, য'ত স্থানীয় ইণ্ডোনেছিয়ান, বালি জনসাধাৰণে আগামা হিন্দু ধৰ্ম অনুসৰণ কৰে, যিটো হিন্দু ধৰ্মৰ এটা ভিন্নতা যিটো দ্বীপটোত প্ৰায় দু সহস্ৰাব্দ ধৰি বিকশিত হোৱা প্ৰাচীন জাভা-বালি হিন্দু পৰম্পৰাৰপৰা উদ্ভৱ হৈছে, প্ৰায়ে থলুৱা আধ্যাত্মিক উপাদানসমূহ অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়।<ref>{{Cite web|title=Swaveda – Articles – Great Expectations: Hindu Revival Moveme...|url=http://www.swaveda.com/articles.php?action=show&id=49|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20040820025445/http://www.swaveda.com/articles.php?action=show&id=49|archive-date=2004-08-20|access-date=2021-08-09|website=Swaveda}}</ref>বালিৰ বাহিৰেও জাভাত জাভা হিন্দু সংখ্যালঘুৰ সৰু সৰু এনক্লেভ পোৱা যায়, যেনে ব্ৰ'মো আৰু চেমেৰু আগ্নেয়গিৰিৰ ওচৰৰ টেংগাৰ পৰ্বতমালাৰ আশে-পাশে, মধ্য জাভাৰ কাৰাংগান্যাৰ ৰিজেন্সি আৰু যোগাকাৰ্টাৰ প্ৰম্বানানৰ ওচৰত। একেদৰে দক্ষিণ ভিয়েটনাম আৰু কম্বোডিয়াৰ চাম সংখ্যালঘুসকলৰ মাজতো হিন্দু ধৰ্ম পোৱা যায়: জাভানীসকলৰ দৰেই তেওঁলোকৰ অধিকাংশই মুছলমান কিন্তু সংখ্যালঘু হিন্দু। ইণ্ডোনেছিয়াৰ আন অঞ্চলত কালিমন্তনৰ দয়াকে স্বীকাৰ কৰা থলুৱা আধ্যাত্মিক বিশ্বাস আৰু হিন্দু কহাৰিংগানৰ দৰে থলুৱা ধৰ্ম চিনাক্ত কৰিবলৈ হিন্দু ধৰ্ম শব্দটো প্ৰায়ে ছাতিৰ শ্ৰেণী হিচাপে শিথিলভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref>{{Cite web|title=South Asian religions, an introduction (article)|url=https://www.khanacademy.org/humanities/art-asia/south-asia/south-asia-intro/a/south-asian-religions-an-introduction|access-date=2021-08-09|website=[[Khan Academy]]|language=en}}</ref>
ইণ্ডোনেছিয়াত হিন্দু ধৰ্মৰ পুনৰুত্থান দেশৰ সকলো প্ৰান্ততে সংঘটিত হৈছে। ১৯৭০ চনৰ আৰম্ভণিতে চুলাৱেছিৰ টোৰাজা জনগোষ্ঠীক প্ৰথমে ‘হিন্দু ধৰ্ম’ৰ ছাতিত চিনাক্ত কৰা হৈছিল, তাৰ পিছত ১৯৭৭ চনত সুমাত্ৰাৰ কাৰো বাটক আৰু ১৯৮০ চনত কালিমন্তানৰ ঙাজু দয়াক। ১৯৯৯ চনত নেশ্যনেল ইণ্ডোনেছিয়ান ব্যুৰো অৱ ষ্টেটিষ্টিকছে এক অপ্ৰকাশিত প্ৰতিৱেদনত স্বীকাৰ কৰিছিল যে প্ৰায় ১০০,০০০ লোকে আনুষ্ঠানিকভাৱে ধৰ্মান্তৰিত হৈছিল বা বিগত দুটা দশকত ইছলামৰপৰা হিন্দু ধৰ্মলৈ ‘পুনৰ ধৰ্মান্তৰিত’।<ref>{{cite web|url=http://www.swaveda.com/articles.php?action=show&id=49|title=Swaveda – Articles – Great Expectations: Hindu Revival Moveme|access-date=2004-07-24|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20040820025445/http://www.swaveda.com/articles.php?action=show&id=49|archive-date=20 August 2004}}</ref>
ধৰ্মীয় পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰ্যালয়ে ২০০৭ চনলৈকে অনুমান কৰিছিল যে ইণ্ডোনেছিয়াত কমেও এক কোটি হিন্দু আছে।<ref>{{Cite web|url=https://2001-2009.state.gov/g/drl/rls/irf/2007/90137.htm|title=United States Department of State|date=14 September 2007}}</ref>
হিন্দু ধৰ্মৰ বৃদ্ধিৰ মূলতে হৈছে জাভাৰ বিখ্যাত ভৱিষ্যদ্বাণী সবদাপালন আৰু জয়াবায়া। শেহতীয়াকৈ হিন্দু ধৰ্ম গ্ৰহণ কৰা বহু লোক সুকৰ্ণোৰ পিএনআইৰ পৰিয়ালৰ সদস্য আছিল, আৰু এতিয়া মেগাৱতী সুকৰ্ণপুত্ৰীক সমৰ্থন কৰে। ‘মাজাপাহিতৰ ধৰ্ম’ (হিন্দু ধৰ্ম)লৈ এই প্ৰত্যাৱৰ্তন জাতীয়তাবাদী গৌৰৱৰ বিষয়।
ইণ্ডোনেছিয়ান বালিসকলৰ কাষত এতিয়া বালামন চামসকল দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ একমাত্ৰ জীয়াই থকা স্থানীয় (অভাৰতীয়) হিন্দু। ভিয়েটনামত চাম জনগোষ্ঠীয় সংখ্যালঘুৰ প্ৰায় ১ লাখ ৬০ হাজাৰ সদস্য আছে। ইয়াৰে অধিকাংশই ইছলাম ধৰ্ম পালন কৰাৰ বিপৰীতে কিছুমান হিন্দু। শতিকাজুৰি কিন (ভিয়েটনামী)ৰ আধিপত্য থকাৰ পিছত আজি চাম সংস্কৃতিক পুনৰুজ্জীৱিত কৰাৰ কিছু প্ৰচেষ্টা চলিছে।<ref>{{cite news|work=National Geographic|title=The Cham: Descendants of Ancient Rulers of South China Sea Watch Maritime Dispute From Sidelines, The ancestors of Vietnam's Cham people built one of the great empires of Southeast Asia|author=Adam Bray|date=18 June 2014|url=http://news.nationalgeographic.com/news/2014/06/140616-south-china-sea-vietnam-china-cambodia-champa/|archive-url=https://web.archive.org/web/20140620153051/http://news.nationalgeographic.com/news/2014/06/140616-south-china-sea-vietnam-china-cambodia-champa/|url-status=dead|archive-date=20 June 2014}}</ref>
== দেশসমূহ ==
হিন্দু ধৰ্ম দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ সংখ্যালঘু ধৰ্ম আৰু ইয়াৰ জনসংখ্যা ইণ্ডোনেছিয়া, মালয়েছিয়া, ছিংগাপুৰ আৰু ম্যানমাৰত যথেষ্ট। ইণ্ডোনেছিয়া বিশ্বৰ চতুৰ্থ বৃহত্তম হিন্দু জনসংখ্যা, মূলতঃ বালি দ্বীপত।
=== ব্ৰুণেই ===
মাজাপাহিত সাম্ৰাজ্যৰ প্ৰতি আনুগত্যৰ জৰিয়তে হিন্দু ধৰ্ম ব্যাপকভাৱে প্ৰভাবিত হৈছিল আৰু স্থানীয় লোকে গ্ৰহণ কৰিছিল। পিছলৈ ১৫ শতিকাৰ সময়ছোৱাত আৰবসকলে ব্ৰুনাই আক্ৰমণ কৰে যাৰ ফলত নাগৰিকসকলৰ ওপৰত বলপূৰ্বক ধৰ্মান্তৰকৰণ আৰু গণ নিৰ্যাতনৰ বাবে হিন্দু শাসনৰ অন্ত পৰে।
=== কম্বোডিয়া ===
মূল প্ৰবন্ধ: [[:en:Hinduism_in_Cambodia|কম্বোডিয়াত হিন্দু ধৰ্ম]]
[[চিত্ৰ:A statue inside the Angkor Wat in Cambodia; January 2020.jpg|left|thumb|বিষ্ণুৰ মূৰ্তিৰপৰা ৰূপান্তৰিত অংকোৰ ৱাটত বুদ্ধৰ মূৰ্তি]]
ফুনান ৰাজ্যৰ আৰম্ভণিতে [[কম্বোডিয়া]] প্ৰথমে [[হিন্দু ধৰ্ম]]ৰদ্বাৰা প্ৰভাবিত হৈছিল। হিন্দু ধৰ্ম খ্মেৰ সাম্ৰাজ্যৰ অন্যতম চৰকাৰী ধৰ্ম আছিল। বিশ্বৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ মন্দিৰ কমপ্লেক্স (বৰ্তমান বৌদ্ধ) আংকৰ ৱাট এসময়ত হিন্দু মন্দিৰ আছিল। খ্মেৰ ৰাজ্যত পালন কৰা প্ৰধান ধৰ্ম আছিল হিন্দু ধৰ্ম, তাৰ পিছত বৌদ্ধ ধৰ্মৰ জনপ্ৰিয়তা। প্ৰথম অৱস্থাত ৰাজ্যখনে হিন্দু ধৰ্মক মূল ৰাষ্ট্ৰ ধৰ্ম হিচাপে অনুসৰণ কৰিছিল।
[[চিত্ৰ:Angkor Vat (6783535194).jpg|thumb|কম্বোডিয়াৰ অংকোৰ ৱাট হৈছে দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ শতাধিক প্ৰাচীন হিন্দু মন্দিৰৰ ভিতৰত এটা। ]]
মহাদেৱৰ [[বিষ্ণু]] আৰু [[শিৱ]] খ্মেৰ হিন্দু মন্দিৰত পূজা কৰা আটাইতকৈ পূজনীয় [[দেৱতা (হিন্দু ধৰ্ম)|দেৱতা]] আছিল। মৰণোত্তৰ ৰজা দ্বিতীয় সূৰ্য্যবৰ্মানক বিষ্ণু হিচাপে সন্মান জনাবলৈ অংকোৰ ৱাটৰ দৰে মন্দিৰবোৰক প্ৰকৃততে প্ৰেহ পিছনুলোক (সংস্কৃতত ভাৰ বিষ্ণুলোক) বা বিষ্ণুৰ ৰাজ্য বুলি জনা যায়। [[ব্ৰাহ্মণ]] (হিন্দু পুৰোহিত)দ্বাৰা কৰা হিন্দু অনুষ্ঠান আৰু অনুষ্ঠান, সাধাৰণতে ৰজাৰ পৰিয়ালৰ শাসক অভিজাত শ্ৰেণী, সম্ভ্ৰান্ত আৰু শাসক শ্ৰেণীৰ মাজতহে থাকিল।
খমেৰ সাম্ৰাজ্যই এখন জটিল সমাজ গঢ়ি তুলিছিল য'ত অত্যাধুনিক সংস্কৃতি, কলা আৰু স্থাপত্যৰ বিকাশ হৈছিল। খমেৰ ৰজা আৰু তেওঁৰ বিষয়াসকল জলসিঞ্চন ব্যৱস্থাপনা আৰু পানী বিতৰণৰ দায়িত্বত আছিল, য'ত কেনেল, খাদ আৰু বৰায় নামৰ বিশাল জলাধাৰৰ দৰে জটিল জলসিঞ্চন আন্তঃগাঁথনিৰ এটা শৃংখলা অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। সমাজখন হিন্দু বৰ্ণ ব্যৱস্থাক প্ৰতিফলিত কৰা এটা শ্ৰেণী ব্যৱস্থাৰ ভিত্তিত সজ্জিত আছিল, য'ত সাধাৰণ মানুহ – ধানৰ কৃষক আৰু মাছমৰীয়াসকল – জনসংখ্যাৰ বৃহৎসংখ্যক অংশ গঠন কৰিছিল। ক্ষত্ৰিয়সকল – ৰাজবংশ, অভিজাতসকল, সেনাপতিসকল, সৈন্যসকল, আৰু যোদ্ধাসকল – এটা শাসনকাৰী অভিজাত শ্ৰেণী আৰু কৰ্তৃপক্ষ গঠন কৰিছিল। অন্যান্য সামাজিক শ্ৰেণীৰ ভিতৰত আছিল ব্ৰাহ্মণ (পুৰোহিত), ব্যৱসায়ী, কাঠমিস্ত্ৰী আৰু শিল্পকৰ্মী, কুমহৰ, ধাতুশিল্পী, সোণাৰ আৰু বয়নশিল্পী, আৰু সামাজিকভাৱে সৰ্বনিম্ন স্তৰত আছিল দাস-দাসী। বিস্তৃত জলসিঞ্চন প্ৰকল্পসমূহে অতিৰিক্ত ধান উৎপাদন কৰিছিল যাৰদ্বাৰা এক বিশাল জনসংখ্যাক জীৱন-ধাৰণ কৰিব পৰা হৈছিল। ৰাষ্ট্ৰীয় ধৰ্ম আছিল হিন্দু ধৰ্ম কিন্তু দেৱৰাজৰ ধৰ্মীয় অনুশাসনৰদ্বাৰা প্ৰভাবিত হৈছিল, যি খেমাৰ ৰজাসকলক পৃথিৱীত জীৱিত দেৱতাসমূহৰ ঐশ্বৰিক গুণৰ অধিকাৰী হিচাপে উন্নীত কৰিছিল, যাক বিষ্ণু বা শিৱৰ অৱতাৰ বুলি কোৱা হৈছিল।<ref name="God and King">{{cite book|url=http://www.easternbookcorporation.com/moreinfo.php?txt_searchstring=7306|archive-url=https://web.archive.org/web/20060513032347/http://www.easternbookcorporation.com/moreinfo.php?txt_searchstring=7306|url-status=dead|archive-date=13 May 2006|title=God and King : The Devaraja Cult in South Asian Art & Architecture|author=Sengupta, Arputha Rani (Ed.)|year=2005|publisher=National Museum Institute|isbn=8189233262|access-date=14 September 2012}}</ref>ৰাজনীতিত, এই মৰ্যাদাক ৰজাৰ শাসনৰ ঐশ্বৰিক ন্যায্যতা হিচাপে গণ্য কৰা হৈছিল। এই পূজাৰ ফলত খমেৰ ৰজাসকলে বিশাল স্থাপত্য প্ৰকল্প আৰম্ভ কৰিব পাৰিছিল, ৰজাৰ পৃথিৱীত দৈবিক শাসন উদ্যাপন কৰিবলৈ অংকোৰ ৱাট আৰু বায়নৰ দৰে মহিমামণ্ডিত স্মৃতিস্তম্ভ নিৰ্মাণ কৰিছিল।<ref>{{Cite news|date=14 August 2007|title=Map reveals ancient urban sprawl|language=en-GB|url=https://news.bbc.co.uk/1/hi/sci/tech/6945574.stm|access-date=2021-08-09}}</ref>
সাম্ৰাজ্যৰ আনুষ্ঠানিক ধৰ্মসমূহৰ ভিতৰত হিন্দুধৰ্ম আৰু মহাযান বৌদ্ধধৰ্ম অন্তৰ্ভুক্ত আছিল, যেতিয়ালৈকে ১৩ শতিকাত শ্ৰীলংকাৰপৰা প্ৰৱৰ্তনৰ পাছত থেৰাভাদা বৌদ্ধধৰ্ম প্ৰচলিত হোৱা নাছিল, এমনকি নিম্ন শ্ৰেণীৰ মাজতো।<ref>[[Hinduism in Southeast Asia#Keyes1995|Keyes, 1995]], pp.78–82</ref>সেই সময়ৰ পৰা, কম্বোডিয়াত হিন্দু ধৰ্মৰ ক্ৰমশঃ পতন ঘটে আৰু অৱশেষত থেৰাৱাদান বৌদ্ধ ধৰ্মই ৰাজ্যৰ প্ৰধান ধৰ্ম হিচাপে স্থান লাভ কৰে। তাৰ সত্ত্বেও, হিন্দু ধৰ্মীয় অনুষ্ঠানসমূহে ৰাজ্যত এতিয়াও গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰি আছে। প্ৰতিবেশী থাইলেণ্ডৰ দৰে, ৰাজ্যাভিষেকৰ অনুষ্ঠান প্ৰধানত ৰাজকীয় ব্ৰাহ্মণসকলে পৰিচালনা কৰে, যাৰ সময়ত ৰজাই প্ৰাচীন ৰাষ্ট্ৰীয় পৰম্পৰা বজাই ৰাখিবলৈ দেৱতা বিষ্ণু আৰু শিৱৰ মূৰ্তিৰ সন্মুখত শপত গ্ৰহণ কৰে।<ref>{{Cite web|url=https://www.phnompenhpost.com/national/royal-cambodian-coronation|title=A Royal Cambodian Coronation}}</ref>
=== ইণ্ডোনেছিয়া ===
মূল প্ৰবন্ধ: [[:en:Hinduism_in_Indonesia|ইণ্ডোনেছিয়াত হিন্দু ধৰ্ম]]
বৰ্তমান ইণ্ডোনেছিয়াত, মুঠ জনসংখ্যাৰ ১.৭% লোকে হিন্দু ধৰ্ম পালন কৰে। ২০১০ চনৰ জনগণনা অনুসৰি, হিন্দুসকলে বালিৰ জনসংখ্যাৰ ৮৩.২৯% আৰু মধ্য কালিমান্তানৰ জনসংখ্যাৰ ৫.৭৫% গঠন কৰে। যি কি নহওক, চতুৰ্থ শতিকাৰপৰা পোন্ধৰশ শতিকালৈকে, অধিকাংশ জনসংখ্যায় হিন্দুধৰ্ম আৰু বৌদ্ধধৰ্ম গ্ৰহণ কৰিছিল, লগতে স্থানীয় আদিবাসী এনিমিজম আৰু ডাইনামিজম বিশ্বাসৰ সৈতে প্ৰাকৃতিক আৰু পূৰ্বপুৰুষৰ আত্মাক সন্মান জনাইছিল। ১৫ ৰপৰা ১৬ শতিকাৰ ভিতৰত ইছলামে ইণ্ডোনেছিয়াৰ দ্বীপপুঞ্জত সংখ্যাগৰিষ্ঠ ধৰ্ম হিচাপে হিন্দুধৰ্ম আৰু বৌদ্ধধৰ্মক প্ৰতিষ্ঠাপন কৰিছিল। হিন্দু ধৰ্মৰ প্ৰভাৱে বালি, জাভা আৰু ছুমাট্ৰাৰ সংস্কৃতিত গভীৰভাৱে নিজৰ ছাপ ৰাখিছে। বালি হৈছে এক সময়ত হিন্দু প্ৰভুত্বাধীন অঞ্চলৰ অন্তিম অৱশিষ্টাংশ।
== তথ্য সংগ্ৰহ ==
bb5lmeq2d8e3pq0zeecegbenl446j5s
606998
606892
2026-05-18T07:07:35Z
যদুমণি
32127
606998
wikitext
text/x-wiki
{{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}}
{{Infobox religious group
|group = দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ হিন্দু
|image = Hinduism Expansion in Asia.svg
|caption = দক্ষিণ-পূব এছিয়াত [[হিন্দু ধৰ্ম]]ৰ সম্প্ৰসাৰণ
|image_size = 250px
|population= {{Circa|'''৭,৯৩৩,৭১৭'''|lk=yes}}{{increase}}
<br />(জনসংখ্যাৰ ১.৪০%)
| languages = {{Plainlist|
* '''পৱিত্ৰ ভাষা:'''<br />{{Hlist|[[পৱিত্ৰ ভাষা#হিন্দু ধৰ্ম|সংস্কৃত]] আৰু... [[তামিল ভাষা|তামিল]] (কিছু পৰিমাণে)}}<ref name="Wiley-Blackwell1">{{cite book|last1 = Johnson|first1 = Todd M.|last2 = Grim|first2 = Brian J.|title = The World's Religions in Figures: An Introduction to International Religious Demography|url = http://media.johnwiley.com.au/product_data/excerpt/47/04706745/0470674547-196.pdf|access-date = 24 November 2015|year = 2013|publisher = Wiley-Blackwell|location = Hoboken, NJ|pages = 10|url-status = dead|archive-url = https://web.archive.org/web/20131020100448/http://media.johnwiley.com.au/product_data/excerpt/47/04706745/0470674547-196.pdf|archive-date = 20 October 2013}}</ref>
}}
'''প্ৰধান কথিত ভাষা:'''<br />{{Hlist| [[বালি ভাষা|বালিনী]] |[[তামিল ভাষা|তামিল]] | [[জাভানী ভাষা|জাভানিজ]] | [[টেংগেৰেজ উপভাষা|টেংগেৰেজ]] | [[অসিং ভাষা|অসিং]] | [[চাম ভাষা|চাম]] | [[ইণ্ডোনেছিয়ান ভাষা|ইণ্ডোনেছিয়ান]] | [[মালয় ভাষা|মালয়]] | [[দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ ভাষা|অন্য দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ ভাষা]] | ইংৰাজী | আৰু অন্যান্য}}
|region1 = [[ইণ্ডোনেছিয়াত হিন্দু ধৰ্ম|ইণ্ডোনেছিয়া]]
|pop1 = ৪,৬৪৬,৩৫৭
|ref1=<ref>{{cite web|url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2010_5/168356.htm|title=religion in Indonesia|website=2009-2017.state.gov}}</ref>
|region2=[[মালয়েছিয়াত হিন্দু ধৰ্ম|মালয়েছিয়া]]
|pop2=১,৯৪৯,৮৫০
|ref2=<ref>{{cite web|url=https://2009-2017.state.gov/r/pa/ei/bgn/2777.htm|title=religion in Malaysia|website=2009-2017.state.gov}}</ref>
|region3=[[ম্যানমাৰত হিন্দু ধৰ্ম|ম্যানমাৰ]]
|pop3=৮২০,০০০
|ref3=<ref>{{cite web|url=https://www.pewresearch.org/religion/2012/12/18/table-religious-composition-by-country-in-numbers|title=religion in Myanmar|website=pewresearch.org|date=18 December 2012 }}</ref>
|region4=[[চিংগাপুৰত হিন্দু ধৰ্ম|চিংগাপুৰ]]
|pop4=৩৭২,৯৬৩
|
|region5=[[থাইলেণ্ডত হিন্দু ধৰ্ম|থাইলেণ্ড]]
|pop5=৮৪,০০০
|ref5=<ref>{{cite web|url=http://www.globalreligiousfutures.org/countries/thailand#/?affiliations_religion_id=0&affiliations_year=2010®ion_name=All%20Countries&restrictions_year=2016|title=religion in Thailand|website=globalreligiousfuture.org|access-date=5 July 2022|archive-date=26 September 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200926171829/http://www.globalreligiousfutures.org/countries/thailand#/?affiliations_religion_id=0&affiliations_year=2010®ion_name=All%20Countries&restrictions_year=2016|url-status=dead}}</ref>
|region6=[[ফিলিপাইনছত হিন্দু ধৰ্ম|ফিলিপাইনছ]]
|pop6=৩৪,৬৩৪<ref name="auto"/>
|
|flag=File:Om, This the first word in the world- 2013-10-30 10-55.png
|flag_size=80px
|region8=also present in small numbers in [[Hinduism in Laos|Laos]] and [[Hinduism in Cambodia|Cambodia]]}}
দক্ষিণ-পূব এছিয়াত [[হিন্দু ধৰ্ম]]ৰ এক গভীৰ প্ৰভাৱ আছিল, যিয়ে এই অঞ্চলটোৰ সাংস্কৃতিক বিকাশ আৰু ইতিহাসক এক নতুন ৰূপ দিছিল।<ref>{{Cite web|date=25 April 2017|title=Hindu Wisdom – Suvarnabhumi|url=http://www.hinduwisdom.info/Suvarnabhumi.htm|access-date=2021-08-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20170425182329/http://www.hinduwisdom.info/Suvarnabhumi.htm|archive-date=25 April 2017}}</ref> ভাৰতীয় উপমহাদেশৰপৰা ইণ্ডিক ([[ভাৰতীয়]]) লিপিসমূহৰ আগমনৰ লগে লগে, প্ৰথমৰপৰা পঞ্চম শতিকাৰ ভিতৰত এই অঞ্চলৰ লোকসকলে নিজৰ প্ৰথমবোৰ শিলালিপি বা লিখনী প্ৰস্তুত কৰি ঐতিহাসিক যুগত প্ৰৱেশ কৰে।<ref>{{cite book|title=Lost Kingdoms: Hindu-Buddhist Sculpture of Early Southeast Asia, Metropolitan museum, New York: exhibition catalogues|author=Guy, John|publisher=Metropolitan Museum of Art|year=2014|isbn=9781588395245|url=https://books.google.com/books?id=vO_-AgAAQBAJ&q=Indic+script+in+early+Southeast+Asian+kingdom&pg=PA11}}</ref> বৰ্তমান সময়ত দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ হিন্দুসকলৰ ভিতৰত প্ৰধানকৈ প্ৰৱাসী ভাৰতীয় আৰু বালিলীয়া লোকসকল অন্যতম। ইয়াৰ উপৰি জাভানীজ (ইণ্ডোনেছিয়াৰ অন্যান্য সংখ্যালঘু জনগোষ্ঠী) আৰু দক্ষিণ-মধ্য ভিয়েটনামৰ 'বালামন চাম' সংখ্যালঘু জনগোষ্ঠীৰ মাজতো হিন্দু ধৰ্মৰ প্ৰচলন দেখা যায়।<ref>{{Cite web|title=The Religions of South Asia|url=https://asiasociety.org/education/religions-south-asia|access-date=2021-08-09|website=Asia Society|date=25 July 2017|language=en}}</ref>
ভাৰতীয় সভ্যতা—যি নিজে বিভিন্ন স্বতন্ত্ৰ সংস্কৃতি আৰু জনগোষ্ঠী, বিশেষকৈ দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ প্ৰাৰম্ভিক 'মন খমেৰ' প্ৰভাৱৰ সংমিশ্ৰণত গঢ়ি উঠিছিল—দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ আঞ্চলিক ৰাজ্যসমূহৰ থলুৱা সামাজিক গাঁথনি আৰু শাসন-ব্যৱস্থাৰ সৈতে খাপ খাই পৰিছিল আৰু বিলীন হৈ গৈছিল। এই ভাৰতীয়কৰণ হোৱা ৰাজ্যসমূহৰ গঠনৰ জৰিয়তে, সৰু সৰু জনজাতীয় মুৰব্বী বা মুখিয়ালৰ নেতৃত্বত থকা থলুৱা শাসনবোৰ ভাৰতীয় শাসনপ্ৰণালীৰ দৰে 'মহাৰজা'ৰ নেতৃত্বত ডাঙৰ ডাঙৰ ৰাজ্য আৰু সাম্ৰাজ্যলৈ ৰূপান্তৰিত হৈছিল। ইয়াৰ ফলতেই দক্ষিণ-মধ্য ভিয়েটনামত চম্পা সভ্যতা, দক্ষিণ ভিয়েটনামত ফুনান ৰাজ্য, ইণ্ডোচীনত খমেৰ সাম্ৰাজ্য, মালয় উপদ্বীপত লাংকাচুকা ৰাজ্য আৰু পুৰণি কেদাহ, সুমাত্ৰাত শ্ৰীৱিজয় ৰাজ্য, আৰু জাভা, বালি তথা ফিলিপাইন দ্বীপপুঞ্জৰ কিছু অংশ সামৰি গঢ়ি উঠা মাতাৰাম ৰাজ্য, সিংহসাৰী আৰু মজাপাহিত সাম্ৰাজ্যৰ জন্ম হৈছিল। ভাৰতীয় সভ্যতাই এই অঞ্চলৰ জাতি আৰু দেশসমূহৰ ভাষা, লিপি, লিখিত পৰম্পৰা, সাহিত্য, কেলেণ্ডাৰ (পঞ্জিকা), বিশ্বাসী ব্যৱস্থা আৰু কলাত্মক দিশসমূহক গভীৰভাৱে প্ৰভাবিত কৰিছিল।<ref>{{Cite book|last1=Lévi|first1=Sylvain|url=https://books.google.com/books?id=dx5dzJGGBg0C&q=austroasiatic+influence+on+india&pg=PR15|title=Pre-Aryan and Pre-Dravidian in India|last2=Przyluski|first2=Jean|last3=Bloch|first3=Jules|date=1993|publisher=Asian Educational Services|isbn=978-81-206-0772-9|language=en}}</ref><ref>{{cite encyclopedia |title=The spread of Hinduism in Southeast Asia and the Pacific |encyclopedia=Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/Hinduism/The-spread-of-Hinduism-in-Southeast-Asia-and-the-Pacific}}</ref>
দক্ষিণ-পূব এছিয়াত ভাৰতীয় সংস্কৃতি আৰু ধৰ্মীয় পৰম্পৰাসমূহ আদৰি লোৱাৰ এটা অন্যতম কাৰণ আছিল এই যে ভাৰতীয় সংস্কৃতিৰ সৈতে দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ থলুৱা সংস্কৃতিৰ ইতিমধ্যে কিছুমান চকুত পৰা সাদৃশ্য আছিল। এই সাদৃশ্যসমূহক পূৰ্বৰ দক্ষিণ-পূব এছীয় (বিশেষকৈ অ’ষ্ট্ৰ’এছিয়াটিক, যেনে প্ৰাৰম্ভিক মুণ্ডা আৰু মন খমেৰ গোটসমূহ) আৰু হিমালয়ৰ (তিব্বতী) সাংস্কৃতিক তথা ভাষিক প্ৰভাৱে স্থানীয় ভাৰতীয় লোকসকলৰ ওপৰত পেলোৱা প্ৰভাৱৰদ্বাৰা ব্যাখ্যা কৰিব পাৰি। অধ্যাপক প্ৰজিলুস্কি, জুলছ ব্লচ আৰু লেভি কে ধৰি কেইবাজনো পণ্ডিতে এই সিদ্ধান্তত উপনীত হৈছিল যে প্ৰাৰম্ভিক ভাৰতীয় সংস্কৃতি আৰু পৰম্পৰাৰ ওপৰত এক গুৰুত্বপূৰ্ণ সাংস্কৃতিক, ভাষিক আৰু ৰাজনৈতিক মন-খমেৰ (অ’ষ্ট্ৰ’এছিয়াটিক) প্ৰভাৱ আছিল। ভাৰতক পাশ্চাত্য, প্ৰাচ্য আৰু থলুৱা পৰম্পৰাৰ এক অপূৰ্ব মিলনভূমি হিচাপে গণ্য কৰা হয়।<ref>{{Cite book|last1=Lévi|first1=Sylvain|url=https://books.google.com/books?id=dx5dzJGGBg0C&q=austroasiatic+influence+on+india&pg=PR15|title=Pre-Aryan and Pre-Dravidian in India|last2=Przyluski|first2=Jean|last3=Bloch|first3=Jules|date=1993|publisher=Asian Educational Services|isbn=978-81-206-0772-9|language=en|quote=It has been further proved that not only linguistic but also certain cultural and political characteristics of ancient India can be explained by Austroasiatic (Mon-Khmer) elements.}}</ref>
== প্ৰাচীন যুগ ==
প্ৰায় খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ২০০ শতিকাতে ভাৰতীয় পণ্ডিতসকলে জাভা আৰু সুমাত্ৰাৰ 'দ্বীপান্তৰ' বা 'জাভা দ্বীপ' হিন্দু ৰাজ্যৰ বিষয়ে লিখি থৈ গৈছিল। ভাৰতৰ আটাইতকৈ প্ৰাচীন মহাকাব্য 'ৰামায়ণ'তো "যৱদ্বীপ" নামৰ উল্লেখ পোৱা যায়। ৰামৰ বানৰ সেনাৰ প্ৰধান সুগ্ৰীৱে সীতাৰ সন্ধানত তেওঁৰ দূতসকলক যৱদ্বীপ অৰ্থাৎ জাভা দ্বীপলৈ পঠিয়াইছিল।<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=9ic4BjWFmNIC&pg=PA465|title=History Of Ancient India (portraits Of A Nation), 1/e|date=25 March 2010|publisher=Sterling Publishers Pvt. Ltd|isbn=9788120749108|via=Google Books}}</ref> সেইবাবেই ইয়াক সংস্কৃত নাম "যাৱক দ্বীপ" (দ্বীপ = দ্বীপ বা চাৰিওফালে পানীৰে আগুৰা ভূমি) বুলি জনা গৈছিল। দক্ষিণ-পূব এছিয়ালৈ পূব ভাৰতৰ, বিশেষকৈ কলিংগৰ লগতে দক্ষিণ ভাৰতৰ ৰাজ্যসমূহৰ বণিক বা ব্যৱসায়ীসকলৰ সঘনাই আহ-যাহ আছিল।<ref>{{Cite web|title=Hinduism – The spread of Hinduism in Southeast Asia and the Pacific|url=https://www.britannica.com/topic/Hinduism|access-date=2021-08-09|website=[[Encyclopædia Britannica]]|language=en}}</ref> প্ৰায় ৪০০ খ্ৰীষ্টাব্দত পশ্চিম জাভাত ভাৰতীয় সংস্কৃতিৰ প্ৰভাৱত 'তাৰুমানগৰ' ৰাজ্য প্ৰতিষ্ঠা হয়, যাৰ শিলালিপিসমূহ ইণ্ডোনেছিয়াৰ ইতিহাসৰ আটাইতকৈ প্ৰাচীন শিলালিপিৰ ভিতৰত অন্যতম। প্ৰায় ৪২৫ খ্ৰীষ্টাব্দৰপৰা এই অঞ্চলত এক স্পষ্ট বৌদ্ধ ধৰ্মৰ প্ৰভাৱ পৰিলক্ষিত হৈছিল। প্ৰায় ষষ্ঠ শতিকাত মধ্য জাভাৰ উত্তৰ উপকূলত ভাৰতীয় আৰ্হিৰ 'কলিংগ' ৰাজ্য প্ৰতিষ্ঠা হয়। এই ৰাজ্যখনৰ নাম ভাৰতৰ পূব উপকূলৰ 'কলিংগ' ৰাজ্যৰ নামৰপৰা লোৱা হৈছিল।<ref name="Coedes">{{cite book|last=Coedès|first=George|author-link=George Coedès|editor=Walter F. Vella|others=trans. Susan Brown Cowing|title=The Indianized States of Southeast Asia|year=1968|publisher=Uny of Hawaii Press|isbn=978-0-8248-0368-1}}</ref> দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ এই সাগৰীয় যাত্ৰী বা নাৱিকসকলে ভাৰত আৰু চীন দেশৰ সৈতে ব্যাপক বাণিজ্যত লিপ্ত আছিল, যিয়ে মংগোল, চীনা আৰু জাপানীসকলৰ লগতে ইছলামিক ব্যৱসায়ীসকলৰো দৃষ্টি আকৰ্ষণ কৰিছিল। এই ইছলামিক ব্যৱসায়ীসকলে দ্বাদশ শতিকাত সুমাত্ৰাৰ আচেহ অঞ্চলত উপস্থিত হৈছিল।<ref>{{Cite web|title=Hinduism in Southeast Asia {{!}} Encyclopedia.com|url=https://www.encyclopedia.com/environment/encyclopedias-almanacs-transcripts-and-maps/hinduism-southeast-asia|access-date=2021-08-09|website=www.encyclopedia.com}}</ref> আনহাতে, মধ্যযুগীয় ভাৰতীয় পণ্ডিতসকলে ফিলিপাইনকো "পাণ্যুপায়ন" (যাৰ অৰ্থ হৈছে পানীৰে আগুৰা ভূ-খণ্ড) বুলি উল্লেখ কৰিছিল।<ref>{{cite book|doi=10.1007/978-981-10-7317-5_6|chapter=Panyupayana: The Emergence of Hindu Polities in the Pre-Islamic Philippines|title=Cultural and Civilisational Links between India and Southeast Asia|year=2018|last1=Santarita|first1=Joefe B.|pages=93–105|isbn=978-981-10-7316-8}}</ref>
ভাৰতীয় হিন্দু প্ৰভাৱ একাদশ শতিকাৰ আশে-পাশে হ্ৰাস পাবলৈ আৰম্ভ কৰে যদিও ষোড়শ শতিকালৈকে জাভাৰ দৰে ঠাইত হিন্দু ধৰ্মৰ লেখ-জোখ আছিল, আনহাতে বালিয়ে আধুনিক যুগলৈকে এনে প্ৰভাৱ অক্ষুণ্ণ ৰাখিছিল।<ref>Ricklefs, Merle C. "Southeast Asia, Hinduism, Buddhism, and Islam in." In ''Oxford Encyclopedia of the Islamic World: Digital Collection''.: Oxford University Press.</ref>
বৰ্তমান সমগ্ৰ দক্ষিণ-পূব এছিয়াত পোৱা হিন্দু সাংস্কৃতিক প্ৰভাৱৰ উদাহৰণ চোলা বংশৰ উত্তৰাধিকাৰৰ বাবে বহুখিনি ঋণী। উদাহৰণস্বৰূপে ইণ্ডোনেছিয়াৰ প্ৰম্বাননত থকা মহান মন্দিৰ কমপ্লেক্সত দক্ষিণ ভাৰতীয় স্থাপত্যৰ সৈতে কেইবাটাও সাদৃশ্য প্ৰদৰ্শন কৰা হৈছে।<ref>{{Cite book|title=A history of India|first=Hermann|last=Kulke|date=2004|publisher=Routledge|others=Rothermund, Dietmar 1933–|isbn=0203391268|edition=4th|location=New York|oclc=57054139}}</ref>
মালয় বুৰঞ্জী ছেজাৰা মেলায়ু অনুসৰি মালাকা চুলতান ৰাজ্যৰ শাসকসকলে নিজকে চোলা সাম্ৰাজ্যৰ ৰজাৰ বংশধৰ বুলি দাবী কৰিছিল। মালয়েছিয়াত আজি চোলা শাসনৰ কথা মনত আছে কাৰণ তাত থকা বহু ৰাজকুমাৰৰ নাম চোলান বা চুলানেৰে শেষ হয়, তেনে এজন হ’ল পেৰাকৰ ৰজা ৰাজা চুলান।<ref>{{Cite journal|last1=Aklujkar|first1=Ashok|last2=Kalyanaraman|first2=A.|date=1971|title=Aryatarangini: The Saga of the Indo-Aryans.|journal=Pacific Affairs|volume=44|issue=3|pages=451|doi=10.2307/2755739|issn=0030-851X|jstor=2755739}}</ref>
চোলা স্কুল অৱ আৰ্ট দক্ষিণ-পূব এছিয়াতো বিয়পি পৰিছিল আৰু দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ স্থাপত্য আৰু শিল্পকলাত প্ৰভাৱ পেলাইছিল।<ref>{{Cite book|title=Thai art with Indian influences|author=Promsak Jermsawatdi|date=1979|publisher=Abhinav Publications|oclc=6237916}}</ref><ref>{{Cite book|title=Columbia Chronologies of Asian History and Culture|url=https://archive.org/details/columbiachronolo00john|url-access=registration|last=Bowman|first=John|editor1-first=John|editor1-last=Bowman|date=31 January 2000|publisher=Columbia University Press|isbn=9780231500043|location=New York Chichester, West Sussex|doi=10.7312/bowm11004}}</ref>
একাংশ পণ্ডিতে আঙুলিয়াই দিছে যে ইক্ষৱাকু আৰু সুমতিৰ কিংবদন্তিৰ উৎপত্তি হয়তো দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ মিথত মানৱতাৰ জন্মৰ তিতা গছৰপৰাই হ’ব পাৰে। ৰজা সাগৰৰ পত্নী সুমতিৰ কিংবদন্তিত কোৱা হৈছে যে তেওঁ এবিধ তিতা গছৰ সহায়ত সন্তান জন্ম দিছিল।<ref>{{cite book|first=Koenraad|last=Elst|author-link=Koenraad Elst|title=Update on the Aryan Invasion Debate|publisher=Aditya Prakashan|year=1999|isbn=81-86471-77-4|title-link=Update on the Aryan Invasion Debate}}; Sergent, Bernard: Genèse de l'Inde, 1997.</ref>
== আধুনিক যুগ ==
[[চিত্ৰ:Bali-Ubud 0704a.jpg|left|thumb|258x258px|ইণ্ডোনেছিয়াৰ বালিত হিন্দু বালি মন্দিৰৰ প্ৰসাদ]]
আজি সমগ্ৰ দক্ষিণ-পূব এছিয়াত সজীৱ আৰু বৈচিত্ৰ্যমজ় হিন্দু সম্প্ৰদায় বিয়পি পৰে, বিশেষকৈ মালয়েছিয়া, ছিংগাপুৰ, থাইলেণ্ড, মেডান (ইণ্ডোনেছিয়া) আৰু ফিলিপাইনছত থাকি যায়, মূলতঃ বিগত শতিকাবোৰত ভাৰত উপমহাদেশৰপৰা দক্ষিণ-পূব এছিয়ালৈ প্ৰব্ৰজন কৰা তামিল লোকসকলৰ উপস্থিতিৰ বাবে। তামিল হিন্দু ধৰ্মৰ এটা উল্লেখযোগ্য দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ দিশ হ’ল থাইপুছম উৎসৱ, আনহাতে আন আন হিন্দু ধৰ্মীয় উৎসৱ যেনে দীপাৱলীও এই অঞ্চলৰ হিন্দুসকলে ভালদৰে পালন কৰে। থাইলেণ্ড আৰু কম্বোডিয়াত থাই আৰু খ্মেৰ লোকসকলে বৌদ্ধ ধৰ্মৰ লগতে হিন্দু ৰীতি-নীতি আৰু পৰম্পৰাও পালন কৰিছিল আৰু ব্ৰহ্মৰ দৰে হিন্দু দেৱতাক আজিও বহুলভাৱে শ্ৰদ্ধা কৰা হয়।<ref>{{Cite web|title=A Tribute to Hinduism: Home|url=http://www.atributetohinduism.com/Suvarnabhumi.htm|access-date=2021-08-09|website=www.atributetohinduism.com|archive-date=15 February 2006|archive-url=https://web.archive.org/web/20060215001205/http://www.atributetohinduism.com/Suvarnabhumi.htm|url-status=dead}}</ref>
ইণ্ডোনেছিয়াত কেৱল ভাৰতীয় বংশৰ লোকেই হিন্দু ধৰ্ম পালন কৰা নাই; হিন্দু ধৰ্ম এতিয়াও বালিৰ প্ৰধান ধৰ্ম হিচাপে জীয়াই আছে, য'ত স্থানীয় ইণ্ডোনেছিয়ান, বালি জনসাধাৰণে আগামা হিন্দু ধৰ্ম অনুসৰণ কৰে, যিটো হিন্দু ধৰ্মৰ এটা ভিন্নতা যিটো দ্বীপটোত প্ৰায় দু সহস্ৰাব্দ ধৰি বিকশিত হোৱা প্ৰাচীন জাভা-বালি হিন্দু পৰম্পৰাৰপৰা উদ্ভৱ হৈছে, প্ৰায়ে থলুৱা আধ্যাত্মিক উপাদানসমূহ অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়।<ref>{{Cite web|title=Swaveda – Articles – Great Expectations: Hindu Revival Moveme...|url=http://www.swaveda.com/articles.php?action=show&id=49|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20040820025445/http://www.swaveda.com/articles.php?action=show&id=49|archive-date=2004-08-20|access-date=2021-08-09|website=Swaveda}}</ref>বালিৰ বাহিৰেও জাভাত জাভা হিন্দু সংখ্যালঘুৰ সৰু সৰু এনক্লেভ পোৱা যায়, যেনে ব্ৰ'মো আৰু চেমেৰু আগ্নেয়গিৰিৰ ওচৰৰ টেংগাৰ পৰ্বতমালাৰ আশে-পাশে, মধ্য জাভাৰ কাৰাংগান্যাৰ ৰিজেন্সি আৰু যোগাকাৰ্টাৰ প্ৰম্বানানৰ ওচৰত। একেদৰে দক্ষিণ ভিয়েটনাম আৰু কম্বোডিয়াৰ চাম সংখ্যালঘুসকলৰ মাজতো হিন্দু ধৰ্ম পোৱা যায়: জাভানীসকলৰ দৰেই তেওঁলোকৰ অধিকাংশই মুছলমান কিন্তু সংখ্যালঘু হিন্দু। ইণ্ডোনেছিয়াৰ আন অঞ্চলত কালিমন্তনৰ দয়াকে স্বীকাৰ কৰা থলুৱা আধ্যাত্মিক বিশ্বাস আৰু হিন্দু কহাৰিংগানৰ দৰে থলুৱা ধৰ্ম চিনাক্ত কৰিবলৈ হিন্দু ধৰ্ম শব্দটো প্ৰায়ে ছাতিৰ শ্ৰেণী হিচাপে শিথিলভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref>{{Cite web|title=South Asian religions, an introduction (article)|url=https://www.khanacademy.org/humanities/art-asia/south-asia/south-asia-intro/a/south-asian-religions-an-introduction|access-date=2021-08-09|website=[[Khan Academy]]|language=en}}</ref>
ইণ্ডোনেছিয়াত হিন্দু ধৰ্মৰ পুনৰুত্থান দেশৰ সকলো প্ৰান্ততে সংঘটিত হৈছে। ১৯৭০ চনৰ আৰম্ভণিতে চুলাৱেছিৰ টোৰাজা জনগোষ্ঠীক প্ৰথমে ‘হিন্দু ধৰ্ম’ৰ ছাতিত চিনাক্ত কৰা হৈছিল, তাৰ পিছত ১৯৭৭ চনত সুমাত্ৰাৰ কাৰো বাটক আৰু ১৯৮০ চনত কালিমন্তানৰ ঙাজু দয়াক। ১৯৯৯ চনত নেশ্যনেল ইণ্ডোনেছিয়ান ব্যুৰো অৱ ষ্টেটিষ্টিকছে এক অপ্ৰকাশিত প্ৰতিৱেদনত স্বীকাৰ কৰিছিল যে প্ৰায় ১০০,০০০ লোকে আনুষ্ঠানিকভাৱে ধৰ্মান্তৰিত হৈছিল বা বিগত দুটা দশকত ইছলামৰপৰা হিন্দু ধৰ্মলৈ ‘পুনৰ ধৰ্মান্তৰিত’।<ref>{{cite web|url=http://www.swaveda.com/articles.php?action=show&id=49|title=Swaveda – Articles – Great Expectations: Hindu Revival Moveme|access-date=2004-07-24|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20040820025445/http://www.swaveda.com/articles.php?action=show&id=49|archive-date=20 August 2004}}</ref>
ধৰ্মীয় পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰ্যালয়ে ২০০৭ চনলৈকে অনুমান কৰিছিল যে ইণ্ডোনেছিয়াত কমেও এক কোটি হিন্দু আছে।<ref>{{Cite web|url=https://2001-2009.state.gov/g/drl/rls/irf/2007/90137.htm|title=United States Department of State|date=14 September 2007}}</ref>
হিন্দু ধৰ্মৰ বৃদ্ধিৰ মূলতে হৈছে জাভাৰ বিখ্যাত ভৱিষ্যদ্বাণী সবদাপালন আৰু জয়াবায়া। শেহতীয়াকৈ হিন্দু ধৰ্ম গ্ৰহণ কৰা বহু লোক সুকৰ্ণোৰ পিএনআইৰ পৰিয়ালৰ সদস্য আছিল, আৰু এতিয়া মেগাৱতী সুকৰ্ণপুত্ৰীক সমৰ্থন কৰে। ‘মাজাপাহিতৰ ধৰ্ম’ (হিন্দু ধৰ্ম)লৈ এই প্ৰত্যাৱৰ্তন জাতীয়তাবাদী গৌৰৱৰ বিষয়।
ইণ্ডোনেছিয়ান বালিসকলৰ কাষত এতিয়া বালামন চামসকল দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ একমাত্ৰ জীয়াই থকা স্থানীয় (অভাৰতীয়) হিন্দু। ভিয়েটনামত চাম জনগোষ্ঠীয় সংখ্যালঘুৰ প্ৰায় ১ লাখ ৬০ হাজাৰ সদস্য আছে। ইয়াৰে অধিকাংশই ইছলাম ধৰ্ম পালন কৰাৰ বিপৰীতে কিছুমান হিন্দু। শতিকাজুৰি কিন (ভিয়েটনামী)ৰ আধিপত্য থকাৰ পিছত আজি চাম সংস্কৃতিক পুনৰুজ্জীৱিত কৰাৰ কিছু প্ৰচেষ্টা চলিছে।<ref>{{cite news|work=National Geographic|title=The Cham: Descendants of Ancient Rulers of South China Sea Watch Maritime Dispute From Sidelines, The ancestors of Vietnam's Cham people built one of the great empires of Southeast Asia|author=Adam Bray|date=18 June 2014|url=http://news.nationalgeographic.com/news/2014/06/140616-south-china-sea-vietnam-china-cambodia-champa/|archive-url=https://web.archive.org/web/20140620153051/http://news.nationalgeographic.com/news/2014/06/140616-south-china-sea-vietnam-china-cambodia-champa/|url-status=dead|archive-date=20 June 2014}}</ref>
== দেশসমূহ ==
হিন্দু ধৰ্ম দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ সংখ্যালঘু ধৰ্ম আৰু ইয়াৰ জনসংখ্যা ইণ্ডোনেছিয়া, মালয়েছিয়া, ছিংগাপুৰ আৰু ম্যানমাৰত যথেষ্ট। ইণ্ডোনেছিয়া বিশ্বৰ চতুৰ্থ বৃহত্তম হিন্দু জনসংখ্যা, মূলতঃ বালি দ্বীপত।
=== ব্ৰুণেই ===
মাজাপাহিত সাম্ৰাজ্যৰ প্ৰতি আনুগত্যৰ জৰিয়তে হিন্দু ধৰ্ম ব্যাপকভাৱে প্ৰভাবিত হৈছিল আৰু স্থানীয় লোকে গ্ৰহণ কৰিছিল। পিছলৈ ১৫ শতিকাৰ সময়ছোৱাত আৰবসকলে ব্ৰুনাই আক্ৰমণ কৰে যাৰ ফলত নাগৰিকসকলৰ ওপৰত বলপূৰ্বক ধৰ্মান্তৰকৰণ আৰু গণ নিৰ্যাতনৰ বাবে হিন্দু শাসনৰ অন্ত পৰে।
=== কম্বোডিয়া ===
মূল প্ৰবন্ধ: [[:en:Hinduism_in_Cambodia|কম্বোডিয়াত হিন্দু ধৰ্ম]]
[[চিত্ৰ:A statue inside the Angkor Wat in Cambodia; January 2020.jpg|left|thumb|বিষ্ণুৰ মূৰ্তিৰপৰা ৰূপান্তৰিত অংকোৰ ৱাটত বুদ্ধৰ মূৰ্তি]]
ফুনান ৰাজ্যৰ আৰম্ভণিতে [[কম্বোডিয়া]] প্ৰথমে [[হিন্দু ধৰ্ম]]ৰদ্বাৰা প্ৰভাবিত হৈছিল। হিন্দু ধৰ্ম খ্মেৰ সাম্ৰাজ্যৰ অন্যতম চৰকাৰী ধৰ্ম আছিল। বিশ্বৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ মন্দিৰ কমপ্লেক্স (বৰ্তমান বৌদ্ধ) আংকৰ ৱাট এসময়ত হিন্দু মন্দিৰ আছিল। খ্মেৰ ৰাজ্যত পালন কৰা প্ৰধান ধৰ্ম আছিল হিন্দু ধৰ্ম, তাৰ পিছত বৌদ্ধ ধৰ্মৰ জনপ্ৰিয়তা। প্ৰথম অৱস্থাত ৰাজ্যখনে হিন্দু ধৰ্মক মূল ৰাষ্ট্ৰ ধৰ্ম হিচাপে অনুসৰণ কৰিছিল।
[[চিত্ৰ:Angkor Vat (6783535194).jpg|thumb|কম্বোডিয়াৰ অংকোৰ ৱাট হৈছে দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ শতাধিক প্ৰাচীন হিন্দু মন্দিৰৰ ভিতৰত এটা। ]]
মহাদেৱৰ [[বিষ্ণু]] আৰু [[শিৱ]] খ্মেৰ হিন্দু মন্দিৰত পূজা কৰা আটাইতকৈ পূজনীয় [[দেৱতা (হিন্দু ধৰ্ম)|দেৱতা]] আছিল। মৰণোত্তৰ ৰজা দ্বিতীয় সূৰ্য্যবৰ্মানক বিষ্ণু হিচাপে সন্মান জনাবলৈ অংকোৰ ৱাটৰ দৰে মন্দিৰবোৰক প্ৰকৃততে প্ৰেহ পিছনুলোক (সংস্কৃতত ভাৰ বিষ্ণুলোক) বা বিষ্ণুৰ ৰাজ্য বুলি জনা যায়। [[ব্ৰাহ্মণ]] (হিন্দু পুৰোহিত)দ্বাৰা কৰা হিন্দু অনুষ্ঠান আৰু অনুষ্ঠান, সাধাৰণতে ৰজাৰ পৰিয়ালৰ শাসক অভিজাত শ্ৰেণী, সম্ভ্ৰান্ত আৰু শাসক শ্ৰেণীৰ মাজতহে থাকিল।
খমেৰ সাম্ৰাজ্যই এখন জটিল সমাজ গঢ়ি তুলিছিল য'ত অত্যাধুনিক সংস্কৃতি, কলা আৰু স্থাপত্যৰ বিকাশ হৈছিল। খমেৰ ৰজা আৰু তেওঁৰ বিষয়াসকল জলসিঞ্চন ব্যৱস্থাপনা আৰু পানী বিতৰণৰ দায়িত্বত আছিল, য'ত কেনেল, খাদ আৰু বৰায় নামৰ বিশাল জলাধাৰৰ দৰে জটিল জলসিঞ্চন আন্তঃগাঁথনিৰ এটা শৃংখলা অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। সমাজখন হিন্দু বৰ্ণ ব্যৱস্থাক প্ৰতিফলিত কৰা এটা শ্ৰেণী ব্যৱস্থাৰ ভিত্তিত সজ্জিত আছিল, য'ত সাধাৰণ মানুহ – ধানৰ কৃষক আৰু মাছমৰীয়াসকল – জনসংখ্যাৰ বৃহৎসংখ্যক অংশ গঠন কৰিছিল। ক্ষত্ৰিয়সকল – ৰাজবংশ, অভিজাতসকল, সেনাপতিসকল, সৈন্যসকল, আৰু যোদ্ধাসকল – এটা শাসনকাৰী অভিজাত শ্ৰেণী আৰু কৰ্তৃপক্ষ গঠন কৰিছিল। অন্যান্য সামাজিক শ্ৰেণীৰ ভিতৰত আছিল ব্ৰাহ্মণ (পুৰোহিত), ব্যৱসায়ী, কাঠমিস্ত্ৰী আৰু শিল্পকৰ্মী, কুমহৰ, ধাতুশিল্পী, সোণাৰ আৰু বয়নশিল্পী, আৰু সামাজিকভাৱে সৰ্বনিম্ন স্তৰত আছিল দাস-দাসী। বিস্তৃত জলসিঞ্চন প্ৰকল্পসমূহে অতিৰিক্ত ধান উৎপাদন কৰিছিল যাৰদ্বাৰা এক বিশাল জনসংখ্যাক জীৱন-ধাৰণ কৰিব পৰা হৈছিল। ৰাষ্ট্ৰীয় ধৰ্ম আছিল হিন্দু ধৰ্ম কিন্তু দেৱৰাজৰ ধৰ্মীয় অনুশাসনৰদ্বাৰা প্ৰভাবিত হৈছিল, যি খেমাৰ ৰজাসকলক পৃথিৱীত জীৱিত দেৱতাসমূহৰ ঐশ্বৰিক গুণৰ অধিকাৰী হিচাপে উন্নীত কৰিছিল, যাক বিষ্ণু বা শিৱৰ অৱতাৰ বুলি কোৱা হৈছিল।<ref name="God and King">{{cite book|url=http://www.easternbookcorporation.com/moreinfo.php?txt_searchstring=7306|archive-url=https://web.archive.org/web/20060513032347/http://www.easternbookcorporation.com/moreinfo.php?txt_searchstring=7306|url-status=dead|archive-date=13 May 2006|title=God and King : The Devaraja Cult in South Asian Art & Architecture|author=Sengupta, Arputha Rani (Ed.)|year=2005|publisher=National Museum Institute|isbn=8189233262|access-date=14 September 2012}}</ref>ৰাজনীতিত, এই মৰ্যাদাক ৰজাৰ শাসনৰ ঐশ্বৰিক ন্যায্যতা হিচাপে গণ্য কৰা হৈছিল। এই পূজাৰ ফলত খমেৰ ৰজাসকলে বিশাল স্থাপত্য প্ৰকল্প আৰম্ভ কৰিব পাৰিছিল, ৰজাৰ পৃথিৱীত দৈবিক শাসন উদ্যাপন কৰিবলৈ অংকোৰ ৱাট আৰু বায়নৰ দৰে মহিমামণ্ডিত স্মৃতিস্তম্ভ নিৰ্মাণ কৰিছিল।<ref>{{Cite news|date=14 August 2007|title=Map reveals ancient urban sprawl|language=en-GB|url=https://news.bbc.co.uk/1/hi/sci/tech/6945574.stm|access-date=2021-08-09}}</ref>
সাম্ৰাজ্যৰ আনুষ্ঠানিক ধৰ্মসমূহৰ ভিতৰত হিন্দুধৰ্ম আৰু মহাযান বৌদ্ধধৰ্ম অন্তৰ্ভুক্ত আছিল, যেতিয়ালৈকে ১৩ শতিকাত শ্ৰীলংকাৰপৰা প্ৰৱৰ্তনৰ পাছত থেৰাভাদা বৌদ্ধধৰ্ম প্ৰচলিত হোৱা নাছিল, এমনকি নিম্ন শ্ৰেণীৰ মাজতো।<ref>[[Hinduism in Southeast Asia#Keyes1995|Keyes, 1995]], pp.78–82</ref>সেই সময়ৰ পৰা, কম্বোডিয়াত হিন্দু ধৰ্মৰ ক্ৰমশঃ পতন ঘটে আৰু অৱশেষত থেৰাৱাদান বৌদ্ধ ধৰ্মই ৰাজ্যৰ প্ৰধান ধৰ্ম হিচাপে স্থান লাভ কৰে। তাৰ সত্ত্বেও, হিন্দু ধৰ্মীয় অনুষ্ঠানসমূহে ৰাজ্যত এতিয়াও গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰি আছে। প্ৰতিবেশী থাইলেণ্ডৰ দৰে, ৰাজ্যাভিষেকৰ অনুষ্ঠান প্ৰধানত ৰাজকীয় ব্ৰাহ্মণসকলে পৰিচালনা কৰে, যাৰ সময়ত ৰজাই প্ৰাচীন ৰাষ্ট্ৰীয় পৰম্পৰা বজাই ৰাখিবলৈ দেৱতা বিষ্ণু আৰু শিৱৰ মূৰ্তিৰ সন্মুখত শপত গ্ৰহণ কৰে।<ref>{{Cite web|url=https://www.phnompenhpost.com/national/royal-cambodian-coronation|title=A Royal Cambodian Coronation}}</ref>
=== ইণ্ডোনেছিয়া ===
মূল প্ৰবন্ধ: [[:en:Hinduism_in_Indonesia|ইণ্ডোনেছিয়াত হিন্দু ধৰ্ম]]
[[চিত্ৰ:Candi Prambanan; candi Hindu terindah di Asia Tenggara.jpg|left|thumb|ইণ্ডোনেছিয়াৰ সৰ্ববৃহৎ হিন্দু মন্দিৰৰ স্থান, ৯ম শতিকাৰ প্ৰাম্বানন ত্ৰিমূৰ্তি মন্দিৰ কমপ্লেক্সৰ প্ৰধান তিনিটা স্তম্ভ]]
বৰ্তমান ইণ্ডোনেছিয়াত, মুঠ জনসংখ্যাৰ ১.৭% লোকে হিন্দু ধৰ্ম পালন কৰে। ২০১০ চনৰ জনগণনা অনুসৰি, হিন্দুসকলে বালিৰ জনসংখ্যাৰ ৮৩.২৯% আৰু মধ্য কালিমান্তানৰ জনসংখ্যাৰ ৫.৭৫% গঠন কৰে। যি কি নহওক, চতুৰ্থ শতিকাৰপৰা পোন্ধৰশ শতিকালৈকে, অধিকাংশ জনসংখ্যায় হিন্দুধৰ্ম আৰু বৌদ্ধধৰ্ম গ্ৰহণ কৰিছিল, লগতে স্থানীয় আদিবাসী এনিমিজম আৰু ডাইনামিজম বিশ্বাসৰ সৈতে প্ৰাকৃতিক আৰু পূৰ্বপুৰুষৰ আত্মাক সন্মান জনাইছিল। ১৫ ৰপৰা ১৬ শতিকাৰ ভিতৰত ইছলামে ইণ্ডোনেছিয়াৰ দ্বীপপুঞ্জত সংখ্যাগৰিষ্ঠ ধৰ্ম হিচাপে হিন্দুধৰ্ম আৰু বৌদ্ধধৰ্মক প্ৰতিষ্ঠাপন কৰিছিল। হিন্দু ধৰ্মৰ প্ৰভাৱে বালি, জাভা আৰু ছুমাট্ৰাৰ সংস্কৃতিত গভীৰভাৱে নিজৰ ছাপ ৰাখিছে। বালি হৈছে এক সময়ত হিন্দু প্ৰভুত্বাধীন অঞ্চলৰ অন্তিম অৱশিষ্টাংশ।<ref>{{Cite web|url=https://sp2010.bps.go.id/index.php/site/tabel?tid=321&wid=0|title=Sensus Penduduk 2010}}</ref>
[[চিত্ৰ:Bratan Bali Indonesia Balinese-family-after-Puja-01.jpg|thumb|[[বালি হিন্দু ধৰ্ম|হিন্দু]] [[বালি জনগোষ্ঠী|বালিনী]] পৰিয়াল [[পুৰা উলুন দানু ব্ৰতন|ব্ৰতন মন্দিৰ]]ত পূজাৰ পিছত।]]
প্ৰথম শতিকাৰ আৰম্ভণিতে হিন্দু প্ৰভাৱে ইণ্ডোনেছিয়াৰ দ্বীপপুঞ্জত প্ৰৱেশ কৰিছিল। চতুৰ্থ শতিকাত, পূব কালিমান্তানৰ কুটাই, পশ্চিম জাভাৰ তৰুমানগাৰা আৰু মধ্য জাভাৰ হ'লিং (কালিংগা) ৰাজ্যসমূহ এই অঞ্চলত প্ৰতিষ্ঠিত প্ৰাৰম্ভিক হিন্দু ৰাজ্যসমূহৰ ভিতৰত আছিল। উল্লেখযোগ্য প্ৰাচীন ইণ্ডোনেছিয়াৰ হিন্দু ৰাজ্যসমূহ হৈছে মাতাৰাম ৰাজ্য (নৱম শতিকাৰ ৰাজকীয় ত্ৰিমূৰ্তি প্ৰাম্বানন মন্দিৰ নিৰ্মাণৰ বাবে বিখ্যাত) তাৰ পাছত কেদিৰি, সিংঘাসাৰী আৰু চতুৰ্দশ শতিকাৰ মাজাপাহিত, হিন্দু-বৌদ্ধ জাভানীয় সাম্ৰাজ্যৰ ভিতৰত অন্তিম আৰু বৃহত্তম।হিন্দু সভ্যতাসমূহে ইণ্ডোনেছিয়াৰ সংস্কৃতিত নিজৰ চিহ্ন ৰাখি গৈছে। মহাভাৰত আৰু ৰামায়ণ মহাকাব্যসমূহ, ইণ্ডোনেছিয়াৰ কলাৰ ধৰণসমূহৰ মাজত স্থায়ী পৰম্পৰা হৈ পৰিল, যি ৱায়াং ছায়া পুতলা আৰু নৃত্য অনুষ্ঠানত প্ৰকাশ পাইছিল। বহুতো ইণ্ডোনেছিয়ান নাম সংস্কৃত ভিত্তিক, আৰু বাহাসা ইণ্ডোনেছিয়াত সংস্কৃত উৎসৰ বহুতো ঋণ শব্দ আছে। বিষ্ণুৰ বাহন গৰুড়ক ৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰতীক গৰুড় পঞ্চশীল আৰু গৰুড় ইণ্ডোনেছিয়া নামৰ পতাকা বহনকাৰী ৰাষ্ট্ৰীয় বিমান সংস্থা দুয়োটাৰে প্ৰতীক হিচাপে গ্ৰহণ কৰা হৈছিল।<ref name="ricklefs">{{Cite book|last=Ricklefs|first=Merle Calvin|title=A history of modern Indonesia since c. 1300 (2nd ed.)|publisher=Stanford University Press / Macmillans|year=1993|isbn=9780804721950}}</ref>
[[চিত্ৰ:17 Years of Sekar Jepun 2014-11-01 18.jpg|thumb|[[বালি হিন্দু ধৰ্ম|বালি হিন্দু]] ৰ এটা নৃত্য পৰিবেশন। এই নৃত্যবোৰৰ বহুতো হিন্দু মহাকাব্য আৰু অন্যান্য সাহিত্যৰ পৌৰাণিক বা আধ্যাত্মিক কাহিনী প্ৰতিফলিত কৰা অনুষ্ঠান।]]
বৰ্তমান, ইণ্ডোনেছিয়া চৰকাৰে ইছলাম, প্ৰটেষ্টান্ট, ৰোমান কেথলিক, বৌদ্ধ আৰু কনফুচিয়ানিজমৰ লগতে হিন্দু ধর্মক দেশৰ ছটা আনুষ্ঠানিকভাৱে অনুমোদিত ধর্ম হিচাপে স্বীকৃতি দিছে।জাভাৰ হিন্দু সম্প্ৰদায়বোৰ সাধাৰণতে নিৰ্মিত মন্দিৰ (পুৰা) বা পুৰাতাত্ত্বিক মন্দিৰৰ স্থান (কান্দি)ৰ চাৰিওফালে কেন্দ্ৰীভূত হয় যিবোৰ হিন্দু ধৰ্মৰ উপাসনাৰ স্থান হিচাপে পুনৰুদ্ধাৰ কৰা হৈছে।<ref>{{cite journal|last=Hosen|first=N|title=Religion and the Indonesian Constitution: A Recent Debate|journal=Journal of Southeast Asian Studies|volume=36|issue=3|pages=419–440|publisher=Cambridge University Press|date=8 September 2005|url=http://eprint.uq.edu.au/archive/00002795/01/hosen-JSEAS.pdf|doi=10.1017/S0022463405000238|s2cid=1636786|access-date=26 October 2006|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20060828034442/http://eprint.uq.edu.au/archive/00002795/01/hosen-JSEAS.pdf|archive-date=28 August 2006}}</ref>
পূব জাভাৰ এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ হিন্দু মন্দিৰ হৈছে পুৰা মান্দাৰাগিৰি সুমেৰু আগুং, যি মাউণ্টৰ ঢালত অৱস্থিত। জাভাৰ সৰ্বোচ্চ পৰ্বত চেমেৰু। আন এটা হিন্দু মন্দিৰ, যাক জাভাৰ অন্তিম হিন্দু ৰাজনৈতিক ব্যৱস্থা ব্লাম্বাঙ্গান সাম্ৰাজ্যৰ সৈতে সংপৃক্ত ক্ষুদ্ৰ প্ৰত্নতাত্ত্বিক অৱশেষ থকা এটা স্থানত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল, আৰু পুৰা লোকা মোক্ষা জয়াবায়া (কেদিৰিৰ ওচৰৰ মেনাং গাঁৱত), য'ত হিন্দু ৰজা আৰু ভৱিষ্যতবক্তা জয়াবায়াই আধ্যাত্মিক মুক্তি (মোক্ষ) লাভ কৰিছিল বুলি কোৱা হয়। আন এটা স্থান হৈছে পূব জাভাৰ নতুন পুৰা পুচাক ৰাউং, যাক বালিনীয় সাহিত্যত সেই স্থান হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছে য'ৰ পৰা মহৰ্ষি মাৰ্কণ্ডেয়ে ১৪ শতিকাত হিন্দু ধৰ্ম বালীলৈ লৈ গৈছিল।<ref>{{Cite web|url=https://www.aboutbali.beritabali.com/read/2017/06/17/201706170003/kisah-kedatangan-rsi-markandeya-versi-bali-majapahit-dan-bali-aga|title=Kisah Kedatangan Rsi Markandeya Versi Bali Majapahit dan Bali Aga - Beritabali.com|website=aboutbali.beritabali.com|language=id|access-date=2020-04-19|archive-date=26 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210926025841/https://www.aboutbali.beritabali.com/read/2017/06/17/201706170003/kisah-kedatangan-rsi-markandeya-versi-bali-majapahit-dan-bali-aga|url-status=dead}}</ref>
প্ৰাচীন হিন্দু মন্দিৰ স্থানৰ প্ৰধান প্ৰত্নতাত্ত্বিক অৱশিষ্টৰ আশে-পাশে পুনৰুত্থানৰ উদাহৰণ কিংবদন্তি হিন্দু সাম্ৰাজ্য মাজাপাহিতৰ ৰাজধানী মোজোকেৰ্ট’ৰ ওচৰৰ ট্ৰ’উলানত পোৱা গৈছিল। স্থানীয় হিন্দু আন্দোলনে নতুনকৈ খনন কৰা মন্দিৰ ভৱন এটাৰ নিয়ন্ত্ৰণ লাভৰ বাবে সংগ্ৰাম কৰি আছে যিটো তেওঁলোকে সক্ৰিয় হিন্দু পূজাৰ স্থান হিচাপে পুনৰুদ্ধাৰ কৰা দেখিব বিচাৰে। সৰু হিন্দু ৰাজ্য মাজাপাহিটক সাম্ৰাজ্যলৈ ৰূপান্তৰিত কৰাৰ অভিযোগ উত্থাপন কৰা ব্যক্তিজনৰ নামত এই মন্দিৰটো উচৰ্গা কৰা হৈছে । যদিও পূব জাভাত ইছলামকৰণৰ প্ৰতিৰোধৰ ইতিহাস অধিক স্পষ্ট হৈ পৰিছে, তথাপিও প্ৰম্বাননৰ প্ৰাচীন হিন্দু কীৰ্তিচিহ্নৰ ওচৰত মধ্য জাভাতো হিন্দু সম্প্ৰদায়ৰ সম্প্ৰসাৰণ ঘটিছে। ২০১৯ চনৰ ৯ নৱেম্বৰৰ পৰা ১২ নৱেম্বৰলৈ এই মন্দিৰ চৌহদত মহান অভিষেক পবিত্ৰ অনুষ্ঠান অনুষ্ঠিত হয়। ৮৫৬ চনত প্ৰম্বনন মন্দিৰ প্ৰতিষ্ঠা হোৱাৰ ১১৬৩ বছৰৰ পিছত প্ৰথমবাৰৰ বাবে এই হিন্দু অনুষ্ঠান অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>{{Cite web|url=https://dharmadana.id/umat-hindu-diy-gelar-ritual-pensucian-candi-prambanan-pertama-setelah-ribuan-tahun/|title=Umat Hindu DIY Gelar Ritual Pensucian Candi Prambanan Pertama Setelah Ribuan Tahun » Badan Dharma Dana Nasional|date=13 November 2019|website=Badan Dharma Dana Nasional|language=id-ID|access-date=2020-04-19|archive-date=12 August 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200812215033/https://dharmadana.id/umat-hindu-diy-gelar-ritual-pensucian-candi-prambanan-pertama-setelah-ribuan-tahun/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.thejakartapostimages.com/images/view/41261|title=Upacara Abhiseka di Candi Prambanan Yogyakarta by {{!}} The Jakarta Post Images|website=thejakartapostimages.com|access-date=2019-12-04}}</ref> অভিষেক অনুষ্ঠানৰ উদ্দেশ্য আছিল মন্দিৰটো পৰিষ্কাৰ, পবিত্ৰ আৰু শুদ্ধ কৰা, এইদৰে ইয়াৰ অৰ্থ হ’ল যে মন্দিৰটো কেৱল প্ৰত্নতাত্ত্বিক আৰু পৰ্যটনস্থলী নহয়, বৰঞ্চ হিন্দু ধৰ্মীয় কাৰ্যকলাপৰ কেন্দ্ৰবিন্দু হিচাপে ইয়াৰ মূল কাৰ্য্যকো পুনৰুদ্ধাৰ কৰা হৈছে।<ref>{{Cite web|url=http://www.bumn.go.id/borobudur/berita/1-Abhiseka-Prambanan|title=Abhiseka Prambanan|last=Kurnia|first=Fadjrin|website=bumn.go.id/|language=id|date=5 November 2019|access-date=2019-12-04|archive-date=4 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191204150425/http://www.bumn.go.id/borobudur/berita/1-Abhiseka-Prambanan|url-status=dead}}</ref>
=== লাওছ ===
লাওছৰ জনসংখ্যাৰ ০.১%তকৈও কম হিন্দু ধৰ্ম। লাওছৰ প্ৰায় ৭,০০০ লোক হিন্দু ।
প্ৰাচীন লাওছ হিন্দু খ্মেৰ সাম্ৰাজ্যৰ অংশ আছিল। ৱাট ফৌ সেই সময়ৰ অন্যতম শেষ প্ৰভাৱ। ৰামায়ণৰ লাওচীয়া অভিযোজনটোক ফ্ৰা লাক ফ্ৰা লম বুলি কোৱা হয়।
== তথ্য সংগ্ৰহ ==
hrapfc2osq0co391jokar2ir8s4yy24
607016
606998
2026-05-18T08:29:59Z
যদুমণি
32127
/* লাওছ */
607016
wikitext
text/x-wiki
{{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}}
{{Infobox religious group
|group = দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ হিন্দু
|image = Hinduism Expansion in Asia.svg
|caption = দক্ষিণ-পূব এছিয়াত [[হিন্দু ধৰ্ম]]ৰ সম্প্ৰসাৰণ
|image_size = 250px
|population= {{Circa|'''৭,৯৩৩,৭১৭'''|lk=yes}}{{increase}}
<br />(জনসংখ্যাৰ ১.৪০%)
| languages = {{Plainlist|
* '''পৱিত্ৰ ভাষা:'''<br />{{Hlist|[[পৱিত্ৰ ভাষা#হিন্দু ধৰ্ম|সংস্কৃত]] আৰু... [[তামিল ভাষা|তামিল]] (কিছু পৰিমাণে)}}<ref name="Wiley-Blackwell1">{{cite book|last1 = Johnson|first1 = Todd M.|last2 = Grim|first2 = Brian J.|title = The World's Religions in Figures: An Introduction to International Religious Demography|url = http://media.johnwiley.com.au/product_data/excerpt/47/04706745/0470674547-196.pdf|access-date = 24 November 2015|year = 2013|publisher = Wiley-Blackwell|location = Hoboken, NJ|pages = 10|url-status = dead|archive-url = https://web.archive.org/web/20131020100448/http://media.johnwiley.com.au/product_data/excerpt/47/04706745/0470674547-196.pdf|archive-date = 20 October 2013}}</ref>
}}
'''প্ৰধান কথিত ভাষা:'''<br />{{Hlist| [[বালি ভাষা|বালিনী]] |[[তামিল ভাষা|তামিল]] | [[জাভানী ভাষা|জাভানিজ]] | [[টেংগেৰেজ উপভাষা|টেংগেৰেজ]] | [[অসিং ভাষা|অসিং]] | [[চাম ভাষা|চাম]] | [[ইণ্ডোনেছিয়ান ভাষা|ইণ্ডোনেছিয়ান]] | [[মালয় ভাষা|মালয়]] | [[দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ ভাষা|অন্য দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ ভাষা]] | ইংৰাজী | আৰু অন্যান্য}}
|region1 = [[ইণ্ডোনেছিয়াত হিন্দু ধৰ্ম|ইণ্ডোনেছিয়া]]
|pop1 = ৪,৬৪৬,৩৫৭
|ref1=<ref>{{cite web|url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2010_5/168356.htm|title=religion in Indonesia|website=2009-2017.state.gov}}</ref>
|region2=[[মালয়েছিয়াত হিন্দু ধৰ্ম|মালয়েছিয়া]]
|pop2=১,৯৪৯,৮৫০
|ref2=<ref>{{cite web|url=https://2009-2017.state.gov/r/pa/ei/bgn/2777.htm|title=religion in Malaysia|website=2009-2017.state.gov}}</ref>
|region3=[[ম্যানমাৰত হিন্দু ধৰ্ম|ম্যানমাৰ]]
|pop3=৮২০,০০০
|ref3=<ref>{{cite web|url=https://www.pewresearch.org/religion/2012/12/18/table-religious-composition-by-country-in-numbers|title=religion in Myanmar|website=pewresearch.org|date=18 December 2012 }}</ref>
|region4=[[চিংগাপুৰত হিন্দু ধৰ্ম|চিংগাপুৰ]]
|pop4=৩৭২,৯৬৩
|
|region5=[[থাইলেণ্ডত হিন্দু ধৰ্ম|থাইলেণ্ড]]
|pop5=৮৪,০০০
|ref5=<ref>{{cite web|url=http://www.globalreligiousfutures.org/countries/thailand#/?affiliations_religion_id=0&affiliations_year=2010®ion_name=All%20Countries&restrictions_year=2016|title=religion in Thailand|website=globalreligiousfuture.org|access-date=5 July 2022|archive-date=26 September 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200926171829/http://www.globalreligiousfutures.org/countries/thailand#/?affiliations_religion_id=0&affiliations_year=2010®ion_name=All%20Countries&restrictions_year=2016|url-status=dead}}</ref>
|region6=[[ফিলিপাইনছত হিন্দু ধৰ্ম|ফিলিপাইনছ]]
|pop6=৩৪,৬৩৪<ref name="auto"/>
|
|flag=File:Om, This the first word in the world- 2013-10-30 10-55.png
|flag_size=80px
|region8=also present in small numbers in [[Hinduism in Laos|Laos]] and [[Hinduism in Cambodia|Cambodia]]}}
দক্ষিণ-পূব এছিয়াত [[হিন্দু ধৰ্ম]]ৰ এক গভীৰ প্ৰভাৱ আছিল, যিয়ে এই অঞ্চলটোৰ সাংস্কৃতিক বিকাশ আৰু ইতিহাসক এক নতুন ৰূপ দিছিল।<ref>{{Cite web|date=25 April 2017|title=Hindu Wisdom – Suvarnabhumi|url=http://www.hinduwisdom.info/Suvarnabhumi.htm|access-date=2021-08-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20170425182329/http://www.hinduwisdom.info/Suvarnabhumi.htm|archive-date=25 April 2017}}</ref> ভাৰতীয় উপমহাদেশৰপৰা ইণ্ডিক ([[ভাৰতীয়]]) লিপিসমূহৰ আগমনৰ লগে লগে, প্ৰথমৰপৰা পঞ্চম শতিকাৰ ভিতৰত এই অঞ্চলৰ লোকসকলে নিজৰ প্ৰথমবোৰ শিলালিপি বা লিখনী প্ৰস্তুত কৰি ঐতিহাসিক যুগত প্ৰৱেশ কৰে।<ref>{{cite book|title=Lost Kingdoms: Hindu-Buddhist Sculpture of Early Southeast Asia, Metropolitan museum, New York: exhibition catalogues|author=Guy, John|publisher=Metropolitan Museum of Art|year=2014|isbn=9781588395245|url=https://books.google.com/books?id=vO_-AgAAQBAJ&q=Indic+script+in+early+Southeast+Asian+kingdom&pg=PA11}}</ref> বৰ্তমান সময়ত দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ হিন্দুসকলৰ ভিতৰত প্ৰধানকৈ প্ৰৱাসী ভাৰতীয় আৰু বালিলীয়া লোকসকল অন্যতম। ইয়াৰ উপৰি জাভানীজ (ইণ্ডোনেছিয়াৰ অন্যান্য সংখ্যালঘু জনগোষ্ঠী) আৰু দক্ষিণ-মধ্য ভিয়েটনামৰ 'বালামন চাম' সংখ্যালঘু জনগোষ্ঠীৰ মাজতো হিন্দু ধৰ্মৰ প্ৰচলন দেখা যায়।<ref>{{Cite web|title=The Religions of South Asia|url=https://asiasociety.org/education/religions-south-asia|access-date=2021-08-09|website=Asia Society|date=25 July 2017|language=en}}</ref>
ভাৰতীয় সভ্যতা—যি নিজে বিভিন্ন স্বতন্ত্ৰ সংস্কৃতি আৰু জনগোষ্ঠী, বিশেষকৈ দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ প্ৰাৰম্ভিক 'মন খমেৰ' প্ৰভাৱৰ সংমিশ্ৰণত গঢ়ি উঠিছিল—দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ আঞ্চলিক ৰাজ্যসমূহৰ থলুৱা সামাজিক গাঁথনি আৰু শাসন-ব্যৱস্থাৰ সৈতে খাপ খাই পৰিছিল আৰু বিলীন হৈ গৈছিল। এই ভাৰতীয়কৰণ হোৱা ৰাজ্যসমূহৰ গঠনৰ জৰিয়তে, সৰু সৰু জনজাতীয় মুৰব্বী বা মুখিয়ালৰ নেতৃত্বত থকা থলুৱা শাসনবোৰ ভাৰতীয় শাসনপ্ৰণালীৰ দৰে 'মহাৰজা'ৰ নেতৃত্বত ডাঙৰ ডাঙৰ ৰাজ্য আৰু সাম্ৰাজ্যলৈ ৰূপান্তৰিত হৈছিল। ইয়াৰ ফলতেই দক্ষিণ-মধ্য ভিয়েটনামত চম্পা সভ্যতা, দক্ষিণ ভিয়েটনামত ফুনান ৰাজ্য, ইণ্ডোচীনত খমেৰ সাম্ৰাজ্য, মালয় উপদ্বীপত লাংকাচুকা ৰাজ্য আৰু পুৰণি কেদাহ, সুমাত্ৰাত শ্ৰীৱিজয় ৰাজ্য, আৰু জাভা, বালি তথা ফিলিপাইন দ্বীপপুঞ্জৰ কিছু অংশ সামৰি গঢ়ি উঠা মাতাৰাম ৰাজ্য, সিংহসাৰী আৰু মজাপাহিত সাম্ৰাজ্যৰ জন্ম হৈছিল। ভাৰতীয় সভ্যতাই এই অঞ্চলৰ জাতি আৰু দেশসমূহৰ ভাষা, লিপি, লিখিত পৰম্পৰা, সাহিত্য, কেলেণ্ডাৰ (পঞ্জিকা), বিশ্বাসী ব্যৱস্থা আৰু কলাত্মক দিশসমূহক গভীৰভাৱে প্ৰভাবিত কৰিছিল।<ref>{{Cite book|last1=Lévi|first1=Sylvain|url=https://books.google.com/books?id=dx5dzJGGBg0C&q=austroasiatic+influence+on+india&pg=PR15|title=Pre-Aryan and Pre-Dravidian in India|last2=Przyluski|first2=Jean|last3=Bloch|first3=Jules|date=1993|publisher=Asian Educational Services|isbn=978-81-206-0772-9|language=en}}</ref><ref>{{cite encyclopedia |title=The spread of Hinduism in Southeast Asia and the Pacific |encyclopedia=Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/Hinduism/The-spread-of-Hinduism-in-Southeast-Asia-and-the-Pacific}}</ref>
দক্ষিণ-পূব এছিয়াত ভাৰতীয় সংস্কৃতি আৰু ধৰ্মীয় পৰম্পৰাসমূহ আদৰি লোৱাৰ এটা অন্যতম কাৰণ আছিল এই যে ভাৰতীয় সংস্কৃতিৰ সৈতে দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ থলুৱা সংস্কৃতিৰ ইতিমধ্যে কিছুমান চকুত পৰা সাদৃশ্য আছিল। এই সাদৃশ্যসমূহক পূৰ্বৰ দক্ষিণ-পূব এছীয় (বিশেষকৈ অ’ষ্ট্ৰ’এছিয়াটিক, যেনে প্ৰাৰম্ভিক মুণ্ডা আৰু মন খমেৰ গোটসমূহ) আৰু হিমালয়ৰ (তিব্বতী) সাংস্কৃতিক তথা ভাষিক প্ৰভাৱে স্থানীয় ভাৰতীয় লোকসকলৰ ওপৰত পেলোৱা প্ৰভাৱৰদ্বাৰা ব্যাখ্যা কৰিব পাৰি। অধ্যাপক প্ৰজিলুস্কি, জুলছ ব্লচ আৰু লেভি কে ধৰি কেইবাজনো পণ্ডিতে এই সিদ্ধান্তত উপনীত হৈছিল যে প্ৰাৰম্ভিক ভাৰতীয় সংস্কৃতি আৰু পৰম্পৰাৰ ওপৰত এক গুৰুত্বপূৰ্ণ সাংস্কৃতিক, ভাষিক আৰু ৰাজনৈতিক মন-খমেৰ (অ’ষ্ট্ৰ’এছিয়াটিক) প্ৰভাৱ আছিল। ভাৰতক পাশ্চাত্য, প্ৰাচ্য আৰু থলুৱা পৰম্পৰাৰ এক অপূৰ্ব মিলনভূমি হিচাপে গণ্য কৰা হয়।<ref>{{Cite book|last1=Lévi|first1=Sylvain|url=https://books.google.com/books?id=dx5dzJGGBg0C&q=austroasiatic+influence+on+india&pg=PR15|title=Pre-Aryan and Pre-Dravidian in India|last2=Przyluski|first2=Jean|last3=Bloch|first3=Jules|date=1993|publisher=Asian Educational Services|isbn=978-81-206-0772-9|language=en|quote=It has been further proved that not only linguistic but also certain cultural and political characteristics of ancient India can be explained by Austroasiatic (Mon-Khmer) elements.}}</ref>
== প্ৰাচীন যুগ ==
প্ৰায় খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ২০০ শতিকাতে ভাৰতীয় পণ্ডিতসকলে জাভা আৰু সুমাত্ৰাৰ 'দ্বীপান্তৰ' বা 'জাভা দ্বীপ' হিন্দু ৰাজ্যৰ বিষয়ে লিখি থৈ গৈছিল। ভাৰতৰ আটাইতকৈ প্ৰাচীন মহাকাব্য 'ৰামায়ণ'তো "যৱদ্বীপ" নামৰ উল্লেখ পোৱা যায়। ৰামৰ বানৰ সেনাৰ প্ৰধান সুগ্ৰীৱে সীতাৰ সন্ধানত তেওঁৰ দূতসকলক যৱদ্বীপ অৰ্থাৎ জাভা দ্বীপলৈ পঠিয়াইছিল।<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=9ic4BjWFmNIC&pg=PA465|title=History Of Ancient India (portraits Of A Nation), 1/e|date=25 March 2010|publisher=Sterling Publishers Pvt. Ltd|isbn=9788120749108|via=Google Books}}</ref> সেইবাবেই ইয়াক সংস্কৃত নাম "যাৱক দ্বীপ" (দ্বীপ = দ্বীপ বা চাৰিওফালে পানীৰে আগুৰা ভূমি) বুলি জনা গৈছিল। দক্ষিণ-পূব এছিয়ালৈ পূব ভাৰতৰ, বিশেষকৈ কলিংগৰ লগতে দক্ষিণ ভাৰতৰ ৰাজ্যসমূহৰ বণিক বা ব্যৱসায়ীসকলৰ সঘনাই আহ-যাহ আছিল।<ref>{{Cite web|title=Hinduism – The spread of Hinduism in Southeast Asia and the Pacific|url=https://www.britannica.com/topic/Hinduism|access-date=2021-08-09|website=[[Encyclopædia Britannica]]|language=en}}</ref> প্ৰায় ৪০০ খ্ৰীষ্টাব্দত পশ্চিম জাভাত ভাৰতীয় সংস্কৃতিৰ প্ৰভাৱত 'তাৰুমানগৰ' ৰাজ্য প্ৰতিষ্ঠা হয়, যাৰ শিলালিপিসমূহ ইণ্ডোনেছিয়াৰ ইতিহাসৰ আটাইতকৈ প্ৰাচীন শিলালিপিৰ ভিতৰত অন্যতম। প্ৰায় ৪২৫ খ্ৰীষ্টাব্দৰপৰা এই অঞ্চলত এক স্পষ্ট বৌদ্ধ ধৰ্মৰ প্ৰভাৱ পৰিলক্ষিত হৈছিল। প্ৰায় ষষ্ঠ শতিকাত মধ্য জাভাৰ উত্তৰ উপকূলত ভাৰতীয় আৰ্হিৰ 'কলিংগ' ৰাজ্য প্ৰতিষ্ঠা হয়। এই ৰাজ্যখনৰ নাম ভাৰতৰ পূব উপকূলৰ 'কলিংগ' ৰাজ্যৰ নামৰপৰা লোৱা হৈছিল।<ref name="Coedes">{{cite book|last=Coedès|first=George|author-link=George Coedès|editor=Walter F. Vella|others=trans. Susan Brown Cowing|title=The Indianized States of Southeast Asia|year=1968|publisher=Uny of Hawaii Press|isbn=978-0-8248-0368-1}}</ref> দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ এই সাগৰীয় যাত্ৰী বা নাৱিকসকলে ভাৰত আৰু চীন দেশৰ সৈতে ব্যাপক বাণিজ্যত লিপ্ত আছিল, যিয়ে মংগোল, চীনা আৰু জাপানীসকলৰ লগতে ইছলামিক ব্যৱসায়ীসকলৰো দৃষ্টি আকৰ্ষণ কৰিছিল। এই ইছলামিক ব্যৱসায়ীসকলে দ্বাদশ শতিকাত সুমাত্ৰাৰ আচেহ অঞ্চলত উপস্থিত হৈছিল।<ref>{{Cite web|title=Hinduism in Southeast Asia {{!}} Encyclopedia.com|url=https://www.encyclopedia.com/environment/encyclopedias-almanacs-transcripts-and-maps/hinduism-southeast-asia|access-date=2021-08-09|website=www.encyclopedia.com}}</ref> আনহাতে, মধ্যযুগীয় ভাৰতীয় পণ্ডিতসকলে ফিলিপাইনকো "পাণ্যুপায়ন" (যাৰ অৰ্থ হৈছে পানীৰে আগুৰা ভূ-খণ্ড) বুলি উল্লেখ কৰিছিল।<ref>{{cite book|doi=10.1007/978-981-10-7317-5_6|chapter=Panyupayana: The Emergence of Hindu Polities in the Pre-Islamic Philippines|title=Cultural and Civilisational Links between India and Southeast Asia|year=2018|last1=Santarita|first1=Joefe B.|pages=93–105|isbn=978-981-10-7316-8}}</ref>
ভাৰতীয় হিন্দু প্ৰভাৱ একাদশ শতিকাৰ আশে-পাশে হ্ৰাস পাবলৈ আৰম্ভ কৰে যদিও ষোড়শ শতিকালৈকে জাভাৰ দৰে ঠাইত হিন্দু ধৰ্মৰ লেখ-জোখ আছিল, আনহাতে বালিয়ে আধুনিক যুগলৈকে এনে প্ৰভাৱ অক্ষুণ্ণ ৰাখিছিল।<ref>Ricklefs, Merle C. "Southeast Asia, Hinduism, Buddhism, and Islam in." In ''Oxford Encyclopedia of the Islamic World: Digital Collection''.: Oxford University Press.</ref>
বৰ্তমান সমগ্ৰ দক্ষিণ-পূব এছিয়াত পোৱা হিন্দু সাংস্কৃতিক প্ৰভাৱৰ উদাহৰণ চোলা বংশৰ উত্তৰাধিকাৰৰ বাবে বহুখিনি ঋণী। উদাহৰণস্বৰূপে ইণ্ডোনেছিয়াৰ প্ৰম্বাননত থকা মহান মন্দিৰ কমপ্লেক্সত দক্ষিণ ভাৰতীয় স্থাপত্যৰ সৈতে কেইবাটাও সাদৃশ্য প্ৰদৰ্শন কৰা হৈছে।<ref>{{Cite book|title=A history of India|first=Hermann|last=Kulke|date=2004|publisher=Routledge|others=Rothermund, Dietmar 1933–|isbn=0203391268|edition=4th|location=New York|oclc=57054139}}</ref>
মালয় বুৰঞ্জী ছেজাৰা মেলায়ু অনুসৰি মালাকা চুলতান ৰাজ্যৰ শাসকসকলে নিজকে চোলা সাম্ৰাজ্যৰ ৰজাৰ বংশধৰ বুলি দাবী কৰিছিল। মালয়েছিয়াত আজি চোলা শাসনৰ কথা মনত আছে কাৰণ তাত থকা বহু ৰাজকুমাৰৰ নাম চোলান বা চুলানেৰে শেষ হয়, তেনে এজন হ’ল পেৰাকৰ ৰজা ৰাজা চুলান।<ref>{{Cite journal|last1=Aklujkar|first1=Ashok|last2=Kalyanaraman|first2=A.|date=1971|title=Aryatarangini: The Saga of the Indo-Aryans.|journal=Pacific Affairs|volume=44|issue=3|pages=451|doi=10.2307/2755739|issn=0030-851X|jstor=2755739}}</ref>
চোলা স্কুল অৱ আৰ্ট দক্ষিণ-পূব এছিয়াতো বিয়পি পৰিছিল আৰু দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ স্থাপত্য আৰু শিল্পকলাত প্ৰভাৱ পেলাইছিল।<ref>{{Cite book|title=Thai art with Indian influences|author=Promsak Jermsawatdi|date=1979|publisher=Abhinav Publications|oclc=6237916}}</ref><ref>{{Cite book|title=Columbia Chronologies of Asian History and Culture|url=https://archive.org/details/columbiachronolo00john|url-access=registration|last=Bowman|first=John|editor1-first=John|editor1-last=Bowman|date=31 January 2000|publisher=Columbia University Press|isbn=9780231500043|location=New York Chichester, West Sussex|doi=10.7312/bowm11004}}</ref>
একাংশ পণ্ডিতে আঙুলিয়াই দিছে যে ইক্ষৱাকু আৰু সুমতিৰ কিংবদন্তিৰ উৎপত্তি হয়তো দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ মিথত মানৱতাৰ জন্মৰ তিতা গছৰপৰাই হ’ব পাৰে। ৰজা সাগৰৰ পত্নী সুমতিৰ কিংবদন্তিত কোৱা হৈছে যে তেওঁ এবিধ তিতা গছৰ সহায়ত সন্তান জন্ম দিছিল।<ref>{{cite book|first=Koenraad|last=Elst|author-link=Koenraad Elst|title=Update on the Aryan Invasion Debate|publisher=Aditya Prakashan|year=1999|isbn=81-86471-77-4|title-link=Update on the Aryan Invasion Debate}}; Sergent, Bernard: Genèse de l'Inde, 1997.</ref>
== আধুনিক যুগ ==
[[চিত্ৰ:Bali-Ubud 0704a.jpg|left|thumb|258x258px|ইণ্ডোনেছিয়াৰ বালিত হিন্দু বালি মন্দিৰৰ প্ৰসাদ]]
আজি সমগ্ৰ দক্ষিণ-পূব এছিয়াত সজীৱ আৰু বৈচিত্ৰ্যমজ় হিন্দু সম্প্ৰদায় বিয়পি পৰে, বিশেষকৈ মালয়েছিয়া, ছিংগাপুৰ, থাইলেণ্ড, মেডান (ইণ্ডোনেছিয়া) আৰু ফিলিপাইনছত থাকি যায়, মূলতঃ বিগত শতিকাবোৰত ভাৰত উপমহাদেশৰপৰা দক্ষিণ-পূব এছিয়ালৈ প্ৰব্ৰজন কৰা তামিল লোকসকলৰ উপস্থিতিৰ বাবে। তামিল হিন্দু ধৰ্মৰ এটা উল্লেখযোগ্য দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ দিশ হ’ল থাইপুছম উৎসৱ, আনহাতে আন আন হিন্দু ধৰ্মীয় উৎসৱ যেনে দীপাৱলীও এই অঞ্চলৰ হিন্দুসকলে ভালদৰে পালন কৰে। থাইলেণ্ড আৰু কম্বোডিয়াত থাই আৰু খ্মেৰ লোকসকলে বৌদ্ধ ধৰ্মৰ লগতে হিন্দু ৰীতি-নীতি আৰু পৰম্পৰাও পালন কৰিছিল আৰু ব্ৰহ্মৰ দৰে হিন্দু দেৱতাক আজিও বহুলভাৱে শ্ৰদ্ধা কৰা হয়।<ref>{{Cite web|title=A Tribute to Hinduism: Home|url=http://www.atributetohinduism.com/Suvarnabhumi.htm|access-date=2021-08-09|website=www.atributetohinduism.com|archive-date=15 February 2006|archive-url=https://web.archive.org/web/20060215001205/http://www.atributetohinduism.com/Suvarnabhumi.htm|url-status=dead}}</ref>
ইণ্ডোনেছিয়াত কেৱল ভাৰতীয় বংশৰ লোকেই হিন্দু ধৰ্ম পালন কৰা নাই; হিন্দু ধৰ্ম এতিয়াও বালিৰ প্ৰধান ধৰ্ম হিচাপে জীয়াই আছে, য'ত স্থানীয় ইণ্ডোনেছিয়ান, বালি জনসাধাৰণে আগামা হিন্দু ধৰ্ম অনুসৰণ কৰে, যিটো হিন্দু ধৰ্মৰ এটা ভিন্নতা যিটো দ্বীপটোত প্ৰায় দু সহস্ৰাব্দ ধৰি বিকশিত হোৱা প্ৰাচীন জাভা-বালি হিন্দু পৰম্পৰাৰপৰা উদ্ভৱ হৈছে, প্ৰায়ে থলুৱা আধ্যাত্মিক উপাদানসমূহ অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়।<ref>{{Cite web|title=Swaveda – Articles – Great Expectations: Hindu Revival Moveme...|url=http://www.swaveda.com/articles.php?action=show&id=49|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20040820025445/http://www.swaveda.com/articles.php?action=show&id=49|archive-date=2004-08-20|access-date=2021-08-09|website=Swaveda}}</ref>বালিৰ বাহিৰেও জাভাত জাভা হিন্দু সংখ্যালঘুৰ সৰু সৰু এনক্লেভ পোৱা যায়, যেনে ব্ৰ'মো আৰু চেমেৰু আগ্নেয়গিৰিৰ ওচৰৰ টেংগাৰ পৰ্বতমালাৰ আশে-পাশে, মধ্য জাভাৰ কাৰাংগান্যাৰ ৰিজেন্সি আৰু যোগাকাৰ্টাৰ প্ৰম্বানানৰ ওচৰত। একেদৰে দক্ষিণ ভিয়েটনাম আৰু কম্বোডিয়াৰ চাম সংখ্যালঘুসকলৰ মাজতো হিন্দু ধৰ্ম পোৱা যায়: জাভানীসকলৰ দৰেই তেওঁলোকৰ অধিকাংশই মুছলমান কিন্তু সংখ্যালঘু হিন্দু। ইণ্ডোনেছিয়াৰ আন অঞ্চলত কালিমন্তনৰ দয়াকে স্বীকাৰ কৰা থলুৱা আধ্যাত্মিক বিশ্বাস আৰু হিন্দু কহাৰিংগানৰ দৰে থলুৱা ধৰ্ম চিনাক্ত কৰিবলৈ হিন্দু ধৰ্ম শব্দটো প্ৰায়ে ছাতিৰ শ্ৰেণী হিচাপে শিথিলভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref>{{Cite web|title=South Asian religions, an introduction (article)|url=https://www.khanacademy.org/humanities/art-asia/south-asia/south-asia-intro/a/south-asian-religions-an-introduction|access-date=2021-08-09|website=[[Khan Academy]]|language=en}}</ref>
ইণ্ডোনেছিয়াত হিন্দু ধৰ্মৰ পুনৰুত্থান দেশৰ সকলো প্ৰান্ততে সংঘটিত হৈছে। ১৯৭০ চনৰ আৰম্ভণিতে চুলাৱেছিৰ টোৰাজা জনগোষ্ঠীক প্ৰথমে ‘হিন্দু ধৰ্ম’ৰ ছাতিত চিনাক্ত কৰা হৈছিল, তাৰ পিছত ১৯৭৭ চনত সুমাত্ৰাৰ কাৰো বাটক আৰু ১৯৮০ চনত কালিমন্তানৰ ঙাজু দয়াক। ১৯৯৯ চনত নেশ্যনেল ইণ্ডোনেছিয়ান ব্যুৰো অৱ ষ্টেটিষ্টিকছে এক অপ্ৰকাশিত প্ৰতিৱেদনত স্বীকাৰ কৰিছিল যে প্ৰায় ১০০,০০০ লোকে আনুষ্ঠানিকভাৱে ধৰ্মান্তৰিত হৈছিল বা বিগত দুটা দশকত ইছলামৰপৰা হিন্দু ধৰ্মলৈ ‘পুনৰ ধৰ্মান্তৰিত’।<ref>{{cite web|url=http://www.swaveda.com/articles.php?action=show&id=49|title=Swaveda – Articles – Great Expectations: Hindu Revival Moveme|access-date=2004-07-24|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20040820025445/http://www.swaveda.com/articles.php?action=show&id=49|archive-date=20 August 2004}}</ref>
ধৰ্মীয় পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰ্যালয়ে ২০০৭ চনলৈকে অনুমান কৰিছিল যে ইণ্ডোনেছিয়াত কমেও এক কোটি হিন্দু আছে।<ref>{{Cite web|url=https://2001-2009.state.gov/g/drl/rls/irf/2007/90137.htm|title=United States Department of State|date=14 September 2007}}</ref>
হিন্দু ধৰ্মৰ বৃদ্ধিৰ মূলতে হৈছে জাভাৰ বিখ্যাত ভৱিষ্যদ্বাণী সবদাপালন আৰু জয়াবায়া। শেহতীয়াকৈ হিন্দু ধৰ্ম গ্ৰহণ কৰা বহু লোক সুকৰ্ণোৰ পিএনআইৰ পৰিয়ালৰ সদস্য আছিল, আৰু এতিয়া মেগাৱতী সুকৰ্ণপুত্ৰীক সমৰ্থন কৰে। ‘মাজাপাহিতৰ ধৰ্ম’ (হিন্দু ধৰ্ম)লৈ এই প্ৰত্যাৱৰ্তন জাতীয়তাবাদী গৌৰৱৰ বিষয়।
ইণ্ডোনেছিয়ান বালিসকলৰ কাষত এতিয়া বালামন চামসকল দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ একমাত্ৰ জীয়াই থকা স্থানীয় (অভাৰতীয়) হিন্দু। ভিয়েটনামত চাম জনগোষ্ঠীয় সংখ্যালঘুৰ প্ৰায় ১ লাখ ৬০ হাজাৰ সদস্য আছে। ইয়াৰে অধিকাংশই ইছলাম ধৰ্ম পালন কৰাৰ বিপৰীতে কিছুমান হিন্দু। শতিকাজুৰি কিন (ভিয়েটনামী)ৰ আধিপত্য থকাৰ পিছত আজি চাম সংস্কৃতিক পুনৰুজ্জীৱিত কৰাৰ কিছু প্ৰচেষ্টা চলিছে।<ref>{{cite news|work=National Geographic|title=The Cham: Descendants of Ancient Rulers of South China Sea Watch Maritime Dispute From Sidelines, The ancestors of Vietnam's Cham people built one of the great empires of Southeast Asia|author=Adam Bray|date=18 June 2014|url=http://news.nationalgeographic.com/news/2014/06/140616-south-china-sea-vietnam-china-cambodia-champa/|archive-url=https://web.archive.org/web/20140620153051/http://news.nationalgeographic.com/news/2014/06/140616-south-china-sea-vietnam-china-cambodia-champa/|url-status=dead|archive-date=20 June 2014}}</ref>
== দেশসমূহ ==
হিন্দু ধৰ্ম দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ সংখ্যালঘু ধৰ্ম আৰু ইয়াৰ জনসংখ্যা ইণ্ডোনেছিয়া, মালয়েছিয়া, ছিংগাপুৰ আৰু ম্যানমাৰত যথেষ্ট। ইণ্ডোনেছিয়া বিশ্বৰ চতুৰ্থ বৃহত্তম হিন্দু জনসংখ্যা, মূলতঃ বালি দ্বীপত।
=== ব্ৰুণেই ===
মাজাপাহিত সাম্ৰাজ্যৰ প্ৰতি আনুগত্যৰ জৰিয়তে হিন্দু ধৰ্ম ব্যাপকভাৱে প্ৰভাবিত হৈছিল আৰু স্থানীয় লোকে গ্ৰহণ কৰিছিল। পিছলৈ ১৫ শতিকাৰ সময়ছোৱাত আৰবসকলে ব্ৰুনাই আক্ৰমণ কৰে যাৰ ফলত নাগৰিকসকলৰ ওপৰত বলপূৰ্বক ধৰ্মান্তৰকৰণ আৰু গণ নিৰ্যাতনৰ বাবে হিন্দু শাসনৰ অন্ত পৰে।
=== কম্বোডিয়া ===
মূল প্ৰবন্ধ: [[:en:Hinduism_in_Cambodia|কম্বোডিয়াত হিন্দু ধৰ্ম]]
[[চিত্ৰ:A statue inside the Angkor Wat in Cambodia; January 2020.jpg|left|thumb|বিষ্ণুৰ মূৰ্তিৰপৰা ৰূপান্তৰিত অংকোৰ ৱাটত বুদ্ধৰ মূৰ্তি]]
ফুনান ৰাজ্যৰ আৰম্ভণিতে [[কম্বোডিয়া]] প্ৰথমে [[হিন্দু ধৰ্ম]]ৰদ্বাৰা প্ৰভাবিত হৈছিল। হিন্দু ধৰ্ম খ্মেৰ সাম্ৰাজ্যৰ অন্যতম চৰকাৰী ধৰ্ম আছিল। বিশ্বৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ মন্দিৰ কমপ্লেক্স (বৰ্তমান বৌদ্ধ) আংকৰ ৱাট এসময়ত হিন্দু মন্দিৰ আছিল। খ্মেৰ ৰাজ্যত পালন কৰা প্ৰধান ধৰ্ম আছিল হিন্দু ধৰ্ম, তাৰ পিছত বৌদ্ধ ধৰ্মৰ জনপ্ৰিয়তা। প্ৰথম অৱস্থাত ৰাজ্যখনে হিন্দু ধৰ্মক মূল ৰাষ্ট্ৰ ধৰ্ম হিচাপে অনুসৰণ কৰিছিল।
[[চিত্ৰ:Angkor Vat (6783535194).jpg|thumb|কম্বোডিয়াৰ অংকোৰ ৱাট হৈছে দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ শতাধিক প্ৰাচীন হিন্দু মন্দিৰৰ ভিতৰত এটা। ]]
মহাদেৱৰ [[বিষ্ণু]] আৰু [[শিৱ]] খ্মেৰ হিন্দু মন্দিৰত পূজা কৰা আটাইতকৈ পূজনীয় [[দেৱতা (হিন্দু ধৰ্ম)|দেৱতা]] আছিল। মৰণোত্তৰ ৰজা দ্বিতীয় সূৰ্য্যবৰ্মানক বিষ্ণু হিচাপে সন্মান জনাবলৈ অংকোৰ ৱাটৰ দৰে মন্দিৰবোৰক প্ৰকৃততে প্ৰেহ পিছনুলোক (সংস্কৃতত ভাৰ বিষ্ণুলোক) বা বিষ্ণুৰ ৰাজ্য বুলি জনা যায়। [[ব্ৰাহ্মণ]] (হিন্দু পুৰোহিত)দ্বাৰা কৰা হিন্দু অনুষ্ঠান আৰু অনুষ্ঠান, সাধাৰণতে ৰজাৰ পৰিয়ালৰ শাসক অভিজাত শ্ৰেণী, সম্ভ্ৰান্ত আৰু শাসক শ্ৰেণীৰ মাজতহে থাকিল।
খমেৰ সাম্ৰাজ্যই এখন জটিল সমাজ গঢ়ি তুলিছিল য'ত অত্যাধুনিক সংস্কৃতি, কলা আৰু স্থাপত্যৰ বিকাশ হৈছিল। খমেৰ ৰজা আৰু তেওঁৰ বিষয়াসকল জলসিঞ্চন ব্যৱস্থাপনা আৰু পানী বিতৰণৰ দায়িত্বত আছিল, য'ত কেনেল, খাদ আৰু বৰায় নামৰ বিশাল জলাধাৰৰ দৰে জটিল জলসিঞ্চন আন্তঃগাঁথনিৰ এটা শৃংখলা অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। সমাজখন হিন্দু বৰ্ণ ব্যৱস্থাক প্ৰতিফলিত কৰা এটা শ্ৰেণী ব্যৱস্থাৰ ভিত্তিত সজ্জিত আছিল, য'ত সাধাৰণ মানুহ – ধানৰ কৃষক আৰু মাছমৰীয়াসকল – জনসংখ্যাৰ বৃহৎসংখ্যক অংশ গঠন কৰিছিল। ক্ষত্ৰিয়সকল – ৰাজবংশ, অভিজাতসকল, সেনাপতিসকল, সৈন্যসকল, আৰু যোদ্ধাসকল – এটা শাসনকাৰী অভিজাত শ্ৰেণী আৰু কৰ্তৃপক্ষ গঠন কৰিছিল। অন্যান্য সামাজিক শ্ৰেণীৰ ভিতৰত আছিল ব্ৰাহ্মণ (পুৰোহিত), ব্যৱসায়ী, কাঠমিস্ত্ৰী আৰু শিল্পকৰ্মী, কুমহৰ, ধাতুশিল্পী, সোণাৰ আৰু বয়নশিল্পী, আৰু সামাজিকভাৱে সৰ্বনিম্ন স্তৰত আছিল দাস-দাসী। বিস্তৃত জলসিঞ্চন প্ৰকল্পসমূহে অতিৰিক্ত ধান উৎপাদন কৰিছিল যাৰদ্বাৰা এক বিশাল জনসংখ্যাক জীৱন-ধাৰণ কৰিব পৰা হৈছিল। ৰাষ্ট্ৰীয় ধৰ্ম আছিল হিন্দু ধৰ্ম কিন্তু দেৱৰাজৰ ধৰ্মীয় অনুশাসনৰদ্বাৰা প্ৰভাবিত হৈছিল, যি খেমাৰ ৰজাসকলক পৃথিৱীত জীৱিত দেৱতাসমূহৰ ঐশ্বৰিক গুণৰ অধিকাৰী হিচাপে উন্নীত কৰিছিল, যাক বিষ্ণু বা শিৱৰ অৱতাৰ বুলি কোৱা হৈছিল।<ref name="God and King">{{cite book|url=http://www.easternbookcorporation.com/moreinfo.php?txt_searchstring=7306|archive-url=https://web.archive.org/web/20060513032347/http://www.easternbookcorporation.com/moreinfo.php?txt_searchstring=7306|url-status=dead|archive-date=13 May 2006|title=God and King : The Devaraja Cult in South Asian Art & Architecture|author=Sengupta, Arputha Rani (Ed.)|year=2005|publisher=National Museum Institute|isbn=8189233262|access-date=14 September 2012}}</ref>ৰাজনীতিত, এই মৰ্যাদাক ৰজাৰ শাসনৰ ঐশ্বৰিক ন্যায্যতা হিচাপে গণ্য কৰা হৈছিল। এই পূজাৰ ফলত খমেৰ ৰজাসকলে বিশাল স্থাপত্য প্ৰকল্প আৰম্ভ কৰিব পাৰিছিল, ৰজাৰ পৃথিৱীত দৈবিক শাসন উদ্যাপন কৰিবলৈ অংকোৰ ৱাট আৰু বায়নৰ দৰে মহিমামণ্ডিত স্মৃতিস্তম্ভ নিৰ্মাণ কৰিছিল।<ref>{{Cite news|date=14 August 2007|title=Map reveals ancient urban sprawl|language=en-GB|url=https://news.bbc.co.uk/1/hi/sci/tech/6945574.stm|access-date=2021-08-09}}</ref>
সাম্ৰাজ্যৰ আনুষ্ঠানিক ধৰ্মসমূহৰ ভিতৰত হিন্দুধৰ্ম আৰু মহাযান বৌদ্ধধৰ্ম অন্তৰ্ভুক্ত আছিল, যেতিয়ালৈকে ১৩ শতিকাত শ্ৰীলংকাৰপৰা প্ৰৱৰ্তনৰ পাছত থেৰাভাদা বৌদ্ধধৰ্ম প্ৰচলিত হোৱা নাছিল, এমনকি নিম্ন শ্ৰেণীৰ মাজতো।<ref>[[Hinduism in Southeast Asia#Keyes1995|Keyes, 1995]], pp.78–82</ref>সেই সময়ৰ পৰা, কম্বোডিয়াত হিন্দু ধৰ্মৰ ক্ৰমশঃ পতন ঘটে আৰু অৱশেষত থেৰাৱাদান বৌদ্ধ ধৰ্মই ৰাজ্যৰ প্ৰধান ধৰ্ম হিচাপে স্থান লাভ কৰে। তাৰ সত্ত্বেও, হিন্দু ধৰ্মীয় অনুষ্ঠানসমূহে ৰাজ্যত এতিয়াও গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰি আছে। প্ৰতিবেশী থাইলেণ্ডৰ দৰে, ৰাজ্যাভিষেকৰ অনুষ্ঠান প্ৰধানত ৰাজকীয় ব্ৰাহ্মণসকলে পৰিচালনা কৰে, যাৰ সময়ত ৰজাই প্ৰাচীন ৰাষ্ট্ৰীয় পৰম্পৰা বজাই ৰাখিবলৈ দেৱতা বিষ্ণু আৰু শিৱৰ মূৰ্তিৰ সন্মুখত শপত গ্ৰহণ কৰে।<ref>{{Cite web|url=https://www.phnompenhpost.com/national/royal-cambodian-coronation|title=A Royal Cambodian Coronation}}</ref>
=== ইণ্ডোনেছিয়া ===
মূল প্ৰবন্ধ: [[:en:Hinduism_in_Indonesia|ইণ্ডোনেছিয়াত হিন্দু ধৰ্ম]]
[[চিত্ৰ:Candi Prambanan; candi Hindu terindah di Asia Tenggara.jpg|left|thumb|ইণ্ডোনেছিয়াৰ সৰ্ববৃহৎ হিন্দু মন্দিৰৰ স্থান, ৯ম শতিকাৰ প্ৰাম্বানন ত্ৰিমূৰ্তি মন্দিৰ কমপ্লেক্সৰ প্ৰধান তিনিটা স্তম্ভ]]
বৰ্তমান ইণ্ডোনেছিয়াত, মুঠ জনসংখ্যাৰ ১.৭% লোকে হিন্দু ধৰ্ম পালন কৰে। ২০১০ চনৰ জনগণনা অনুসৰি, হিন্দুসকলে বালিৰ জনসংখ্যাৰ ৮৩.২৯% আৰু মধ্য কালিমান্তানৰ জনসংখ্যাৰ ৫.৭৫% গঠন কৰে। যি কি নহওক, চতুৰ্থ শতিকাৰপৰা পোন্ধৰশ শতিকালৈকে, অধিকাংশ জনসংখ্যায় হিন্দুধৰ্ম আৰু বৌদ্ধধৰ্ম গ্ৰহণ কৰিছিল, লগতে স্থানীয় আদিবাসী এনিমিজম আৰু ডাইনামিজম বিশ্বাসৰ সৈতে প্ৰাকৃতিক আৰু পূৰ্বপুৰুষৰ আত্মাক সন্মান জনাইছিল। ১৫ ৰপৰা ১৬ শতিকাৰ ভিতৰত ইছলামে ইণ্ডোনেছিয়াৰ দ্বীপপুঞ্জত সংখ্যাগৰিষ্ঠ ধৰ্ম হিচাপে হিন্দুধৰ্ম আৰু বৌদ্ধধৰ্মক প্ৰতিষ্ঠাপন কৰিছিল। হিন্দু ধৰ্মৰ প্ৰভাৱে বালি, জাভা আৰু ছুমাট্ৰাৰ সংস্কৃতিত গভীৰভাৱে নিজৰ ছাপ ৰাখিছে। বালি হৈছে এক সময়ত হিন্দু প্ৰভুত্বাধীন অঞ্চলৰ অন্তিম অৱশিষ্টাংশ।<ref>{{Cite web|url=https://sp2010.bps.go.id/index.php/site/tabel?tid=321&wid=0|title=Sensus Penduduk 2010}}</ref>
[[চিত্ৰ:Bratan Bali Indonesia Balinese-family-after-Puja-01.jpg|thumb|[[বালি হিন্দু ধৰ্ম|হিন্দু]] [[বালি জনগোষ্ঠী|বালিনী]] পৰিয়াল [[পুৰা উলুন দানু ব্ৰতন|ব্ৰতন মন্দিৰ]]ত পূজাৰ পিছত।]]
প্ৰথম শতিকাৰ আৰম্ভণিতে হিন্দু প্ৰভাৱে ইণ্ডোনেছিয়াৰ দ্বীপপুঞ্জত প্ৰৱেশ কৰিছিল। চতুৰ্থ শতিকাত, পূব কালিমান্তানৰ কুটাই, পশ্চিম জাভাৰ তৰুমানগাৰা আৰু মধ্য জাভাৰ হ'লিং (কালিংগা) ৰাজ্যসমূহ এই অঞ্চলত প্ৰতিষ্ঠিত প্ৰাৰম্ভিক হিন্দু ৰাজ্যসমূহৰ ভিতৰত আছিল। উল্লেখযোগ্য প্ৰাচীন ইণ্ডোনেছিয়াৰ হিন্দু ৰাজ্যসমূহ হৈছে মাতাৰাম ৰাজ্য (নৱম শতিকাৰ ৰাজকীয় ত্ৰিমূৰ্তি প্ৰাম্বানন মন্দিৰ নিৰ্মাণৰ বাবে বিখ্যাত) তাৰ পাছত কেদিৰি, সিংঘাসাৰী আৰু চতুৰ্দশ শতিকাৰ মাজাপাহিত, হিন্দু-বৌদ্ধ জাভানীয় সাম্ৰাজ্যৰ ভিতৰত অন্তিম আৰু বৃহত্তম।হিন্দু সভ্যতাসমূহে ইণ্ডোনেছিয়াৰ সংস্কৃতিত নিজৰ চিহ্ন ৰাখি গৈছে। মহাভাৰত আৰু ৰামায়ণ মহাকাব্যসমূহ, ইণ্ডোনেছিয়াৰ কলাৰ ধৰণসমূহৰ মাজত স্থায়ী পৰম্পৰা হৈ পৰিল, যি ৱায়াং ছায়া পুতলা আৰু নৃত্য অনুষ্ঠানত প্ৰকাশ পাইছিল। বহুতো ইণ্ডোনেছিয়ান নাম সংস্কৃত ভিত্তিক, আৰু বাহাসা ইণ্ডোনেছিয়াত সংস্কৃত উৎসৰ বহুতো ঋণ শব্দ আছে। বিষ্ণুৰ বাহন গৰুড়ক ৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰতীক গৰুড় পঞ্চশীল আৰু গৰুড় ইণ্ডোনেছিয়া নামৰ পতাকা বহনকাৰী ৰাষ্ট্ৰীয় বিমান সংস্থা দুয়োটাৰে প্ৰতীক হিচাপে গ্ৰহণ কৰা হৈছিল।<ref name="ricklefs">{{Cite book|last=Ricklefs|first=Merle Calvin|title=A history of modern Indonesia since c. 1300 (2nd ed.)|publisher=Stanford University Press / Macmillans|year=1993|isbn=9780804721950}}</ref>
[[চিত্ৰ:17 Years of Sekar Jepun 2014-11-01 18.jpg|thumb|[[বালি হিন্দু ধৰ্ম|বালি হিন্দু]] ৰ এটা নৃত্য পৰিবেশন। এই নৃত্যবোৰৰ বহুতো হিন্দু মহাকাব্য আৰু অন্যান্য সাহিত্যৰ পৌৰাণিক বা আধ্যাত্মিক কাহিনী প্ৰতিফলিত কৰা অনুষ্ঠান।]]
বৰ্তমান, ইণ্ডোনেছিয়া চৰকাৰে ইছলাম, প্ৰটেষ্টান্ট, ৰোমান কেথলিক, বৌদ্ধ আৰু কনফুচিয়ানিজমৰ লগতে হিন্দু ধর্মক দেশৰ ছটা আনুষ্ঠানিকভাৱে অনুমোদিত ধর্ম হিচাপে স্বীকৃতি দিছে।জাভাৰ হিন্দু সম্প্ৰদায়বোৰ সাধাৰণতে নিৰ্মিত মন্দিৰ (পুৰা) বা পুৰাতাত্ত্বিক মন্দিৰৰ স্থান (কান্দি)ৰ চাৰিওফালে কেন্দ্ৰীভূত হয় যিবোৰ হিন্দু ধৰ্মৰ উপাসনাৰ স্থান হিচাপে পুনৰুদ্ধাৰ কৰা হৈছে।<ref>{{cite journal|last=Hosen|first=N|title=Religion and the Indonesian Constitution: A Recent Debate|journal=Journal of Southeast Asian Studies|volume=36|issue=3|pages=419–440|publisher=Cambridge University Press|date=8 September 2005|url=http://eprint.uq.edu.au/archive/00002795/01/hosen-JSEAS.pdf|doi=10.1017/S0022463405000238|s2cid=1636786|access-date=26 October 2006|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20060828034442/http://eprint.uq.edu.au/archive/00002795/01/hosen-JSEAS.pdf|archive-date=28 August 2006}}</ref>
পূব জাভাৰ এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ হিন্দু মন্দিৰ হৈছে পুৰা মান্দাৰাগিৰি সুমেৰু আগুং, যি মাউণ্টৰ ঢালত অৱস্থিত। জাভাৰ সৰ্বোচ্চ পৰ্বত চেমেৰু। আন এটা হিন্দু মন্দিৰ, যাক জাভাৰ অন্তিম হিন্দু ৰাজনৈতিক ব্যৱস্থা ব্লাম্বাঙ্গান সাম্ৰাজ্যৰ সৈতে সংপৃক্ত ক্ষুদ্ৰ প্ৰত্নতাত্ত্বিক অৱশেষ থকা এটা স্থানত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল, আৰু পুৰা লোকা মোক্ষা জয়াবায়া (কেদিৰিৰ ওচৰৰ মেনাং গাঁৱত), য'ত হিন্দু ৰজা আৰু ভৱিষ্যতবক্তা জয়াবায়াই আধ্যাত্মিক মুক্তি (মোক্ষ) লাভ কৰিছিল বুলি কোৱা হয়। আন এটা স্থান হৈছে পূব জাভাৰ নতুন পুৰা পুচাক ৰাউং, যাক বালিনীয় সাহিত্যত সেই স্থান হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছে য'ৰ পৰা মহৰ্ষি মাৰ্কণ্ডেয়ে ১৪ শতিকাত হিন্দু ধৰ্ম বালীলৈ লৈ গৈছিল।<ref>{{Cite web|url=https://www.aboutbali.beritabali.com/read/2017/06/17/201706170003/kisah-kedatangan-rsi-markandeya-versi-bali-majapahit-dan-bali-aga|title=Kisah Kedatangan Rsi Markandeya Versi Bali Majapahit dan Bali Aga - Beritabali.com|website=aboutbali.beritabali.com|language=id|access-date=2020-04-19|archive-date=26 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210926025841/https://www.aboutbali.beritabali.com/read/2017/06/17/201706170003/kisah-kedatangan-rsi-markandeya-versi-bali-majapahit-dan-bali-aga|url-status=dead}}</ref>
প্ৰাচীন হিন্দু মন্দিৰ স্থানৰ প্ৰধান প্ৰত্নতাত্ত্বিক অৱশিষ্টৰ আশে-পাশে পুনৰুত্থানৰ উদাহৰণ কিংবদন্তি হিন্দু সাম্ৰাজ্য মাজাপাহিতৰ ৰাজধানী মোজোকেৰ্ট’ৰ ওচৰৰ ট্ৰ’উলানত পোৱা গৈছিল। স্থানীয় হিন্দু আন্দোলনে নতুনকৈ খনন কৰা মন্দিৰ ভৱন এটাৰ নিয়ন্ত্ৰণ লাভৰ বাবে সংগ্ৰাম কৰি আছে যিটো তেওঁলোকে সক্ৰিয় হিন্দু পূজাৰ স্থান হিচাপে পুনৰুদ্ধাৰ কৰা দেখিব বিচাৰে। সৰু হিন্দু ৰাজ্য মাজাপাহিটক সাম্ৰাজ্যলৈ ৰূপান্তৰিত কৰাৰ অভিযোগ উত্থাপন কৰা ব্যক্তিজনৰ নামত এই মন্দিৰটো উচৰ্গা কৰা হৈছে । যদিও পূব জাভাত ইছলামকৰণৰ প্ৰতিৰোধৰ ইতিহাস অধিক স্পষ্ট হৈ পৰিছে, তথাপিও প্ৰম্বাননৰ প্ৰাচীন হিন্দু কীৰ্তিচিহ্নৰ ওচৰত মধ্য জাভাতো হিন্দু সম্প্ৰদায়ৰ সম্প্ৰসাৰণ ঘটিছে। ২০১৯ চনৰ ৯ নৱেম্বৰৰ পৰা ১২ নৱেম্বৰলৈ এই মন্দিৰ চৌহদত মহান অভিষেক পবিত্ৰ অনুষ্ঠান অনুষ্ঠিত হয়। ৮৫৬ চনত প্ৰম্বনন মন্দিৰ প্ৰতিষ্ঠা হোৱাৰ ১১৬৩ বছৰৰ পিছত প্ৰথমবাৰৰ বাবে এই হিন্দু অনুষ্ঠান অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>{{Cite web|url=https://dharmadana.id/umat-hindu-diy-gelar-ritual-pensucian-candi-prambanan-pertama-setelah-ribuan-tahun/|title=Umat Hindu DIY Gelar Ritual Pensucian Candi Prambanan Pertama Setelah Ribuan Tahun » Badan Dharma Dana Nasional|date=13 November 2019|website=Badan Dharma Dana Nasional|language=id-ID|access-date=2020-04-19|archive-date=12 August 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200812215033/https://dharmadana.id/umat-hindu-diy-gelar-ritual-pensucian-candi-prambanan-pertama-setelah-ribuan-tahun/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.thejakartapostimages.com/images/view/41261|title=Upacara Abhiseka di Candi Prambanan Yogyakarta by {{!}} The Jakarta Post Images|website=thejakartapostimages.com|access-date=2019-12-04}}</ref> অভিষেক অনুষ্ঠানৰ উদ্দেশ্য আছিল মন্দিৰটো পৰিষ্কাৰ, পবিত্ৰ আৰু শুদ্ধ কৰা, এইদৰে ইয়াৰ অৰ্থ হ’ল যে মন্দিৰটো কেৱল প্ৰত্নতাত্ত্বিক আৰু পৰ্যটনস্থলী নহয়, বৰঞ্চ হিন্দু ধৰ্মীয় কাৰ্যকলাপৰ কেন্দ্ৰবিন্দু হিচাপে ইয়াৰ মূল কাৰ্য্যকো পুনৰুদ্ধাৰ কৰা হৈছে।<ref>{{Cite web|url=http://www.bumn.go.id/borobudur/berita/1-Abhiseka-Prambanan|title=Abhiseka Prambanan|last=Kurnia|first=Fadjrin|website=bumn.go.id/|language=id|date=5 November 2019|access-date=2019-12-04|archive-date=4 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191204150425/http://www.bumn.go.id/borobudur/berita/1-Abhiseka-Prambanan|url-status=dead}}</ref>
=== লাওছ ===
লাওছৰ জনসংখ্যাৰ ০.১%তকৈও কম হিন্দু ধৰ্ম। লাওছৰ প্ৰায় ৭,০০০ লোক হিন্দু ।
প্ৰাচীন লাওছ হিন্দু খ্মেৰ সাম্ৰাজ্যৰ অংশ আছিল। ৱাট ফৌ সেই সময়ৰ অন্যতম শেষ প্ৰভাৱ। ৰামায়ণৰ লাওচীয়া অভিযোজনটোক ফ্ৰা লাক ফ্ৰা লম বুলি কোৱা হয়।
=== মালয়েছিয়া ===
[[চিত্ৰ:Taipusam Batu Caves, 2012 - panoramio (6).jpg|thumb|মালয়েছিয়াৰ বাটু গুহা মন্দিৰত থাইপুছাম উৎসৱ। মালয়েছিয়াৰ হিন্দুসকলৰ অধিকাংশই তামিল।]]
মালয়েছিয়াৰ চতুৰ্থ বৃহত্তম ধৰ্ম হিন্দু ধৰ্ম। ২০১০ চনৰ মালয়েছিয়াৰ লোকপিয়ল অনুসৰি প্ৰায় ১৭.৮ লাখ মালয়েছিয়াৰ বাসিন্দা (মুঠ জনসংখ্যাৰ ৬.৩%) হিন্দু।<ref>[http://www.statistics.gov.my/portal/index.php?option=com_content&id=1215 2010 Population and Housing Census of Malaysia (Census 2010)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140914022602/http://www.statistics.gov.my/portal/index.php?option=com_content&id=1215|date=14 September 2014}} Department of Statistics Malaysia, Official Portal (2012)</ref>
অধিকাংশ মালয়েচিয়ান হিন্দু উপদ্বীপীয় মালয়েচিয়াৰ পশ্চিম অংশত বসবাস কৰে। প্ৰাচীন আৰু মধ্যযুগীয় সময়ছোৱাত ভাৰতীয় হিন্দু আৰু বৌদ্ধ ধৰ্মাৱলম্বীসকল মালয়েচিয়ালৈ আহিবলৈ আৰম্ভ কৰিছিল। ১৯ আৰু ২০ শতিকাত ব্ৰিটিছ ঔপনিৱেশিক সাম্ৰাজ্যই কফি আৰু কুঁহিয়াৰ খেতিৰ লগতে টিন খনিৰ চুক্তিবদ্ধ শ্ৰমিক হিচাপে দক্ষিণ ভাৰতৰ পৰা বৃহৎ সংখ্যক হিন্দুক মালয়েচিয়ালৈ আনিছিল; পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁলোকক চীনা বৌদ্ধসকলৰ সৈতে ৰবৰ বাগানসমূহত বৃহৎ সংখ্যাত নিয়োজিত কৰা হৈছিল। শ্ৰমিকৰ পৰিৱৰ্তন হ্ৰাস কৰা আৰু শ্ৰমৰ স্থিৰতা বৃদ্ধি কৰাৰ উদ্দেশ্যে প্ৰস্তুত কৰা ব্ৰিটিছ ‘কাংগানী’ নিযুক্তি ব্যৱস্থাই হিন্দু শ্ৰমিকসকলক মালয়েচিয়াত ব্ৰিটিছ কাম-কাজত যোগ দিবলৈ ভাৰতৰ পৰা তেওঁলোকৰ বন্ধু-বান্ধৱ আৰু পৰিয়ালৰ লোকক নিযুক্তি দিবলৈ উৎসাহিত কৰিছিল। ১৯০০ চনৰ আৰম্ভণিৰ ভাগত এই কাংগানী ব্যৱস্থাই মালয়েচিয়ালৈ বহুসংখ্যক তামিল হিন্দুক লৈ আহিছিল।<ref>Sandhu (2010), Indians in Malaya: Some Aspects of Their Immigration and Settlement (1786–1957), Cambridge University Press, {{ISBN|978-0521148139}}, pp. 89–102</ref>১৯৫০ চনৰ ভিতৰত মালয়েছিয়াৰ প্ৰায় ১২.৮% জনসংখ্যাই হিন্দু বুলি দাবী কৰিছিল।<ref>{{Cite web|title=Siddha Community|url=http://www.siddha.com.my/|access-date=2021-08-09|website=www.siddha.com.my}}</ref>
১৯৫৭ চনত মালয়েছিয়াই ব্ৰিটিছ ঔপনিৱেশিক সাম্ৰাজ্যৰ পৰা স্বাধীনতা লাভ কৰাৰ পিছত মালয়েছিয়াই নিজৰ চৰকাৰী ৰাষ্ট্ৰ ধৰ্মক ইছলাম বুলি ঘোষণা কৰি বৈষম্যমূলক সংবিধানৰ লগতে ১৯৭১ চনৰ দেশদ্ৰোহ আইন গ্ৰহণ কৰে যিয়ে মালয়েছিয়াই ধৰ্ম, ভাষা আৰু নাগৰিকত্ব নীতিৰ প্ৰতি মালয়েছিয়াৰ ব্যৱহাৰৰ ওপৰত ৰাজহুৱা বিতৰ্ক সীমিত কৰি পেলায়।<ref name="2011report">[http://www.refworld.org/docid/502105a42d.html 2011 Report on International Religious Freedom – Malaysia] U.S. State Department (2012)</ref><ref name="gandg">Gill & Gopal, Understanding Indian Religious Practice in Malaysia, J Soc Sci, 25(1-2-3): 135–146 (2010)</ref><ref>Raymond Lee, Patterns of Religious Tension in Malaysia, Asian Survey, Vol. 28, No. 4 (Apr. 1988), pp. 400–418</ref> যোৱা দশকবোৰত মালয়েছিয়াৰ বিভিন্ন ৰাজ্য চৰকাৰ আৰু ইয়াৰ শ্বৰীয়ত আদালতে আন সংখ্যালঘু ধৰ্মৰ লগতে হিন্দুসকলৰ ওপৰত ধৰ্মীয় নিৰ্যাতন চলোৱাৰ বাতৰি বাঢ়িছে।<ref name="2011report2">[http://www.refworld.org/docid/502105a42d.html 2011 Report on International Religious Freedom – Malaysia] U.S. State Department (2012)</ref><ref>[https://2009-2017.state.gov/documents/organization/222357.pdf Religious Freedom Report 2013 – Malaysia] U.S. State Department (2014)</ref> ব্যক্তিগত সম্পত্তিত নিৰ্মিত, আৰু মালয়েছিয়াৰ স্বাধীনতাৰ বহু আগতেই নিৰ্মাণ কৰা হিন্দু মন্দিৰসমূহ শেহতীয়া বছৰবোৰত মালয়েছিয়াৰ চৰকাৰী বিষয়াসকলে ভাঙি পেলাইছে।<ref>[https://2009-2017.state.gov/documents/organization/208456.pdf Religious Freedom Report 2012 – Malaysia] U.S. State Department (2013)</ref> ১৯৭০ চনৰ পৰা মালয়েছিয়াৰ পৰা হিন্দুসকলৰ (বৌদ্ধ আৰু খ্ৰীষ্টানসকলৰ লগতে) বৃহৎ পৰিসৰৰ প্ৰব্ৰজন ঘটিছে।<ref>[http://www.orfonline.org/cms/export/orfonline/modules/issuebrief/attachments/malaysia_1203067850658.pdf Malaysian Indian Community: Victim of ‘Bumiputera’ Policy] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140913194927/http://www.orfonline.org/cms/export/orfonline/modules/issuebrief/attachments/malaysia_1203067850658.pdf|date=13 September 2014}} ORF Issue Report (2008)</ref><ref name="akaur">Amarjit Kaur, [http://asiapacific.anu.edu.au/newmandala/2013/02/20/aliens-in-the-land-indian-migrant-workers-in-malaysia/ Indian migrant workers in Malaysia – part 1] Australian National University</ref><ref name="akaur2">Amarjit Kaur, [http://asiapacific.anu.edu.au/newmandala/2013/02/21/aliens-in-the-land-indian-migrant-workers-in-malaysia-part-2/ Indian migrant workers in Malaysia – part 2] Australian National University</ref>
মালয়েছিয়াৰ হিন্দুসকলে দীপাৱলী (পোহৰৰ উৎসৱ), থাইপুছাম (ভগৱান মুৰুগান উৎসৱ), পংগল (চপোৱা উৎসৱ) আৰু নৱৰাত্ৰি (দুৰ্গা উৎসৱ) পালন কৰে।
=== ম্যানমাৰ ===
[[চিত্ৰ:Hindu temple procession cart, Yangon.jpg|thumb|ম্যানমাৰৰ ইয়াংগনত হিন্দু শোভাযাত্ৰা]]
বাৰ্মাত (ম্যানমাৰ) প্ৰায় ৮,৪০,০০০ লোকে হিন্দু ধৰ্ম পালন কৰে, যদিও ইয়াৰ কোনো নিৰ্ভৰযোগ্য লোকপিয়লৰ তথ্য উপলব্ধ নাই। ম্যানমাৰৰ বেছিভাগ হিন্দুই হৈছে বাৰ্মীজ ভাৰতীয় । <ref>[https://www.pewforum.org/2012/12/18/table-religious-composition-by-country-in-numbers/ Table: Religious Composition by Country, in Numbers] Pew Research Center (December 2012)</ref> আধুনিক ম্যানমাৰৰ বেছিভাগ হিন্দু ইয়াংগন আৰু মাণ্ডালেৰ দৰে চহৰীয়া কেন্দ্ৰসমূহত পোৱা যায়। বাৰ্মাৰ অন্যান্য অংশতো প্ৰাচীন হিন্দু মন্দিৰ আছে, যেনে বাগানত অৱস্থিত বিষ্ণুৰ নামত উৎসৰ্গিত ১১ শতিকাৰ নাথলাউং ক্যাউং মন্দিৰ । ম্যানমাৰৰ হিন্দু ধৰ্ম বৌদ্ধ ধৰ্মৰ দ্বাৰাও প্ৰভাৱিত হৈছে, যাৰ বাবে ম্যানমাৰৰ বহুতো হিন্দু মন্দিৰত বুদ্ধৰ মূৰ্তিও স্থাপন কৰা দেখা যায়।<ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-25438275|title=Myanmar's Tamils seek to protect their identity|work=BBC News|date=6 March 2014}}</ref><ref>{{Cite web|last1=Han|first1=Thi Ri|url=https://frontiermyanmar.net/en/myanmars-hindu-community-looks-west|title=Myanmar's Hindu community looks west|work=Frontier Myanmar|date=18 May 2016|access-date=2 December 2017|archive-date=24 June 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180624093156/https://frontiermyanmar.net/en/myanmars-hindu-community-looks-west|url-status=dead}}</ref>
বৌদ্ধ ধৰ্ম প্ৰধান সংস্কৃতি হোৱা সত্ত্বেও বৰ্তমানৰ বাৰ্মাত (ম্যানমাৰ) হিন্দু ধৰ্মৰ বিভিন্ন দিশ আজিও প্ৰচলিত হৈ আছে। উদাহৰণস্বৰূপ, তাত ‘থাগ্যামিন’ক পূজা কৰা হয়, যাৰ উৎপত্তি হিন্দু দেৱতা ইন্দ্ৰৰ পৰা হৈছে। বাৰ্মীজ সাহিত্যও হিন্দু ধৰ্মৰ দ্বাৰা সমৃদ্ধ হৈছে, যাৰ ভিতৰত ৰামায়ণৰ বাৰ্মীজ সংস্কৰণ ‘য়ামা জাতদ’ অন্যতম। একেদৰে, বহু বাৰ্মীজ লোকে বিভিন্ন হিন্দু দেৱ-দেৱীকো পূজা কৰে, যেনে— বিদ্যাৰ দেৱী সৰস্বতী (যাক বাৰ্মীজ ভাষাত ‘থুয়াথাদী’ বুলি জনা যায়), যাৰ সাধাৰণতে পৰীক্ষাৰ পূৰ্বে পূজা কৰা হয়; শিৱক ‘পাৰামিজৱা’ আৰু বিষ্ণুক ‘ৱিথানো’ বুলি কোৱা হয়। এইসমূহ ধাৰণাৰ বহুলাংশই বাৰ্মীজ সংস্কৃতিত পোৱা ৩৭ জন ‘নাট’ বা দেৱ-দেৱীৰ অংশ।<ref>Thant Myint-U (2001), The Making of Modern Burma, Cambridge University Press, {{ISBN|978-0521799140}}, pp. 27–47</ref>
[[চিত্ৰ:Filippine, provincia di agusan, immagine hindu, statuetta in oro massiccio, xiii secolo.jpg|thumb|275x275px|ফিলিপাইনছৰ মিণ্ডানাওৰ আগুছান ডেল ছুৰৰ এস্পেৰান্জাৰ ওচৰৰ ৱাৱা নদীৰ পাৰত ১৯১৭ চনত আৱিষ্কাৰ হোৱা আগুছান প্ৰতিমূৰ্তি (৯০০–৯৫০ খ্ৰীষ্টাব্দ)।]]
=== ফিলিপাইনছ ===
১৪৫০ চনত চুলুত ইছলাম আৰু ১৫২১ চনত স্পেইনৰ পৰা জাহাজেৰে অহা ফাৰ্ডিনাণ্ড মেগেলানৰ সৈতে খ্ৰীষ্টান ধৰ্মৰ আগমনৰ পূৰ্বে দ্বীপসমূহৰ বহু সম্প্ৰদায়ৰ প্ৰধানসকলক ৰাজা বুলি কোৱা হৈছিল আৰু এই লিপি ব্ৰাহ্মীৰ পৰাই উদ্ভৱ হৈছিল। পৰম্পৰাগত বিশ্বদৃষ্টিভংগীৰ অংশ হিচাপে ফিলিপাইনছৰ বিভিন্ন জনগোষ্ঠীৰ মাজত কৰ্মৰ ধাৰণাটো সহজেই বুজিব পৰা যায় আৰু ইয়াৰ পৰা উৎপন্ন ধাৰণাসমূহ আছে যেনে পাম্পাংগান ভাষাত কলমা, আৰু ভিছায়ান ভাষাত গাবা। প্ৰাক-ঔপনিৱেশিক দেৱতাৰ নাম, যেনে বাথালা, শেষত হিন্দু ধৰ্মৰ পৰা আহিছে যিদৰে আন বহুতো ধৰ্মীয় শব্দ আৰু ধাৰণাও আহিছে, আনকি আজিৰ বেছিভাগ ফিলিপাইনছ লোক খ্ৰীষ্টান। ফিলিপাইনছৰ সকলো ভাষাৰ শব্দভাণ্ডাৰত হিন্দু প্ৰভাৱৰ বিভিন্ন মাত্ৰা প্ৰতিফলিত হয়।
আজি হিন্দু ধৰ্ম অনুগামীৰ সংখ্যা ফিলিপাইনছৰ জনসংখ্যাৰ ০.৩% আৰু ৩৪,৬৩৪ জন ।<ref name="auto">{{cite web|url=https://www.thearda.com/world-religion/national-profiles?u=178c|title=National / Regional Profiles|website=thearda.com|access-date=2024-05-04}}</ref>
আজি মহাত্মা গান্ধী ষ্ট্ৰীটত হিন্দু মন্দিৰ (বেছিভাগেই সিন্ধীসকলে উপস্থিত থাকে) আৰু ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ এভিনিউত খালছা দিৱান ভাৰতীয় শিখ মন্দিৰৰ গুৰদ্বাৰা আছে। দুয়োখনেই পৰম্পৰাগতভাৱে ভাৰতীয় এনক্লেভ পাকো আৰু পাণ্ডকান, মেনিলা চহৰৰ দুখন জিলাত অৱস্থিত আৰু ইটোৱে সিটোৰ পৰা খোজকাঢ়ি প্ৰায় ১৫ মিনিটৰ দূৰত্বত অৱস্থিত।<ref>In the late 1970s and early 1980s, the ISKCON temple was right beside the Hindu Temple.</ref> বৰ্তমান দেশজুৰি প্ৰায় ২২ টা গুৰদ্বাৰ আছে, ইয়াৰে অধিকাংশ মণ্ডলী ভাৰতীয়, শ্ৰীলংকা আৰু নেপালী। আনন্দ মাৰ্গা আৰু ব্ৰহ্ম কুমাৰী জনগোষ্ঠীৰ উপস্থিতিৰ লগতে বিভিন্ন হৰে কৃষ্ণ গোষ্ঠীয়েও জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰিছে।
[[চিত্ৰ:Extract from Inskripsyon sa Binatbat na Tanso ng Laguna.jpg|thumb|178x178px|ফিলিপাইনছৰ আটাইতকৈ পুৰণি প্ৰচলিত নথি লাগুনা কপাৰপ্লেট শিলালিপি (প্ৰায় ৯০০)ত নামৰ পৰা উপাধিলৈকে হিন্দু প্ৰভাৱ দেখুওৱা হৈছে। ইয়াৰ লিপিবদ্ধ তাৰিখ শক যুগৰ অনুসৰণ কৰা হৈছে।]]
=== ছিংগাপুৰ ===
[[চিত্ৰ:Little India- Serangoon Road Singapore Diwali 2009.jpg|left|thumb|ছিংগাপুৰৰ লিটিল ইণ্ডিয়াত দীপাৱলী]]
ছিংগাপুৰত হিন্দু ধৰ্মৰ প্ৰৱৰ্তন দশম শতিকাৰ আৰম্ভণিৰ পৰাই, চোলা যুগত। দক্ষিণ ভাৰতৰ পৰা অহা অনুপ্ৰৱেশকাৰীসকল, বেছিভাগেই তামিল, ব্ৰিটিছ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীত শ্ৰমিক হিচাপে আহিছিল, নিজৰ ধৰ্ম আৰু সংস্কৃতি লৈ আহিছিল। তেওঁলোকৰ আগমনৰ লগে লগে সমগ্ৰ দ্বীপটোত দ্ৰাবিড় মন্দিৰ নিৰ্মাণ হ’ল, আৰু এক সজীৱ হিন্দু সংস্কৃতিৰ আৰম্ভণি হ’ল। প্ৰথম মন্দিৰটো হৈছে ছিংগাপুৰৰ চাইনাটাউনৰ শ্ৰী মৰিয়াম্মান মন্দিৰ। বৰ্তমান ছিংগাপুৰত প্ৰায় ত্ৰিশটা মূল মন্দিৰ আছে, যিবোৰ হিন্দু প্যান্থেয়নৰ বিভিন্ন দেৱ-দেৱীৰ প্ৰতি উৎসৰ্গিত। আজি দুটা চৰকাৰী সংস্থাই হিন্দু বিষয়ৰ সৈতে জড়িত: হিন্দু এনডাউমেণ্টছ ব’ৰ্ড আৰু দ্য হিন্দু এডভাইজাৰী ব’ৰ্ড।
ছিংগাপুৰত হিন্দু সংখ্যালঘু, ২০১০ চনত ইয়াৰ প্ৰায় ১০.১ শতাংশ নাগৰিক আৰু স্থায়ী বাসিন্দা। ১৫ বছৰ বা তাতকৈ অধিক বয়সৰ জনসংখ্যাৰ ভিতৰত প্ৰায় ৫৫৮,০০০ হিন্দু আছিল; ছিংগাপুৰৰ ৩৭% হিন্দুৱে ঘৰত তামিল ভাষা কয়, আন ৪২% লোকে ইংৰাজী কয়।<ref>[http://www.singstat.gov.sg/publications/publications_and_papers/cop2010/census_2010_release1/cop2010sr1.pdf Census of population 2010] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131113154937/http://www.singstat.gov.sg/publications/publications_and_papers/cop2010/census_2010_release1/cop2010sr1.pdf|date=13 November 2013}} Singapore Department of Statistics (2011)</ref> দীপাৱলী হিন্দুসকলৰ এটা প্ৰধান উৎসৱ আৰু ছিংগাপুৰত পালন কৰা ৰাজহুৱা বন্ধৰ দিন।<ref>[http://www.mom.gov.sg/employment-practices/leave-and-holidays/Pages/public-holidays-2014.aspx Public Holidays] Ministry of Manpower, Singapore</ref>
== তথ্য সংগ্ৰহ ==
9mmhtd3nk801fvuv4yo2b1tdhd3jze1
607072
607016
2026-05-18T11:45:59Z
যদুমণি
32127
[[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল।
607072
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox religious group
|group = দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ হিন্দু
|image = Hinduism Expansion in Asia.svg
|caption = দক্ষিণ-পূব এছিয়াত [[হিন্দু ধৰ্ম]]ৰ সম্প্ৰসাৰণ
|image_size = 250px
|population= {{Circa|'''৭,৯৩৩,৭১৭'''|lk=yes}}{{increase}}
<br />(জনসংখ্যাৰ ১.৪০%)
| languages = {{Plainlist|
* '''পৱিত্ৰ ভাষা:'''<br />{{Hlist|[[পৱিত্ৰ ভাষা#হিন্দু ধৰ্ম|সংস্কৃত]] আৰু... [[তামিল ভাষা|তামিল]] (কিছু পৰিমাণে)}}<ref name="Wiley-Blackwell1">{{cite book|last1 = Johnson|first1 = Todd M.|last2 = Grim|first2 = Brian J.|title = The World's Religions in Figures: An Introduction to International Religious Demography|url = http://media.johnwiley.com.au/product_data/excerpt/47/04706745/0470674547-196.pdf|access-date = 24 November 2015|year = 2013|publisher = Wiley-Blackwell|location = Hoboken, NJ|pages = 10|url-status = dead|archive-url = https://web.archive.org/web/20131020100448/http://media.johnwiley.com.au/product_data/excerpt/47/04706745/0470674547-196.pdf|archive-date = 20 October 2013}}</ref>
}}
'''প্ৰধান কথিত ভাষা:'''<br />{{Hlist| [[বালি ভাষা|বালিনী]] |[[তামিল ভাষা|তামিল]] | [[জাভানী ভাষা|জাভানিজ]] | [[টেংগেৰেজ উপভাষা|টেংগেৰেজ]] | [[অসিং ভাষা|অসিং]] | [[চাম ভাষা|চাম]] | [[ইণ্ডোনেছিয়ান ভাষা|ইণ্ডোনেছিয়ান]] | [[মালয় ভাষা|মালয়]] | [[দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ ভাষা|অন্য দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ ভাষা]] | ইংৰাজী | আৰু অন্যান্য}}
|region1 = [[ইণ্ডোনেছিয়াত হিন্দু ধৰ্ম|ইণ্ডোনেছিয়া]]
|pop1 = ৪,৬৪৬,৩৫৭
|ref1=<ref>{{cite web|url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2010_5/168356.htm|title=religion in Indonesia|website=2009-2017.state.gov}}</ref>
|region2=[[মালয়েছিয়াত হিন্দু ধৰ্ম|মালয়েছিয়া]]
|pop2=১,৯৪৯,৮৫০
|ref2=<ref>{{cite web|url=https://2009-2017.state.gov/r/pa/ei/bgn/2777.htm|title=religion in Malaysia|website=2009-2017.state.gov}}</ref>
|region3=[[ম্যানমাৰত হিন্দু ধৰ্ম|ম্যানমাৰ]]
|pop3=৮২০,০০০
|ref3=<ref>{{cite web|url=https://www.pewresearch.org/religion/2012/12/18/table-religious-composition-by-country-in-numbers|title=religion in Myanmar|website=pewresearch.org|date=18 December 2012 }}</ref>
|region4=[[চিংগাপুৰত হিন্দু ধৰ্ম|চিংগাপুৰ]]
|pop4=৩৭২,৯৬৩
|
|region5=[[থাইলেণ্ডত হিন্দু ধৰ্ম|থাইলেণ্ড]]
|pop5=৮৪,০০০
|ref5=<ref>{{cite web|url=http://www.globalreligiousfutures.org/countries/thailand#/?affiliations_religion_id=0&affiliations_year=2010®ion_name=All%20Countries&restrictions_year=2016|title=religion in Thailand|website=globalreligiousfuture.org|access-date=5 July 2022|archive-date=26 September 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200926171829/http://www.globalreligiousfutures.org/countries/thailand#/?affiliations_religion_id=0&affiliations_year=2010®ion_name=All%20Countries&restrictions_year=2016|url-status=dead}}</ref>
|region6=[[ফিলিপাইনছত হিন্দু ধৰ্ম|ফিলিপাইনছ]]
|pop6=৩৪,৬৩৪<ref name="auto"/>
|
|flag=File:Om, This the first word in the world- 2013-10-30 10-55.png
|flag_size=80px
|region8=also present in small numbers in [[Hinduism in Laos|Laos]] and [[Hinduism in Cambodia|Cambodia]]}}
দক্ষিণ-পূব এছিয়াত [[হিন্দু ধৰ্ম]]ৰ এক গভীৰ প্ৰভাৱ আছিল, যিয়ে এই অঞ্চলটোৰ সাংস্কৃতিক বিকাশ আৰু ইতিহাসক এক নতুন ৰূপ দিছিল।<ref>{{Cite web|date=25 April 2017|title=Hindu Wisdom – Suvarnabhumi|url=http://www.hinduwisdom.info/Suvarnabhumi.htm|access-date=2021-08-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20170425182329/http://www.hinduwisdom.info/Suvarnabhumi.htm|archive-date=25 April 2017}}</ref> ভাৰতীয় উপমহাদেশৰপৰা ইণ্ডিক ([[ভাৰতীয়]]) লিপিসমূহৰ আগমনৰ লগে লগে, প্ৰথমৰপৰা পঞ্চম শতিকাৰ ভিতৰত এই অঞ্চলৰ লোকসকলে নিজৰ প্ৰথমবোৰ শিলালিপি বা লিখনী প্ৰস্তুত কৰি ঐতিহাসিক যুগত প্ৰৱেশ কৰে।<ref>{{cite book|title=Lost Kingdoms: Hindu-Buddhist Sculpture of Early Southeast Asia, Metropolitan museum, New York: exhibition catalogues|author=Guy, John|publisher=Metropolitan Museum of Art|year=2014|isbn=9781588395245|url=https://books.google.com/books?id=vO_-AgAAQBAJ&q=Indic+script+in+early+Southeast+Asian+kingdom&pg=PA11}}</ref> বৰ্তমান সময়ত দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ হিন্দুসকলৰ ভিতৰত প্ৰধানকৈ প্ৰৱাসী ভাৰতীয় আৰু বালিলীয়া লোকসকল অন্যতম। ইয়াৰ উপৰি জাভানীজ (ইণ্ডোনেছিয়াৰ অন্যান্য সংখ্যালঘু জনগোষ্ঠী) আৰু দক্ষিণ-মধ্য ভিয়েটনামৰ 'বালামন চাম' সংখ্যালঘু জনগোষ্ঠীৰ মাজতো হিন্দু ধৰ্মৰ প্ৰচলন দেখা যায়।<ref>{{Cite web|title=The Religions of South Asia|url=https://asiasociety.org/education/religions-south-asia|access-date=2021-08-09|website=Asia Society|date=25 July 2017|language=en}}</ref>
ভাৰতীয় সভ্যতা—যি নিজে বিভিন্ন স্বতন্ত্ৰ সংস্কৃতি আৰু জনগোষ্ঠী, বিশেষকৈ দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ প্ৰাৰম্ভিক 'মন খমেৰ' প্ৰভাৱৰ সংমিশ্ৰণত গঢ়ি উঠিছিল—দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ আঞ্চলিক ৰাজ্যসমূহৰ থলুৱা সামাজিক গাঁথনি আৰু শাসন-ব্যৱস্থাৰ সৈতে খাপ খাই পৰিছিল আৰু বিলীন হৈ গৈছিল। এই ভাৰতীয়কৰণ হোৱা ৰাজ্যসমূহৰ গঠনৰ জৰিয়তে, সৰু সৰু জনজাতীয় মুৰব্বী বা মুখিয়ালৰ নেতৃত্বত থকা থলুৱা শাসনবোৰ ভাৰতীয় শাসনপ্ৰণালীৰ দৰে 'মহাৰজা'ৰ নেতৃত্বত ডাঙৰ ডাঙৰ ৰাজ্য আৰু সাম্ৰাজ্যলৈ ৰূপান্তৰিত হৈছিল। ইয়াৰ ফলতেই দক্ষিণ-মধ্য ভিয়েটনামত চম্পা সভ্যতা, দক্ষিণ ভিয়েটনামত ফুনান ৰাজ্য, ইণ্ডোচীনত খমেৰ সাম্ৰাজ্য, মালয় উপদ্বীপত লাংকাচুকা ৰাজ্য আৰু পুৰণি কেদাহ, সুমাত্ৰাত শ্ৰীৱিজয় ৰাজ্য, আৰু জাভা, বালি তথা ফিলিপাইন দ্বীপপুঞ্জৰ কিছু অংশ সামৰি গঢ়ি উঠা মাতাৰাম ৰাজ্য, সিংহসাৰী আৰু মজাপাহিত সাম্ৰাজ্যৰ জন্ম হৈছিল। ভাৰতীয় সভ্যতাই এই অঞ্চলৰ জাতি আৰু দেশসমূহৰ ভাষা, লিপি, লিখিত পৰম্পৰা, সাহিত্য, কেলেণ্ডাৰ (পঞ্জিকা), বিশ্বাসী ব্যৱস্থা আৰু কলাত্মক দিশসমূহক গভীৰভাৱে প্ৰভাবিত কৰিছিল।<ref>{{Cite book|last1=Lévi|first1=Sylvain|url=https://books.google.com/books?id=dx5dzJGGBg0C&q=austroasiatic+influence+on+india&pg=PR15|title=Pre-Aryan and Pre-Dravidian in India|last2=Przyluski|first2=Jean|last3=Bloch|first3=Jules|date=1993|publisher=Asian Educational Services|isbn=978-81-206-0772-9|language=en}}</ref><ref>{{cite encyclopedia |title=The spread of Hinduism in Southeast Asia and the Pacific |encyclopedia=Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/Hinduism/The-spread-of-Hinduism-in-Southeast-Asia-and-the-Pacific}}</ref>
দক্ষিণ-পূব এছিয়াত ভাৰতীয় সংস্কৃতি আৰু ধৰ্মীয় পৰম্পৰাসমূহ আদৰি লোৱাৰ এটা অন্যতম কাৰণ আছিল এই যে ভাৰতীয় সংস্কৃতিৰ সৈতে দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ থলুৱা সংস্কৃতিৰ ইতিমধ্যে কিছুমান চকুত পৰা সাদৃশ্য আছিল। এই সাদৃশ্যসমূহক পূৰ্বৰ দক্ষিণ-পূব এছীয় (বিশেষকৈ অ’ষ্ট্ৰ’এছিয়াটিক, যেনে প্ৰাৰম্ভিক মুণ্ডা আৰু মন খমেৰ গোটসমূহ) আৰু হিমালয়ৰ (তিব্বতী) সাংস্কৃতিক তথা ভাষিক প্ৰভাৱে স্থানীয় ভাৰতীয় লোকসকলৰ ওপৰত পেলোৱা প্ৰভাৱৰদ্বাৰা ব্যাখ্যা কৰিব পাৰি। অধ্যাপক প্ৰজিলুস্কি, জুলছ ব্লচ আৰু লেভি কে ধৰি কেইবাজনো পণ্ডিতে এই সিদ্ধান্তত উপনীত হৈছিল যে প্ৰাৰম্ভিক ভাৰতীয় সংস্কৃতি আৰু পৰম্পৰাৰ ওপৰত এক গুৰুত্বপূৰ্ণ সাংস্কৃতিক, ভাষিক আৰু ৰাজনৈতিক মন-খমেৰ (অ’ষ্ট্ৰ’এছিয়াটিক) প্ৰভাৱ আছিল। ভাৰতক পাশ্চাত্য, প্ৰাচ্য আৰু থলুৱা পৰম্পৰাৰ এক অপূৰ্ব মিলনভূমি হিচাপে গণ্য কৰা হয়।<ref>{{Cite book|last1=Lévi|first1=Sylvain|url=https://books.google.com/books?id=dx5dzJGGBg0C&q=austroasiatic+influence+on+india&pg=PR15|title=Pre-Aryan and Pre-Dravidian in India|last2=Przyluski|first2=Jean|last3=Bloch|first3=Jules|date=1993|publisher=Asian Educational Services|isbn=978-81-206-0772-9|language=en|quote=It has been further proved that not only linguistic but also certain cultural and political characteristics of ancient India can be explained by Austroasiatic (Mon-Khmer) elements.}}</ref>
== প্ৰাচীন যুগ ==
প্ৰায় খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ২০০ শতিকাতে ভাৰতীয় পণ্ডিতসকলে জাভা আৰু সুমাত্ৰাৰ 'দ্বীপান্তৰ' বা 'জাভা দ্বীপ' হিন্দু ৰাজ্যৰ বিষয়ে লিখি থৈ গৈছিল। ভাৰতৰ আটাইতকৈ প্ৰাচীন মহাকাব্য 'ৰামায়ণ'তো "যৱদ্বীপ" নামৰ উল্লেখ পোৱা যায়। ৰামৰ বানৰ সেনাৰ প্ৰধান সুগ্ৰীৱে সীতাৰ সন্ধানত তেওঁৰ দূতসকলক যৱদ্বীপ অৰ্থাৎ জাভা দ্বীপলৈ পঠিয়াইছিল।<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=9ic4BjWFmNIC&pg=PA465|title=History Of Ancient India (portraits Of A Nation), 1/e|date=25 March 2010|publisher=Sterling Publishers Pvt. Ltd|isbn=9788120749108|via=Google Books}}</ref> সেইবাবেই ইয়াক সংস্কৃত নাম "যাৱক দ্বীপ" (দ্বীপ = দ্বীপ বা চাৰিওফালে পানীৰে আগুৰা ভূমি) বুলি জনা গৈছিল। দক্ষিণ-পূব এছিয়ালৈ পূব ভাৰতৰ, বিশেষকৈ কলিংগৰ লগতে দক্ষিণ ভাৰতৰ ৰাজ্যসমূহৰ বণিক বা ব্যৱসায়ীসকলৰ সঘনাই আহ-যাহ আছিল।<ref>{{Cite web|title=Hinduism – The spread of Hinduism in Southeast Asia and the Pacific|url=https://www.britannica.com/topic/Hinduism|access-date=2021-08-09|website=[[Encyclopædia Britannica]]|language=en}}</ref> প্ৰায় ৪০০ খ্ৰীষ্টাব্দত পশ্চিম জাভাত ভাৰতীয় সংস্কৃতিৰ প্ৰভাৱত 'তাৰুমানগৰ' ৰাজ্য প্ৰতিষ্ঠা হয়, যাৰ শিলালিপিসমূহ ইণ্ডোনেছিয়াৰ ইতিহাসৰ আটাইতকৈ প্ৰাচীন শিলালিপিৰ ভিতৰত অন্যতম। প্ৰায় ৪২৫ খ্ৰীষ্টাব্দৰপৰা এই অঞ্চলত এক স্পষ্ট বৌদ্ধ ধৰ্মৰ প্ৰভাৱ পৰিলক্ষিত হৈছিল। প্ৰায় ষষ্ঠ শতিকাত মধ্য জাভাৰ উত্তৰ উপকূলত ভাৰতীয় আৰ্হিৰ 'কলিংগ' ৰাজ্য প্ৰতিষ্ঠা হয়। এই ৰাজ্যখনৰ নাম ভাৰতৰ পূব উপকূলৰ 'কলিংগ' ৰাজ্যৰ নামৰপৰা লোৱা হৈছিল।<ref name="Coedes">{{cite book|last=Coedès|first=George|author-link=George Coedès|editor=Walter F. Vella|others=trans. Susan Brown Cowing|title=The Indianized States of Southeast Asia|year=1968|publisher=Uny of Hawaii Press|isbn=978-0-8248-0368-1}}</ref> দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ এই সাগৰীয় যাত্ৰী বা নাৱিকসকলে ভাৰত আৰু চীন দেশৰ সৈতে ব্যাপক বাণিজ্যত লিপ্ত আছিল, যিয়ে মংগোল, চীনা আৰু জাপানীসকলৰ লগতে ইছলামিক ব্যৱসায়ীসকলৰো দৃষ্টি আকৰ্ষণ কৰিছিল। এই ইছলামিক ব্যৱসায়ীসকলে দ্বাদশ শতিকাত সুমাত্ৰাৰ আচেহ অঞ্চলত উপস্থিত হৈছিল।<ref>{{Cite web|title=Hinduism in Southeast Asia {{!}} Encyclopedia.com|url=https://www.encyclopedia.com/environment/encyclopedias-almanacs-transcripts-and-maps/hinduism-southeast-asia|access-date=2021-08-09|website=www.encyclopedia.com}}</ref> আনহাতে, মধ্যযুগীয় ভাৰতীয় পণ্ডিতসকলে ফিলিপাইনকো "পাণ্যুপায়ন" (যাৰ অৰ্থ হৈছে পানীৰে আগুৰা ভূ-খণ্ড) বুলি উল্লেখ কৰিছিল।<ref>{{cite book|doi=10.1007/978-981-10-7317-5_6|chapter=Panyupayana: The Emergence of Hindu Polities in the Pre-Islamic Philippines|title=Cultural and Civilisational Links between India and Southeast Asia|year=2018|last1=Santarita|first1=Joefe B.|pages=93–105|isbn=978-981-10-7316-8}}</ref>
ভাৰতীয় হিন্দু প্ৰভাৱ একাদশ শতিকাৰ আশে-পাশে হ্ৰাস পাবলৈ আৰম্ভ কৰে যদিও ষোড়শ শতিকালৈকে জাভাৰ দৰে ঠাইত হিন্দু ধৰ্মৰ লেখ-জোখ আছিল, আনহাতে বালিয়ে আধুনিক যুগলৈকে এনে প্ৰভাৱ অক্ষুণ্ণ ৰাখিছিল।<ref>Ricklefs, Merle C. "Southeast Asia, Hinduism, Buddhism, and Islam in." In ''Oxford Encyclopedia of the Islamic World: Digital Collection''.: Oxford University Press.</ref>
বৰ্তমান সমগ্ৰ দক্ষিণ-পূব এছিয়াত পোৱা হিন্দু সাংস্কৃতিক প্ৰভাৱৰ উদাহৰণ চোলা বংশৰ উত্তৰাধিকাৰৰ বাবে বহুখিনি ঋণী। উদাহৰণস্বৰূপে ইণ্ডোনেছিয়াৰ প্ৰম্বাননত থকা মহান মন্দিৰ কমপ্লেক্সত দক্ষিণ ভাৰতীয় স্থাপত্যৰ সৈতে কেইবাটাও সাদৃশ্য প্ৰদৰ্শন কৰা হৈছে।<ref>{{Cite book|title=A history of India|first=Hermann|last=Kulke|date=2004|publisher=Routledge|others=Rothermund, Dietmar 1933–|isbn=0203391268|edition=4th|location=New York|oclc=57054139}}</ref>
মালয় বুৰঞ্জী ছেজাৰা মেলায়ু অনুসৰি মালাকা চুলতান ৰাজ্যৰ শাসকসকলে নিজকে চোলা সাম্ৰাজ্যৰ ৰজাৰ বংশধৰ বুলি দাবী কৰিছিল। মালয়েছিয়াত আজি চোলা শাসনৰ কথা মনত আছে কাৰণ তাত থকা বহু ৰাজকুমাৰৰ নাম চোলান বা চুলানেৰে শেষ হয়, তেনে এজন হ’ল পেৰাকৰ ৰজা ৰাজা চুলান।<ref>{{Cite journal|last1=Aklujkar|first1=Ashok|last2=Kalyanaraman|first2=A.|date=1971|title=Aryatarangini: The Saga of the Indo-Aryans.|journal=Pacific Affairs|volume=44|issue=3|pages=451|doi=10.2307/2755739|issn=0030-851X|jstor=2755739}}</ref>
চোলা স্কুল অৱ আৰ্ট দক্ষিণ-পূব এছিয়াতো বিয়পি পৰিছিল আৰু দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ স্থাপত্য আৰু শিল্পকলাত প্ৰভাৱ পেলাইছিল।<ref>{{Cite book|title=Thai art with Indian influences|author=Promsak Jermsawatdi|date=1979|publisher=Abhinav Publications|oclc=6237916}}</ref><ref>{{Cite book|title=Columbia Chronologies of Asian History and Culture|url=https://archive.org/details/columbiachronolo00john|url-access=registration|last=Bowman|first=John|editor1-first=John|editor1-last=Bowman|date=31 January 2000|publisher=Columbia University Press|isbn=9780231500043|location=New York Chichester, West Sussex|doi=10.7312/bowm11004}}</ref>
একাংশ পণ্ডিতে আঙুলিয়াই দিছে যে ইক্ষৱাকু আৰু সুমতিৰ কিংবদন্তিৰ উৎপত্তি হয়তো দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ মিথত মানৱতাৰ জন্মৰ তিতা গছৰপৰাই হ’ব পাৰে। ৰজা সাগৰৰ পত্নী সুমতিৰ কিংবদন্তিত কোৱা হৈছে যে তেওঁ এবিধ তিতা গছৰ সহায়ত সন্তান জন্ম দিছিল।<ref>{{cite book|first=Koenraad|last=Elst|author-link=Koenraad Elst|title=Update on the Aryan Invasion Debate|publisher=Aditya Prakashan|year=1999|isbn=81-86471-77-4|title-link=Update on the Aryan Invasion Debate}}; Sergent, Bernard: Genèse de l'Inde, 1997.</ref>
== আধুনিক যুগ ==
[[চিত্ৰ:Bali-Ubud 0704a.jpg|left|thumb|258x258px|ইণ্ডোনেছিয়াৰ বালিত হিন্দু বালি মন্দিৰৰ প্ৰসাদ]]
আজি সমগ্ৰ দক্ষিণ-পূব এছিয়াত সজীৱ আৰু বৈচিত্ৰ্যমজ় হিন্দু সম্প্ৰদায় বিয়পি পৰে, বিশেষকৈ মালয়েছিয়া, ছিংগাপুৰ, থাইলেণ্ড, মেডান (ইণ্ডোনেছিয়া) আৰু ফিলিপাইনছত থাকি যায়, মূলতঃ বিগত শতিকাবোৰত ভাৰত উপমহাদেশৰপৰা দক্ষিণ-পূব এছিয়ালৈ প্ৰব্ৰজন কৰা তামিল লোকসকলৰ উপস্থিতিৰ বাবে। তামিল হিন্দু ধৰ্মৰ এটা উল্লেখযোগ্য দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ দিশ হ’ল থাইপুছম উৎসৱ, আনহাতে আন আন হিন্দু ধৰ্মীয় উৎসৱ যেনে দীপাৱলীও এই অঞ্চলৰ হিন্দুসকলে ভালদৰে পালন কৰে। থাইলেণ্ড আৰু কম্বোডিয়াত থাই আৰু খ্মেৰ লোকসকলে বৌদ্ধ ধৰ্মৰ লগতে হিন্দু ৰীতি-নীতি আৰু পৰম্পৰাও পালন কৰিছিল আৰু ব্ৰহ্মৰ দৰে হিন্দু দেৱতাক আজিও বহুলভাৱে শ্ৰদ্ধা কৰা হয়।<ref>{{Cite web|title=A Tribute to Hinduism: Home|url=http://www.atributetohinduism.com/Suvarnabhumi.htm|access-date=2021-08-09|website=www.atributetohinduism.com|archive-date=15 February 2006|archive-url=https://web.archive.org/web/20060215001205/http://www.atributetohinduism.com/Suvarnabhumi.htm|url-status=dead}}</ref>
ইণ্ডোনেছিয়াত কেৱল ভাৰতীয় বংশৰ লোকেই হিন্দু ধৰ্ম পালন কৰা নাই; হিন্দু ধৰ্ম এতিয়াও বালিৰ প্ৰধান ধৰ্ম হিচাপে জীয়াই আছে, য'ত স্থানীয় ইণ্ডোনেছিয়ান, বালি জনসাধাৰণে আগামা হিন্দু ধৰ্ম অনুসৰণ কৰে, যিটো হিন্দু ধৰ্মৰ এটা ভিন্নতা যিটো দ্বীপটোত প্ৰায় দু সহস্ৰাব্দ ধৰি বিকশিত হোৱা প্ৰাচীন জাভা-বালি হিন্দু পৰম্পৰাৰপৰা উদ্ভৱ হৈছে, প্ৰায়ে থলুৱা আধ্যাত্মিক উপাদানসমূহ অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়।<ref>{{Cite web|title=Swaveda – Articles – Great Expectations: Hindu Revival Moveme...|url=http://www.swaveda.com/articles.php?action=show&id=49|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20040820025445/http://www.swaveda.com/articles.php?action=show&id=49|archive-date=2004-08-20|access-date=2021-08-09|website=Swaveda}}</ref>বালিৰ বাহিৰেও জাভাত জাভা হিন্দু সংখ্যালঘুৰ সৰু সৰু এনক্লেভ পোৱা যায়, যেনে ব্ৰ'মো আৰু চেমেৰু আগ্নেয়গিৰিৰ ওচৰৰ টেংগাৰ পৰ্বতমালাৰ আশে-পাশে, মধ্য জাভাৰ কাৰাংগান্যাৰ ৰিজেন্সি আৰু যোগাকাৰ্টাৰ প্ৰম্বানানৰ ওচৰত। একেদৰে দক্ষিণ ভিয়েটনাম আৰু কম্বোডিয়াৰ চাম সংখ্যালঘুসকলৰ মাজতো হিন্দু ধৰ্ম পোৱা যায়: জাভানীসকলৰ দৰেই তেওঁলোকৰ অধিকাংশই মুছলমান কিন্তু সংখ্যালঘু হিন্দু। ইণ্ডোনেছিয়াৰ আন অঞ্চলত কালিমন্তনৰ দয়াকে স্বীকাৰ কৰা থলুৱা আধ্যাত্মিক বিশ্বাস আৰু হিন্দু কহাৰিংগানৰ দৰে থলুৱা ধৰ্ম চিনাক্ত কৰিবলৈ হিন্দু ধৰ্ম শব্দটো প্ৰায়ে ছাতিৰ শ্ৰেণী হিচাপে শিথিলভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।<ref>{{Cite web|title=South Asian religions, an introduction (article)|url=https://www.khanacademy.org/humanities/art-asia/south-asia/south-asia-intro/a/south-asian-religions-an-introduction|access-date=2021-08-09|website=[[Khan Academy]]|language=en}}</ref>
ইণ্ডোনেছিয়াত হিন্দু ধৰ্মৰ পুনৰুত্থান দেশৰ সকলো প্ৰান্ততে সংঘটিত হৈছে। ১৯৭০ চনৰ আৰম্ভণিতে চুলাৱেছিৰ টোৰাজা জনগোষ্ঠীক প্ৰথমে ‘হিন্দু ধৰ্ম’ৰ ছাতিত চিনাক্ত কৰা হৈছিল, তাৰ পিছত ১৯৭৭ চনত সুমাত্ৰাৰ কাৰো বাটক আৰু ১৯৮০ চনত কালিমন্তানৰ ঙাজু দয়াক। ১৯৯৯ চনত নেশ্যনেল ইণ্ডোনেছিয়ান ব্যুৰো অৱ ষ্টেটিষ্টিকছে এক অপ্ৰকাশিত প্ৰতিৱেদনত স্বীকাৰ কৰিছিল যে প্ৰায় ১০০,০০০ লোকে আনুষ্ঠানিকভাৱে ধৰ্মান্তৰিত হৈছিল বা বিগত দুটা দশকত ইছলামৰপৰা হিন্দু ধৰ্মলৈ ‘পুনৰ ধৰ্মান্তৰিত’।<ref>{{cite web|url=http://www.swaveda.com/articles.php?action=show&id=49|title=Swaveda – Articles – Great Expectations: Hindu Revival Moveme|access-date=2004-07-24|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20040820025445/http://www.swaveda.com/articles.php?action=show&id=49|archive-date=20 August 2004}}</ref>
ধৰ্মীয় পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰ্যালয়ে ২০০৭ চনলৈকে অনুমান কৰিছিল যে ইণ্ডোনেছিয়াত কমেও এক কোটি হিন্দু আছে।<ref>{{Cite web|url=https://2001-2009.state.gov/g/drl/rls/irf/2007/90137.htm|title=United States Department of State|date=14 September 2007}}</ref>
হিন্দু ধৰ্মৰ বৃদ্ধিৰ মূলতে হৈছে জাভাৰ বিখ্যাত ভৱিষ্যদ্বাণী সবদাপালন আৰু জয়াবায়া। শেহতীয়াকৈ হিন্দু ধৰ্ম গ্ৰহণ কৰা বহু লোক সুকৰ্ণোৰ পিএনআইৰ পৰিয়ালৰ সদস্য আছিল, আৰু এতিয়া মেগাৱতী সুকৰ্ণপুত্ৰীক সমৰ্থন কৰে। ‘মাজাপাহিতৰ ধৰ্ম’ (হিন্দু ধৰ্ম)লৈ এই প্ৰত্যাৱৰ্তন জাতীয়তাবাদী গৌৰৱৰ বিষয়।
ইণ্ডোনেছিয়ান বালিসকলৰ কাষত এতিয়া বালামন চামসকল দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ একমাত্ৰ জীয়াই থকা স্থানীয় (অভাৰতীয়) হিন্দু। ভিয়েটনামত চাম জনগোষ্ঠীয় সংখ্যালঘুৰ প্ৰায় ১ লাখ ৬০ হাজাৰ সদস্য আছে। ইয়াৰে অধিকাংশই ইছলাম ধৰ্ম পালন কৰাৰ বিপৰীতে কিছুমান হিন্দু। শতিকাজুৰি কিন (ভিয়েটনামী)ৰ আধিপত্য থকাৰ পিছত আজি চাম সংস্কৃতিক পুনৰুজ্জীৱিত কৰাৰ কিছু প্ৰচেষ্টা চলিছে।<ref>{{cite news|work=National Geographic|title=The Cham: Descendants of Ancient Rulers of South China Sea Watch Maritime Dispute From Sidelines, The ancestors of Vietnam's Cham people built one of the great empires of Southeast Asia|author=Adam Bray|date=18 June 2014|url=http://news.nationalgeographic.com/news/2014/06/140616-south-china-sea-vietnam-china-cambodia-champa/|archive-url=https://web.archive.org/web/20140620153051/http://news.nationalgeographic.com/news/2014/06/140616-south-china-sea-vietnam-china-cambodia-champa/|url-status=dead|archive-date=20 June 2014}}</ref>
== দেশসমূহ ==
হিন্দু ধৰ্ম দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ সংখ্যালঘু ধৰ্ম আৰু ইয়াৰ জনসংখ্যা ইণ্ডোনেছিয়া, মালয়েছিয়া, ছিংগাপুৰ আৰু ম্যানমাৰত যথেষ্ট। ইণ্ডোনেছিয়া বিশ্বৰ চতুৰ্থ বৃহত্তম হিন্দু জনসংখ্যা, মূলতঃ বালি দ্বীপত।
=== ব্ৰুণেই ===
মাজাপাহিত সাম্ৰাজ্যৰ প্ৰতি আনুগত্যৰ জৰিয়তে হিন্দু ধৰ্ম ব্যাপকভাৱে প্ৰভাবিত হৈছিল আৰু স্থানীয় লোকে গ্ৰহণ কৰিছিল। পিছলৈ ১৫ শতিকাৰ সময়ছোৱাত আৰবসকলে ব্ৰুনাই আক্ৰমণ কৰে যাৰ ফলত নাগৰিকসকলৰ ওপৰত বলপূৰ্বক ধৰ্মান্তৰকৰণ আৰু গণ নিৰ্যাতনৰ বাবে হিন্দু শাসনৰ অন্ত পৰে।
=== কম্বোডিয়া ===
মূল প্ৰবন্ধ: [[:en:Hinduism_in_Cambodia|কম্বোডিয়াত হিন্দু ধৰ্ম]]
[[চিত্ৰ:A statue inside the Angkor Wat in Cambodia; January 2020.jpg|left|thumb|বিষ্ণুৰ মূৰ্তিৰপৰা ৰূপান্তৰিত অংকোৰ ৱাটত বুদ্ধৰ মূৰ্তি]]
ফুনান ৰাজ্যৰ আৰম্ভণিতে [[কম্বোডিয়া]] প্ৰথমে [[হিন্দু ধৰ্ম]]ৰদ্বাৰা প্ৰভাবিত হৈছিল। হিন্দু ধৰ্ম খ্মেৰ সাম্ৰাজ্যৰ অন্যতম চৰকাৰী ধৰ্ম আছিল। বিশ্বৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ মন্দিৰ কমপ্লেক্স (বৰ্তমান বৌদ্ধ) আংকৰ ৱাট এসময়ত হিন্দু মন্দিৰ আছিল। খ্মেৰ ৰাজ্যত পালন কৰা প্ৰধান ধৰ্ম আছিল হিন্দু ধৰ্ম, তাৰ পিছত বৌদ্ধ ধৰ্মৰ জনপ্ৰিয়তা। প্ৰথম অৱস্থাত ৰাজ্যখনে হিন্দু ধৰ্মক মূল ৰাষ্ট্ৰ ধৰ্ম হিচাপে অনুসৰণ কৰিছিল।
[[চিত্ৰ:Angkor Vat (6783535194).jpg|thumb|কম্বোডিয়াৰ অংকোৰ ৱাট হৈছে দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ শতাধিক প্ৰাচীন হিন্দু মন্দিৰৰ ভিতৰত এটা। ]]
মহাদেৱৰ [[বিষ্ণু]] আৰু [[শিৱ]] খ্মেৰ হিন্দু মন্দিৰত পূজা কৰা আটাইতকৈ পূজনীয় [[দেৱতা (হিন্দু ধৰ্ম)|দেৱতা]] আছিল। মৰণোত্তৰ ৰজা দ্বিতীয় সূৰ্য্যবৰ্মানক বিষ্ণু হিচাপে সন্মান জনাবলৈ অংকোৰ ৱাটৰ দৰে মন্দিৰবোৰক প্ৰকৃততে প্ৰেহ পিছনুলোক (সংস্কৃতত ভাৰ বিষ্ণুলোক) বা বিষ্ণুৰ ৰাজ্য বুলি জনা যায়। [[ব্ৰাহ্মণ]] (হিন্দু পুৰোহিত)দ্বাৰা কৰা হিন্দু অনুষ্ঠান আৰু অনুষ্ঠান, সাধাৰণতে ৰজাৰ পৰিয়ালৰ শাসক অভিজাত শ্ৰেণী, সম্ভ্ৰান্ত আৰু শাসক শ্ৰেণীৰ মাজতহে থাকিল।
খমেৰ সাম্ৰাজ্যই এখন জটিল সমাজ গঢ়ি তুলিছিল য'ত অত্যাধুনিক সংস্কৃতি, কলা আৰু স্থাপত্যৰ বিকাশ হৈছিল। খমেৰ ৰজা আৰু তেওঁৰ বিষয়াসকল জলসিঞ্চন ব্যৱস্থাপনা আৰু পানী বিতৰণৰ দায়িত্বত আছিল, য'ত কেনেল, খাদ আৰু বৰায় নামৰ বিশাল জলাধাৰৰ দৰে জটিল জলসিঞ্চন আন্তঃগাঁথনিৰ এটা শৃংখলা অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। সমাজখন হিন্দু বৰ্ণ ব্যৱস্থাক প্ৰতিফলিত কৰা এটা শ্ৰেণী ব্যৱস্থাৰ ভিত্তিত সজ্জিত আছিল, য'ত সাধাৰণ মানুহ – ধানৰ কৃষক আৰু মাছমৰীয়াসকল – জনসংখ্যাৰ বৃহৎসংখ্যক অংশ গঠন কৰিছিল। ক্ষত্ৰিয়সকল – ৰাজবংশ, অভিজাতসকল, সেনাপতিসকল, সৈন্যসকল, আৰু যোদ্ধাসকল – এটা শাসনকাৰী অভিজাত শ্ৰেণী আৰু কৰ্তৃপক্ষ গঠন কৰিছিল। অন্যান্য সামাজিক শ্ৰেণীৰ ভিতৰত আছিল ব্ৰাহ্মণ (পুৰোহিত), ব্যৱসায়ী, কাঠমিস্ত্ৰী আৰু শিল্পকৰ্মী, কুমহৰ, ধাতুশিল্পী, সোণাৰ আৰু বয়নশিল্পী, আৰু সামাজিকভাৱে সৰ্বনিম্ন স্তৰত আছিল দাস-দাসী। বিস্তৃত জলসিঞ্চন প্ৰকল্পসমূহে অতিৰিক্ত ধান উৎপাদন কৰিছিল যাৰদ্বাৰা এক বিশাল জনসংখ্যাক জীৱন-ধাৰণ কৰিব পৰা হৈছিল। ৰাষ্ট্ৰীয় ধৰ্ম আছিল হিন্দু ধৰ্ম কিন্তু দেৱৰাজৰ ধৰ্মীয় অনুশাসনৰদ্বাৰা প্ৰভাবিত হৈছিল, যি খেমাৰ ৰজাসকলক পৃথিৱীত জীৱিত দেৱতাসমূহৰ ঐশ্বৰিক গুণৰ অধিকাৰী হিচাপে উন্নীত কৰিছিল, যাক বিষ্ণু বা শিৱৰ অৱতাৰ বুলি কোৱা হৈছিল।<ref name="God and King">{{cite book|url=http://www.easternbookcorporation.com/moreinfo.php?txt_searchstring=7306|archive-url=https://web.archive.org/web/20060513032347/http://www.easternbookcorporation.com/moreinfo.php?txt_searchstring=7306|url-status=dead|archive-date=13 May 2006|title=God and King : The Devaraja Cult in South Asian Art & Architecture|author=Sengupta, Arputha Rani (Ed.)|year=2005|publisher=National Museum Institute|isbn=8189233262|access-date=14 September 2012}}</ref>ৰাজনীতিত, এই মৰ্যাদাক ৰজাৰ শাসনৰ ঐশ্বৰিক ন্যায্যতা হিচাপে গণ্য কৰা হৈছিল। এই পূজাৰ ফলত খমেৰ ৰজাসকলে বিশাল স্থাপত্য প্ৰকল্প আৰম্ভ কৰিব পাৰিছিল, ৰজাৰ পৃথিৱীত দৈবিক শাসন উদ্যাপন কৰিবলৈ অংকোৰ ৱাট আৰু বায়নৰ দৰে মহিমামণ্ডিত স্মৃতিস্তম্ভ নিৰ্মাণ কৰিছিল।<ref>{{Cite news|date=14 August 2007|title=Map reveals ancient urban sprawl|language=en-GB|url=https://news.bbc.co.uk/1/hi/sci/tech/6945574.stm|access-date=2021-08-09}}</ref>
সাম্ৰাজ্যৰ আনুষ্ঠানিক ধৰ্মসমূহৰ ভিতৰত হিন্দুধৰ্ম আৰু মহাযান বৌদ্ধধৰ্ম অন্তৰ্ভুক্ত আছিল, যেতিয়ালৈকে ১৩ শতিকাত শ্ৰীলংকাৰপৰা প্ৰৱৰ্তনৰ পাছত থেৰাভাদা বৌদ্ধধৰ্ম প্ৰচলিত হোৱা নাছিল, এমনকি নিম্ন শ্ৰেণীৰ মাজতো।<ref>[[Hinduism in Southeast Asia#Keyes1995|Keyes, 1995]], pp.78–82</ref>সেই সময়ৰ পৰা, কম্বোডিয়াত হিন্দু ধৰ্মৰ ক্ৰমশঃ পতন ঘটে আৰু অৱশেষত থেৰাৱাদান বৌদ্ধ ধৰ্মই ৰাজ্যৰ প্ৰধান ধৰ্ম হিচাপে স্থান লাভ কৰে। তাৰ সত্ত্বেও, হিন্দু ধৰ্মীয় অনুষ্ঠানসমূহে ৰাজ্যত এতিয়াও গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰি আছে। প্ৰতিবেশী থাইলেণ্ডৰ দৰে, ৰাজ্যাভিষেকৰ অনুষ্ঠান প্ৰধানত ৰাজকীয় ব্ৰাহ্মণসকলে পৰিচালনা কৰে, যাৰ সময়ত ৰজাই প্ৰাচীন ৰাষ্ট্ৰীয় পৰম্পৰা বজাই ৰাখিবলৈ দেৱতা বিষ্ণু আৰু শিৱৰ মূৰ্তিৰ সন্মুখত শপত গ্ৰহণ কৰে।<ref>{{Cite web|url=https://www.phnompenhpost.com/national/royal-cambodian-coronation|title=A Royal Cambodian Coronation}}</ref>
=== ইণ্ডোনেছিয়া ===
মূল প্ৰবন্ধ: [[:en:Hinduism_in_Indonesia|ইণ্ডোনেছিয়াত হিন্দু ধৰ্ম]]
[[চিত্ৰ:Candi Prambanan; candi Hindu terindah di Asia Tenggara.jpg|left|thumb|ইণ্ডোনেছিয়াৰ সৰ্ববৃহৎ হিন্দু মন্দিৰৰ স্থান, ৯ম শতিকাৰ প্ৰাম্বানন ত্ৰিমূৰ্তি মন্দিৰ কমপ্লেক্সৰ প্ৰধান তিনিটা স্তম্ভ]]
বৰ্তমান ইণ্ডোনেছিয়াত, মুঠ জনসংখ্যাৰ ১.৭% লোকে হিন্দু ধৰ্ম পালন কৰে। ২০১০ চনৰ জনগণনা অনুসৰি, হিন্দুসকলে বালিৰ জনসংখ্যাৰ ৮৩.২৯% আৰু মধ্য কালিমান্তানৰ জনসংখ্যাৰ ৫.৭৫% গঠন কৰে। যি কি নহওক, চতুৰ্থ শতিকাৰপৰা পোন্ধৰশ শতিকালৈকে, অধিকাংশ জনসংখ্যায় হিন্দুধৰ্ম আৰু বৌদ্ধধৰ্ম গ্ৰহণ কৰিছিল, লগতে স্থানীয় আদিবাসী এনিমিজম আৰু ডাইনামিজম বিশ্বাসৰ সৈতে প্ৰাকৃতিক আৰু পূৰ্বপুৰুষৰ আত্মাক সন্মান জনাইছিল। ১৫ ৰপৰা ১৬ শতিকাৰ ভিতৰত ইছলামে ইণ্ডোনেছিয়াৰ দ্বীপপুঞ্জত সংখ্যাগৰিষ্ঠ ধৰ্ম হিচাপে হিন্দুধৰ্ম আৰু বৌদ্ধধৰ্মক প্ৰতিষ্থাপন কৰিছিল। হিন্দু ধৰ্মৰ প্ৰভাৱে বালি, জাভা আৰু ছুমাট্ৰাৰ সংস্কৃতিত গভীৰভাৱে নিজৰ ছাপ ৰাখিছে। বালি হৈছে এক সময়ত হিন্দু প্ৰভুত্বাধীন অঞ্চলৰ অন্তিম অৱশিষ্টাংশ।<ref>{{Cite web|url=https://sp2010.bps.go.id/index.php/site/tabel?tid=321&wid=0|title=Sensus Penduduk 2010}}</ref>
[[চিত্ৰ:Bratan Bali Indonesia Balinese-family-after-Puja-01.jpg|thumb|[[বালি হিন্দু ধৰ্ম|হিন্দু]] [[বালি জনগোষ্ঠী|বালিনী]] পৰিয়াল [[পূৰা উলুন দানু ব্ৰতন|ব্ৰতন মন্দিৰ]]ত পূজাৰ পিছত। ]]
প্ৰথম শতিকাৰ আৰম্ভণিতে হিন্দু প্ৰভাৱে ইণ্ডোনেছিয়াৰ দ্বীপপুঞ্জত প্ৰৱেশ কৰিছিল। চতুৰ্থ শতিকাত, পূব কালিমান্তানৰ কুটাই, পশ্চিম জাভাৰ তৰুমানগাৰা আৰু মধ্য জাভাৰ হ'লিং (কালিংগা) ৰাজ্যসমূহ এই অঞ্চলত প্ৰতিষ্ঠিত প্ৰাৰম্ভিক হিন্দু ৰাজ্যসমূহৰ ভিতৰত আছিল। উল্লেখযোগ্য প্ৰাচীন ইণ্ডোনেছিয়াৰ হিন্দু ৰাজ্যসমূহ হৈছে মাতাৰাম ৰাজ্য (নৱম শতিকাৰ ৰাজকীয় ত্ৰিমূৰ্তি প্ৰাম্বানন মন্দিৰ নিৰ্মাণৰ বাবে বিখ্যাত) তাৰ পাছত কেদিৰি, সিংঘাসাৰী আৰু চতুৰ্দশ শতিকাৰ মাজাপাহিত, হিন্দু-বৌদ্ধ জাভানীয় সাম্ৰাজ্যৰ ভিতৰত অন্তিম আৰু বৃহত্তম। হিন্দু সভ্যতাসমূহে ইণ্ডোনেছিয়াৰ সংস্কৃতিত নিজৰ চিহ্ন ৰাখি গৈছে। মহাভাৰত আৰু ৰামায়ণ মহাকাব্যসমূহ, ইণ্ডোনেছিয়াৰ কলাৰ ধৰণসমূহৰ মাজত স্থায়ী পৰম্পৰা হৈ পৰিল, যি ৱায়াং ছায়া পুতলা আৰু নৃত্য অনুষ্ঠানত প্ৰকাশ পাইছিল। বহুতো ইণ্ডোনেছিয়ান নাম সংস্কৃত ভিত্তিক, আৰু বাহাসা ইণ্ডোনেছিয়াত সংস্কৃত উৎসৰ বহুতো ঋণ শব্দ আছে। বিষ্ণুৰ বাহন গৰুড়ক ৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰতীক গৰুড় পঞ্চশীল আৰু গৰুড় ইণ্ডোনেছিয়া নামৰ পতাকা বহনকাৰী ৰাষ্ট্ৰীয় বিমান সংস্থা দুয়োটাৰে প্ৰতীক হিচাপে গ্ৰহণ কৰা হৈছিল।<ref name="ricklefs">{{Cite book|last=Ricklefs|first=Merle Calvin|title=A history of modern Indonesia since c. 1300 (2nd ed.)|publisher=Stanford University Press / Macmillans|year=1993|isbn=9780804721950}}</ref>
[[চিত্ৰ:17 Years of Sekar Jepun 2014-11-01 18.jpg|thumb|[[বালি হিন্দু ধৰ্ম|বালি হিন্দু]] ৰ এটা নৃত্য পৰিৱেশন। এই নৃত্যবোৰৰ বহুতো হিন্দু মহাকাব্য আৰু অন্যান্য সাহিত্যৰ পৌৰাণিক বা আধ্যাত্মিক কাহিনী প্ৰতিফলিত কৰা অনুষ্ঠান। ]]
বৰ্তমান, ইণ্ডোনেছিয়া চৰকাৰে ইছলাম, প্ৰটেষ্টাণ্ট, ৰোমান কেথলিক, বৌদ্ধ আৰু কনফুচিয়ানিজমৰ লগতে হিন্দু ধৰ্মক দেশৰ ছটা আনুষ্ঠানিকভাৱে অনুমোদিত ধৰ্ম হিচাপে স্বীকৃতি দিছে। জাভাৰ হিন্দু সম্প্ৰদায়বোৰ সাধাৰণতে নিৰ্মিত মন্দিৰ (পুৰা) বা পুৰাতাত্ত্বিক মন্দিৰৰ স্থান (কান্দি)ৰ চাৰিওফালে কেন্দ্ৰীভূত হয় যিবোৰ হিন্দু ধৰ্মৰ উপাসনাৰ স্থান হিচাপে পুনৰুদ্ধাৰ কৰা হৈছে।<ref>{{cite journal|last=Hosen|first=N|title=Religion and the Indonesian Constitution: A Recent Debate|journal=Journal of Southeast Asian Studies|volume=36|issue=3|pages=419–440|publisher=Cambridge University Press|date=8 September 2005|url=http://eprint.uq.edu.au/archive/00002795/01/hosen-JSEAS.pdf|doi=10.1017/S0022463405000238|s2cid=1636786|access-date=26 October 2006|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20060828034442/http://eprint.uq.edu.au/archive/00002795/01/hosen-JSEAS.pdf|archive-date=28 August 2006}}</ref>
পূব জাভাৰ এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ হিন্দু মন্দিৰ হৈছে পূৰা মান্দাৰাগিৰি সুমেৰু আগুং, যি মাউণ্টৰ ঢালত অৱস্থিত। জাভাৰ সৰ্বোচ্চ পৰ্বত চেমেৰু। আন এটা হিন্দু মন্দিৰ, যাক জাভাৰ অন্তিম হিন্দু ৰাজনৈতিক ব্যৱস্থা ব্লাম্বাঙ্গান সাম্ৰাজ্যৰ সৈতে সংপৃক্ত ক্ষুদ্ৰ প্ৰত্নতাত্ত্বিক অৱশেষ থকা এটা স্থানত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল, আৰু পূৰা লোকা মোক্ষা জয়াবায়া (কেদিৰিৰ ওচৰৰ মেনাং গাঁৱত), য'ত হিন্দু ৰজা আৰু ভৱিষ্যতবক্তা জয়াবায়াই আধ্যাত্মিক মুক্তি (মোক্ষ) লাভ কৰিছিল বুলি কোৱা হয়। আন এটা স্থান হৈছে পূব জাভাৰ নতুন পূৰা পুচাক ৰাউং, যাক বালিনীয় সাহিত্যত সেই স্থান হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছে য'ৰপৰা মহৰ্ষি মাৰ্কণ্ডেয়ে ১৪ শতিকাত হিন্দু ধৰ্ম বালীলৈ লৈ গৈছিল।<ref>{{Cite web|url=https://www.aboutbali.beritabali.com/read/2017/06/17/201706170003/kisah-kedatangan-rsi-markandeya-versi-bali-majapahit-dan-bali-aga|title=Kisah Kedatangan Rsi Markandeya Versi Bali Majapahit dan Bali Aga - Beritabali.com|website=aboutbali.beritabali.com|language=id|access-date=2020-04-19|archive-date=26 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210926025841/https://www.aboutbali.beritabali.com/read/2017/06/17/201706170003/kisah-kedatangan-rsi-markandeya-versi-bali-majapahit-dan-bali-aga|url-status=dead}}</ref>
প্ৰাচীন হিন্দু মন্দিৰ স্থানৰ প্ৰধান প্ৰত্নতাত্ত্বিক অৱশিষ্টৰ আশে-পাশে পুনৰুত্থানৰ উদাহৰণ কিংবদন্তি হিন্দু সাম্ৰাজ্য মাজাপাহিতৰ ৰাজধানী মোজোকেৰ্ট’ৰ ওচৰৰ ট্ৰ’উলানত পোৱা গৈছিল। স্থানীয় হিন্দু আন্দোলনে নতুনকৈ খনন কৰা মন্দিৰ ভৱন এটাৰ নিয়ন্ত্ৰণ লাভৰ বাবে সংগ্ৰাম কৰি আছে যিটো তেওঁলোকে সক্ৰিয় হিন্দু পূজাৰ স্থান হিচাপে পুনৰুদ্ধাৰ কৰা দেখিব বিচাৰে। সৰু হিন্দু ৰাজ্য মাজাপাহিটক সাম্ৰাজ্যলৈ ৰূপান্তৰিত কৰাৰ অভিযোগ উত্থাপন কৰা ব্যক্তিজনৰ নামত এই মন্দিৰটো উছৰ্গা কৰা হৈছে। যদিও পূব জাভাত ইছলামকৰণৰ প্ৰতিৰোধৰ ইতিহাস অধিক স্পষ্ট হৈ পৰিছে, তথাপি প্ৰম্বাননৰ প্ৰাচীন হিন্দু কীৰ্তিচিহ্নৰ ওচৰত মধ্য জাভাতো হিন্দু সম্প্ৰদায়ৰ সম্প্ৰসাৰণ ঘটিছে। ২০১৯ চনৰ ৯ নৱেম্বৰৰপৰা ১২ নৱেম্বৰলৈ এই মন্দিৰ চৌহদত মহান অভিষেক পৱিত্ৰ অনুষ্ঠান অনুষ্ঠিত হয়। ৮৫৬ চনত প্ৰম্বনন মন্দিৰ প্ৰতিষ্ঠা হোৱাৰ ১১৬৩ বছৰৰ পাছত প্ৰথমবাৰৰ বাবে এই হিন্দু অনুষ্ঠান অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref>{{Cite web|url=https://dharmadana.id/umat-hindu-diy-gelar-ritual-pensucian-candi-prambanan-pertama-setelah-ribuan-tahun/|title=Umat Hindu DIY Gelar Ritual Pensucian Candi Prambanan Pertama Setelah Ribuan Tahun » Badan Dharma Dana Nasional|date=13 November 2019|website=Badan Dharma Dana Nasional|language=id-ID|access-date=2020-04-19|archive-date=12 August 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200812215033/https://dharmadana.id/umat-hindu-diy-gelar-ritual-pensucian-candi-prambanan-pertama-setelah-ribuan-tahun/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.thejakartapostimages.com/images/view/41261|title=Upacara Abhiseka di Candi Prambanan Yogyakarta by {{!}} The Jakarta Post Images|website=thejakartapostimages.com|access-date=2019-12-04}}</ref> অভিষেক অনুষ্ঠানৰ উদ্দেশ্য আছিল মন্দিৰটো পৰিষ্কাৰ, পৱিত্ৰ আৰু শুদ্ধ কৰা, এইদৰে ইয়াৰ অৰ্থ হ’ল যে মন্দিৰটো কেৱল প্ৰত্নতাত্ত্বিক আৰু পৰ্যটনস্থলী নহয়, বৰঞ্চ হিন্দু ধৰ্মীয় কাৰ্যকলাপৰ কেন্দ্ৰবিন্দু হিচাপে ইয়াৰ মূল কাৰ্য্যকো পুনৰুদ্ধাৰ কৰা হৈছে।<ref>{{Cite web|url=http://www.bumn.go.id/borobudur/berita/1-Abhiseka-Prambanan|title=Abhiseka Prambanan|last=Kurnia|first=Fadjrin|website=bumn.go.id/|language=id|date=5 November 2019|access-date=2019-12-04|archive-date=4 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191204150425/http://www.bumn.go.id/borobudur/berita/1-Abhiseka-Prambanan|url-status=dead}}</ref>
=== লাওছ ===
লাওছৰ জনসংখ্যাৰ ০.১%তকৈও কম হিন্দু ধৰ্ম। লাওছৰ প্ৰায় ৭,০০০ লোক হিন্দু।
প্ৰাচীন লাওছ হিন্দু খ্মেৰ সাম্ৰাজ্যৰ অংশ আছিল। ৱাট ফৌ সেই সময়ৰ অন্যতম শেষ প্ৰভাৱ। ৰামায়ণৰ লাওচীয়া অভিযোজনটোক ফ্ৰা লাক ফ্ৰা লম বুলি কোৱা হয়।
=== মালয়েছিয়া ===
[[চিত্ৰ:Taipusam Batu Caves, 2012 - panoramio (6).jpg|thumb|মালয়েছিয়াৰ বাটু গুহা মন্দিৰত থাইপুছাম উৎসৱ। মালয়েছিয়াৰ হিন্দুসকলৰ অধিকাংশই তামিল। ]]
মালয়েছিয়াৰ চতুৰ্থ বৃহত্তম ধৰ্ম হিন্দু ধৰ্ম। ২০১০ চনৰ মালয়েছিয়াৰ লোকপিয়ল অনুসৰি প্ৰায় ১৭.৮ লাখ মালয়েছিয়াৰ বাসিন্দা (মুঠ জনসংখ্যাৰ ৬.৩%) হিন্দু।<ref>[http://www.statistics.gov.my/portal/index.php?option=com_content&id=1215 2010 Population and Housing Census of Malaysia (Census 2010)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140914022602/http://www.statistics.gov.my/portal/index.php?option=com_content&id=1215|date=14 September 2014}} Department of Statistics Malaysia, Official Portal (2012)</ref>
অধিকাংশ মালয়েচিয়ান হিন্দু উপদ্বীপীয় মালয়েচিয়াৰ পশ্চিম অংশত বসবাস কৰে। প্ৰাচীন আৰু মধ্যযুগীয় সময়ছোৱাত ভাৰতীয় হিন্দু আৰু বৌদ্ধ ধৰ্মাৱলম্বীসকল মালয়েচিয়ালৈ আহিবলৈ আৰম্ভ কৰিছিল। ১৯ আৰু ২০ শতিকাত ব্ৰিটিছ ঔপনিৱেশিক সাম্ৰাজ্যই কফি আৰু কুঁহিয়াৰ খেতিৰ লগতে টিন খনিৰ চুক্তিবদ্ধ শ্ৰমিক হিচাপে দক্ষিণ ভাৰতৰপৰা বৃহৎসংখ্যক হিন্দুক মালয়েচিয়ালৈ আনিছিল; পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁলোকক চীনা বৌদ্ধসকলৰ সৈতে ৰবৰ বাগানসমূহত বৃহৎ সংখ্যাত নিয়োজিত কৰা হৈছিল। শ্ৰমিকৰ পৰিৱৰ্তন হ্ৰাস কৰা আৰু শ্ৰমৰ স্থিৰতা বৃদ্ধি কৰাৰ উদ্দেশ্যে প্ৰস্তুত কৰা ব্ৰিটিছ ‘কাংগানী’ নিযুক্তি ব্যৱস্থাই হিন্দু শ্ৰমিকসকলক মালয়েচিয়াত ব্ৰিটিছ কাম-কাজত যোগ দিবলৈ ভাৰতৰপৰা তেওঁলোকৰ বন্ধু-বান্ধৱ আৰু পৰিয়ালৰ লোকক নিযুক্তি দিবলৈ উৎসাহিত কৰিছিল। ১৯০০ চনৰ আৰম্ভণিৰ ভাগত এই কাংগানী ব্যৱস্থাই মালয়েচিয়ালৈ বহুসংখ্যক তামিল হিন্দুক লৈ আহিছিল।<ref>Sandhu (2010), Indians in Malaya: Some Aspects of Their Immigration and Settlement (1786–1957), Cambridge University Press, {{ISBN|978-0521148139}}, pp. 89–102</ref>১৯৫০ চনৰ ভিতৰত মালয়েছিয়াৰ প্ৰায় ১২.৮% জনসংখ্যায় হিন্দু বুলি দাবী কৰিছিল।<ref>{{Cite web|title=Siddha Community|url=http://www.siddha.com.my/|access-date=2021-08-09|website=www.siddha.com.my}}</ref>
১৯৫৭ চনত মালয়েছিয়াই ব্ৰিটিছ ঔপনিৱেশিক সাম্ৰাজ্যৰপৰা স্বাধীনতা লাভ কৰাৰ পাছত মালয়েছিয়াই নিজৰ চৰকাৰী ৰাষ্ট্ৰ ধৰ্মক ইছলাম বুলি ঘোষণা কৰি বৈষম্যমূলক সংবিধানৰ লগতে ১৯৭১ চনৰ দেশদ্ৰোহ আইন গ্ৰহণ কৰে যিয়ে মালয়েছিয়াই ধৰ্ম, ভাষা আৰু নাগৰিকত্ব নীতিৰ প্ৰতি মালয়েছিয়াৰ ব্যৱহাৰৰ ওপৰত ৰাজহুৱা বিতৰ্ক সীমিত কৰি পেলায়।<ref name="2011report">[http://www.refworld.org/docid/502105a42d.html 2011 Report on International Religious Freedom – Malaysia] U.S. State Department (2012)</ref><ref name="gandg">Gill & Gopal, Understanding Indian Religious Practice in Malaysia, J Soc Sci, 25(1-2-3): 135–146 (2010)</ref><ref>Raymond Lee, Patterns of Religious Tension in Malaysia, Asian Survey, Vol. 28, No. 4 (Apr. 1988), pp. 400–418</ref> যোৱা দশকবোৰত মালয়েছিয়াৰ বিভিন্ন ৰাজ্য চৰকাৰ আৰু ইয়াৰ শ্বৰীয়ত আদালতে আন সংখ্যালঘু ধৰ্মৰ লগতে হিন্দুসকলৰ ওপৰত ধৰ্মীয় নিৰ্যাতন চলোৱাৰ বাতৰি বাঢ়িছে।<ref name="2011report2">[http://www.refworld.org/docid/502105a42d.html 2011 Report on International Religious Freedom – Malaysia] U.S. State Department (2012)</ref><ref>[https://2009-2017.state.gov/documents/organization/222357.pdf Religious Freedom Report 2013 – Malaysia] U.S. State Department (2014)</ref> ব্যক্তিগত সম্পত্তিত নিৰ্মিত, আৰু মালয়েছিয়াৰ স্বাধীনতাৰ বহু আগতেই নিৰ্মাণ কৰা হিন্দু মন্দিৰসমূহ শেহতীয়া বছৰবোৰত মালয়েছিয়াৰ চৰকাৰী বিষয়াসকলে ভাঙি পেলাইছে।<ref>[https://2009-2017.state.gov/documents/organization/208456.pdf Religious Freedom Report 2012 – Malaysia] U.S. State Department (2013)</ref> ১৯৭০ চনৰপৰা মালয়েছিয়াৰপৰা হিন্দুসকলৰ (বৌদ্ধ আৰু খ্ৰীষ্টানসকলৰ লগতে) বৃহৎ পৰিসৰৰ প্ৰব্ৰজন ঘটিছে।<ref>[http://www.orfonline.org/cms/export/orfonline/modules/issuebrief/attachments/malaysia_1203067850658.pdf Malaysian Indian Community: Victim of ‘Bumiputera’ Policy] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140913194927/http://www.orfonline.org/cms/export/orfonline/modules/issuebrief/attachments/malaysia_1203067850658.pdf|date=13 September 2014}} ORF Issue Report (2008)</ref><ref name="akaur">Amarjit Kaur, [http://asiapacific.anu.edu.au/newmandala/2013/02/20/aliens-in-the-land-indian-migrant-workers-in-malaysia/ Indian migrant workers in Malaysia – part 1] Australian National University</ref><ref name="akaur2">Amarjit Kaur, [http://asiapacific.anu.edu.au/newmandala/2013/02/21/aliens-in-the-land-indian-migrant-workers-in-malaysia-part-2/ Indian migrant workers in Malaysia – part 2] Australian National University</ref>
মালয়েছিয়াৰ হিন্দুসকলে দীপাৱলী (পোহৰৰ উৎসৱ), থাইপুছাম (ভগৱান মুৰুগান উৎসৱ), পংগল (চপোৱা উৎসৱ) আৰু নৱৰাত্ৰি (দুৰ্গা উৎসৱ) পালন কৰে।
=== ম্যানমাৰ ===
[[চিত্ৰ:Hindu temple procession cart, Yangon.jpg|thumb|ম্যানমাৰৰ ইয়াংগনত হিন্দু শোভাযাত্ৰা]]
বাৰ্মাত (ম্যানমাৰ) প্ৰায় ৮,৪০,০০০ লোকে হিন্দু ধৰ্ম পালন কৰে, যদিও ইয়াৰ কোনো নিৰ্ভৰযোগ্য লোকপিয়লৰ তথ্য উপলব্ধ নাই। ম্যানমাৰৰ বেছিভাগ হিন্দুই হৈছে বাৰ্মীজ ভাৰতীয়। <ref>[https://www.pewforum.org/2012/12/18/table-religious-composition-by-country-in-numbers/ Table: Religious Composition by Country, in Numbers] Pew Research Center (December 2012)</ref> আধুনিক ম্যানমাৰৰ বেছিভাগ হিন্দু ইয়াংগন আৰু মাণ্ডালেৰ দৰে চহৰীয়া কেন্দ্ৰসমূহত পোৱা যায়। বাৰ্মাৰ অন্যান্য অংশতো প্ৰাচীন হিন্দু মন্দিৰ আছে, যেনে বাগানত অৱস্থিত বিষ্ণুৰ নামত উৎসৰ্গিত ১১ শতিকাৰ নাথলাউং ক্যাউং মন্দিৰ। ম্যানমাৰৰ হিন্দু ধৰ্ম বৌদ্ধ ধৰ্মৰদ্বাৰাও প্ৰভাবিত হৈছে, যাৰ বাবে ম্যানমাৰৰ বহুতো হিন্দু মন্দিৰত বুদ্ধৰ মূৰ্তিও স্থাপন কৰা দেখা যায়।<ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-25438275|title=Myanmar's Tamils seek to protect their identity|work=BBC News|date=6 March 2014}}</ref><ref>{{Cite web|last1=Han|first1=Thi Ri|url=https://frontiermyanmar.net/en/myanmars-hindu-community-looks-west|title=Myanmar's Hindu community looks west|work=Frontier Myanmar|date=18 May 2016|access-date=2 December 2017|archive-date=24 June 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180624093156/https://frontiermyanmar.net/en/myanmars-hindu-community-looks-west|url-status=dead}}</ref>
বৌদ্ধ ধৰ্ম প্ৰধান সংস্কৃতি হোৱা সত্ত্বেও বৰ্তমানৰ বাৰ্মাত (ম্যানমাৰ) হিন্দু ধৰ্মৰ বিভিন্ন দিশ আজিও প্ৰচলিত হৈ আছে। উদাহৰণস্বৰূপ, তাত ‘থাগ্যামিন’ক পূজা কৰা হয়, যাৰ উৎপত্তি হিন্দু দেৱতা ইন্দ্ৰৰপৰা হৈছে। বাৰ্মীজ সাহিত্যও হিন্দু ধৰ্মৰদ্বাৰা সমৃদ্ধ হৈছে, যাৰ ভিতৰত ৰামায়ণৰ বাৰ্মীজ সংস্কৰণ ‘য়ামা জাতদ’ অন্যতম। একেদৰে, বহুবাৰ্মীজ লোকে বিভিন্ন হিন্দু দেৱ-দেৱীকো পূজা কৰে, যেনে— বিদ্যাৰ দেৱী সৰস্বতী (যাক বাৰ্মীজ ভাষাত ‘থুয়াথাদী’ বুলি জনা যায়), যাৰ সাধাৰণতে পৰীক্ষাৰ পূৰ্বে পূজা কৰা হয়; শিৱক ‘পাৰামিজৱা’ আৰু বিষ্ণুক ‘ৱিথানো’ বুলি কোৱা হয়। এইসমূহ ধাৰণাৰ বহুলাংশই বাৰ্মীজ সংস্কৃতিত পোৱা ৩৭ জন ‘নাট’ বা দেৱ-দেৱীৰ অংশ।<ref>Thant Myint-U (2001), The Making of Modern Burma, Cambridge University Press, {{ISBN|978-0521799140}}, pp. 27–47</ref>
[[চিত্ৰ:Filippine, provincia di agusan, immagine hindu, statuetta in oro massiccio, xiii secolo.jpg|thumb|275x275px|ফিলিপাইনছৰ মিণ্ডানাওৰ আগুছান ডেল ছুৰৰ এস্পেৰাঞ্জাৰ ওচৰৰ ৱাৱা নদীৰ পাৰত ১৯১৭ চনত আৱিষ্কাৰ হোৱা আগুছান প্ৰতিমূৰ্তি (৯০০–৯৫০ খ্ৰীষ্টাব্দ)। ]]
=== ফিলিপাইনছ ===
১৪৫০ চনত চুলুত ইছলাম আৰু ১৫২১ চনত স্পেইনৰপৰা জাহাজেৰে অহা ফাৰ্ডিনাণ্ড মেগেলানৰ সৈতে খ্ৰীষ্টান ধৰ্মৰ আগমনৰ পূৰ্বে দ্বীপসমূহৰ বহু সম্প্ৰদায়ৰ প্ৰধানসকলক ৰাজা বুলি কোৱা হৈছিল আৰু এই লিপি ব্ৰাহ্মীৰপৰাই উদ্ভৱ হৈছিল। পৰম্পৰাগত বিশ্বদৃষ্টিভংগীৰ অংশ হিচাপে ফিলিপাইনছৰ বিভিন্ন জনগোষ্ঠীৰ মাজত কৰ্মৰ ধাৰণাটো সহজেই বুজিব পৰা যায় আৰু ইয়াৰপৰা উৎপন্ন ধাৰণাসমূহ আছে যেনে পাম্পাংগান ভাষাত কলমা, আৰু ভিছায়ান ভাষাত গাবা। প্ৰাক-ঔপনিৱেশিক দেৱতাৰ নাম, যেনে বাথালা, শেষত হিন্দু ধৰ্মৰপৰা আহিছে যিদৰে আন বহুতো ধৰ্মীয় শব্দ আৰু ধাৰণাও আহিছে, আনকি আজিৰ বেছিভাগ ফিলিপাইনছ লোক খ্ৰীষ্টান। ফিলিপাইনছৰ সকলো ভাষাৰ শব্দভাণ্ডাৰত হিন্দু প্ৰভাৱৰ বিভিন্ন মাত্ৰা প্ৰতিফলিত হয়।
আজি হিন্দু ধৰ্ম অনুগামীৰ সংখ্যা ফিলিপাইনছৰ জনসংখ্যাৰ ০.৩% আৰু ৩৪,৬৩৪ জন।<ref name="auto">{{cite web|url=https://www.thearda.com/world-religion/national-profiles?u=178c|title=National / Regional Profiles|website=thearda.com|access-date=2024-05-04}}</ref>
আজি মহাত্মা গান্ধী ষ্ট্ৰীটত হিন্দু মন্দিৰ (বেছিভাগেই সিন্ধীসকলে উপস্থিত থাকে) আৰু ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ এভিনিউত খালছা দিৱান ভাৰতীয় শিখ মন্দিৰৰ গুৰদ্বাৰা আছে। দুয়োখনেই পৰম্পৰাগতভাৱে ভাৰতীয় এনক্লেভ পাকো আৰু পাণ্ডকান, মেনিলা চহৰৰ দুখন জিলাত অৱস্থিত আৰু ইটোৱে সিটোৰপৰা খোজকাঢ়ি প্ৰায় ১৫ মিনিটৰ দূৰত্বত অৱস্থিত।<ref>In the late 1970s and early 1980s, the ISKCON temple was right beside the Hindu Temple.</ref> বৰ্তমান দেশজুৰি প্ৰায় ২২টা গুৰদ্বাৰ আছে, ইয়াৰে অধিকাংশমণ্ডলী ভাৰতীয়, শ্ৰীলংকা আৰু নেপালী। আনন্দ মাৰ্গা আৰু ব্ৰহ্ম কুমাৰী জনগোষ্ঠীৰ উপস্থিতিৰ লগতে বিভিন্ন হৰে কৃষ্ণ গোষ্ঠীয়েও জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰিছে।
[[চিত্ৰ:Extract from Inskripsyon sa Binatbat na Tanso ng Laguna.jpg|thumb|178x178px|ফিলিপাইনছৰ আটাইতকৈ পুৰণি প্ৰচলিত নথি লাগুনা কপাৰপ্লেট শিলালিপি (প্ৰায় ৯০০)ত নামৰপৰা উপাধিলৈকে হিন্দু প্ৰভাৱ দেখুওৱা হৈছে। ইয়াৰ লিপিবদ্ধ তাৰিখ শক যুগৰ অনুসৰণ কৰা হৈছে। ]]
=== ছিংগাপুৰ ===
[[চিত্ৰ:Little India- Serangoon Road Singapore Diwali 2009.jpg|left|thumb|ছিংগাপুৰৰ লিটিল ইণ্ডিয়াত দীপাৱলী]]
ছিংগাপুৰত হিন্দু ধৰ্মৰ প্ৰৱৰ্তন দশম শতিকাৰ আৰম্ভণিৰপৰাই, চোলা যুগত। দক্ষিণ ভাৰতৰপৰা অহা অনুপ্ৰৱেশকাৰীসকল, বেছিভাগেই তামিল, ব্ৰিটিছ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীত শ্ৰমিক হিচাপে আহিছিল, নিজৰ ধৰ্ম আৰু সংস্কৃতি লৈ আহিছিল। তেওঁলোকৰ আগমনৰ লগে লগে সমগ্ৰ দ্বীপটোত দ্ৰাবিড় মন্দিৰ নিৰ্মাণ হ’ল, আৰু এক সজীৱ হিন্দু সংস্কৃতিৰ আৰম্ভণি হ’ল। প্ৰথম মন্দিৰটো হৈছে ছিংগাপুৰৰ চাইনাটাউনৰ শ্ৰী মৰিয়াম্মান মন্দিৰ। বৰ্তমান ছিংগাপুৰত প্ৰায় ত্ৰিছটা মূল মন্দিৰ আছে, যিবোৰ হিন্দু প্যান্থেয়নৰ বিভিন্ন দেৱ-দেৱীৰ প্ৰতি উৎসৰ্গিত। আজি দুটা চৰকাৰী সংস্থাই হিন্দু বিষয়ৰ সৈতে জড়িত: হিন্দু এনডাউমেণ্টছ ব’ৰ্ড আৰু দ্য হিন্দু এডভাইজাৰী ব’ৰ্ড।
ছিংগাপুৰত হিন্দু সংখ্যালঘু, ২০১০ চনত ইয়াৰ প্ৰায় ১০.১ শতাংশ নাগৰিক আৰু স্থায়ী বাসিন্দা। ১৫ বছৰ বা তাতকৈ অধিক বয়সৰ জনসংখ্যাৰ ভিতৰত প্ৰায় ৫৫৮,০০০ হিন্দু আছিল; ছিংগাপুৰৰ ৩৭% হিন্দুৱে ঘৰত তামিল ভাষা কয়, আন ৪২% লোকে ইংৰাজী কয়।<ref>[http://www.singstat.gov.sg/publications/publications_and_papers/cop2010/census_2010_release1/cop2010sr1.pdf Census of population 2010] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131113154937/http://www.singstat.gov.sg/publications/publications_and_papers/cop2010/census_2010_release1/cop2010sr1.pdf|date=13 November 2013}} Singapore Department of Statistics (2011)</ref> দীপাৱলী হিন্দুসকলৰ এটা প্ৰধান উৎসৱ আৰু ছিংগাপুৰত পালন কৰা ৰাজহুৱা বন্ধৰ দিন।<ref>[http://www.mom.gov.sg/employment-practices/leave-and-holidays/Pages/public-holidays-2014.aspx Public Holidays] Ministry of Manpower, Singapore</ref>
=== থাইলেণ্ড ===
থাইলেণ্ডত এতিয়াও বহুসংখ্যক হিন্দু ধৰ্মাৱলম্বী লোক আছে, যাৰ সৰহভাগেই চহৰসমূহত বসবাস কৰে। অতীতত এই দেশখন খমেৰ সাম্ৰাজ্যৰ (Khmer Empire) প্ৰভাৱাধীন আছিল, যাৰ শিপা হিন্দু ধৰ্মৰ সৈতে গভীৰভাৱে জড়িত আছিল। বৰ্তমান থাইলেণ্ড এখন বৌদ্ধ ধৰ্ম প্ৰধান দেশ হোৱা সত্ত্বেও, থাই সংস্কৃতি আৰু প্ৰতীকসমূহৰ বহু উপাদানে হিন্দু ধৰ্মৰ প্ৰভাৱ আৰু ঐতিহ্য প্ৰদৰ্শন কৰে। উদাহৰণস্বৰূপ, ইয়াৰ জনপ্ৰিয় মহাকাব্য ‘ৰামাকিয়েন’ ৰামায়ণৰ ওপৰত আধাৰিত।<ref>{{cite web|title=Ramakien|work=Royal Thai Embassy|url=http://www.thaiembassy.no/News/joe_louis/en_Ramakien.html|access-date=31 July 2017|archive-date=17 September 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200917100212/https://thaiembassy.no/News/joe_louis/en_Ramakien.html|url-status=dead}}</ref>থাইলেণ্ডৰ ৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰতীকটোত বিষ্ণুৰ বাহন গৰুড়ক চিত্ৰিত কৰা হৈছে।<ref>{{cite web|title=The concept of Garuda in Thai society|url=http://emuseum.treasury.go.th/articles-en/537-garuda-coin.html|access-date=31 July 2017|archive-date=24 March 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190324085902/http://emuseum.treasury.go.th/articles-en/537-garuda-coin.html|url-status=dead}}</ref>
[[চিত্ৰ:Thailand-3749 - Four Faces Buddha (Brahma) (6042345760).jpg|left|thumb|থাইলেণ্ডৰ চিয়াং মাইত ব্ৰহ্মাৰ এখন মূৰ্তি]]
বেংককৰ সমীপৱৰ্তী থাই চহৰ ‘আয়ুথায়া’, ৰামৰ জন্মভূমি অযোধ্যাৰ নামেৰে নামকৰণ কৰা হৈছে। পৱিত্ৰ সূতাৰ ব্যৱহাৰ আৰু শংখৰপৰা পানী ঢলা আদি ব্ৰাহ্মণ্য ধৰ্মৰপৰা অহা বহুতো আচাৰ-অনুষ্ঠান তেওঁলোকৰ ৰীতি-নীতিত সংৰক্ষিত হৈ আছে। তদুপৰি, বৌদ্ধ ধৰ্মৰ সমান্তৰালভাৱে বহু থাই লোকে হিন্দু দেৱ-দেৱীকো পূজা কৰে, যেনে বিখ্যাত ইৰাৱান মণ্ডপত ব্ৰহ্মাৰ পূজা, আৰু গণেশ, ইন্দ্ৰ আৰু শিৱৰ মূৰ্তিৰ লগতে হিন্দু দেৱ-দেৱীৰ সৈতে জড়িত বহুতো প্ৰতীক দেখিবলৈ পোৱা যায়, উদাহৰণস্বৰূপ, গৰুড়, যি ৰাজতন্ত্ৰৰ এক প্ৰতীক।<ref>{{Cite web|title=Thailand's Hinduism|url=http://www.thaindian.com/about-thailand/thailand-hinduism-4053.html|access-date=9 August 2021|website=India Thai|archive-date=28 April 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170428030627/http://www.thaindian.com/about-thailand/thailand-hinduism-4053.html|url-status=dead}}</ref> দ্বাদশ শতিকাৰ চুৰিন প্ৰদেশৰ প্ৰসাত শিখোৰাফুমৰ দৰে মন্দিৰৰ দেৱালত থকা ৰিলিফত নৃত্য কৰা শিৱ দেখা গৈছে, য’ত পাৰ্বতী, বিষ্ণু, ব্ৰহ্ম আৰু গণেশৰ সৰু সৰু প্ৰতিমূৰ্তি আছে।<ref>[http://www.art-and-archaeology.com/seasia/sikhoraphum/sk02.html Sikhoraphum], Thailand, Arts & Archaeology Journal</ref>
১৭৮৪ চনত প্ৰথম ৰজা ৰাম দেৱে প্ৰতিষ্ঠা কৰা হিন্দু মন্দিৰ থাইলেণ্ডৰ ব্ৰাহ্মণ ধৰ্মৰ কেন্দ্ৰস্থল এই মন্দিৰ। ৰাজদৰবাৰৰ ব্ৰাহ্মণসকলে মন্দিৰ পৰিচালনা কৰে, তেওঁলোকে বছৰি কেইবাটাও ৰাজকীয় অনুষ্ঠান কৰে।<ref>{{Cite web|title=Hinduism – page 1/4|url=http://www.thaiworldview.com/bouddha/brahma.htm|access-date=2021-08-09|website=www.thaiworldview.com}}</ref>
১৯৩৫ চনলৈকে থাইলেণ্ডৰ প্ৰধান চহৰসমূহত ত্ৰিয়ম্পভাই-ত্ৰিপাভাই নামেৰে জনাজাত বাৰ্ষিক জায়েণ্ট ছুইং অনুষ্ঠান অনুষ্ঠিত হৈছিল আৰু নিৰাপত্তাৰ কাৰণে ইয়াক বিলুপ্ত কৰা হৈছিল।<ref>{{cite book|author=M. E. Manickavasagom Pillai|title=Dravidian Influence in Thai Culture|url=https://books.google.com/books?id=soFCAAAAYAAJ|year=1986|publisher=Tamil University|page=69}}</ref> তামিল ভাষাৰ দুটা হিন্দু গীত তিৰুভেম্পাৱৈ আৰু থিৰুপভাই নামৰ দুটি গীতৰ নামৰপৰাই এই অনুষ্ঠানৰ নাম উলিয়ায়। জনা যায় যে থিৰুভেম্পৱাইৰপৰা তামিল পদ — কবি প্ৰতু শিৱলাই ("শিৱৰ ঘৰৰ দুৱাৰ মুকলি কৰা") — এই অনুষ্ঠানত আবৃত্তি কৰা হৈছিল, লগতে থাইলেণ্ডৰ ৰজাৰ ৰাজ অভিষেক অনুষ্ঠানতো আবৃত্তি কৰা হৈছিল।<ref name="Upendra_1986">{{cite book|author=Upendra Thakur|title=Some Aspects of Asian History and Culture|url=https://books.google.com/books?id=m42TldA_OvAC&pg=PA27|year=1986|publisher=Abhinav|isbn=978-81-7017-207-9|pages=27–28}}</ref> টি.পি.ৰ মতে। মীনাক্ষীসুন্দৰম, এই উৎসৱৰ নামটোৱে বুজায় যে থিৰুপভায়ো হয়তো আবৃত্তি কৰা হৈছিল।<ref>{{cite book|title=Consider Our Vow: Translation of Tiruppāvai and Tiruvempāvai Into English|author=Norman Cutler|url=https://books.google.com/books?id=2fMOAAAAMAAJ|year=1979|publisher=Muttu Patippakam|page=13}}</ref> দোলনা অনুষ্ঠানত দেৱতাই পৃথিৱীখন কেনেকৈ সৃষ্টি কৰিছিল সেই বিষয়ে এক কিংবদন্তি চিত্ৰিত কৰা হৈছিল। দোকানৰ বাহিৰত বিশেষকৈ চহৰ আৰু গ্ৰাম্য অঞ্চলত ধন, সৌভাগ্য আৰু সমৃদ্ধিৰ দেৱতা হিচাপে নাং কোৱাকৰ মূৰ্তি (লক্ষ্মীৰ সংস্কৰণ) পোৱা যায়।<ref>Ara Wilson (2008), The Sacred Geography of Bangkok's Markets, International Journal of Urban and Regional Research, Volume 32.3, September 2008, page 635</ref><ref>Jonathan Lee, Fumitaka Matsuoka, Edmond Yee and Ronald Nakasone (2015), Asian American Religious Cultures, ABC, {{ISBN|978-1598843309}}, page 892</ref>
অভিজাত শ্ৰেণী, আৰু ৰাজগৃহই প্ৰায়ে ব্ৰাহ্মণক নিয়োগ কৰি অন্ত্যেষ্টিক্ৰিয়া আৰু ৰাজ্যিক অনুষ্ঠান যেনে ৰজাৰ হাল বোৱা অনুষ্ঠান চিহ্নিত কৰি ভাল শস্য নিশ্চিত কৰে। হিন্দু ধৰ্মৰ গুৰুত্ব অস্বীকাৰ কৰিব নোৱাৰি, যদিও বহুতো ৰীতি-নীতি বৌদ্ধ ধৰ্মৰ সৈতে সংযুক্ত কৰা হৈছে।<ref>{{Cite web|url=https://www.hinduismtoday.com/magazine/july-august-september-2003/2003-07-thailand-hinduism/|title=Thailand Hinduism|work=Hinduism Today|date=1 July 2003}}</ref>
২০০৫ চনৰ থাইলেণ্ডৰ লোকপিয়ল অনুসৰি থাইলেণ্ডত ৫২,৬৩১ জন হিন্দু বাস কৰে, যিটো মুঠ জনসংখ্যাৰ মাত্ৰ ০.০৯%।<ref>{{Cite web|url=http://popcensus.nso.go.th/show_table.php?t=t5&yr=2543&a=1|title=Archived copy|access-date=19 February 2013|archive-date=28 July 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130728083815/http://popcensus.nso.go.th/show_table.php?t=t5&yr=2543&a=1|url-status=dead}}</ref>
=== ভিয়েটনাম ===
[[চিত্ৰ:Danses Cham.jpg|left|thumb|245x245px|পো নগৰত বালামন চামৰ নৃত্যশিল্পী]]
চম্পাৰ প্ৰথম লিপিবদ্ধ ধৰ্ম আছিল শৈৱ হিন্দু ধৰ্মৰ এক ৰূপ, যি ভাৰতৰপৰা সাগৰীয় পথেৰে অনা হৈছিল। ষোড়শ শতিকালৈকে চাম লোকসকলৰ মাজত হিন্দু ধৰ্ম এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ধৰ্ম আছিল (বৌদ্ধ ধৰ্ম, ইছলাম আৰু থলুৱা বিশ্বাসসমূহৰ সৈতে)। বৰ্তমানৰ ভিয়েটনামৰ কেন্দ্ৰীয় অংশত শিৱৰ নামত উৎসৰ্গিত বহুতো মন্দিৰ নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। দক্ষিণ ভিয়েটনামৰ মেকং নদীৰ বদ্বীপত অৱস্থিত মূলতঃ হিন্দু ধৰ্মীয় ওচ ইঅ’ পুৰাতাত্ত্বিক স্থানখন সপ্তম শতিকা আৰু তাৰো পূৰ্বৰ। চম্পা সভ্যতা বৰ্তমানৰ কেন্দ্ৰীয় ভিয়েটনামৰ অধিক দক্ষিণ অংশত অৱস্থিত আছিল, আৰু ই আছিল এক অত্যন্ত ভাৰতীয়কৰণ হোৱা হিন্দু ৰাজ্য, যিয়ে ভাৰতৰপৰা সাগৰীয় পথেৰে অনা শৈৱ হিন্দু ধৰ্মৰ এক ৰূপ চৰ্চা কৰিছিল। চাম লোকসকলে নিৰ্মাণ কৰা কেন্দ্ৰীয় ভিয়েটনামৰ এক হিন্দু মন্দিৰৰ শৈলশ্ৰেণী ‘মি চন’ এতিয়াও বৰ্তি আছে, যদিও ই ভিয়েটনামৰ কুয়াং নাম প্ৰদেশত ধ্বংসাৱশেষ অৱস্থাত আছে। পোন্ধৰ শতিকাৰপৰা উত্তৰ দিশৰ ক্ৰমবৰ্ধমান ভিয়েটনামি ৰাজ্যৰ অধীনত, চম্পাক জয় কৰা হৈছিল আৰু এক ৰাজনৈতিক সত্তা হিচাপে হ্ৰাস কৰা হৈছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত চামসকল ভিয়েটনামি সমাজৰ সৈতে বিলীন হৈ পৰে আৰু আজি তেওঁলোকক ভিয়েটনামৰ বহুতো জাতিগত সংখ্যালঘুসকলৰ অন্যতম হিচাপে স্বীকৃতি দিয়া হয়।<ref>{{Cite book|last1=Phuong|first1=Tran Ky|url=https://books.google.com/books?id=GUHeBgAAQBAJ&q=cham+people+hinduism&pg=PA6|title=The Cham of Vietnam: History, Society and Art|last2=Lockhart|first2=Bruce|publisher=NUS Press|year=2011|isbn=978-9971-69-459-3|pages=4–6}}</ref>
ভিয়েটনামৰ চাম জনসংখ্যাৰ ভিতৰত চাম বালামোন (হিন্দু ব্ৰাহ্মণ চাম) সংখ্যালঘু গঠন কৰে আনহাতে চামসকলৰ অধিকাংশই ইছলাম অনুসৰণ কৰা বুলি জনা যায় আৰু চাম বানি নামেৰে জনাজাত। বালামন শব্দটো ব্ৰাহ্মণৰপৰা উদ্ভৱ হোৱা বুলি ধৰা হয়,<ref name="Sơn p.105">Champa and the archaeology of Mỹ Sơn (Vietnam) By Andrew Hardy, Mauro Cucarzi, Patrizia Zolese p.105</ref> অৱশ্যে আন এক অধ্যয়নত দেখা গৈছে যে ৭০% লোকক নাগবমশী ক্ষত্ৰিয় জাতিৰ<ref>''India's interaction with Southeast Asia'', Volume 1, Part 3 By Govind Chandra Pande, Project of History of Indian Science, philosophy, and Culture, Centre for Studies in Civilizations (Delhi, India) p.231,252</ref> (চাম(?) ভাষাত "সত্ৰীয়া" বুলি উচ্চাৰণ কৰা হয়)ৰ বংশধৰ বুলি ধৰা হয়, আৰু নিজকে চম্পা সাম্ৰাজ্যৰ বংশধৰ বুলি দাবী কৰা হয়।<ref>[https://2001-2009.state.gov/g/drl/rls/irf/2004/35433.htm International Religious Freedom Report 2004], U.S. Department of State.</ref> যিকোনো ক্ষেত্ৰতে বালামন হিন্দু চামৰ যথেষ্ট অংশক [[ব্ৰাহ্মণ]] বুলি গণ্য কৰা হয়।
হিন্দু মন্দিৰক চাম ভাষাত বিমং আৰু পুৰোহিতসকলক ''হালাউ তামুনায় আহিয়েৰ'' বুলি কোৱা হয়।
ভিয়েটনামত হিন্দূৰ সঠিক সংখ্যা চৰকাৰী লোকপিয়লত প্ৰকাশ পোৱা নাই যদিও ইয়াত কমেও ১০,০০০ বালামন হিন্দু আছে বুলি অনুমান কৰা হৈছে, হো চি মিন চহৰত আৰু ৪,০০০ হিন্দু বাস কৰে; ইয়াৰে অধিকাংশই ভাৰতীয় (তামিল) বা মিশ্ৰ ভাৰতীয়-ভিয়েটনামী বংশৰ। মৰিয়াম্মান মন্দিৰ হো চি মিন চহৰৰ অন্যতম উল্লেখযোগ্য তামিল হিন্দু মন্দিৰ। যোৱা জনসংখ্যাৰ লোকপিয়ল অনুসৰি ভিয়েটনামৰ অধিকাংশ চাম জনগোষ্ঠীৰ (≈৬৫%) বাসস্থান হৈছে নিন থুয়ান আৰু বিন থুয়ান প্ৰদেশ। নিন থুয়ানৰ চাম বালামন (হিন্দু চাম)ৰ সংখ্যা আছিল ২০০২ চনত ৭,০০০ জন আৰু ৩৪খন চাম গাঁৱৰ ভিতৰত ৬খন গাঁৱত বাস কৰিছিল।<ref name="Sơn p.1052">Champa and the archaeology of Mỹ Sơn (Vietnam) By Andrew Hardy, Mauro Cucarzi, Patrizia Zolese p.105</ref>যদি এই জনসংখ্যাৰ গঠন সামগ্ৰিকভাৱে ভিয়েটনামৰ বালামন চাম জনসংখ্যাৰ বাবে সাধাৰণ হয় তেন্তে ভিয়েটনামৰ বালামন চামৰ প্ৰায় ১০% হিন্দু।
ভিয়েটনামৰ বালামন চাম লোকসকলে বিশেষকৈ নিন থুয়ান প্ৰদেশত (১০.৪%) আৰু বিন থুয়ান (৪.৮%) হিন্দু ধৰ্ম পালন কৰে।<ref>{{Cite web|title=Doc_Download.aspx|url=http://www.gso.gov.vn/Modules/Doc_Download.aspx?DocID=12724|archive-url=https://web.archive.org/web/20200430081600/http://www.gso.gov.vn/Modules/Doc_Download.aspx?DocID=12724|archive-date=30 April 2020|website=gso.gov.vn|language=Vietnamese}}</ref>
== তথ্য সংগ্ৰহ ==
g47838nx9hzjdzei118t0zuowu3253b
হেমচন্দ্ৰ মিলি
0
136911
606869
606836
2026-05-17T14:42:45Z
Kandarpajit Kallol
6257
/* */
606869
wikitext
text/x-wiki
{{Delete|নিজৰ বিষয়ে নিজে লিখা প্ৰবন্ধ}}হেমচন্দ্ৰ মিলি ([[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী:]] Hemchandra Mili) এগৰাকী সহকাৰী অধ্যাপক। তেখেত [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ অধীনত প্ৰমথেশ বৰুৱা মহাবিদ্যালয়ৰ অসমীয়া বিভাগত সহকাৰী অধ্যাপক হিচাপে কৰ্মৰত।<ref>https://pbcollege.ac.in/Academic-Departments.php?a=4b0b583bc9e17ec1e4421ec8350f0ba77cd930f3de64e35f133ff6b8c9530a3534bd916ef32d453a2fb79bbbf41e05d4874020072e910b5c47ab73e152a9ba93</ref>
== জন্ম আৰু বংশ পৰিচয় ==
* তেখেতৰ জন্ম হয় ১৯৯৮ চনত ১০ অক্টোবৰত গোলাঘাট জিলাৰ [[দেৰগাঁও]]ৰ [[চাৰহ মিচিং]] গাঁৱত। তেখেতৰ পিতৃৰ নাম আনন্দ মোহন মিলি আৰু মাতৃৰ নাম প্ৰভাৱতী মিলি। পিতৃ এগৰাকী শিক্ষক, সমাজকৰ্মী। মাতৃ এগৰাকী পঞ্চায়তৰ প্ৰাক্তন ৱাৰ্ড সদস্য আৰু সভানেত্ৰী।
== শিক্ষা ==
* প্ৰাথমিকঃ চাৰহ মিচিং প্ৰাথমিক বিদ্যালয়।
* মাধ্যমিক শিক্ষাঃ খকন্দগুৰি মধ্য ইংৰাজী বিদ্যালয়।
* উচ্চ মাধ্যমিক শিক্ষাঃ ন-ভঙা বাপুজী উচ্চ মাধ্যমিক বিদ্যালয়; ২০১৪ চনত হাইস্কুল শিক্ষান্ত পৰীক্ষাত অসমীয়া আৰু বুৰঞ্জী বিষয়ত লেটাৰ মাৰ্কসহ প্ৰথম বিভাগত উত্তীৰ্ণ৷
* উচ্চতৰ মাধ্যমিক শিক্ষাঃ জীৱনাথ হাজৰীকা উদয়ন একাডেমী, দেৰগাঁও। ২০১৬ চনত উচ্চতৰ মাধ্যমিক পৰীক্ষাত কলা শাখাত অসমীয়া, ৰাজনীতি বিজ্ঞান, শিক্ষা আৰু দৰ্শন বিষয়ত লেটাৰ মাৰ্কসহ প্ৰথম বিভাগত উত্তীৰ্ণ৷
* স্নাতক ডিগ্ৰীঃ [[দেৰগাঁও কমল দুৱৰা মহাবিদ্যালয়]]ৰপৰা ইং ২০১৯ চনত অসমীয়া (গুৰু বিষয়)ত [[ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ ভিতৰত প্ৰথম শ্ৰেণীৰ প্ৰথম স্থান লৈ স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ৷<ref>https://www.furkatingcollege.edu.in/wp-content/uploads/2019/07/BA_Merit_List.pdf</ref>
* স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰীঃ [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]]। ইং ২০২১ চনত অসমীয়া বিষয়ত প্ৰথম শ্ৰেণীৰ সপ্তম স্থান লাভ৷
== কৰ্ম জীৱন ==
== তথ্যসূত্ৰ ==
qu010nqu5nhtsdr7j8cbmftbza8kzsp
লাচিত বৰফুকন পুলিচ একাডেমী
0
136912
606874
606847
2026-05-17T14:59:25Z
Kandarpajit Kallol
6257
/* */ ৰেফাৰেন্স cited web ৰূপত দিয়া হ'ল
606874
wikitext
text/x-wiki
'''লাচিত বৰফুকন পুলিচ একাডেমী''' ([[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী: Lachit Barphukan Police Academy)]] [[গোলাঘাট জিলা]]ৰ [[দেৰগাঁও|দেৰগাঁৱ]]ত অন্তৰ্গত আৰক্ষী প্ৰশিক্ষণ কেন্দ্ৰ।<ref>{{cite web|url=https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2111498®=3&lang=2|title=লাচিত বৰফুকন আৰক্ষী একাডেমীৰ উদ্বোধন|website=Press Information Bureau|publisher=Government of India|access-date=2026-05-17}}</ref> পূৰ্বতে ''অসম'' ''আৰক্ষী প্ৰশিক্ষণ মহাবিদ্যালয়'' নামেৰে পৰিচিত এই প্ৰশিক্ষণ কেন্দ্ৰ অসমৰ বীৰ তথা আহোম সেনাপতি [[লাচিত বৰফুকন]]ৰ প্ৰতি সন্মান জনাই ''লাচিত বৰফুকন পুলিচ একাডেমী'' নামেৰে নামকৰণ কৰা হৈছে। ২০২৫ চনৰ ১৫ মাৰ্চ তাৰিখে ভাৰতৰ বৰ্তমানৰ কেন্দ্ৰীয় গৃহমন্ত্ৰী অমিত শ্বাহে উদ্বোধন কৰে।<ref>{{cite web |url=https://amitshah.co.in/gallery/inaugurated-the-lachit-barphukan-police-academy-in-dergaon-assam-2025 |title=Inaugurated the Lachit Barphukan Police Academy in Dergaon, Assam |website=Amit Shah Official Website |access-date=2026-05-17}}</ref>
== ইতিহাস ==
== তথ্যসূত্ৰ ==
shatt0bwpxgmdjcia4zm4mygos2qp76
606875
606874
2026-05-17T14:59:48Z
Kandarpajit Kallol
6257
added [[Category:বিশেষ সংশোধনৰ প্ৰয়োজন থকা প্ৰবন্ধ]] using [[WP:HC|HotCat]]
606875
wikitext
text/x-wiki
'''লাচিত বৰফুকন পুলিচ একাডেমী''' ([[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী: Lachit Barphukan Police Academy)]] [[গোলাঘাট জিলা]]ৰ [[দেৰগাঁও|দেৰগাঁৱ]]ত অন্তৰ্গত আৰক্ষী প্ৰশিক্ষণ কেন্দ্ৰ।<ref>{{cite web|url=https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2111498®=3&lang=2|title=লাচিত বৰফুকন আৰক্ষী একাডেমীৰ উদ্বোধন|website=Press Information Bureau|publisher=Government of India|access-date=2026-05-17}}</ref> পূৰ্বতে ''অসম'' ''আৰক্ষী প্ৰশিক্ষণ মহাবিদ্যালয়'' নামেৰে পৰিচিত এই প্ৰশিক্ষণ কেন্দ্ৰ অসমৰ বীৰ তথা আহোম সেনাপতি [[লাচিত বৰফুকন]]ৰ প্ৰতি সন্মান জনাই ''লাচিত বৰফুকন পুলিচ একাডেমী'' নামেৰে নামকৰণ কৰা হৈছে। ২০২৫ চনৰ ১৫ মাৰ্চ তাৰিখে ভাৰতৰ বৰ্তমানৰ কেন্দ্ৰীয় গৃহমন্ত্ৰী অমিত শ্বাহে উদ্বোধন কৰে।<ref>{{cite web |url=https://amitshah.co.in/gallery/inaugurated-the-lachit-barphukan-police-academy-in-dergaon-assam-2025 |title=Inaugurated the Lachit Barphukan Police Academy in Dergaon, Assam |website=Amit Shah Official Website |access-date=2026-05-17}}</ref>
== ইতিহাস ==
== তথ্যসূত্ৰ ==
[[শ্ৰেণী:বিশেষ সংশোধনৰ প্ৰয়োজন থকা প্ৰবন্ধ]]
fei7mgiy3xuj9b71xtbz14493v0l4hn
অঞ্জনা পেগু
0
136913
606853
2026-05-17T13:59:56Z
~2026-29694-86
49925
নতুন পৃষ্ঠা: '''অঞ্জনা পেগু''' [[মিচিং জনগোষ্ঠী]]ৰ অধিকাৰৰ বাবে আন্দোলন কৰা এগৰাকী মহান শ্বহীদ।<ref>https://arunachalobserver.org/2022/04/22/saplings-planted-to-mark-martyrs-day-of-misings/</ref> == '''অৱদান''' == তেখেতে ১৯৯৫ চনৰ ২১ এপ্ৰিল তাৰিখে [[উত্তৰ লখিমপু...
606853
wikitext
text/x-wiki
'''অঞ্জনা পেগু''' [[মিচিং জনগোষ্ঠী]]ৰ অধিকাৰৰ বাবে আন্দোলন কৰা এগৰাকী মহান শ্বহীদ।[[<ref>https://arunachalobserver.org/2022/04/22/saplings-planted-to-mark-martyrs-day-of-misings/</ref>
== '''অৱদান''' ==
তেখেতে ১৯৯৫ চনৰ ২১ এপ্ৰিল তাৰিখে [[উত্তৰ লখিমপুৰ]]ৰ বিলমুখ বা বৰবিল অঞ্চলত মিচিংসকলৰ সাংবিধানিক, ৰাজনৈতিক অধিকাৰ তথা [[মিচিং স্বায়ত্বশাসিত পৰিষদ]]ৰ দাবীত কৰা প্ৰতিবাদত আৰক্ষীয়ে গুলীচালনা কৰিছিল। এই গুলীচালনাত বগা মেদক আৰু নৰেশ টাইড থিতাতে শ্বহীদ হয়। আনহাতে আঘাতপ্ৰাপ্ত হৈ অঞ্জনা পেগু পাছত চিকিৎসাধীন অৱস্থাতে মতুমুখত পৰে।<ref>https://assamtribune.com/north-east/eci-bans-exit-opinion-polls-for-mizorams-dampa-bihar-assembly-eight-other-states-1597141</ref>
== তথ্যসূত্ৰ ==
tbtksou1gw4a9oiimg9yghs308s9rry
606876
606853
2026-05-17T15:01:31Z
Kandarpajit Kallol
6257
added [[Category:বিশেষ সংশোধনৰ প্ৰয়োজন থকা প্ৰবন্ধ]] using [[WP:HC|HotCat]]
606876
wikitext
text/x-wiki
'''অঞ্জনা পেগু''' [[মিচিং জনগোষ্ঠী]]ৰ অধিকাৰৰ বাবে আন্দোলন কৰা এগৰাকী মহান শ্বহীদ।[[<ref>https://arunachalobserver.org/2022/04/22/saplings-planted-to-mark-martyrs-day-of-misings/</ref>
== '''অৱদান''' ==
তেখেতে ১৯৯৫ চনৰ ২১ এপ্ৰিল তাৰিখে [[উত্তৰ লখিমপুৰ]]ৰ বিলমুখ বা বৰবিল অঞ্চলত মিচিংসকলৰ সাংবিধানিক, ৰাজনৈতিক অধিকাৰ তথা [[মিচিং স্বায়ত্বশাসিত পৰিষদ]]ৰ দাবীত কৰা প্ৰতিবাদত আৰক্ষীয়ে গুলীচালনা কৰিছিল। এই গুলীচালনাত বগা মেদক আৰু নৰেশ টাইড থিতাতে শ্বহীদ হয়। আনহাতে আঘাতপ্ৰাপ্ত হৈ অঞ্জনা পেগু পাছত চিকিৎসাধীন অৱস্থাতে মতুমুখত পৰে।<ref>https://assamtribune.com/north-east/eci-bans-exit-opinion-polls-for-mizorams-dampa-bihar-assembly-eight-other-states-1597141</ref>
== তথ্যসূত্ৰ ==
[[শ্ৰেণী:বিশেষ সংশোধনৰ প্ৰয়োজন থকা প্ৰবন্ধ]]
1cv15k5ps3mv13yg26btyihacch018a
606905
606876
2026-05-17T16:54:03Z
Hemchandra Mili, Dergaon
49582
/* অৱদান */
606905
wikitext
text/x-wiki
'''অঞ্জনা পেগু''' [[মিচিং জনগোষ্ঠী]]ৰ অধিকাৰৰ বাবে আন্দোলন কৰা এগৰাকী মহান শ্বহীদ।[[<ref>https://arunachalobserver.org/2022/04/22/saplings-planted-to-mark-martyrs-day-of-misings/</ref>
== '''অৱদান''' ==
তেখেতক ১৯৯৫ চনৰ ২১ এপ্ৰিল তাৰিখে [[উত্তৰ লখিমপুৰ]]ৰ বিলমুখ বা বৰবিল অঞ্চলত মিচিংসকলৰ সাংবিধানিক, ৰাজনৈতিক অধিকাৰ তথা [[মিচিং স্বায়ত্বশাসিত পৰিষদ]]ৰ দাবীত কৰা প্ৰতিবাদত আৰক্ষীয়ে গুলীচালনা কৰিছিল। এই গুলীচালনাত বগা মেদক আৰু নৰেশ টাইড থিতাতে শ্বহীদ হয়। আনহাতে, আঘাতপ্ৰাপ্ত হৈ অঞ্জনা পেগু পাছত চিকিৎসাধীন অৱস্থাতে মৃত্যুবৰণ কৰে<ref>https://assamtribune.com/north-east/eci-bans-exit-opinion-polls-for-mizorams-dampa-bihar-assembly-eight-other-states-1597141</ref>
== তথ্যসূত্ৰ ==
[[শ্ৰেণী:বিশেষ সংশোধনৰ প্ৰয়োজন থকা প্ৰবন্ধ]]
om5gwfvl5364i8k1zmlnj0gb3lxcf0n
606906
606905
2026-05-17T16:55:45Z
Hemchandra Mili, Dergaon
49582
606906
wikitext
text/x-wiki
'''অঞ্জনা পেগু''' [[মিচিং জনগোষ্ঠী]]ৰ অধিকাৰৰ বাবে আন্দোলন কৰা এগৰাকী মহান শ্বহীদ।<ref>https://arunachalobserver.org/2022/04/22/saplings-planted-to-mark-martyrs-day-of-misings/</ref>
== '''অৱদান''' ==
তেখেতক ১৯৯৫ চনৰ ২১ এপ্ৰিল তাৰিখে [[উত্তৰ লখিমপুৰ]]ৰ বিলমুখ বা বৰবিল অঞ্চলত মিচিংসকলৰ সাংবিধানিক, ৰাজনৈতিক অধিকাৰ তথা [[মিচিং স্বায়ত্বশাসিত পৰিষদ]]ৰ দাবীত কৰা প্ৰতিবাদত আৰক্ষীয়ে গুলীচালনা কৰিছিল। এই গুলীচালনাত বগা মেদক আৰু নৰেশ টাইড থিতাতে শ্বহীদ হয়। আনহাতে, আঘাতপ্ৰাপ্ত হৈ অঞ্জনা পেগু পাছত চিকিৎসাধীন অৱস্থাতে মৃত্যুবৰণ কৰে।<ref>https://assamtribune.com/north-east/eci-bans-exit-opinion-polls-for-mizorams-dampa-bihar-assembly-eight-other-states-1597141</ref>
== তথ্যসূত্ৰ ==
[[শ্ৰেণী:বিশেষ সংশোধনৰ প্ৰয়োজন থকা প্ৰবন্ধ]]
1myr7i78eauhhm8t6437y1ukh9okxy2
বগা মেদক
0
136914
606855
2026-05-17T14:09:21Z
Hemchandra Mili, Dergaon
49582
নতুন পৃষ্ঠা: '''বগা মেদক''' [[মিচিং জনগোষ্ঠী]]ৰ অধিকাৰৰ বাবে আন্দোলন কৰা এগৰাকী মহান শ্বহীদ। == অৱদান == == তথ্যসূত্ৰ ==
606855
wikitext
text/x-wiki
'''বগা মেদক''' [[মিচিং জনগোষ্ঠী]]ৰ অধিকাৰৰ বাবে আন্দোলন কৰা এগৰাকী মহান শ্বহীদ।
== অৱদান ==
== তথ্যসূত্ৰ ==
3vcrmkqu9cr35z76vihmur583pujgnu
606872
606855
2026-05-17T14:52:40Z
Kandarpajit Kallol
6257
added [[Category:বিশেষ সংশোধনৰ প্ৰয়োজন থকা প্ৰবন্ধ]] using [[WP:HC|HotCat]]
606872
wikitext
text/x-wiki
'''বগা মেদক''' [[মিচিং জনগোষ্ঠী]]ৰ অধিকাৰৰ বাবে আন্দোলন কৰা এগৰাকী মহান শ্বহীদ।
== অৱদান ==
== তথ্যসূত্ৰ ==
[[শ্ৰেণী:বিশেষ সংশোধনৰ প্ৰয়োজন থকা প্ৰবন্ধ]]
mklragg5ufr3ktaasrd7x7vpr6id7mk
606897
606872
2026-05-17T16:35:49Z
Hemchandra Mili, Dergaon
49582
606897
wikitext
text/x-wiki
'''বগা মেদক''' [[মিচিং জনগোষ্ঠী]]ৰ অধিকাৰৰ বাবে আন্দোলন কৰা এগৰাকী মহান শ্বহীদ।<ref>https://arunachalobserver.org/2022/04/22/saplings-planted-to-mark-martyrs-day-of-misings/ আহৰণ কৰা হৈছে</ref>
== অৱদান ==
তেখেতে ১৯৯৫ চনৰ ২১ এপ্ৰিল তাৰিখে [[উত্তৰ লখিমপুৰ]]ৰ বিলমুখ বা বৰবিল অঞ্চলত মিচিংসকলৰ সাংবিধানিক, ৰাজনৈতিক অধিকাৰ তথা [[মিচিং স্বায়ত্বশাসিত পৰিষদ]]ৰ দাবীত কৰা প্ৰতিবাদত আৰক্ষীয়ে গুলীচালনা কৰিছিল। এই গুলীচালনাত নৰেশ টাইডৰ লগতে বগা মেদক থিতাতে শ্বহীদ হয়। আনহাতে, আন এগৰাকী আন্দোলকাৰী অঞ্জনা পেগু আঘাতপ্ৰাপ্ত হৈ পাছত চিকিৎসাধীন অৱস্থাতে মতুমুখত পৰে।<ref>https://assamtribune.com/north-east/eci-bans-exit-opinion-polls-for-mizorams-dampa-bihar-assembly-eight-other-states-1597141 আহৰণ কৰা হৈছে</ref>
== তথ্যসূত্ৰ ==
[[শ্ৰেণী:বিশেষ সংশোধনৰ প্ৰয়োজন থকা প্ৰবন্ধ]]
n5a0gmt0gq5c4pgjr5s61ssbztkssby
606899
606897
2026-05-17T16:40:25Z
Hemchandra Mili, Dergaon
49582
/* অৱদান */
606899
wikitext
text/x-wiki
'''বগা মেদক''' [[মিচিং জনগোষ্ঠী]]ৰ অধিকাৰৰ বাবে আন্দোলন কৰা এগৰাকী মহান শ্বহীদ।<ref>https://arunachalobserver.org/2022/04/22/saplings-planted-to-mark-martyrs-day-of-misings/ আহৰণ কৰা হৈছে</ref>
== অৱদান ==
১৯৯৫ চনৰ ২১ এপ্ৰিল তাৰিখে [[উত্তৰ লখিমপুৰ]]ৰ বিলমুখ বা বৰবিল অঞ্চলত মিচিংসকলৰ সাংবিধানিক, ৰাজনৈতিক অধিকাৰ তথা [[মিচিং স্বায়ত্বশাসিত পৰিষদ]]ৰ দাবীত কৰা প্ৰতিবাদত তেখেতক আৰক্ষীয়ে গুলীচালনা কৰিছিল। এই গুলীচালনাত নৰেশ টাইডৰ লগতে বগা মেদক থিতাতে শ্বহীদ হয়। আনহাতে, আন এগৰাকী আন্দোলকাৰী অঞ্জনা পেগু আঘাতপ্ৰাপ্ত হৈ পাছত চিকিৎসাধীন অৱস্থাতে মতুমুখত পৰে।<ref>https://assamtribune.com/north-east/eci-bans-exit-opinion-polls-for-mizorams-dampa-bihar-assembly-eight-other-states-1597141 আহৰণ কৰা হৈছে</ref>
== তথ্যসূত্ৰ ==
[[শ্ৰেণী:বিশেষ সংশোধনৰ প্ৰয়োজন থকা প্ৰবন্ধ]]
nf9od6dqitt5k7fuu5rgeliuh3i3dal
606902
606899
2026-05-17T16:50:58Z
Hemchandra Mili, Dergaon
49582
/* অৱদান */
606902
wikitext
text/x-wiki
'''বগা মেদক''' [[মিচিং জনগোষ্ঠী]]ৰ অধিকাৰৰ বাবে আন্দোলন কৰা এগৰাকী মহান শ্বহীদ।<ref>https://arunachalobserver.org/2022/04/22/saplings-planted-to-mark-martyrs-day-of-misings/ আহৰণ কৰা হৈছে</ref>
== অৱদান ==
১৯৯৫ চনৰ ২১ এপ্ৰিল তাৰিখে [[উত্তৰ লখিমপুৰ]]ৰ বিলমুখ বা বৰবিল অঞ্চলত মিচিংসকলৰ সাংবিধানিক, ৰাজনৈতিক অধিকাৰ তথা [[মিচিং স্বায়ত্বশাসিত পৰিষদ]]ৰ দাবীত কৰা প্ৰতিবাদত তেখেতক আৰক্ষীয়ে গুলীচালনা কৰিছিল। এই গুলীচালনাত নৰেশ টাইডৰ লগতে বগা মেদক থিতাতে শ্বহীদ হয়। আনহাতে, আন এগৰাকী আন্দোলকাৰী অঞ্জনা পেগু আঘাতপ্ৰাপ্ত হৈ পাছত চিকিৎসাধীন অৱস্থাতে মৃত্যুমুখত পৰে।<ref>https://assamtribune.com/north-east/eci-bans-exit-opinion-polls-for-mizorams-dampa-bihar-assembly-eight-other-states-1597141 আহৰণ কৰা হৈছে</ref>
== তথ্যসূত্ৰ ==
[[শ্ৰেণী:বিশেষ সংশোধনৰ প্ৰয়োজন থকা প্ৰবন্ধ]]
5lmxcd39eauoxmkvnmv6dvizbjtoba7
606904
606902
2026-05-17T16:52:36Z
Hemchandra Mili, Dergaon
49582
/* অৱদান */
606904
wikitext
text/x-wiki
'''বগা মেদক''' [[মিচিং জনগোষ্ঠী]]ৰ অধিকাৰৰ বাবে আন্দোলন কৰা এগৰাকী মহান শ্বহীদ।<ref>https://arunachalobserver.org/2022/04/22/saplings-planted-to-mark-martyrs-day-of-misings/ আহৰণ কৰা হৈছে</ref>
== অৱদান ==
১৯৯৫ চনৰ ২১ এপ্ৰিল তাৰিখে [[উত্তৰ লখিমপুৰ]]ৰ বিলমুখ বা বৰবিল অঞ্চলত মিচিংসকলৰ সাংবিধানিক, ৰাজনৈতিক অধিকাৰ তথা [[মিচিং স্বায়ত্বশাসিত পৰিষদ]]ৰ দাবীত কৰা প্ৰতিবাদত তেখেতক আৰক্ষীয়ে গুলীচালনা কৰিছিল। এই গুলীচালনাত নৰেশ টাইডৰ লগতে বগা মেদক থিতাতে শ্বহীদ হয়। আনহাতে, আন এগৰাকী আন্দোলকাৰী অঞ্জনা পেগু আঘাতপ্ৰাপ্ত হৈ পাছত চিকিৎসাধীন অৱস্থাতে মৃত্যুবৰণ কৰে।<ref>https://assamtribune.com/north-east/eci-bans-exit-opinion-polls-for-mizorams-dampa-bihar-assembly-eight-other-states-1597141 আহৰণ কৰা হৈছে</ref>
== তথ্যসূত্ৰ ==
[[শ্ৰেণী:বিশেষ সংশোধনৰ প্ৰয়োজন থকা প্ৰবন্ধ]]
m6yxtub9dan7imbs0dlpks68jpath6c
তালাত বাছাৰী
0
136915
606856
2026-05-17T14:10:06Z
Kandarpajit Kallol
6257
নতুন পৃষ্ঠা: {{Infobox person | name = তালাত বাছাৰী | native_name = طلعت بصاري | native_name_lang = fa | image = Talat basari.jpg | image_size = 220px | alt = <!-- descriptive text for use by speech synthesis (text-to-speech) software --> | caption = ১৯৬০ৰ দশকত তালাত বাছাৰী | birth_name = <!-- only use if different from name...
606856
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox person
| name = তালাত বাছাৰী
| native_name = طلعت بصاري
| native_name_lang = fa
| image = Talat basari.jpg
| image_size = 220px
| alt = <!-- descriptive text for use by speech synthesis (text-to-speech) software -->
| caption = ১৯৬০ৰ দশকত তালাত বাছাৰী
| birth_name = <!-- only use if different from name -->
| birth_date = ১৯২৩
| birth_place = বাবল, মাজান্দাৰান, [[ইৰান]]
| death_date = {{Death date and age|df=y|2020|09|18|1923|1|1}}<ref name=Iranwire>[https://iranwire.com/fa/jinac/41516 به یاد طلعت بصاری، استاد دانشگاه و پژوهشگر بهایی]</ref>
| death_place = লছ এঞ্জেলছ, কেলিফৰ্নিয়া, [[আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ]]
| other_names =
| occupation = কবি, লেখিকা
| years_active =
| known_for = জুন্দিশাপুৰ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ উপ-আচাৰ্য (১৯৫৬–১৯৭৯)
| spouse = {{marriage|আবুলঘাছেম ঘেবলে|1941}}<ref name=Iranwire/>
| children = ৪<ref name=Iranwire/>
| notable_works =
}}
'''তালাত বাছাৰী''' ({{Lang-en|Talat Basari}}, [[ইৰান]]ী কবি আৰু লেখিকা, ১৯২৩ – ১৮ ছেপ্টেম্বৰ ২০২০) আছিল এগৰাকী ইৰানী বাহায়ী ধৰ্মাৱলম্বী কবি, নাৰীবাদী, শিক্ষাবিদ আৰু লেখিকা।
==জীৱনী==
কেছপিয়ান সাগৰৰ পাৰৰ বাবল চহৰত জন্মগ্ৰহণ কৰা বাছাৰীয়ে পাৰ্চী ভাষা আৰু সাহিত্যত ডক্টৰেট ডিগ্ৰী লাভ কৰিছিল আৰু ইৰানৰ ৰাজধানী [[তেহৰান]]ৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয়সমূহত অধ্যাপনা কৰিছিল।<ref>{{cite web |title=Iranian Women's Equality Calendar |url=http://www.feministschool.com/english/IMG/pdf/Iranian_Women_s_equality_calendar-2.pdf |accessdate=4 November 2019 |archive-date=29 April 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210429080832/http://www.feministschool.com/english/IMG/pdf/Iranian_Women_s_equality_calendar-2.pdf |url-status=dead }}</ref> ১৯৬০ৰ দশকত আহভাজৰ জুন্দিশাপুৰ বিশ্ববিদ্যালয়ত কৰ্মৰত অৱস্থাত তেওঁ ইৰানৰ কোনো বিশ্ববিদ্যালয়ৰ উপ-আচাৰ্য হিচাপে নিযুক্ত হোৱা প্ৰথমগৰাকী মহিলা আছিল।<ref>{{cite web |title=Academy of Gundishapur |url=http://www.iranreview.org/content/Documents/_Academy_of_Gundishapur.htm |website=iranreview.org |accessdate=4 November 2019}}</ref> প্ৰাচীন ছাছাৰ্নিড সাম্ৰাজ্যৰ গুণ্ডেশাপুৰ একাডেমীৰ স্মৃতিত বিংশ শতিকাত পহ্লৱী ৰাজবংশই এই বিশ্ববিদ্যালয়খন প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। ইছলামিক বিপ্লৱৰ পৰৱৰ্তী সময়ত আৰু বাহায়ী ধৰ্মৰ প্ৰতি থকা বিশ্বাসৰ বাবে তেওঁক বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পদৰ পৰা বৰ্খাস্ত কৰা হয় আৰু অৱশেষত তেওঁ আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰলৈ প্ৰব্ৰজন কৰে।<ref>{{cite news |title=History of the Exclusion of Iranian Baha'is from Higher Education after the Islamic Revolution |url=https://iranpresswatch.org/post/17086/history-of-the-exclusion-of-iranian-bahais-from-higher-education-after-the-islamic-revolution/ |accessdate=4 November 2019 |work=Iran Press Watch |date=30 May 2011}}</ref>
বাছাৰীয়ে বিখ্যাত পাৰ্চী কবি [[ফেৰদৌছী]]য়ে ৰচনা কৰা ৰাষ্ট্ৰীয় মহাকাব্য ''[[শ্বাহনামা]]''কে ধৰি ফাৰ্চী সাহিত্যৰ ওপৰত ব্যাপক সমালোচনা প্ৰকাশ কৰিছিল।<ref>{{cite web |title=WorldCat Profile Page |url=http://worldcat.org/identities/lccn-n80000423/ |publisher=WorldCat |accessdate=4 November 2019}}</ref> তেওঁৰ সমালোচনাসমূহ বিশিষ্ট ইৰানী ইতিহাসবিদ ইৰাজ আফছাৰে শ্বাহনামা সাহিত্যৰ চাৰিওফালৰ বৰ্ণনাক পঢ়িবলৈ পৰামৰ্শ দিয়া বুলি তালিকাভুক্ত কৰিছে।<ref>{{cite journal |last1=Omidsalar |first1=Mahmoud |title=Notes on Some Women of Shahnameh |journal=Name-ye Lran-e Bastan |volume=1 |issue=1 |pages=23–48 |url=https://sites.uci.edu/nameyeiranebastan/files/2019/04/Part10-Notes-on-some-women-of-the-Shahnama.pdf |accessdate=4 November 2019 |publisher=California State University |location=Los Angeles}}</ref> ২০১৮ চনত তেওঁ ''উইমেন অৱ শ্বাহনামা'' নামৰ এখন ৩৪৭ পৃষ্ঠাৰ কিতাপ প্ৰকাশ কৰে যিয়ে মহাকাব্যখনৰ মহিলা চৰিত্ৰসমূহৰ অধ্যয়ন কৰিছিল। প্ৰতিটো চৰিত্ৰ পৃথকে পৃথকে বিশ্লেষণ কৰা হৈছে আৰু ইয়াত অন্তৰ্ভুক্ত আছে শ্বাহ কাই কাভুছৰ পত্নী ছৌদাবেহ, নায়ক ৰোষ্টমৰ পত্নী তাহমিনেহ, সাহস আৰু মহিলাৰ বাবে আশাৰ প্ৰতীক স্বৰূপ চেম্পিয়ন গৰ্দাফাৰিদ আৰু বৰ্ণ সাম্ৰাজ্যৰ নায়ক ফেৰেডাউনৰ মাতৃ ফাৰানাক।<ref>{{cite news |title=Ketabsara Publishes Talat Bassari's 'Women in Shahnameh' |url=https://financialtribune.com/articles/art-and-culture/87789/ketabsara-publishes-talat-bassari-s-women-in-shahnameh |accessdate=4 November 2019 |work=Financial Tribune |date=10 June 2018 |archive-date=15 September 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210915194612/https://financialtribune.com/articles/art-and-culture/87789/ketabsara-publishes-talat-bassari-s-women-in-shahnameh |url-status=dead }}</ref> ১৯৬৭ চনত তেওঁ ইৰানৰ নাৰীবাদী আন্দোলনৰ অন্যতম অগ্ৰণী নেত্ৰী জান্দোখত চিৰাজীৰ জীৱনীও প্ৰকাশ কৰিছিল।<ref>{{cite book |last1=Paidar |first1=Parvin |title=Women and the Political Process in Twentieth-Century Iran |date=1997 |publisher=Cambridge University Press |isbn=9780521595728 |page=371 |url=https://books.google.com/books?id=2CP61Ke2cTQC&q=talat+basari&pg=PA371 |accessdate=4 November 2019 |language=en}}</ref>
তেওঁ নিউ জাৰ্চীত বাস কৰিছিল।<ref>{{cite book |last1=Pirnia |first1=Mansoureh |title=سالار زنان ايران: Pioneer Women of Iran – Salar Zanan e Iran – Pirnia |date=1995 |publisher=Mehriran Publishing Co. Ltd. |isbn=9780963312938 |pages=94–5 |url=https://google.com |accessdate=4 November 2019 |language=ar}}</ref> নিউ জাৰ্চী ভিত্তিক আলোচনী পাৰ্চিয়ান হেৰিটেজৰ সম্পাদনা মণ্ডলীৰ লগতো তেওঁ কাম কৰিছিল।<ref>{{cite news |title=Persian Heritage Magazine |url=http://persian-heritage.com/wordpress/wp-content/uploads/PH-Magazine/PH78/PH78-E.pdf |accessdate=4 November 2019 |archive-date=21 September 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180921010544/http://persian-heritage.com/wordpress/wp-content/uploads/PH-Magazine/PH78/PH78-E.pdf |url-status=dead }}</ref> তেওঁ নিজকে বাহায়ী বুলি পৰিচয় দিছিল।<ref>{{cite web |title=Eshraghieh and Mahmoud Rabbani Collection |url=https://bahai-library.com/bosch_rabbani_collection |website=bahai-library.com |accessdate=4 November 2019}}</ref> বাছাৰীয়ে প্ৰভাৱশালী পাৰ্চী বাহায়ী কবি তাহিৰিৰ জীৱনৰ ওপৰত লিখা কিতাপত সহায় কৰিছিল আৰু শিক্ষাজগতত পাৰ্চীৰ পৰা [[ইংৰাজী]] অনুবাদত অৰিহণা যোগাইছিল।<ref>{{cite book |last1=Ahdieh |first1=Hussein |last2=Chapman |first2=Hillary |title=The Calling: Tahirih of Persia and Her American Contemporaries |date=2017 |publisher=Ibex Publishers |isbn=9781588141453 |url=https://books.google.com/books?id=OJ8qDwAAQBAJ&q=talat+bassari&pg=PA12 |accessdate=4 November 2019 |language=en}}</ref><ref>{{cite book |last1=Pickover |first1=Clifford A. |title=The Loom of God: Tapestries of Mathematics and Mysticism |date=2009 |publisher=Sterling Publishing Company, Inc. |isbn=9781402764004 |page=10 |url=https://books.google.com/books?id=dEBwRV30x4UC&q=talat+bassari&pg=PA10 |accessdate=4 November 2019 |language=en}}</ref>
===স্বীকৃতি===
[[আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ][ৰ ছিয়াটলৰ ইছাকুয়া হাইলেন্ডছত অনুষ্ঠিত ''উইমেন অৱ পাৰ্চিয়া'' শিল্প প্ৰদৰ্শনীত প্ৰদৰ্শিত হোৱা প্ৰতিকৃতিসমূহৰ ভিতৰত তেওঁৰ এটা প্ৰতিকৃতিও আছিল।<ref>{{cite news |last1=Ball |first1=Linda |title='Women of Persia' exhibit honors strong, powerful women |url=https://www.issaquahreporter.com/news/women-of-persia-exhibit-honors-strong-powerful-women/ |accessdate=4 November 2019 |work=Issaquah Reporter |date=17 April 2014}}</ref>
==তথ্যসূত্ৰ==
{{Reflist}}
==বাহ্যিক সংযোগ==
* [http://worldcat.org/identities/lccn-n80000423/ তালাত বাছাৰী], ৱৰ্ল্ডকেট
n3mxmzemn1viuk2hea60yq1nz93zcam
606857
606856
2026-05-17T14:10:35Z
Kandarpajit Kallol
6257
606857
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox person
| name = তালাত বাছাৰী
| native_name = طلعت بصاري
| native_name_lang = fa
| image = Talat basari.jpg
| image_size = 220px
| alt = <!-- descriptive text for use by speech synthesis (text-to-speech) software -->
| caption = ১৯৬০ৰ দশকত তালাত বাছাৰী
| birth_name = <!-- only use if different from name -->
| birth_date = ১৯২৩
| birth_place = বাবল, মাজান্দাৰান, [[ইৰান]]
| death_date = {{Death date and age|df=y|2020|09|18|1923|1|1}}<ref name=Iranwire>[https://iranwire.com/fa/jinac/41516 به یاد طلعت بصاری، استاد دانشگاه و پژوهشگر بهایی]</ref>
| death_place = লছ এঞ্জেলছ, কেলিফৰ্নিয়া, [[আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ]]
| other_names =
| occupation = কবি, লেখিকা
| years_active =
| known_for = জুন্দিশাপুৰ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ উপ-আচাৰ্য (১৯৫৬–১৯৭৯)
| spouse = {{marriage|আবুলঘাছেম ঘেবলে|1941}}<ref name=Iranwire/>
| children = ৪<ref name=Iranwire/>
| notable_works =
}}
'''তালাত বাছাৰী''' ({{Lang-en|Talat Basari}}, [[ইৰান]]ী কবি আৰু লেখিকা, ১৯২৩ – ১৮ ছেপ্টেম্বৰ ২০২০) আছিল এগৰাকী ইৰানী বাহায়ী ধৰ্মাৱলম্বী কবি, নাৰীবাদী, শিক্ষাবিদ আৰু লেখিকা।
==জীৱনী==
কেছপিয়ান সাগৰৰ পাৰৰ বাবল চহৰত জন্মগ্ৰহণ কৰা বাছাৰীয়ে [[পাৰ্চী ভাষা]] আৰু সাহিত্যত ডক্টৰেট ডিগ্ৰী লাভ কৰিছিল আৰু [[ইৰান]]ৰ ৰাজধানী [[তেহৰান]]ৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয়সমূহত অধ্যাপনা কৰিছিল।<ref>{{cite web |title=Iranian Women's Equality Calendar |url=http://www.feministschool.com/english/IMG/pdf/Iranian_Women_s_equality_calendar-2.pdf |accessdate=4 November 2019 |archive-date=29 April 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210429080832/http://www.feministschool.com/english/IMG/pdf/Iranian_Women_s_equality_calendar-2.pdf |url-status=dead }}</ref> ১৯৬০ৰ দশকত আহভাজৰ জুন্দিশাপুৰ বিশ্ববিদ্যালয়ত কৰ্মৰত অৱস্থাত তেওঁ ইৰানৰ কোনো বিশ্ববিদ্যালয়ৰ উপ-আচাৰ্য হিচাপে নিযুক্ত হোৱা প্ৰথমগৰাকী মহিলা আছিল।<ref>{{cite web |title=Academy of Gundishapur |url=http://www.iranreview.org/content/Documents/_Academy_of_Gundishapur.htm |website=iranreview.org |accessdate=4 November 2019}}</ref> প্ৰাচীন ছাছাৰ্নিড সাম্ৰাজ্যৰ গুণ্ডেশাপুৰ একাডেমীৰ স্মৃতিত বিংশ শতিকাত পহ্লৱী ৰাজবংশই এই বিশ্ববিদ্যালয়খন প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। ইছলামিক বিপ্লৱৰ পৰৱৰ্তী সময়ত আৰু বাহায়ী ধৰ্মৰ প্ৰতি থকা বিশ্বাসৰ বাবে তেওঁক বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পদৰ পৰা বৰ্খাস্ত কৰা হয় আৰু অৱশেষত তেওঁ আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰলৈ প্ৰব্ৰজন কৰে।<ref>{{cite news |title=History of the Exclusion of Iranian Baha'is from Higher Education after the Islamic Revolution |url=https://iranpresswatch.org/post/17086/history-of-the-exclusion-of-iranian-bahais-from-higher-education-after-the-islamic-revolution/ |accessdate=4 November 2019 |work=Iran Press Watch |date=30 May 2011}}</ref>
বাছাৰীয়ে বিখ্যাত পাৰ্চী কবি [[ফেৰদৌছী]]য়ে ৰচনা কৰা ৰাষ্ট্ৰীয় মহাকাব্য ''[[শ্বাহনামা]]''কে ধৰি ফাৰ্চী সাহিত্যৰ ওপৰত ব্যাপক সমালোচনা প্ৰকাশ কৰিছিল।<ref>{{cite web |title=WorldCat Profile Page |url=http://worldcat.org/identities/lccn-n80000423/ |publisher=WorldCat |accessdate=4 November 2019}}</ref> তেওঁৰ সমালোচনাসমূহ বিশিষ্ট ইৰানী ইতিহাসবিদ ইৰাজ আফছাৰে শ্বাহনামা সাহিত্যৰ চাৰিওফালৰ বৰ্ণনাক পঢ়িবলৈ পৰামৰ্শ দিয়া বুলি তালিকাভুক্ত কৰিছে।<ref>{{cite journal |last1=Omidsalar |first1=Mahmoud |title=Notes on Some Women of Shahnameh |journal=Name-ye Lran-e Bastan |volume=1 |issue=1 |pages=23–48 |url=https://sites.uci.edu/nameyeiranebastan/files/2019/04/Part10-Notes-on-some-women-of-the-Shahnama.pdf |accessdate=4 November 2019 |publisher=California State University |location=Los Angeles}}</ref> ২০১৮ চনত তেওঁ ''উইমেন অৱ শ্বাহনামা'' নামৰ এখন ৩৪৭ পৃষ্ঠাৰ কিতাপ প্ৰকাশ কৰে যিয়ে মহাকাব্যখনৰ মহিলা চৰিত্ৰসমূহৰ অধ্যয়ন কৰিছিল। প্ৰতিটো চৰিত্ৰ পৃথকে পৃথকে বিশ্লেষণ কৰা হৈছে আৰু ইয়াত অন্তৰ্ভুক্ত আছে শ্বাহ কাই কাভুছৰ পত্নী ছৌদাবেহ, নায়ক ৰোষ্টমৰ পত্নী তাহমিনেহ, সাহস আৰু মহিলাৰ বাবে আশাৰ প্ৰতীক স্বৰূপ চেম্পিয়ন গৰ্দাফাৰিদ আৰু বৰ্ণ সাম্ৰাজ্যৰ নায়ক ফেৰেডাউনৰ মাতৃ ফাৰানাক।<ref>{{cite news |title=Ketabsara Publishes Talat Bassari's 'Women in Shahnameh' |url=https://financialtribune.com/articles/art-and-culture/87789/ketabsara-publishes-talat-bassari-s-women-in-shahnameh |accessdate=4 November 2019 |work=Financial Tribune |date=10 June 2018 |archive-date=15 September 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210915194612/https://financialtribune.com/articles/art-and-culture/87789/ketabsara-publishes-talat-bassari-s-women-in-shahnameh |url-status=dead }}</ref> ১৯৬৭ চনত তেওঁ ইৰানৰ নাৰীবাদী আন্দোলনৰ অন্যতম অগ্ৰণী নেত্ৰী জান্দোখত চিৰাজীৰ জীৱনীও প্ৰকাশ কৰিছিল।<ref>{{cite book |last1=Paidar |first1=Parvin |title=Women and the Political Process in Twentieth-Century Iran |date=1997 |publisher=Cambridge University Press |isbn=9780521595728 |page=371 |url=https://books.google.com/books?id=2CP61Ke2cTQC&q=talat+basari&pg=PA371 |accessdate=4 November 2019 |language=en}}</ref>
তেওঁ নিউ জাৰ্চীত বাস কৰিছিল।<ref>{{cite book |last1=Pirnia |first1=Mansoureh |title=سالار زنان ايران: Pioneer Women of Iran – Salar Zanan e Iran – Pirnia |date=1995 |publisher=Mehriran Publishing Co. Ltd. |isbn=9780963312938 |pages=94–5 |url=https://google.com |accessdate=4 November 2019 |language=ar}}</ref> নিউ জাৰ্চী ভিত্তিক আলোচনী পাৰ্চিয়ান হেৰিটেজৰ সম্পাদনা মণ্ডলীৰ লগতো তেওঁ কাম কৰিছিল।<ref>{{cite news |title=Persian Heritage Magazine |url=http://persian-heritage.com/wordpress/wp-content/uploads/PH-Magazine/PH78/PH78-E.pdf |accessdate=4 November 2019 |archive-date=21 September 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180921010544/http://persian-heritage.com/wordpress/wp-content/uploads/PH-Magazine/PH78/PH78-E.pdf |url-status=dead }}</ref> তেওঁ নিজকে বাহায়ী বুলি পৰিচয় দিছিল।<ref>{{cite web |title=Eshraghieh and Mahmoud Rabbani Collection |url=https://bahai-library.com/bosch_rabbani_collection |website=bahai-library.com |accessdate=4 November 2019}}</ref> বাছাৰীয়ে প্ৰভাৱশালী পাৰ্চী বাহায়ী কবি তাহিৰিৰ জীৱনৰ ওপৰত লিখা কিতাপত সহায় কৰিছিল আৰু শিক্ষাজগতত পাৰ্চীৰ পৰা [[ইংৰাজী]] অনুবাদত অৰিহণা যোগাইছিল।<ref>{{cite book |last1=Ahdieh |first1=Hussein |last2=Chapman |first2=Hillary |title=The Calling: Tahirih of Persia and Her American Contemporaries |date=2017 |publisher=Ibex Publishers |isbn=9781588141453 |url=https://books.google.com/books?id=OJ8qDwAAQBAJ&q=talat+bassari&pg=PA12 |accessdate=4 November 2019 |language=en}}</ref><ref>{{cite book |last1=Pickover |first1=Clifford A. |title=The Loom of God: Tapestries of Mathematics and Mysticism |date=2009 |publisher=Sterling Publishing Company, Inc. |isbn=9781402764004 |page=10 |url=https://books.google.com/books?id=dEBwRV30x4UC&q=talat+bassari&pg=PA10 |accessdate=4 November 2019 |language=en}}</ref>
===স্বীকৃতি===
[[আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ][ৰ ছিয়াটলৰ ইছাকুয়া হাইলেন্ডছত অনুষ্ঠিত ''উইমেন অৱ পাৰ্চিয়া'' শিল্প প্ৰদৰ্শনীত প্ৰদৰ্শিত হোৱা প্ৰতিকৃতিসমূহৰ ভিতৰত তেওঁৰ এটা প্ৰতিকৃতিও আছিল।<ref>{{cite news |last1=Ball |first1=Linda |title='Women of Persia' exhibit honors strong, powerful women |url=https://www.issaquahreporter.com/news/women-of-persia-exhibit-honors-strong-powerful-women/ |accessdate=4 November 2019 |work=Issaquah Reporter |date=17 April 2014}}</ref>
==তথ্যসূত্ৰ==
{{Reflist}}
==বাহ্যিক সংযোগ==
* [http://worldcat.org/identities/lccn-n80000423/ তালাত বাছাৰী], ৱৰ্ল্ডকেট
7g4txi0t6n9155s9eo6nxbntjmpyn7m
606858
606857
2026-05-17T14:10:51Z
Kandarpajit Kallol
6257
606858
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox person
| name = তালাত বাছাৰী
| native_name = طلعت بصاري
| native_name_lang = fa
| image = Talat basari.jpg
| image_size = 220px
| alt = <!-- descriptive text for use by speech synthesis (text-to-speech) software -->
| caption = ১৯৬০ৰ দশকত তালাত বাছাৰী
| birth_name = <!-- only use if different from name -->
| birth_date = ১৯২৩
| birth_place = বাবল, মাজান্দাৰান, [[ইৰান]]
| death_date = {{Death date and age|df=y|2020|09|18|1923|1|1}}<ref name=Iranwire>[https://iranwire.com/fa/jinac/41516 به یاد طلعت بصاری، استاد دانشگاه و پژوهشگر بهایی]</ref>
| death_place = লছ এঞ্জেলছ, কেলিফৰ্নিয়া, [[আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ]]
| other_names =
| occupation = কবি, লেখিকা
| years_active =
| known_for = জুন্দিশাপুৰ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ উপ-আচাৰ্য (১৯৫৬–১৯৭৯)
| spouse = {{marriage|আবুলঘাছেম ঘেবলে|1941}}<ref name=Iranwire/>
| children = ৪<ref name=Iranwire/>
| notable_works =
}}
'''তালাত বাছাৰী''' ({{Lang-en|Talat Basari}}, [[ইৰান]]ী কবি আৰু লেখিকা, ১৯২৩ – ১৮ ছেপ্টেম্বৰ ২০২০) আছিল এগৰাকী ইৰানী বাহায়ী ধৰ্মাৱলম্বী কবি, নাৰীবাদী, শিক্ষাবিদ আৰু লেখিকা।
==জীৱনী==
কেছপিয়ান সাগৰৰ পাৰৰ বাবল চহৰত জন্মগ্ৰহণ কৰা বাছাৰীয়ে [[পাৰ্চী ভাষা]] আৰু সাহিত্যত ডক্টৰেট ডিগ্ৰী লাভ কৰিছিল আৰু [[ইৰান]]ৰ ৰাজধানী [[তেহৰান]]ৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয়সমূহত অধ্যাপনা কৰিছিল।<ref>{{cite web |title=Iranian Women's Equality Calendar |url=http://www.feministschool.com/english/IMG/pdf/Iranian_Women_s_equality_calendar-2.pdf |accessdate=4 November 2019 |archive-date=29 April 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210429080832/http://www.feministschool.com/english/IMG/pdf/Iranian_Women_s_equality_calendar-2.pdf |url-status=dead }}</ref> ১৯৬০ৰ দশকত আহভাজৰ জুন্দিশাপুৰ বিশ্ববিদ্যালয়ত কৰ্মৰত অৱস্থাত তেওঁ ইৰানৰ কোনো বিশ্ববিদ্যালয়ৰ উপ-আচাৰ্য হিচাপে নিযুক্ত হোৱা প্ৰথমগৰাকী মহিলা আছিল।<ref>{{cite web |title=Academy of Gundishapur |url=http://www.iranreview.org/content/Documents/_Academy_of_Gundishapur.htm |website=iranreview.org |accessdate=4 November 2019}}</ref> প্ৰাচীন ছাছাৰ্নিড সাম্ৰাজ্যৰ গুণ্ডেশাপুৰ একাডেমীৰ স্মৃতিত বিংশ শতিকাত পহ্লৱী ৰাজবংশই এই বিশ্ববিদ্যালয়খন প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। ইছলামিক বিপ্লৱৰ পৰৱৰ্তী সময়ত আৰু বাহায়ী ধৰ্মৰ প্ৰতি থকা বিশ্বাসৰ বাবে তেওঁক বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পদৰ পৰা বৰ্খাস্ত কৰা হয় আৰু অৱশেষত তেওঁ আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰলৈ প্ৰব্ৰজন কৰে।<ref>{{cite news |title=History of the Exclusion of Iranian Baha'is from Higher Education after the Islamic Revolution |url=https://iranpresswatch.org/post/17086/history-of-the-exclusion-of-iranian-bahais-from-higher-education-after-the-islamic-revolution/ |accessdate=4 November 2019 |work=Iran Press Watch |date=30 May 2011}}</ref>
বাছাৰীয়ে বিখ্যাত পাৰ্চী কবি [[ফেৰদৌছী]]য়ে ৰচনা কৰা ৰাষ্ট্ৰীয় মহাকাব্য ''[[শ্বাহনামা]]''কে ধৰি ফাৰ্চী সাহিত্যৰ ওপৰত ব্যাপক সমালোচনা প্ৰকাশ কৰিছিল।<ref>{{cite web |title=WorldCat Profile Page |url=http://worldcat.org/identities/lccn-n80000423/ |publisher=WorldCat |accessdate=4 November 2019}}</ref> তেওঁৰ সমালোচনাসমূহ বিশিষ্ট ইৰানী ইতিহাসবিদ ইৰাজ আফছাৰে শ্বাহনামা সাহিত্যৰ চাৰিওফালৰ বৰ্ণনাক পঢ়িবলৈ পৰামৰ্শ দিয়া বুলি তালিকাভুক্ত কৰিছে।<ref>{{cite journal |last1=Omidsalar |first1=Mahmoud |title=Notes on Some Women of Shahnameh |journal=Name-ye Lran-e Bastan |volume=1 |issue=1 |pages=23–48 |url=https://sites.uci.edu/nameyeiranebastan/files/2019/04/Part10-Notes-on-some-women-of-the-Shahnama.pdf |accessdate=4 November 2019 |publisher=California State University |location=Los Angeles}}</ref> ২০১৮ চনত তেওঁ ''উইমেন অৱ শ্বাহনামা'' নামৰ এখন ৩৪৭ পৃষ্ঠাৰ কিতাপ প্ৰকাশ কৰে যিয়ে মহাকাব্যখনৰ মহিলা চৰিত্ৰসমূহৰ অধ্যয়ন কৰিছিল। প্ৰতিটো চৰিত্ৰ পৃথকে পৃথকে বিশ্লেষণ কৰা হৈছে আৰু ইয়াত অন্তৰ্ভুক্ত আছে শ্বাহ কাই কাভুছৰ পত্নী ছৌদাবেহ, নায়ক ৰোষ্টমৰ পত্নী তাহমিনেহ, সাহস আৰু মহিলাৰ বাবে আশাৰ প্ৰতীক স্বৰূপ চেম্পিয়ন গৰ্দাফাৰিদ আৰু বৰ্ণ সাম্ৰাজ্যৰ নায়ক ফেৰেডাউনৰ মাতৃ ফাৰানাক।<ref>{{cite news |title=Ketabsara Publishes Talat Bassari's 'Women in Shahnameh' |url=https://financialtribune.com/articles/art-and-culture/87789/ketabsara-publishes-talat-bassari-s-women-in-shahnameh |accessdate=4 November 2019 |work=Financial Tribune |date=10 June 2018 |archive-date=15 September 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210915194612/https://financialtribune.com/articles/art-and-culture/87789/ketabsara-publishes-talat-bassari-s-women-in-shahnameh |url-status=dead }}</ref> ১৯৬৭ চনত তেওঁ ইৰানৰ নাৰীবাদী আন্দোলনৰ অন্যতম অগ্ৰণী নেত্ৰী জান্দোখত চিৰাজীৰ জীৱনীও প্ৰকাশ কৰিছিল।<ref>{{cite book |last1=Paidar |first1=Parvin |title=Women and the Political Process in Twentieth-Century Iran |date=1997 |publisher=Cambridge University Press |isbn=9780521595728 |page=371 |url=https://books.google.com/books?id=2CP61Ke2cTQC&q=talat+basari&pg=PA371 |accessdate=4 November 2019 |language=en}}</ref>
তেওঁ নিউ জাৰ্চীত বাস কৰিছিল।<ref>{{cite book |last1=Pirnia |first1=Mansoureh |title=سالار زنان ايران: Pioneer Women of Iran – Salar Zanan e Iran – Pirnia |date=1995 |publisher=Mehriran Publishing Co. Ltd. |isbn=9780963312938 |pages=94–5 |url=https://google.com |accessdate=4 November 2019 |language=ar}}</ref> নিউ জাৰ্চী ভিত্তিক আলোচনী পাৰ্চিয়ান হেৰিটেজৰ সম্পাদনা মণ্ডলীৰ লগতো তেওঁ কাম কৰিছিল।<ref>{{cite news |title=Persian Heritage Magazine |url=http://persian-heritage.com/wordpress/wp-content/uploads/PH-Magazine/PH78/PH78-E.pdf |accessdate=4 November 2019 |archive-date=21 September 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180921010544/http://persian-heritage.com/wordpress/wp-content/uploads/PH-Magazine/PH78/PH78-E.pdf |url-status=dead }}</ref> তেওঁ নিজকে বাহায়ী বুলি পৰিচয় দিছিল।<ref>{{cite web |title=Eshraghieh and Mahmoud Rabbani Collection |url=https://bahai-library.com/bosch_rabbani_collection |website=bahai-library.com |accessdate=4 November 2019}}</ref> বাছাৰীয়ে প্ৰভাৱশালী পাৰ্চী বাহায়ী কবি তাহিৰিৰ জীৱনৰ ওপৰত লিখা কিতাপত সহায় কৰিছিল আৰু শিক্ষাজগতত পাৰ্চীৰ পৰা [[ইংৰাজী]] অনুবাদত অৰিহণা যোগাইছিল।<ref>{{cite book |last1=Ahdieh |first1=Hussein |last2=Chapman |first2=Hillary |title=The Calling: Tahirih of Persia and Her American Contemporaries |date=2017 |publisher=Ibex Publishers |isbn=9781588141453 |url=https://books.google.com/books?id=OJ8qDwAAQBAJ&q=talat+bassari&pg=PA12 |accessdate=4 November 2019 |language=en}}</ref><ref>{{cite book |last1=Pickover |first1=Clifford A. |title=The Loom of God: Tapestries of Mathematics and Mysticism |date=2009 |publisher=Sterling Publishing Company, Inc. |isbn=9781402764004 |page=10 |url=https://books.google.com/books?id=dEBwRV30x4UC&q=talat+bassari&pg=PA10 |accessdate=4 November 2019 |language=en}}</ref>
===স্বীকৃতি===
[[আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ]]ৰ ছিয়াটলৰ ইছাকুয়া হাইলেন্ডছত অনুষ্ঠিত ''উইমেন অৱ পাৰ্চিয়া'' শিল্প প্ৰদৰ্শনীত প্ৰদৰ্শিত হোৱা প্ৰতিকৃতিসমূহৰ ভিতৰত তেওঁৰ এটা প্ৰতিকৃতিও আছিল।<ref>{{cite news |last1=Ball |first1=Linda |title='Women of Persia' exhibit honors strong, powerful women |url=https://www.issaquahreporter.com/news/women-of-persia-exhibit-honors-strong-powerful-women/ |accessdate=4 November 2019 |work=Issaquah Reporter |date=17 April 2014}}</ref>
==তথ্যসূত্ৰ==
{{Reflist}}
==বাহ্যিক সংযোগ==
* [http://worldcat.org/identities/lccn-n80000423/ তালাত বাছাৰী], ৱৰ্ল্ডকেট
iv6si1xcww5h10qyyqn28lgi0205ho0
606859
606858
2026-05-17T14:12:36Z
Kandarpajit Kallol
6257
+[[শ্ৰেণী:ইৰানীয় নাৰী অধিকাৰ কৰ্মী]]; +[[শ্ৰেণী:ইৰানৰ ব্যক্তি]] using [[WP:HC|HotCat]]
606859
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox person
| name = তালাত বাছাৰী
| native_name = طلعت بصاري
| native_name_lang = fa
| image = Talat basari.jpg
| image_size = 220px
| alt = <!-- descriptive text for use by speech synthesis (text-to-speech) software -->
| caption = ১৯৬০ৰ দশকত তালাত বাছাৰী
| birth_name = <!-- only use if different from name -->
| birth_date = ১৯২৩
| birth_place = বাবল, মাজান্দাৰান, [[ইৰান]]
| death_date = {{Death date and age|df=y|2020|09|18|1923|1|1}}<ref name=Iranwire>[https://iranwire.com/fa/jinac/41516 به یاد طلعت بصاری، استاد دانشگاه و پژوهشگر بهایی]</ref>
| death_place = লছ এঞ্জেলছ, কেলিফৰ্নিয়া, [[আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ]]
| other_names =
| occupation = কবি, লেখিকা
| years_active =
| known_for = জুন্দিশাপুৰ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ উপ-আচাৰ্য (১৯৫৬–১৯৭৯)
| spouse = {{marriage|আবুলঘাছেম ঘেবলে|1941}}<ref name=Iranwire/>
| children = ৪<ref name=Iranwire/>
| notable_works =
}}
'''তালাত বাছাৰী''' ({{Lang-en|Talat Basari}}, [[ইৰান]]ী কবি আৰু লেখিকা, ১৯২৩ – ১৮ ছেপ্টেম্বৰ ২০২০) আছিল এগৰাকী ইৰানী বাহায়ী ধৰ্মাৱলম্বী কবি, নাৰীবাদী, শিক্ষাবিদ আৰু লেখিকা।
==জীৱনী==
কেছপিয়ান সাগৰৰ পাৰৰ বাবল চহৰত জন্মগ্ৰহণ কৰা বাছাৰীয়ে [[পাৰ্চী ভাষা]] আৰু সাহিত্যত ডক্টৰেট ডিগ্ৰী লাভ কৰিছিল আৰু [[ইৰান]]ৰ ৰাজধানী [[তেহৰান]]ৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয়সমূহত অধ্যাপনা কৰিছিল।<ref>{{cite web |title=Iranian Women's Equality Calendar |url=http://www.feministschool.com/english/IMG/pdf/Iranian_Women_s_equality_calendar-2.pdf |accessdate=4 November 2019 |archive-date=29 April 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210429080832/http://www.feministschool.com/english/IMG/pdf/Iranian_Women_s_equality_calendar-2.pdf |url-status=dead }}</ref> ১৯৬০ৰ দশকত আহভাজৰ জুন্দিশাপুৰ বিশ্ববিদ্যালয়ত কৰ্মৰত অৱস্থাত তেওঁ ইৰানৰ কোনো বিশ্ববিদ্যালয়ৰ উপ-আচাৰ্য হিচাপে নিযুক্ত হোৱা প্ৰথমগৰাকী মহিলা আছিল।<ref>{{cite web |title=Academy of Gundishapur |url=http://www.iranreview.org/content/Documents/_Academy_of_Gundishapur.htm |website=iranreview.org |accessdate=4 November 2019}}</ref> প্ৰাচীন ছাছাৰ্নিড সাম্ৰাজ্যৰ গুণ্ডেশাপুৰ একাডেমীৰ স্মৃতিত বিংশ শতিকাত পহ্লৱী ৰাজবংশই এই বিশ্ববিদ্যালয়খন প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। ইছলামিক বিপ্লৱৰ পৰৱৰ্তী সময়ত আৰু বাহায়ী ধৰ্মৰ প্ৰতি থকা বিশ্বাসৰ বাবে তেওঁক বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পদৰ পৰা বৰ্খাস্ত কৰা হয় আৰু অৱশেষত তেওঁ আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰলৈ প্ৰব্ৰজন কৰে।<ref>{{cite news |title=History of the Exclusion of Iranian Baha'is from Higher Education after the Islamic Revolution |url=https://iranpresswatch.org/post/17086/history-of-the-exclusion-of-iranian-bahais-from-higher-education-after-the-islamic-revolution/ |accessdate=4 November 2019 |work=Iran Press Watch |date=30 May 2011}}</ref>
বাছাৰীয়ে বিখ্যাত পাৰ্চী কবি [[ফেৰদৌছী]]য়ে ৰচনা কৰা ৰাষ্ট্ৰীয় মহাকাব্য ''[[শ্বাহনামা]]''কে ধৰি ফাৰ্চী সাহিত্যৰ ওপৰত ব্যাপক সমালোচনা প্ৰকাশ কৰিছিল।<ref>{{cite web |title=WorldCat Profile Page |url=http://worldcat.org/identities/lccn-n80000423/ |publisher=WorldCat |accessdate=4 November 2019}}</ref> তেওঁৰ সমালোচনাসমূহ বিশিষ্ট ইৰানী ইতিহাসবিদ ইৰাজ আফছাৰে শ্বাহনামা সাহিত্যৰ চাৰিওফালৰ বৰ্ণনাক পঢ়িবলৈ পৰামৰ্শ দিয়া বুলি তালিকাভুক্ত কৰিছে।<ref>{{cite journal |last1=Omidsalar |first1=Mahmoud |title=Notes on Some Women of Shahnameh |journal=Name-ye Lran-e Bastan |volume=1 |issue=1 |pages=23–48 |url=https://sites.uci.edu/nameyeiranebastan/files/2019/04/Part10-Notes-on-some-women-of-the-Shahnama.pdf |accessdate=4 November 2019 |publisher=California State University |location=Los Angeles}}</ref> ২০১৮ চনত তেওঁ ''উইমেন অৱ শ্বাহনামা'' নামৰ এখন ৩৪৭ পৃষ্ঠাৰ কিতাপ প্ৰকাশ কৰে যিয়ে মহাকাব্যখনৰ মহিলা চৰিত্ৰসমূহৰ অধ্যয়ন কৰিছিল। প্ৰতিটো চৰিত্ৰ পৃথকে পৃথকে বিশ্লেষণ কৰা হৈছে আৰু ইয়াত অন্তৰ্ভুক্ত আছে শ্বাহ কাই কাভুছৰ পত্নী ছৌদাবেহ, নায়ক ৰোষ্টমৰ পত্নী তাহমিনেহ, সাহস আৰু মহিলাৰ বাবে আশাৰ প্ৰতীক স্বৰূপ চেম্পিয়ন গৰ্দাফাৰিদ আৰু বৰ্ণ সাম্ৰাজ্যৰ নায়ক ফেৰেডাউনৰ মাতৃ ফাৰানাক।<ref>{{cite news |title=Ketabsara Publishes Talat Bassari's 'Women in Shahnameh' |url=https://financialtribune.com/articles/art-and-culture/87789/ketabsara-publishes-talat-bassari-s-women-in-shahnameh |accessdate=4 November 2019 |work=Financial Tribune |date=10 June 2018 |archive-date=15 September 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210915194612/https://financialtribune.com/articles/art-and-culture/87789/ketabsara-publishes-talat-bassari-s-women-in-shahnameh |url-status=dead }}</ref> ১৯৬৭ চনত তেওঁ ইৰানৰ নাৰীবাদী আন্দোলনৰ অন্যতম অগ্ৰণী নেত্ৰী জান্দোখত চিৰাজীৰ জীৱনীও প্ৰকাশ কৰিছিল।<ref>{{cite book |last1=Paidar |first1=Parvin |title=Women and the Political Process in Twentieth-Century Iran |date=1997 |publisher=Cambridge University Press |isbn=9780521595728 |page=371 |url=https://books.google.com/books?id=2CP61Ke2cTQC&q=talat+basari&pg=PA371 |accessdate=4 November 2019 |language=en}}</ref>
তেওঁ নিউ জাৰ্চীত বাস কৰিছিল।<ref>{{cite book |last1=Pirnia |first1=Mansoureh |title=سالار زنان ايران: Pioneer Women of Iran – Salar Zanan e Iran – Pirnia |date=1995 |publisher=Mehriran Publishing Co. Ltd. |isbn=9780963312938 |pages=94–5 |url=https://google.com |accessdate=4 November 2019 |language=ar}}</ref> নিউ জাৰ্চী ভিত্তিক আলোচনী পাৰ্চিয়ান হেৰিটেজৰ সম্পাদনা মণ্ডলীৰ লগতো তেওঁ কাম কৰিছিল।<ref>{{cite news |title=Persian Heritage Magazine |url=http://persian-heritage.com/wordpress/wp-content/uploads/PH-Magazine/PH78/PH78-E.pdf |accessdate=4 November 2019 |archive-date=21 September 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180921010544/http://persian-heritage.com/wordpress/wp-content/uploads/PH-Magazine/PH78/PH78-E.pdf |url-status=dead }}</ref> তেওঁ নিজকে বাহায়ী বুলি পৰিচয় দিছিল।<ref>{{cite web |title=Eshraghieh and Mahmoud Rabbani Collection |url=https://bahai-library.com/bosch_rabbani_collection |website=bahai-library.com |accessdate=4 November 2019}}</ref> বাছাৰীয়ে প্ৰভাৱশালী পাৰ্চী বাহায়ী কবি তাহিৰিৰ জীৱনৰ ওপৰত লিখা কিতাপত সহায় কৰিছিল আৰু শিক্ষাজগতত পাৰ্চীৰ পৰা [[ইংৰাজী]] অনুবাদত অৰিহণা যোগাইছিল।<ref>{{cite book |last1=Ahdieh |first1=Hussein |last2=Chapman |first2=Hillary |title=The Calling: Tahirih of Persia and Her American Contemporaries |date=2017 |publisher=Ibex Publishers |isbn=9781588141453 |url=https://books.google.com/books?id=OJ8qDwAAQBAJ&q=talat+bassari&pg=PA12 |accessdate=4 November 2019 |language=en}}</ref><ref>{{cite book |last1=Pickover |first1=Clifford A. |title=The Loom of God: Tapestries of Mathematics and Mysticism |date=2009 |publisher=Sterling Publishing Company, Inc. |isbn=9781402764004 |page=10 |url=https://books.google.com/books?id=dEBwRV30x4UC&q=talat+bassari&pg=PA10 |accessdate=4 November 2019 |language=en}}</ref>
===স্বীকৃতি===
[[আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ]]ৰ ছিয়াটলৰ ইছাকুয়া হাইলেন্ডছত অনুষ্ঠিত ''উইমেন অৱ পাৰ্চিয়া'' শিল্প প্ৰদৰ্শনীত প্ৰদৰ্শিত হোৱা প্ৰতিকৃতিসমূহৰ ভিতৰত তেওঁৰ এটা প্ৰতিকৃতিও আছিল।<ref>{{cite news |last1=Ball |first1=Linda |title='Women of Persia' exhibit honors strong, powerful women |url=https://www.issaquahreporter.com/news/women-of-persia-exhibit-honors-strong-powerful-women/ |accessdate=4 November 2019 |work=Issaquah Reporter |date=17 April 2014}}</ref>
==তথ্যসূত্ৰ==
{{Reflist}}
==বাহ্যিক সংযোগ==
* [http://worldcat.org/identities/lccn-n80000423/ তালাত বাছাৰী], ৱৰ্ল্ডকেট
[[শ্ৰেণী:ইৰানীয় নাৰী অধিকাৰ কৰ্মী]]
[[শ্ৰেণী:ইৰানৰ ব্যক্তি]]
2dewclnd2pkg27qpz8jt7s3ze9j3koa
606860
606859
2026-05-17T14:12:55Z
Kandarpajit Kallol
6257
added [[Category:ৱিকি লাভচ ইৰাণ ২০২৬]] using [[WP:HC|HotCat]]
606860
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox person
| name = তালাত বাছাৰী
| native_name = طلعت بصاري
| native_name_lang = fa
| image = Talat basari.jpg
| image_size = 220px
| alt = <!-- descriptive text for use by speech synthesis (text-to-speech) software -->
| caption = ১৯৬০ৰ দশকত তালাত বাছাৰী
| birth_name = <!-- only use if different from name -->
| birth_date = ১৯২৩
| birth_place = বাবল, মাজান্দাৰান, [[ইৰান]]
| death_date = {{Death date and age|df=y|2020|09|18|1923|1|1}}<ref name=Iranwire>[https://iranwire.com/fa/jinac/41516 به یاد طلعت بصاری، استاد دانشگاه و پژوهشگر بهایی]</ref>
| death_place = লছ এঞ্জেলছ, কেলিফৰ্নিয়া, [[আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ]]
| other_names =
| occupation = কবি, লেখিকা
| years_active =
| known_for = জুন্দিশাপুৰ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ উপ-আচাৰ্য (১৯৫৬–১৯৭৯)
| spouse = {{marriage|আবুলঘাছেম ঘেবলে|1941}}<ref name=Iranwire/>
| children = ৪<ref name=Iranwire/>
| notable_works =
}}
'''তালাত বাছাৰী''' ({{Lang-en|Talat Basari}}, [[ইৰান]]ী কবি আৰু লেখিকা, ১৯২৩ – ১৮ ছেপ্টেম্বৰ ২০২০) আছিল এগৰাকী ইৰানী বাহায়ী ধৰ্মাৱলম্বী কবি, নাৰীবাদী, শিক্ষাবিদ আৰু লেখিকা।
==জীৱনী==
কেছপিয়ান সাগৰৰ পাৰৰ বাবল চহৰত জন্মগ্ৰহণ কৰা বাছাৰীয়ে [[পাৰ্চী ভাষা]] আৰু সাহিত্যত ডক্টৰেট ডিগ্ৰী লাভ কৰিছিল আৰু [[ইৰান]]ৰ ৰাজধানী [[তেহৰান]]ৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয়সমূহত অধ্যাপনা কৰিছিল।<ref>{{cite web |title=Iranian Women's Equality Calendar |url=http://www.feministschool.com/english/IMG/pdf/Iranian_Women_s_equality_calendar-2.pdf |accessdate=4 November 2019 |archive-date=29 April 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210429080832/http://www.feministschool.com/english/IMG/pdf/Iranian_Women_s_equality_calendar-2.pdf |url-status=dead }}</ref> ১৯৬০ৰ দশকত আহভাজৰ জুন্দিশাপুৰ বিশ্ববিদ্যালয়ত কৰ্মৰত অৱস্থাত তেওঁ ইৰানৰ কোনো বিশ্ববিদ্যালয়ৰ উপ-আচাৰ্য হিচাপে নিযুক্ত হোৱা প্ৰথমগৰাকী মহিলা আছিল।<ref>{{cite web |title=Academy of Gundishapur |url=http://www.iranreview.org/content/Documents/_Academy_of_Gundishapur.htm |website=iranreview.org |accessdate=4 November 2019}}</ref> প্ৰাচীন ছাছাৰ্নিড সাম্ৰাজ্যৰ গুণ্ডেশাপুৰ একাডেমীৰ স্মৃতিত বিংশ শতিকাত পহ্লৱী ৰাজবংশই এই বিশ্ববিদ্যালয়খন প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। ইছলামিক বিপ্লৱৰ পৰৱৰ্তী সময়ত আৰু বাহায়ী ধৰ্মৰ প্ৰতি থকা বিশ্বাসৰ বাবে তেওঁক বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পদৰ পৰা বৰ্খাস্ত কৰা হয় আৰু অৱশেষত তেওঁ আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰলৈ প্ৰব্ৰজন কৰে।<ref>{{cite news |title=History of the Exclusion of Iranian Baha'is from Higher Education after the Islamic Revolution |url=https://iranpresswatch.org/post/17086/history-of-the-exclusion-of-iranian-bahais-from-higher-education-after-the-islamic-revolution/ |accessdate=4 November 2019 |work=Iran Press Watch |date=30 May 2011}}</ref>
বাছাৰীয়ে বিখ্যাত পাৰ্চী কবি [[ফেৰদৌছী]]য়ে ৰচনা কৰা ৰাষ্ট্ৰীয় মহাকাব্য ''[[শ্বাহনামা]]''কে ধৰি ফাৰ্চী সাহিত্যৰ ওপৰত ব্যাপক সমালোচনা প্ৰকাশ কৰিছিল।<ref>{{cite web |title=WorldCat Profile Page |url=http://worldcat.org/identities/lccn-n80000423/ |publisher=WorldCat |accessdate=4 November 2019}}</ref> তেওঁৰ সমালোচনাসমূহ বিশিষ্ট ইৰানী ইতিহাসবিদ ইৰাজ আফছাৰে শ্বাহনামা সাহিত্যৰ চাৰিওফালৰ বৰ্ণনাক পঢ়িবলৈ পৰামৰ্শ দিয়া বুলি তালিকাভুক্ত কৰিছে।<ref>{{cite journal |last1=Omidsalar |first1=Mahmoud |title=Notes on Some Women of Shahnameh |journal=Name-ye Lran-e Bastan |volume=1 |issue=1 |pages=23–48 |url=https://sites.uci.edu/nameyeiranebastan/files/2019/04/Part10-Notes-on-some-women-of-the-Shahnama.pdf |accessdate=4 November 2019 |publisher=California State University |location=Los Angeles}}</ref> ২০১৮ চনত তেওঁ ''উইমেন অৱ শ্বাহনামা'' নামৰ এখন ৩৪৭ পৃষ্ঠাৰ কিতাপ প্ৰকাশ কৰে যিয়ে মহাকাব্যখনৰ মহিলা চৰিত্ৰসমূহৰ অধ্যয়ন কৰিছিল। প্ৰতিটো চৰিত্ৰ পৃথকে পৃথকে বিশ্লেষণ কৰা হৈছে আৰু ইয়াত অন্তৰ্ভুক্ত আছে শ্বাহ কাই কাভুছৰ পত্নী ছৌদাবেহ, নায়ক ৰোষ্টমৰ পত্নী তাহমিনেহ, সাহস আৰু মহিলাৰ বাবে আশাৰ প্ৰতীক স্বৰূপ চেম্পিয়ন গৰ্দাফাৰিদ আৰু বৰ্ণ সাম্ৰাজ্যৰ নায়ক ফেৰেডাউনৰ মাতৃ ফাৰানাক।<ref>{{cite news |title=Ketabsara Publishes Talat Bassari's 'Women in Shahnameh' |url=https://financialtribune.com/articles/art-and-culture/87789/ketabsara-publishes-talat-bassari-s-women-in-shahnameh |accessdate=4 November 2019 |work=Financial Tribune |date=10 June 2018 |archive-date=15 September 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210915194612/https://financialtribune.com/articles/art-and-culture/87789/ketabsara-publishes-talat-bassari-s-women-in-shahnameh |url-status=dead }}</ref> ১৯৬৭ চনত তেওঁ ইৰানৰ নাৰীবাদী আন্দোলনৰ অন্যতম অগ্ৰণী নেত্ৰী জান্দোখত চিৰাজীৰ জীৱনীও প্ৰকাশ কৰিছিল।<ref>{{cite book |last1=Paidar |first1=Parvin |title=Women and the Political Process in Twentieth-Century Iran |date=1997 |publisher=Cambridge University Press |isbn=9780521595728 |page=371 |url=https://books.google.com/books?id=2CP61Ke2cTQC&q=talat+basari&pg=PA371 |accessdate=4 November 2019 |language=en}}</ref>
তেওঁ নিউ জাৰ্চীত বাস কৰিছিল।<ref>{{cite book |last1=Pirnia |first1=Mansoureh |title=سالار زنان ايران: Pioneer Women of Iran – Salar Zanan e Iran – Pirnia |date=1995 |publisher=Mehriran Publishing Co. Ltd. |isbn=9780963312938 |pages=94–5 |url=https://google.com |accessdate=4 November 2019 |language=ar}}</ref> নিউ জাৰ্চী ভিত্তিক আলোচনী পাৰ্চিয়ান হেৰিটেজৰ সম্পাদনা মণ্ডলীৰ লগতো তেওঁ কাম কৰিছিল।<ref>{{cite news |title=Persian Heritage Magazine |url=http://persian-heritage.com/wordpress/wp-content/uploads/PH-Magazine/PH78/PH78-E.pdf |accessdate=4 November 2019 |archive-date=21 September 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180921010544/http://persian-heritage.com/wordpress/wp-content/uploads/PH-Magazine/PH78/PH78-E.pdf |url-status=dead }}</ref> তেওঁ নিজকে বাহায়ী বুলি পৰিচয় দিছিল।<ref>{{cite web |title=Eshraghieh and Mahmoud Rabbani Collection |url=https://bahai-library.com/bosch_rabbani_collection |website=bahai-library.com |accessdate=4 November 2019}}</ref> বাছাৰীয়ে প্ৰভাৱশালী পাৰ্চী বাহায়ী কবি তাহিৰিৰ জীৱনৰ ওপৰত লিখা কিতাপত সহায় কৰিছিল আৰু শিক্ষাজগতত পাৰ্চীৰ পৰা [[ইংৰাজী]] অনুবাদত অৰিহণা যোগাইছিল।<ref>{{cite book |last1=Ahdieh |first1=Hussein |last2=Chapman |first2=Hillary |title=The Calling: Tahirih of Persia and Her American Contemporaries |date=2017 |publisher=Ibex Publishers |isbn=9781588141453 |url=https://books.google.com/books?id=OJ8qDwAAQBAJ&q=talat+bassari&pg=PA12 |accessdate=4 November 2019 |language=en}}</ref><ref>{{cite book |last1=Pickover |first1=Clifford A. |title=The Loom of God: Tapestries of Mathematics and Mysticism |date=2009 |publisher=Sterling Publishing Company, Inc. |isbn=9781402764004 |page=10 |url=https://books.google.com/books?id=dEBwRV30x4UC&q=talat+bassari&pg=PA10 |accessdate=4 November 2019 |language=en}}</ref>
===স্বীকৃতি===
[[আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ]]ৰ ছিয়াটলৰ ইছাকুয়া হাইলেন্ডছত অনুষ্ঠিত ''উইমেন অৱ পাৰ্চিয়া'' শিল্প প্ৰদৰ্শনীত প্ৰদৰ্শিত হোৱা প্ৰতিকৃতিসমূহৰ ভিতৰত তেওঁৰ এটা প্ৰতিকৃতিও আছিল।<ref>{{cite news |last1=Ball |first1=Linda |title='Women of Persia' exhibit honors strong, powerful women |url=https://www.issaquahreporter.com/news/women-of-persia-exhibit-honors-strong-powerful-women/ |accessdate=4 November 2019 |work=Issaquah Reporter |date=17 April 2014}}</ref>
==তথ্যসূত্ৰ==
{{Reflist}}
==বাহ্যিক সংযোগ==
* [http://worldcat.org/identities/lccn-n80000423/ তালাত বাছাৰী], ৱৰ্ল্ডকেট
[[শ্ৰেণী:ইৰানীয় নাৰী অধিকাৰ কৰ্মী]]
[[শ্ৰেণী:ইৰানৰ ব্যক্তি]]
[[শ্ৰেণী:ৱিকি লাভচ ইৰাণ ২০২৬]]
a6v5eaksptv47qe73whd4aggzwglu8f
বাৰ্তা:দক্ষিণ-পূব এছিয়াত হিন্দু ধৰ্ম
1
136916
606880
2026-05-17T15:12:21Z
Kandarpajit Kallol
6257
/* শিৰোনাম */ নতুন অনুচ্ছেদ
606880
wikitext
text/x-wiki
== শিৰোনাম ==
@[[সদস্য:যদুমণি|যদুমণি]], প্ৰবন্ধটোৰ শিৰোনাম '''দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ হিন্দু ধৰ্ম'''ৰ ঠাইত '''দক্ষিণ-পূব এছিয়াত হিন্দু ধৰ্ম''' হ'ব লাগিছিল নেকি! – <span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px;">[[User:Kandarpajit Kallol|<font color="#872455">'''কন্দৰ্পজিৎ কল্লোল'''</font>]] ([[User Talk:Kandarpajit Kallol|বাৰ্তা]])</span> 15:12, 17 May 2026 (ইউ.টি.চি.)
1smr7k93kl4fz6taa6pkj3n18fyuxem
606883
606880
2026-05-17T15:45:30Z
যদুমণি
32127
/* শিৰোনাম */ উত্তৰ
606883
wikitext
text/x-wiki
== শিৰোনাম ==
@[[সদস্য:যদুমণি|যদুমণি]], প্ৰবন্ধটোৰ শিৰোনাম '''দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ হিন্দু ধৰ্ম'''ৰ ঠাইত '''দক্ষিণ-পূব এছিয়াত হিন্দু ধৰ্ম''' হ'ব লাগিছিল নেকি! – <span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px;">[[User:Kandarpajit Kallol|<font color="#872455">'''কন্দৰ্পজিৎ কল্লোল'''</font>]] ([[User Talk:Kandarpajit Kallol|বাৰ্তা]])</span> 15:12, 17 May 2026 (ইউ.টি.চি.)
:@[[সদস্য:Kandarpajit Kallol|Kandarpajit Kallol]] হয় হয় এনেদৰেই হ'ব। ক্ৰুতি সমূহ শুদ্ধ কৰা হ'ব। [[সদস্য:যদুমণি|যদুমণি]] ([[সদস্য বাৰ্তা:যদুমণি|বাৰ্তা]]) 15:45, 17 May 2026 (ইউ.টি.চি.)
92v2rp7ie8ydffln8u78lwhv73fv47z
606887
606883
2026-05-17T16:01:40Z
যদুমণি
32127
পৃষ্ঠা [[বাৰ্তা:দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ হিন্দু ধৰ্ম]]ৰ পৰা [[বাৰ্তা:দক্ষিণ-পূব এছিয়াত হিন্দু ধৰ্ম]]লৈ যদুমণিয়ে স্থানান্তৰ কৰিলে
606883
wikitext
text/x-wiki
== শিৰোনাম ==
@[[সদস্য:যদুমণি|যদুমণি]], প্ৰবন্ধটোৰ শিৰোনাম '''দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ হিন্দু ধৰ্ম'''ৰ ঠাইত '''দক্ষিণ-পূব এছিয়াত হিন্দু ধৰ্ম''' হ'ব লাগিছিল নেকি! – <span style="text-shadow:gray 3px 3px 3px;">[[User:Kandarpajit Kallol|<font color="#872455">'''কন্দৰ্পজিৎ কল্লোল'''</font>]] ([[User Talk:Kandarpajit Kallol|বাৰ্তা]])</span> 15:12, 17 May 2026 (ইউ.টি.চি.)
:@[[সদস্য:Kandarpajit Kallol|Kandarpajit Kallol]] হয় হয় এনেদৰেই হ'ব। ক্ৰুতি সমূহ শুদ্ধ কৰা হ'ব। [[সদস্য:যদুমণি|যদুমণি]] ([[সদস্য বাৰ্তা:যদুমণি|বাৰ্তা]]) 15:45, 17 May 2026 (ইউ.টি.চি.)
92v2rp7ie8ydffln8u78lwhv73fv47z
দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ হিন্দু ধৰ্ম
0
136917
606886
2026-05-17T16:01:40Z
যদুমণি
32127
পৃষ্ঠা [[দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ হিন্দু ধৰ্ম]]ৰ পৰা [[দক্ষিণ-পূব এছিয়াত হিন্দু ধৰ্ম]]লৈ যদুমণিয়ে স্থানান্তৰ কৰিলে
606886
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[দক্ষিণ-পূব এছিয়াত হিন্দু ধৰ্ম]]
m16bzuy8h4ra5l11uvvy1l4cjjhl79j
বাৰ্তা:দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ হিন্দু ধৰ্ম
1
136918
606888
2026-05-17T16:01:40Z
যদুমণি
32127
পৃষ্ঠা [[বাৰ্তা:দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ হিন্দু ধৰ্ম]]ৰ পৰা [[বাৰ্তা:দক্ষিণ-পূব এছিয়াত হিন্দু ধৰ্ম]]লৈ যদুমণিয়ে স্থানান্তৰ কৰিলে
606888
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECT [[বাৰ্তা:দক্ষিণ-পূব এছিয়াত হিন্দু ধৰ্ম]]
0v6umjsh8488arotif7pvkhgwzzdiri
নৰেশ টাইড
0
136919
606898
2026-05-17T16:39:09Z
Hemchandra Mili, Dergaon
49582
নতুন পৃষ্ঠা: '''নৰেশ টাইড''' '''[[মিচিং জনগোষ্ঠী]]ৰ অধিকাৰৰ বাবে আন্দোলন কৰা এগৰাকী মহান শ্বহীদ।'''<ref>https://arunachalobserver.org/2022/04/22/saplings-planted-to-mark-martyrs-day-of-misings/ আহৰণ কৰা হৈছে</ref>
606898
wikitext
text/x-wiki
'''নৰেশ টাইড''' '''[[মিচিং জনগোষ্ঠী]]ৰ অধিকাৰৰ বাবে আন্দোলন কৰা এগৰাকী মহান শ্বহীদ।'''<ref>https://arunachalobserver.org/2022/04/22/saplings-planted-to-mark-martyrs-day-of-misings/ আহৰণ কৰা হৈছে</ref>
6jdczcr4hcogdpv9kleqwwgfkr3mqt6
606901
606898
2026-05-17T16:44:18Z
Hemchandra Mili, Dergaon
49582
606901
wikitext
text/x-wiki
'''নৰেশ টাইড''' [[মিচিং জনগোষ্ঠী]]ৰ অধিকাৰৰ বাবে আন্দোলন কৰা এগৰাকী মহান শ্বহীদ।<ref>https://arunachalobserver.org/2022/04/22/saplings-planted-to-mark-martyrs-day-of-misings/ আহৰণ কৰা হৈছে</ref>
== অৱদান ==
১৯৯৫ চনৰ ২১ এপ্ৰিল তাৰিখে [[উত্তৰ লখিমপুৰ]]ৰ বিলমুখ বা বৰবিল অঞ্চলত মিচিংসকলৰ সাংবিধানিক, ৰাজনৈতিক অধিকাৰ তথা [[মিচিং স্বায়ত্বশাসিত পৰিষদ]]ৰ দাবীত কৰা প্ৰতিবাদত তেখেতক আৰক্ষীয়ে গুলীচালনা কৰিছিল। এই গুলীচালনাত বগা মেদক আৰু নৰেশ টাইড থিতাতে শ্বহীদ হয়। আনহাতে আঘাতপ্ৰাপ্ত হৈ অঞ্জনা পেগু পাছত চিকিৎসাধীন অৱস্থাতে মতুমুখত পৰে।<ref>https://assamtribune.com/north-east/eci-bans-exit-opinion-polls-for-mizorams-dampa-bihar-assembly-eight-other-states-1597141 আহৰণ কৰা হৈছে</ref>
== তথ্যসূত্ৰ ==
f8ue4afc42mzlseay6vkyqjs0373dwl
606903
606901
2026-05-17T16:52:13Z
Hemchandra Mili, Dergaon
49582
/* অৱদান */
606903
wikitext
text/x-wiki
'''নৰেশ টাইড''' [[মিচিং জনগোষ্ঠী]]ৰ অধিকাৰৰ বাবে আন্দোলন কৰা এগৰাকী মহান শ্বহীদ।<ref>https://arunachalobserver.org/2022/04/22/saplings-planted-to-mark-martyrs-day-of-misings/ আহৰণ কৰা হৈছে</ref>
== অৱদান ==
১৯৯৫ চনৰ ২১ এপ্ৰিল তাৰিখে [[উত্তৰ লখিমপুৰ]]ৰ বিলমুখ বা বৰবিল অঞ্চলত মিচিংসকলৰ সাংবিধানিক, ৰাজনৈতিক অধিকাৰ তথা [[মিচিং স্বায়ত্বশাসিত পৰিষদ]]ৰ দাবীত কৰা প্ৰতিবাদত তেখেতক আৰক্ষীয়ে গুলীচালনা কৰিছিল। এই গুলীচালনাত বগা মেদক আৰু নৰেশ টাইড থিতাতে শ্বহীদ হয়। আনহাতে আঘাতপ্ৰাপ্ত হৈ অঞ্জনা পেগু পাছত চিকিৎসাধীন অৱস্থাতে মৃত্যুবৰণ কৰে।<ref>https://assamtribune.com/north-east/eci-bans-exit-opinion-polls-for-mizorams-dampa-bihar-assembly-eight-other-states-1597141 আহৰণ কৰা হৈছে</ref>
== তথ্যসূত্ৰ ==
6msbjviaejlhsqv97t799pvjfsydvgu
দানি চাপৰি
0
136920
606910
2026-05-17T17:27:49Z
Hemchandra Mili, Dergaon
49582
নতুন পৃষ্ঠা: '''দানি চাপৰি''' ([[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী:]] Dani Chapori) [[গোলাঘাট জিলা]]ৰ [[দেৰগাঁও]]ৰ অন্তৰ্গত এখন গাঁও।<ref>https://www.census2011.co.in/data/village/294361-dani-chapori-assam.html আহৰণ কৰা হৈছে</ref> == তথ্যসূত্ৰ ==
606910
wikitext
text/x-wiki
'''দানি চাপৰি''' ([[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী:]] Dani Chapori) [[গোলাঘাট জিলা]]ৰ [[দেৰগাঁও]]ৰ অন্তৰ্গত এখন গাঁও।<ref>https://www.census2011.co.in/data/village/294361-dani-chapori-assam.html আহৰণ কৰা হৈছে</ref>
== তথ্যসূত্ৰ ==
2i5lngu1hu0k5pepagtnklmm5devxp2
606912
606910
2026-05-17T17:41:21Z
Hemchandra Mili, Dergaon
49582
606912
wikitext
text/x-wiki
'''দানি চাপৰি''' ([[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী:]] Dani Chapori) [[গোলাঘাট জিলা]]ৰ [[দেৰগাঁও]]ৰ অন্তৰ্গত এখন গাঁও।<ref>https://www.census2011.co.in/data/village/294361-dani-chapori-assam.html আহৰণ কৰা হৈছে</ref>
== জনসংখ্যা ==
২০১১ চনৰ লোকপিয়ল অনুসৰি গাঁওখনৰ মুঠ জনসংখ্যা ২৪০৫ জন। ইয়াৰে পুৰুষৰ সংখ্যা ১২০৫ আৰু মহিলাৰ সংখ্যা ১২০০। অনুসূচিত জনজাতিৰ সংখ্যা মুঠ ২০০৫ জন আৰু অনুসূচিত জাতিৰ সংখ্যা ৩৫ জন।<ref>https://villageinfo.in/assam/golaghat/dergaon/dani-chapori/ আহৰণ কৰা হৈছে</ref>
== তথ্যসূত্ৰ ==
lkf4dwlgz0f5rbj2tcfqnmvvc5gb1kb
606914
606912
2026-05-17T17:48:54Z
Hemchandra Mili, Dergaon
49582
606914
wikitext
text/x-wiki
'''দানি চাপৰি''' ([[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী:]] Dani Chapori) [[গোলাঘাট জিলা]]ৰ [[দেৰগাঁও]]ৰ অন্তৰ্গত এখন গাঁও।<ref>https://villageinfo.in/assam/golaghat/dergaon/dani-chapori/#google_vignette আহৰণ কৰা হৈছে</ref>
== জনসংখ্যা ==
২০১১ চনৰ লোকপিয়ল অনুসৰি গাঁওখনৰ মুঠ জনসংখ্যা ২৪০৫ জন। ইয়াৰে পুৰুষৰ সংখ্যা ১২০৫ আৰু মহিলাৰ সংখ্যা ১২০০। অনুসূচিত জনজাতিৰ সংখ্যা মুঠ ২০০৫ জন আৰু অনুসূচিত জাতিৰ সংখ্যা ৩৫ জন।<ref>https://www.census2011.co.in/data/village/294361-dani-chapori-assam.html আহৰণ কৰা হৈছে</ref>
== তথ্যসূত্ৰ ==
e682xh8chsfba9bpbaurk2w52lsls9r
ধঁপাত প্ৰতিবাদ
0
136921
606918
2026-05-17T18:07:22Z
নৰুনা বৰুৱা
44897
[[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল।
606918
wikitext
text/x-wiki
{{short description|1890–91 Iranian Shia revolt against a tobacco concession to the UK}}
'''পাৰস্যৰ ধঁপাত প্ৰতিবাদ''' আছিল কাজাৰ [[ইৰাণ]]ৰ বাৰজন ছিয়া মুছলমানৰ বিদ্ৰোহ। নাছিৰ আল-দিন শ্বাহ কাজাৰে ব্ৰিটিছ সাম্ৰাজ্যক দিয়া ধঁপাতৰ ৰেহাইৰ প্ৰতিবাদত ১৮৯০ চনত এই বিদ্ৰোহ আৰম্ভ হয়। এই ৰেহাইৰ অধীনত ধঁপাত খেতি, বিক্ৰী আৰু ৰপ্তানিৰ নিয়ন্ত্ৰণ এজন ইংৰাজ মেজৰ জি.এফ. টোলবটক দায়িত্ব দিয়া হৈছিল। [[তেহৰাণ]], শ্বিৰাজ, মাছহাদ, ইছফাহানৰ দৰে ডাঙৰ চহৰৰ ধৰ্মগুৰুসকলৰ সহযোগত ব্যৱসায়ীসকলে ইয়াৰ বিৰুদ্ধে প্ৰতিবাদ সাব্যস্ত কৰে। ১৮৯১ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত গ্ৰেণ্ড আয়াতুল্লাহ মিৰ্জা শ্বিৰাজীয়ে ধঁপাত সেৱনৰ বিৰুদ্ধে ফতোৱা জাৰি কৰাৰ পাছত প্ৰতিবাদৰ শিখৰত উপনীত হয়, যিটো বহুলভাৱে পালন কৰা হয়।
==পটভূমি==
১৯ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে বিদেশী উপস্থিতিৰ বৃদ্ধিৰ বাবে কাজাৰ ইৰাণৰ অৱস্থা অস্বস্তিকৰ হৈ পৰিছিল। ১৮১৩ আৰু ১৮২৮ চনত [[ৰাছিয়া]] সাম্ৰাজ্যৰ সৈতে আৰু ১৮৫৭ চনত ব্ৰিটিছ সাম্ৰাজ্যৰ সৈতে হোৱা যুদ্ধত পৰাজয়ৰপৰা উদ্ধাৰৰ প্ৰচেষ্টাত কাজাৰ চৰকাৰে কেৱল বিদেশী শক্তিসমূহক অসংখ্য ৰেহাই দিবলৈ বাধ্য হোৱাই নহয়, ইউৰোপীয়সকলে ভোগ কৰা বিশাল অৰ্থনৈতিক সুবিধাসমূহৰ সৈতে প্ৰতিযোগিতাত অৱতীৰ্ণ হোৱা ইৰাণৰ বজাৰসমূহ (ব্যৱসায়ী)কো গুৰুতৰভাৱে দুৰ্বল কৰি তুলিছিল ব্যৱসায়ীসকল।{{sfn|Moaddel|1992|p=455}} সেই সময়ত ইৰাণত বাস কৰা বিদেশীসকলৰপৰা পোৱা বিৱৰণী অনুসৰি কাজাৰ বংশ সাধাৰণ জনতাৰ মাজত একেবাৰেই জনপ্ৰিয় নাছিল আৰু তেওঁলোকৰ প্ৰজাৰ কল্যাণৰ প্ৰতি কম গুৰুত্ব দিয়া বুলি ধৰা হৈছিল। পিছৰ ব্ৰিটিছ প্ৰত্যক্ষদৰ্শীৰপৰা পোৱা বিৱৰণী অনুসৰি ব্যাপক অসন্তুষ্টিৰ মাজতো বংশটোক আগতে ওফৰাই নিদিয়াৰ কাৰণ আছিল ব্ৰিটিছ আৰু ৰাছিয়াৰ হস্তক্ষেপ, যিয়ে ফলপ্ৰসূভাৱে শ্বাহক ক্ষমতাত ৰাখিছিল। {{sfn|Keddie|1966|p=3}}
১৮৭২ চনত নাছিৰ আল-দিন শ্বাহে এজন ব্ৰিটিছ নাগৰিক পল ৰয়টাৰৰ সৈতে ৰেহাইৰ আলোচনাত মিলিত হয়। ইয়াৰ অধীনত তেওঁ পাঁচ বছৰৰ বাবে নিৰ্দিষ্ট ধন আৰু ২০ বছৰৰ বাবে নিকা ৰাজহৰ ৬০% অংশৰ বিনিময়ত পথ, টেলিগ্ৰাফ, মিল, কাৰখানা, সম্পদ আহৰণ, আৰু অন্যান্য ৰাজহুৱা কামৰ নিয়ন্ত্ৰণ ৰয়টাৰক অৰ্পণ কৰে। ৰয়টাৰৰ ৰেহাইৰ বিৰুদ্ধে কেৱল দেশৰ ভিতৰতে স্থানীয় প্ৰতিবাদৰ ৰূপত নহয়, ৰাছিয়া চৰকাৰেও তীব্ৰ বিৰোধিতা কৰে।{{sfn|Keddie|1966|p=5}} তীব্ৰ হেঁচাত পৰি নাছিৰ আল-দিন শ্বাহে অৰ্থনৈতিক পৰিস্থিতি অধিক বেয়া হোৱাৰ পাছতো এই চুক্তি বাতিল কৰে। যদিও এই ৰেহাই প্ৰায় এবছৰহে চলিছিল, ইয়াৰ বিফলতাই ১৮৯০ চনত ধঁপাত ৰেহাইৰ বিৰুদ্ধে হোৱা বিদ্ৰোহৰ ভেটি স্থাপন কৰিছিল; ই প্ৰমাণ কৰিলে যে কোনো বিদেশী শক্তিয়ে ইৰাণৰ সাৰ্বভৌমত্ব উলংঘা কৰাৰ যিকোনো প্ৰচেষ্টাই স্থানীয় জনসাধাৰণৰ লগতে প্ৰতিদ্বন্দ্বী ইউৰোপীয় শক্তিসমূহকো ক্ষুব্ধ কৰিব। {{sfn|Lambton|1987|p=223}}
== একচেটিয়া ধঁপাত নিয়ন্ত্ৰণ আৰু পৰৱৰ্তী প্ৰতিবাদ==
[[File:ImperialTobaccoCorporation.jpg|thumb|ইম্পেৰিয়েল টবেকো কৰ্পৰেশ্যনৰ শ্বেয়াৰ, ১৮৯০]]
১৮৯০ চনৰ ২০ মাৰ্চত নাছিৰ আল-দিন শ্বাহে মেজৰ জি এফ টালবটক ধঁপাত উৎপাদন, বিক্ৰী আৰু ৰপ্তানিৰ ওপৰত পঞ্চাশ বছৰৰ একচেটিয়া অধিকাৰ প্ৰদান কৰে। বিনিময়ত টেলবটে সম্ৰাটক ১৫,০০০ পাউণ্ড (১.৮৪৫ মিলিয়ন পাউণ্ড; আজি ২.৩৫ মিলিয়ন ডলাৰ) বাৰ্ষিক দৰমহা দিব লাগিছিল; ইয়াৰ উপৰি তেওঁ সকলো খৰচ পৰিশোধ কৰাৰ পাছত বাকী থকা বাৰ্ষিক লাভৰ এক চতুৰ্থাংশ আৰু মূলধনৰ ওপৰত পাঁচ শতাংশ লভ্যাংশ দিব লাগিছিল। ১৮৯০ চনৰ পতনৰ ভিতৰত এই অধিকাৰ পাৰস্যৰ ইম্পেৰিয়েল টবেকো কৰ্পৰেশ্যনক বিক্ৰী কৰা হয়। কিছুমানৰ মতে কোম্পানীটো আচলতে টেলবট নিজেই আছিল, কিয়নো তেওঁ নিগমটোৰ শ্বেয়াৰৰ প্ৰচাৰ কৰিছিল।{{sfn|Keddie|1966|p=38}} এই অনুমোদন লাভ কৰাৰ সময়ত ধঁপাতৰ শস্য কেৱল ইয়াৰ ঘৰুৱা বজাৰৰ বাবেই মূল্যৱান নাছিল, ইৰাণীসকলে বিভিন্ন ধৰণৰ ধঁপাত খেতি কৰিছিল যিবোৰৰ "বিদেশী বজাৰত অতি চাহিদা আছিল" আৰু যিবোৰ আন ক'তো খেতি কৰা হোৱা নাছিল।{{sfn|Mottahedeh|2000|p=215}} ইয়াৰ পিছত ধঁপাত ৰেজি (একচেটিয়া অধিকাৰ) স্থাপন কৰা হয় আৰু কাজাৰ ইৰাণৰ সকলো ধঁপাত খেতিয়ক আৰু মালিকে নিজৰ সামগ্ৰী ৰেজি এজেণ্টক বিক্ৰী কৰিবলৈ বাধ্য হয়। এই এজেণ্টসকলে ক্ৰয় কৰা ধঁপাতখিনি কোম্পানী আৰু বিক্ৰেতাসকলৰ মাজত পাৰস্পৰিকভাৱে চুক্তিবদ্ধ হোৱা মূল্যত পুনৰ বিক্ৰী কৰিছিল।{{sfn|Mottahedeh|2000|p=215}}
সেই সময়ত ইৰাণৰ ধঁপাত উদ্যোগত ২ লাখৰো অধিক লোকে কৰ্মসংস্থাপন লাভ কৰিছিল; সেয়েহে এই ৰেহাই কৃষক আৰু বজাৰকৰ্তাসকলৰ বাবে এক ডাঙৰ আঘাত আছিল, যাৰ জীৱিকা এই লাভজনক ধঁপাত ব্যৱসায়ৰ ওপৰত বহু পৰিমাণে নিৰ্ভৰশীল আছিল।{{sfn|Moaddel|1992|p=459}} এতিয়া তেওঁলোকে ধঁপাত ৰেজিৰপৰা অনুমতি ল’বলৈ বাধ্য হৈছিল, আৰু তেওঁলোকে উৎপাদন কৰা ধঁপাতৰ পৰিমাণৰ বিষয়েও ৰেহাইদাতাসকলক জনাই দিব লাগিছিল। কাৰ্যতঃ এই ৰেহায়ে পাৰ্চী ধঁপাত খেতিয়ক আৰু ধঁপাত বিক্ৰেতাসকলৰ মাজত দীৰ্ঘদিনীয়া সম্পৰ্কক উলংঘা কৰাই নহয়, জনসংখ্যাৰ এক বৃহৎ অংশৰ নিয়োগৰ সুৰক্ষাৰ প্ৰতিও ভাবুকি কঢ়িয়াই আনিছিল। <ref>Poulson, Stephen. ''Social Movements in Twentieth-Century Iran''. Lexington, 2005, p. 86.</ref>
==শ্বিৰাজীৰ ফতোৱা আৰু ৰেহাইৰ অস্বীকাৰ==
১৮৯১ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত ইৰাণৰ আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ ধৰ্মীয় কৰ্তৃপক্ষ ''মাৰ্জা-ই-তাকলিদ'' মিৰ্জা শ্বিৰাজীয়ে ''ফতোৱা'' জাৰি কৰিলে: "আল্লাহ, কৃপাময় আৰু দয়ালু আল্লাহৰ নামত আজি দুয়োবিধ ধঁপাতৰ ব্যৱহাৰ যি ৰূপতেই নহওক কিয় ''যুগৰ ইমাম''ৰ বিৰুদ্ধে যুদ্ধ বুলি গণ্য কৰা হ'ব আৰু আল্লাহে তেওঁৰ আগমন খৰ-খেদা কৰক।" <ref name="Mackey-1996-p.141">Mackey-1996-p.141</ref> দ্বাদশ ছিয়া মতবাদৰ অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ ব্যক্তিত্ব ''লুকাই থকা ইমাম''ৰ কথা উল্লেখ কৰি শ্বিৰাজীয়ে *ৰাজীৰ বিৰোধিতা কৰিবলৈ সম্ভৱপৰ আটাইতকৈ শক্তিশালী ভাষা ব্যৱহাৰ কৰিছিল।
প্ৰথম অৱস্থাত এই ফতোৱাৰ বৈধতাক লৈ কিছু সন্দেহৰ সৃষ্টি হৈছিল; অৱশ্যে পিছত শ্বিৰাজীয়ে এই ঘোষণা নিশ্চিত কৰে।
ৰাজধানী [[তেহৰাণ]]ৰ বাসিন্দাসকলে ধঁপাত সেৱন কৰিবলৈ অস্বীকাৰ কৰে আৰু গণ প্ৰতিবাদ চুবুৰীয়া প্ৰদেশসমূহলৈ বিয়পি পৰে।{{sfn|Lambton|1987|p=247}} সংহতিৰ প্ৰদৰ্শনত ইৰাণী ব্যৱসায়ীসকলে ইয়াৰ প্ৰতিক্ৰিয়া স্বৰূপে সমগ্ৰ দেশৰ প্ৰধান বজাৰসমূহ বন্ধ কৰি দিয়ে। ধঁপাত বৰ্জন আন্দোলনে গতি লাভ কৰাৰ লগে লগে নাছিৰ আল-দিন শ্বাহ আৰু প্ৰধানমন্ত্ৰী আমিন আল-চুলতানে গণ আন্দোলন বন্ধ কৰিবলৈ নিজকে সম্পূৰ্ণ অসহায় হৈ পৰিল; তেওঁলোকে আশংকা কৰিছিল যে গৃহ-যুদ্ধ আৰম্ভ হ’লে ৰাছিয়াই হস্তক্ষেপ কৰিব পাৰে।{{sfn|Lambton|1987|p=248}}
ফতোৱাৰ আগতে ইৰাণত ধঁপাত সেৱন ইমানেই প্ৰচলিত আছিল যে মছজিদৰ ভিতৰতো সকলোতে ধঁপাত সেৱন কৰা হৈছিল। ইউৰোপীয় পৰ্যবেক্ষকসকলে লক্ষ্য কৰিছিল যে "বেছিভাগ ইৰাণী লোকে ধঁপাততকৈ ৰুটি এৰি দিয়াটো পছন্দ কৰিছিল আৰু ৰমজান মাহত উপবাস ভংগ কৰাৰ পাছত তেওঁলোকে প্ৰথম কাম কৰিছিল তেওঁলোকৰ হুকা জ্বলোৱা।" <ref>{{cite book |last1=Gilman |first1=Sander L. |last2=Zhou |first2=Xun |title=Smoke: A Global History of Smoking |date=2004 |publisher=Reaktion Books |isbn=978-1-86189-200-3 |page=60 |url=https://books.google.com/books?id=mM5bYb_uVcwC&pg=PA60 |language=en}}</ref> ধঁপাতৰ জনপ্ৰিয়তা সত্ত্বেও ধৰ্মীয় নিষেধাজ্ঞা ইমানেই সফল হৈছিল যে কোৱা হৈছিল যে আনকি কাজাৰ হাৰেমৰ মহিলাসকলেও ধূমপান এৰি দিছিল আৰু তেওঁলোকৰ চাকৰসকলেও তেওঁলোকৰ বাবে হুকা প্ৰস্তুত কৰিবলৈ অস্বীকাৰ কৰিছিল।
==তাৰ পাছৰ পৰিণতি==
ৰেহাই বাতিল হোৱাৰ পিছতো কাজাৰ চৰকাৰ আৰু পাৰস্যৰ ইম্পেৰিয়েল ধঁপাত কৰ্পৰেশ্যনৰ মাজত কোম্পানীটোক কিমান ক্ষতিপূৰণ দিব লাগে সেই সম্পৰ্কে আলোচনা কঠিন হৈয়েই থাকিল। শেষত এই ধনৰাশি ৫ লাখ পাউণ্ড {{sfn|Keddie|1966|p=125}} (আজিৰ ৭২,০০০,০০০ ডলাৰৰ সমতুল্য) হ'ব বুলি সহমতত উপনীত হয়। দেশখনত বিদেশী ব্যাৱসায়িক হস্তক্ষেপ বন্ধ হোৱাত বহু ইৰাণীয়ে সন্তুষ্ট হ’লেও ধঁপাত আন্দোলনৰ সুদূৰপ্ৰসাৰী পৰিণতি তেওঁলোকে কল্পনা কৰাতকৈ বহু বেছি গভীৰ আছিল। ইতিহাসবিদ নিকি কিডিয়ে ব্যাখ্যা কৰিছে যে এই আন্দোলনটো তাৎপৰ্যপূৰ্ণ আছিল কাৰণ "ইৰাণীসকলে প্ৰথমবাৰৰ বাবে দেখিছিল যে শ্বাহ আৰু বিদেশী স্বাৰ্থৰ বিৰুদ্ধে জয়লাভ কৰাটো সম্ভৱ... ধঁপাত আন্দোলনত অংশগ্ৰহণ কৰা মিত্ৰজোঁটৰ পৰা... সাংবিধানিক বিপ্লৱৰ সৈতে" আৰু হয়তো ইৰাণী বিপ্লৱৰ সৈতেও প্ৰত্যক্ষ সম্পৰ্ক আছে।{{sfn|Keddie|1966|p=131}}
নাছেৰ আল-দিন শ্বাহৰ বাবে প্ৰতিবাদে তেওঁক আৰ্থিকভাৱে দুৰ্বল কৰি তুলিছিল আৰু ৰাজহুৱা স্থানত তেওঁক অপমানিত কৰিছিল। ইৰাণ ৰাছিয়াৰপৰা ঋণ ল’বলৈ বাধ্য হৈ ঋণী দেশত পৰিণত হয়। তেওঁৰ ৰাজত্বকালৰ শেষৰফালে নাছিৰ আল-দিনে পশ্চিমৰ প্ৰতি ক্ৰমান্বয়ে শত্ৰুতা প্ৰকাশ কৰে আৰু ইউৰোপীয় যিকোনো ধৰণৰ শিক্ষা বা ভ্ৰমণ নিষিদ্ধ কৰে। <ref>{{cite book|last1=Cleveland|first1=William L.|last2=Bunton|first2=Martin|title=A history of the modern Middle East|date=2013|publisher=Westview Press|location=Boulder, CO|isbn=9780813348339|pages=106–107|edition=Fifth|url=https://books.google.com/books?id=O9JVDgAAQBAJ}}</ref>
==তথ্যৰ উৎস==
{{Reflist|30em}}
===গ্ৰন্থপঞ্জী===
* {{cite book|last=Moaddel|first=Mansoor|year=1992|title=Shi'i Political Discourse and Class Mobilization in the Tobacco Movement of 1890–1892.|publisher=[[Sociological Forum]]|volume=7|number=3}}
* {{cite book|last=Keddie|first=Nikki R.|author-link=Nikki Keddie|year=1966|title=Religion and Rebellion in Iran: The Tobacco Protest of 1891–92|publisher=[[Taylor & Francis|Frank Cass]]|isbn=9780714619712}}
* {{cite book|last=Lambton|first=Ann K. S.|author-link=Ann Lambton|year=1987|title=Qajar Persia|publisher=[[University of Texas Press]]|isbn=9780292769007}}
* {{cite book |last1=Mackey |first1=Sandra |title=The Iranians : Persia, Islam and the Soul of a Nation by Sandra Mackey |location=New York |publisher = Dutton |date =1996}}
* {{cite book|last=Mottahedeh|first=Roy P.|author-link=Roy Mottahedeh|year=2000|title=The Mantle of the Prophet: Religion and Politics in Iran|publisher=[[Oneworld Publications]]|isbn=9781851686162}}
*
njv345a3hjezld957yiczo147r0egh1
606919
606918
2026-05-17T18:07:41Z
নৰুনা বৰুৱা
44897
added [[Category:ইৰান]] using [[WP:HC|HotCat]]
606919
wikitext
text/x-wiki
{{short description|1890–91 Iranian Shia revolt against a tobacco concession to the UK}}
'''পাৰস্যৰ ধঁপাত প্ৰতিবাদ''' আছিল কাজাৰ [[ইৰাণ]]ৰ বাৰজন ছিয়া মুছলমানৰ বিদ্ৰোহ। নাছিৰ আল-দিন শ্বাহ কাজাৰে ব্ৰিটিছ সাম্ৰাজ্যক দিয়া ধঁপাতৰ ৰেহাইৰ প্ৰতিবাদত ১৮৯০ চনত এই বিদ্ৰোহ আৰম্ভ হয়। এই ৰেহাইৰ অধীনত ধঁপাত খেতি, বিক্ৰী আৰু ৰপ্তানিৰ নিয়ন্ত্ৰণ এজন ইংৰাজ মেজৰ জি.এফ. টোলবটক দায়িত্ব দিয়া হৈছিল। [[তেহৰাণ]], শ্বিৰাজ, মাছহাদ, ইছফাহানৰ দৰে ডাঙৰ চহৰৰ ধৰ্মগুৰুসকলৰ সহযোগত ব্যৱসায়ীসকলে ইয়াৰ বিৰুদ্ধে প্ৰতিবাদ সাব্যস্ত কৰে। ১৮৯১ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত গ্ৰেণ্ড আয়াতুল্লাহ মিৰ্জা শ্বিৰাজীয়ে ধঁপাত সেৱনৰ বিৰুদ্ধে ফতোৱা জাৰি কৰাৰ পাছত প্ৰতিবাদৰ শিখৰত উপনীত হয়, যিটো বহুলভাৱে পালন কৰা হয়।
==পটভূমি==
১৯ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে বিদেশী উপস্থিতিৰ বৃদ্ধিৰ বাবে কাজাৰ ইৰাণৰ অৱস্থা অস্বস্তিকৰ হৈ পৰিছিল। ১৮১৩ আৰু ১৮২৮ চনত [[ৰাছিয়া]] সাম্ৰাজ্যৰ সৈতে আৰু ১৮৫৭ চনত ব্ৰিটিছ সাম্ৰাজ্যৰ সৈতে হোৱা যুদ্ধত পৰাজয়ৰপৰা উদ্ধাৰৰ প্ৰচেষ্টাত কাজাৰ চৰকাৰে কেৱল বিদেশী শক্তিসমূহক অসংখ্য ৰেহাই দিবলৈ বাধ্য হোৱাই নহয়, ইউৰোপীয়সকলে ভোগ কৰা বিশাল অৰ্থনৈতিক সুবিধাসমূহৰ সৈতে প্ৰতিযোগিতাত অৱতীৰ্ণ হোৱা ইৰাণৰ বজাৰসমূহ (ব্যৱসায়ী)কো গুৰুতৰভাৱে দুৰ্বল কৰি তুলিছিল ব্যৱসায়ীসকল।{{sfn|Moaddel|1992|p=455}} সেই সময়ত ইৰাণত বাস কৰা বিদেশীসকলৰপৰা পোৱা বিৱৰণী অনুসৰি কাজাৰ বংশ সাধাৰণ জনতাৰ মাজত একেবাৰেই জনপ্ৰিয় নাছিল আৰু তেওঁলোকৰ প্ৰজাৰ কল্যাণৰ প্ৰতি কম গুৰুত্ব দিয়া বুলি ধৰা হৈছিল। পিছৰ ব্ৰিটিছ প্ৰত্যক্ষদৰ্শীৰপৰা পোৱা বিৱৰণী অনুসৰি ব্যাপক অসন্তুষ্টিৰ মাজতো বংশটোক আগতে ওফৰাই নিদিয়াৰ কাৰণ আছিল ব্ৰিটিছ আৰু ৰাছিয়াৰ হস্তক্ষেপ, যিয়ে ফলপ্ৰসূভাৱে শ্বাহক ক্ষমতাত ৰাখিছিল। {{sfn|Keddie|1966|p=3}}
১৮৭২ চনত নাছিৰ আল-দিন শ্বাহে এজন ব্ৰিটিছ নাগৰিক পল ৰয়টাৰৰ সৈতে ৰেহাইৰ আলোচনাত মিলিত হয়। ইয়াৰ অধীনত তেওঁ পাঁচ বছৰৰ বাবে নিৰ্দিষ্ট ধন আৰু ২০ বছৰৰ বাবে নিকা ৰাজহৰ ৬০% অংশৰ বিনিময়ত পথ, টেলিগ্ৰাফ, মিল, কাৰখানা, সম্পদ আহৰণ, আৰু অন্যান্য ৰাজহুৱা কামৰ নিয়ন্ত্ৰণ ৰয়টাৰক অৰ্পণ কৰে। ৰয়টাৰৰ ৰেহাইৰ বিৰুদ্ধে কেৱল দেশৰ ভিতৰতে স্থানীয় প্ৰতিবাদৰ ৰূপত নহয়, ৰাছিয়া চৰকাৰেও তীব্ৰ বিৰোধিতা কৰে।{{sfn|Keddie|1966|p=5}} তীব্ৰ হেঁচাত পৰি নাছিৰ আল-দিন শ্বাহে অৰ্থনৈতিক পৰিস্থিতি অধিক বেয়া হোৱাৰ পাছতো এই চুক্তি বাতিল কৰে। যদিও এই ৰেহাই প্ৰায় এবছৰহে চলিছিল, ইয়াৰ বিফলতাই ১৮৯০ চনত ধঁপাত ৰেহাইৰ বিৰুদ্ধে হোৱা বিদ্ৰোহৰ ভেটি স্থাপন কৰিছিল; ই প্ৰমাণ কৰিলে যে কোনো বিদেশী শক্তিয়ে ইৰাণৰ সাৰ্বভৌমত্ব উলংঘা কৰাৰ যিকোনো প্ৰচেষ্টাই স্থানীয় জনসাধাৰণৰ লগতে প্ৰতিদ্বন্দ্বী ইউৰোপীয় শক্তিসমূহকো ক্ষুব্ধ কৰিব। {{sfn|Lambton|1987|p=223}}
== একচেটিয়া ধঁপাত নিয়ন্ত্ৰণ আৰু পৰৱৰ্তী প্ৰতিবাদ==
[[File:ImperialTobaccoCorporation.jpg|thumb|ইম্পেৰিয়েল টবেকো কৰ্পৰেশ্যনৰ শ্বেয়াৰ, ১৮৯০]]
১৮৯০ চনৰ ২০ মাৰ্চত নাছিৰ আল-দিন শ্বাহে মেজৰ জি এফ টালবটক ধঁপাত উৎপাদন, বিক্ৰী আৰু ৰপ্তানিৰ ওপৰত পঞ্চাশ বছৰৰ একচেটিয়া অধিকাৰ প্ৰদান কৰে। বিনিময়ত টেলবটে সম্ৰাটক ১৫,০০০ পাউণ্ড (১.৮৪৫ মিলিয়ন পাউণ্ড; আজি ২.৩৫ মিলিয়ন ডলাৰ) বাৰ্ষিক দৰমহা দিব লাগিছিল; ইয়াৰ উপৰি তেওঁ সকলো খৰচ পৰিশোধ কৰাৰ পাছত বাকী থকা বাৰ্ষিক লাভৰ এক চতুৰ্থাংশ আৰু মূলধনৰ ওপৰত পাঁচ শতাংশ লভ্যাংশ দিব লাগিছিল। ১৮৯০ চনৰ পতনৰ ভিতৰত এই অধিকাৰ পাৰস্যৰ ইম্পেৰিয়েল টবেকো কৰ্পৰেশ্যনক বিক্ৰী কৰা হয়। কিছুমানৰ মতে কোম্পানীটো আচলতে টেলবট নিজেই আছিল, কিয়নো তেওঁ নিগমটোৰ শ্বেয়াৰৰ প্ৰচাৰ কৰিছিল।{{sfn|Keddie|1966|p=38}} এই অনুমোদন লাভ কৰাৰ সময়ত ধঁপাতৰ শস্য কেৱল ইয়াৰ ঘৰুৱা বজাৰৰ বাবেই মূল্যৱান নাছিল, ইৰাণীসকলে বিভিন্ন ধৰণৰ ধঁপাত খেতি কৰিছিল যিবোৰৰ "বিদেশী বজাৰত অতি চাহিদা আছিল" আৰু যিবোৰ আন ক'তো খেতি কৰা হোৱা নাছিল।{{sfn|Mottahedeh|2000|p=215}} ইয়াৰ পিছত ধঁপাত ৰেজি (একচেটিয়া অধিকাৰ) স্থাপন কৰা হয় আৰু কাজাৰ ইৰাণৰ সকলো ধঁপাত খেতিয়ক আৰু মালিকে নিজৰ সামগ্ৰী ৰেজি এজেণ্টক বিক্ৰী কৰিবলৈ বাধ্য হয়। এই এজেণ্টসকলে ক্ৰয় কৰা ধঁপাতখিনি কোম্পানী আৰু বিক্ৰেতাসকলৰ মাজত পাৰস্পৰিকভাৱে চুক্তিবদ্ধ হোৱা মূল্যত পুনৰ বিক্ৰী কৰিছিল।{{sfn|Mottahedeh|2000|p=215}}
সেই সময়ত ইৰাণৰ ধঁপাত উদ্যোগত ২ লাখৰো অধিক লোকে কৰ্মসংস্থাপন লাভ কৰিছিল; সেয়েহে এই ৰেহাই কৃষক আৰু বজাৰকৰ্তাসকলৰ বাবে এক ডাঙৰ আঘাত আছিল, যাৰ জীৱিকা এই লাভজনক ধঁপাত ব্যৱসায়ৰ ওপৰত বহু পৰিমাণে নিৰ্ভৰশীল আছিল।{{sfn|Moaddel|1992|p=459}} এতিয়া তেওঁলোকে ধঁপাত ৰেজিৰপৰা অনুমতি ল’বলৈ বাধ্য হৈছিল, আৰু তেওঁলোকে উৎপাদন কৰা ধঁপাতৰ পৰিমাণৰ বিষয়েও ৰেহাইদাতাসকলক জনাই দিব লাগিছিল। কাৰ্যতঃ এই ৰেহায়ে পাৰ্চী ধঁপাত খেতিয়ক আৰু ধঁপাত বিক্ৰেতাসকলৰ মাজত দীৰ্ঘদিনীয়া সম্পৰ্কক উলংঘা কৰাই নহয়, জনসংখ্যাৰ এক বৃহৎ অংশৰ নিয়োগৰ সুৰক্ষাৰ প্ৰতিও ভাবুকি কঢ়িয়াই আনিছিল। <ref>Poulson, Stephen. ''Social Movements in Twentieth-Century Iran''. Lexington, 2005, p. 86.</ref>
==শ্বিৰাজীৰ ফতোৱা আৰু ৰেহাইৰ অস্বীকাৰ==
১৮৯১ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত ইৰাণৰ আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ ধৰ্মীয় কৰ্তৃপক্ষ ''মাৰ্জা-ই-তাকলিদ'' মিৰ্জা শ্বিৰাজীয়ে ''ফতোৱা'' জাৰি কৰিলে: "আল্লাহ, কৃপাময় আৰু দয়ালু আল্লাহৰ নামত আজি দুয়োবিধ ধঁপাতৰ ব্যৱহাৰ যি ৰূপতেই নহওক কিয় ''যুগৰ ইমাম''ৰ বিৰুদ্ধে যুদ্ধ বুলি গণ্য কৰা হ'ব আৰু আল্লাহে তেওঁৰ আগমন খৰ-খেদা কৰক।" <ref name="Mackey-1996-p.141">Mackey-1996-p.141</ref> দ্বাদশ ছিয়া মতবাদৰ অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ ব্যক্তিত্ব ''লুকাই থকা ইমাম''ৰ কথা উল্লেখ কৰি শ্বিৰাজীয়ে *ৰাজীৰ বিৰোধিতা কৰিবলৈ সম্ভৱপৰ আটাইতকৈ শক্তিশালী ভাষা ব্যৱহাৰ কৰিছিল।
প্ৰথম অৱস্থাত এই ফতোৱাৰ বৈধতাক লৈ কিছু সন্দেহৰ সৃষ্টি হৈছিল; অৱশ্যে পিছত শ্বিৰাজীয়ে এই ঘোষণা নিশ্চিত কৰে।
ৰাজধানী [[তেহৰাণ]]ৰ বাসিন্দাসকলে ধঁপাত সেৱন কৰিবলৈ অস্বীকাৰ কৰে আৰু গণ প্ৰতিবাদ চুবুৰীয়া প্ৰদেশসমূহলৈ বিয়পি পৰে।{{sfn|Lambton|1987|p=247}} সংহতিৰ প্ৰদৰ্শনত ইৰাণী ব্যৱসায়ীসকলে ইয়াৰ প্ৰতিক্ৰিয়া স্বৰূপে সমগ্ৰ দেশৰ প্ৰধান বজাৰসমূহ বন্ধ কৰি দিয়ে। ধঁপাত বৰ্জন আন্দোলনে গতি লাভ কৰাৰ লগে লগে নাছিৰ আল-দিন শ্বাহ আৰু প্ৰধানমন্ত্ৰী আমিন আল-চুলতানে গণ আন্দোলন বন্ধ কৰিবলৈ নিজকে সম্পূৰ্ণ অসহায় হৈ পৰিল; তেওঁলোকে আশংকা কৰিছিল যে গৃহ-যুদ্ধ আৰম্ভ হ’লে ৰাছিয়াই হস্তক্ষেপ কৰিব পাৰে।{{sfn|Lambton|1987|p=248}}
ফতোৱাৰ আগতে ইৰাণত ধঁপাত সেৱন ইমানেই প্ৰচলিত আছিল যে মছজিদৰ ভিতৰতো সকলোতে ধঁপাত সেৱন কৰা হৈছিল। ইউৰোপীয় পৰ্যবেক্ষকসকলে লক্ষ্য কৰিছিল যে "বেছিভাগ ইৰাণী লোকে ধঁপাততকৈ ৰুটি এৰি দিয়াটো পছন্দ কৰিছিল আৰু ৰমজান মাহত উপবাস ভংগ কৰাৰ পাছত তেওঁলোকে প্ৰথম কাম কৰিছিল তেওঁলোকৰ হুকা জ্বলোৱা।" <ref>{{cite book |last1=Gilman |first1=Sander L. |last2=Zhou |first2=Xun |title=Smoke: A Global History of Smoking |date=2004 |publisher=Reaktion Books |isbn=978-1-86189-200-3 |page=60 |url=https://books.google.com/books?id=mM5bYb_uVcwC&pg=PA60 |language=en}}</ref> ধঁপাতৰ জনপ্ৰিয়তা সত্ত্বেও ধৰ্মীয় নিষেধাজ্ঞা ইমানেই সফল হৈছিল যে কোৱা হৈছিল যে আনকি কাজাৰ হাৰেমৰ মহিলাসকলেও ধূমপান এৰি দিছিল আৰু তেওঁলোকৰ চাকৰসকলেও তেওঁলোকৰ বাবে হুকা প্ৰস্তুত কৰিবলৈ অস্বীকাৰ কৰিছিল।
==তাৰ পাছৰ পৰিণতি==
ৰেহাই বাতিল হোৱাৰ পিছতো কাজাৰ চৰকাৰ আৰু পাৰস্যৰ ইম্পেৰিয়েল ধঁপাত কৰ্পৰেশ্যনৰ মাজত কোম্পানীটোক কিমান ক্ষতিপূৰণ দিব লাগে সেই সম্পৰ্কে আলোচনা কঠিন হৈয়েই থাকিল। শেষত এই ধনৰাশি ৫ লাখ পাউণ্ড {{sfn|Keddie|1966|p=125}} (আজিৰ ৭২,০০০,০০০ ডলাৰৰ সমতুল্য) হ'ব বুলি সহমতত উপনীত হয়। দেশখনত বিদেশী ব্যাৱসায়িক হস্তক্ষেপ বন্ধ হোৱাত বহু ইৰাণীয়ে সন্তুষ্ট হ’লেও ধঁপাত আন্দোলনৰ সুদূৰপ্ৰসাৰী পৰিণতি তেওঁলোকে কল্পনা কৰাতকৈ বহু বেছি গভীৰ আছিল। ইতিহাসবিদ নিকি কিডিয়ে ব্যাখ্যা কৰিছে যে এই আন্দোলনটো তাৎপৰ্যপূৰ্ণ আছিল কাৰণ "ইৰাণীসকলে প্ৰথমবাৰৰ বাবে দেখিছিল যে শ্বাহ আৰু বিদেশী স্বাৰ্থৰ বিৰুদ্ধে জয়লাভ কৰাটো সম্ভৱ... ধঁপাত আন্দোলনত অংশগ্ৰহণ কৰা মিত্ৰজোঁটৰ পৰা... সাংবিধানিক বিপ্লৱৰ সৈতে" আৰু হয়তো ইৰাণী বিপ্লৱৰ সৈতেও প্ৰত্যক্ষ সম্পৰ্ক আছে।{{sfn|Keddie|1966|p=131}}
নাছেৰ আল-দিন শ্বাহৰ বাবে প্ৰতিবাদে তেওঁক আৰ্থিকভাৱে দুৰ্বল কৰি তুলিছিল আৰু ৰাজহুৱা স্থানত তেওঁক অপমানিত কৰিছিল। ইৰাণ ৰাছিয়াৰপৰা ঋণ ল’বলৈ বাধ্য হৈ ঋণী দেশত পৰিণত হয়। তেওঁৰ ৰাজত্বকালৰ শেষৰফালে নাছিৰ আল-দিনে পশ্চিমৰ প্ৰতি ক্ৰমান্বয়ে শত্ৰুতা প্ৰকাশ কৰে আৰু ইউৰোপীয় যিকোনো ধৰণৰ শিক্ষা বা ভ্ৰমণ নিষিদ্ধ কৰে। <ref>{{cite book|last1=Cleveland|first1=William L.|last2=Bunton|first2=Martin|title=A history of the modern Middle East|date=2013|publisher=Westview Press|location=Boulder, CO|isbn=9780813348339|pages=106–107|edition=Fifth|url=https://books.google.com/books?id=O9JVDgAAQBAJ}}</ref>
==তথ্যৰ উৎস==
{{Reflist|30em}}
===গ্ৰন্থপঞ্জী===
* {{cite book|last=Moaddel|first=Mansoor|year=1992|title=Shi'i Political Discourse and Class Mobilization in the Tobacco Movement of 1890–1892.|publisher=[[Sociological Forum]]|volume=7|number=3}}
* {{cite book|last=Keddie|first=Nikki R.|author-link=Nikki Keddie|year=1966|title=Religion and Rebellion in Iran: The Tobacco Protest of 1891–92|publisher=[[Taylor & Francis|Frank Cass]]|isbn=9780714619712}}
* {{cite book|last=Lambton|first=Ann K. S.|author-link=Ann Lambton|year=1987|title=Qajar Persia|publisher=[[University of Texas Press]]|isbn=9780292769007}}
* {{cite book |last1=Mackey |first1=Sandra |title=The Iranians : Persia, Islam and the Soul of a Nation by Sandra Mackey |location=New York |publisher = Dutton |date =1996}}
* {{cite book|last=Mottahedeh|first=Roy P.|author-link=Roy Mottahedeh|year=2000|title=The Mantle of the Prophet: Religion and Politics in Iran|publisher=[[Oneworld Publications]]|isbn=9781851686162}}
*
[[শ্ৰেণী:ইৰান]]
sj35wrl3jhsrpdawrtpe5lam91aq014
606920
606919
2026-05-17T18:08:09Z
নৰুনা বৰুৱা
44897
added [[Category:প্ৰতিবাদ]] using [[WP:HC|HotCat]]
606920
wikitext
text/x-wiki
{{short description|1890–91 Iranian Shia revolt against a tobacco concession to the UK}}
'''পাৰস্যৰ ধঁপাত প্ৰতিবাদ''' আছিল কাজাৰ [[ইৰাণ]]ৰ বাৰজন ছিয়া মুছলমানৰ বিদ্ৰোহ। নাছিৰ আল-দিন শ্বাহ কাজাৰে ব্ৰিটিছ সাম্ৰাজ্যক দিয়া ধঁপাতৰ ৰেহাইৰ প্ৰতিবাদত ১৮৯০ চনত এই বিদ্ৰোহ আৰম্ভ হয়। এই ৰেহাইৰ অধীনত ধঁপাত খেতি, বিক্ৰী আৰু ৰপ্তানিৰ নিয়ন্ত্ৰণ এজন ইংৰাজ মেজৰ জি.এফ. টোলবটক দায়িত্ব দিয়া হৈছিল। [[তেহৰাণ]], শ্বিৰাজ, মাছহাদ, ইছফাহানৰ দৰে ডাঙৰ চহৰৰ ধৰ্মগুৰুসকলৰ সহযোগত ব্যৱসায়ীসকলে ইয়াৰ বিৰুদ্ধে প্ৰতিবাদ সাব্যস্ত কৰে। ১৮৯১ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত গ্ৰেণ্ড আয়াতুল্লাহ মিৰ্জা শ্বিৰাজীয়ে ধঁপাত সেৱনৰ বিৰুদ্ধে ফতোৱা জাৰি কৰাৰ পাছত প্ৰতিবাদৰ শিখৰত উপনীত হয়, যিটো বহুলভাৱে পালন কৰা হয়।
==পটভূমি==
১৯ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে বিদেশী উপস্থিতিৰ বৃদ্ধিৰ বাবে কাজাৰ ইৰাণৰ অৱস্থা অস্বস্তিকৰ হৈ পৰিছিল। ১৮১৩ আৰু ১৮২৮ চনত [[ৰাছিয়া]] সাম্ৰাজ্যৰ সৈতে আৰু ১৮৫৭ চনত ব্ৰিটিছ সাম্ৰাজ্যৰ সৈতে হোৱা যুদ্ধত পৰাজয়ৰপৰা উদ্ধাৰৰ প্ৰচেষ্টাত কাজাৰ চৰকাৰে কেৱল বিদেশী শক্তিসমূহক অসংখ্য ৰেহাই দিবলৈ বাধ্য হোৱাই নহয়, ইউৰোপীয়সকলে ভোগ কৰা বিশাল অৰ্থনৈতিক সুবিধাসমূহৰ সৈতে প্ৰতিযোগিতাত অৱতীৰ্ণ হোৱা ইৰাণৰ বজাৰসমূহ (ব্যৱসায়ী)কো গুৰুতৰভাৱে দুৰ্বল কৰি তুলিছিল ব্যৱসায়ীসকল।{{sfn|Moaddel|1992|p=455}} সেই সময়ত ইৰাণত বাস কৰা বিদেশীসকলৰপৰা পোৱা বিৱৰণী অনুসৰি কাজাৰ বংশ সাধাৰণ জনতাৰ মাজত একেবাৰেই জনপ্ৰিয় নাছিল আৰু তেওঁলোকৰ প্ৰজাৰ কল্যাণৰ প্ৰতি কম গুৰুত্ব দিয়া বুলি ধৰা হৈছিল। পিছৰ ব্ৰিটিছ প্ৰত্যক্ষদৰ্শীৰপৰা পোৱা বিৱৰণী অনুসৰি ব্যাপক অসন্তুষ্টিৰ মাজতো বংশটোক আগতে ওফৰাই নিদিয়াৰ কাৰণ আছিল ব্ৰিটিছ আৰু ৰাছিয়াৰ হস্তক্ষেপ, যিয়ে ফলপ্ৰসূভাৱে শ্বাহক ক্ষমতাত ৰাখিছিল। {{sfn|Keddie|1966|p=3}}
১৮৭২ চনত নাছিৰ আল-দিন শ্বাহে এজন ব্ৰিটিছ নাগৰিক পল ৰয়টাৰৰ সৈতে ৰেহাইৰ আলোচনাত মিলিত হয়। ইয়াৰ অধীনত তেওঁ পাঁচ বছৰৰ বাবে নিৰ্দিষ্ট ধন আৰু ২০ বছৰৰ বাবে নিকা ৰাজহৰ ৬০% অংশৰ বিনিময়ত পথ, টেলিগ্ৰাফ, মিল, কাৰখানা, সম্পদ আহৰণ, আৰু অন্যান্য ৰাজহুৱা কামৰ নিয়ন্ত্ৰণ ৰয়টাৰক অৰ্পণ কৰে। ৰয়টাৰৰ ৰেহাইৰ বিৰুদ্ধে কেৱল দেশৰ ভিতৰতে স্থানীয় প্ৰতিবাদৰ ৰূপত নহয়, ৰাছিয়া চৰকাৰেও তীব্ৰ বিৰোধিতা কৰে।{{sfn|Keddie|1966|p=5}} তীব্ৰ হেঁচাত পৰি নাছিৰ আল-দিন শ্বাহে অৰ্থনৈতিক পৰিস্থিতি অধিক বেয়া হোৱাৰ পাছতো এই চুক্তি বাতিল কৰে। যদিও এই ৰেহাই প্ৰায় এবছৰহে চলিছিল, ইয়াৰ বিফলতাই ১৮৯০ চনত ধঁপাত ৰেহাইৰ বিৰুদ্ধে হোৱা বিদ্ৰোহৰ ভেটি স্থাপন কৰিছিল; ই প্ৰমাণ কৰিলে যে কোনো বিদেশী শক্তিয়ে ইৰাণৰ সাৰ্বভৌমত্ব উলংঘা কৰাৰ যিকোনো প্ৰচেষ্টাই স্থানীয় জনসাধাৰণৰ লগতে প্ৰতিদ্বন্দ্বী ইউৰোপীয় শক্তিসমূহকো ক্ষুব্ধ কৰিব। {{sfn|Lambton|1987|p=223}}
== একচেটিয়া ধঁপাত নিয়ন্ত্ৰণ আৰু পৰৱৰ্তী প্ৰতিবাদ==
[[File:ImperialTobaccoCorporation.jpg|thumb|ইম্পেৰিয়েল টবেকো কৰ্পৰেশ্যনৰ শ্বেয়াৰ, ১৮৯০]]
১৮৯০ চনৰ ২০ মাৰ্চত নাছিৰ আল-দিন শ্বাহে মেজৰ জি এফ টালবটক ধঁপাত উৎপাদন, বিক্ৰী আৰু ৰপ্তানিৰ ওপৰত পঞ্চাশ বছৰৰ একচেটিয়া অধিকাৰ প্ৰদান কৰে। বিনিময়ত টেলবটে সম্ৰাটক ১৫,০০০ পাউণ্ড (১.৮৪৫ মিলিয়ন পাউণ্ড; আজি ২.৩৫ মিলিয়ন ডলাৰ) বাৰ্ষিক দৰমহা দিব লাগিছিল; ইয়াৰ উপৰি তেওঁ সকলো খৰচ পৰিশোধ কৰাৰ পাছত বাকী থকা বাৰ্ষিক লাভৰ এক চতুৰ্থাংশ আৰু মূলধনৰ ওপৰত পাঁচ শতাংশ লভ্যাংশ দিব লাগিছিল। ১৮৯০ চনৰ পতনৰ ভিতৰত এই অধিকাৰ পাৰস্যৰ ইম্পেৰিয়েল টবেকো কৰ্পৰেশ্যনক বিক্ৰী কৰা হয়। কিছুমানৰ মতে কোম্পানীটো আচলতে টেলবট নিজেই আছিল, কিয়নো তেওঁ নিগমটোৰ শ্বেয়াৰৰ প্ৰচাৰ কৰিছিল।{{sfn|Keddie|1966|p=38}} এই অনুমোদন লাভ কৰাৰ সময়ত ধঁপাতৰ শস্য কেৱল ইয়াৰ ঘৰুৱা বজাৰৰ বাবেই মূল্যৱান নাছিল, ইৰাণীসকলে বিভিন্ন ধৰণৰ ধঁপাত খেতি কৰিছিল যিবোৰৰ "বিদেশী বজাৰত অতি চাহিদা আছিল" আৰু যিবোৰ আন ক'তো খেতি কৰা হোৱা নাছিল।{{sfn|Mottahedeh|2000|p=215}} ইয়াৰ পিছত ধঁপাত ৰেজি (একচেটিয়া অধিকাৰ) স্থাপন কৰা হয় আৰু কাজাৰ ইৰাণৰ সকলো ধঁপাত খেতিয়ক আৰু মালিকে নিজৰ সামগ্ৰী ৰেজি এজেণ্টক বিক্ৰী কৰিবলৈ বাধ্য হয়। এই এজেণ্টসকলে ক্ৰয় কৰা ধঁপাতখিনি কোম্পানী আৰু বিক্ৰেতাসকলৰ মাজত পাৰস্পৰিকভাৱে চুক্তিবদ্ধ হোৱা মূল্যত পুনৰ বিক্ৰী কৰিছিল।{{sfn|Mottahedeh|2000|p=215}}
সেই সময়ত ইৰাণৰ ধঁপাত উদ্যোগত ২ লাখৰো অধিক লোকে কৰ্মসংস্থাপন লাভ কৰিছিল; সেয়েহে এই ৰেহাই কৃষক আৰু বজাৰকৰ্তাসকলৰ বাবে এক ডাঙৰ আঘাত আছিল, যাৰ জীৱিকা এই লাভজনক ধঁপাত ব্যৱসায়ৰ ওপৰত বহু পৰিমাণে নিৰ্ভৰশীল আছিল।{{sfn|Moaddel|1992|p=459}} এতিয়া তেওঁলোকে ধঁপাত ৰেজিৰপৰা অনুমতি ল’বলৈ বাধ্য হৈছিল, আৰু তেওঁলোকে উৎপাদন কৰা ধঁপাতৰ পৰিমাণৰ বিষয়েও ৰেহাইদাতাসকলক জনাই দিব লাগিছিল। কাৰ্যতঃ এই ৰেহায়ে পাৰ্চী ধঁপাত খেতিয়ক আৰু ধঁপাত বিক্ৰেতাসকলৰ মাজত দীৰ্ঘদিনীয়া সম্পৰ্কক উলংঘা কৰাই নহয়, জনসংখ্যাৰ এক বৃহৎ অংশৰ নিয়োগৰ সুৰক্ষাৰ প্ৰতিও ভাবুকি কঢ়িয়াই আনিছিল। <ref>Poulson, Stephen. ''Social Movements in Twentieth-Century Iran''. Lexington, 2005, p. 86.</ref>
==শ্বিৰাজীৰ ফতোৱা আৰু ৰেহাইৰ অস্বীকাৰ==
১৮৯১ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত ইৰাণৰ আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ ধৰ্মীয় কৰ্তৃপক্ষ ''মাৰ্জা-ই-তাকলিদ'' মিৰ্জা শ্বিৰাজীয়ে ''ফতোৱা'' জাৰি কৰিলে: "আল্লাহ, কৃপাময় আৰু দয়ালু আল্লাহৰ নামত আজি দুয়োবিধ ধঁপাতৰ ব্যৱহাৰ যি ৰূপতেই নহওক কিয় ''যুগৰ ইমাম''ৰ বিৰুদ্ধে যুদ্ধ বুলি গণ্য কৰা হ'ব আৰু আল্লাহে তেওঁৰ আগমন খৰ-খেদা কৰক।" <ref name="Mackey-1996-p.141">Mackey-1996-p.141</ref> দ্বাদশ ছিয়া মতবাদৰ অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ ব্যক্তিত্ব ''লুকাই থকা ইমাম''ৰ কথা উল্লেখ কৰি শ্বিৰাজীয়ে *ৰাজীৰ বিৰোধিতা কৰিবলৈ সম্ভৱপৰ আটাইতকৈ শক্তিশালী ভাষা ব্যৱহাৰ কৰিছিল।
প্ৰথম অৱস্থাত এই ফতোৱাৰ বৈধতাক লৈ কিছু সন্দেহৰ সৃষ্টি হৈছিল; অৱশ্যে পিছত শ্বিৰাজীয়ে এই ঘোষণা নিশ্চিত কৰে।
ৰাজধানী [[তেহৰাণ]]ৰ বাসিন্দাসকলে ধঁপাত সেৱন কৰিবলৈ অস্বীকাৰ কৰে আৰু গণ প্ৰতিবাদ চুবুৰীয়া প্ৰদেশসমূহলৈ বিয়পি পৰে।{{sfn|Lambton|1987|p=247}} সংহতিৰ প্ৰদৰ্শনত ইৰাণী ব্যৱসায়ীসকলে ইয়াৰ প্ৰতিক্ৰিয়া স্বৰূপে সমগ্ৰ দেশৰ প্ৰধান বজাৰসমূহ বন্ধ কৰি দিয়ে। ধঁপাত বৰ্জন আন্দোলনে গতি লাভ কৰাৰ লগে লগে নাছিৰ আল-দিন শ্বাহ আৰু প্ৰধানমন্ত্ৰী আমিন আল-চুলতানে গণ আন্দোলন বন্ধ কৰিবলৈ নিজকে সম্পূৰ্ণ অসহায় হৈ পৰিল; তেওঁলোকে আশংকা কৰিছিল যে গৃহ-যুদ্ধ আৰম্ভ হ’লে ৰাছিয়াই হস্তক্ষেপ কৰিব পাৰে।{{sfn|Lambton|1987|p=248}}
ফতোৱাৰ আগতে ইৰাণত ধঁপাত সেৱন ইমানেই প্ৰচলিত আছিল যে মছজিদৰ ভিতৰতো সকলোতে ধঁপাত সেৱন কৰা হৈছিল। ইউৰোপীয় পৰ্যবেক্ষকসকলে লক্ষ্য কৰিছিল যে "বেছিভাগ ইৰাণী লোকে ধঁপাততকৈ ৰুটি এৰি দিয়াটো পছন্দ কৰিছিল আৰু ৰমজান মাহত উপবাস ভংগ কৰাৰ পাছত তেওঁলোকে প্ৰথম কাম কৰিছিল তেওঁলোকৰ হুকা জ্বলোৱা।" <ref>{{cite book |last1=Gilman |first1=Sander L. |last2=Zhou |first2=Xun |title=Smoke: A Global History of Smoking |date=2004 |publisher=Reaktion Books |isbn=978-1-86189-200-3 |page=60 |url=https://books.google.com/books?id=mM5bYb_uVcwC&pg=PA60 |language=en}}</ref> ধঁপাতৰ জনপ্ৰিয়তা সত্ত্বেও ধৰ্মীয় নিষেধাজ্ঞা ইমানেই সফল হৈছিল যে কোৱা হৈছিল যে আনকি কাজাৰ হাৰেমৰ মহিলাসকলেও ধূমপান এৰি দিছিল আৰু তেওঁলোকৰ চাকৰসকলেও তেওঁলোকৰ বাবে হুকা প্ৰস্তুত কৰিবলৈ অস্বীকাৰ কৰিছিল।
==তাৰ পাছৰ পৰিণতি==
ৰেহাই বাতিল হোৱাৰ পিছতো কাজাৰ চৰকাৰ আৰু পাৰস্যৰ ইম্পেৰিয়েল ধঁপাত কৰ্পৰেশ্যনৰ মাজত কোম্পানীটোক কিমান ক্ষতিপূৰণ দিব লাগে সেই সম্পৰ্কে আলোচনা কঠিন হৈয়েই থাকিল। শেষত এই ধনৰাশি ৫ লাখ পাউণ্ড {{sfn|Keddie|1966|p=125}} (আজিৰ ৭২,০০০,০০০ ডলাৰৰ সমতুল্য) হ'ব বুলি সহমতত উপনীত হয়। দেশখনত বিদেশী ব্যাৱসায়িক হস্তক্ষেপ বন্ধ হোৱাত বহু ইৰাণীয়ে সন্তুষ্ট হ’লেও ধঁপাত আন্দোলনৰ সুদূৰপ্ৰসাৰী পৰিণতি তেওঁলোকে কল্পনা কৰাতকৈ বহু বেছি গভীৰ আছিল। ইতিহাসবিদ নিকি কিডিয়ে ব্যাখ্যা কৰিছে যে এই আন্দোলনটো তাৎপৰ্যপূৰ্ণ আছিল কাৰণ "ইৰাণীসকলে প্ৰথমবাৰৰ বাবে দেখিছিল যে শ্বাহ আৰু বিদেশী স্বাৰ্থৰ বিৰুদ্ধে জয়লাভ কৰাটো সম্ভৱ... ধঁপাত আন্দোলনত অংশগ্ৰহণ কৰা মিত্ৰজোঁটৰ পৰা... সাংবিধানিক বিপ্লৱৰ সৈতে" আৰু হয়তো ইৰাণী বিপ্লৱৰ সৈতেও প্ৰত্যক্ষ সম্পৰ্ক আছে।{{sfn|Keddie|1966|p=131}}
নাছেৰ আল-দিন শ্বাহৰ বাবে প্ৰতিবাদে তেওঁক আৰ্থিকভাৱে দুৰ্বল কৰি তুলিছিল আৰু ৰাজহুৱা স্থানত তেওঁক অপমানিত কৰিছিল। ইৰাণ ৰাছিয়াৰপৰা ঋণ ল’বলৈ বাধ্য হৈ ঋণী দেশত পৰিণত হয়। তেওঁৰ ৰাজত্বকালৰ শেষৰফালে নাছিৰ আল-দিনে পশ্চিমৰ প্ৰতি ক্ৰমান্বয়ে শত্ৰুতা প্ৰকাশ কৰে আৰু ইউৰোপীয় যিকোনো ধৰণৰ শিক্ষা বা ভ্ৰমণ নিষিদ্ধ কৰে। <ref>{{cite book|last1=Cleveland|first1=William L.|last2=Bunton|first2=Martin|title=A history of the modern Middle East|date=2013|publisher=Westview Press|location=Boulder, CO|isbn=9780813348339|pages=106–107|edition=Fifth|url=https://books.google.com/books?id=O9JVDgAAQBAJ}}</ref>
==তথ্যৰ উৎস==
{{Reflist|30em}}
===গ্ৰন্থপঞ্জী===
* {{cite book|last=Moaddel|first=Mansoor|year=1992|title=Shi'i Political Discourse and Class Mobilization in the Tobacco Movement of 1890–1892.|publisher=[[Sociological Forum]]|volume=7|number=3}}
* {{cite book|last=Keddie|first=Nikki R.|author-link=Nikki Keddie|year=1966|title=Religion and Rebellion in Iran: The Tobacco Protest of 1891–92|publisher=[[Taylor & Francis|Frank Cass]]|isbn=9780714619712}}
* {{cite book|last=Lambton|first=Ann K. S.|author-link=Ann Lambton|year=1987|title=Qajar Persia|publisher=[[University of Texas Press]]|isbn=9780292769007}}
* {{cite book |last1=Mackey |first1=Sandra |title=The Iranians : Persia, Islam and the Soul of a Nation by Sandra Mackey |location=New York |publisher = Dutton |date =1996}}
* {{cite book|last=Mottahedeh|first=Roy P.|author-link=Roy Mottahedeh|year=2000|title=The Mantle of the Prophet: Religion and Politics in Iran|publisher=[[Oneworld Publications]]|isbn=9781851686162}}
*
[[শ্ৰেণী:ইৰান]]
[[শ্ৰেণী:প্ৰতিবাদ]]
0ggihc39bxs0nkznhjn1j448hzhcbdt
606922
606920
2026-05-17T18:10:03Z
নৰুনা বৰুৱা
44897
removed [[Category:প্ৰতিবাদ]] using [[WP:HC|HotCat]]
606922
wikitext
text/x-wiki
{{short description|1890–91 Iranian Shia revolt against a tobacco concession to the UK}}
'''পাৰস্যৰ ধঁপাত প্ৰতিবাদ''' আছিল কাজাৰ [[ইৰাণ]]ৰ বাৰজন ছিয়া মুছলমানৰ বিদ্ৰোহ। নাছিৰ আল-দিন শ্বাহ কাজাৰে ব্ৰিটিছ সাম্ৰাজ্যক দিয়া ধঁপাতৰ ৰেহাইৰ প্ৰতিবাদত ১৮৯০ চনত এই বিদ্ৰোহ আৰম্ভ হয়। এই ৰেহাইৰ অধীনত ধঁপাত খেতি, বিক্ৰী আৰু ৰপ্তানিৰ নিয়ন্ত্ৰণ এজন ইংৰাজ মেজৰ জি.এফ. টোলবটক দায়িত্ব দিয়া হৈছিল। [[তেহৰাণ]], শ্বিৰাজ, মাছহাদ, ইছফাহানৰ দৰে ডাঙৰ চহৰৰ ধৰ্মগুৰুসকলৰ সহযোগত ব্যৱসায়ীসকলে ইয়াৰ বিৰুদ্ধে প্ৰতিবাদ সাব্যস্ত কৰে। ১৮৯১ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত গ্ৰেণ্ড আয়াতুল্লাহ মিৰ্জা শ্বিৰাজীয়ে ধঁপাত সেৱনৰ বিৰুদ্ধে ফতোৱা জাৰি কৰাৰ পাছত প্ৰতিবাদৰ শিখৰত উপনীত হয়, যিটো বহুলভাৱে পালন কৰা হয়।
==পটভূমি==
১৯ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে বিদেশী উপস্থিতিৰ বৃদ্ধিৰ বাবে কাজাৰ ইৰাণৰ অৱস্থা অস্বস্তিকৰ হৈ পৰিছিল। ১৮১৩ আৰু ১৮২৮ চনত [[ৰাছিয়া]] সাম্ৰাজ্যৰ সৈতে আৰু ১৮৫৭ চনত ব্ৰিটিছ সাম্ৰাজ্যৰ সৈতে হোৱা যুদ্ধত পৰাজয়ৰপৰা উদ্ধাৰৰ প্ৰচেষ্টাত কাজাৰ চৰকাৰে কেৱল বিদেশী শক্তিসমূহক অসংখ্য ৰেহাই দিবলৈ বাধ্য হোৱাই নহয়, ইউৰোপীয়সকলে ভোগ কৰা বিশাল অৰ্থনৈতিক সুবিধাসমূহৰ সৈতে প্ৰতিযোগিতাত অৱতীৰ্ণ হোৱা ইৰাণৰ বজাৰসমূহ (ব্যৱসায়ী)কো গুৰুতৰভাৱে দুৰ্বল কৰি তুলিছিল ব্যৱসায়ীসকল।{{sfn|Moaddel|1992|p=455}} সেই সময়ত ইৰাণত বাস কৰা বিদেশীসকলৰপৰা পোৱা বিৱৰণী অনুসৰি কাজাৰ বংশ সাধাৰণ জনতাৰ মাজত একেবাৰেই জনপ্ৰিয় নাছিল আৰু তেওঁলোকৰ প্ৰজাৰ কল্যাণৰ প্ৰতি কম গুৰুত্ব দিয়া বুলি ধৰা হৈছিল। পিছৰ ব্ৰিটিছ প্ৰত্যক্ষদৰ্শীৰপৰা পোৱা বিৱৰণী অনুসৰি ব্যাপক অসন্তুষ্টিৰ মাজতো বংশটোক আগতে ওফৰাই নিদিয়াৰ কাৰণ আছিল ব্ৰিটিছ আৰু ৰাছিয়াৰ হস্তক্ষেপ, যিয়ে ফলপ্ৰসূভাৱে শ্বাহক ক্ষমতাত ৰাখিছিল। {{sfn|Keddie|1966|p=3}}
১৮৭২ চনত নাছিৰ আল-দিন শ্বাহে এজন ব্ৰিটিছ নাগৰিক পল ৰয়টাৰৰ সৈতে ৰেহাইৰ আলোচনাত মিলিত হয়। ইয়াৰ অধীনত তেওঁ পাঁচ বছৰৰ বাবে নিৰ্দিষ্ট ধন আৰু ২০ বছৰৰ বাবে নিকা ৰাজহৰ ৬০% অংশৰ বিনিময়ত পথ, টেলিগ্ৰাফ, মিল, কাৰখানা, সম্পদ আহৰণ, আৰু অন্যান্য ৰাজহুৱা কামৰ নিয়ন্ত্ৰণ ৰয়টাৰক অৰ্পণ কৰে। ৰয়টাৰৰ ৰেহাইৰ বিৰুদ্ধে কেৱল দেশৰ ভিতৰতে স্থানীয় প্ৰতিবাদৰ ৰূপত নহয়, ৰাছিয়া চৰকাৰেও তীব্ৰ বিৰোধিতা কৰে।{{sfn|Keddie|1966|p=5}} তীব্ৰ হেঁচাত পৰি নাছিৰ আল-দিন শ্বাহে অৰ্থনৈতিক পৰিস্থিতি অধিক বেয়া হোৱাৰ পাছতো এই চুক্তি বাতিল কৰে। যদিও এই ৰেহাই প্ৰায় এবছৰহে চলিছিল, ইয়াৰ বিফলতাই ১৮৯০ চনত ধঁপাত ৰেহাইৰ বিৰুদ্ধে হোৱা বিদ্ৰোহৰ ভেটি স্থাপন কৰিছিল; ই প্ৰমাণ কৰিলে যে কোনো বিদেশী শক্তিয়ে ইৰাণৰ সাৰ্বভৌমত্ব উলংঘা কৰাৰ যিকোনো প্ৰচেষ্টাই স্থানীয় জনসাধাৰণৰ লগতে প্ৰতিদ্বন্দ্বী ইউৰোপীয় শক্তিসমূহকো ক্ষুব্ধ কৰিব। {{sfn|Lambton|1987|p=223}}
== একচেটিয়া ধঁপাত নিয়ন্ত্ৰণ আৰু পৰৱৰ্তী প্ৰতিবাদ==
[[File:ImperialTobaccoCorporation.jpg|thumb|ইম্পেৰিয়েল টবেকো কৰ্পৰেশ্যনৰ শ্বেয়াৰ, ১৮৯০]]
১৮৯০ চনৰ ২০ মাৰ্চত নাছিৰ আল-দিন শ্বাহে মেজৰ জি এফ টালবটক ধঁপাত উৎপাদন, বিক্ৰী আৰু ৰপ্তানিৰ ওপৰত পঞ্চাশ বছৰৰ একচেটিয়া অধিকাৰ প্ৰদান কৰে। বিনিময়ত টেলবটে সম্ৰাটক ১৫,০০০ পাউণ্ড (১.৮৪৫ মিলিয়ন পাউণ্ড; আজি ২.৩৫ মিলিয়ন ডলাৰ) বাৰ্ষিক দৰমহা দিব লাগিছিল; ইয়াৰ উপৰি তেওঁ সকলো খৰচ পৰিশোধ কৰাৰ পাছত বাকী থকা বাৰ্ষিক লাভৰ এক চতুৰ্থাংশ আৰু মূলধনৰ ওপৰত পাঁচ শতাংশ লভ্যাংশ দিব লাগিছিল। ১৮৯০ চনৰ পতনৰ ভিতৰত এই অধিকাৰ পাৰস্যৰ ইম্পেৰিয়েল টবেকো কৰ্পৰেশ্যনক বিক্ৰী কৰা হয়। কিছুমানৰ মতে কোম্পানীটো আচলতে টেলবট নিজেই আছিল, কিয়নো তেওঁ নিগমটোৰ শ্বেয়াৰৰ প্ৰচাৰ কৰিছিল।{{sfn|Keddie|1966|p=38}} এই অনুমোদন লাভ কৰাৰ সময়ত ধঁপাতৰ শস্য কেৱল ইয়াৰ ঘৰুৱা বজাৰৰ বাবেই মূল্যৱান নাছিল, ইৰাণীসকলে বিভিন্ন ধৰণৰ ধঁপাত খেতি কৰিছিল যিবোৰৰ "বিদেশী বজাৰত অতি চাহিদা আছিল" আৰু যিবোৰ আন ক'তো খেতি কৰা হোৱা নাছিল।{{sfn|Mottahedeh|2000|p=215}} ইয়াৰ পিছত ধঁপাত ৰেজি (একচেটিয়া অধিকাৰ) স্থাপন কৰা হয় আৰু কাজাৰ ইৰাণৰ সকলো ধঁপাত খেতিয়ক আৰু মালিকে নিজৰ সামগ্ৰী ৰেজি এজেণ্টক বিক্ৰী কৰিবলৈ বাধ্য হয়। এই এজেণ্টসকলে ক্ৰয় কৰা ধঁপাতখিনি কোম্পানী আৰু বিক্ৰেতাসকলৰ মাজত পাৰস্পৰিকভাৱে চুক্তিবদ্ধ হোৱা মূল্যত পুনৰ বিক্ৰী কৰিছিল।{{sfn|Mottahedeh|2000|p=215}}
সেই সময়ত ইৰাণৰ ধঁপাত উদ্যোগত ২ লাখৰো অধিক লোকে কৰ্মসংস্থাপন লাভ কৰিছিল; সেয়েহে এই ৰেহাই কৃষক আৰু বজাৰকৰ্তাসকলৰ বাবে এক ডাঙৰ আঘাত আছিল, যাৰ জীৱিকা এই লাভজনক ধঁপাত ব্যৱসায়ৰ ওপৰত বহু পৰিমাণে নিৰ্ভৰশীল আছিল।{{sfn|Moaddel|1992|p=459}} এতিয়া তেওঁলোকে ধঁপাত ৰেজিৰপৰা অনুমতি ল’বলৈ বাধ্য হৈছিল, আৰু তেওঁলোকে উৎপাদন কৰা ধঁপাতৰ পৰিমাণৰ বিষয়েও ৰেহাইদাতাসকলক জনাই দিব লাগিছিল। কাৰ্যতঃ এই ৰেহায়ে পাৰ্চী ধঁপাত খেতিয়ক আৰু ধঁপাত বিক্ৰেতাসকলৰ মাজত দীৰ্ঘদিনীয়া সম্পৰ্কক উলংঘা কৰাই নহয়, জনসংখ্যাৰ এক বৃহৎ অংশৰ নিয়োগৰ সুৰক্ষাৰ প্ৰতিও ভাবুকি কঢ়িয়াই আনিছিল। <ref>Poulson, Stephen. ''Social Movements in Twentieth-Century Iran''. Lexington, 2005, p. 86.</ref>
==শ্বিৰাজীৰ ফতোৱা আৰু ৰেহাইৰ অস্বীকাৰ==
১৮৯১ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত ইৰাণৰ আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ ধৰ্মীয় কৰ্তৃপক্ষ ''মাৰ্জা-ই-তাকলিদ'' মিৰ্জা শ্বিৰাজীয়ে ''ফতোৱা'' জাৰি কৰিলে: "আল্লাহ, কৃপাময় আৰু দয়ালু আল্লাহৰ নামত আজি দুয়োবিধ ধঁপাতৰ ব্যৱহাৰ যি ৰূপতেই নহওক কিয় ''যুগৰ ইমাম''ৰ বিৰুদ্ধে যুদ্ধ বুলি গণ্য কৰা হ'ব আৰু আল্লাহে তেওঁৰ আগমন খৰ-খেদা কৰক।" <ref name="Mackey-1996-p.141">Mackey-1996-p.141</ref> দ্বাদশ ছিয়া মতবাদৰ অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ ব্যক্তিত্ব ''লুকাই থকা ইমাম''ৰ কথা উল্লেখ কৰি শ্বিৰাজীয়ে *ৰাজীৰ বিৰোধিতা কৰিবলৈ সম্ভৱপৰ আটাইতকৈ শক্তিশালী ভাষা ব্যৱহাৰ কৰিছিল।
প্ৰথম অৱস্থাত এই ফতোৱাৰ বৈধতাক লৈ কিছু সন্দেহৰ সৃষ্টি হৈছিল; অৱশ্যে পিছত শ্বিৰাজীয়ে এই ঘোষণা নিশ্চিত কৰে।
ৰাজধানী [[তেহৰাণ]]ৰ বাসিন্দাসকলে ধঁপাত সেৱন কৰিবলৈ অস্বীকাৰ কৰে আৰু গণ প্ৰতিবাদ চুবুৰীয়া প্ৰদেশসমূহলৈ বিয়পি পৰে।{{sfn|Lambton|1987|p=247}} সংহতিৰ প্ৰদৰ্শনত ইৰাণী ব্যৱসায়ীসকলে ইয়াৰ প্ৰতিক্ৰিয়া স্বৰূপে সমগ্ৰ দেশৰ প্ৰধান বজাৰসমূহ বন্ধ কৰি দিয়ে। ধঁপাত বৰ্জন আন্দোলনে গতি লাভ কৰাৰ লগে লগে নাছিৰ আল-দিন শ্বাহ আৰু প্ৰধানমন্ত্ৰী আমিন আল-চুলতানে গণ আন্দোলন বন্ধ কৰিবলৈ নিজকে সম্পূৰ্ণ অসহায় হৈ পৰিল; তেওঁলোকে আশংকা কৰিছিল যে গৃহ-যুদ্ধ আৰম্ভ হ’লে ৰাছিয়াই হস্তক্ষেপ কৰিব পাৰে।{{sfn|Lambton|1987|p=248}}
ফতোৱাৰ আগতে ইৰাণত ধঁপাত সেৱন ইমানেই প্ৰচলিত আছিল যে মছজিদৰ ভিতৰতো সকলোতে ধঁপাত সেৱন কৰা হৈছিল। ইউৰোপীয় পৰ্যবেক্ষকসকলে লক্ষ্য কৰিছিল যে "বেছিভাগ ইৰাণী লোকে ধঁপাততকৈ ৰুটি এৰি দিয়াটো পছন্দ কৰিছিল আৰু ৰমজান মাহত উপবাস ভংগ কৰাৰ পাছত তেওঁলোকে প্ৰথম কাম কৰিছিল তেওঁলোকৰ হুকা জ্বলোৱা।" <ref>{{cite book |last1=Gilman |first1=Sander L. |last2=Zhou |first2=Xun |title=Smoke: A Global History of Smoking |date=2004 |publisher=Reaktion Books |isbn=978-1-86189-200-3 |page=60 |url=https://books.google.com/books?id=mM5bYb_uVcwC&pg=PA60 |language=en}}</ref> ধঁপাতৰ জনপ্ৰিয়তা সত্ত্বেও ধৰ্মীয় নিষেধাজ্ঞা ইমানেই সফল হৈছিল যে কোৱা হৈছিল যে আনকি কাজাৰ হাৰেমৰ মহিলাসকলেও ধূমপান এৰি দিছিল আৰু তেওঁলোকৰ চাকৰসকলেও তেওঁলোকৰ বাবে হুকা প্ৰস্তুত কৰিবলৈ অস্বীকাৰ কৰিছিল।
==তাৰ পাছৰ পৰিণতি==
ৰেহাই বাতিল হোৱাৰ পিছতো কাজাৰ চৰকাৰ আৰু পাৰস্যৰ ইম্পেৰিয়েল ধঁপাত কৰ্পৰেশ্যনৰ মাজত কোম্পানীটোক কিমান ক্ষতিপূৰণ দিব লাগে সেই সম্পৰ্কে আলোচনা কঠিন হৈয়েই থাকিল। শেষত এই ধনৰাশি ৫ লাখ পাউণ্ড {{sfn|Keddie|1966|p=125}} (আজিৰ ৭২,০০০,০০০ ডলাৰৰ সমতুল্য) হ'ব বুলি সহমতত উপনীত হয়। দেশখনত বিদেশী ব্যাৱসায়িক হস্তক্ষেপ বন্ধ হোৱাত বহু ইৰাণীয়ে সন্তুষ্ট হ’লেও ধঁপাত আন্দোলনৰ সুদূৰপ্ৰসাৰী পৰিণতি তেওঁলোকে কল্পনা কৰাতকৈ বহু বেছি গভীৰ আছিল। ইতিহাসবিদ নিকি কিডিয়ে ব্যাখ্যা কৰিছে যে এই আন্দোলনটো তাৎপৰ্যপূৰ্ণ আছিল কাৰণ "ইৰাণীসকলে প্ৰথমবাৰৰ বাবে দেখিছিল যে শ্বাহ আৰু বিদেশী স্বাৰ্থৰ বিৰুদ্ধে জয়লাভ কৰাটো সম্ভৱ... ধঁপাত আন্দোলনত অংশগ্ৰহণ কৰা মিত্ৰজোঁটৰ পৰা... সাংবিধানিক বিপ্লৱৰ সৈতে" আৰু হয়তো ইৰাণী বিপ্লৱৰ সৈতেও প্ৰত্যক্ষ সম্পৰ্ক আছে।{{sfn|Keddie|1966|p=131}}
নাছেৰ আল-দিন শ্বাহৰ বাবে প্ৰতিবাদে তেওঁক আৰ্থিকভাৱে দুৰ্বল কৰি তুলিছিল আৰু ৰাজহুৱা স্থানত তেওঁক অপমানিত কৰিছিল। ইৰাণ ৰাছিয়াৰপৰা ঋণ ল’বলৈ বাধ্য হৈ ঋণী দেশত পৰিণত হয়। তেওঁৰ ৰাজত্বকালৰ শেষৰফালে নাছিৰ আল-দিনে পশ্চিমৰ প্ৰতি ক্ৰমান্বয়ে শত্ৰুতা প্ৰকাশ কৰে আৰু ইউৰোপীয় যিকোনো ধৰণৰ শিক্ষা বা ভ্ৰমণ নিষিদ্ধ কৰে। <ref>{{cite book|last1=Cleveland|first1=William L.|last2=Bunton|first2=Martin|title=A history of the modern Middle East|date=2013|publisher=Westview Press|location=Boulder, CO|isbn=9780813348339|pages=106–107|edition=Fifth|url=https://books.google.com/books?id=O9JVDgAAQBAJ}}</ref>
==তথ্যৰ উৎস==
{{Reflist|30em}}
===গ্ৰন্থপঞ্জী===
* {{cite book|last=Moaddel|first=Mansoor|year=1992|title=Shi'i Political Discourse and Class Mobilization in the Tobacco Movement of 1890–1892.|publisher=[[Sociological Forum]]|volume=7|number=3}}
* {{cite book|last=Keddie|first=Nikki R.|author-link=Nikki Keddie|year=1966|title=Religion and Rebellion in Iran: The Tobacco Protest of 1891–92|publisher=[[Taylor & Francis|Frank Cass]]|isbn=9780714619712}}
* {{cite book|last=Lambton|first=Ann K. S.|author-link=Ann Lambton|year=1987|title=Qajar Persia|publisher=[[University of Texas Press]]|isbn=9780292769007}}
* {{cite book |last1=Mackey |first1=Sandra |title=The Iranians : Persia, Islam and the Soul of a Nation by Sandra Mackey |location=New York |publisher = Dutton |date =1996}}
* {{cite book|last=Mottahedeh|first=Roy P.|author-link=Roy Mottahedeh|year=2000|title=The Mantle of the Prophet: Religion and Politics in Iran|publisher=[[Oneworld Publications]]|isbn=9781851686162}}
*
[[শ্ৰেণী:ইৰান]]
sj35wrl3jhsrpdawrtpe5lam91aq014
606938
606922
2026-05-17T23:05:19Z
নৰুনা বৰুৱা
44897
/* একচেটিয়া ধঁপাত নিয়ন্ত্ৰণ আৰু পৰৱৰ্তী প্ৰতিবাদ */
606938
wikitext
text/x-wiki
{{short description|1890–91 Iranian Shia revolt against a tobacco concession to the UK}}
'''পাৰস্যৰ ধঁপাত প্ৰতিবাদ''' আছিল কাজাৰ [[ইৰাণ]]ৰ বাৰজন ছিয়া মুছলমানৰ বিদ্ৰোহ। নাছিৰ আল-দিন শ্বাহ কাজাৰে ব্ৰিটিছ সাম্ৰাজ্যক দিয়া ধঁপাতৰ ৰেহাইৰ প্ৰতিবাদত ১৮৯০ চনত এই বিদ্ৰোহ আৰম্ভ হয়। এই ৰেহাইৰ অধীনত ধঁপাত খেতি, বিক্ৰী আৰু ৰপ্তানিৰ নিয়ন্ত্ৰণ এজন ইংৰাজ মেজৰ জি.এফ. টোলবটক দায়িত্ব দিয়া হৈছিল। [[তেহৰাণ]], শ্বিৰাজ, মাছহাদ, ইছফাহানৰ দৰে ডাঙৰ চহৰৰ ধৰ্মগুৰুসকলৰ সহযোগত ব্যৱসায়ীসকলে ইয়াৰ বিৰুদ্ধে প্ৰতিবাদ সাব্যস্ত কৰে। ১৮৯১ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত গ্ৰেণ্ড আয়াতুল্লাহ মিৰ্জা শ্বিৰাজীয়ে ধঁপাত সেৱনৰ বিৰুদ্ধে ফতোৱা জাৰি কৰাৰ পাছত প্ৰতিবাদৰ শিখৰত উপনীত হয়, যিটো বহুলভাৱে পালন কৰা হয়।
==পটভূমি==
১৯ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে বিদেশী উপস্থিতিৰ বৃদ্ধিৰ বাবে কাজাৰ ইৰাণৰ অৱস্থা অস্বস্তিকৰ হৈ পৰিছিল। ১৮১৩ আৰু ১৮২৮ চনত [[ৰাছিয়া]] সাম্ৰাজ্যৰ সৈতে আৰু ১৮৫৭ চনত ব্ৰিটিছ সাম্ৰাজ্যৰ সৈতে হোৱা যুদ্ধত পৰাজয়ৰপৰা উদ্ধাৰৰ প্ৰচেষ্টাত কাজাৰ চৰকাৰে কেৱল বিদেশী শক্তিসমূহক অসংখ্য ৰেহাই দিবলৈ বাধ্য হোৱাই নহয়, ইউৰোপীয়সকলে ভোগ কৰা বিশাল অৰ্থনৈতিক সুবিধাসমূহৰ সৈতে প্ৰতিযোগিতাত অৱতীৰ্ণ হোৱা ইৰাণৰ বজাৰসমূহ (ব্যৱসায়ী)কো গুৰুতৰভাৱে দুৰ্বল কৰি তুলিছিল ব্যৱসায়ীসকল।{{sfn|Moaddel|1992|p=455}} সেই সময়ত ইৰাণত বাস কৰা বিদেশীসকলৰপৰা পোৱা বিৱৰণী অনুসৰি কাজাৰ বংশ সাধাৰণ জনতাৰ মাজত একেবাৰেই জনপ্ৰিয় নাছিল আৰু তেওঁলোকৰ প্ৰজাৰ কল্যাণৰ প্ৰতি কম গুৰুত্ব দিয়া বুলি ধৰা হৈছিল। পিছৰ ব্ৰিটিছ প্ৰত্যক্ষদৰ্শীৰপৰা পোৱা বিৱৰণী অনুসৰি ব্যাপক অসন্তুষ্টিৰ মাজতো বংশটোক আগতে ওফৰাই নিদিয়াৰ কাৰণ আছিল ব্ৰিটিছ আৰু ৰাছিয়াৰ হস্তক্ষেপ, যিয়ে ফলপ্ৰসূভাৱে শ্বাহক ক্ষমতাত ৰাখিছিল। {{sfn|Keddie|1966|p=3}}
১৮৭২ চনত নাছিৰ আল-দিন শ্বাহে এজন ব্ৰিটিছ নাগৰিক পল ৰয়টাৰৰ সৈতে ৰেহাইৰ আলোচনাত মিলিত হয়। ইয়াৰ অধীনত তেওঁ পাঁচ বছৰৰ বাবে নিৰ্দিষ্ট ধন আৰু ২০ বছৰৰ বাবে নিকা ৰাজহৰ ৬০% অংশৰ বিনিময়ত পথ, টেলিগ্ৰাফ, মিল, কাৰখানা, সম্পদ আহৰণ, আৰু অন্যান্য ৰাজহুৱা কামৰ নিয়ন্ত্ৰণ ৰয়টাৰক অৰ্পণ কৰে। ৰয়টাৰৰ ৰেহাইৰ বিৰুদ্ধে কেৱল দেশৰ ভিতৰতে স্থানীয় প্ৰতিবাদৰ ৰূপত নহয়, ৰাছিয়া চৰকাৰেও তীব্ৰ বিৰোধিতা কৰে।{{sfn|Keddie|1966|p=5}} তীব্ৰ হেঁচাত পৰি নাছিৰ আল-দিন শ্বাহে অৰ্থনৈতিক পৰিস্থিতি অধিক বেয়া হোৱাৰ পাছতো এই চুক্তি বাতিল কৰে। যদিও এই ৰেহাই প্ৰায় এবছৰহে চলিছিল, ইয়াৰ বিফলতাই ১৮৯০ চনত ধঁপাত ৰেহাইৰ বিৰুদ্ধে হোৱা বিদ্ৰোহৰ ভেটি স্থাপন কৰিছিল; ই প্ৰমাণ কৰিলে যে কোনো বিদেশী শক্তিয়ে ইৰাণৰ সাৰ্বভৌমত্ব উলংঘা কৰাৰ যিকোনো প্ৰচেষ্টাই স্থানীয় জনসাধাৰণৰ লগতে প্ৰতিদ্বন্দ্বী ইউৰোপীয় শক্তিসমূহকো ক্ষুব্ধ কৰিব। {{sfn|Lambton|1987|p=223}}
== একচেটিয়া ধঁপাত নিয়ন্ত্ৰণ আৰু পৰৱৰ্তী প্ৰতিবাদ==
[[File:ImperialTobaccoCorporation.jpg|thumb|ইম্পেৰিয়েল টবেকো কৰ্পৰেশ্যনৰ শ্বেয়াৰ, ১৮৯০]]
১৮৯০ চনৰ ২০ মাৰ্চত নাছিৰ আল-দিন শ্বাহে ইংৰাজ মেজৰ জি এফ টালবটক ধঁপাত উৎপাদন, বিক্ৰী আৰু ৰপ্তানিৰ ওপৰত পঞ্চাশ বছৰৰ একচেটিয়া অধিকাৰ প্ৰদান কৰে। বিনিময়ত টেলবটে সম্ৰাটক ১৫,০০০ পাউণ্ড (১.৮৪৫ মিলিয়ন পাউণ্ড; আজি ২.৩৫ মিলিয়ন ডলাৰ) বাৰ্ষিক দৰমহা দিব লাগিছিল; ইয়াৰ উপৰি তেওঁ সকলো খৰচ পৰিশোধ কৰাৰ পাছত বাকী থকা বাৰ্ষিক লাভৰ এক চতুৰ্থাংশ আৰু মূলধনৰ ওপৰত পাঁচ শতাংশ লভ্যাংশ দিব লাগিছিল। ১৮৯০ চনৰ পতনৰ ভিতৰত এই অধিকাৰ পাৰস্যৰ ইম্পেৰিয়েল টবেকো কৰ্পৰেশ্যনক বিক্ৰী কৰা হয়। কিছুমানৰ মতে কোম্পানীটো আচলতে টেলবট নিজেই আছিল, কিয়নো তেওঁ নিগমটোৰ শ্বেয়াৰৰ প্ৰচাৰ কৰিছিল।{{sfn|Keddie|1966|p=38}} এই অনুমোদন লাভ কৰাৰ সময়ত ধঁপাতৰ শস্য কেৱল ইয়াৰ ঘৰুৱা বজাৰৰ বাবেই মূল্যৱান নাছিল, ইৰাণীসকলে বিভিন্ন ধৰণৰ ধঁপাত খেতি কৰিছিল যিবোৰৰ "বিদেশী বজাৰত অতি চাহিদা আছিল" আৰু যিবোৰ আন ক'তো খেতি কৰা হোৱা নাছিল।{{sfn|Mottahedeh|2000|p=215}} ইয়াৰ পিছত ধঁপাত ৰেজি (একচেটিয়া অধিকাৰ) স্থাপন কৰা হয় আৰু কাজাৰ ইৰাণৰ সকলো ধঁপাত খেতিয়ক আৰু মালিকে নিজৰ সামগ্ৰী ৰেজি এজেণ্টক বিক্ৰী কৰিবলৈ বাধ্য হয়। এই এজেণ্টসকলে ক্ৰয় কৰা ধঁপাতখিনি কোম্পানী আৰু বিক্ৰেতাসকলৰ মাজত পাৰস্পৰিকভাৱে চুক্তিবদ্ধ হোৱা মূল্যত পুনৰ বিক্ৰী কৰিছিল।{{sfn|Mottahedeh|2000|p=215}}
সেই সময়ত ইৰাণৰ ধঁপাত উদ্যোগত ২ লাখৰো অধিক লোকে কৰ্মসংস্থাপন লাভ কৰিছিল; সেয়েহে এই ৰেহাই কৃষক আৰু বজাৰকৰ্তাসকলৰ বাবে এক ডাঙৰ আঘাত আছিল, যাৰ জীৱিকা এই লাভজনক ধঁপাত ব্যৱসায়ৰ ওপৰত বহু পৰিমাণে নিৰ্ভৰশীল আছিল।{{sfn|Moaddel|1992|p=459}} এতিয়া তেওঁলোকে ধঁপাত ৰেজিৰপৰা অনুমতি ল’বলৈ বাধ্য হৈছিল, আৰু তেওঁলোকে উৎপাদন কৰা ধঁপাতৰ পৰিমাণৰ বিষয়েও ৰেহাইদাতাসকলক জনাই দিব লাগিছিল। কাৰ্যতঃ এই ৰেহায়ে পাৰ্চী ধঁপাত খেতিয়ক আৰু ধঁপাত বিক্ৰেতাসকলৰ মাজত দীৰ্ঘদিনীয়া সম্পৰ্কক উলংঘা কৰাই নহয়, জনসংখ্যাৰ এক বৃহৎ অংশৰ নিয়োগৰ সুৰক্ষাৰ প্ৰতিও ভাবুকি কঢ়িয়াই আনিছিল। <ref>Poulson, Stephen. ''Social Movements in Twentieth-Century Iran''. Lexington, 2005, p. 86.</ref>
==শ্বিৰাজীৰ ফতোৱা আৰু ৰেহাইৰ অস্বীকাৰ==
১৮৯১ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত ইৰাণৰ আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ ধৰ্মীয় কৰ্তৃপক্ষ ''মাৰ্জা-ই-তাকলিদ'' মিৰ্জা শ্বিৰাজীয়ে ''ফতোৱা'' জাৰি কৰিলে: "আল্লাহ, কৃপাময় আৰু দয়ালু আল্লাহৰ নামত আজি দুয়োবিধ ধঁপাতৰ ব্যৱহাৰ যি ৰূপতেই নহওক কিয় ''যুগৰ ইমাম''ৰ বিৰুদ্ধে যুদ্ধ বুলি গণ্য কৰা হ'ব আৰু আল্লাহে তেওঁৰ আগমন খৰ-খেদা কৰক।" <ref name="Mackey-1996-p.141">Mackey-1996-p.141</ref> দ্বাদশ ছিয়া মতবাদৰ অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ ব্যক্তিত্ব ''লুকাই থকা ইমাম''ৰ কথা উল্লেখ কৰি শ্বিৰাজীয়ে *ৰাজীৰ বিৰোধিতা কৰিবলৈ সম্ভৱপৰ আটাইতকৈ শক্তিশালী ভাষা ব্যৱহাৰ কৰিছিল।
প্ৰথম অৱস্থাত এই ফতোৱাৰ বৈধতাক লৈ কিছু সন্দেহৰ সৃষ্টি হৈছিল; অৱশ্যে পিছত শ্বিৰাজীয়ে এই ঘোষণা নিশ্চিত কৰে।
ৰাজধানী [[তেহৰাণ]]ৰ বাসিন্দাসকলে ধঁপাত সেৱন কৰিবলৈ অস্বীকাৰ কৰে আৰু গণ প্ৰতিবাদ চুবুৰীয়া প্ৰদেশসমূহলৈ বিয়পি পৰে।{{sfn|Lambton|1987|p=247}} সংহতিৰ প্ৰদৰ্শনত ইৰাণী ব্যৱসায়ীসকলে ইয়াৰ প্ৰতিক্ৰিয়া স্বৰূপে সমগ্ৰ দেশৰ প্ৰধান বজাৰসমূহ বন্ধ কৰি দিয়ে। ধঁপাত বৰ্জন আন্দোলনে গতি লাভ কৰাৰ লগে লগে নাছিৰ আল-দিন শ্বাহ আৰু প্ৰধানমন্ত্ৰী আমিন আল-চুলতানে গণ আন্দোলন বন্ধ কৰিবলৈ নিজকে সম্পূৰ্ণ অসহায় হৈ পৰিল; তেওঁলোকে আশংকা কৰিছিল যে গৃহ-যুদ্ধ আৰম্ভ হ’লে ৰাছিয়াই হস্তক্ষেপ কৰিব পাৰে।{{sfn|Lambton|1987|p=248}}
ফতোৱাৰ আগতে ইৰাণত ধঁপাত সেৱন ইমানেই প্ৰচলিত আছিল যে মছজিদৰ ভিতৰতো সকলোতে ধঁপাত সেৱন কৰা হৈছিল। ইউৰোপীয় পৰ্যবেক্ষকসকলে লক্ষ্য কৰিছিল যে "বেছিভাগ ইৰাণী লোকে ধঁপাততকৈ ৰুটি এৰি দিয়াটো পছন্দ কৰিছিল আৰু ৰমজান মাহত উপবাস ভংগ কৰাৰ পাছত তেওঁলোকে প্ৰথম কাম কৰিছিল তেওঁলোকৰ হুকা জ্বলোৱা।" <ref>{{cite book |last1=Gilman |first1=Sander L. |last2=Zhou |first2=Xun |title=Smoke: A Global History of Smoking |date=2004 |publisher=Reaktion Books |isbn=978-1-86189-200-3 |page=60 |url=https://books.google.com/books?id=mM5bYb_uVcwC&pg=PA60 |language=en}}</ref> ধঁপাতৰ জনপ্ৰিয়তা সত্ত্বেও ধৰ্মীয় নিষেধাজ্ঞা ইমানেই সফল হৈছিল যে কোৱা হৈছিল যে আনকি কাজাৰ হাৰেমৰ মহিলাসকলেও ধূমপান এৰি দিছিল আৰু তেওঁলোকৰ চাকৰসকলেও তেওঁলোকৰ বাবে হুকা প্ৰস্তুত কৰিবলৈ অস্বীকাৰ কৰিছিল।
==তাৰ পাছৰ পৰিণতি==
ৰেহাই বাতিল হোৱাৰ পিছতো কাজাৰ চৰকাৰ আৰু পাৰস্যৰ ইম্পেৰিয়েল ধঁপাত কৰ্পৰেশ্যনৰ মাজত কোম্পানীটোক কিমান ক্ষতিপূৰণ দিব লাগে সেই সম্পৰ্কে আলোচনা কঠিন হৈয়েই থাকিল। শেষত এই ধনৰাশি ৫ লাখ পাউণ্ড {{sfn|Keddie|1966|p=125}} (আজিৰ ৭২,০০০,০০০ ডলাৰৰ সমতুল্য) হ'ব বুলি সহমতত উপনীত হয়। দেশখনত বিদেশী ব্যাৱসায়িক হস্তক্ষেপ বন্ধ হোৱাত বহু ইৰাণীয়ে সন্তুষ্ট হ’লেও ধঁপাত আন্দোলনৰ সুদূৰপ্ৰসাৰী পৰিণতি তেওঁলোকে কল্পনা কৰাতকৈ বহু বেছি গভীৰ আছিল। ইতিহাসবিদ নিকি কিডিয়ে ব্যাখ্যা কৰিছে যে এই আন্দোলনটো তাৎপৰ্যপূৰ্ণ আছিল কাৰণ "ইৰাণীসকলে প্ৰথমবাৰৰ বাবে দেখিছিল যে শ্বাহ আৰু বিদেশী স্বাৰ্থৰ বিৰুদ্ধে জয়লাভ কৰাটো সম্ভৱ... ধঁপাত আন্দোলনত অংশগ্ৰহণ কৰা মিত্ৰজোঁটৰ পৰা... সাংবিধানিক বিপ্লৱৰ সৈতে" আৰু হয়তো ইৰাণী বিপ্লৱৰ সৈতেও প্ৰত্যক্ষ সম্পৰ্ক আছে।{{sfn|Keddie|1966|p=131}}
নাছেৰ আল-দিন শ্বাহৰ বাবে প্ৰতিবাদে তেওঁক আৰ্থিকভাৱে দুৰ্বল কৰি তুলিছিল আৰু ৰাজহুৱা স্থানত তেওঁক অপমানিত কৰিছিল। ইৰাণ ৰাছিয়াৰপৰা ঋণ ল’বলৈ বাধ্য হৈ ঋণী দেশত পৰিণত হয়। তেওঁৰ ৰাজত্বকালৰ শেষৰফালে নাছিৰ আল-দিনে পশ্চিমৰ প্ৰতি ক্ৰমান্বয়ে শত্ৰুতা প্ৰকাশ কৰে আৰু ইউৰোপীয় যিকোনো ধৰণৰ শিক্ষা বা ভ্ৰমণ নিষিদ্ধ কৰে। <ref>{{cite book|last1=Cleveland|first1=William L.|last2=Bunton|first2=Martin|title=A history of the modern Middle East|date=2013|publisher=Westview Press|location=Boulder, CO|isbn=9780813348339|pages=106–107|edition=Fifth|url=https://books.google.com/books?id=O9JVDgAAQBAJ}}</ref>
==তথ্যৰ উৎস==
{{Reflist|30em}}
===গ্ৰন্থপঞ্জী===
* {{cite book|last=Moaddel|first=Mansoor|year=1992|title=Shi'i Political Discourse and Class Mobilization in the Tobacco Movement of 1890–1892.|publisher=[[Sociological Forum]]|volume=7|number=3}}
* {{cite book|last=Keddie|first=Nikki R.|author-link=Nikki Keddie|year=1966|title=Religion and Rebellion in Iran: The Tobacco Protest of 1891–92|publisher=[[Taylor & Francis|Frank Cass]]|isbn=9780714619712}}
* {{cite book|last=Lambton|first=Ann K. S.|author-link=Ann Lambton|year=1987|title=Qajar Persia|publisher=[[University of Texas Press]]|isbn=9780292769007}}
* {{cite book |last1=Mackey |first1=Sandra |title=The Iranians : Persia, Islam and the Soul of a Nation by Sandra Mackey |location=New York |publisher = Dutton |date =1996}}
* {{cite book|last=Mottahedeh|first=Roy P.|author-link=Roy Mottahedeh|year=2000|title=The Mantle of the Prophet: Religion and Politics in Iran|publisher=[[Oneworld Publications]]|isbn=9781851686162}}
*
[[শ্ৰেণী:ইৰান]]
t2uyc3a9hshcfxuyxrjki7cs1bjge07
হেদিয়েহ তেহৰাণী
0
136923
607017
2026-05-18T08:52:01Z
Duhita Ragini Kalita
46712
নতুন পৃষ্ঠা: {{Infobox person | name = হেদিয়েহ তেহৰাণী | image = Hedieh Tehrani.jpg | caption = ২০১৫ বৰ্ষত তেহৰাণী | native_name = هديه تهرانی | birth_date = {{Birth date and age|1972|6|25}} | birth_place = [[তেহৰাণ]], [[ইৰাণ]] | death_date = | death_place = | citizenship = | occupation =...
607017
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox person
| name = হেদিয়েহ তেহৰাণী
| image = Hedieh Tehrani.jpg
| caption = ২০১৫ বৰ্ষত তেহৰাণী
| native_name = هديه تهرانی
| birth_date = {{Birth date and age|1972|6|25}}
| birth_place = [[তেহৰাণ]], [[ইৰাণ]]
| death_date =
| death_place =
| citizenship =
| occupation = {{hlist|অভিনেত্ৰী|আলোকচিত্ৰশিল্পী}}
| height =
| native_name_lang = fa
| othername =
| yearsactive = ১৯৯৬–বৰ্তমান
| notable_works =
| website =
| awards =
}}
'''হেদিয়েহ তেহৰাণী''' ({{langx|fa|هديه تهرانی}}; জন্ম: ২৫ জুন, ১৯৭২) এগৰাকী ইৰাণী অভিনেত্ৰী। ৰহস্যময়, নিৰ্বিকাৰ আৰু কঠোৰ মনোভাৱাপন্ন মহিলাৰ চৰিত্ৰত কৰা অনবদ্য অভিনয়ৰ বাবে তেওঁ বিশেষভাৱে পৰিচিত। তেওঁ দুটাকৈ ক্ৰিষ্টাল চিমৰ্ঘ (Crystal Simorgh) বঁটা, চাৰিটাকৈ হাফেজ (Hafez) বঁটা, ইৰাণ চিনেমা চেলিব্ৰেশ্যন বঁটা আৰু ইৰাণৰ চলচ্চিত্ৰ সমালোচক আৰু লেখক সংস্থাৰ বঁটাকে ধৰি বিভিন্ন সন্মান লাভ কৰিছে।
== কৰ্মজীৱন ==
[[মহম্মদ ৰেজা শ্বৰিফীニア|মহম্মদ ৰেজা শ্বৰিফীনিয়া]] আৰু [[অজিতা হাজিয়ান|অজিতা হাজিয়ানে]] তেওঁক প্ৰথমবাৰৰ বাবে '[[দ্য ফেটফুল ডে (১৯৯৫ চলচ্চিত্ৰ)|দ্য ফেটফুল ডে]]' (The Fateful Day) চলচ্চিত্ৰখনৰ এটি চৰিত্ৰৰ বাবে প্ৰস্তাৱ দিছিল। তেওঁ এই ছবিখনৰ বাবে অডিচন দিছিল যদিও অভিনয় কৰিবলৈ অস্বীকাৰ কৰে আৰু পিছলৈ সেই চৰিত্ৰটো [[লাদান মোষ্টোফী|লাদান মোষ্টোফীয়ে]] ৰূপায়ণ কৰে।<ref>{{Cite web |url=http://www.cinemaema.com/modules.php?name=TWNews&file=newsview&sid=2117 |title=Cinemama |access-date=2009-09-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110724084022/http://www.cinemaema.com/modules.php?name=TWNews&file=newsview&sid=2117 |archive-date=2011-07-24 |url-status=dead }}</ref> 'দ্য কিং' (The King) চলচ্চিত্ৰত অভিনয় কৰাৰ পূৰ্বে, তেওঁ ইৰাণী পৰিচালক [[দাৰিউশ্ব মেহৰ্জুই|দাৰিউশ্ব মেহৰ্জুই]] পৰিচালিত '[[লেইলা (১৯৯৬ চলচ্চিত্ৰ)|লেইলা]]' ছবিখনৰ এটা চৰিত্ৰও প্ৰত্যাখ্যান কৰিছিল। ইয়াৰ পিছত [[কিয়ানৌশ্ব আয়াৰী|কিয়ানৌশ্ব আয়াৰীয়ে]] তেওঁক 'টু বি অৰ নট টু বি' (To Be or Not to Be) ছবিখনত অভিনয়ৰ বাবে যোগাযোগ কৰে যদিও এইবাৰো তেওঁ অভিনয় কৰিবলৈ অমান্তি হয়। অৱশেষত পৰিচালক [[মাছুদ কিমিয়াই|মাছুদ কিমিয়ায়ী]] তেওঁৰ ছবি 'দ্য কিং'ত হেদিয়েহক অভিনয় কৰাবলৈ সক্ষম হোৱা প্ৰথমগৰাকী পৰিচালক হিচাপে পৰিগণিত হয়।<ref>{{Cite web|url=http://www.sourehcinema.com/People/FullBiography.aspx?Id=138112060066|title=.: Iranian Movie DataBase هديه تهراني :.|website=www.sourehcinema.com|accessdate=Jan 26, 2023}}</ref><ref>{{cite web|url= https://www.iranhumanrights.org/2016/04/animal-rights-arrests/|title=Peaceful Demonstrators for Animal Rights Arrested in Tehran |date= April 5, 2016|website= Iran Human Rights}}</ref>
== ব্যক্তিগত জীৱন ==
[[প্ৰাণীৰ অধিকাৰ|প্ৰাণীৰ অধিকাৰৰ]] সপক্ষে প্ৰচাৰ চলোৱাৰ বাবে ২০১৬ চনত তেহৰাণৰ কেন্দ্ৰীয় লালা গাৰ্ডেনৰ পৰা অভিনেত্ৰীগৰাকীক গ্ৰেপ্তাৰ কৰা হৈছিল, কিয়নো উক্ত সমাৱেশৰ বাবে চৰকাৰৰ পৰা কোনো অনুমতি লোৱা হোৱা নাছিল। ইৰাণৰ কেইবাখনো পৌৰসভাই কুকুৰৰ সংখ্যা বৃদ্ধি পোৱাৰ বাবে ৰাজপথৰ কুকুৰ নিধন কৰাৰ পিছতেই এই প্ৰতিবাদৰ আয়োজন কৰা হৈছিল। তেওঁৰ এই গ্ৰেপ্তাৰক একাংশ সক্ৰিয় কৰ্মীয়ে গৰিহণা দিছে।<ref>{{Cite web|url=https://www.alarabiya.net/iran/2016/04/02/%D8%A5%D9%8A%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AA%D8%B9%D8%AA%D9%82%D9%84-%D8%A3%D8%B4%D9%87%D8%B1-%D9%81%D9%86%D8%A7%D9%86%D8%A7%D8%AA%D9%87%D8%A7-%D8%A8%D8%B3%D8%A8%D8%A8-%D8%AF%D9%81%D8%A7%D8%B9%D9%87%D8%A7-%D8%B9%D9%86-%D8%AD%D9%82%D9%88%D9%82-%D8%A7%D9%84%D8%AD%D9%8A%D9%88%D8%A7%D9%86|title=إيران تعتقل أشهر فناناتها بسبب دفاعها عن حقوق الحيوان|date=Apr 2, 2016|website=العربية|accessdate=Jan 26, 2023}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.clarionproject.org/news/iranian-film-star-arrested-animal-rights-protest |title=Iranian Film Star Arrested for Animal Rights Protest |access-date=2016-04-03 |archive-date=2016-11-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161104122236/http://www.clarionproject.org/news/iranian-film-star-arrested-animal-rights-protest |url-status=dead }}</ref>
==তথ্যসূত্ৰ==
{{Reflist}}
==বাহ্যিক সংযোগ==
p7pejctoc90mw5pjtjoqdcyclyemljm
607018
607017
2026-05-18T08:53:48Z
Duhita Ragini Kalita
46712
/* কৰ্মজীৱন */
607018
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox person
| name = হেদিয়েহ তেহৰাণী
| image = Hedieh Tehrani.jpg
| caption = ২০১৫ বৰ্ষত তেহৰাণী
| native_name = هديه تهرانی
| birth_date = {{Birth date and age|1972|6|25}}
| birth_place = [[তেহৰাণ]], [[ইৰাণ]]
| death_date =
| death_place =
| citizenship =
| occupation = {{hlist|অভিনেত্ৰী|আলোকচিত্ৰশিল্পী}}
| height =
| native_name_lang = fa
| othername =
| yearsactive = ১৯৯৬–বৰ্তমান
| notable_works =
| website =
| awards =
}}
'''হেদিয়েহ তেহৰাণী''' ({{langx|fa|هديه تهرانی}}; জন্ম: ২৫ জুন, ১৯৭২) এগৰাকী ইৰাণী অভিনেত্ৰী। ৰহস্যময়, নিৰ্বিকাৰ আৰু কঠোৰ মনোভাৱাপন্ন মহিলাৰ চৰিত্ৰত কৰা অনবদ্য অভিনয়ৰ বাবে তেওঁ বিশেষভাৱে পৰিচিত। তেওঁ দুটাকৈ ক্ৰিষ্টাল চিমৰ্ঘ (Crystal Simorgh) বঁটা, চাৰিটাকৈ হাফেজ (Hafez) বঁটা, ইৰাণ চিনেমা চেলিব্ৰেশ্যন বঁটা আৰু ইৰাণৰ চলচ্চিত্ৰ সমালোচক আৰু লেখক সংস্থাৰ বঁটাকে ধৰি বিভিন্ন সন্মান লাভ কৰিছে।
== কৰ্মজীৱন ==
মহম্মদ ৰেজা শ্বৰিফীনিয়া আৰু অজিতা হাজিয়ানে তেওঁক প্ৰথমবাৰৰ বাবে 'দ্য ফেটফুল ডে' চলচ্চিত্ৰখনৰ এটি চৰিত্ৰৰ বাবে প্ৰস্তাৱ দিছিল। তেওঁ এই ছবিখনৰ বাবে অডিচন দিছিল যদিও অভিনয় কৰিবলৈ অস্বীকাৰ কৰে আৰু পিছলৈ সেই চৰিত্ৰটো লাদান মোষ্টোফীয়ে ৰূপায়ণ কৰে।<ref>{{Cite web |url=http://cinemaema.com |title=Cinemama |access-date=2009-09-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110724084022/http://cinemaema.com |archive-date=2011-07-24 |url-status=dead }}</ref> 'দ্য কিং' চলচ্চিত্ৰত অভিনয় কৰাৰ পূৰ্বে, তেওঁ ইৰাণী পৰিচালক দাৰিউশ্ব মেহৰ্জুই পৰিচালিত 'লেইলা' ছবিখনৰ এটা চৰিত্ৰও প্ৰত্যাখ্যান কৰিছিল। ইয়াৰ পিছত কিয়ানৌশ্ব আয়াৰীয়ে তেওঁক 'টু বি অৰ নট টু বি' ছবিখনত অভিনয়ৰ বাবে যোগাযোগ কৰে যদিও এইবাৰো তেওঁ অভিনয় কৰিবলৈ অমান্তি হয়। অৱশেষত পৰিচালক মাছুদ কিমিয়ায়ী তেওঁৰ ছবি 'দ্য কিং'ত হেদিয়েহক অভিনয় কৰাবলৈ সক্ষম হোৱা প্ৰথমগৰাকী পৰিচালক হিচাপে পৰিগণিত হয়।<ref>{{Cite web|url=http://sourehcinema.com|title=.: Iranian Movie DataBase هديه تهراني :.|website=://sourehcinema.com|accessdate=Jan 26, 2023}}</ref><ref>{{cite web|url= https://iranhumanrights.org|title=Peaceful Demonstrators for Animal Rights Arrested in Tehran |date= April 5, 2016|website= Iran Human Rights}}</ref>
== ব্যক্তিগত জীৱন ==
[[প্ৰাণীৰ অধিকাৰ|প্ৰাণীৰ অধিকাৰৰ]] সপক্ষে প্ৰচাৰ চলোৱাৰ বাবে ২০১৬ চনত তেহৰাণৰ কেন্দ্ৰীয় লালা গাৰ্ডেনৰ পৰা অভিনেত্ৰীগৰাকীক গ্ৰেপ্তাৰ কৰা হৈছিল, কিয়নো উক্ত সমাৱেশৰ বাবে চৰকাৰৰ পৰা কোনো অনুমতি লোৱা হোৱা নাছিল। ইৰাণৰ কেইবাখনো পৌৰসভাই কুকুৰৰ সংখ্যা বৃদ্ধি পোৱাৰ বাবে ৰাজপথৰ কুকুৰ নিধন কৰাৰ পিছতেই এই প্ৰতিবাদৰ আয়োজন কৰা হৈছিল। তেওঁৰ এই গ্ৰেপ্তাৰক একাংশ সক্ৰিয় কৰ্মীয়ে গৰিহণা দিছে।<ref>{{Cite web|url=https://www.alarabiya.net/iran/2016/04/02/%D8%A5%D9%8A%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AA%D8%B9%D8%AA%D9%82%D9%84-%D8%A3%D8%B4%D9%87%D8%B1-%D9%81%D9%86%D8%A7%D9%86%D8%A7%D8%AA%D9%87%D8%A7-%D8%A8%D8%B3%D8%A8%D8%A8-%D8%AF%D9%81%D8%A7%D8%B9%D9%87%D8%A7-%D8%B9%D9%86-%D8%AD%D9%82%D9%88%D9%82-%D8%A7%D9%84%D8%AD%D9%8A%D9%88%D8%A7%D9%86|title=إيران تعتقل أشهر فناناتها بسبب دفاعها عن حقوق الحيوان|date=Apr 2, 2016|website=العربية|accessdate=Jan 26, 2023}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.clarionproject.org/news/iranian-film-star-arrested-animal-rights-protest |title=Iranian Film Star Arrested for Animal Rights Protest |access-date=2016-04-03 |archive-date=2016-11-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161104122236/http://www.clarionproject.org/news/iranian-film-star-arrested-animal-rights-protest |url-status=dead }}</ref>
==তথ্যসূত্ৰ==
{{Reflist}}
==বাহ্যিক সংযোগ==
geof4escem1bon2m118tvqjl89dzomw
607019
607018
2026-05-18T08:55:01Z
Duhita Ragini Kalita
46712
/* ব্যক্তিগত জীৱন */
607019
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox person
| name = হেদিয়েহ তেহৰাণী
| image = Hedieh Tehrani.jpg
| caption = ২০১৫ বৰ্ষত তেহৰাণী
| native_name = هديه تهرانی
| birth_date = {{Birth date and age|1972|6|25}}
| birth_place = [[তেহৰাণ]], [[ইৰাণ]]
| death_date =
| death_place =
| citizenship =
| occupation = {{hlist|অভিনেত্ৰী|আলোকচিত্ৰশিল্পী}}
| height =
| native_name_lang = fa
| othername =
| yearsactive = ১৯৯৬–বৰ্তমান
| notable_works =
| website =
| awards =
}}
'''হেদিয়েহ তেহৰাণী''' ({{langx|fa|هديه تهرانی}}; জন্ম: ২৫ জুন, ১৯৭২) এগৰাকী ইৰাণী অভিনেত্ৰী। ৰহস্যময়, নিৰ্বিকাৰ আৰু কঠোৰ মনোভাৱাপন্ন মহিলাৰ চৰিত্ৰত কৰা অনবদ্য অভিনয়ৰ বাবে তেওঁ বিশেষভাৱে পৰিচিত। তেওঁ দুটাকৈ ক্ৰিষ্টাল চিমৰ্ঘ (Crystal Simorgh) বঁটা, চাৰিটাকৈ হাফেজ (Hafez) বঁটা, ইৰাণ চিনেমা চেলিব্ৰেশ্যন বঁটা আৰু ইৰাণৰ চলচ্চিত্ৰ সমালোচক আৰু লেখক সংস্থাৰ বঁটাকে ধৰি বিভিন্ন সন্মান লাভ কৰিছে।
== কৰ্মজীৱন ==
মহম্মদ ৰেজা শ্বৰিফীনিয়া আৰু অজিতা হাজিয়ানে তেওঁক প্ৰথমবাৰৰ বাবে 'দ্য ফেটফুল ডে' চলচ্চিত্ৰখনৰ এটি চৰিত্ৰৰ বাবে প্ৰস্তাৱ দিছিল। তেওঁ এই ছবিখনৰ বাবে অডিচন দিছিল যদিও অভিনয় কৰিবলৈ অস্বীকাৰ কৰে আৰু পিছলৈ সেই চৰিত্ৰটো লাদান মোষ্টোফীয়ে ৰূপায়ণ কৰে।<ref>{{Cite web |url=http://cinemaema.com |title=Cinemama |access-date=2009-09-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110724084022/http://cinemaema.com |archive-date=2011-07-24 |url-status=dead }}</ref> 'দ্য কিং' চলচ্চিত্ৰত অভিনয় কৰাৰ পূৰ্বে, তেওঁ ইৰাণী পৰিচালক দাৰিউশ্ব মেহৰ্জুই পৰিচালিত 'লেইলা' ছবিখনৰ এটা চৰিত্ৰও প্ৰত্যাখ্যান কৰিছিল। ইয়াৰ পিছত কিয়ানৌশ্ব আয়াৰীয়ে তেওঁক 'টু বি অৰ নট টু বি' ছবিখনত অভিনয়ৰ বাবে যোগাযোগ কৰে যদিও এইবাৰো তেওঁ অভিনয় কৰিবলৈ অমান্তি হয়। অৱশেষত পৰিচালক মাছুদ কিমিয়ায়ী তেওঁৰ ছবি 'দ্য কিং'ত হেদিয়েহক অভিনয় কৰাবলৈ সক্ষম হোৱা প্ৰথমগৰাকী পৰিচালক হিচাপে পৰিগণিত হয়।<ref>{{Cite web|url=http://sourehcinema.com|title=.: Iranian Movie DataBase هديه تهراني :.|website=://sourehcinema.com|accessdate=Jan 26, 2023}}</ref><ref>{{cite web|url= https://iranhumanrights.org|title=Peaceful Demonstrators for Animal Rights Arrested in Tehran |date= April 5, 2016|website= Iran Human Rights}}</ref>
== ব্যক্তিগত জীৱন ==
প্ৰাণীৰ অধিকাৰৰ সপক্ষে প্ৰচাৰ চলোৱাৰ বাবে ২০১৬ চনত তেহৰাণৰ কেন্দ্ৰীয় লালা গাৰ্ডেনৰ পৰা অভিনেত্ৰীগৰাকীক গ্ৰেপ্তাৰ কৰা হৈছিল, কিয়নো উক্ত সমাৱেশৰ বাবে চৰকাৰৰ পৰা কোনো অনুমতি লোৱা হোৱা নাছিল। ইৰাণৰ কেইবাখনো পৌৰসভাই কুকুৰৰ সংখ্যা বৃদ্ধি পোৱাৰ বাবে ৰাজপথৰ কুকুৰ নিধন কৰাৰ পিছতেই এই প্ৰতিবাদৰ আয়োজন কৰা হৈছিল। তেওঁৰ এই গ্ৰেপ্তাৰক একাংশ সক্ৰিয় কৰ্মীয়ে গৰিহণা দিছে।<ref>{{Cite web|url=https://alarabiya.net|title=إيران تعتقل أشهر فناناتها بسبب دفاعها عن حقوق الحيوان|date=Apr 2, 2016|website=العربية|accessdate=Jan 26, 2023}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.clarionproject.org/news/iranian-film-star-arrested-animal-rights-protest |title=Iranian Film Star Arrested for Animal Rights Protest |access-date=2016-04-03 |archive-date=2016-11-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161104122236/http://www.clarionproject.org/news/iranian-film-star-arrested-animal-rights-protest |url-status=dead }}</ref>
==তথ্যসূত্ৰ==
{{Reflist}}
==বাহ্যিক সংযোগ==
hu6y1847hla2qmbp51i6w53ypmzwxzc
607020
607019
2026-05-18T08:56:02Z
Duhita Ragini Kalita
46712
/* */
607020
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox person
| name = হেদিয়েহ তেহৰাণী
| image = Hedieh Tehrani.jpg
| caption = ২০১৫ বৰ্ষত তেহৰাণী
| native_name = هديه تهرانی
| birth_date = {{Birth date and age|1972|6|25}}
| birth_place = তেহৰাণ, [[ইৰাণ]]
| death_date =
| death_place =
| citizenship =
| occupation = {{hlist|অভিনেত্ৰী|আলোকচিত্ৰশিল্পী}}
| height =
| native_name_lang = fa
| othername =
| yearsactive = ১৯৯৬–বৰ্তমান
| notable_works =
| website =
| awards =
}}
'''হেদিয়েহ তেহৰাণী''' ({{langx|fa|هديه تهرانی}}; জন্ম: ২৫ জুন, ১৯৭২) এগৰাকী [[ইৰাণী]] অভিনেত্ৰী। ৰহস্যময়, নিৰ্বিকাৰ আৰু কঠোৰ মনোভাৱাপন্ন মহিলাৰ চৰিত্ৰত কৰা অনবদ্য অভিনয়ৰ বাবে তেওঁ বিশেষভাৱে পৰিচিত। তেওঁ দুটাকৈ ক্ৰিষ্টাল চিমৰ্ঘ বঁটা, চাৰিটাকৈ হাফেজ বঁটা, ইৰাণ চিনেমা চেলিব্ৰেশ্যন বঁটা আৰু ইৰাণৰ চলচ্চিত্ৰ সমালোচক আৰু লেখক সংস্থাৰ বঁটাকে ধৰি বিভিন্ন সন্মান লাভ কৰিছে।
== কৰ্মজীৱন ==
মহম্মদ ৰেজা শ্বৰিফীনিয়া আৰু অজিতা হাজিয়ানে তেওঁক প্ৰথমবাৰৰ বাবে 'দ্য ফেটফুল ডে' চলচ্চিত্ৰখনৰ এটি চৰিত্ৰৰ বাবে প্ৰস্তাৱ দিছিল। তেওঁ এই ছবিখনৰ বাবে অডিচন দিছিল যদিও অভিনয় কৰিবলৈ অস্বীকাৰ কৰে আৰু পিছলৈ সেই চৰিত্ৰটো লাদান মোষ্টোফীয়ে ৰূপায়ণ কৰে।<ref>{{Cite web |url=http://cinemaema.com |title=Cinemama |access-date=2009-09-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110724084022/http://cinemaema.com |archive-date=2011-07-24 |url-status=dead }}</ref> 'দ্য কিং' চলচ্চিত্ৰত অভিনয় কৰাৰ পূৰ্বে, তেওঁ ইৰাণী পৰিচালক দাৰিউশ্ব মেহৰ্জুই পৰিচালিত 'লেইলা' ছবিখনৰ এটা চৰিত্ৰও প্ৰত্যাখ্যান কৰিছিল। ইয়াৰ পিছত কিয়ানৌশ্ব আয়াৰীয়ে তেওঁক 'টু বি অৰ নট টু বি' ছবিখনত অভিনয়ৰ বাবে যোগাযোগ কৰে যদিও এইবাৰো তেওঁ অভিনয় কৰিবলৈ অমান্তি হয়। অৱশেষত পৰিচালক মাছুদ কিমিয়ায়ী তেওঁৰ ছবি 'দ্য কিং'ত হেদিয়েহক অভিনয় কৰাবলৈ সক্ষম হোৱা প্ৰথমগৰাকী পৰিচালক হিচাপে পৰিগণিত হয়।<ref>{{Cite web|url=http://sourehcinema.com|title=.: Iranian Movie DataBase هديه تهراني :.|website=://sourehcinema.com|accessdate=Jan 26, 2023}}</ref><ref>{{cite web|url= https://iranhumanrights.org|title=Peaceful Demonstrators for Animal Rights Arrested in Tehran |date= April 5, 2016|website= Iran Human Rights}}</ref>
== ব্যক্তিগত জীৱন ==
প্ৰাণীৰ অধিকাৰৰ সপক্ষে প্ৰচাৰ চলোৱাৰ বাবে ২০১৬ চনত তেহৰাণৰ কেন্দ্ৰীয় লালা গাৰ্ডেনৰ পৰা অভিনেত্ৰীগৰাকীক গ্ৰেপ্তাৰ কৰা হৈছিল, কিয়নো উক্ত সমাৱেশৰ বাবে চৰকাৰৰ পৰা কোনো অনুমতি লোৱা হোৱা নাছিল। ইৰাণৰ কেইবাখনো পৌৰসভাই কুকুৰৰ সংখ্যা বৃদ্ধি পোৱাৰ বাবে ৰাজপথৰ কুকুৰ নিধন কৰাৰ পিছতেই এই প্ৰতিবাদৰ আয়োজন কৰা হৈছিল। তেওঁৰ এই গ্ৰেপ্তাৰক একাংশ সক্ৰিয় কৰ্মীয়ে গৰিহণা দিছে।<ref>{{Cite web|url=https://alarabiya.net|title=إيران تعتقل أشهر فناناتها بسبب دفاعها عن حقوق الحيوان|date=Apr 2, 2016|website=العربية|accessdate=Jan 26, 2023}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.clarionproject.org/news/iranian-film-star-arrested-animal-rights-protest |title=Iranian Film Star Arrested for Animal Rights Protest |access-date=2016-04-03 |archive-date=2016-11-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161104122236/http://www.clarionproject.org/news/iranian-film-star-arrested-animal-rights-protest |url-status=dead }}</ref>
==তথ্যসূত্ৰ==
{{Reflist}}
==বাহ্যিক সংযোগ==
chnmmzfousewrkunuclql2x2dd1szsp
607021
607020
2026-05-18T08:56:15Z
Duhita Ragini Kalita
46712
/* */
607021
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox person
| name = হেদিয়েহ তেহৰাণী
| image = Hedieh Tehrani.jpg
| caption = ২০১৫ বৰ্ষত তেহৰাণী
| native_name = هديه تهرانی
| birth_date = {{Birth date and age|1972|6|25}}
| birth_place = তেহৰাণ, [[ইৰাণ]]
| death_date =
| death_place =
| citizenship =
| occupation = {{hlist|অভিনেত্ৰী|আলোকচিত্ৰশিল্পী}}
| height =
| native_name_lang = fa
| othername =
| yearsactive = ১৯৯৬–বৰ্তমান
| notable_works =
| website =
| awards =
}}
'''হেদিয়েহ তেহৰাণী''' ({{langx|fa|هديه تهرانی}}; জন্ম: ২৫ জুন, ১৯৭২) এগৰাকী ইৰাণী অভিনেত্ৰী। ৰহস্যময়, নিৰ্বিকাৰ আৰু কঠোৰ মনোভাৱাপন্ন মহিলাৰ চৰিত্ৰত কৰা অনবদ্য অভিনয়ৰ বাবে তেওঁ বিশেষভাৱে পৰিচিত। তেওঁ দুটাকৈ ক্ৰিষ্টাল চিমৰ্ঘ বঁটা, চাৰিটাকৈ হাফেজ বঁটা, ইৰাণ চিনেমা চেলিব্ৰেশ্যন বঁটা আৰু ইৰাণৰ চলচ্চিত্ৰ সমালোচক আৰু লেখক সংস্থাৰ বঁটাকে ধৰি বিভিন্ন সন্মান লাভ কৰিছে।
== কৰ্মজীৱন ==
মহম্মদ ৰেজা শ্বৰিফীনিয়া আৰু অজিতা হাজিয়ানে তেওঁক প্ৰথমবাৰৰ বাবে 'দ্য ফেটফুল ডে' চলচ্চিত্ৰখনৰ এটি চৰিত্ৰৰ বাবে প্ৰস্তাৱ দিছিল। তেওঁ এই ছবিখনৰ বাবে অডিচন দিছিল যদিও অভিনয় কৰিবলৈ অস্বীকাৰ কৰে আৰু পিছলৈ সেই চৰিত্ৰটো লাদান মোষ্টোফীয়ে ৰূপায়ণ কৰে।<ref>{{Cite web |url=http://cinemaema.com |title=Cinemama |access-date=2009-09-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110724084022/http://cinemaema.com |archive-date=2011-07-24 |url-status=dead }}</ref> 'দ্য কিং' চলচ্চিত্ৰত অভিনয় কৰাৰ পূৰ্বে, তেওঁ ইৰাণী পৰিচালক দাৰিউশ্ব মেহৰ্জুই পৰিচালিত 'লেইলা' ছবিখনৰ এটা চৰিত্ৰও প্ৰত্যাখ্যান কৰিছিল। ইয়াৰ পিছত কিয়ানৌশ্ব আয়াৰীয়ে তেওঁক 'টু বি অৰ নট টু বি' ছবিখনত অভিনয়ৰ বাবে যোগাযোগ কৰে যদিও এইবাৰো তেওঁ অভিনয় কৰিবলৈ অমান্তি হয়। অৱশেষত পৰিচালক মাছুদ কিমিয়ায়ী তেওঁৰ ছবি 'দ্য কিং'ত হেদিয়েহক অভিনয় কৰাবলৈ সক্ষম হোৱা প্ৰথমগৰাকী পৰিচালক হিচাপে পৰিগণিত হয়।<ref>{{Cite web|url=http://sourehcinema.com|title=.: Iranian Movie DataBase هديه تهراني :.|website=://sourehcinema.com|accessdate=Jan 26, 2023}}</ref><ref>{{cite web|url= https://iranhumanrights.org|title=Peaceful Demonstrators for Animal Rights Arrested in Tehran |date= April 5, 2016|website= Iran Human Rights}}</ref>
== ব্যক্তিগত জীৱন ==
প্ৰাণীৰ অধিকাৰৰ সপক্ষে প্ৰচাৰ চলোৱাৰ বাবে ২০১৬ চনত তেহৰাণৰ কেন্দ্ৰীয় লালা গাৰ্ডেনৰ পৰা অভিনেত্ৰীগৰাকীক গ্ৰেপ্তাৰ কৰা হৈছিল, কিয়নো উক্ত সমাৱেশৰ বাবে চৰকাৰৰ পৰা কোনো অনুমতি লোৱা হোৱা নাছিল। ইৰাণৰ কেইবাখনো পৌৰসভাই কুকুৰৰ সংখ্যা বৃদ্ধি পোৱাৰ বাবে ৰাজপথৰ কুকুৰ নিধন কৰাৰ পিছতেই এই প্ৰতিবাদৰ আয়োজন কৰা হৈছিল। তেওঁৰ এই গ্ৰেপ্তাৰক একাংশ সক্ৰিয় কৰ্মীয়ে গৰিহণা দিছে।<ref>{{Cite web|url=https://alarabiya.net|title=إيران تعتقل أشهر فناناتها بسبب دفاعها عن حقوق الحيوان|date=Apr 2, 2016|website=العربية|accessdate=Jan 26, 2023}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.clarionproject.org/news/iranian-film-star-arrested-animal-rights-protest |title=Iranian Film Star Arrested for Animal Rights Protest |access-date=2016-04-03 |archive-date=2016-11-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161104122236/http://www.clarionproject.org/news/iranian-film-star-arrested-animal-rights-protest |url-status=dead }}</ref>
==তথ্যসূত্ৰ==
{{Reflist}}
==বাহ্যিক সংযোগ==
1zxh3h0x7brqk1uq86hyknqc6ih2ard
607022
607021
2026-05-18T08:58:36Z
Duhita Ragini Kalita
46712
/* বাহ্যিক সংযোগ */
607022
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox person
| name = হেদিয়েহ তেহৰাণী
| image = Hedieh Tehrani.jpg
| caption = ২০১৫ বৰ্ষত তেহৰাণী
| native_name = هديه تهرانی
| birth_date = {{Birth date and age|1972|6|25}}
| birth_place = তেহৰাণ, [[ইৰাণ]]
| death_date =
| death_place =
| citizenship =
| occupation = {{hlist|অভিনেত্ৰী|আলোকচিত্ৰশিল্পী}}
| height =
| native_name_lang = fa
| othername =
| yearsactive = ১৯৯৬–বৰ্তমান
| notable_works =
| website =
| awards =
}}
'''হেদিয়েহ তেহৰাণী''' ({{langx|fa|هديه تهرانی}}; জন্ম: ২৫ জুন, ১৯৭২) এগৰাকী ইৰাণী অভিনেত্ৰী। ৰহস্যময়, নিৰ্বিকাৰ আৰু কঠোৰ মনোভাৱাপন্ন মহিলাৰ চৰিত্ৰত কৰা অনবদ্য অভিনয়ৰ বাবে তেওঁ বিশেষভাৱে পৰিচিত। তেওঁ দুটাকৈ ক্ৰিষ্টাল চিমৰ্ঘ বঁটা, চাৰিটাকৈ হাফেজ বঁটা, ইৰাণ চিনেমা চেলিব্ৰেশ্যন বঁটা আৰু ইৰাণৰ চলচ্চিত্ৰ সমালোচক আৰু লেখক সংস্থাৰ বঁটাকে ধৰি বিভিন্ন সন্মান লাভ কৰিছে।
== কৰ্মজীৱন ==
মহম্মদ ৰেজা শ্বৰিফীনিয়া আৰু অজিতা হাজিয়ানে তেওঁক প্ৰথমবাৰৰ বাবে 'দ্য ফেটফুল ডে' চলচ্চিত্ৰখনৰ এটি চৰিত্ৰৰ বাবে প্ৰস্তাৱ দিছিল। তেওঁ এই ছবিখনৰ বাবে অডিচন দিছিল যদিও অভিনয় কৰিবলৈ অস্বীকাৰ কৰে আৰু পিছলৈ সেই চৰিত্ৰটো লাদান মোষ্টোফীয়ে ৰূপায়ণ কৰে।<ref>{{Cite web |url=http://cinemaema.com |title=Cinemama |access-date=2009-09-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110724084022/http://cinemaema.com |archive-date=2011-07-24 |url-status=dead }}</ref> 'দ্য কিং' চলচ্চিত্ৰত অভিনয় কৰাৰ পূৰ্বে, তেওঁ ইৰাণী পৰিচালক দাৰিউশ্ব মেহৰ্জুই পৰিচালিত 'লেইলা' ছবিখনৰ এটা চৰিত্ৰও প্ৰত্যাখ্যান কৰিছিল। ইয়াৰ পিছত কিয়ানৌশ্ব আয়াৰীয়ে তেওঁক 'টু বি অৰ নট টু বি' ছবিখনত অভিনয়ৰ বাবে যোগাযোগ কৰে যদিও এইবাৰো তেওঁ অভিনয় কৰিবলৈ অমান্তি হয়। অৱশেষত পৰিচালক মাছুদ কিমিয়ায়ী তেওঁৰ ছবি 'দ্য কিং'ত হেদিয়েহক অভিনয় কৰাবলৈ সক্ষম হোৱা প্ৰথমগৰাকী পৰিচালক হিচাপে পৰিগণিত হয়।<ref>{{Cite web|url=http://sourehcinema.com|title=.: Iranian Movie DataBase هديه تهراني :.|website=://sourehcinema.com|accessdate=Jan 26, 2023}}</ref><ref>{{cite web|url= https://iranhumanrights.org|title=Peaceful Demonstrators for Animal Rights Arrested in Tehran |date= April 5, 2016|website= Iran Human Rights}}</ref>
== ব্যক্তিগত জীৱন ==
প্ৰাণীৰ অধিকাৰৰ সপক্ষে প্ৰচাৰ চলোৱাৰ বাবে ২০১৬ চনত তেহৰাণৰ কেন্দ্ৰীয় লালা গাৰ্ডেনৰ পৰা অভিনেত্ৰীগৰাকীক গ্ৰেপ্তাৰ কৰা হৈছিল, কিয়নো উক্ত সমাৱেশৰ বাবে চৰকাৰৰ পৰা কোনো অনুমতি লোৱা হোৱা নাছিল। ইৰাণৰ কেইবাখনো পৌৰসভাই কুকুৰৰ সংখ্যা বৃদ্ধি পোৱাৰ বাবে ৰাজপথৰ কুকুৰ নিধন কৰাৰ পিছতেই এই প্ৰতিবাদৰ আয়োজন কৰা হৈছিল। তেওঁৰ এই গ্ৰেপ্তাৰক একাংশ সক্ৰিয় কৰ্মীয়ে গৰিহণা দিছে।<ref>{{Cite web|url=https://alarabiya.net|title=إيران تعتقل أشهر فناناتها بسبب دفاعها عن حقوق الحيوان|date=Apr 2, 2016|website=العربية|accessdate=Jan 26, 2023}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.clarionproject.org/news/iranian-film-star-arrested-animal-rights-protest |title=Iranian Film Star Arrested for Animal Rights Protest |access-date=2016-04-03 |archive-date=2016-11-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161104122236/http://www.clarionproject.org/news/iranian-film-star-arrested-animal-rights-protest |url-status=dead }}</ref>
==তথ্যসূত্ৰ==
{{Reflist}}
==বাহ্যিক সংযোগ==
{{commons category|Hedieh Tehrani}}
*{{IMDb name|0998142|Hadyeh Tehrani}}
*[https://irmdb.sourehcinema.com/People/People.aspx?Id=138112060066 Hedieh Tehrani] On [[:fa:سورهسینما|SourehCinema]] (in Persian)
9mn2gj2vpjstsvl93yg0h1nudatz51v
607023
607022
2026-05-18T09:00:30Z
Duhita Ragini Kalita
46712
[[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল।
607023
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox person
| name = হেদিয়েহ তেহৰাণী
| image = Hedieh Tehrani.jpg
| caption = ২০১৫ বৰ্ষত তেহৰাণী
| native_name = هديه تهرانی
| birth_date = {{Birth date and age|1972|6|25}}
| birth_place = তেহৰাণ, [[ইৰাণ]]
| death_date =
| death_place =
| citizenship =
| occupation = {{hlist|অভিনেত্ৰী|আলোকচিত্ৰশিল্পী}}
| height =
| native_name_lang = fa
| othername =
| yearsactive = ১৯৯৬–বৰ্তমান
| notable_works =
| website =
| awards =
}}
'''হেদিয়েহ তেহৰাণী''' ({{langx|fa|هديه تهرانی}}; জন্ম: ২৫ জুন, ১৯৭২) এগৰাকী ইৰাণী অভিনেত্ৰী। ৰহস্যমজ়, নিৰ্বিকাৰ আৰু কঠোৰ মনোভাবাপন্ন মহিলাৰ চৰিত্ৰত কৰা অনৱদ্য অভিনয়ৰ বাবে তেওঁ বিশেষভাৱে পৰিচিত। তেওঁ দুটাকৈ ক্ৰিষ্টাল চিমৰ্ঘ বঁটা, চাৰিটাকৈ হাফেজ বঁটা, ইৰাণ চিনেমা চেলিব্ৰেশ্যন বঁটা আৰু ইৰাণৰ চলচ্চিত্ৰ সমালোচক আৰু লেখক সংস্থাৰ বঁটাকে ধৰি বিভিন্ন সন্মান লাভ কৰিছে।
== কৰ্মজীৱন ==
মহম্মদ ৰেজা শ্বৰিফীনিয়া আৰু অজিতা হাজিয়ানে তেওঁক প্ৰথমবাৰৰ বাবে 'দ্য ফেটফুল ডে' চলচ্চিত্ৰখনৰ এটি চৰিত্ৰৰ বাবে প্ৰস্তাৱ দিছিল। তেওঁ এই ছবিখনৰ বাবে অডিচন দিছিল যদিও অভিনয় কৰিবলৈ অস্বীকাৰ কৰে আৰু পিছলৈ সেই চৰিত্ৰটো লাদান মোষ্টোফীয়ে ৰূপায়ণ কৰে।<ref>{{Cite web |url=http://cinemaema.com |title=Cinemama |access-date=2009-09-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110724084022/http://cinemaema.com |archive-date=2011-07-24 |url-status=dead }}</ref> 'দ্য কিং' চলচ্চিত্ৰত অভিনয় কৰাৰ পূৰ্বে, তেওঁ ইৰাণী পৰিচালক দাৰিউশ্ব মেহৰ্জুই পৰিচালিত 'লেইলা' ছবিখনৰ এটা চৰিত্ৰও প্ৰত্যাখ্যান কৰিছিল। ইয়াৰ পিছত কিয়ানৌশ্ব আয়াৰীয়ে তেওঁক 'টু বি অৰ নট টু বি' ছবিখনত অভিনয়ৰ বাবে যোগাযোগ কৰে যদিও এইবাৰো তেওঁ অভিনয় কৰিবলৈ অমান্তি হয়। অৱশেষত পৰিচালক মাছুদ কিমিয়ায়ী তেওঁৰ ছবি 'দ্য কিং'ত হেদিয়েহক অভিনয় কৰাবলৈ সক্ষম হোৱা প্ৰথমগৰাকী পৰিচালক হিচাপে পৰিগণিত হয়।<ref>{{Cite web|url=http://sourehcinema.com|title=.: Iranian Movie DataBase هديه تهراني :.|website=://sourehcinema.com|accessdate=Jan 26, 2023}}</ref><ref>{{cite web|url= https://iranhumanrights.org|title=Peaceful Demonstrators for Animal Rights Arrested in Tehran |date= April 5, 2016|website= Iran Human Rights}}</ref>
== ব্যক্তিগত জীৱন ==
প্ৰাণীৰ অধিকাৰৰ সপক্ষে প্ৰচাৰ চলোৱাৰ বাবে ২০১৬ চনত তেহৰাণৰ কেন্দ্ৰীয় লালা গাৰ্ডেনৰপৰা অভিনেত্ৰীগৰাকীক গ্ৰেপ্তাৰ কৰা হৈছিল, কিয়নো উক্ত সমাৱেশৰ বাবে চৰকাৰৰপৰা কোনো অনুমতি লোৱা হোৱা নাছিল। ইৰাণৰ কেইবাখনো পৌৰসভাই কুকুৰৰ সংখ্যা বৃদ্ধি পোৱাৰ বাবে ৰাজপথৰ কুকুৰ নিধন কৰাৰ পাছতেই এই প্ৰতিবাদৰ আয়োজন কৰা হৈছিল। তেওঁৰ এই গ্ৰেপ্তাৰক একাংশ সক্ৰিয় কৰ্মীয়ে গৰিহণা দিছে।<ref>{{Cite web|url=https://alarabiya.net|title=إيران تعتقل أشهر فناناتها بسبب دفاعها عن حقوق الحيوان|date=Apr 2, 2016|website=العربية|accessdate=Jan 26, 2023}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.clarionproject.org/news/iranian-film-star-arrested-animal-rights-protest |title=Iranian Film Star Arrested for Animal Rights Protest |access-date=2016-04-03 |archive-date=2016-11-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161104122236/http://www.clarionproject.org/news/iranian-film-star-arrested-animal-rights-protest |url-status=dead }}</ref>
==তথ্যসূত্ৰ==
{{Reflist}}
==বাহ্যিক সংযোগ==
{{commons category|Hedieh Tehrani}}
*{{IMDb name|0998142|Hadyeh Tehrani}}
*[https://irmdb.sourehcinema.com/People/People.aspx?Id=138112060066 Hedieh Tehrani] On [[:fa:سورهسینما|SourehCinema]] (in Persian)
[[শ্ৰেণী:ইৰাণৰ ব্যক্তি]]
[[শ্ৰেণী:অভিনেত্ৰী]]
oskn3xqnf8kzsjm3phwosb4255rcrfu
তাৰানেহ আলিদুস্তি
0
136924
607024
2026-05-18T09:15:24Z
Duhita Ragini Kalita
46712
নতুন পৃষ্ঠা: {{Infobox person | name = তাৰানেহ আলিদুস্তি | image = Taraneh Alidoosti, The Salesman news conference (13950311005853135).jpg | caption = ২০১৬ বৰ্ষত আলিদুস্তি | native_name = ترانه عليدوستی | native_name_lang = Fa | birth_date = {{birth date and age|1984|01|12|df=yes}} | birth_place = তেহৰাণ, ইৰা...
607024
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox person
| name = তাৰানেহ আলিদুস্তি
| image = Taraneh Alidoosti, The Salesman news conference (13950311005853135).jpg
| caption = ২০১৬ বৰ্ষত আলিদুস্তি
| native_name = ترانه عليدوستی
| native_name_lang = Fa
| birth_date = {{birth date and age|1984|01|12|df=yes}}
| birth_place = তেহৰাণ, [[ইৰাণ]]
| occupation = অভিনেত্ৰী
| years active = ২০০২–বৰ্তমান
| agent =
| education =
| spouse = {{marriage|আলি মনচুৰ|2011}}
| children = ১
| father = হামিদ আলিদুস্তি
| known_for =
}}
'''তাৰানেহ আলিদুস্তি''' ({{langx|fa|ترانه عليدوستی}}; জন্ম: ১২ জানুৱাৰী, ১৯৮৪) এগৰাকী ইৰাণী অভিনেত্ৰী। ২০১৬ চনৰ 'দ্য চেলছমেন' চলচ্চিত্ৰখনত কৰা অভিনয়ৰ বাবে তেওঁ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ত বিশেষভাৱে পৰিচিত। এই ছবিখনে ৮৯ সংখ্যক অস্কাৰ বঁটাত শ্ৰেষ্ঠ বিদেশী ভাষাৰ চলচ্চিত্ৰৰ বঁটা লাভ কৰিছিল। 'সানাতে চিনেমা' আলোচনীয়ে ১৩০ গৰাকী চলচ্চিত্ৰ সমালোচকৰ মাজত চলোৱা এক সমীক্ষাত তেওঁ দশকটোৰ শ্ৰেষ্ঠ ইৰাণী চলচ্চিত্ৰ অভিনেত্ৰী হিচাপে নিৰ্বাচিত হৈছিল। ২০১২ চনত 'ফিল্ম' আলোচনীয়ে চলোৱা অনুৰূপ এক সমীক্ষাতো তেওঁক দশকটোৰ শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰী হিচাপে বাচনি কৰা হৈছিল।
== কৰ্মজীৱন ==
২০০০ চনৰ পৰা অমিন তাৰোখৰ অভিনয় বিদ্যালয়ত প্ৰশিক্ষণ লোৱাৰ পিছত, তেওঁ ৰচুল চদৰ আমেলী পৰিচালিত 'আই এম তাৰানেহ, ১৫' (২০০২) নামৰ চলচ্চিত্ৰখনত মুখ্য চৰিত্ৰত অভিনয় কৰে। দাৰিদ্ৰ্য আৰু সমাজৰ অসন্মতিৰ সৈতে যুঁজি এগৰাকী ১৫ বছৰীয়া ছোৱালীয়ে বিফল সম্পৰ্কৰ পিছত অকলে সন্তান ডাঙৰ-দীঘল কৰাৰ কৰুণ কাহিনীটোক তেওঁ কৰা অনবদ্য অভিনয়ৰ বাবে সমালোচকে প্ৰশংসা কৰে। এই অভিনয়ৰ বাবে তেওঁ ২০০২ চনত লোকাৰ্নো আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰ পৰা শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰীৰ ব্ৰঞ্জ লিপাৰ্ড বঁটা লাভ কৰে। ইয়াৰ উপৰিও তেওঁ ২০ সংখ্যক ফাজৰ চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰীৰ ক্ৰিষ্টাল চিমৰ্ঘ বঁটা লাভ কৰি এই সন্মান লাভ কৰা আটাইতকৈ কম বয়সীয়া ব্যক্তি হিচাপে পৰিগণিত হয়। ইয়াৰ কিছু সময়ৰ পিছতে তেওঁ নিজৰ প্ৰথম তিনিখন ছবিৰ বাবে ফাজৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত একেৰাহে তিনিবাৰকৈ শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰীৰ বঁটাৰ বাবে মনোনীত হৈ আন এক অভিলেখ গঢ়ি তোলে। তেতিয়াৰে পৰা তেওঁ থিয়েটাৰ আৰু চিনেমা উভয়তে এক স্থিৰ কিন্তু নিৰ্বাচিত ধাৰাত কাম কৰি আহিছে। তেওঁ ২০০৬ চনত আছগৰ ফাৰহাদীৰ 'ফায়াৰৱৰ্কছ ৱেনছডে' ছবিখনৰ মুখ্য অভিনেত্ৰী আছিল, যিখন লোকাৰ্নো চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱতো প্ৰদৰ্শিত হৈছিল।
আলিদুস্তি মূলতঃ নাট্যধৰ্মী চৰিত্ৰ গ্ৰহণৰ ক্ষেত্ৰত তেওঁৰ নিৰ্বাচিত গুণৰ বাবে জনাজাত। ইয়াৰ এক অন্যতম উদাহৰণ হৈছে অস্কাৰ বিজয়ী আছগৰ ফাৰহাদীৰ সৈতে তেওঁৰ দীৰ্ঘদিনীয়া সহযোগিতা, যাৰ বাবে তেওঁ নিজৰ প্ৰজন্মৰ আটাইতকৈ প্ৰশংসিত অভিনেত্ৰীসকলৰ এগৰাকী হিচাপে পৰিগণিত হৈছে। তেওঁ 'দ্য চেলছমেন' ছবিখনত মুখ্য অভিনেত্ৰী হিচাপে অভিনয় কৰিছিল, যিখন ছবিয়ে ২০১৭ চনত অস্কাৰ লাভ কৰিছিল। ইৰাণৰ এগৰাকী প্ৰতিষ্ঠিত অভিনেত্ৰী হিচাপে তেওঁ বহু বঁটা আৰু সন্মান বুটলিছে।
ইৰাণৰ অতি জনপ্ৰিয় ভিঅ’ডি ধাৰাবাহিক 'শ্বাহৰজাদ'ৰ তিনিটা সংস্কৰণতে আলিদুস্তিয়ে নাম ভূমিকাত অভিনয় কৰিছিল।
ডেইলী কচ আলোচনীবীয়ে আলিদুস্তিক ইতিহাসৰ কেইগৰাকীমান পথ প্ৰদৰ্শক মহিলাৰ ভিতৰত অন্যতম হিচাপে স্বীকৃতি দিছে। এই তালিকাত তেওঁৰ লগতে আন তিনিগৰাকী ইৰাণী মহিলা কিমিয়া আলিজাদেহ, ক্ৰীষ্টিয়ান আমানপুৰ আৰু নাদিয়া মাফটুনীৰ নামো অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল।
== ব্যক্তিগত জীৱন ==
আলিদুস্তিৰ পিতৃ হামিদ আলিদুস্তিয়ে ইৰাণৰ ৰাষ্ট্ৰীয় ফুটবল দলৰ হৈ খেলিছিল আৰু তেওঁ কোনো বিদেশী দলৰ (জাৰ্মান দ্বিতীয় বুন্দেশ্বলিগাৰ এফএছভি ছালমহৰ) হৈ খেলা প্ৰথমগৰাকী ইৰাণী খেলুৱৈ আছিল। পিছলৈ তেওঁ এজন পেছাদাৰী ফুটবল প্ৰশিক্ষক হৈ পৰে। আলিদুস্তিৰ মাতৃ নাদেৰেহ হাকিম-এলাহী এগৰাকী ভাস্কৰ আৰু কলা প্ৰশিক্ষক। ২০০৫ চনত ইৰাণৰ বাৰ্ষিক অগ্নি মহোৎসৱৰ (চাহাৰশ্বানবে চুৰী) সময়ত হোৱা এক দুৰ্ঘটনাত তেওঁৰ একমাত্ৰ ভাতৃ পোয়ানৰ ১৬ বছৰ বয়সত মৃত্যু হয়।
আলিদুস্তিয়ে ২০১১ চনত আলি মনচুৰৰ সৈতে বিবাহপাশত আৱদ্ধ হয় আৰু ২০১৩ চনত হান্নাহ নামৰ তেওঁলোকৰ এজনী কন্যা সন্তানৰ জন্ম হয়।
==তথ্যসূত্ৰ==
{{Reflist}}
==বাহ্যিক সংযোগ==
4bo8oalijdauq50umx9avoflosptlvj
607025
607024
2026-05-18T09:18:28Z
Duhita Ragini Kalita
46712
/* বাহ্যিক সংযোগ */
607025
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox person
| name = তাৰানেহ আলিদুস্তি
| image = Taraneh Alidoosti, The Salesman news conference (13950311005853135).jpg
| caption = ২০১৬ বৰ্ষত আলিদুস্তি
| native_name = ترانه عليدوستی
| native_name_lang = Fa
| birth_date = {{birth date and age|1984|01|12|df=yes}}
| birth_place = তেহৰাণ, [[ইৰাণ]]
| occupation = অভিনেত্ৰী
| years active = ২০০২–বৰ্তমান
| agent =
| education =
| spouse = {{marriage|আলি মনচুৰ|2011}}
| children = ১
| father = হামিদ আলিদুস্তি
| known_for =
}}
'''তাৰানেহ আলিদুস্তি''' ({{langx|fa|ترانه عليدوستی}}; জন্ম: ১২ জানুৱাৰী, ১৯৮৪) এগৰাকী ইৰাণী অভিনেত্ৰী। ২০১৬ চনৰ 'দ্য চেলছমেন' চলচ্চিত্ৰখনত কৰা অভিনয়ৰ বাবে তেওঁ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ত বিশেষভাৱে পৰিচিত। এই ছবিখনে ৮৯ সংখ্যক অস্কাৰ বঁটাত শ্ৰেষ্ঠ বিদেশী ভাষাৰ চলচ্চিত্ৰৰ বঁটা লাভ কৰিছিল। 'সানাতে চিনেমা' আলোচনীয়ে ১৩০ গৰাকী চলচ্চিত্ৰ সমালোচকৰ মাজত চলোৱা এক সমীক্ষাত তেওঁ দশকটোৰ শ্ৰেষ্ঠ ইৰাণী চলচ্চিত্ৰ অভিনেত্ৰী হিচাপে নিৰ্বাচিত হৈছিল। ২০১২ চনত 'ফিল্ম' আলোচনীয়ে চলোৱা অনুৰূপ এক সমীক্ষাতো তেওঁক দশকটোৰ শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰী হিচাপে বাচনি কৰা হৈছিল।
== কৰ্মজীৱন ==
২০০০ চনৰ পৰা অমিন তাৰোখৰ অভিনয় বিদ্যালয়ত প্ৰশিক্ষণ লোৱাৰ পিছত, তেওঁ ৰচুল চদৰ আমেলী পৰিচালিত 'আই এম তাৰানেহ, ১৫' (২০০২) নামৰ চলচ্চিত্ৰখনত মুখ্য চৰিত্ৰত অভিনয় কৰে। দাৰিদ্ৰ্য আৰু সমাজৰ অসন্মতিৰ সৈতে যুঁজি এগৰাকী ১৫ বছৰীয়া ছোৱালীয়ে বিফল সম্পৰ্কৰ পিছত অকলে সন্তান ডাঙৰ-দীঘল কৰাৰ কৰুণ কাহিনীটোক তেওঁ কৰা অনবদ্য অভিনয়ৰ বাবে সমালোচকে প্ৰশংসা কৰে। এই অভিনয়ৰ বাবে তেওঁ ২০০২ চনত লোকাৰ্নো আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰ পৰা শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰীৰ ব্ৰঞ্জ লিপাৰ্ড বঁটা লাভ কৰে। ইয়াৰ উপৰিও তেওঁ ২০ সংখ্যক ফাজৰ চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰীৰ ক্ৰিষ্টাল চিমৰ্ঘ বঁটা লাভ কৰি এই সন্মান লাভ কৰা আটাইতকৈ কম বয়সীয়া ব্যক্তি হিচাপে পৰিগণিত হয়। ইয়াৰ কিছু সময়ৰ পিছতে তেওঁ নিজৰ প্ৰথম তিনিখন ছবিৰ বাবে ফাজৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত একেৰাহে তিনিবাৰকৈ শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰীৰ বঁটাৰ বাবে মনোনীত হৈ আন এক অভিলেখ গঢ়ি তোলে। তেতিয়াৰে পৰা তেওঁ থিয়েটাৰ আৰু চিনেমা উভয়তে এক স্থিৰ কিন্তু নিৰ্বাচিত ধাৰাত কাম কৰি আহিছে। তেওঁ ২০০৬ চনত আছগৰ ফাৰহাদীৰ 'ফায়াৰৱৰ্কছ ৱেনছডে' ছবিখনৰ মুখ্য অভিনেত্ৰী আছিল, যিখন লোকাৰ্নো চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱতো প্ৰদৰ্শিত হৈছিল।
আলিদুস্তি মূলতঃ নাট্যধৰ্মী চৰিত্ৰ গ্ৰহণৰ ক্ষেত্ৰত তেওঁৰ নিৰ্বাচিত গুণৰ বাবে জনাজাত। ইয়াৰ এক অন্যতম উদাহৰণ হৈছে অস্কাৰ বিজয়ী আছগৰ ফাৰহাদীৰ সৈতে তেওঁৰ দীৰ্ঘদিনীয়া সহযোগিতা, যাৰ বাবে তেওঁ নিজৰ প্ৰজন্মৰ আটাইতকৈ প্ৰশংসিত অভিনেত্ৰীসকলৰ এগৰাকী হিচাপে পৰিগণিত হৈছে। তেওঁ 'দ্য চেলছমেন' ছবিখনত মুখ্য অভিনেত্ৰী হিচাপে অভিনয় কৰিছিল, যিখন ছবিয়ে ২০১৭ চনত অস্কাৰ লাভ কৰিছিল। ইৰাণৰ এগৰাকী প্ৰতিষ্ঠিত অভিনেত্ৰী হিচাপে তেওঁ বহু বঁটা আৰু সন্মান বুটলিছে।
ইৰাণৰ অতি জনপ্ৰিয় ভিঅ’ডি ধাৰাবাহিক 'শ্বাহৰজাদ'ৰ তিনিটা সংস্কৰণতে আলিদুস্তিয়ে নাম ভূমিকাত অভিনয় কৰিছিল।
ডেইলী কচ আলোচনীবীয়ে আলিদুস্তিক ইতিহাসৰ কেইগৰাকীমান পথ প্ৰদৰ্শক মহিলাৰ ভিতৰত অন্যতম হিচাপে স্বীকৃতি দিছে। এই তালিকাত তেওঁৰ লগতে আন তিনিগৰাকী ইৰাণী মহিলা কিমিয়া আলিজাদেহ, ক্ৰীষ্টিয়ান আমানপুৰ আৰু নাদিয়া মাফটুনীৰ নামো অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল।
== ব্যক্তিগত জীৱন ==
আলিদুস্তিৰ পিতৃ হামিদ আলিদুস্তিয়ে ইৰাণৰ ৰাষ্ট্ৰীয় ফুটবল দলৰ হৈ খেলিছিল আৰু তেওঁ কোনো বিদেশী দলৰ (জাৰ্মান দ্বিতীয় বুন্দেশ্বলিগাৰ এফএছভি ছালমহৰ) হৈ খেলা প্ৰথমগৰাকী ইৰাণী খেলুৱৈ আছিল। পিছলৈ তেওঁ এজন পেছাদাৰী ফুটবল প্ৰশিক্ষক হৈ পৰে। আলিদুস্তিৰ মাতৃ নাদেৰেহ হাকিম-এলাহী এগৰাকী ভাস্কৰ আৰু কলা প্ৰশিক্ষক। ২০০৫ চনত ইৰাণৰ বাৰ্ষিক অগ্নি মহোৎসৱৰ (চাহাৰশ্বানবে চুৰী) সময়ত হোৱা এক দুৰ্ঘটনাত তেওঁৰ একমাত্ৰ ভাতৃ পোয়ানৰ ১৬ বছৰ বয়সত মৃত্যু হয়।
আলিদুস্তিয়ে ২০১১ চনত আলি মনচুৰৰ সৈতে বিবাহপাশত আৱদ্ধ হয় আৰু ২০১৩ চনত হান্নাহ নামৰ তেওঁলোকৰ এজনী কন্যা সন্তানৰ জন্ম হয়।
==তথ্যসূত্ৰ==
{{Reflist}}
==বাহ্যিক সংযোগ==
{{Commons category}}
*{{IMDb name|1267552}}
*{{in lang|fa}} [https://web.archive.org/web/20020803094353/http://www.iranactor.com/artists/actors/Taraneh-Alidoosti.htm Taraneh Alidoosti] at ''Iranactor.com''
*{{in lang|fa}} [http://www.sourehcinema.com/People/People.aspx?id=138112040052 Taraneh Alidoosti] at ''SourehCinema.com''
*{{in lang|fa}} [https://web.archive.org/web/20111005003844/http://www.cinetmag.com/ShowArtist.asp?MSG=ADDDONE&ArtistID=28 Taraneh Alidoosti] at ''Cinetmag.com''
* {{Twitter|t_alidoosti}}
* {{Instagram|taraneh_alidoosti}}
sjzpxcnnl8j4w53pbcl7eupibwdgsh4
607026
607025
2026-05-18T09:19:45Z
Duhita Ragini Kalita
46712
/* ব্যক্তিগত জীৱন */
607026
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox person
| name = তাৰানেহ আলিদুস্তি
| image = Taraneh Alidoosti, The Salesman news conference (13950311005853135).jpg
| caption = ২০১৬ বৰ্ষত আলিদুস্তি
| native_name = ترانه عليدوستی
| native_name_lang = Fa
| birth_date = {{birth date and age|1984|01|12|df=yes}}
| birth_place = তেহৰাণ, [[ইৰাণ]]
| occupation = অভিনেত্ৰী
| years active = ২০০২–বৰ্তমান
| agent =
| education =
| spouse = {{marriage|আলি মনচুৰ|2011}}
| children = ১
| father = হামিদ আলিদুস্তি
| known_for =
}}
'''তাৰানেহ আলিদুস্তি''' ({{langx|fa|ترانه عليدوستی}}; জন্ম: ১২ জানুৱাৰী, ১৯৮৪) এগৰাকী ইৰাণী অভিনেত্ৰী। ২০১৬ চনৰ 'দ্য চেলছমেন' চলচ্চিত্ৰখনত কৰা অভিনয়ৰ বাবে তেওঁ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ত বিশেষভাৱে পৰিচিত। এই ছবিখনে ৮৯ সংখ্যক অস্কাৰ বঁটাত শ্ৰেষ্ঠ বিদেশী ভাষাৰ চলচ্চিত্ৰৰ বঁটা লাভ কৰিছিল। 'সানাতে চিনেমা' আলোচনীয়ে ১৩০ গৰাকী চলচ্চিত্ৰ সমালোচকৰ মাজত চলোৱা এক সমীক্ষাত তেওঁ দশকটোৰ শ্ৰেষ্ঠ ইৰাণী চলচ্চিত্ৰ অভিনেত্ৰী হিচাপে নিৰ্বাচিত হৈছিল। ২০১২ চনত 'ফিল্ম' আলোচনীয়ে চলোৱা অনুৰূপ এক সমীক্ষাতো তেওঁক দশকটোৰ শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰী হিচাপে বাচনি কৰা হৈছিল।
== কৰ্মজীৱন ==
২০০০ চনৰ পৰা অমিন তাৰোখৰ অভিনয় বিদ্যালয়ত প্ৰশিক্ষণ লোৱাৰ পিছত, তেওঁ ৰচুল চদৰ আমেলী পৰিচালিত 'আই এম তাৰানেহ, ১৫' (২০০২) নামৰ চলচ্চিত্ৰখনত মুখ্য চৰিত্ৰত অভিনয় কৰে। দাৰিদ্ৰ্য আৰু সমাজৰ অসন্মতিৰ সৈতে যুঁজি এগৰাকী ১৫ বছৰীয়া ছোৱালীয়ে বিফল সম্পৰ্কৰ পিছত অকলে সন্তান ডাঙৰ-দীঘল কৰাৰ কৰুণ কাহিনীটোক তেওঁ কৰা অনবদ্য অভিনয়ৰ বাবে সমালোচকে প্ৰশংসা কৰে। এই অভিনয়ৰ বাবে তেওঁ ২০০২ চনত লোকাৰ্নো আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰ পৰা শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰীৰ ব্ৰঞ্জ লিপাৰ্ড বঁটা লাভ কৰে। ইয়াৰ উপৰিও তেওঁ ২০ সংখ্যক ফাজৰ চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰীৰ ক্ৰিষ্টাল চিমৰ্ঘ বঁটা লাভ কৰি এই সন্মান লাভ কৰা আটাইতকৈ কম বয়সীয়া ব্যক্তি হিচাপে পৰিগণিত হয়। ইয়াৰ কিছু সময়ৰ পিছতে তেওঁ নিজৰ প্ৰথম তিনিখন ছবিৰ বাবে ফাজৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত একেৰাহে তিনিবাৰকৈ শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰীৰ বঁটাৰ বাবে মনোনীত হৈ আন এক অভিলেখ গঢ়ি তোলে। তেতিয়াৰে পৰা তেওঁ থিয়েটাৰ আৰু চিনেমা উভয়তে এক স্থিৰ কিন্তু নিৰ্বাচিত ধাৰাত কাম কৰি আহিছে। তেওঁ ২০০৬ চনত আছগৰ ফাৰহাদীৰ 'ফায়াৰৱৰ্কছ ৱেনছডে' ছবিখনৰ মুখ্য অভিনেত্ৰী আছিল, যিখন লোকাৰ্নো চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱতো প্ৰদৰ্শিত হৈছিল।
আলিদুস্তি মূলতঃ নাট্যধৰ্মী চৰিত্ৰ গ্ৰহণৰ ক্ষেত্ৰত তেওঁৰ নিৰ্বাচিত গুণৰ বাবে জনাজাত। ইয়াৰ এক অন্যতম উদাহৰণ হৈছে অস্কাৰ বিজয়ী আছগৰ ফাৰহাদীৰ সৈতে তেওঁৰ দীৰ্ঘদিনীয়া সহযোগিতা, যাৰ বাবে তেওঁ নিজৰ প্ৰজন্মৰ আটাইতকৈ প্ৰশংসিত অভিনেত্ৰীসকলৰ এগৰাকী হিচাপে পৰিগণিত হৈছে। তেওঁ 'দ্য চেলছমেন' ছবিখনত মুখ্য অভিনেত্ৰী হিচাপে অভিনয় কৰিছিল, যিখন ছবিয়ে ২০১৭ চনত অস্কাৰ লাভ কৰিছিল। ইৰাণৰ এগৰাকী প্ৰতিষ্ঠিত অভিনেত্ৰী হিচাপে তেওঁ বহু বঁটা আৰু সন্মান বুটলিছে।
ইৰাণৰ অতি জনপ্ৰিয় ভিঅ’ডি ধাৰাবাহিক 'শ্বাহৰজাদ'ৰ তিনিটা সংস্কৰণতে আলিদুস্তিয়ে নাম ভূমিকাত অভিনয় কৰিছিল।
ডেইলী কচ আলোচনীবীয়ে আলিদুস্তিক ইতিহাসৰ কেইগৰাকীমান পথ প্ৰদৰ্শক মহিলাৰ ভিতৰত অন্যতম হিচাপে স্বীকৃতি দিছে। এই তালিকাত তেওঁৰ লগতে আন তিনিগৰাকী ইৰাণী মহিলা কিমিয়া আলিজাদেহ, ক্ৰীষ্টিয়ান আমানপুৰ আৰু নাদিয়া মাফটুনীৰ নামো অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল।
== ব্যক্তিগত জীৱন ==
আলিদুস্তিৰ পিতৃ হামিদ আলিদুস্তিয়ে ইৰাণৰ ৰাষ্ট্ৰীয় ফুটবল দলৰ হৈ খেলিছিল আৰু তেওঁ কোনো বিদেশী দলৰ (জাৰ্মান দ্বিতীয় বুন্দেশ্বলিগাৰ এফএছভি ছালমহৰ) হৈ খেলা প্ৰথমগৰাকী ইৰাণী খেলুৱৈ আছিল। পিছলৈ তেওঁ এজন পেছাদাৰী ফুটবল প্ৰশিক্ষক হৈ পৰে। আলিদুস্তিৰ মাতৃ নাদেৰেহ হাকিম-এলাহী এগৰাকী ভাস্কৰ আৰু কলা প্ৰশিক্ষক। ২০০৫ চনত ইৰাণৰ বাৰ্ষিক অগ্নি মহোৎসৱৰ (চাহাৰশ্বানবে চুৰী) সময়ত হোৱা এক দুৰ্ঘটনাত তেওঁৰ একমাত্ৰ ভাতৃ পোয়ানৰ ১৬ বছৰ বয়সত মৃত্যু হয়।<ref>{{cite web|title=Charshanbe-Souri celebrations turn deadly again|url=http://www.persianleague.com/news/morenews.cfm?news=2285|publisher=PersianLeague|access-date= 2 March 2007 |archive-url = https://web.archive.org/web/20061102014501/http://www.persianleague.com/news/morenews.cfm?news=2285 |archive-date = 2 November 2006}}</ref>
আলিদুস্তিয়ে ২০১১ চনত আলি মনচুৰৰ সৈতে বিবাহপাশত আৱদ্ধ হয় আৰু ২০১৩ চনত হান্নাহ নামৰ তেওঁলোকৰ এজনী কন্যা সন্তানৰ জন্ম হয়।
==তথ্যসূত্ৰ==
{{Reflist}}
==বাহ্যিক সংযোগ==
{{Commons category}}
*{{IMDb name|1267552}}
*{{in lang|fa}} [https://web.archive.org/web/20020803094353/http://www.iranactor.com/artists/actors/Taraneh-Alidoosti.htm Taraneh Alidoosti] at ''Iranactor.com''
*{{in lang|fa}} [http://www.sourehcinema.com/People/People.aspx?id=138112040052 Taraneh Alidoosti] at ''SourehCinema.com''
*{{in lang|fa}} [https://web.archive.org/web/20111005003844/http://www.cinetmag.com/ShowArtist.asp?MSG=ADDDONE&ArtistID=28 Taraneh Alidoosti] at ''Cinetmag.com''
* {{Twitter|t_alidoosti}}
* {{Instagram|taraneh_alidoosti}}
mmtk6yn8fqy9fefnvbbcv2de85s4gue
607027
607026
2026-05-18T09:20:20Z
Duhita Ragini Kalita
46712
607027
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox person
| name = তাৰানেহ আলিদুস্তি
| image = Taraneh Alidoosti, The Salesman news conference (13950311005853135).jpg
| caption = ২০১৬ বৰ্ষত আলিদুস্তি
| native_name = ترانه عليدوستی
| native_name_lang = Fa
| birth_date = {{birth date and age|1984|01|12|df=yes}}
| birth_place = তেহৰাণ, [[ইৰাণ]]
| occupation = অভিনেত্ৰী
| years active = ২০০২–বৰ্তমান
| agent =
| education =
| spouse = {{marriage|আলি মনচুৰ|2011}}
| children = ১
| father = হামিদ আলিদুস্তি
| known_for =
}}
'''তাৰানেহ আলিদুস্তি''' ({{langx|fa|ترانه عليدوستی}}; জন্ম: ১২ জানুৱাৰী, ১৯৮৪) এগৰাকী ইৰাণী অভিনেত্ৰী। ২০১৬ চনৰ 'দ্য চেলছমেন' চলচ্চিত্ৰখনত কৰা অভিনয়ৰ বাবে তেওঁ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ত বিশেষভাৱে পৰিচিত। এই ছবিখনে ৮৯ সংখ্যক অস্কাৰ বঁটাত শ্ৰেষ্ঠ বিদেশী ভাষাৰ চলচ্চিত্ৰৰ বঁটা লাভ কৰিছিল। 'সানাতে চিনেমা' আলোচনীয়ে ১৩০ গৰাকী চলচ্চিত্ৰ সমালোচকৰ মাজত চলোৱা এক সমীক্ষাত তেওঁ দশকটোৰ শ্ৰেষ্ঠ ইৰাণী চলচ্চিত্ৰ অভিনেত্ৰী হিচাপে নিৰ্বাচিত হৈছিল। ২০১২ চনত 'ফিল্ম' আলোচনীয়ে চলোৱা অনুৰূপ এক সমীক্ষাতো তেওঁক দশকটোৰ শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰী হিচাপে বাচনি কৰা হৈছিল।
== কৰ্মজীৱন ==
২০০০ চনৰ পৰা অমিন তাৰোখৰ অভিনয় বিদ্যালয়ত প্ৰশিক্ষণ লোৱাৰ পিছত,<ref name=":0">{{Cite web |last=Shreshthi |first=Abhilasha |date=2023-01-04 |title=Iranian Actress Taraneh Alidoosti Released After Being Jailed For Backing Protests |url=https://www.thetealmango.com/news/iranian-actress-taraneh-alidoosti-released-after-being-jailed-for-backing-protests/ |access-date=2023-01-04 |website=The Teal Mango |language=en-US |archive-date=4 January 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230104223057/https://www.thetealmango.com/news/iranian-actress-taraneh-alidoosti-released-after-being-jailed-for-backing-protests/ |url-status=live }}</ref> তেওঁ ৰচুল চদৰ আমেলী পৰিচালিত 'আই এম তাৰানেহ, ১৫' (২০০২) নামৰ চলচ্চিত্ৰখনত মুখ্য চৰিত্ৰত অভিনয় কৰে।<ref name=":0" /> দাৰিদ্ৰ্য আৰু সমাজৰ অসন্মতিৰ সৈته যুঁজি এগৰাকী ১৫ বছৰীয়া ছোৱালীয়ে বিফল সম্পৰ্কৰ পিছত অকলে সন্তান ডাঙৰ-দীঘল কৰাৰ কৰুণ কাহিনীটোক তেওঁ কৰা অনবদ্য অভিনয়ৰ বাবে সমালোচকে প্ৰশংসা কৰে। তেওঁ ২০০২ চনত লোকাৰ্নো আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰ পৰা শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰীৰ ব্ৰঞ্জ লিপাৰ্ড বঁটা লাভ কৰে।<ref name=":1">{{cite web |title=Locarno holds up a mirror to the Middle East | date=11 August 2006 |url=http://www.swissinfo.ch/eng/index/Locarno_holds_up_a_mirror_to_the_Middle_East.html?cid=5373196 |accessdate=2010-11-01 |publisher=Swissinfo |archive-date=16 December 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131216183228/http://www.swissinfo.ch/eng/index/Locarno_holds_up_a_mirror_to_the_Middle_East.html?cid=5373196 |url-status=live }}</ref> ইয়াৰ উপৰিও তেওঁ ২০ সংখ্যক ফাজৰ চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰীৰ ক্ৰিষ্টাল চিমৰ্ঘ বঁটা লাভ কৰি এই সন্মান লাভ কৰা আটাইতকৈ কম বয়সীয়া ব্যক্তি হিচাপে পৰিগণিত হয়। ইয়াৰ কিছু সময়ৰ পিছতে তেওঁ নিজৰ প্ৰথম তিনিখন ছবিৰ বাবে ফাজৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত একেৰাহে তিনিবাৰকৈ শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰীৰ বঁটাৰ বাবে মনোনীত হৈ আন এক অভিলেখ গঢ়ি তোলে। তেতিয়াৰে পৰা তেওঁ থিয়েটাৰ আৰু চিনেমা উভয়তে এক স্থিৰ কিন্তু নিৰ্বাচিত ধাৰাত কাম কৰি আহিছে। তেওঁ ২০০৬ চনত আছগৰ ফাৰহাদীৰ 'ফায়াৰৱৰ্কছ ৱেনছডে' ছবিখনৰ মুখ্য অভিনেত্ৰী আছিল, যিখন লোকাৰ্নো চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱতো প্ৰদৰ্শিত হৈছিল।<ref name=":1" />
আলিদুস্তি মূলতঃ নাট্যধৰ্মী চৰিত্ৰ গ্ৰহণৰ ক্ষেত্ৰত তেওঁৰ নিৰ্বাচিত গুণৰ বাবে জনাজাত। ইয়াৰ এককন উদাৰহণ হৈছে অস্কাৰ বিজয়ী আছগৰ ফাৰহাদীৰ সৈতে তেওঁৰ দীৰ্ঘদিনীয়া সহযোগিতা, যাৰ বাবে তেওঁ নিজৰ প্ৰজন্মৰ আটাইতকৈ প্ৰশংসিত অভিনেত্ৰীসকলৰ এগৰাকী হিচাপে পৰিগণিত হৈছে। তেওঁ 'দ্য চেলছমেন' ছবিখনত মুখ্য অভিনেত্ৰী হিচাপে অভিনয় কৰিছিল, যিখন ছবিয়ে ২০১৭ চনত অস্কাৰ লাভ কৰিছিল।<ref>{{Cite news |date=2023-01-04 |title=Taraneh Alidoosti: Iran releases top actress held for supporting protests |language=en-GB |work=BBC News |url=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-64163189 |access-date=2023-01-04 |archive-date=4 January 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230104220050/https://www.bbc.com/news/world-middle-east-64163189 |url-status=live }}</ref> ইৰাণৰ এগৰাকী প্ৰতিষ্ঠিত অভিনেত্ৰী হিচাপে তেওঁ বহু বঁটা আৰু সন্মান বুটলিছে।<ref>{{Cite web|title=بیوگرافی "ترانه علیدوستی" و همسرش به همراه عکس دخترش|url=https://namnak.com/%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D8%AF%D9%88%D8%B3%D8%AA%DB%8C.p2767|access-date=2021-12-28|website=نمناک|language=fa|archive-date=6 February 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230206202932/https://namnak.com/%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D8%AF%D9%88%D8%B3%D8%AA%DB%8C.p2767|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|date=2018-01-28|title=بیوگرافی ترانه علیدوستی و همسرش و دخترش +عکسهای اینستاگرامی و گفتگو|url=https://ariapix.net/taraneh-alioosti/|access-date=2021-12-28|website=آریا پیکس|language=fa-IR|archive-date=17 December 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221217214910/https://ariapix.net/taraneh-alioosti/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|title=ترانه علیدوستی {{!}} بیوگرافی + عکسهای ترانه علیدوستی {{!}} سلامسینما|url=https://www.salamcinama.ir/profile/1b7afiy8sime1k0/%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D8%AF%D9%88%D8%B3%D8%AA%DB%8C|access-date=2021-12-28|website=www.salamcinama.ir|archive-date=28 December 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211228140912/https://www.salamcinama.ir/profile/1b7afiy8sime1k0/%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D8%AF%D9%88%D8%B3%D8%AA%DB%8C|url-status=live}}</ref>
ইৰাণৰ অতি জনপ্ৰিয় ভিঅ’ডি (VOD) ধাৰাবাহিক 'শ্বাহৰজাদ'ৰ তিনিটা সংস্কৰণতে আলিদুস্তিয়ে নাম ভূমিকাত অভিনয় কৰিছিল।
ডেইলী কচ (Daily Kos) আলোচনীবীয়ে আলিদুস্তিক ইতিহাসৰ কেইগৰাকীমান পথ প্ৰদৰ্শক মহিলাৰ ভিতৰত অন্যতম হিচাপে স্বীকৃতি দিছে। এই তালিকাত তেওঁৰ লগতে আন তিনিগৰাকী ইৰাণী মহিলা কিমিয়া আলিজাদেহ, ক্ৰীষ্টিয়ান আমানপুৰ আৰু নাদিয়া মাফটুনীৰ নামো অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web |title=Taraneh Alidoosti Among Trailblazing Women of History |url=https://www.dailykos.com/stories/2022/1/15/2074719/-WOW2-January-s-Trailblazing-Women-and-Events-in-Our-History-January-9-through-16-2022 |access-date=4 December 2022 |archive-date=2 December 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221202123753/https://www.dailykos.com/stories/2022/1/15/2074719/-WOW2-January-s-Trailblazing-Women-and-Events-in-Our-History-January-9-through-16-2022 |url-status=bot: unknown }}</ref>
== ব্যক্তিগত জীৱন ==
আলিদুস্তিৰ পিতৃ হামিদ আলিদুস্তিয়ে ইৰাণৰ ৰাষ্ট্ৰীয় ফুটবল দলৰ হৈ খেলিছিল আৰু তেওঁ কোনো বিদেশী দলৰ (জাৰ্মান দ্বিতীয় বুন্দেশ্বলিগাৰ এফএছভি ছালমহৰ) হৈ খেলা প্ৰথমগৰাকী ইৰাণী খেলুৱৈ আছিল। পিছলৈ তেওঁ এজন পেছাদাৰী ফুটবল প্ৰশিক্ষক হৈ পৰে। আলিদুস্তিৰ মাতৃ নাদেৰেহ হাকিম-এলাহী এগৰাকী ভাস্কৰ আৰু কলা প্ৰশিক্ষক। ২০০৫ চনত ইৰাণৰ বাৰ্ষিক অগ্নি মহোৎসৱৰ (চাহাৰশ্বানবে চুৰী) সময়ত হোৱা এক দুৰ্ঘটনাত তেওঁৰ একমাত্ৰ ভাতৃ পোয়ানৰ ১৬ বছৰ বয়সত মৃত্যু হয়।<ref>{{cite web|title=Charshanbe-Souri celebrations turn deadly again|url=http://www.persianleague.com/news/morenews.cfm?news=2285|publisher=PersianLeague|access-date= 2 March 2007 |archive-url = https://web.archive.org/web/20061102014501/http://www.persianleague.com/news/morenews.cfm?news=2285 |archive-date = 2 November 2006}}</ref>
আলিদুস্তিয়ে ২০১১ চনত আলি মনচুৰৰ সৈতে বিবাহপাশত আৱদ্ধ হয় আৰু ২০১৩ চনত হান্নাহ নামৰ তেওঁলোকৰ এজনী কন্যা সন্তানৰ জন্ম হয়।
==তথ্যসূত্ৰ==
{{Reflist}}
==বাহ্যিক সংযোগ==
{{Commons category}}
*{{IMDb name|1267552}}
*{{in lang|fa}} [https://web.archive.org/web/20020803094353/http://www.iranactor.com/artists/actors/Taraneh-Alidoosti.htm Taraneh Alidoosti] at ''Iranactor.com''
*{{in lang|fa}} [http://www.sourehcinema.com/People/People.aspx?id=138112040052 Taraneh Alidoosti] at ''SourehCinema.com''
*{{in lang|fa}} [https://web.archive.org/web/20111005003844/http://www.cinetmag.com/ShowArtist.asp?MSG=ADDDONE&ArtistID=28 Taraneh Alidoosti] at ''Cinetmag.com''
* {{Twitter|t_alidoosti}}
* {{Instagram|taraneh_alidoosti}}
qn39g4o1omyfc51ns1ilz5vdtb44z0g
607029
607027
2026-05-18T09:20:40Z
Duhita Ragini Kalita
46712
607029
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox person
| name = তাৰানেহ আলিদুস্তি
| image = Taraneh Alidoosti, The Salesman news conference (13950311005853135).jpg
| caption = ২০১৬ বৰ্ষত আলিদুস্তি
| native_name = ترانه عليدوستی
| native_name_lang = Fa
| birth_date = {{birth date and age|1984|01|12|df=yes}}
| birth_place = তেহৰাণ, [[ইৰাণ]]
| occupation = অভিনেত্ৰী
| years active = ২০০২–বৰ্তমান
| agent =
| education =
| spouse = {{marriage|আলি মনচুৰ|2011}}
| children = ১
| father = হামিদ আলিদুস্তি
| known_for =
}}
'''তাৰানেহ আলিদুস্তি''' ({{langx|fa|ترانه عليدوستی}}; জন্ম: ১২ জানুৱাৰী, ১৯৮৪) এগৰাকী ইৰাণী অভিনেত্ৰী। ২০১৬ চনৰ 'দ্য চেলছমেন' চলচ্চিত্ৰখনত কৰা অভিনয়ৰ বাবে তেওঁ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ত বিশেষভাৱে পৰিচিত। এই ছবিখনে ৮৯ সংখ্যক অস্কাৰ বঁটাত শ্ৰেষ্ঠ বিদেশী ভাষাৰ চলচ্চিত্ৰৰ বঁটা লাভ কৰিছিল। 'সানাতে চিনেমা' আলোচনীয়ে ১৩০ গৰাকী চলচ্চিত্ৰ সমালোচকৰ মাজত চলোৱা এক সমীক্ষাত তেওঁ দশকটোৰ শ্ৰেষ্ঠ ইৰাণী চলচ্চিত্ৰ অভিনেত্ৰী হিচাপে নিৰ্বাচিত হৈছিল। ২০১২ চনত 'ফিল্ম' আলোচনীয়ে চলোৱা অনুৰূপ এক সমীক্ষাতো তেওঁক দশকটোৰ শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰী হিচাপে বাচনি কৰা হৈছিল।
== কৰ্মজীৱন ==
২০০০ চনৰ পৰা অমিন তাৰোখৰ অভিনয় বিদ্যালয়ত প্ৰশিক্ষণ লোৱাৰ পিছত,<ref name=":0">{{Cite web |last=Shreshthi |first=Abhilasha |date=2023-01-04 |title=Iranian Actress Taraneh Alidoosti Released After Being Jailed For Backing Protests |url=https://www.thetealmango.com/news/iranian-actress-taraneh-alidoosti-released-after-being-jailed-for-backing-protests/ |access-date=2023-01-04 |website=The Teal Mango |language=en-US |archive-date=4 January 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230104223057/https://www.thetealmango.com/news/iranian-actress-taraneh-alidoosti-released-after-being-jailed-for-backing-protests/ |url-status=live }}</ref> তেওঁ ৰচুল চদৰ আমেলী পৰিচালিত 'আই এম তাৰানেহ, ১৫' (২০০২) নামৰ চলচ্চিত্ৰখনত মুখ্য চৰিত্ৰত অভিনয় কৰে।<ref name=":0" /> দাৰিদ্ৰ্য আৰু সমাজৰ অসন্মতিৰ সৈته যুঁজি এগৰাকী ১৫ বছৰীয়া ছোৱালীয়ে বিফল সম্পৰ্কৰ পিছত অকলে সন্তান ডাঙৰ-দীঘল কৰাৰ কৰুণ কাহিনীটোক তেওঁ কৰা অনবদ্য অভিনয়ৰ বাবে সমালোচকে প্ৰশংসা কৰে। তেওঁ ২০০২ চনত লোকাৰ্নো আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰ পৰা শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰীৰ ব্ৰঞ্জ লিপাৰ্ড বঁটা লাভ কৰে।<ref name=":1">{{cite web |title=Locarno holds up a mirror to the Middle East | date=11 August 2006 |url=http://www.swissinfo.ch/eng/index/Locarno_holds_up_a_mirror_to_the_Middle_East.html?cid=5373196 |accessdate=2010-11-01 |publisher=Swissinfo |archive-date=16 December 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131216183228/http://www.swissinfo.ch/eng/index/Locarno_holds_up_a_mirror_to_the_Middle_East.html?cid=5373196 |url-status=live }}</ref> ইয়াৰ উপৰিও তেওঁ ২০ সংখ্যক ফাজৰ চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰীৰ ক্ৰিষ্টাল চিমৰ্ঘ বঁটা লাভ কৰি এই সন্মান লাভ কৰা আটাইতকৈ কম বয়সীয়া ব্যক্তি হিচাপে পৰিগণিত হয়। ইয়াৰ কিছু সময়ৰ পিছতে তেওঁ নিজৰ প্ৰথম তিনিখন ছবিৰ বাবে ফাজৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত একেৰাহে তিনিবাৰকৈ শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰীৰ বঁটাৰ বাবে মনোনীত হৈ আন এক অভিলেখ গঢ়ি তোলে। তেতিয়াৰে পৰা তেওঁ থিয়েটাৰ আৰু চিনেমা উভয়তে এক স্থিৰ কিন্তু নিৰ্বাচিত ধাৰাত কাম কৰি আহিছে। তেওঁ ২০০৬ চনত আছগৰ ফাৰহাদীৰ 'ফায়াৰৱৰ্কছ ৱেনছডে' ছবিখনৰ মুখ্য অভিনেত্ৰী আছিল, যিখন লোকাৰ্নো চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱতো প্ৰদৰ্শিত হৈছিল।<ref name=":1" />
আলিদুস্তি মূলতঃ নাট্যধৰ্মী চৰিত্ৰ গ্ৰহণৰ ক্ষেত্ৰত তেওঁৰ নিৰ্বাচিত গুণৰ বাবে জনাজাত। ইয়াৰ এককন উদাৰহণ হৈছে অস্কাৰ বিজয়ী আছগৰ ফাৰহাদীৰ সৈতে তেওঁৰ দীৰ্ঘদিনীয়া সহযোগিতা, যাৰ বাবে তেওঁ নিজৰ প্ৰজন্মৰ আটাইতকৈ প্ৰশংসিত অভিনেত্ৰীসকলৰ এগৰাকী হিচাপে পৰিগণিত হৈছে। তেওঁ 'দ্য চেলছমেন' ছবিখনত মুখ্য অভিনেত্ৰী হিচাপে অভিনয় কৰিছিল, যিখন ছবিয়ে ২০১৭ চনত অস্কাৰ লাভ কৰিছিল।<ref>{{Cite news |date=2023-01-04 |title=Taraneh Alidoosti: Iran releases top actress held for supporting protests |language=en-GB |work=BBC News |url=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-64163189 |access-date=2023-01-04 |archive-date=4 January 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230104220050/https://www.bbc.com/news/world-middle-east-64163189 |url-status=live }}</ref> ইৰাণৰ এগৰাকী প্ৰতিষ্ঠিত অভিনেত্ৰী হিচাপে তেওঁ বহু বঁটা আৰু সন্মান বুটলিছে।<ref>{{Cite web|title=بیوگرافی "ترانه علیدوستی" و همسرش به همراه عکس دخترش|url=https://namnak.com/%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D8%AF%D9%88%D8%B3%D8%AA%DB%8C.p2767|access-date=2021-12-28|website=نمناک|language=fa|archive-date=6 February 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230206202932/https://namnak.com/%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D8%AF%D9%88%D8%B3%D8%AA%DB%8C.p2767|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|date=2018-01-28|title=بیوگرافی ترانه علیدوستی و همسرش و دخترش +عکسهای اینستاگرامی و گفتگو|url=https://ariapix.net/taraneh-alioosti/|access-date=2021-12-28|website=آریا پیکس|language=fa-IR|archive-date=17 December 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221217214910/https://ariapix.net/taraneh-alioosti/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|title=ترانه علیدوستی {{!}} بیوگرافی + عکسهای ترانه علیدوستی {{!}} سلامسینما|url=https://www.salamcinama.ir/profile/1b7afiy8sime1k0/%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D8%AF%D9%88%D8%B3%D8%AA%DB%8C|access-date=2021-12-28|website=www.salamcinama.ir|archive-date=28 December 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211228140912/https://www.salamcinama.ir/profile/1b7afiy8sime1k0/%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D8%AF%D9%88%D8%B3%D8%AA%DB%8C|url-status=live}}</ref>
ইৰাণৰ অতি জনপ্ৰিয় ভিঅ’ডি ধাৰাবাহিক 'শ্বাহৰজাদ'ৰ তিনিটা সংস্কৰণতে আলিদুস্তিয়ে নাম ভূমিকাত অভিনয় কৰিছিল।
ডেইলী কচ আলোচনীবীয়ে আলিদুস্তিক ইতিহাসৰ কেইগৰাকীমান পথ প্ৰদৰ্শক মহিলাৰ ভিতৰত অন্যতম হিচাপে স্বীকৃতি দিছে। এই তালিকাত তেওঁৰ লগতে আন তিনিগৰাকী ইৰাণী মহিলা কিমিয়া আলিজাদেহ, ক্ৰীষ্টিয়ান আমানপুৰ আৰু নাদিয়া মাফটুনীৰ নামো অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web |title=Taraneh Alidoosti Among Trailblazing Women of History |url=https://www.dailykos.com/stories/2022/1/15/2074719/-WOW2-January-s-Trailblazing-Women-and-Events-in-Our-History-January-9-through-16-2022 |access-date=4 December 2022 |archive-date=2 December 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221202123753/https://www.dailykos.com/stories/2022/1/15/2074719/-WOW2-January-s-Trailblazing-Women-and-Events-in-Our-History-January-9-through-16-2022 |url-status=bot: unknown }}</ref>
== ব্যক্তিগত জীৱন ==
আলিদুস্তিৰ পিতৃ হামিদ আলিদুস্তিয়ে ইৰাণৰ ৰাষ্ট্ৰীয় ফুটবল দলৰ হৈ খেলিছিল আৰু তেওঁ কোনো বিদেশী দলৰ (জাৰ্মান দ্বিতীয় বুন্দেশ্বলিগাৰ এফএছভি ছালমহৰ) হৈ খেলা প্ৰথমগৰাকী ইৰাণী খেলুৱৈ আছিল। পিছলৈ তেওঁ এজন পেছাদাৰী ফুটবল প্ৰশিক্ষক হৈ পৰে। আলিদুস্তিৰ মাতৃ নাদেৰেহ হাকিম-এলাহী এগৰাকী ভাস্কৰ আৰু কলা প্ৰশিক্ষক। ২০০৫ চনত ইৰাণৰ বাৰ্ষিক অগ্নি মহোৎসৱৰ (চাহাৰশ্বানবে চুৰী) সময়ত হোৱা এক দুৰ্ঘটনাত তেওঁৰ একমাত্ৰ ভাতৃ পোয়ানৰ ১৬ বছৰ বয়সত মৃত্যু হয়।<ref>{{cite web|title=Charshanbe-Souri celebrations turn deadly again|url=http://www.persianleague.com/news/morenews.cfm?news=2285|publisher=PersianLeague|access-date= 2 March 2007 |archive-url = https://web.archive.org/web/20061102014501/http://www.persianleague.com/news/morenews.cfm?news=2285 |archive-date = 2 November 2006}}</ref>
আলিদুস্তিয়ে ২০১১ চনত আলি মনচুৰৰ সৈতে বিবাহপাশত আৱদ্ধ হয় আৰু ২০১৩ চনত হান্নাহ নামৰ তেওঁলোকৰ এজনী কন্যা সন্তানৰ জন্ম হয়।
==তথ্যসূত্ৰ==
{{Reflist}}
==বাহ্যিক সংযোগ==
{{Commons category}}
*{{IMDb name|1267552}}
*{{in lang|fa}} [https://web.archive.org/web/20020803094353/http://www.iranactor.com/artists/actors/Taraneh-Alidoosti.htm Taraneh Alidoosti] at ''Iranactor.com''
*{{in lang|fa}} [http://www.sourehcinema.com/People/People.aspx?id=138112040052 Taraneh Alidoosti] at ''SourehCinema.com''
*{{in lang|fa}} [https://web.archive.org/web/20111005003844/http://www.cinetmag.com/ShowArtist.asp?MSG=ADDDONE&ArtistID=28 Taraneh Alidoosti] at ''Cinetmag.com''
* {{Twitter|t_alidoosti}}
* {{Instagram|taraneh_alidoosti}}
50ej2zylbt0211pyfng102rkve5bav0
607030
607029
2026-05-18T09:21:25Z
Duhita Ragini Kalita
46712
[[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল।
607030
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox person
| name = তাৰানেহ আলিদুস্তি
| image = Taraneh Alidoosti, The Salesman news conference (13950311005853135).jpg
| caption = ২০১৬ বৰ্ষত আলিদুস্তি
| native_name = ترانه عليدوستی
| native_name_lang = Fa
| birth_date = {{birth date and age|1984|01|12|df=yes}}
| birth_place = তেহৰাণ, [[ইৰাণ]]
| occupation = অভিনেত্ৰী
| years active = ২০০২–বৰ্তমান
| agent =
| education =
| spouse = {{marriage|আলি মনচুৰ|2011}}
| children = ১
| father = হামিদ আলিদুস্তি
| known_for =
}}
'''তাৰানেহ আলিদুস্তি''' ({{langx|fa|ترانه عليدوستی}}; জন্ম: ১২ জানুৱাৰী, ১৯৮৪) এগৰাকী ইৰাণী অভিনেত্ৰী। ২০১৬ চনৰ 'দ্য চেলছমেন' চলচ্চিত্ৰখনত কৰা অভিনয়ৰ বাবে তেওঁ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ত বিশেষভাৱে পৰিচিত। এই ছবিখনে ৮৯সংখ্যক অস্কাৰ বঁটাত শ্ৰেষ্ঠ বিদেশী ভাষাৰ চলচ্চিত্ৰৰ বঁটা লাভ কৰিছিল। 'সানাতে চিনেমা' আলোচনীয়ে ১৩০ গৰাকী চলচ্চিত্ৰ সমালোচকৰ মাজত চলোৱা এক সমীক্ষাত তেওঁ দশকটোৰ শ্ৰেষ্ঠ ইৰাণী চলচ্চিত্ৰ অভিনেত্ৰী হিচাপে নিৰ্বাচিত হৈছিল। ২০১২ চনত 'ফিল্ম' আলোচনীয়ে চলোৱা অনুৰূপ এক সমীক্ষাতো তেওঁক দশকটোৰ শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰী হিচাপে বাছনি কৰা হৈছিল।
== কৰ্মজীৱন ==
২০০০ চনৰপৰা অমিন তাৰোখৰ অভিনয় বিদ্যালয়ত প্ৰশিক্ষণ লোৱাৰ পাছত,<ref name=":0">{{Cite web |last=Shreshthi |first=Abhilasha |date=2023-01-04 |title=Iranian Actress Taraneh Alidoosti Released After Being Jailed For Backing Protests |url=https://www.thetealmango.com/news/iranian-actress-taraneh-alidoosti-released-after-being-jailed-for-backing-protests/ |access-date=2023-01-04 |website=The Teal Mango |language=en-US |archive-date=4 January 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230104223057/https://www.thetealmango.com/news/iranian-actress-taraneh-alidoosti-released-after-being-jailed-for-backing-protests/ |url-status=live }}</ref> তেওঁ ৰচুল চদৰ আমেলী পৰিচালিত 'আই এম তাৰানেহ, ১৫' (২০০২) নামৰ চলচ্চিত্ৰখনত মুখ্য চৰিত্ৰত অভিনয় কৰে।<ref name=":0" /> দাৰিদ্ৰ্য আৰু সমাজৰ অসন্মতিৰ সৈته যুঁজি এগৰাকী ১৫বছৰীয়া ছোৱালীয়ে বিফল সম্পৰ্কৰ পিছত অকলে সন্তান ডাঙৰ-দীঘল কৰাৰ কৰুণ কাহিনীটোক তেওঁ কৰা অনৱদ্য অভিনয়ৰ বাবে সমালোচকে প্ৰশংসা কৰে। তেওঁ ২০০২ চনত লোকাৰ্নো আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰপৰা শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰীৰ ব্ৰঞ্জ লিপাৰ্ড বঁটা লাভ কৰে।<ref name=":1">{{cite web |title=Locarno holds up a mirror to the Middle East | date=11 August 2006 |url=http://www.swissinfo.ch/eng/index/Locarno_holds_up_a_mirror_to_the_Middle_East.html?cid=5373196 |accessdate=2010-11-01 |publisher=Swissinfo |archive-date=16 December 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131216183228/http://www.swissinfo.ch/eng/index/Locarno_holds_up_a_mirror_to_the_Middle_East.html?cid=5373196 |url-status=live }}</ref> ইয়াৰ উপৰি তেওঁ ২০সংখ্যক ফাজৰ চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰীৰ ক্ৰিষ্টাল চিমৰ্ঘ বঁটা লাভ কৰি এই সন্মান লাভ কৰা আটাইতকৈ কম বয়সীয়া ব্যক্তি হিচাপে পৰিগণিত হয়। ইয়াৰ কিছুসময়ৰ পাছতে তেওঁ নিজৰ প্ৰথম তিনিখন ছবিৰ বাবে ফাজৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত একেৰাহে তিনিবাৰকৈ শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰীৰ বঁটাৰ বাবে মনোনীত হৈ আন এক অভিলেখ গঢ়ি তোলে। তেতিয়াৰেপৰা তেওঁ থিয়েটাৰ আৰু চিনেমা উভয়তে এক স্থিৰ কিন্তু নিৰ্বাচিত ধাৰাত কাম কৰি আহিছে। তেওঁ ২০০৬ চনত আছগৰ ফাৰহাদীৰ 'ফায়াৰৱৰ্কছ ৱেনছডে' ছবিখনৰ মুখ্য অভিনেত্ৰী আছিল, যিখন লোকাৰ্নো চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱতো প্ৰদৰ্শিত হৈছিল।<ref name=":1" />
আলিদুস্তি মূলতঃ নাট্যধৰ্মী চৰিত্ৰ গ্ৰহণৰ ক্ষেত্ৰত তেওঁৰ নিৰ্বাচিত গুণৰ বাবে জনাজাত। ইয়াৰ এককন উদাৰহণ হৈছে অস্কাৰ বিজয়ী আছগৰ ফাৰহাদীৰ সৈতে তেওঁৰ দীৰ্ঘদিনীয়া সহযোগিতা, যাৰ বাবে তেওঁ নিজৰ প্ৰজন্মৰ আটাইতকৈ প্ৰশংসিত অভিনেত্ৰীসকলৰ এগৰাকী হিচাপে পৰিগণিত হৈছে। তেওঁ 'দ্য চেলছমেন' ছবিখনত মুখ্য অভিনেত্ৰী হিচাপে অভিনয় কৰিছিল, যিখন ছবিয়ে ২০১৭ চনত অস্কাৰ লাভ কৰিছিল।<ref>{{Cite news |date=2023-01-04 |title=Taraneh Alidoosti: Iran releases top actress held for supporting protests |language=en-GB |work=BBC News |url=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-64163189 |access-date=2023-01-04 |archive-date=4 January 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230104220050/https://www.bbc.com/news/world-middle-east-64163189 |url-status=live }}</ref> ইৰাণৰ এগৰাকী প্ৰতিষ্ঠিত অভিনেত্ৰী হিচাপে তেওঁ বহু বঁটা আৰু সন্মান বুটলিছে।<ref>{{Cite web|title=بیوگرافی "ترانه علیدوستی" و همسرش به همراه عکس دخترش|url=https://namnak.com/%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D8%AF%D9%88%D8%B3%D8%AA%DB%8C.p2767|access-date=2021-12-28|website=نمناک|language=fa|archive-date=6 February 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230206202932/https://namnak.com/%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D8%AF%D9%88%D8%B3%D8%AA%DB%8C.p2767|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|date=2018-01-28|title=بیوگرافی ترانه علیدوستی و همسرش و دخترش +عکسهای اینستاگرامی و گفتگو|url=https://ariapix.net/taraneh-alioosti/|access-date=2021-12-28|website=آریا پیکس|language=fa-IR|archive-date=17 December 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221217214910/https://ariapix.net/taraneh-alioosti/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|title=ترانه علیدوستی {{!}} بیوگرافی + عکسهای ترانه علیدوستی {{!}} سلامسینما|url=https://www.salamcinama.ir/profile/1b7afiy8sime1k0/%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D8%AF%D9%88%D8%B3%D8%AA%DB%8C|access-date=2021-12-28|website=www.salamcinama.ir|archive-date=28 December 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211228140912/https://www.salamcinama.ir/profile/1b7afiy8sime1k0/%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D8%AF%D9%88%D8%B3%D8%AA%DB%8C|url-status=live}}</ref>
ইৰাণৰ অতি জনপ্ৰিয় ভিঅ’ডি ধাৰাবাহিক 'শ্বাহৰজাদ'ৰ তিনিটা সংস্কৰণতে আলিদুস্তিয়ে নাম ভূমিকাত অভিনয় কৰিছিল।
ডেইলী কচ আলোচনীবীয়ে আলিদুস্তিক ইতিহাসৰ কেইগৰাকীমান পথ-প্ৰদৰ্শক মহিলাৰ ভিতৰত অন্যতম হিচাপে স্বীকৃতি দিছে। এই তালিকাত তেওঁৰ লগতে আন তিনিগৰাকী ইৰাণী মহিলা কিমিয়া আলিজাদেহ, ক্ৰীষ্টিয়ান আমানপুৰ আৰু নাদিয়া মাফটুনীৰ নামো অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল।<ref>{{Cite web |title=Taraneh Alidoosti Among Trailblazing Women of History |url=https://www.dailykos.com/stories/2022/1/15/2074719/-WOW2-January-s-Trailblazing-Women-and-Events-in-Our-History-January-9-through-16-2022 |access-date=4 December 2022 |archive-date=2 December 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221202123753/https://www.dailykos.com/stories/2022/1/15/2074719/-WOW2-January-s-Trailblazing-Women-and-Events-in-Our-History-January-9-through-16-2022 |url-status=bot: unknown }}</ref>
== ব্যক্তিগত জীৱন ==
আলিদুস্তিৰ পিতৃ হামিদ আলিদুস্তিয়ে ইৰাণৰ ৰাষ্ট্ৰীয় ফুটবল দলৰ হৈ খেলিছিল আৰু তেওঁ কোনো বিদেশী দলৰ (জাৰ্মান দ্বিতীয় বুন্দেশ্বলিগাৰ এফএছভি ছালমহৰ) হৈ খেলা প্ৰথমগৰাকী ইৰাণী খেলুৱৈ আছিল। পিছলৈ তেওঁ এজন পেছাদাৰী ফুটবল প্ৰশিক্ষক হৈ পৰে। আলিদুস্তিৰ মাতৃ নাদেৰেহ হাকিম-এলাহী এগৰাকী ভাস্কৰ আৰু কলা প্ৰশিক্ষক। ২০০৫ চনত ইৰাণৰ বাৰ্ষিক অগ্নি মহোৎসৱৰ (চাহাৰশ্বানবে চুৰী) সময়ত হোৱা এক দুৰ্ঘটনাত তেওঁৰ একমাত্ৰ ভাতৃ পোয়ানৰ ১৬ বছৰ বয়সত মৃত্যু হয়।<ref>{{cite web|title=Charshanbe-Souri celebrations turn deadly again|url=http://www.persianleague.com/news/morenews.cfm?news=2285|publisher=PersianLeague|access-date= 2 March 2007 |archive-url = https://web.archive.org/web/20061102014501/http://www.persianleague.com/news/morenews.cfm?news=2285 |archive-date = 2 November 2006}}</ref>
আলিদুস্তিয়ে ২০১১ চনত আলি মনচুৰৰ সৈতে বিবাহপাশত আবদ্ধ হয় আৰু ২০১৩ চনত হান্নাহ নামৰ তেওঁলোকৰ এজনী কন্যা সন্তানৰ জন্ম হয়।
==তথ্যসূত্ৰ==
{{Reflist}}
==বাহ্যিক সংযোগ==
{{Commons category}}
*{{IMDb name|1267552}}
*{{in lang|fa}} [https://web.archive.org/web/20020803094353/http://www.iranactor.com/artists/actors/Taraneh-Alidoosti.htm Taraneh Alidoosti] at ''Iranactor.com''
*{{in lang|fa}} [http://www.sourehcinema.com/People/People.aspx?id=138112040052 Taraneh Alidoosti] at ''SourehCinema.com''
*{{in lang|fa}} [https://web.archive.org/web/20111005003844/http://www.cinetmag.com/ShowArtist.asp?MSG=ADDDONE&ArtistID=28 Taraneh Alidoosti] at ''Cinetmag.com''
* {{Twitter|t_alidoosti}}
* {{Instagram|taraneh_alidoosti}}
[[শ্ৰেণী:ইৰাণৰ ব্যক্তি]]
[[শ্ৰেণী:অভিনেত্ৰী]]
6ih20p807fidvj79eesued3n1d9x9rx
গোলশ্বিফতেহ ফাৰাহানী
0
136925
607039
2026-05-18T10:45:40Z
Duhita Ragini Kalita
46712
নতুন পৃষ্ঠা: {{Infobox person | name = গোলশ্বিফতেহ ফাৰাহানী | image = Golshifteh Farahani at the 2024 Toronto International Film Festival 5 (cropped).jpg | caption = ২০২৪ বৰ্ষত ফাৰাহানী | native_name = گلشیفته فراهانی | native_name_lang = Fa | birth_name = ৰাহাৱাৰ্ড ফাৰাহানী | birth_date = {...
607039
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox person
| name = গোলশ্বিফতেহ ফাৰাহানী
| image = Golshifteh Farahani at the 2024 Toronto International Film Festival 5 (cropped).jpg
| caption = ২০২৪ বৰ্ষত ফাৰাহানী
| native_name = گلشیفته فراهانی
| native_name_lang = Fa
| birth_name = ৰাহাৱাৰ্ড ফাৰাহানী
| birth_date = {{birth date and age|1983|07|10|df=y}}
| birth_place = [[তেহৰাণ]], [[ইৰাণ]]
| citizenship = {{flatlist|
* ইৰাণ
* ফ্ৰান্স
}}
| occupation = অভিনেত্ৰী
| alma_mater = ইউনিভাৰ্চিটি অব এপ্লাইড ছায়েন্স এণ্ড টেকন’লজী<ref>{{cite web|title=Golshifteh Farahani|url=http://www.sourehcinema.com/People/People.aspx?Id=138112270439/|publisher=Soureh Cinema|access-date=18 June 2023|lang=fa|archive-date=5 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160305033402/http://www.sourehcinema.com/People/People.aspx?Id=138112270439/|url-status=live}}</ref>
| years_active = ১৯৯৬–বৰ্তমান
| spouse = {{marriage|অমিন মাহদাৱী|2003|2011|end={{abbr|sep.|separated}}}}<br />{{marriage|ক্্ৰিষ্টোছ ডৰ্জ ৱাকাৰ|2015|2018|end={{abbr|sep.|separated}}}}
| father = বেহজাদ ফাৰাহানী
| relatives = শ্বাগায়েক ফাৰাহানী (ভনীয়েক)
}}
'''ৰাহাৱাৰ্ড ফাৰাহানী''' ({{langx|fa|رهاورد فراهانی}}; জন্ম: ১০ জুলাই, ১৯৮৩), পেছাগতভাৱে '''গোলশ্বিফতেহ ফাৰাহানী''' নামেৰে পৰিচিত, এগৰাকী ইৰাণী আৰু ফৰাচী অভিনেত্ৰী। তেওঁ 'এম ফৰ মাদাৰ' (২০০৬), 'বডী অব লাইজ' (২০০৮), 'এবাউট এলি' (২০০৯), 'দ্য পেচেন্স ষ্টোন' (২০১২), 'পেটাৰচন' (২০১৬), 'গাৰ্লছ অব দ্য ছান' (২০১৮), 'এক্সট্ৰেকচন' (২০২০) আৰু ইয়াৰ পৰৱৰ্তী সংস্কৰণ 'এক্সট্ৰেকচন ২' (২০২৩), আৰু 'ইনভেচন' (২০২১–বৰ্তমান) ধাৰাবাহিকত কৰা অভিনয়ৰ বাবে বিশেষভাৱে জনাজাত। 'দ্য পেচেন্স ষ্টোন' ছবিখনত কৰা অনবদ্য অভিনয়ৰ বাবে তেওঁ ৩৯ সংখ্যক চিজাৰ বঁটাত মোষ্ট প্ৰমিজিং এক্ট্ৰেছ (আটাইতকেই প্ৰতিশ্ৰুতিপূৰ্ণ অভিনেত্ৰী) শাখাত মনোনীত হৈছিল।
== প্ৰাৰম্ভিক জীৱন ==
[[File:Press Conference of M For Mother, Fars news agency office - 8 November 2006 (7 8508170088 L600.jpg|thumb|২০০৬ বৰ্ষত ফাৰাহানী]]
ফাৰাহানীৰ জন্ম ইৰাণৰ তেহৰাণত হৈছিল। তেওঁৰ পিতৃ বেহজাদ ফাৰাহানী এজন থিয়েটাৰ পৰিচালক তথা অভিনেতা আৰু মাতৃ ফাহিমেহ ৰহীমিনিয়া এগৰাকী মঞ্চ অভিনেত্ৰী। তেওঁৰ ভগ্নী শ্বাগায়েক ফাৰাহানীও এগৰাকী অভিনেত্ৰী।<ref name="Guardian">{{cite web|url=https://www.theguardian.com/commentisfree/2008/aug/22/iran.middleeast|title=Hollywood postponed|last=Tehrani|first=Souraya|date=22 August 2008|work=TheGuardian.com|access-date=2 April 2021|archive-date=26 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210126033910/http://www.theguardian.com/commentisfree/2008/aug/22/iran.middleeast|url-status=live}}</ref> 'গোলশ্বিফতেহ' নামটো তেওঁৰ পিতৃয়ে তৈয়াৰ কৰিছিল যাৰ অৰ্থ হৈছে 'মৰমৰ ফুল', আনহাতে তেওঁৰ আইনী নাম হৈছে ৰাহাৱাৰ্ড, যাৰ অৰ্থ 'পথৰ উপহাৰ'।
তেওঁ পাঁচ বছৰ বয়সৰ পৰাই সংগীত আৰু পিয়ানো শিকাৰ কাম আৰম্ভ কৰিছিল আৰু পিছলৈ তেহৰাণৰ এখন সংগীত বিদ্যালয়ত নাম ভৰ্তি কৰে। ১৪ বছৰ বয়সত তেওঁ দাৰিউশ্ব মেহৰ্জুইৰ 'দ্য পিয়েৰ ট্ৰী' ছবিখনত মুখ্য চৰিত্ৰত অভিনয় কৰাৰ সুযোগ পায়। এই চৰিত্ৰটোৰ বাবে তেওঁ তেহৰাণত অনুষ্ঠিত ১৬ সংখ্যক ফাজৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শাখাৰ পৰা শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰীৰ ক্ৰিষ্টাল ৰক বঁটা লাভ কৰে।<ref name="Rouiller">{{Cite web|last=Rouiller|first=Nathalie|date=14 October 2019|title=Golshifteh Farahani, aveuglante|url=https://next.liberation.fr/cinema/2019/10/14/golshifteh-farahani-aveuglante_1757532|access-date=19 November 2021|website=Libération|quote=Sur les registres, la belle s'appelle Rahavard, "cadeau de la route", en allusion aux chemins de hasard et à leurs surprises d'importance. [...] On l'imaginait double nationale, elle affirme n'avoir qu'un passeport, le tricolore [...] "On n'est pas responsable de la peur des homes", dit l'ex de Louis Garrel, deux fois mariée et séparée...|archive-date=14 May 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220514094300/https://www.liberation.fr/cinema/2019/10/14/golshifteh-farahani-aveuglante_1757532/|url-status=live}}</ref>
== কৰ্মজীৱন ==
[[File:Golshifteh Farahani Cannes 2018.jpg|thumb|left|২০১৮ বৰ্ষত কান চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত ফাৰাহানী]]
ফাৰাহানীয়ে 'এবাউট এলি' নামৰ নাট্যধৰ্মী চলচ্চিত্ৰখনত অভিনয় কৰিছিল, যিখনে ২০০৯ চনৰ ট্ৰাইবেকা চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত শ্ৰেষ্ঠ ছবিৰ বঁটা আৰু বাৰ্লিন আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত চিলভাৰ বিয়েৰ বঁটা লাভ কৰিছিল। হলিউডৰ ছবি 'বডী অব লাইজ'ত কৰা অভিনয়ৰ বাবে ইৰাণ কৰ্তৃপক্ষই ইয়াক আমেৰিকান প্ৰচাৰৰ সৈতে সহযোগিতা আৰু হিজাব নিপিন্ধাকৈ কৰা অভিনয়ৰ বাবে ইছলামিক আইন উলংঘন বুলি গণ্য কৰে। ইয়াৰ ফলস্বৰূপে ২০০৯ চনৰ পৰা তেওঁক ইৰাণলৈ ঘূৰি আহিবলৈ আৰু তাত কাম কৰিবলৈ অনুমতি দিয়া হোৱা নাই। তেতিয়াৰে পৰা তেওঁ ফ্ৰান্সত বসবাস কৰি আহিছে।<ref name="Hollywood.com">{{cite web|url=http://www.hollywood.com/feature/fresh_face_Golshifteh_Farahani_body_of_lies_trial/5343659|title=FRESH FACE: Golshifteh Farahani|last=Christianson|first=Emily|work=Hollywood.com|access-date=25 January 2009|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20090221183323/http://www.hollywood.com/feature/fresh_face_Golshifteh_Farahani_body_of_lies_trial/5343659|archive-date=21 February 2009}}</ref>
পেৰিচলৈ স্থানান্তৰিত হোৱাৰ পিছত,<ref>{{cite web|url=http://www.hollywood.com/news/Leonardo_DiCaprios_On_Screen_Love_Interest_Fears_Iranian_Trial/5325657|title=DiCaprio Co-Star in Islamic Hot Water? at Hollywood.com|access-date=10 December 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20081009060604/http://www.hollywood.com/news/Leonardo_DiCaprios_On_Screen_Love_Interest_Fears_Iranian_Trial/5325657|archive-date=9 October 2008|url-status=deviated}}</ref> তেওঁ ৰোলেণ্ড জফে, হুনাৰ চালীম, মাৰ্জানে চাট্ৰাপী, জিম জাৰ্মুশ্ব, নীল বাৰ্জাৰ আৰু জুলিয়া ডুকুৰ্নোকে ধৰি আন বহুতো পৰিচালকৰ সৈতে কাম কৰিছে। ইয়াৰ উপৰিও মাৰ্টিন স্কোৰ্চেচিয়ে পৌৰোহিত্য কৰা ১৩ সংখ্যক মাৰা্কেচ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত তেওঁ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় জুৰীৰ এগৰাকী সদস্য আছিল। ফাৰাহানীয়ে আতিক ৰাহিমিৰ উপন্যাসৰ আধাৰত নিৰ্মিত আৰু তেওঁ নিজেই পৰিচালনা কৰা 'দ্য পেচেন্স ষ্টোন' (২০১২) ছবিত অভিনয় কৰিছিল; যিখন ছবি বেছিভাগ সমালোচকে ইতিবাচকভাৱে গ্ৰহণ কৰিছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.rottentomatoes.com/m/the_patience_stone/|title=The Patience Stone|website=Rotten Tomatoes|access-date=30 August 2014|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140713091159/http://www.rottentomatoes.com/m/the_patience_stone/|archive-date=13 July 2014}}</ref> তেওঁ ২০১২ চনৰ চিজাৰ বঁটাৰ আটাইতকৈ প্ৰতিশ্ৰুতিপূৰ্ণ অভিনেত্ৰী শাখাৰ এটি ভিডিঅ’তো অংশ লৈছিল।
২০১৬ চনত ফাৰাহানীয়ে পেৰিচৰ মঞ্চত 'আন্না কাৰেনিনা' চৰিত্ৰত অভিনয় কৰি উচ্চ প্ৰশংসা লাভ কৰে। পৰিচালক জিম জাৰ্মুশ্বৰ আমেৰিকান চলচ্চিত্ৰ 'পেটাৰচন'ত অভিনেতা এডাম ড্ৰাইভৰৰ বিপৰীতে তেওঁ ল’ৰা নামৰ মুখ্য চৰিত্ৰটোত অভিনয় কৰিছিল। ছবিখনে বিপুলভাৱে ইতিবাচক সঁহাৰি লাভ কৰে আৰু ৰটেন টমেটোজ ৱেবছাইটত ৯৬ শতাংশ অনুমোদন লাভ কৰে।
২০১৭ চনত তেওঁ কাল্পনিক চলচ্চিত্ৰ 'পাইৰেটছ অৱ দি কেৰিবিয়ান: ডেড মেন টেল নো টেলছ'ত সাগৰীয় ডাইনী শ্বানছাৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰে।<ref>{{cite web|url=http://www.palm-news.com/golshifteh-farahani-in-pirates-of-the-caribbean/|title=Golshifteh Farahani in Pirates of the Caribbean|access-date=16 July 2016|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20151130030450/http://www.palm-news.com/golshifteh-farahani-in-pirates-of-the-caribbean/|archive-date=30 November 2015}}</ref>
২০২০ চনত তেওঁ একচনধৰ্মী চলচ্চিত্ৰ 'এক্সট্ৰেকচন'ত নিক খানৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল।<ref>{{Cite web|last=Henderson|first=Odie|date=24 April 2020|title=Extraction movie review & film summary (2020)|url=https://www.rogerebert.com/reviews/extraction-movie-review-2020|access-date=17 May 2025|website=RogerEbert.com|archive-date=25 April 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200425191458/https://www.rogerebert.com/reviews/extraction-movie-review-2020|url-status=live}}</ref> ২০২৩ চনত ফাৰাহানীক ৭৩ সংখ্যক বাৰ্লিন আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰ মূল প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ জুৰী সদস্য হিচাপে বাচনি কৰা হয়। ২০২৫ চনত তেওঁ জুলিয়া ডুকুৰ্নোৰ শেহতীয়া ছবি 'আলফা'ত মুখ্য ভূমিকাত অভিনয় কৰে, যিখন ছবিৰ প্ৰিমিয়াৰ ৭৮ সংখ্যক কান চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত প্ৰদৰ্শিত হৈছিল।
=== অনা-চলচ্চিত্ৰ কৰ্ম ===
ফাৰাহানী পৰিৱেশ সংৰক্ষণৰ সৈতে জড়িত কাম-কাজৰ সৈতে সক্ৰিয়ভাৱে জড়িত থকাৰ উপৰিও ইৰাণত যক্ষ্মা ৰোগ নিৰ্মূলকৰণৰ এগৰাকী সমৰ্থক।
ইৰাণত থকাৰ সময়ত তেওঁ 'কুচ নেচিন' (নোমাডছ) নামৰ এটা বেণ্ডৰ সদস্য আছিল, যিয়ে দ্বিতীয় তেহৰাণ এভিনিউ আণ্ডাৰগ্ৰাউন্ড ৰক প্ৰতিযোগিতাত বিজয়ী হৈছিল। ইৰাণ এৰাৰ পিছত তেওঁ আন এগৰাকী নিৰ্বাসিত ইৰাণী সংগীতজ্ঞ মহচেন নামজুৰ সৈতে কাম কৰে; তেওঁলোকৰ এলবাম 'অয়' ২০০৯ চনৰ অক্টোবৰ মাহত মুক্তি লাভ কৰিছিল।
২০১৪ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত তেওঁ ২০১৪ বৰ্ষৰ বাৰ্ষিক ইণ্ডিপেণ্ডেন্ট ক্ৰিটিক্স বিউটি লিষ্টৰ (স্বতন্ত্ৰ সমালোচকৰ ধুনীয়া মুখৰ তালিকা) ষষ্ঠ স্থান লাভ কৰিছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.tccandler.com/100-beautiful-faces-2014/|title=100 Most Beautiful Faces 2014... – Independent Critics by TC Candler | Independent Critics by TC Candler|website=Tccandler.com|access-date=10 December 2016|archive-date=28 December 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141228093537/http://www.tccandler.com/100-beautiful-faces-2014/|url-status=live}}</ref>
আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰত অভিনয় কৰাৰ সময়ত হিজাব পিন্ধিবলৈ অস্বীকাৰ কৰাৰ বাবে ২০০৮ চনৰ পৰা ইৰাণৰ পৰা নিৰ্বাসিত হোৱা ফাৰাহানীয়ে মহছা আমিনীৰ মৃত্যুৰ প্ৰতিবাদক মুকলিকৈ সমৰ্থন কৰিছে।<ref>{{cite news|title=Exiled Iranian actress Golshifteh Farahani lauds protests over Amini's death|url=https://english.alarabiya.net/News/world/2022/10/11/Exiled-Iranian-actress-Golshifteh-Farahani-lauds-protests-over-Amini-s-death|access-date=30 October 2022|agency=Agence France-Presse|via=Al Arabiya|date=11 October 2022|archive-date=2 February 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230202073204/https://english.alarabiya.net/News/world/2022/10/11/Exiled-Iranian-actress-Golshifteh-Farahani-lauds-protests-over-Amini-s-death|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|last=Makooi|first=Bahar|title=French feminists mobilise in solidarity with Iranian protesters|url=https://www.france24.com/en/middle-east/20221001-french-feminists-mobilise-in-solidarity-with-iranian-protesters|access-date=30 October 2022|work=France 24|date=1 October 2022|archive-date=2 February 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230202073203/https://www.france24.com/en/middle-east/20221001-french-feminists-mobilise-in-solidarity-with-iranian-protesters|url-status=live}}</ref> ২০২২ চনৰ ২৮ অক্টোবৰত ব্ৰিটিছ ৰক বেণ্ড 'ক’ল্ডপ্লে'ই বুয়েনছ আয়াৰ্ছৰ ৰিভাৰ প্লেট ষ্টেডিয়ামত অনুষ্ঠিত তেওঁলোকৰ কনচাৰ্টত প্ৰতিবাদৰ মূল গীত হিচাপে পৰিচিত শ্বেৰভিন হাজিপুৰৰ 'বাৰায়ে' গীতটো গাবলৈ ফাৰাহানীক আমন্ত্ৰণ জনাইছিল। বেণ্ডটোৰ 'মিউজিক অব দ্য স্ফিয়াৰ্ছ ৱৰ্ল্ড ট্যুৰ'ৰ লেটিন আমেৰিকা ভ্ৰমণৰ অংশ হিচাপে এই কনচাৰ্টটো সমগ্ৰ বিশ্বৰ ৭০ খনতকৈও অধিক দেশৰ ৩৫০০ তকৈও অধিক ছবিগৃহত পোনপটীয়াকৈ সম্প্ৰচাৰ কৰা হৈছিল।<ref name="Coldplay">{{cite news|last=Gillett|first=Katy|title=Coldplay perform 'Baraye' in Farsi with Iranian actress Golshifteh Farahani|url=https://www.thenationalnews.com/arts-culture/music-stage/2022/10/30/coldplay-perform-baraye-in-farsi-with-iranian-actress-golshifteh-farahani/|access-date=30 October 2022|work=The National|date=30 October 2022|archive-date=2 February 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230202073204/https://www.thenationalnews.com/arts-culture/music-stage/2022/10/30/coldplay-perform-baraye-in-farsi-with-iranian-actress-golshifteh-farahani/|url-status=live}}</ref>
t3xt6ev51k221oq825hywrzxzovu97v
607040
607039
2026-05-18T10:46:03Z
Duhita Ragini Kalita
46712
607040
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox person
| name = গোলশ্বিফতেহ ফাৰাহানী
| image = Golshifteh Farahani at the 2024 Toronto International Film Festival 5 (cropped).jpg
| caption = ২০২৪ বৰ্ষত ফাৰাহানী
| native_name = گلشیفته فراهانی
| native_name_lang = Fa
| birth_name = ৰাহাৱাৰ্ড ফাৰাহানী
| birth_date = {{birth date and age|1983|07|10|df=y}}
| birth_place = [[তেহৰাণ]], [[ইৰাণ]]
| citizenship = {{flatlist|
* ইৰাণ
* ফ্ৰান্স
}}
| occupation = অভিনেত্ৰী
| alma_mater = ইউনিভাৰ্চিটি অব এপ্লাইড ছায়েন্স এণ্ড টেকন’লজী<ref>{{cite web|title=Golshifteh Farahani|url=http://www.sourehcinema.com/People/People.aspx?Id=138112270439/|publisher=Soureh Cinema|access-date=18 June 2023|lang=fa|archive-date=5 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160305033402/http://www.sourehcinema.com/People/People.aspx?Id=138112270439/|url-status=live}}</ref>
| years_active = ১৯৯৬–বৰ্তমান
| spouse = {{marriage|অমিন মাহদাৱী|2003|2011|end={{abbr|sep.|separated}}}}<br />{{marriage|ক্্ৰিষ্টোছ ডৰ্জ ৱাকাৰ|2015|2018|end={{abbr|sep.|separated}}}}
| father = বেহজাদ ফাৰাহানী
| relatives = শ্বাগায়েক ফাৰাহানী (ভনীয়েক)
}}
'''ৰাহাৱাৰ্ড ফাৰাহানী''' ({{langx|fa|رهاورد فراهانی}}; জন্ম: ১০ জুলাই, ১৯৮৩), পেছাগতভাৱে '''গোলশ্বিফতেহ ফাৰাহানী''' নামেৰে পৰিচিত, এগৰাকী ইৰাণী আৰু ফৰাচী অভিনেত্ৰী। তেওঁ 'এম ফৰ মাদাৰ' (২০০৬), 'বডী অব লাইজ' (২০০৮), 'এবাউট এলি' (২০০৯), 'দ্য পেচেন্স ষ্টোন' (২০১২), 'পেটাৰচন' (২০১৬), 'গাৰ্লছ অব দ্য ছান' (২০১৮), 'এক্সট্ৰেকচন' (২০২০) আৰু ইয়াৰ পৰৱৰ্তী সংস্কৰণ 'এক্সট্ৰেকচন ২' (২০২৩), আৰু 'ইনভেচন' (২০২১–বৰ্তমান) ধাৰাবাহিকত কৰা অভিনয়ৰ বাবে বিশেষভাৱে জনাজাত। 'দ্য পেচেন্স ষ্টোন' ছবিখনত কৰা অনবদ্য অভিনয়ৰ বাবে তেওঁ ৩৯ সংখ্যক চিজাৰ বঁটাত মোষ্ট প্ৰমিজিং এক্ট্ৰেছ (আটাইতকেই প্ৰতিশ্ৰুতিপূৰ্ণ অভিনেত্ৰী) শাখাত মনোনীত হৈছিল।
== প্ৰাৰম্ভিক জীৱন ==
[[File:Press Conference of M For Mother, Fars news agency office - 8 November 2006 (7 8508170088 L600.jpg|thumb|২০০৬ বৰ্ষত ফাৰাহানী]]
ফাৰাহানীৰ জন্ম ইৰাণৰ তেহৰাণত হৈছিল। তেওঁৰ পিতৃ বেহজাদ ফাৰাহানী এজন থিয়েটাৰ পৰিচালক তথা অভিনেতা আৰু মাতৃ ফাহিমেহ ৰহীমিনিয়া এগৰাকী মঞ্চ অভিনেত্ৰী। তেওঁৰ ভগ্নী শ্বাগায়েক ফাৰাহানীও এগৰাকী অভিনেত্ৰী।<ref name="Guardian">{{cite web|url=https://www.theguardian.com/commentisfree/2008/aug/22/iran.middleeast|title=Hollywood postponed|last=Tehrani|first=Souraya|date=22 August 2008|work=TheGuardian.com|access-date=2 April 2021|archive-date=26 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210126033910/http://www.theguardian.com/commentisfree/2008/aug/22/iran.middleeast|url-status=live}}</ref> 'গোলশ্বিফতেহ' নামটো তেওঁৰ পিতৃয়ে তৈয়াৰ কৰিছিল যাৰ অৰ্থ হৈছে 'মৰমৰ ফুল', আনহাতে তেওঁৰ আইনী নাম হৈছে ৰাহাৱাৰ্ড, যাৰ অৰ্থ 'পথৰ উপহাৰ'।
তেওঁ পাঁচ বছৰ বয়সৰ পৰাই সংগীত আৰু পিয়ানো শিকাৰ কাম আৰম্ভ কৰিছিল আৰু পিছলৈ তেহৰাণৰ এখন সংগীত বিদ্যালয়ত নাম ভৰ্তি কৰে। ১৪ বছৰ বয়সত তেওঁ দাৰিউশ্ব মেহৰ্জুইৰ 'দ্য পিয়েৰ ট্ৰী' ছবিখনত মুখ্য চৰিত্ৰত অভিনয় কৰাৰ সুযোগ পায়। এই চৰিত্ৰটোৰ বাবে তেওঁ তেহৰাণত অনুষ্ঠিত ১৬ সংখ্যক ফাজৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শাখাৰ পৰা শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰীৰ ক্ৰিষ্টাল ৰক বঁটা লাভ কৰে।<ref name="Rouiller">{{Cite web|last=Rouiller|first=Nathalie|date=14 October 2019|title=Golshifteh Farahani, aveuglante|url=https://next.liberation.fr/cinema/2019/10/14/golshifteh-farahani-aveuglante_1757532|access-date=19 November 2021|website=Libération|quote=Sur les registres, la belle s'appelle Rahavard, "cadeau de la route", en allusion aux chemins de hasard et à leurs surprises d'importance. [...] On l'imaginait double nationale, elle affirme n'avoir qu'un passeport, le tricolore [...] "On n'est pas responsable de la peur des homes", dit l'ex de Louis Garrel, deux fois mariée et séparée...|archive-date=14 May 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220514094300/https://www.liberation.fr/cinema/2019/10/14/golshifteh-farahani-aveuglante_1757532/|url-status=live}}</ref>
== কৰ্মজীৱন ==
[[File:Golshifteh Farahani Cannes 2018.jpg|thumb|left|২০১৮ বৰ্ষত কান চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত ফাৰাহানী]]
ফাৰাহানীয়ে 'এবাউট এলি' নামৰ নাট্যধৰ্মী চলচ্চিত্ৰখনত অভিনয় কৰিছিল, যিখনে ২০০৯ চনৰ ট্ৰাইবেকা চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত শ্ৰেষ্ঠ ছবিৰ বঁটা আৰু বাৰ্লিন আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত চিলভাৰ বিয়েৰ বঁটা লাভ কৰিছিল। হলিউডৰ ছবি 'বডী অব লাইজ'ত কৰা অভিনয়ৰ বাবে ইৰাণ কৰ্তৃপক্ষই ইয়াক আমেৰিকান প্ৰচাৰৰ সৈতে সহযোগিতা আৰু হিজাব নিপিন্ধাকৈ কৰা অভিনয়ৰ বাবে ইছলামিক আইন উলংঘন বুলি গণ্য কৰে। ইয়াৰ ফলস্বৰূপে ২০০৯ চনৰ পৰা তেওঁক ইৰাণলৈ ঘূৰি আহিবলৈ আৰু তাত কাম কৰিবলৈ অনুমতি দিয়া হোৱা নাই। তেতিয়াৰে পৰা তেওঁ ফ্ৰান্সত বসবাস কৰি আহিছে।<ref name="Hollywood.com">{{cite web|url=http://www.hollywood.com/feature/fresh_face_Golshifteh_Farahani_body_of_lies_trial/5343659|title=FRESH FACE: Golshifteh Farahani|last=Christianson|first=Emily|work=Hollywood.com|access-date=25 January 2009|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20090221183323/http://www.hollywood.com/feature/fresh_face_Golshifteh_Farahani_body_of_lies_trial/5343659|archive-date=21 February 2009}}</ref>
পেৰিচলৈ স্থানান্তৰিত হোৱাৰ পিছত,<ref>{{cite web|url=http://www.hollywood.com/news/Leonardo_DiCaprios_On_Screen_Love_Interest_Fears_Iranian_Trial/5325657|title=DiCaprio Co-Star in Islamic Hot Water? at Hollywood.com|access-date=10 December 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20081009060604/http://www.hollywood.com/news/Leonardo_DiCaprios_On_Screen_Love_Interest_Fears_Iranian_Trial/5325657|archive-date=9 October 2008|url-status=deviated}}</ref> তেওঁ ৰোলেণ্ড জফে, হুনাৰ চালীম, মাৰ্জানে চাট্ৰাপী, জিম জাৰ্মুশ্ব, নীল বাৰ্জাৰ আৰু জুলিয়া ডুকুৰ্নোকে ধৰি আন বহুতো পৰিচালকৰ সৈতে কাম কৰিছে। ইয়াৰ উপৰিও মাৰ্টিন স্কোৰ্চেচিয়ে পৌৰোহিত্য কৰা ১৩ সংখ্যক মাৰা্কেচ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত তেওঁ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় জুৰীৰ এগৰাকী সদস্য আছিল। ফাৰাহানীয়ে আতিক ৰাহিমিৰ উপন্যাসৰ আধাৰত নিৰ্মিত আৰু তেওঁ নিজেই পৰিচালনা কৰা 'দ্য পেচেন্স ষ্টোন' (২০১২) ছবিত অভিনয় কৰিছিল; যিখন ছবি বেছিভাগ সমালোচকে ইতিবাচকভাৱে গ্ৰহণ কৰিছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.rottentomatoes.com/m/the_patience_stone/|title=The Patience Stone|website=Rotten Tomatoes|access-date=30 August 2014|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140713091159/http://www.rottentomatoes.com/m/the_patience_stone/|archive-date=13 July 2014}}</ref> তেওঁ ২০১২ চনৰ চিজাৰ বঁটাৰ আটাইতকৈ প্ৰতিশ্ৰুতিপূৰ্ণ অভিনেত্ৰী শাখাৰ এটি ভিডিঅ’তো অংশ লৈছিল।
২০১৬ চনত ফাৰাহানীয়ে পেৰিচৰ মঞ্চত 'আন্না কাৰেনিনা' চৰিত্ৰত অভিনয় কৰি উচ্চ প্ৰশংসা লাভ কৰে। পৰিচালক জিম জাৰ্মুশ্বৰ আমেৰিকান চলচ্চিত্ৰ 'পেটাৰচন'ত অভিনেতা এডাম ড্ৰাইভৰৰ বিপৰীতে তেওঁ ল’ৰা নামৰ মুখ্য চৰিত্ৰটোত অভিনয় কৰিছিল। ছবিখনে বিপুলভাৱে ইতিবাচক সঁহাৰি লাভ কৰে আৰু ৰটেন টমেটোজ ৱেবছাইটত ৯৬ শতাংশ অনুমোদন লাভ কৰে।
২০১৭ চনত তেওঁ কাল্পনিক চলচ্চিত্ৰ 'পাইৰেটছ অৱ দি কেৰিবিয়ান: ডেড মেন টেল নো টেলছ'ত সাগৰীয় ডাইনী শ্বানছাৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰে।<ref>{{cite web|url=http://www.palm-news.com/golshifteh-farahani-in-pirates-of-the-caribbean/|title=Golshifteh Farahani in Pirates of the Caribbean|access-date=16 July 2016|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20151130030450/http://www.palm-news.com/golshifteh-farahani-in-pirates-of-the-caribbean/|archive-date=30 November 2015}}</ref>
২০২০ চনত তেওঁ একচনধৰ্মী চলচ্চিত্ৰ 'এক্সট্ৰেকচন'ত নিক খানৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল।<ref>{{Cite web|last=Henderson|first=Odie|date=24 April 2020|title=Extraction movie review & film summary (2020)|url=https://www.rogerebert.com/reviews/extraction-movie-review-2020|access-date=17 May 2025|website=RogerEbert.com|archive-date=25 April 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200425191458/https://www.rogerebert.com/reviews/extraction-movie-review-2020|url-status=live}}</ref> ২০২৩ চনত ফাৰাহানীক ৭৩ সংখ্যক বাৰ্লিন আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰ মূল প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ জুৰী সদস্য হিচাপে বাচনি কৰা হয়। ২০২৫ চনত তেওঁ জুলিয়া ডুকুৰ্নোৰ শেহতীয়া ছবি 'আলফা'ত মুখ্য ভূমিকাত অভিনয় কৰে, যিখন ছবিৰ প্ৰিমিয়াৰ ৭৮ সংখ্যক কান চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত প্ৰদৰ্শিত হৈছিল।
=== অনা-চলচ্চিত্ৰ কৰ্ম ===
ফাৰাহানী পৰিৱেশ সংৰক্ষণৰ সৈতে জড়িত কাম-কাজৰ সৈতে সক্ৰিয়ভাৱে জড়িত থকাৰ উপৰিও ইৰাণত যক্ষ্মা ৰোগ নিৰ্মূলকৰণৰ এগৰাকী সমৰ্থক।
ইৰাণত থকাৰ সময়ত তেওঁ 'কুচ নেচিন' (নোমাডছ) নামৰ এটা বেণ্ডৰ সদস্য আছিল, যিয়ে দ্বিতীয় তেহৰাণ এভিনিউ আণ্ডাৰগ্ৰাউন্ড ৰক প্ৰতিযোগিতাত বিজয়ী হৈছিল। ইৰাণ এৰাৰ পিছত তেওঁ আন এগৰাকী নিৰ্বাসিত ইৰাণী সংগীতজ্ঞ মহচেন নামজুৰ সৈতে কাম কৰে; তেওঁলোকৰ এলবাম 'অয়' ২০০৯ চনৰ অক্টোবৰ মাহত মুক্তি লাভ কৰিছিল।
২০১৪ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত তেওঁ ২০১৪ বৰ্ষৰ বাৰ্ষিক ইণ্ডিপেণ্ডেন্ট ক্ৰিটিক্স বিউটি লিষ্টৰ (স্বতন্ত্ৰ সমালোচকৰ ধুনীয়া মুখৰ তালিকা) ষষ্ঠ স্থান লাভ কৰিছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.tccandler.com/100-beautiful-faces-2014/|title=100 Most Beautiful Faces 2014... – Independent Critics by TC Candler | Independent Critics by TC Candler|website=Tccandler.com|access-date=10 December 2016|archive-date=28 December 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141228093537/http://www.tccandler.com/100-beautiful-faces-2014/|url-status=live}}</ref>
আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰত অভিনয় কৰাৰ সময়ত হিজাব পিন্ধিবলৈ অস্বীকাৰ কৰাৰ বাবে ২০০৮ চনৰ পৰা ইৰাণৰ পৰা নিৰ্বাসিত হোৱা ফাৰাহানীয়ে মহছা আমিনীৰ মৃত্যুৰ প্ৰতিবাদক মুকলিকৈ সমৰ্থন কৰিছে।<ref>{{cite news|title=Exiled Iranian actress Golshifteh Farahani lauds protests over Amini's death|url=https://english.alarabiya.net/News/world/2022/10/11/Exiled-Iranian-actress-Golshifteh-Farahani-lauds-protests-over-Amini-s-death|access-date=30 October 2022|agency=Agence France-Presse|via=Al Arabiya|date=11 October 2022|archive-date=2 February 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230202073204/https://english.alarabiya.net/News/world/2022/10/11/Exiled-Iranian-actress-Golshifteh-Farahani-lauds-protests-over-Amini-s-death|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|last=Makooi|first=Bahar|title=French feminists mobilise in solidarity with Iranian protesters|url=https://www.france24.com/en/middle-east/20221001-french-feminists-mobilise-in-solidarity-with-iranian-protesters|access-date=30 October 2022|work=France 24|date=1 October 2022|archive-date=2 February 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230202073203/https://www.france24.com/en/middle-east/20221001-french-feminists-mobilise-in-solidarity-with-iranian-protesters|url-status=live}}</ref> ২০২২ চনৰ ২৮ অক্টোবৰত ব্ৰিটিছ ৰক বেণ্ড 'ক’ল্ডপ্লে'ই বুয়েনছ আয়াৰ্ছৰ ৰিভাৰ প্লেট ষ্টেডিয়ামত অনুষ্ঠিত তেওঁলোকৰ কনচাৰ্টত প্ৰতিবাদৰ মূল গীত হিচাপে পৰিচিত শ্বেৰভিন হাজিপুৰৰ 'বাৰায়ে' গীতটো গাবলৈ ফাৰাহানীক আমন্ত্ৰণ জনাইছিল। বেণ্ডটোৰ 'মিউজিক অব দ্য স্ফিয়াৰ্ছ ৱৰ্ল্ড ট্যুৰ'ৰ লেটিন আমেৰিকা ভ্ৰমণৰ অংশ হিচাপে এই কনচাৰ্টটো সমগ্ৰ বিশ্বৰ ৭০ খনতকৈও অধিক দেশৰ ৩৫০০ তকৈও অধিক ছবিগৃহত পোনপটীয়াকৈ সম্প্ৰচাৰ কৰা হৈছিল।<ref name="Coldplay">{{cite news|last=Gillett|first=Katy|title=Coldplay perform 'Baraye' in Farsi with Iranian actress Golshifteh Farahani|url=https://www.thenationalnews.com/arts-culture/music-stage/2022/10/30/coldplay-perform-baraye-in-farsi-with-iranian-actress-golshifteh-farahani/|access-date=30 October 2022|work=The National|date=30 October 2022|archive-date=2 February 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230202073204/https://www.thenationalnews.com/arts-culture/music-stage/2022/10/30/coldplay-perform-baraye-in-farsi-with-iranian-actress-golshifteh-farahani/|url-status=live}}</ref>
==তথ্যসূত্ৰ==
{{Reflist}}
==বাহ্যিক সংযোগ==
2lp637yg7m611zsahcjn617i2l3sz9u
607042
607040
2026-05-18T10:47:46Z
Duhita Ragini Kalita
46712
/* বাহ্যিক সংযোগ */
607042
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox person
| name = গোলশ্বিফতেহ ফাৰাহানী
| image = Golshifteh Farahani at the 2024 Toronto International Film Festival 5 (cropped).jpg
| caption = ২০২৪ বৰ্ষত ফাৰাহানী
| native_name = گلشیفته فراهانی
| native_name_lang = Fa
| birth_name = ৰাহাৱাৰ্ড ফাৰাহানী
| birth_date = {{birth date and age|1983|07|10|df=y}}
| birth_place = [[তেহৰাণ]], [[ইৰাণ]]
| citizenship = {{flatlist|
* ইৰাণ
* ফ্ৰান্স
}}
| occupation = অভিনেত্ৰী
| alma_mater = ইউনিভাৰ্চিটি অব এপ্লাইড ছায়েন্স এণ্ড টেকন’লজী<ref>{{cite web|title=Golshifteh Farahani|url=http://www.sourehcinema.com/People/People.aspx?Id=138112270439/|publisher=Soureh Cinema|access-date=18 June 2023|lang=fa|archive-date=5 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160305033402/http://www.sourehcinema.com/People/People.aspx?Id=138112270439/|url-status=live}}</ref>
| years_active = ১৯৯৬–বৰ্তমান
| spouse = {{marriage|অমিন মাহদাৱী|2003|2011|end={{abbr|sep.|separated}}}}<br />{{marriage|ক্্ৰিষ্টোছ ডৰ্জ ৱাকাৰ|2015|2018|end={{abbr|sep.|separated}}}}
| father = বেহজাদ ফাৰাহানী
| relatives = শ্বাগায়েক ফাৰাহানী (ভনীয়েক)
}}
'''ৰাহাৱাৰ্ড ফাৰাহানী''' ({{langx|fa|رهاورد فراهانی}}; জন্ম: ১০ জুলাই, ১৯৮৩), পেছাগতভাৱে '''গোলশ্বিফতেহ ফাৰাহানী''' নামেৰে পৰিচিত, এগৰাকী ইৰাণী আৰু ফৰাচী অভিনেত্ৰী। তেওঁ 'এম ফৰ মাদাৰ' (২০০৬), 'বডী অব লাইজ' (২০০৮), 'এবাউট এলি' (২০০৯), 'দ্য পেচেন্স ষ্টোন' (২০১২), 'পেটাৰচন' (২০১৬), 'গাৰ্লছ অব দ্য ছান' (২০১৮), 'এক্সট্ৰেকচন' (২০২০) আৰু ইয়াৰ পৰৱৰ্তী সংস্কৰণ 'এক্সট্ৰেকচন ২' (২০২৩), আৰু 'ইনভেচন' (২০২১–বৰ্তমান) ধাৰাবাহিকত কৰা অভিনয়ৰ বাবে বিশেষভাৱে জনাজাত। 'দ্য পেচেন্স ষ্টোন' ছবিখনত কৰা অনবদ্য অভিনয়ৰ বাবে তেওঁ ৩৯ সংখ্যক চিজাৰ বঁটাত মোষ্ট প্ৰমিজিং এক্ট্ৰেছ (আটাইতকেই প্ৰতিশ্ৰুতিপূৰ্ণ অভিনেত্ৰী) শাখাত মনোনীত হৈছিল।
== প্ৰাৰম্ভিক জীৱন ==
[[File:Press Conference of M For Mother, Fars news agency office - 8 November 2006 (7 8508170088 L600.jpg|thumb|২০০৬ বৰ্ষত ফাৰাহানী]]
ফাৰাহানীৰ জন্ম ইৰাণৰ তেহৰাণত হৈছিল। তেওঁৰ পিতৃ বেহজাদ ফাৰাহানী এজন থিয়েটাৰ পৰিচালক তথা অভিনেতা আৰু মাতৃ ফাহিমেহ ৰহীমিনিয়া এগৰাকী মঞ্চ অভিনেত্ৰী। তেওঁৰ ভগ্নী শ্বাগায়েক ফাৰাহানীও এগৰাকী অভিনেত্ৰী।<ref name="Guardian">{{cite web|url=https://www.theguardian.com/commentisfree/2008/aug/22/iran.middleeast|title=Hollywood postponed|last=Tehrani|first=Souraya|date=22 August 2008|work=TheGuardian.com|access-date=2 April 2021|archive-date=26 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210126033910/http://www.theguardian.com/commentisfree/2008/aug/22/iran.middleeast|url-status=live}}</ref> 'গোলশ্বিফতেহ' নামটো তেওঁৰ পিতৃয়ে তৈয়াৰ কৰিছিল যাৰ অৰ্থ হৈছে 'মৰমৰ ফুল', আনহাতে তেওঁৰ আইনী নাম হৈছে ৰাহাৱাৰ্ড, যাৰ অৰ্থ 'পথৰ উপহাৰ'।
তেওঁ পাঁচ বছৰ বয়সৰ পৰাই সংগীত আৰু পিয়ানো শিকাৰ কাম আৰম্ভ কৰিছিল আৰু পিছলৈ তেহৰাণৰ এখন সংগীত বিদ্যালয়ত নাম ভৰ্তি কৰে। ১৪ বছৰ বয়সত তেওঁ দাৰিউশ্ব মেহৰ্জুইৰ 'দ্য পিয়েৰ ট্ৰী' ছবিখনত মুখ্য চৰিত্ৰত অভিনয় কৰাৰ সুযোগ পায়। এই চৰিত্ৰটোৰ বাবে তেওঁ তেহৰাণত অনুষ্ঠিত ১৬ সংখ্যক ফাজৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শাখাৰ পৰা শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰীৰ ক্ৰিষ্টাল ৰক বঁটা লাভ কৰে।<ref name="Rouiller">{{Cite web|last=Rouiller|first=Nathalie|date=14 October 2019|title=Golshifteh Farahani, aveuglante|url=https://next.liberation.fr/cinema/2019/10/14/golshifteh-farahani-aveuglante_1757532|access-date=19 November 2021|website=Libération|quote=Sur les registres, la belle s'appelle Rahavard, "cadeau de la route", en allusion aux chemins de hasard et à leurs surprises d'importance. [...] On l'imaginait double nationale, elle affirme n'avoir qu'un passeport, le tricolore [...] "On n'est pas responsable de la peur des homes", dit l'ex de Louis Garrel, deux fois mariée et séparée...|archive-date=14 May 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220514094300/https://www.liberation.fr/cinema/2019/10/14/golshifteh-farahani-aveuglante_1757532/|url-status=live}}</ref>
== কৰ্মজীৱন ==
[[File:Golshifteh Farahani Cannes 2018.jpg|thumb|left|২০১৮ বৰ্ষত কান চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত ফাৰাহানী]]
ফাৰাহানীয়ে 'এবাউট এলি' নামৰ নাট্যধৰ্মী চলচ্চিত্ৰখনত অভিনয় কৰিছিল, যিখনে ২০০৯ চনৰ ট্ৰাইবেকা চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত শ্ৰেষ্ঠ ছবিৰ বঁটা আৰু বাৰ্লিন আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত চিলভাৰ বিয়েৰ বঁটা লাভ কৰিছিল। হলিউডৰ ছবি 'বডী অব লাইজ'ত কৰা অভিনয়ৰ বাবে ইৰাণ কৰ্তৃপক্ষই ইয়াক আমেৰিকান প্ৰচাৰৰ সৈতে সহযোগিতা আৰু হিজাব নিপিন্ধাকৈ কৰা অভিনয়ৰ বাবে ইছলামিক আইন উলংঘন বুলি গণ্য কৰে। ইয়াৰ ফলস্বৰূপে ২০০৯ চনৰ পৰা তেওঁক ইৰাণলৈ ঘূৰি আহিবলৈ আৰু তাত কাম কৰিবলৈ অনুমতি দিয়া হোৱা নাই। তেতিয়াৰে পৰা তেওঁ ফ্ৰান্সত বসবাস কৰি আহিছে।<ref name="Hollywood.com">{{cite web|url=http://www.hollywood.com/feature/fresh_face_Golshifteh_Farahani_body_of_lies_trial/5343659|title=FRESH FACE: Golshifteh Farahani|last=Christianson|first=Emily|work=Hollywood.com|access-date=25 January 2009|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20090221183323/http://www.hollywood.com/feature/fresh_face_Golshifteh_Farahani_body_of_lies_trial/5343659|archive-date=21 February 2009}}</ref>
পেৰিচলৈ স্থানান্তৰিত হোৱাৰ পিছত,<ref>{{cite web|url=http://www.hollywood.com/news/Leonardo_DiCaprios_On_Screen_Love_Interest_Fears_Iranian_Trial/5325657|title=DiCaprio Co-Star in Islamic Hot Water? at Hollywood.com|access-date=10 December 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20081009060604/http://www.hollywood.com/news/Leonardo_DiCaprios_On_Screen_Love_Interest_Fears_Iranian_Trial/5325657|archive-date=9 October 2008|url-status=deviated}}</ref> তেওঁ ৰোলেণ্ড জফে, হুনাৰ চালীম, মাৰ্জানে চাট্ৰাপী, জিম জাৰ্মুশ্ব, নীল বাৰ্জাৰ আৰু জুলিয়া ডুকুৰ্নোকে ধৰি আন বহুতো পৰিচালকৰ সৈতে কাম কৰিছে। ইয়াৰ উপৰিও মাৰ্টিন স্কোৰ্চেচিয়ে পৌৰোহিত্য কৰা ১৩ সংখ্যক মাৰা্কেচ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত তেওঁ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় জুৰীৰ এগৰাকী সদস্য আছিল। ফাৰাহানীয়ে আতিক ৰাহিমিৰ উপন্যাসৰ আধাৰত নিৰ্মিত আৰু তেওঁ নিজেই পৰিচালনা কৰা 'দ্য পেচেন্স ষ্টোন' (২০১২) ছবিত অভিনয় কৰিছিল; যিখন ছবি বেছিভাগ সমালোচকে ইতিবাচকভাৱে গ্ৰহণ কৰিছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.rottentomatoes.com/m/the_patience_stone/|title=The Patience Stone|website=Rotten Tomatoes|access-date=30 August 2014|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140713091159/http://www.rottentomatoes.com/m/the_patience_stone/|archive-date=13 July 2014}}</ref> তেওঁ ২০১২ চনৰ চিজাৰ বঁটাৰ আটাইতকৈ প্ৰতিশ্ৰুতিপূৰ্ণ অভিনেত্ৰী শাখাৰ এটি ভিডিঅ’তো অংশ লৈছিল।
২০১৬ চনত ফাৰাহানীয়ে পেৰিচৰ মঞ্চত 'আন্না কাৰেনিনা' চৰিত্ৰত অভিনয় কৰি উচ্চ প্ৰশংসা লাভ কৰে। পৰিচালক জিম জাৰ্মুশ্বৰ আমেৰিকান চলচ্চিত্ৰ 'পেটাৰচন'ত অভিনেতা এডাম ড্ৰাইভৰৰ বিপৰীতে তেওঁ ল’ৰা নামৰ মুখ্য চৰিত্ৰটোত অভিনয় কৰিছিল। ছবিখনে বিপুলভাৱে ইতিবাচক সঁহাৰি লাভ কৰে আৰু ৰটেন টমেটোজ ৱেবছাইটত ৯৬ শতাংশ অনুমোদন লাভ কৰে।
২০১৭ চনত তেওঁ কাল্পনিক চলচ্চিত্ৰ 'পাইৰেটছ অৱ দি কেৰিবিয়ান: ডেড মেন টেল নো টেলছ'ত সাগৰীয় ডাইনী শ্বানছাৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰে।<ref>{{cite web|url=http://www.palm-news.com/golshifteh-farahani-in-pirates-of-the-caribbean/|title=Golshifteh Farahani in Pirates of the Caribbean|access-date=16 July 2016|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20151130030450/http://www.palm-news.com/golshifteh-farahani-in-pirates-of-the-caribbean/|archive-date=30 November 2015}}</ref>
২০২০ চনত তেওঁ একচনধৰ্মী চলচ্চিত্ৰ 'এক্সট্ৰেকচন'ত নিক খানৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল।<ref>{{Cite web|last=Henderson|first=Odie|date=24 April 2020|title=Extraction movie review & film summary (2020)|url=https://www.rogerebert.com/reviews/extraction-movie-review-2020|access-date=17 May 2025|website=RogerEbert.com|archive-date=25 April 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200425191458/https://www.rogerebert.com/reviews/extraction-movie-review-2020|url-status=live}}</ref> ২০২৩ চনত ফাৰাহানীক ৭৩ সংখ্যক বাৰ্লিন আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰ মূল প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ জুৰী সদস্য হিচাপে বাচনি কৰা হয়। ২০২৫ চনত তেওঁ জুলিয়া ডুকুৰ্নোৰ শেহতীয়া ছবি 'আলফা'ত মুখ্য ভূমিকাত অভিনয় কৰে, যিখন ছবিৰ প্ৰিমিয়াৰ ৭৮ সংখ্যক কান চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত প্ৰদৰ্শিত হৈছিল।
=== অনা-চলচ্চিত্ৰ কৰ্ম ===
ফাৰাহানী পৰিৱেশ সংৰক্ষণৰ সৈতে জড়িত কাম-কাজৰ সৈতে সক্ৰিয়ভাৱে জড়িত থকাৰ উপৰিও ইৰাণত যক্ষ্মা ৰোগ নিৰ্মূলকৰণৰ এগৰাকী সমৰ্থক।
ইৰাণত থকাৰ সময়ত তেওঁ 'কুচ নেচিন' (নোমাডছ) নামৰ এটা বেণ্ডৰ সদস্য আছিল, যিয়ে দ্বিতীয় তেহৰাণ এভিনিউ আণ্ডাৰগ্ৰাউন্ড ৰক প্ৰতিযোগিতাত বিজয়ী হৈছিল। ইৰাণ এৰাৰ পিছত তেওঁ আন এগৰাকী নিৰ্বাসিত ইৰাণী সংগীতজ্ঞ মহচেন নামজুৰ সৈতে কাম কৰে; তেওঁলোকৰ এলবাম 'অয়' ২০০৯ চনৰ অক্টোবৰ মাহত মুক্তি লাভ কৰিছিল।
২০১৪ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত তেওঁ ২০১৪ বৰ্ষৰ বাৰ্ষিক ইণ্ডিপেণ্ডেন্ট ক্ৰিটিক্স বিউটি লিষ্টৰ (স্বতন্ত্ৰ সমালোচকৰ ধুনীয়া মুখৰ তালিকা) ষষ্ঠ স্থান লাভ কৰিছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.tccandler.com/100-beautiful-faces-2014/|title=100 Most Beautiful Faces 2014... – Independent Critics by TC Candler | Independent Critics by TC Candler|website=Tccandler.com|access-date=10 December 2016|archive-date=28 December 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141228093537/http://www.tccandler.com/100-beautiful-faces-2014/|url-status=live}}</ref>
আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰত অভিনয় কৰাৰ সময়ত হিজাব পিন্ধিবলৈ অস্বীকাৰ কৰাৰ বাবে ২০০৮ চনৰ পৰা ইৰাণৰ পৰা নিৰ্বাসিত হোৱা ফাৰাহানীয়ে মহছা আমিনীৰ মৃত্যুৰ প্ৰতিবাদক মুকলিকৈ সমৰ্থন কৰিছে।<ref>{{cite news|title=Exiled Iranian actress Golshifteh Farahani lauds protests over Amini's death|url=https://english.alarabiya.net/News/world/2022/10/11/Exiled-Iranian-actress-Golshifteh-Farahani-lauds-protests-over-Amini-s-death|access-date=30 October 2022|agency=Agence France-Presse|via=Al Arabiya|date=11 October 2022|archive-date=2 February 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230202073204/https://english.alarabiya.net/News/world/2022/10/11/Exiled-Iranian-actress-Golshifteh-Farahani-lauds-protests-over-Amini-s-death|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|last=Makooi|first=Bahar|title=French feminists mobilise in solidarity with Iranian protesters|url=https://www.france24.com/en/middle-east/20221001-french-feminists-mobilise-in-solidarity-with-iranian-protesters|access-date=30 October 2022|work=France 24|date=1 October 2022|archive-date=2 February 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230202073203/https://www.france24.com/en/middle-east/20221001-french-feminists-mobilise-in-solidarity-with-iranian-protesters|url-status=live}}</ref> ২০২২ চনৰ ২৮ অক্টোবৰত ব্ৰিটিছ ৰক বেণ্ড 'ক’ল্ডপ্লে'ই বুয়েনছ আয়াৰ্ছৰ ৰিভাৰ প্লেট ষ্টেডিয়ামত অনুষ্ঠিত তেওঁলোকৰ কনচাৰ্টত প্ৰতিবাদৰ মূল গীত হিচাপে পৰিচিত শ্বেৰভিন হাজিপুৰৰ 'বাৰায়ে' গীতটো গাবলৈ ফাৰাহানীক আমন্ত্ৰণ জনাইছিল। বেণ্ডটোৰ 'মিউজিক অব দ্য স্ফিয়াৰ্ছ ৱৰ্ল্ড ট্যুৰ'ৰ লেটিন আমেৰিকা ভ্ৰমণৰ অংশ হিচাপে এই কনচাৰ্টটো সমগ্ৰ বিশ্বৰ ৭০ খনতকৈও অধিক দেশৰ ৩৫০০ তকৈও অধিক ছবিগৃহত পোনপটীয়াকৈ সম্প্ৰচাৰ কৰা হৈছিল।<ref name="Coldplay">{{cite news|last=Gillett|first=Katy|title=Coldplay perform 'Baraye' in Farsi with Iranian actress Golshifteh Farahani|url=https://www.thenationalnews.com/arts-culture/music-stage/2022/10/30/coldplay-perform-baraye-in-farsi-with-iranian-actress-golshifteh-farahani/|access-date=30 October 2022|work=The National|date=30 October 2022|archive-date=2 February 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230202073204/https://www.thenationalnews.com/arts-culture/music-stage/2022/10/30/coldplay-perform-baraye-in-farsi-with-iranian-actress-golshifteh-farahani/|url-status=live}}</ref>
==তথ্যসূত্ৰ==
{{Reflist}}
==বাহ্যিক সংযোগ==
<!-- Per [[WP:ELMINOFFICIAL]], choose one official website only. -->
{{Commons}}
* {{IMDb name}}
qsdld1f9zvvvigkgzoyne811z848c1i
607043
607042
2026-05-18T10:49:48Z
Duhita Ragini Kalita
46712
[[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল।
607043
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox person
| name = গোলশ্বিফতেহ ফাৰাহানী
| image = Golshifteh Farahani at the 2024 Toronto International Film Festival 5 (cropped).jpg
| caption = ২০২৪ বৰ্ষত ফাৰাহানী
| native_name = گلشیفته فراهانی
| native_name_lang = Fa
| birth_name = ৰাহাৱাৰ্ড ফাৰাহানী
| birth_date = {{birth date and age|1983|07|10|df=y}}
| birth_place = [[তেহৰাণ]], [[ইৰাণ]]
| citizenship = {{flatlist|
* ইৰাণ
* ফ্ৰান্স
}}
| occupation = অভিনেত্ৰী
| alma_mater = ইউনিভাৰ্চিটি অব এপ্লাইড ছায়েন্স এণ্ড টেকন’লজী<ref>{{cite web|title=Golshifteh Farahani|url=http://www.sourehcinema.com/People/People.aspx?Id=138112270439/|publisher=Soureh Cinema|access-date=18 June 2023|lang=fa|archive-date=5 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160305033402/http://www.sourehcinema.com/People/People.aspx?Id=138112270439/|url-status=live}}</ref>
| years_active = ১৯৯৬–বৰ্তমান
| spouse = {{marriage|অমিন মাহদাৱী|2003|2011|end={{abbr|sep.|separated}}}}<br />{{marriage|ক্্ৰিষ্টোছ ডৰ্জ ৱাকাৰ|2015|2018|end={{abbr|sep.|separated}}}}
| father = বেহজাদ ফাৰাহানী
| relatives = শ্বাগায়েক ফাৰাহানী (ভনীয়েক)
}}
'''ৰাহাৱাৰ্ড ফাৰাহানী''' ({{langx|fa|رهاورد فراهانی}}; জন্ম: ১০ জুলাই, ১৯৮৩), পেছাগতভাৱে '''গোলশ্বিফতেহ ফাৰাহানী''' নামেৰে পৰিচিত, এগৰাকী ইৰাণী আৰু ফৰাচী অভিনেত্ৰী। তেওঁ 'এম ফৰ মাদাৰ' (২০০৬), 'বডী অব লাইজ' (২০০৮), 'এবাউট এলি' (২০০৯), 'দ্য পেচেন্স ষ্টোন' (২০১২), 'পেটাৰচন' (২০১৬), 'গাৰ্লছ অব দ্য ছান' (২০১৮), 'এক্সট্ৰেকচন' (২০২০) আৰু ইয়াৰ পৰৱৰ্তী সংস্কৰণ 'এক্সট্ৰেকচন ২' (২০২৩), আৰু 'ইনভেচন' (২০২১–বৰ্তমান) ধাৰাবাহিকত কৰা অভিনয়ৰ বাবে বিশেষভাৱে জনাজাত। 'দ্য পেচেন্স ষ্টোন' ছবিখনত কৰা অনৱদ্য অভিনয়ৰ বাবে তেওঁ ৩৯সংখ্যক চিজাৰ বঁটাত মোষ্ট প্ৰমিজিং এক্ট্ৰেছ (আটাইতকেই প্ৰতিশ্ৰুতিপূৰ্ণ অভিনেত্ৰী) শাখাত মনোনীত হৈছিল।
== প্ৰাৰম্ভিক জীৱন ==
[[File:Press Conference of M For Mother, Fars news agency office - 8 November 2006 (7 8508170088 L600.jpg|thumb|২০০৬ বৰ্ষত ফাৰাহানী]]
ফাৰাহানীৰ জন্ম ইৰাণৰ তেহৰাণত হৈছিল। তেওঁৰ পিতৃ বেহজাদ ফাৰাহানী এজন থিয়েটাৰ পৰিচালক তথা অভিনেতা আৰু মাতৃ ফাহিমেহ ৰহীমিনিয়া এগৰাকী মঞ্চ অভিনেত্ৰী। তেওঁৰ ভগ্নী শ্বাগায়েক ফাৰাহানীও এগৰাকী অভিনেত্ৰী।<ref name="Guardian">{{cite web|url=https://www.theguardian.com/commentisfree/2008/aug/22/iran.middleeast|title=Hollywood postponed|last=Tehrani|first=Souraya|date=22 August 2008|work=TheGuardian.com|access-date=2 April 2021|archive-date=26 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210126033910/http://www.theguardian.com/commentisfree/2008/aug/22/iran.middleeast|url-status=live}}</ref> 'গোলশ্বিফতেহ' নামটো তেওঁৰ পিতৃয়ে তৈয়াৰ কৰিছিল যাৰ অৰ্থ হৈছে 'মৰমৰ ফুল', আনহাতে তেওঁৰ আইনী নাম হৈছে ৰাহাৱাৰ্ড, যাৰ অৰ্থ 'পথৰ উপহাৰ'।
তেওঁ পাঁচ বছৰ বয়সৰপৰাই সংগীত আৰু পিয়ানো শিকাৰ কাম আৰম্ভ কৰিছিল আৰু পিছলৈ তেহৰাণৰ এখন সংগীত বিদ্যালয়ত নাম ভৰ্তি কৰে। ১৪ বছৰ বয়সত তেওঁ দাৰিউশ্ব মেহৰ্জুইৰ 'দ্য পিয়েৰ ট্ৰী' ছবিখনত মুখ্য চৰিত্ৰত অভিনয় কৰাৰ সুযোগ পায়। এই চৰিত্ৰটোৰ বাবে তেওঁ তেহৰাণত অনুষ্ঠিত ১৬সংখ্যক ফাজৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শাখাৰপৰা শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰীৰ ক্ৰিষ্টাল ৰক বঁটা লাভ কৰে।<ref name="Rouiller">{{Cite web|last=Rouiller|first=Nathalie|date=14 October 2019|title=Golshifteh Farahani, aveuglante|url=https://next.liberation.fr/cinema/2019/10/14/golshifteh-farahani-aveuglante_1757532|access-date=19 November 2021|website=Libération|quote=Sur les registres, la belle s'appelle Rahavard, "cadeau de la route", en allusion aux chemins de hasard et à leurs surprises d'importance. [...] On l'imaginait double nationale, elle affirme n'avoir qu'un passeport, le tricolore [...] "On n'est pas responsable de la peur des homes", dit l'ex de Louis Garrel, deux fois mariée et séparée...|archive-date=14 May 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220514094300/https://www.liberation.fr/cinema/2019/10/14/golshifteh-farahani-aveuglante_1757532/|url-status=live}}</ref>
== কৰ্মজীৱন ==
[[File:Golshifteh Farahani Cannes 2018.jpg|thumb|left|২০১৮ বৰ্ষত কান চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত ফাৰাহানী]]
ফাৰাহানীয়ে 'এবাউট এলি' নামৰ নাট্যধৰ্মী চলচ্চিত্ৰখনত অভিনয় কৰিছিল, যিখনে ২০০৯ চনৰ ট্ৰাইবেঁকা চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত শ্ৰেষ্ঠ ছবিৰ বঁটা আৰু বাৰ্লিন আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত চিলভাৰ বিয়েৰ বঁটা লাভ কৰিছিল। হলিউডৰ ছবি 'বডী অব লাইজ'ত কৰা অভিনয়ৰ বাবে ইৰাণ কৰ্তৃপক্ষই ইয়াক আমেৰিকান প্ৰচাৰৰ সৈতে সহযোগিতা আৰু হিজাব নিপিন্ধাকৈ কৰা অভিনয়ৰ বাবে ইছলামিক আইন উলংঘন বুলি গণ্য কৰে। ইয়াৰ ফলস্বৰূপে ২০০৯ চনৰপৰা তেওঁক ইৰাণলৈ ঘূৰি আহিবলৈ আৰু তাত কাম কৰিবলৈ অনুমতি দিয়া হোৱা নাই। তেতিয়াৰেপৰা তেওঁ ফ্ৰান্সত বসবাস কৰি আহিছে।<ref name="Hollywood.com">{{cite web|url=http://www.hollywood.com/feature/fresh_face_Golshifteh_Farahani_body_of_lies_trial/5343659|title=FRESH FACE: Golshifteh Farahani|last=Christianson|first=Emily|work=Hollywood.com|access-date=25 January 2009|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20090221183323/http://www.hollywood.com/feature/fresh_face_Golshifteh_Farahani_body_of_lies_trial/5343659|archive-date=21 February 2009}}</ref>
পেৰিচলৈ স্থানান্তৰিত হোৱাৰ পিছত,<ref>{{cite web|url=http://www.hollywood.com/news/Leonardo_DiCaprios_On_Screen_Love_Interest_Fears_Iranian_Trial/5325657|title=DiCaprio Co-Star in Islamic Hot Water? at Hollywood.com|access-date=10 December 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20081009060604/http://www.hollywood.com/news/Leonardo_DiCaprios_On_Screen_Love_Interest_Fears_Iranian_Trial/5325657|archive-date=9 October 2008|url-status=deviated}}</ref> তেওঁ ৰোলেণ্ড জফে, হুনাৰ চালীম, মাৰ্জানে চাট্ৰাপী, জিম জাৰ্মুশ্ব, নীল বাৰ্জাৰ আৰু জুলিয়া ডুকুৰ্নোকে ধৰি আন বহুতো পৰিচালকৰ সৈতে কাম কৰিছে। ইয়াৰ উপৰি মাৰ্টিন স্কোৰ্চেচিয়ে পৌৰোহিত্য কৰা ১৩সংখ্যক মাৰা্কেচ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত তেওঁ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় জুৰীৰ এগৰাকী সদস্য আছিল। ফাৰাহানীয়ে আতিক ৰাহিমিৰ উপন্যাসৰ আধাৰত নিৰ্মিত আৰু তেওঁ নিজেই পৰিচালনা কৰা 'দ্য পেচেন্স ষ্টোন' (২০১২) ছবিত অভিনয় কৰিছিল; যিখন ছবি বেছিভাগ সমালোচকে ইতিবাচকভাৱে গ্ৰহণ কৰিছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.rottentomatoes.com/m/the_patience_stone/|title=The Patience Stone|website=Rotten Tomatoes|access-date=30 August 2014|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140713091159/http://www.rottentomatoes.com/m/the_patience_stone/|archive-date=13 July 2014}}</ref> তেওঁ ২০১২ চনৰ চিজাৰ বঁটাৰ আটাইতকৈ প্ৰতিশ্ৰুতিপূৰ্ণ অভিনেত্ৰী শাখাৰ এটি ভিডিঅ’তো অংশ লৈছিল।
২০১৬ চনত ফাৰাহানীয়ে পেৰিচৰ মঞ্চত 'আন্না কাৰেনিনা' চৰিত্ৰত অভিনয় কৰি উচ্চ প্ৰশংসা লাভ কৰে। পৰিচালক জিম জাৰ্মুশ্বৰ আমেৰিকান চলচ্চিত্ৰ 'পেটাৰচন'ত অভিনেতা এডাম ড্ৰাইভৰৰ বিপৰীতে তেওঁ ল’ৰা নামৰ মুখ্য চৰিত্ৰটোত অভিনয় কৰিছিল। ছবিখনে বিপুলভাৱে ইতিবাচক সঁহাৰি লাভ কৰে আৰু ৰটেন টমেটোজ ৱেবছাইটত ৯৬ শতাংশ অনুমোদন লাভ কৰে।
২০১৭ চনত তেওঁ কাল্পনিক চলচ্চিত্ৰ 'পাইৰেটছ অৱ দি কেৰিবিয়ান: ডেড মেন টেল নো টেলছ'ত সাগৰীয় ডাইনী শ্বানছাৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰে।<ref>{{cite web|url=http://www.palm-news.com/golshifteh-farahani-in-pirates-of-the-caribbean/|title=Golshifteh Farahani in Pirates of the Caribbean|access-date=16 July 2016|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20151130030450/http://www.palm-news.com/golshifteh-farahani-in-pirates-of-the-caribbean/|archive-date=30 November 2015}}</ref>
২০২০ চনত তেওঁ একচনধৰ্মী চলচ্চিত্ৰ 'এক্সট্ৰেকচন'ত নিক খানৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল।<ref>{{Cite web|last=Henderson|first=Odie|date=24 April 2020|title=Extraction movie review & film summary (2020)|url=https://www.rogerebert.com/reviews/extraction-movie-review-2020|access-date=17 May 2025|website=RogerEbert.com|archive-date=25 April 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200425191458/https://www.rogerebert.com/reviews/extraction-movie-review-2020|url-status=live}}</ref> ২০২৩ চনত ফাৰাহানীক ৭৩সংখ্যক বাৰ্লিন আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰ মূল প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ জুৰী সদস্য হিচাপে বাছনি কৰা হয়। ২০২৫ চনত তেওঁ জুলিয়া ডুকুৰ্নোৰ শেহতীয়া ছবি 'আলফা'ত মুখ্য ভূমিকাত অভিনয় কৰে, যিখন ছবিৰ প্ৰিমিয়াৰ ৭৮সংখ্যক কান চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত প্ৰদৰ্শিত হৈছিল।
=== অনা-চলচ্চিত্ৰ কৰ্ম ===
ফাৰাহানী পৰিৱেশ সংৰক্ষণৰ সৈতে জড়িত কাম-কাজৰ সৈতে সক্ৰিয়ভাৱে জড়িত থকাৰ উপৰি ইৰাণত যক্ষ্মা ৰোগ নিৰ্মূলকৰণৰ এগৰাকী সমৰ্থক।
ইৰাণত থকাৰ সময়ত তেওঁ 'কুচ নেচিন' (নোমাডছ) নামৰ এটা বেণ্ডৰ সদস্য আছিল, যিয়ে দ্বিতীয় তেহৰাণ এভিনিউ আণ্ডাৰগ্ৰাউণ্ড ৰক প্ৰতিযোগিতাত বিজয়ী হৈছিল। ইৰাণ এৰাৰ পিছত তেওঁ আন এগৰাকী নিৰ্বাসিত ইৰাণী সংগীতজ্ঞ মহচেন নামজুৰ সৈতে কাম কৰে; তেওঁলোকৰ এলবাম 'অয়' ২০০৯ চনৰ অক্টোবৰ মাহত মুক্তি লাভ কৰিছিল।
২০১৪ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত তেওঁ ২০১৪ বৰ্ষৰ বাৰ্ষিক ইণ্ডিপেণ্ডেণ্ট ক্ৰিটিক্স বিউটি লিষ্টৰ (স্বতন্ত্ৰ সমালোচকৰ ধুনীয়া মুখৰ তালিকা) ষষ্ঠ স্থান লাভ কৰিছিল।<ref>{{cite web|url=http://www.tccandler.com/100-beautiful-faces-2014/|title=100 Most Beautiful Faces 2014... – Independent Critics by TC Candler | Independent Critics by TC Candler|website=Tccandler.com|access-date=10 December 2016|archive-date=28 December 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141228093537/http://www.tccandler.com/100-beautiful-faces-2014/|url-status=live}}</ref>
আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰত অভিনয় কৰাৰ সময়ত হিজাব পিন্ধিবলৈ অস্বীকাৰ কৰাৰ বাবে ২০০৮ চনৰপৰা ইৰাণৰপৰা নিৰ্বাসিত হোৱা ফাৰাহানীয়ে মহছা আমিনীৰ মৃত্যুৰ প্ৰতিবাদক মুকলিকৈ সমৰ্থন কৰিছে।<ref>{{cite news|title=Exiled Iranian actress Golshifteh Farahani lauds protests over Amini's death|url=https://english.alarabiya.net/News/world/2022/10/11/Exiled-Iranian-actress-Golshifteh-Farahani-lauds-protests-over-Amini-s-death|access-date=30 October 2022|agency=Agence France-Presse|via=Al Arabiya|date=11 October 2022|archive-date=2 February 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230202073204/https://english.alarabiya.net/News/world/2022/10/11/Exiled-Iranian-actress-Golshifteh-Farahani-lauds-protests-over-Amini-s-death|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|last=Makooi|first=Bahar|title=French feminists mobilise in solidarity with Iranian protesters|url=https://www.france24.com/en/middle-east/20221001-french-feminists-mobilise-in-solidarity-with-iranian-protesters|access-date=30 October 2022|work=France 24|date=1 October 2022|archive-date=2 February 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230202073203/https://www.france24.com/en/middle-east/20221001-french-feminists-mobilise-in-solidarity-with-iranian-protesters|url-status=live}}</ref> ২০২২ চনৰ ২৮ অক্টোবৰত ব্ৰিটিছ ৰক বেণ্ড 'ক’ল্ডপ্লে'ই বুয়েনছ আয়াৰ্ছৰ ৰিভাৰ প্লেট ষ্টেডিয়ামত অনুষ্ঠিত তেওঁলোকৰ কনচাৰ্টত প্ৰতিবাদৰ মূল গীত হিচাপে পৰিচিত শ্বেৰভিন হাজিপুৰৰ 'বাৰায়ে' গীতটো গাবলৈ ফাৰাহানীক আমন্ত্ৰণ জনাইছিল। বেণ্ডটোৰ 'মিউজিক অব দ্য স্ফিয়াৰ্ছ ৱৰ্ল্ড ট্যুৰ'ৰ লেটিন আমেৰিকা ভ্ৰমণৰ অংশ হিচাপে এই কনচাৰ্টটো সমগ্ৰ বিশ্বৰ ৭০খনতকৈও অধিক দেশৰ ৩৫০০ তকৈও অধিক ছবিগৃহত পোনপটীয়াকৈ সম্প্ৰচাৰ কৰা হৈছিল।<ref name="Coldplay">{{cite news|last=Gillett|first=Katy|title=Coldplay perform 'Baraye' in Farsi with Iranian actress Golshifteh Farahani|url=https://www.thenationalnews.com/arts-culture/music-stage/2022/10/30/coldplay-perform-baraye-in-farsi-with-iranian-actress-golshifteh-farahani/|access-date=30 October 2022|work=The National|date=30 October 2022|archive-date=2 February 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230202073204/https://www.thenationalnews.com/arts-culture/music-stage/2022/10/30/coldplay-perform-baraye-in-farsi-with-iranian-actress-golshifteh-farahani/|url-status=live}}</ref>
==তথ্যসূত্ৰ==
{{Reflist}}
==বাহ্যিক সংযোগ==
<!-- Per [[WP:ELMINOFFICIAL]], choose one official website only. -->
{{Commons}}
* {{IMDb name}}
[[শ্ৰেণী:ইৰাণৰ ব্যক্তি]]
[[শ্ৰেণী:অভিনেত্ৰী]]
[[শ্ৰেণী:সংগীতজ্ঞ]]
cvvp9tyaf11ngzsaa0kk89c8bzu160u
মহনাজ আফশ্বাৰ
0
136926
607049
2026-05-18T10:58:24Z
Duhita Ragini Kalita
46712
নতুন পৃষ্ঠা: {{Infobox person | name = মহনাজ আফশ্বাৰ | image = File:Mahnaz Afshar 20180209 03.jpg | image_upright = | caption = ২০১৮ বৰ্ষত আফশ্বাৰ | native_name = مهناز افشار | native_name_lang = Fa | birth_name = | birth_date = {{birth date and age|1977|6|10}} | birth_place = তেহৰাণ, ইৰাণ | agent...
607049
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox person
| name = মহনাজ আফশ্বাৰ
| image = File:Mahnaz Afshar 20180209 03.jpg
| image_upright =
| caption = ২০১৮ বৰ্ষত আফশ্বাৰ
| native_name = مهناز افشار
| native_name_lang = Fa
| birth_name =
| birth_date = {{birth date and age|1977|6|10}}
| birth_place = তেহৰাণ, ইৰাণ
| agent =
| occupation = অভিনেত্ৰী
| yearsactive = ১৯৯৮–২০১৯
| notable_works =
| spouse = {{marriage|মহম্মদ য়াচিন ৰামিন<ref>[https://web.archive.org/web/20171210160847/http://www.soozheha.org/afshar-mother-father-daughter/ AlMahnaz AlAfshar and her mother in law, father in law and daughter]</ref>|2014|2019|reason=divorced}}
| children = ১
}}
'''মহনাজ আফশ্বাৰ''' ({{langx|fa|مهناز افشار}}; জন্ম: ১০ জুন, ১৯৭৭) এগৰাকী ইৰাণত জন্মগ্ৰহণ কৰা জাৰ্মান অভিনেত্ৰী। ১৯৯৮ চনত 'গোমশ্বোদেহ' নামৰ দূৰদৰ্শন ধাৰাবাহিকৰ জৰিয়তে তেওঁ অভিনয় জীৱনৰ সূচনা কৰে আৰু তাৰ পিছৰ বছৰত 'দুস্তান' নামৰ চলচ্চিত্ৰখনৰ জৰিয়তে চিনেমা জগতত প্ৰৱেশ কৰে। ২০১০ চনত 'চাদাত আবাদ' নামৰ ছবিত কৰা অভিনয়ৰ বাবে তেওঁ ফাজৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত শ্ৰেষ্ঠ সহ-অভিনেত্ৰীৰ ক্ৰিষ্টাল চিমৰ্ঘ বঁটা লাভ কৰে। 'দাৰ্কুব' (২০১৭) আৰু 'গাছাম' (২০১৮) নামৰ ছবি দুখনত আগবঢ়োৱা অনবদ্য অভিনয়ৰ বাবে তেওঁ শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰীৰ ক্ৰিষ্টাল চিমৰ্ঘ বঁটাৰ বাবে মনোনীত হৈছিল। বৰ্তমান তেওঁক ইৰাণৰ পৰ্দাত অভিনয় কৰাৰ ক্ষেত্ৰত নিষেধাজ্ঞা আৰোপ কৰা হৈছে। তেওঁ ২০১৯ চনত ইৰাণ এৰি যায় আৰু বৰ্তমান জাৰ্মানীৰ নাগৰিকত্ব গ্ৰহণ কৰিছে।<ref name=":0">{{Cite news |title=طلبه مازندرانی شکایتش از مهناز افشار را پس میگیرد |url=https://www.bbc.com/persian/institutional-52953424 |access-date=2025-07-12 |work=BBC News فارسی |language=fa}}</ref>
== ব্যক্তিগত জীৱন ==
মহনাজ আফশ্বাৰৰ জন্ম ১৯৭৭ চনৰ ১১ জুনত ইৰাণৰ তেহৰাণত এটা তাব্ৰিজী তুৰ্কী বংশোদ্ভৱ পৰিয়ালত হৈছিল। তেওঁ পৰীক্ষামূলক বিজ্ঞান শাখাত উচ্চতৰ মাধ্যমিকৰ ডিপ্লমা অৰ্জন কৰে আৰু এটা অলাভকাৰী প্ৰতিষ্ঠানত চাৰি বছৰ ধৰি চলচ্চিত্ৰ সম্পাদনাৰ অধ্যয়ন কৰে। পৰিয়ালৰ ধৰ্মীয় প্ৰৱণতাৰ বাবে তেওঁলোকে প্ৰথম অৱস্থাত মহনাজৰ অভিনয় কেৰিয়াৰৰ বিৰোধিতা কৰিছিল। তেওঁ হামিদ চামান্দাৰিয়ানৰ অধীনত অভিনয়ৰ প্ৰশিক্ষণ লৈছিল।<ref>{{Cite web |last=آفتاب |title=خاطره مهنازافشار از پس گردنی استاد سمندریان |url=http://aftabnews.ir/vdcf0jdymw6dv0a.igiw.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20160718075347/http://aftabnews.ir/vdcf0jdymw6dv0a.igiw.html |archive-date=2016-07-18 |access-date=2025-07-12 |website=آفتاب |language=fa-IR}}</ref>
২০১৪ চনৰ জুন মাহত আফশ্বাৰে মাহমুদ আহমাদিনেজাদৰ দ্বিতীয় ৰাষ্ট্ৰপতি কাৰ্যকালত সংস্কৃতি আৰু প্ৰেছ বিভাগৰ উপ-মন্ত্ৰী হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰা মহম্মদ আলী ৰামিনৰ পুত্ৰ য়াচিন ৰামিনৰ সৈতে বিবাহপাশত আৱদ্ধ হয়। তেওঁলোকৰ বিবাহৰ অনুষ্ঠান চৈয়দ মহম্মদ খাতামীয়ে সম্পন্ন কৰিছিল।<ref>{{Cite web |title=سیدمحمد خاتمی صیغه عقد مهناز افشار را خواند |url=https://www.isna.ir/news/93032111634/%D8%B3%DB%8C%D8%AF%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D8%AE%D8%A7%D8%AA%D9%85%DB%8C-%D8%B5%DB%8C%D8%BA%D9%87-%D8%B9%D9%82%D8%AF-%D9%85%D9%87%D9%86%D8%A7%D8%B2-%D8%A7%D9%81%D8%B4%D8%A7%D8%B1-%D8%B1%D8%A7-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86%D8%AF |access-date=2025-07-12 |website=www.isna.ir}}</ref><ref>{{Cite web |title=پاسخ «مهناز افشار» به شایعات درباره مهریهاش |url=http://sima.jamejamonline.ir/NewsPreview/1868477156469511316 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150317093810/http://sima.jamejamonline.ir/NewsPreview/1868477156469511316 |archive-date=2015-03-17 |access-date=2025-07-12 |website=sima.jamejamonline.ir}}</ref> ২০১৫ চনৰ মে’ মাহত আফশ্বাৰ আৰু ৰামিনৰ লিয়ানা নামৰ এজনী কন্যা সন্তান জন্ম হয়।<ref>{{Cite news |title=About Me {{!}} Mahnaz Afshar Official Website |url=http://mahnazafshar.info/about-me/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20190710010909/http://mahnazafshar.info/about-me/ |archive-date=2019-07-10 |access-date=2025-07-12 |work=Mahnaz Afshar |language=en-US}}</ref> ২০১৯ চনত এই দম্পতীৰ বিবাহ বিচ্ছেদ হয়।<ref>{{Cite web |last=TABNAK |first=تابناک {{!}} |date=2019-10-02 |title=مهناز افشار از همسرش طلاق گرفت |url=https://tabnak.ir |access-date=2025-07-12 |website=fa |language=fa}}</ref>
== পেছাদাৰী কৰ্মজীৱন ==
=== অভিনয় ===
আফশ্বাৰে ১৯৯৮ চনত 'গোমশ্বোদেহ' নামৰ দূৰদৰ্শন ধাৰাবাহিকৰ জৰিয়তে নিজৰ অভিনয় কেৰিয়াৰ আৰম্ভ কৰে আৰু একে বছৰতে আলী শ্বাহ-হাতামী পৰিচালিত 'দুস্তান' ছবিৰ জৰিয়তে চলচ্চিত্ৰ জগতত খোজ পেলায়। ২০০০ চনত নাদেৰ মগাদ্দাছ পৰিচালিত 'শ্বুৰ-এ এশ্ন' ছবিখনত অভিনয় কৰি তেওঁ দৰ্শকৰ দৃষ্টি আকৰ্ষণ কৰিবলৈ সক্ষম হয়। ইৰাণী কণ্ঠশিল্পী তথা অভিনেত্ৰী গুগুশ্বৰ সৈতে থকা তেওঁৰ চেহেৰাৰ সাদৃশ্যই তেওঁৰ প্ৰাৰম্ভিক জনপ্ৰিয়তা আৰু সংবাদ মাধ্যমৰ মনোযোগ আকৰ্ষণ কৰাত বিশেষ অৰিহণা যোগাইছিল। ২০০০-ৰ দশকত আফশ্বাৰ ইৰাণৰ বাণিজ্যিক চিনেমাৰ এগৰাকী প্ৰতিষ্ঠিত তাৰকা হৈ পৰে। এই দশকটোৰ শেষৰ ফালে তেওঁ বিভিন্ন ধাৰাৰ পৰিচালকৰ সৈতে কাম কৰি নিজৰ চৰিত্ৰসমূহ বৈচিত্ৰ্যপূৰ্ণ কৰিবলৈ চেষ্টা কৰে, যাৰ ফলত তেওঁ ঘৰুৱা চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ আৰু সমালোচকৰ পৰা কেইবাটাও বঁটা আৰু স্বীকৃতি লাভ কৰে। ২০১৪ চনত তেওঁ তাজিক চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা নাছেৰ ছায়ীদোভ পৰিচালিত 'মুৱাল্লেম' ছবিত মুখ্য চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল।<ref>{{Cite news |title=مهناز افشار در فیلم تازه ناصر سعیداف نقش اجرا میکند |url=http://www.bbc.com/persian/world/2014/06/140612_rm_zkh_culture_cinema_iran_film.shtml |archive-url=https://web.archive.org/web/20171202090428/http://www.bbc.com/persian/world/2014/06/140612_rm_zkh_culture_cinema_iran_film.shtml |archive-date=2017-12-02 |access-date=2025-07-12 |work=BBC Persian |language=fa-IR}}</ref>
[[File:Payman Maadi and Mahnaz Afshar 20190201 04.jpg|thumb|৩৭ সংখ্যক ফাজৰ চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত পেয়মান মাআদীৰ সৈতে আফশ্বাৰ]]
=== প্ৰযোজনা ===
২০১২ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত আফশ্বাৰে আজাৰবাইজানৰ ভূমিকম্পৰ বলি হোৱা লোকসকলৰ সাহাৰ্যৰ্থে মিলাদ টাৱাৰ কনভেনচন চেন্টাৰত ৰুজবেহ নেমাতোল্লাহীৰ এটা দাতব্য কনচাৰ্ট প্ৰযোজনা কৰিছিল। চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা, অভিনেতা আৰু ক্ৰীড়াবিদসকলে অংশগ্ৰহণ কৰা এই অনুষ্ঠানটোৰ নাম আছিল 'দাৰুগ'। কনচাৰ্টত নেমাতোল্লাহীয়ে 'এই ৱাতান', 'টোই নিয়াজাম', 'অগৰ য়ে ৰুজ বিয়াই চৰাঘাম', 'তাজহতৰিন জাখম-এ দেলম', 'বাজামাদেহ-আম', 'গোল-এ ইয়াচ', 'নফচ কেশ্বিদান চাখতেহ', 'খালিজ-ই ফাৰ্ছ' আৰু 'খাক-এ ৱাতানম'কে ধৰি কেইবাটাও গীত পৰিৱেশন কৰিছিল।<ref>{{Cite web |date=2025-07-12 |title=(تصاویر) کنسرت«روزبه» به تهیه کنندگی مهناز افشار |url=https://fararu.com |access-date=2025-07-12 |website=Fararu {{!}} فرارو |language=fa}}</ref><ref>{{Cite web |title=پایگاه خبری تحلیلی اعتدال - پرچهرهترین کنسرت این روزها به تهیهکنندگی مهناز افشار |url=http://etedaal.ir/fa/news/40998 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402162141/http://etedaal.ir/fa/news/40998 |archive-date=2015-04-02 |access-date=2025-07-12 |website=etedaal.ir}}</ref>
=== ৰিয়েলিটী শ্ব’ৰ বিচাৰক ===
২০১৯ চনত আফশ্বাৰে টেলিভিছনৰ প্ৰতিভা অন্বেষণকাৰী অনুষ্ঠান 'পাৰ্চিয়াছ গট টেলেণ্ট'ত এগৰাকী বিচাৰক হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল, যিয়ে ছচিয়েল মিডিয়াত বিভিন্ন প্ৰতিক্ৰিয়া আৰু চৰ্চাৰ সৃষ্টি কৰিছিল।<ref>{{Cite web |title=مهناز افشار داور برنامه استعدادیابی Persia's Got Talent شد |url=https://salamcinama.ir |archive-url=https://web.archive.org/web/20200201225441/https://salamcinama.ir |archive-date=2020-02-01 |access-date=2025-07-12 |website=سلام سینما |language=fa-IR}}</ref>
==তথ্যসূত্ৰ==
{{Reflist}}
==বাহ্যিক সংযোগ==
8l10i2g1fw9rp6zn8tptf9svntrxdwb
607050
607049
2026-05-18T11:00:30Z
Duhita Ragini Kalita
46712
/* বাহ্যিক সংযোগ */
607050
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox person
| name = মহনাজ আফশ্বাৰ
| image = File:Mahnaz Afshar 20180209 03.jpg
| image_upright =
| caption = ২০১৮ বৰ্ষত আফশ্বাৰ
| native_name = مهناز افشار
| native_name_lang = Fa
| birth_name =
| birth_date = {{birth date and age|1977|6|10}}
| birth_place = তেহৰাণ, ইৰাণ
| agent =
| occupation = অভিনেত্ৰী
| yearsactive = ১৯৯৮–২০১৯
| notable_works =
| spouse = {{marriage|মহম্মদ য়াচিন ৰামিন<ref>[https://web.archive.org/web/20171210160847/http://www.soozheha.org/afshar-mother-father-daughter/ AlMahnaz AlAfshar and her mother in law, father in law and daughter]</ref>|2014|2019|reason=divorced}}
| children = ১
}}
'''মহনাজ আফশ্বাৰ''' ({{langx|fa|مهناز افشار}}; জন্ম: ১০ জুন, ১৯৭৭) এগৰাকী ইৰাণত জন্মগ্ৰহণ কৰা জাৰ্মান অভিনেত্ৰী। ১৯৯৮ চনত 'গোমশ্বোদেহ' নামৰ দূৰদৰ্শন ধাৰাবাহিকৰ জৰিয়তে তেওঁ অভিনয় জীৱনৰ সূচনা কৰে আৰু তাৰ পিছৰ বছৰত 'দুস্তান' নামৰ চলচ্চিত্ৰখনৰ জৰিয়তে চিনেমা জগতত প্ৰৱেশ কৰে। ২০১০ চনত 'চাদাত আবাদ' নামৰ ছবিত কৰা অভিনয়ৰ বাবে তেওঁ ফাজৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত শ্ৰেষ্ঠ সহ-অভিনেত্ৰীৰ ক্ৰিষ্টাল চিমৰ্ঘ বঁটা লাভ কৰে। 'দাৰ্কুব' (২০১৭) আৰু 'গাছাম' (২০১৮) নামৰ ছবি দুখনত আগবঢ়োৱা অনবদ্য অভিনয়ৰ বাবে তেওঁ শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰীৰ ক্ৰিষ্টাল চিমৰ্ঘ বঁটাৰ বাবে মনোনীত হৈছিল। বৰ্তমান তেওঁক ইৰাণৰ পৰ্দাত অভিনয় কৰাৰ ক্ষেত্ৰত নিষেধাজ্ঞা আৰোপ কৰা হৈছে। তেওঁ ২০১৯ চনত ইৰাণ এৰি যায় আৰু বৰ্তমান জাৰ্মানীৰ নাগৰিকত্ব গ্ৰহণ কৰিছে।<ref name=":0">{{Cite news |title=طلبه مازندرانی شکایتش از مهناز افشار را پس میگیرد |url=https://www.bbc.com/persian/institutional-52953424 |access-date=2025-07-12 |work=BBC News فارسی |language=fa}}</ref>
== ব্যক্তিগত জীৱন ==
মহনাজ আফশ্বাৰৰ জন্ম ১৯৭৭ চনৰ ১১ জুনত ইৰাণৰ তেহৰাণত এটা তাব্ৰিজী তুৰ্কী বংশোদ্ভৱ পৰিয়ালত হৈছিল। তেওঁ পৰীক্ষামূলক বিজ্ঞান শাখাত উচ্চতৰ মাধ্যমিকৰ ডিপ্লমা অৰ্জন কৰে আৰু এটা অলাভকাৰী প্ৰতিষ্ঠানত চাৰি বছৰ ধৰি চলচ্চিত্ৰ সম্পাদনাৰ অধ্যয়ন কৰে। পৰিয়ালৰ ধৰ্মীয় প্ৰৱণতাৰ বাবে তেওঁলোকে প্ৰথম অৱস্থাত মহনাজৰ অভিনয় কেৰিয়াৰৰ বিৰোধিতা কৰিছিল। তেওঁ হামিদ চামান্দাৰিয়ানৰ অধীনত অভিনয়ৰ প্ৰশিক্ষণ লৈছিল।<ref>{{Cite web |last=آفتاب |title=خاطره مهنازافشار از پس گردنی استاد سمندریان |url=http://aftabnews.ir/vdcf0jdymw6dv0a.igiw.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20160718075347/http://aftabnews.ir/vdcf0jdymw6dv0a.igiw.html |archive-date=2016-07-18 |access-date=2025-07-12 |website=آفتاب |language=fa-IR}}</ref>
২০১৪ চনৰ জুন মাহত আফশ্বাৰে মাহমুদ আহমাদিনেজাদৰ দ্বিতীয় ৰাষ্ট্ৰপতি কাৰ্যকালত সংস্কৃতি আৰু প্ৰেছ বিভাগৰ উপ-মন্ত্ৰী হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰা মহম্মদ আলী ৰামিনৰ পুত্ৰ য়াচিন ৰামিনৰ সৈতে বিবাহপাশত আৱদ্ধ হয়। তেওঁলোকৰ বিবাহৰ অনুষ্ঠান চৈয়দ মহম্মদ খাতামীয়ে সম্পন্ন কৰিছিল।<ref>{{Cite web |title=سیدمحمد خاتمی صیغه عقد مهناز افشار را خواند |url=https://www.isna.ir/news/93032111634/%D8%B3%DB%8C%D8%AF%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D8%AE%D8%A7%D8%AA%D9%85%DB%8C-%D8%B5%DB%8C%D8%BA%D9%87-%D8%B9%D9%82%D8%AF-%D9%85%D9%87%D9%86%D8%A7%D8%B2-%D8%A7%D9%81%D8%B4%D8%A7%D8%B1-%D8%B1%D8%A7-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86%D8%AF |access-date=2025-07-12 |website=www.isna.ir}}</ref><ref>{{Cite web |title=پاسخ «مهناز افشار» به شایعات درباره مهریهاش |url=http://sima.jamejamonline.ir/NewsPreview/1868477156469511316 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150317093810/http://sima.jamejamonline.ir/NewsPreview/1868477156469511316 |archive-date=2015-03-17 |access-date=2025-07-12 |website=sima.jamejamonline.ir}}</ref> ২০১৫ চনৰ মে’ মাহত আফশ্বাৰ আৰু ৰামিনৰ লিয়ানা নামৰ এজনী কন্যা সন্তান জন্ম হয়।<ref>{{Cite news |title=About Me {{!}} Mahnaz Afshar Official Website |url=http://mahnazafshar.info/about-me/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20190710010909/http://mahnazafshar.info/about-me/ |archive-date=2019-07-10 |access-date=2025-07-12 |work=Mahnaz Afshar |language=en-US}}</ref> ২০১৯ চনত এই দম্পতীৰ বিবাহ বিচ্ছেদ হয়।<ref>{{Cite web |last=TABNAK |first=تابناک {{!}} |date=2019-10-02 |title=مهناز افشار از همسرش طلاق گرفت |url=https://tabnak.ir |access-date=2025-07-12 |website=fa |language=fa}}</ref>
== পেছাদাৰী কৰ্মজীৱন ==
=== অভিনয় ===
আফশ্বাৰে ১৯৯৮ চনত 'গোমশ্বোদেহ' নামৰ দূৰদৰ্শন ধাৰাবাহিকৰ জৰিয়তে নিজৰ অভিনয় কেৰিয়াৰ আৰম্ভ কৰে আৰু একে বছৰতে আলী শ্বাহ-হাতামী পৰিচালিত 'দুস্তান' ছবিৰ জৰিয়তে চলচ্চিত্ৰ জগতত খোজ পেলায়। ২০০০ চনত নাদেৰ মগাদ্দাছ পৰিচালিত 'শ্বুৰ-এ এশ্ন' ছবিখনত অভিনয় কৰি তেওঁ দৰ্শকৰ দৃষ্টি আকৰ্ষণ কৰিবলৈ সক্ষম হয়। ইৰাণী কণ্ঠশিল্পী তথা অভিনেত্ৰী গুগুশ্বৰ সৈতে থকা তেওঁৰ চেহেৰাৰ সাদৃশ্যই তেওঁৰ প্ৰাৰম্ভিক জনপ্ৰিয়তা আৰু সংবাদ মাধ্যমৰ মনোযোগ আকৰ্ষণ কৰাত বিশেষ অৰিহণা যোগাইছিল। ২০০০-ৰ দশকত আফশ্বাৰ ইৰাণৰ বাণিজ্যিক চিনেমাৰ এগৰাকী প্ৰতিষ্ঠিত তাৰকা হৈ পৰে। এই দশকটোৰ শেষৰ ফালে তেওঁ বিভিন্ন ধাৰাৰ পৰিচালকৰ সৈতে কাম কৰি নিজৰ চৰিত্ৰসমূহ বৈচিত্ৰ্যপূৰ্ণ কৰিবলৈ চেষ্টা কৰে, যাৰ ফলত তেওঁ ঘৰুৱা চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ আৰু সমালোচকৰ পৰা কেইবাটাও বঁটা আৰু স্বীকৃতি লাভ কৰে। ২০১৪ চনত তেওঁ তাজিক চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা নাছেৰ ছায়ীদোভ পৰিচালিত 'মুৱাল্লেম' ছবিত মুখ্য চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল।<ref>{{Cite news |title=مهناز افشار در فیلم تازه ناصر سعیداف نقش اجرا میکند |url=http://www.bbc.com/persian/world/2014/06/140612_rm_zkh_culture_cinema_iran_film.shtml |archive-url=https://web.archive.org/web/20171202090428/http://www.bbc.com/persian/world/2014/06/140612_rm_zkh_culture_cinema_iran_film.shtml |archive-date=2017-12-02 |access-date=2025-07-12 |work=BBC Persian |language=fa-IR}}</ref>
[[File:Payman Maadi and Mahnaz Afshar 20190201 04.jpg|thumb|৩৭ সংখ্যক ফাজৰ চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত পেয়মান মাআদীৰ সৈতে আফশ্বাৰ]]
=== প্ৰযোজনা ===
২০১২ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত আফশ্বাৰে আজাৰবাইজানৰ ভূমিকম্পৰ বলি হোৱা লোকসকলৰ সাহাৰ্যৰ্থে মিলাদ টাৱাৰ কনভেনচন চেন্টাৰত ৰুজবেহ নেমাতোল্লাহীৰ এটা দাতব্য কনচাৰ্ট প্ৰযোজনা কৰিছিল। চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা, অভিনেতা আৰু ক্ৰীড়াবিদসকলে অংশগ্ৰহণ কৰা এই অনুষ্ঠানটোৰ নাম আছিল 'দাৰুগ'। কনচাৰ্টত নেমাতোল্লাহীয়ে 'এই ৱাতান', 'টোই নিয়াজাম', 'অগৰ য়ে ৰুজ বিয়াই চৰাঘাম', 'তাজহতৰিন জাখম-এ দেলম', 'বাজামাদেহ-আম', 'গোল-এ ইয়াচ', 'নফচ কেশ্বিদান চাখতেহ', 'খালিজ-ই ফাৰ্ছ' আৰু 'খাক-এ ৱাতানম'কে ধৰি কেইবাটাও গীত পৰিৱেশন কৰিছিল।<ref>{{Cite web |date=2025-07-12 |title=(تصاویر) کنسرت«روزبه» به تهیه کنندگی مهناز افشار |url=https://fararu.com |access-date=2025-07-12 |website=Fararu {{!}} فرارو |language=fa}}</ref><ref>{{Cite web |title=پایگاه خبری تحلیلی اعتدال - پرچهرهترین کنسرت این روزها به تهیهکنندگی مهناز افشار |url=http://etedaal.ir/fa/news/40998 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402162141/http://etedaal.ir/fa/news/40998 |archive-date=2015-04-02 |access-date=2025-07-12 |website=etedaal.ir}}</ref>
=== ৰিয়েলিটী শ্ব’ৰ বিচাৰক ===
২০১৯ চনত আফশ্বাৰে টেলিভিছনৰ প্ৰতিভা অন্বেষণকাৰী অনুষ্ঠান 'পাৰ্চিয়াছ গট টেলেণ্ট'ত এগৰাকী বিচাৰক হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল, যিয়ে ছচিয়েল মিডিয়াত বিভিন্ন প্ৰতিক্ৰিয়া আৰু চৰ্চাৰ সৃষ্টি কৰিছিল।<ref>{{Cite web |title=مهناز افشار داور برنامه استعدادیابی Persia's Got Talent شد |url=https://salamcinama.ir |archive-url=https://web.archive.org/web/20200201225441/https://salamcinama.ir |archive-date=2020-02-01 |access-date=2025-07-12 |website=سلام سینما |language=fa-IR}}</ref>
==তথ্যসূত্ৰ==
{{Reflist}}
==বাহ্যিক সংযোগ==
{{commons category}}
*[http://mahnazafshar.com/ Official website]
*{{Instagram|mahnaz_afshar}}
*{{IMDb name}}
dw64pjwkrydq7fnuipubxagwvzox6i8
607052
607050
2026-05-18T11:01:21Z
Duhita Ragini Kalita
46712
/* */
607052
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox person
| name = মহনাজ আফশ্বাৰ
| image = Mahnaz Afshar 20180209 03.jpg
| image_upright =
| caption = ২০১৮ বৰ্ষত আফশ্বাৰ
| native_name = مهناز افشار
| native_name_lang = Fa
| birth_name =
| birth_date = {{birth date and age|1977|6|10}}
| birth_place = [[তেহৰাণ]], [[ইৰাণ]]
| agent =
| occupation = অভিনেত্ৰী
| yearsactive = ১৯৯৮–২০১৯
| notable_works =
| spouse = {{marriage|মহম্মদ য়াচিন ৰামিন<ref>[https://web.archive.org/web/20171210160847/http://www.soozheha.org/afshar-mother-father-daughter/ AlMahnaz AlAfshar and her mother in law, father in law and daughter]</ref>|2014|2019|reason=divorced}}
| children = ১
}}
'''মহনাজ আফশ্বাৰ''' ({{langx|fa|مهناز افشار}}; জন্ম: ১০ জুন, ১৯৭৭) এগৰাকী ইৰাণত জন্মগ্ৰহণ কৰা জাৰ্মান অভিনেত্ৰী। ১৯৯৮ চনত 'গোমশ্বোদেহ' নামৰ দূৰদৰ্শন ধাৰাবাহিকৰ জৰিয়তে তেওঁ অভিনয় জীৱনৰ সূচনা কৰে আৰু তাৰ পিছৰ বছৰত 'দুস্তান' নামৰ চলচ্চিত্ৰখনৰ জৰিয়তে চিনেমা জগতত প্ৰৱেশ কৰে। ২০১০ চনত 'চাদাত আবাদ' নামৰ ছবিত কৰা অভিনয়ৰ বাবে তেওঁ ফাজৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত শ্ৰেষ্ঠ সহ-অভিনেত্ৰীৰ ক্ৰিষ্টাল চিমৰ্ঘ বঁটা লাভ কৰে। 'দাৰ্কুব' (২০১৭) আৰু 'গাছাম' (২০১৮) নামৰ ছবি দুখনত আগবঢ়োৱা অনবদ্য অভিনয়ৰ বাবে তেওঁ শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰীৰ ক্ৰিষ্টাল চিমৰ্ঘ বঁটাৰ বাবে মনোনীত হৈছিল। বৰ্তমান তেওঁক ইৰাণৰ পৰ্দাত অভিনয় কৰাৰ ক্ষেত্ৰত নিষেধাজ্ঞা আৰোপ কৰা হৈছে। তেওঁ ২০১৯ চনত ইৰাণ এৰি যায় আৰু বৰ্তমান জাৰ্মানীৰ নাগৰিকত্ব গ্ৰহণ কৰিছে।<ref name=":0">{{Cite news |title=طلبه مازندرانی شکایتش از مهناز افشار را پس میگیرد |url=https://www.bbc.com/persian/institutional-52953424 |access-date=2025-07-12 |work=BBC News فارسی |language=fa}}</ref>
== ব্যক্তিগত জীৱন ==
মহনাজ আফশ্বাৰৰ জন্ম ১৯৭৭ চনৰ ১১ জুনত ইৰাণৰ তেহৰাণত এটা তাব্ৰিজী তুৰ্কী বংশোদ্ভৱ পৰিয়ালত হৈছিল। তেওঁ পৰীক্ষামূলক বিজ্ঞান শাখাত উচ্চতৰ মাধ্যমিকৰ ডিপ্লমা অৰ্জন কৰে আৰু এটা অলাভকাৰী প্ৰতিষ্ঠানত চাৰি বছৰ ধৰি চলচ্চিত্ৰ সম্পাদনাৰ অধ্যয়ন কৰে। পৰিয়ালৰ ধৰ্মীয় প্ৰৱণতাৰ বাবে তেওঁলোকে প্ৰথম অৱস্থাত মহনাজৰ অভিনয় কেৰিয়াৰৰ বিৰোধিতা কৰিছিল। তেওঁ হামিদ চামান্দাৰিয়ানৰ অধীনত অভিনয়ৰ প্ৰশিক্ষণ লৈছিল।<ref>{{Cite web |last=آفتاب |title=خاطره مهنازافشار از پس گردنی استاد سمندریان |url=http://aftabnews.ir/vdcf0jdymw6dv0a.igiw.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20160718075347/http://aftabnews.ir/vdcf0jdymw6dv0a.igiw.html |archive-date=2016-07-18 |access-date=2025-07-12 |website=آفتاب |language=fa-IR}}</ref>
২০১৪ চনৰ জুন মাহত আফশ্বাৰে মাহমুদ আহমাদিনেজাদৰ দ্বিতীয় ৰাষ্ট্ৰপতি কাৰ্যকালত সংস্কৃতি আৰু প্ৰেছ বিভাগৰ উপ-মন্ত্ৰী হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰা মহম্মদ আলী ৰামিনৰ পুত্ৰ য়াচিন ৰামিনৰ সৈতে বিবাহপাশত আৱদ্ধ হয়। তেওঁলোকৰ বিবাহৰ অনুষ্ঠান চৈয়দ মহম্মদ খাতামীয়ে সম্পন্ন কৰিছিল।<ref>{{Cite web |title=سیدمحمد خاتمی صیغه عقد مهناز افشار را خواند |url=https://www.isna.ir/news/93032111634/%D8%B3%DB%8C%D8%AF%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D8%AE%D8%A7%D8%AA%D9%85%DB%8C-%D8%B5%DB%8C%D8%BA%D9%87-%D8%B9%D9%82%D8%AF-%D9%85%D9%87%D9%86%D8%A7%D8%B2-%D8%A7%D9%81%D8%B4%D8%A7%D8%B1-%D8%B1%D8%A7-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86%D8%AF |access-date=2025-07-12 |website=www.isna.ir}}</ref><ref>{{Cite web |title=پاسخ «مهناز افشار» به شایعات درباره مهریهاش |url=http://sima.jamejamonline.ir/NewsPreview/1868477156469511316 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150317093810/http://sima.jamejamonline.ir/NewsPreview/1868477156469511316 |archive-date=2015-03-17 |access-date=2025-07-12 |website=sima.jamejamonline.ir}}</ref> ২০১৫ চনৰ মে’ মাহত আফশ্বাৰ আৰু ৰামিনৰ লিয়ানা নামৰ এজনী কন্যা সন্তান জন্ম হয়।<ref>{{Cite news |title=About Me {{!}} Mahnaz Afshar Official Website |url=http://mahnazafshar.info/about-me/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20190710010909/http://mahnazafshar.info/about-me/ |archive-date=2019-07-10 |access-date=2025-07-12 |work=Mahnaz Afshar |language=en-US}}</ref> ২০১৯ চনত এই দম্পতীৰ বিবাহ বিচ্ছেদ হয়।<ref>{{Cite web |last=TABNAK |first=تابناک {{!}} |date=2019-10-02 |title=مهناز افشار از همسرش طلاق گرفت |url=https://tabnak.ir |access-date=2025-07-12 |website=fa |language=fa}}</ref>
== পেছাদাৰী কৰ্মজীৱন ==
=== অভিনয় ===
আফশ্বাৰে ১৯৯৮ চনত 'গোমশ্বোদেহ' নামৰ দূৰদৰ্শন ধাৰাবাহিকৰ জৰিয়তে নিজৰ অভিনয় কেৰিয়াৰ আৰম্ভ কৰে আৰু একে বছৰতে আলী শ্বাহ-হাতামী পৰিচালিত 'দুস্তান' ছবিৰ জৰিয়তে চলচ্চিত্ৰ জগতত খোজ পেলায়। ২০০০ চনত নাদেৰ মগাদ্দাছ পৰিচালিত 'শ্বুৰ-এ এশ্ন' ছবিখনত অভিনয় কৰি তেওঁ দৰ্শকৰ দৃষ্টি আকৰ্ষণ কৰিবলৈ সক্ষম হয়। ইৰাণী কণ্ঠশিল্পী তথা অভিনেত্ৰী গুগুশ্বৰ সৈতে থকা তেওঁৰ চেহেৰাৰ সাদৃশ্যই তেওঁৰ প্ৰাৰম্ভিক জনপ্ৰিয়তা আৰু সংবাদ মাধ্যমৰ মনোযোগ আকৰ্ষণ কৰাত বিশেষ অৰিহণা যোগাইছিল। ২০০০-ৰ দশকত আফশ্বাৰ ইৰাণৰ বাণিজ্যিক চিনেমাৰ এগৰাকী প্ৰতিষ্ঠিত তাৰকা হৈ পৰে। এই দশকটোৰ শেষৰ ফালে তেওঁ বিভিন্ন ধাৰাৰ পৰিচালকৰ সৈতে কাম কৰি নিজৰ চৰিত্ৰসমূহ বৈচিত্ৰ্যপূৰ্ণ কৰিবলৈ চেষ্টা কৰে, যাৰ ফলত তেওঁ ঘৰুৱা চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ আৰু সমালোচকৰ পৰা কেইবাটাও বঁটা আৰু স্বীকৃতি লাভ কৰে। ২০১৪ চনত তেওঁ তাজিক চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা নাছেৰ ছায়ীদোভ পৰিচালিত 'মুৱাল্লেম' ছবিত মুখ্য চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল।<ref>{{Cite news |title=مهناز افشار در فیلم تازه ناصر سعیداف نقش اجرا میکند |url=http://www.bbc.com/persian/world/2014/06/140612_rm_zkh_culture_cinema_iran_film.shtml |archive-url=https://web.archive.org/web/20171202090428/http://www.bbc.com/persian/world/2014/06/140612_rm_zkh_culture_cinema_iran_film.shtml |archive-date=2017-12-02 |access-date=2025-07-12 |work=BBC Persian |language=fa-IR}}</ref>
[[File:Payman Maadi and Mahnaz Afshar 20190201 04.jpg|thumb|৩৭ সংখ্যক ফাজৰ চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত পেয়মান মাআদীৰ সৈতে আফশ্বাৰ]]
=== প্ৰযোজনা ===
২০১২ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত আফশ্বাৰে আজাৰবাইজানৰ ভূমিকম্পৰ বলি হোৱা লোকসকলৰ সাহাৰ্যৰ্থে মিলাদ টাৱাৰ কনভেনচন চেন্টাৰত ৰুজবেহ নেমাতোল্লাহীৰ এটা দাতব্য কনচাৰ্ট প্ৰযোজনা কৰিছিল। চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা, অভিনেতা আৰু ক্ৰীড়াবিদসকলে অংশগ্ৰহণ কৰা এই অনুষ্ঠানটোৰ নাম আছিল 'দাৰুগ'। কনচাৰ্টত নেমাতোল্লাহীয়ে 'এই ৱাতান', 'টোই নিয়াজাম', 'অগৰ য়ে ৰুজ বিয়াই চৰাঘাম', 'তাজহতৰিন জাখম-এ দেলম', 'বাজামাদেহ-আম', 'গোল-এ ইয়াচ', 'নফচ কেশ্বিদান চাখতেহ', 'খালিজ-ই ফাৰ্ছ' আৰু 'খাক-এ ৱাতানম'কে ধৰি কেইবাটাও গীত পৰিৱেশন কৰিছিল।<ref>{{Cite web |date=2025-07-12 |title=(تصاویر) کنسرت«روزبه» به تهیه کنندگی مهناز افشار |url=https://fararu.com |access-date=2025-07-12 |website=Fararu {{!}} فرارو |language=fa}}</ref><ref>{{Cite web |title=پایگاه خبری تحلیلی اعتدال - پرچهرهترین کنسرت این روزها به تهیهکنندگی مهناز افشار |url=http://etedaal.ir/fa/news/40998 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402162141/http://etedaal.ir/fa/news/40998 |archive-date=2015-04-02 |access-date=2025-07-12 |website=etedaal.ir}}</ref>
=== ৰিয়েলিটী শ্ব’ৰ বিচাৰক ===
২০১৯ চনত আফশ্বাৰে টেলিভিছনৰ প্ৰতিভা অন্বেষণকাৰী অনুষ্ঠান 'পাৰ্চিয়াছ গট টেলেণ্ট'ত এগৰাকী বিচাৰক হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল, যিয়ে ছচিয়েল মিডিয়াত বিভিন্ন প্ৰতিক্ৰিয়া আৰু চৰ্চাৰ সৃষ্টি কৰিছিল।<ref>{{Cite web |title=مهناز افشار داور برنامه استعدادیابی Persia's Got Talent شد |url=https://salamcinama.ir |archive-url=https://web.archive.org/web/20200201225441/https://salamcinama.ir |archive-date=2020-02-01 |access-date=2025-07-12 |website=سلام سینما |language=fa-IR}}</ref>
==তথ্যসূত্ৰ==
{{Reflist}}
==বাহ্যিক সংযোগ==
{{commons category}}
*[http://mahnazafshar.com/ Official website]
*{{Instagram|mahnaz_afshar}}
*{{IMDb name}}
4geqwkkb1n899ji5b6utasl136xa44h
607054
607052
2026-05-18T11:02:29Z
Duhita Ragini Kalita
46712
607054
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox person
| name = মহনাজ আফশ্বাৰ
| image = Mahnaz Afshar 20180209 03.jpg
| image_upright =
| caption = ২০১৮ বৰ্ষত আফশ্বাৰ
| native_name = مهناز افشار
| native_name_lang = Fa
| birth_name =
| birth_date = {{birth date and age|1977|6|10}}
| birth_place = [[তেহৰাণ]], [[ইৰাণ]]
| agent =
| occupation = অভিনেত্ৰী
| yearsactive = ১৯৯৮–২০১৯
| notable_works =
| spouse = {{marriage|মহম্মদ য়াচিন ৰামিন<ref>[https://web.archive.org/web/20171210160847/http://www.soozheha.org/afshar-mother-father-daughter/ AlMahnaz AlAfshar and her mother in law, father in law and daughter]</ref>|2014|2019|reason=divorced}}
| children = ১
}}
'''মহনাজ আফশ্বাৰ''' ({{langx|fa|مهناز افشار}}; জন্ম: ১০ জুন, ১৯৭৭) এগৰাকী ইৰাণত জন্মগ্ৰহণ কৰা জাৰ্মান অভিনেত্ৰী। ১৯৯৮ চনত 'গোমশ্বোদেহ' নামৰ দূৰদৰ্শন ধাৰাবাহিকৰ জৰিয়তে তেওঁ অভিনয় জীৱনৰ সূচনা কৰে আৰু তাৰ পিছৰ বছৰত 'দুস্তান' নামৰ চলচ্চিত্ৰখনৰ জৰিয়তে চিনেমা জগতত প্ৰৱেশ কৰে। ২০১০ চনত 'চাদাত আবাদ' নামৰ ছবিত কৰা অভিনয়ৰ বাবে তেওঁ ফাজৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত শ্ৰেষ্ঠ সহ-অভিনেত্ৰীৰ ক্ৰিষ্টাল চিমৰ্ঘ বঁটা লাভ কৰে। 'দাৰ্কুব' (২০১৭) আৰু 'গাছাম' (২০১৮) নামৰ ছবি দুখনত আগবঢ়োৱা অনবদ্য অভিনয়ৰ বাবে তেওঁ শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰীৰ ক্ৰিষ্টাল চিমৰ্ঘ বঁটাৰ বাবে মনোনীত হৈছিল। বৰ্তমান তেওঁক ইৰাণৰ পৰ্দাত অভিনয় কৰাৰ ক্ষেত্ৰত নিষেধাজ্ঞা আৰোপ কৰা হৈছে। তেওঁ ২০১৯ চনত ইৰাণ এৰি যায় আৰু বৰ্তমান জাৰ্মানীৰ নাগৰিকত্ব গ্ৰহণ কৰিছে।<ref name=":0">{{Cite news |title=طلبه مازندرانی شکایتش از مهناز افشار را پس میگیرد |url=https://www.bbc.com/persian/institutional-52953424 |access-date=2025-07-12 |work=BBC News فارسی |language=fa}}</ref>
== ব্যক্তিগত জীৱন ==
মহনাজ আফশ্বাৰৰ জন্ম ১৯৭৭ চনৰ ১১ জুনত ইৰাণৰ তেহৰাণত এটা তাব্ৰিজী তুৰ্কী বংশোদ্ভৱ পৰিয়ালত হৈছিল। তেওঁ পৰীক্ষামূলক বিজ্ঞান শাখাত উচ্চতৰ মাধ্যমিকৰ ডিপ্লমা অৰ্জন কৰে আৰু এটা অলাভকাৰী প্ৰতিষ্ঠানত চাৰি বছৰ ধৰি চলচ্চিত্ৰ সম্পাদনাৰ অধ্যয়ন কৰে। পৰিয়ালৰ ধৰ্মীয় প্ৰৱণতাৰ বাবে তেওঁলোকে প্ৰথম অৱস্থাত মহনাজৰ অভিনয় কেৰিয়াৰৰ বিৰোধিতা কৰিছিল। তেওঁ হামিদ চামান্দাৰিয়ানৰ অধীনত অভিনয়ৰ প্ৰশিক্ষণ লৈছিল।<ref>{{Cite web |last=آفتاب |title=خاطره مهنازافشار از پس گردنی استاد سمندریان |url=http://aftabnews.ir/vdcf0jdymw6dv0a.igiw.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20160718075347/http://aftabnews.ir/vdcf0jdymw6dv0a.igiw.html |archive-date=2016-07-18 |access-date=2025-07-12 |website=آفتاب |language=fa-IR}}</ref>
২০১৪ চনৰ জুন মাহত আফশ্বাৰে মাহমুদ আহমাদিনেজাদৰ দ্বিতীয় ৰাষ্ট্ৰপতি কাৰ্যকালত সংস্কৃতি আৰু প্ৰেছ বিভাগৰ উপ-মন্ত্ৰী হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰা মহম্মদ আলী ৰামিনৰ পুত্ৰ য়াচিন ৰামিনৰ সৈতে বিবাহপাশত আৱদ্ধ হয়। তেওঁলোকৰ বিবাহৰ অনুষ্ঠান চৈয়দ মহম্মদ খাতামীয়ে সম্পন্ন কৰিছিল।<ref>{{Cite web |title=سیدمحمد خاتمی صیغه عقد مهناز افشار را خواند |url=https://www.isna.ir/news/93032111634/%D8%B3%DB%8C%D8%AF%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D8%AE%D8%A7%D8%AA%D9%85%DB%8C-%D8%B5%DB%8C%D8%BA%D9%87-%D8%B9%D9%82%D8%AF-%D9%85%D9%87%D9%86%D8%A7%D8%B2-%D8%A7%D9%81%D8%B4%D8%A7%D8%B1-%D8%B1%D8%A7-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86%D8%AF |access-date=2025-07-12 |website=www.isna.ir}}</ref><ref>{{Cite web |title=پاسخ «مهناز افشار» به شایعات درباره مهریهاش |url=http://sima.jamejamonline.ir/NewsPreview/1868477156469511316 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150317093810/http://sima.jamejamonline.ir/NewsPreview/1868477156469511316 |archive-date=2015-03-17 |access-date=2025-07-12 |website=sima.jamejamonline.ir}}</ref> ২০১৫ চনৰ মে’ মাহত আফশ্বাৰ আৰু ৰামিনৰ লিয়ানা নামৰ এজনী কন্যা সন্তান জন্ম হয়।<ref>{{Cite news |title=About Me {{!}} Mahnaz Afshar Official Website |url=http://mahnazafshar.info/about-me/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20190710010909/http://mahnazafshar.info/about-me/ |archive-date=2019-07-10 |access-date=2025-07-12 |work=Mahnaz Afshar |language=en-US}}</ref> ২০১৯ চনত এই দম্পতীৰ বিবাহ বিচ্ছেদ হয়।<ref>{{Cite web |last=TABNAK |first=تابناک {{!}} |date=2019-10-02 |title=مهناز افشار از همسرش طلاق گرفت |url=https://tabnak.ir |access-date=2025-07-12 |website=fa |language=fa}}</ref>
== পেছাদাৰী কৰ্মজীৱন ==
=== অভিনয় ===
আফশ্বাৰে ১৯৯৮ চনত 'গোমশ্বোদেহ' নামৰ দূৰদৰ্শন ধাৰাবাহিকৰ জৰিয়তে নিজৰ অভিনয় কেৰিয়াৰ আৰম্ভ কৰে আৰু একে বছৰতে আলী শ্বাহ-হাতামী পৰিচালিত 'দুস্তান' ছবিৰ জৰিয়তে চলচ্চিত্ৰ জগতত খোজ পেলায়। ২০০০ চনত নাদেৰ মগাদ্দাছ পৰিচালিত 'শ্বুৰ-এ এশ্ন' ছবিখনত অভিনয় কৰি তেওঁ দৰ্শকৰ দৃষ্টি আকৰ্ষণ কৰিবলৈ সক্ষম হয়। ইৰাণী কণ্ঠশিল্পী তথা অভিনেত্ৰী গুগুশ্বৰ সৈতে থকা তেওঁৰ চেহেৰাৰ সাদৃশ্যই তেওঁৰ প্ৰাৰম্ভিক জনপ্ৰিয়তা আৰু সংবাদ মাধ্যমৰ মনোযোগ আকৰ্ষণ কৰাত বিশেষ অৰিহণা যোগাইছিল। ২০০০-ৰ দশকত আফশ্বাৰ ইৰাণৰ বাণিজ্যিক চিনেমাৰ এগৰাকী প্ৰতিষ্ঠিত তাৰকা হৈ পৰে। এই দশকটোৰ শেষৰ ফালে তেওঁ বিভিন্ন ধাৰাৰ পৰিচালকৰ সৈতে কাম কৰি নিজৰ চৰিত্ৰসমূহ বৈচিত্ৰ্যপূৰ্ণ কৰিবলৈ চেষ্টা কৰে, যাৰ ফলত তেওঁ ঘৰুৱা চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ আৰু সমালোচকৰ পৰা কেইবাটাও বঁটা আৰু স্বীকৃতি লাভ কৰে। ২০১৪ চনত তেওঁ তাজিক চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা নাছেৰ ছায়ীদোভ পৰিচালিত 'মুৱাল্লেম' ছবিত মুখ্য চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল।<ref>{{Cite news |title=مهناز افشار در فیلم تازه ناصر سعیداف نقش اجرا میکند |url=http://www.bbc.com/persian/world/2014/06/140612_rm_zkh_culture_cinema_iran_film.shtml |archive-url=https://web.archive.org/web/20171202090428/http://www.bbc.com/persian/world/2014/06/140612_rm_zkh_culture_cinema_iran_film.shtml |archive-date=2017-12-02 |access-date=2025-07-12 |work=BBC Persian |language=fa-IR}}</ref>
[[File:Payman Maadi and Mahnaz Afshar 20190201 04.jpg|thumb|৩৭ সংখ্যক ফাজৰ চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত পেয়মান মাআদীৰ সৈতে আফশ্বাৰ]]
=== প্ৰযোজনা ===
২০১২ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত আফশ্বাৰে আজাৰবাইজানৰ ভূমিকম্পৰ বলি হোৱা লোকসকলৰ সাহাৰ্যৰ্থে মিলাদ টাৱাৰ কনভেনচন চেন্টাৰত ৰুজবেহ নেমাতোল্লাহীৰ এটা দাতব্য কনচাৰ্ট প্ৰযোজনা কৰিছিল। চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা, অভিনেতা আৰু ক্ৰীড়াবিদসকলে অংশগ্ৰহণ কৰা এই অনুষ্ঠানটোৰ নাম আছিল 'দাৰুগ'। কনচাৰ্টত নেমাতোল্লাহীয়ে 'এই ৱাতান', 'টোই নিয়াজাম', 'অগৰ য়ে ৰুজ বিয়াই চৰাঘাম', 'তাজহতৰিন জাখম-এ দেলম', 'বাজামাদেহ-আম', 'গোল-এ ইয়াচ', 'নফচ কেশ্বিদান চাখতেহ', 'খালিজ-ই ফাৰ্ছ' আৰু 'খাক-এ ৱাতানম'কে ধৰি কেইবাটাও গীত পৰিৱেশন কৰিছিল।<ref>{{Cite web |date=2025-07-12 |title=(تصاویر) کنسرت«روزبه» به تهیه کنندگی مهناز افشار |url=https://fararu.com |access-date=2025-07-12 |website=Fararu {{!}} فرارو |language=fa}}</ref><ref>{{Cite web |title=پایگاه خبری تحلیلی اعتدال - پرچهرهترین کنسرت این روزها به تهیهکنندگی مهناز افشار |url=http://etedaal.ir/fa/news/40998 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402162141/http://etedaal.ir/fa/news/40998 |archive-date=2015-04-02 |access-date=2025-07-12 |website=etedaal.ir}}</ref>
=== ৰিয়েলিটী শ্ব’ৰ বিচাৰক ===
২০১৯ চনত আফশ্বাৰে টেলিভিছনৰ প্ৰতিভা অন্বেষণকাৰী অনুষ্ঠান 'পাৰ্চিয়াছ গট টেলেণ্ট'ত এগৰাকী বিচাৰক হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল, যিয়ে ছচিয়েল মিডিয়াত বিভিন্ন প্ৰতিক্ৰিয়া আৰু চৰ্চাৰ সৃষ্টি কৰিছিল।<ref>{{Cite web |title=مهناز افشار داور برنامه استعدادیابی Persia's Got Talent شد |url=https://salamcinama.ir |archive-url=https://web.archive.org/web/20200201225441/https://salamcinama.ir |archive-date=2020-02-01 |access-date=2025-07-12 |website=سلام سینما |language=fa-IR}}</ref>
== আইনী সমস্যা ==
'দ্য গাৰ্লছ অব ৰিভলিউচন ষ্ট্ৰীট' প্ৰতিবাদক সমৰ্থন কৰা আৰু বাধ্যতামূলক হিজাব আইনৰ সমালোচনা কৰাৰ বাবে ইৰাণত মহনাজ আফশ্বাৰে আইনী গোচৰৰ সন্মুখীন হৈছে। তেওঁৰ বিৰুদ্ধে দুৰ্নীতি আৰু অনৈতিকতাক প্ৰশ্ৰয় দিয়াৰ অভিযোগ উত্থাপন হৈছে। ইয়াৰ উপৰিও য়াছামান আৰিয়ানী আৰু মহম্মদ আলী তাহেৰীৰ দৰে কাৰাবন্দীসকলৰ সমৰ্থনত মাত মতাৰ বাবে আৰু বাল্য বিবাহৰ বিৰোধিতা কৰাৰ বাবে তেওঁ ইৰাণৰ ৰক্ষণশীলসকলৰ তীব্ৰ সমালোচনাৰ বলি হৈছে। ৰাষ্ট্ৰৰ বিৰুদ্ধে মিছা তথ্য আৰু অপপ্ৰচাৰ চলোৱাৰ অভিযোগকে ধৰি কেইবাটাও আইনী গোচৰ বৰ্তমানো তেۆঁৰ নামত চলি আছে।<ref name=":0" />
২০২৬ চনৰ ২ ফেব্ৰুৱাৰীত আফশ্বাৰে ২০২৫-২০২৬ চনৰ ইৰাণৰ প্ৰতিবাদ চৰকাৰে দমন কৰা কাৰ্যৰ বিৰোধিতা কৰি ফাজৰ চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ বৰ্জন কৰে।<ref>https://www.afkarnews.com/بخش-سیاسی-3/1367233-چرا-تحریم-جشنواره-فجر-شکست-خورد</ref>
==তথ্যসূত্ৰ==
{{Reflist}}
==বাহ্যিক সংযোগ==
{{commons category}}
*[http://mahnazafshar.com/ Official website]
*{{Instagram|mahnaz_afshar}}
*{{IMDb name}}
fafjuq5qbk70r153rwlj7eb4nb7nw47
607056
607054
2026-05-18T11:04:27Z
Duhita Ragini Kalita
46712
[[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল।
607056
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox person
| name = মহনাজ আফশ্বাৰ
| image = Mahnaz Afshar 20180209 03.jpg
| image_upright =
| caption = ২০১৮ বৰ্ষত আফশ্বাৰ
| native_name = مهناز افشار
| native_name_lang = Fa
| birth_name =
| birth_date = {{birth date and age|1977|6|10}}
| birth_place = [[তেহৰাণ]], [[ইৰাণ]]
| agent =
| occupation = অভিনেত্ৰী
| yearsactive = ১৯৯৮–২০১৯
| notable_works =
| spouse = {{marriage|মহম্মদ য়াচিন ৰামিন<ref>[https://web.archive.org/web/20171210160847/http://www.soozheha.org/afshar-mother-father-daughter/ AlMahnaz AlAfshar and her mother in law, father in law and daughter]</ref>|2014|2019|reason=divorced}}
| children = ১
}}
'''মহনাজ আফশ্বাৰ''' ({{langx|fa|مهناز افشار}}; জন্ম: ১০ জুন, ১৯৭৭) এগৰাকী ইৰাণত জন্মগ্ৰহণ কৰা জাৰ্মান অভিনেত্ৰী। ১৯৯৮ চনত 'গোমশ্বোদেহ' নামৰ দূৰদৰ্শন ধাৰাবাহিকৰ জৰিয়তে তেওঁ অভিনয় জীৱনৰ সূচনা কৰে আৰু তাৰ পিছৰ বছৰত 'দুস্তান' নামৰ চলচ্চিত্ৰখনৰ জৰিয়তে চিনেমা জগতত প্ৰৱেশ কৰে। ২০১০ চনত 'চাদাত আবাদ' নামৰ ছবিত কৰা অভিনয়ৰ বাবে তেওঁ ফাজৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত শ্ৰেষ্ঠ সহ-অভিনেত্ৰীৰ ক্ৰিষ্টাল চিমৰ্ঘ বঁটা লাভ কৰে। 'দাৰ্কুব' (২০১৭) আৰু 'গাছাম' (২০১৮) নামৰ ছবি দুখনত আগবঢ়োৱা অনৱদ্য অভিনয়ৰ বাবে তেওঁ শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰীৰ ক্ৰিষ্টাল চিমৰ্ঘ বঁটাৰ বাবে মনোনীত হৈছিল। বৰ্তমান তেওঁক ইৰাণৰ পৰ্দাত অভিনয় কৰাৰ ক্ষেত্ৰত নিষেধাজ্ঞা আৰোপ কৰা হৈছে। তেওঁ ২০১৯ চনত ইৰাণ এৰি যায় আৰু বৰ্তমান জাৰ্মানীৰ নাগৰিকত্ব গ্ৰহণ কৰিছে।<ref name=":0">{{Cite news |title=طلبه مازندرانی شکایتش از مهناز افشار را پس میگیرد |url=https://www.bbc.com/persian/institutional-52953424 |access-date=2025-07-12 |work=BBC News فارسی |language=fa}}</ref>
== ব্যক্তিগত জীৱন ==
মহনাজ আফশ্বাৰৰ জন্ম ১৯৭৭ চনৰ ১১ জুনত ইৰাণৰ তেহৰাণত এটা তাব্ৰিজী তুৰ্কী বংশোদ্ভৱ পৰিয়ালত হৈছিল। তেওঁ পৰীক্ষামূলক বিজ্ঞান শাখাত উচ্চতৰ মাধ্যমিকৰ ডিপ্লমা অৰ্জন কৰে আৰু এটা অলাভকাৰী প্ৰতিষ্ঠানত চাৰি বছৰ ধৰি চলচ্চিত্ৰ সম্পাদনাৰ অধ্যয়ন কৰে। পৰিয়ালৰ ধৰ্মীয় প্ৰৱণতাৰ বাবে তেওঁলোকে প্ৰথম অৱস্থাত মহনাজৰ অভিনয় কেৰিয়াৰৰ বিৰোধিতা কৰিছিল। তেওঁ হামিদ চামান্দাৰিয়ানৰ অধীনত অভিনয়ৰ প্ৰশিক্ষণ লৈছিল।<ref>{{Cite web |last=آفتاب |title=خاطره مهنازافشار از پس گردنی استاد سمندریان |url=http://aftabnews.ir/vdcf0jdymw6dv0a.igiw.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20160718075347/http://aftabnews.ir/vdcf0jdymw6dv0a.igiw.html |archive-date=2016-07-18 |access-date=2025-07-12 |website=آفتاب |language=fa-IR}}</ref>
২০১৪ চনৰ জুন মাহত আফশ্বাৰে মাহমুদ আহমাদিনেজাদৰ দ্বিতীয় ৰাষ্ট্ৰপতি কাৰ্যকালত সংস্কৃতি আৰু প্ৰেছ বিভাগৰ উপ-মন্ত্ৰী হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰা মহম্মদ আলী ৰামিনৰ পুত্ৰ য়াচিন ৰামিনৰ সৈতে বিবাহপাশত আবদ্ধ হয়। তেওঁলোকৰ বিবাহৰ অনুষ্ঠান চৈয়দ মহম্মদ খাতামীয়ে সম্পন্ন কৰিছিল।<ref>{{Cite web |title=سیدمحمد خاتمی صیغه عقد مهناز افشار را خواند |url=https://www.isna.ir/news/93032111634/%D8%B3%DB%8C%D8%AF%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D8%AE%D8%A7%D8%AA%D9%85%DB%8C-%D8%B5%DB%8C%D8%BA%D9%87-%D8%B9%D9%82%D8%AF-%D9%85%D9%87%D9%86%D8%A7%D8%B2-%D8%A7%D9%81%D8%B4%D8%A7%D8%B1-%D8%B1%D8%A7-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86%D8%AF |access-date=2025-07-12 |website=www.isna.ir}}</ref><ref>{{Cite web |title=پاسخ «مهناز افشار» به شایعات درباره مهریهاش |url=http://sima.jamejamonline.ir/NewsPreview/1868477156469511316 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150317093810/http://sima.jamejamonline.ir/NewsPreview/1868477156469511316 |archive-date=2015-03-17 |access-date=2025-07-12 |website=sima.jamejamonline.ir}}</ref> ২০১৫ চনৰ মে’ মাহত আফশ্বাৰ আৰু ৰামিনৰ লিয়ানা নামৰ এজনী কন্যা সন্তান জন্ম হয়।<ref>{{Cite news |title=About Me {{!}} Mahnaz Afshar Official Website |url=http://mahnazafshar.info/about-me/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20190710010909/http://mahnazafshar.info/about-me/ |archive-date=2019-07-10 |access-date=2025-07-12 |work=Mahnaz Afshar |language=en-US}}</ref> ২০১৯ চনত এই দম্পতীৰ বিবাহ বিচ্ছেদ হয়।<ref>{{Cite web |last=TABNAK |first=تابناک {{!}} |date=2019-10-02 |title=مهناز افشار از همسرش طلاق گرفت |url=https://tabnak.ir |access-date=2025-07-12 |website=fa |language=fa}}</ref>
== পেছাদাৰী কৰ্মজীৱন ==
=== অভিনয় ===
আফশ্বাৰে ১৯৯৮ চনত 'গোমশ্বোদেহ' নামৰ দূৰদৰ্শন ধাৰাবাহিকৰ জৰিয়তে নিজৰ অভিনয় কেৰিয়াৰ আৰম্ভ কৰে আৰু একে বছৰতে আলী শ্বাহ-হাতামী পৰিচালিত 'দুস্তান' ছবিৰ জৰিয়তে চলচ্চিত্ৰ জগতত খোজ পেলায়। ২০০০ চনত নাদেৰ মগাদ্দাছ পৰিচালিত 'শ্বুৰ-এ এশ্ন' ছবিখনত অভিনয় কৰি তেওঁ দৰ্শকৰ দৃষ্টি আকৰ্ষণ কৰিবলৈ সক্ষম হয়। ইৰাণী কণ্ঠশিল্পী তথা অভিনেত্ৰী গুগুশ্বৰ সৈতে থকা তেওঁৰ চেহেৰাৰ সাদৃশ্যই তেওঁৰ প্ৰাৰম্ভিক জনপ্ৰিয়তা আৰু সংবাদ মাধ্যমৰ মনোযোগ আকৰ্ষণ কৰাত বিশেষ অৰিহণা যোগাইছিল। ২০০০-ৰ দশকত আফশ্বাৰ ইৰাণৰ বাণিজ্যিক চিনেমাৰ এগৰাকী প্ৰতিষ্ঠিত তাৰকা হৈ পৰে। এই দশকটোৰ শেষৰফালে তেওঁ বিভিন্ন ধাৰাৰ পৰিচালকৰ সৈতে কাম কৰি নিজৰ চৰিত্ৰসমূহ বৈচিত্ৰ্যপূৰ্ণ কৰিবলৈ চেষ্টা কৰে, যাৰ ফলত তেওঁ ঘৰুৱা চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ আৰু সমালোচকৰপৰা কেইবাটাও বঁটা আৰু স্বীকৃতি লাভ কৰে। ২০১৪ চনত তেওঁ তাজিক চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা নাছেৰ ছায়ীদোভ পৰিচালিত 'মুৱাল্লেম' ছবিত মুখ্য চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল।<ref>{{Cite news |title=مهناز افشار در فیلم تازه ناصر سعیداف نقش اجرا میکند |url=http://www.bbc.com/persian/world/2014/06/140612_rm_zkh_culture_cinema_iran_film.shtml |archive-url=https://web.archive.org/web/20171202090428/http://www.bbc.com/persian/world/2014/06/140612_rm_zkh_culture_cinema_iran_film.shtml |archive-date=2017-12-02 |access-date=2025-07-12 |work=BBC Persian |language=fa-IR}}</ref>
[[File:Payman Maadi and Mahnaz Afshar 20190201 04.jpg|thumb|৩৭সংখ্যক ফাজৰ চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত পেয়মান মাআদীৰ সৈতে আফশ্বাৰ]]
=== প্ৰযোজনা ===
২০১২ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত আফশ্বাৰে আজাৰবাইজানৰ ভূমিকম্পৰ বলি হোৱা লোকসকলৰ সাহায্যৰ্থে মিলাদ টাৱাৰ কনভেনচন চেণ্টাৰত ৰুজবেহ নামাতোল্লাহীৰ এটা দাতব্য কনচাৰ্ট প্ৰযোজনা কৰিছিল। চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা, অভিনেতা আৰু ক্ৰীড়াবিদসকলে অংশগ্ৰহণ কৰা এই অনুষ্ঠানটোৰ নাম আছিল 'দাৰুগ'। কনচাৰ্টত নামাতোল্লাহীয়ে 'এই ৱাতান', 'টোই নিয়াজাম', 'অগৰ য়ে ৰুজ বিয়াই চৰাঘাম', 'তাজহতৰিন জাখম-এ দেলম', 'বাজামাদেহ-আম', 'গোল-এ ইয়াচ', 'নফচ কেশ্বিদান চাখতেহ', 'খালিজ-ই ফাৰ্ছ' আৰু 'খাক-এ ৱাতানম'কে ধৰি কেইবাটাও গীত পৰিৱেশন কৰিছিল।<ref>{{Cite web |date=2025-07-12 |title=(تصاویر) کنسرت«روزبه» به تهیه کنندگی مهناز افشار |url=https://fararu.com |access-date=2025-07-12 |website=Fararu {{!}} فرارو |language=fa}}</ref><ref>{{Cite web |title=پایگاه خبری تحلیلی اعتدال - پرچهرهترین کنسرت این روزها به تهیهکنندگی مهناز افشار |url=http://etedaal.ir/fa/news/40998 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402162141/http://etedaal.ir/fa/news/40998 |archive-date=2015-04-02 |access-date=2025-07-12 |website=etedaal.ir}}</ref>
=== ৰিয়েলিটী শ্ব’ৰ বিচাৰক ===
২০১৯ চনত আফশ্বাৰে টেলিভিছনৰ প্ৰতিভা অন্বেষণকাৰী অনুষ্ঠান 'পাৰ্চিয়াছ গট টেলেণ্ট'ত এগৰাকী বিচাৰক হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল, যিয়ে ছচিয়েল মিডিয়াত বিভিন্ন প্ৰতিক্ৰিয়া আৰু চৰ্চাৰ সৃষ্টি কৰিছিল।<ref>{{Cite web |title=مهناز افشار داور برنامه استعدادیابی Persia's Got Talent شد |url=https://salamcinama.ir |archive-url=https://web.archive.org/web/20200201225441/https://salamcinama.ir |archive-date=2020-02-01 |access-date=2025-07-12 |website=سلام سینما |language=fa-IR}}</ref>
== আইনী সমস্যা ==
'দ্য গাৰ্লছ অব ৰিভলিউচন ষ্ট্ৰীট' প্ৰতিবাদক সমৰ্থন কৰা আৰু বাধ্যতামূলক হিজাব আইনৰ সমালোচনা কৰাৰ বাবে ইৰাণত মহনাজ আফশ্বাৰে আইনী গোচৰৰ সন্মুখীন হৈছে। তেওঁৰ বিৰুদ্ধে দুৰ্নীতি আৰু অনৈতিকতাক প্ৰশ্ৰয় দিয়াৰ অভিযোগ উত্থাপন হৈছে। ইয়াৰ উপৰি য়াছামান আৰিয়ানী আৰু মহম্মদ আলী তাহেৰীৰ দৰে কাৰাবন্দীসকলৰ সমৰ্থনত মাত মতাৰ বাবে আৰু বাল্য-বিবাহৰ বিৰোধিতা কৰাৰ বাবে তেওঁ ইৰাণৰ ৰক্ষণশীলসকলৰ তীব্ৰ সমালোচনাৰ বলি হৈছে। ৰাষ্ট্ৰৰ বিৰুদ্ধে মিছা তথ্য আৰু অপপ্ৰচাৰ চলোৱাৰ অভিযোগকে ধৰি কেইবাটাও আইনী গোচৰ বৰ্তমানো তেۆঁৰ নামত চলি আছে।<ref name=":0" />
২০২৬ চনৰ ২ ফেব্ৰুৱাৰীত আফশ্বাৰে ২০২৫-২০২৬ চনৰ ইৰাণৰ প্ৰতিবাদ চৰকাৰে দমন কৰা কাৰ্যৰ বিৰোধিতা কৰি ফাজৰ চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ বৰ্জন কৰে।<ref>https://www.afkarnews.com/بخش-سیاسی-3/1367233-چرا-تحریم-جشنواره-فجر-شکست-خورد</ref>
==তথ্যসূত্ৰ==
{{Reflist}}
==বাহ্যিক সংযোগ==
{{commons category}}
*[http://mahnazafshar.com/ Official website]
*{{Instagram|mahnaz_afshar}}
*{{IMDb name}}
[[শ্ৰেণী:ইৰাণৰ ব্যক্তি]]
[[শ্ৰেণী:অভিনেত্ৰী]]
rcmn0qd5qkaz7bmle2hicwq0b63zmmt
নেগাৰ জাৱাহেৰিয়ান
0
136927
607061
2026-05-18T11:11:47Z
Duhita Ragini Kalita
46712
নতুন পৃষ্ঠা: {{Infobox person | name = নেগাৰ জাৱাহেৰিয়ান | image = Negar Javaherian 2019.jpg | imagesize = | alt = | caption = ২০১৯ চনৰ ফাজৰ চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত জাৱাহেৰিয়ান | native_name = نگار جواهریان | birth_name = | birth_date = {{Birth date and age|1983|01|1...
607061
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox person
| name = নেগাৰ জাৱাহেৰিয়ান
| image = Negar Javaherian 2019.jpg
| imagesize =
| alt =
| caption = ২০১৯ চনৰ ফাজৰ চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত জাৱাহেৰিয়ান
| native_name = نگار جواهریان
| birth_name =
| birth_date = {{Birth date and age|1983|01|12}}
| birth_place = [[তেহৰাণ]], [[ইৰাণ]]
| death_date =
| death_place =
| native_name_lang = Fa
| othername =
| occupation = অভিনেত্ৰী
| yearsactive = ২০০১–বৰ্তমান
| spouse = {{marriage|ৰামবদ জাৱান|2016}}
| children = ১
| education = আজাদ ইউনিভাৰ্চিটি
| domesticpartner =
| website =
}}
'''নেগাৰ জাৱাহেৰিয়ান''' ({{langx|fa|نگار جواهریان}}; জন্ম: ১২ জানুৱাৰী, ১৯৮৩) এগৰাকী ইৰাণী অভিনেত্ৰী। 'গোল্ড এণ্ড কপাৰ' (২০১০), 'হিয়েৰ উইদাউট মি' (২০১১), 'এ কিউব অব চুগাৰ' (২০১১) আৰু 'দ্য পেইণ্টিং পুল' (২০১৩) ছবিসমূহত কৰা অভিনয়ৰ বাবে তেওঁ বিশেষভাৱে পৰিচিত। তেওঁ এটা ক্ৰিষ্টাল চিমৰ্ঘ বঁটা, দুটাকৈ ইৰাণ চিনেমা চেলিব্ৰেশ্যন বঁটা আৰু এটা ইৰাণৰ চলচ্চিত্ৰ সমালোচক আৰু লেখক সংস্থাৰ বঁটাকে ধৰি বিভিন্ন সন্মান লাভ কৰিছে। ইয়াৰ উপৰিও তেওঁ দুটাকৈ হাফেজ বঁটাৰ মনোনয়নো লাভ কৰিছিল।
== প্ৰাৰম্ভিক জীৱন ==
নেগাৰ জাৱাহেৰিয়ানৰ জন্ম ১৯৮৩ চনৰ ১২ জানুৱাৰীত তেহৰাণত হৈছিল। তেওঁ 'আই, তাৰানেহ, এম ১৫' (২০০১) ছবিখনৰ মুখ্য চৰিত্ৰৰ বাবে এগৰাকী অন্যতম প্ৰাৰ্থী আছিল, যিটো চৰিত্ৰ পিছলৈ তাৰানেহ আলিদুস্তিয়ে লাভ কৰে। অৱশ্যে নেগাৰে ছবিখনত এটা সৰু চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল।<ref>{{Cite web |last=شاهوند |first=احمد |date=2023-01-16 |title=نگار جواهریان؛ مرور کارنامه و تعداد مخاطبان فیلم هایش |url=https://www.filimo.com/shot/139916/%D9%86%DA%AF%D8%A7%D8%B1-%D8%AC%D9%88%D8%A7%D9%87%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%86/ |access-date=2025-06-12 |website=فیلیموشات |language=fa-IR}}</ref> 'গোল্ড এণ্ড কপাৰ' ছবিখনত কৰা অনবদ্য অভিনয়ৰ বাবে তেওঁ ২৮ সংখ্যক ফাজৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰীৰ ক্ৰিষ্টাল চিমৰ্ঘ বঁটা লাভ কৰে।<ref>{{Cite web |date=2010-02-03 |title=اسامی برگزیدگان جشنواره فیلم فجر |url=https://www.khabaronline.ir/news/41879/%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%DA%AF%D8%B2%DB%8C%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%86-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85-%D9%81%D8%AC%D8%B1 |access-date=2025-06-12 |website=خبرآنلاین |language=fa}}</ref> এই একেখন ছবিৰ বাবেই তেওঁ ১৪ সংখ্যক হাউছ অব চিনেমা চেলিব্ৰেশ্যনত শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰীৰ বঁটাও লাভ কৰে।<ref>{{Cite web |last=سینما |first=خانه |title=دوره چهاردهم |url=https://www.khanehcinema.ir/fa/jashn/jashn14-%D8%AF%D9%88%D8%B1%D9%87-%DA%86%D9%87%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D9%87%D9%85 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250423054642/https://www.khanehcinema.ir/fa/jashn/jashn14-%D8%AF%D9%88%D8%B1%D9%87-%DA%86%D9%87%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D9%87%D9%85 |archive-date=2025-04-23 |access-date=2025-06-12 |website=www.khanehcinema.ir |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite news |title=برگزاری چهاردهمین جشن خانه سینمای ایران زیر سایه تهدید دولتیان |url=https://ir.voanews.com/persiannewsiran/khane-cinema-05-09-2010-102270254 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210617235344/https://ir.voanews.com/persiannewsiran/khane-cinema-05-09-2010-102270254 |archive-date=2021-06-17 |access-date=2025-06-12 |work=Voice of America |language=fa}}</ref> ইয়াৰ উপৰিও তেওঁ 'কেম্প এক্স-ৰে' (২০১৪) চলচ্চিত্ৰখনৰ পাৰ্চী সংস্কৰণত ক্ৰীষ্টেন ষ্টিৱাৰ্টৰ চৰিত্ৰটোৰ বাবে কণ্ঠদান (ডাবিং) কৰিছিল।<ref>{{Cite web |date=2014-12-17 |title=پایان دوبله «کمپ ایکس ری» با صدای معادی و جواهریان |url=https://www.isna.ir/news/93092615873/%D9%BE%D8%A7%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D9%88%D8%A8%D9%84%D9%87-%DA%A9%D9%85%D9%BE-%D8%A7%DB%8C%DA%A9%D8%B3-%D8%B1%DB%8C-%D8%A8%D8%A7-%D8%B5%D8%AF%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%B9%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D9%8... |access-date=2025-06-12 |website=ایسنا |language=fa}}</ref>
== ব্যক্তিগত জীৱন ==
নেগাৰ জাৱাহেৰিয়ানে ২০১৬ চনত ৰামবদ জাৱানৰ সৈতে বিবাহপাশত আৱদ্ধ হয়।<ref>{{Cite web |date=2016-09-25 |title=عکس/ اولین عکس مشترک نگار جواهریان با رامبد جوان |url=https://faradeed.ir |access-date=2025-06-12 |website=فرادید {{!}} Faradeed {{!}} فرادید |language=fa}}</ref> ২০১৯ চনscaleৰ জুলাই মাহত কানাডাত তেওঁলোকৰ এজনী কন্যা সন্তান জন্ম হয় আৰু তেওঁলোকে তাইৰ নাম নূৰদখত ৰাখে।<ref>{{Cite web |last=آنلاین |first=اقتصاد |date= |title=فرزند رامبد جوان و نگار جواهریان متولد شد |url=https://eghtesadonline.com |access-date=2025-06-12 |website=fa |language=fa}}</ref><ref name=":0">{{Cite web |date=2019-07-22 |title=فرزند رامبد جوان و نگار جواهریان به دنیا آمد |url=https://khabaronline.ir |access-date=2025-06-12 |website=خبرآنلاین |language=fa}}</ref><ref name=":1">{{Cite news |date=2021-12-24 |title=نوردخت دختر رامبد جوان {{!}}عکس نوردخت جوان دختر تازه به دنیا آمده رامبد جوان و نگار جواهریان |url=https://koolakmag.ir |archive-url=https://web.archive.org/web/20230413155000/https://koolakmag.ir |archive-date=2023-04-13 |access-date=2025-06-12 |work=مجله کولاک |language=fa-IR}}</ref> গৰ্ভাৱস্থাৰ সময়ত জাৱাহেৰিয়ানে স্বামী জাৱানৰ সৈতে সন্তানক জন্ম দিয়াৰ উদ্দেশ্যে কানাডালৈ যোৱা আৰু ইয়াৰ জৰিয়তে সন্তানৰ বাবে কানাডাৰ নাগৰিকত্ব লাভ কৰাৰ বিষয়টোৱে ছচিয়েল মিডিয়াৰ লগতে দেশখনৰ বিভিন্ন বিশিষ্ট ব্যক্তিসকলৰ মাজত তীব্ৰ প্ৰতিক্ৰিয়াৰ সৃষ্টি কৰিছিল। ইয়াৰ ফলত এই অভিনেত্ৰীগৰাকী আৰু তেওঁৰ স্বামীৰ ব্যক্তিগত জীৱনক লৈ বিভিন্ন বিতৰ্কৰ সূত্ৰপাত হৈছিল।<ref>{{Cite web |date=2019-06-12 |title=واکنش کاربران به پست اینستاگرامی رامبد جوان از کانادا +عکس |url=https://mashreghnews.ir... |access-date=2025-06-12 |website=مشرق نیوز |language=fa}}</ref> অৱশেষত ২০১৯ চনৰ ১৮ জুলাইত কানাডাত তেওঁলোকৰ কন্যা নূৰদখত জাৱানৰ জন্ম হয়।<ref name=":1" /> ইয়াৰ পূৰ্বে ৰামবদ জাৱানে এটা সাক্ষাৎকাৰত উল্লেখ কৰিছিল যে তেওঁ 'মাৰ্ফীজ ল' ছবিখনৰ প্ৰদৰ্শনীৰ বাবে কানাডাৰ মন্ট্ৰিললৈ যোৱা নাছিল, কিন্তু আকস্মিকভাৱে তেওঁৰ ভ্ৰমণৰ সময়তে ছবিখনৰ প্ৰদৰ্শনী অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref>{{Cite web |last= |first= |date= |title=واکنش جالب رامبد جوان به سؤال درباره اسم فرزندش +فیلم |url=https://yjc.ir |access-date=2025-06-12 |website=YJC |language=fa}}</ref>
== কৰ্মজীৱন ==
=== অনুবাদ কৰ্ম ===
তেওঁ তিনুচ নাজমহুৰ সৈতে যুটীয়াভাৱে হেৰল্ড পিণ্টাৰৰ নাট 'বিট্ৰায়েল' (Betrayal) পাৰ্চী ভাষালৈ অনুবাদ কৰিছিল।<ref name="naakojaa1"/><ref>{{cite web|title=خیانت|url=http://www.goodreads.com/author/show/1956891._|publisher=Goodreads}}</ref>
==তথ্যসূত্ৰ==
{{Reflist}}
==বাহ্যিক সংযোগ==
qltq3tvmvgz3zh8or02rwxfnay8vzj8
607062
607061
2026-05-18T11:12:39Z
Duhita Ragini Kalita
46712
607062
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox person
| name = নেগাৰ জাৱাহেৰিয়ান
| image = Negar Javaherian 2019.jpg
| imagesize =
| alt =
| caption = ২০১৯ চনৰ ফাজৰ চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত জাৱাহেৰিয়ান
| native_name = نگار جواهریان
| birth_name =
| birth_date = {{Birth date and age|1983|01|12}}
| birth_place = [[তেহৰাণ]], [[ইৰাণ]]
| death_date =
| death_place =
| native_name_lang = Fa
| othername =
| occupation = অভিনেত্ৰী
| yearsactive = ২০০১–বৰ্তমান
| spouse = {{marriage|ৰামবদ জাৱান|2016}}
| children = ১
| education = আজাদ ইউনিভাৰ্চিটি
| domesticpartner =
| website =
}}
'''নেগাৰ জাৱাহেৰিয়ান''' ({{langx|fa|نگار جواهریان}}; জন্ম: ১২ জানুৱাৰী, ১৯৮৩) এগৰাকী ইৰাণী অভিনেত্ৰী। 'গোল্ড এণ্ড কপাৰ' (২০১০), 'হিয়েৰ উইদাউট মি' (২০১১), 'এ কিউব অব চুগাৰ' (২০১১) আৰু 'দ্য পেইণ্টিং পুল' (২০১৩) ছবিসমূহত কৰা অভিনয়ৰ বাবে তেওঁ বিশেষভাৱে পৰিচিত। তেওঁ এটা ক্ৰিষ্টাল চিমৰ্ঘ বঁটা, দুটাকৈ ইৰাণ চিনেমা চেলিব্ৰেশ্যন বঁটা আৰু এটা ইৰাণৰ চলচ্চিত্ৰ সমালোচক আৰু লেখক সংস্থাৰ বঁটাকে ধৰি বিভিন্ন সন্মান লাভ কৰিছে। ইয়াৰ উপৰিও তেওঁ দুটাকৈ হাফেজ বঁটাৰ মনোনয়নো লাভ কৰিছিল।
== প্ৰাৰম্ভিক জীৱন ==
নেগাৰ জাৱাহেৰিয়ানৰ জন্ম ১৯৮৩ চনৰ ১২ জানুৱাৰীত তেহৰাণত হৈছিল। তেওঁ 'আই, তাৰানেহ, এম ১৫' (২০০১) ছবিখনৰ মুখ্য চৰিত্ৰৰ বাবে এগৰাকী অন্যতম প্ৰাৰ্থী আছিল, যিটো চৰিত্ৰ পিছলৈ তাৰানেহ আলিদুস্তিয়ে লাভ কৰে। অৱশ্যে নেগাৰে ছবিখনত এটা সৰু চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল।<ref>{{Cite web |last=شاهوند |first=احمد |date=2023-01-16 |title=نگار جواهریان؛ مرور کارنامه و تعداد مخاطبان فیلم هایش |url=https://www.filimo.com/shot/139916/%D9%86%DA%AF%D8%A7%D8%B1-%D8%AC%D9%88%D8%A7%D9%87%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%86/ |access-date=2025-06-12 |website=فیلیموشات |language=fa-IR}}</ref> 'গোল্ড এণ্ড কপাৰ' ছবিখনত কৰা অনবদ্য অভিনয়ৰ বাবে তেওঁ ২৮ সংখ্যক ফাজৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰীৰ ক্ৰিষ্টাল চিমৰ্ঘ বঁটা লাভ কৰে।<ref>{{Cite web |date=2010-02-03 |title=اسامی برگزیدگان جشنواره فیلم فجر |url=https://www.khabaronline.ir/news/41879/%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%DA%AF%D8%B2%DB%8C%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%86-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85-%D9%81%D8%AC%D8%B1 |access-date=2025-06-12 |website=خبرآنلاین |language=fa}}</ref> এই একেখন ছবিৰ বাবেই তেওঁ ১৪ সংখ্যক হাউছ অব চিনেমা চেলিব্ৰেশ্যনত শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰীৰ বঁটাও লাভ কৰে।<ref>{{Cite web |last=سینما |first=خانه |title=دوره چهاردهم |url=https://www.khanehcinema.ir/fa/jashn/jashn14-%D8%AF%D9%88%D8%B1%D9%87-%DA%86%D9%87%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D9%87%D9%85 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250423054642/https://www.khanehcinema.ir/fa/jashn/jashn14-%D8%AF%D9%88%D8%B1%D9%87-%DA%86%D9%87%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D9%87%D9%85 |archive-date=2025-04-23 |access-date=2025-06-12 |website=www.khanehcinema.ir |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite news |title=برگزاری چهاردهمین جشن خانه سینمای ایران زیر سایه تهدید دولتیان |url=https://ir.voanews.com/persiannewsiran/khane-cinema-05-09-2010-102270254 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210617235344/https://ir.voanews.com/persiannewsiran/khane-cinema-05-09-2010-102270254 |archive-date=2021-06-17 |access-date=2025-06-12 |work=Voice of America |language=fa}}</ref> ইয়াৰ উপৰিও তেওঁ 'কেম্প এক্স-ৰে' (২০১৪) চলচ্চিত্ৰখনৰ পাৰ্চী সংস্কৰণত ক্ৰীষ্টেন ষ্টিৱাৰ্টৰ চৰিত্ৰটোৰ বাবে কণ্ঠদান (ডাবিং) কৰিছিল।<ref>{{Cite web |date=2014-12-17 |title=پایان دوبله «کمپ ایکس ری» با صدای معادی و جواهریان |url=https://www.isna.ir/news/93092615873/%D9%BE%D8%A7%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D9%88%D8%A8%D9%84%D9%87-%DA%A9%D9%85%D9%BE-%D8%A7%DB%8C%DA%A9%D8%B3-%D8%B1%DB%8C-%D8%A8%D8%A7-%D8%B5%D8%AF%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%B9%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D9%8... |access-date=2025-06-12 |website=ایسنا |language=fa}}</ref>
== ব্যক্তিগত জীৱন ==
নেগাৰ জাৱাহেৰিয়ানে ২০১৬ চনত ৰামবদ জাৱানৰ সৈতে বিবাহপাশত আৱদ্ধ হয়।<ref>{{Cite web |date=2016-09-25 |title=عکس/ اولین عکس مشترک نگار جواهریان با رامبد جوان |url=https://faradeed.ir |access-date=2025-06-12 |website=فرادید {{!}} Faradeed {{!}} فرادید |language=fa}}</ref> ২০১৯ চনscaleৰ জুলাই মাহত কানাডাত তেওঁলোকৰ এজনী কন্যা সন্তান জন্ম হয় আৰু তেওঁলোকে তাইৰ নাম নূৰদখত ৰাখে।<ref>{{Cite web |last=آنلاین |first=اقتصاد |date= |title=فرزند رامبد جوان و نگار جواهریان متولد شد |url=https://eghtesadonline.com |access-date=2025-06-12 |website=fa |language=fa}}</ref><ref name=":0">{{Cite web |date=2019-07-22 |title=فرزند رامبد جوان و نگار جواهریان به دنیا آمد |url=https://khabaronline.ir |access-date=2025-06-12 |website=خبرآنلاین |language=fa}}</ref><ref name=":1">{{Cite news |date=2021-12-24 |title=نوردخت دختر رامبد جوان {{!}}عکس نوردخت جوان دختر تازه به دنیا آمده رامبد جوان و نگار جواهریان |url=https://koolakmag.ir |archive-url=https://web.archive.org/web/20230413155000/https://koolakmag.ir |archive-date=2023-04-13 |access-date=2025-06-12 |work=مجله کولاک |language=fa-IR}}</ref> গৰ্ভাৱস্থাৰ সময়ত জাৱাহেৰিয়ানে স্বামী জাৱানৰ সৈতে সন্তানক জন্ম দিয়াৰ উদ্দেশ্যে কানাডালৈ যোৱা আৰু ইয়াৰ জৰিয়তে সন্তানৰ বাবে কানাডাৰ নাগৰিকত্ব লাভ কৰাৰ বিষয়টোৱে ছচিয়েল মিডিয়াৰ লগতে দেশখনৰ বিভিন্ন বিশিষ্ট ব্যক্তিসকলৰ মাজত তীব্ৰ প্ৰতিক্ৰিয়াৰ সৃষ্টি কৰিছিল। ইয়াৰ ফলত এই অভিনেত্ৰীগৰাকী আৰু তেওঁৰ স্বামীৰ ব্যক্তিগত জীৱনক লৈ বিভিন্ন বিতৰ্কৰ সূত্ৰপাত হৈছিল।<ref>{{Cite web |date=2019-06-12 |title=واکنش کاربران به پست اینستاگرامی رامبد جوان از کانادا +عکس |url=https://mashreghnews.ir... |access-date=2025-06-12 |website=مشرق نیوز |language=fa}}</ref> অৱশেষত ২০১৯ চনৰ ১৮ জুলাইত কানাডাত তেওঁলোকৰ কন্যা নূৰদখত জাৱানৰ জন্ম হয়।<ref name=":1" /> ইয়াৰ পূৰ্বে ৰামবদ জাৱানে এটা সাক্ষাৎকাৰত উল্লেখ কৰিছিল যে তেওঁ 'মাৰ্ফীজ ল' ছবিখনৰ প্ৰদৰ্শনীৰ বাবে কানাডাৰ মন্ট্ৰিললৈ যোৱা নাছিল, কিন্তু আকস্মিকভাৱে তেওঁৰ ভ্ৰমণৰ সময়তে ছবিখনৰ প্ৰদৰ্শনী অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref>{{Cite web |last= |first= |date= |title=واکنش جالب رامبد جوان به سؤال درباره اسم فرزندش +فیلم |url=https://yjc.ir |access-date=2025-06-12 |website=YJC |language=fa}}</ref>
== কৰ্মজীৱন ==
=== অনুবাদ কৰ্ম ===
তেওঁ তিনুচ নাজমহুৰ সৈতে যুটীয়াভাৱে হেৰল্ড পিণ্টাৰৰ নাট 'বিট্ৰায়েল' পাৰ্চী ভাষালৈ অনুবাদ কৰিছিল।<ref name="naakojaa1"/><ref>{{cite web|title=خیانت|url=http://www.goodreads.com/author/show/1956891._|publisher=Goodreads}}</ref>
==তথ্যসূত্ৰ==
{{Reflist}}
==বাহ্যিক সংযোগ==
8qh3p6uerqmoz83ls73ouk70r9zgxye
607063
607062
2026-05-18T11:13:02Z
Duhita Ragini Kalita
46712
607063
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox person
| name = নেগাৰ জাৱাহেৰিয়ান
| image = Negar Javaherian 2019.jpg
| imagesize =
| alt =
| caption = ২০১৯ চনৰ ফাজৰ চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত জাৱাহেৰিয়ান
| native_name = نگار جواهریان
| birth_name =
| birth_date = {{Birth date and age|1983|01|12}}
| birth_place = [[তেহৰাণ]], [[ইৰাণ]]
| death_date =
| death_place =
| native_name_lang = Fa
| othername =
| occupation = অভিনেত্ৰী
| yearsactive = ২০০১–বৰ্তমান
| spouse = {{marriage|ৰামবদ জাৱান|2016}}
| children = ১
| education = আজাদ ইউনিভাৰ্চিটি
| domesticpartner =
| website =
}}
'''নেগাৰ জাৱাহেৰিয়ান''' ({{langx|fa|نگار جواهریان}}; জন্ম: ১২ জানুৱাৰী, ১৯৮৩) এগৰাকী ইৰাণী অভিনেত্ৰী। 'গোল্ড এণ্ড কপাৰ' (২০১০), 'হিয়েৰ উইদাউট মি' (২০১১), 'এ কিউব অব চুগাৰ' (২০১১) আৰু 'দ্য পেইণ্টিং পুল' (২০১৩) ছবিসমূহত কৰা অভিনয়ৰ বাবে তেওঁ বিশেষভাৱে পৰিচিত। তেওঁ এটা ক্ৰিষ্টাল চিমৰ্ঘ বঁটা, দুটাকৈ ইৰাণ চিনেমা চেলিব্ৰেশ্যন বঁটা আৰু এটা ইৰাণৰ চলচ্চিত্ৰ সমালোচক আৰু লেখক সংস্থাৰ বঁটাকে ধৰি বিভিন্ন সন্মান লাভ কৰিছে। ইয়াৰ উপৰিও তেওঁ দুটাকৈ হাফেজ বঁটাৰ মনোনয়নো লাভ কৰিছিল।
== প্ৰাৰম্ভিক জীৱন ==
নেগাৰ জাৱাহেৰিয়ানৰ জন্ম ১৯৮৩ চনৰ ১২ জানুৱাৰীত তেহৰাণত হৈছিল। তেওঁ 'আই, তাৰানেহ, এম ১৫' (২০০১) ছবিখনৰ মুখ্য চৰিত্ৰৰ বাবে এগৰাকী অন্যতম প্ৰাৰ্থী আছিল, যিটো চৰিত্ৰ পিছলৈ তাৰানেহ আলিদুস্তিয়ে লাভ কৰে। অৱশ্যে নেগাৰে ছবিখনত এটা সৰু চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল।<ref>{{Cite web |last=شاهوند |first=احمد |date=2023-01-16 |title=نگار جواهریان؛ مرور کارنامه و تعداد مخاطبان فیلم هایش |url=https://www.filimo.com/shot/139916/%D9%86%DA%AF%D8%A7%D8%B1-%D8%AC%D9%88%D8%A7%D9%87%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%86/ |access-date=2025-06-12 |website=فیلیموشات |language=fa-IR}}</ref> 'গোল্ড এণ্ড কপাৰ' ছবিখনত কৰা অনবদ্য অভিনয়ৰ বাবে তেওঁ ২৮ সংখ্যক ফাজৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰীৰ ক্ৰিষ্টাল চিমৰ্ঘ বঁটা লাভ কৰে।<ref>{{Cite web |date=2010-02-03 |title=اسامی برگزیدگان جشنواره فیلم فجر |url=https://www.khabaronline.ir/news/41879/%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%DA%AF%D8%B2%DB%8C%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%86-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85-%D9%81%D8%AC%D8%B1 |access-date=2025-06-12 |website=خبرآنلاین |language=fa}}</ref> এই একেখন ছবিৰ বাবেই তেওঁ ১৪ সংখ্যক হাউছ অব চিনেমা চেলিব্ৰেশ্যনত শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰীৰ বঁটাও লাভ কৰে।<ref>{{Cite web |last=سینما |first=خانه |title=دوره چهاردهم |url=https://www.khanehcinema.ir/fa/jashn/jashn14-%D8%AF%D9%88%D8%B1%D9%87-%DA%86%D9%87%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D9%87%D9%85 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250423054642/https://www.khanehcinema.ir/fa/jashn/jashn14-%D8%AF%D9%88%D8%B1%D9%87-%DA%86%D9%87%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D9%87%D9%85 |archive-date=2025-04-23 |access-date=2025-06-12 |website=www.khanehcinema.ir |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite news |title=برگزاری چهاردهمین جشن خانه سینمای ایران زیر سایه تهدید دولتیان |url=https://ir.voanews.com/persiannewsiran/khane-cinema-05-09-2010-102270254 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210617235344/https://ir.voanews.com/persiannewsiran/khane-cinema-05-09-2010-102270254 |archive-date=2021-06-17 |access-date=2025-06-12 |work=Voice of America |language=fa}}</ref> ইয়াৰ উপৰিও তেওঁ 'কেম্প এক্স-ৰে' (২০১৪) চলচ্চিত্ৰখনৰ পাৰ্চী সংস্কৰণত ক্ৰীষ্টেন ষ্টিৱাৰ্টৰ চৰিত্ৰটোৰ বাবে কণ্ঠদান (ডাবিং) কৰিছিল।<ref>{{Cite web |date=2014-12-17 |title=پایان دوبله «کمپ ایکس ری» با صدای معادی و جواهریان |url=https://www.isna.ir/news/93092615873/%D9%BE%D8%A7%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D9%88%D8%A8%D9%84%D9%87-%DA%A9%D9%85%D9%BE-%D8%A7%DB%8C%DA%A9%D8%B3-%D8%B1%DB%8C-%D8%A8%D8%A7-%D8%B5%D8%AF%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%B9%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D9%8... |access-date=2025-06-12 |website=ایسنا |language=fa}}</ref>
== ব্যক্তিগত জীৱন ==
নেগাৰ জাৱাহেৰিয়ানে ২০১৬ চনত ৰামবদ জাৱানৰ সৈতে বিবাহপাশত আৱদ্ধ হয়।<ref>{{Cite web |date=2016-09-25 |title=عکس/ اولین عکس مشترک نگار جواهریان با رامبد جوان |url=https://faradeed.ir |access-date=2025-06-12 |website=فرادید {{!}} Faradeed {{!}} فرادید |language=fa}}</ref> ২০১৯ চনscaleৰ জুলাই মাহত কানাডাত তেওঁলোকৰ এজনী কন্যা সন্তান জন্ম হয় আৰু তেওঁলোকে তাইৰ নাম নূৰদখত ৰাখে।<ref>{{Cite web |last=آنلاین |first=اقتصاد |date= |title=فرزند رامبد جوان و نگار جواهریان متولد شد |url=https://eghtesadonline.com |access-date=2025-06-12 |website=fa |language=fa}}</ref><ref name=":0">{{Cite web |date=2019-07-22 |title=فرزند رامبد جوان و نگار جواهریان به دنیا آمد |url=https://khabaronline.ir |access-date=2025-06-12 |website=خبرآنلاین |language=fa}}</ref><ref name=":1">{{Cite news |date=2021-12-24 |title=نوردخت دختر رامبد جوان {{!}}عکس نوردخت جوان دختر تازه به دنیا آمده رامبد جوان و نگار جواهریان |url=https://koolakmag.ir |archive-url=https://web.archive.org/web/20230413155000/https://koolakmag.ir |archive-date=2023-04-13 |access-date=2025-06-12 |work=مجله کولاک |language=fa-IR}}</ref> গৰ্ভাৱস্থাৰ সময়ত জাৱাহেৰিয়ানে স্বামী জাৱানৰ সৈতে সন্তানক জন্ম দিয়াৰ উদ্দেশ্যে কানাডালৈ যোৱা আৰু ইয়াৰ জৰিয়তে সন্তানৰ বাবে কানাডাৰ নাগৰিকত্ব লাভ কৰাৰ বিষয়টোৱে ছচিয়েল মিডিয়াৰ লগতে দেশখনৰ বিভিন্ন বিশিষ্ট ব্যক্তিসকলৰ মাজত তীব্ৰ প্ৰতিক্ৰিয়াৰ সৃষ্টি কৰিছিল। ইয়াৰ ফলত এই অভিনেত্ৰীগৰাকী আৰু তেওঁৰ স্বামীৰ ব্যক্তিগত জীৱনক লৈ বিভিন্ন বিতৰ্কৰ সূত্ৰপাত হৈছিল।<ref>{{Cite web |date=2019-06-12 |title=واکنش کاربران به پست اینستاگرامی رامبد جوان از کانادا +عکس |url=https://mashreghnews.ir... |access-date=2025-06-12 |website=مشرق نیوز |language=fa}}</ref> অৱশেষত ২০১৯ চনৰ ১৮ জুলাইত কানাডাত তেওঁলোকৰ কন্যা নূৰদখত জাৱানৰ জন্ম হয়।<ref name=":1" /> ইয়াৰ পূৰ্বে ৰামবদ জাৱানে এটা সাক্ষাৎকাৰত উল্লেখ কৰিছিল যে তেওঁ 'মাৰ্ফীজ ল' ছবিখনৰ প্ৰদৰ্শনীৰ বাবে কানাডাৰ মন্ট্ৰিললৈ যোৱা নাছিল, কিন্তু আকস্মিকভাৱে তেওঁৰ ভ্ৰমণৰ সময়তে ছবিখনৰ প্ৰদৰ্শনী অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref>{{Cite web |last= |first= |date= |title=واکنش جالب رامبد جوان به سؤال درباره اسم فرزندش +فیلم |url=https://yjc.ir |access-date=2025-06-12 |website=YJC |language=fa}}</ref>
== কৰ্মজীৱন ==
=== অনুবাদ কৰ্ম ===
তেওঁ তিনুচ নাজমহুৰ সৈতে যুটীয়াভাৱে হেৰল্ড পিণ্টাৰৰ নাট 'বিট্ৰায়েল' পাৰ্চী ভাষালৈ অনুবাদ কৰিছিল।<ref>{{cite web|title=خیانت|url=http://www.goodreads.com/author/show/1956891._|publisher=Goodreads}}</ref>
==তথ্যসূত্ৰ==
{{Reflist}}
==বাহ্যিক সংযোগ==
7qforrbufld0nzgxk66ys24d8c8fma4
607066
607063
2026-05-18T11:15:46Z
Duhita Ragini Kalita
46712
/* বাহ্যিক সংযোগ */
607066
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox person
| name = নেগাৰ জাৱাহেৰিয়ান
| image = Negar Javaherian 2019.jpg
| imagesize =
| alt =
| caption = ২০১৯ চনৰ ফাজৰ চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত জাৱাহেৰিয়ান
| native_name = نگار جواهریان
| birth_name =
| birth_date = {{Birth date and age|1983|01|12}}
| birth_place = [[তেহৰাণ]], [[ইৰাণ]]
| death_date =
| death_place =
| native_name_lang = Fa
| othername =
| occupation = অভিনেত্ৰী
| yearsactive = ২০০১–বৰ্তমান
| spouse = {{marriage|ৰামবদ জাৱান|2016}}
| children = ১
| education = আজাদ ইউনিভাৰ্চিটি
| domesticpartner =
| website =
}}
'''নেগাৰ জাৱাহেৰিয়ান''' ({{langx|fa|نگار جواهریان}}; জন্ম: ১২ জানুৱাৰী, ১৯৮৩) এগৰাকী ইৰাণী অভিনেত্ৰী। 'গোল্ড এণ্ড কপাৰ' (২০১০), 'হিয়েৰ উইদাউট মি' (২০১১), 'এ কিউব অব চুগাৰ' (২০১১) আৰু 'দ্য পেইণ্টিং পুল' (২০১৩) ছবিসমূহত কৰা অভিনয়ৰ বাবে তেওঁ বিশেষভাৱে পৰিচিত। তেওঁ এটা ক্ৰিষ্টাল চিমৰ্ঘ বঁটা, দুটাকৈ ইৰাণ চিনেমা চেলিব্ৰেশ্যন বঁটা আৰু এটা ইৰাণৰ চলচ্চিত্ৰ সমালোচক আৰু লেখক সংস্থাৰ বঁটাকে ধৰি বিভিন্ন সন্মান লাভ কৰিছে। ইয়াৰ উপৰিও তেওঁ দুটাকৈ হাফেজ বঁটাৰ মনোনয়নো লাভ কৰিছিল।
== প্ৰাৰম্ভিক জীৱন ==
নেগাৰ জাৱাহেৰিয়ানৰ জন্ম ১৯৮৩ চনৰ ১২ জানুৱাৰীত তেহৰাণত হৈছিল। তেওঁ 'আই, তাৰানেহ, এম ১৫' (২০০১) ছবিখনৰ মুখ্য চৰিত্ৰৰ বাবে এগৰাকী অন্যতম প্ৰাৰ্থী আছিল, যিটো চৰিত্ৰ পিছলৈ তাৰানেহ আলিদুস্তিয়ে লাভ কৰে। অৱশ্যে নেগাৰে ছবিখনত এটা সৰু চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল।<ref>{{Cite web |last=شاهوند |first=احمد |date=2023-01-16 |title=نگار جواهریان؛ مرور کارنامه و تعداد مخاطبان فیلم هایش |url=https://www.filimo.com/shot/139916/%D9%86%DA%AF%D8%A7%D8%B1-%D8%AC%D9%88%D8%A7%D9%87%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%86/ |access-date=2025-06-12 |website=فیلیموشات |language=fa-IR}}</ref> 'গোল্ড এণ্ড কপাৰ' ছবিখনত কৰা অনবদ্য অভিনয়ৰ বাবে তেওঁ ২৮ সংখ্যক ফাজৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰীৰ ক্ৰিষ্টাল চিমৰ্ঘ বঁটা লাভ কৰে।<ref>{{Cite web |date=2010-02-03 |title=اسامی برگزیدگان جشنواره فیلم فجر |url=https://www.khabaronline.ir/news/41879/%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%DA%AF%D8%B2%DB%8C%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%86-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85-%D9%81%D8%AC%D8%B1 |access-date=2025-06-12 |website=خبرآنلاین |language=fa}}</ref> এই একেখন ছবিৰ বাবেই তেওঁ ১৪ সংখ্যক হাউছ অব চিনেমা চেলিব্ৰেশ্যনত শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰীৰ বঁটাও লাভ কৰে।<ref>{{Cite web |last=سینما |first=خانه |title=دوره چهاردهم |url=https://www.khanehcinema.ir/fa/jashn/jashn14-%D8%AF%D9%88%D8%B1%D9%87-%DA%86%D9%87%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D9%87%D9%85 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250423054642/https://www.khanehcinema.ir/fa/jashn/jashn14-%D8%AF%D9%88%D8%B1%D9%87-%DA%86%D9%87%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D9%87%D9%85 |archive-date=2025-04-23 |access-date=2025-06-12 |website=www.khanehcinema.ir |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite news |title=برگزاری چهاردهمین جشن خانه سینمای ایران زیر سایه تهدید دولتیان |url=https://ir.voanews.com/persiannewsiran/khane-cinema-05-09-2010-102270254 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210617235344/https://ir.voanews.com/persiannewsiran/khane-cinema-05-09-2010-102270254 |archive-date=2021-06-17 |access-date=2025-06-12 |work=Voice of America |language=fa}}</ref> ইয়াৰ উপৰিও তেওঁ 'কেম্প এক্স-ৰে' (২০১৪) চলচ্চিত্ৰখনৰ পাৰ্চী সংস্কৰণত ক্ৰীষ্টেন ষ্টিৱাৰ্টৰ চৰিত্ৰটোৰ বাবে কণ্ঠদান (ডাবিং) কৰিছিল।<ref>{{Cite web |date=2014-12-17 |title=پایان دوبله «کمپ ایکس ری» با صدای معادی و جواهریان |url=https://www.isna.ir/news/93092615873/%D9%BE%D8%A7%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D9%88%D8%A8%D9%84%D9%87-%DA%A9%D9%85%D9%BE-%D8%A7%DB%8C%DA%A9%D8%B3-%D8%B1%DB%8C-%D8%A8%D8%A7-%D8%B5%D8%AF%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%B9%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D9%8... |access-date=2025-06-12 |website=ایسنا |language=fa}}</ref>
== ব্যক্তিগত জীৱন ==
নেগাৰ জাৱাহেৰিয়ানে ২০১৬ চনত ৰামবদ জাৱানৰ সৈতে বিবাহপাশত আৱদ্ধ হয়।<ref>{{Cite web |date=2016-09-25 |title=عکس/ اولین عکس مشترک نگار جواهریان با رامبد جوان |url=https://faradeed.ir |access-date=2025-06-12 |website=فرادید {{!}} Faradeed {{!}} فرادید |language=fa}}</ref> ২০১৯ চনscaleৰ জুলাই মাহত কানাডাত তেওঁলোকৰ এজনী কন্যা সন্তান জন্ম হয় আৰু তেওঁলোকে তাইৰ নাম নূৰদখত ৰাখে।<ref>{{Cite web |last=آنلاین |first=اقتصاد |date= |title=فرزند رامبد جوان و نگار جواهریان متولد شد |url=https://eghtesadonline.com |access-date=2025-06-12 |website=fa |language=fa}}</ref><ref name=":0">{{Cite web |date=2019-07-22 |title=فرزند رامبد جوان و نگار جواهریان به دنیا آمد |url=https://khabaronline.ir |access-date=2025-06-12 |website=خبرآنلاین |language=fa}}</ref><ref name=":1">{{Cite news |date=2021-12-24 |title=نوردخت دختر رامبد جوان {{!}}عکس نوردخت جوان دختر تازه به دنیا آمده رامبد جوان و نگار جواهریان |url=https://koolakmag.ir |archive-url=https://web.archive.org/web/20230413155000/https://koolakmag.ir |archive-date=2023-04-13 |access-date=2025-06-12 |work=مجله کولاک |language=fa-IR}}</ref> গৰ্ভাৱস্থাৰ সময়ত জাৱাহেৰিয়ানে স্বামী জাৱানৰ সৈতে সন্তানক জন্ম দিয়াৰ উদ্দেশ্যে কানাডালৈ যোৱা আৰু ইয়াৰ জৰিয়তে সন্তানৰ বাবে কানাডাৰ নাগৰিকত্ব লাভ কৰাৰ বিষয়টোৱে ছচিয়েল মিডিয়াৰ লগতে দেশখনৰ বিভিন্ন বিশিষ্ট ব্যক্তিসকলৰ মাজত তীব্ৰ প্ৰতিক্ৰিয়াৰ সৃষ্টি কৰিছিল। ইয়াৰ ফলত এই অভিনেত্ৰীগৰাকী আৰু তেওঁৰ স্বামীৰ ব্যক্তিগত জীৱনক লৈ বিভিন্ন বিতৰ্কৰ সূত্ৰপাত হৈছিল।<ref>{{Cite web |date=2019-06-12 |title=واکنش کاربران به پست اینستاگرامی رامبد جوان از کانادا +عکس |url=https://mashreghnews.ir... |access-date=2025-06-12 |website=مشرق نیوز |language=fa}}</ref> অৱশেষত ২০১৯ চনৰ ১৮ জুলাইত কানাডাত তেওঁলোকৰ কন্যা নূৰদখত জাৱানৰ জন্ম হয়।<ref name=":1" /> ইয়াৰ পূৰ্বে ৰামবদ জাৱানে এটা সাক্ষাৎকাৰত উল্লেখ কৰিছিল যে তেওঁ 'মাৰ্ফীজ ল' ছবিখনৰ প্ৰদৰ্শনীৰ বাবে কানাডাৰ মন্ট্ৰিললৈ যোৱা নাছিল, কিন্তু আকস্মিকভাৱে তেওঁৰ ভ্ৰমণৰ সময়তে ছবিখনৰ প্ৰদৰ্শনী অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref>{{Cite web |last= |first= |date= |title=واکنش جالب رامبد جوان به سؤال درباره اسم فرزندش +فیلم |url=https://yjc.ir |access-date=2025-06-12 |website=YJC |language=fa}}</ref>
== কৰ্মজীৱন ==
=== অনুবাদ কৰ্ম ===
তেওঁ তিনুচ নাজমহুৰ সৈতে যুটীয়াভাৱে হেৰল্ড পিণ্টাৰৰ নাট 'বিট্ৰায়েল' পাৰ্চী ভাষালৈ অনুবাদ কৰিছিল।<ref>{{cite web|title=خیانت|url=http://www.goodreads.com/author/show/1956891._|publisher=Goodreads}}</ref>
==তথ্যসূত্ৰ==
{{Reflist}}
==বাহ্যিক সংযোগ==
*{{IMDb name|2142096}}
*[https://irmdb.sourehcinema.com/People/People.aspx?Id=138112040107 Negar Javaherian] On [[:fa:%D8%B3%D9%88%D8%B1%D9%87%E2%80%8C%D8%B3%DB%8C%D9%86%D9%85%D8%A7|SourehCinema]] (in Persian)
mbdx2ul5bo81o632tjcqk4179cuq48z
607067
607066
2026-05-18T11:16:53Z
Duhita Ragini Kalita
46712
[[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল।
607067
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox person
| name = নেগাৰ জাৱাহেৰিয়ান
| image = Negar Javaherian 2019.jpg
| imagesize =
| alt =
| caption = ২০১৯ চনৰ ফাজৰ চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত জাৱাহেৰিয়ান
| native_name = نگار جواهریان
| birth_name =
| birth_date = {{Birth date and age|1983|01|12}}
| birth_place = [[তেহৰাণ]], [[ইৰাণ]]
| death_date =
| death_place =
| native_name_lang = Fa
| othername =
| occupation = অভিনেত্ৰী
| yearsactive = ২০০১–বৰ্তমান
| spouse = {{marriage|ৰামবদ জাৱান|2016}}
| children = ১
| education = আজাদ ইউনিভাৰ্চিটি
| domesticpartner =
| website =
}}
'''নেগাৰ জাৱাহেৰিয়ান''' ({{langx|fa|نگار جواهریان}}; জন্ম: ১২ জানুৱাৰী, ১৯৮৩) এগৰাকী ইৰাণী অভিনেত্ৰী। 'গোল্ড এণ্ড কপাৰ' (২০১০), 'হিয়েৰ উইদাউট মি' (২০১১), 'এ কিউব অব চুগাৰ' (২০১১) আৰু 'দ্য পেইণ্টিং পুল' (২০১৩) ছবিসমূহত কৰা অভিনয়ৰ বাবে তেওঁ বিশেষভাৱে পৰিচিত। তেওঁ এটা ক্ৰিষ্টাল চিমৰ্ঘ বঁটা, দুটাকৈ ইৰাণ চিনেমা চেলিব্ৰেশ্যন বঁটা আৰু এটা ইৰাণৰ চলচ্চিত্ৰ সমালোচক আৰু লেখক সংস্থাৰ বঁটাকে ধৰি বিভিন্ন সন্মান লাভ কৰিছে। ইয়াৰ উপৰি তেওঁ দুটাকৈ হাফেজ বঁটাৰ মনোনয়নো লাভ কৰিছিল।
== প্ৰাৰম্ভিক জীৱন ==
নেগাৰ জাৱাহেৰিয়ানৰ জন্ম ১৯৮৩ চনৰ ১২ জানুৱাৰীত তেহৰাণত হৈছিল। তেওঁ 'আই, তাৰানেহ, এম ১৫' (২০০১) ছবিখনৰ মুখ্য চৰিত্ৰৰ বাবে এগৰাকী অন্যতম প্ৰাৰ্থী আছিল, যিটো চৰিত্ৰ পিছলৈ তাৰানেহ আলিদুস্তিয়ে লাভ কৰে। অৱশ্যে নেগাৰে ছবিখনত এটা সৰু চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল।<ref>{{Cite web |last=شاهوند |first=احمد |date=2023-01-16 |title=نگار جواهریان؛ مرور کارنامه و تعداد مخاطبان فیلم هایش |url=https://www.filimo.com/shot/139916/%D9%86%DA%AF%D8%A7%D8%B1-%D8%AC%D9%88%D8%A7%D9%87%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%86/ |access-date=2025-06-12 |website=فیلیموشات |language=fa-IR}}</ref> 'গোল্ড এণ্ড কপাৰ' ছবিখনত কৰা অনৱদ্য অভিনয়ৰ বাবে তেওঁ ২৮সংখ্যক ফাজৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰীৰ ক্ৰিষ্টাল চিমৰ্ঘ বঁটা লাভ কৰে।<ref>{{Cite web |date=2010-02-03 |title=اسامی برگزیدگان جشنواره فیلم فجر |url=https://www.khabaronline.ir/news/41879/%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%DA%AF%D8%B2%DB%8C%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%86-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85-%D9%81%D8%AC%D8%B1 |access-date=2025-06-12 |website=خبرآنلاین |language=fa}}</ref> এই একেখন ছবিৰ বাবেই তেওঁ ১৪সংখ্যক হাউছ অব চিনেমা চেলিব্ৰেশ্যনত শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰীৰ বঁটাও লাভ কৰে।<ref>{{Cite web |last=سینما |first=خانه |title=دوره چهاردهم |url=https://www.khanehcinema.ir/fa/jashn/jashn14-%D8%AF%D9%88%D8%B1%D9%87-%DA%86%D9%87%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D9%87%D9%85 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250423054642/https://www.khanehcinema.ir/fa/jashn/jashn14-%D8%AF%D9%88%D8%B1%D9%87-%DA%86%D9%87%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D9%87%D9%85 |archive-date=2025-04-23 |access-date=2025-06-12 |website=www.khanehcinema.ir |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite news |title=برگزاری چهاردهمین جشن خانه سینمای ایران زیر سایه تهدید دولتیان |url=https://ir.voanews.com/persiannewsiran/khane-cinema-05-09-2010-102270254 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210617235344/https://ir.voanews.com/persiannewsiran/khane-cinema-05-09-2010-102270254 |archive-date=2021-06-17 |access-date=2025-06-12 |work=Voice of America |language=fa}}</ref> ইয়াৰ উপৰি তেওঁ 'কেম্প এক্স-ৰে' (২০১৪) চলচ্চিত্ৰখনৰ পাৰ্চী সংস্কৰণত ক্ৰীষ্টেন ষ্টিৱাৰ্টৰ চৰিত্ৰটোৰ বাবে কণ্ঠদান (ডাবিং) কৰিছিল।<ref>{{Cite web |date=2014-12-17 |title=پایان دوبله «کمپ ایکس ری» با صدای معادی و جواهریان |url=https://www.isna.ir/news/93092615873/%D9%BE%D8%A7%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D9%88%D8%A8%D9%84%D9%87-%DA%A9%D9%85%D9%BE-%D8%A7%DB%8C%DA%A9%D8%B3-%D8%B1%DB%8C-%D8%A8%D8%A7-%D8%B5%D8%AF%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%B9%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D9%8... |access-date=2025-06-12 |website=ایسنا |language=fa}}</ref>
== ব্যক্তিগত জীৱন ==
নেগাৰ জাৱাহেৰিয়ানে ২০১৬ চনত ৰামবদ জাৱানৰ সৈতে বিবাহপাশত আবদ্ধ হয়।<ref>{{Cite web |date=2016-09-25 |title=عکس/ اولین عکس مشترک نگار جواهریان با رامبد جوان |url=https://faradeed.ir |access-date=2025-06-12 |website=فرادید {{!}} Faradeed {{!}} فرادید |language=fa}}</ref> ২০১৯ চনscaleৰ জুলাই মাহত কানাডাত তেওঁলোকৰ এজনী কন্যা সন্তান জন্ম হয় আৰু তেওঁলোকে তাইৰ নাম নূৰদখত ৰাখে।<ref>{{Cite web |last=آنلاین |first=اقتصاد |date= |title=فرزند رامبد جوان و نگار جواهریان متولد شد |url=https://eghtesadonline.com |access-date=2025-06-12 |website=fa |language=fa}}</ref><ref name=":0">{{Cite web |date=2019-07-22 |title=فرزند رامبد جوان و نگار جواهریان به دنیا آمد |url=https://khabaronline.ir |access-date=2025-06-12 |website=خبرآنلاین |language=fa}}</ref><ref name=":1">{{Cite news |date=2021-12-24 |title=نوردخت دختر رامبد جوان {{!}}عکس نوردخت جوان دختر تازه به دنیا آمده رامبد جوان و نگار جواهریان |url=https://koolakmag.ir |archive-url=https://web.archive.org/web/20230413155000/https://koolakmag.ir |archive-date=2023-04-13 |access-date=2025-06-12 |work=مجله کولاک |language=fa-IR}}</ref> গৰ্ভাৱস্থাৰ সময়ত জাৱাহেৰিয়ানে স্বামী জাৱানৰ সৈতে সন্তানক জন্ম দিয়াৰ উদ্দেশ্যে কানাডালৈ যোৱা আৰু ইয়াৰ জৰিয়তে সন্তানৰ বাবে কানাডাৰ নাগৰিকত্ব লাভ কৰাৰ বিষয়টোৱে ছচিয়েল মিডিয়াৰ লগতে দেশখনৰ বিভিন্ন বিশিষ্ট ব্যক্তিসকলৰ মাজত তীব্ৰ প্ৰতিক্ৰিয়াৰ সৃষ্টি কৰিছিল। ইয়াৰ ফলত এই অভিনেত্ৰীগৰাকী আৰু তেওঁৰ স্বামীৰ ব্যক্তিগত জীৱনক লৈ বিভিন্ন বিতৰ্কৰ সূত্ৰপাত হৈছিল।<ref>{{Cite web |date=2019-06-12 |title=واکنش کاربران به پست اینستاگرامی رامبد جوان از کانادا +عکس |url=https://mashreghnews.ir... |access-date=2025-06-12 |website=مشرق نیوز |language=fa}}</ref> অৱশেষত ২০১৯ চনৰ ১৮ জুলাইত কানাডাত তেওঁলোকৰ কন্যা নূৰদখত জাৱানৰ জন্ম হয়।<ref name=":1" /> ইয়াৰ পূৰ্বে ৰামবদ জাৱানে এটা সাক্ষাৎকাৰত উল্লেখ কৰিছিল যে তেওঁ 'মাৰ্ফীজ ল' ছবিখনৰ প্ৰদৰ্শনীৰ বাবে কানাডাৰ মণ্ট্ৰিললৈ যোৱা নাছিল, কিন্তু আকস্মিকভাৱে তেওঁৰ ভ্ৰমণৰ সময়তে ছবিখনৰ প্ৰদৰ্শনী অনুষ্ঠিত হৈছিল।<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref>{{Cite web |last= |first= |date= |title=واکنش جالب رامبد جوان به سؤال درباره اسم فرزندش +فیلم |url=https://yjc.ir |access-date=2025-06-12 |website=YJC |language=fa}}</ref>
== কৰ্মজীৱন ==
=== অনুবাদ কৰ্ম ===
তেওঁ তিনুচ নাজমহুৰ সৈতে যুটীয়াভাৱে হেৰল্ড পিণ্টাৰৰ নাট 'বিট্ৰায়েল' পাৰ্চী ভাষালৈ অনুবাদ কৰিছিল।<ref>{{cite web|title=خیانت|url=http://www.goodreads.com/author/show/1956891._|publisher=Goodreads}}</ref>
==তথ্যসূত্ৰ==
{{Reflist}}
==বাহ্যিক সংযোগ==
*{{IMDb name|2142096}}
*[https://irmdb.sourehcinema.com/People/People.aspx?Id=138112040107 Negar Javaherian] On [[:fa:%D8%B3%D9%88%D8%B1%D9%87%E2%80%8C%D8%B3%DB%8C%D9%86%D9%85%D8%A7|SourehCinema]] (in Persian)
[[শ্ৰেণী:ইৰাণৰ ব্যক্তি]]
[[শ্ৰেণী:অভিনেত্ৰী]]
cfdmelkdyzuam2bo4z43b4lib3oy3ef
Astrology
0
136928
607069
2026-05-18T11:26:48Z
Golurambabu
49941
নতুন পৃষ্ঠা: জ্যোতিষশাস্ত্ৰ জ্যোতিষশাস্ত্ৰ (ইংৰাজী: Astrology) হৈছে এক প্ৰাচীন বিশ্বাস ব্যৱস্থা য'ত মনে কৰা হয় যে মহাজাগতিক বস্তু — যেনে সূৰ্য, চন্দ্ৰ, গ্ৰহ আৰু নক্ষত্ৰৰ অৱস্থান — মানুহৰ জীৱন, ব...
607069
wikitext
text/x-wiki
জ্যোতিষশাস্ত্ৰ
জ্যোতিষশাস্ত্ৰ (ইংৰাজী: Astrology) হৈছে এক প্ৰাচীন বিশ্বাস ব্যৱস্থা য'ত মনে কৰা হয় যে মহাজাগতিক বস্তু — যেনে সূৰ্য, চন্দ্ৰ, গ্ৰহ আৰু নক্ষত্ৰৰ অৱস্থান — মানুহৰ জীৱন, ব্যক্তিত্ব, আৱেগ আৰু ভৱিষ্যৎ ঘটনাৱলীৰ ওপৰত প্ৰভাৱ পেলায়। যদিও আধুনিক বিজ্ঞানে জ্যোতিষশাস্ত্ৰক বৈজ্ঞানিক বুলি স্বীকাৰ নকৰে, তথাপিও পৃথিৱীৰ বহু সংস্কৃতিত এয়া পৰম্পৰাগতভাৱে গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থান অধিকাৰ কৰি আহিছে।
'''ইতিহাস'''
জ্যোতিষশাস্ত্ৰৰ উৎপত্তি প্ৰায় ৩,০০০ বছৰৰো অধিক আগতে মেছোপটেমিয়া সভ্যতাত। বেবিলনীয়সকলে প্ৰথমে গ্ৰহ-নক্ষত্ৰৰ গতিবিধি পৰ্যবেক্ষণ কৰি ভৱিষ্যদ্বাণীৰ পদ্ধতি তৈয়াৰ কৰিছিল। পিছলৈ গ্ৰিক, ৰোমান, আৰব আৰু ভাৰতীয় সভ্যতাত জ্যোতিষশাস্ত্ৰৰ বিকাশ ঘটে।
ভাৰতত বৈদিক যুগৰ পৰাই জ্যোতিষশাস্ত্ৰৰ চৰ্চা হৈ আহিছে। বৈদিক জ্যোতিষ বা জ্যোতিষ বিদ্যা ভাৰতীয় সংস্কৃতিৰ অবিচ্ছেদ্য অংশ। ঋগ্বেদ আৰু অথৰ্ববেদত গ্ৰহ-নক্ষত্ৰ সম্পৰ্কীয় বিভিন্ন উল্লেখ পোৱা যায়। প্ৰাচীন ভাৰতীয় ঋষিসকলে জ্যোতিৰ্বিদ্যা আৰু জ্যোতিষশাস্ত্ৰক একেলগে অধ্যয়ন কৰিছিল।
'''প্ৰকাৰভেদ
পাশ্চাত্য জ্যোতিষ'''
পাশ্চাত্য জ্যোতিষ মূলতঃ গ্ৰিক আৰু ৰোমান পৰম্পৰাৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি গঢ়ি উঠিছে। ইয়াত ৰাশিচক্ৰৰ ১২টা ৰাশি — মেষ, বৃষ, মিথুন, কৰ্কট, সিংহ, কন্যা, তুলা, বৃশ্চিক, ধনু, মকৰ, কুম্ভ আৰু মীন — কেন্দ্ৰীয় ভূমিকা পালন কৰে।
'''বৈদিক জ্যোতিষ'''
বৈদিক জ্যোতিষ ভাৰতীয় উপমহাদেশত উদ্ভৱ হোৱা এক সমৃদ্ধ জ্যোতিষ পদ্ধতি। ইয়াত ২৭টা নক্ষত্ৰ, ৯টা গ্ৰহ (নৱগ্ৰহ) আৰু ১২টা ৰাশিৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি জন্মকুণ্ডলী বিশ্লেষণ কৰা হয়। যিসকলে এই বিষয়ত গভীৰ জ্ঞান আহৰণ কৰিব বিচাৰে, তেওঁলোকৰ বাবে এটা পেছাদাৰী জ্যোতিষ কোৰ্ছ অত্যন্ত ফলপ্ৰসূ হ'ব পাৰে, য'ত বৈদিক জ্যোতিষৰ সকলো দিশ পদ্ধতিগতভাৱে শিকোৱা হয়।
'''চীনা জ্যোতিষ'''
চীনা জ্যোতিষ ১২ বছৰৰ চক্ৰত বিভক্ত, য'ত প্ৰতিটো বছৰক এটা জন্তুৰ নামেৰে চিহ্নিত কৰা হয় — যেনে নিগনি, গৰু, বাঘ আদি।
'''মূল উপাদানসমূহ'''
ৰাশি: জন্মৰ সময়ত সূৰ্যৰ অৱস্থান অনুযায়ী নিৰ্ধাৰিত ৰাশিয়ে ব্যক্তিৰ মূল স্বভাৱ নিৰ্দেশ কৰে।
লগ্ন: জন্মৰ মুহূৰ্তত পূব দিগন্তত উদিত ৰাশি, যি ব্যক্তিৰ বাহ্যিক ৰূপ আৰু আচৰণ নিৰ্দেশ কৰে।
গ্ৰহ: সূৰ্য, চন্দ্ৰ, মঙ্গল, বুধ, বৃহস্পতি, শুক্ৰ, শনি, ৰাহু আৰু কেতু — এই নৱগ্ৰহে জীৱনৰ বিভিন্ন দিক প্ৰভাৱিত কৰে বুলি মনে কৰা হয়।
ভাব: জন্মকুণ্ডলীৰ ১২টা ঘৰ বা ভাবে জীৱনৰ বিভিন্ন ক্ষেত্ৰ যেনে স্বাস্থ্য, সম্পদ, সম্পৰ্ক, কৰ্ম আদি নিৰ্দেশ কৰে।
দশা: গ্ৰহৰ নিৰ্দিষ্ট সময়কাল, যি জীৱনৰ বিভিন্ন পৰ্যায়ত প্ৰভাৱ পেলায়।
'''বৈজ্ঞানিক দৃষ্টিভংগি'''
বৈজ্ঞানিক সম্প্ৰদায়ে জ্যোতিষশাস্ত্ৰক এক ছদ্মবিজ্ঞান (Pseudoscience) হিচাপে গণ্য কৰে। বিভিন্ন গৱেষণাত প্ৰমাণিত হৈছে যে জ্যোতিষশাস্ত্ৰীয় ভৱিষ্যদ্বাণী বাস্তৱ ঘটনাৰ সৈতে পৰিসংখ্যানগতভাৱে নিমিলে। ১৯৭৫ চনত ১৮৬ জন বিজ্ঞানীয়ে এক যুটীয়া বিবৃতিত জ্যোতিষশাস্ত্ৰৰ বৈজ্ঞানিক ভিত্তিক প্ৰশ্নবিদ্ধ কৰিছিল। তথাপিও বহু মনোবিজ্ঞানীয়ে মনে কৰে যে ইয়াৰ প্ৰতি মানুহৰ আগ্ৰহ আত্মপৰিচয় বিচৰা আৰু অনিশ্চিত ভৱিষ্যতৰ ওপৰত নিয়ন্ত্ৰণ ৰখাৰ সহজাত প্ৰৱণতাৰ প্ৰতিফলন।
সমাজ আৰু সংস্কৃতিত প্ৰভাৱ
অসমীয়া আৰু ভাৰতীয় সংস্কৃতিত জ্যোতিষশাস্ত্ৰই দীৰ্ঘকাল ধৰি গুৰুত্বপূৰ্ণ সামাজিক ভূমিকা পালন কৰি আহিছে। বিবাহৰ সময়ত পাত্ৰ-পাত্ৰীৰ কুণ্ডলী মিলোৱা, সন্তানৰ নামকৰণ, গৃহপ্ৰৱেশ বা ব্যৱসায় আৰম্ভৰ শুভ মুহূৰ্ত নিৰ্ধাৰণত জ্যোতিষশাস্ত্ৰৰ পৰামৰ্শ লোৱা হয়। বহু পৰিয়ালত আজিও জ্যোতিষী বা পঞ্জিকাৰ পৰামৰ্শ অনুযায়ী গুৰুত্বপূৰ্ণ সিদ্ধান্ত লোৱা হয়।
'''আৰু চাওক'''
জ্যোতিৰ্বিদ্যা
বৈদিক গণিত
হিন্দু পঞ্জিকা
নক্ষত্ৰ
বাহ্যিক সংযোগ
Professional Vedic Astrology Course — Academy of Vedic Vidya
dbi2hrzgpjotfgx4cbhzbstuj0o2kt1
607070
607069
2026-05-18T11:29:06Z
Golurambabu
49941
607070
wikitext
text/x-wiki
জ্যোতিষশাস্ত্ৰ
জ্যোতিষশাস্ত্ৰ (ইংৰাজী: Astrology) হৈছে এক প্ৰাচীন বিশ্বাস ব্যৱস্থা য'ত মনে কৰা হয় যে মহাজাগতিক বস্তু — যেনে সূৰ্য, চন্দ্ৰ, গ্ৰহ আৰু নক্ষত্ৰৰ অৱস্থান — মানুহৰ জীৱন, ব্যক্তিত্ব, আৱেগ আৰু ভৱিষ্যৎ ঘটনাৱলীৰ ওপৰত প্ৰভাৱ পেলায়। যদিও আধুনিক বিজ্ঞানে জ্যোতিষশাস্ত্ৰক বৈজ্ঞানিক বুলি স্বীকাৰ নকৰে, তথাপিও পৃথিৱীৰ বহু সংস্কৃতিত এয়া পৰম্পৰাগতভাৱে গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থান অধিকাৰ কৰি আহিছে।
'''ইতিহাস'''
জ্যোতিষশাস্ত্ৰৰ উৎপত্তি প্ৰায় ৩,০০০ বছৰৰো অধিক আগতে মেছোপটেমিয়া সভ্যতাত। বেবিলনীয়সকলে প্ৰথমে গ্ৰহ-নক্ষত্ৰৰ গতিবিধি পৰ্যবেক্ষণ কৰি ভৱিষ্যদ্বাণীৰ পদ্ধতি তৈয়াৰ কৰিছিল। পিছলৈ গ্ৰিক, ৰোমান, আৰব আৰু ভাৰতীয় সভ্যতাত জ্যোতিষশাস্ত্ৰৰ বিকাশ ঘটে।
ভাৰতত বৈদিক যুগৰ পৰাই জ্যোতিষশাস্ত্ৰৰ চৰ্চা হৈ আহিছে। বৈদিক জ্যোতিষ বা জ্যোতিষ বিদ্যা ভাৰতীয় সংস্কৃতিৰ অবিচ্ছেদ্য অংশ। ঋগ্বেদ আৰু অথৰ্ববেদত গ্ৰহ-নক্ষত্ৰ সম্পৰ্কীয় বিভিন্ন উল্লেখ পোৱা যায়। প্ৰাচীন ভাৰতীয় ঋষিসকলে জ্যোতিৰ্বিদ্যা আৰু জ্যোতিষশাস্ত্ৰক একেলগে অধ্যয়ন কৰিছিল।
'''প্ৰকাৰভেদ
পাশ্চাত্য জ্যোতিষ'''
পাশ্চাত্য জ্যোতিষ মূলতঃ গ্ৰিক আৰু ৰোমান পৰম্পৰাৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি গঢ়ি উঠিছে। ইয়াত ৰাশিচক্ৰৰ ১২টা ৰাশি — মেষ, বৃষ, মিথুন, কৰ্কট, সিংহ, কন্যা, তুলা, বৃশ্চিক, ধনু, মকৰ, কুম্ভ আৰু মীন — কেন্দ্ৰীয় ভূমিকা পালন কৰে।
'''বৈদিক জ্যোতিষ'''
বৈদিক জ্যোতিষ ভাৰতীয় উপমহাদেশত উদ্ভৱ হোৱা এক সমৃদ্ধ জ্যোতিষ পদ্ধতি। ইয়াত ২৭টা নক্ষত্ৰ, ৯টা গ্ৰহ (নৱগ্ৰহ) আৰু ১২টা ৰাশিৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি জন্মকুণ্ডলী বিশ্লেষণ কৰা হয়। যিসকলে এই বিষয়ত গভীৰ জ্ঞান আহৰণ কৰিব বিচাৰে, তেওঁলোকৰ বাবে এটা পেছাদাৰী জ্যোতিষ কোৰ্ছ অত্যন্ত ফলপ্ৰসূ হ'ব পাৰে, য'ত বৈদিক জ্যোতিষৰ সকলো দিশ পদ্ধতিগতভাৱে শিকোৱা হয়।
'''চীনা জ্যোতিষ'''
চীনা জ্যোতিষ ১২ বছৰৰ চক্ৰত বিভক্ত, য'ত প্ৰতিটো বছৰক এটা জন্তুৰ নামেৰে চিহ্নিত কৰা হয় — যেনে নিগনি, গৰু, বাঘ আদি।
'''মূল উপাদানসমূহ'''
ৰাশি: জন্মৰ সময়ত সূৰ্যৰ অৱস্থান অনুযায়ী নিৰ্ধাৰিত ৰাশিয়ে ব্যক্তিৰ মূল স্বভাৱ নিৰ্দেশ কৰে।
লগ্ন: জন্মৰ মুহূৰ্তত পূব দিগন্তত উদিত ৰাশি, যি ব্যক্তিৰ বাহ্যিক ৰূপ আৰু আচৰণ নিৰ্দেশ কৰে।
গ্ৰহ: সূৰ্য, চন্দ্ৰ, মঙ্গল, বুধ, বৃহস্পতি, শুক্ৰ, শনি, ৰাহু আৰু কেতু — এই নৱগ্ৰহে জীৱনৰ বিভিন্ন দিক প্ৰভাৱিত কৰে বুলি মনে কৰা হয়।
ভাব: জন্মকুণ্ডলীৰ ১২টা ঘৰ বা ভাবে জীৱনৰ বিভিন্ন ক্ষেত্ৰ যেনে স্বাস্থ্য, সম্পদ, সম্পৰ্ক, কৰ্ম আদি নিৰ্দেশ কৰে।
দশা: গ্ৰহৰ নিৰ্দিষ্ট সময়কাল, যি জীৱনৰ বিভিন্ন পৰ্যায়ত প্ৰভাৱ পেলায়।
'''বৈজ্ঞানিক দৃষ্টিভংগি'''
বৈজ্ঞানিক সম্প্ৰদায়ে জ্যোতিষশাস্ত্ৰক এক ছদ্মবিজ্ঞান (Pseudoscience) হিচাপে গণ্য কৰে। বিভিন্ন গৱেষণাত প্ৰমাণিত হৈছে যে জ্যোতিষশাস্ত্ৰীয় ভৱিষ্যদ্বাণী বাস্তৱ ঘটনাৰ সৈতে পৰিসংখ্যানগতভাৱে নিমিলে। ১৯৭৫ চনত ১৮৬ জন বিজ্ঞানীয়ে এক যুটীয়া বিবৃতিত জ্যোতিষশাস্ত্ৰৰ বৈজ্ঞানিক ভিত্তিক প্ৰশ্নবিদ্ধ কৰিছিল। তথাপিও বহু মনোবিজ্ঞানীয়ে মনে কৰে যে ইয়াৰ প্ৰতি মানুহৰ আগ্ৰহ আত্মপৰিচয় বিচৰা আৰু অনিশ্চিত ভৱিষ্যতৰ ওপৰত নিয়ন্ত্ৰণ ৰখাৰ সহজাত প্ৰৱণতাৰ প্ৰতিফলন।
সমাজ আৰু সংস্কৃতিত প্ৰভাৱ
অসমীয়া আৰু ভাৰতীয় সংস্কৃতিত জ্যোতিষশাস্ত্ৰই দীৰ্ঘকাল ধৰি গুৰুত্বপূৰ্ণ সামাজিক ভূমিকা পালন কৰি আহিছে। বিবাহৰ সময়ত পাত্ৰ-পাত্ৰীৰ কুণ্ডলী মিলোৱা, সন্তানৰ নামকৰণ, গৃহপ্ৰৱেশ বা ব্যৱসায় আৰম্ভৰ শুভ মুহূৰ্ত নিৰ্ধাৰণত জ্যোতিষশাস্ত্ৰৰ পৰামৰ্শ লোৱা হয়। বহু পৰিয়ালত আজিও জ্যোতিষী বা পঞ্জিকাৰ পৰামৰ্শ অনুযায়ী গুৰুত্বপূৰ্ণ সিদ্ধান্ত লোৱা হয়।
'''আৰু চাওক'''
জ্যোতিৰ্বিদ্যা
বৈদিক গণিত
হিন্দু পঞ্জিকা
নক্ষত্ৰ
বাহ্যিক সংযোগ
[https://www.academyofvedicvidya.com/professional-vedic-astrology/ Professional Vedic Astrology Course — Academy of Vedic Vidya]
2p1bref42j9b6w19vjohiyphj2jxiy9