জুবিন গাৰ্গ

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="as">
  <siteinfo>
    <sitename>অসমীয়া ৱিকিপিডিয়া</sitename>
    <dbname>aswiki</dbname>
    <base>https://as.wikipedia.org/wiki/%E0%A6%AC%E0%A7%87%E0%A6%9F%E0%A7%81%E0%A6%AA%E0%A6%BE%E0%A6%A4</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.2</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">মাধ্যম</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">বিশেষ</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">বাৰ্তা</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">সদস্য</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">সদস্য বাৰ্তা</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">ৱিকিপিডিয়া</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">ৱিকিপিডিয়া বাৰ্তা</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">চিত্ৰ</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">চিত্ৰ বাৰ্তা</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">মিডিয়াৱিকি</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">মিডিয়াৱিকি আলোচনা</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">সাঁচ</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">সাঁচ বাৰ্তা</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">সহায়</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">সহায় বাৰ্তা</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">শ্ৰেণী</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">শ্ৰেণী বাৰ্তা</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">ৱিকিচ'ৰা</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">ৱিকিচ'ৰা আলোচনা</namespace>
      <namespace key="126" case="first-letter">MOS</namespace>
      <namespace key="127" case="first-letter">MOS talk</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Module</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Module talk</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>জুবিন গাৰ্গ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2318</id>
    <revision>
      <id>607170</id>
      <parentid>606813</parentid>
      <timestamp>2026-05-18T20:13:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>90svintagecassettecd</username>
        <id>49708</id>
      </contributor>
      <comment>/* ১৯৯৫-১৯৯৭: বলীউড কণ্ঠশিল্পী কেৰিয়াৰ আৰম্ভ কৰিবলৈ মুম্বাইলৈ স্থানান্তৰিত হোৱা */</comment>
      <origin>607170</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="167252" sha1="a8q9cbr0x2cngk3hw8gyxmpvrkyws87" xml:space="preserve">{{নিৰ্বাচিত প্ৰবন্ধ}}
{{Infobox musical artist
| bgcolour = lightgray 
| name = জুবিন গাৰ্গ
| image = File:Zubin Garg Live performance (cropped).jpg
| caption = ২০২৫ চনত জুবিন গাৰ্গ 
| image_size = 300px
| birth_date = {{Birth date|1972|11|18}}
| background = solo_singer
| birth_name = জুবিন বৰঠাকুৰ
| alias = {{hlist|গ’ল্ডী&lt;ref&gt;{{cite web|last=Goswami|first=Darshana|title=The wonder boy called Goldie|website=Thumbprint NE|date=2025-09-22|url=https://thumbprintmag.in/single_post.php?id=the-wonder-boy-called-goldie|access-date=2025-09-22}}{{Dead link|date=December 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;|অসমৰ হাৰ্টথ্ৰব|লুইতকণ্ঠ|হামিং সম্ৰাট|জুবিনদা|হিয়াৰ আমঠু&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Baruah |first1=Sukrita |date=19 September 2025 |title=Zubeen da, voice of a generation, who listened to his own conscience|url=https://indianexpress.com/article/india/zubeen-da-voice-of-a-generation-who-listened-to-his-own-conscience-10259892/ |work=The Indian Express |access-date=20 September 2025}}&lt;/ref&gt;|সোণটি}}
| birth_place = [[তুৰা, মেঘালয়|তুৰা]], [[মেঘালয়]], [[ভাৰত]] {{flagicon|IND}}
| death_date = {{Death date and age|2025|09|19|1972|11|18}}
| death_place=[[Singapore General Hospital|ছিংগাপুৰ জেনেৰেল হস্পিটেল]], [[বুকিত মেৰাহ]], [[ছিংগাপুৰৰ কেন্দ্ৰীয় এলেকা]] {{flagicon|Singapore}}&lt;ref&gt;{{cite web|title=Singer Zubeen Garg died in Singapore while swimming, not during scuba diving: report|website=The Hindu|date=2 Oct 2025|url=https://www.thehindu.com/news/national/singer-zubeen-garg-died-in-singapore-while-swimming-not-during-scuba-diving-report/article70117336.ece/|access-date=5 Oct 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |title=Zubeen Garg is No More – Pratidin Time |url=https://www.pratidintime.com/latest-assam-news-breaking-news-assam/zubeen-garg-is-no-more-10479313 | access-date=19 September 2025 |work=Pratidin Time |date=19 September 2025 |language=en}}&lt;/ref&gt;
| death_cause =
| genre = {{hlist|[[অসমীয়া লোকগীত]]|[[ৰক সংগীত]]|[[বিহুগীত|বিহু]]|[[চলচ্চিত্ৰ]] [[সংগীত]]|[[অসমীয়া গীতি সাহিত্য]]|[[ভাৰতীয় লোক-সংগীত]]}}
| occupation = {{hlist|কণ্ঠশিল্পী|নেপথ্য গায়ক|সংগীত পৰিচালক|সুৰকাৰ|গীতিকাৰ|সংগীত ব্যৱস্থাপক|চলচ্চিত্ৰ অভিনেতা|পৰিচালক|প্ৰযোজক|বাদ্যযন্ত্ৰী|কবি|সমাজকৰ্মী|অভিনেতা}}
| instrument = {{hlist|কীব’ৰ্ড|গীটাৰ|তবলা|মেণ্ড’লিন|দগৰ|পাৰকিউছন|আদি}}
| nationality = {{flagicon|IND}} ভাৰতীয়
| Ethnicity = [[অসমীয়া]]
| label = {{hlist|এন.কে. প্ৰডাকশ্যন|ছ’নী মিউজিক|মেগনাছাউণ্ড ৰেকৰ্ড্‌ছ|ইউনিভাৰ্ছেল মিউজিক গ্ৰুপ|টাইম্‌ছ মিউজিক|টি-ছিৰীজ|জী মিউজিক কোম্পানী|ইৰʼছ নাও|সাৰেগামা|এছ.ভি.এফ.|সুৰিন্দৰ ফিল্ম্‌ছ|ইস্কে মুভীজ|ইক’ মিউজিক|ধ্বনি ৰেকৰ্ড্‌ছ|জুবিন গাৰ্গ মিউজিক|আপোন ৰেকৰ্ড্‌ছ|এ.চি. মাল্টিমিডিয়া|জলীউড নাও মিউজিক}}
| years_active = ১৯৯২ - ২০২৫
| spouse = গৰিমা শইকীয়া গাৰ্গ
| website =
|Birth_name=জুবিন বৰঠাকুৰ|Work=[[জুবিন গাৰ্গে ৰেকৰ্ডিং কৰা গীতৰ তালিকা]]}}
'''জুবিন গাৰ্গ'''  ({{Lang-en|[[:en:Zubeen Garg|Zubeen Garg]]}}; [[১৮ নৱেম্বৰ]], ১৯৭২ – [[১৯ ছেপ্টেম্বৰ]], [[২০২৫]]) [[অসম]], [[ভাৰত|ভাৰতৰ]] এগৰাকী প্ৰসিদ্ধ কণ্ঠশিল্পী। ইয়াৰ উপৰি তেওঁ এগৰাকী [[সংগীত]] পৰিচালক, গীতিকাৰ, সুৰকাৰ, [[অভিনেতা]], চলচ্চিত্ৰ প্ৰযোজক, [[চলচ্চিত্ৰ]] পৰিচালক, চিত্ৰনাট্যকাৰ, বাদ্যযন্ত্ৰী, [[কবি]] আৰু সমাজকৰ্মী।&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/bengali/movies/news/Zubeen-Garg-on-a-different-track/articleshow/7791874.cms|title=Zubeen Garg on a different track|last=Ganguly|first=Ruman|date=26 March 2011|work=[[Indiatimes]]|access-date=2 July 2012|archive-date=8 March 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130308021824/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-03-26/news-interviews/29191918_1_zubeen-garg-bengali-films-bengali-version|url-status=live}}&lt;/ref&gt; [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]], [[হিন্দী ভাষা|হিন্দী]], [[বাংলা ভাষা|বাংলা]], [[বড়ো ভাষা|বড়ো]], [[কোচ ৰাজবংশী ভাষা|কোচ-ৰাজবংশী]] ([[কামতাপুৰী ভাষা|কামতাপুৰী]]/[[গোৱালপাৰীয়া উপভাষা|গোৱালপাৰীয়া]]), [[অসমৰ চাহ জনগোষ্ঠী|চাহ বাগানীয়া]], [[হাজং ভাষা|হাজং]], [[মিচিং ভাষা|মিচিং]], [[কাৰ্বি ভাষা|কাৰ্বি]], [[গাৰো ভাষা|গাৰো]], [[ৰাভা ভাষা|ৰাভা]], [[পাতিৰাভা]], [[ডিমাচা ভাষা|ডিমাচা]], [[আহোম ভাষা|টাই-আহোম]], [[দেউৰী ভাষা|দেউৰী]], [[নেপালী ভাষা|নেপালী]], [[ভোজপুৰী ভাষা|ভোজপুৰী]], [[বিষ্ণুপ্ৰিয়া মণিপুৰী ভাষা|বিষ্ণুপ্ৰিয়া মণিপুৰী]], [[ককবৰক ভাষা|ককবৰক]], [[ওড়িয়া ভাষা|ওড়িয়া]], [[তামিল ভাষা|তামিল]], [[তেলুগু ভাষা|তেলুগু]], [[কন্নড় ভাষা|কন্নড়]], [[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]], [[আদি ভাষা|আদি]], [[গালো ভাষা|গালো]], [[তিৱা জনগোষ্ঠী|তিৱা]], [[নিচি ভাষা|নিচি]], [[মালয়ালম ভাষা|মালয়ালম]], [[মাৰাঠী ভাষা|মাৰাঠী]], [[সংস্কৃত]], [[সিন্ধী]], [[উৰ্দু]] ইত্যাদি বিভিন্ন [[ভাষা|ভাষাত]] তেওঁ‌ কণ্ঠদান কৰিছে।&lt;ref&gt;{{Cite news|title=Zubeen's arrived|url=https://www.dailypioneer.com/2013/sunday-edition/zubeens-arrived.html|access-date=10 January 2021|work=The Pioneer|language=en|date=26 May 2013|archive-date=4 April 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230404000432/https://www.dailypioneer.com/2013/sunday-edition/zubeens-arrived.html|url-status=live|archivedate=4 April 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230404000432/https://www.dailypioneer.com/2013/sunday-edition/zubeens-arrived.html|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Singer Zubeen Garg hospitalised after head injury |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/music/singer-zubeen-garg-hospitalised-in-assam-after-head-injury-8041184/ |work=The Indian Express |date=20 July 2022 |access-date=12 February 2023 |archive-date=27 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230327154132/https://indianexpress.com/article/entertainment/music/singer-zubeen-garg-hospitalised-in-assam-after-head-injury-8041184/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt; 

১৯৯২ চনত জুবিনৰ প্ৰথমটো এলবাম ''[[অনামিকা (শ্ৰব্য এলবাম)|অনামিকা]]'' মুক্তি পোৱাৰ&lt;ref name=&quot;futuresounds1&quot;&gt;{{cite web | url=http://www.futuresounds.in/store/anamika/ | title=About Zubeen's debut album Anamika at futuresounds.com | publisher=futuresounds.com | accessdate= 4 September 2015}}&lt;/ref&gt; লগে লগে পেছাদাৰী সংগীত জগতখনৰ সৈতে জুবিন জড়িত হৈ পৰে। 

[[বাংলা]] চলচ্চিত্ৰ ''শুধু তুমি''ৰ কাৰণে জুবিনে ২০০৫ চনত শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালকৰ বঁটা লাভ কৰিছিল। [[হিন্দী ভাষা|হিন্দী ভাষাৰ]] ''য়া আলি'' গীতটোৰ বাবে জুবিনে ২০০৬ চনত ''গ্ল’বেল ইণ্ডিয়ান ফিল্ম এৱাৰ্ড (GIFA)'' আৰু ''ষ্টাৰডাষ্ট এৱাৰ্ড''ত ''শ্ৰেষ্ঠ নেপথ্য কণ্ঠশিল্পী (পুৰুষ)'' বঁটা লাভ কৰিছিল। ইয়াৰ উপৰি ''Echoes of Silence'' (ইংৰাজী-খাচী) ছবিৰ বাবে ''শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালক'' হিচাপে তেওঁ [[ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা|ৰাষ্ট্ৰীয় বঁটা (ৰজত কমল)]] লাভ কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Assam shines with five honours at 71st National Film Awards |url=https://assamtribune.com/assam/assam-shines-with-five-honours-at-71st-national-film-awards-1587082 |website=The Assam Tribune |date=2 August 2025 |access-date=6 January 2025 |language=en}}&lt;/ref&gt; আধুনিক অসমীয়া সংগীতত নতুন মাত্ৰা প্ৰদান কৰাৰ বাবে ২০১৪ চনত জুবিন গাৰ্গলৈ [[ৰেনেছাঁ অসম বঁটা]] আগবঢ়োৱা হয়।&lt;ref name=&quot;amarasom&quot;&gt;{{cite web | title=জুবিন গাৰ্গলৈ ৰেনেছাঁ অসম বঁটা | publisher=[[আমাৰ অসম]] | date=১৩ মাৰ্চ ২০১৫ | accessdate=১৪ মাৰ্চ২০১৫}}&lt;/ref&gt; ২০২৪ চনৰ ২৭ মে’ত জুবিন গাৰ্গক [[মেঘালয়|মেঘালয়ৰ]] বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়ে সন্মানীয় ডক্টৰ অৱ লিটাৰেচাৰ (ডি.লিট) ডিগ্ৰী প্ৰদান কৰে। ২০২৫ চনত [[বেলতলা]] বহাগী উৎসৱ সমিতিয়ে তেওঁক জীৱনজোৰা সাধনাৰ [[ভূপেন হাজৰিকা|ড॰ ভূপেন হাজৰিকা]] বঁটা প্ৰদান কৰে। 

জুবিন গাৰ্গ বহুবাদ্যযন্ত্ৰী। তেওঁ বহুকেইবিধ বাদ্যযন্ত্ৰ বজাব জানিছিল। ইয়াৰ ভিতৰত আনন্দলহৰী, [[ঢোল]], [[দোতোৰা]], ড্ৰাম, [[গীটাৰ]], হাৰমনিকা, [[হাৰমনিয়াম]], মেণ্ড’লিন, কীব’ৰ্ড, [[তবলা]] আৰু একাধিক পাৰকিউছন বাদ্য অন্তৰ্ভুক্ত। অসমৰ সৰ্বাধিক পাৰিশ্ৰমিকপ্ৰাপ্ত কণ্ঠশিল্পীসকলৰ ভিতৰত তেওঁ অন্যতম।&lt;ref&gt;{{Cite web|date=16 April 2017|title=Barred from singing in Hindi, Assam singer leaves Bihu stage|url=https://indianexpress.com/article/cities/guwahati/zubeen-garg-noonmati-bihu-sanmilan-stopped-from-singing-hindi-song-assam-top-singer-quits-bihu-stage-with-an-abuse-4614435/|url-access=limited|access-date=19 December 2020|website=The Indian Express|language=en}}&lt;/ref&gt;

প্ৰায় ৩৩ বছৰজোৰা তেওঁৰ কেৰিয়াৰত জুবিন গাৰ্গে ৪০টা ভাষাত ৩৮,০০০তকৈও অধিক [[গীত]] বাণীবদ্ধ কৰিছে।&lt;ref&gt;{{cite news|title=Thousands of fans bid adieu to Zubeen at Guwahati stadium|url=https://www.thehindu.com/entertainment/music/singer-zubeen-gargs-body-arrives-at-guwahati-airport-thousands-gather-to-get-last-glimpse/article70076293.ece|access-date=23 September 2025|work=[[The Hindu]]|date=21 September 2025|language=en-IN}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Deb|first1=Abhijit|title=From 'Anamika' to 'Ya Ali': Zubeen Garg, a man of many emotions, bids farewell|url=https://www.thestatesman.com/entertainment/from-anamika-to-ya-ali-zubeen-garg-a-man-of-many-emotions-bids-farewell-1503488612.html|access-date=23 September 2025|work=[[The Statesman (India)|The Statesman]]|date=19 September 2025|language=en}}&lt;/ref&gt;

২০২৫ চনৰ ১৯ ছেপ্টেম্বৰ‌ত [[ছিংগাপুৰ|ছিংগাপুৰত]] জুবিন গাৰ্গৰ মৃত্যু হয়।

==বংশ আৰু পৰিয়াল==
১৯৭২ চনৰ ১৮ নৱেম্বৰত [[মেঘালয়|মেঘালয়ৰ]] [[তুৰা, মেঘালয়|তুৰাত]] জুবিন গাৰ্গৰ জন্ম হয়।&lt;ref name=&quot;Birthday&quot;&gt;{{cite news |last1=Borkotoky |first1=Tonmoy |title=Zubeen Garg turns 48; fans shower him with birthday wishes |url=https://www.newslivetv.com/assam/zubeen-garg-turns-48-fans-shower-him-with-birthday-wishes/ |access-date=20 November 2019 |work=News Live TV |date=18 November 2019 |archive-date=11 October 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201011231758/https://newslivetv.com/zubeen-garg-turns-48-fans-shower-him-with-birthday-wishes/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |title=Rockstar with a humane heart – Zubeen Garg turns 48 today – Sentinelassam |url=https://www.sentinelassam.com/north-east-india-news/assam-news/rockstar-with-a-humane-heart-zubeen-garg-turns-48-today-512140 |access-date=18 November 2020 |work=The Sentinel |date=18 November 2020 |language=en |archive-date=18 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201118051439/https://www.sentinelassam.com/north-east-india-news/assam-news/rockstar-with-a-humane-heart-zubeen-garg-turns-48-today-512140 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; জুবিনৰ পিতৃৰ নাম হৈছে মোহিনীমোহন বৰঠাকুৰ (ছদ্মনাম: কপিল ঠাকুৰ) আৰু মাতৃ স্বৰ্গীয় ইলি বৰঠাকুৰ (বিয়াৰ পূৰ্বে তেওঁ ইলি অধ্যাপক)।&lt;ref name=&quot;Apr2022&quot;&gt;{{cite news |last1=Parashar |first1=Utpal |date=29 July 2019 |title='These Brahmins should be killed,' says Assam singer Zubeen Garg; cases filed |url=https://www.hindustantimes.com/india-news/these-brahmins-should-be-killed-says-assam-singer-zubeen-garg-cases-filed/story-QgaKOmiMcqiCEhzOc8K29O.html |work=Hindustan Times |access-date=12 April 2022 |archive-date=15 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220115111218/https://www.hindustantimes.com/india-news/these-brahmins-should-be-killed-says-assam-singer-zubeen-garg-cases-filed/story-QgaKOmiMcqiCEhzOc8K29O.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Sharma |first1=Dristi |title=How Singer Zubeen Garg Got His Name |url=https://www.ndtv.com/entertainment/how-singer-zubeen-garg-got-his-name-9307155 |access-date=20 September 2025 |work=[[NDTV]] |date=19 September 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |title='Ya Ali' singer Zubeen Garg provided security after ULFA threat And First Hindi Song|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/entertainment-others/ya-ali-singer-zubeen-garg-provided-security-after-ulfa-threat/ |url-access=subscription |access-date=25 September 2025 |work=[[The Indian Express]] |date=22 April 2013 |language=en |archive-date=27 December 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241227233959/https://indianexpress.com/article/entertainment/entertainment-others/ya-ali-singer-zubeen-garg-provided-security-after-ulfa-threat/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Zubeen Garg Biography, Zubeen Garg Profile - entertainment.oneindia.in |url=http://entertainment.oneindia.in/celebs/zubeen-garg/biography.html |website=[[Oneindia]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130812032230/http://entertainment.oneindia.in/celebs/zubeen-garg/biography.html |access-date=25 September 2025 |archive-date=12 August 2013 |language=en |archivedate=12 August 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130812032230/http://entertainment.oneindia.in/celebs/zubeen-garg/biography.html |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |title=Why Jibon Borthakur Chose to Become Zubeen Garg |url=https://www.pratidintime.com/latest-assam-news-breaking-news-assam/why-zubeen-borthakur-chose-to-become-zubeen-garg-10481588 |access-date=25 September 2025 |work=[[Pratidin Time]] |date=20 September 2025 |language=en |archive-date=5 October 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251005162156/https://www.pratidintime.com/latest-assam-news-breaking-news-assam/why-zubeen-borthakur-chose-to-become-zubeen-garg-10481588 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; ইলি অধ্যাপকৰ ঘৰ যোৰহাটৰ পুলিবৰৰ ভাতেমৰা গাঁৱত আছিল। কপিল ঠাকুৰ ২৪ বছৰ বয়সত বিবাহপাশত আবদ্ধ হৈছিল আৰু বিয়াৰ পাছত কপিল ঠাকুৰৰ লগত থাকিবলৈ ইলি অধ্যাপক তুৰালৈ গৈছিল।&lt;ref name=&quot;পিতৃৰ দৃষ্টিত জুবিন (২)&quot;&gt;{{Cite book |last=ঠাকুৰ |first=কপিল |title=পিতৃৰ দৃষ্টিত জুবিন |publisher=চন্দ্ৰ প্ৰকাশ |year=২০১১ |page=২ |language=as}}&lt;/ref&gt; তুৰাৰ অসামৰিক চিকিৎসালয়তে তেওঁলোকৰ প্ৰথম সন্তান জুবিনৰ জন্ম হৈছিল।&lt;ref name=&quot;পিতৃৰ দৃষ্টিত জুবিন (৩)&quot;&gt;{{Cite book |last=ঠাকুৰ |first=কপিল |title=পিতৃৰ দৃষ্টিত জুবিন |publisher=চন্দ্ৰ প্ৰকাশ |year=২০১১ |page=৩ |language=as}}&lt;/ref&gt; জুবিনৰ প্ৰকৃত নাম জুবিন বৰঠাকুৰ। প্ৰসিদ্ধ গীতিকাৰ জুবিন মেহতাৰ নামত জুবিনৰ নাম ৰখা হৈছিল আৰু পাছত ''গাৰ্গ'' গোত্ৰ নামটো জুবিন গাৰ্গে প্ৰৱেশিকা পৰীক্ষাৰ সময়ত নিজেই সংযোজন কৰি ল'লে। সংগীত জগততো তেওঁ‌ জুবিন গাৰ্গৰূপে পৰিচিত হৈছিল। জুবিন গাৰ্গৰ প্ৰতিপালনত সহায় কৰিবলৈ তেওঁৰ মাহীয়েক কুনি গৈ তুৰাত কিছুদিন আছিল।&lt;ref name=&quot;পিতৃৰ দৃষ্টিত জুবিন (৩)&quot;/&gt; 

জুবিনৰ পিতৃ-পৰিয়াল মূলতে [[শিৱসাগৰ জিলা|শিৱসাগৰ জিলাৰ]] [[জাঁজী|জাঁজীৰ]] অন্তৰ্গত তামোলীছিগা গাঁৱৰ। পৰৱৰ্তী সময়ত শিক্ষা আৰু চাকৰিৰ সন্ধানত তেওঁলোকৰ পৰিয়ালটো যোৰহাট পাইছিলহি। যোৰহাটত তেওঁলোক ভাৰাঘৰত আছিল।&lt;ref&gt;{{Cite book |last=ঠাকুৰ |first=কপিল |title=পিতৃৰ দৃষ্টিত জুবিন |publisher=চন্দ্ৰ প্ৰকাশ |year=২০১১ |page=১ |language=as}}&lt;/ref&gt; প্ৰথমতে কপিল ঠাকুৰে চৰকাৰী কাৰ্যালয়ত কেৰাণীৰ চাকৰিত কৰিছিল আৰু পুৱা-গধূলি কেইটামান টিউচন কৰিছিল। কপিল ঠাকুৰে কলা শাখাত স্নাতক উত্তীৰ্ণ হৈছিল যদিও অৰ্থাভাৱত স্নাতকোত্তৰ সম্পূৰ্ণ কৰিব নোৱাৰিলে। কিন্তু তেওঁ কোনোপধ্যেই ভাই-ভনী আৰু নিজৰ শিক্ষা যতি পৰিবলৈ দিয়া নাছিল।&lt;ref name=&quot;পিতৃৰ দৃষ্টিত জুবিন (২)&quot;/&gt; চাকৰিৰ সন্ধান কৰি থাকোঁতেই তেওঁ তুৰাত বৰ্তমানতকৈ ভাল চাকৰি এটা পালে। আৰু তাতে ৪০ টকাত এটা ৰুম ভাৰালৈ লৈ থাকিবলৈ ল'লে। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁ অধিক পঢ়া-শুনা কৰি অসম লোকসেৱা আয়োগৰ পৰীক্ষাত অৱতীৰ্ণ হয় আৰু সেইসূত্ৰে শ্ৰম বিভাগত নিজ দায়িত্ব পালন কৰে। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁ মাটিৰ হাকিম হিচাপে (বৰ্তমানৰ চাৰ্কোল অফিচাৰ) কৰিমগঞ্জলৈ বদলি হয়।&lt;ref&gt;{{Cite book |last=ঠাকুৰ |first=কপিল |title=পিতৃৰ দৃষ্টিত জুবিন |publisher=চন্দ্ৰ প্ৰকাশ |year=২০১১ |page=৫ |language=as}}&lt;/ref&gt; আৰু চাকৰি-জীৱনৰ প্ৰথমছোৱাত সঘনাই ইঠাই-সিঠাইলৈ বদলি হ’বলগীয়া হৈছিল। সেয়ে কণমানি জুবিনৰ ল’ৰালি বিভিন্ন ঠাইৰ ভিন্ন অভিজ্ঞতাৰে ভৰ-পূৰ আছিল। জুবিনৰ পিতৃয়ে ''কপিল ঠাকুৰ''ৰ ছদ্মনামত কবিতা, গল্প, প্ৰবন্ধ আৰু উপন্যাস লিখিছে। জুবিনৰ মাতৃ ইলি বৰঠাকুৰ এগৰাকী দক্ষ নৃত্যশিল্পী, অভিনেত্ৰী আৰু সু-গায়িকা আছিল। তথাপি তেওঁ নিজৰ প্ৰতিভাক পেছা হিচাপে লোৱা নাছিল। ইয়াৰ পৰিৱৰ্তে তেওঁ‌ কণমানি জুবিনক ঘৰতেই সকলো কলা শিকোৱাৰ সিদ্ধান্ত লৈছিল। জুবিনে মাতৃকেই নিজৰ জীৱনৰ প্ৰথম গুৰু বুলি বিবেচনা কৰিছিল। ২০০০ চনৰ ২ ছেপ্টেম্বৰত ইলি বৰঠাকুৰৰ মৃত্যু হয়।&lt;ref&gt;{{Cite book |title=জুবিন গাৰ্গ: জীৱনৰপৰা গানলৈ |editor-last=শইকীয়া |editor-first=মণ্টু |publisher=চন্দ্ৰ প্ৰকাশ |year=২০০৯ |page=৬৭ |language=as}}&lt;/ref&gt; জুবিনৰ ভগ্নী দুগৰাকী: [[জংকী বৰঠাকুৰ]] আৰু পামী বৰঠাকুৰ। জংকী এগৰাকী গায়িকা আৰু অভিনেত্ৰী আছিল। দুৰ্ভাগ্যজনকভাৱে ২০০২ চনৰ ১২ জানুৱাৰীত [[তেজপুৰ|তেজপুৰৰ]] ওচৰত ঘটা এটা শোকাৱহ মটৰ দুৰ্ঘটনাত জংকীৰ মৃত্যু হয়।&lt;ref name=&quot;india.com&quot;&gt;{{cite web | url=https://www.india.com/entertainment/how-zubeen-gargs-sister-jongki-barthakurs-untimely-death-shaped-his-musical-journey-8086747/ | title=How Zubeen Garg’s sister Jongki Barthakur’s untimely death shaped his musical journey | publisher=India.com | date=7 September, 2025 | accessdate=7 October 2025 | author=Mehzabeen, Mallika}}&lt;/ref&gt; ইয়াৰ পাছতে জুবিনে জংকীৰ স্মৃতিত ''শিশু'' নামৰ এটা এলবাম মুক্তি দিয়ে। আনগৰাকী ভগ্নী ড॰ পামী বৰঠাকুৰ এগৰাকী অধ্যাপক। ড॰ বৰঠাকুৰে ''সাংগীতিক ভূগোল''ত গৱেষণা কৰি ডক্টৰেট অৰ্জন কৰিছে। তেওঁ বৰ্তমান অসমস্থিত ৰয়েল গ্ল’বেল বিশ্ববিদ্যালয়ত অধ্যাপিকা হিচাপে কৰ্মৰত।&lt;ref name=&quot; RGU&quot;&gt;{{cite web | url=https://www.rgu.ac/faculty-palme-borthakur | title=Dr. Palme Borthakur | publisher=Royal Global University | accessdate=23 September 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;USTM&quot;&gt;{{cite web | url=https://ustm.ac.in/32359-2/ | title=Dr. Palme Borthakur | publisher=USTM | accessdate=23 September 2025}}&lt;/ref&gt; ২০০২ চনৰ ৪ ফেব্ৰুৱাৰীত জুবিন গাৰ্গ গৰিমা শইকীয়াৰ সৈতে বিবাহপাশত আবদ্ধ হয়।&lt;ref&gt;{{cite web|last=Desk|first=TOI Entertainment|title=Who is Garima Saikia Garg? Meet wife of late singer Zubeen Garg and acclaimed costume designer|website=The Times of India|date=2025-09-19|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/who-is-garima-saikia-garg-meet-wife-of-late-singer-zubeen-garg-and-acclaimed-costume-designer/articleshow/123999749.cms|access-date=2025-09-22}}&lt;/ref&gt;

== শিক্ষা ==
পিতৃৰ চাকৰিসূত্ৰে জুবিন গাৰ্গৰ শিশুকাল একাধিক ঠাইত বিস্তৃত হৈ আছিল। তুৰাত জন্ম হোৱা শিশু জুবিনে শৈশৱৰ দুবছৰ তেজপুৰত কটায়। ইয়াৰ পাছত পৰিয়ালটো যোৰহাটলৈ অহাত তেওঁক চিনামৰাৰ ইংৰাজী মাধ্যমৰ স্কুল 'কাৰ্মেল'ত নামভৰ্তি কৰাই দিয়া হ’ল।&lt;ref&gt;{{Cite book |last=ঠাকুৰ |first=কপিল |title=পিতৃৰ দৃষ্টিত জুবিন |publisher=চন্দ্ৰ প্ৰকাশ |year=২০১১ |page=৪ |language=as}}&lt;/ref&gt;

===কৰিমগঞ্জত===
ইয়াৰ পাছত পিতৃৰ চাকৰি পুনৰ বদলি হোৱাত তেওঁলোক কৰিমগঞ্জলৈ যাবলগীয়া হয়। পিতৃ কপিল ঠাকুৰে এইবাৰ হাকিম হিচাপে কৰিমগঞ্জত যোগদান কৰিলে। কৰিমগঞ্জত তেওঁলোক আঠ বছৰ থাকে। পিতৃৰ দৃষ্টিত শিশু অৱস্থাত জুবিন ''দুষ্ট আৰু খট্‌খটীয়া'' হিচাপে পৰিচিত আছিল। কৰিমগঞ্জৰ বঙালী সমাজৰ মাজত থাকি তেওঁলোকে বঙালী জীৱনৰ লগত মিলি যাবলৈ চেষ্টা কৰিলে। ঘৰৰ আৰু বাহিৰত লগ পোৱা অসমীয়া মানুহৰ বাহিৰে বাকী সকলোতে তেওঁলোকে কৰিমগঞ্জৰ [[ছিলঠীয়া ভাষা|ছিলঠীয়া বঙালী]] ভাষাতেই কথা পাতিছিল। জুবিনেও সৰুৰেপৰা বাংলা ভাষা আয়ত্ত কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{Cite book |last=ঠাকুৰ |first=কপিল |title=পিতৃৰ দৃষ্টিত জুবিন |publisher=চন্দ্ৰ প্ৰকাশ |year=২০১১ |page=৬ |language=as}}&lt;/ref&gt; পিতৃৰ এই সম্পৰ্কত ভাষ্য এনেধৰণৰ—&lt;blockquote&gt;কৰিমগঞ্জৰ বাংলাটো আচলতে ছিলঠীয়া বাংলা। অসমৰ কামৰূপীয়া ভাষাৰ দৰে। জুবিনো সৰুৰেপৰা বাংলাভাষী হৈ উঠিল। বঙালী সমাজৰ লগত উঠা-বহা, ফুৰা-চকা কৰি তেওঁ ৰবীন্দ্ৰনাথ, নজৰুল আদিৰ লগত এসময়ত ভালদৰে পৰিচিত হৈ পৰিছিল।&lt;/blockquote&gt;

কৰিমগঞ্জত থকা প্ৰথমটো বছৰতেই জুবিনক তাৰ একমাত্ৰ ইংৰাজী মাধ্যমৰ বিদ্যালয় &quot;প্ৰান্তিক কিণ্ডাৰগাৰ্টেন&quot;ত নাম লিখাই দিয়া হ’ল। ইয়াৰ পাছত তেওঁক কৰিমগঞ্জৰ হাইস্কুলত নামভৰ্তি কৰোৱা হয়। শৈশৱৰ সময়ছোৱাত জুবিন গাৰ্গৰ [[অমিতাভ বচ্চন|অমিতাভ বচ্চনৰ]] ছবিবোৰ প্ৰিয় আছিল। আৰু অমিতাভ বচ্চনৰ অনুকৰণৰ তেওঁ থ্ৰি-পীচ ছ্যুট পিন্ধিছিল। গানৰ প্ৰতি তেওঁৰ ধাউতি দিনক-দিনে বাঢ়ি অহা দেখি জুবিনক কৰিমগঞ্জৰ বিশিষ্ট তবলাবাদক ৰবীন বেনাৰ্জীৰ অধীনত [[তবলা]] শিকিবলৈ দিয়া হ’ল। পিতৃয়ে কৰিমগঞ্জৰ যাত্ৰা-দল ''শিল্পী-তীৰ্থ''ৰ সৈতে জড়িত হৈ এটা বছৰতে তিনিখন যাত্ৰা কৰিছিল; য’ত জুবিন গাৰ্গে তেওঁক সংগ দিছিল। আনহাতে বিদ্যালয়ত বছৰেকীয়া উৎসৱত জুবিন গাৰ্গে তবলা বাদন কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{Cite book |last=ঠাকুৰ |first=কপিল |title=পিতৃৰ দৃষ্টিত জুবিন |publisher=চন্দ্ৰ প্ৰকাশ |year=২০১১ |page=৭ |language=as}}&lt;/ref&gt;

বানপীড়িত কৰিমগঞ্জত বান-সাহায্যৰ কাম আৰু নিৰ্বাচনৰ কামত ব্যস্ত হ’বলগীয়া হোৱা হেতুকে কপিল ঠাকুৰ পৰিয়ালৰ প্ৰতি কেতিয়াবা প্ৰয়োজনীয় ধ্যান দিব পৰা নাছিল। তেনেস্থলত পত্নী ইলি বৰঠাকুৰে সন্তানৰ যত্ন লৈছিল। জুবিন গাৰ্গ আৰু জংকীক প্ৰাথমিক গান শিকোৱাৰ দায়িত্ব মাতৃ ইলি বৰঠাকুৰে লৈছিল। কৰিমগঞ্জত প্ৰায় আঠ বছৰ কটাই তেওঁলোক বিজনীলৈ আহে।&lt;ref&gt;{{Cite book |last=ঠাকুৰ |first=কপিল |title=পিতৃৰ দৃষ্টিত জুবিন |publisher=চন্দ্ৰ প্ৰকাশ |year=২০১১ |page=৮ |language=as}}&lt;/ref&gt;

জুবিনে জীৱনৰ প্ৰথম গুৰু বুলি নিজৰ মাতৃকেই বিবেচনা কৰে। পৰৱৰ্তী সময়ত জুবিনে গুৰু ৰমণী ৰায়ৰ ওচৰত অসমীয়া লোক-সংগীতৰ শিক্ষা গ্ৰহণ কৰে। তেওঁ তামোলপুৰ উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয়ৰপৰা মেট্ৰিক পাছ কৰিছিল। [[যোৰহাট|যোৰহাটৰ]] [[জগন্নাথ বৰুৱা মহাবিদ্যালয়|জগন্নাথ বৰুৱা মহাবিদ্যালয়ৰ]] ছাত্ৰ জুবিনে তেওঁলোকৰ পৰিয়াল [[গুৱাহাটী|গুৱাহাটীলৈ]] স্থায়ীভাৱে থাকিবলৈ গুচি অহাৰ পাছত গুৱাহাটীৰ [[ভোলানাথ বৰুৱা মহাবিদ্যালয়|বি. বৰুৱা মহাবিদ্যালয়ত]] স্নাতক বিজ্ঞান শাখাত নামভৰ্তি কৰে। কিন্তু সংগীতৰ ক্ষেত্ৰখনৰ লগত সম্পূৰ্ণৰূপে নিজকে নিয়োজিত কৰিব লগা হোৱাত তেওঁ কলেজীয়া শিক্ষা আধৰুৱা হৈ ৰয়। 

==কণ্ঠশিল্পী হিচাপে==
=== ১৯৯২-১৯৯৫: সংগীতশিল্পী হিচাপে যাত্ৰাৰম্ভ ===
বি. বৰুৱা কলেজত পঢ়ি থাকোঁতেই, ১৯৯২ চনত [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]]ত অনুষ্ঠিত যুৱ মহোৎসৱত পাশ্চাত্য সংগীত শাখাত একক পৰিৱেশনত স্বৰ্ণ পদক অৰ্জন কৰাটোৱেই আছিল জুবিনৰ জীৱনৰ টাৰ্নিং পইণ্ট। ইয়াতেই জুবিনে কণ্ঠশিল্পীৰূপে জীৱনত প্ৰথমবাৰৰ বাবে সফলতা আৰু বিশ্বাসৰ সোৱাদ পায়। ১৯৯৩ চনৰ দুৰ্গা পূজাৰ ষষ্ঠীৰদিনা এন কে প্ৰডাকচনে পৰিৱেশন কৰা প্ৰথম এলবাম ''অনামিকা'' মুক্তি হোৱাৰ লগে লগে তেওঁ পেছাদাৰী সংগীত জগতখনত সোমাই পৰে।&lt;ref&gt;{{Cite book |title=জুবিন গাৰ্গ: জীৱনৰপৰা গানলৈ |editor-last=শইকীয়া |editor-first=মণ্টু |publisher=চন্দ্ৰ প্ৰকাশ |year=২০০৯ |page=৩৭ |language=as}}&lt;/ref&gt; অৱশ্যে তেওঁৰ প্ৰথম বাণীবদ্ধ হোৱা গীত দুটা আছিল— ''তুমি জানো পাৰিবা সোণ'' আৰু ''তুমি জোনাকী সুবাস''। এই গীতদুটা তেওঁ ''ঋতু'' নামৰ এলবামটোৰ বাবে বাণীবদ্ধ কৰিছিল। কিন্তু ১৯৯৩ চন পৰ্যন্ত এইটো এলবামে মুক্তি পোৱা নাছিল। ''অনামিকা'' এলবামটোৱে অগতানুগতিকতাৰ বাবে অতি কম সময়তেই সমগ্ৰ উত্তৰ-পূব ভাৰতত ই‌ন্‌ষ্টেণ্ট হিটৰূপে জনপ্ৰিয়তাৰ শীৰ্ষত আৰোহণ কৰিছিল। পৰৱৰ্তী সময়ছোৱাত তেওঁ ''সপোনৰ সুৰ'' (১৯৯২), ''জোনাকী মন'' (১৯৯৩), ''মায়া'' (১৯৯৪), ''আশা'' (১৯৯৫)কে প্ৰমুখ্য কৰি ভালেমান এলবাম মুকলি কৰে। &lt;ref&gt;{{Citation |title=Xopunor Xur - Zubeen Garg - Download or Listen Free - JioSaavn |date=6 November 2023 |url=https://www.jiosaavn.com/album/xopunor-xur/0VAyq8SQg0Q_ |access-date=21 September 2025 |language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Asha • Future Sounds |url=https://www.futuresounds.in/store/asha/ |access-date=21 September 2025 |website=Future Sounds |language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citation |title=Junaki Mon - Zubeen Garg, Jonki - Download or Listen Free - JioSaavn |date=18 July 2009 |url=https://www.jiosaavn.com/album/junaki-mon/ovJnC-NY70c_ |access-date=21 September 2025 |language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citation |title=Maya (Original) by Zubeen Garg on Apple Music |date=8 May 2021 |url=https://music.apple.com/ca/album/maya-original/1580812170 |access-date=21 September 2025 |language=en-CA}}&lt;/ref&gt; ১৯৯৫ চনত মুম্বাইলৈ যোৱাৰ পূৰ্বে তেওঁ ''উজান পিৰীতি'' নামৰ ব্যাৱসায়িকভাৱে সফল হোৱা এটি [[বিহু|বিহুৰ]] এলবাম মুকলি কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite book|last=Saikia|first=Montu|title=Zubeen Garg: Jibanar Para Ganaloi|publisher=Chandra Prakash|location=Guwahati|year=2009|page=97|url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.452684|language=Assamese}}&lt;/ref&gt;

=== ১৯৯৫-১৯৯৭: বলীউড কণ্ঠশিল্পী কেৰিয়াৰ আৰম্ভ কৰিবলৈ মুম্বাইলৈ স্থানান্তৰিত হোৱা ===
কুৰি শতিকাৰ শেষৰ দশকৰ মাজভাগতে জুবিন গাৰ্গে [[বলিউড]] সংগীত জগতত কাম কৰিবলৈ [[মুম্বাই]]লৈ গুচি যায় আৰু তাৰপৰাই তেওঁৰ প্ৰথম ইণ্ডীপপ একক এলবাম ''চান্দনী ৰাত'' প্ৰকাশ কৰে।&lt;ref&gt;{{Citation|title=Chandni Raat by Zubeen Garg|date=9 October 2015|url=https://music.apple.com/us/album/chandni-raat/1048576498|language=en-US|access-date=24 October 2022}}&lt;/ref&gt; ১৯৯৫ চনৰ শেষৰ ফালে মহালক্ষ্মী আয়াৰক লগ পাই তেওঁৰ তেতিয়াৰ আগন্তুক অসমীয়া এলবাম ''জুবিনৰ গান''ৰ বাবে তেওঁলোকৰ প্ৰথম গীত &quot;উজাগৰি নিশাৰ উতলা মন&quot; ৰেকৰ্ডিং কৰে, যিটো ১৯৯৬ চনৰ জানুৱাৰী মাহত মহালক্ষ্মী আয়াৰৰ প্ৰথম এলবাম হিচাপে মুক্তি লাভ কৰিছিল। &lt;ref&gt;{{cite news|url=https://assam.news18.com/news/assam/mahalakshmi-iyer-pay-tribute-to-zubeen-garg-skd-499891.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20260518193251/https://assam.news18.com/news/assam/mahalakshmi-iyer-pay-tribute-to-zubeen-garg-skd-499891.html|title=জুবিনৰ কথা কৈ আৱেগিক মহালক্ষ্মী, কেৱল মহালক্ষ্মীৰ বাবেই জুবিনে লিখিছিল এই গান, মহালক্ষ্মীয়ে ক’লে বহু কথা... বহু কাহিনী...! আজি সন্ধিয়া ৭.৫০ বজাত ‘সুৰৰ সোপানে সোপানে|last1=Bhagwati|first1=Nabajit|date=18 November 2025|archive-date=18 May 2026|work=News18 Assam Northeast}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.discogs.com/release/31638328-Zubeen-Garg-Mahalakshmi-Hema-Zubeenor-Gaan|title=জুবিন গাৰ্গ, মহালক্ষ্মী*, হেমা* – জুবিনৰ গান|website=Discogs}}&lt;/ref&gt; পাছলৈ তেওঁ ''চন্দা (১৯৯৬)'', ''শ্ৰদ্ধাঞ্জলি খণ্ড ১ (১৯৯৬)'', ''শ্ৰদ্ধাঞ্জলি খণ্ড ২ (১৯৯৭),'' ''জলৱা (১৯৯৮)'', আদি একাধিক হিন্দী এলবাম আৰু ৰিমিক্স বাণীবদ্ধ কৰে। ১৯৯৬ চনৰ আগষ্ট মাহত তেওঁ বলীউডৰ কণ্ঠশিল্পী ৰাগেশ্বৰীয়ে অতি সোনকালে মুক্তি পাবলগীয়া ''দুনিয়া'' হিন্দী এলবামৰ বাবে গোৱা &quot;মেইনে দেখে হে সভি ৰং দুনিয়া কে&quot; গীতটোৰ বাবে তেওঁ গীটাৰ বজাইছিল আৰু এইদৰে তেওঁৰ কণ্ঠ, কথা, সুৰ, আৰু সংগীত অবিহনে তেওঁৰ প্ৰথম এলবাম বা গীত হিচাপে পৰিগণিত হৈছিল। এই এলবামটো ১৯৯৭ চনৰ মাৰ্চ মাহত মুক্তি পাইছিল। &lt;ref&gt;{{Cite news|date=19 September 2025|title=Who Was Singer Zubeen Garg? All About His Popular Songs, Family, Achievements|url=https://www.timesnownews.com/entertainment-news/bollywood/who-was-singer-zubeen-garg-who-died-at-52-all-about-his-popular-songs-family-achievements-article-152855099|access-date=22 September 2025|work=Times Now}}&lt;/ref&gt;

=== ১৯৯৭-১৯৯৮: প্ৰথম বাংলা এলবাম আৰু প্ৰথম সহোদৰ এলবাম ===
বলীউড আৰু অসমীয়া চলচ্চিত্ৰ আৰু সংগীত উদ্যোগত গান গোৱাৰ সমান্তৰালকৈ ১৯৯৭ চনৰ অক্টোবৰ মাহত তেওঁ বাংলা সংগীত জগতত প্ৰৱেশ কৰে য'ত তেওঁ প্ৰথম বাংলা এলবাম ''সুৰেৰ উপহাৰ'' মুকলি কৰে য'ত মৌচুমী চহৰীয়াৰ মুখ্য সহশিল্পী আৰু মিলি বৰুৱা আৰু [[সাগৰিকা মুখাৰ্জী|সাগৰিকা]]ৰ পটভূমি কণ্ঠদান কৰা হয়, যি [[শান|চান]]ৰ ভগ্নী।&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.discogs.com/release/36797428-Zubeen-Maushumi-Surer-Upahar|title=জুবিন, মৌচুমী – সুৰেৰ উপহাৰ (কেছেট)|website=Discogs}}&lt;/ref&gt; পিছৰ এমাহৰ ভিতৰত, তেওঁ ভগ্নী আৰু তেতিয়াই নৱাগত সহ-কণ্ঠশিল্পী জংকী বৰঠাকুৰক লৈ তেওঁৰ মুক্তি এলবামও মুকলি কৰি তেওঁলোকৰ প্ৰথম অসমীয়া ভাই-ভনীৰ যুটি এলবাম হিচাপে পৰিগণিত হয় আৰু তেওঁলোকে নাজিয়া-জোহেব আৰু চান-সাগৰিকাৰ পৰা প্ৰেৰণা লাভ কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.discogs.com/release/35341735-Zubeen-Jonkie-Mukti|title=জুবিন, জংকি - মুক্তি (কেছেট)|website=Discogs}}&lt;/ref&gt; এই এলবামটোও অডিঅ চিডি ফৰ্মেটত মুক্তি পোৱা প্ৰথম অসমীয়া এলবাম হিচাপে পৰিগণিত হয়। এই এলবামটোৰ আগতে অসমত বজাৰ আৰু অডিঅ' চিডি ফৰ্মেটত প্ৰৱেশ কৰা প্ৰথমটো এলবাম আছিল: চানৰ প্ৰথম এলবাম ''লাভ-অলজি'' আৰু ৰাগেশ্বৰীৰ প্ৰথম এলবাম ''দুনিয়া'', যিটো ১৯৯৭ চনৰ মাৰ্চ মাহত মুক্তি পাইছিল।

=== ১৯৯৮-২০০৩: নেপথ্য কণ্ঠশিল্পী আত্মপ্ৰকাশ, দ্বিতীয় ইণ্ডিপপ এলবাম আৰু তেওঁৰ প্ৰথম ব্ৰেকথ্ৰু অসমীয়া এলবাম ===
তেওঁ নেপথ্য কণ্ঠশিল্পী হিচাপে আত্মপ্ৰকাশ কৰিছিল ''পুৰাণী কবৰ'' (১৯৯৮) ছবিখনত, য'ত তেওঁ দুটা গীত গাইছিল: &quot;কুচ তো কাহো&quot; আৰু &quot;দিল মেৰা চুৰয়া এক হাছিনা&quot;। পৰৱৰ্তী কেইমাহমানৰ ভিতৰতে ''[[যৌৱনে আমনি কৰে]]'' ছবিত দেখা পোৱা প্ৰথমটো অসমীয়া চলচ্চিত্ৰ গীত &quot;বুকু দুৰু দুৰু&quot; গাইছিল। ১৯৯৮ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত তেওঁৰ দ্বিতীয়টো ইণ্ডিপপ এলবাম ''ইউহি কভি'' মুকলি কৰিছিল, য'ত তেতিয়াই নৱাগত অভিনেত্ৰী ভূমিকা চাওলাক প্ৰদৰ্শিত কৰা হৈছিল আৰু ভাৰতৰ চেনেল ভি আৰু এমটিভি মিউজিক চেনেলত প্ৰচাৰিত এইটোৱেই আছিল তেওঁৰ প্ৰথম মিউজিক ভিডিঅ'। 

তেওঁ ''দিল ছে'' (১৯৯৮), ''ড’লি ছজা কে ৰখনা'' (১৯৯৮), ''মৰম নদীৰ গাভৰু গাত'' (১৯৯৯), ''[[বুকুৰ মাজত জ্বলে]]'' (১৯৯৯), ''[[হিয়া দিয়া নিয়া]]'' (২০০০), ''ফিজা'' (২০০০) আদি হিন্দী ভাষাৰ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে গীত গাইছিল।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.bollywoodmdb.com/celebrities/biography/zubeen-garg/792|title=About Zubeen Garg|website=bollywoodmdb.com|access-date=30 April 2017|archive-date=27 January 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180127083834/http://www.bollywoodmdb.com/celebrities/biography/zubeen-garg/792|url-status=live}}&lt;/ref&gt; 

২০০০ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত গাৰ্গে তেওঁৰ পৰৱৰ্তী অসমীয়া এলবাম পাখি মুকলি কৰে কাৰণ এই এলবামটো ২০০০ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ মাহত মৃত্যু হোৱা তেওঁৰ মাতৃৰ নামত উৎসৰ্গিত কৰা হৈছিল। পিছলৈ এই এলবামটো অসমত তেওঁৰ প্ৰথম উল্লেখযোগ্য অগ্ৰগতি হিচাপে আত্মপ্ৰকাশ কৰিছিল। ইয়াৰ উপৰিও সেই বছৰৰ সৰ্বাধিক বিক্ৰী হোৱা অসমীয়া এলবাম হিচাপে স্বীকৃতি লাভ কৰিছিল।

২০০২ চনত তেওঁ কে কে আৰু সুনীতা ৰাৱে গোৱা &quot;মুঝে প্যায়াৰ হো গয়া&quot; নামৰ এটা হিন্দী গীত ৰচনা কৰে যিটো ইণ্ডিপপ এলবাম/টেলিভিছন শ্ব' চেনেল ভি জামিনত দেখা যায়। সেই বছৰতে তেওঁ কান্তে ছবিৰ তিনিটা গীত গাইছিল।

২০০৩ চনত তেওঁ ''মুদ্দা – দি ইছ্যু'' চিনেমাৰ &quot;ছপ্নে ছাৰে&quot; আৰু &quot;খোৱাবৌ কী&quot;, ''চুপকে ছে'' চিনেমাৰ &quot;মাংগো অগৰ দিল ছে ত’ খুদা&quot;, ''মুম্বাই ছে আয়া মেৰা দৌস্ত'' চিনেমাৰ &quot;হোলী ৰে&quot; আৰু ''জাল: দা ট্ৰেপ'' চিনেমাৰ &quot;জ’ প্যাৰ তুমনে&quot; গীত গাইছিল।&lt;ref&gt;{{Citation|last=Array|title=Jo Pyar Tumne (Jaal – The Trap / Soundtrack Version) (Full Song) – KK, K. S. Chithra – Download or Listen Free – JioSaavn|date=14 August 2008|url=https://www.jiosaavn.com/song/jo-pyar-tumne-jaal---the-trap--soundtrack-version/MQcBSA1RBgI|access-date=8 March 2020|archive-date=20 February 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190220181601/https://www.jiosaavn.com/song/jo-pyar-tumne-jaal---the-trap--soundtrack-version/MQcBSA1RBgI|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

=== ২০০৩–২০০৬: বাংলা ভাষাৰ নেপথ্য কণ্ঠশিল্পী আত্মপ্ৰকাশ আৰু তেওঁৰ একক এলবাম ''যন্ত্ৰ'' ===
২০০৩ চনত [[বঙালী ভাষা|বাংলা]] সংগীত জগতত জুবিন গাৰ্গৰ অভিষেক ঘটে, য’ত তেওঁ ''মন'' চিনামাত &quot;অ মন বোলাকা&quot; আৰু &quot;অভিলাশী মনে&quot; নামৰ দুটা গীত গাইছিল। পাছৰ বছৰত তেওঁ ''শুধু তুমি'' চিনামাত তিনিটা গীত গীত গায় আৰু ছবিখনৰ সংগীত পৰিচালনা কৰে।&lt;ref&gt;{{Citation|last=Array|title=Ektuku Chhoan Lage (Shudhu Tumi / Soundtrack Version) (Full Song) – Zubeen Garg – Download or Listen Free – JioSaavn|date=5 October 2008|url=https://www.jiosaavn.com/song/ektuku-chhoan-lage-shudhu-tumi--soundtrack-version/NA48ZSFaelc|access-date=8 March 2020}}&lt;/ref&gt; সেই বছৰতে তেওঁ সহ-কণ্ঠশিল্পী অবিহনে তেওঁৰ অসমীয়া এলবাম ''যন্ত্ৰ'' মুকলি কৰি বছৰৰ সৰ্বাধিক বিক্ৰী হোৱা অসমীয়া এলবামৰ লগতে তেতিয়ালৈকে সৰ্বকালৰ সৰ্বাধিক বিক্ৰী হোৱা অসমীয়া অচলচ্চিত্ৰ এলবাম হিচাপে পৰিগণিত হয়। ২০০৫ চনত তেওঁ ''প্ৰেমী'' নামৰ বাংলা চিনেমাখনত &quot;অ’ বন্ধুৰে&quot; আৰু &quot;লাগেনা ভালো&quot; গাইছিল। &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.discogs.com/release/27085053-Zubeen-Garg-Jantra|title=জুবিন গাৰ্গ - যন্ত্ৰ (কেছেট}}&lt;/ref&gt;

=== ২০০৬–২০২৫:'য়া আলী'ৰ সফলতা আৰু পৰৱৰ্তী সময়===
[[চিত্ৰ:Zubeen Garg in Audio Release of &quot;Zindagi&quot;.jpg|thumb|240x180px|২০০৭ চনত জিন্দেগী নামৰ চিনেমাখনৰ অডিঅ' মুক্তিৰ সময়ত গাৰ্গ]]
[[File:Zubin &amp; Zublee mesmerising the crowd with their iconic live performance of “Anuradha”.jpg|thumb|'অনুৰাধা' গীতৰ জৰিয়তে জুবিন গাৰ্গ আৰু [[জুবলী বৰুৱা]]ই দৰ্শকক সুকীয়া অনুভূতি প্ৰদান কৰে। ]]
''গেংষ্টাৰ'' চিনেমাখনৰ জৰিয়তে জুবিন গাৰ্গে বলীউডত সৰ্বাধিক পৰিচিতি লাভ কৰে। ইয়াত তেওঁ &quot;য়া আলী&quot; গীতটো গাইছিল।&lt;ref&gt;{{cite web|title=Music Hits 2000–2009|url=http://www.boxofficeindia.com/showProd.php?itemCat=286&amp;catName=MjAwMC0yMDA5|website=Boxofficeindia.com|access-date=30 April 2017|date=22 January 2009|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20090122120910/http://www.boxofficeindia.com/showProd.php?itemCat=286&amp;catName=MjAwMC0yMDA5|archive-date=22 January 2009|archivedate=15 February 2008|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080215081557/http://www.boxofficeindia.com/showProd.php?itemCat=286&amp;catName=MjAwMC0yMDA5&amp;PHPSESSID=108b9056cd4ca14236f9c6119d34dcce|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt; এই গীতটোৰ জৰিয়তে তেওঁ ২০০৬ চনত শ্ৰেষ্ঠ নেপথ্য কণ্ঠশিল্পীৰ ''গ্ল’বেল ইণ্ডিয়ান ফিল্ম এৱাৰ্ড্‌ছ (GIFA)'' লাভ কৰে। তেওঁৰ পৰৱৰ্তী হিন্দী এলবাম ''জিন্দেগী'' ২০০৭ চনত মুক্তি পায়।&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Zubeen Garg launches new album|url=https://www.radioandmusic.com/content/editorial/news/zubeen-garg-launches-new-album|access-date=12 February 2023|website=www.radioandmusic.com|language=en}}&lt;/ref&gt; ২০০৮ চনত তেওঁ ''মন মানে না'' চিনেমাৰ &quot;মন মানে না&quot;, ''চিৰোদিনী তুমি যে'' আমাৰ চিনেমাৰ &quot;পিয়া ৰে পিয়া ৰে&quot;, আৰু ''লাভ'' ''ষ্টৰী'' চিনেমাৰ &quot;মন জেতে চায় শুধু&quot; আদি কেইবাটাও বঙালী গীত ৰেকৰ্ডিং কৰে।

== মঞ্চৰ সংগীতানুষ্ঠান ==
[[File:Zubeen_EUphuism.JPG|thumb|২০১১ চনত এখন সংগীতানুষ্ঠানত পৰিৱেশনৰত জুবিন গাৰ্গ]]
সমগ্ৰ অসমৰ বিহু অনুষ্ঠান আৰু অন্যান্য সাংস্কৃতিক উৎসৱত জুবিন গাৰ্গে কেৱল অসমীয়া গীতেই নহয়, হিন্দী, বঙালী, আৰু অন্যান্য ভাষাতো গীত গাইছিল। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় আৰু বহিঃৰাজ্যত তেওঁ অসমীয়া আৰু ভাৰতীয় সংগীতক প্ৰতিনিধিত্ব কৰি আহিছে। উল্লেখযোগ্য যে, তেওঁ ট্ৰিনিদাদ আৰু ট’বাগোত অনুষ্ঠান পৰিৱেশন কৰিছিল, য’ত তেওঁ কেইবাটাও হিন্দী আৰু অসমীয়া হিট গীত গাইছিল আৰু কঞ্চাৰ্টৰ শিৰোনাম দখল কৰা প্ৰথমজন অসমীয়া মনোৰঞ্জনকাৰী হিচাপে পৰিগণিত হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite news |title=Zubeen Garg enthralls Trinidad audience |url=https://www.hindustantimes.com/music/zubeen-garg-enthralls-trinidad-audience/story-sfcF1kZq2wnEi32VcF2ukO.html |work=Hindustan Times |date=17 August 2010 |access-date=20 September 2025}} &lt;/ref&gt;

==পেছাদাৰী সংগীত জীৱন==
====অসমীয়া এলবাম====
{{columns-list|3|
* [[অনামিকা (শ্ৰব্য এলবাম)|অনামিকা]] (১৯৯২)
* সপোনৰ সুৰ (১৯৯২)
* জোনাকি মন (১৯৯৩)
* অনুৰাধা (১৯৯৩)
* [[মায়া (শ্ৰব্য এলবাম)|মায়া]] (১৯৯৪)
* [[আশা (এলবাম)|আশা]] (১৯৯৫)
* উজান পিৰীতি (১৯৯৫)
* [[জুবিনৰ গান (শ্ৰব্য এলবাম)|জুবিনৰ গান]] (১৯৯৬)
*  জান মণি (১৯৯৬)
* [[ৰং (শ্ৰব্য এলবাম)|ৰং]] (১৯৯৬)
* [[মুক্তি (শ্ৰব্য এলবাম)|মুক্তি]] (১৯৯৭)
* স্নিগ্ধ জোনাক (১৯৯৮)
* শব্দ (১৯৯৮)
* মেঘৰ বৰণ (১৯৯৯)
* ৰাংঢালী (১৯৯৯)
* ভৰ দুপৰীয়া (১৯৯৯)
* সপোন (১৯৯৯)
* ৰংমন (১৯৯৯)
* [[পাখি]] (২০০০)
* হিয়া মন (২০০১)
* বান্ধৈ (২০০২)
* আকৌ হিয়া মন (২০০২)
* শিশু (২০০২)
* চিনাকি মন (২০০৩)
* পকা ধানে ৰিঙিয়া (২০০৩)
* সন্ধ্যাতৰা (২০০৩)
* লাজুকী মন (২০০৪)
* যন্ত্ৰ (২০০৪)
* ডেউকা (২০০৫)
* চিনাকি সুৰ (২০০৫)
* বৰষুণ (২০০৬)
* সন্ধ্যাতৰা ২ (২০০৬)
* মুখা (২০০৬)
* সন্ধ্যা (২০০৬)
* অন্তৰা (২০০৭)
* মোৰ প্ৰিয় গীত (২০০৮)
* ৰুমাল (২০০৮)
* মোৰ গানত জ্বলে (২০০৯)
* বাঁহী (২০১১)
* গান (২০১১)
* ৰুণজুন (২০১২)
* সোণালী মন (২০১২)
* মনে মনে (২০১২)
* ৰক (২০১২)
* মুকুতা (২০১২)
* পথ (২০১৪)
* কোন তুমি (২০১৪)
* কিং (২০১৫)
* মা (২০১৯)
* চিলা (২০২০)
}}

====হিন্দী আৰু বঙালী এলবাম====
{{columns-list|2|
* চাঁন্দিনী ৰাত (১৯৯৫)
* চঁন্দা (১৯৯৬)
* য়ুহি কভী (১৯৯৮)
* স্পৰ্শ (২০০০-০১)
* শ্ৰদ্ধাঞ্জলি (খণ্ড ১,২,৩)
* মেৰে লিয়ে&lt;ref&gt;{{Cite web|title=মেৰে লিয়ে (2001) - হিন্দী এলবাম, ট্ৰেকলিষ্ট, সম্পূৰ্ণ এলবাম বিৱৰণ আৰু অধিক (আৰ্কাইভ কৰা)|url=http://www.zubeendiscography.com/2021/08/451265843261439035.html|access-date=২০২১-০৯-০৯|website=ZG Discography|language=en|archivedate=2021-08-28|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210828180443/http://www.zubeendiscography.com/2021/08/451265843261439035.html|deadurl=unfit}}&lt;/ref&gt; (২০০১)
* নূপুৰ (২০০১)
* [[জিন্দেগী (শ্ৰব্য এলবাম)|জিন্দেগী]] (২০০৭)
* [[পাকীজা (শ্ৰব্য এলবাম)|পাকীজা]] (২০১২)
* চুফী ইশ্ক (২০১৭)
|}}

===সংগীত পৰিচালনা===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|- style=&quot;text-align:center; &quot;
! colspan=4 style=&quot;background:#B0C4DE; &quot; | অসমীয়া ছবি
|- style=&quot;text-align:center; &quot;
! style=&quot;background:#ccc; &quot;| বৰ্ষ
! style=&quot;background:#ccc; &quot;| কথাছবি
! style=&quot;background:#ccc; &quot;| পৰিচালক
! style=&quot;background:#ccc; &quot;| অন্যান্য তথ্য
|-
|২০২৫
|[[ৰৈ ৰৈ বিনালে (চলচ্চিত্ৰ)|ৰৈ ৰৈ বিনালে]]
|ৰাজেশ ভূঞা 
|
|-
|২০২৫
|যোদ্ধা
|ভাস্কৰ গোস্বামী 
|
|-
|২০২৫
|[[ভাইমন দা (চলচ্চিত্ৰ)|ভাইমন দা]] 
|শশাংক সমীৰ
|এটি গীত (এৰা-এৰি)
|-
|২০২৪
|[[চিকাৰ]]
|দেবাংকৰ বৰগোহাঁই 
|
|-
|২০২৩
|ৰাঘৱ
|[[যতীন বৰা]]
|
|-
|২০২৩
|দ্য শ্লেমবুক
|বিষ্ণুজ্যোতি সন্দিকৈ 
|
|-
|২০২৩
|ডক্টৰ বেজবৰুৱা ২
|[[নিপন গোস্বামী]]
|
|-
|২০১৯
|প্ৰতিঘাত
|অচিন্ত শংকৰ 
|শীৰ্ষগীত
|-
| ২০১৯ || [[কাঞ্চনজংঘা (চলচ্চিত্ৰ)|কাঞ্চনজংঘা]] || জুবিন গাৰ্গ ||
|-
| ২০১৯ || [[ৰত্নাকৰ (চলচ্চিত্ৰ)|ৰত্নাকৰ]] || [[যতীন বৰা]] ||
|-
|২০১৮
|দ্য আণ্ডাৰৱৰ্ল্ড
|ৰাজেশ যশপাল 
|
|-
| ২০১৭ || প্ৰিয়াৰ প্ৰিয় || [[মুনিন বৰুৱা]] ||
|-
| ২০১৭ || [[মিছন চাইনা]] || জুবিন গাৰ্গ ||
|-
| ২০১৫ || [[গানে কি আনে]] || ৰাজেশ যশপাল ||
|-
| ২০১৪ || [[ৰ'দৰ চিঠি|ৰ’দৰ চিঠি]] || [[বাহাৰুল ইছলাম]] ||
|-
| ২০১২ || [[এখন নেদেখা নদীৰ সিপাৰে]] || বিদ্যুৎ কটকী ||
|-
| ২০০৮ || [[মন যায়]]|| [[এম মণিৰাম]] ||
|-
| ২০০৬ || [[আমি অসমীয়া]]|| ৰাজীৱ ভট্টাচাৰ্য্য ||
|-
| ২০০৬ || [[অধিনায়ক (চলচ্চিত্ৰ)|অধিনায়ক]] || যতীন বৰা ||
|-
| ২০০৪ || [[দীনবন্ধু (২০০৪ চলচ্চিত্ৰ)|দীনবন্ধু]]|| [[মুনিন বৰুৱা]] ||
|-
| ২০০৪ || [[ৰং]]|| [[মুনিন বৰুৱা]] ||
|-
| ২০০৪ || [[বাৰুদ (চলচ্চিত্ৰ)|বাৰুদ]] || [[মুনিন বৰুৱা]] ||
|-
| ২০০৩ || জোনাকবিহীন এই জীৱন || মুন্না আহমেদ || আৱহ সংগীত
|-
| ২০০৩ || অগ্নিসাক্ষী|| যদুমণি দত্ত ||
|-
| ২০০৩ || [[বিধাতা (চলচ্চিত্ৰ)|বিধাতা]] || [[মুনিন বৰুৱা]] ||
|-
| ২০০৩|| প্ৰিয়া মিলন || মুন্না আহমেদ ||
|-
| ২০০৩ || জুমন সুমন|| মহিবুল হক ||
|-
|২০০২
|[[জোনাকী মন]]
|জীৱৰাজ বৰ্মন 
|
|-
| ২০০২ || [[প্ৰেম আৰু প্ৰেম]]|| [[শম্ভু গুপ্তা]] ||
|-
| ২০০২ || [[জীৱন নদীৰ দুটি পাৰ ]]|| মুন্না আহমেদ ||
|-
| ২০০২ || [[কন্যাদান (চলচ্চিত্ৰ)|কন্যাদান]] || [[মুনিন বৰুৱা]] ||
|-
| ২০০১ || [[নায়ক (চলচ্চিত্ৰ)|নায়ক]] || [[মুনিন বৰুৱা]] ||
|-
| ২০০১ || শেষ উপহাৰ|| গোপাল বৰঠাকুৰ||শীৰ্ষগীত
|-
| ২০০১ || [[দাগ (অসমীয়া চলচ্চিত্ৰ)|দাগ]]|| [[মুনিন বৰুৱা]] ||
|-
| ২০০০|| [[তুমি মোৰ মাথোঁ মোৰ]]|| জুবিন গাৰ্গ||
|-
| ২০০০ || [[হিয়া দিয়া নিয়া]]|| [[মুনিন বৰুৱা]] ||
|- style=&quot;text-align:center; &quot;
! colspan=4 style=&quot;background:#B0C4DE; &quot; | অন্য ভাষা
|- style=&quot;text-align:center; &quot;
! style=&quot;background:#ccc; &quot;| বৰ্ষ
! style=&quot;background:#ccc; &quot;| কথাছবি
! style=&quot;background:#ccc; &quot;| ভাষা
! style=&quot;background:#ccc; &quot;| অন্যান্য তথ্য
|-
|২০১৯
|সামসাৰা
|[[বাংলা]]
|মুক্তিপ্ৰাপ্ত
|-
| width=&quot;150&quot;|২০১৬ || width=&quot;200&quot;| দিল ত’ দীৱানা হ্যে || width=&quot;200&quot;| হিন্দী || width=&quot;150&quot;| মুক্তিপ্ৰাপ্ত
|-
|২০১০
|কাছে এসো তুমি 
|বাংলা 
|মুক্তিপ্ৰাপ্ত
|-
|২০১০
|মন নিয়ে
|বাংলা 
|মুক্তিপ্ৰাপ্ত
|-
| width=&quot;150&quot; |২০০৬ || width=&quot;200&quot; | ষ্ট্ৰিংছ || width=&quot;200&quot; | [[হিন্দী]] || width=&quot;150&quot; | মুক্তিপ্ৰাপ্ত
|-
| width=&quot;150&quot; | ২০০৪ || width=&quot;200&quot; | শুধু তুমি || width=&quot;200&quot; | বাংলা || width=&quot;150&quot; | মুক্তিপ্ৰাপ্ত
|}

== অভিনয় জীৱন ==
জুবিন গাৰ্গে ২০০০ চনত এন কে প্ৰডাকচনৰ অধীনত নিৰ্মিত ''[[তুমি মোৰ মাথোঁ মোৰ]]'' ছবিত অভিনেতা আৰু পৰিচালক হিচাপে আত্মপ্ৰকাশ কৰে। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁ ''[[দীনবন্ধু (চলচ্চিত্ৰ)|দীনবন্ধু]]'' (২০০৪), ''[[মন যায় (চলচ্চিত্ৰ)|মন যায়]]'' (২০০৮), ''[[গানে কি আনে|গানে কি আনে]] (২০১৬)'', ''[[মিছন চাইনা (চলচ্চিত্ৰ)|মিছন চাইনা]]'' (২০১৭), ''দ্য আণ্ডাৰৱৰ্ল্ড'' (২০১৮), ''[[কাঞ্চনজংঘা (চলচ্চিত্ৰ)|কাঞ্চনজংঘা]]'' (২০১৯), ''ৰাজনীতি'' (২০২২), ''ডক্টৰ বেজবৰুৱা ২'' (২০২৩), ''ৱাইড এংগল'' (২০২৪), ''চিকাৰ'' (২০২৪) আৰু অভিমন্যু (২০২৪) ত অভিনয় কৰিছিল। জুবিন অভিনীত ''[[ৰৈ ৰৈ বিনালে (চলচ্চিত্ৰ)|ৰৈ ৰৈ বিনালে]]'' ২০২৫ চনৰ ৩১ অক্টোবৰত মুক্তিলাভ কৰে।&lt;ref name=&quot;IMDB&quot;&gt;{{cite web | url=https://www.imdb.com/title/tt29939499/ | title=Roi Roi Binale | accessdate=23 September 2025}}&lt;/ref&gt;

জুবিন গাৰ্গে অভিনয় কৰা একাধিক ছবিয়েই বক্স অফিচত সফলতা লাভ কৰিছে। ২০১৭ চনত ৮ ছেপ্টেম্বৰত ৬৫টা চিনেমা হলত মুক্তি লাভ কৰা ''মিছন চাইনা''ক দিল্লী, বেংগালুৰু আৰু মুম্বাইকে ধৰি অসমৰ বাহিৰত থকা আঠটা চিনেমা হলত মুক্তি দিয়া হৈছিল। ছবিখনে প্ৰথম সপ্তাহৰ ভিতৰতে মুঠ ২ কোটি ৪০ লাখ টকা সংগ্ৰহ কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.time8.in/the-exact-box-office-collection-of-mission-china-over-the-1st-week-revealed/|title=The Exact Box Office Collection of Mission China 1st Week Revealed|access-date=16 September 2017|website=Time8.in}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.northeastguide.in/assam/mission-china-collection-box-office-movie-review-total-budget/|title=Mission China Box Office|website=Northeastguide.in|access-date=9 September 2017|archivedate=9 September 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170909095105/https://www.northeastguide.in/assam/mission-china-collection-box-office-movie-review-total-budget/|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://in.bookmyshow.com/buytickets/mission-china-national-capital-region-ncr/movie-ncr-ET00061289-MT/20170911/|title=Mission China Realising Theatre |website=Bookmyshow.com|access-date=11 September 2017}}&lt;/ref&gt;

মিছন চাইনাই [[অসম|অসমত]] যথেষ্ট ব্যৱধানত ব্লকবাষ্টাৰ বাহুবলী আৰু [[ছলমান খান|ছলমান খানৰ]] [[বজৰংগী ভাইজান|বজৰংগী ভাইজানৰ]] প্ৰথম দিনৰ সংগ্ৰহৰ অভিলেখ ভংগ কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web|date=10 September 2017|title=Mission China: Old-fashioned projector promo helps Assamese film beat Baahubali record|url=https://www.hindustantimes.com/regional-movies/mission-china-old-fashioned-projector-promo-helps-assamese-film-beat-baahubali-record/story-OfDn0UHUMlikrueyPECFJK.html|access-date=28 January 2021|website=Hindustan Times|language=en}}&lt;/ref&gt;

বৰ্তমান ই [[:en:Assamese_cinema#List_of_highest-grossing_Assamese_films|সৰ্বাধিক উপাৰ্জনকাৰী অসমীয়া ছবিৰ]] ভিতৰত ৬ নং স্থানত আছে। 

২০১৯ চনত মুক্তিলভা ''কাঞ্চনজংঘা''ই ১০ দিনতে ৩.৯ কোটি টকা সংগ্ৰহ কৰি সকলো অভিলেখ ভংগ কৰিছিল। দৰ্শকৰ ব্যাপক সঁহাৰি লাভ কৰা ছবিখনে প্ৰথমদিনাই ২২.৫ লাখ টকা সংগ্ৰহ কৰিবলৈ সক্ষম হৈছিল। তিনিদিনৰ ভিতৰতে কাঞ্চনজংঘাই কোটিৰো অধিক টকাৰ ব্যৱসায় কৰে।

২০২৫ চনত মুক্তি লভা জুবিন গাৰ্গৰ অন্তিম ছবি &quot;ৰৈ ৰৈ বিনালে&quot;ই ৩০ কোটি টকা ব্যৱসায় কৰি আৰু ৰাতিপুৱা ৪.০০  বজাত অসমীয়া চিনেমাৰ প্ৰথম প্ৰদৰ্শনীৰ ব্যৱস্থাৰে ৯০ বছৰীয়া অসমীয়া চিনেমাৰ জগতত ইতিহাস ৰচে।
&lt;ref name=&quot;India Today NE&quot;&gt;{{cite web | url=https://www.indiatodayne.in/entertainment/story/zubeens-kanchanjangha-sweeps-box-office-collects-3-9-crore-10-days-397330-2019-09-16 | title=Zubeen’s Kanchanjangha Sweeps Box Office, Collects 3.9 Crore in 10 days | publisher=India Today NE | date=Sep 16, 2019, Updated Jun 29, 2022, 1:43 AM IST | accessdate=23 September 2025}}&lt;/ref&gt;
[[File:গানে কি আনে চলচ্চিত্ৰ প'ষ্টাৰ.jpg|thumb|গানে কি আনে চলচ্চিত্ৰৰ প'ষ্টাৰত জুবিন গাৰ্গ]]

==অভিনীত ছবি==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! width=&quot;50&quot; | বৰ্ষ
! width=&quot;200&quot; | কথাছবি
! width=&quot;200&quot; | পৰিচালক
! width=&quot;200&quot; | চৰিত্ৰ 
|-
|২০২৫ || [[ৰৈ ৰৈ বিনালে (চলচ্চিত্ৰ)|ৰৈ ৰৈ বিনালে]] || ৰাজেশ ভূঞা || ৰাউল (এগৰাকী অন্ধ শিল্পীৰ ৰূপত)
|-
|২০২৫ || যোদ্ধা || ভাস্কৰ শৰ্মা || বিশেষ এভূমুকি
|-
|২০২৪ || [[ৱাইড এংগল (চলচ্চিত্ৰ)|ৱাইড এংগল]]|| [[জয়ন্ত নাথ]] || গৌতম শৰ্মা
|-
|২০২৪ || চিকাৰ || দেবাংকৰ বৰগোহাঁই ||শংকৰ চিকাৰী 
|-
|২০২৩ || [[ডক্তৰ বেজবৰুৱা ২|ডক্টৰ বেজবৰুৱা ২]]|| [[নিপন গোস্বামী]] || আৰক্ষী বিষয়া মহাদেৱ বৰবৰুৱা
|-
| ২০২২ || ৰাজনীতি || মঞ্জিত শৰ্মা || অৰিন্দম 
|-
| ২০১৯ || [[কাঞ্চনজংঘা (চলচ্চিত্ৰ)|কাঞ্চনজংঘা]] || জুবিন গাৰ্গ || অনিৰ্বাণ ভট্টাচাৰ্য
|-
| ২০১৮ || দি আণ্ডাৰৱৰ্ল্ড || ৰাজেশ যশপাল||
|-
| ২০১৭ || প্ৰিয়াৰ প্ৰিয় || [[মুনিন বৰুৱা]] || প্ৰিয়ব্ৰত কাকতি
|-
| ২০১৭ || [[মিছন চাইনা]] || জুবিন গাৰ্গ ||কৰ্ণেল গোস্বামী 
|-
| ২০১৬ || [[গানে কি আনে]] || ৰাজেশ যশপাল ||নীলাভ জোনাক বৰুৱা 
|-
| ২০১৬ || [[সাত নম্বৰৰ সন্ধানত]] || [[আব্দুল মজিদ]] || বিশেষ এভূমুকি
|-
| ২০১৫ || [[অহেতুক]] || বাণী দাস || বিশেষ এভূমুকি
|-
| ২০১৪ || [[ৰ'দৰ চিঠি|ৰ’দৰ চিঠি]] || [[বাহাৰুল ইছলাম]] ||
|-
| ২০১১ || [[ৰামধেনু (চলচ্চিত্ৰ)|ৰামধেনু]] || [[মুনিন বৰুৱা]] || বিশেষ এভূমুকি
|-
| ২০০৮ || [[মন যায়]] || [[এম মণিৰাম]]|| মানৱ
|-
| ২০০৪ ||[[দীনবন্ধু (২০০৪ চলচ্চিত্ৰ)|দীনবন্ধু]] || [[মুনিন বৰুৱা]] || বিপুল
|-
| ২০০২ || [[প্ৰেম আৰু প্ৰেম]] || [[শম্ভু গুপ্তা]] || বিশেষ এভূমুকি
|-
| ২০০০ || [[তুমি মোৰ মাথোঁ মোৰ]] || জুবিন গাৰ্গ ||ৰিচি
|}

==সাহিত্য চৰ্চা==
জুবিন গাৰ্গ সাহিত্য জগতৰ লগতো জড়িত হৈ আছিল। ২০১৭ চনত তেওঁ কাব্য গ্ৰন্থৰ বাবে সেউজী-সেউজী বঁটা লাভ কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Assam: Seuji-Seuji Award conferred upon singer Zubeen Garg|url=https://www.thenortheasttoday.com/current-affairs/states/assam-seuji-seuji-award-conferred-upon-singer-zubeen-garg|access-date=19 December 2020|website=The Northeast Today|date=22 December 2017}}{{Dead link|date=October 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
|- style=&quot;background:#cfc; text-align:center; &quot;
|'''বৰ্ষ'''
|'''পুথি'''
|'''ভাষা'''
|-
|২০০৯
|''শব্দ অনুভূতি''
| rowspan=&quot;3&quot; |অসমীয়া
|-
|২০১৮
|''জুবিনৰ পদ্য''&lt;ref&gt;{{Cite web|title=With over Rs 4.5 crores in sales and 4 lakh visitors, 20th Northeast Book Fair breaks all past records|url=https://www.guwahatiplus.com/article-detail/with-over-rs-4-5-crores-in-sales-and-4-lakh-visitors-20th-northeast-book-fair-breaks-all-past-records|access-date=23 September 2020|website=G Plus|language=en}}&lt;/ref&gt;
|-
|২০২০
|''জুবিনৰ পদ্য (দ্বিতীয় সংস্কৰণ)''
|}
==সামাজিক সক্ৰিয়তা আৰু লোকহিতৈষী কৰ্ম==
গাৰ্গে বিভিন্ন কামৰ বাবে ধন আগবঢ়োৱা ''কলাগুৰু আৰ্টিষ্ট ফাউণ্ডেশ্যন'' নামৰ এটা দাতব্য সংস্থা চলাইছিল। অসমত বিধ্বংসী বানপানী হ’লে তেওঁ মানুহক কাপোৰ, ঔষধ আৰু বৰঙনি দান কৰিবলৈ আহ্বান জনায়।&lt;ref&gt;{{cite news |title=Beyond Bollywood |url=https://www.indiatoday.in/magazine/nation/story/20181105-beyond-bollywood-1374988-2018-10-27 |access-date=18 September 2019 |work=India Today |date=5 November 2018 |language=en |archive-date=2 January 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190102154758/https://www.indiatoday.in/magazine/nation/story/20181105-beyond-bollywood-1374988-2018-10-27 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; তেওঁ [[অসম লোকসেৱা আয়োগ|এপিএছচি]]-ৰ নিযুক্তি ক্ষেত্ৰৰ দুৰ্নীতিৰ বিষয়টো লৈ তেওঁৰ [[কাঞ্চনজংঘা (চলচ্চিত্ৰ)|কাঞ্চনজংঘা]] চিনেমাখন নিৰ্মাণ কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.guwahatiplus.com/daily-news/zubeen-s-next-film-kanchenjunga-to-be-based-on-apsc-scam|title=Zubeen's next film 'Kanchenjunga' to be based on APSC scam|website=G Plus|language=en|access-date=18 September 2019|archive-date=9 February 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190209092909/http://www.guwahatiplus.com/daily-news/zubeen-s-next-film-kanchenjunga-to-be-based-on-apsc-scam|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.sentinelassam.com/north-east-india-news/assam-news/singing-sensation-zubeen-garg-and-team-visits-dhemaji-for-kanchanjangha-promotion/|title=Singing sensation Zubeen Garg and Team visits Dhemaji for Kanchanjangha Promotion|date=29 October 2018|website=The Sentinel|language=en-US|access-date=18 September 2019|archive-date=31 August 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190831065523/https://www.sentinelassam.com/north-east-india-news/assam-news/singing-sensation-zubeen-garg-and-team-visits-dhemaji-for-kanchanjangha-promotion/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

জুবিন [[ফুটবল]] অনুৰাগী আছিল আৰু [[বানপানী|বানপীড়িত লোকসকলৰ]] বাবে ধন সংগ্ৰহৰ মানসেৰে মেট্‌চ খেলিছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.thehansindia.com/posts/index/Sports/2015-10-05/Soccer-for-charity-in-Assam/179263|title=Soccer for charity in Assam|website=The Hans India|date=5 October 2015|access-date=14 May 2019|archive-date=14 May 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190514063145/https://www.thehansindia.com/posts/index/Sports/2015-10-05/Soccer-for-charity-in-Assam/179263|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

গাৰ্গ অসমৰ '[[নাগৰিকত্ব (সংশোধনী) আইন, ২০১৯|কা]]'-বিৰোধী প্ৰতিবাদত আগ-ভাগ লোৱা অন্যতম অৰাজনৈতিক ব্যক্তি আছিল।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.news18.com/news/india/music-art-tie-them-as-zubeen-garg-and-a-host-of-assamese-artistes-lead-anti-caa-stir-from-the-front-2432069.html|title=Music, Art Tie Them as Zubeen Garg and a Host of Assamese Artistes Lead Anti-CAA Stir from the Front|website=News18|access-date=13 March 2020|date=21 December 2019|archive-date=14 January 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200114054315/https://www.news18.com/news/india/music-art-tie-them-as-zubeen-garg-and-a-host-of-assamese-artistes-lead-anti-caa-stir-from-the-front-2432069.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Sengupta |first1=Aditi |title='Don't mess with Assam': Zubeen Garg |url=https://www.thehindubusinessline.com/blink/cover/dont-mess-with-assam-zubeen-garg/article30404699.ece |access-date=13 March 2020 |work=@businessline |date=26 December 2019 |language=en |archive-date=17 April 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200417192412/https://www.thehindubusinessline.com/blink/cover/dont-mess-with-assam-zubeen-garg/article30404699.ece |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=CAA 'not forgotten': Zubeen Garg |url=https://www.telegraphindia.com/north-east/caa-not-forgotten-zubeen-garg/cid/1801261 |access-date=24 October 2022 |website=www.telegraphindia.com}}&lt;/ref&gt; ২০২১ চনৰ মে’ মাহত [[কৰ'নাভাইৰাছ ৰোগ ২০১৯|ক’ভিড-১৯-ৰ]] সংক্ৰমণৰ উত্থানৰ সময়ত গাৰ্গে গুৱাহাটীত থকা দুমহলীয়া ঘৰটো ক’ভিড কেয়াৰ চেণ্টাৰলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিবলৈ আগবঢ়াইছিল। ইয়াৰ লক্ষ্য আছিল সেইসময়ত ৰোগীৰ বাবে বিছনাৰ বৰ্ধিত চাহিদা পূৰণ কৰা।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=6 May 2021 |title=Zubeen Garg offers his house to convert as Covid care centre |url=https://assamtribune.com/guwahati/zubeen-garg-offers-his-house-to-convert-as-covid-care-centre-1091844 |access-date=19 June 2024 |website=The Assam Tribune |language=en}}&lt;/ref&gt;

==ব্যক্তিগত জীৱন==
২০০২ চনৰ ৪ ফেব্ৰুৱাৰীত জুবিন গাৰ্গে অসমৰ [[গোলাঘাট|গোলাঘাটৰ]] নিবাসী ফেশ্বন ডিজাইনাৰ গৰিমা শইকীয়াক বিয়া কৰায়।&lt;ref&gt;{{cite web| url=https://thenortheasttoday.com/assam-zubeen-to-celebrate-his-birthday-by-releasing-music-album-of-mission-china/| title=Assam: Zubeen Garg to celebrate his birthday by releasing music album of 'Mission China'!| work=The North East Today| date=18 November 2016| access-date=8 September 2017| archive-date=23 May 2017| archive-url=https://web.archive.org/web/20170523122714/http://thenortheasttoday.com/assam-zubeen-to-celebrate-his-birthday-by-releasing-music-album-of-mission-china/| url-status=live| archivedate=23 May 2017| archiveurl=https://web.archive.org/web/20170523122714/http://thenortheasttoday.com/assam-zubeen-to-celebrate-his-birthday-by-releasing-music-album-of-mission-china/| deadurl=yes}}&lt;/ref&gt; গৰিমা শইকীয়া গোলাঘাটৰ শান্তিপুৰৰ সুৰেন্দ্ৰনাথ শইকীয়া আৰু ৰুণুমী শইকীয়াৰ একমাত্ৰ জীয়ৰী। তেওঁ মুম্বাই বিশ্ববিদ্যালয়ৰপৰা ইংৰাজী সাহিত্যত স্নাতকোত্তৰ সম্পূৰ্ণ কৰে। ইয়াৰ লগতে তেওঁ এগৰাকী ৰাজ্যিক পৰ্যায়ৰ টেবুল টেনিছ খেলুৱৈ। তেওঁলোকৰ চিনাকি ফেন-মেইলৰ জৰিয়তে হৈছিল। গৰিমা শইকীয়া গাৰ্গে ডিজাইন কৰা ভালেমান সাজ-পোছাক জুবিন গাৰ্গে পৰিধান কৰে।&lt;ref&gt;{{Cite book |last=ঠাকুৰ |first=কপিল |title=পিতৃৰ দৃষ্টিত জুবিন |publisher=চন্দ্ৰ প্ৰকাশ |year=২০১১ |page=৫৭ |language=as}}&lt;/ref&gt; তেওঁ সহ-প্ৰযোজক হিচাপেও একাধিক ছবিত জুবিন গাৰ্গৰ সৈতে কাম কৰিছে। 

===ধৰ্মীয় দৃষ্টিভংগী আৰু ঈশ্বৰ বিশ্বাস===
জুবিন গাৰ্গে নিজকে ''ধৰ্ম-অবিশ্বাসী'' বুলি গণ্য কৰিছিল আৰু কৈছিল যে, তেওঁৰ কোনো জাতি-ধৰ্ম নাই, তেওঁ মুক্ত।&lt;ref&gt;{{cite news |title=I Don't Have Any Caste, Religion Or God: Zubeen Garg |url=https://m.guwahatiplus.com/article/i-don-t-have-any-caste-religion-or-god-zubeen-garg/5862/amp#amp_tf=From%20%251%24s&amp;aoh=17141538671889&amp;referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com |work=Guwahati Plus |date=29 July 2019 |access-date=27 April 2024}}&lt;/ref&gt;
জুবিন গাৰ্গৰ ঈশ্বৰ বিশ্বাস সম্পৰ্কত স্পষ্ট অভিমত দিয়াটো প্ৰায় দুষ্কৰ বুলি পিতৃ কপিল ঠাকুৰে ''পিতৃৰ দৃষ্টিৰে জুবিন'' গ্ৰন্থত লিখিছে। জুবিন গাৰ্গে গুৱাহাটীৰ কৌটিলিংগম মন্দিৰলৈ মাজে-মধ্যে যোৱাৰ কথা তেওঁ শুনিছে। ইয়াৰ লগতে অসমৰ বাহিৰত থকা কোনো কোনো মন্দিৰ দৰ্শন কৰাৰ কথাও তেওঁ শুনিছে। অৱশ্যে এটা কথা পিতৃয়ে ক'ব বিচাৰে যে, ''জুবিন গাৰ্গৰ বুদ্ধ-দৰ্শন খুব প্ৰিয়। '' অৱশ্যে সেই সম্পৰ্কে সণ্ঢালনিকৈ অধ্যয়ন কৰিবলৈ তেওঁ ''এতিয়া সময় দুৰ্লভ'' বুলি প্ৰকাশ কৰে।&lt;ref&gt;{{Cite book |last=ঠাকুৰ |first=কপিল |title=পিতৃৰ দৃষ্টিত জুবিন |publisher=চন্দ্ৰ প্ৰকাশ |year=২০১১ |page=৫৯ |language=as}}&lt;/ref&gt;

==বঁটা আৰু সন্মান==
[[File:Zubeen Garg receiving National Award.jpg|thumb|৫৫সংখ্যক ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা, ২০০৯ত নন-ফিচাৰ ফিল্ম ''ইক’জ অৱ চাইলেঞ্চ''ৰ বাবে জুবিন গাৰ্গক ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰপতি [[প্ৰতিভা পাটিল|প্ৰতিভা পাটিলে]] শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালনাৰ বঁটা দিয়ে। ]]
১৯৯৬ চনত চেনেল ভি মিউজিক এৱাৰ্ড্‌ছ আৰু স্ক্ৰীন এৱাৰ্ড্‌ছত জুবিন গাৰ্গ &quot;চান্দনী ৰাত&quot; এলবামৰ বাবে শ্ৰেষ্ঠ ভাৰতীয় পপ এলবাম হিচাপে নিৰ্বাচিত হয় যিটো ক্ৰমে দলেৰ মেহেন্দীৰ এলবাম ''বলো তা ৰা ৰা'' আৰু সুচিত্ৰ কৃষ্ণমূৰ্থীৰ এলবাম ''ডোলে ডোলে''ৰ হাতত পৰাস্ত হয়। 

২০১১ চনত আমেৰিকাৰ ইলিনয়ৰ অক ব্ৰুকত অনুষ্ঠিত হোৱা অসম অধিৱেশনৰদ্বাৰা জুবিন গাৰ্গক বছৰৰ অতিথি শিল্পী হিচাপে সন্মানিত কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Koch |first1=Lars-Christian |last2=Klotz |first2=Sebastian |last3=Bohlman |first3=Philip V |title=Sounding Cities : Auditory Transformations in Berlin, Chicago, and Kolkata |date=2018 |publisher=LIT |location=Zürich |isbn=978-3-643-90555-0 |pages=213 |language=English}}&lt;/ref&gt;

২০২৪ চনৰ ২৭ মে'ত জুবিন গাৰ্গক [[মেঘালয়|মেঘালয়ৰ]] [[বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়, মেঘালয়|বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়ৰ]] পৰা সন্মানীয় ডক্টৰ অৱ লিটাৰেচাৰ (ডি.লিট) ডিগ্ৰী প্ৰদান কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Hon. D.Litt. to Zubeen Garg and Lou Majaw at 10th USTM Convocation |work=USTM |url=https://ustm.ac.in/event/hon-d-litt-to-zubeen-garg-and-lou-majaw-at-10th-ustm-convocation/ |access-date=27 August 2024 |language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=27 August 2024 |title=USTM Holds 10th Convocation, Honors Zubeen Garg and Lou Majaw |url=https://www.pratidintime.com/north-east/meghalaya/ustm-holds-10th-convocation-honors-zubeen-garg-and-lou-majaw |access-date=27 August 2024 |website=Pratidin Time |language=en}}&lt;/ref&gt;

২০০৯ চনৰ ৫৫সংখ্যক [[ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা|ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটাত]] অ-কাহিনীমূলক ছবি ''ইক’জ অৱ চাইলেঞ্চ''ৰ বাবে তেওঁ শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালনাৰ বঁটা লাভ কৰে। 

২০২৫ চনৰ ৯ ডিচেম্বৰ তাৰিখে কটন বিশ্ববিদ্যালয়ে জুবিন গাৰ্গক মৰণোত্তৰভাৱে সন্মানীয় ডক্টৰ অৱ লিটাৰেচাৰ (ডি.লিট) ডিগ্ৰী প্ৰদান কৰে।

২০২৫ চনৰ ২১ নৱেম্বৰ তাৰিখে ভাৰতীয় ডাক বিভাগৰ অসম শাখাই শিল্পীগৰাকীৰ ৫৩ সংখ্যক জন্মদিন উপলক্ষ্যে তেওঁৰ নামত এটি বিশেষ স্মৃতিচাৰণ পোষ্ট কাৰ্ড মুকলি কৰে।

২০২৬ চনৰ ফিল্মফেয়াৰ(অসম) য়ে জুবিন গাৰ্গক মৰণোত্তৰভাৱে জীৱনজোৰা সাধনা বঁটা আৰু 'ৰৈ ৰৈ বিনালে' ছবিখনৰ বাবে বিশেষ বঁটা প্ৰদান কৰে।

{| class=&quot;wikitable&quot;
|- style=&quot;background:#cfc; text-align:center; &quot;
| বৰ্ষ|| '''বঁটা'''|| চলচ্চিত্ৰ/এলবাম/থিয়েটাৰ|| '''শিতান'''|| '''ফলাফল'''
|-
|rowspan=&quot;2&quot; |১৯৯৬
|স্ক্ৰীন বঁটা
|rowspan=&quot;2&quot; |''চান্দনী ৰাত''
|rowspan=&quot;2&quot; |শ্ৰেষ্ঠ ভাৰতীয় পপ এলবাম
|{{nom}}
|-
|চেনেল ভি মিউজিক বঁটা
|{{nom}}
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |২০০৫
|BFJA বঁটা|| ''শুধো তুমি''|| শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালক|| {{won}}
|-
|প্ৰাগ চিনে বঁটা-২০০৫
|''ৰং''
|শ্ৰেষ্ঠ পুৰুষ নেপথ্য কণ্ঠশিল্পী – &quot;ছায়া দৰে থাকা তুমি&quot;&lt;ref&gt;{{Cite web|date=7 March 2021|title=Northeast's Sensation Zubeen Garg: Early Life, Career, Awards &amp; Controversies – Sentinelassam|url=https://www.sentinelassam.com/entertainment/wikipedia-of-northeasts-singing-sensation-zubeen-garg-527402|access-date=9 March 2021|website=www.sentinelassam.com|language=en}}&lt;/ref&gt;
|{{won}}
|-
|২০০৬
|গ্ল’বেল ইণ্ডিয়ান ফিল্ম এৱাৰ্ড&lt;ref name=&quot;GIFA List Of Winners&quot;&gt;{{cite web|title=G.I.F.A. Awards 2006: winners|date=10 December 2006|url=http://www.bollywoodhungama.com/features/2006/12/10/1918/index.html|website=[[Bollywood Hungama]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20081121175701/http://www.bollywoodhungama.com/features/2006/12/10/1918/index.html|access-date=24 April 2017|archive-date=21 November 2008}}&lt;/ref&gt;
| rowspan=&quot;6&quot; |গেংষ্টাৰ
| rowspan=&quot;4&quot; |শ্ৰেষ্ঠ পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী (য়া আলি)
|{{won}}
|-
| rowspan=&quot;5&quot; |২০০৭
|ফিল্মফেয়াৰ বঁটা
|{{nom}}
|-
|জী চিনে 
|{{nom}}
|-
|আইফা বঁটা&lt;ref name=altfg&gt;{{cite web |author=Andre Soares |url=http://www.altfg.com/blog/awards/indian-film-academy-awards-2007/ |title=Indian Film Academy Awards 2007 |publisher=Altfg.com |date=2 June 2007 |access-date=13 June 2012 |archive-date=8 February 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120208180559/http://www.altfg.com/blog/awards/indian-film-academy-awards-2007/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt; 
|{{nom}}
|-
|ষ্টাৰডাষ্ট বঁটা&lt;ref&gt;{{cite web|title=Stardust Awards Winners for 2006|url=http://www.indicine.com/movies/bollywood/stardust-awards-winners-for-2006/|publisher=indicine.com|access-date=24 April 2017|archive-date=17 July 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180717184206/http://www.indicine.com/movies/bollywood/stardust-awards-winners-for-2006/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
|নতুন আলোড়নকাৰী কণ্ঠ
|{{won}}
|-
|স্ক্ৰীন বঁটা&lt;ref&gt;{{Cite web |date=3 May 2022 |title=Screen Award for Best Male Playback Singer |url=https://bollywoodproduct.in/screen-award-for-best-male-playback-singer/ |access-date=2 July 2022 |website=Bollywood Product |language=en-US}}&lt;/ref&gt;
|শ্ৰেষ্ঠ পুৰুষ কণ্ঠ (য়া আলি)
|{{nom}}
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |২০০৮
| rowspan=&quot;2&quot; |কলাকাৰ বঁটা
|জিন্দেগী
| rowspan=&quot;2&quot; |শ্ৰেষ্ঠ মিউজিক এলবাম
|{{won}}
|-
|''তুমি''
|{{won}}
|-
| ২০০৯ ||৫৫সংখ্যক ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা || ''ইক’জ অৱ চাইলেঞ্চ'' || শ্ৰেষ্ঠ অ-কাহিনীমূলক সংগীত পৰিচালনাৰ বাবে ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা|| {{won}}
|-
|২০১১
|প্ৰাগ চিনে বঁটা ২০১১
|''[[জেতুকা পাতৰ দৰে (চলচ্চিত্ৰ)|জেতুকা পাতৰ দৰে]]''
|শ্ৰেষ্ঠ পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী – ''&quot;পুৱাৰ হাঁহিত&quot;''
|{{nom}}
|-
|২০১২
||প্ৰাগ চিনে বঁটা-২০১২&lt;ref&gt;{{cite web |title=Prag Cine Awards 2015 to be held in Assam |date=24 January 2015 |url=http://www.indiantelevision.com/television/tv-channels/news-broadcasting/prag-cine-awards-2015-to-be-held-in-assam-150124 |publisher=indiantelevision.com |access-date=24 April 2017 |archive-date=1 May 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170501001923/http://www.indiantelevision.com/television/tv-channels/news-broadcasting/prag-cine-awards-2015-to-be-held-in-assam-150124 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Prag Cine Award on March 21, 22|url=http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=jan2815/city053|publisher=assamtribune.com|access-date=24 April 2017|archive-date=2 April 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150402195918/http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=jan2815%2Fcity053|url-status=live|archivedate=2 April 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150402195918/http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=jan2815/city053|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;
|''[[ৰামধেনু (চলচ্চিত্ৰ)|ৰামধেনু]]''
|শ্ৰেষ্ঠ পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী – ''&quot;ৰং দিয়া মৰম&quot;''
|{{nom}}
|-
|২০১৩
|প্ৰাগ চিনে বঁটা ২০১৩
|''মি এণ্ড মাই ছিষ্টাৰ''
|শ্ৰেষ্ঠ পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী – ''&quot;থুনুক-থানাক&quot;''
|{{nom}}
|-
|২০১৪
|প্ৰাগ চিনে বঁটা ২০১৪
|''চিঞৰ''
|&quot;শ্ৰেষ্ঠ পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী – ''&quot;কালৰ অসুৰ&quot;''
|{{nom}}
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | ২০১৫ 
| rowspan=&quot;2&quot; |প্ৰাগ চিনে বঁটা উত্তৰ-পূব ২০১৫||''[[অহেতুক]]''
|শ্ৰেষ্ঠ পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী – ''&quot;অহেতুক&quot;''
|{{won}}
|-
|''ৰ’দৰ চিঠি''
|শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালনা
|{{nom}}
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |২০১৬
| rowspan=&quot;2&quot; |গপ চপ মিউজিক বঁটা
|''বলিয়া কৃষ্ণ (হেঙুল থিয়েটাৰ)''
|বছৰটোৰ শীৰ্ষক গীত – &quot;''বলিয়া কৃষ্ণ''&quot;
|{{won}}
|-
| rowspan=&quot;3&quot; |''গানে কি আনে''
|শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালক – ''&quot;জানো জানো&quot;''
|{{won}}
|-
| rowspan=&quot;3&quot; |২০১৭
| rowspan=&quot;2&quot; |প্ৰাগ চিনে নৰ্থ-ইষ্ট ২০১৭
|শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালনা
|{{nom}}
|-
|শ্ৰেষ্ঠ নেপথ্য পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী – ''&quot;জানো জানো&quot;''
|{{nom}}
|-
|ভ্ৰাম্যমাণ থিয়েটাৰ বঁটা
|''[[কহিনুৰ থিয়েটাৰ|কহিনুৰ থিয়েটাৰ]]''
|ৰেড এফ এম শ্ৰেষ্ঠ নেপথ্য কণ্ঠশিল্পী – &quot;জনম জনম''&quot;''&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Dalmia Bharat : First Mobile Theatre Awards presented by Dalmia Cement {{!}} MarketScreener|url=https://www.marketscreener.com/quote/stock/DALMIA-BHARAT-LTD-9743873/news/Dalmia-Bharat-First-Mobile-Theatre-Awards-presented-by-Dalmia-Cement-24725283/|access-date=13 February 2021|website=www.marketscreener.com|date=10 July 2017 |language=en}}&lt;/ref&gt;
|{{won}}
|-
| rowspan=&quot;5&quot; | ২০১৮ 
| rowspan=&quot;4&quot; |প্ৰাগ চিনে বঁটা ২০১৮&lt;ref&gt;{{Cite web |date=28 May 2018 |title=Prag Cine Awards North-East 2018: Best director award for Utpal Barpujari |url=http://nenow.in/north-east-news/prag-cine-awards-north-east-2018-best-director-award-for-utpal-barpujari.html |access-date=20 August 2022 |website=NORTHEAST NOW |language=en-US}}&lt;/ref&gt;|| rowspan=&quot;3&quot; | ''[[মিছন চাইনা (চলচ্চিত্ৰ)|মিছন চাইনা]]'' || শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতা (জনপ্ৰিয়) || {{won}}
|-
| শ্ৰেষ্ঠ ছবি (জনপ্ৰিয়) || {{won}}
|-
|শ্ৰেষ্ঠ নেপথ্য পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী – ''&quot;দিন জ্বলে ৰাতি জ্বলে&quot;''
|{{nom}}
|-
|''প্ৰিয়াৰ প্ৰিয়''
|শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতা
|{{nom}}
|-
|ভ্ৰাম্যমাণ থিয়েটাৰ বঁটা
|''[[আৱাহন থিয়েটাৰ|আৱাহন থিয়েটাৰ]]''
|ৰেড এফ এম শ্ৰেষ্ঠ নেপথ্য পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী – ''&quot;অ' মা&quot;''&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Assam's Mobile theater industry gets due recognition; Artists, writers and personalities awarded|url=https://www.thenortheasttoday.com/current-affairs/states/assams-mobile-theater-industry-gets-due-recognition-artists-writers-and-personalities-awarded|access-date=13 February 2021|website=TheNortheastToday – Read From North East (TNT)|date=22 June 2018|language=en}}{{Dead link|date=September 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
|{{won}}
|-
|২০১৯
|ভ্ৰাম্যমাণ থিয়েটাৰ বঁটা
|''দেউতা (চিৰঞ্জীৱ থিয়েটাৰ)''
|ৰেড এফ এম শ্ৰেষ্ঠ নেপথ্য পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী – ''&quot;অ' দেউতা&quot;''&lt;ref&gt;{{Cite web|date=20 July 2019|title=Tapan Das Bags Best Theatre Actor Award|url=https://www.pratidintime.com/tapan-das-bags-best-theatre-actor-award/|access-date=13 February 2021|website=Pratidin Time|language=en-US|archivedate=2 May 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210502130727/https://www.pratidintime.com/tapan-das-bags-best-theatre-actor-award/|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;
|{{won}}
|-
| rowspan=&quot;7&quot; |২০২১
| rowspan=&quot;7&quot; |প্ৰাগ চিনে বঁটা&lt;ref&gt;{{Cite web |title=20th Prag Cine Awards on Jan 30 |url=https://www.pratidintime.com/latest-assam-news-breaking-news-assam/20th-prag-cine-awards-on-jan-30 |access-date=20 August 2022 |website=Pratidin Time |date=24 December 2020 |language=en}}&lt;/ref&gt;
| rowspan=&quot;3&quot; |''[[কাঞ্চনজংঘা (চলচ্চিত্ৰ)|কাঞ্চনজংঘা]]''
|শ্ৰেষ্ঠ ছবি (জনপ্ৰিয়)
|{{nom}}
|-
|শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতা (জনপ্ৰিয়)
|{{won}}
|-
|শ্ৰেষ্ঠ নেপথ্য পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী – ''&quot;পাঞ্চনা&quot;''
|{{won}}
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |[[ৰত্নাকৰ (চলচ্চিত্ৰ)|ৰত্নাকৰ]]
|শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালক
|{{won}}
|-
|শ্ৰেষ্ঠ কথা – ''&quot;ৰাতি ৰাতি&quot;''
|{{nom}}
|-
|''প্ৰতিঘাত''
|শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালক
|{{nom}}
|-
|''[[বৰনদী ভটিয়ায়]]''
|শ্ৰেষ্ঠ নেপথ্য পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী – ''&quot;বৰনদী ভটিয়ায়&quot;''
|{{nom}}
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |২০২২
| rowspan=&quot;2&quot; |[[প্ৰাগ চিনে বঁটা]] ২০২২&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Galaxy of Stars Gathered at the 'Prag Cine Awards 2022', Check the Winners List |url=https://pragnews.com/Galaxy-of-Stars-Gathered-at-the-%27Prag-Cine-Awards-2022%27,-Check-the-Winners-List |access-date=20 August 2022 |website=pragnews.com |language=en }}{{Dead link|date=September 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
|দা ফায়াৰিং ৰেঞ্জ
|শ্ৰেষ্ঠ নেপথ্য পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী (২০২০)
|{{nom}}
|-
|চন্দ্ৰাৱলী
|শ্ৰেষ্ঠ পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী (২০২১)
|{{nom}}
|-
| rowspan=&quot;4&quot; |২০২৩
|৮ম অসম ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ বঁটা&lt;ref&gt;{{Cite web |date=10 March 2023 |title=8th Assam State Film Awards announced, Jonaki Porua—Fireflies, Bulbul Can Sing win best film award |url=http://nenow.in/top-news/8th-assam-state-film-awards-announced-jonaki-porua-fireflies-bulbul-can-sing-win-best-film-award.html |access-date=13 March 2023 |website=Northeast Now |language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citation |title='৩৫ হাজাৰ গান গোৱাৰ পিছত এতিয়া আৰু শ্ৰেষ্ঠ কণ্ঠশিল্পীৰ বঁটা লৈ থাকিবলৈ দিন নাই' | date=13 March 2023 |url=https://www.youtube.com/watch?v=dJWoPZknc0w |access-date=13 March 2023 |language=en}}&lt;/ref&gt;
|[[কাঞ্চনজংঘা]]
|শ্ৰেষ্ঠ পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী – ''&quot;পাঞ্চনা&quot;''
|{{Won}}
|-
| rowspan=&quot;3&quot; |ৰাজস্থান চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ ''&lt;small&gt;(অন্যান্য ৰাজ্যিক ছবিত)&lt;/small&gt;''
| rowspan=&quot;3&quot; |ডক্টৰ বেজবৰুৱা ২
|শ্ৰেষ্ঠ পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী – ''&quot;কি নাম দি মাতিম&quot;''
|{{nom}}
|-
|শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালনা – &quot;''কি নাম দি মাতিম&quot;''
|{{nom}}
|-
|শ্ৰেষ্ঠ সহযোগী চৰিত্ৰ
|{{Won}}
|-
|২০২৪
|ফিল্মফেয়াৰ বঁটা-অসমীয়া&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Filmfare Awards Assamese 2024 Winners – Complete List Out! |url=https://www.filmfare.com/awards/filmfare-awards-assamese-2024/winners |access-date=5 April 2025 |website=filmfare.com |language=en}}&lt;/ref&gt; 
|দা শ্লেম বুক
|শ্ৰেষ্ঠ সংগীত এলবাম
|{{Won}}
|-
|২০২৫
|ভূপেন হাজৰিকা বঁটা
|বেলতলা বহাগী উৎসৱ সমিতি। কবিতা বৰুৱাৰদ্বাৰা প্ৰদান, [[ভূপেন হাজৰিকা]]ৰ কনিষ্ঠ ভগ্নী
|জীৱনজোৰা সাধনাৰ বঁটা&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Zubeen Garg conferred the Bhupen Hazarika Award 2025 |url=https://dainikjanambhumi.com/news/dr-bhupen-hazarika-award-has-been-presented-to-zubeen-garg?utm_source=chatgpt.com |work=Dainik Janambhumi}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Zubeen Garg to be conferred with Dr. Bhupen Hazarika Award |url=https://www.sentinelassam.com/cities/guwahati-city/assam-singer-zubeen-garg-to-be-conferred-with-dr-bhupen-hazarika-award |work=The Sentinel}}&lt;/ref&gt;
|সন্মানীত
|-
|}

==বিতৰ্ক==
জুবিন গাৰ্গ কেইবাবাৰো বিভিন্ন বিতৰ্কৰ মাজত সোমাই পৰিছিল। গান গাই থকা অৱস্থাত জখলা বগোৱাকে ধৰি মঞ্চত কৰা কেতবোৰ কাণ্ডৰ বাবে তেওঁ কেইবাবাৰো সমালোচিত হৈছিল।&lt;ref name=&quot;timesof&quot;&gt;{{cite web | url=http://www.timesofassam.com/headlines/zubin-garg-into-controversy-again/ | title=Zubeen Garg into controversy again | publisher=Times of Assam | date=2010-08-26 | accessdate=2013-04-27}}&lt;/ref&gt; ২০১১ চনৰ ছেপ্টেম্বৰত তেওঁ ''অসম বন্ধ''ৰ বিৰুদ্ধে আৰক্ষী থানাত এজাহাৰ দাখিল কৰিছিল যদিও পাছলৈ সেয়া উঠাই লয়।{{উদ্ধৃতিৰ প্ৰয়োজন}}

===ভূপেন হাজৰিকাৰ অন্ত্যেষ্টিক্ৰিয়া===
২০১১ চনৰ ৯ নৱেম্বৰত [[গুৱাহাটী]]ৰ জালুকবাৰীস্থিত [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ চৌহদত অনুষ্ঠিত [[ভূপেন হাজৰিকা|ড॰ ভূপেন হাজৰিকা]]ৰ অন্তিম শ্ৰদ্ধাঞ্জলি অনুষ্ঠানত জুবিনক মূৰত এখন কাপোৰৰ সৈতে এটা হালধীয়া বৰণৰ গেঞ্জী পৰিহিত অৱস্থাত দেখা দিছিল। জুবিনৰ সেই পোছাকযোৰক লৈ সমগ্ৰ অসমজুৰি বিতৰ্কৰ সৃষ্টি হৈছিল। অৱশেষত জুবিন গাৰ্গে ক্ষমা-প্ৰাৰ্থনা বিচাৰি বিতৰ্কৰ শেষ কৰিছিল।{{উদ্ধৃতিৰ প্ৰয়োজন}}

===বিহু-মঞ্চত হিন্দী গান===
২০১৩ চনত নিষিদ্ধ ঘোষিত সংগঠন [[আলফা]]ই অসমৰ গায়কসকলক বিহু-মঞ্চত হিন্দী গীত পৰিৱেশন নকৰিবলৈ জাননী দিছিল। কিন্তু এই আদেশ অমান্য কৰি জুবিন গাৰ্গে লতাশিল বিহু-মঞ্চত তেওঁৰ জনপ্ৰিয় হিন্দী গান ''য়া আলী'' পৰিৱেশন কৰে আৰু ইয়াৰ প্ৰতিক্ৰিয়াস্বৰূপে আলফাৰ সৰ্বাধিনায়ক পৰেশ বৰুৱাই জুবিন গাৰ্গক ''ভাৰতীয় সাংস্কৃতিক আগ্ৰাসনৰ এজেণ্ট''ৰূপে অভিহিত কৰি তেওঁক সংঘাতৰ বাবে সাৱধান কৰি দিছিল।&lt;ref name=&quot;tehelka&quot;&gt;{{cite web | url=http://tehelka.com/zubeen-hits-the-wrong-notes-for-ulfa/ | title=Zubeen hits the wrong notes for ULFA | publisher=Tehelka.com | date=2013-04-19 | accessdate=2013-04-27 | author=Ratnadip Choudhury | archivedate=2013-04-23 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20130423164622/http://tehelka.com/zubeen-hits-the-wrong-notes-for-ulfa/ | deadurl=yes }}&lt;/ref&gt; এই ঘটনাত অসমৰ মুখ্যমন্ত্ৰী [[তৰুণ গগৈ]]য়ে জুবিনক সমৰ্থন কৰি তেওঁক নিৰাপত্তা প্ৰদান কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;ইণ্ডিয়ান&quot;&gt;{{cite web | url=http://www.indianexpress.com/news/ya-ali-singer-zubeen-garg-provided-security-after-ulfa-threat/1105979/ | title='Ya Ali' singer Zubeen Garg provided security after ULFA threat | publisher=The Indian Express | date=2013-04-22 | accessdate=2013-04-27}}&lt;/ref&gt; অৱশ্যে কেইদিনমানৰ পাছতে এই বিবাদৰ মীমাংসা হয়। জুবিনৰ মৃত্যুত শোক প্ৰকাশ কৰি এই নিষিদ্ধ ঘোষিত সংগঠনটিয়ে এটি প্ৰেছ বিজ্ঞপ্তি প্ৰকাশ কৰিছে। 
===সুৰাকণ্ঠ===
২০১৯ চনত বঙাইগাঁও জিলাৰ বক্সিং এছ’চিয়েশ্যনৰ সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠানত ব্ৰাহ্মণ সম্প্ৰদায়ৰ ওপৰত বিতৰ্কিত মন্তব্য আগবঢ়োৱাৰ পাছত দৰং আৰু ওদালগুৰি জিলা ব্ৰাহ্মণ যুৱ মঞ্চই তেওঁক '''সুৰাকণ্ঠ''' উপাধি প্ৰদান কৰিছিল।&lt;ref&gt;[https://sangbad365.com/brahman-samaj-vs-zubeen/ জুবীন গাৰ্গক জুবীন গাৰ্গ নহয়, জুবীন সুৰাকণ্ঠ আখ্যা ব্ৰাহ্মণ সমাজৰ যুৱ মঞ্চই]&lt;/ref&gt;

===মাজুলীত নিষিদ্ধ===
মাজুলীৰ পূৱেৰুণ কলা পৰিষদৰ উদ্যোগত অনুষ্ঠিত ৰঙালী বিহু সন্মিলনৰ‌ সামৰণি অনুষ্ঠানত জুবিনক ''সংগীত সিন্ধু'' উপাধি প্ৰদান কৰাৰ অৱস্থাত জুবিনে সত্ৰাধিকাৰক ''প্ৰভু ঈশ্বৰ'' সম্বোধন কৰা সম্পৰ্কত আপত্তি দৰ্শায়।&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; ফলত মাজুলী জিলা সত্ৰ মহাসভাই তেওঁক মাজুলীত সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠান পৰিৱেশনত নিষেধাজ্ঞা জাৰী কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;[https://assam.news18.com/news/assam/zubeen-garg-is-banned-in-majuli-by-majuli-satra-mahasabha-for-insulting-satradhikar-tv-bhaskar-subham-g-377776.html Zubeen Garg Controversy: মাজুলীত নিষিদ্ধ জুবিন গাৰ্গ! সত্ৰাধিকাৰক অসন্মান কৰি শ্ৰীকৃষ্ণক তুচ্ছ-তাচ্ছিল্য কৰি ৰোষত পৰিল মাজুলীবাসীৰ]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last2=Raj |first2=Suhasini |last1=Walker |first1=Mark |author2-link=Suhasini Raj |title=Zubeen Garg, Singer Who Charmed India With a Bollywood Hit, Dies at 52 |url=https://www.nytimes.com/2025/09/22/world/asia/zubeen-garg-dead.html |access-date=23 September 2025 |work=[[The New York Times]] |date=22 September 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |title=Assam: Zubeen Garg Faces Ban From Majuli District Satra Mahasabha |url=https://www.sentinelassam.com/north-east-india-news/assam-news/assam-zubeen-garg-faces-ban-from-majuli-district-satra-mahasabha |work=Sentinel Assam |date=26 April 2024 |access-date=27 April 2024}}&lt;/ref&gt;

===লগুণ বিতৰ্ক===
২০১৯ চনত শিল্পীগৰাকীয়ে বিতৰ্কৰ সন্মুখীন হৈছিল যেতিয়া তেওঁ কৈছিল ''মই ব্ৰাহ্মণ, কিন্তু চিনেমাখনত মোৰ [[লগুণ]] (ব্ৰাহ্মণসকলে পিন্ধা পৱিত্ৰ সূতা) ছিঙি পেলাইছোঁ। মই আগতেও লগুণডাল আঁতৰাই পেলাইছিলোঁ আৰু এতিয়াও পিন্ধা নাই। '' পাছলৈ তেওঁ এই বক্তব্যৰ বাবে ক্ষমা বিচাৰে।&lt;ref&gt;{{cite web | title=Assam singer Zubeen Garg says,'These Brahmins should be killed'; case registered | date=30 July 2019 | url=https://www.oneindia.com/india/assam-singer-zubeen-garg-says-these-brahmins-should-be-killed-case-registered-2926237.html }}&lt;/ref&gt; জুবিন গাৰ্গে মিডিয়াৰ আগত স্পষ্ট কৰি দিলে যে তেওঁ আচলতে তেনেকৈ বুজাব বিচৰা নাছিল। তেওঁ কয়—'' &quot;মই ধেমালি-ধেমালিতে কৈছিলোঁ বাবে মানুহে ভুল বুজিলে। মই বুজাব বিচাৰিছিলোঁ যে আমি উচ্চ জাতি-নিম্ন জাতিৰ ব্যৱস্থাটো নাইকিয়া কৰিব লাগে। মই সেই কঞ্চেপ্টটোত বিশ্বাস কৰোঁ। সেই প্ৰচেষ্টাত 'বামুণ' শব্দটো ভুলতে ওলাই গ’ল। মই ব্ৰাহ্মণ সমাজৰ সন্মুখত ক্ষমা বিচাৰিছোঁ যিহেতু মোৰ উদ্দেশ্য নাছিল। মই নিজেও ব্ৰাহ্মণ ল’ৰা। মানুহে অতদিনে দেখি আহিছে—মই কি কৰি আহিছোঁ।&quot; মই সকলো শ্ৰেণীৰ মানুহৰ বাবে কাম কৰিছোঁ।&quot; '' ইয়াৰ উপৰি গাৰ্গে কয়— ''&quot;মই সেইসময়ত ক্লান্ত হৈ পৰিছিলোঁ কাৰণ মই বিগত ৩-৪ ৰাতি ধৰি অবিৰতভাৱে অনুষ্ঠান পৰিৱেশন কৰি আছিলোঁ। আই এম ছ’ৰী। আগলৈ আৰু এনেকুৱা নহয়।&quot; ''&lt;ref name=&quot;Prag News&quot;&gt;{{Cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=D2sTTsZQ7rg |title=Zubeen-Brahmin controversy: Zubeen Garg seeks apology for the brahmin controversy}}&lt;/ref&gt;

== মৃত্যু == 
[[File:People gathered at the Sarusajai Bhogeswar Baurah Sports Complex in Guwahati to pay their respects to Zubeen Garg.jpg|thumb|সৰুসজাইস্থিত ভোগেশ্বৰ বৰুৱা ক্ৰীড়া প্ৰাঙ্গণত ৰখা জুবিন গাৰ্গৰ পাৰ্থিৱ শৰীৰ চাবলৈ ৰাইজ সমবেত হয়। ]]
[[File:Admirers and fans of Zubeen Garg are lighting the lamps at a market of Guwahati.jpg|thumb|অসমৰ বিভিন্ন ঠাইত জুবিন গাৰ্গক সুঁৱৰি সন্ধ্যা চাকি আৰু মম জ্বলোৱা হয়। ]]
২০২৫ চনৰ ১৯ ​​ছেপ্টেম্বৰ‌ তাৰিখে [[:en:Saint_John's_Island|ছেইণ্ট জ’ন্‌ছ দ্বীপ]]ৰ সমীপত থকা ছিংগাপুৰ প্ৰণালী ([[:en:Singapore_Strait|Singapore Strait]])ৰ বুকুত হোৱা এক দুৰ্ঘটনাৰ পাছত জুবিন গাৰ্গৰ মৃত্যু হয়। তেওঁ পানীৰ তলত উশাহ লোৱাৰ অসুবিধাৰ সন্মুখীন হৈছিল, এনে পৰিস্থিতিৰপৰা উদ্ধাৰ কৰি কাৰ্ডিঅ’পালমনাৰী ৰিছাছিটেশ্যন (চিপিআৰ) দিয়াৰ পাছত [[Singapore General Hospital|ছিংগাপুৰ জেনেৰেল হস্পিটেলৰ]] আই.চি.ইউত ভৰ্তি হোৱাৰ পাছত তেওঁক মৃত বুলি ঘোষণা কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite news |title=Assamese singer Zubeen Garg dies in scuba diving accident in Singapore |url=https://indianexpress.com/article/india/zubeen-garg-assamese-singer-dies-in-singapore-scuba-diving-accident-10259381/ |work=The Indian Express |date=19 September 2025 |access-date=19 September 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |title=Popular Assam singer Zubeen Garg dies in Singapore accident |url=https://www.ndtv.com/entertainment/popular-assam-singer-zubeen-garg-dies-in-singapore-accident-9306555 |work=NDTV |date=19 September 2025 |access-date=19 September 2025}}&lt;/ref&gt; তেওঁ ছিংগাপুৰত নৰ্থ ইষ্ট ইণ্ডিয়া ফেষ্টিভেলত অংশগ্ৰহণ কৰিবলৈ গৈছিল, য’ত তেওঁ অনুষ্ঠান পৰিৱেশন কৰাৰ কথা আছিল। 

২০২৫ চনৰ ২২ ছেপ্টেম্বৰত মুখ্যমন্ত্ৰী হিমন্ত বিশ্ব শৰ্মাই ঘোষণা কৰে যে ২৩ ছেপ্টেম্বৰত গুৱাহাটীৰ ওচৰৰ কমাৰকুছি এন চি গাঁৱত গাৰ্গৰ মৃতদেহ সম্পূৰ্ণ ৰাজ্যিক সন্মানেৰে দাহ কৰা হ’ব।&lt;ref&gt;{{cite news |title=Zubeen Garg to be cremated with full state honours near Guwahati on September 23 |url=https://www.telegraphindia.com/entertainment/zubeen-garg-to-be-cremated-with-full-state-honours-near-guwahati-on-september-23/cid/2124279 |work=The Telegraph |date=22 September 2025 |access-date=22 September 2025}}&lt;/ref&gt; যোৰহাটৰ জনসাধাৰণে অসম চৰকাৰক যোৰহাটত মৃতদেহ দাহৰ বাবে জনোৱা দাবীৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰাখি ৰাজ্যিক মন্ত্ৰীসভাৰ আলোচনা আৰু পৰিয়ালটোৰ সুবিধা তথা পছন্দ দুয়োটা দিশত বিবেচনা কৰি এই সিদ্ধান্ত লোৱা হৈছিল। পত্নী গৰিমা শইকীয়া গাৰ্গ আৰু ভগ্নী পামী বৰঠাকুৰে ৮৫বছৰীয়া পিতৃৰ দুৰ্বল স্বাস্থ্য আৰু গুৱাহাটীৰপৰা আঁতৰত ৰীতি-নীতি সমাপন কৰাত হোৱা অসুবিধাৰ কথা উল্লেখ কৰে। আপোচ হিচাপে চৰকাৰে ঘোষণা কৰে যে, গাৰ্গৰ চিতাভস্ম যোৰহাটলৈও লৈ যোৱা হ’ব। গুৱাহাটীৰ দাহস্থলীৰ লগতে যোৰহাটতো গাৰ্গৰ স্মৃতিসৌধ নিৰ্মাণ কৰা হ’ব বুলি চৰকাৰে ঘোষণা কৰে।&lt;ref&gt;{{cite news |title=Assam CM: Family's wish to perform Zubeen Garg's last rites near Guwahati prioritised; memorials planned in both Guwahati and Jorhat |url=https://www.telegraphindia.com/entertainment/zubeen-garg-to-be-cremated-with-full-state-honours-near-guwahati-on-september-23/cid/2124279 |work=The Telegraph |date=22 September 2025 |access-date=22 September 2025}}&lt;/ref&gt; 
[[File:Ambulance carrying Zubeen Garg amidst crowd.jpg|thumb|ৰাইজৰ মাজেৰে যাত্ৰা কৰা জুবিন গাৰ্গৰ পাৰ্থিৱ শৰীৰ কঢ়িয়াই নিয়া এম্বুলেঞ্চখন]]
স্থানীয় গাঁৱৰ লোকে স্বেচ্ছামূলকভাৱে কাম কৰা ৩.৩ একৰ চৰকাৰী আবণ্টিত মাটিত বিস্তৃত এই শ্মশান ক্ষেত্ৰখনত ৫ হাজাৰ লোকৰ উপস্থিতি সম্ভৱ যদিও অনুমাণিক ৫০ হাজাৰ লোকৰ আগমন ঘটে। গাৰ্গৰ মৃতদেহ ২৩ ছেপ্টেম্বৰৰ পুৱালৈকে গুৱাহাটীৰ অৰ্জুন ভোগেশ্বৰ বৰুৱা ক্ৰীড়া ভৱনত জনসাধাৰণে শ্ৰদ্ধাঞ্জলি জনোৱাৰ বাবে ৰাজ্যিক ব্যৱস্থাৰে ৰখা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite news |title=Zubeen Garg's body to be kept at Guwahati sports complex before cremation |url=https://www.telegraphindia.com/entertainment/zubeen-gargs-mortal-remains-to-be-kept-at-sarusajai-till-monday-assam-cm/cid/2124200 |work=The Telegraph |date=21 September 2025 |access-date=22 September 2025}}&lt;/ref&gt; তেওঁৰ অন্ত্যেষ্টিক্ৰিয়াৰ দিনটোলৈকে (২৩ ছেপ্টেম্বৰ) ৰাজ্যিক শোকৰ সময় বৃদ্ধি কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{cite news |title=Zubeen Garg cremation: Mourning period extended by one day |url=https://www.telegraphindia.com/entertainment/zubeen-garg-to-be-cremated-with-full-state-honours-near-guwahati-on-september-23/cid/2124279 |work=The Telegraph |date=22 September 2025 |access-date=22 September 2025}}&lt;/ref&gt;

২০২৫ চনৰ ১৯ ​​ছেপ্টেম্বৰত ছিংগাপুৰত তেওঁৰ মৃত্যুৰ পাছত তাত জুবিন গাৰ্গৰ মৃতদেহৰ মৰণোত্তৰ পৰীক্ষা কৰা হয়। এই পৰীক্ষাৰ ফলাফলত পানীত ডুব যোৱা কাৰণত তেওঁৰ মৃত্যুহোৱা বুলি উল্লেখ কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{cite web |title=Zubeen Garg’s death certificate cites drowning as cause of death |url=https://www.hindustantimes.com/india-news/why-assam-government-ordered-second-post-mortem-of-zubeen-garg-s-body-101758549639461.html |website=Hindustan Times |date=22 September 2025 |access-date=22 September 2025}}&lt;/ref&gt; তেওঁৰ মৃতদেহ অসমলৈ অনাৰ পাছত বিভিন্নপক্ষৰপৰা জনসাধাৰণৰ দাবী আৰু আৱেদনৰ বাবে ৰাজ্য চৰকাৰে সৰ্বসাধাৰণৰ উদ্বেগ দূৰ কৰিবলৈ আৰু যিকোনো ধৰণৰ সন্দেহ নুই কৰিবলৈ দ্বিতীয়বাৰৰ বাবে মৰণোত্তৰ পৰীক্ষাৰ নিৰ্দেশ দিয়ে।&lt;ref&gt;{{cite web |title=Second post-mortem on Zubeen Garg on Tuesday after demands from people, says Assam CM |url=https://www.indiatoday.in/entertainment/story/second-post-mortem-on-zubeen-garg-on-tuesday-after-demands-from-people-says-assam-cm-himanta-biswa-sarma-2791537-2025-09-22 |website=India Today |date=22 September 2025 |access-date=22 September 2025}}&lt;/ref&gt; পত্নী গৰিমা গাৰ্গৰ সন্মতি সাপেক্ষে অন্ত্যোষ্টিক্ৰিয়াৰ পূৰ্বে এইম্‌ছ গুৱাহাটীৰ এটা দলৰ সহযোগত গুৱাহাটী চিকিৎসা মহাবিদ্যালয় আৰু চিকিৎসালয়ত এই পদ্ধতিৰ দিন ধাৰ্য কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite web |title=Second post-mortem of Zubeen Garg’s body to be done on Tuesday morning |url=https://www.tribuneindia.com/news/india/second-post-mortem-of-zubeen-gargs-body-to-be-done-on-tuesday-morning/ |website=The Tribune |date=22 September 2025 |access-date=22 September 2025}}&lt;/ref&gt;

===শ্ৰদ্ধাঞ্জলি===
জুবিন গাৰ্গৰ মৃত্যুত সমগ্ৰ ভাৰতবৰ্ষতে ব্যাপক শ্ৰদ্ধাঞ্জলি দিয়া হয়। প্ৰধানমন্ত্ৰী [[নৰেন্দ্ৰ মোদী|নৰেন্দ্ৰ মোডী]], বিৰোধী দলৰ নেতা [[ৰাহুল গান্ধী]], অসমৰ মুখ্যমন্ত্ৰী [[হিমন্ত বিশ্ব শৰ্মা]], [[ৰাইজৰ দল]]ৰ সভাপতি [[অখিল গগৈ]], অসম জাতীয় পৰিষদৰ সভাপতি লুৰীণজ্যোতি গগৈকে ধৰি বহু উচ্চ পদস্থ ব্যক্তিয়ে গাৰ্গৰ দেহাৱসানত শোক প্ৰকাশ কৰে।&lt;ref&gt;{{cite news |title=Condolences pour in over death of singer Zubeen Garg |url=https://www.thehindu.com/entertainment/music/condolences-pour-in-over-death-of-singer-zubeen-garg/article70069962.ece |access-date=19 September 2025 |work=[[The Hindu]] |date=19 September 2025 |language=en-IN}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |date=19 September 2025 |title=Singer Zubeen Garg passes away at 52: PM Modi expresses grief; Rahul Gandhi, Kharge pay tribute |url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/assam-cm-himanta-biswa-sarma-mourns-zubeen-gargs-death-calls-him-assams-favourite-rockstar/articleshow/123996813.cms |access-date=19 September 2025 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}&lt;/ref&gt; শ্ৰদ্ধাঞ্জলিস্বৰূপে [[অসম চৰকাৰ|অসম চৰকাৰে]] ২০ ছেপ্টেম্বৰৰপৰা ২২ ছেপ্টেম্বৰলৈ তিনিদিনীয়া ৰাজ্যিক শোক ঘোষণা কৰে।&lt;ref&gt;{{cite news |title=Assam declares three-day State mourning over singer Zubeen Garg's death |url=https://www.thehindu.com/news/national/assam/zubeen-garg-death-singapore-assam-state-mourning-three-days/article70073216.ece |access-date=20 September 2025 |work=[[The Hindu]] |date=20 September 2025 |language=en-IN}}&lt;/ref&gt; [[পশ্চিমবংগ|, উত্তৰ পূব ভাৰতৰ সৰ্ববৃহৎ ধৰ্মীয় অনুষ্ঠান শ্ৰীমন্ত শঙ্কৰদেৱ সঙ্ঘই সাতদিনীয়াকৈ সকলো কাৰ্যসূচী স্থগিত কৰি শোক প্ৰকাশ কৰে।পশ্চিম বংগ]]ৰ মুখ্যমন্ত্ৰী [[মমতা বেনাৰ্জী]]য়েও শোক প্ৰকাশ কৰি গাৰ্গক তেওঁৰ &quot;প্ৰিয় ভাতৃ&quot; বুলি অভিহিত কৰে আৰু তেওঁৰ &quot;মৃদু কণ্ঠ আৰু অদম্য মনোভাব&quot;ৰ প্ৰশংসা কৰে আৰু লগতে কয় যে, তেওঁৰ গীতসমূহ &quot;চিৰদিনৰ বাবে অমৰ&quot; হৈ থাকিব।&lt;ref&gt;{{cite news |title=Bengal CM Mamata Banerjee mourns singer Zubeen Garg's death |url=https://theprint.in/india/bengal-cm-mamata-banerjee-mourns-singer-zubeen-gargs-death/2747044/ |work=ThePrint |agency=PTI |date=19 September 2025 |access-date=23 September 2025}}&lt;/ref&gt;

ৰাজনৈতিক নেতাৰ উপৰি ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ আৰু সংগীত উদ্যোগৰ অসংখ্য ব্যক্তিয়ে গাৰ্গৰ মৃত্যুত শোক প্ৰকাশ কৰে। সহযোগী অসমীয়া গায়ক [[অংগৰাগ মহন্ত|পাপনে]] গাৰ্গক &quot;এটা প্ৰজন্মৰ কণ্ঠ&quot; বুলি অভিহিত কৰি ভাতৃ হেৰুৱাৰ সমান ক্ষতি বুলি অভিহিত কৰে। তেওঁৰ সৈতে ''গেংষ্টাৰ (২০০৬)'' ছবিত সহযোগ কৰা সংগীত পৰিচালক প্ৰীতম চক্ৰৱৰ্তীয়ে তেওঁ “হতভম্ব আৰু বিধ্বস্ত” হৈছে বুলি উল্লেখ কৰি গাৰ্গৰ পৰিয়াললৈ সমবেদনা জ্ঞাপন কৰে। সংগীত শিল্পী [[এ. আৰ. ৰহমান|এ আৰ ৰহমান]], প্ৰবীণ গায়ক হৰিহৰণ, সুৰকাৰ জীত গাংগুলী, ৰেপাৰ বাদশ্বাহ, গায়ক [[আলিছা চিনাই|আলিশা চিনাই]], [[মহালক্ষ্মী আয়াৰ]], [[শান|চান]], অমল মালিক, [[দেৱজিৎ সাহা|দেৱজিত সাহা]], [[কল্পনা পাটোৱাৰী]], [[শিল্পা ৰাও]], [[সুনিধি চৌহান]], নেহা বাচিন, ৰাগেশ্বৰী লুম্বা স্বৰূপ, [[সাগৰিকা মুখাৰ্জী|সাগৰিকা]], [[শ্ৰেয়া ঘোষাল]], [[তৰালি শৰ্মা|তৰালী শৰ্মা]], বিশাল মিশ্ৰ, বিশাল দদলানী, আৰু অভিনেতা দেৱ আৰু প্ৰসেনজিৎ চেটাৰ্জীয়েও ছ’চিয়েল মিডিয়াত শ্ৰদ্ধাঞ্জলি জনায়।&lt;ref&gt;{{cite news |last1=P |first1=Devadasan K. |title=Zubeen Garg’s final journey: India bids tearful goodbye |url=https://gulfnews.com/entertainment/zubeen-gargs-final-journey-india-bids-tearful-goodbye-1.500277469 |access-date=23 September 2025 |work=[[Gulf News]] |date=21 September 2025 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Khan |first1=Lubna |title=Hariharan Pays Tribute After ‘True Soul’ Zubeen Garg’s Death: ‘He Belonged To People’ |url=https://www.news18.com/movies/regional-cinema/hariharan-pays-tribute-after-true-soul-zubeen-gargs-death-he-belonged-to-people-aa-9588636.html |access-date=23 September 2025 |work=[[CNN-News18|News18]] |date=22 September 2025 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Bhattacharya |first1=Tanisha |title=Zubeen Garg Death: Tributes From Shaan, Papon And Others - &quot;Devastated And Shocked&quot; |url=https://www.ndtv.com/entertainment/zubeen-garg-death-tributes-from-pritam-armaan-malik-and-others-devastated-and-shocked-9307008 |access-date=22 September 2025 |work=[[NDTV]] |date=19 September 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;sangbadpratidin&quot;&gt;{{cite news |title='ভাইকে হাৰালাম', জুবিনেৰ মৃত্যুতে বাকৰুদ্ধ পাপন, শোকপ্ৰকাশ প্ৰীতম ও দেবেৰ |trans-title='Lost a brother': Papon speechless, tributes from Pritam and Dev after Zubeen's death |url=https://www.sangbadpratidin.in/entertainment/cinema/zubeen-garg-death-pritam-papon-dev-jeet-ganguly-are-devastated-by-news/ |work=Sangbad Pratidin |date=19 September 2025 |access-date=23 September 2025 |language=bn}}&lt;/ref&gt; অসমীয়া অভিনেতা [[আদিল হুছেইন|আদিল হুছেইনে]] অসমীয়া সংগীত আৰু চিনামাত গাৰ্গৰ সাংস্কৃতিক গুৰুত্বৰ কথা দোহাৰি সমগ্ৰ বাতৰিটোক “হৃদয়বিদাৰক” বুলি অভিহিত কৰে।&lt;ref name=&quot;sangbadpratidin&quot; /&gt;

২০২৫ চনৰ ২১ ছেপ্টেম্বৰত ৰঘু ডাকাটৰ ট্ৰেইলাৰ মুকলি অনুষ্ঠানত গাৰ্গৰ স্মৃতিত কলকাতাৰ নেতাজী ইনড’ৰ ষ্টেডিয়ামত ৩০ ছেকেণ্ডৰ মৌনতা অৱলম্বন কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{cite news |title=Raghu Dakat trailer launch, Dev's 20 years in Tollywood: Event pays tribute to Zubeen Garg with silence |url=https://bengali.abplive.com/entertainment/himanta-biswa-sarma-shared-raghu-dakat-trailer-launch-video-as-they-paid-tribute-to-zubeen-garg-entertainment-news-bollywood-1153347 |work=ABP Ananda |date=21 September 2025 |access-date=23 September 2025 |language=bn}}&lt;/ref&gt;

২০১৯ চনত গুৱাহাটীৰ [[বি বৰুৱা মহাবিদ্যালয়|বি. বৰুৱা মহাবিদ্যালয়]]ত অনুষ্ঠিত এক সংগীতানুষ্ঠানত গাৰ্গে প্ৰকাশ কৰিছিল যে &quot;[[মায়াবিনী ৰাতিৰ বুকুত]]&quot; গীতটো তেওঁৰ মৃত্যুৰ সময়ত বজাব লাগে। তেওঁৰ মৃত্যুৰ পাছত এই গীতটো কেৱল তেওঁৰ অন্ত্যেষ্টিক্ৰিয়াতে নহয়—সমগ্ৰ অসমতে, ঘৰে-দোকানে আৰু ৰাজহুৱা অনুষ্ঠানত ব্যাপকভাৱে পৰিৱেশন কৰা শ্ৰদ্ধাঞ্জলিৰ সামূহিক গীত হিচাপে পৰিণত হয়।&lt;ref&gt;{{cite magazine |last=Das |first=Yudhajit Shankar |date=22 September 2025 |url=https://www.indiatoday.in/india/story/zubeen-garg-funeral-song-mayabini-ratir-bukut-song-anthem-procession-guwahati-fans-grief-2791423-2025-09-22 |title=Zubeen Garg funeral: The phenomenon called Zubeen Garg and how Mayabini became an anthem |magazine=India Today |accessdate=23 September 2025}}&lt;/ref&gt;

===লিমকা বুক অৱ ৰেকৰ্ডছ===
ছিংগাপুৰৰপৰা জুবিন গাৰ্গৰ পাৰ্থিৱ শৰীৰ গুৱাহাটী আহি পোৱাৰ পাছতেই লক্ষাধিক লোক তেওঁৰ শৰীৰ কঢ়িয়াই নিয়া বাহনৰ কাষত থিয় দিয়ে। একাধিক বাতৰিৰ মতে, লিমকা বুক অৱ ৰেকৰ্ড্‌ছে সমবেত হোৱা লোকৰ সংখ্যাক পৃথিৱীৰ ভিতৰতে চতুৰ্থ সৰ্বাধিক হিচাপে অভিহিত কৰে। [[মাইকেল জেকচন]], পোপ ফ্ৰাঞ্চিছ আৰু দ্বিতীয় ৰাণী এলিজাবেথৰ পাছতে এই সমাৱেশক চতুৰ্থ বৃহত্তম হিচাপে তালিকাভুক্ত কৰা হয়।&lt;ref name=&quot;HT&quot;&gt;{{cite web | url=https://www.hindustantimes.com/india-news/zubeen-gargs-funeral-in-guwahati-listed-as-fourth-biggest-gathering-enters-limca-book-of-records-101758541214756.html | title=Zubeen Garg fans queue up in thousands for last glimpse of their idol | publisher=Hindustan Times | date=Updated on: Sept 23, 2025 08:06 am IST | accessdate=24 September 2025 | author=HT NEWS DESK}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;MC&quot;&gt;{{cite web | url=https://www.moneycontrol.com/entertainment/zubeen-garg-s-funeral-becomes-forth-biggest-gathering-enters-limca-book-of-records-article-13565844.html | title=Zubeen Garg’s funeral becomes fourth biggest gathering, enters Limca Book of Records | publisher=Money Control | date=September 22, 2025 15:00 IST | accessdate=24 September 2025 | author=MONEY CONTROL}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;News Arena&quot;&gt;{{cite web | url=https://newsarenaindia.com/nation/zubeen-s-funeral-ranked-4th-largest-global-gathering/57172 | title=Zubeen’s funeral ranked 4th largest global gathering | publisher=News Arena India | date=September 22, 2025, 02:49 PM | accessdate=24 September 2025}}&lt;/ref&gt;
===তদন্ত===
ছিংগাপুৰ কৰ্তৃপক্ষই প্ৰদান কৰা মৃত্যুৰ প্ৰমাণ-পত্ৰত জুবিন গাৰ্গৰ মৃত্যুৰ কাৰণ ডুব যোৱা বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে।&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Zubeen Garg's cause of death revealed: Death certificate states singer died due to drowning |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/zubeen-gargs-cause-of-death-revealed-death-certificate-states-singer-died-due-to-drowning/articleshow/124030064.cms |work=The Times of India |date=20 September 2025 |access-date=22 September 2025}}&lt;/ref&gt; গাৰ্গৰ মেনেজাৰ আৰু ফেষ্টিভেল আয়োজকৰ বিৰুদ্ধে গাফিলতি আৰু সুৰক্ষা ব্যৱস্থাৰ অভাৱৰ অভিযোগত কেইবাখনো এজাহাৰ দাখিল কৰা হৈছিল, য'ত গাৰ্গে লাইফ জেকেট পিন্ধিবলৈ অস্বীকাৰ কৰা বুলিও বাতৰি প্ৰকাশ পাইছিল।&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Zubeen Garg death: Assam Police file FIR against event organiser, controversy angle to be probed |url=https://www.hindustantimes.com/india-news/zubeen-garg-death-assam-police-file-fir-against-event-organiser-controversy-angle-to-be-probed-101758350955318.html|work=Hindustan Times |date=21 September 2025 |access-date=22 September 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |title=No life jacket? Controversy angle under scanner in Zubeen Garg death probe so far |url=https://www.hindustantimes.com/india-news/no-life-jacket-controversy-angle-under-scanner-zubeen-garg-death-probe-so-far-101758362390294.html|work=Hindustan Times |date=21 September 2025 |access-date=22 September 2025}}&lt;/ref&gt; পিছলৈ তেওঁৰ পত্নীয়ে তেওঁৰ মেনেজাৰৰ বিৰুদ্ধে গোচৰ প্ৰত্যাহাৰ কৰাৰ বাবে আবেদন জনায়।&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Withdraw FIRs against Siddhartha, says Garima |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/guwahati/withdraw-firs-against-siddhartha-says-garima/articleshow/124019732.cms |work=The Times of India |date=21 September 2025 |access-date=22 September 2025}}&lt;/ref&gt; কিন্তু পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁ মেইলযোগে চিআইডিৰ ওচৰত এজাহাৰ দাখিল কৰে। এই এজাহাৰত তেওঁ সিদ্ধাৰ্থ শৰ্মা, [[শ্যামকানু মহন্ত|শ্যামকানু মহন্তকে]] সাঙুৰি ছিংগাপুৰত জুবিন গাৰ্গৰ কাষত উপস্থিত থকাসকলৰ বিৰুদ্ধে গোচৰ তঁৰে। &lt;ref name=&quot;Garima&quot;&gt;{{cite news | url=https://www.patrika.com/en/national-news/wife-of-zubeen-garg-garima-garg-saikia-files-fir-against-all-accused-in-suspected-death-case-in-singapore-19981524 | title=Wife of Zubeen Garg, Garima Saikia Garg, files FIR against all accused in suspected death case in Singapore | date=Sep 28, 2025 | agency=Patrika | accessdate=3 October 2025}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;Garima1&quot;&gt;{{cite news | url=https://thelogicalindian.com/zubeen-gargs-wife-files-cid-complaint-names-manager-organiser-in-probe-demand-over-singers-death/ | title=Zubeen Garg’s Wife Files CID Complaint, Names Manager, Organiser in Probe Demand Over Singer’s Death | date=Sep 29, 2025 | agency=The logical Indian| accessdate=3 October 2025}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;Garima2&quot;&gt;{{cite news | url=https://www.asomiyapratidin.in/homepage/garima-saikia-garg-fir-cid-10508796 | title=কাৰ কাৰ বিৰুদ্ধে এজাহাৰ দাখিল কৰিলে গৰিমা শইকীয়া গাৰ্গে?| date=Sep 27, 2025 | agency=অসমীয়া প্ৰতিদিন| accessdate=3 October 2025}}&lt;/ref&gt;

জনসাধাৰণৰ দাবীৰ পাছত অসম চৰকাৰে গাৰ্গৰ পৰিয়ালৰ সদস্যৰ সন্মতি সাপেক্ষে [[গুৱাহাটী চিকিৎসা মহাবিদ্যালয় চিকিৎসালয়|গুৱাহাটী চিকিৎসা মহাবিদ্যালয় চিকিৎসালয়]]ত দ্বিতীয়বাৰৰ বাবে মৰণোত্তৰ পৰীক্ষাৰ নিৰ্দেশ দিয়ে।&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Kalita |first=Kangkan |title=Second post-mortem on Garg on Tuesday after demands from people, says Assam CM Himanta Biswa Sarma |url=https://www.indiatoday.in/entertainment/story/second-post-mortem-on-zubeen-garg-on-tuesday-after-demands-from-people-says-assam-cm-himanta-biswa-sarma-2791537-2025-09-22|work=[[India Today]] |date=22 September 2025 |access-date=22 September 2025}}&lt;/ref&gt;২৩ ছেপ্টেম্বৰৰ পুৱাৰ ভাগত তেওঁৰ মৰণোত্তৰ পৰীক্ষা সম্পন্ন হয়।&lt;ref name=&quot;autopsy2&quot;&gt;{{cite web |last= |first= |title=Zubeen Garg’s Second Post-Mortem Completed in Guwahati Ahead of Final Rites |url=https://www.ndtv.com/entertainment/zubeen-gargs-second-post-mortem-completed-in-guwahati-ahead-of-final-rites-9326201 |website=NDTV |publisher=NDTV |date=2025-09-23 |access-date=2025-10-12}}&lt;/ref&gt;

জনতাৰ দাবী আৰু অসমীয়া শিল্পীৰ হেঁচাত তদন্তৰ বাবে এটা বিশেষ তদন্তকাৰী দল (SIT) গঠন কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Purkayastha |first1=Biswa Kalyan |title=Assam: SIT formed to probe Zubeen Garg's death; Congress demands CBI inquiry |url=https://www.hindustantimes.com/india-news/assam-sit-formed-to-probe-zubeen-garg-s-death-congress-demands-cbi-inquiry-101758724645343.html |access-date=25 September 2025 |work=[[Hindustan Times]] |date=24 September 2025 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Karmakar |first1=Sumir |title=Assam Police form SIT to probe Zubeen Garg's death following suspicion of foul play |url=https://www.deccanherald.com/india/assam/assam-police-form-sit-to-probe-zubeen-gargs-death-following-suspicion-of-foul-play-3741754 |access-date=25 September 2025 |work=[[Deccan Herald]] |date=24 September 2025 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Son |first1=Mallika |title=Assam CM Himanta Sarma Orders SIT Probe Into Singer Zubeen Garg's Death |url=https://www.news18.com/india/assam-cm-himanta-sarma-orders-sit-probe-into-singer-zubeen-gargs-death-ws-l-9594331.html |access-date=25 September 2025 |work=[[CNN-News18|News18]] |date=24 September 2025 |language=en}}&lt;/ref&gt; এছ আই টি-ৰ নেতৃত্বত আছিল চিআইডি-ৰ বিশেষ ডিজিপি, আইপিএছ এম পি গুপ্তা আৰু আন ৯জন আৰক্ষী বিষয়া।&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Varma |first1=Ananya |title=Assam Police Form 10-Member SIT To Probe 'Suspicious' Demise Of Zubeen Garg |url=https://www.timesnownews.com/india/assam-police-form-10-member-sit-to-probe-suspicious-demise-of-zubeen-garg-article-152888057 |access-date=25 September 2025 |work=[[Times Now]] |date=24 September 2025 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |title=Following CM's order Assam DGP forms10-member SIT to probe into Zubeen Garg's death- The Week |url=https://www.theweek.in/wire-updates/national/2025/09/24/cal55-as-zubeen-ld-sit.html |access-date=25 September 2025 |work=[[The Week (Indian magazine)|The Week]] |agency=[[Press Trust of India|PTI]] |date=24 September 2025}}&lt;/ref&gt;

এছআইটি-ৰ সহায়ৰ পাছত চিআইডি-এ গাৰ্গৰ সন্দেহজনক মৃত্যুৰ সৈতে জড়িত ভাৰতীয় ন্যায় সংহিতাৰ ধাৰা ৬১(২), ১০৫, আৰু ১০৬(১)ৰ অধীনত এটা গোচৰ (২০২৫ চনৰ ১৮ নং গোচৰ) পঞ্জীয়ন কৰে।&lt;ref&gt;{{cite news |title=SIT, CID raids organiser's home amid probe into singer Zubeen Garg's demise |url=https://www.hindustantimes.com/india-news/sit-cid-raids-organiser-shyamkanu-mahantas-home-amid-probe-into-singer-zubeen-gargs-demise-101758894850541.html |access-date=26 September 2025 |work=[[Hindustan Times]] |agency=[[Asian News International|ANI]] |date=26 September 2025 |language=en}}&lt;/ref&gt; ফেষ্টিভেলৰ আয়োজক শ্যামকানু মহন্ত আৰু গাৰ্গৰ পৰিচালক সিদ্ধাৰ্থ শৰ্মাৰ বাসগৃহত অভিযান চলোৱা হয় আৰু এই সময়ত ইলেক্ট্ৰনিক ৰেকৰ্ড আৰু নথি-পত্ৰ জব্দ কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Maheshwari |first1=Khushi |title=Zubeen Garg Death: SIT Team Raids Houses Of Festival Organiser, His Manager |url=https://www.ndtvprofit.com/nation/zubeen-garg-death-sit-team-raids-houses-of-festival-organiser-his-manager |access-date=26 September 2025 |work=[[NDTV]] |date=25 September 2025 |language=en }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |title=Assam: SIT raids homes of singer Zubeen Garg’s manager, event organiser |url=https://scroll.in/latest/1087010/assam-sit-raids-homes-of-singer-zubeen-gargs-manager-event-organiser |access-date=26 September 2025 |work=[[Scroll.in]] |date=26 September 2025 |language=en}}&lt;/ref&gt; ছিংগাপুৰত ডাইভিঙৰ সময়ত গাৰ্গৰ লগত যোৱা শেখৰ জ্যোতি গোস্বামীকো এছআইটি-এ জেৰা কৰি আটক কৰি ৰাখিছিল।&lt;ref&gt;{{cite news |title=Musician Shekharjyoti Goswami Arrested in Zubeen Garg Death Probe |url=https://www.sentinelassam.com/topheadlines/breaking-shekharjyoti-goswami-arrested-by-sit-in-zubeen-garg-death-case |work=The Sentinel Assam |date=25 September 2025 |access-date=26 September 2025}}&lt;/ref&gt; অসমৰ মুখ্যমন্ত্ৰী হিমন্ত বিশ্ব শৰ্মাই মন্তব্য কৰিছিল যে যদি এছআইটি-এ নিৰ্ণায়ক ফলাফল নিদিয়ে তেন্তে গোচৰটো কেন্দ্ৰীয় তদন্তকাৰী সংস্থাক (চিবিআই)ক গতাই দিয়া হ’ব।&lt;ref&gt;{{cite news |title=SIT questions musician in Zubeen Garg death case; CM warns probe may go to CBI if no results |url=https://m.economictimes.com/news/india/sit-questions-musician-in-zubeen-garg-death-case-cm-himanta-biswa-sarma-warns-probe-may-go-to-cbi-if-no-results/articleshow/124118501.cms |work=The Economic Times |date=23 September 2025 |access-date=26 September 2025}}&lt;/ref&gt; জনতাৰ ক্ষোভৰ সাক্ষী হৈ সদৌ অসম অধিবক্তা সন্থাই তেওঁলোকৰ সদস্যসকলক গাৰ্গৰ মৃত্যুৰ গোচৰত অভিযুক্ত ব্যক্তিসকলক প্ৰতিনিধিত্ব নকৰিবলৈ আহ্বান জনায়।&lt;ref&gt;{{cite news |title=Lawyers urged not to represent accused in Zubeen Garg death case |url=https://www.thehindu.com/news/national/assam/lawyers-urged-not-to-represent-accused-in-zubeen-garg-death-case/article70098339.ece |access-date=27 September 2025 |work=[[The Hindu]] |date=26 September 2025 |language=en-IN}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |title=Zubeen Garg’s death: Assam lawyers’ association urged not to represent accused; CID issues notices to witnesses |url=https://www.newindianexpress.com/nation/2025/Sep/26/zubeen-gargs-death-assam-lawyers-association-urged-not-to-represent-accused-cid-issues-notices-to-witnesses |access-date=27 September 2025 |work=[[The New Indian Express]] |date=26 September 2025 |language=en}}&lt;/ref&gt;

তেওঁৰ মৃত্যুৰ পৰিস্থিতিৰ তদন্তৰ ফলত ২০২৫ চনৰ ১ অক্টোবৰত ইভেণ্টৰ আয়োজক শ্যামকানু মহন্ত আৰু মেনেজাৰ সিদ্ধাৰ্থ শৰ্মাক গ্ৰেপ্তাৰ কৰা হয়।&lt;ref name=&quot;PratidinTime2025&quot;&gt;{{cite web | title=BREAKING: Shyamkanu Mahanta, Siddharth Sharma Arrested, Brought To Guwahati | website=Pratidin Time | date=1 October 2025 | url=https://www.pratidintime.com/guwahati-news-breaking-latest/breaking-shyamkanu-mahanta-siddharth-sharma-arrested-brought-to-guwahati-10518028 | access-date=1 October 2025}}&lt;/ref&gt; ২ অক্টোবৰ তাৰিখে শ্যামকানু মহন্ত, সিদ্ধাৰ্থ শৰ্মাৰ বিৰুদ্ধে চিআইডি-এ ভাৰতীয় ন্যায় সংহিতাৰ অধীনত ১০৩ ধাৰা আৰোপ কৰে। এইটো ধাৰা পৰিকল্পিত হত্যাৰ লগত জড়িত।&lt;ref&gt;{{cite news |title=Murder charges added against Shyamkanu Mahanta &amp; Siddharth sharma in Zubeen Garg Death Case |url=https://www.guwahatiplus.com/assam/murder-charges-added-against-shyamkanu-mahanta-siddharth-sharma-in-zubeen-garg-death-case |access-date=3 October 2025 |work= The Guwahati Plus |date=2 October 2025 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |title=Section 103 of BNS slapped on accused in Zubeen’s death case|url=https://www.sentinelassam.com/topheadlines/assam-section-103-of-bns-slapped-on-accused-in-zubeens-death-case |access-date=3 October 2025 |work= The Sentinal |date=2 October 2025 |language=en}}&lt;/ref&gt;

২ অক্টোবৰতে ছিংগাপুৰৰ ঘটনাস্থলীত উপস্থিত থকা শেখৰ জ্যোতি গোস্বামী আৰু কণ্ঠশিল্পী অমৃতপ্ৰভা মহন্তক গ্ৰেপ্তাৰ কৰা হয়। বিশেষ তদন্তকাৰী দলৰ সূত্ৰৰ মতে, শেখৰ জ্যোতি গোস্বামীক ইতিমধ্যে ভাইৰেল হৈ পৰা ভিডিঅ’টোত গাৰ্গৰ অতি ওচৰত সাঁতুৰি থকা দেখা গৈছিল আৰু অমৃতপ্ৰভা মহন্তই সমগ্ৰ কাণ্ডটো নিজৰ চেলফোনত ৰেকৰ্ড কৰিছিল। দুয়োকে বিগত ৬ দিন ধৰি জেৰা কৰা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;NDTV&quot;&gt;{{cite news | url=https://www.ndtv.com/india-news/shekhar-jyoti-goswami-amritprava-mahanta-bandmate-co-singer-arrested-in-zubeen-garg-death-case-total-now-4-sources-9386048 | title=Bandmate, Co-Singer Arrested In Zubeen Garg Death Case, Total Now 4: Sources | work=NDTV | date=Oct 03, 2025 06:52 am IST | agency=NDTV | accessdate=3 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Northeast&quot;&gt;{{cite news | url=https://northeasttoday.in/northeast/assam/zubeen-garg-death-case-cid-arrests-musicians-shekhar-goswami-and-amritprava-mahanta/ | title=Zubeen Garg Death Case: CID Arrests Musicians Shekhar Goswami And Amritprava Mahanta | work=Northeast | date=3rd October 2025 | agency=North East Today | accessdate=3 October 2025 }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

==উত্তৰাধিকাৰ==
জুবিন গাৰ্গক উদ্‌যাপন কৰিবলৈ ২০২২ চনৰ ২ ডিচেম্বৰত [[ডিগবৈ|ডিগবৈত]] নাজিৰাটিং তামোলী পৰ্যটন মহোৎসৱৰ সময়ত গায়কজনৰ বাবে নিৰ্মাণ কৰা ২০ ফুট উচ্চতাৰ এটা মূৰ্তি উন্মোচন কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=3 January 2023 |title=Zubeen Garg's Statue Unveiled in Digboi |url=https://www.sentinelassam.com/north-east-india-news/assam-news/zubeen-gargs-statue-unveiled-in-digboi-631273 |access-date=8 January 2023 |website=www.sentinelassam.com |language=en}}&lt;/ref&gt; টেঙাপানীৰ গাঁওবাসীয়ে ন দিহিং নদীৰ সিপাৰে নিৰ্মাণ কৰা আৰু জুবিন গাৰ্গৰ নামেৰে নামকৰণ কৰা এখন বাঁহৰ দলং টেঙাপানী-থেপাবাৰীত গায়কজনে ২০২০ চনৰ ২৯ ফেব্ৰুৱাৰীত উদ্বোধন কৰে।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=20 February 2020 |title='Zubeen Garg Bridge' in Kakopathar to be inaugurated by the star himself on 29 Feb |url=https://newslivetv.com/zubeen-garg-bridge-in-kakopathar-to-be-inaugurated-by-the-star-himself-on-29-feb/ |access-date=8 January 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Ojha |first1=Manoj Kumar |date=29 May 2020 |title=Zubeen Garg to open namesake bridge in Assam |url=https://www.telegraphindia.com/states/zubeen-garg-to-open-namesake-bridge-in-assam/cid/1749568 |work=The Telegraph |access-date=27 April 2024}}&lt;/ref&gt;
তেওঁৰ পিতৃৰ নাম আছিল কপিল বৰঠাকুৰ।কপিল বৰঠাকুৰে পুত্ৰ জুবিন গাৰ্গৰ আত্মজীৱনী লিখি উলিয়ায়।

===সাংস্কৃতিক গুৰুত্ব===
জুবিন গাৰ্গৰ কৰ্মৰাজি সংৰক্ষণৰ বাবে অনুৰাগী আৰু সংৰক্ষণকাৰীয়ে একাধিক প্ৰচেষ্টা হাতত লৈছে। গুৱাহাটীৰ হাতীগাঁৱৰ বিশাল কলিতাই তেওঁৰ অনুৰাগী আৰু সাংস্কৃতিক প্ৰভাৱৰ পৰিসৰৰ ওপৰত আলোকপাত কৰি ''চান্দনী ৰাত'' এলবামৰ স্বাক্ষৰিত কপিকে ধৰি গাৰ্গৰ ৰেকৰ্ডিঙৰ ৩৩ হাজাৰৰো অধিক কেছেট আৰু চিডি সংকলন কৰা বুলি জানিব পৰা গৈছে। ভৌতিক সংগ্ৰহৰ উপৰি তেওঁৰ সংগীতৰ অৱদানসমূহ ভৱিষ্যত প্ৰজন্মৰ বাবে সংৰক্ষণ আৰু সুলভ কৰিবলৈ প্ৰায় ৩৫,০০০ গীত থকা এটা ডিজিটেল আৰ্কাইভ সৃষ্টি কৰা হৈছে।&lt;ref&gt;{{Cite news |title=35,000-song archive vows to keep Zubeen's voice alive |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/guwahati/35000-songs-archive-vows-to-keep-zubeens-voice-alive/articleshow/124019744.cms|work=The Times of India |access-date=23 September 2025}}&lt;/ref&gt;

==জুবিন গাৰ্গ সম্পৰ্কত বিভিন্নজন==
অসমৰ বিশিষ্ট লেখক-সাহিত্যিক ড॰ [[নগেন শইকীয়া|নগেন শইকীয়া]]ই&lt;ref name=&quot;নি১&quot;&gt;{{cite news | url=https://niyomiyabarta.com/epaper/20092025/index.php | title=আজিৰ দিনটো শোক দিৱ হিচাপে গণ্য কৰিব লাগে | date=২০ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৫ | agency=নিয়মীয়া বাৰ্তা | accessdate=23 September 2025 | author=[[নগেন শইকীয়া|শইকীয়া, নগেন]] | location=গুৱাহাটী | pages=১,১৩ }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; জুবিন গাৰ্গ সন্দৰ্ভত মন্তব্য কৰে—
&lt;blockquote&gt;মই দেখিছোঁ জুবিনৰ কণ্ঠত এনে এক সুৰৰ যাদু আছে, যি মানুহক, শ্ৰোতাক সহজেই আকৰ্ষণ কৰিব পাৰে &lt;/blockquote&gt;

অসমৰ কবি-সাহিত্যিক-গীতিকাৰ [[হীৰেন ভট্টাচাৰ্য]]ই জুবিন গাৰ্গৰ জনপ্ৰিয়তা সম্পৰ্কে কৈছে&lt;ref&gt;{{cite book | title=জুবিন গাৰ্গ জীৱনৰপৰা গানলৈ | publisher=চন্দ্ৰ প্ৰকাশ | author=ভট্টাচাৰ্য, হীৰেন, অনুলেখন : মণ্টু শইকীয়া | authorlink=জুবিন অসমীয়া সংগীতৰ ক্ষেত্ৰত এক জোকাৰণি | year=জানুৱাৰী, ২০০৯ | location=গুৱাহাটী | pages=১,২}}&lt;/ref&gt;—

&lt;blockquote&gt;জুবিন সঁচাই আচৰিত। ইমান কম বয়সতে, ইমান সোনকালে জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰা দেখি আচৰিত হওঁ। জুবিন কোনো ৰেডিঅ’ৰ শিল্পী নহয়। দূৰদৰ্শনৰ শিল্পী নহয় বা তেনেধৰণৰ কোনো বেকগ্ৰাউণ্ডো নাই। জুবিনে যোগ্যতাৰ ভিত্তিত জনপ্ৰিয়তা পাইছে নিঃসন্দেহে। &lt;/blockquote&gt;

[[ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা]] বিজয়ী অসমৰ চলচ্চিত্ৰ সমালোচক [[উৎপল দত্ত (লেখক)|উৎপল দত্ত]]ই কৈছে—&lt;blockquote&gt;
দৰ্শক আৰু সাধাৰণ মানুহক আকৰ্ষণ কৰিব পৰা যি ক্ষমতা, গীতৰ বজাৰত গীত বিক্ৰীৰ যি নিশ্চয়তা প্ৰদান, তেওঁৰ সৃষ্টিৰ পোহৰৰ প্ৰতিফলনত জিলিকি উঠাৰ যি হেঁপাহ, সেইবোৰেই তেওঁৰ নক্ষত্ৰ-স্থান স্থিৰ কৰি ৰাখিছে। সমগ্ৰ অসমৰ বিশালসংখ্যক গুণমুগ্ধৰ স্বাৰ্থহীন ভালপোৱাৰ অধিকাৰী হৈছিল জুবিন।&lt;ref name=&quot;নি&quot;&gt;{{cite news | url=https://niyomiyabarta.com/epaper/22092025/page7.php | title=অসমৰ বিনোদন জগতৰ অতুলনীয় নক্ষত্ৰ-জুবিন গাৰ্গ | date=২২ ছেপ্টেম্বৰ ২০১৯ | agency=নিয়মীয়া বাৰ্তা | accessdate=22 September 2025 | author=দত্ত, উৎপল | location=গুৱাহাটী | pages=৭ }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;/blockquote&gt;

জুবিন গাৰ্গ সম্পৰ্কত [[ভূপেন হাজৰিকা|ভূপেন হাজৰিকাৰ]] মন্তব্য: &lt;blockquote&gt;জুবিন বৰ 'টেলেণ্টেড' ল'ৰা। মই ভাবোঁ সি খুব অধ্যয়ন কৰে। জুবিনে নিজক আৰু শ্ৰোতাক ভালদৰে জানে, সেই কাৰণে ইমান জনপ্ৰিয়তা আৰু তেওঁ সৃষ্টিৰ প্ৰতি শ্ৰোতাৰ ইমান আগ্ৰহ।&lt;/blockquote&gt;

==জুবিন গাৰ্গৰ প্ৰিয়==
*প্ৰিয় ব্যক্তিত্ব: কলাগুৰু [[বিষ্ণুপ্ৰসাদ ৰাভা]] 
*চে গুৱেভাৰা
*প্ৰিয় ব্যক্তি: অভিনেতা [[চাৰ্লি চেপলিন]] 
*প্ৰিয় গ্ৰন্থ: 'My Autobiography' (Charlie Chaplin) 
*প্ৰিয় অভিনেতা: মাৰ্লন ব্ৰেণ্ডো 
*প্ৰিয় চলচ্চিত্ৰ: 'Citizen Kane' আৰু 'The Bicycle Thief 
*ৰ'ল মডেল: ন্যাপোলিঅ' বোনাপাৰ্ট

==আৰু চাওক==
* [[জুবিন গাৰ্গে ৰেকৰ্ডিং কৰা গীতৰ তালিকা]]
* [[জুবিন|জুবিন শব্দৰ অৰ্থ]]
* [[হাচটেগ জাষ্টিচ ফ'ৰ জুবিন গাৰ্গ]]

==তথ্য সংগ্ৰহ==
{{Reflist|2}}

==গ্ৰন্থসূচী==
* '''পিতৃৰ দৃষ্টিত জুবিন''', কপিল ঠাকুৰ, চন্দ্ৰ প্ৰকাশ, ২০১১ 
* '''জুবিন গাৰ্গ: জীৱনৰপৰা গানলৈ''', মণ্টু শইকীয়া সম্পাদিত, চন্দ্ৰ প্ৰকাশ, ২০০৯

==বাহ্যিক সংযোগ==
* [https://geetsankalan.com/singers/zubeen-garg গীত সংকলন ৱেবচাইটত জুবিন গাৰ্গৰ গীত]
{{Commons category|Zubeen Garg|জুবিন গাৰ্গ}}
{{Wikiquote}}
* {{Facebook|ZUBEENsOFFICIAL}}
* {{Twitter|zubeengarg1}}
* {{Instagram|zubeen.garg}}
* {{IMDb name|0958276}}
* [https://zubeenda.online/ জুবিনদা.অনলাইন]
* [https://zubeengarg.com/ জুবিনগাৰ্গ.কম]
* [https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.452684/mode/1up জুবিনৰ গাৰ্গ — জীৱনৰ পৰা গানলৈ, মণ্টু শইকীয়া সম্পাদিত, চন্দ্ৰ প্ৰকাশ]

{{জুবিন গাৰ্গ}}
{{অসমীয়া চলচ্চিত্ৰ}}
{{অসমৰ প্ৰসিদ্ধ ব্যক্তি}}
[[শ্ৰেণী:অসমৰ ব্যক্তি]]
[[শ্ৰেণী:জুবিন গাৰ্গ|*]]
[[শ্ৰেণী:অসমৰ কণ্ঠশিল্পী]]
[[শ্ৰেণী:হিন্দী চলচ্চিত্ৰৰ নেপথ্য কণ্ঠশিল্পী]]
[[শ্ৰেণী:অসমীয়া চলচ্চিত্ৰৰ নেপথ্য কণ্ঠশিল্পী]]
[[শ্ৰেণী:বঙালী চলচ্চিত্ৰৰ নেপথ্য কণ্ঠশিল্পী]]
[[শ্ৰেণী:অসমীয়া চলচ্চিত্ৰৰ সংগীত পৰিচালক]]
[[শ্ৰেণী:অসমীয়া অভিনেতা]]
[[শ্ৰেণী:অসমৰ চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক]]
[[শ্ৰেণী:অসমীয়া ভাষাৰ চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক]]
[[ শ্ৰেণী:অসমীয়া ভাষাৰ গীতিকাৰ]]
[[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ সংগীতকাৰ]]
[[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]]
[[শ্ৰেণী:সমাজকৰ্মী]]
[[শ্ৰেণী:সমাজহিতৈষী]]
[[শ্ৰেণী:চলচ্চিত্ৰ প্ৰযোজক]]
[[শ্ৰেণী:চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক]]
[[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক]]
[[শ্ৰেণী:কবি]]
[[শ্ৰেণী:চিত্ৰনাট্য লেখক]]
[[শ্ৰেণী:সুৰকাৰ]]
[[শ্ৰেণী:গীতিকাৰ]]
[[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় গীতিকাৰ]]
[[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় সুৰকাৰ]]
[[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় কণ্ঠশিল্পী]]
[[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় সংগীত পৰিচালক]]
[[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় সংগীতজ্ঞ]]
[[শ্ৰেণী:বাদ্যযন্ত্ৰী]]
[[শ্ৰেণী:ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা (ভাৰত) বিজয়ী]]
[[শ্ৰেণী:অসমীয়া কবি]]
[[শ্ৰেণী:কণ্ঠশিল্পী]]</text>
      <sha1>a8q9cbr0x2cngk3hw8gyxmpvrkyws87</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>607171</id>
      <parentid>607170</parentid>
      <timestamp>2026-05-18T20:14:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>90svintagecassettecd</username>
        <id>49708</id>
      </contributor>
      <comment>/* ১৯৯৫-১৯৯৭: বলীউড কণ্ঠশিল্পী কেৰিয়াৰ আৰম্ভ কৰিবলৈ মুম্বাইলৈ স্থানান্তৰিত হোৱা */</comment>
      <origin>607171</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="167256" sha1="46yaxhuec38kdjwn4iwg6veudsar045" xml:space="preserve">{{নিৰ্বাচিত প্ৰবন্ধ}}
{{Infobox musical artist
| bgcolour = lightgray 
| name = জুবিন গাৰ্গ
| image = File:Zubin Garg Live performance (cropped).jpg
| caption = ২০২৫ চনত জুবিন গাৰ্গ 
| image_size = 300px
| birth_date = {{Birth date|1972|11|18}}
| background = solo_singer
| birth_name = জুবিন বৰঠাকুৰ
| alias = {{hlist|গ’ল্ডী&lt;ref&gt;{{cite web|last=Goswami|first=Darshana|title=The wonder boy called Goldie|website=Thumbprint NE|date=2025-09-22|url=https://thumbprintmag.in/single_post.php?id=the-wonder-boy-called-goldie|access-date=2025-09-22}}{{Dead link|date=December 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;|অসমৰ হাৰ্টথ্ৰব|লুইতকণ্ঠ|হামিং সম্ৰাট|জুবিনদা|হিয়াৰ আমঠু&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Baruah |first1=Sukrita |date=19 September 2025 |title=Zubeen da, voice of a generation, who listened to his own conscience|url=https://indianexpress.com/article/india/zubeen-da-voice-of-a-generation-who-listened-to-his-own-conscience-10259892/ |work=The Indian Express |access-date=20 September 2025}}&lt;/ref&gt;|সোণটি}}
| birth_place = [[তুৰা, মেঘালয়|তুৰা]], [[মেঘালয়]], [[ভাৰত]] {{flagicon|IND}}
| death_date = {{Death date and age|2025|09|19|1972|11|18}}
| death_place=[[Singapore General Hospital|ছিংগাপুৰ জেনেৰেল হস্পিটেল]], [[বুকিত মেৰাহ]], [[ছিংগাপুৰৰ কেন্দ্ৰীয় এলেকা]] {{flagicon|Singapore}}&lt;ref&gt;{{cite web|title=Singer Zubeen Garg died in Singapore while swimming, not during scuba diving: report|website=The Hindu|date=2 Oct 2025|url=https://www.thehindu.com/news/national/singer-zubeen-garg-died-in-singapore-while-swimming-not-during-scuba-diving-report/article70117336.ece/|access-date=5 Oct 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |title=Zubeen Garg is No More – Pratidin Time |url=https://www.pratidintime.com/latest-assam-news-breaking-news-assam/zubeen-garg-is-no-more-10479313 | access-date=19 September 2025 |work=Pratidin Time |date=19 September 2025 |language=en}}&lt;/ref&gt;
| death_cause =
| genre = {{hlist|[[অসমীয়া লোকগীত]]|[[ৰক সংগীত]]|[[বিহুগীত|বিহু]]|[[চলচ্চিত্ৰ]] [[সংগীত]]|[[অসমীয়া গীতি সাহিত্য]]|[[ভাৰতীয় লোক-সংগীত]]}}
| occupation = {{hlist|কণ্ঠশিল্পী|নেপথ্য গায়ক|সংগীত পৰিচালক|সুৰকাৰ|গীতিকাৰ|সংগীত ব্যৱস্থাপক|চলচ্চিত্ৰ অভিনেতা|পৰিচালক|প্ৰযোজক|বাদ্যযন্ত্ৰী|কবি|সমাজকৰ্মী|অভিনেতা}}
| instrument = {{hlist|কীব’ৰ্ড|গীটাৰ|তবলা|মেণ্ড’লিন|দগৰ|পাৰকিউছন|আদি}}
| nationality = {{flagicon|IND}} ভাৰতীয়
| Ethnicity = [[অসমীয়া]]
| label = {{hlist|এন.কে. প্ৰডাকশ্যন|ছ’নী মিউজিক|মেগনাছাউণ্ড ৰেকৰ্ড্‌ছ|ইউনিভাৰ্ছেল মিউজিক গ্ৰুপ|টাইম্‌ছ মিউজিক|টি-ছিৰীজ|জী মিউজিক কোম্পানী|ইৰʼছ নাও|সাৰেগামা|এছ.ভি.এফ.|সুৰিন্দৰ ফিল্ম্‌ছ|ইস্কে মুভীজ|ইক’ মিউজিক|ধ্বনি ৰেকৰ্ড্‌ছ|জুবিন গাৰ্গ মিউজিক|আপোন ৰেকৰ্ড্‌ছ|এ.চি. মাল্টিমিডিয়া|জলীউড নাও মিউজিক}}
| years_active = ১৯৯২ - ২০২৫
| spouse = গৰিমা শইকীয়া গাৰ্গ
| website =
|Birth_name=জুবিন বৰঠাকুৰ|Work=[[জুবিন গাৰ্গে ৰেকৰ্ডিং কৰা গীতৰ তালিকা]]}}
'''জুবিন গাৰ্গ'''  ({{Lang-en|[[:en:Zubeen Garg|Zubeen Garg]]}}; [[১৮ নৱেম্বৰ]], ১৯৭২ – [[১৯ ছেপ্টেম্বৰ]], [[২০২৫]]) [[অসম]], [[ভাৰত|ভাৰতৰ]] এগৰাকী প্ৰসিদ্ধ কণ্ঠশিল্পী। ইয়াৰ উপৰি তেওঁ এগৰাকী [[সংগীত]] পৰিচালক, গীতিকাৰ, সুৰকাৰ, [[অভিনেতা]], চলচ্চিত্ৰ প্ৰযোজক, [[চলচ্চিত্ৰ]] পৰিচালক, চিত্ৰনাট্যকাৰ, বাদ্যযন্ত্ৰী, [[কবি]] আৰু সমাজকৰ্মী।&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/bengali/movies/news/Zubeen-Garg-on-a-different-track/articleshow/7791874.cms|title=Zubeen Garg on a different track|last=Ganguly|first=Ruman|date=26 March 2011|work=[[Indiatimes]]|access-date=2 July 2012|archive-date=8 March 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130308021824/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-03-26/news-interviews/29191918_1_zubeen-garg-bengali-films-bengali-version|url-status=live}}&lt;/ref&gt; [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]], [[হিন্দী ভাষা|হিন্দী]], [[বাংলা ভাষা|বাংলা]], [[বড়ো ভাষা|বড়ো]], [[কোচ ৰাজবংশী ভাষা|কোচ-ৰাজবংশী]] ([[কামতাপুৰী ভাষা|কামতাপুৰী]]/[[গোৱালপাৰীয়া উপভাষা|গোৱালপাৰীয়া]]), [[অসমৰ চাহ জনগোষ্ঠী|চাহ বাগানীয়া]], [[হাজং ভাষা|হাজং]], [[মিচিং ভাষা|মিচিং]], [[কাৰ্বি ভাষা|কাৰ্বি]], [[গাৰো ভাষা|গাৰো]], [[ৰাভা ভাষা|ৰাভা]], [[পাতিৰাভা]], [[ডিমাচা ভাষা|ডিমাচা]], [[আহোম ভাষা|টাই-আহোম]], [[দেউৰী ভাষা|দেউৰী]], [[নেপালী ভাষা|নেপালী]], [[ভোজপুৰী ভাষা|ভোজপুৰী]], [[বিষ্ণুপ্ৰিয়া মণিপুৰী ভাষা|বিষ্ণুপ্ৰিয়া মণিপুৰী]], [[ককবৰক ভাষা|ককবৰক]], [[ওড়িয়া ভাষা|ওড়িয়া]], [[তামিল ভাষা|তামিল]], [[তেলুগু ভাষা|তেলুগু]], [[কন্নড় ভাষা|কন্নড়]], [[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]], [[আদি ভাষা|আদি]], [[গালো ভাষা|গালো]], [[তিৱা জনগোষ্ঠী|তিৱা]], [[নিচি ভাষা|নিচি]], [[মালয়ালম ভাষা|মালয়ালম]], [[মাৰাঠী ভাষা|মাৰাঠী]], [[সংস্কৃত]], [[সিন্ধী]], [[উৰ্দু]] ইত্যাদি বিভিন্ন [[ভাষা|ভাষাত]] তেওঁ‌ কণ্ঠদান কৰিছে।&lt;ref&gt;{{Cite news|title=Zubeen's arrived|url=https://www.dailypioneer.com/2013/sunday-edition/zubeens-arrived.html|access-date=10 January 2021|work=The Pioneer|language=en|date=26 May 2013|archive-date=4 April 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230404000432/https://www.dailypioneer.com/2013/sunday-edition/zubeens-arrived.html|url-status=live|archivedate=4 April 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230404000432/https://www.dailypioneer.com/2013/sunday-edition/zubeens-arrived.html|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Singer Zubeen Garg hospitalised after head injury |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/music/singer-zubeen-garg-hospitalised-in-assam-after-head-injury-8041184/ |work=The Indian Express |date=20 July 2022 |access-date=12 February 2023 |archive-date=27 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230327154132/https://indianexpress.com/article/entertainment/music/singer-zubeen-garg-hospitalised-in-assam-after-head-injury-8041184/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt; 

১৯৯২ চনত জুবিনৰ প্ৰথমটো এলবাম ''[[অনামিকা (শ্ৰব্য এলবাম)|অনামিকা]]'' মুক্তি পোৱাৰ&lt;ref name=&quot;futuresounds1&quot;&gt;{{cite web | url=http://www.futuresounds.in/store/anamika/ | title=About Zubeen's debut album Anamika at futuresounds.com | publisher=futuresounds.com | accessdate= 4 September 2015}}&lt;/ref&gt; লগে লগে পেছাদাৰী সংগীত জগতখনৰ সৈতে জুবিন জড়িত হৈ পৰে। 

[[বাংলা]] চলচ্চিত্ৰ ''শুধু তুমি''ৰ কাৰণে জুবিনে ২০০৫ চনত শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালকৰ বঁটা লাভ কৰিছিল। [[হিন্দী ভাষা|হিন্দী ভাষাৰ]] ''য়া আলি'' গীতটোৰ বাবে জুবিনে ২০০৬ চনত ''গ্ল’বেল ইণ্ডিয়ান ফিল্ম এৱাৰ্ড (GIFA)'' আৰু ''ষ্টাৰডাষ্ট এৱাৰ্ড''ত ''শ্ৰেষ্ঠ নেপথ্য কণ্ঠশিল্পী (পুৰুষ)'' বঁটা লাভ কৰিছিল। ইয়াৰ উপৰি ''Echoes of Silence'' (ইংৰাজী-খাচী) ছবিৰ বাবে ''শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালক'' হিচাপে তেওঁ [[ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা|ৰাষ্ট্ৰীয় বঁটা (ৰজত কমল)]] লাভ কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Assam shines with five honours at 71st National Film Awards |url=https://assamtribune.com/assam/assam-shines-with-five-honours-at-71st-national-film-awards-1587082 |website=The Assam Tribune |date=2 August 2025 |access-date=6 January 2025 |language=en}}&lt;/ref&gt; আধুনিক অসমীয়া সংগীতত নতুন মাত্ৰা প্ৰদান কৰাৰ বাবে ২০১৪ চনত জুবিন গাৰ্গলৈ [[ৰেনেছাঁ অসম বঁটা]] আগবঢ়োৱা হয়।&lt;ref name=&quot;amarasom&quot;&gt;{{cite web | title=জুবিন গাৰ্গলৈ ৰেনেছাঁ অসম বঁটা | publisher=[[আমাৰ অসম]] | date=১৩ মাৰ্চ ২০১৫ | accessdate=১৪ মাৰ্চ২০১৫}}&lt;/ref&gt; ২০২৪ চনৰ ২৭ মে’ত জুবিন গাৰ্গক [[মেঘালয়|মেঘালয়ৰ]] বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়ে সন্মানীয় ডক্টৰ অৱ লিটাৰেচাৰ (ডি.লিট) ডিগ্ৰী প্ৰদান কৰে। ২০২৫ চনত [[বেলতলা]] বহাগী উৎসৱ সমিতিয়ে তেওঁক জীৱনজোৰা সাধনাৰ [[ভূপেন হাজৰিকা|ড॰ ভূপেন হাজৰিকা]] বঁটা প্ৰদান কৰে। 

জুবিন গাৰ্গ বহুবাদ্যযন্ত্ৰী। তেওঁ বহুকেইবিধ বাদ্যযন্ত্ৰ বজাব জানিছিল। ইয়াৰ ভিতৰত আনন্দলহৰী, [[ঢোল]], [[দোতোৰা]], ড্ৰাম, [[গীটাৰ]], হাৰমনিকা, [[হাৰমনিয়াম]], মেণ্ড’লিন, কীব’ৰ্ড, [[তবলা]] আৰু একাধিক পাৰকিউছন বাদ্য অন্তৰ্ভুক্ত। অসমৰ সৰ্বাধিক পাৰিশ্ৰমিকপ্ৰাপ্ত কণ্ঠশিল্পীসকলৰ ভিতৰত তেওঁ অন্যতম।&lt;ref&gt;{{Cite web|date=16 April 2017|title=Barred from singing in Hindi, Assam singer leaves Bihu stage|url=https://indianexpress.com/article/cities/guwahati/zubeen-garg-noonmati-bihu-sanmilan-stopped-from-singing-hindi-song-assam-top-singer-quits-bihu-stage-with-an-abuse-4614435/|url-access=limited|access-date=19 December 2020|website=The Indian Express|language=en}}&lt;/ref&gt;

প্ৰায় ৩৩ বছৰজোৰা তেওঁৰ কেৰিয়াৰত জুবিন গাৰ্গে ৪০টা ভাষাত ৩৮,০০০তকৈও অধিক [[গীত]] বাণীবদ্ধ কৰিছে।&lt;ref&gt;{{cite news|title=Thousands of fans bid adieu to Zubeen at Guwahati stadium|url=https://www.thehindu.com/entertainment/music/singer-zubeen-gargs-body-arrives-at-guwahati-airport-thousands-gather-to-get-last-glimpse/article70076293.ece|access-date=23 September 2025|work=[[The Hindu]]|date=21 September 2025|language=en-IN}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Deb|first1=Abhijit|title=From 'Anamika' to 'Ya Ali': Zubeen Garg, a man of many emotions, bids farewell|url=https://www.thestatesman.com/entertainment/from-anamika-to-ya-ali-zubeen-garg-a-man-of-many-emotions-bids-farewell-1503488612.html|access-date=23 September 2025|work=[[The Statesman (India)|The Statesman]]|date=19 September 2025|language=en}}&lt;/ref&gt;

২০২৫ চনৰ ১৯ ছেপ্টেম্বৰ‌ত [[ছিংগাপুৰ|ছিংগাপুৰত]] জুবিন গাৰ্গৰ মৃত্যু হয়।

==বংশ আৰু পৰিয়াল==
১৯৭২ চনৰ ১৮ নৱেম্বৰত [[মেঘালয়|মেঘালয়ৰ]] [[তুৰা, মেঘালয়|তুৰাত]] জুবিন গাৰ্গৰ জন্ম হয়।&lt;ref name=&quot;Birthday&quot;&gt;{{cite news |last1=Borkotoky |first1=Tonmoy |title=Zubeen Garg turns 48; fans shower him with birthday wishes |url=https://www.newslivetv.com/assam/zubeen-garg-turns-48-fans-shower-him-with-birthday-wishes/ |access-date=20 November 2019 |work=News Live TV |date=18 November 2019 |archive-date=11 October 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201011231758/https://newslivetv.com/zubeen-garg-turns-48-fans-shower-him-with-birthday-wishes/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |title=Rockstar with a humane heart – Zubeen Garg turns 48 today – Sentinelassam |url=https://www.sentinelassam.com/north-east-india-news/assam-news/rockstar-with-a-humane-heart-zubeen-garg-turns-48-today-512140 |access-date=18 November 2020 |work=The Sentinel |date=18 November 2020 |language=en |archive-date=18 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201118051439/https://www.sentinelassam.com/north-east-india-news/assam-news/rockstar-with-a-humane-heart-zubeen-garg-turns-48-today-512140 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; জুবিনৰ পিতৃৰ নাম হৈছে মোহিনীমোহন বৰঠাকুৰ (ছদ্মনাম: কপিল ঠাকুৰ) আৰু মাতৃ স্বৰ্গীয় ইলি বৰঠাকুৰ (বিয়াৰ পূৰ্বে তেওঁ ইলি অধ্যাপক)।&lt;ref name=&quot;Apr2022&quot;&gt;{{cite news |last1=Parashar |first1=Utpal |date=29 July 2019 |title='These Brahmins should be killed,' says Assam singer Zubeen Garg; cases filed |url=https://www.hindustantimes.com/india-news/these-brahmins-should-be-killed-says-assam-singer-zubeen-garg-cases-filed/story-QgaKOmiMcqiCEhzOc8K29O.html |work=Hindustan Times |access-date=12 April 2022 |archive-date=15 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220115111218/https://www.hindustantimes.com/india-news/these-brahmins-should-be-killed-says-assam-singer-zubeen-garg-cases-filed/story-QgaKOmiMcqiCEhzOc8K29O.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Sharma |first1=Dristi |title=How Singer Zubeen Garg Got His Name |url=https://www.ndtv.com/entertainment/how-singer-zubeen-garg-got-his-name-9307155 |access-date=20 September 2025 |work=[[NDTV]] |date=19 September 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |title='Ya Ali' singer Zubeen Garg provided security after ULFA threat And First Hindi Song|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/entertainment-others/ya-ali-singer-zubeen-garg-provided-security-after-ulfa-threat/ |url-access=subscription |access-date=25 September 2025 |work=[[The Indian Express]] |date=22 April 2013 |language=en |archive-date=27 December 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241227233959/https://indianexpress.com/article/entertainment/entertainment-others/ya-ali-singer-zubeen-garg-provided-security-after-ulfa-threat/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Zubeen Garg Biography, Zubeen Garg Profile - entertainment.oneindia.in |url=http://entertainment.oneindia.in/celebs/zubeen-garg/biography.html |website=[[Oneindia]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130812032230/http://entertainment.oneindia.in/celebs/zubeen-garg/biography.html |access-date=25 September 2025 |archive-date=12 August 2013 |language=en |archivedate=12 August 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130812032230/http://entertainment.oneindia.in/celebs/zubeen-garg/biography.html |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |title=Why Jibon Borthakur Chose to Become Zubeen Garg |url=https://www.pratidintime.com/latest-assam-news-breaking-news-assam/why-zubeen-borthakur-chose-to-become-zubeen-garg-10481588 |access-date=25 September 2025 |work=[[Pratidin Time]] |date=20 September 2025 |language=en |archive-date=5 October 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251005162156/https://www.pratidintime.com/latest-assam-news-breaking-news-assam/why-zubeen-borthakur-chose-to-become-zubeen-garg-10481588 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; ইলি অধ্যাপকৰ ঘৰ যোৰহাটৰ পুলিবৰৰ ভাতেমৰা গাঁৱত আছিল। কপিল ঠাকুৰ ২৪ বছৰ বয়সত বিবাহপাশত আবদ্ধ হৈছিল আৰু বিয়াৰ পাছত কপিল ঠাকুৰৰ লগত থাকিবলৈ ইলি অধ্যাপক তুৰালৈ গৈছিল।&lt;ref name=&quot;পিতৃৰ দৃষ্টিত জুবিন (২)&quot;&gt;{{Cite book |last=ঠাকুৰ |first=কপিল |title=পিতৃৰ দৃষ্টিত জুবিন |publisher=চন্দ্ৰ প্ৰকাশ |year=২০১১ |page=২ |language=as}}&lt;/ref&gt; তুৰাৰ অসামৰিক চিকিৎসালয়তে তেওঁলোকৰ প্ৰথম সন্তান জুবিনৰ জন্ম হৈছিল।&lt;ref name=&quot;পিতৃৰ দৃষ্টিত জুবিন (৩)&quot;&gt;{{Cite book |last=ঠাকুৰ |first=কপিল |title=পিতৃৰ দৃষ্টিত জুবিন |publisher=চন্দ্ৰ প্ৰকাশ |year=২০১১ |page=৩ |language=as}}&lt;/ref&gt; জুবিনৰ প্ৰকৃত নাম জুবিন বৰঠাকুৰ। প্ৰসিদ্ধ গীতিকাৰ জুবিন মেহতাৰ নামত জুবিনৰ নাম ৰখা হৈছিল আৰু পাছত ''গাৰ্গ'' গোত্ৰ নামটো জুবিন গাৰ্গে প্ৰৱেশিকা পৰীক্ষাৰ সময়ত নিজেই সংযোজন কৰি ল'লে। সংগীত জগততো তেওঁ‌ জুবিন গাৰ্গৰূপে পৰিচিত হৈছিল। জুবিন গাৰ্গৰ প্ৰতিপালনত সহায় কৰিবলৈ তেওঁৰ মাহীয়েক কুনি গৈ তুৰাত কিছুদিন আছিল।&lt;ref name=&quot;পিতৃৰ দৃষ্টিত জুবিন (৩)&quot;/&gt; 

জুবিনৰ পিতৃ-পৰিয়াল মূলতে [[শিৱসাগৰ জিলা|শিৱসাগৰ জিলাৰ]] [[জাঁজী|জাঁজীৰ]] অন্তৰ্গত তামোলীছিগা গাঁৱৰ। পৰৱৰ্তী সময়ত শিক্ষা আৰু চাকৰিৰ সন্ধানত তেওঁলোকৰ পৰিয়ালটো যোৰহাট পাইছিলহি। যোৰহাটত তেওঁলোক ভাৰাঘৰত আছিল।&lt;ref&gt;{{Cite book |last=ঠাকুৰ |first=কপিল |title=পিতৃৰ দৃষ্টিত জুবিন |publisher=চন্দ্ৰ প্ৰকাশ |year=২০১১ |page=১ |language=as}}&lt;/ref&gt; প্ৰথমতে কপিল ঠাকুৰে চৰকাৰী কাৰ্যালয়ত কেৰাণীৰ চাকৰিত কৰিছিল আৰু পুৱা-গধূলি কেইটামান টিউচন কৰিছিল। কপিল ঠাকুৰে কলা শাখাত স্নাতক উত্তীৰ্ণ হৈছিল যদিও অৰ্থাভাৱত স্নাতকোত্তৰ সম্পূৰ্ণ কৰিব নোৱাৰিলে। কিন্তু তেওঁ কোনোপধ্যেই ভাই-ভনী আৰু নিজৰ শিক্ষা যতি পৰিবলৈ দিয়া নাছিল।&lt;ref name=&quot;পিতৃৰ দৃষ্টিত জুবিন (২)&quot;/&gt; চাকৰিৰ সন্ধান কৰি থাকোঁতেই তেওঁ তুৰাত বৰ্তমানতকৈ ভাল চাকৰি এটা পালে। আৰু তাতে ৪০ টকাত এটা ৰুম ভাৰালৈ লৈ থাকিবলৈ ল'লে। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁ অধিক পঢ়া-শুনা কৰি অসম লোকসেৱা আয়োগৰ পৰীক্ষাত অৱতীৰ্ণ হয় আৰু সেইসূত্ৰে শ্ৰম বিভাগত নিজ দায়িত্ব পালন কৰে। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁ মাটিৰ হাকিম হিচাপে (বৰ্তমানৰ চাৰ্কোল অফিচাৰ) কৰিমগঞ্জলৈ বদলি হয়।&lt;ref&gt;{{Cite book |last=ঠাকুৰ |first=কপিল |title=পিতৃৰ দৃষ্টিত জুবিন |publisher=চন্দ্ৰ প্ৰকাশ |year=২০১১ |page=৫ |language=as}}&lt;/ref&gt; আৰু চাকৰি-জীৱনৰ প্ৰথমছোৱাত সঘনাই ইঠাই-সিঠাইলৈ বদলি হ’বলগীয়া হৈছিল। সেয়ে কণমানি জুবিনৰ ল’ৰালি বিভিন্ন ঠাইৰ ভিন্ন অভিজ্ঞতাৰে ভৰ-পূৰ আছিল। জুবিনৰ পিতৃয়ে ''কপিল ঠাকুৰ''ৰ ছদ্মনামত কবিতা, গল্প, প্ৰবন্ধ আৰু উপন্যাস লিখিছে। জুবিনৰ মাতৃ ইলি বৰঠাকুৰ এগৰাকী দক্ষ নৃত্যশিল্পী, অভিনেত্ৰী আৰু সু-গায়িকা আছিল। তথাপি তেওঁ নিজৰ প্ৰতিভাক পেছা হিচাপে লোৱা নাছিল। ইয়াৰ পৰিৱৰ্তে তেওঁ‌ কণমানি জুবিনক ঘৰতেই সকলো কলা শিকোৱাৰ সিদ্ধান্ত লৈছিল। জুবিনে মাতৃকেই নিজৰ জীৱনৰ প্ৰথম গুৰু বুলি বিবেচনা কৰিছিল। ২০০০ চনৰ ২ ছেপ্টেম্বৰত ইলি বৰঠাকুৰৰ মৃত্যু হয়।&lt;ref&gt;{{Cite book |title=জুবিন গাৰ্গ: জীৱনৰপৰা গানলৈ |editor-last=শইকীয়া |editor-first=মণ্টু |publisher=চন্দ্ৰ প্ৰকাশ |year=২০০৯ |page=৬৭ |language=as}}&lt;/ref&gt; জুবিনৰ ভগ্নী দুগৰাকী: [[জংকী বৰঠাকুৰ]] আৰু পামী বৰঠাকুৰ। জংকী এগৰাকী গায়িকা আৰু অভিনেত্ৰী আছিল। দুৰ্ভাগ্যজনকভাৱে ২০০২ চনৰ ১২ জানুৱাৰীত [[তেজপুৰ|তেজপুৰৰ]] ওচৰত ঘটা এটা শোকাৱহ মটৰ দুৰ্ঘটনাত জংকীৰ মৃত্যু হয়।&lt;ref name=&quot;india.com&quot;&gt;{{cite web | url=https://www.india.com/entertainment/how-zubeen-gargs-sister-jongki-barthakurs-untimely-death-shaped-his-musical-journey-8086747/ | title=How Zubeen Garg’s sister Jongki Barthakur’s untimely death shaped his musical journey | publisher=India.com | date=7 September, 2025 | accessdate=7 October 2025 | author=Mehzabeen, Mallika}}&lt;/ref&gt; ইয়াৰ পাছতে জুবিনে জংকীৰ স্মৃতিত ''শিশু'' নামৰ এটা এলবাম মুক্তি দিয়ে। আনগৰাকী ভগ্নী ড॰ পামী বৰঠাকুৰ এগৰাকী অধ্যাপক। ড॰ বৰঠাকুৰে ''সাংগীতিক ভূগোল''ত গৱেষণা কৰি ডক্টৰেট অৰ্জন কৰিছে। তেওঁ বৰ্তমান অসমস্থিত ৰয়েল গ্ল’বেল বিশ্ববিদ্যালয়ত অধ্যাপিকা হিচাপে কৰ্মৰত।&lt;ref name=&quot; RGU&quot;&gt;{{cite web | url=https://www.rgu.ac/faculty-palme-borthakur | title=Dr. Palme Borthakur | publisher=Royal Global University | accessdate=23 September 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;USTM&quot;&gt;{{cite web | url=https://ustm.ac.in/32359-2/ | title=Dr. Palme Borthakur | publisher=USTM | accessdate=23 September 2025}}&lt;/ref&gt; ২০০২ চনৰ ৪ ফেব্ৰুৱাৰীত জুবিন গাৰ্গ গৰিমা শইকীয়াৰ সৈতে বিবাহপাশত আবদ্ধ হয়।&lt;ref&gt;{{cite web|last=Desk|first=TOI Entertainment|title=Who is Garima Saikia Garg? Meet wife of late singer Zubeen Garg and acclaimed costume designer|website=The Times of India|date=2025-09-19|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/who-is-garima-saikia-garg-meet-wife-of-late-singer-zubeen-garg-and-acclaimed-costume-designer/articleshow/123999749.cms|access-date=2025-09-22}}&lt;/ref&gt;

== শিক্ষা ==
পিতৃৰ চাকৰিসূত্ৰে জুবিন গাৰ্গৰ শিশুকাল একাধিক ঠাইত বিস্তৃত হৈ আছিল। তুৰাত জন্ম হোৱা শিশু জুবিনে শৈশৱৰ দুবছৰ তেজপুৰত কটায়। ইয়াৰ পাছত পৰিয়ালটো যোৰহাটলৈ অহাত তেওঁক চিনামৰাৰ ইংৰাজী মাধ্যমৰ স্কুল 'কাৰ্মেল'ত নামভৰ্তি কৰাই দিয়া হ’ল।&lt;ref&gt;{{Cite book |last=ঠাকুৰ |first=কপিল |title=পিতৃৰ দৃষ্টিত জুবিন |publisher=চন্দ্ৰ প্ৰকাশ |year=২০১১ |page=৪ |language=as}}&lt;/ref&gt;

===কৰিমগঞ্জত===
ইয়াৰ পাছত পিতৃৰ চাকৰি পুনৰ বদলি হোৱাত তেওঁলোক কৰিমগঞ্জলৈ যাবলগীয়া হয়। পিতৃ কপিল ঠাকুৰে এইবাৰ হাকিম হিচাপে কৰিমগঞ্জত যোগদান কৰিলে। কৰিমগঞ্জত তেওঁলোক আঠ বছৰ থাকে। পিতৃৰ দৃষ্টিত শিশু অৱস্থাত জুবিন ''দুষ্ট আৰু খট্‌খটীয়া'' হিচাপে পৰিচিত আছিল। কৰিমগঞ্জৰ বঙালী সমাজৰ মাজত থাকি তেওঁলোকে বঙালী জীৱনৰ লগত মিলি যাবলৈ চেষ্টা কৰিলে। ঘৰৰ আৰু বাহিৰত লগ পোৱা অসমীয়া মানুহৰ বাহিৰে বাকী সকলোতে তেওঁলোকে কৰিমগঞ্জৰ [[ছিলঠীয়া ভাষা|ছিলঠীয়া বঙালী]] ভাষাতেই কথা পাতিছিল। জুবিনেও সৰুৰেপৰা বাংলা ভাষা আয়ত্ত কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{Cite book |last=ঠাকুৰ |first=কপিল |title=পিতৃৰ দৃষ্টিত জুবিন |publisher=চন্দ্ৰ প্ৰকাশ |year=২০১১ |page=৬ |language=as}}&lt;/ref&gt; পিতৃৰ এই সম্পৰ্কত ভাষ্য এনেধৰণৰ—&lt;blockquote&gt;কৰিমগঞ্জৰ বাংলাটো আচলতে ছিলঠীয়া বাংলা। অসমৰ কামৰূপীয়া ভাষাৰ দৰে। জুবিনো সৰুৰেপৰা বাংলাভাষী হৈ উঠিল। বঙালী সমাজৰ লগত উঠা-বহা, ফুৰা-চকা কৰি তেওঁ ৰবীন্দ্ৰনাথ, নজৰুল আদিৰ লগত এসময়ত ভালদৰে পৰিচিত হৈ পৰিছিল।&lt;/blockquote&gt;

কৰিমগঞ্জত থকা প্ৰথমটো বছৰতেই জুবিনক তাৰ একমাত্ৰ ইংৰাজী মাধ্যমৰ বিদ্যালয় &quot;প্ৰান্তিক কিণ্ডাৰগাৰ্টেন&quot;ত নাম লিখাই দিয়া হ’ল। ইয়াৰ পাছত তেওঁক কৰিমগঞ্জৰ হাইস্কুলত নামভৰ্তি কৰোৱা হয়। শৈশৱৰ সময়ছোৱাত জুবিন গাৰ্গৰ [[অমিতাভ বচ্চন|অমিতাভ বচ্চনৰ]] ছবিবোৰ প্ৰিয় আছিল। আৰু অমিতাভ বচ্চনৰ অনুকৰণৰ তেওঁ থ্ৰি-পীচ ছ্যুট পিন্ধিছিল। গানৰ প্ৰতি তেওঁৰ ধাউতি দিনক-দিনে বাঢ়ি অহা দেখি জুবিনক কৰিমগঞ্জৰ বিশিষ্ট তবলাবাদক ৰবীন বেনাৰ্জীৰ অধীনত [[তবলা]] শিকিবলৈ দিয়া হ’ল। পিতৃয়ে কৰিমগঞ্জৰ যাত্ৰা-দল ''শিল্পী-তীৰ্থ''ৰ সৈতে জড়িত হৈ এটা বছৰতে তিনিখন যাত্ৰা কৰিছিল; য’ত জুবিন গাৰ্গে তেওঁক সংগ দিছিল। আনহাতে বিদ্যালয়ত বছৰেকীয়া উৎসৱত জুবিন গাৰ্গে তবলা বাদন কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{Cite book |last=ঠাকুৰ |first=কপিল |title=পিতৃৰ দৃষ্টিত জুবিন |publisher=চন্দ্ৰ প্ৰকাশ |year=২০১১ |page=৭ |language=as}}&lt;/ref&gt;

বানপীড়িত কৰিমগঞ্জত বান-সাহায্যৰ কাম আৰু নিৰ্বাচনৰ কামত ব্যস্ত হ’বলগীয়া হোৱা হেতুকে কপিল ঠাকুৰ পৰিয়ালৰ প্ৰতি কেতিয়াবা প্ৰয়োজনীয় ধ্যান দিব পৰা নাছিল। তেনেস্থলত পত্নী ইলি বৰঠাকুৰে সন্তানৰ যত্ন লৈছিল। জুবিন গাৰ্গ আৰু জংকীক প্ৰাথমিক গান শিকোৱাৰ দায়িত্ব মাতৃ ইলি বৰঠাকুৰে লৈছিল। কৰিমগঞ্জত প্ৰায় আঠ বছৰ কটাই তেওঁলোক বিজনীলৈ আহে।&lt;ref&gt;{{Cite book |last=ঠাকুৰ |first=কপিল |title=পিতৃৰ দৃষ্টিত জুবিন |publisher=চন্দ্ৰ প্ৰকাশ |year=২০১১ |page=৮ |language=as}}&lt;/ref&gt;

জুবিনে জীৱনৰ প্ৰথম গুৰু বুলি নিজৰ মাতৃকেই বিবেচনা কৰে। পৰৱৰ্তী সময়ত জুবিনে গুৰু ৰমণী ৰায়ৰ ওচৰত অসমীয়া লোক-সংগীতৰ শিক্ষা গ্ৰহণ কৰে। তেওঁ তামোলপুৰ উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয়ৰপৰা মেট্ৰিক পাছ কৰিছিল। [[যোৰহাট|যোৰহাটৰ]] [[জগন্নাথ বৰুৱা মহাবিদ্যালয়|জগন্নাথ বৰুৱা মহাবিদ্যালয়ৰ]] ছাত্ৰ জুবিনে তেওঁলোকৰ পৰিয়াল [[গুৱাহাটী|গুৱাহাটীলৈ]] স্থায়ীভাৱে থাকিবলৈ গুচি অহাৰ পাছত গুৱাহাটীৰ [[ভোলানাথ বৰুৱা মহাবিদ্যালয়|বি. বৰুৱা মহাবিদ্যালয়ত]] স্নাতক বিজ্ঞান শাখাত নামভৰ্তি কৰে। কিন্তু সংগীতৰ ক্ষেত্ৰখনৰ লগত সম্পূৰ্ণৰূপে নিজকে নিয়োজিত কৰিব লগা হোৱাত তেওঁ কলেজীয়া শিক্ষা আধৰুৱা হৈ ৰয়। 

==কণ্ঠশিল্পী হিচাপে==
=== ১৯৯২-১৯৯৫: সংগীতশিল্পী হিচাপে যাত্ৰাৰম্ভ ===
বি. বৰুৱা কলেজত পঢ়ি থাকোঁতেই, ১৯৯২ চনত [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]]ত অনুষ্ঠিত যুৱ মহোৎসৱত পাশ্চাত্য সংগীত শাখাত একক পৰিৱেশনত স্বৰ্ণ পদক অৰ্জন কৰাটোৱেই আছিল জুবিনৰ জীৱনৰ টাৰ্নিং পইণ্ট। ইয়াতেই জুবিনে কণ্ঠশিল্পীৰূপে জীৱনত প্ৰথমবাৰৰ বাবে সফলতা আৰু বিশ্বাসৰ সোৱাদ পায়। ১৯৯৩ চনৰ দুৰ্গা পূজাৰ ষষ্ঠীৰদিনা এন কে প্ৰডাকচনে পৰিৱেশন কৰা প্ৰথম এলবাম ''অনামিকা'' মুক্তি হোৱাৰ লগে লগে তেওঁ পেছাদাৰী সংগীত জগতখনত সোমাই পৰে।&lt;ref&gt;{{Cite book |title=জুবিন গাৰ্গ: জীৱনৰপৰা গানলৈ |editor-last=শইকীয়া |editor-first=মণ্টু |publisher=চন্দ্ৰ প্ৰকাশ |year=২০০৯ |page=৩৭ |language=as}}&lt;/ref&gt; অৱশ্যে তেওঁৰ প্ৰথম বাণীবদ্ধ হোৱা গীত দুটা আছিল— ''তুমি জানো পাৰিবা সোণ'' আৰু ''তুমি জোনাকী সুবাস''। এই গীতদুটা তেওঁ ''ঋতু'' নামৰ এলবামটোৰ বাবে বাণীবদ্ধ কৰিছিল। কিন্তু ১৯৯৩ চন পৰ্যন্ত এইটো এলবামে মুক্তি পোৱা নাছিল। ''অনামিকা'' এলবামটোৱে অগতানুগতিকতাৰ বাবে অতি কম সময়তেই সমগ্ৰ উত্তৰ-পূব ভাৰতত ই‌ন্‌ষ্টেণ্ট হিটৰূপে জনপ্ৰিয়তাৰ শীৰ্ষত আৰোহণ কৰিছিল। পৰৱৰ্তী সময়ছোৱাত তেওঁ ''সপোনৰ সুৰ'' (১৯৯২), ''জোনাকী মন'' (১৯৯৩), ''মায়া'' (১৯৯৪), ''আশা'' (১৯৯৫)কে প্ৰমুখ্য কৰি ভালেমান এলবাম মুকলি কৰে। &lt;ref&gt;{{Citation |title=Xopunor Xur - Zubeen Garg - Download or Listen Free - JioSaavn |date=6 November 2023 |url=https://www.jiosaavn.com/album/xopunor-xur/0VAyq8SQg0Q_ |access-date=21 September 2025 |language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Asha • Future Sounds |url=https://www.futuresounds.in/store/asha/ |access-date=21 September 2025 |website=Future Sounds |language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citation |title=Junaki Mon - Zubeen Garg, Jonki - Download or Listen Free - JioSaavn |date=18 July 2009 |url=https://www.jiosaavn.com/album/junaki-mon/ovJnC-NY70c_ |access-date=21 September 2025 |language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citation |title=Maya (Original) by Zubeen Garg on Apple Music |date=8 May 2021 |url=https://music.apple.com/ca/album/maya-original/1580812170 |access-date=21 September 2025 |language=en-CA}}&lt;/ref&gt; ১৯৯৫ চনত মুম্বাইলৈ যোৱাৰ পূৰ্বে তেওঁ ''উজান পিৰীতি'' নামৰ ব্যাৱসায়িকভাৱে সফল হোৱা এটি [[বিহু|বিহুৰ]] এলবাম মুকলি কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite book|last=Saikia|first=Montu|title=Zubeen Garg: Jibanar Para Ganaloi|publisher=Chandra Prakash|location=Guwahati|year=2009|page=97|url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.452684|language=Assamese}}&lt;/ref&gt;

=== ১৯৯৫-১৯৯৭: বলীউড কণ্ঠশিল্পী কেৰিয়াৰ আৰম্ভ কৰিবলৈ মুম্বাইলৈ স্থানান্তৰিত হোৱা ===
কুৰি শতিকাৰ শেষৰ দশকৰ মাজভাগতে জুবিন গাৰ্গে [[বলিউড]] সংগীত জগতত কাম কৰিবলৈ [[মুম্বাই]]লৈ গুচি যায় আৰু তাৰপৰাই তেওঁৰ প্ৰথম ইণ্ডীপপ একক এলবাম ''চান্দনী ৰাত'' প্ৰকাশ কৰে।&lt;ref&gt;{{Citation|title=Chandni Raat by Zubeen Garg|date=9 October 2015|url=https://music.apple.com/us/album/chandni-raat/1048576498|language=en-US|access-date=24 October 2022}}&lt;/ref&gt; ১৯৯৫ চনৰ শেষৰ ফালে ppমহালক্ষ্মী আয়াৰ]]ক লগ পাই তেওঁৰ তেতিয়াৰ আগন্তুক অসমীয়া এলবাম ''জুবিনৰ গান''ৰ বাবে তেওঁলোকৰ প্ৰথম গীত &quot;উজাগৰি নিশাৰ উতলা মন&quot; ৰেকৰ্ডিং কৰে, যিটো ১৯৯৬ চনৰ জানুৱাৰী মাহত মহালক্ষ্মী আয়াৰৰ প্ৰথম এলবাম হিচাপে মুক্তি লাভ কৰিছিল। &lt;ref&gt;{{cite news|url=https://assam.news18.com/news/assam/mahalakshmi-iyer-pay-tribute-to-zubeen-garg-skd-499891.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20260518193251/https://assam.news18.com/news/assam/mahalakshmi-iyer-pay-tribute-to-zubeen-garg-skd-499891.html|title=জুবিনৰ কথা কৈ আৱেগিক মহালক্ষ্মী, কেৱল মহালক্ষ্মীৰ বাবেই জুবিনে লিখিছিল এই গান, মহালক্ষ্মীয়ে ক’লে বহু কথা... বহু কাহিনী...! আজি সন্ধিয়া ৭.৫০ বজাত ‘সুৰৰ সোপানে সোপানে|last1=Bhagwati|first1=Nabajit|date=18 November 2025|archive-date=18 May 2026|work=News18 Assam Northeast}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.discogs.com/release/31638328-Zubeen-Garg-Mahalakshmi-Hema-Zubeenor-Gaan|title=জুবিন গাৰ্গ, মহালক্ষ্মী*, হেমা* – জুবিনৰ গান|website=Discogs}}&lt;/ref&gt; পাছলৈ তেওঁ ''চন্দা (১৯৯৬)'', ''শ্ৰদ্ধাঞ্জলি খণ্ড ১ (১৯৯৬)'', ''শ্ৰদ্ধাঞ্জলি খণ্ড ২ (১৯৯৭),'' ''জলৱা (১৯৯৮)'', আদি একাধিক হিন্দী এলবাম আৰু ৰিমিক্স বাণীবদ্ধ কৰে। ১৯৯৬ চনৰ আগষ্ট মাহত তেওঁ বলীউডৰ কণ্ঠশিল্পী ৰাগেশ্বৰীয়ে অতি সোনকালে মুক্তি পাবলগীয়া ''দুনিয়া'' হিন্দী এলবামৰ বাবে গোৱা &quot;মেইনে দেখে হে সভি ৰং দুনিয়া কে&quot; গীতটোৰ বাবে তেওঁ গীটাৰ বজাইছিল আৰু এইদৰে তেওঁৰ কণ্ঠ, কথা, সুৰ, আৰু সংগীত অবিহনে তেওঁৰ প্ৰথম এলবাম বা গীত হিচাপে পৰিগণিত হৈছিল। এই এলবামটো ১৯৯৭ চনৰ মাৰ্চ মাহত মুক্তি পাইছিল। &lt;ref&gt;{{Cite news|date=19 September 2025|title=Who Was Singer Zubeen Garg? All About His Popular Songs, Family, Achievements|url=https://www.timesnownews.com/entertainment-news/bollywood/who-was-singer-zubeen-garg-who-died-at-52-all-about-his-popular-songs-family-achievements-article-152855099|access-date=22 September 2025|work=Times Now}}&lt;/ref&gt;

=== ১৯৯৭-১৯৯৮: প্ৰথম বাংলা এলবাম আৰু প্ৰথম সহোদৰ এলবাম ===
বলীউড আৰু অসমীয়া চলচ্চিত্ৰ আৰু সংগীত উদ্যোগত গান গোৱাৰ সমান্তৰালকৈ ১৯৯৭ চনৰ অক্টোবৰ মাহত তেওঁ বাংলা সংগীত জগতত প্ৰৱেশ কৰে য'ত তেওঁ প্ৰথম বাংলা এলবাম ''সুৰেৰ উপহাৰ'' মুকলি কৰে য'ত মৌচুমী চহৰীয়াৰ মুখ্য সহশিল্পী আৰু মিলি বৰুৱা আৰু [[সাগৰিকা মুখাৰ্জী|সাগৰিকা]]ৰ পটভূমি কণ্ঠদান কৰা হয়, যি [[শান|চান]]ৰ ভগ্নী।&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.discogs.com/release/36797428-Zubeen-Maushumi-Surer-Upahar|title=জুবিন, মৌচুমী – সুৰেৰ উপহাৰ (কেছেট)|website=Discogs}}&lt;/ref&gt; পিছৰ এমাহৰ ভিতৰত, তেওঁ ভগ্নী আৰু তেতিয়াই নৱাগত সহ-কণ্ঠশিল্পী জংকী বৰঠাকুৰক লৈ তেওঁৰ মুক্তি এলবামও মুকলি কৰি তেওঁলোকৰ প্ৰথম অসমীয়া ভাই-ভনীৰ যুটি এলবাম হিচাপে পৰিগণিত হয় আৰু তেওঁলোকে নাজিয়া-জোহেব আৰু চান-সাগৰিকাৰ পৰা প্ৰেৰণা লাভ কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.discogs.com/release/35341735-Zubeen-Jonkie-Mukti|title=জুবিন, জংকি - মুক্তি (কেছেট)|website=Discogs}}&lt;/ref&gt; এই এলবামটোও অডিঅ চিডি ফৰ্মেটত মুক্তি পোৱা প্ৰথম অসমীয়া এলবাম হিচাপে পৰিগণিত হয়। এই এলবামটোৰ আগতে অসমত বজাৰ আৰু অডিঅ' চিডি ফৰ্মেটত প্ৰৱেশ কৰা প্ৰথমটো এলবাম আছিল: চানৰ প্ৰথম এলবাম ''লাভ-অলজি'' আৰু ৰাগেশ্বৰীৰ প্ৰথম এলবাম ''দুনিয়া'', যিটো ১৯৯৭ চনৰ মাৰ্চ মাহত মুক্তি পাইছিল।

=== ১৯৯৮-২০০৩: নেপথ্য কণ্ঠশিল্পী আত্মপ্ৰকাশ, দ্বিতীয় ইণ্ডিপপ এলবাম আৰু তেওঁৰ প্ৰথম ব্ৰেকথ্ৰু অসমীয়া এলবাম ===
তেওঁ নেপথ্য কণ্ঠশিল্পী হিচাপে আত্মপ্ৰকাশ কৰিছিল ''পুৰাণী কবৰ'' (১৯৯৮) ছবিখনত, য'ত তেওঁ দুটা গীত গাইছিল: &quot;কুচ তো কাহো&quot; আৰু &quot;দিল মেৰা চুৰয়া এক হাছিনা&quot;। পৰৱৰ্তী কেইমাহমানৰ ভিতৰতে ''[[যৌৱনে আমনি কৰে]]'' ছবিত দেখা পোৱা প্ৰথমটো অসমীয়া চলচ্চিত্ৰ গীত &quot;বুকু দুৰু দুৰু&quot; গাইছিল। ১৯৯৮ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত তেওঁৰ দ্বিতীয়টো ইণ্ডিপপ এলবাম ''ইউহি কভি'' মুকলি কৰিছিল, য'ত তেতিয়াই নৱাগত অভিনেত্ৰী ভূমিকা চাওলাক প্ৰদৰ্শিত কৰা হৈছিল আৰু ভাৰতৰ চেনেল ভি আৰু এমটিভি মিউজিক চেনেলত প্ৰচাৰিত এইটোৱেই আছিল তেওঁৰ প্ৰথম মিউজিক ভিডিঅ'। 

তেওঁ ''দিল ছে'' (১৯৯৮), ''ড’লি ছজা কে ৰখনা'' (১৯৯৮), ''মৰম নদীৰ গাভৰু গাত'' (১৯৯৯), ''[[বুকুৰ মাজত জ্বলে]]'' (১৯৯৯), ''[[হিয়া দিয়া নিয়া]]'' (২০০০), ''ফিজা'' (২০০০) আদি হিন্দী ভাষাৰ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে গীত গাইছিল।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.bollywoodmdb.com/celebrities/biography/zubeen-garg/792|title=About Zubeen Garg|website=bollywoodmdb.com|access-date=30 April 2017|archive-date=27 January 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180127083834/http://www.bollywoodmdb.com/celebrities/biography/zubeen-garg/792|url-status=live}}&lt;/ref&gt; 

২০০০ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত গাৰ্গে তেওঁৰ পৰৱৰ্তী অসমীয়া এলবাম পাখি মুকলি কৰে কাৰণ এই এলবামটো ২০০০ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ মাহত মৃত্যু হোৱা তেওঁৰ মাতৃৰ নামত উৎসৰ্গিত কৰা হৈছিল। পিছলৈ এই এলবামটো অসমত তেওঁৰ প্ৰথম উল্লেখযোগ্য অগ্ৰগতি হিচাপে আত্মপ্ৰকাশ কৰিছিল। ইয়াৰ উপৰিও সেই বছৰৰ সৰ্বাধিক বিক্ৰী হোৱা অসমীয়া এলবাম হিচাপে স্বীকৃতি লাভ কৰিছিল।

২০০২ চনত তেওঁ কে কে আৰু সুনীতা ৰাৱে গোৱা &quot;মুঝে প্যায়াৰ হো গয়া&quot; নামৰ এটা হিন্দী গীত ৰচনা কৰে যিটো ইণ্ডিপপ এলবাম/টেলিভিছন শ্ব' চেনেল ভি জামিনত দেখা যায়। সেই বছৰতে তেওঁ কান্তে ছবিৰ তিনিটা গীত গাইছিল।

২০০৩ চনত তেওঁ ''মুদ্দা – দি ইছ্যু'' চিনেমাৰ &quot;ছপ্নে ছাৰে&quot; আৰু &quot;খোৱাবৌ কী&quot;, ''চুপকে ছে'' চিনেমাৰ &quot;মাংগো অগৰ দিল ছে ত’ খুদা&quot;, ''মুম্বাই ছে আয়া মেৰা দৌস্ত'' চিনেমাৰ &quot;হোলী ৰে&quot; আৰু ''জাল: দা ট্ৰেপ'' চিনেমাৰ &quot;জ’ প্যাৰ তুমনে&quot; গীত গাইছিল।&lt;ref&gt;{{Citation|last=Array|title=Jo Pyar Tumne (Jaal – The Trap / Soundtrack Version) (Full Song) – KK, K. S. Chithra – Download or Listen Free – JioSaavn|date=14 August 2008|url=https://www.jiosaavn.com/song/jo-pyar-tumne-jaal---the-trap--soundtrack-version/MQcBSA1RBgI|access-date=8 March 2020|archive-date=20 February 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190220181601/https://www.jiosaavn.com/song/jo-pyar-tumne-jaal---the-trap--soundtrack-version/MQcBSA1RBgI|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

=== ২০০৩–২০০৬: বাংলা ভাষাৰ নেপথ্য কণ্ঠশিল্পী আত্মপ্ৰকাশ আৰু তেওঁৰ একক এলবাম ''যন্ত্ৰ'' ===
২০০৩ চনত [[বঙালী ভাষা|বাংলা]] সংগীত জগতত জুবিন গাৰ্গৰ অভিষেক ঘটে, য’ত তেওঁ ''মন'' চিনামাত &quot;অ মন বোলাকা&quot; আৰু &quot;অভিলাশী মনে&quot; নামৰ দুটা গীত গাইছিল। পাছৰ বছৰত তেওঁ ''শুধু তুমি'' চিনামাত তিনিটা গীত গীত গায় আৰু ছবিখনৰ সংগীত পৰিচালনা কৰে।&lt;ref&gt;{{Citation|last=Array|title=Ektuku Chhoan Lage (Shudhu Tumi / Soundtrack Version) (Full Song) – Zubeen Garg – Download or Listen Free – JioSaavn|date=5 October 2008|url=https://www.jiosaavn.com/song/ektuku-chhoan-lage-shudhu-tumi--soundtrack-version/NA48ZSFaelc|access-date=8 March 2020}}&lt;/ref&gt; সেই বছৰতে তেওঁ সহ-কণ্ঠশিল্পী অবিহনে তেওঁৰ অসমীয়া এলবাম ''যন্ত্ৰ'' মুকলি কৰি বছৰৰ সৰ্বাধিক বিক্ৰী হোৱা অসমীয়া এলবামৰ লগতে তেতিয়ালৈকে সৰ্বকালৰ সৰ্বাধিক বিক্ৰী হোৱা অসমীয়া অচলচ্চিত্ৰ এলবাম হিচাপে পৰিগণিত হয়। ২০০৫ চনত তেওঁ ''প্ৰেমী'' নামৰ বাংলা চিনেমাখনত &quot;অ’ বন্ধুৰে&quot; আৰু &quot;লাগেনা ভালো&quot; গাইছিল। &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.discogs.com/release/27085053-Zubeen-Garg-Jantra|title=জুবিন গাৰ্গ - যন্ত্ৰ (কেছেট}}&lt;/ref&gt;

=== ২০০৬–২০২৫:'য়া আলী'ৰ সফলতা আৰু পৰৱৰ্তী সময়===
[[চিত্ৰ:Zubeen Garg in Audio Release of &quot;Zindagi&quot;.jpg|thumb|240x180px|২০০৭ চনত জিন্দেগী নামৰ চিনেমাখনৰ অডিঅ' মুক্তিৰ সময়ত গাৰ্গ]]
[[File:Zubin &amp; Zublee mesmerising the crowd with their iconic live performance of “Anuradha”.jpg|thumb|'অনুৰাধা' গীতৰ জৰিয়তে জুবিন গাৰ্গ আৰু [[জুবলী বৰুৱা]]ই দৰ্শকক সুকীয়া অনুভূতি প্ৰদান কৰে। ]]
''গেংষ্টাৰ'' চিনেমাখনৰ জৰিয়তে জুবিন গাৰ্গে বলীউডত সৰ্বাধিক পৰিচিতি লাভ কৰে। ইয়াত তেওঁ &quot;য়া আলী&quot; গীতটো গাইছিল।&lt;ref&gt;{{cite web|title=Music Hits 2000–2009|url=http://www.boxofficeindia.com/showProd.php?itemCat=286&amp;catName=MjAwMC0yMDA5|website=Boxofficeindia.com|access-date=30 April 2017|date=22 January 2009|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20090122120910/http://www.boxofficeindia.com/showProd.php?itemCat=286&amp;catName=MjAwMC0yMDA5|archive-date=22 January 2009|archivedate=15 February 2008|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080215081557/http://www.boxofficeindia.com/showProd.php?itemCat=286&amp;catName=MjAwMC0yMDA5&amp;PHPSESSID=108b9056cd4ca14236f9c6119d34dcce|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt; এই গীতটোৰ জৰিয়তে তেওঁ ২০০৬ চনত শ্ৰেষ্ঠ নেপথ্য কণ্ঠশিল্পীৰ ''গ্ল’বেল ইণ্ডিয়ান ফিল্ম এৱাৰ্ড্‌ছ (GIFA)'' লাভ কৰে। তেওঁৰ পৰৱৰ্তী হিন্দী এলবাম ''জিন্দেগী'' ২০০৭ চনত মুক্তি পায়।&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Zubeen Garg launches new album|url=https://www.radioandmusic.com/content/editorial/news/zubeen-garg-launches-new-album|access-date=12 February 2023|website=www.radioandmusic.com|language=en}}&lt;/ref&gt; ২০০৮ চনত তেওঁ ''মন মানে না'' চিনেমাৰ &quot;মন মানে না&quot;, ''চিৰোদিনী তুমি যে'' আমাৰ চিনেমাৰ &quot;পিয়া ৰে পিয়া ৰে&quot;, আৰু ''লাভ'' ''ষ্টৰী'' চিনেমাৰ &quot;মন জেতে চায় শুধু&quot; আদি কেইবাটাও বঙালী গীত ৰেকৰ্ডিং কৰে।

== মঞ্চৰ সংগীতানুষ্ঠান ==
[[File:Zubeen_EUphuism.JPG|thumb|২০১১ চনত এখন সংগীতানুষ্ঠানত পৰিৱেশনৰত জুবিন গাৰ্গ]]
সমগ্ৰ অসমৰ বিহু অনুষ্ঠান আৰু অন্যান্য সাংস্কৃতিক উৎসৱত জুবিন গাৰ্গে কেৱল অসমীয়া গীতেই নহয়, হিন্দী, বঙালী, আৰু অন্যান্য ভাষাতো গীত গাইছিল। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় আৰু বহিঃৰাজ্যত তেওঁ অসমীয়া আৰু ভাৰতীয় সংগীতক প্ৰতিনিধিত্ব কৰি আহিছে। উল্লেখযোগ্য যে, তেওঁ ট্ৰিনিদাদ আৰু ট’বাগোত অনুষ্ঠান পৰিৱেশন কৰিছিল, য’ত তেওঁ কেইবাটাও হিন্দী আৰু অসমীয়া হিট গীত গাইছিল আৰু কঞ্চাৰ্টৰ শিৰোনাম দখল কৰা প্ৰথমজন অসমীয়া মনোৰঞ্জনকাৰী হিচাপে পৰিগণিত হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite news |title=Zubeen Garg enthralls Trinidad audience |url=https://www.hindustantimes.com/music/zubeen-garg-enthralls-trinidad-audience/story-sfcF1kZq2wnEi32VcF2ukO.html |work=Hindustan Times |date=17 August 2010 |access-date=20 September 2025}} &lt;/ref&gt;

==পেছাদাৰী সংগীত জীৱন==
====অসমীয়া এলবাম====
{{columns-list|3|
* [[অনামিকা (শ্ৰব্য এলবাম)|অনামিকা]] (১৯৯২)
* সপোনৰ সুৰ (১৯৯২)
* জোনাকি মন (১৯৯৩)
* অনুৰাধা (১৯৯৩)
* [[মায়া (শ্ৰব্য এলবাম)|মায়া]] (১৯৯৪)
* [[আশা (এলবাম)|আশা]] (১৯৯৫)
* উজান পিৰীতি (১৯৯৫)
* [[জুবিনৰ গান (শ্ৰব্য এলবাম)|জুবিনৰ গান]] (১৯৯৬)
*  জান মণি (১৯৯৬)
* [[ৰং (শ্ৰব্য এলবাম)|ৰং]] (১৯৯৬)
* [[মুক্তি (শ্ৰব্য এলবাম)|মুক্তি]] (১৯৯৭)
* স্নিগ্ধ জোনাক (১৯৯৮)
* শব্দ (১৯৯৮)
* মেঘৰ বৰণ (১৯৯৯)
* ৰাংঢালী (১৯৯৯)
* ভৰ দুপৰীয়া (১৯৯৯)
* সপোন (১৯৯৯)
* ৰংমন (১৯৯৯)
* [[পাখি]] (২০০০)
* হিয়া মন (২০০১)
* বান্ধৈ (২০০২)
* আকৌ হিয়া মন (২০০২)
* শিশু (২০০২)
* চিনাকি মন (২০০৩)
* পকা ধানে ৰিঙিয়া (২০০৩)
* সন্ধ্যাতৰা (২০০৩)
* লাজুকী মন (২০০৪)
* যন্ত্ৰ (২০০৪)
* ডেউকা (২০০৫)
* চিনাকি সুৰ (২০০৫)
* বৰষুণ (২০০৬)
* সন্ধ্যাতৰা ২ (২০০৬)
* মুখা (২০০৬)
* সন্ধ্যা (২০০৬)
* অন্তৰা (২০০৭)
* মোৰ প্ৰিয় গীত (২০০৮)
* ৰুমাল (২০০৮)
* মোৰ গানত জ্বলে (২০০৯)
* বাঁহী (২০১১)
* গান (২০১১)
* ৰুণজুন (২০১২)
* সোণালী মন (২০১২)
* মনে মনে (২০১২)
* ৰক (২০১২)
* মুকুতা (২০১২)
* পথ (২০১৪)
* কোন তুমি (২০১৪)
* কিং (২০১৫)
* মা (২০১৯)
* চিলা (২০২০)
}}

====হিন্দী আৰু বঙালী এলবাম====
{{columns-list|2|
* চাঁন্দিনী ৰাত (১৯৯৫)
* চঁন্দা (১৯৯৬)
* য়ুহি কভী (১৯৯৮)
* স্পৰ্শ (২০০০-০১)
* শ্ৰদ্ধাঞ্জলি (খণ্ড ১,২,৩)
* মেৰে লিয়ে&lt;ref&gt;{{Cite web|title=মেৰে লিয়ে (2001) - হিন্দী এলবাম, ট্ৰেকলিষ্ট, সম্পূৰ্ণ এলবাম বিৱৰণ আৰু অধিক (আৰ্কাইভ কৰা)|url=http://www.zubeendiscography.com/2021/08/451265843261439035.html|access-date=২০২১-০৯-০৯|website=ZG Discography|language=en|archivedate=2021-08-28|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210828180443/http://www.zubeendiscography.com/2021/08/451265843261439035.html|deadurl=unfit}}&lt;/ref&gt; (২০০১)
* নূপুৰ (২০০১)
* [[জিন্দেগী (শ্ৰব্য এলবাম)|জিন্দেগী]] (২০০৭)
* [[পাকীজা (শ্ৰব্য এলবাম)|পাকীজা]] (২০১২)
* চুফী ইশ্ক (২০১৭)
|}}

===সংগীত পৰিচালনা===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|- style=&quot;text-align:center; &quot;
! colspan=4 style=&quot;background:#B0C4DE; &quot; | অসমীয়া ছবি
|- style=&quot;text-align:center; &quot;
! style=&quot;background:#ccc; &quot;| বৰ্ষ
! style=&quot;background:#ccc; &quot;| কথাছবি
! style=&quot;background:#ccc; &quot;| পৰিচালক
! style=&quot;background:#ccc; &quot;| অন্যান্য তথ্য
|-
|২০২৫
|[[ৰৈ ৰৈ বিনালে (চলচ্চিত্ৰ)|ৰৈ ৰৈ বিনালে]]
|ৰাজেশ ভূঞা 
|
|-
|২০২৫
|যোদ্ধা
|ভাস্কৰ গোস্বামী 
|
|-
|২০২৫
|[[ভাইমন দা (চলচ্চিত্ৰ)|ভাইমন দা]] 
|শশাংক সমীৰ
|এটি গীত (এৰা-এৰি)
|-
|২০২৪
|[[চিকাৰ]]
|দেবাংকৰ বৰগোহাঁই 
|
|-
|২০২৩
|ৰাঘৱ
|[[যতীন বৰা]]
|
|-
|২০২৩
|দ্য শ্লেমবুক
|বিষ্ণুজ্যোতি সন্দিকৈ 
|
|-
|২০২৩
|ডক্টৰ বেজবৰুৱা ২
|[[নিপন গোস্বামী]]
|
|-
|২০১৯
|প্ৰতিঘাত
|অচিন্ত শংকৰ 
|শীৰ্ষগীত
|-
| ২০১৯ || [[কাঞ্চনজংঘা (চলচ্চিত্ৰ)|কাঞ্চনজংঘা]] || জুবিন গাৰ্গ ||
|-
| ২০১৯ || [[ৰত্নাকৰ (চলচ্চিত্ৰ)|ৰত্নাকৰ]] || [[যতীন বৰা]] ||
|-
|২০১৮
|দ্য আণ্ডাৰৱৰ্ল্ড
|ৰাজেশ যশপাল 
|
|-
| ২০১৭ || প্ৰিয়াৰ প্ৰিয় || [[মুনিন বৰুৱা]] ||
|-
| ২০১৭ || [[মিছন চাইনা]] || জুবিন গাৰ্গ ||
|-
| ২০১৫ || [[গানে কি আনে]] || ৰাজেশ যশপাল ||
|-
| ২০১৪ || [[ৰ'দৰ চিঠি|ৰ’দৰ চিঠি]] || [[বাহাৰুল ইছলাম]] ||
|-
| ২০১২ || [[এখন নেদেখা নদীৰ সিপাৰে]] || বিদ্যুৎ কটকী ||
|-
| ২০০৮ || [[মন যায়]]|| [[এম মণিৰাম]] ||
|-
| ২০০৬ || [[আমি অসমীয়া]]|| ৰাজীৱ ভট্টাচাৰ্য্য ||
|-
| ২০০৬ || [[অধিনায়ক (চলচ্চিত্ৰ)|অধিনায়ক]] || যতীন বৰা ||
|-
| ২০০৪ || [[দীনবন্ধু (২০০৪ চলচ্চিত্ৰ)|দীনবন্ধু]]|| [[মুনিন বৰুৱা]] ||
|-
| ২০০৪ || [[ৰং]]|| [[মুনিন বৰুৱা]] ||
|-
| ২০০৪ || [[বাৰুদ (চলচ্চিত্ৰ)|বাৰুদ]] || [[মুনিন বৰুৱা]] ||
|-
| ২০০৩ || জোনাকবিহীন এই জীৱন || মুন্না আহমেদ || আৱহ সংগীত
|-
| ২০০৩ || অগ্নিসাক্ষী|| যদুমণি দত্ত ||
|-
| ২০০৩ || [[বিধাতা (চলচ্চিত্ৰ)|বিধাতা]] || [[মুনিন বৰুৱা]] ||
|-
| ২০০৩|| প্ৰিয়া মিলন || মুন্না আহমেদ ||
|-
| ২০০৩ || জুমন সুমন|| মহিবুল হক ||
|-
|২০০২
|[[জোনাকী মন]]
|জীৱৰাজ বৰ্মন 
|
|-
| ২০০২ || [[প্ৰেম আৰু প্ৰেম]]|| [[শম্ভু গুপ্তা]] ||
|-
| ২০০২ || [[জীৱন নদীৰ দুটি পাৰ ]]|| মুন্না আহমেদ ||
|-
| ২০০২ || [[কন্যাদান (চলচ্চিত্ৰ)|কন্যাদান]] || [[মুনিন বৰুৱা]] ||
|-
| ২০০১ || [[নায়ক (চলচ্চিত্ৰ)|নায়ক]] || [[মুনিন বৰুৱা]] ||
|-
| ২০০১ || শেষ উপহাৰ|| গোপাল বৰঠাকুৰ||শীৰ্ষগীত
|-
| ২০০১ || [[দাগ (অসমীয়া চলচ্চিত্ৰ)|দাগ]]|| [[মুনিন বৰুৱা]] ||
|-
| ২০০০|| [[তুমি মোৰ মাথোঁ মোৰ]]|| জুবিন গাৰ্গ||
|-
| ২০০০ || [[হিয়া দিয়া নিয়া]]|| [[মুনিন বৰুৱা]] ||
|- style=&quot;text-align:center; &quot;
! colspan=4 style=&quot;background:#B0C4DE; &quot; | অন্য ভাষা
|- style=&quot;text-align:center; &quot;
! style=&quot;background:#ccc; &quot;| বৰ্ষ
! style=&quot;background:#ccc; &quot;| কথাছবি
! style=&quot;background:#ccc; &quot;| ভাষা
! style=&quot;background:#ccc; &quot;| অন্যান্য তথ্য
|-
|২০১৯
|সামসাৰা
|[[বাংলা]]
|মুক্তিপ্ৰাপ্ত
|-
| width=&quot;150&quot;|২০১৬ || width=&quot;200&quot;| দিল ত’ দীৱানা হ্যে || width=&quot;200&quot;| হিন্দী || width=&quot;150&quot;| মুক্তিপ্ৰাপ্ত
|-
|২০১০
|কাছে এসো তুমি 
|বাংলা 
|মুক্তিপ্ৰাপ্ত
|-
|২০১০
|মন নিয়ে
|বাংলা 
|মুক্তিপ্ৰাপ্ত
|-
| width=&quot;150&quot; |২০০৬ || width=&quot;200&quot; | ষ্ট্ৰিংছ || width=&quot;200&quot; | [[হিন্দী]] || width=&quot;150&quot; | মুক্তিপ্ৰাপ্ত
|-
| width=&quot;150&quot; | ২০০৪ || width=&quot;200&quot; | শুধু তুমি || width=&quot;200&quot; | বাংলা || width=&quot;150&quot; | মুক্তিপ্ৰাপ্ত
|}

== অভিনয় জীৱন ==
জুবিন গাৰ্গে ২০০০ চনত এন কে প্ৰডাকচনৰ অধীনত নিৰ্মিত ''[[তুমি মোৰ মাথোঁ মোৰ]]'' ছবিত অভিনেতা আৰু পৰিচালক হিচাপে আত্মপ্ৰকাশ কৰে। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁ ''[[দীনবন্ধু (চলচ্চিত্ৰ)|দীনবন্ধু]]'' (২০০৪), ''[[মন যায় (চলচ্চিত্ৰ)|মন যায়]]'' (২০০৮), ''[[গানে কি আনে|গানে কি আনে]] (২০১৬)'', ''[[মিছন চাইনা (চলচ্চিত্ৰ)|মিছন চাইনা]]'' (২০১৭), ''দ্য আণ্ডাৰৱৰ্ল্ড'' (২০১৮), ''[[কাঞ্চনজংঘা (চলচ্চিত্ৰ)|কাঞ্চনজংঘা]]'' (২০১৯), ''ৰাজনীতি'' (২০২২), ''ডক্টৰ বেজবৰুৱা ২'' (২০২৩), ''ৱাইড এংগল'' (২০২৪), ''চিকাৰ'' (২০২৪) আৰু অভিমন্যু (২০২৪) ত অভিনয় কৰিছিল। জুবিন অভিনীত ''[[ৰৈ ৰৈ বিনালে (চলচ্চিত্ৰ)|ৰৈ ৰৈ বিনালে]]'' ২০২৫ চনৰ ৩১ অক্টোবৰত মুক্তিলাভ কৰে।&lt;ref name=&quot;IMDB&quot;&gt;{{cite web | url=https://www.imdb.com/title/tt29939499/ | title=Roi Roi Binale | accessdate=23 September 2025}}&lt;/ref&gt;

জুবিন গাৰ্গে অভিনয় কৰা একাধিক ছবিয়েই বক্স অফিচত সফলতা লাভ কৰিছে। ২০১৭ চনত ৮ ছেপ্টেম্বৰত ৬৫টা চিনেমা হলত মুক্তি লাভ কৰা ''মিছন চাইনা''ক দিল্লী, বেংগালুৰু আৰু মুম্বাইকে ধৰি অসমৰ বাহিৰত থকা আঠটা চিনেমা হলত মুক্তি দিয়া হৈছিল। ছবিখনে প্ৰথম সপ্তাহৰ ভিতৰতে মুঠ ২ কোটি ৪০ লাখ টকা সংগ্ৰহ কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.time8.in/the-exact-box-office-collection-of-mission-china-over-the-1st-week-revealed/|title=The Exact Box Office Collection of Mission China 1st Week Revealed|access-date=16 September 2017|website=Time8.in}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.northeastguide.in/assam/mission-china-collection-box-office-movie-review-total-budget/|title=Mission China Box Office|website=Northeastguide.in|access-date=9 September 2017|archivedate=9 September 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170909095105/https://www.northeastguide.in/assam/mission-china-collection-box-office-movie-review-total-budget/|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://in.bookmyshow.com/buytickets/mission-china-national-capital-region-ncr/movie-ncr-ET00061289-MT/20170911/|title=Mission China Realising Theatre |website=Bookmyshow.com|access-date=11 September 2017}}&lt;/ref&gt;

মিছন চাইনাই [[অসম|অসমত]] যথেষ্ট ব্যৱধানত ব্লকবাষ্টাৰ বাহুবলী আৰু [[ছলমান খান|ছলমান খানৰ]] [[বজৰংগী ভাইজান|বজৰংগী ভাইজানৰ]] প্ৰথম দিনৰ সংগ্ৰহৰ অভিলেখ ভংগ কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web|date=10 September 2017|title=Mission China: Old-fashioned projector promo helps Assamese film beat Baahubali record|url=https://www.hindustantimes.com/regional-movies/mission-china-old-fashioned-projector-promo-helps-assamese-film-beat-baahubali-record/story-OfDn0UHUMlikrueyPECFJK.html|access-date=28 January 2021|website=Hindustan Times|language=en}}&lt;/ref&gt;

বৰ্তমান ই [[:en:Assamese_cinema#List_of_highest-grossing_Assamese_films|সৰ্বাধিক উপাৰ্জনকাৰী অসমীয়া ছবিৰ]] ভিতৰত ৬ নং স্থানত আছে। 

২০১৯ চনত মুক্তিলভা ''কাঞ্চনজংঘা''ই ১০ দিনতে ৩.৯ কোটি টকা সংগ্ৰহ কৰি সকলো অভিলেখ ভংগ কৰিছিল। দৰ্শকৰ ব্যাপক সঁহাৰি লাভ কৰা ছবিখনে প্ৰথমদিনাই ২২.৫ লাখ টকা সংগ্ৰহ কৰিবলৈ সক্ষম হৈছিল। তিনিদিনৰ ভিতৰতে কাঞ্চনজংঘাই কোটিৰো অধিক টকাৰ ব্যৱসায় কৰে।

২০২৫ চনত মুক্তি লভা জুবিন গাৰ্গৰ অন্তিম ছবি &quot;ৰৈ ৰৈ বিনালে&quot;ই ৩০ কোটি টকা ব্যৱসায় কৰি আৰু ৰাতিপুৱা ৪.০০  বজাত অসমীয়া চিনেমাৰ প্ৰথম প্ৰদৰ্শনীৰ ব্যৱস্থাৰে ৯০ বছৰীয়া অসমীয়া চিনেমাৰ জগতত ইতিহাস ৰচে।
&lt;ref name=&quot;India Today NE&quot;&gt;{{cite web | url=https://www.indiatodayne.in/entertainment/story/zubeens-kanchanjangha-sweeps-box-office-collects-3-9-crore-10-days-397330-2019-09-16 | title=Zubeen’s Kanchanjangha Sweeps Box Office, Collects 3.9 Crore in 10 days | publisher=India Today NE | date=Sep 16, 2019, Updated Jun 29, 2022, 1:43 AM IST | accessdate=23 September 2025}}&lt;/ref&gt;
[[File:গানে কি আনে চলচ্চিত্ৰ প'ষ্টাৰ.jpg|thumb|গানে কি আনে চলচ্চিত্ৰৰ প'ষ্টাৰত জুবিন গাৰ্গ]]

==অভিনীত ছবি==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! width=&quot;50&quot; | বৰ্ষ
! width=&quot;200&quot; | কথাছবি
! width=&quot;200&quot; | পৰিচালক
! width=&quot;200&quot; | চৰিত্ৰ 
|-
|২০২৫ || [[ৰৈ ৰৈ বিনালে (চলচ্চিত্ৰ)|ৰৈ ৰৈ বিনালে]] || ৰাজেশ ভূঞা || ৰাউল (এগৰাকী অন্ধ শিল্পীৰ ৰূপত)
|-
|২০২৫ || যোদ্ধা || ভাস্কৰ শৰ্মা || বিশেষ এভূমুকি
|-
|২০২৪ || [[ৱাইড এংগল (চলচ্চিত্ৰ)|ৱাইড এংগল]]|| [[জয়ন্ত নাথ]] || গৌতম শৰ্মা
|-
|২০২৪ || চিকাৰ || দেবাংকৰ বৰগোহাঁই ||শংকৰ চিকাৰী 
|-
|২০২৩ || [[ডক্তৰ বেজবৰুৱা ২|ডক্টৰ বেজবৰুৱা ২]]|| [[নিপন গোস্বামী]] || আৰক্ষী বিষয়া মহাদেৱ বৰবৰুৱা
|-
| ২০২২ || ৰাজনীতি || মঞ্জিত শৰ্মা || অৰিন্দম 
|-
| ২০১৯ || [[কাঞ্চনজংঘা (চলচ্চিত্ৰ)|কাঞ্চনজংঘা]] || জুবিন গাৰ্গ || অনিৰ্বাণ ভট্টাচাৰ্য
|-
| ২০১৮ || দি আণ্ডাৰৱৰ্ল্ড || ৰাজেশ যশপাল||
|-
| ২০১৭ || প্ৰিয়াৰ প্ৰিয় || [[মুনিন বৰুৱা]] || প্ৰিয়ব্ৰত কাকতি
|-
| ২০১৭ || [[মিছন চাইনা]] || জুবিন গাৰ্গ ||কৰ্ণেল গোস্বামী 
|-
| ২০১৬ || [[গানে কি আনে]] || ৰাজেশ যশপাল ||নীলাভ জোনাক বৰুৱা 
|-
| ২০১৬ || [[সাত নম্বৰৰ সন্ধানত]] || [[আব্দুল মজিদ]] || বিশেষ এভূমুকি
|-
| ২০১৫ || [[অহেতুক]] || বাণী দাস || বিশেষ এভূমুকি
|-
| ২০১৪ || [[ৰ'দৰ চিঠি|ৰ’দৰ চিঠি]] || [[বাহাৰুল ইছলাম]] ||
|-
| ২০১১ || [[ৰামধেনু (চলচ্চিত্ৰ)|ৰামধেনু]] || [[মুনিন বৰুৱা]] || বিশেষ এভূমুকি
|-
| ২০০৮ || [[মন যায়]] || [[এম মণিৰাম]]|| মানৱ
|-
| ২০০৪ ||[[দীনবন্ধু (২০০৪ চলচ্চিত্ৰ)|দীনবন্ধু]] || [[মুনিন বৰুৱা]] || বিপুল
|-
| ২০০২ || [[প্ৰেম আৰু প্ৰেম]] || [[শম্ভু গুপ্তা]] || বিশেষ এভূমুকি
|-
| ২০০০ || [[তুমি মোৰ মাথোঁ মোৰ]] || জুবিন গাৰ্গ ||ৰিচি
|}

==সাহিত্য চৰ্চা==
জুবিন গাৰ্গ সাহিত্য জগতৰ লগতো জড়িত হৈ আছিল। ২০১৭ চনত তেওঁ কাব্য গ্ৰন্থৰ বাবে সেউজী-সেউজী বঁটা লাভ কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Assam: Seuji-Seuji Award conferred upon singer Zubeen Garg|url=https://www.thenortheasttoday.com/current-affairs/states/assam-seuji-seuji-award-conferred-upon-singer-zubeen-garg|access-date=19 December 2020|website=The Northeast Today|date=22 December 2017}}{{Dead link|date=October 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
|- style=&quot;background:#cfc; text-align:center; &quot;
|'''বৰ্ষ'''
|'''পুথি'''
|'''ভাষা'''
|-
|২০০৯
|''শব্দ অনুভূতি''
| rowspan=&quot;3&quot; |অসমীয়া
|-
|২০১৮
|''জুবিনৰ পদ্য''&lt;ref&gt;{{Cite web|title=With over Rs 4.5 crores in sales and 4 lakh visitors, 20th Northeast Book Fair breaks all past records|url=https://www.guwahatiplus.com/article-detail/with-over-rs-4-5-crores-in-sales-and-4-lakh-visitors-20th-northeast-book-fair-breaks-all-past-records|access-date=23 September 2020|website=G Plus|language=en}}&lt;/ref&gt;
|-
|২০২০
|''জুবিনৰ পদ্য (দ্বিতীয় সংস্কৰণ)''
|}
==সামাজিক সক্ৰিয়তা আৰু লোকহিতৈষী কৰ্ম==
গাৰ্গে বিভিন্ন কামৰ বাবে ধন আগবঢ়োৱা ''কলাগুৰু আৰ্টিষ্ট ফাউণ্ডেশ্যন'' নামৰ এটা দাতব্য সংস্থা চলাইছিল। অসমত বিধ্বংসী বানপানী হ’লে তেওঁ মানুহক কাপোৰ, ঔষধ আৰু বৰঙনি দান কৰিবলৈ আহ্বান জনায়।&lt;ref&gt;{{cite news |title=Beyond Bollywood |url=https://www.indiatoday.in/magazine/nation/story/20181105-beyond-bollywood-1374988-2018-10-27 |access-date=18 September 2019 |work=India Today |date=5 November 2018 |language=en |archive-date=2 January 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190102154758/https://www.indiatoday.in/magazine/nation/story/20181105-beyond-bollywood-1374988-2018-10-27 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; তেওঁ [[অসম লোকসেৱা আয়োগ|এপিএছচি]]-ৰ নিযুক্তি ক্ষেত্ৰৰ দুৰ্নীতিৰ বিষয়টো লৈ তেওঁৰ [[কাঞ্চনজংঘা (চলচ্চিত্ৰ)|কাঞ্চনজংঘা]] চিনেমাখন নিৰ্মাণ কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.guwahatiplus.com/daily-news/zubeen-s-next-film-kanchenjunga-to-be-based-on-apsc-scam|title=Zubeen's next film 'Kanchenjunga' to be based on APSC scam|website=G Plus|language=en|access-date=18 September 2019|archive-date=9 February 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190209092909/http://www.guwahatiplus.com/daily-news/zubeen-s-next-film-kanchenjunga-to-be-based-on-apsc-scam|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.sentinelassam.com/north-east-india-news/assam-news/singing-sensation-zubeen-garg-and-team-visits-dhemaji-for-kanchanjangha-promotion/|title=Singing sensation Zubeen Garg and Team visits Dhemaji for Kanchanjangha Promotion|date=29 October 2018|website=The Sentinel|language=en-US|access-date=18 September 2019|archive-date=31 August 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190831065523/https://www.sentinelassam.com/north-east-india-news/assam-news/singing-sensation-zubeen-garg-and-team-visits-dhemaji-for-kanchanjangha-promotion/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

জুবিন [[ফুটবল]] অনুৰাগী আছিল আৰু [[বানপানী|বানপীড়িত লোকসকলৰ]] বাবে ধন সংগ্ৰহৰ মানসেৰে মেট্‌চ খেলিছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.thehansindia.com/posts/index/Sports/2015-10-05/Soccer-for-charity-in-Assam/179263|title=Soccer for charity in Assam|website=The Hans India|date=5 October 2015|access-date=14 May 2019|archive-date=14 May 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190514063145/https://www.thehansindia.com/posts/index/Sports/2015-10-05/Soccer-for-charity-in-Assam/179263|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

গাৰ্গ অসমৰ '[[নাগৰিকত্ব (সংশোধনী) আইন, ২০১৯|কা]]'-বিৰোধী প্ৰতিবাদত আগ-ভাগ লোৱা অন্যতম অৰাজনৈতিক ব্যক্তি আছিল।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.news18.com/news/india/music-art-tie-them-as-zubeen-garg-and-a-host-of-assamese-artistes-lead-anti-caa-stir-from-the-front-2432069.html|title=Music, Art Tie Them as Zubeen Garg and a Host of Assamese Artistes Lead Anti-CAA Stir from the Front|website=News18|access-date=13 March 2020|date=21 December 2019|archive-date=14 January 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200114054315/https://www.news18.com/news/india/music-art-tie-them-as-zubeen-garg-and-a-host-of-assamese-artistes-lead-anti-caa-stir-from-the-front-2432069.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Sengupta |first1=Aditi |title='Don't mess with Assam': Zubeen Garg |url=https://www.thehindubusinessline.com/blink/cover/dont-mess-with-assam-zubeen-garg/article30404699.ece |access-date=13 March 2020 |work=@businessline |date=26 December 2019 |language=en |archive-date=17 April 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200417192412/https://www.thehindubusinessline.com/blink/cover/dont-mess-with-assam-zubeen-garg/article30404699.ece |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=CAA 'not forgotten': Zubeen Garg |url=https://www.telegraphindia.com/north-east/caa-not-forgotten-zubeen-garg/cid/1801261 |access-date=24 October 2022 |website=www.telegraphindia.com}}&lt;/ref&gt; ২০২১ চনৰ মে’ মাহত [[কৰ'নাভাইৰাছ ৰোগ ২০১৯|ক’ভিড-১৯-ৰ]] সংক্ৰমণৰ উত্থানৰ সময়ত গাৰ্গে গুৱাহাটীত থকা দুমহলীয়া ঘৰটো ক’ভিড কেয়াৰ চেণ্টাৰলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিবলৈ আগবঢ়াইছিল। ইয়াৰ লক্ষ্য আছিল সেইসময়ত ৰোগীৰ বাবে বিছনাৰ বৰ্ধিত চাহিদা পূৰণ কৰা।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=6 May 2021 |title=Zubeen Garg offers his house to convert as Covid care centre |url=https://assamtribune.com/guwahati/zubeen-garg-offers-his-house-to-convert-as-covid-care-centre-1091844 |access-date=19 June 2024 |website=The Assam Tribune |language=en}}&lt;/ref&gt;

==ব্যক্তিগত জীৱন==
২০০২ চনৰ ৪ ফেব্ৰুৱাৰীত জুবিন গাৰ্গে অসমৰ [[গোলাঘাট|গোলাঘাটৰ]] নিবাসী ফেশ্বন ডিজাইনাৰ গৰিমা শইকীয়াক বিয়া কৰায়।&lt;ref&gt;{{cite web| url=https://thenortheasttoday.com/assam-zubeen-to-celebrate-his-birthday-by-releasing-music-album-of-mission-china/| title=Assam: Zubeen Garg to celebrate his birthday by releasing music album of 'Mission China'!| work=The North East Today| date=18 November 2016| access-date=8 September 2017| archive-date=23 May 2017| archive-url=https://web.archive.org/web/20170523122714/http://thenortheasttoday.com/assam-zubeen-to-celebrate-his-birthday-by-releasing-music-album-of-mission-china/| url-status=live| archivedate=23 May 2017| archiveurl=https://web.archive.org/web/20170523122714/http://thenortheasttoday.com/assam-zubeen-to-celebrate-his-birthday-by-releasing-music-album-of-mission-china/| deadurl=yes}}&lt;/ref&gt; গৰিমা শইকীয়া গোলাঘাটৰ শান্তিপুৰৰ সুৰেন্দ্ৰনাথ শইকীয়া আৰু ৰুণুমী শইকীয়াৰ একমাত্ৰ জীয়ৰী। তেওঁ মুম্বাই বিশ্ববিদ্যালয়ৰপৰা ইংৰাজী সাহিত্যত স্নাতকোত্তৰ সম্পূৰ্ণ কৰে। ইয়াৰ লগতে তেওঁ এগৰাকী ৰাজ্যিক পৰ্যায়ৰ টেবুল টেনিছ খেলুৱৈ। তেওঁলোকৰ চিনাকি ফেন-মেইলৰ জৰিয়তে হৈছিল। গৰিমা শইকীয়া গাৰ্গে ডিজাইন কৰা ভালেমান সাজ-পোছাক জুবিন গাৰ্গে পৰিধান কৰে।&lt;ref&gt;{{Cite book |last=ঠাকুৰ |first=কপিল |title=পিতৃৰ দৃষ্টিত জুবিন |publisher=চন্দ্ৰ প্ৰকাশ |year=২০১১ |page=৫৭ |language=as}}&lt;/ref&gt; তেওঁ সহ-প্ৰযোজক হিচাপেও একাধিক ছবিত জুবিন গাৰ্গৰ সৈতে কাম কৰিছে। 

===ধৰ্মীয় দৃষ্টিভংগী আৰু ঈশ্বৰ বিশ্বাস===
জুবিন গাৰ্গে নিজকে ''ধৰ্ম-অবিশ্বাসী'' বুলি গণ্য কৰিছিল আৰু কৈছিল যে, তেওঁৰ কোনো জাতি-ধৰ্ম নাই, তেওঁ মুক্ত।&lt;ref&gt;{{cite news |title=I Don't Have Any Caste, Religion Or God: Zubeen Garg |url=https://m.guwahatiplus.com/article/i-don-t-have-any-caste-religion-or-god-zubeen-garg/5862/amp#amp_tf=From%20%251%24s&amp;aoh=17141538671889&amp;referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com |work=Guwahati Plus |date=29 July 2019 |access-date=27 April 2024}}&lt;/ref&gt;
জুবিন গাৰ্গৰ ঈশ্বৰ বিশ্বাস সম্পৰ্কত স্পষ্ট অভিমত দিয়াটো প্ৰায় দুষ্কৰ বুলি পিতৃ কপিল ঠাকুৰে ''পিতৃৰ দৃষ্টিৰে জুবিন'' গ্ৰন্থত লিখিছে। জুবিন গাৰ্গে গুৱাহাটীৰ কৌটিলিংগম মন্দিৰলৈ মাজে-মধ্যে যোৱাৰ কথা তেওঁ শুনিছে। ইয়াৰ লগতে অসমৰ বাহিৰত থকা কোনো কোনো মন্দিৰ দৰ্শন কৰাৰ কথাও তেওঁ শুনিছে। অৱশ্যে এটা কথা পিতৃয়ে ক'ব বিচাৰে যে, ''জুবিন গাৰ্গৰ বুদ্ধ-দৰ্শন খুব প্ৰিয়। '' অৱশ্যে সেই সম্পৰ্কে সণ্ঢালনিকৈ অধ্যয়ন কৰিবলৈ তেওঁ ''এতিয়া সময় দুৰ্লভ'' বুলি প্ৰকাশ কৰে।&lt;ref&gt;{{Cite book |last=ঠাকুৰ |first=কপিল |title=পিতৃৰ দৃষ্টিত জুবিন |publisher=চন্দ্ৰ প্ৰকাশ |year=২০১১ |page=৫৯ |language=as}}&lt;/ref&gt;

==বঁটা আৰু সন্মান==
[[File:Zubeen Garg receiving National Award.jpg|thumb|৫৫সংখ্যক ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা, ২০০৯ত নন-ফিচাৰ ফিল্ম ''ইক’জ অৱ চাইলেঞ্চ''ৰ বাবে জুবিন গাৰ্গক ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰপতি [[প্ৰতিভা পাটিল|প্ৰতিভা পাটিলে]] শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালনাৰ বঁটা দিয়ে। ]]
১৯৯৬ চনত চেনেল ভি মিউজিক এৱাৰ্ড্‌ছ আৰু স্ক্ৰীন এৱাৰ্ড্‌ছত জুবিন গাৰ্গ &quot;চান্দনী ৰাত&quot; এলবামৰ বাবে শ্ৰেষ্ঠ ভাৰতীয় পপ এলবাম হিচাপে নিৰ্বাচিত হয় যিটো ক্ৰমে দলেৰ মেহেন্দীৰ এলবাম ''বলো তা ৰা ৰা'' আৰু সুচিত্ৰ কৃষ্ণমূৰ্থীৰ এলবাম ''ডোলে ডোলে''ৰ হাতত পৰাস্ত হয়। 

২০১১ চনত আমেৰিকাৰ ইলিনয়ৰ অক ব্ৰুকত অনুষ্ঠিত হোৱা অসম অধিৱেশনৰদ্বাৰা জুবিন গাৰ্গক বছৰৰ অতিথি শিল্পী হিচাপে সন্মানিত কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Koch |first1=Lars-Christian |last2=Klotz |first2=Sebastian |last3=Bohlman |first3=Philip V |title=Sounding Cities : Auditory Transformations in Berlin, Chicago, and Kolkata |date=2018 |publisher=LIT |location=Zürich |isbn=978-3-643-90555-0 |pages=213 |language=English}}&lt;/ref&gt;

২০২৪ চনৰ ২৭ মে'ত জুবিন গাৰ্গক [[মেঘালয়|মেঘালয়ৰ]] [[বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়, মেঘালয়|বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়ৰ]] পৰা সন্মানীয় ডক্টৰ অৱ লিটাৰেচাৰ (ডি.লিট) ডিগ্ৰী প্ৰদান কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Hon. D.Litt. to Zubeen Garg and Lou Majaw at 10th USTM Convocation |work=USTM |url=https://ustm.ac.in/event/hon-d-litt-to-zubeen-garg-and-lou-majaw-at-10th-ustm-convocation/ |access-date=27 August 2024 |language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=27 August 2024 |title=USTM Holds 10th Convocation, Honors Zubeen Garg and Lou Majaw |url=https://www.pratidintime.com/north-east/meghalaya/ustm-holds-10th-convocation-honors-zubeen-garg-and-lou-majaw |access-date=27 August 2024 |website=Pratidin Time |language=en}}&lt;/ref&gt;

২০০৯ চনৰ ৫৫সংখ্যক [[ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা|ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটাত]] অ-কাহিনীমূলক ছবি ''ইক’জ অৱ চাইলেঞ্চ''ৰ বাবে তেওঁ শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালনাৰ বঁটা লাভ কৰে। 

২০২৫ চনৰ ৯ ডিচেম্বৰ তাৰিখে কটন বিশ্ববিদ্যালয়ে জুবিন গাৰ্গক মৰণোত্তৰভাৱে সন্মানীয় ডক্টৰ অৱ লিটাৰেচাৰ (ডি.লিট) ডিগ্ৰী প্ৰদান কৰে।

২০২৫ চনৰ ২১ নৱেম্বৰ তাৰিখে ভাৰতীয় ডাক বিভাগৰ অসম শাখাই শিল্পীগৰাকীৰ ৫৩ সংখ্যক জন্মদিন উপলক্ষ্যে তেওঁৰ নামত এটি বিশেষ স্মৃতিচাৰণ পোষ্ট কাৰ্ড মুকলি কৰে।

২০২৬ চনৰ ফিল্মফেয়াৰ(অসম) য়ে জুবিন গাৰ্গক মৰণোত্তৰভাৱে জীৱনজোৰা সাধনা বঁটা আৰু 'ৰৈ ৰৈ বিনালে' ছবিখনৰ বাবে বিশেষ বঁটা প্ৰদান কৰে।

{| class=&quot;wikitable&quot;
|- style=&quot;background:#cfc; text-align:center; &quot;
| বৰ্ষ|| '''বঁটা'''|| চলচ্চিত্ৰ/এলবাম/থিয়েটাৰ|| '''শিতান'''|| '''ফলাফল'''
|-
|rowspan=&quot;2&quot; |১৯৯৬
|স্ক্ৰীন বঁটা
|rowspan=&quot;2&quot; |''চান্দনী ৰাত''
|rowspan=&quot;2&quot; |শ্ৰেষ্ঠ ভাৰতীয় পপ এলবাম
|{{nom}}
|-
|চেনেল ভি মিউজিক বঁটা
|{{nom}}
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |২০০৫
|BFJA বঁটা|| ''শুধো তুমি''|| শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালক|| {{won}}
|-
|প্ৰাগ চিনে বঁটা-২০০৫
|''ৰং''
|শ্ৰেষ্ঠ পুৰুষ নেপথ্য কণ্ঠশিল্পী – &quot;ছায়া দৰে থাকা তুমি&quot;&lt;ref&gt;{{Cite web|date=7 March 2021|title=Northeast's Sensation Zubeen Garg: Early Life, Career, Awards &amp; Controversies – Sentinelassam|url=https://www.sentinelassam.com/entertainment/wikipedia-of-northeasts-singing-sensation-zubeen-garg-527402|access-date=9 March 2021|website=www.sentinelassam.com|language=en}}&lt;/ref&gt;
|{{won}}
|-
|২০০৬
|গ্ল’বেল ইণ্ডিয়ান ফিল্ম এৱাৰ্ড&lt;ref name=&quot;GIFA List Of Winners&quot;&gt;{{cite web|title=G.I.F.A. Awards 2006: winners|date=10 December 2006|url=http://www.bollywoodhungama.com/features/2006/12/10/1918/index.html|website=[[Bollywood Hungama]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20081121175701/http://www.bollywoodhungama.com/features/2006/12/10/1918/index.html|access-date=24 April 2017|archive-date=21 November 2008}}&lt;/ref&gt;
| rowspan=&quot;6&quot; |গেংষ্টাৰ
| rowspan=&quot;4&quot; |শ্ৰেষ্ঠ পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী (য়া আলি)
|{{won}}
|-
| rowspan=&quot;5&quot; |২০০৭
|ফিল্মফেয়াৰ বঁটা
|{{nom}}
|-
|জী চিনে 
|{{nom}}
|-
|আইফা বঁটা&lt;ref name=altfg&gt;{{cite web |author=Andre Soares |url=http://www.altfg.com/blog/awards/indian-film-academy-awards-2007/ |title=Indian Film Academy Awards 2007 |publisher=Altfg.com |date=2 June 2007 |access-date=13 June 2012 |archive-date=8 February 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120208180559/http://www.altfg.com/blog/awards/indian-film-academy-awards-2007/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt; 
|{{nom}}
|-
|ষ্টাৰডাষ্ট বঁটা&lt;ref&gt;{{cite web|title=Stardust Awards Winners for 2006|url=http://www.indicine.com/movies/bollywood/stardust-awards-winners-for-2006/|publisher=indicine.com|access-date=24 April 2017|archive-date=17 July 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180717184206/http://www.indicine.com/movies/bollywood/stardust-awards-winners-for-2006/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
|নতুন আলোড়নকাৰী কণ্ঠ
|{{won}}
|-
|স্ক্ৰীন বঁটা&lt;ref&gt;{{Cite web |date=3 May 2022 |title=Screen Award for Best Male Playback Singer |url=https://bollywoodproduct.in/screen-award-for-best-male-playback-singer/ |access-date=2 July 2022 |website=Bollywood Product |language=en-US}}&lt;/ref&gt;
|শ্ৰেষ্ঠ পুৰুষ কণ্ঠ (য়া আলি)
|{{nom}}
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |২০০৮
| rowspan=&quot;2&quot; |কলাকাৰ বঁটা
|জিন্দেগী
| rowspan=&quot;2&quot; |শ্ৰেষ্ঠ মিউজিক এলবাম
|{{won}}
|-
|''তুমি''
|{{won}}
|-
| ২০০৯ ||৫৫সংখ্যক ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা || ''ইক’জ অৱ চাইলেঞ্চ'' || শ্ৰেষ্ঠ অ-কাহিনীমূলক সংগীত পৰিচালনাৰ বাবে ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা|| {{won}}
|-
|২০১১
|প্ৰাগ চিনে বঁটা ২০১১
|''[[জেতুকা পাতৰ দৰে (চলচ্চিত্ৰ)|জেতুকা পাতৰ দৰে]]''
|শ্ৰেষ্ঠ পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী – ''&quot;পুৱাৰ হাঁহিত&quot;''
|{{nom}}
|-
|২০১২
||প্ৰাগ চিনে বঁটা-২০১২&lt;ref&gt;{{cite web |title=Prag Cine Awards 2015 to be held in Assam |date=24 January 2015 |url=http://www.indiantelevision.com/television/tv-channels/news-broadcasting/prag-cine-awards-2015-to-be-held-in-assam-150124 |publisher=indiantelevision.com |access-date=24 April 2017 |archive-date=1 May 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170501001923/http://www.indiantelevision.com/television/tv-channels/news-broadcasting/prag-cine-awards-2015-to-be-held-in-assam-150124 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Prag Cine Award on March 21, 22|url=http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=jan2815/city053|publisher=assamtribune.com|access-date=24 April 2017|archive-date=2 April 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150402195918/http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=jan2815%2Fcity053|url-status=live|archivedate=2 April 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150402195918/http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=jan2815/city053|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;
|''[[ৰামধেনু (চলচ্চিত্ৰ)|ৰামধেনু]]''
|শ্ৰেষ্ঠ পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী – ''&quot;ৰং দিয়া মৰম&quot;''
|{{nom}}
|-
|২০১৩
|প্ৰাগ চিনে বঁটা ২০১৩
|''মি এণ্ড মাই ছিষ্টাৰ''
|শ্ৰেষ্ঠ পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী – ''&quot;থুনুক-থানাক&quot;''
|{{nom}}
|-
|২০১৪
|প্ৰাগ চিনে বঁটা ২০১৪
|''চিঞৰ''
|&quot;শ্ৰেষ্ঠ পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী – ''&quot;কালৰ অসুৰ&quot;''
|{{nom}}
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | ২০১৫ 
| rowspan=&quot;2&quot; |প্ৰাগ চিনে বঁটা উত্তৰ-পূব ২০১৫||''[[অহেতুক]]''
|শ্ৰেষ্ঠ পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী – ''&quot;অহেতুক&quot;''
|{{won}}
|-
|''ৰ’দৰ চিঠি''
|শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালনা
|{{nom}}
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |২০১৬
| rowspan=&quot;2&quot; |গপ চপ মিউজিক বঁটা
|''বলিয়া কৃষ্ণ (হেঙুল থিয়েটাৰ)''
|বছৰটোৰ শীৰ্ষক গীত – &quot;''বলিয়া কৃষ্ণ''&quot;
|{{won}}
|-
| rowspan=&quot;3&quot; |''গানে কি আনে''
|শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালক – ''&quot;জানো জানো&quot;''
|{{won}}
|-
| rowspan=&quot;3&quot; |২০১৭
| rowspan=&quot;2&quot; |প্ৰাগ চিনে নৰ্থ-ইষ্ট ২০১৭
|শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালনা
|{{nom}}
|-
|শ্ৰেষ্ঠ নেপথ্য পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী – ''&quot;জানো জানো&quot;''
|{{nom}}
|-
|ভ্ৰাম্যমাণ থিয়েটাৰ বঁটা
|''[[কহিনুৰ থিয়েটাৰ|কহিনুৰ থিয়েটাৰ]]''
|ৰেড এফ এম শ্ৰেষ্ঠ নেপথ্য কণ্ঠশিল্পী – &quot;জনম জনম''&quot;''&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Dalmia Bharat : First Mobile Theatre Awards presented by Dalmia Cement {{!}} MarketScreener|url=https://www.marketscreener.com/quote/stock/DALMIA-BHARAT-LTD-9743873/news/Dalmia-Bharat-First-Mobile-Theatre-Awards-presented-by-Dalmia-Cement-24725283/|access-date=13 February 2021|website=www.marketscreener.com|date=10 July 2017 |language=en}}&lt;/ref&gt;
|{{won}}
|-
| rowspan=&quot;5&quot; | ২০১৮ 
| rowspan=&quot;4&quot; |প্ৰাগ চিনে বঁটা ২০১৮&lt;ref&gt;{{Cite web |date=28 May 2018 |title=Prag Cine Awards North-East 2018: Best director award for Utpal Barpujari |url=http://nenow.in/north-east-news/prag-cine-awards-north-east-2018-best-director-award-for-utpal-barpujari.html |access-date=20 August 2022 |website=NORTHEAST NOW |language=en-US}}&lt;/ref&gt;|| rowspan=&quot;3&quot; | ''[[মিছন চাইনা (চলচ্চিত্ৰ)|মিছন চাইনা]]'' || শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতা (জনপ্ৰিয়) || {{won}}
|-
| শ্ৰেষ্ঠ ছবি (জনপ্ৰিয়) || {{won}}
|-
|শ্ৰেষ্ঠ নেপথ্য পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী – ''&quot;দিন জ্বলে ৰাতি জ্বলে&quot;''
|{{nom}}
|-
|''প্ৰিয়াৰ প্ৰিয়''
|শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতা
|{{nom}}
|-
|ভ্ৰাম্যমাণ থিয়েটাৰ বঁটা
|''[[আৱাহন থিয়েটাৰ|আৱাহন থিয়েটাৰ]]''
|ৰেড এফ এম শ্ৰেষ্ঠ নেপথ্য পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী – ''&quot;অ' মা&quot;''&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Assam's Mobile theater industry gets due recognition; Artists, writers and personalities awarded|url=https://www.thenortheasttoday.com/current-affairs/states/assams-mobile-theater-industry-gets-due-recognition-artists-writers-and-personalities-awarded|access-date=13 February 2021|website=TheNortheastToday – Read From North East (TNT)|date=22 June 2018|language=en}}{{Dead link|date=September 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
|{{won}}
|-
|২০১৯
|ভ্ৰাম্যমাণ থিয়েটাৰ বঁটা
|''দেউতা (চিৰঞ্জীৱ থিয়েটাৰ)''
|ৰেড এফ এম শ্ৰেষ্ঠ নেপথ্য পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী – ''&quot;অ' দেউতা&quot;''&lt;ref&gt;{{Cite web|date=20 July 2019|title=Tapan Das Bags Best Theatre Actor Award|url=https://www.pratidintime.com/tapan-das-bags-best-theatre-actor-award/|access-date=13 February 2021|website=Pratidin Time|language=en-US|archivedate=2 May 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210502130727/https://www.pratidintime.com/tapan-das-bags-best-theatre-actor-award/|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;
|{{won}}
|-
| rowspan=&quot;7&quot; |২০২১
| rowspan=&quot;7&quot; |প্ৰাগ চিনে বঁটা&lt;ref&gt;{{Cite web |title=20th Prag Cine Awards on Jan 30 |url=https://www.pratidintime.com/latest-assam-news-breaking-news-assam/20th-prag-cine-awards-on-jan-30 |access-date=20 August 2022 |website=Pratidin Time |date=24 December 2020 |language=en}}&lt;/ref&gt;
| rowspan=&quot;3&quot; |''[[কাঞ্চনজংঘা (চলচ্চিত্ৰ)|কাঞ্চনজংঘা]]''
|শ্ৰেষ্ঠ ছবি (জনপ্ৰিয়)
|{{nom}}
|-
|শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতা (জনপ্ৰিয়)
|{{won}}
|-
|শ্ৰেষ্ঠ নেপথ্য পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী – ''&quot;পাঞ্চনা&quot;''
|{{won}}
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |[[ৰত্নাকৰ (চলচ্চিত্ৰ)|ৰত্নাকৰ]]
|শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালক
|{{won}}
|-
|শ্ৰেষ্ঠ কথা – ''&quot;ৰাতি ৰাতি&quot;''
|{{nom}}
|-
|''প্ৰতিঘাত''
|শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালক
|{{nom}}
|-
|''[[বৰনদী ভটিয়ায়]]''
|শ্ৰেষ্ঠ নেপথ্য পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী – ''&quot;বৰনদী ভটিয়ায়&quot;''
|{{nom}}
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |২০২২
| rowspan=&quot;2&quot; |[[প্ৰাগ চিনে বঁটা]] ২০২২&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Galaxy of Stars Gathered at the 'Prag Cine Awards 2022', Check the Winners List |url=https://pragnews.com/Galaxy-of-Stars-Gathered-at-the-%27Prag-Cine-Awards-2022%27,-Check-the-Winners-List |access-date=20 August 2022 |website=pragnews.com |language=en }}{{Dead link|date=September 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
|দা ফায়াৰিং ৰেঞ্জ
|শ্ৰেষ্ঠ নেপথ্য পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী (২০২০)
|{{nom}}
|-
|চন্দ্ৰাৱলী
|শ্ৰেষ্ঠ পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী (২০২১)
|{{nom}}
|-
| rowspan=&quot;4&quot; |২০২৩
|৮ম অসম ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ বঁটা&lt;ref&gt;{{Cite web |date=10 March 2023 |title=8th Assam State Film Awards announced, Jonaki Porua—Fireflies, Bulbul Can Sing win best film award |url=http://nenow.in/top-news/8th-assam-state-film-awards-announced-jonaki-porua-fireflies-bulbul-can-sing-win-best-film-award.html |access-date=13 March 2023 |website=Northeast Now |language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citation |title='৩৫ হাজাৰ গান গোৱাৰ পিছত এতিয়া আৰু শ্ৰেষ্ঠ কণ্ঠশিল্পীৰ বঁটা লৈ থাকিবলৈ দিন নাই' | date=13 March 2023 |url=https://www.youtube.com/watch?v=dJWoPZknc0w |access-date=13 March 2023 |language=en}}&lt;/ref&gt;
|[[কাঞ্চনজংঘা]]
|শ্ৰেষ্ঠ পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী – ''&quot;পাঞ্চনা&quot;''
|{{Won}}
|-
| rowspan=&quot;3&quot; |ৰাজস্থান চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ ''&lt;small&gt;(অন্যান্য ৰাজ্যিক ছবিত)&lt;/small&gt;''
| rowspan=&quot;3&quot; |ডক্টৰ বেজবৰুৱা ২
|শ্ৰেষ্ঠ পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী – ''&quot;কি নাম দি মাতিম&quot;''
|{{nom}}
|-
|শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালনা – &quot;''কি নাম দি মাতিম&quot;''
|{{nom}}
|-
|শ্ৰেষ্ঠ সহযোগী চৰিত্ৰ
|{{Won}}
|-
|২০২৪
|ফিল্মফেয়াৰ বঁটা-অসমীয়া&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Filmfare Awards Assamese 2024 Winners – Complete List Out! |url=https://www.filmfare.com/awards/filmfare-awards-assamese-2024/winners |access-date=5 April 2025 |website=filmfare.com |language=en}}&lt;/ref&gt; 
|দা শ্লেম বুক
|শ্ৰেষ্ঠ সংগীত এলবাম
|{{Won}}
|-
|২০২৫
|ভূপেন হাজৰিকা বঁটা
|বেলতলা বহাগী উৎসৱ সমিতি। কবিতা বৰুৱাৰদ্বাৰা প্ৰদান, [[ভূপেন হাজৰিকা]]ৰ কনিষ্ঠ ভগ্নী
|জীৱনজোৰা সাধনাৰ বঁটা&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Zubeen Garg conferred the Bhupen Hazarika Award 2025 |url=https://dainikjanambhumi.com/news/dr-bhupen-hazarika-award-has-been-presented-to-zubeen-garg?utm_source=chatgpt.com |work=Dainik Janambhumi}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Zubeen Garg to be conferred with Dr. Bhupen Hazarika Award |url=https://www.sentinelassam.com/cities/guwahati-city/assam-singer-zubeen-garg-to-be-conferred-with-dr-bhupen-hazarika-award |work=The Sentinel}}&lt;/ref&gt;
|সন্মানীত
|-
|}

==বিতৰ্ক==
জুবিন গাৰ্গ কেইবাবাৰো বিভিন্ন বিতৰ্কৰ মাজত সোমাই পৰিছিল। গান গাই থকা অৱস্থাত জখলা বগোৱাকে ধৰি মঞ্চত কৰা কেতবোৰ কাণ্ডৰ বাবে তেওঁ কেইবাবাৰো সমালোচিত হৈছিল।&lt;ref name=&quot;timesof&quot;&gt;{{cite web | url=http://www.timesofassam.com/headlines/zubin-garg-into-controversy-again/ | title=Zubeen Garg into controversy again | publisher=Times of Assam | date=2010-08-26 | accessdate=2013-04-27}}&lt;/ref&gt; ২০১১ চনৰ ছেপ্টেম্বৰত তেওঁ ''অসম বন্ধ''ৰ বিৰুদ্ধে আৰক্ষী থানাত এজাহাৰ দাখিল কৰিছিল যদিও পাছলৈ সেয়া উঠাই লয়।{{উদ্ধৃতিৰ প্ৰয়োজন}}

===ভূপেন হাজৰিকাৰ অন্ত্যেষ্টিক্ৰিয়া===
২০১১ চনৰ ৯ নৱেম্বৰত [[গুৱাহাটী]]ৰ জালুকবাৰীস্থিত [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ চৌহদত অনুষ্ঠিত [[ভূপেন হাজৰিকা|ড॰ ভূপেন হাজৰিকা]]ৰ অন্তিম শ্ৰদ্ধাঞ্জলি অনুষ্ঠানত জুবিনক মূৰত এখন কাপোৰৰ সৈতে এটা হালধীয়া বৰণৰ গেঞ্জী পৰিহিত অৱস্থাত দেখা দিছিল। জুবিনৰ সেই পোছাকযোৰক লৈ সমগ্ৰ অসমজুৰি বিতৰ্কৰ সৃষ্টি হৈছিল। অৱশেষত জুবিন গাৰ্গে ক্ষমা-প্ৰাৰ্থনা বিচাৰি বিতৰ্কৰ শেষ কৰিছিল।{{উদ্ধৃতিৰ প্ৰয়োজন}}

===বিহু-মঞ্চত হিন্দী গান===
২০১৩ চনত নিষিদ্ধ ঘোষিত সংগঠন [[আলফা]]ই অসমৰ গায়কসকলক বিহু-মঞ্চত হিন্দী গীত পৰিৱেশন নকৰিবলৈ জাননী দিছিল। কিন্তু এই আদেশ অমান্য কৰি জুবিন গাৰ্গে লতাশিল বিহু-মঞ্চত তেওঁৰ জনপ্ৰিয় হিন্দী গান ''য়া আলী'' পৰিৱেশন কৰে আৰু ইয়াৰ প্ৰতিক্ৰিয়াস্বৰূপে আলফাৰ সৰ্বাধিনায়ক পৰেশ বৰুৱাই জুবিন গাৰ্গক ''ভাৰতীয় সাংস্কৃতিক আগ্ৰাসনৰ এজেণ্ট''ৰূপে অভিহিত কৰি তেওঁক সংঘাতৰ বাবে সাৱধান কৰি দিছিল।&lt;ref name=&quot;tehelka&quot;&gt;{{cite web | url=http://tehelka.com/zubeen-hits-the-wrong-notes-for-ulfa/ | title=Zubeen hits the wrong notes for ULFA | publisher=Tehelka.com | date=2013-04-19 | accessdate=2013-04-27 | author=Ratnadip Choudhury | archivedate=2013-04-23 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20130423164622/http://tehelka.com/zubeen-hits-the-wrong-notes-for-ulfa/ | deadurl=yes }}&lt;/ref&gt; এই ঘটনাত অসমৰ মুখ্যমন্ত্ৰী [[তৰুণ গগৈ]]য়ে জুবিনক সমৰ্থন কৰি তেওঁক নিৰাপত্তা প্ৰদান কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;ইণ্ডিয়ান&quot;&gt;{{cite web | url=http://www.indianexpress.com/news/ya-ali-singer-zubeen-garg-provided-security-after-ulfa-threat/1105979/ | title='Ya Ali' singer Zubeen Garg provided security after ULFA threat | publisher=The Indian Express | date=2013-04-22 | accessdate=2013-04-27}}&lt;/ref&gt; অৱশ্যে কেইদিনমানৰ পাছতে এই বিবাদৰ মীমাংসা হয়। জুবিনৰ মৃত্যুত শোক প্ৰকাশ কৰি এই নিষিদ্ধ ঘোষিত সংগঠনটিয়ে এটি প্ৰেছ বিজ্ঞপ্তি প্ৰকাশ কৰিছে। 
===সুৰাকণ্ঠ===
২০১৯ চনত বঙাইগাঁও জিলাৰ বক্সিং এছ’চিয়েশ্যনৰ সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠানত ব্ৰাহ্মণ সম্প্ৰদায়ৰ ওপৰত বিতৰ্কিত মন্তব্য আগবঢ়োৱাৰ পাছত দৰং আৰু ওদালগুৰি জিলা ব্ৰাহ্মণ যুৱ মঞ্চই তেওঁক '''সুৰাকণ্ঠ''' উপাধি প্ৰদান কৰিছিল।&lt;ref&gt;[https://sangbad365.com/brahman-samaj-vs-zubeen/ জুবীন গাৰ্গক জুবীন গাৰ্গ নহয়, জুবীন সুৰাকণ্ঠ আখ্যা ব্ৰাহ্মণ সমাজৰ যুৱ মঞ্চই]&lt;/ref&gt;

===মাজুলীত নিষিদ্ধ===
মাজুলীৰ পূৱেৰুণ কলা পৰিষদৰ উদ্যোগত অনুষ্ঠিত ৰঙালী বিহু সন্মিলনৰ‌ সামৰণি অনুষ্ঠানত জুবিনক ''সংগীত সিন্ধু'' উপাধি প্ৰদান কৰাৰ অৱস্থাত জুবিনে সত্ৰাধিকাৰক ''প্ৰভু ঈশ্বৰ'' সম্বোধন কৰা সম্পৰ্কত আপত্তি দৰ্শায়।&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; ফলত মাজুলী জিলা সত্ৰ মহাসভাই তেওঁক মাজুলীত সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠান পৰিৱেশনত নিষেধাজ্ঞা জাৰী কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;[https://assam.news18.com/news/assam/zubeen-garg-is-banned-in-majuli-by-majuli-satra-mahasabha-for-insulting-satradhikar-tv-bhaskar-subham-g-377776.html Zubeen Garg Controversy: মাজুলীত নিষিদ্ধ জুবিন গাৰ্গ! সত্ৰাধিকাৰক অসন্মান কৰি শ্ৰীকৃষ্ণক তুচ্ছ-তাচ্ছিল্য কৰি ৰোষত পৰিল মাজুলীবাসীৰ]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last2=Raj |first2=Suhasini |last1=Walker |first1=Mark |author2-link=Suhasini Raj |title=Zubeen Garg, Singer Who Charmed India With a Bollywood Hit, Dies at 52 |url=https://www.nytimes.com/2025/09/22/world/asia/zubeen-garg-dead.html |access-date=23 September 2025 |work=[[The New York Times]] |date=22 September 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |title=Assam: Zubeen Garg Faces Ban From Majuli District Satra Mahasabha |url=https://www.sentinelassam.com/north-east-india-news/assam-news/assam-zubeen-garg-faces-ban-from-majuli-district-satra-mahasabha |work=Sentinel Assam |date=26 April 2024 |access-date=27 April 2024}}&lt;/ref&gt;

===লগুণ বিতৰ্ক===
২০১৯ চনত শিল্পীগৰাকীয়ে বিতৰ্কৰ সন্মুখীন হৈছিল যেতিয়া তেওঁ কৈছিল ''মই ব্ৰাহ্মণ, কিন্তু চিনেমাখনত মোৰ [[লগুণ]] (ব্ৰাহ্মণসকলে পিন্ধা পৱিত্ৰ সূতা) ছিঙি পেলাইছোঁ। মই আগতেও লগুণডাল আঁতৰাই পেলাইছিলোঁ আৰু এতিয়াও পিন্ধা নাই। '' পাছলৈ তেওঁ এই বক্তব্যৰ বাবে ক্ষমা বিচাৰে।&lt;ref&gt;{{cite web | title=Assam singer Zubeen Garg says,'These Brahmins should be killed'; case registered | date=30 July 2019 | url=https://www.oneindia.com/india/assam-singer-zubeen-garg-says-these-brahmins-should-be-killed-case-registered-2926237.html }}&lt;/ref&gt; জুবিন গাৰ্গে মিডিয়াৰ আগত স্পষ্ট কৰি দিলে যে তেওঁ আচলতে তেনেকৈ বুজাব বিচৰা নাছিল। তেওঁ কয়—'' &quot;মই ধেমালি-ধেমালিতে কৈছিলোঁ বাবে মানুহে ভুল বুজিলে। মই বুজাব বিচাৰিছিলোঁ যে আমি উচ্চ জাতি-নিম্ন জাতিৰ ব্যৱস্থাটো নাইকিয়া কৰিব লাগে। মই সেই কঞ্চেপ্টটোত বিশ্বাস কৰোঁ। সেই প্ৰচেষ্টাত 'বামুণ' শব্দটো ভুলতে ওলাই গ’ল। মই ব্ৰাহ্মণ সমাজৰ সন্মুখত ক্ষমা বিচাৰিছোঁ যিহেতু মোৰ উদ্দেশ্য নাছিল। মই নিজেও ব্ৰাহ্মণ ল’ৰা। মানুহে অতদিনে দেখি আহিছে—মই কি কৰি আহিছোঁ।&quot; মই সকলো শ্ৰেণীৰ মানুহৰ বাবে কাম কৰিছোঁ।&quot; '' ইয়াৰ উপৰি গাৰ্গে কয়— ''&quot;মই সেইসময়ত ক্লান্ত হৈ পৰিছিলোঁ কাৰণ মই বিগত ৩-৪ ৰাতি ধৰি অবিৰতভাৱে অনুষ্ঠান পৰিৱেশন কৰি আছিলোঁ। আই এম ছ’ৰী। আগলৈ আৰু এনেকুৱা নহয়।&quot; ''&lt;ref name=&quot;Prag News&quot;&gt;{{Cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=D2sTTsZQ7rg |title=Zubeen-Brahmin controversy: Zubeen Garg seeks apology for the brahmin controversy}}&lt;/ref&gt;

== মৃত্যু == 
[[File:People gathered at the Sarusajai Bhogeswar Baurah Sports Complex in Guwahati to pay their respects to Zubeen Garg.jpg|thumb|সৰুসজাইস্থিত ভোগেশ্বৰ বৰুৱা ক্ৰীড়া প্ৰাঙ্গণত ৰখা জুবিন গাৰ্গৰ পাৰ্থিৱ শৰীৰ চাবলৈ ৰাইজ সমবেত হয়। ]]
[[File:Admirers and fans of Zubeen Garg are lighting the lamps at a market of Guwahati.jpg|thumb|অসমৰ বিভিন্ন ঠাইত জুবিন গাৰ্গক সুঁৱৰি সন্ধ্যা চাকি আৰু মম জ্বলোৱা হয়। ]]
২০২৫ চনৰ ১৯ ​​ছেপ্টেম্বৰ‌ তাৰিখে [[:en:Saint_John's_Island|ছেইণ্ট জ’ন্‌ছ দ্বীপ]]ৰ সমীপত থকা ছিংগাপুৰ প্ৰণালী ([[:en:Singapore_Strait|Singapore Strait]])ৰ বুকুত হোৱা এক দুৰ্ঘটনাৰ পাছত জুবিন গাৰ্গৰ মৃত্যু হয়। তেওঁ পানীৰ তলত উশাহ লোৱাৰ অসুবিধাৰ সন্মুখীন হৈছিল, এনে পৰিস্থিতিৰপৰা উদ্ধাৰ কৰি কাৰ্ডিঅ’পালমনাৰী ৰিছাছিটেশ্যন (চিপিআৰ) দিয়াৰ পাছত [[Singapore General Hospital|ছিংগাপুৰ জেনেৰেল হস্পিটেলৰ]] আই.চি.ইউত ভৰ্তি হোৱাৰ পাছত তেওঁক মৃত বুলি ঘোষণা কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite news |title=Assamese singer Zubeen Garg dies in scuba diving accident in Singapore |url=https://indianexpress.com/article/india/zubeen-garg-assamese-singer-dies-in-singapore-scuba-diving-accident-10259381/ |work=The Indian Express |date=19 September 2025 |access-date=19 September 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |title=Popular Assam singer Zubeen Garg dies in Singapore accident |url=https://www.ndtv.com/entertainment/popular-assam-singer-zubeen-garg-dies-in-singapore-accident-9306555 |work=NDTV |date=19 September 2025 |access-date=19 September 2025}}&lt;/ref&gt; তেওঁ ছিংগাপুৰত নৰ্থ ইষ্ট ইণ্ডিয়া ফেষ্টিভেলত অংশগ্ৰহণ কৰিবলৈ গৈছিল, য’ত তেওঁ অনুষ্ঠান পৰিৱেশন কৰাৰ কথা আছিল। 

২০২৫ চনৰ ২২ ছেপ্টেম্বৰত মুখ্যমন্ত্ৰী হিমন্ত বিশ্ব শৰ্মাই ঘোষণা কৰে যে ২৩ ছেপ্টেম্বৰত গুৱাহাটীৰ ওচৰৰ কমাৰকুছি এন চি গাঁৱত গাৰ্গৰ মৃতদেহ সম্পূৰ্ণ ৰাজ্যিক সন্মানেৰে দাহ কৰা হ’ব।&lt;ref&gt;{{cite news |title=Zubeen Garg to be cremated with full state honours near Guwahati on September 23 |url=https://www.telegraphindia.com/entertainment/zubeen-garg-to-be-cremated-with-full-state-honours-near-guwahati-on-september-23/cid/2124279 |work=The Telegraph |date=22 September 2025 |access-date=22 September 2025}}&lt;/ref&gt; যোৰহাটৰ জনসাধাৰণে অসম চৰকাৰক যোৰহাটত মৃতদেহ দাহৰ বাবে জনোৱা দাবীৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰাখি ৰাজ্যিক মন্ত্ৰীসভাৰ আলোচনা আৰু পৰিয়ালটোৰ সুবিধা তথা পছন্দ দুয়োটা দিশত বিবেচনা কৰি এই সিদ্ধান্ত লোৱা হৈছিল। পত্নী গৰিমা শইকীয়া গাৰ্গ আৰু ভগ্নী পামী বৰঠাকুৰে ৮৫বছৰীয়া পিতৃৰ দুৰ্বল স্বাস্থ্য আৰু গুৱাহাটীৰপৰা আঁতৰত ৰীতি-নীতি সমাপন কৰাত হোৱা অসুবিধাৰ কথা উল্লেখ কৰে। আপোচ হিচাপে চৰকাৰে ঘোষণা কৰে যে, গাৰ্গৰ চিতাভস্ম যোৰহাটলৈও লৈ যোৱা হ’ব। গুৱাহাটীৰ দাহস্থলীৰ লগতে যোৰহাটতো গাৰ্গৰ স্মৃতিসৌধ নিৰ্মাণ কৰা হ’ব বুলি চৰকাৰে ঘোষণা কৰে।&lt;ref&gt;{{cite news |title=Assam CM: Family's wish to perform Zubeen Garg's last rites near Guwahati prioritised; memorials planned in both Guwahati and Jorhat |url=https://www.telegraphindia.com/entertainment/zubeen-garg-to-be-cremated-with-full-state-honours-near-guwahati-on-september-23/cid/2124279 |work=The Telegraph |date=22 September 2025 |access-date=22 September 2025}}&lt;/ref&gt; 
[[File:Ambulance carrying Zubeen Garg amidst crowd.jpg|thumb|ৰাইজৰ মাজেৰে যাত্ৰা কৰা জুবিন গাৰ্গৰ পাৰ্থিৱ শৰীৰ কঢ়িয়াই নিয়া এম্বুলেঞ্চখন]]
স্থানীয় গাঁৱৰ লোকে স্বেচ্ছামূলকভাৱে কাম কৰা ৩.৩ একৰ চৰকাৰী আবণ্টিত মাটিত বিস্তৃত এই শ্মশান ক্ষেত্ৰখনত ৫ হাজাৰ লোকৰ উপস্থিতি সম্ভৱ যদিও অনুমাণিক ৫০ হাজাৰ লোকৰ আগমন ঘটে। গাৰ্গৰ মৃতদেহ ২৩ ছেপ্টেম্বৰৰ পুৱালৈকে গুৱাহাটীৰ অৰ্জুন ভোগেশ্বৰ বৰুৱা ক্ৰীড়া ভৱনত জনসাধাৰণে শ্ৰদ্ধাঞ্জলি জনোৱাৰ বাবে ৰাজ্যিক ব্যৱস্থাৰে ৰখা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite news |title=Zubeen Garg's body to be kept at Guwahati sports complex before cremation |url=https://www.telegraphindia.com/entertainment/zubeen-gargs-mortal-remains-to-be-kept-at-sarusajai-till-monday-assam-cm/cid/2124200 |work=The Telegraph |date=21 September 2025 |access-date=22 September 2025}}&lt;/ref&gt; তেওঁৰ অন্ত্যেষ্টিক্ৰিয়াৰ দিনটোলৈকে (২৩ ছেপ্টেম্বৰ) ৰাজ্যিক শোকৰ সময় বৃদ্ধি কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{cite news |title=Zubeen Garg cremation: Mourning period extended by one day |url=https://www.telegraphindia.com/entertainment/zubeen-garg-to-be-cremated-with-full-state-honours-near-guwahati-on-september-23/cid/2124279 |work=The Telegraph |date=22 September 2025 |access-date=22 September 2025}}&lt;/ref&gt;

২০২৫ চনৰ ১৯ ​​ছেপ্টেম্বৰত ছিংগাপুৰত তেওঁৰ মৃত্যুৰ পাছত তাত জুবিন গাৰ্গৰ মৃতদেহৰ মৰণোত্তৰ পৰীক্ষা কৰা হয়। এই পৰীক্ষাৰ ফলাফলত পানীত ডুব যোৱা কাৰণত তেওঁৰ মৃত্যুহোৱা বুলি উল্লেখ কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{cite web |title=Zubeen Garg’s death certificate cites drowning as cause of death |url=https://www.hindustantimes.com/india-news/why-assam-government-ordered-second-post-mortem-of-zubeen-garg-s-body-101758549639461.html |website=Hindustan Times |date=22 September 2025 |access-date=22 September 2025}}&lt;/ref&gt; তেওঁৰ মৃতদেহ অসমলৈ অনাৰ পাছত বিভিন্নপক্ষৰপৰা জনসাধাৰণৰ দাবী আৰু আৱেদনৰ বাবে ৰাজ্য চৰকাৰে সৰ্বসাধাৰণৰ উদ্বেগ দূৰ কৰিবলৈ আৰু যিকোনো ধৰণৰ সন্দেহ নুই কৰিবলৈ দ্বিতীয়বাৰৰ বাবে মৰণোত্তৰ পৰীক্ষাৰ নিৰ্দেশ দিয়ে।&lt;ref&gt;{{cite web |title=Second post-mortem on Zubeen Garg on Tuesday after demands from people, says Assam CM |url=https://www.indiatoday.in/entertainment/story/second-post-mortem-on-zubeen-garg-on-tuesday-after-demands-from-people-says-assam-cm-himanta-biswa-sarma-2791537-2025-09-22 |website=India Today |date=22 September 2025 |access-date=22 September 2025}}&lt;/ref&gt; পত্নী গৰিমা গাৰ্গৰ সন্মতি সাপেক্ষে অন্ত্যোষ্টিক্ৰিয়াৰ পূৰ্বে এইম্‌ছ গুৱাহাটীৰ এটা দলৰ সহযোগত গুৱাহাটী চিকিৎসা মহাবিদ্যালয় আৰু চিকিৎসালয়ত এই পদ্ধতিৰ দিন ধাৰ্য কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite web |title=Second post-mortem of Zubeen Garg’s body to be done on Tuesday morning |url=https://www.tribuneindia.com/news/india/second-post-mortem-of-zubeen-gargs-body-to-be-done-on-tuesday-morning/ |website=The Tribune |date=22 September 2025 |access-date=22 September 2025}}&lt;/ref&gt;

===শ্ৰদ্ধাঞ্জলি===
জুবিন গাৰ্গৰ মৃত্যুত সমগ্ৰ ভাৰতবৰ্ষতে ব্যাপক শ্ৰদ্ধাঞ্জলি দিয়া হয়। প্ৰধানমন্ত্ৰী [[নৰেন্দ্ৰ মোদী|নৰেন্দ্ৰ মোডী]], বিৰোধী দলৰ নেতা [[ৰাহুল গান্ধী]], অসমৰ মুখ্যমন্ত্ৰী [[হিমন্ত বিশ্ব শৰ্মা]], [[ৰাইজৰ দল]]ৰ সভাপতি [[অখিল গগৈ]], অসম জাতীয় পৰিষদৰ সভাপতি লুৰীণজ্যোতি গগৈকে ধৰি বহু উচ্চ পদস্থ ব্যক্তিয়ে গাৰ্গৰ দেহাৱসানত শোক প্ৰকাশ কৰে।&lt;ref&gt;{{cite news |title=Condolences pour in over death of singer Zubeen Garg |url=https://www.thehindu.com/entertainment/music/condolences-pour-in-over-death-of-singer-zubeen-garg/article70069962.ece |access-date=19 September 2025 |work=[[The Hindu]] |date=19 September 2025 |language=en-IN}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |date=19 September 2025 |title=Singer Zubeen Garg passes away at 52: PM Modi expresses grief; Rahul Gandhi, Kharge pay tribute |url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/assam-cm-himanta-biswa-sarma-mourns-zubeen-gargs-death-calls-him-assams-favourite-rockstar/articleshow/123996813.cms |access-date=19 September 2025 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}&lt;/ref&gt; শ্ৰদ্ধাঞ্জলিস্বৰূপে [[অসম চৰকাৰ|অসম চৰকাৰে]] ২০ ছেপ্টেম্বৰৰপৰা ২২ ছেপ্টেম্বৰলৈ তিনিদিনীয়া ৰাজ্যিক শোক ঘোষণা কৰে।&lt;ref&gt;{{cite news |title=Assam declares three-day State mourning over singer Zubeen Garg's death |url=https://www.thehindu.com/news/national/assam/zubeen-garg-death-singapore-assam-state-mourning-three-days/article70073216.ece |access-date=20 September 2025 |work=[[The Hindu]] |date=20 September 2025 |language=en-IN}}&lt;/ref&gt; [[পশ্চিমবংগ|, উত্তৰ পূব ভাৰতৰ সৰ্ববৃহৎ ধৰ্মীয় অনুষ্ঠান শ্ৰীমন্ত শঙ্কৰদেৱ সঙ্ঘই সাতদিনীয়াকৈ সকলো কাৰ্যসূচী স্থগিত কৰি শোক প্ৰকাশ কৰে।পশ্চিম বংগ]]ৰ মুখ্যমন্ত্ৰী [[মমতা বেনাৰ্জী]]য়েও শোক প্ৰকাশ কৰি গাৰ্গক তেওঁৰ &quot;প্ৰিয় ভাতৃ&quot; বুলি অভিহিত কৰে আৰু তেওঁৰ &quot;মৃদু কণ্ঠ আৰু অদম্য মনোভাব&quot;ৰ প্ৰশংসা কৰে আৰু লগতে কয় যে, তেওঁৰ গীতসমূহ &quot;চিৰদিনৰ বাবে অমৰ&quot; হৈ থাকিব।&lt;ref&gt;{{cite news |title=Bengal CM Mamata Banerjee mourns singer Zubeen Garg's death |url=https://theprint.in/india/bengal-cm-mamata-banerjee-mourns-singer-zubeen-gargs-death/2747044/ |work=ThePrint |agency=PTI |date=19 September 2025 |access-date=23 September 2025}}&lt;/ref&gt;

ৰাজনৈতিক নেতাৰ উপৰি ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ আৰু সংগীত উদ্যোগৰ অসংখ্য ব্যক্তিয়ে গাৰ্গৰ মৃত্যুত শোক প্ৰকাশ কৰে। সহযোগী অসমীয়া গায়ক [[অংগৰাগ মহন্ত|পাপনে]] গাৰ্গক &quot;এটা প্ৰজন্মৰ কণ্ঠ&quot; বুলি অভিহিত কৰি ভাতৃ হেৰুৱাৰ সমান ক্ষতি বুলি অভিহিত কৰে। তেওঁৰ সৈতে ''গেংষ্টাৰ (২০০৬)'' ছবিত সহযোগ কৰা সংগীত পৰিচালক প্ৰীতম চক্ৰৱৰ্তীয়ে তেওঁ “হতভম্ব আৰু বিধ্বস্ত” হৈছে বুলি উল্লেখ কৰি গাৰ্গৰ পৰিয়াললৈ সমবেদনা জ্ঞাপন কৰে। সংগীত শিল্পী [[এ. আৰ. ৰহমান|এ আৰ ৰহমান]], প্ৰবীণ গায়ক হৰিহৰণ, সুৰকাৰ জীত গাংগুলী, ৰেপাৰ বাদশ্বাহ, গায়ক [[আলিছা চিনাই|আলিশা চিনাই]], [[মহালক্ষ্মী আয়াৰ]], [[শান|চান]], অমল মালিক, [[দেৱজিৎ সাহা|দেৱজিত সাহা]], [[কল্পনা পাটোৱাৰী]], [[শিল্পা ৰাও]], [[সুনিধি চৌহান]], নেহা বাচিন, ৰাগেশ্বৰী লুম্বা স্বৰূপ, [[সাগৰিকা মুখাৰ্জী|সাগৰিকা]], [[শ্ৰেয়া ঘোষাল]], [[তৰালি শৰ্মা|তৰালী শৰ্মা]], বিশাল মিশ্ৰ, বিশাল দদলানী, আৰু অভিনেতা দেৱ আৰু প্ৰসেনজিৎ চেটাৰ্জীয়েও ছ’চিয়েল মিডিয়াত শ্ৰদ্ধাঞ্জলি জনায়।&lt;ref&gt;{{cite news |last1=P |first1=Devadasan K. |title=Zubeen Garg’s final journey: India bids tearful goodbye |url=https://gulfnews.com/entertainment/zubeen-gargs-final-journey-india-bids-tearful-goodbye-1.500277469 |access-date=23 September 2025 |work=[[Gulf News]] |date=21 September 2025 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Khan |first1=Lubna |title=Hariharan Pays Tribute After ‘True Soul’ Zubeen Garg’s Death: ‘He Belonged To People’ |url=https://www.news18.com/movies/regional-cinema/hariharan-pays-tribute-after-true-soul-zubeen-gargs-death-he-belonged-to-people-aa-9588636.html |access-date=23 September 2025 |work=[[CNN-News18|News18]] |date=22 September 2025 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Bhattacharya |first1=Tanisha |title=Zubeen Garg Death: Tributes From Shaan, Papon And Others - &quot;Devastated And Shocked&quot; |url=https://www.ndtv.com/entertainment/zubeen-garg-death-tributes-from-pritam-armaan-malik-and-others-devastated-and-shocked-9307008 |access-date=22 September 2025 |work=[[NDTV]] |date=19 September 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;sangbadpratidin&quot;&gt;{{cite news |title='ভাইকে হাৰালাম', জুবিনেৰ মৃত্যুতে বাকৰুদ্ধ পাপন, শোকপ্ৰকাশ প্ৰীতম ও দেবেৰ |trans-title='Lost a brother': Papon speechless, tributes from Pritam and Dev after Zubeen's death |url=https://www.sangbadpratidin.in/entertainment/cinema/zubeen-garg-death-pritam-papon-dev-jeet-ganguly-are-devastated-by-news/ |work=Sangbad Pratidin |date=19 September 2025 |access-date=23 September 2025 |language=bn}}&lt;/ref&gt; অসমীয়া অভিনেতা [[আদিল হুছেইন|আদিল হুছেইনে]] অসমীয়া সংগীত আৰু চিনামাত গাৰ্গৰ সাংস্কৃতিক গুৰুত্বৰ কথা দোহাৰি সমগ্ৰ বাতৰিটোক “হৃদয়বিদাৰক” বুলি অভিহিত কৰে।&lt;ref name=&quot;sangbadpratidin&quot; /&gt;

২০২৫ চনৰ ২১ ছেপ্টেম্বৰত ৰঘু ডাকাটৰ ট্ৰেইলাৰ মুকলি অনুষ্ঠানত গাৰ্গৰ স্মৃতিত কলকাতাৰ নেতাজী ইনড’ৰ ষ্টেডিয়ামত ৩০ ছেকেণ্ডৰ মৌনতা অৱলম্বন কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{cite news |title=Raghu Dakat trailer launch, Dev's 20 years in Tollywood: Event pays tribute to Zubeen Garg with silence |url=https://bengali.abplive.com/entertainment/himanta-biswa-sarma-shared-raghu-dakat-trailer-launch-video-as-they-paid-tribute-to-zubeen-garg-entertainment-news-bollywood-1153347 |work=ABP Ananda |date=21 September 2025 |access-date=23 September 2025 |language=bn}}&lt;/ref&gt;

২০১৯ চনত গুৱাহাটীৰ [[বি বৰুৱা মহাবিদ্যালয়|বি. বৰুৱা মহাবিদ্যালয়]]ত অনুষ্ঠিত এক সংগীতানুষ্ঠানত গাৰ্গে প্ৰকাশ কৰিছিল যে &quot;[[মায়াবিনী ৰাতিৰ বুকুত]]&quot; গীতটো তেওঁৰ মৃত্যুৰ সময়ত বজাব লাগে। তেওঁৰ মৃত্যুৰ পাছত এই গীতটো কেৱল তেওঁৰ অন্ত্যেষ্টিক্ৰিয়াতে নহয়—সমগ্ৰ অসমতে, ঘৰে-দোকানে আৰু ৰাজহুৱা অনুষ্ঠানত ব্যাপকভাৱে পৰিৱেশন কৰা শ্ৰদ্ধাঞ্জলিৰ সামূহিক গীত হিচাপে পৰিণত হয়।&lt;ref&gt;{{cite magazine |last=Das |first=Yudhajit Shankar |date=22 September 2025 |url=https://www.indiatoday.in/india/story/zubeen-garg-funeral-song-mayabini-ratir-bukut-song-anthem-procession-guwahati-fans-grief-2791423-2025-09-22 |title=Zubeen Garg funeral: The phenomenon called Zubeen Garg and how Mayabini became an anthem |magazine=India Today |accessdate=23 September 2025}}&lt;/ref&gt;

===লিমকা বুক অৱ ৰেকৰ্ডছ===
ছিংগাপুৰৰপৰা জুবিন গাৰ্গৰ পাৰ্থিৱ শৰীৰ গুৱাহাটী আহি পোৱাৰ পাছতেই লক্ষাধিক লোক তেওঁৰ শৰীৰ কঢ়িয়াই নিয়া বাহনৰ কাষত থিয় দিয়ে। একাধিক বাতৰিৰ মতে, লিমকা বুক অৱ ৰেকৰ্ড্‌ছে সমবেত হোৱা লোকৰ সংখ্যাক পৃথিৱীৰ ভিতৰতে চতুৰ্থ সৰ্বাধিক হিচাপে অভিহিত কৰে। [[মাইকেল জেকচন]], পোপ ফ্ৰাঞ্চিছ আৰু দ্বিতীয় ৰাণী এলিজাবেথৰ পাছতে এই সমাৱেশক চতুৰ্থ বৃহত্তম হিচাপে তালিকাভুক্ত কৰা হয়।&lt;ref name=&quot;HT&quot;&gt;{{cite web | url=https://www.hindustantimes.com/india-news/zubeen-gargs-funeral-in-guwahati-listed-as-fourth-biggest-gathering-enters-limca-book-of-records-101758541214756.html | title=Zubeen Garg fans queue up in thousands for last glimpse of their idol | publisher=Hindustan Times | date=Updated on: Sept 23, 2025 08:06 am IST | accessdate=24 September 2025 | author=HT NEWS DESK}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;MC&quot;&gt;{{cite web | url=https://www.moneycontrol.com/entertainment/zubeen-garg-s-funeral-becomes-forth-biggest-gathering-enters-limca-book-of-records-article-13565844.html | title=Zubeen Garg’s funeral becomes fourth biggest gathering, enters Limca Book of Records | publisher=Money Control | date=September 22, 2025 15:00 IST | accessdate=24 September 2025 | author=MONEY CONTROL}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;News Arena&quot;&gt;{{cite web | url=https://newsarenaindia.com/nation/zubeen-s-funeral-ranked-4th-largest-global-gathering/57172 | title=Zubeen’s funeral ranked 4th largest global gathering | publisher=News Arena India | date=September 22, 2025, 02:49 PM | accessdate=24 September 2025}}&lt;/ref&gt;
===তদন্ত===
ছিংগাপুৰ কৰ্তৃপক্ষই প্ৰদান কৰা মৃত্যুৰ প্ৰমাণ-পত্ৰত জুবিন গাৰ্গৰ মৃত্যুৰ কাৰণ ডুব যোৱা বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে।&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Zubeen Garg's cause of death revealed: Death certificate states singer died due to drowning |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/zubeen-gargs-cause-of-death-revealed-death-certificate-states-singer-died-due-to-drowning/articleshow/124030064.cms |work=The Times of India |date=20 September 2025 |access-date=22 September 2025}}&lt;/ref&gt; গাৰ্গৰ মেনেজাৰ আৰু ফেষ্টিভেল আয়োজকৰ বিৰুদ্ধে গাফিলতি আৰু সুৰক্ষা ব্যৱস্থাৰ অভাৱৰ অভিযোগত কেইবাখনো এজাহাৰ দাখিল কৰা হৈছিল, য'ত গাৰ্গে লাইফ জেকেট পিন্ধিবলৈ অস্বীকাৰ কৰা বুলিও বাতৰি প্ৰকাশ পাইছিল।&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Zubeen Garg death: Assam Police file FIR against event organiser, controversy angle to be probed |url=https://www.hindustantimes.com/india-news/zubeen-garg-death-assam-police-file-fir-against-event-organiser-controversy-angle-to-be-probed-101758350955318.html|work=Hindustan Times |date=21 September 2025 |access-date=22 September 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |title=No life jacket? Controversy angle under scanner in Zubeen Garg death probe so far |url=https://www.hindustantimes.com/india-news/no-life-jacket-controversy-angle-under-scanner-zubeen-garg-death-probe-so-far-101758362390294.html|work=Hindustan Times |date=21 September 2025 |access-date=22 September 2025}}&lt;/ref&gt; পিছলৈ তেওঁৰ পত্নীয়ে তেওঁৰ মেনেজাৰৰ বিৰুদ্ধে গোচৰ প্ৰত্যাহাৰ কৰাৰ বাবে আবেদন জনায়।&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Withdraw FIRs against Siddhartha, says Garima |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/guwahati/withdraw-firs-against-siddhartha-says-garima/articleshow/124019732.cms |work=The Times of India |date=21 September 2025 |access-date=22 September 2025}}&lt;/ref&gt; কিন্তু পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁ মেইলযোগে চিআইডিৰ ওচৰত এজাহাৰ দাখিল কৰে। এই এজাহাৰত তেওঁ সিদ্ধাৰ্থ শৰ্মা, [[শ্যামকানু মহন্ত|শ্যামকানু মহন্তকে]] সাঙুৰি ছিংগাপুৰত জুবিন গাৰ্গৰ কাষত উপস্থিত থকাসকলৰ বিৰুদ্ধে গোচৰ তঁৰে। &lt;ref name=&quot;Garima&quot;&gt;{{cite news | url=https://www.patrika.com/en/national-news/wife-of-zubeen-garg-garima-garg-saikia-files-fir-against-all-accused-in-suspected-death-case-in-singapore-19981524 | title=Wife of Zubeen Garg, Garima Saikia Garg, files FIR against all accused in suspected death case in Singapore | date=Sep 28, 2025 | agency=Patrika | accessdate=3 October 2025}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;Garima1&quot;&gt;{{cite news | url=https://thelogicalindian.com/zubeen-gargs-wife-files-cid-complaint-names-manager-organiser-in-probe-demand-over-singers-death/ | title=Zubeen Garg’s Wife Files CID Complaint, Names Manager, Organiser in Probe Demand Over Singer’s Death | date=Sep 29, 2025 | agency=The logical Indian| accessdate=3 October 2025}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;Garima2&quot;&gt;{{cite news | url=https://www.asomiyapratidin.in/homepage/garima-saikia-garg-fir-cid-10508796 | title=কাৰ কাৰ বিৰুদ্ধে এজাহাৰ দাখিল কৰিলে গৰিমা শইকীয়া গাৰ্গে?| date=Sep 27, 2025 | agency=অসমীয়া প্ৰতিদিন| accessdate=3 October 2025}}&lt;/ref&gt;

জনসাধাৰণৰ দাবীৰ পাছত অসম চৰকাৰে গাৰ্গৰ পৰিয়ালৰ সদস্যৰ সন্মতি সাপেক্ষে [[গুৱাহাটী চিকিৎসা মহাবিদ্যালয় চিকিৎসালয়|গুৱাহাটী চিকিৎসা মহাবিদ্যালয় চিকিৎসালয়]]ত দ্বিতীয়বাৰৰ বাবে মৰণোত্তৰ পৰীক্ষাৰ নিৰ্দেশ দিয়ে।&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Kalita |first=Kangkan |title=Second post-mortem on Garg on Tuesday after demands from people, says Assam CM Himanta Biswa Sarma |url=https://www.indiatoday.in/entertainment/story/second-post-mortem-on-zubeen-garg-on-tuesday-after-demands-from-people-says-assam-cm-himanta-biswa-sarma-2791537-2025-09-22|work=[[India Today]] |date=22 September 2025 |access-date=22 September 2025}}&lt;/ref&gt;২৩ ছেপ্টেম্বৰৰ পুৱাৰ ভাগত তেওঁৰ মৰণোত্তৰ পৰীক্ষা সম্পন্ন হয়।&lt;ref name=&quot;autopsy2&quot;&gt;{{cite web |last= |first= |title=Zubeen Garg’s Second Post-Mortem Completed in Guwahati Ahead of Final Rites |url=https://www.ndtv.com/entertainment/zubeen-gargs-second-post-mortem-completed-in-guwahati-ahead-of-final-rites-9326201 |website=NDTV |publisher=NDTV |date=2025-09-23 |access-date=2025-10-12}}&lt;/ref&gt;

জনতাৰ দাবী আৰু অসমীয়া শিল্পীৰ হেঁচাত তদন্তৰ বাবে এটা বিশেষ তদন্তকাৰী দল (SIT) গঠন কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Purkayastha |first1=Biswa Kalyan |title=Assam: SIT formed to probe Zubeen Garg's death; Congress demands CBI inquiry |url=https://www.hindustantimes.com/india-news/assam-sit-formed-to-probe-zubeen-garg-s-death-congress-demands-cbi-inquiry-101758724645343.html |access-date=25 September 2025 |work=[[Hindustan Times]] |date=24 September 2025 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Karmakar |first1=Sumir |title=Assam Police form SIT to probe Zubeen Garg's death following suspicion of foul play |url=https://www.deccanherald.com/india/assam/assam-police-form-sit-to-probe-zubeen-gargs-death-following-suspicion-of-foul-play-3741754 |access-date=25 September 2025 |work=[[Deccan Herald]] |date=24 September 2025 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Son |first1=Mallika |title=Assam CM Himanta Sarma Orders SIT Probe Into Singer Zubeen Garg's Death |url=https://www.news18.com/india/assam-cm-himanta-sarma-orders-sit-probe-into-singer-zubeen-gargs-death-ws-l-9594331.html |access-date=25 September 2025 |work=[[CNN-News18|News18]] |date=24 September 2025 |language=en}}&lt;/ref&gt; এছ আই টি-ৰ নেতৃত্বত আছিল চিআইডি-ৰ বিশেষ ডিজিপি, আইপিএছ এম পি গুপ্তা আৰু আন ৯জন আৰক্ষী বিষয়া।&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Varma |first1=Ananya |title=Assam Police Form 10-Member SIT To Probe 'Suspicious' Demise Of Zubeen Garg |url=https://www.timesnownews.com/india/assam-police-form-10-member-sit-to-probe-suspicious-demise-of-zubeen-garg-article-152888057 |access-date=25 September 2025 |work=[[Times Now]] |date=24 September 2025 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |title=Following CM's order Assam DGP forms10-member SIT to probe into Zubeen Garg's death- The Week |url=https://www.theweek.in/wire-updates/national/2025/09/24/cal55-as-zubeen-ld-sit.html |access-date=25 September 2025 |work=[[The Week (Indian magazine)|The Week]] |agency=[[Press Trust of India|PTI]] |date=24 September 2025}}&lt;/ref&gt;

এছআইটি-ৰ সহায়ৰ পাছত চিআইডি-এ গাৰ্গৰ সন্দেহজনক মৃত্যুৰ সৈতে জড়িত ভাৰতীয় ন্যায় সংহিতাৰ ধাৰা ৬১(২), ১০৫, আৰু ১০৬(১)ৰ অধীনত এটা গোচৰ (২০২৫ চনৰ ১৮ নং গোচৰ) পঞ্জীয়ন কৰে।&lt;ref&gt;{{cite news |title=SIT, CID raids organiser's home amid probe into singer Zubeen Garg's demise |url=https://www.hindustantimes.com/india-news/sit-cid-raids-organiser-shyamkanu-mahantas-home-amid-probe-into-singer-zubeen-gargs-demise-101758894850541.html |access-date=26 September 2025 |work=[[Hindustan Times]] |agency=[[Asian News International|ANI]] |date=26 September 2025 |language=en}}&lt;/ref&gt; ফেষ্টিভেলৰ আয়োজক শ্যামকানু মহন্ত আৰু গাৰ্গৰ পৰিচালক সিদ্ধাৰ্থ শৰ্মাৰ বাসগৃহত অভিযান চলোৱা হয় আৰু এই সময়ত ইলেক্ট্ৰনিক ৰেকৰ্ড আৰু নথি-পত্ৰ জব্দ কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Maheshwari |first1=Khushi |title=Zubeen Garg Death: SIT Team Raids Houses Of Festival Organiser, His Manager |url=https://www.ndtvprofit.com/nation/zubeen-garg-death-sit-team-raids-houses-of-festival-organiser-his-manager |access-date=26 September 2025 |work=[[NDTV]] |date=25 September 2025 |language=en }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |title=Assam: SIT raids homes of singer Zubeen Garg’s manager, event organiser |url=https://scroll.in/latest/1087010/assam-sit-raids-homes-of-singer-zubeen-gargs-manager-event-organiser |access-date=26 September 2025 |work=[[Scroll.in]] |date=26 September 2025 |language=en}}&lt;/ref&gt; ছিংগাপুৰত ডাইভিঙৰ সময়ত গাৰ্গৰ লগত যোৱা শেখৰ জ্যোতি গোস্বামীকো এছআইটি-এ জেৰা কৰি আটক কৰি ৰাখিছিল।&lt;ref&gt;{{cite news |title=Musician Shekharjyoti Goswami Arrested in Zubeen Garg Death Probe |url=https://www.sentinelassam.com/topheadlines/breaking-shekharjyoti-goswami-arrested-by-sit-in-zubeen-garg-death-case |work=The Sentinel Assam |date=25 September 2025 |access-date=26 September 2025}}&lt;/ref&gt; অসমৰ মুখ্যমন্ত্ৰী হিমন্ত বিশ্ব শৰ্মাই মন্তব্য কৰিছিল যে যদি এছআইটি-এ নিৰ্ণায়ক ফলাফল নিদিয়ে তেন্তে গোচৰটো কেন্দ্ৰীয় তদন্তকাৰী সংস্থাক (চিবিআই)ক গতাই দিয়া হ’ব।&lt;ref&gt;{{cite news |title=SIT questions musician in Zubeen Garg death case; CM warns probe may go to CBI if no results |url=https://m.economictimes.com/news/india/sit-questions-musician-in-zubeen-garg-death-case-cm-himanta-biswa-sarma-warns-probe-may-go-to-cbi-if-no-results/articleshow/124118501.cms |work=The Economic Times |date=23 September 2025 |access-date=26 September 2025}}&lt;/ref&gt; জনতাৰ ক্ষোভৰ সাক্ষী হৈ সদৌ অসম অধিবক্তা সন্থাই তেওঁলোকৰ সদস্যসকলক গাৰ্গৰ মৃত্যুৰ গোচৰত অভিযুক্ত ব্যক্তিসকলক প্ৰতিনিধিত্ব নকৰিবলৈ আহ্বান জনায়।&lt;ref&gt;{{cite news |title=Lawyers urged not to represent accused in Zubeen Garg death case |url=https://www.thehindu.com/news/national/assam/lawyers-urged-not-to-represent-accused-in-zubeen-garg-death-case/article70098339.ece |access-date=27 September 2025 |work=[[The Hindu]] |date=26 September 2025 |language=en-IN}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |title=Zubeen Garg’s death: Assam lawyers’ association urged not to represent accused; CID issues notices to witnesses |url=https://www.newindianexpress.com/nation/2025/Sep/26/zubeen-gargs-death-assam-lawyers-association-urged-not-to-represent-accused-cid-issues-notices-to-witnesses |access-date=27 September 2025 |work=[[The New Indian Express]] |date=26 September 2025 |language=en}}&lt;/ref&gt;

তেওঁৰ মৃত্যুৰ পৰিস্থিতিৰ তদন্তৰ ফলত ২০২৫ চনৰ ১ অক্টোবৰত ইভেণ্টৰ আয়োজক শ্যামকানু মহন্ত আৰু মেনেজাৰ সিদ্ধাৰ্থ শৰ্মাক গ্ৰেপ্তাৰ কৰা হয়।&lt;ref name=&quot;PratidinTime2025&quot;&gt;{{cite web | title=BREAKING: Shyamkanu Mahanta, Siddharth Sharma Arrested, Brought To Guwahati | website=Pratidin Time | date=1 October 2025 | url=https://www.pratidintime.com/guwahati-news-breaking-latest/breaking-shyamkanu-mahanta-siddharth-sharma-arrested-brought-to-guwahati-10518028 | access-date=1 October 2025}}&lt;/ref&gt; ২ অক্টোবৰ তাৰিখে শ্যামকানু মহন্ত, সিদ্ধাৰ্থ শৰ্মাৰ বিৰুদ্ধে চিআইডি-এ ভাৰতীয় ন্যায় সংহিতাৰ অধীনত ১০৩ ধাৰা আৰোপ কৰে। এইটো ধাৰা পৰিকল্পিত হত্যাৰ লগত জড়িত।&lt;ref&gt;{{cite news |title=Murder charges added against Shyamkanu Mahanta &amp; Siddharth sharma in Zubeen Garg Death Case |url=https://www.guwahatiplus.com/assam/murder-charges-added-against-shyamkanu-mahanta-siddharth-sharma-in-zubeen-garg-death-case |access-date=3 October 2025 |work= The Guwahati Plus |date=2 October 2025 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |title=Section 103 of BNS slapped on accused in Zubeen’s death case|url=https://www.sentinelassam.com/topheadlines/assam-section-103-of-bns-slapped-on-accused-in-zubeens-death-case |access-date=3 October 2025 |work= The Sentinal |date=2 October 2025 |language=en}}&lt;/ref&gt;

২ অক্টোবৰতে ছিংগাপুৰৰ ঘটনাস্থলীত উপস্থিত থকা শেখৰ জ্যোতি গোস্বামী আৰু কণ্ঠশিল্পী অমৃতপ্ৰভা মহন্তক গ্ৰেপ্তাৰ কৰা হয়। বিশেষ তদন্তকাৰী দলৰ সূত্ৰৰ মতে, শেখৰ জ্যোতি গোস্বামীক ইতিমধ্যে ভাইৰেল হৈ পৰা ভিডিঅ’টোত গাৰ্গৰ অতি ওচৰত সাঁতুৰি থকা দেখা গৈছিল আৰু অমৃতপ্ৰভা মহন্তই সমগ্ৰ কাণ্ডটো নিজৰ চেলফোনত ৰেকৰ্ড কৰিছিল। দুয়োকে বিগত ৬ দিন ধৰি জেৰা কৰা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;NDTV&quot;&gt;{{cite news | url=https://www.ndtv.com/india-news/shekhar-jyoti-goswami-amritprava-mahanta-bandmate-co-singer-arrested-in-zubeen-garg-death-case-total-now-4-sources-9386048 | title=Bandmate, Co-Singer Arrested In Zubeen Garg Death Case, Total Now 4: Sources | work=NDTV | date=Oct 03, 2025 06:52 am IST | agency=NDTV | accessdate=3 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Northeast&quot;&gt;{{cite news | url=https://northeasttoday.in/northeast/assam/zubeen-garg-death-case-cid-arrests-musicians-shekhar-goswami-and-amritprava-mahanta/ | title=Zubeen Garg Death Case: CID Arrests Musicians Shekhar Goswami And Amritprava Mahanta | work=Northeast | date=3rd October 2025 | agency=North East Today | accessdate=3 October 2025 }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

==উত্তৰাধিকাৰ==
জুবিন গাৰ্গক উদ্‌যাপন কৰিবলৈ ২০২২ চনৰ ২ ডিচেম্বৰত [[ডিগবৈ|ডিগবৈত]] নাজিৰাটিং তামোলী পৰ্যটন মহোৎসৱৰ সময়ত গায়কজনৰ বাবে নিৰ্মাণ কৰা ২০ ফুট উচ্চতাৰ এটা মূৰ্তি উন্মোচন কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=3 January 2023 |title=Zubeen Garg's Statue Unveiled in Digboi |url=https://www.sentinelassam.com/north-east-india-news/assam-news/zubeen-gargs-statue-unveiled-in-digboi-631273 |access-date=8 January 2023 |website=www.sentinelassam.com |language=en}}&lt;/ref&gt; টেঙাপানীৰ গাঁওবাসীয়ে ন দিহিং নদীৰ সিপাৰে নিৰ্মাণ কৰা আৰু জুবিন গাৰ্গৰ নামেৰে নামকৰণ কৰা এখন বাঁহৰ দলং টেঙাপানী-থেপাবাৰীত গায়কজনে ২০২০ চনৰ ২৯ ফেব্ৰুৱাৰীত উদ্বোধন কৰে।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=20 February 2020 |title='Zubeen Garg Bridge' in Kakopathar to be inaugurated by the star himself on 29 Feb |url=https://newslivetv.com/zubeen-garg-bridge-in-kakopathar-to-be-inaugurated-by-the-star-himself-on-29-feb/ |access-date=8 January 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Ojha |first1=Manoj Kumar |date=29 May 2020 |title=Zubeen Garg to open namesake bridge in Assam |url=https://www.telegraphindia.com/states/zubeen-garg-to-open-namesake-bridge-in-assam/cid/1749568 |work=The Telegraph |access-date=27 April 2024}}&lt;/ref&gt;
তেওঁৰ পিতৃৰ নাম আছিল কপিল বৰঠাকুৰ।কপিল বৰঠাকুৰে পুত্ৰ জুবিন গাৰ্গৰ আত্মজীৱনী লিখি উলিয়ায়।

===সাংস্কৃতিক গুৰুত্ব===
জুবিন গাৰ্গৰ কৰ্মৰাজি সংৰক্ষণৰ বাবে অনুৰাগী আৰু সংৰক্ষণকাৰীয়ে একাধিক প্ৰচেষ্টা হাতত লৈছে। গুৱাহাটীৰ হাতীগাঁৱৰ বিশাল কলিতাই তেওঁৰ অনুৰাগী আৰু সাংস্কৃতিক প্ৰভাৱৰ পৰিসৰৰ ওপৰত আলোকপাত কৰি ''চান্দনী ৰাত'' এলবামৰ স্বাক্ষৰিত কপিকে ধৰি গাৰ্গৰ ৰেকৰ্ডিঙৰ ৩৩ হাজাৰৰো অধিক কেছেট আৰু চিডি সংকলন কৰা বুলি জানিব পৰা গৈছে। ভৌতিক সংগ্ৰহৰ উপৰি তেওঁৰ সংগীতৰ অৱদানসমূহ ভৱিষ্যত প্ৰজন্মৰ বাবে সংৰক্ষণ আৰু সুলভ কৰিবলৈ প্ৰায় ৩৫,০০০ গীত থকা এটা ডিজিটেল আৰ্কাইভ সৃষ্টি কৰা হৈছে।&lt;ref&gt;{{Cite news |title=35,000-song archive vows to keep Zubeen's voice alive |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/guwahati/35000-songs-archive-vows-to-keep-zubeens-voice-alive/articleshow/124019744.cms|work=The Times of India |access-date=23 September 2025}}&lt;/ref&gt;

==জুবিন গাৰ্গ সম্পৰ্কত বিভিন্নজন==
অসমৰ বিশিষ্ট লেখক-সাহিত্যিক ড॰ [[নগেন শইকীয়া|নগেন শইকীয়া]]ই&lt;ref name=&quot;নি১&quot;&gt;{{cite news | url=https://niyomiyabarta.com/epaper/20092025/index.php | title=আজিৰ দিনটো শোক দিৱ হিচাপে গণ্য কৰিব লাগে | date=২০ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৫ | agency=নিয়মীয়া বাৰ্তা | accessdate=23 September 2025 | author=[[নগেন শইকীয়া|শইকীয়া, নগেন]] | location=গুৱাহাটী | pages=১,১৩ }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; জুবিন গাৰ্গ সন্দৰ্ভত মন্তব্য কৰে—
&lt;blockquote&gt;মই দেখিছোঁ জুবিনৰ কণ্ঠত এনে এক সুৰৰ যাদু আছে, যি মানুহক, শ্ৰোতাক সহজেই আকৰ্ষণ কৰিব পাৰে &lt;/blockquote&gt;

অসমৰ কবি-সাহিত্যিক-গীতিকাৰ [[হীৰেন ভট্টাচাৰ্য]]ই জুবিন গাৰ্গৰ জনপ্ৰিয়তা সম্পৰ্কে কৈছে&lt;ref&gt;{{cite book | title=জুবিন গাৰ্গ জীৱনৰপৰা গানলৈ | publisher=চন্দ্ৰ প্ৰকাশ | author=ভট্টাচাৰ্য, হীৰেন, অনুলেখন : মণ্টু শইকীয়া | authorlink=জুবিন অসমীয়া সংগীতৰ ক্ষেত্ৰত এক জোকাৰণি | year=জানুৱাৰী, ২০০৯ | location=গুৱাহাটী | pages=১,২}}&lt;/ref&gt;—

&lt;blockquote&gt;জুবিন সঁচাই আচৰিত। ইমান কম বয়সতে, ইমান সোনকালে জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰা দেখি আচৰিত হওঁ। জুবিন কোনো ৰেডিঅ’ৰ শিল্পী নহয়। দূৰদৰ্শনৰ শিল্পী নহয় বা তেনেধৰণৰ কোনো বেকগ্ৰাউণ্ডো নাই। জুবিনে যোগ্যতাৰ ভিত্তিত জনপ্ৰিয়তা পাইছে নিঃসন্দেহে। &lt;/blockquote&gt;

[[ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা]] বিজয়ী অসমৰ চলচ্চিত্ৰ সমালোচক [[উৎপল দত্ত (লেখক)|উৎপল দত্ত]]ই কৈছে—&lt;blockquote&gt;
দৰ্শক আৰু সাধাৰণ মানুহক আকৰ্ষণ কৰিব পৰা যি ক্ষমতা, গীতৰ বজাৰত গীত বিক্ৰীৰ যি নিশ্চয়তা প্ৰদান, তেওঁৰ সৃষ্টিৰ পোহৰৰ প্ৰতিফলনত জিলিকি উঠাৰ যি হেঁপাহ, সেইবোৰেই তেওঁৰ নক্ষত্ৰ-স্থান স্থিৰ কৰি ৰাখিছে। সমগ্ৰ অসমৰ বিশালসংখ্যক গুণমুগ্ধৰ স্বাৰ্থহীন ভালপোৱাৰ অধিকাৰী হৈছিল জুবিন।&lt;ref name=&quot;নি&quot;&gt;{{cite news | url=https://niyomiyabarta.com/epaper/22092025/page7.php | title=অসমৰ বিনোদন জগতৰ অতুলনীয় নক্ষত্ৰ-জুবিন গাৰ্গ | date=২২ ছেপ্টেম্বৰ ২০১৯ | agency=নিয়মীয়া বাৰ্তা | accessdate=22 September 2025 | author=দত্ত, উৎপল | location=গুৱাহাটী | pages=৭ }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;/blockquote&gt;

জুবিন গাৰ্গ সম্পৰ্কত [[ভূপেন হাজৰিকা|ভূপেন হাজৰিকাৰ]] মন্তব্য: &lt;blockquote&gt;জুবিন বৰ 'টেলেণ্টেড' ল'ৰা। মই ভাবোঁ সি খুব অধ্যয়ন কৰে। জুবিনে নিজক আৰু শ্ৰোতাক ভালদৰে জানে, সেই কাৰণে ইমান জনপ্ৰিয়তা আৰু তেওঁ সৃষ্টিৰ প্ৰতি শ্ৰোতাৰ ইমান আগ্ৰহ।&lt;/blockquote&gt;

==জুবিন গাৰ্গৰ প্ৰিয়==
*প্ৰিয় ব্যক্তিত্ব: কলাগুৰু [[বিষ্ণুপ্ৰসাদ ৰাভা]] 
*চে গুৱেভাৰা
*প্ৰিয় ব্যক্তি: অভিনেতা [[চাৰ্লি চেপলিন]] 
*প্ৰিয় গ্ৰন্থ: 'My Autobiography' (Charlie Chaplin) 
*প্ৰিয় অভিনেতা: মাৰ্লন ব্ৰেণ্ডো 
*প্ৰিয় চলচ্চিত্ৰ: 'Citizen Kane' আৰু 'The Bicycle Thief 
*ৰ'ল মডেল: ন্যাপোলিঅ' বোনাপাৰ্ট

==আৰু চাওক==
* [[জুবিন গাৰ্গে ৰেকৰ্ডিং কৰা গীতৰ তালিকা]]
* [[জুবিন|জুবিন শব্দৰ অৰ্থ]]
* [[হাচটেগ জাষ্টিচ ফ'ৰ জুবিন গাৰ্গ]]

==তথ্য সংগ্ৰহ==
{{Reflist|2}}

==গ্ৰন্থসূচী==
* '''পিতৃৰ দৃষ্টিত জুবিন''', কপিল ঠাকুৰ, চন্দ্ৰ প্ৰকাশ, ২০১১ 
* '''জুবিন গাৰ্গ: জীৱনৰপৰা গানলৈ''', মণ্টু শইকীয়া সম্পাদিত, চন্দ্ৰ প্ৰকাশ, ২০০৯

==বাহ্যিক সংযোগ==
* [https://geetsankalan.com/singers/zubeen-garg গীত সংকলন ৱেবচাইটত জুবিন গাৰ্গৰ গীত]
{{Commons category|Zubeen Garg|জুবিন গাৰ্গ}}
{{Wikiquote}}
* {{Facebook|ZUBEENsOFFICIAL}}
* {{Twitter|zubeengarg1}}
* {{Instagram|zubeen.garg}}
* {{IMDb name|0958276}}
* [https://zubeenda.online/ জুবিনদা.অনলাইন]
* [https://zubeengarg.com/ জুবিনগাৰ্গ.কম]
* [https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.452684/mode/1up জুবিনৰ গাৰ্গ — জীৱনৰ পৰা গানলৈ, মণ্টু শইকীয়া সম্পাদিত, চন্দ্ৰ প্ৰকাশ]

{{জুবিন গাৰ্গ}}
{{অসমীয়া চলচ্চিত্ৰ}}
{{অসমৰ প্ৰসিদ্ধ ব্যক্তি}}
[[শ্ৰেণী:অসমৰ ব্যক্তি]]
[[শ্ৰেণী:জুবিন গাৰ্গ|*]]
[[শ্ৰেণী:অসমৰ কণ্ঠশিল্পী]]
[[শ্ৰেণী:হিন্দী চলচ্চিত্ৰৰ নেপথ্য কণ্ঠশিল্পী]]
[[শ্ৰেণী:অসমীয়া চলচ্চিত্ৰৰ নেপথ্য কণ্ঠশিল্পী]]
[[শ্ৰেণী:বঙালী চলচ্চিত্ৰৰ নেপথ্য কণ্ঠশিল্পী]]
[[শ্ৰেণী:অসমীয়া চলচ্চিত্ৰৰ সংগীত পৰিচালক]]
[[শ্ৰেণী:অসমীয়া অভিনেতা]]
[[শ্ৰেণী:অসমৰ চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক]]
[[শ্ৰেণী:অসমীয়া ভাষাৰ চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক]]
[[ শ্ৰেণী:অসমীয়া ভাষাৰ গীতিকাৰ]]
[[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ সংগীতকাৰ]]
[[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]]
[[শ্ৰেণী:সমাজকৰ্মী]]
[[শ্ৰেণী:সমাজহিতৈষী]]
[[শ্ৰেণী:চলচ্চিত্ৰ প্ৰযোজক]]
[[শ্ৰেণী:চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক]]
[[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক]]
[[শ্ৰেণী:কবি]]
[[শ্ৰেণী:চিত্ৰনাট্য লেখক]]
[[শ্ৰেণী:সুৰকাৰ]]
[[শ্ৰেণী:গীতিকাৰ]]
[[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় গীতিকাৰ]]
[[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় সুৰকাৰ]]
[[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় কণ্ঠশিল্পী]]
[[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় সংগীত পৰিচালক]]
[[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় সংগীতজ্ঞ]]
[[শ্ৰেণী:বাদ্যযন্ত্ৰী]]
[[শ্ৰেণী:ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা (ভাৰত) বিজয়ী]]
[[শ্ৰেণী:অসমীয়া কবি]]
[[শ্ৰেণী:কণ্ঠশিল্পী]]</text>
      <sha1>46yaxhuec38kdjwn4iwg6veudsar045</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>607172</id>
      <parentid>607171</parentid>
      <timestamp>2026-05-18T20:15:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>90svintagecassettecd</username>
        <id>49708</id>
      </contributor>
      <comment>/* ১৯৯৫-১৯৯৭: বলীউড কণ্ঠশিল্পী কেৰিয়াৰ আৰম্ভ কৰিবলৈ মুম্বাইলৈ স্থানান্তৰিত হোৱা */</comment>
      <origin>607172</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="167256" sha1="52d9ud2ypeulg89q08iv1zxclshlqrk" xml:space="preserve">{{নিৰ্বাচিত প্ৰবন্ধ}}
{{Infobox musical artist
| bgcolour = lightgray 
| name = জুবিন গাৰ্গ
| image = File:Zubin Garg Live performance (cropped).jpg
| caption = ২০২৫ চনত জুবিন গাৰ্গ 
| image_size = 300px
| birth_date = {{Birth date|1972|11|18}}
| background = solo_singer
| birth_name = জুবিন বৰঠাকুৰ
| alias = {{hlist|গ’ল্ডী&lt;ref&gt;{{cite web|last=Goswami|first=Darshana|title=The wonder boy called Goldie|website=Thumbprint NE|date=2025-09-22|url=https://thumbprintmag.in/single_post.php?id=the-wonder-boy-called-goldie|access-date=2025-09-22}}{{Dead link|date=December 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;|অসমৰ হাৰ্টথ্ৰব|লুইতকণ্ঠ|হামিং সম্ৰাট|জুবিনদা|হিয়াৰ আমঠু&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Baruah |first1=Sukrita |date=19 September 2025 |title=Zubeen da, voice of a generation, who listened to his own conscience|url=https://indianexpress.com/article/india/zubeen-da-voice-of-a-generation-who-listened-to-his-own-conscience-10259892/ |work=The Indian Express |access-date=20 September 2025}}&lt;/ref&gt;|সোণটি}}
| birth_place = [[তুৰা, মেঘালয়|তুৰা]], [[মেঘালয়]], [[ভাৰত]] {{flagicon|IND}}
| death_date = {{Death date and age|2025|09|19|1972|11|18}}
| death_place=[[Singapore General Hospital|ছিংগাপুৰ জেনেৰেল হস্পিটেল]], [[বুকিত মেৰাহ]], [[ছিংগাপুৰৰ কেন্দ্ৰীয় এলেকা]] {{flagicon|Singapore}}&lt;ref&gt;{{cite web|title=Singer Zubeen Garg died in Singapore while swimming, not during scuba diving: report|website=The Hindu|date=2 Oct 2025|url=https://www.thehindu.com/news/national/singer-zubeen-garg-died-in-singapore-while-swimming-not-during-scuba-diving-report/article70117336.ece/|access-date=5 Oct 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |title=Zubeen Garg is No More – Pratidin Time |url=https://www.pratidintime.com/latest-assam-news-breaking-news-assam/zubeen-garg-is-no-more-10479313 | access-date=19 September 2025 |work=Pratidin Time |date=19 September 2025 |language=en}}&lt;/ref&gt;
| death_cause =
| genre = {{hlist|[[অসমীয়া লোকগীত]]|[[ৰক সংগীত]]|[[বিহুগীত|বিহু]]|[[চলচ্চিত্ৰ]] [[সংগীত]]|[[অসমীয়া গীতি সাহিত্য]]|[[ভাৰতীয় লোক-সংগীত]]}}
| occupation = {{hlist|কণ্ঠশিল্পী|নেপথ্য গায়ক|সংগীত পৰিচালক|সুৰকাৰ|গীতিকাৰ|সংগীত ব্যৱস্থাপক|চলচ্চিত্ৰ অভিনেতা|পৰিচালক|প্ৰযোজক|বাদ্যযন্ত্ৰী|কবি|সমাজকৰ্মী|অভিনেতা}}
| instrument = {{hlist|কীব’ৰ্ড|গীটাৰ|তবলা|মেণ্ড’লিন|দগৰ|পাৰকিউছন|আদি}}
| nationality = {{flagicon|IND}} ভাৰতীয়
| Ethnicity = [[অসমীয়া]]
| label = {{hlist|এন.কে. প্ৰডাকশ্যন|ছ’নী মিউজিক|মেগনাছাউণ্ড ৰেকৰ্ড্‌ছ|ইউনিভাৰ্ছেল মিউজিক গ্ৰুপ|টাইম্‌ছ মিউজিক|টি-ছিৰীজ|জী মিউজিক কোম্পানী|ইৰʼছ নাও|সাৰেগামা|এছ.ভি.এফ.|সুৰিন্দৰ ফিল্ম্‌ছ|ইস্কে মুভীজ|ইক’ মিউজিক|ধ্বনি ৰেকৰ্ড্‌ছ|জুবিন গাৰ্গ মিউজিক|আপোন ৰেকৰ্ড্‌ছ|এ.চি. মাল্টিমিডিয়া|জলীউড নাও মিউজিক}}
| years_active = ১৯৯২ - ২০২৫
| spouse = গৰিমা শইকীয়া গাৰ্গ
| website =
|Birth_name=জুবিন বৰঠাকুৰ|Work=[[জুবিন গাৰ্গে ৰেকৰ্ডিং কৰা গীতৰ তালিকা]]}}
'''জুবিন গাৰ্গ'''  ({{Lang-en|[[:en:Zubeen Garg|Zubeen Garg]]}}; [[১৮ নৱেম্বৰ]], ১৯৭২ – [[১৯ ছেপ্টেম্বৰ]], [[২০২৫]]) [[অসম]], [[ভাৰত|ভাৰতৰ]] এগৰাকী প্ৰসিদ্ধ কণ্ঠশিল্পী। ইয়াৰ উপৰি তেওঁ এগৰাকী [[সংগীত]] পৰিচালক, গীতিকাৰ, সুৰকাৰ, [[অভিনেতা]], চলচ্চিত্ৰ প্ৰযোজক, [[চলচ্চিত্ৰ]] পৰিচালক, চিত্ৰনাট্যকাৰ, বাদ্যযন্ত্ৰী, [[কবি]] আৰু সমাজকৰ্মী।&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/bengali/movies/news/Zubeen-Garg-on-a-different-track/articleshow/7791874.cms|title=Zubeen Garg on a different track|last=Ganguly|first=Ruman|date=26 March 2011|work=[[Indiatimes]]|access-date=2 July 2012|archive-date=8 March 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130308021824/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-03-26/news-interviews/29191918_1_zubeen-garg-bengali-films-bengali-version|url-status=live}}&lt;/ref&gt; [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]], [[হিন্দী ভাষা|হিন্দী]], [[বাংলা ভাষা|বাংলা]], [[বড়ো ভাষা|বড়ো]], [[কোচ ৰাজবংশী ভাষা|কোচ-ৰাজবংশী]] ([[কামতাপুৰী ভাষা|কামতাপুৰী]]/[[গোৱালপাৰীয়া উপভাষা|গোৱালপাৰীয়া]]), [[অসমৰ চাহ জনগোষ্ঠী|চাহ বাগানীয়া]], [[হাজং ভাষা|হাজং]], [[মিচিং ভাষা|মিচিং]], [[কাৰ্বি ভাষা|কাৰ্বি]], [[গাৰো ভাষা|গাৰো]], [[ৰাভা ভাষা|ৰাভা]], [[পাতিৰাভা]], [[ডিমাচা ভাষা|ডিমাচা]], [[আহোম ভাষা|টাই-আহোম]], [[দেউৰী ভাষা|দেউৰী]], [[নেপালী ভাষা|নেপালী]], [[ভোজপুৰী ভাষা|ভোজপুৰী]], [[বিষ্ণুপ্ৰিয়া মণিপুৰী ভাষা|বিষ্ণুপ্ৰিয়া মণিপুৰী]], [[ককবৰক ভাষা|ককবৰক]], [[ওড়িয়া ভাষা|ওড়িয়া]], [[তামিল ভাষা|তামিল]], [[তেলুগু ভাষা|তেলুগু]], [[কন্নড় ভাষা|কন্নড়]], [[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]], [[আদি ভাষা|আদি]], [[গালো ভাষা|গালো]], [[তিৱা জনগোষ্ঠী|তিৱা]], [[নিচি ভাষা|নিচি]], [[মালয়ালম ভাষা|মালয়ালম]], [[মাৰাঠী ভাষা|মাৰাঠী]], [[সংস্কৃত]], [[সিন্ধী]], [[উৰ্দু]] ইত্যাদি বিভিন্ন [[ভাষা|ভাষাত]] তেওঁ‌ কণ্ঠদান কৰিছে।&lt;ref&gt;{{Cite news|title=Zubeen's arrived|url=https://www.dailypioneer.com/2013/sunday-edition/zubeens-arrived.html|access-date=10 January 2021|work=The Pioneer|language=en|date=26 May 2013|archive-date=4 April 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230404000432/https://www.dailypioneer.com/2013/sunday-edition/zubeens-arrived.html|url-status=live|archivedate=4 April 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230404000432/https://www.dailypioneer.com/2013/sunday-edition/zubeens-arrived.html|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Singer Zubeen Garg hospitalised after head injury |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/music/singer-zubeen-garg-hospitalised-in-assam-after-head-injury-8041184/ |work=The Indian Express |date=20 July 2022 |access-date=12 February 2023 |archive-date=27 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230327154132/https://indianexpress.com/article/entertainment/music/singer-zubeen-garg-hospitalised-in-assam-after-head-injury-8041184/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt; 

১৯৯২ চনত জুবিনৰ প্ৰথমটো এলবাম ''[[অনামিকা (শ্ৰব্য এলবাম)|অনামিকা]]'' মুক্তি পোৱাৰ&lt;ref name=&quot;futuresounds1&quot;&gt;{{cite web | url=http://www.futuresounds.in/store/anamika/ | title=About Zubeen's debut album Anamika at futuresounds.com | publisher=futuresounds.com | accessdate= 4 September 2015}}&lt;/ref&gt; লগে লগে পেছাদাৰী সংগীত জগতখনৰ সৈতে জুবিন জড়িত হৈ পৰে। 

[[বাংলা]] চলচ্চিত্ৰ ''শুধু তুমি''ৰ কাৰণে জুবিনে ২০০৫ চনত শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালকৰ বঁটা লাভ কৰিছিল। [[হিন্দী ভাষা|হিন্দী ভাষাৰ]] ''য়া আলি'' গীতটোৰ বাবে জুবিনে ২০০৬ চনত ''গ্ল’বেল ইণ্ডিয়ান ফিল্ম এৱাৰ্ড (GIFA)'' আৰু ''ষ্টাৰডাষ্ট এৱাৰ্ড''ত ''শ্ৰেষ্ঠ নেপথ্য কণ্ঠশিল্পী (পুৰুষ)'' বঁটা লাভ কৰিছিল। ইয়াৰ উপৰি ''Echoes of Silence'' (ইংৰাজী-খাচী) ছবিৰ বাবে ''শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালক'' হিচাপে তেওঁ [[ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা|ৰাষ্ট্ৰীয় বঁটা (ৰজত কমল)]] লাভ কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Assam shines with five honours at 71st National Film Awards |url=https://assamtribune.com/assam/assam-shines-with-five-honours-at-71st-national-film-awards-1587082 |website=The Assam Tribune |date=2 August 2025 |access-date=6 January 2025 |language=en}}&lt;/ref&gt; আধুনিক অসমীয়া সংগীতত নতুন মাত্ৰা প্ৰদান কৰাৰ বাবে ২০১৪ চনত জুবিন গাৰ্গলৈ [[ৰেনেছাঁ অসম বঁটা]] আগবঢ়োৱা হয়।&lt;ref name=&quot;amarasom&quot;&gt;{{cite web | title=জুবিন গাৰ্গলৈ ৰেনেছাঁ অসম বঁটা | publisher=[[আমাৰ অসম]] | date=১৩ মাৰ্চ ২০১৫ | accessdate=১৪ মাৰ্চ২০১৫}}&lt;/ref&gt; ২০২৪ চনৰ ২৭ মে’ত জুবিন গাৰ্গক [[মেঘালয়|মেঘালয়ৰ]] বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়ে সন্মানীয় ডক্টৰ অৱ লিটাৰেচাৰ (ডি.লিট) ডিগ্ৰী প্ৰদান কৰে। ২০২৫ চনত [[বেলতলা]] বহাগী উৎসৱ সমিতিয়ে তেওঁক জীৱনজোৰা সাধনাৰ [[ভূপেন হাজৰিকা|ড॰ ভূপেন হাজৰিকা]] বঁটা প্ৰদান কৰে। 

জুবিন গাৰ্গ বহুবাদ্যযন্ত্ৰী। তেওঁ বহুকেইবিধ বাদ্যযন্ত্ৰ বজাব জানিছিল। ইয়াৰ ভিতৰত আনন্দলহৰী, [[ঢোল]], [[দোতোৰা]], ড্ৰাম, [[গীটাৰ]], হাৰমনিকা, [[হাৰমনিয়াম]], মেণ্ড’লিন, কীব’ৰ্ড, [[তবলা]] আৰু একাধিক পাৰকিউছন বাদ্য অন্তৰ্ভুক্ত। অসমৰ সৰ্বাধিক পাৰিশ্ৰমিকপ্ৰাপ্ত কণ্ঠশিল্পীসকলৰ ভিতৰত তেওঁ অন্যতম।&lt;ref&gt;{{Cite web|date=16 April 2017|title=Barred from singing in Hindi, Assam singer leaves Bihu stage|url=https://indianexpress.com/article/cities/guwahati/zubeen-garg-noonmati-bihu-sanmilan-stopped-from-singing-hindi-song-assam-top-singer-quits-bihu-stage-with-an-abuse-4614435/|url-access=limited|access-date=19 December 2020|website=The Indian Express|language=en}}&lt;/ref&gt;

প্ৰায় ৩৩ বছৰজোৰা তেওঁৰ কেৰিয়াৰত জুবিন গাৰ্গে ৪০টা ভাষাত ৩৮,০০০তকৈও অধিক [[গীত]] বাণীবদ্ধ কৰিছে।&lt;ref&gt;{{cite news|title=Thousands of fans bid adieu to Zubeen at Guwahati stadium|url=https://www.thehindu.com/entertainment/music/singer-zubeen-gargs-body-arrives-at-guwahati-airport-thousands-gather-to-get-last-glimpse/article70076293.ece|access-date=23 September 2025|work=[[The Hindu]]|date=21 September 2025|language=en-IN}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Deb|first1=Abhijit|title=From 'Anamika' to 'Ya Ali': Zubeen Garg, a man of many emotions, bids farewell|url=https://www.thestatesman.com/entertainment/from-anamika-to-ya-ali-zubeen-garg-a-man-of-many-emotions-bids-farewell-1503488612.html|access-date=23 September 2025|work=[[The Statesman (India)|The Statesman]]|date=19 September 2025|language=en}}&lt;/ref&gt;

২০২৫ চনৰ ১৯ ছেপ্টেম্বৰ‌ত [[ছিংগাপুৰ|ছিংগাপুৰত]] জুবিন গাৰ্গৰ মৃত্যু হয়।

==বংশ আৰু পৰিয়াল==
১৯৭২ চনৰ ১৮ নৱেম্বৰত [[মেঘালয়|মেঘালয়ৰ]] [[তুৰা, মেঘালয়|তুৰাত]] জুবিন গাৰ্গৰ জন্ম হয়।&lt;ref name=&quot;Birthday&quot;&gt;{{cite news |last1=Borkotoky |first1=Tonmoy |title=Zubeen Garg turns 48; fans shower him with birthday wishes |url=https://www.newslivetv.com/assam/zubeen-garg-turns-48-fans-shower-him-with-birthday-wishes/ |access-date=20 November 2019 |work=News Live TV |date=18 November 2019 |archive-date=11 October 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201011231758/https://newslivetv.com/zubeen-garg-turns-48-fans-shower-him-with-birthday-wishes/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |title=Rockstar with a humane heart – Zubeen Garg turns 48 today – Sentinelassam |url=https://www.sentinelassam.com/north-east-india-news/assam-news/rockstar-with-a-humane-heart-zubeen-garg-turns-48-today-512140 |access-date=18 November 2020 |work=The Sentinel |date=18 November 2020 |language=en |archive-date=18 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201118051439/https://www.sentinelassam.com/north-east-india-news/assam-news/rockstar-with-a-humane-heart-zubeen-garg-turns-48-today-512140 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; জুবিনৰ পিতৃৰ নাম হৈছে মোহিনীমোহন বৰঠাকুৰ (ছদ্মনাম: কপিল ঠাকুৰ) আৰু মাতৃ স্বৰ্গীয় ইলি বৰঠাকুৰ (বিয়াৰ পূৰ্বে তেওঁ ইলি অধ্যাপক)।&lt;ref name=&quot;Apr2022&quot;&gt;{{cite news |last1=Parashar |first1=Utpal |date=29 July 2019 |title='These Brahmins should be killed,' says Assam singer Zubeen Garg; cases filed |url=https://www.hindustantimes.com/india-news/these-brahmins-should-be-killed-says-assam-singer-zubeen-garg-cases-filed/story-QgaKOmiMcqiCEhzOc8K29O.html |work=Hindustan Times |access-date=12 April 2022 |archive-date=15 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220115111218/https://www.hindustantimes.com/india-news/these-brahmins-should-be-killed-says-assam-singer-zubeen-garg-cases-filed/story-QgaKOmiMcqiCEhzOc8K29O.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Sharma |first1=Dristi |title=How Singer Zubeen Garg Got His Name |url=https://www.ndtv.com/entertainment/how-singer-zubeen-garg-got-his-name-9307155 |access-date=20 September 2025 |work=[[NDTV]] |date=19 September 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |title='Ya Ali' singer Zubeen Garg provided security after ULFA threat And First Hindi Song|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/entertainment-others/ya-ali-singer-zubeen-garg-provided-security-after-ulfa-threat/ |url-access=subscription |access-date=25 September 2025 |work=[[The Indian Express]] |date=22 April 2013 |language=en |archive-date=27 December 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241227233959/https://indianexpress.com/article/entertainment/entertainment-others/ya-ali-singer-zubeen-garg-provided-security-after-ulfa-threat/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Zubeen Garg Biography, Zubeen Garg Profile - entertainment.oneindia.in |url=http://entertainment.oneindia.in/celebs/zubeen-garg/biography.html |website=[[Oneindia]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130812032230/http://entertainment.oneindia.in/celebs/zubeen-garg/biography.html |access-date=25 September 2025 |archive-date=12 August 2013 |language=en |archivedate=12 August 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130812032230/http://entertainment.oneindia.in/celebs/zubeen-garg/biography.html |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |title=Why Jibon Borthakur Chose to Become Zubeen Garg |url=https://www.pratidintime.com/latest-assam-news-breaking-news-assam/why-zubeen-borthakur-chose-to-become-zubeen-garg-10481588 |access-date=25 September 2025 |work=[[Pratidin Time]] |date=20 September 2025 |language=en |archive-date=5 October 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251005162156/https://www.pratidintime.com/latest-assam-news-breaking-news-assam/why-zubeen-borthakur-chose-to-become-zubeen-garg-10481588 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; ইলি অধ্যাপকৰ ঘৰ যোৰহাটৰ পুলিবৰৰ ভাতেমৰা গাঁৱত আছিল। কপিল ঠাকুৰ ২৪ বছৰ বয়সত বিবাহপাশত আবদ্ধ হৈছিল আৰু বিয়াৰ পাছত কপিল ঠাকুৰৰ লগত থাকিবলৈ ইলি অধ্যাপক তুৰালৈ গৈছিল।&lt;ref name=&quot;পিতৃৰ দৃষ্টিত জুবিন (২)&quot;&gt;{{Cite book |last=ঠাকুৰ |first=কপিল |title=পিতৃৰ দৃষ্টিত জুবিন |publisher=চন্দ্ৰ প্ৰকাশ |year=২০১১ |page=২ |language=as}}&lt;/ref&gt; তুৰাৰ অসামৰিক চিকিৎসালয়তে তেওঁলোকৰ প্ৰথম সন্তান জুবিনৰ জন্ম হৈছিল।&lt;ref name=&quot;পিতৃৰ দৃষ্টিত জুবিন (৩)&quot;&gt;{{Cite book |last=ঠাকুৰ |first=কপিল |title=পিতৃৰ দৃষ্টিত জুবিন |publisher=চন্দ্ৰ প্ৰকাশ |year=২০১১ |page=৩ |language=as}}&lt;/ref&gt; জুবিনৰ প্ৰকৃত নাম জুবিন বৰঠাকুৰ। প্ৰসিদ্ধ গীতিকাৰ জুবিন মেহতাৰ নামত জুবিনৰ নাম ৰখা হৈছিল আৰু পাছত ''গাৰ্গ'' গোত্ৰ নামটো জুবিন গাৰ্গে প্ৰৱেশিকা পৰীক্ষাৰ সময়ত নিজেই সংযোজন কৰি ল'লে। সংগীত জগততো তেওঁ‌ জুবিন গাৰ্গৰূপে পৰিচিত হৈছিল। জুবিন গাৰ্গৰ প্ৰতিপালনত সহায় কৰিবলৈ তেওঁৰ মাহীয়েক কুনি গৈ তুৰাত কিছুদিন আছিল।&lt;ref name=&quot;পিতৃৰ দৃষ্টিত জুবিন (৩)&quot;/&gt; 

জুবিনৰ পিতৃ-পৰিয়াল মূলতে [[শিৱসাগৰ জিলা|শিৱসাগৰ জিলাৰ]] [[জাঁজী|জাঁজীৰ]] অন্তৰ্গত তামোলীছিগা গাঁৱৰ। পৰৱৰ্তী সময়ত শিক্ষা আৰু চাকৰিৰ সন্ধানত তেওঁলোকৰ পৰিয়ালটো যোৰহাট পাইছিলহি। যোৰহাটত তেওঁলোক ভাৰাঘৰত আছিল।&lt;ref&gt;{{Cite book |last=ঠাকুৰ |first=কপিল |title=পিতৃৰ দৃষ্টিত জুবিন |publisher=চন্দ্ৰ প্ৰকাশ |year=২০১১ |page=১ |language=as}}&lt;/ref&gt; প্ৰথমতে কপিল ঠাকুৰে চৰকাৰী কাৰ্যালয়ত কেৰাণীৰ চাকৰিত কৰিছিল আৰু পুৱা-গধূলি কেইটামান টিউচন কৰিছিল। কপিল ঠাকুৰে কলা শাখাত স্নাতক উত্তীৰ্ণ হৈছিল যদিও অৰ্থাভাৱত স্নাতকোত্তৰ সম্পূৰ্ণ কৰিব নোৱাৰিলে। কিন্তু তেওঁ কোনোপধ্যেই ভাই-ভনী আৰু নিজৰ শিক্ষা যতি পৰিবলৈ দিয়া নাছিল।&lt;ref name=&quot;পিতৃৰ দৃষ্টিত জুবিন (২)&quot;/&gt; চাকৰিৰ সন্ধান কৰি থাকোঁতেই তেওঁ তুৰাত বৰ্তমানতকৈ ভাল চাকৰি এটা পালে। আৰু তাতে ৪০ টকাত এটা ৰুম ভাৰালৈ লৈ থাকিবলৈ ল'লে। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁ অধিক পঢ়া-শুনা কৰি অসম লোকসেৱা আয়োগৰ পৰীক্ষাত অৱতীৰ্ণ হয় আৰু সেইসূত্ৰে শ্ৰম বিভাগত নিজ দায়িত্ব পালন কৰে। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁ মাটিৰ হাকিম হিচাপে (বৰ্তমানৰ চাৰ্কোল অফিচাৰ) কৰিমগঞ্জলৈ বদলি হয়।&lt;ref&gt;{{Cite book |last=ঠাকুৰ |first=কপিল |title=পিতৃৰ দৃষ্টিত জুবিন |publisher=চন্দ্ৰ প্ৰকাশ |year=২০১১ |page=৫ |language=as}}&lt;/ref&gt; আৰু চাকৰি-জীৱনৰ প্ৰথমছোৱাত সঘনাই ইঠাই-সিঠাইলৈ বদলি হ’বলগীয়া হৈছিল। সেয়ে কণমানি জুবিনৰ ল’ৰালি বিভিন্ন ঠাইৰ ভিন্ন অভিজ্ঞতাৰে ভৰ-পূৰ আছিল। জুবিনৰ পিতৃয়ে ''কপিল ঠাকুৰ''ৰ ছদ্মনামত কবিতা, গল্প, প্ৰবন্ধ আৰু উপন্যাস লিখিছে। জুবিনৰ মাতৃ ইলি বৰঠাকুৰ এগৰাকী দক্ষ নৃত্যশিল্পী, অভিনেত্ৰী আৰু সু-গায়িকা আছিল। তথাপি তেওঁ নিজৰ প্ৰতিভাক পেছা হিচাপে লোৱা নাছিল। ইয়াৰ পৰিৱৰ্তে তেওঁ‌ কণমানি জুবিনক ঘৰতেই সকলো কলা শিকোৱাৰ সিদ্ধান্ত লৈছিল। জুবিনে মাতৃকেই নিজৰ জীৱনৰ প্ৰথম গুৰু বুলি বিবেচনা কৰিছিল। ২০০০ চনৰ ২ ছেপ্টেম্বৰত ইলি বৰঠাকুৰৰ মৃত্যু হয়।&lt;ref&gt;{{Cite book |title=জুবিন গাৰ্গ: জীৱনৰপৰা গানলৈ |editor-last=শইকীয়া |editor-first=মণ্টু |publisher=চন্দ্ৰ প্ৰকাশ |year=২০০৯ |page=৬৭ |language=as}}&lt;/ref&gt; জুবিনৰ ভগ্নী দুগৰাকী: [[জংকী বৰঠাকুৰ]] আৰু পামী বৰঠাকুৰ। জংকী এগৰাকী গায়িকা আৰু অভিনেত্ৰী আছিল। দুৰ্ভাগ্যজনকভাৱে ২০০২ চনৰ ১২ জানুৱাৰীত [[তেজপুৰ|তেজপুৰৰ]] ওচৰত ঘটা এটা শোকাৱহ মটৰ দুৰ্ঘটনাত জংকীৰ মৃত্যু হয়।&lt;ref name=&quot;india.com&quot;&gt;{{cite web | url=https://www.india.com/entertainment/how-zubeen-gargs-sister-jongki-barthakurs-untimely-death-shaped-his-musical-journey-8086747/ | title=How Zubeen Garg’s sister Jongki Barthakur’s untimely death shaped his musical journey | publisher=India.com | date=7 September, 2025 | accessdate=7 October 2025 | author=Mehzabeen, Mallika}}&lt;/ref&gt; ইয়াৰ পাছতে জুবিনে জংকীৰ স্মৃতিত ''শিশু'' নামৰ এটা এলবাম মুক্তি দিয়ে। আনগৰাকী ভগ্নী ড॰ পামী বৰঠাকুৰ এগৰাকী অধ্যাপক। ড॰ বৰঠাকুৰে ''সাংগীতিক ভূগোল''ত গৱেষণা কৰি ডক্টৰেট অৰ্জন কৰিছে। তেওঁ বৰ্তমান অসমস্থিত ৰয়েল গ্ল’বেল বিশ্ববিদ্যালয়ত অধ্যাপিকা হিচাপে কৰ্মৰত।&lt;ref name=&quot; RGU&quot;&gt;{{cite web | url=https://www.rgu.ac/faculty-palme-borthakur | title=Dr. Palme Borthakur | publisher=Royal Global University | accessdate=23 September 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;USTM&quot;&gt;{{cite web | url=https://ustm.ac.in/32359-2/ | title=Dr. Palme Borthakur | publisher=USTM | accessdate=23 September 2025}}&lt;/ref&gt; ২০০২ চনৰ ৪ ফেব্ৰুৱাৰীত জুবিন গাৰ্গ গৰিমা শইকীয়াৰ সৈতে বিবাহপাশত আবদ্ধ হয়।&lt;ref&gt;{{cite web|last=Desk|first=TOI Entertainment|title=Who is Garima Saikia Garg? Meet wife of late singer Zubeen Garg and acclaimed costume designer|website=The Times of India|date=2025-09-19|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/who-is-garima-saikia-garg-meet-wife-of-late-singer-zubeen-garg-and-acclaimed-costume-designer/articleshow/123999749.cms|access-date=2025-09-22}}&lt;/ref&gt;

== শিক্ষা ==
পিতৃৰ চাকৰিসূত্ৰে জুবিন গাৰ্গৰ শিশুকাল একাধিক ঠাইত বিস্তৃত হৈ আছিল। তুৰাত জন্ম হোৱা শিশু জুবিনে শৈশৱৰ দুবছৰ তেজপুৰত কটায়। ইয়াৰ পাছত পৰিয়ালটো যোৰহাটলৈ অহাত তেওঁক চিনামৰাৰ ইংৰাজী মাধ্যমৰ স্কুল 'কাৰ্মেল'ত নামভৰ্তি কৰাই দিয়া হ’ল।&lt;ref&gt;{{Cite book |last=ঠাকুৰ |first=কপিল |title=পিতৃৰ দৃষ্টিত জুবিন |publisher=চন্দ্ৰ প্ৰকাশ |year=২০১১ |page=৪ |language=as}}&lt;/ref&gt;

===কৰিমগঞ্জত===
ইয়াৰ পাছত পিতৃৰ চাকৰি পুনৰ বদলি হোৱাত তেওঁলোক কৰিমগঞ্জলৈ যাবলগীয়া হয়। পিতৃ কপিল ঠাকুৰে এইবাৰ হাকিম হিচাপে কৰিমগঞ্জত যোগদান কৰিলে। কৰিমগঞ্জত তেওঁলোক আঠ বছৰ থাকে। পিতৃৰ দৃষ্টিত শিশু অৱস্থাত জুবিন ''দুষ্ট আৰু খট্‌খটীয়া'' হিচাপে পৰিচিত আছিল। কৰিমগঞ্জৰ বঙালী সমাজৰ মাজত থাকি তেওঁলোকে বঙালী জীৱনৰ লগত মিলি যাবলৈ চেষ্টা কৰিলে। ঘৰৰ আৰু বাহিৰত লগ পোৱা অসমীয়া মানুহৰ বাহিৰে বাকী সকলোতে তেওঁলোকে কৰিমগঞ্জৰ [[ছিলঠীয়া ভাষা|ছিলঠীয়া বঙালী]] ভাষাতেই কথা পাতিছিল। জুবিনেও সৰুৰেপৰা বাংলা ভাষা আয়ত্ত কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{Cite book |last=ঠাকুৰ |first=কপিল |title=পিতৃৰ দৃষ্টিত জুবিন |publisher=চন্দ্ৰ প্ৰকাশ |year=২০১১ |page=৬ |language=as}}&lt;/ref&gt; পিতৃৰ এই সম্পৰ্কত ভাষ্য এনেধৰণৰ—&lt;blockquote&gt;কৰিমগঞ্জৰ বাংলাটো আচলতে ছিলঠীয়া বাংলা। অসমৰ কামৰূপীয়া ভাষাৰ দৰে। জুবিনো সৰুৰেপৰা বাংলাভাষী হৈ উঠিল। বঙালী সমাজৰ লগত উঠা-বহা, ফুৰা-চকা কৰি তেওঁ ৰবীন্দ্ৰনাথ, নজৰুল আদিৰ লগত এসময়ত ভালদৰে পৰিচিত হৈ পৰিছিল।&lt;/blockquote&gt;

কৰিমগঞ্জত থকা প্ৰথমটো বছৰতেই জুবিনক তাৰ একমাত্ৰ ইংৰাজী মাধ্যমৰ বিদ্যালয় &quot;প্ৰান্তিক কিণ্ডাৰগাৰ্টেন&quot;ত নাম লিখাই দিয়া হ’ল। ইয়াৰ পাছত তেওঁক কৰিমগঞ্জৰ হাইস্কুলত নামভৰ্তি কৰোৱা হয়। শৈশৱৰ সময়ছোৱাত জুবিন গাৰ্গৰ [[অমিতাভ বচ্চন|অমিতাভ বচ্চনৰ]] ছবিবোৰ প্ৰিয় আছিল। আৰু অমিতাভ বচ্চনৰ অনুকৰণৰ তেওঁ থ্ৰি-পীচ ছ্যুট পিন্ধিছিল। গানৰ প্ৰতি তেওঁৰ ধাউতি দিনক-দিনে বাঢ়ি অহা দেখি জুবিনক কৰিমগঞ্জৰ বিশিষ্ট তবলাবাদক ৰবীন বেনাৰ্জীৰ অধীনত [[তবলা]] শিকিবলৈ দিয়া হ’ল। পিতৃয়ে কৰিমগঞ্জৰ যাত্ৰা-দল ''শিল্পী-তীৰ্থ''ৰ সৈতে জড়িত হৈ এটা বছৰতে তিনিখন যাত্ৰা কৰিছিল; য’ত জুবিন গাৰ্গে তেওঁক সংগ দিছিল। আনহাতে বিদ্যালয়ত বছৰেকীয়া উৎসৱত জুবিন গাৰ্গে তবলা বাদন কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{Cite book |last=ঠাকুৰ |first=কপিল |title=পিতৃৰ দৃষ্টিত জুবিন |publisher=চন্দ্ৰ প্ৰকাশ |year=২০১১ |page=৭ |language=as}}&lt;/ref&gt;

বানপীড়িত কৰিমগঞ্জত বান-সাহায্যৰ কাম আৰু নিৰ্বাচনৰ কামত ব্যস্ত হ’বলগীয়া হোৱা হেতুকে কপিল ঠাকুৰ পৰিয়ালৰ প্ৰতি কেতিয়াবা প্ৰয়োজনীয় ধ্যান দিব পৰা নাছিল। তেনেস্থলত পত্নী ইলি বৰঠাকুৰে সন্তানৰ যত্ন লৈছিল। জুবিন গাৰ্গ আৰু জংকীক প্ৰাথমিক গান শিকোৱাৰ দায়িত্ব মাতৃ ইলি বৰঠাকুৰে লৈছিল। কৰিমগঞ্জত প্ৰায় আঠ বছৰ কটাই তেওঁলোক বিজনীলৈ আহে।&lt;ref&gt;{{Cite book |last=ঠাকুৰ |first=কপিল |title=পিতৃৰ দৃষ্টিত জুবিন |publisher=চন্দ্ৰ প্ৰকাশ |year=২০১১ |page=৮ |language=as}}&lt;/ref&gt;

জুবিনে জীৱনৰ প্ৰথম গুৰু বুলি নিজৰ মাতৃকেই বিবেচনা কৰে। পৰৱৰ্তী সময়ত জুবিনে গুৰু ৰমণী ৰায়ৰ ওচৰত অসমীয়া লোক-সংগীতৰ শিক্ষা গ্ৰহণ কৰে। তেওঁ তামোলপুৰ উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয়ৰপৰা মেট্ৰিক পাছ কৰিছিল। [[যোৰহাট|যোৰহাটৰ]] [[জগন্নাথ বৰুৱা মহাবিদ্যালয়|জগন্নাথ বৰুৱা মহাবিদ্যালয়ৰ]] ছাত্ৰ জুবিনে তেওঁলোকৰ পৰিয়াল [[গুৱাহাটী|গুৱাহাটীলৈ]] স্থায়ীভাৱে থাকিবলৈ গুচি অহাৰ পাছত গুৱাহাটীৰ [[ভোলানাথ বৰুৱা মহাবিদ্যালয়|বি. বৰুৱা মহাবিদ্যালয়ত]] স্নাতক বিজ্ঞান শাখাত নামভৰ্তি কৰে। কিন্তু সংগীতৰ ক্ষেত্ৰখনৰ লগত সম্পূৰ্ণৰূপে নিজকে নিয়োজিত কৰিব লগা হোৱাত তেওঁ কলেজীয়া শিক্ষা আধৰুৱা হৈ ৰয়। 

==কণ্ঠশিল্পী হিচাপে==
=== ১৯৯২-১৯৯৫: সংগীতশিল্পী হিচাপে যাত্ৰাৰম্ভ ===
বি. বৰুৱা কলেজত পঢ়ি থাকোঁতেই, ১৯৯২ চনত [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]]ত অনুষ্ঠিত যুৱ মহোৎসৱত পাশ্চাত্য সংগীত শাখাত একক পৰিৱেশনত স্বৰ্ণ পদক অৰ্জন কৰাটোৱেই আছিল জুবিনৰ জীৱনৰ টাৰ্নিং পইণ্ট। ইয়াতেই জুবিনে কণ্ঠশিল্পীৰূপে জীৱনত প্ৰথমবাৰৰ বাবে সফলতা আৰু বিশ্বাসৰ সোৱাদ পায়। ১৯৯৩ চনৰ দুৰ্গা পূজাৰ ষষ্ঠীৰদিনা এন কে প্ৰডাকচনে পৰিৱেশন কৰা প্ৰথম এলবাম ''অনামিকা'' মুক্তি হোৱাৰ লগে লগে তেওঁ পেছাদাৰী সংগীত জগতখনত সোমাই পৰে।&lt;ref&gt;{{Cite book |title=জুবিন গাৰ্গ: জীৱনৰপৰা গানলৈ |editor-last=শইকীয়া |editor-first=মণ্টু |publisher=চন্দ্ৰ প্ৰকাশ |year=২০০৯ |page=৩৭ |language=as}}&lt;/ref&gt; অৱশ্যে তেওঁৰ প্ৰথম বাণীবদ্ধ হোৱা গীত দুটা আছিল— ''তুমি জানো পাৰিবা সোণ'' আৰু ''তুমি জোনাকী সুবাস''। এই গীতদুটা তেওঁ ''ঋতু'' নামৰ এলবামটোৰ বাবে বাণীবদ্ধ কৰিছিল। কিন্তু ১৯৯৩ চন পৰ্যন্ত এইটো এলবামে মুক্তি পোৱা নাছিল। ''অনামিকা'' এলবামটোৱে অগতানুগতিকতাৰ বাবে অতি কম সময়তেই সমগ্ৰ উত্তৰ-পূব ভাৰতত ই‌ন্‌ষ্টেণ্ট হিটৰূপে জনপ্ৰিয়তাৰ শীৰ্ষত আৰোহণ কৰিছিল। পৰৱৰ্তী সময়ছোৱাত তেওঁ ''সপোনৰ সুৰ'' (১৯৯২), ''জোনাকী মন'' (১৯৯৩), ''মায়া'' (১৯৯৪), ''আশা'' (১৯৯৫)কে প্ৰমুখ্য কৰি ভালেমান এলবাম মুকলি কৰে। &lt;ref&gt;{{Citation |title=Xopunor Xur - Zubeen Garg - Download or Listen Free - JioSaavn |date=6 November 2023 |url=https://www.jiosaavn.com/album/xopunor-xur/0VAyq8SQg0Q_ |access-date=21 September 2025 |language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Asha • Future Sounds |url=https://www.futuresounds.in/store/asha/ |access-date=21 September 2025 |website=Future Sounds |language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citation |title=Junaki Mon - Zubeen Garg, Jonki - Download or Listen Free - JioSaavn |date=18 July 2009 |url=https://www.jiosaavn.com/album/junaki-mon/ovJnC-NY70c_ |access-date=21 September 2025 |language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citation |title=Maya (Original) by Zubeen Garg on Apple Music |date=8 May 2021 |url=https://music.apple.com/ca/album/maya-original/1580812170 |access-date=21 September 2025 |language=en-CA}}&lt;/ref&gt; ১৯৯৫ চনত মুম্বাইলৈ যোৱাৰ পূৰ্বে তেওঁ ''উজান পিৰীতি'' নামৰ ব্যাৱসায়িকভাৱে সফল হোৱা এটি [[বিহু|বিহুৰ]] এলবাম মুকলি কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite book|last=Saikia|first=Montu|title=Zubeen Garg: Jibanar Para Ganaloi|publisher=Chandra Prakash|location=Guwahati|year=2009|page=97|url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.452684|language=Assamese}}&lt;/ref&gt;

=== ১৯৯৫-১৯৯৭: বলীউড কণ্ঠশিল্পী কেৰিয়াৰ আৰম্ভ কৰিবলৈ মুম্বাইলৈ স্থানান্তৰিত হোৱা ===
কুৰি শতিকাৰ শেষৰ দশকৰ মাজভাগতে জুবিন গাৰ্গে [[বলিউড]] সংগীত জগতত কাম কৰিবলৈ [[মুম্বাই]]লৈ গুচি যায় আৰু তাৰপৰাই তেওঁৰ প্ৰথম ইণ্ডীপপ একক এলবাম ''চান্দনী ৰাত'' প্ৰকাশ কৰে।&lt;ref&gt;{{Citation|title=Chandni Raat by Zubeen Garg|date=9 October 2015|url=https://music.apple.com/us/album/chandni-raat/1048576498|language=en-US|access-date=24 October 2022}}&lt;/ref&gt; ১৯৯৫ চনৰ শেষৰ ফালে [[মহালক্ষ্মী আয়াৰ]]ক লগ পাই তেওঁৰ তেতিয়াৰ আগন্তুক অসমীয়া এলবাম ''জুবিনৰ গান''ৰ বাবে তেওঁলোকৰ প্ৰথম গীত &quot;উজাগৰি নিশাৰ উতলা মন&quot; ৰেকৰ্ডিং কৰে, যিটো ১৯৯৬ চনৰ জানুৱাৰী মাহত মহালক্ষ্মী আয়াৰৰ প্ৰথম এলবাম হিচাপে মুক্তি লাভ কৰিছিল। &lt;ref&gt;{{cite news|url=https://assam.news18.com/news/assam/mahalakshmi-iyer-pay-tribute-to-zubeen-garg-skd-499891.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20260518193251/https://assam.news18.com/news/assam/mahalakshmi-iyer-pay-tribute-to-zubeen-garg-skd-499891.html|title=জুবিনৰ কথা কৈ আৱেগিক মহালক্ষ্মী, কেৱল মহালক্ষ্মীৰ বাবেই জুবিনে লিখিছিল এই গান, মহালক্ষ্মীয়ে ক’লে বহু কথা... বহু কাহিনী...! আজি সন্ধিয়া ৭.৫০ বজাত ‘সুৰৰ সোপানে সোপানে|last1=Bhagwati|first1=Nabajit|date=18 November 2025|archive-date=18 May 2026|work=News18 Assam Northeast}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.discogs.com/release/31638328-Zubeen-Garg-Mahalakshmi-Hema-Zubeenor-Gaan|title=জুবিন গাৰ্গ, মহালক্ষ্মী*, হেমা* – জুবিনৰ গান|website=Discogs}}&lt;/ref&gt; পাছলৈ তেওঁ ''চন্দা (১৯৯৬)'', ''শ্ৰদ্ধাঞ্জলি খণ্ড ১ (১৯৯৬)'', ''শ্ৰদ্ধাঞ্জলি খণ্ড ২ (১৯৯৭),'' ''জলৱা (১৯৯৮)'', আদি একাধিক হিন্দী এলবাম আৰু ৰিমিক্স বাণীবদ্ধ কৰে। ১৯৯৬ চনৰ আগষ্ট মাহত তেওঁ বলীউডৰ কণ্ঠশিল্পী ৰাগেশ্বৰীয়ে অতি সোনকালে মুক্তি পাবলগীয়া ''দুনিয়া'' হিন্দী এলবামৰ বাবে গোৱা &quot;মেইনে দেখে হে সভি ৰং দুনিয়া কে&quot; গীতটোৰ বাবে তেওঁ গীটাৰ বজাইছিল আৰু এইদৰে তেওঁৰ কণ্ঠ, কথা, সুৰ, আৰু সংগীত অবিহনে তেওঁৰ প্ৰথম এলবাম বা গীত হিচাপে পৰিগণিত হৈছিল। এই এলবামটো ১৯৯৭ চনৰ মাৰ্চ মাহত মুক্তি পাইছিল। &lt;ref&gt;{{Cite news|date=19 September 2025|title=Who Was Singer Zubeen Garg? All About His Popular Songs, Family, Achievements|url=https://www.timesnownews.com/entertainment-news/bollywood/who-was-singer-zubeen-garg-who-died-at-52-all-about-his-popular-songs-family-achievements-article-152855099|access-date=22 September 2025|work=Times Now}}&lt;/ref&gt;

=== ১৯৯৭-১৯৯৮: প্ৰথম বাংলা এলবাম আৰু প্ৰথম সহোদৰ এলবাম ===
বলীউড আৰু অসমীয়া চলচ্চিত্ৰ আৰু সংগীত উদ্যোগত গান গোৱাৰ সমান্তৰালকৈ ১৯৯৭ চনৰ অক্টোবৰ মাহত তেওঁ বাংলা সংগীত জগতত প্ৰৱেশ কৰে য'ত তেওঁ প্ৰথম বাংলা এলবাম ''সুৰেৰ উপহাৰ'' মুকলি কৰে য'ত মৌচুমী চহৰীয়াৰ মুখ্য সহশিল্পী আৰু মিলি বৰুৱা আৰু [[সাগৰিকা মুখাৰ্জী|সাগৰিকা]]ৰ পটভূমি কণ্ঠদান কৰা হয়, যি [[শান|চান]]ৰ ভগ্নী।&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.discogs.com/release/36797428-Zubeen-Maushumi-Surer-Upahar|title=জুবিন, মৌচুমী – সুৰেৰ উপহাৰ (কেছেট)|website=Discogs}}&lt;/ref&gt; পিছৰ এমাহৰ ভিতৰত, তেওঁ ভগ্নী আৰু তেতিয়াই নৱাগত সহ-কণ্ঠশিল্পী জংকী বৰঠাকুৰক লৈ তেওঁৰ মুক্তি এলবামও মুকলি কৰি তেওঁলোকৰ প্ৰথম অসমীয়া ভাই-ভনীৰ যুটি এলবাম হিচাপে পৰিগণিত হয় আৰু তেওঁলোকে নাজিয়া-জোহেব আৰু চান-সাগৰিকাৰ পৰা প্ৰেৰণা লাভ কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.discogs.com/release/35341735-Zubeen-Jonkie-Mukti|title=জুবিন, জংকি - মুক্তি (কেছেট)|website=Discogs}}&lt;/ref&gt; এই এলবামটোও অডিঅ চিডি ফৰ্মেটত মুক্তি পোৱা প্ৰথম অসমীয়া এলবাম হিচাপে পৰিগণিত হয়। এই এলবামটোৰ আগতে অসমত বজাৰ আৰু অডিঅ' চিডি ফৰ্মেটত প্ৰৱেশ কৰা প্ৰথমটো এলবাম আছিল: চানৰ প্ৰথম এলবাম ''লাভ-অলজি'' আৰু ৰাগেশ্বৰীৰ প্ৰথম এলবাম ''দুনিয়া'', যিটো ১৯৯৭ চনৰ মাৰ্চ মাহত মুক্তি পাইছিল।

=== ১৯৯৮-২০০৩: নেপথ্য কণ্ঠশিল্পী আত্মপ্ৰকাশ, দ্বিতীয় ইণ্ডিপপ এলবাম আৰু তেওঁৰ প্ৰথম ব্ৰেকথ্ৰু অসমীয়া এলবাম ===
তেওঁ নেপথ্য কণ্ঠশিল্পী হিচাপে আত্মপ্ৰকাশ কৰিছিল ''পুৰাণী কবৰ'' (১৯৯৮) ছবিখনত, য'ত তেওঁ দুটা গীত গাইছিল: &quot;কুচ তো কাহো&quot; আৰু &quot;দিল মেৰা চুৰয়া এক হাছিনা&quot;। পৰৱৰ্তী কেইমাহমানৰ ভিতৰতে ''[[যৌৱনে আমনি কৰে]]'' ছবিত দেখা পোৱা প্ৰথমটো অসমীয়া চলচ্চিত্ৰ গীত &quot;বুকু দুৰু দুৰু&quot; গাইছিল। ১৯৯৮ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত তেওঁৰ দ্বিতীয়টো ইণ্ডিপপ এলবাম ''ইউহি কভি'' মুকলি কৰিছিল, য'ত তেতিয়াই নৱাগত অভিনেত্ৰী ভূমিকা চাওলাক প্ৰদৰ্শিত কৰা হৈছিল আৰু ভাৰতৰ চেনেল ভি আৰু এমটিভি মিউজিক চেনেলত প্ৰচাৰিত এইটোৱেই আছিল তেওঁৰ প্ৰথম মিউজিক ভিডিঅ'। 

তেওঁ ''দিল ছে'' (১৯৯৮), ''ড’লি ছজা কে ৰখনা'' (১৯৯৮), ''মৰম নদীৰ গাভৰু গাত'' (১৯৯৯), ''[[বুকুৰ মাজত জ্বলে]]'' (১৯৯৯), ''[[হিয়া দিয়া নিয়া]]'' (২০০০), ''ফিজা'' (২০০০) আদি হিন্দী ভাষাৰ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে গীত গাইছিল।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.bollywoodmdb.com/celebrities/biography/zubeen-garg/792|title=About Zubeen Garg|website=bollywoodmdb.com|access-date=30 April 2017|archive-date=27 January 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180127083834/http://www.bollywoodmdb.com/celebrities/biography/zubeen-garg/792|url-status=live}}&lt;/ref&gt; 

২০০০ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত গাৰ্গে তেওঁৰ পৰৱৰ্তী অসমীয়া এলবাম পাখি মুকলি কৰে কাৰণ এই এলবামটো ২০০০ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ মাহত মৃত্যু হোৱা তেওঁৰ মাতৃৰ নামত উৎসৰ্গিত কৰা হৈছিল। পিছলৈ এই এলবামটো অসমত তেওঁৰ প্ৰথম উল্লেখযোগ্য অগ্ৰগতি হিচাপে আত্মপ্ৰকাশ কৰিছিল। ইয়াৰ উপৰিও সেই বছৰৰ সৰ্বাধিক বিক্ৰী হোৱা অসমীয়া এলবাম হিচাপে স্বীকৃতি লাভ কৰিছিল।

২০০২ চনত তেওঁ কে কে আৰু সুনীতা ৰাৱে গোৱা &quot;মুঝে প্যায়াৰ হো গয়া&quot; নামৰ এটা হিন্দী গীত ৰচনা কৰে যিটো ইণ্ডিপপ এলবাম/টেলিভিছন শ্ব' চেনেল ভি জামিনত দেখা যায়। সেই বছৰতে তেওঁ কান্তে ছবিৰ তিনিটা গীত গাইছিল।

২০০৩ চনত তেওঁ ''মুদ্দা – দি ইছ্যু'' চিনেমাৰ &quot;ছপ্নে ছাৰে&quot; আৰু &quot;খোৱাবৌ কী&quot;, ''চুপকে ছে'' চিনেমাৰ &quot;মাংগো অগৰ দিল ছে ত’ খুদা&quot;, ''মুম্বাই ছে আয়া মেৰা দৌস্ত'' চিনেমাৰ &quot;হোলী ৰে&quot; আৰু ''জাল: দা ট্ৰেপ'' চিনেমাৰ &quot;জ’ প্যাৰ তুমনে&quot; গীত গাইছিল।&lt;ref&gt;{{Citation|last=Array|title=Jo Pyar Tumne (Jaal – The Trap / Soundtrack Version) (Full Song) – KK, K. S. Chithra – Download or Listen Free – JioSaavn|date=14 August 2008|url=https://www.jiosaavn.com/song/jo-pyar-tumne-jaal---the-trap--soundtrack-version/MQcBSA1RBgI|access-date=8 March 2020|archive-date=20 February 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190220181601/https://www.jiosaavn.com/song/jo-pyar-tumne-jaal---the-trap--soundtrack-version/MQcBSA1RBgI|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

=== ২০০৩–২০০৬: বাংলা ভাষাৰ নেপথ্য কণ্ঠশিল্পী আত্মপ্ৰকাশ আৰু তেওঁৰ একক এলবাম ''যন্ত্ৰ'' ===
২০০৩ চনত [[বঙালী ভাষা|বাংলা]] সংগীত জগতত জুবিন গাৰ্গৰ অভিষেক ঘটে, য’ত তেওঁ ''মন'' চিনামাত &quot;অ মন বোলাকা&quot; আৰু &quot;অভিলাশী মনে&quot; নামৰ দুটা গীত গাইছিল। পাছৰ বছৰত তেওঁ ''শুধু তুমি'' চিনামাত তিনিটা গীত গীত গায় আৰু ছবিখনৰ সংগীত পৰিচালনা কৰে।&lt;ref&gt;{{Citation|last=Array|title=Ektuku Chhoan Lage (Shudhu Tumi / Soundtrack Version) (Full Song) – Zubeen Garg – Download or Listen Free – JioSaavn|date=5 October 2008|url=https://www.jiosaavn.com/song/ektuku-chhoan-lage-shudhu-tumi--soundtrack-version/NA48ZSFaelc|access-date=8 March 2020}}&lt;/ref&gt; সেই বছৰতে তেওঁ সহ-কণ্ঠশিল্পী অবিহনে তেওঁৰ অসমীয়া এলবাম ''যন্ত্ৰ'' মুকলি কৰি বছৰৰ সৰ্বাধিক বিক্ৰী হোৱা অসমীয়া এলবামৰ লগতে তেতিয়ালৈকে সৰ্বকালৰ সৰ্বাধিক বিক্ৰী হোৱা অসমীয়া অচলচ্চিত্ৰ এলবাম হিচাপে পৰিগণিত হয়। ২০০৫ চনত তেওঁ ''প্ৰেমী'' নামৰ বাংলা চিনেমাখনত &quot;অ’ বন্ধুৰে&quot; আৰু &quot;লাগেনা ভালো&quot; গাইছিল। &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.discogs.com/release/27085053-Zubeen-Garg-Jantra|title=জুবিন গাৰ্গ - যন্ত্ৰ (কেছেট}}&lt;/ref&gt;

=== ২০০৬–২০২৫:'য়া আলী'ৰ সফলতা আৰু পৰৱৰ্তী সময়===
[[চিত্ৰ:Zubeen Garg in Audio Release of &quot;Zindagi&quot;.jpg|thumb|240x180px|২০০৭ চনত জিন্দেগী নামৰ চিনেমাখনৰ অডিঅ' মুক্তিৰ সময়ত গাৰ্গ]]
[[File:Zubin &amp; Zublee mesmerising the crowd with their iconic live performance of “Anuradha”.jpg|thumb|'অনুৰাধা' গীতৰ জৰিয়তে জুবিন গাৰ্গ আৰু [[জুবলী বৰুৱা]]ই দৰ্শকক সুকীয়া অনুভূতি প্ৰদান কৰে। ]]
''গেংষ্টাৰ'' চিনেমাখনৰ জৰিয়তে জুবিন গাৰ্গে বলীউডত সৰ্বাধিক পৰিচিতি লাভ কৰে। ইয়াত তেওঁ &quot;য়া আলী&quot; গীতটো গাইছিল।&lt;ref&gt;{{cite web|title=Music Hits 2000–2009|url=http://www.boxofficeindia.com/showProd.php?itemCat=286&amp;catName=MjAwMC0yMDA5|website=Boxofficeindia.com|access-date=30 April 2017|date=22 January 2009|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20090122120910/http://www.boxofficeindia.com/showProd.php?itemCat=286&amp;catName=MjAwMC0yMDA5|archive-date=22 January 2009|archivedate=15 February 2008|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080215081557/http://www.boxofficeindia.com/showProd.php?itemCat=286&amp;catName=MjAwMC0yMDA5&amp;PHPSESSID=108b9056cd4ca14236f9c6119d34dcce|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt; এই গীতটোৰ জৰিয়তে তেওঁ ২০০৬ চনত শ্ৰেষ্ঠ নেপথ্য কণ্ঠশিল্পীৰ ''গ্ল’বেল ইণ্ডিয়ান ফিল্ম এৱাৰ্ড্‌ছ (GIFA)'' লাভ কৰে। তেওঁৰ পৰৱৰ্তী হিন্দী এলবাম ''জিন্দেগী'' ২০০৭ চনত মুক্তি পায়।&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Zubeen Garg launches new album|url=https://www.radioandmusic.com/content/editorial/news/zubeen-garg-launches-new-album|access-date=12 February 2023|website=www.radioandmusic.com|language=en}}&lt;/ref&gt; ২০০৮ চনত তেওঁ ''মন মানে না'' চিনেমাৰ &quot;মন মানে না&quot;, ''চিৰোদিনী তুমি যে'' আমাৰ চিনেমাৰ &quot;পিয়া ৰে পিয়া ৰে&quot;, আৰু ''লাভ'' ''ষ্টৰী'' চিনেমাৰ &quot;মন জেতে চায় শুধু&quot; আদি কেইবাটাও বঙালী গীত ৰেকৰ্ডিং কৰে।

== মঞ্চৰ সংগীতানুষ্ঠান ==
[[File:Zubeen_EUphuism.JPG|thumb|২০১১ চনত এখন সংগীতানুষ্ঠানত পৰিৱেশনৰত জুবিন গাৰ্গ]]
সমগ্ৰ অসমৰ বিহু অনুষ্ঠান আৰু অন্যান্য সাংস্কৃতিক উৎসৱত জুবিন গাৰ্গে কেৱল অসমীয়া গীতেই নহয়, হিন্দী, বঙালী, আৰু অন্যান্য ভাষাতো গীত গাইছিল। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় আৰু বহিঃৰাজ্যত তেওঁ অসমীয়া আৰু ভাৰতীয় সংগীতক প্ৰতিনিধিত্ব কৰি আহিছে। উল্লেখযোগ্য যে, তেওঁ ট্ৰিনিদাদ আৰু ট’বাগোত অনুষ্ঠান পৰিৱেশন কৰিছিল, য’ত তেওঁ কেইবাটাও হিন্দী আৰু অসমীয়া হিট গীত গাইছিল আৰু কঞ্চাৰ্টৰ শিৰোনাম দখল কৰা প্ৰথমজন অসমীয়া মনোৰঞ্জনকাৰী হিচাপে পৰিগণিত হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite news |title=Zubeen Garg enthralls Trinidad audience |url=https://www.hindustantimes.com/music/zubeen-garg-enthralls-trinidad-audience/story-sfcF1kZq2wnEi32VcF2ukO.html |work=Hindustan Times |date=17 August 2010 |access-date=20 September 2025}} &lt;/ref&gt;

==পেছাদাৰী সংগীত জীৱন==
====অসমীয়া এলবাম====
{{columns-list|3|
* [[অনামিকা (শ্ৰব্য এলবাম)|অনামিকা]] (১৯৯২)
* সপোনৰ সুৰ (১৯৯২)
* জোনাকি মন (১৯৯৩)
* অনুৰাধা (১৯৯৩)
* [[মায়া (শ্ৰব্য এলবাম)|মায়া]] (১৯৯৪)
* [[আশা (এলবাম)|আশা]] (১৯৯৫)
* উজান পিৰীতি (১৯৯৫)
* [[জুবিনৰ গান (শ্ৰব্য এলবাম)|জুবিনৰ গান]] (১৯৯৬)
*  জান মণি (১৯৯৬)
* [[ৰং (শ্ৰব্য এলবাম)|ৰং]] (১৯৯৬)
* [[মুক্তি (শ্ৰব্য এলবাম)|মুক্তি]] (১৯৯৭)
* স্নিগ্ধ জোনাক (১৯৯৮)
* শব্দ (১৯৯৮)
* মেঘৰ বৰণ (১৯৯৯)
* ৰাংঢালী (১৯৯৯)
* ভৰ দুপৰীয়া (১৯৯৯)
* সপোন (১৯৯৯)
* ৰংমন (১৯৯৯)
* [[পাখি]] (২০০০)
* হিয়া মন (২০০১)
* বান্ধৈ (২০০২)
* আকৌ হিয়া মন (২০০২)
* শিশু (২০০২)
* চিনাকি মন (২০০৩)
* পকা ধানে ৰিঙিয়া (২০০৩)
* সন্ধ্যাতৰা (২০০৩)
* লাজুকী মন (২০০৪)
* যন্ত্ৰ (২০০৪)
* ডেউকা (২০০৫)
* চিনাকি সুৰ (২০০৫)
* বৰষুণ (২০০৬)
* সন্ধ্যাতৰা ২ (২০০৬)
* মুখা (২০০৬)
* সন্ধ্যা (২০০৬)
* অন্তৰা (২০০৭)
* মোৰ প্ৰিয় গীত (২০০৮)
* ৰুমাল (২০০৮)
* মোৰ গানত জ্বলে (২০০৯)
* বাঁহী (২০১১)
* গান (২০১১)
* ৰুণজুন (২০১২)
* সোণালী মন (২০১২)
* মনে মনে (২০১২)
* ৰক (২০১২)
* মুকুতা (২০১২)
* পথ (২০১৪)
* কোন তুমি (২০১৪)
* কিং (২০১৫)
* মা (২০১৯)
* চিলা (২০২০)
}}

====হিন্দী আৰু বঙালী এলবাম====
{{columns-list|2|
* চাঁন্দিনী ৰাত (১৯৯৫)
* চঁন্দা (১৯৯৬)
* য়ুহি কভী (১৯৯৮)
* স্পৰ্শ (২০০০-০১)
* শ্ৰদ্ধাঞ্জলি (খণ্ড ১,২,৩)
* মেৰে লিয়ে&lt;ref&gt;{{Cite web|title=মেৰে লিয়ে (2001) - হিন্দী এলবাম, ট্ৰেকলিষ্ট, সম্পূৰ্ণ এলবাম বিৱৰণ আৰু অধিক (আৰ্কাইভ কৰা)|url=http://www.zubeendiscography.com/2021/08/451265843261439035.html|access-date=২০২১-০৯-০৯|website=ZG Discography|language=en|archivedate=2021-08-28|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210828180443/http://www.zubeendiscography.com/2021/08/451265843261439035.html|deadurl=unfit}}&lt;/ref&gt; (২০০১)
* নূপুৰ (২০০১)
* [[জিন্দেগী (শ্ৰব্য এলবাম)|জিন্দেগী]] (২০০৭)
* [[পাকীজা (শ্ৰব্য এলবাম)|পাকীজা]] (২০১২)
* চুফী ইশ্ক (২০১৭)
|}}

===সংগীত পৰিচালনা===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|- style=&quot;text-align:center; &quot;
! colspan=4 style=&quot;background:#B0C4DE; &quot; | অসমীয়া ছবি
|- style=&quot;text-align:center; &quot;
! style=&quot;background:#ccc; &quot;| বৰ্ষ
! style=&quot;background:#ccc; &quot;| কথাছবি
! style=&quot;background:#ccc; &quot;| পৰিচালক
! style=&quot;background:#ccc; &quot;| অন্যান্য তথ্য
|-
|২০২৫
|[[ৰৈ ৰৈ বিনালে (চলচ্চিত্ৰ)|ৰৈ ৰৈ বিনালে]]
|ৰাজেশ ভূঞা 
|
|-
|২০২৫
|যোদ্ধা
|ভাস্কৰ গোস্বামী 
|
|-
|২০২৫
|[[ভাইমন দা (চলচ্চিত্ৰ)|ভাইমন দা]] 
|শশাংক সমীৰ
|এটি গীত (এৰা-এৰি)
|-
|২০২৪
|[[চিকাৰ]]
|দেবাংকৰ বৰগোহাঁই 
|
|-
|২০২৩
|ৰাঘৱ
|[[যতীন বৰা]]
|
|-
|২০২৩
|দ্য শ্লেমবুক
|বিষ্ণুজ্যোতি সন্দিকৈ 
|
|-
|২০২৩
|ডক্টৰ বেজবৰুৱা ২
|[[নিপন গোস্বামী]]
|
|-
|২০১৯
|প্ৰতিঘাত
|অচিন্ত শংকৰ 
|শীৰ্ষগীত
|-
| ২০১৯ || [[কাঞ্চনজংঘা (চলচ্চিত্ৰ)|কাঞ্চনজংঘা]] || জুবিন গাৰ্গ ||
|-
| ২০১৯ || [[ৰত্নাকৰ (চলচ্চিত্ৰ)|ৰত্নাকৰ]] || [[যতীন বৰা]] ||
|-
|২০১৮
|দ্য আণ্ডাৰৱৰ্ল্ড
|ৰাজেশ যশপাল 
|
|-
| ২০১৭ || প্ৰিয়াৰ প্ৰিয় || [[মুনিন বৰুৱা]] ||
|-
| ২০১৭ || [[মিছন চাইনা]] || জুবিন গাৰ্গ ||
|-
| ২০১৫ || [[গানে কি আনে]] || ৰাজেশ যশপাল ||
|-
| ২০১৪ || [[ৰ'দৰ চিঠি|ৰ’দৰ চিঠি]] || [[বাহাৰুল ইছলাম]] ||
|-
| ২০১২ || [[এখন নেদেখা নদীৰ সিপাৰে]] || বিদ্যুৎ কটকী ||
|-
| ২০০৮ || [[মন যায়]]|| [[এম মণিৰাম]] ||
|-
| ২০০৬ || [[আমি অসমীয়া]]|| ৰাজীৱ ভট্টাচাৰ্য্য ||
|-
| ২০০৬ || [[অধিনায়ক (চলচ্চিত্ৰ)|অধিনায়ক]] || যতীন বৰা ||
|-
| ২০০৪ || [[দীনবন্ধু (২০০৪ চলচ্চিত্ৰ)|দীনবন্ধু]]|| [[মুনিন বৰুৱা]] ||
|-
| ২০০৪ || [[ৰং]]|| [[মুনিন বৰুৱা]] ||
|-
| ২০০৪ || [[বাৰুদ (চলচ্চিত্ৰ)|বাৰুদ]] || [[মুনিন বৰুৱা]] ||
|-
| ২০০৩ || জোনাকবিহীন এই জীৱন || মুন্না আহমেদ || আৱহ সংগীত
|-
| ২০০৩ || অগ্নিসাক্ষী|| যদুমণি দত্ত ||
|-
| ২০০৩ || [[বিধাতা (চলচ্চিত্ৰ)|বিধাতা]] || [[মুনিন বৰুৱা]] ||
|-
| ২০০৩|| প্ৰিয়া মিলন || মুন্না আহমেদ ||
|-
| ২০০৩ || জুমন সুমন|| মহিবুল হক ||
|-
|২০০২
|[[জোনাকী মন]]
|জীৱৰাজ বৰ্মন 
|
|-
| ২০০২ || [[প্ৰেম আৰু প্ৰেম]]|| [[শম্ভু গুপ্তা]] ||
|-
| ২০০২ || [[জীৱন নদীৰ দুটি পাৰ ]]|| মুন্না আহমেদ ||
|-
| ২০০২ || [[কন্যাদান (চলচ্চিত্ৰ)|কন্যাদান]] || [[মুনিন বৰুৱা]] ||
|-
| ২০০১ || [[নায়ক (চলচ্চিত্ৰ)|নায়ক]] || [[মুনিন বৰুৱা]] ||
|-
| ২০০১ || শেষ উপহাৰ|| গোপাল বৰঠাকুৰ||শীৰ্ষগীত
|-
| ২০০১ || [[দাগ (অসমীয়া চলচ্চিত্ৰ)|দাগ]]|| [[মুনিন বৰুৱা]] ||
|-
| ২০০০|| [[তুমি মোৰ মাথোঁ মোৰ]]|| জুবিন গাৰ্গ||
|-
| ২০০০ || [[হিয়া দিয়া নিয়া]]|| [[মুনিন বৰুৱা]] ||
|- style=&quot;text-align:center; &quot;
! colspan=4 style=&quot;background:#B0C4DE; &quot; | অন্য ভাষা
|- style=&quot;text-align:center; &quot;
! style=&quot;background:#ccc; &quot;| বৰ্ষ
! style=&quot;background:#ccc; &quot;| কথাছবি
! style=&quot;background:#ccc; &quot;| ভাষা
! style=&quot;background:#ccc; &quot;| অন্যান্য তথ্য
|-
|২০১৯
|সামসাৰা
|[[বাংলা]]
|মুক্তিপ্ৰাপ্ত
|-
| width=&quot;150&quot;|২০১৬ || width=&quot;200&quot;| দিল ত’ দীৱানা হ্যে || width=&quot;200&quot;| হিন্দী || width=&quot;150&quot;| মুক্তিপ্ৰাপ্ত
|-
|২০১০
|কাছে এসো তুমি 
|বাংলা 
|মুক্তিপ্ৰাপ্ত
|-
|২০১০
|মন নিয়ে
|বাংলা 
|মুক্তিপ্ৰাপ্ত
|-
| width=&quot;150&quot; |২০০৬ || width=&quot;200&quot; | ষ্ট্ৰিংছ || width=&quot;200&quot; | [[হিন্দী]] || width=&quot;150&quot; | মুক্তিপ্ৰাপ্ত
|-
| width=&quot;150&quot; | ২০০৪ || width=&quot;200&quot; | শুধু তুমি || width=&quot;200&quot; | বাংলা || width=&quot;150&quot; | মুক্তিপ্ৰাপ্ত
|}

== অভিনয় জীৱন ==
জুবিন গাৰ্গে ২০০০ চনত এন কে প্ৰডাকচনৰ অধীনত নিৰ্মিত ''[[তুমি মোৰ মাথোঁ মোৰ]]'' ছবিত অভিনেতা আৰু পৰিচালক হিচাপে আত্মপ্ৰকাশ কৰে। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁ ''[[দীনবন্ধু (চলচ্চিত্ৰ)|দীনবন্ধু]]'' (২০০৪), ''[[মন যায় (চলচ্চিত্ৰ)|মন যায়]]'' (২০০৮), ''[[গানে কি আনে|গানে কি আনে]] (২০১৬)'', ''[[মিছন চাইনা (চলচ্চিত্ৰ)|মিছন চাইনা]]'' (২০১৭), ''দ্য আণ্ডাৰৱৰ্ল্ড'' (২০১৮), ''[[কাঞ্চনজংঘা (চলচ্চিত্ৰ)|কাঞ্চনজংঘা]]'' (২০১৯), ''ৰাজনীতি'' (২০২২), ''ডক্টৰ বেজবৰুৱা ২'' (২০২৩), ''ৱাইড এংগল'' (২০২৪), ''চিকাৰ'' (২০২৪) আৰু অভিমন্যু (২০২৪) ত অভিনয় কৰিছিল। জুবিন অভিনীত ''[[ৰৈ ৰৈ বিনালে (চলচ্চিত্ৰ)|ৰৈ ৰৈ বিনালে]]'' ২০২৫ চনৰ ৩১ অক্টোবৰত মুক্তিলাভ কৰে।&lt;ref name=&quot;IMDB&quot;&gt;{{cite web | url=https://www.imdb.com/title/tt29939499/ | title=Roi Roi Binale | accessdate=23 September 2025}}&lt;/ref&gt;

জুবিন গাৰ্গে অভিনয় কৰা একাধিক ছবিয়েই বক্স অফিচত সফলতা লাভ কৰিছে। ২০১৭ চনত ৮ ছেপ্টেম্বৰত ৬৫টা চিনেমা হলত মুক্তি লাভ কৰা ''মিছন চাইনা''ক দিল্লী, বেংগালুৰু আৰু মুম্বাইকে ধৰি অসমৰ বাহিৰত থকা আঠটা চিনেমা হলত মুক্তি দিয়া হৈছিল। ছবিখনে প্ৰথম সপ্তাহৰ ভিতৰতে মুঠ ২ কোটি ৪০ লাখ টকা সংগ্ৰহ কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.time8.in/the-exact-box-office-collection-of-mission-china-over-the-1st-week-revealed/|title=The Exact Box Office Collection of Mission China 1st Week Revealed|access-date=16 September 2017|website=Time8.in}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.northeastguide.in/assam/mission-china-collection-box-office-movie-review-total-budget/|title=Mission China Box Office|website=Northeastguide.in|access-date=9 September 2017|archivedate=9 September 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170909095105/https://www.northeastguide.in/assam/mission-china-collection-box-office-movie-review-total-budget/|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://in.bookmyshow.com/buytickets/mission-china-national-capital-region-ncr/movie-ncr-ET00061289-MT/20170911/|title=Mission China Realising Theatre |website=Bookmyshow.com|access-date=11 September 2017}}&lt;/ref&gt;

মিছন চাইনাই [[অসম|অসমত]] যথেষ্ট ব্যৱধানত ব্লকবাষ্টাৰ বাহুবলী আৰু [[ছলমান খান|ছলমান খানৰ]] [[বজৰংগী ভাইজান|বজৰংগী ভাইজানৰ]] প্ৰথম দিনৰ সংগ্ৰহৰ অভিলেখ ভংগ কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web|date=10 September 2017|title=Mission China: Old-fashioned projector promo helps Assamese film beat Baahubali record|url=https://www.hindustantimes.com/regional-movies/mission-china-old-fashioned-projector-promo-helps-assamese-film-beat-baahubali-record/story-OfDn0UHUMlikrueyPECFJK.html|access-date=28 January 2021|website=Hindustan Times|language=en}}&lt;/ref&gt;

বৰ্তমান ই [[:en:Assamese_cinema#List_of_highest-grossing_Assamese_films|সৰ্বাধিক উপাৰ্জনকাৰী অসমীয়া ছবিৰ]] ভিতৰত ৬ নং স্থানত আছে। 

২০১৯ চনত মুক্তিলভা ''কাঞ্চনজংঘা''ই ১০ দিনতে ৩.৯ কোটি টকা সংগ্ৰহ কৰি সকলো অভিলেখ ভংগ কৰিছিল। দৰ্শকৰ ব্যাপক সঁহাৰি লাভ কৰা ছবিখনে প্ৰথমদিনাই ২২.৫ লাখ টকা সংগ্ৰহ কৰিবলৈ সক্ষম হৈছিল। তিনিদিনৰ ভিতৰতে কাঞ্চনজংঘাই কোটিৰো অধিক টকাৰ ব্যৱসায় কৰে।

২০২৫ চনত মুক্তি লভা জুবিন গাৰ্গৰ অন্তিম ছবি &quot;ৰৈ ৰৈ বিনালে&quot;ই ৩০ কোটি টকা ব্যৱসায় কৰি আৰু ৰাতিপুৱা ৪.০০  বজাত অসমীয়া চিনেমাৰ প্ৰথম প্ৰদৰ্শনীৰ ব্যৱস্থাৰে ৯০ বছৰীয়া অসমীয়া চিনেমাৰ জগতত ইতিহাস ৰচে।
&lt;ref name=&quot;India Today NE&quot;&gt;{{cite web | url=https://www.indiatodayne.in/entertainment/story/zubeens-kanchanjangha-sweeps-box-office-collects-3-9-crore-10-days-397330-2019-09-16 | title=Zubeen’s Kanchanjangha Sweeps Box Office, Collects 3.9 Crore in 10 days | publisher=India Today NE | date=Sep 16, 2019, Updated Jun 29, 2022, 1:43 AM IST | accessdate=23 September 2025}}&lt;/ref&gt;
[[File:গানে কি আনে চলচ্চিত্ৰ প'ষ্টাৰ.jpg|thumb|গানে কি আনে চলচ্চিত্ৰৰ প'ষ্টাৰত জুবিন গাৰ্গ]]

==অভিনীত ছবি==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! width=&quot;50&quot; | বৰ্ষ
! width=&quot;200&quot; | কথাছবি
! width=&quot;200&quot; | পৰিচালক
! width=&quot;200&quot; | চৰিত্ৰ 
|-
|২০২৫ || [[ৰৈ ৰৈ বিনালে (চলচ্চিত্ৰ)|ৰৈ ৰৈ বিনালে]] || ৰাজেশ ভূঞা || ৰাউল (এগৰাকী অন্ধ শিল্পীৰ ৰূপত)
|-
|২০২৫ || যোদ্ধা || ভাস্কৰ শৰ্মা || বিশেষ এভূমুকি
|-
|২০২৪ || [[ৱাইড এংগল (চলচ্চিত্ৰ)|ৱাইড এংগল]]|| [[জয়ন্ত নাথ]] || গৌতম শৰ্মা
|-
|২০২৪ || চিকাৰ || দেবাংকৰ বৰগোহাঁই ||শংকৰ চিকাৰী 
|-
|২০২৩ || [[ডক্তৰ বেজবৰুৱা ২|ডক্টৰ বেজবৰুৱা ২]]|| [[নিপন গোস্বামী]] || আৰক্ষী বিষয়া মহাদেৱ বৰবৰুৱা
|-
| ২০২২ || ৰাজনীতি || মঞ্জিত শৰ্মা || অৰিন্দম 
|-
| ২০১৯ || [[কাঞ্চনজংঘা (চলচ্চিত্ৰ)|কাঞ্চনজংঘা]] || জুবিন গাৰ্গ || অনিৰ্বাণ ভট্টাচাৰ্য
|-
| ২০১৮ || দি আণ্ডাৰৱৰ্ল্ড || ৰাজেশ যশপাল||
|-
| ২০১৭ || প্ৰিয়াৰ প্ৰিয় || [[মুনিন বৰুৱা]] || প্ৰিয়ব্ৰত কাকতি
|-
| ২০১৭ || [[মিছন চাইনা]] || জুবিন গাৰ্গ ||কৰ্ণেল গোস্বামী 
|-
| ২০১৬ || [[গানে কি আনে]] || ৰাজেশ যশপাল ||নীলাভ জোনাক বৰুৱা 
|-
| ২০১৬ || [[সাত নম্বৰৰ সন্ধানত]] || [[আব্দুল মজিদ]] || বিশেষ এভূমুকি
|-
| ২০১৫ || [[অহেতুক]] || বাণী দাস || বিশেষ এভূমুকি
|-
| ২০১৪ || [[ৰ'দৰ চিঠি|ৰ’দৰ চিঠি]] || [[বাহাৰুল ইছলাম]] ||
|-
| ২০১১ || [[ৰামধেনু (চলচ্চিত্ৰ)|ৰামধেনু]] || [[মুনিন বৰুৱা]] || বিশেষ এভূমুকি
|-
| ২০০৮ || [[মন যায়]] || [[এম মণিৰাম]]|| মানৱ
|-
| ২০০৪ ||[[দীনবন্ধু (২০০৪ চলচ্চিত্ৰ)|দীনবন্ধু]] || [[মুনিন বৰুৱা]] || বিপুল
|-
| ২০০২ || [[প্ৰেম আৰু প্ৰেম]] || [[শম্ভু গুপ্তা]] || বিশেষ এভূমুকি
|-
| ২০০০ || [[তুমি মোৰ মাথোঁ মোৰ]] || জুবিন গাৰ্গ ||ৰিচি
|}

==সাহিত্য চৰ্চা==
জুবিন গাৰ্গ সাহিত্য জগতৰ লগতো জড়িত হৈ আছিল। ২০১৭ চনত তেওঁ কাব্য গ্ৰন্থৰ বাবে সেউজী-সেউজী বঁটা লাভ কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Assam: Seuji-Seuji Award conferred upon singer Zubeen Garg|url=https://www.thenortheasttoday.com/current-affairs/states/assam-seuji-seuji-award-conferred-upon-singer-zubeen-garg|access-date=19 December 2020|website=The Northeast Today|date=22 December 2017}}{{Dead link|date=October 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
|- style=&quot;background:#cfc; text-align:center; &quot;
|'''বৰ্ষ'''
|'''পুথি'''
|'''ভাষা'''
|-
|২০০৯
|''শব্দ অনুভূতি''
| rowspan=&quot;3&quot; |অসমীয়া
|-
|২০১৮
|''জুবিনৰ পদ্য''&lt;ref&gt;{{Cite web|title=With over Rs 4.5 crores in sales and 4 lakh visitors, 20th Northeast Book Fair breaks all past records|url=https://www.guwahatiplus.com/article-detail/with-over-rs-4-5-crores-in-sales-and-4-lakh-visitors-20th-northeast-book-fair-breaks-all-past-records|access-date=23 September 2020|website=G Plus|language=en}}&lt;/ref&gt;
|-
|২০২০
|''জুবিনৰ পদ্য (দ্বিতীয় সংস্কৰণ)''
|}
==সামাজিক সক্ৰিয়তা আৰু লোকহিতৈষী কৰ্ম==
গাৰ্গে বিভিন্ন কামৰ বাবে ধন আগবঢ়োৱা ''কলাগুৰু আৰ্টিষ্ট ফাউণ্ডেশ্যন'' নামৰ এটা দাতব্য সংস্থা চলাইছিল। অসমত বিধ্বংসী বানপানী হ’লে তেওঁ মানুহক কাপোৰ, ঔষধ আৰু বৰঙনি দান কৰিবলৈ আহ্বান জনায়।&lt;ref&gt;{{cite news |title=Beyond Bollywood |url=https://www.indiatoday.in/magazine/nation/story/20181105-beyond-bollywood-1374988-2018-10-27 |access-date=18 September 2019 |work=India Today |date=5 November 2018 |language=en |archive-date=2 January 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190102154758/https://www.indiatoday.in/magazine/nation/story/20181105-beyond-bollywood-1374988-2018-10-27 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; তেওঁ [[অসম লোকসেৱা আয়োগ|এপিএছচি]]-ৰ নিযুক্তি ক্ষেত্ৰৰ দুৰ্নীতিৰ বিষয়টো লৈ তেওঁৰ [[কাঞ্চনজংঘা (চলচ্চিত্ৰ)|কাঞ্চনজংঘা]] চিনেমাখন নিৰ্মাণ কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.guwahatiplus.com/daily-news/zubeen-s-next-film-kanchenjunga-to-be-based-on-apsc-scam|title=Zubeen's next film 'Kanchenjunga' to be based on APSC scam|website=G Plus|language=en|access-date=18 September 2019|archive-date=9 February 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190209092909/http://www.guwahatiplus.com/daily-news/zubeen-s-next-film-kanchenjunga-to-be-based-on-apsc-scam|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.sentinelassam.com/north-east-india-news/assam-news/singing-sensation-zubeen-garg-and-team-visits-dhemaji-for-kanchanjangha-promotion/|title=Singing sensation Zubeen Garg and Team visits Dhemaji for Kanchanjangha Promotion|date=29 October 2018|website=The Sentinel|language=en-US|access-date=18 September 2019|archive-date=31 August 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190831065523/https://www.sentinelassam.com/north-east-india-news/assam-news/singing-sensation-zubeen-garg-and-team-visits-dhemaji-for-kanchanjangha-promotion/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

জুবিন [[ফুটবল]] অনুৰাগী আছিল আৰু [[বানপানী|বানপীড়িত লোকসকলৰ]] বাবে ধন সংগ্ৰহৰ মানসেৰে মেট্‌চ খেলিছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.thehansindia.com/posts/index/Sports/2015-10-05/Soccer-for-charity-in-Assam/179263|title=Soccer for charity in Assam|website=The Hans India|date=5 October 2015|access-date=14 May 2019|archive-date=14 May 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190514063145/https://www.thehansindia.com/posts/index/Sports/2015-10-05/Soccer-for-charity-in-Assam/179263|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

গাৰ্গ অসমৰ '[[নাগৰিকত্ব (সংশোধনী) আইন, ২০১৯|কা]]'-বিৰোধী প্ৰতিবাদত আগ-ভাগ লোৱা অন্যতম অৰাজনৈতিক ব্যক্তি আছিল।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.news18.com/news/india/music-art-tie-them-as-zubeen-garg-and-a-host-of-assamese-artistes-lead-anti-caa-stir-from-the-front-2432069.html|title=Music, Art Tie Them as Zubeen Garg and a Host of Assamese Artistes Lead Anti-CAA Stir from the Front|website=News18|access-date=13 March 2020|date=21 December 2019|archive-date=14 January 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200114054315/https://www.news18.com/news/india/music-art-tie-them-as-zubeen-garg-and-a-host-of-assamese-artistes-lead-anti-caa-stir-from-the-front-2432069.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Sengupta |first1=Aditi |title='Don't mess with Assam': Zubeen Garg |url=https://www.thehindubusinessline.com/blink/cover/dont-mess-with-assam-zubeen-garg/article30404699.ece |access-date=13 March 2020 |work=@businessline |date=26 December 2019 |language=en |archive-date=17 April 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200417192412/https://www.thehindubusinessline.com/blink/cover/dont-mess-with-assam-zubeen-garg/article30404699.ece |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=CAA 'not forgotten': Zubeen Garg |url=https://www.telegraphindia.com/north-east/caa-not-forgotten-zubeen-garg/cid/1801261 |access-date=24 October 2022 |website=www.telegraphindia.com}}&lt;/ref&gt; ২০২১ চনৰ মে’ মাহত [[কৰ'নাভাইৰাছ ৰোগ ২০১৯|ক’ভিড-১৯-ৰ]] সংক্ৰমণৰ উত্থানৰ সময়ত গাৰ্গে গুৱাহাটীত থকা দুমহলীয়া ঘৰটো ক’ভিড কেয়াৰ চেণ্টাৰলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিবলৈ আগবঢ়াইছিল। ইয়াৰ লক্ষ্য আছিল সেইসময়ত ৰোগীৰ বাবে বিছনাৰ বৰ্ধিত চাহিদা পূৰণ কৰা।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=6 May 2021 |title=Zubeen Garg offers his house to convert as Covid care centre |url=https://assamtribune.com/guwahati/zubeen-garg-offers-his-house-to-convert-as-covid-care-centre-1091844 |access-date=19 June 2024 |website=The Assam Tribune |language=en}}&lt;/ref&gt;

==ব্যক্তিগত জীৱন==
২০০২ চনৰ ৪ ফেব্ৰুৱাৰীত জুবিন গাৰ্গে অসমৰ [[গোলাঘাট|গোলাঘাটৰ]] নিবাসী ফেশ্বন ডিজাইনাৰ গৰিমা শইকীয়াক বিয়া কৰায়।&lt;ref&gt;{{cite web| url=https://thenortheasttoday.com/assam-zubeen-to-celebrate-his-birthday-by-releasing-music-album-of-mission-china/| title=Assam: Zubeen Garg to celebrate his birthday by releasing music album of 'Mission China'!| work=The North East Today| date=18 November 2016| access-date=8 September 2017| archive-date=23 May 2017| archive-url=https://web.archive.org/web/20170523122714/http://thenortheasttoday.com/assam-zubeen-to-celebrate-his-birthday-by-releasing-music-album-of-mission-china/| url-status=live| archivedate=23 May 2017| archiveurl=https://web.archive.org/web/20170523122714/http://thenortheasttoday.com/assam-zubeen-to-celebrate-his-birthday-by-releasing-music-album-of-mission-china/| deadurl=yes}}&lt;/ref&gt; গৰিমা শইকীয়া গোলাঘাটৰ শান্তিপুৰৰ সুৰেন্দ্ৰনাথ শইকীয়া আৰু ৰুণুমী শইকীয়াৰ একমাত্ৰ জীয়ৰী। তেওঁ মুম্বাই বিশ্ববিদ্যালয়ৰপৰা ইংৰাজী সাহিত্যত স্নাতকোত্তৰ সম্পূৰ্ণ কৰে। ইয়াৰ লগতে তেওঁ এগৰাকী ৰাজ্যিক পৰ্যায়ৰ টেবুল টেনিছ খেলুৱৈ। তেওঁলোকৰ চিনাকি ফেন-মেইলৰ জৰিয়তে হৈছিল। গৰিমা শইকীয়া গাৰ্গে ডিজাইন কৰা ভালেমান সাজ-পোছাক জুবিন গাৰ্গে পৰিধান কৰে।&lt;ref&gt;{{Cite book |last=ঠাকুৰ |first=কপিল |title=পিতৃৰ দৃষ্টিত জুবিন |publisher=চন্দ্ৰ প্ৰকাশ |year=২০১১ |page=৫৭ |language=as}}&lt;/ref&gt; তেওঁ সহ-প্ৰযোজক হিচাপেও একাধিক ছবিত জুবিন গাৰ্গৰ সৈতে কাম কৰিছে। 

===ধৰ্মীয় দৃষ্টিভংগী আৰু ঈশ্বৰ বিশ্বাস===
জুবিন গাৰ্গে নিজকে ''ধৰ্ম-অবিশ্বাসী'' বুলি গণ্য কৰিছিল আৰু কৈছিল যে, তেওঁৰ কোনো জাতি-ধৰ্ম নাই, তেওঁ মুক্ত।&lt;ref&gt;{{cite news |title=I Don't Have Any Caste, Religion Or God: Zubeen Garg |url=https://m.guwahatiplus.com/article/i-don-t-have-any-caste-religion-or-god-zubeen-garg/5862/amp#amp_tf=From%20%251%24s&amp;aoh=17141538671889&amp;referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com |work=Guwahati Plus |date=29 July 2019 |access-date=27 April 2024}}&lt;/ref&gt;
জুবিন গাৰ্গৰ ঈশ্বৰ বিশ্বাস সম্পৰ্কত স্পষ্ট অভিমত দিয়াটো প্ৰায় দুষ্কৰ বুলি পিতৃ কপিল ঠাকুৰে ''পিতৃৰ দৃষ্টিৰে জুবিন'' গ্ৰন্থত লিখিছে। জুবিন গাৰ্গে গুৱাহাটীৰ কৌটিলিংগম মন্দিৰলৈ মাজে-মধ্যে যোৱাৰ কথা তেওঁ শুনিছে। ইয়াৰ লগতে অসমৰ বাহিৰত থকা কোনো কোনো মন্দিৰ দৰ্শন কৰাৰ কথাও তেওঁ শুনিছে। অৱশ্যে এটা কথা পিতৃয়ে ক'ব বিচাৰে যে, ''জুবিন গাৰ্গৰ বুদ্ধ-দৰ্শন খুব প্ৰিয়। '' অৱশ্যে সেই সম্পৰ্কে সণ্ঢালনিকৈ অধ্যয়ন কৰিবলৈ তেওঁ ''এতিয়া সময় দুৰ্লভ'' বুলি প্ৰকাশ কৰে।&lt;ref&gt;{{Cite book |last=ঠাকুৰ |first=কপিল |title=পিতৃৰ দৃষ্টিত জুবিন |publisher=চন্দ্ৰ প্ৰকাশ |year=২০১১ |page=৫৯ |language=as}}&lt;/ref&gt;

==বঁটা আৰু সন্মান==
[[File:Zubeen Garg receiving National Award.jpg|thumb|৫৫সংখ্যক ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা, ২০০৯ত নন-ফিচাৰ ফিল্ম ''ইক’জ অৱ চাইলেঞ্চ''ৰ বাবে জুবিন গাৰ্গক ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰপতি [[প্ৰতিভা পাটিল|প্ৰতিভা পাটিলে]] শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালনাৰ বঁটা দিয়ে। ]]
১৯৯৬ চনত চেনেল ভি মিউজিক এৱাৰ্ড্‌ছ আৰু স্ক্ৰীন এৱাৰ্ড্‌ছত জুবিন গাৰ্গ &quot;চান্দনী ৰাত&quot; এলবামৰ বাবে শ্ৰেষ্ঠ ভাৰতীয় পপ এলবাম হিচাপে নিৰ্বাচিত হয় যিটো ক্ৰমে দলেৰ মেহেন্দীৰ এলবাম ''বলো তা ৰা ৰা'' আৰু সুচিত্ৰ কৃষ্ণমূৰ্থীৰ এলবাম ''ডোলে ডোলে''ৰ হাতত পৰাস্ত হয়। 

২০১১ চনত আমেৰিকাৰ ইলিনয়ৰ অক ব্ৰুকত অনুষ্ঠিত হোৱা অসম অধিৱেশনৰদ্বাৰা জুবিন গাৰ্গক বছৰৰ অতিথি শিল্পী হিচাপে সন্মানিত কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Koch |first1=Lars-Christian |last2=Klotz |first2=Sebastian |last3=Bohlman |first3=Philip V |title=Sounding Cities : Auditory Transformations in Berlin, Chicago, and Kolkata |date=2018 |publisher=LIT |location=Zürich |isbn=978-3-643-90555-0 |pages=213 |language=English}}&lt;/ref&gt;

২০২৪ চনৰ ২৭ মে'ত জুবিন গাৰ্গক [[মেঘালয়|মেঘালয়ৰ]] [[বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়, মেঘালয়|বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়ৰ]] পৰা সন্মানীয় ডক্টৰ অৱ লিটাৰেচাৰ (ডি.লিট) ডিগ্ৰী প্ৰদান কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Hon. D.Litt. to Zubeen Garg and Lou Majaw at 10th USTM Convocation |work=USTM |url=https://ustm.ac.in/event/hon-d-litt-to-zubeen-garg-and-lou-majaw-at-10th-ustm-convocation/ |access-date=27 August 2024 |language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=27 August 2024 |title=USTM Holds 10th Convocation, Honors Zubeen Garg and Lou Majaw |url=https://www.pratidintime.com/north-east/meghalaya/ustm-holds-10th-convocation-honors-zubeen-garg-and-lou-majaw |access-date=27 August 2024 |website=Pratidin Time |language=en}}&lt;/ref&gt;

২০০৯ চনৰ ৫৫সংখ্যক [[ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা|ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটাত]] অ-কাহিনীমূলক ছবি ''ইক’জ অৱ চাইলেঞ্চ''ৰ বাবে তেওঁ শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালনাৰ বঁটা লাভ কৰে। 

২০২৫ চনৰ ৯ ডিচেম্বৰ তাৰিখে কটন বিশ্ববিদ্যালয়ে জুবিন গাৰ্গক মৰণোত্তৰভাৱে সন্মানীয় ডক্টৰ অৱ লিটাৰেচাৰ (ডি.লিট) ডিগ্ৰী প্ৰদান কৰে।

২০২৫ চনৰ ২১ নৱেম্বৰ তাৰিখে ভাৰতীয় ডাক বিভাগৰ অসম শাখাই শিল্পীগৰাকীৰ ৫৩ সংখ্যক জন্মদিন উপলক্ষ্যে তেওঁৰ নামত এটি বিশেষ স্মৃতিচাৰণ পোষ্ট কাৰ্ড মুকলি কৰে।

২০২৬ চনৰ ফিল্মফেয়াৰ(অসম) য়ে জুবিন গাৰ্গক মৰণোত্তৰভাৱে জীৱনজোৰা সাধনা বঁটা আৰু 'ৰৈ ৰৈ বিনালে' ছবিখনৰ বাবে বিশেষ বঁটা প্ৰদান কৰে।

{| class=&quot;wikitable&quot;
|- style=&quot;background:#cfc; text-align:center; &quot;
| বৰ্ষ|| '''বঁটা'''|| চলচ্চিত্ৰ/এলবাম/থিয়েটাৰ|| '''শিতান'''|| '''ফলাফল'''
|-
|rowspan=&quot;2&quot; |১৯৯৬
|স্ক্ৰীন বঁটা
|rowspan=&quot;2&quot; |''চান্দনী ৰাত''
|rowspan=&quot;2&quot; |শ্ৰেষ্ঠ ভাৰতীয় পপ এলবাম
|{{nom}}
|-
|চেনেল ভি মিউজিক বঁটা
|{{nom}}
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |২০০৫
|BFJA বঁটা|| ''শুধো তুমি''|| শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালক|| {{won}}
|-
|প্ৰাগ চিনে বঁটা-২০০৫
|''ৰং''
|শ্ৰেষ্ঠ পুৰুষ নেপথ্য কণ্ঠশিল্পী – &quot;ছায়া দৰে থাকা তুমি&quot;&lt;ref&gt;{{Cite web|date=7 March 2021|title=Northeast's Sensation Zubeen Garg: Early Life, Career, Awards &amp; Controversies – Sentinelassam|url=https://www.sentinelassam.com/entertainment/wikipedia-of-northeasts-singing-sensation-zubeen-garg-527402|access-date=9 March 2021|website=www.sentinelassam.com|language=en}}&lt;/ref&gt;
|{{won}}
|-
|২০০৬
|গ্ল’বেল ইণ্ডিয়ান ফিল্ম এৱাৰ্ড&lt;ref name=&quot;GIFA List Of Winners&quot;&gt;{{cite web|title=G.I.F.A. Awards 2006: winners|date=10 December 2006|url=http://www.bollywoodhungama.com/features/2006/12/10/1918/index.html|website=[[Bollywood Hungama]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20081121175701/http://www.bollywoodhungama.com/features/2006/12/10/1918/index.html|access-date=24 April 2017|archive-date=21 November 2008}}&lt;/ref&gt;
| rowspan=&quot;6&quot; |গেংষ্টাৰ
| rowspan=&quot;4&quot; |শ্ৰেষ্ঠ পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী (য়া আলি)
|{{won}}
|-
| rowspan=&quot;5&quot; |২০০৭
|ফিল্মফেয়াৰ বঁটা
|{{nom}}
|-
|জী চিনে 
|{{nom}}
|-
|আইফা বঁটা&lt;ref name=altfg&gt;{{cite web |author=Andre Soares |url=http://www.altfg.com/blog/awards/indian-film-academy-awards-2007/ |title=Indian Film Academy Awards 2007 |publisher=Altfg.com |date=2 June 2007 |access-date=13 June 2012 |archive-date=8 February 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120208180559/http://www.altfg.com/blog/awards/indian-film-academy-awards-2007/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt; 
|{{nom}}
|-
|ষ্টাৰডাষ্ট বঁটা&lt;ref&gt;{{cite web|title=Stardust Awards Winners for 2006|url=http://www.indicine.com/movies/bollywood/stardust-awards-winners-for-2006/|publisher=indicine.com|access-date=24 April 2017|archive-date=17 July 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180717184206/http://www.indicine.com/movies/bollywood/stardust-awards-winners-for-2006/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
|নতুন আলোড়নকাৰী কণ্ঠ
|{{won}}
|-
|স্ক্ৰীন বঁটা&lt;ref&gt;{{Cite web |date=3 May 2022 |title=Screen Award for Best Male Playback Singer |url=https://bollywoodproduct.in/screen-award-for-best-male-playback-singer/ |access-date=2 July 2022 |website=Bollywood Product |language=en-US}}&lt;/ref&gt;
|শ্ৰেষ্ঠ পুৰুষ কণ্ঠ (য়া আলি)
|{{nom}}
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |২০০৮
| rowspan=&quot;2&quot; |কলাকাৰ বঁটা
|জিন্দেগী
| rowspan=&quot;2&quot; |শ্ৰেষ্ঠ মিউজিক এলবাম
|{{won}}
|-
|''তুমি''
|{{won}}
|-
| ২০০৯ ||৫৫সংখ্যক ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা || ''ইক’জ অৱ চাইলেঞ্চ'' || শ্ৰেষ্ঠ অ-কাহিনীমূলক সংগীত পৰিচালনাৰ বাবে ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা|| {{won}}
|-
|২০১১
|প্ৰাগ চিনে বঁটা ২০১১
|''[[জেতুকা পাতৰ দৰে (চলচ্চিত্ৰ)|জেতুকা পাতৰ দৰে]]''
|শ্ৰেষ্ঠ পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী – ''&quot;পুৱাৰ হাঁহিত&quot;''
|{{nom}}
|-
|২০১২
||প্ৰাগ চিনে বঁটা-২০১২&lt;ref&gt;{{cite web |title=Prag Cine Awards 2015 to be held in Assam |date=24 January 2015 |url=http://www.indiantelevision.com/television/tv-channels/news-broadcasting/prag-cine-awards-2015-to-be-held-in-assam-150124 |publisher=indiantelevision.com |access-date=24 April 2017 |archive-date=1 May 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170501001923/http://www.indiantelevision.com/television/tv-channels/news-broadcasting/prag-cine-awards-2015-to-be-held-in-assam-150124 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Prag Cine Award on March 21, 22|url=http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=jan2815/city053|publisher=assamtribune.com|access-date=24 April 2017|archive-date=2 April 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150402195918/http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=jan2815%2Fcity053|url-status=live|archivedate=2 April 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150402195918/http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=jan2815/city053|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;
|''[[ৰামধেনু (চলচ্চিত্ৰ)|ৰামধেনু]]''
|শ্ৰেষ্ঠ পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী – ''&quot;ৰং দিয়া মৰম&quot;''
|{{nom}}
|-
|২০১৩
|প্ৰাগ চিনে বঁটা ২০১৩
|''মি এণ্ড মাই ছিষ্টাৰ''
|শ্ৰেষ্ঠ পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী – ''&quot;থুনুক-থানাক&quot;''
|{{nom}}
|-
|২০১৪
|প্ৰাগ চিনে বঁটা ২০১৪
|''চিঞৰ''
|&quot;শ্ৰেষ্ঠ পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী – ''&quot;কালৰ অসুৰ&quot;''
|{{nom}}
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | ২০১৫ 
| rowspan=&quot;2&quot; |প্ৰাগ চিনে বঁটা উত্তৰ-পূব ২০১৫||''[[অহেতুক]]''
|শ্ৰেষ্ঠ পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী – ''&quot;অহেতুক&quot;''
|{{won}}
|-
|''ৰ’দৰ চিঠি''
|শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালনা
|{{nom}}
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |২০১৬
| rowspan=&quot;2&quot; |গপ চপ মিউজিক বঁটা
|''বলিয়া কৃষ্ণ (হেঙুল থিয়েটাৰ)''
|বছৰটোৰ শীৰ্ষক গীত – &quot;''বলিয়া কৃষ্ণ''&quot;
|{{won}}
|-
| rowspan=&quot;3&quot; |''গানে কি আনে''
|শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালক – ''&quot;জানো জানো&quot;''
|{{won}}
|-
| rowspan=&quot;3&quot; |২০১৭
| rowspan=&quot;2&quot; |প্ৰাগ চিনে নৰ্থ-ইষ্ট ২০১৭
|শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালনা
|{{nom}}
|-
|শ্ৰেষ্ঠ নেপথ্য পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী – ''&quot;জানো জানো&quot;''
|{{nom}}
|-
|ভ্ৰাম্যমাণ থিয়েটাৰ বঁটা
|''[[কহিনুৰ থিয়েটাৰ|কহিনুৰ থিয়েটাৰ]]''
|ৰেড এফ এম শ্ৰেষ্ঠ নেপথ্য কণ্ঠশিল্পী – &quot;জনম জনম''&quot;''&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Dalmia Bharat : First Mobile Theatre Awards presented by Dalmia Cement {{!}} MarketScreener|url=https://www.marketscreener.com/quote/stock/DALMIA-BHARAT-LTD-9743873/news/Dalmia-Bharat-First-Mobile-Theatre-Awards-presented-by-Dalmia-Cement-24725283/|access-date=13 February 2021|website=www.marketscreener.com|date=10 July 2017 |language=en}}&lt;/ref&gt;
|{{won}}
|-
| rowspan=&quot;5&quot; | ২০১৮ 
| rowspan=&quot;4&quot; |প্ৰাগ চিনে বঁটা ২০১৮&lt;ref&gt;{{Cite web |date=28 May 2018 |title=Prag Cine Awards North-East 2018: Best director award for Utpal Barpujari |url=http://nenow.in/north-east-news/prag-cine-awards-north-east-2018-best-director-award-for-utpal-barpujari.html |access-date=20 August 2022 |website=NORTHEAST NOW |language=en-US}}&lt;/ref&gt;|| rowspan=&quot;3&quot; | ''[[মিছন চাইনা (চলচ্চিত্ৰ)|মিছন চাইনা]]'' || শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতা (জনপ্ৰিয়) || {{won}}
|-
| শ্ৰেষ্ঠ ছবি (জনপ্ৰিয়) || {{won}}
|-
|শ্ৰেষ্ঠ নেপথ্য পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী – ''&quot;দিন জ্বলে ৰাতি জ্বলে&quot;''
|{{nom}}
|-
|''প্ৰিয়াৰ প্ৰিয়''
|শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতা
|{{nom}}
|-
|ভ্ৰাম্যমাণ থিয়েটাৰ বঁটা
|''[[আৱাহন থিয়েটাৰ|আৱাহন থিয়েটাৰ]]''
|ৰেড এফ এম শ্ৰেষ্ঠ নেপথ্য পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী – ''&quot;অ' মা&quot;''&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Assam's Mobile theater industry gets due recognition; Artists, writers and personalities awarded|url=https://www.thenortheasttoday.com/current-affairs/states/assams-mobile-theater-industry-gets-due-recognition-artists-writers-and-personalities-awarded|access-date=13 February 2021|website=TheNortheastToday – Read From North East (TNT)|date=22 June 2018|language=en}}{{Dead link|date=September 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
|{{won}}
|-
|২০১৯
|ভ্ৰাম্যমাণ থিয়েটাৰ বঁটা
|''দেউতা (চিৰঞ্জীৱ থিয়েটাৰ)''
|ৰেড এফ এম শ্ৰেষ্ঠ নেপথ্য পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী – ''&quot;অ' দেউতা&quot;''&lt;ref&gt;{{Cite web|date=20 July 2019|title=Tapan Das Bags Best Theatre Actor Award|url=https://www.pratidintime.com/tapan-das-bags-best-theatre-actor-award/|access-date=13 February 2021|website=Pratidin Time|language=en-US|archivedate=2 May 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210502130727/https://www.pratidintime.com/tapan-das-bags-best-theatre-actor-award/|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;
|{{won}}
|-
| rowspan=&quot;7&quot; |২০২১
| rowspan=&quot;7&quot; |প্ৰাগ চিনে বঁটা&lt;ref&gt;{{Cite web |title=20th Prag Cine Awards on Jan 30 |url=https://www.pratidintime.com/latest-assam-news-breaking-news-assam/20th-prag-cine-awards-on-jan-30 |access-date=20 August 2022 |website=Pratidin Time |date=24 December 2020 |language=en}}&lt;/ref&gt;
| rowspan=&quot;3&quot; |''[[কাঞ্চনজংঘা (চলচ্চিত্ৰ)|কাঞ্চনজংঘা]]''
|শ্ৰেষ্ঠ ছবি (জনপ্ৰিয়)
|{{nom}}
|-
|শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতা (জনপ্ৰিয়)
|{{won}}
|-
|শ্ৰেষ্ঠ নেপথ্য পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী – ''&quot;পাঞ্চনা&quot;''
|{{won}}
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |[[ৰত্নাকৰ (চলচ্চিত্ৰ)|ৰত্নাকৰ]]
|শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালক
|{{won}}
|-
|শ্ৰেষ্ঠ কথা – ''&quot;ৰাতি ৰাতি&quot;''
|{{nom}}
|-
|''প্ৰতিঘাত''
|শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালক
|{{nom}}
|-
|''[[বৰনদী ভটিয়ায়]]''
|শ্ৰেষ্ঠ নেপথ্য পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী – ''&quot;বৰনদী ভটিয়ায়&quot;''
|{{nom}}
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |২০২২
| rowspan=&quot;2&quot; |[[প্ৰাগ চিনে বঁটা]] ২০২২&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Galaxy of Stars Gathered at the 'Prag Cine Awards 2022', Check the Winners List |url=https://pragnews.com/Galaxy-of-Stars-Gathered-at-the-%27Prag-Cine-Awards-2022%27,-Check-the-Winners-List |access-date=20 August 2022 |website=pragnews.com |language=en }}{{Dead link|date=September 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
|দা ফায়াৰিং ৰেঞ্জ
|শ্ৰেষ্ঠ নেপথ্য পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী (২০২০)
|{{nom}}
|-
|চন্দ্ৰাৱলী
|শ্ৰেষ্ঠ পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী (২০২১)
|{{nom}}
|-
| rowspan=&quot;4&quot; |২০২৩
|৮ম অসম ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ বঁটা&lt;ref&gt;{{Cite web |date=10 March 2023 |title=8th Assam State Film Awards announced, Jonaki Porua—Fireflies, Bulbul Can Sing win best film award |url=http://nenow.in/top-news/8th-assam-state-film-awards-announced-jonaki-porua-fireflies-bulbul-can-sing-win-best-film-award.html |access-date=13 March 2023 |website=Northeast Now |language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citation |title='৩৫ হাজাৰ গান গোৱাৰ পিছত এতিয়া আৰু শ্ৰেষ্ঠ কণ্ঠশিল্পীৰ বঁটা লৈ থাকিবলৈ দিন নাই' | date=13 March 2023 |url=https://www.youtube.com/watch?v=dJWoPZknc0w |access-date=13 March 2023 |language=en}}&lt;/ref&gt;
|[[কাঞ্চনজংঘা]]
|শ্ৰেষ্ঠ পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী – ''&quot;পাঞ্চনা&quot;''
|{{Won}}
|-
| rowspan=&quot;3&quot; |ৰাজস্থান চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ ''&lt;small&gt;(অন্যান্য ৰাজ্যিক ছবিত)&lt;/small&gt;''
| rowspan=&quot;3&quot; |ডক্টৰ বেজবৰুৱা ২
|শ্ৰেষ্ঠ পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী – ''&quot;কি নাম দি মাতিম&quot;''
|{{nom}}
|-
|শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালনা – &quot;''কি নাম দি মাতিম&quot;''
|{{nom}}
|-
|শ্ৰেষ্ঠ সহযোগী চৰিত্ৰ
|{{Won}}
|-
|২০২৪
|ফিল্মফেয়াৰ বঁটা-অসমীয়া&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Filmfare Awards Assamese 2024 Winners – Complete List Out! |url=https://www.filmfare.com/awards/filmfare-awards-assamese-2024/winners |access-date=5 April 2025 |website=filmfare.com |language=en}}&lt;/ref&gt; 
|দা শ্লেম বুক
|শ্ৰেষ্ঠ সংগীত এলবাম
|{{Won}}
|-
|২০২৫
|ভূপেন হাজৰিকা বঁটা
|বেলতলা বহাগী উৎসৱ সমিতি। কবিতা বৰুৱাৰদ্বাৰা প্ৰদান, [[ভূপেন হাজৰিকা]]ৰ কনিষ্ঠ ভগ্নী
|জীৱনজোৰা সাধনাৰ বঁটা&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Zubeen Garg conferred the Bhupen Hazarika Award 2025 |url=https://dainikjanambhumi.com/news/dr-bhupen-hazarika-award-has-been-presented-to-zubeen-garg?utm_source=chatgpt.com |work=Dainik Janambhumi}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Zubeen Garg to be conferred with Dr. Bhupen Hazarika Award |url=https://www.sentinelassam.com/cities/guwahati-city/assam-singer-zubeen-garg-to-be-conferred-with-dr-bhupen-hazarika-award |work=The Sentinel}}&lt;/ref&gt;
|সন্মানীত
|-
|}

==বিতৰ্ক==
জুবিন গাৰ্গ কেইবাবাৰো বিভিন্ন বিতৰ্কৰ মাজত সোমাই পৰিছিল। গান গাই থকা অৱস্থাত জখলা বগোৱাকে ধৰি মঞ্চত কৰা কেতবোৰ কাণ্ডৰ বাবে তেওঁ কেইবাবাৰো সমালোচিত হৈছিল।&lt;ref name=&quot;timesof&quot;&gt;{{cite web | url=http://www.timesofassam.com/headlines/zubin-garg-into-controversy-again/ | title=Zubeen Garg into controversy again | publisher=Times of Assam | date=2010-08-26 | accessdate=2013-04-27}}&lt;/ref&gt; ২০১১ চনৰ ছেপ্টেম্বৰত তেওঁ ''অসম বন্ধ''ৰ বিৰুদ্ধে আৰক্ষী থানাত এজাহাৰ দাখিল কৰিছিল যদিও পাছলৈ সেয়া উঠাই লয়।{{উদ্ধৃতিৰ প্ৰয়োজন}}

===ভূপেন হাজৰিকাৰ অন্ত্যেষ্টিক্ৰিয়া===
২০১১ চনৰ ৯ নৱেম্বৰত [[গুৱাহাটী]]ৰ জালুকবাৰীস্থিত [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ চৌহদত অনুষ্ঠিত [[ভূপেন হাজৰিকা|ড॰ ভূপেন হাজৰিকা]]ৰ অন্তিম শ্ৰদ্ধাঞ্জলি অনুষ্ঠানত জুবিনক মূৰত এখন কাপোৰৰ সৈতে এটা হালধীয়া বৰণৰ গেঞ্জী পৰিহিত অৱস্থাত দেখা দিছিল। জুবিনৰ সেই পোছাকযোৰক লৈ সমগ্ৰ অসমজুৰি বিতৰ্কৰ সৃষ্টি হৈছিল। অৱশেষত জুবিন গাৰ্গে ক্ষমা-প্ৰাৰ্থনা বিচাৰি বিতৰ্কৰ শেষ কৰিছিল।{{উদ্ধৃতিৰ প্ৰয়োজন}}

===বিহু-মঞ্চত হিন্দী গান===
২০১৩ চনত নিষিদ্ধ ঘোষিত সংগঠন [[আলফা]]ই অসমৰ গায়কসকলক বিহু-মঞ্চত হিন্দী গীত পৰিৱেশন নকৰিবলৈ জাননী দিছিল। কিন্তু এই আদেশ অমান্য কৰি জুবিন গাৰ্গে লতাশিল বিহু-মঞ্চত তেওঁৰ জনপ্ৰিয় হিন্দী গান ''য়া আলী'' পৰিৱেশন কৰে আৰু ইয়াৰ প্ৰতিক্ৰিয়াস্বৰূপে আলফাৰ সৰ্বাধিনায়ক পৰেশ বৰুৱাই জুবিন গাৰ্গক ''ভাৰতীয় সাংস্কৃতিক আগ্ৰাসনৰ এজেণ্ট''ৰূপে অভিহিত কৰি তেওঁক সংঘাতৰ বাবে সাৱধান কৰি দিছিল।&lt;ref name=&quot;tehelka&quot;&gt;{{cite web | url=http://tehelka.com/zubeen-hits-the-wrong-notes-for-ulfa/ | title=Zubeen hits the wrong notes for ULFA | publisher=Tehelka.com | date=2013-04-19 | accessdate=2013-04-27 | author=Ratnadip Choudhury | archivedate=2013-04-23 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20130423164622/http://tehelka.com/zubeen-hits-the-wrong-notes-for-ulfa/ | deadurl=yes }}&lt;/ref&gt; এই ঘটনাত অসমৰ মুখ্যমন্ত্ৰী [[তৰুণ গগৈ]]য়ে জুবিনক সমৰ্থন কৰি তেওঁক নিৰাপত্তা প্ৰদান কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;ইণ্ডিয়ান&quot;&gt;{{cite web | url=http://www.indianexpress.com/news/ya-ali-singer-zubeen-garg-provided-security-after-ulfa-threat/1105979/ | title='Ya Ali' singer Zubeen Garg provided security after ULFA threat | publisher=The Indian Express | date=2013-04-22 | accessdate=2013-04-27}}&lt;/ref&gt; অৱশ্যে কেইদিনমানৰ পাছতে এই বিবাদৰ মীমাংসা হয়। জুবিনৰ মৃত্যুত শোক প্ৰকাশ কৰি এই নিষিদ্ধ ঘোষিত সংগঠনটিয়ে এটি প্ৰেছ বিজ্ঞপ্তি প্ৰকাশ কৰিছে। 
===সুৰাকণ্ঠ===
২০১৯ চনত বঙাইগাঁও জিলাৰ বক্সিং এছ’চিয়েশ্যনৰ সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠানত ব্ৰাহ্মণ সম্প্ৰদায়ৰ ওপৰত বিতৰ্কিত মন্তব্য আগবঢ়োৱাৰ পাছত দৰং আৰু ওদালগুৰি জিলা ব্ৰাহ্মণ যুৱ মঞ্চই তেওঁক '''সুৰাকণ্ঠ''' উপাধি প্ৰদান কৰিছিল।&lt;ref&gt;[https://sangbad365.com/brahman-samaj-vs-zubeen/ জুবীন গাৰ্গক জুবীন গাৰ্গ নহয়, জুবীন সুৰাকণ্ঠ আখ্যা ব্ৰাহ্মণ সমাজৰ যুৱ মঞ্চই]&lt;/ref&gt;

===মাজুলীত নিষিদ্ধ===
মাজুলীৰ পূৱেৰুণ কলা পৰিষদৰ উদ্যোগত অনুষ্ঠিত ৰঙালী বিহু সন্মিলনৰ‌ সামৰণি অনুষ্ঠানত জুবিনক ''সংগীত সিন্ধু'' উপাধি প্ৰদান কৰাৰ অৱস্থাত জুবিনে সত্ৰাধিকাৰক ''প্ৰভু ঈশ্বৰ'' সম্বোধন কৰা সম্পৰ্কত আপত্তি দৰ্শায়।&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; ফলত মাজুলী জিলা সত্ৰ মহাসভাই তেওঁক মাজুলীত সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠান পৰিৱেশনত নিষেধাজ্ঞা জাৰী কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;[https://assam.news18.com/news/assam/zubeen-garg-is-banned-in-majuli-by-majuli-satra-mahasabha-for-insulting-satradhikar-tv-bhaskar-subham-g-377776.html Zubeen Garg Controversy: মাজুলীত নিষিদ্ধ জুবিন গাৰ্গ! সত্ৰাধিকাৰক অসন্মান কৰি শ্ৰীকৃষ্ণক তুচ্ছ-তাচ্ছিল্য কৰি ৰোষত পৰিল মাজুলীবাসীৰ]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last2=Raj |first2=Suhasini |last1=Walker |first1=Mark |author2-link=Suhasini Raj |title=Zubeen Garg, Singer Who Charmed India With a Bollywood Hit, Dies at 52 |url=https://www.nytimes.com/2025/09/22/world/asia/zubeen-garg-dead.html |access-date=23 September 2025 |work=[[The New York Times]] |date=22 September 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |title=Assam: Zubeen Garg Faces Ban From Majuli District Satra Mahasabha |url=https://www.sentinelassam.com/north-east-india-news/assam-news/assam-zubeen-garg-faces-ban-from-majuli-district-satra-mahasabha |work=Sentinel Assam |date=26 April 2024 |access-date=27 April 2024}}&lt;/ref&gt;

===লগুণ বিতৰ্ক===
২০১৯ চনত শিল্পীগৰাকীয়ে বিতৰ্কৰ সন্মুখীন হৈছিল যেতিয়া তেওঁ কৈছিল ''মই ব্ৰাহ্মণ, কিন্তু চিনেমাখনত মোৰ [[লগুণ]] (ব্ৰাহ্মণসকলে পিন্ধা পৱিত্ৰ সূতা) ছিঙি পেলাইছোঁ। মই আগতেও লগুণডাল আঁতৰাই পেলাইছিলোঁ আৰু এতিয়াও পিন্ধা নাই। '' পাছলৈ তেওঁ এই বক্তব্যৰ বাবে ক্ষমা বিচাৰে।&lt;ref&gt;{{cite web | title=Assam singer Zubeen Garg says,'These Brahmins should be killed'; case registered | date=30 July 2019 | url=https://www.oneindia.com/india/assam-singer-zubeen-garg-says-these-brahmins-should-be-killed-case-registered-2926237.html }}&lt;/ref&gt; জুবিন গাৰ্গে মিডিয়াৰ আগত স্পষ্ট কৰি দিলে যে তেওঁ আচলতে তেনেকৈ বুজাব বিচৰা নাছিল। তেওঁ কয়—'' &quot;মই ধেমালি-ধেমালিতে কৈছিলোঁ বাবে মানুহে ভুল বুজিলে। মই বুজাব বিচাৰিছিলোঁ যে আমি উচ্চ জাতি-নিম্ন জাতিৰ ব্যৱস্থাটো নাইকিয়া কৰিব লাগে। মই সেই কঞ্চেপ্টটোত বিশ্বাস কৰোঁ। সেই প্ৰচেষ্টাত 'বামুণ' শব্দটো ভুলতে ওলাই গ’ল। মই ব্ৰাহ্মণ সমাজৰ সন্মুখত ক্ষমা বিচাৰিছোঁ যিহেতু মোৰ উদ্দেশ্য নাছিল। মই নিজেও ব্ৰাহ্মণ ল’ৰা। মানুহে অতদিনে দেখি আহিছে—মই কি কৰি আহিছোঁ।&quot; মই সকলো শ্ৰেণীৰ মানুহৰ বাবে কাম কৰিছোঁ।&quot; '' ইয়াৰ উপৰি গাৰ্গে কয়— ''&quot;মই সেইসময়ত ক্লান্ত হৈ পৰিছিলোঁ কাৰণ মই বিগত ৩-৪ ৰাতি ধৰি অবিৰতভাৱে অনুষ্ঠান পৰিৱেশন কৰি আছিলোঁ। আই এম ছ’ৰী। আগলৈ আৰু এনেকুৱা নহয়।&quot; ''&lt;ref name=&quot;Prag News&quot;&gt;{{Cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=D2sTTsZQ7rg |title=Zubeen-Brahmin controversy: Zubeen Garg seeks apology for the brahmin controversy}}&lt;/ref&gt;

== মৃত্যু == 
[[File:People gathered at the Sarusajai Bhogeswar Baurah Sports Complex in Guwahati to pay their respects to Zubeen Garg.jpg|thumb|সৰুসজাইস্থিত ভোগেশ্বৰ বৰুৱা ক্ৰীড়া প্ৰাঙ্গণত ৰখা জুবিন গাৰ্গৰ পাৰ্থিৱ শৰীৰ চাবলৈ ৰাইজ সমবেত হয়। ]]
[[File:Admirers and fans of Zubeen Garg are lighting the lamps at a market of Guwahati.jpg|thumb|অসমৰ বিভিন্ন ঠাইত জুবিন গাৰ্গক সুঁৱৰি সন্ধ্যা চাকি আৰু মম জ্বলোৱা হয়। ]]
২০২৫ চনৰ ১৯ ​​ছেপ্টেম্বৰ‌ তাৰিখে [[:en:Saint_John's_Island|ছেইণ্ট জ’ন্‌ছ দ্বীপ]]ৰ সমীপত থকা ছিংগাপুৰ প্ৰণালী ([[:en:Singapore_Strait|Singapore Strait]])ৰ বুকুত হোৱা এক দুৰ্ঘটনাৰ পাছত জুবিন গাৰ্গৰ মৃত্যু হয়। তেওঁ পানীৰ তলত উশাহ লোৱাৰ অসুবিধাৰ সন্মুখীন হৈছিল, এনে পৰিস্থিতিৰপৰা উদ্ধাৰ কৰি কাৰ্ডিঅ’পালমনাৰী ৰিছাছিটেশ্যন (চিপিআৰ) দিয়াৰ পাছত [[Singapore General Hospital|ছিংগাপুৰ জেনেৰেল হস্পিটেলৰ]] আই.চি.ইউত ভৰ্তি হোৱাৰ পাছত তেওঁক মৃত বুলি ঘোষণা কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite news |title=Assamese singer Zubeen Garg dies in scuba diving accident in Singapore |url=https://indianexpress.com/article/india/zubeen-garg-assamese-singer-dies-in-singapore-scuba-diving-accident-10259381/ |work=The Indian Express |date=19 September 2025 |access-date=19 September 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |title=Popular Assam singer Zubeen Garg dies in Singapore accident |url=https://www.ndtv.com/entertainment/popular-assam-singer-zubeen-garg-dies-in-singapore-accident-9306555 |work=NDTV |date=19 September 2025 |access-date=19 September 2025}}&lt;/ref&gt; তেওঁ ছিংগাপুৰত নৰ্থ ইষ্ট ইণ্ডিয়া ফেষ্টিভেলত অংশগ্ৰহণ কৰিবলৈ গৈছিল, য’ত তেওঁ অনুষ্ঠান পৰিৱেশন কৰাৰ কথা আছিল। 

২০২৫ চনৰ ২২ ছেপ্টেম্বৰত মুখ্যমন্ত্ৰী হিমন্ত বিশ্ব শৰ্মাই ঘোষণা কৰে যে ২৩ ছেপ্টেম্বৰত গুৱাহাটীৰ ওচৰৰ কমাৰকুছি এন চি গাঁৱত গাৰ্গৰ মৃতদেহ সম্পূৰ্ণ ৰাজ্যিক সন্মানেৰে দাহ কৰা হ’ব।&lt;ref&gt;{{cite news |title=Zubeen Garg to be cremated with full state honours near Guwahati on September 23 |url=https://www.telegraphindia.com/entertainment/zubeen-garg-to-be-cremated-with-full-state-honours-near-guwahati-on-september-23/cid/2124279 |work=The Telegraph |date=22 September 2025 |access-date=22 September 2025}}&lt;/ref&gt; যোৰহাটৰ জনসাধাৰণে অসম চৰকাৰক যোৰহাটত মৃতদেহ দাহৰ বাবে জনোৱা দাবীৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰাখি ৰাজ্যিক মন্ত্ৰীসভাৰ আলোচনা আৰু পৰিয়ালটোৰ সুবিধা তথা পছন্দ দুয়োটা দিশত বিবেচনা কৰি এই সিদ্ধান্ত লোৱা হৈছিল। পত্নী গৰিমা শইকীয়া গাৰ্গ আৰু ভগ্নী পামী বৰঠাকুৰে ৮৫বছৰীয়া পিতৃৰ দুৰ্বল স্বাস্থ্য আৰু গুৱাহাটীৰপৰা আঁতৰত ৰীতি-নীতি সমাপন কৰাত হোৱা অসুবিধাৰ কথা উল্লেখ কৰে। আপোচ হিচাপে চৰকাৰে ঘোষণা কৰে যে, গাৰ্গৰ চিতাভস্ম যোৰহাটলৈও লৈ যোৱা হ’ব। গুৱাহাটীৰ দাহস্থলীৰ লগতে যোৰহাটতো গাৰ্গৰ স্মৃতিসৌধ নিৰ্মাণ কৰা হ’ব বুলি চৰকাৰে ঘোষণা কৰে।&lt;ref&gt;{{cite news |title=Assam CM: Family's wish to perform Zubeen Garg's last rites near Guwahati prioritised; memorials planned in both Guwahati and Jorhat |url=https://www.telegraphindia.com/entertainment/zubeen-garg-to-be-cremated-with-full-state-honours-near-guwahati-on-september-23/cid/2124279 |work=The Telegraph |date=22 September 2025 |access-date=22 September 2025}}&lt;/ref&gt; 
[[File:Ambulance carrying Zubeen Garg amidst crowd.jpg|thumb|ৰাইজৰ মাজেৰে যাত্ৰা কৰা জুবিন গাৰ্গৰ পাৰ্থিৱ শৰীৰ কঢ়িয়াই নিয়া এম্বুলেঞ্চখন]]
স্থানীয় গাঁৱৰ লোকে স্বেচ্ছামূলকভাৱে কাম কৰা ৩.৩ একৰ চৰকাৰী আবণ্টিত মাটিত বিস্তৃত এই শ্মশান ক্ষেত্ৰখনত ৫ হাজাৰ লোকৰ উপস্থিতি সম্ভৱ যদিও অনুমাণিক ৫০ হাজাৰ লোকৰ আগমন ঘটে। গাৰ্গৰ মৃতদেহ ২৩ ছেপ্টেম্বৰৰ পুৱালৈকে গুৱাহাটীৰ অৰ্জুন ভোগেশ্বৰ বৰুৱা ক্ৰীড়া ভৱনত জনসাধাৰণে শ্ৰদ্ধাঞ্জলি জনোৱাৰ বাবে ৰাজ্যিক ব্যৱস্থাৰে ৰখা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite news |title=Zubeen Garg's body to be kept at Guwahati sports complex before cremation |url=https://www.telegraphindia.com/entertainment/zubeen-gargs-mortal-remains-to-be-kept-at-sarusajai-till-monday-assam-cm/cid/2124200 |work=The Telegraph |date=21 September 2025 |access-date=22 September 2025}}&lt;/ref&gt; তেওঁৰ অন্ত্যেষ্টিক্ৰিয়াৰ দিনটোলৈকে (২৩ ছেপ্টেম্বৰ) ৰাজ্যিক শোকৰ সময় বৃদ্ধি কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{cite news |title=Zubeen Garg cremation: Mourning period extended by one day |url=https://www.telegraphindia.com/entertainment/zubeen-garg-to-be-cremated-with-full-state-honours-near-guwahati-on-september-23/cid/2124279 |work=The Telegraph |date=22 September 2025 |access-date=22 September 2025}}&lt;/ref&gt;

২০২৫ চনৰ ১৯ ​​ছেপ্টেম্বৰত ছিংগাপুৰত তেওঁৰ মৃত্যুৰ পাছত তাত জুবিন গাৰ্গৰ মৃতদেহৰ মৰণোত্তৰ পৰীক্ষা কৰা হয়। এই পৰীক্ষাৰ ফলাফলত পানীত ডুব যোৱা কাৰণত তেওঁৰ মৃত্যুহোৱা বুলি উল্লেখ কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{cite web |title=Zubeen Garg’s death certificate cites drowning as cause of death |url=https://www.hindustantimes.com/india-news/why-assam-government-ordered-second-post-mortem-of-zubeen-garg-s-body-101758549639461.html |website=Hindustan Times |date=22 September 2025 |access-date=22 September 2025}}&lt;/ref&gt; তেওঁৰ মৃতদেহ অসমলৈ অনাৰ পাছত বিভিন্নপক্ষৰপৰা জনসাধাৰণৰ দাবী আৰু আৱেদনৰ বাবে ৰাজ্য চৰকাৰে সৰ্বসাধাৰণৰ উদ্বেগ দূৰ কৰিবলৈ আৰু যিকোনো ধৰণৰ সন্দেহ নুই কৰিবলৈ দ্বিতীয়বাৰৰ বাবে মৰণোত্তৰ পৰীক্ষাৰ নিৰ্দেশ দিয়ে।&lt;ref&gt;{{cite web |title=Second post-mortem on Zubeen Garg on Tuesday after demands from people, says Assam CM |url=https://www.indiatoday.in/entertainment/story/second-post-mortem-on-zubeen-garg-on-tuesday-after-demands-from-people-says-assam-cm-himanta-biswa-sarma-2791537-2025-09-22 |website=India Today |date=22 September 2025 |access-date=22 September 2025}}&lt;/ref&gt; পত্নী গৰিমা গাৰ্গৰ সন্মতি সাপেক্ষে অন্ত্যোষ্টিক্ৰিয়াৰ পূৰ্বে এইম্‌ছ গুৱাহাটীৰ এটা দলৰ সহযোগত গুৱাহাটী চিকিৎসা মহাবিদ্যালয় আৰু চিকিৎসালয়ত এই পদ্ধতিৰ দিন ধাৰ্য কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite web |title=Second post-mortem of Zubeen Garg’s body to be done on Tuesday morning |url=https://www.tribuneindia.com/news/india/second-post-mortem-of-zubeen-gargs-body-to-be-done-on-tuesday-morning/ |website=The Tribune |date=22 September 2025 |access-date=22 September 2025}}&lt;/ref&gt;

===শ্ৰদ্ধাঞ্জলি===
জুবিন গাৰ্গৰ মৃত্যুত সমগ্ৰ ভাৰতবৰ্ষতে ব্যাপক শ্ৰদ্ধাঞ্জলি দিয়া হয়। প্ৰধানমন্ত্ৰী [[নৰেন্দ্ৰ মোদী|নৰেন্দ্ৰ মোডী]], বিৰোধী দলৰ নেতা [[ৰাহুল গান্ধী]], অসমৰ মুখ্যমন্ত্ৰী [[হিমন্ত বিশ্ব শৰ্মা]], [[ৰাইজৰ দল]]ৰ সভাপতি [[অখিল গগৈ]], অসম জাতীয় পৰিষদৰ সভাপতি লুৰীণজ্যোতি গগৈকে ধৰি বহু উচ্চ পদস্থ ব্যক্তিয়ে গাৰ্গৰ দেহাৱসানত শোক প্ৰকাশ কৰে।&lt;ref&gt;{{cite news |title=Condolences pour in over death of singer Zubeen Garg |url=https://www.thehindu.com/entertainment/music/condolences-pour-in-over-death-of-singer-zubeen-garg/article70069962.ece |access-date=19 September 2025 |work=[[The Hindu]] |date=19 September 2025 |language=en-IN}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |date=19 September 2025 |title=Singer Zubeen Garg passes away at 52: PM Modi expresses grief; Rahul Gandhi, Kharge pay tribute |url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/assam-cm-himanta-biswa-sarma-mourns-zubeen-gargs-death-calls-him-assams-favourite-rockstar/articleshow/123996813.cms |access-date=19 September 2025 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}&lt;/ref&gt; শ্ৰদ্ধাঞ্জলিস্বৰূপে [[অসম চৰকাৰ|অসম চৰকাৰে]] ২০ ছেপ্টেম্বৰৰপৰা ২২ ছেপ্টেম্বৰলৈ তিনিদিনীয়া ৰাজ্যিক শোক ঘোষণা কৰে।&lt;ref&gt;{{cite news |title=Assam declares three-day State mourning over singer Zubeen Garg's death |url=https://www.thehindu.com/news/national/assam/zubeen-garg-death-singapore-assam-state-mourning-three-days/article70073216.ece |access-date=20 September 2025 |work=[[The Hindu]] |date=20 September 2025 |language=en-IN}}&lt;/ref&gt; [[পশ্চিমবংগ|, উত্তৰ পূব ভাৰতৰ সৰ্ববৃহৎ ধৰ্মীয় অনুষ্ঠান শ্ৰীমন্ত শঙ্কৰদেৱ সঙ্ঘই সাতদিনীয়াকৈ সকলো কাৰ্যসূচী স্থগিত কৰি শোক প্ৰকাশ কৰে।পশ্চিম বংগ]]ৰ মুখ্যমন্ত্ৰী [[মমতা বেনাৰ্জী]]য়েও শোক প্ৰকাশ কৰি গাৰ্গক তেওঁৰ &quot;প্ৰিয় ভাতৃ&quot; বুলি অভিহিত কৰে আৰু তেওঁৰ &quot;মৃদু কণ্ঠ আৰু অদম্য মনোভাব&quot;ৰ প্ৰশংসা কৰে আৰু লগতে কয় যে, তেওঁৰ গীতসমূহ &quot;চিৰদিনৰ বাবে অমৰ&quot; হৈ থাকিব।&lt;ref&gt;{{cite news |title=Bengal CM Mamata Banerjee mourns singer Zubeen Garg's death |url=https://theprint.in/india/bengal-cm-mamata-banerjee-mourns-singer-zubeen-gargs-death/2747044/ |work=ThePrint |agency=PTI |date=19 September 2025 |access-date=23 September 2025}}&lt;/ref&gt;

ৰাজনৈতিক নেতাৰ উপৰি ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ আৰু সংগীত উদ্যোগৰ অসংখ্য ব্যক্তিয়ে গাৰ্গৰ মৃত্যুত শোক প্ৰকাশ কৰে। সহযোগী অসমীয়া গায়ক [[অংগৰাগ মহন্ত|পাপনে]] গাৰ্গক &quot;এটা প্ৰজন্মৰ কণ্ঠ&quot; বুলি অভিহিত কৰি ভাতৃ হেৰুৱাৰ সমান ক্ষতি বুলি অভিহিত কৰে। তেওঁৰ সৈতে ''গেংষ্টাৰ (২০০৬)'' ছবিত সহযোগ কৰা সংগীত পৰিচালক প্ৰীতম চক্ৰৱৰ্তীয়ে তেওঁ “হতভম্ব আৰু বিধ্বস্ত” হৈছে বুলি উল্লেখ কৰি গাৰ্গৰ পৰিয়াললৈ সমবেদনা জ্ঞাপন কৰে। সংগীত শিল্পী [[এ. আৰ. ৰহমান|এ আৰ ৰহমান]], প্ৰবীণ গায়ক হৰিহৰণ, সুৰকাৰ জীত গাংগুলী, ৰেপাৰ বাদশ্বাহ, গায়ক [[আলিছা চিনাই|আলিশা চিনাই]], [[মহালক্ষ্মী আয়াৰ]], [[শান|চান]], অমল মালিক, [[দেৱজিৎ সাহা|দেৱজিত সাহা]], [[কল্পনা পাটোৱাৰী]], [[শিল্পা ৰাও]], [[সুনিধি চৌহান]], নেহা বাচিন, ৰাগেশ্বৰী লুম্বা স্বৰূপ, [[সাগৰিকা মুখাৰ্জী|সাগৰিকা]], [[শ্ৰেয়া ঘোষাল]], [[তৰালি শৰ্মা|তৰালী শৰ্মা]], বিশাল মিশ্ৰ, বিশাল দদলানী, আৰু অভিনেতা দেৱ আৰু প্ৰসেনজিৎ চেটাৰ্জীয়েও ছ’চিয়েল মিডিয়াত শ্ৰদ্ধাঞ্জলি জনায়।&lt;ref&gt;{{cite news |last1=P |first1=Devadasan K. |title=Zubeen Garg’s final journey: India bids tearful goodbye |url=https://gulfnews.com/entertainment/zubeen-gargs-final-journey-india-bids-tearful-goodbye-1.500277469 |access-date=23 September 2025 |work=[[Gulf News]] |date=21 September 2025 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Khan |first1=Lubna |title=Hariharan Pays Tribute After ‘True Soul’ Zubeen Garg’s Death: ‘He Belonged To People’ |url=https://www.news18.com/movies/regional-cinema/hariharan-pays-tribute-after-true-soul-zubeen-gargs-death-he-belonged-to-people-aa-9588636.html |access-date=23 September 2025 |work=[[CNN-News18|News18]] |date=22 September 2025 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Bhattacharya |first1=Tanisha |title=Zubeen Garg Death: Tributes From Shaan, Papon And Others - &quot;Devastated And Shocked&quot; |url=https://www.ndtv.com/entertainment/zubeen-garg-death-tributes-from-pritam-armaan-malik-and-others-devastated-and-shocked-9307008 |access-date=22 September 2025 |work=[[NDTV]] |date=19 September 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;sangbadpratidin&quot;&gt;{{cite news |title='ভাইকে হাৰালাম', জুবিনেৰ মৃত্যুতে বাকৰুদ্ধ পাপন, শোকপ্ৰকাশ প্ৰীতম ও দেবেৰ |trans-title='Lost a brother': Papon speechless, tributes from Pritam and Dev after Zubeen's death |url=https://www.sangbadpratidin.in/entertainment/cinema/zubeen-garg-death-pritam-papon-dev-jeet-ganguly-are-devastated-by-news/ |work=Sangbad Pratidin |date=19 September 2025 |access-date=23 September 2025 |language=bn}}&lt;/ref&gt; অসমীয়া অভিনেতা [[আদিল হুছেইন|আদিল হুছেইনে]] অসমীয়া সংগীত আৰু চিনামাত গাৰ্গৰ সাংস্কৃতিক গুৰুত্বৰ কথা দোহাৰি সমগ্ৰ বাতৰিটোক “হৃদয়বিদাৰক” বুলি অভিহিত কৰে।&lt;ref name=&quot;sangbadpratidin&quot; /&gt;

২০২৫ চনৰ ২১ ছেপ্টেম্বৰত ৰঘু ডাকাটৰ ট্ৰেইলাৰ মুকলি অনুষ্ঠানত গাৰ্গৰ স্মৃতিত কলকাতাৰ নেতাজী ইনড’ৰ ষ্টেডিয়ামত ৩০ ছেকেণ্ডৰ মৌনতা অৱলম্বন কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{cite news |title=Raghu Dakat trailer launch, Dev's 20 years in Tollywood: Event pays tribute to Zubeen Garg with silence |url=https://bengali.abplive.com/entertainment/himanta-biswa-sarma-shared-raghu-dakat-trailer-launch-video-as-they-paid-tribute-to-zubeen-garg-entertainment-news-bollywood-1153347 |work=ABP Ananda |date=21 September 2025 |access-date=23 September 2025 |language=bn}}&lt;/ref&gt;

২০১৯ চনত গুৱাহাটীৰ [[বি বৰুৱা মহাবিদ্যালয়|বি. বৰুৱা মহাবিদ্যালয়]]ত অনুষ্ঠিত এক সংগীতানুষ্ঠানত গাৰ্গে প্ৰকাশ কৰিছিল যে &quot;[[মায়াবিনী ৰাতিৰ বুকুত]]&quot; গীতটো তেওঁৰ মৃত্যুৰ সময়ত বজাব লাগে। তেওঁৰ মৃত্যুৰ পাছত এই গীতটো কেৱল তেওঁৰ অন্ত্যেষ্টিক্ৰিয়াতে নহয়—সমগ্ৰ অসমতে, ঘৰে-দোকানে আৰু ৰাজহুৱা অনুষ্ঠানত ব্যাপকভাৱে পৰিৱেশন কৰা শ্ৰদ্ধাঞ্জলিৰ সামূহিক গীত হিচাপে পৰিণত হয়।&lt;ref&gt;{{cite magazine |last=Das |first=Yudhajit Shankar |date=22 September 2025 |url=https://www.indiatoday.in/india/story/zubeen-garg-funeral-song-mayabini-ratir-bukut-song-anthem-procession-guwahati-fans-grief-2791423-2025-09-22 |title=Zubeen Garg funeral: The phenomenon called Zubeen Garg and how Mayabini became an anthem |magazine=India Today |accessdate=23 September 2025}}&lt;/ref&gt;

===লিমকা বুক অৱ ৰেকৰ্ডছ===
ছিংগাপুৰৰপৰা জুবিন গাৰ্গৰ পাৰ্থিৱ শৰীৰ গুৱাহাটী আহি পোৱাৰ পাছতেই লক্ষাধিক লোক তেওঁৰ শৰীৰ কঢ়িয়াই নিয়া বাহনৰ কাষত থিয় দিয়ে। একাধিক বাতৰিৰ মতে, লিমকা বুক অৱ ৰেকৰ্ড্‌ছে সমবেত হোৱা লোকৰ সংখ্যাক পৃথিৱীৰ ভিতৰতে চতুৰ্থ সৰ্বাধিক হিচাপে অভিহিত কৰে। [[মাইকেল জেকচন]], পোপ ফ্ৰাঞ্চিছ আৰু দ্বিতীয় ৰাণী এলিজাবেথৰ পাছতে এই সমাৱেশক চতুৰ্থ বৃহত্তম হিচাপে তালিকাভুক্ত কৰা হয়।&lt;ref name=&quot;HT&quot;&gt;{{cite web | url=https://www.hindustantimes.com/india-news/zubeen-gargs-funeral-in-guwahati-listed-as-fourth-biggest-gathering-enters-limca-book-of-records-101758541214756.html | title=Zubeen Garg fans queue up in thousands for last glimpse of their idol | publisher=Hindustan Times | date=Updated on: Sept 23, 2025 08:06 am IST | accessdate=24 September 2025 | author=HT NEWS DESK}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;MC&quot;&gt;{{cite web | url=https://www.moneycontrol.com/entertainment/zubeen-garg-s-funeral-becomes-forth-biggest-gathering-enters-limca-book-of-records-article-13565844.html | title=Zubeen Garg’s funeral becomes fourth biggest gathering, enters Limca Book of Records | publisher=Money Control | date=September 22, 2025 15:00 IST | accessdate=24 September 2025 | author=MONEY CONTROL}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;News Arena&quot;&gt;{{cite web | url=https://newsarenaindia.com/nation/zubeen-s-funeral-ranked-4th-largest-global-gathering/57172 | title=Zubeen’s funeral ranked 4th largest global gathering | publisher=News Arena India | date=September 22, 2025, 02:49 PM | accessdate=24 September 2025}}&lt;/ref&gt;
===তদন্ত===
ছিংগাপুৰ কৰ্তৃপক্ষই প্ৰদান কৰা মৃত্যুৰ প্ৰমাণ-পত্ৰত জুবিন গাৰ্গৰ মৃত্যুৰ কাৰণ ডুব যোৱা বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে।&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Zubeen Garg's cause of death revealed: Death certificate states singer died due to drowning |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/zubeen-gargs-cause-of-death-revealed-death-certificate-states-singer-died-due-to-drowning/articleshow/124030064.cms |work=The Times of India |date=20 September 2025 |access-date=22 September 2025}}&lt;/ref&gt; গাৰ্গৰ মেনেজাৰ আৰু ফেষ্টিভেল আয়োজকৰ বিৰুদ্ধে গাফিলতি আৰু সুৰক্ষা ব্যৱস্থাৰ অভাৱৰ অভিযোগত কেইবাখনো এজাহাৰ দাখিল কৰা হৈছিল, য'ত গাৰ্গে লাইফ জেকেট পিন্ধিবলৈ অস্বীকাৰ কৰা বুলিও বাতৰি প্ৰকাশ পাইছিল।&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Zubeen Garg death: Assam Police file FIR against event organiser, controversy angle to be probed |url=https://www.hindustantimes.com/india-news/zubeen-garg-death-assam-police-file-fir-against-event-organiser-controversy-angle-to-be-probed-101758350955318.html|work=Hindustan Times |date=21 September 2025 |access-date=22 September 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |title=No life jacket? Controversy angle under scanner in Zubeen Garg death probe so far |url=https://www.hindustantimes.com/india-news/no-life-jacket-controversy-angle-under-scanner-zubeen-garg-death-probe-so-far-101758362390294.html|work=Hindustan Times |date=21 September 2025 |access-date=22 September 2025}}&lt;/ref&gt; পিছলৈ তেওঁৰ পত্নীয়ে তেওঁৰ মেনেজাৰৰ বিৰুদ্ধে গোচৰ প্ৰত্যাহাৰ কৰাৰ বাবে আবেদন জনায়।&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Withdraw FIRs against Siddhartha, says Garima |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/guwahati/withdraw-firs-against-siddhartha-says-garima/articleshow/124019732.cms |work=The Times of India |date=21 September 2025 |access-date=22 September 2025}}&lt;/ref&gt; কিন্তু পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁ মেইলযোগে চিআইডিৰ ওচৰত এজাহাৰ দাখিল কৰে। এই এজাহাৰত তেওঁ সিদ্ধাৰ্থ শৰ্মা, [[শ্যামকানু মহন্ত|শ্যামকানু মহন্তকে]] সাঙুৰি ছিংগাপুৰত জুবিন গাৰ্গৰ কাষত উপস্থিত থকাসকলৰ বিৰুদ্ধে গোচৰ তঁৰে। &lt;ref name=&quot;Garima&quot;&gt;{{cite news | url=https://www.patrika.com/en/national-news/wife-of-zubeen-garg-garima-garg-saikia-files-fir-against-all-accused-in-suspected-death-case-in-singapore-19981524 | title=Wife of Zubeen Garg, Garima Saikia Garg, files FIR against all accused in suspected death case in Singapore | date=Sep 28, 2025 | agency=Patrika | accessdate=3 October 2025}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;Garima1&quot;&gt;{{cite news | url=https://thelogicalindian.com/zubeen-gargs-wife-files-cid-complaint-names-manager-organiser-in-probe-demand-over-singers-death/ | title=Zubeen Garg’s Wife Files CID Complaint, Names Manager, Organiser in Probe Demand Over Singer’s Death | date=Sep 29, 2025 | agency=The logical Indian| accessdate=3 October 2025}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;Garima2&quot;&gt;{{cite news | url=https://www.asomiyapratidin.in/homepage/garima-saikia-garg-fir-cid-10508796 | title=কাৰ কাৰ বিৰুদ্ধে এজাহাৰ দাখিল কৰিলে গৰিমা শইকীয়া গাৰ্গে?| date=Sep 27, 2025 | agency=অসমীয়া প্ৰতিদিন| accessdate=3 October 2025}}&lt;/ref&gt;

জনসাধাৰণৰ দাবীৰ পাছত অসম চৰকাৰে গাৰ্গৰ পৰিয়ালৰ সদস্যৰ সন্মতি সাপেক্ষে [[গুৱাহাটী চিকিৎসা মহাবিদ্যালয় চিকিৎসালয়|গুৱাহাটী চিকিৎসা মহাবিদ্যালয় চিকিৎসালয়]]ত দ্বিতীয়বাৰৰ বাবে মৰণোত্তৰ পৰীক্ষাৰ নিৰ্দেশ দিয়ে।&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Kalita |first=Kangkan |title=Second post-mortem on Garg on Tuesday after demands from people, says Assam CM Himanta Biswa Sarma |url=https://www.indiatoday.in/entertainment/story/second-post-mortem-on-zubeen-garg-on-tuesday-after-demands-from-people-says-assam-cm-himanta-biswa-sarma-2791537-2025-09-22|work=[[India Today]] |date=22 September 2025 |access-date=22 September 2025}}&lt;/ref&gt;২৩ ছেপ্টেম্বৰৰ পুৱাৰ ভাগত তেওঁৰ মৰণোত্তৰ পৰীক্ষা সম্পন্ন হয়।&lt;ref name=&quot;autopsy2&quot;&gt;{{cite web |last= |first= |title=Zubeen Garg’s Second Post-Mortem Completed in Guwahati Ahead of Final Rites |url=https://www.ndtv.com/entertainment/zubeen-gargs-second-post-mortem-completed-in-guwahati-ahead-of-final-rites-9326201 |website=NDTV |publisher=NDTV |date=2025-09-23 |access-date=2025-10-12}}&lt;/ref&gt;

জনতাৰ দাবী আৰু অসমীয়া শিল্পীৰ হেঁচাত তদন্তৰ বাবে এটা বিশেষ তদন্তকাৰী দল (SIT) গঠন কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Purkayastha |first1=Biswa Kalyan |title=Assam: SIT formed to probe Zubeen Garg's death; Congress demands CBI inquiry |url=https://www.hindustantimes.com/india-news/assam-sit-formed-to-probe-zubeen-garg-s-death-congress-demands-cbi-inquiry-101758724645343.html |access-date=25 September 2025 |work=[[Hindustan Times]] |date=24 September 2025 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Karmakar |first1=Sumir |title=Assam Police form SIT to probe Zubeen Garg's death following suspicion of foul play |url=https://www.deccanherald.com/india/assam/assam-police-form-sit-to-probe-zubeen-gargs-death-following-suspicion-of-foul-play-3741754 |access-date=25 September 2025 |work=[[Deccan Herald]] |date=24 September 2025 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Son |first1=Mallika |title=Assam CM Himanta Sarma Orders SIT Probe Into Singer Zubeen Garg's Death |url=https://www.news18.com/india/assam-cm-himanta-sarma-orders-sit-probe-into-singer-zubeen-gargs-death-ws-l-9594331.html |access-date=25 September 2025 |work=[[CNN-News18|News18]] |date=24 September 2025 |language=en}}&lt;/ref&gt; এছ আই টি-ৰ নেতৃত্বত আছিল চিআইডি-ৰ বিশেষ ডিজিপি, আইপিএছ এম পি গুপ্তা আৰু আন ৯জন আৰক্ষী বিষয়া।&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Varma |first1=Ananya |title=Assam Police Form 10-Member SIT To Probe 'Suspicious' Demise Of Zubeen Garg |url=https://www.timesnownews.com/india/assam-police-form-10-member-sit-to-probe-suspicious-demise-of-zubeen-garg-article-152888057 |access-date=25 September 2025 |work=[[Times Now]] |date=24 September 2025 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |title=Following CM's order Assam DGP forms10-member SIT to probe into Zubeen Garg's death- The Week |url=https://www.theweek.in/wire-updates/national/2025/09/24/cal55-as-zubeen-ld-sit.html |access-date=25 September 2025 |work=[[The Week (Indian magazine)|The Week]] |agency=[[Press Trust of India|PTI]] |date=24 September 2025}}&lt;/ref&gt;

এছআইটি-ৰ সহায়ৰ পাছত চিআইডি-এ গাৰ্গৰ সন্দেহজনক মৃত্যুৰ সৈতে জড়িত ভাৰতীয় ন্যায় সংহিতাৰ ধাৰা ৬১(২), ১০৫, আৰু ১০৬(১)ৰ অধীনত এটা গোচৰ (২০২৫ চনৰ ১৮ নং গোচৰ) পঞ্জীয়ন কৰে।&lt;ref&gt;{{cite news |title=SIT, CID raids organiser's home amid probe into singer Zubeen Garg's demise |url=https://www.hindustantimes.com/india-news/sit-cid-raids-organiser-shyamkanu-mahantas-home-amid-probe-into-singer-zubeen-gargs-demise-101758894850541.html |access-date=26 September 2025 |work=[[Hindustan Times]] |agency=[[Asian News International|ANI]] |date=26 September 2025 |language=en}}&lt;/ref&gt; ফেষ্টিভেলৰ আয়োজক শ্যামকানু মহন্ত আৰু গাৰ্গৰ পৰিচালক সিদ্ধাৰ্থ শৰ্মাৰ বাসগৃহত অভিযান চলোৱা হয় আৰু এই সময়ত ইলেক্ট্ৰনিক ৰেকৰ্ড আৰু নথি-পত্ৰ জব্দ কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Maheshwari |first1=Khushi |title=Zubeen Garg Death: SIT Team Raids Houses Of Festival Organiser, His Manager |url=https://www.ndtvprofit.com/nation/zubeen-garg-death-sit-team-raids-houses-of-festival-organiser-his-manager |access-date=26 September 2025 |work=[[NDTV]] |date=25 September 2025 |language=en }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |title=Assam: SIT raids homes of singer Zubeen Garg’s manager, event organiser |url=https://scroll.in/latest/1087010/assam-sit-raids-homes-of-singer-zubeen-gargs-manager-event-organiser |access-date=26 September 2025 |work=[[Scroll.in]] |date=26 September 2025 |language=en}}&lt;/ref&gt; ছিংগাপুৰত ডাইভিঙৰ সময়ত গাৰ্গৰ লগত যোৱা শেখৰ জ্যোতি গোস্বামীকো এছআইটি-এ জেৰা কৰি আটক কৰি ৰাখিছিল।&lt;ref&gt;{{cite news |title=Musician Shekharjyoti Goswami Arrested in Zubeen Garg Death Probe |url=https://www.sentinelassam.com/topheadlines/breaking-shekharjyoti-goswami-arrested-by-sit-in-zubeen-garg-death-case |work=The Sentinel Assam |date=25 September 2025 |access-date=26 September 2025}}&lt;/ref&gt; অসমৰ মুখ্যমন্ত্ৰী হিমন্ত বিশ্ব শৰ্মাই মন্তব্য কৰিছিল যে যদি এছআইটি-এ নিৰ্ণায়ক ফলাফল নিদিয়ে তেন্তে গোচৰটো কেন্দ্ৰীয় তদন্তকাৰী সংস্থাক (চিবিআই)ক গতাই দিয়া হ’ব।&lt;ref&gt;{{cite news |title=SIT questions musician in Zubeen Garg death case; CM warns probe may go to CBI if no results |url=https://m.economictimes.com/news/india/sit-questions-musician-in-zubeen-garg-death-case-cm-himanta-biswa-sarma-warns-probe-may-go-to-cbi-if-no-results/articleshow/124118501.cms |work=The Economic Times |date=23 September 2025 |access-date=26 September 2025}}&lt;/ref&gt; জনতাৰ ক্ষোভৰ সাক্ষী হৈ সদৌ অসম অধিবক্তা সন্থাই তেওঁলোকৰ সদস্যসকলক গাৰ্গৰ মৃত্যুৰ গোচৰত অভিযুক্ত ব্যক্তিসকলক প্ৰতিনিধিত্ব নকৰিবলৈ আহ্বান জনায়।&lt;ref&gt;{{cite news |title=Lawyers urged not to represent accused in Zubeen Garg death case |url=https://www.thehindu.com/news/national/assam/lawyers-urged-not-to-represent-accused-in-zubeen-garg-death-case/article70098339.ece |access-date=27 September 2025 |work=[[The Hindu]] |date=26 September 2025 |language=en-IN}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |title=Zubeen Garg’s death: Assam lawyers’ association urged not to represent accused; CID issues notices to witnesses |url=https://www.newindianexpress.com/nation/2025/Sep/26/zubeen-gargs-death-assam-lawyers-association-urged-not-to-represent-accused-cid-issues-notices-to-witnesses |access-date=27 September 2025 |work=[[The New Indian Express]] |date=26 September 2025 |language=en}}&lt;/ref&gt;

তেওঁৰ মৃত্যুৰ পৰিস্থিতিৰ তদন্তৰ ফলত ২০২৫ চনৰ ১ অক্টোবৰত ইভেণ্টৰ আয়োজক শ্যামকানু মহন্ত আৰু মেনেজাৰ সিদ্ধাৰ্থ শৰ্মাক গ্ৰেপ্তাৰ কৰা হয়।&lt;ref name=&quot;PratidinTime2025&quot;&gt;{{cite web | title=BREAKING: Shyamkanu Mahanta, Siddharth Sharma Arrested, Brought To Guwahati | website=Pratidin Time | date=1 October 2025 | url=https://www.pratidintime.com/guwahati-news-breaking-latest/breaking-shyamkanu-mahanta-siddharth-sharma-arrested-brought-to-guwahati-10518028 | access-date=1 October 2025}}&lt;/ref&gt; ২ অক্টোবৰ তাৰিখে শ্যামকানু মহন্ত, সিদ্ধাৰ্থ শৰ্মাৰ বিৰুদ্ধে চিআইডি-এ ভাৰতীয় ন্যায় সংহিতাৰ অধীনত ১০৩ ধাৰা আৰোপ কৰে। এইটো ধাৰা পৰিকল্পিত হত্যাৰ লগত জড়িত।&lt;ref&gt;{{cite news |title=Murder charges added against Shyamkanu Mahanta &amp; Siddharth sharma in Zubeen Garg Death Case |url=https://www.guwahatiplus.com/assam/murder-charges-added-against-shyamkanu-mahanta-siddharth-sharma-in-zubeen-garg-death-case |access-date=3 October 2025 |work= The Guwahati Plus |date=2 October 2025 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |title=Section 103 of BNS slapped on accused in Zubeen’s death case|url=https://www.sentinelassam.com/topheadlines/assam-section-103-of-bns-slapped-on-accused-in-zubeens-death-case |access-date=3 October 2025 |work= The Sentinal |date=2 October 2025 |language=en}}&lt;/ref&gt;

২ অক্টোবৰতে ছিংগাপুৰৰ ঘটনাস্থলীত উপস্থিত থকা শেখৰ জ্যোতি গোস্বামী আৰু কণ্ঠশিল্পী অমৃতপ্ৰভা মহন্তক গ্ৰেপ্তাৰ কৰা হয়। বিশেষ তদন্তকাৰী দলৰ সূত্ৰৰ মতে, শেখৰ জ্যোতি গোস্বামীক ইতিমধ্যে ভাইৰেল হৈ পৰা ভিডিঅ’টোত গাৰ্গৰ অতি ওচৰত সাঁতুৰি থকা দেখা গৈছিল আৰু অমৃতপ্ৰভা মহন্তই সমগ্ৰ কাণ্ডটো নিজৰ চেলফোনত ৰেকৰ্ড কৰিছিল। দুয়োকে বিগত ৬ দিন ধৰি জেৰা কৰা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;NDTV&quot;&gt;{{cite news | url=https://www.ndtv.com/india-news/shekhar-jyoti-goswami-amritprava-mahanta-bandmate-co-singer-arrested-in-zubeen-garg-death-case-total-now-4-sources-9386048 | title=Bandmate, Co-Singer Arrested In Zubeen Garg Death Case, Total Now 4: Sources | work=NDTV | date=Oct 03, 2025 06:52 am IST | agency=NDTV | accessdate=3 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Northeast&quot;&gt;{{cite news | url=https://northeasttoday.in/northeast/assam/zubeen-garg-death-case-cid-arrests-musicians-shekhar-goswami-and-amritprava-mahanta/ | title=Zubeen Garg Death Case: CID Arrests Musicians Shekhar Goswami And Amritprava Mahanta | work=Northeast | date=3rd October 2025 | agency=North East Today | accessdate=3 October 2025 }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

==উত্তৰাধিকাৰ==
জুবিন গাৰ্গক উদ্‌যাপন কৰিবলৈ ২০২২ চনৰ ২ ডিচেম্বৰত [[ডিগবৈ|ডিগবৈত]] নাজিৰাটিং তামোলী পৰ্যটন মহোৎসৱৰ সময়ত গায়কজনৰ বাবে নিৰ্মাণ কৰা ২০ ফুট উচ্চতাৰ এটা মূৰ্তি উন্মোচন কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=3 January 2023 |title=Zubeen Garg's Statue Unveiled in Digboi |url=https://www.sentinelassam.com/north-east-india-news/assam-news/zubeen-gargs-statue-unveiled-in-digboi-631273 |access-date=8 January 2023 |website=www.sentinelassam.com |language=en}}&lt;/ref&gt; টেঙাপানীৰ গাঁওবাসীয়ে ন দিহিং নদীৰ সিপাৰে নিৰ্মাণ কৰা আৰু জুবিন গাৰ্গৰ নামেৰে নামকৰণ কৰা এখন বাঁহৰ দলং টেঙাপানী-থেপাবাৰীত গায়কজনে ২০২০ চনৰ ২৯ ফেব্ৰুৱাৰীত উদ্বোধন কৰে।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=20 February 2020 |title='Zubeen Garg Bridge' in Kakopathar to be inaugurated by the star himself on 29 Feb |url=https://newslivetv.com/zubeen-garg-bridge-in-kakopathar-to-be-inaugurated-by-the-star-himself-on-29-feb/ |access-date=8 January 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Ojha |first1=Manoj Kumar |date=29 May 2020 |title=Zubeen Garg to open namesake bridge in Assam |url=https://www.telegraphindia.com/states/zubeen-garg-to-open-namesake-bridge-in-assam/cid/1749568 |work=The Telegraph |access-date=27 April 2024}}&lt;/ref&gt;
তেওঁৰ পিতৃৰ নাম আছিল কপিল বৰঠাকুৰ।কপিল বৰঠাকুৰে পুত্ৰ জুবিন গাৰ্গৰ আত্মজীৱনী লিখি উলিয়ায়।

===সাংস্কৃতিক গুৰুত্ব===
জুবিন গাৰ্গৰ কৰ্মৰাজি সংৰক্ষণৰ বাবে অনুৰাগী আৰু সংৰক্ষণকাৰীয়ে একাধিক প্ৰচেষ্টা হাতত লৈছে। গুৱাহাটীৰ হাতীগাঁৱৰ বিশাল কলিতাই তেওঁৰ অনুৰাগী আৰু সাংস্কৃতিক প্ৰভাৱৰ পৰিসৰৰ ওপৰত আলোকপাত কৰি ''চান্দনী ৰাত'' এলবামৰ স্বাক্ষৰিত কপিকে ধৰি গাৰ্গৰ ৰেকৰ্ডিঙৰ ৩৩ হাজাৰৰো অধিক কেছেট আৰু চিডি সংকলন কৰা বুলি জানিব পৰা গৈছে। ভৌতিক সংগ্ৰহৰ উপৰি তেওঁৰ সংগীতৰ অৱদানসমূহ ভৱিষ্যত প্ৰজন্মৰ বাবে সংৰক্ষণ আৰু সুলভ কৰিবলৈ প্ৰায় ৩৫,০০০ গীত থকা এটা ডিজিটেল আৰ্কাইভ সৃষ্টি কৰা হৈছে।&lt;ref&gt;{{Cite news |title=35,000-song archive vows to keep Zubeen's voice alive |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/guwahati/35000-songs-archive-vows-to-keep-zubeens-voice-alive/articleshow/124019744.cms|work=The Times of India |access-date=23 September 2025}}&lt;/ref&gt;

==জুবিন গাৰ্গ সম্পৰ্কত বিভিন্নজন==
অসমৰ বিশিষ্ট লেখক-সাহিত্যিক ড॰ [[নগেন শইকীয়া|নগেন শইকীয়া]]ই&lt;ref name=&quot;নি১&quot;&gt;{{cite news | url=https://niyomiyabarta.com/epaper/20092025/index.php | title=আজিৰ দিনটো শোক দিৱ হিচাপে গণ্য কৰিব লাগে | date=২০ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৫ | agency=নিয়মীয়া বাৰ্তা | accessdate=23 September 2025 | author=[[নগেন শইকীয়া|শইকীয়া, নগেন]] | location=গুৱাহাটী | pages=১,১৩ }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; জুবিন গাৰ্গ সন্দৰ্ভত মন্তব্য কৰে—
&lt;blockquote&gt;মই দেখিছোঁ জুবিনৰ কণ্ঠত এনে এক সুৰৰ যাদু আছে, যি মানুহক, শ্ৰোতাক সহজেই আকৰ্ষণ কৰিব পাৰে &lt;/blockquote&gt;

অসমৰ কবি-সাহিত্যিক-গীতিকাৰ [[হীৰেন ভট্টাচাৰ্য]]ই জুবিন গাৰ্গৰ জনপ্ৰিয়তা সম্পৰ্কে কৈছে&lt;ref&gt;{{cite book | title=জুবিন গাৰ্গ জীৱনৰপৰা গানলৈ | publisher=চন্দ্ৰ প্ৰকাশ | author=ভট্টাচাৰ্য, হীৰেন, অনুলেখন : মণ্টু শইকীয়া | authorlink=জুবিন অসমীয়া সংগীতৰ ক্ষেত্ৰত এক জোকাৰণি | year=জানুৱাৰী, ২০০৯ | location=গুৱাহাটী | pages=১,২}}&lt;/ref&gt;—

&lt;blockquote&gt;জুবিন সঁচাই আচৰিত। ইমান কম বয়সতে, ইমান সোনকালে জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰা দেখি আচৰিত হওঁ। জুবিন কোনো ৰেডিঅ’ৰ শিল্পী নহয়। দূৰদৰ্শনৰ শিল্পী নহয় বা তেনেধৰণৰ কোনো বেকগ্ৰাউণ্ডো নাই। জুবিনে যোগ্যতাৰ ভিত্তিত জনপ্ৰিয়তা পাইছে নিঃসন্দেহে। &lt;/blockquote&gt;

[[ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা]] বিজয়ী অসমৰ চলচ্চিত্ৰ সমালোচক [[উৎপল দত্ত (লেখক)|উৎপল দত্ত]]ই কৈছে—&lt;blockquote&gt;
দৰ্শক আৰু সাধাৰণ মানুহক আকৰ্ষণ কৰিব পৰা যি ক্ষমতা, গীতৰ বজাৰত গীত বিক্ৰীৰ যি নিশ্চয়তা প্ৰদান, তেওঁৰ সৃষ্টিৰ পোহৰৰ প্ৰতিফলনত জিলিকি উঠাৰ যি হেঁপাহ, সেইবোৰেই তেওঁৰ নক্ষত্ৰ-স্থান স্থিৰ কৰি ৰাখিছে। সমগ্ৰ অসমৰ বিশালসংখ্যক গুণমুগ্ধৰ স্বাৰ্থহীন ভালপোৱাৰ অধিকাৰী হৈছিল জুবিন।&lt;ref name=&quot;নি&quot;&gt;{{cite news | url=https://niyomiyabarta.com/epaper/22092025/page7.php | title=অসমৰ বিনোদন জগতৰ অতুলনীয় নক্ষত্ৰ-জুবিন গাৰ্গ | date=২২ ছেপ্টেম্বৰ ২০১৯ | agency=নিয়মীয়া বাৰ্তা | accessdate=22 September 2025 | author=দত্ত, উৎপল | location=গুৱাহাটী | pages=৭ }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;/blockquote&gt;

জুবিন গাৰ্গ সম্পৰ্কত [[ভূপেন হাজৰিকা|ভূপেন হাজৰিকাৰ]] মন্তব্য: &lt;blockquote&gt;জুবিন বৰ 'টেলেণ্টেড' ল'ৰা। মই ভাবোঁ সি খুব অধ্যয়ন কৰে। জুবিনে নিজক আৰু শ্ৰোতাক ভালদৰে জানে, সেই কাৰণে ইমান জনপ্ৰিয়তা আৰু তেওঁ সৃষ্টিৰ প্ৰতি শ্ৰোতাৰ ইমান আগ্ৰহ।&lt;/blockquote&gt;

==জুবিন গাৰ্গৰ প্ৰিয়==
*প্ৰিয় ব্যক্তিত্ব: কলাগুৰু [[বিষ্ণুপ্ৰসাদ ৰাভা]] 
*চে গুৱেভাৰা
*প্ৰিয় ব্যক্তি: অভিনেতা [[চাৰ্লি চেপলিন]] 
*প্ৰিয় গ্ৰন্থ: 'My Autobiography' (Charlie Chaplin) 
*প্ৰিয় অভিনেতা: মাৰ্লন ব্ৰেণ্ডো 
*প্ৰিয় চলচ্চিত্ৰ: 'Citizen Kane' আৰু 'The Bicycle Thief 
*ৰ'ল মডেল: ন্যাপোলিঅ' বোনাপাৰ্ট

==আৰু চাওক==
* [[জুবিন গাৰ্গে ৰেকৰ্ডিং কৰা গীতৰ তালিকা]]
* [[জুবিন|জুবিন শব্দৰ অৰ্থ]]
* [[হাচটেগ জাষ্টিচ ফ'ৰ জুবিন গাৰ্গ]]

==তথ্য সংগ্ৰহ==
{{Reflist|2}}

==গ্ৰন্থসূচী==
* '''পিতৃৰ দৃষ্টিত জুবিন''', কপিল ঠাকুৰ, চন্দ্ৰ প্ৰকাশ, ২০১১ 
* '''জুবিন গাৰ্গ: জীৱনৰপৰা গানলৈ''', মণ্টু শইকীয়া সম্পাদিত, চন্দ্ৰ প্ৰকাশ, ২০০৯

==বাহ্যিক সংযোগ==
* [https://geetsankalan.com/singers/zubeen-garg গীত সংকলন ৱেবচাইটত জুবিন গাৰ্গৰ গীত]
{{Commons category|Zubeen Garg|জুবিন গাৰ্গ}}
{{Wikiquote}}
* {{Facebook|ZUBEENsOFFICIAL}}
* {{Twitter|zubeengarg1}}
* {{Instagram|zubeen.garg}}
* {{IMDb name|0958276}}
* [https://zubeenda.online/ জুবিনদা.অনলাইন]
* [https://zubeengarg.com/ জুবিনগাৰ্গ.কম]
* [https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.452684/mode/1up জুবিনৰ গাৰ্গ — জীৱনৰ পৰা গানলৈ, মণ্টু শইকীয়া সম্পাদিত, চন্দ্ৰ প্ৰকাশ]

{{জুবিন গাৰ্গ}}
{{অসমীয়া চলচ্চিত্ৰ}}
{{অসমৰ প্ৰসিদ্ধ ব্যক্তি}}
[[শ্ৰেণী:অসমৰ ব্যক্তি]]
[[শ্ৰেণী:জুবিন গাৰ্গ|*]]
[[শ্ৰেণী:অসমৰ কণ্ঠশিল্পী]]
[[শ্ৰেণী:হিন্দী চলচ্চিত্ৰৰ নেপথ্য কণ্ঠশিল্পী]]
[[শ্ৰেণী:অসমীয়া চলচ্চিত্ৰৰ নেপথ্য কণ্ঠশিল্পী]]
[[শ্ৰেণী:বঙালী চলচ্চিত্ৰৰ নেপথ্য কণ্ঠশিল্পী]]
[[শ্ৰেণী:অসমীয়া চলচ্চিত্ৰৰ সংগীত পৰিচালক]]
[[শ্ৰেণী:অসমীয়া অভিনেতা]]
[[শ্ৰেণী:অসমৰ চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক]]
[[শ্ৰেণী:অসমীয়া ভাষাৰ চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক]]
[[ শ্ৰেণী:অসমীয়া ভাষাৰ গীতিকাৰ]]
[[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ সংগীতকাৰ]]
[[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]]
[[শ্ৰেণী:সমাজকৰ্মী]]
[[শ্ৰেণী:সমাজহিতৈষী]]
[[শ্ৰেণী:চলচ্চিত্ৰ প্ৰযোজক]]
[[শ্ৰেণী:চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক]]
[[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক]]
[[শ্ৰেণী:কবি]]
[[শ্ৰেণী:চিত্ৰনাট্য লেখক]]
[[শ্ৰেণী:সুৰকাৰ]]
[[শ্ৰেণী:গীতিকাৰ]]
[[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় গীতিকাৰ]]
[[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় সুৰকাৰ]]
[[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় কণ্ঠশিল্পী]]
[[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় সংগীত পৰিচালক]]
[[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় সংগীতজ্ঞ]]
[[শ্ৰেণী:বাদ্যযন্ত্ৰী]]
[[শ্ৰেণী:ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা (ভাৰত) বিজয়ী]]
[[শ্ৰেণী:অসমীয়া কবি]]
[[শ্ৰেণী:কণ্ঠশিল্পী]]</text>
      <sha1>52d9ud2ypeulg89q08iv1zxclshlqrk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>607173</id>
      <parentid>607172</parentid>
      <timestamp>2026-05-18T20:16:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>90svintagecassettecd</username>
        <id>49708</id>
      </contributor>
      <comment>/* ১৯৯৭-১৯৯৮: প্ৰথম বাংলা এলবাম আৰু প্ৰথম সহোদৰ এলবাম */</comment>
      <origin>607173</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="167260" sha1="fbr32p8ikch0d8brgcxxayf7kqk7kay" xml:space="preserve">{{নিৰ্বাচিত প্ৰবন্ধ}}
{{Infobox musical artist
| bgcolour = lightgray 
| name = জুবিন গাৰ্গ
| image = File:Zubin Garg Live performance (cropped).jpg
| caption = ২০২৫ চনত জুবিন গাৰ্গ 
| image_size = 300px
| birth_date = {{Birth date|1972|11|18}}
| background = solo_singer
| birth_name = জুবিন বৰঠাকুৰ
| alias = {{hlist|গ’ল্ডী&lt;ref&gt;{{cite web|last=Goswami|first=Darshana|title=The wonder boy called Goldie|website=Thumbprint NE|date=2025-09-22|url=https://thumbprintmag.in/single_post.php?id=the-wonder-boy-called-goldie|access-date=2025-09-22}}{{Dead link|date=December 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;|অসমৰ হাৰ্টথ্ৰব|লুইতকণ্ঠ|হামিং সম্ৰাট|জুবিনদা|হিয়াৰ আমঠু&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Baruah |first1=Sukrita |date=19 September 2025 |title=Zubeen da, voice of a generation, who listened to his own conscience|url=https://indianexpress.com/article/india/zubeen-da-voice-of-a-generation-who-listened-to-his-own-conscience-10259892/ |work=The Indian Express |access-date=20 September 2025}}&lt;/ref&gt;|সোণটি}}
| birth_place = [[তুৰা, মেঘালয়|তুৰা]], [[মেঘালয়]], [[ভাৰত]] {{flagicon|IND}}
| death_date = {{Death date and age|2025|09|19|1972|11|18}}
| death_place=[[Singapore General Hospital|ছিংগাপুৰ জেনেৰেল হস্পিটেল]], [[বুকিত মেৰাহ]], [[ছিংগাপুৰৰ কেন্দ্ৰীয় এলেকা]] {{flagicon|Singapore}}&lt;ref&gt;{{cite web|title=Singer Zubeen Garg died in Singapore while swimming, not during scuba diving: report|website=The Hindu|date=2 Oct 2025|url=https://www.thehindu.com/news/national/singer-zubeen-garg-died-in-singapore-while-swimming-not-during-scuba-diving-report/article70117336.ece/|access-date=5 Oct 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |title=Zubeen Garg is No More – Pratidin Time |url=https://www.pratidintime.com/latest-assam-news-breaking-news-assam/zubeen-garg-is-no-more-10479313 | access-date=19 September 2025 |work=Pratidin Time |date=19 September 2025 |language=en}}&lt;/ref&gt;
| death_cause =
| genre = {{hlist|[[অসমীয়া লোকগীত]]|[[ৰক সংগীত]]|[[বিহুগীত|বিহু]]|[[চলচ্চিত্ৰ]] [[সংগীত]]|[[অসমীয়া গীতি সাহিত্য]]|[[ভাৰতীয় লোক-সংগীত]]}}
| occupation = {{hlist|কণ্ঠশিল্পী|নেপথ্য গায়ক|সংগীত পৰিচালক|সুৰকাৰ|গীতিকাৰ|সংগীত ব্যৱস্থাপক|চলচ্চিত্ৰ অভিনেতা|পৰিচালক|প্ৰযোজক|বাদ্যযন্ত্ৰী|কবি|সমাজকৰ্মী|অভিনেতা}}
| instrument = {{hlist|কীব’ৰ্ড|গীটাৰ|তবলা|মেণ্ড’লিন|দগৰ|পাৰকিউছন|আদি}}
| nationality = {{flagicon|IND}} ভাৰতীয়
| Ethnicity = [[অসমীয়া]]
| label = {{hlist|এন.কে. প্ৰডাকশ্যন|ছ’নী মিউজিক|মেগনাছাউণ্ড ৰেকৰ্ড্‌ছ|ইউনিভাৰ্ছেল মিউজিক গ্ৰুপ|টাইম্‌ছ মিউজিক|টি-ছিৰীজ|জী মিউজিক কোম্পানী|ইৰʼছ নাও|সাৰেগামা|এছ.ভি.এফ.|সুৰিন্দৰ ফিল্ম্‌ছ|ইস্কে মুভীজ|ইক’ মিউজিক|ধ্বনি ৰেকৰ্ড্‌ছ|জুবিন গাৰ্গ মিউজিক|আপোন ৰেকৰ্ড্‌ছ|এ.চি. মাল্টিমিডিয়া|জলীউড নাও মিউজিক}}
| years_active = ১৯৯২ - ২০২৫
| spouse = গৰিমা শইকীয়া গাৰ্গ
| website =
|Birth_name=জুবিন বৰঠাকুৰ|Work=[[জুবিন গাৰ্গে ৰেকৰ্ডিং কৰা গীতৰ তালিকা]]}}
'''জুবিন গাৰ্গ'''  ({{Lang-en|[[:en:Zubeen Garg|Zubeen Garg]]}}; [[১৮ নৱেম্বৰ]], ১৯৭২ – [[১৯ ছেপ্টেম্বৰ]], [[২০২৫]]) [[অসম]], [[ভাৰত|ভাৰতৰ]] এগৰাকী প্ৰসিদ্ধ কণ্ঠশিল্পী। ইয়াৰ উপৰি তেওঁ এগৰাকী [[সংগীত]] পৰিচালক, গীতিকাৰ, সুৰকাৰ, [[অভিনেতা]], চলচ্চিত্ৰ প্ৰযোজক, [[চলচ্চিত্ৰ]] পৰিচালক, চিত্ৰনাট্যকাৰ, বাদ্যযন্ত্ৰী, [[কবি]] আৰু সমাজকৰ্মী।&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/bengali/movies/news/Zubeen-Garg-on-a-different-track/articleshow/7791874.cms|title=Zubeen Garg on a different track|last=Ganguly|first=Ruman|date=26 March 2011|work=[[Indiatimes]]|access-date=2 July 2012|archive-date=8 March 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130308021824/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-03-26/news-interviews/29191918_1_zubeen-garg-bengali-films-bengali-version|url-status=live}}&lt;/ref&gt; [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]], [[হিন্দী ভাষা|হিন্দী]], [[বাংলা ভাষা|বাংলা]], [[বড়ো ভাষা|বড়ো]], [[কোচ ৰাজবংশী ভাষা|কোচ-ৰাজবংশী]] ([[কামতাপুৰী ভাষা|কামতাপুৰী]]/[[গোৱালপাৰীয়া উপভাষা|গোৱালপাৰীয়া]]), [[অসমৰ চাহ জনগোষ্ঠী|চাহ বাগানীয়া]], [[হাজং ভাষা|হাজং]], [[মিচিং ভাষা|মিচিং]], [[কাৰ্বি ভাষা|কাৰ্বি]], [[গাৰো ভাষা|গাৰো]], [[ৰাভা ভাষা|ৰাভা]], [[পাতিৰাভা]], [[ডিমাচা ভাষা|ডিমাচা]], [[আহোম ভাষা|টাই-আহোম]], [[দেউৰী ভাষা|দেউৰী]], [[নেপালী ভাষা|নেপালী]], [[ভোজপুৰী ভাষা|ভোজপুৰী]], [[বিষ্ণুপ্ৰিয়া মণিপুৰী ভাষা|বিষ্ণুপ্ৰিয়া মণিপুৰী]], [[ককবৰক ভাষা|ককবৰক]], [[ওড়িয়া ভাষা|ওড়িয়া]], [[তামিল ভাষা|তামিল]], [[তেলুগু ভাষা|তেলুগু]], [[কন্নড় ভাষা|কন্নড়]], [[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]], [[আদি ভাষা|আদি]], [[গালো ভাষা|গালো]], [[তিৱা জনগোষ্ঠী|তিৱা]], [[নিচি ভাষা|নিচি]], [[মালয়ালম ভাষা|মালয়ালম]], [[মাৰাঠী ভাষা|মাৰাঠী]], [[সংস্কৃত]], [[সিন্ধী]], [[উৰ্দু]] ইত্যাদি বিভিন্ন [[ভাষা|ভাষাত]] তেওঁ‌ কণ্ঠদান কৰিছে।&lt;ref&gt;{{Cite news|title=Zubeen's arrived|url=https://www.dailypioneer.com/2013/sunday-edition/zubeens-arrived.html|access-date=10 January 2021|work=The Pioneer|language=en|date=26 May 2013|archive-date=4 April 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230404000432/https://www.dailypioneer.com/2013/sunday-edition/zubeens-arrived.html|url-status=live|archivedate=4 April 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230404000432/https://www.dailypioneer.com/2013/sunday-edition/zubeens-arrived.html|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Singer Zubeen Garg hospitalised after head injury |url=https://indianexpress.com/article/entertainment/music/singer-zubeen-garg-hospitalised-in-assam-after-head-injury-8041184/ |work=The Indian Express |date=20 July 2022 |access-date=12 February 2023 |archive-date=27 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230327154132/https://indianexpress.com/article/entertainment/music/singer-zubeen-garg-hospitalised-in-assam-after-head-injury-8041184/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt; 

১৯৯২ চনত জুবিনৰ প্ৰথমটো এলবাম ''[[অনামিকা (শ্ৰব্য এলবাম)|অনামিকা]]'' মুক্তি পোৱাৰ&lt;ref name=&quot;futuresounds1&quot;&gt;{{cite web | url=http://www.futuresounds.in/store/anamika/ | title=About Zubeen's debut album Anamika at futuresounds.com | publisher=futuresounds.com | accessdate= 4 September 2015}}&lt;/ref&gt; লগে লগে পেছাদাৰী সংগীত জগতখনৰ সৈতে জুবিন জড়িত হৈ পৰে। 

[[বাংলা]] চলচ্চিত্ৰ ''শুধু তুমি''ৰ কাৰণে জুবিনে ২০০৫ চনত শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালকৰ বঁটা লাভ কৰিছিল। [[হিন্দী ভাষা|হিন্দী ভাষাৰ]] ''য়া আলি'' গীতটোৰ বাবে জুবিনে ২০০৬ চনত ''গ্ল’বেল ইণ্ডিয়ান ফিল্ম এৱাৰ্ড (GIFA)'' আৰু ''ষ্টাৰডাষ্ট এৱাৰ্ড''ত ''শ্ৰেষ্ঠ নেপথ্য কণ্ঠশিল্পী (পুৰুষ)'' বঁটা লাভ কৰিছিল। ইয়াৰ উপৰি ''Echoes of Silence'' (ইংৰাজী-খাচী) ছবিৰ বাবে ''শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালক'' হিচাপে তেওঁ [[ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা|ৰাষ্ট্ৰীয় বঁটা (ৰজত কমল)]] লাভ কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Assam shines with five honours at 71st National Film Awards |url=https://assamtribune.com/assam/assam-shines-with-five-honours-at-71st-national-film-awards-1587082 |website=The Assam Tribune |date=2 August 2025 |access-date=6 January 2025 |language=en}}&lt;/ref&gt; আধুনিক অসমীয়া সংগীতত নতুন মাত্ৰা প্ৰদান কৰাৰ বাবে ২০১৪ চনত জুবিন গাৰ্গলৈ [[ৰেনেছাঁ অসম বঁটা]] আগবঢ়োৱা হয়।&lt;ref name=&quot;amarasom&quot;&gt;{{cite web | title=জুবিন গাৰ্গলৈ ৰেনেছাঁ অসম বঁটা | publisher=[[আমাৰ অসম]] | date=১৩ মাৰ্চ ২০১৫ | accessdate=১৪ মাৰ্চ২০১৫}}&lt;/ref&gt; ২০২৪ চনৰ ২৭ মে’ত জুবিন গাৰ্গক [[মেঘালয়|মেঘালয়ৰ]] বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়ে সন্মানীয় ডক্টৰ অৱ লিটাৰেচাৰ (ডি.লিট) ডিগ্ৰী প্ৰদান কৰে। ২০২৫ চনত [[বেলতলা]] বহাগী উৎসৱ সমিতিয়ে তেওঁক জীৱনজোৰা সাধনাৰ [[ভূপেন হাজৰিকা|ড॰ ভূপেন হাজৰিকা]] বঁটা প্ৰদান কৰে। 

জুবিন গাৰ্গ বহুবাদ্যযন্ত্ৰী। তেওঁ বহুকেইবিধ বাদ্যযন্ত্ৰ বজাব জানিছিল। ইয়াৰ ভিতৰত আনন্দলহৰী, [[ঢোল]], [[দোতোৰা]], ড্ৰাম, [[গীটাৰ]], হাৰমনিকা, [[হাৰমনিয়াম]], মেণ্ড’লিন, কীব’ৰ্ড, [[তবলা]] আৰু একাধিক পাৰকিউছন বাদ্য অন্তৰ্ভুক্ত। অসমৰ সৰ্বাধিক পাৰিশ্ৰমিকপ্ৰাপ্ত কণ্ঠশিল্পীসকলৰ ভিতৰত তেওঁ অন্যতম।&lt;ref&gt;{{Cite web|date=16 April 2017|title=Barred from singing in Hindi, Assam singer leaves Bihu stage|url=https://indianexpress.com/article/cities/guwahati/zubeen-garg-noonmati-bihu-sanmilan-stopped-from-singing-hindi-song-assam-top-singer-quits-bihu-stage-with-an-abuse-4614435/|url-access=limited|access-date=19 December 2020|website=The Indian Express|language=en}}&lt;/ref&gt;

প্ৰায় ৩৩ বছৰজোৰা তেওঁৰ কেৰিয়াৰত জুবিন গাৰ্গে ৪০টা ভাষাত ৩৮,০০০তকৈও অধিক [[গীত]] বাণীবদ্ধ কৰিছে।&lt;ref&gt;{{cite news|title=Thousands of fans bid adieu to Zubeen at Guwahati stadium|url=https://www.thehindu.com/entertainment/music/singer-zubeen-gargs-body-arrives-at-guwahati-airport-thousands-gather-to-get-last-glimpse/article70076293.ece|access-date=23 September 2025|work=[[The Hindu]]|date=21 September 2025|language=en-IN}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Deb|first1=Abhijit|title=From 'Anamika' to 'Ya Ali': Zubeen Garg, a man of many emotions, bids farewell|url=https://www.thestatesman.com/entertainment/from-anamika-to-ya-ali-zubeen-garg-a-man-of-many-emotions-bids-farewell-1503488612.html|access-date=23 September 2025|work=[[The Statesman (India)|The Statesman]]|date=19 September 2025|language=en}}&lt;/ref&gt;

২০২৫ চনৰ ১৯ ছেপ্টেম্বৰ‌ত [[ছিংগাপুৰ|ছিংগাপুৰত]] জুবিন গাৰ্গৰ মৃত্যু হয়।

==বংশ আৰু পৰিয়াল==
১৯৭২ চনৰ ১৮ নৱেম্বৰত [[মেঘালয়|মেঘালয়ৰ]] [[তুৰা, মেঘালয়|তুৰাত]] জুবিন গাৰ্গৰ জন্ম হয়।&lt;ref name=&quot;Birthday&quot;&gt;{{cite news |last1=Borkotoky |first1=Tonmoy |title=Zubeen Garg turns 48; fans shower him with birthday wishes |url=https://www.newslivetv.com/assam/zubeen-garg-turns-48-fans-shower-him-with-birthday-wishes/ |access-date=20 November 2019 |work=News Live TV |date=18 November 2019 |archive-date=11 October 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201011231758/https://newslivetv.com/zubeen-garg-turns-48-fans-shower-him-with-birthday-wishes/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |title=Rockstar with a humane heart – Zubeen Garg turns 48 today – Sentinelassam |url=https://www.sentinelassam.com/north-east-india-news/assam-news/rockstar-with-a-humane-heart-zubeen-garg-turns-48-today-512140 |access-date=18 November 2020 |work=The Sentinel |date=18 November 2020 |language=en |archive-date=18 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201118051439/https://www.sentinelassam.com/north-east-india-news/assam-news/rockstar-with-a-humane-heart-zubeen-garg-turns-48-today-512140 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; জুবিনৰ পিতৃৰ নাম হৈছে মোহিনীমোহন বৰঠাকুৰ (ছদ্মনাম: কপিল ঠাকুৰ) আৰু মাতৃ স্বৰ্গীয় ইলি বৰঠাকুৰ (বিয়াৰ পূৰ্বে তেওঁ ইলি অধ্যাপক)।&lt;ref name=&quot;Apr2022&quot;&gt;{{cite news |last1=Parashar |first1=Utpal |date=29 July 2019 |title='These Brahmins should be killed,' says Assam singer Zubeen Garg; cases filed |url=https://www.hindustantimes.com/india-news/these-brahmins-should-be-killed-says-assam-singer-zubeen-garg-cases-filed/story-QgaKOmiMcqiCEhzOc8K29O.html |work=Hindustan Times |access-date=12 April 2022 |archive-date=15 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220115111218/https://www.hindustantimes.com/india-news/these-brahmins-should-be-killed-says-assam-singer-zubeen-garg-cases-filed/story-QgaKOmiMcqiCEhzOc8K29O.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Sharma |first1=Dristi |title=How Singer Zubeen Garg Got His Name |url=https://www.ndtv.com/entertainment/how-singer-zubeen-garg-got-his-name-9307155 |access-date=20 September 2025 |work=[[NDTV]] |date=19 September 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |title='Ya Ali' singer Zubeen Garg provided security after ULFA threat And First Hindi Song|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/entertainment-others/ya-ali-singer-zubeen-garg-provided-security-after-ulfa-threat/ |url-access=subscription |access-date=25 September 2025 |work=[[The Indian Express]] |date=22 April 2013 |language=en |archive-date=27 December 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241227233959/https://indianexpress.com/article/entertainment/entertainment-others/ya-ali-singer-zubeen-garg-provided-security-after-ulfa-threat/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Zubeen Garg Biography, Zubeen Garg Profile - entertainment.oneindia.in |url=http://entertainment.oneindia.in/celebs/zubeen-garg/biography.html |website=[[Oneindia]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130812032230/http://entertainment.oneindia.in/celebs/zubeen-garg/biography.html |access-date=25 September 2025 |archive-date=12 August 2013 |language=en |archivedate=12 August 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130812032230/http://entertainment.oneindia.in/celebs/zubeen-garg/biography.html |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |title=Why Jibon Borthakur Chose to Become Zubeen Garg |url=https://www.pratidintime.com/latest-assam-news-breaking-news-assam/why-zubeen-borthakur-chose-to-become-zubeen-garg-10481588 |access-date=25 September 2025 |work=[[Pratidin Time]] |date=20 September 2025 |language=en |archive-date=5 October 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251005162156/https://www.pratidintime.com/latest-assam-news-breaking-news-assam/why-zubeen-borthakur-chose-to-become-zubeen-garg-10481588 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; ইলি অধ্যাপকৰ ঘৰ যোৰহাটৰ পুলিবৰৰ ভাতেমৰা গাঁৱত আছিল। কপিল ঠাকুৰ ২৪ বছৰ বয়সত বিবাহপাশত আবদ্ধ হৈছিল আৰু বিয়াৰ পাছত কপিল ঠাকুৰৰ লগত থাকিবলৈ ইলি অধ্যাপক তুৰালৈ গৈছিল।&lt;ref name=&quot;পিতৃৰ দৃষ্টিত জুবিন (২)&quot;&gt;{{Cite book |last=ঠাকুৰ |first=কপিল |title=পিতৃৰ দৃষ্টিত জুবিন |publisher=চন্দ্ৰ প্ৰকাশ |year=২০১১ |page=২ |language=as}}&lt;/ref&gt; তুৰাৰ অসামৰিক চিকিৎসালয়তে তেওঁলোকৰ প্ৰথম সন্তান জুবিনৰ জন্ম হৈছিল।&lt;ref name=&quot;পিতৃৰ দৃষ্টিত জুবিন (৩)&quot;&gt;{{Cite book |last=ঠাকুৰ |first=কপিল |title=পিতৃৰ দৃষ্টিত জুবিন |publisher=চন্দ্ৰ প্ৰকাশ |year=২০১১ |page=৩ |language=as}}&lt;/ref&gt; জুবিনৰ প্ৰকৃত নাম জুবিন বৰঠাকুৰ। প্ৰসিদ্ধ গীতিকাৰ জুবিন মেহতাৰ নামত জুবিনৰ নাম ৰখা হৈছিল আৰু পাছত ''গাৰ্গ'' গোত্ৰ নামটো জুবিন গাৰ্গে প্ৰৱেশিকা পৰীক্ষাৰ সময়ত নিজেই সংযোজন কৰি ল'লে। সংগীত জগততো তেওঁ‌ জুবিন গাৰ্গৰূপে পৰিচিত হৈছিল। জুবিন গাৰ্গৰ প্ৰতিপালনত সহায় কৰিবলৈ তেওঁৰ মাহীয়েক কুনি গৈ তুৰাত কিছুদিন আছিল।&lt;ref name=&quot;পিতৃৰ দৃষ্টিত জুবিন (৩)&quot;/&gt; 

জুবিনৰ পিতৃ-পৰিয়াল মূলতে [[শিৱসাগৰ জিলা|শিৱসাগৰ জিলাৰ]] [[জাঁজী|জাঁজীৰ]] অন্তৰ্গত তামোলীছিগা গাঁৱৰ। পৰৱৰ্তী সময়ত শিক্ষা আৰু চাকৰিৰ সন্ধানত তেওঁলোকৰ পৰিয়ালটো যোৰহাট পাইছিলহি। যোৰহাটত তেওঁলোক ভাৰাঘৰত আছিল।&lt;ref&gt;{{Cite book |last=ঠাকুৰ |first=কপিল |title=পিতৃৰ দৃষ্টিত জুবিন |publisher=চন্দ্ৰ প্ৰকাশ |year=২০১১ |page=১ |language=as}}&lt;/ref&gt; প্ৰথমতে কপিল ঠাকুৰে চৰকাৰী কাৰ্যালয়ত কেৰাণীৰ চাকৰিত কৰিছিল আৰু পুৱা-গধূলি কেইটামান টিউচন কৰিছিল। কপিল ঠাকুৰে কলা শাখাত স্নাতক উত্তীৰ্ণ হৈছিল যদিও অৰ্থাভাৱত স্নাতকোত্তৰ সম্পূৰ্ণ কৰিব নোৱাৰিলে। কিন্তু তেওঁ কোনোপধ্যেই ভাই-ভনী আৰু নিজৰ শিক্ষা যতি পৰিবলৈ দিয়া নাছিল।&lt;ref name=&quot;পিতৃৰ দৃষ্টিত জুবিন (২)&quot;/&gt; চাকৰিৰ সন্ধান কৰি থাকোঁতেই তেওঁ তুৰাত বৰ্তমানতকৈ ভাল চাকৰি এটা পালে। আৰু তাতে ৪০ টকাত এটা ৰুম ভাৰালৈ লৈ থাকিবলৈ ল'লে। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁ অধিক পঢ়া-শুনা কৰি অসম লোকসেৱা আয়োগৰ পৰীক্ষাত অৱতীৰ্ণ হয় আৰু সেইসূত্ৰে শ্ৰম বিভাগত নিজ দায়িত্ব পালন কৰে। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁ মাটিৰ হাকিম হিচাপে (বৰ্তমানৰ চাৰ্কোল অফিচাৰ) কৰিমগঞ্জলৈ বদলি হয়।&lt;ref&gt;{{Cite book |last=ঠাকুৰ |first=কপিল |title=পিতৃৰ দৃষ্টিত জুবিন |publisher=চন্দ্ৰ প্ৰকাশ |year=২০১১ |page=৫ |language=as}}&lt;/ref&gt; আৰু চাকৰি-জীৱনৰ প্ৰথমছোৱাত সঘনাই ইঠাই-সিঠাইলৈ বদলি হ’বলগীয়া হৈছিল। সেয়ে কণমানি জুবিনৰ ল’ৰালি বিভিন্ন ঠাইৰ ভিন্ন অভিজ্ঞতাৰে ভৰ-পূৰ আছিল। জুবিনৰ পিতৃয়ে ''কপিল ঠাকুৰ''ৰ ছদ্মনামত কবিতা, গল্প, প্ৰবন্ধ আৰু উপন্যাস লিখিছে। জুবিনৰ মাতৃ ইলি বৰঠাকুৰ এগৰাকী দক্ষ নৃত্যশিল্পী, অভিনেত্ৰী আৰু সু-গায়িকা আছিল। তথাপি তেওঁ নিজৰ প্ৰতিভাক পেছা হিচাপে লোৱা নাছিল। ইয়াৰ পৰিৱৰ্তে তেওঁ‌ কণমানি জুবিনক ঘৰতেই সকলো কলা শিকোৱাৰ সিদ্ধান্ত লৈছিল। জুবিনে মাতৃকেই নিজৰ জীৱনৰ প্ৰথম গুৰু বুলি বিবেচনা কৰিছিল। ২০০০ চনৰ ২ ছেপ্টেম্বৰত ইলি বৰঠাকুৰৰ মৃত্যু হয়।&lt;ref&gt;{{Cite book |title=জুবিন গাৰ্গ: জীৱনৰপৰা গানলৈ |editor-last=শইকীয়া |editor-first=মণ্টু |publisher=চন্দ্ৰ প্ৰকাশ |year=২০০৯ |page=৬৭ |language=as}}&lt;/ref&gt; জুবিনৰ ভগ্নী দুগৰাকী: [[জংকী বৰঠাকুৰ]] আৰু পামী বৰঠাকুৰ। জংকী এগৰাকী গায়িকা আৰু অভিনেত্ৰী আছিল। দুৰ্ভাগ্যজনকভাৱে ২০০২ চনৰ ১২ জানুৱাৰীত [[তেজপুৰ|তেজপুৰৰ]] ওচৰত ঘটা এটা শোকাৱহ মটৰ দুৰ্ঘটনাত জংকীৰ মৃত্যু হয়।&lt;ref name=&quot;india.com&quot;&gt;{{cite web | url=https://www.india.com/entertainment/how-zubeen-gargs-sister-jongki-barthakurs-untimely-death-shaped-his-musical-journey-8086747/ | title=How Zubeen Garg’s sister Jongki Barthakur’s untimely death shaped his musical journey | publisher=India.com | date=7 September, 2025 | accessdate=7 October 2025 | author=Mehzabeen, Mallika}}&lt;/ref&gt; ইয়াৰ পাছতে জুবিনে জংকীৰ স্মৃতিত ''শিশু'' নামৰ এটা এলবাম মুক্তি দিয়ে। আনগৰাকী ভগ্নী ড॰ পামী বৰঠাকুৰ এগৰাকী অধ্যাপক। ড॰ বৰঠাকুৰে ''সাংগীতিক ভূগোল''ত গৱেষণা কৰি ডক্টৰেট অৰ্জন কৰিছে। তেওঁ বৰ্তমান অসমস্থিত ৰয়েল গ্ল’বেল বিশ্ববিদ্যালয়ত অধ্যাপিকা হিচাপে কৰ্মৰত।&lt;ref name=&quot; RGU&quot;&gt;{{cite web | url=https://www.rgu.ac/faculty-palme-borthakur | title=Dr. Palme Borthakur | publisher=Royal Global University | accessdate=23 September 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;USTM&quot;&gt;{{cite web | url=https://ustm.ac.in/32359-2/ | title=Dr. Palme Borthakur | publisher=USTM | accessdate=23 September 2025}}&lt;/ref&gt; ২০০২ চনৰ ৪ ফেব্ৰুৱাৰীত জুবিন গাৰ্গ গৰিমা শইকীয়াৰ সৈতে বিবাহপাশত আবদ্ধ হয়।&lt;ref&gt;{{cite web|last=Desk|first=TOI Entertainment|title=Who is Garima Saikia Garg? Meet wife of late singer Zubeen Garg and acclaimed costume designer|website=The Times of India|date=2025-09-19|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/who-is-garima-saikia-garg-meet-wife-of-late-singer-zubeen-garg-and-acclaimed-costume-designer/articleshow/123999749.cms|access-date=2025-09-22}}&lt;/ref&gt;

== শিক্ষা ==
পিতৃৰ চাকৰিসূত্ৰে জুবিন গাৰ্গৰ শিশুকাল একাধিক ঠাইত বিস্তৃত হৈ আছিল। তুৰাত জন্ম হোৱা শিশু জুবিনে শৈশৱৰ দুবছৰ তেজপুৰত কটায়। ইয়াৰ পাছত পৰিয়ালটো যোৰহাটলৈ অহাত তেওঁক চিনামৰাৰ ইংৰাজী মাধ্যমৰ স্কুল 'কাৰ্মেল'ত নামভৰ্তি কৰাই দিয়া হ’ল।&lt;ref&gt;{{Cite book |last=ঠাকুৰ |first=কপিল |title=পিতৃৰ দৃষ্টিত জুবিন |publisher=চন্দ্ৰ প্ৰকাশ |year=২০১১ |page=৪ |language=as}}&lt;/ref&gt;

===কৰিমগঞ্জত===
ইয়াৰ পাছত পিতৃৰ চাকৰি পুনৰ বদলি হোৱাত তেওঁলোক কৰিমগঞ্জলৈ যাবলগীয়া হয়। পিতৃ কপিল ঠাকুৰে এইবাৰ হাকিম হিচাপে কৰিমগঞ্জত যোগদান কৰিলে। কৰিমগঞ্জত তেওঁলোক আঠ বছৰ থাকে। পিতৃৰ দৃষ্টিত শিশু অৱস্থাত জুবিন ''দুষ্ট আৰু খট্‌খটীয়া'' হিচাপে পৰিচিত আছিল। কৰিমগঞ্জৰ বঙালী সমাজৰ মাজত থাকি তেওঁলোকে বঙালী জীৱনৰ লগত মিলি যাবলৈ চেষ্টা কৰিলে। ঘৰৰ আৰু বাহিৰত লগ পোৱা অসমীয়া মানুহৰ বাহিৰে বাকী সকলোতে তেওঁলোকে কৰিমগঞ্জৰ [[ছিলঠীয়া ভাষা|ছিলঠীয়া বঙালী]] ভাষাতেই কথা পাতিছিল। জুবিনেও সৰুৰেপৰা বাংলা ভাষা আয়ত্ত কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{Cite book |last=ঠাকুৰ |first=কপিল |title=পিতৃৰ দৃষ্টিত জুবিন |publisher=চন্দ্ৰ প্ৰকাশ |year=২০১১ |page=৬ |language=as}}&lt;/ref&gt; পিতৃৰ এই সম্পৰ্কত ভাষ্য এনেধৰণৰ—&lt;blockquote&gt;কৰিমগঞ্জৰ বাংলাটো আচলতে ছিলঠীয়া বাংলা। অসমৰ কামৰূপীয়া ভাষাৰ দৰে। জুবিনো সৰুৰেপৰা বাংলাভাষী হৈ উঠিল। বঙালী সমাজৰ লগত উঠা-বহা, ফুৰা-চকা কৰি তেওঁ ৰবীন্দ্ৰনাথ, নজৰুল আদিৰ লগত এসময়ত ভালদৰে পৰিচিত হৈ পৰিছিল।&lt;/blockquote&gt;

কৰিমগঞ্জত থকা প্ৰথমটো বছৰতেই জুবিনক তাৰ একমাত্ৰ ইংৰাজী মাধ্যমৰ বিদ্যালয় &quot;প্ৰান্তিক কিণ্ডাৰগাৰ্টেন&quot;ত নাম লিখাই দিয়া হ’ল। ইয়াৰ পাছত তেওঁক কৰিমগঞ্জৰ হাইস্কুলত নামভৰ্তি কৰোৱা হয়। শৈশৱৰ সময়ছোৱাত জুবিন গাৰ্গৰ [[অমিতাভ বচ্চন|অমিতাভ বচ্চনৰ]] ছবিবোৰ প্ৰিয় আছিল। আৰু অমিতাভ বচ্চনৰ অনুকৰণৰ তেওঁ থ্ৰি-পীচ ছ্যুট পিন্ধিছিল। গানৰ প্ৰতি তেওঁৰ ধাউতি দিনক-দিনে বাঢ়ি অহা দেখি জুবিনক কৰিমগঞ্জৰ বিশিষ্ট তবলাবাদক ৰবীন বেনাৰ্জীৰ অধীনত [[তবলা]] শিকিবলৈ দিয়া হ’ল। পিতৃয়ে কৰিমগঞ্জৰ যাত্ৰা-দল ''শিল্পী-তীৰ্থ''ৰ সৈতে জড়িত হৈ এটা বছৰতে তিনিখন যাত্ৰা কৰিছিল; য’ত জুবিন গাৰ্গে তেওঁক সংগ দিছিল। আনহাতে বিদ্যালয়ত বছৰেকীয়া উৎসৱত জুবিন গাৰ্গে তবলা বাদন কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{Cite book |last=ঠাকুৰ |first=কপিল |title=পিতৃৰ দৃষ্টিত জুবিন |publisher=চন্দ্ৰ প্ৰকাশ |year=২০১১ |page=৭ |language=as}}&lt;/ref&gt;

বানপীড়িত কৰিমগঞ্জত বান-সাহায্যৰ কাম আৰু নিৰ্বাচনৰ কামত ব্যস্ত হ’বলগীয়া হোৱা হেতুকে কপিল ঠাকুৰ পৰিয়ালৰ প্ৰতি কেতিয়াবা প্ৰয়োজনীয় ধ্যান দিব পৰা নাছিল। তেনেস্থলত পত্নী ইলি বৰঠাকুৰে সন্তানৰ যত্ন লৈছিল। জুবিন গাৰ্গ আৰু জংকীক প্ৰাথমিক গান শিকোৱাৰ দায়িত্ব মাতৃ ইলি বৰঠাকুৰে লৈছিল। কৰিমগঞ্জত প্ৰায় আঠ বছৰ কটাই তেওঁলোক বিজনীলৈ আহে।&lt;ref&gt;{{Cite book |last=ঠাকুৰ |first=কপিল |title=পিতৃৰ দৃষ্টিত জুবিন |publisher=চন্দ্ৰ প্ৰকাশ |year=২০১১ |page=৮ |language=as}}&lt;/ref&gt;

জুবিনে জীৱনৰ প্ৰথম গুৰু বুলি নিজৰ মাতৃকেই বিবেচনা কৰে। পৰৱৰ্তী সময়ত জুবিনে গুৰু ৰমণী ৰায়ৰ ওচৰত অসমীয়া লোক-সংগীতৰ শিক্ষা গ্ৰহণ কৰে। তেওঁ তামোলপুৰ উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয়ৰপৰা মেট্ৰিক পাছ কৰিছিল। [[যোৰহাট|যোৰহাটৰ]] [[জগন্নাথ বৰুৱা মহাবিদ্যালয়|জগন্নাথ বৰুৱা মহাবিদ্যালয়ৰ]] ছাত্ৰ জুবিনে তেওঁলোকৰ পৰিয়াল [[গুৱাহাটী|গুৱাহাটীলৈ]] স্থায়ীভাৱে থাকিবলৈ গুচি অহাৰ পাছত গুৱাহাটীৰ [[ভোলানাথ বৰুৱা মহাবিদ্যালয়|বি. বৰুৱা মহাবিদ্যালয়ত]] স্নাতক বিজ্ঞান শাখাত নামভৰ্তি কৰে। কিন্তু সংগীতৰ ক্ষেত্ৰখনৰ লগত সম্পূৰ্ণৰূপে নিজকে নিয়োজিত কৰিব লগা হোৱাত তেওঁ কলেজীয়া শিক্ষা আধৰুৱা হৈ ৰয়। 

==কণ্ঠশিল্পী হিচাপে==
=== ১৯৯২-১৯৯৫: সংগীতশিল্পী হিচাপে যাত্ৰাৰম্ভ ===
বি. বৰুৱা কলেজত পঢ়ি থাকোঁতেই, ১৯৯২ চনত [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]]ত অনুষ্ঠিত যুৱ মহোৎসৱত পাশ্চাত্য সংগীত শাখাত একক পৰিৱেশনত স্বৰ্ণ পদক অৰ্জন কৰাটোৱেই আছিল জুবিনৰ জীৱনৰ টাৰ্নিং পইণ্ট। ইয়াতেই জুবিনে কণ্ঠশিল্পীৰূপে জীৱনত প্ৰথমবাৰৰ বাবে সফলতা আৰু বিশ্বাসৰ সোৱাদ পায়। ১৯৯৩ চনৰ দুৰ্গা পূজাৰ ষষ্ঠীৰদিনা এন কে প্ৰডাকচনে পৰিৱেশন কৰা প্ৰথম এলবাম ''অনামিকা'' মুক্তি হোৱাৰ লগে লগে তেওঁ পেছাদাৰী সংগীত জগতখনত সোমাই পৰে।&lt;ref&gt;{{Cite book |title=জুবিন গাৰ্গ: জীৱনৰপৰা গানলৈ |editor-last=শইকীয়া |editor-first=মণ্টু |publisher=চন্দ্ৰ প্ৰকাশ |year=২০০৯ |page=৩৭ |language=as}}&lt;/ref&gt; অৱশ্যে তেওঁৰ প্ৰথম বাণীবদ্ধ হোৱা গীত দুটা আছিল— ''তুমি জানো পাৰিবা সোণ'' আৰু ''তুমি জোনাকী সুবাস''। এই গীতদুটা তেওঁ ''ঋতু'' নামৰ এলবামটোৰ বাবে বাণীবদ্ধ কৰিছিল। কিন্তু ১৯৯৩ চন পৰ্যন্ত এইটো এলবামে মুক্তি পোৱা নাছিল। ''অনামিকা'' এলবামটোৱে অগতানুগতিকতাৰ বাবে অতি কম সময়তেই সমগ্ৰ উত্তৰ-পূব ভাৰতত ই‌ন্‌ষ্টেণ্ট হিটৰূপে জনপ্ৰিয়তাৰ শীৰ্ষত আৰোহণ কৰিছিল। পৰৱৰ্তী সময়ছোৱাত তেওঁ ''সপোনৰ সুৰ'' (১৯৯২), ''জোনাকী মন'' (১৯৯৩), ''মায়া'' (১৯৯৪), ''আশা'' (১৯৯৫)কে প্ৰমুখ্য কৰি ভালেমান এলবাম মুকলি কৰে। &lt;ref&gt;{{Citation |title=Xopunor Xur - Zubeen Garg - Download or Listen Free - JioSaavn |date=6 November 2023 |url=https://www.jiosaavn.com/album/xopunor-xur/0VAyq8SQg0Q_ |access-date=21 September 2025 |language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Asha • Future Sounds |url=https://www.futuresounds.in/store/asha/ |access-date=21 September 2025 |website=Future Sounds |language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citation |title=Junaki Mon - Zubeen Garg, Jonki - Download or Listen Free - JioSaavn |date=18 July 2009 |url=https://www.jiosaavn.com/album/junaki-mon/ovJnC-NY70c_ |access-date=21 September 2025 |language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citation |title=Maya (Original) by Zubeen Garg on Apple Music |date=8 May 2021 |url=https://music.apple.com/ca/album/maya-original/1580812170 |access-date=21 September 2025 |language=en-CA}}&lt;/ref&gt; ১৯৯৫ চনত মুম্বাইলৈ যোৱাৰ পূৰ্বে তেওঁ ''উজান পিৰীতি'' নামৰ ব্যাৱসায়িকভাৱে সফল হোৱা এটি [[বিহু|বিহুৰ]] এলবাম মুকলি কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite book|last=Saikia|first=Montu|title=Zubeen Garg: Jibanar Para Ganaloi|publisher=Chandra Prakash|location=Guwahati|year=2009|page=97|url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.452684|language=Assamese}}&lt;/ref&gt;

=== ১৯৯৫-১৯৯৭: বলীউড কণ্ঠশিল্পী কেৰিয়াৰ আৰম্ভ কৰিবলৈ মুম্বাইলৈ স্থানান্তৰিত হোৱা ===
কুৰি শতিকাৰ শেষৰ দশকৰ মাজভাগতে জুবিন গাৰ্গে [[বলিউড]] সংগীত জগতত কাম কৰিবলৈ [[মুম্বাই]]লৈ গুচি যায় আৰু তাৰপৰাই তেওঁৰ প্ৰথম ইণ্ডীপপ একক এলবাম ''চান্দনী ৰাত'' প্ৰকাশ কৰে।&lt;ref&gt;{{Citation|title=Chandni Raat by Zubeen Garg|date=9 October 2015|url=https://music.apple.com/us/album/chandni-raat/1048576498|language=en-US|access-date=24 October 2022}}&lt;/ref&gt; ১৯৯৫ চনৰ শেষৰ ফালে [[মহালক্ষ্মী আয়াৰ]]ক লগ পাই তেওঁৰ তেতিয়াৰ আগন্তুক অসমীয়া এলবাম ''জুবিনৰ গান''ৰ বাবে তেওঁলোকৰ প্ৰথম গীত &quot;উজাগৰি নিশাৰ উতলা মন&quot; ৰেকৰ্ডিং কৰে, যিটো ১৯৯৬ চনৰ জানুৱাৰী মাহত মহালক্ষ্মী আয়াৰৰ প্ৰথম এলবাম হিচাপে মুক্তি লাভ কৰিছিল। &lt;ref&gt;{{cite news|url=https://assam.news18.com/news/assam/mahalakshmi-iyer-pay-tribute-to-zubeen-garg-skd-499891.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20260518193251/https://assam.news18.com/news/assam/mahalakshmi-iyer-pay-tribute-to-zubeen-garg-skd-499891.html|title=জুবিনৰ কথা কৈ আৱেগিক মহালক্ষ্মী, কেৱল মহালক্ষ্মীৰ বাবেই জুবিনে লিখিছিল এই গান, মহালক্ষ্মীয়ে ক’লে বহু কথা... বহু কাহিনী...! আজি সন্ধিয়া ৭.৫০ বজাত ‘সুৰৰ সোপানে সোপানে|last1=Bhagwati|first1=Nabajit|date=18 November 2025|archive-date=18 May 2026|work=News18 Assam Northeast}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.discogs.com/release/31638328-Zubeen-Garg-Mahalakshmi-Hema-Zubeenor-Gaan|title=জুবিন গাৰ্গ, মহালক্ষ্মী*, হেমা* – জুবিনৰ গান|website=Discogs}}&lt;/ref&gt; পাছলৈ তেওঁ ''চন্দা (১৯৯৬)'', ''শ্ৰদ্ধাঞ্জলি খণ্ড ১ (১৯৯৬)'', ''শ্ৰদ্ধাঞ্জলি খণ্ড ২ (১৯৯৭),'' ''জলৱা (১৯৯৮)'', আদি একাধিক হিন্দী এলবাম আৰু ৰিমিক্স বাণীবদ্ধ কৰে। ১৯৯৬ চনৰ আগষ্ট মাহত তেওঁ বলীউডৰ কণ্ঠশিল্পী ৰাগেশ্বৰীয়ে অতি সোনকালে মুক্তি পাবলগীয়া ''দুনিয়া'' হিন্দী এলবামৰ বাবে গোৱা &quot;মেইনে দেখে হে সভি ৰং দুনিয়া কে&quot; গীতটোৰ বাবে তেওঁ গীটাৰ বজাইছিল আৰু এইদৰে তেওঁৰ কণ্ঠ, কথা, সুৰ, আৰু সংগীত অবিহনে তেওঁৰ প্ৰথম এলবাম বা গীত হিচাপে পৰিগণিত হৈছিল। এই এলবামটো ১৯৯৭ চনৰ মাৰ্চ মাহত মুক্তি পাইছিল। &lt;ref&gt;{{Cite news|date=19 September 2025|title=Who Was Singer Zubeen Garg? All About His Popular Songs, Family, Achievements|url=https://www.timesnownews.com/entertainment-news/bollywood/who-was-singer-zubeen-garg-who-died-at-52-all-about-his-popular-songs-family-achievements-article-152855099|access-date=22 September 2025|work=Times Now}}&lt;/ref&gt;

=== ১৯৯৭-১৯৯৮: প্ৰথম বাংলা এলবাম আৰু প্ৰথম সহোদৰ এলবাম ===
বলীউড আৰু অসমীয়া চলচ্চিত্ৰ আৰু সংগীত উদ্যোগত গান গোৱাৰ সমান্তৰালকৈ ১৯৯৭ চনৰ অক্টোবৰ মাহত তেওঁ বাংলা সংগীত জগতত প্ৰৱেশ কৰে য'ত তেওঁ প্ৰথম বাংলা এলবাম ''সুৰেৰ উপহাৰ'' মুকলি কৰে য'ত মৌচুমী চহৰীয়াৰ মুখ্য সহশিল্পী আৰু মিলি বৰুৱা আৰু [[সাগৰিকা মুখাৰ্জী|সাগৰিকা]]ৰ পটভূমি কণ্ঠদান কৰা হয়, যি [[শান|চান]]ৰ ভগ্নী।&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.discogs.com/release/36797428-Zubeen-Maushumi-Surer-Upahar|title=জুবিন, মৌচুমী – সুৰেৰ উপহাৰ (কেছেট)|website=Discogs}}&lt;/ref&gt; পিছৰ এমাহৰ ভিতৰত, তেওঁ ভগ্নী আৰু তেতিয়াই নৱাগত সহ-কণ্ঠশিল্পী জংকী বৰঠাকুৰক লৈ তেওঁৰ ''মুক্তি'' এলবামও মুকলি কৰি তেওঁলোকৰ প্ৰথম অসমীয়া ভাই-ভনীৰ যুটি এলবাম হিচাপে পৰিগণিত হয় আৰু তেওঁলোকে নাজিয়া-জোহেব আৰু চান-সাগৰিকাৰ পৰা প্ৰেৰণা লাভ কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.discogs.com/release/35341735-Zubeen-Jonkie-Mukti|title=জুবিন, জংকি - মুক্তি (কেছেট)|website=Discogs}}&lt;/ref&gt; এই এলবামটোও অডিঅ চিডি ফৰ্মেটত মুক্তি পোৱা প্ৰথম অসমীয়া এলবাম হিচাপে পৰিগণিত হয়। এই এলবামটোৰ আগতে অসমত বজাৰ আৰু অডিঅ' চিডি ফৰ্মেটত প্ৰৱেশ কৰা প্ৰথমটো এলবাম আছিল: চানৰ প্ৰথম এলবাম ''লাভ-অলজি'' আৰু ৰাগেশ্বৰীৰ প্ৰথম এলবাম ''দুনিয়া'', যিটো ১৯৯৭ চনৰ মাৰ্চ মাহত মুক্তি পাইছিল।

=== ১৯৯৮-২০০৩: নেপথ্য কণ্ঠশিল্পী আত্মপ্ৰকাশ, দ্বিতীয় ইণ্ডিপপ এলবাম আৰু তেওঁৰ প্ৰথম ব্ৰেকথ্ৰু অসমীয়া এলবাম ===
তেওঁ নেপথ্য কণ্ঠশিল্পী হিচাপে আত্মপ্ৰকাশ কৰিছিল ''পুৰাণী কবৰ'' (১৯৯৮) ছবিখনত, য'ত তেওঁ দুটা গীত গাইছিল: &quot;কুচ তো কাহো&quot; আৰু &quot;দিল মেৰা চুৰয়া এক হাছিনা&quot;। পৰৱৰ্তী কেইমাহমানৰ ভিতৰতে ''[[যৌৱনে আমনি কৰে]]'' ছবিত দেখা পোৱা প্ৰথমটো অসমীয়া চলচ্চিত্ৰ গীত &quot;বুকু দুৰু দুৰু&quot; গাইছিল। ১৯৯৮ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত তেওঁৰ দ্বিতীয়টো ইণ্ডিপপ এলবাম ''ইউহি কভি'' মুকলি কৰিছিল, য'ত তেতিয়াই নৱাগত অভিনেত্ৰী ভূমিকা চাওলাক প্ৰদৰ্শিত কৰা হৈছিল আৰু ভাৰতৰ চেনেল ভি আৰু এমটিভি মিউজিক চেনেলত প্ৰচাৰিত এইটোৱেই আছিল তেওঁৰ প্ৰথম মিউজিক ভিডিঅ'। 

তেওঁ ''দিল ছে'' (১৯৯৮), ''ড’লি ছজা কে ৰখনা'' (১৯৯৮), ''মৰম নদীৰ গাভৰু গাত'' (১৯৯৯), ''[[বুকুৰ মাজত জ্বলে]]'' (১৯৯৯), ''[[হিয়া দিয়া নিয়া]]'' (২০০০), ''ফিজা'' (২০০০) আদি হিন্দী ভাষাৰ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে গীত গাইছিল।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.bollywoodmdb.com/celebrities/biography/zubeen-garg/792|title=About Zubeen Garg|website=bollywoodmdb.com|access-date=30 April 2017|archive-date=27 January 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180127083834/http://www.bollywoodmdb.com/celebrities/biography/zubeen-garg/792|url-status=live}}&lt;/ref&gt; 

২০০০ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত গাৰ্গে তেওঁৰ পৰৱৰ্তী অসমীয়া এলবাম পাখি মুকলি কৰে কাৰণ এই এলবামটো ২০০০ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ মাহত মৃত্যু হোৱা তেওঁৰ মাতৃৰ নামত উৎসৰ্গিত কৰা হৈছিল। পিছলৈ এই এলবামটো অসমত তেওঁৰ প্ৰথম উল্লেখযোগ্য অগ্ৰগতি হিচাপে আত্মপ্ৰকাশ কৰিছিল। ইয়াৰ উপৰিও সেই বছৰৰ সৰ্বাধিক বিক্ৰী হোৱা অসমীয়া এলবাম হিচাপে স্বীকৃতি লাভ কৰিছিল।

২০০২ চনত তেওঁ কে কে আৰু সুনীতা ৰাৱে গোৱা &quot;মুঝে প্যায়াৰ হো গয়া&quot; নামৰ এটা হিন্দী গীত ৰচনা কৰে যিটো ইণ্ডিপপ এলবাম/টেলিভিছন শ্ব' চেনেল ভি জামিনত দেখা যায়। সেই বছৰতে তেওঁ কান্তে ছবিৰ তিনিটা গীত গাইছিল।

২০০৩ চনত তেওঁ ''মুদ্দা – দি ইছ্যু'' চিনেমাৰ &quot;ছপ্নে ছাৰে&quot; আৰু &quot;খোৱাবৌ কী&quot;, ''চুপকে ছে'' চিনেমাৰ &quot;মাংগো অগৰ দিল ছে ত’ খুদা&quot;, ''মুম্বাই ছে আয়া মেৰা দৌস্ত'' চিনেমাৰ &quot;হোলী ৰে&quot; আৰু ''জাল: দা ট্ৰেপ'' চিনেমাৰ &quot;জ’ প্যাৰ তুমনে&quot; গীত গাইছিল।&lt;ref&gt;{{Citation|last=Array|title=Jo Pyar Tumne (Jaal – The Trap / Soundtrack Version) (Full Song) – KK, K. S. Chithra – Download or Listen Free – JioSaavn|date=14 August 2008|url=https://www.jiosaavn.com/song/jo-pyar-tumne-jaal---the-trap--soundtrack-version/MQcBSA1RBgI|access-date=8 March 2020|archive-date=20 February 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190220181601/https://www.jiosaavn.com/song/jo-pyar-tumne-jaal---the-trap--soundtrack-version/MQcBSA1RBgI|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

=== ২০০৩–২০০৬: বাংলা ভাষাৰ নেপথ্য কণ্ঠশিল্পী আত্মপ্ৰকাশ আৰু তেওঁৰ একক এলবাম ''যন্ত্ৰ'' ===
২০০৩ চনত [[বঙালী ভাষা|বাংলা]] সংগীত জগতত জুবিন গাৰ্গৰ অভিষেক ঘটে, য’ত তেওঁ ''মন'' চিনামাত &quot;অ মন বোলাকা&quot; আৰু &quot;অভিলাশী মনে&quot; নামৰ দুটা গীত গাইছিল। পাছৰ বছৰত তেওঁ ''শুধু তুমি'' চিনামাত তিনিটা গীত গীত গায় আৰু ছবিখনৰ সংগীত পৰিচালনা কৰে।&lt;ref&gt;{{Citation|last=Array|title=Ektuku Chhoan Lage (Shudhu Tumi / Soundtrack Version) (Full Song) – Zubeen Garg – Download or Listen Free – JioSaavn|date=5 October 2008|url=https://www.jiosaavn.com/song/ektuku-chhoan-lage-shudhu-tumi--soundtrack-version/NA48ZSFaelc|access-date=8 March 2020}}&lt;/ref&gt; সেই বছৰতে তেওঁ সহ-কণ্ঠশিল্পী অবিহনে তেওঁৰ অসমীয়া এলবাম ''যন্ত্ৰ'' মুকলি কৰি বছৰৰ সৰ্বাধিক বিক্ৰী হোৱা অসমীয়া এলবামৰ লগতে তেতিয়ালৈকে সৰ্বকালৰ সৰ্বাধিক বিক্ৰী হোৱা অসমীয়া অচলচ্চিত্ৰ এলবাম হিচাপে পৰিগণিত হয়। ২০০৫ চনত তেওঁ ''প্ৰেমী'' নামৰ বাংলা চিনেমাখনত &quot;অ’ বন্ধুৰে&quot; আৰু &quot;লাগেনা ভালো&quot; গাইছিল। &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.discogs.com/release/27085053-Zubeen-Garg-Jantra|title=জুবিন গাৰ্গ - যন্ত্ৰ (কেছেট}}&lt;/ref&gt;

=== ২০০৬–২০২৫:'য়া আলী'ৰ সফলতা আৰু পৰৱৰ্তী সময়===
[[চিত্ৰ:Zubeen Garg in Audio Release of &quot;Zindagi&quot;.jpg|thumb|240x180px|২০০৭ চনত জিন্দেগী নামৰ চিনেমাখনৰ অডিঅ' মুক্তিৰ সময়ত গাৰ্গ]]
[[File:Zubin &amp; Zublee mesmerising the crowd with their iconic live performance of “Anuradha”.jpg|thumb|'অনুৰাধা' গীতৰ জৰিয়তে জুবিন গাৰ্গ আৰু [[জুবলী বৰুৱা]]ই দৰ্শকক সুকীয়া অনুভূতি প্ৰদান কৰে। ]]
''গেংষ্টাৰ'' চিনেমাখনৰ জৰিয়তে জুবিন গাৰ্গে বলীউডত সৰ্বাধিক পৰিচিতি লাভ কৰে। ইয়াত তেওঁ &quot;য়া আলী&quot; গীতটো গাইছিল।&lt;ref&gt;{{cite web|title=Music Hits 2000–2009|url=http://www.boxofficeindia.com/showProd.php?itemCat=286&amp;catName=MjAwMC0yMDA5|website=Boxofficeindia.com|access-date=30 April 2017|date=22 January 2009|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20090122120910/http://www.boxofficeindia.com/showProd.php?itemCat=286&amp;catName=MjAwMC0yMDA5|archive-date=22 January 2009|archivedate=15 February 2008|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080215081557/http://www.boxofficeindia.com/showProd.php?itemCat=286&amp;catName=MjAwMC0yMDA5&amp;PHPSESSID=108b9056cd4ca14236f9c6119d34dcce|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt; এই গীতটোৰ জৰিয়তে তেওঁ ২০০৬ চনত শ্ৰেষ্ঠ নেপথ্য কণ্ঠশিল্পীৰ ''গ্ল’বেল ইণ্ডিয়ান ফিল্ম এৱাৰ্ড্‌ছ (GIFA)'' লাভ কৰে। তেওঁৰ পৰৱৰ্তী হিন্দী এলবাম ''জিন্দেগী'' ২০০৭ চনত মুক্তি পায়।&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Zubeen Garg launches new album|url=https://www.radioandmusic.com/content/editorial/news/zubeen-garg-launches-new-album|access-date=12 February 2023|website=www.radioandmusic.com|language=en}}&lt;/ref&gt; ২০০৮ চনত তেওঁ ''মন মানে না'' চিনেমাৰ &quot;মন মানে না&quot;, ''চিৰোদিনী তুমি যে'' আমাৰ চিনেমাৰ &quot;পিয়া ৰে পিয়া ৰে&quot;, আৰু ''লাভ'' ''ষ্টৰী'' চিনেমাৰ &quot;মন জেতে চায় শুধু&quot; আদি কেইবাটাও বঙালী গীত ৰেকৰ্ডিং কৰে।

== মঞ্চৰ সংগীতানুষ্ঠান ==
[[File:Zubeen_EUphuism.JPG|thumb|২০১১ চনত এখন সংগীতানুষ্ঠানত পৰিৱেশনৰত জুবিন গাৰ্গ]]
সমগ্ৰ অসমৰ বিহু অনুষ্ঠান আৰু অন্যান্য সাংস্কৃতিক উৎসৱত জুবিন গাৰ্গে কেৱল অসমীয়া গীতেই নহয়, হিন্দী, বঙালী, আৰু অন্যান্য ভাষাতো গীত গাইছিল। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় আৰু বহিঃৰাজ্যত তেওঁ অসমীয়া আৰু ভাৰতীয় সংগীতক প্ৰতিনিধিত্ব কৰি আহিছে। উল্লেখযোগ্য যে, তেওঁ ট্ৰিনিদাদ আৰু ট’বাগোত অনুষ্ঠান পৰিৱেশন কৰিছিল, য’ত তেওঁ কেইবাটাও হিন্দী আৰু অসমীয়া হিট গীত গাইছিল আৰু কঞ্চাৰ্টৰ শিৰোনাম দখল কৰা প্ৰথমজন অসমীয়া মনোৰঞ্জনকাৰী হিচাপে পৰিগণিত হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite news |title=Zubeen Garg enthralls Trinidad audience |url=https://www.hindustantimes.com/music/zubeen-garg-enthralls-trinidad-audience/story-sfcF1kZq2wnEi32VcF2ukO.html |work=Hindustan Times |date=17 August 2010 |access-date=20 September 2025}} &lt;/ref&gt;

==পেছাদাৰী সংগীত জীৱন==
====অসমীয়া এলবাম====
{{columns-list|3|
* [[অনামিকা (শ্ৰব্য এলবাম)|অনামিকা]] (১৯৯২)
* সপোনৰ সুৰ (১৯৯২)
* জোনাকি মন (১৯৯৩)
* অনুৰাধা (১৯৯৩)
* [[মায়া (শ্ৰব্য এলবাম)|মায়া]] (১৯৯৪)
* [[আশা (এলবাম)|আশা]] (১৯৯৫)
* উজান পিৰীতি (১৯৯৫)
* [[জুবিনৰ গান (শ্ৰব্য এলবাম)|জুবিনৰ গান]] (১৯৯৬)
*  জান মণি (১৯৯৬)
* [[ৰং (শ্ৰব্য এলবাম)|ৰং]] (১৯৯৬)
* [[মুক্তি (শ্ৰব্য এলবাম)|মুক্তি]] (১৯৯৭)
* স্নিগ্ধ জোনাক (১৯৯৮)
* শব্দ (১৯৯৮)
* মেঘৰ বৰণ (১৯৯৯)
* ৰাংঢালী (১৯৯৯)
* ভৰ দুপৰীয়া (১৯৯৯)
* সপোন (১৯৯৯)
* ৰংমন (১৯৯৯)
* [[পাখি]] (২০০০)
* হিয়া মন (২০০১)
* বান্ধৈ (২০০২)
* আকৌ হিয়া মন (২০০২)
* শিশু (২০০২)
* চিনাকি মন (২০০৩)
* পকা ধানে ৰিঙিয়া (২০০৩)
* সন্ধ্যাতৰা (২০০৩)
* লাজুকী মন (২০০৪)
* যন্ত্ৰ (২০০৪)
* ডেউকা (২০০৫)
* চিনাকি সুৰ (২০০৫)
* বৰষুণ (২০০৬)
* সন্ধ্যাতৰা ২ (২০০৬)
* মুখা (২০০৬)
* সন্ধ্যা (২০০৬)
* অন্তৰা (২০০৭)
* মোৰ প্ৰিয় গীত (২০০৮)
* ৰুমাল (২০০৮)
* মোৰ গানত জ্বলে (২০০৯)
* বাঁহী (২০১১)
* গান (২০১১)
* ৰুণজুন (২০১২)
* সোণালী মন (২০১২)
* মনে মনে (২০১২)
* ৰক (২০১২)
* মুকুতা (২০১২)
* পথ (২০১৪)
* কোন তুমি (২০১৪)
* কিং (২০১৫)
* মা (২০১৯)
* চিলা (২০২০)
}}

====হিন্দী আৰু বঙালী এলবাম====
{{columns-list|2|
* চাঁন্দিনী ৰাত (১৯৯৫)
* চঁন্দা (১৯৯৬)
* য়ুহি কভী (১৯৯৮)
* স্পৰ্শ (২০০০-০১)
* শ্ৰদ্ধাঞ্জলি (খণ্ড ১,২,৩)
* মেৰে লিয়ে&lt;ref&gt;{{Cite web|title=মেৰে লিয়ে (2001) - হিন্দী এলবাম, ট্ৰেকলিষ্ট, সম্পূৰ্ণ এলবাম বিৱৰণ আৰু অধিক (আৰ্কাইভ কৰা)|url=http://www.zubeendiscography.com/2021/08/451265843261439035.html|access-date=২০২১-০৯-০৯|website=ZG Discography|language=en|archivedate=2021-08-28|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210828180443/http://www.zubeendiscography.com/2021/08/451265843261439035.html|deadurl=unfit}}&lt;/ref&gt; (২০০১)
* নূপুৰ (২০০১)
* [[জিন্দেগী (শ্ৰব্য এলবাম)|জিন্দেগী]] (২০০৭)
* [[পাকীজা (শ্ৰব্য এলবাম)|পাকীজা]] (২০১২)
* চুফী ইশ্ক (২০১৭)
|}}

===সংগীত পৰিচালনা===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|- style=&quot;text-align:center; &quot;
! colspan=4 style=&quot;background:#B0C4DE; &quot; | অসমীয়া ছবি
|- style=&quot;text-align:center; &quot;
! style=&quot;background:#ccc; &quot;| বৰ্ষ
! style=&quot;background:#ccc; &quot;| কথাছবি
! style=&quot;background:#ccc; &quot;| পৰিচালক
! style=&quot;background:#ccc; &quot;| অন্যান্য তথ্য
|-
|২০২৫
|[[ৰৈ ৰৈ বিনালে (চলচ্চিত্ৰ)|ৰৈ ৰৈ বিনালে]]
|ৰাজেশ ভূঞা 
|
|-
|২০২৫
|যোদ্ধা
|ভাস্কৰ গোস্বামী 
|
|-
|২০২৫
|[[ভাইমন দা (চলচ্চিত্ৰ)|ভাইমন দা]] 
|শশাংক সমীৰ
|এটি গীত (এৰা-এৰি)
|-
|২০২৪
|[[চিকাৰ]]
|দেবাংকৰ বৰগোহাঁই 
|
|-
|২০২৩
|ৰাঘৱ
|[[যতীন বৰা]]
|
|-
|২০২৩
|দ্য শ্লেমবুক
|বিষ্ণুজ্যোতি সন্দিকৈ 
|
|-
|২০২৩
|ডক্টৰ বেজবৰুৱা ২
|[[নিপন গোস্বামী]]
|
|-
|২০১৯
|প্ৰতিঘাত
|অচিন্ত শংকৰ 
|শীৰ্ষগীত
|-
| ২০১৯ || [[কাঞ্চনজংঘা (চলচ্চিত্ৰ)|কাঞ্চনজংঘা]] || জুবিন গাৰ্গ ||
|-
| ২০১৯ || [[ৰত্নাকৰ (চলচ্চিত্ৰ)|ৰত্নাকৰ]] || [[যতীন বৰা]] ||
|-
|২০১৮
|দ্য আণ্ডাৰৱৰ্ল্ড
|ৰাজেশ যশপাল 
|
|-
| ২০১৭ || প্ৰিয়াৰ প্ৰিয় || [[মুনিন বৰুৱা]] ||
|-
| ২০১৭ || [[মিছন চাইনা]] || জুবিন গাৰ্গ ||
|-
| ২০১৫ || [[গানে কি আনে]] || ৰাজেশ যশপাল ||
|-
| ২০১৪ || [[ৰ'দৰ চিঠি|ৰ’দৰ চিঠি]] || [[বাহাৰুল ইছলাম]] ||
|-
| ২০১২ || [[এখন নেদেখা নদীৰ সিপাৰে]] || বিদ্যুৎ কটকী ||
|-
| ২০০৮ || [[মন যায়]]|| [[এম মণিৰাম]] ||
|-
| ২০০৬ || [[আমি অসমীয়া]]|| ৰাজীৱ ভট্টাচাৰ্য্য ||
|-
| ২০০৬ || [[অধিনায়ক (চলচ্চিত্ৰ)|অধিনায়ক]] || যতীন বৰা ||
|-
| ২০০৪ || [[দীনবন্ধু (২০০৪ চলচ্চিত্ৰ)|দীনবন্ধু]]|| [[মুনিন বৰুৱা]] ||
|-
| ২০০৪ || [[ৰং]]|| [[মুনিন বৰুৱা]] ||
|-
| ২০০৪ || [[বাৰুদ (চলচ্চিত্ৰ)|বাৰুদ]] || [[মুনিন বৰুৱা]] ||
|-
| ২০০৩ || জোনাকবিহীন এই জীৱন || মুন্না আহমেদ || আৱহ সংগীত
|-
| ২০০৩ || অগ্নিসাক্ষী|| যদুমণি দত্ত ||
|-
| ২০০৩ || [[বিধাতা (চলচ্চিত্ৰ)|বিধাতা]] || [[মুনিন বৰুৱা]] ||
|-
| ২০০৩|| প্ৰিয়া মিলন || মুন্না আহমেদ ||
|-
| ২০০৩ || জুমন সুমন|| মহিবুল হক ||
|-
|২০০২
|[[জোনাকী মন]]
|জীৱৰাজ বৰ্মন 
|
|-
| ২০০২ || [[প্ৰেম আৰু প্ৰেম]]|| [[শম্ভু গুপ্তা]] ||
|-
| ২০০২ || [[জীৱন নদীৰ দুটি পাৰ ]]|| মুন্না আহমেদ ||
|-
| ২০০২ || [[কন্যাদান (চলচ্চিত্ৰ)|কন্যাদান]] || [[মুনিন বৰুৱা]] ||
|-
| ২০০১ || [[নায়ক (চলচ্চিত্ৰ)|নায়ক]] || [[মুনিন বৰুৱা]] ||
|-
| ২০০১ || শেষ উপহাৰ|| গোপাল বৰঠাকুৰ||শীৰ্ষগীত
|-
| ২০০১ || [[দাগ (অসমীয়া চলচ্চিত্ৰ)|দাগ]]|| [[মুনিন বৰুৱা]] ||
|-
| ২০০০|| [[তুমি মোৰ মাথোঁ মোৰ]]|| জুবিন গাৰ্গ||
|-
| ২০০০ || [[হিয়া দিয়া নিয়া]]|| [[মুনিন বৰুৱা]] ||
|- style=&quot;text-align:center; &quot;
! colspan=4 style=&quot;background:#B0C4DE; &quot; | অন্য ভাষা
|- style=&quot;text-align:center; &quot;
! style=&quot;background:#ccc; &quot;| বৰ্ষ
! style=&quot;background:#ccc; &quot;| কথাছবি
! style=&quot;background:#ccc; &quot;| ভাষা
! style=&quot;background:#ccc; &quot;| অন্যান্য তথ্য
|-
|২০১৯
|সামসাৰা
|[[বাংলা]]
|মুক্তিপ্ৰাপ্ত
|-
| width=&quot;150&quot;|২০১৬ || width=&quot;200&quot;| দিল ত’ দীৱানা হ্যে || width=&quot;200&quot;| হিন্দী || width=&quot;150&quot;| মুক্তিপ্ৰাপ্ত
|-
|২০১০
|কাছে এসো তুমি 
|বাংলা 
|মুক্তিপ্ৰাপ্ত
|-
|২০১০
|মন নিয়ে
|বাংলা 
|মুক্তিপ্ৰাপ্ত
|-
| width=&quot;150&quot; |২০০৬ || width=&quot;200&quot; | ষ্ট্ৰিংছ || width=&quot;200&quot; | [[হিন্দী]] || width=&quot;150&quot; | মুক্তিপ্ৰাপ্ত
|-
| width=&quot;150&quot; | ২০০৪ || width=&quot;200&quot; | শুধু তুমি || width=&quot;200&quot; | বাংলা || width=&quot;150&quot; | মুক্তিপ্ৰাপ্ত
|}

== অভিনয় জীৱন ==
জুবিন গাৰ্গে ২০০০ চনত এন কে প্ৰডাকচনৰ অধীনত নিৰ্মিত ''[[তুমি মোৰ মাথোঁ মোৰ]]'' ছবিত অভিনেতা আৰু পৰিচালক হিচাপে আত্মপ্ৰকাশ কৰে। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁ ''[[দীনবন্ধু (চলচ্চিত্ৰ)|দীনবন্ধু]]'' (২০০৪), ''[[মন যায় (চলচ্চিত্ৰ)|মন যায়]]'' (২০০৮), ''[[গানে কি আনে|গানে কি আনে]] (২০১৬)'', ''[[মিছন চাইনা (চলচ্চিত্ৰ)|মিছন চাইনা]]'' (২০১৭), ''দ্য আণ্ডাৰৱৰ্ল্ড'' (২০১৮), ''[[কাঞ্চনজংঘা (চলচ্চিত্ৰ)|কাঞ্চনজংঘা]]'' (২০১৯), ''ৰাজনীতি'' (২০২২), ''ডক্টৰ বেজবৰুৱা ২'' (২০২৩), ''ৱাইড এংগল'' (২০২৪), ''চিকাৰ'' (২০২৪) আৰু অভিমন্যু (২০২৪) ত অভিনয় কৰিছিল। জুবিন অভিনীত ''[[ৰৈ ৰৈ বিনালে (চলচ্চিত্ৰ)|ৰৈ ৰৈ বিনালে]]'' ২০২৫ চনৰ ৩১ অক্টোবৰত মুক্তিলাভ কৰে।&lt;ref name=&quot;IMDB&quot;&gt;{{cite web | url=https://www.imdb.com/title/tt29939499/ | title=Roi Roi Binale | accessdate=23 September 2025}}&lt;/ref&gt;

জুবিন গাৰ্গে অভিনয় কৰা একাধিক ছবিয়েই বক্স অফিচত সফলতা লাভ কৰিছে। ২০১৭ চনত ৮ ছেপ্টেম্বৰত ৬৫টা চিনেমা হলত মুক্তি লাভ কৰা ''মিছন চাইনা''ক দিল্লী, বেংগালুৰু আৰু মুম্বাইকে ধৰি অসমৰ বাহিৰত থকা আঠটা চিনেমা হলত মুক্তি দিয়া হৈছিল। ছবিখনে প্ৰথম সপ্তাহৰ ভিতৰতে মুঠ ২ কোটি ৪০ লাখ টকা সংগ্ৰহ কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.time8.in/the-exact-box-office-collection-of-mission-china-over-the-1st-week-revealed/|title=The Exact Box Office Collection of Mission China 1st Week Revealed|access-date=16 September 2017|website=Time8.in}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.northeastguide.in/assam/mission-china-collection-box-office-movie-review-total-budget/|title=Mission China Box Office|website=Northeastguide.in|access-date=9 September 2017|archivedate=9 September 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170909095105/https://www.northeastguide.in/assam/mission-china-collection-box-office-movie-review-total-budget/|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://in.bookmyshow.com/buytickets/mission-china-national-capital-region-ncr/movie-ncr-ET00061289-MT/20170911/|title=Mission China Realising Theatre |website=Bookmyshow.com|access-date=11 September 2017}}&lt;/ref&gt;

মিছন চাইনাই [[অসম|অসমত]] যথেষ্ট ব্যৱধানত ব্লকবাষ্টাৰ বাহুবলী আৰু [[ছলমান খান|ছলমান খানৰ]] [[বজৰংগী ভাইজান|বজৰংগী ভাইজানৰ]] প্ৰথম দিনৰ সংগ্ৰহৰ অভিলেখ ভংগ কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web|date=10 September 2017|title=Mission China: Old-fashioned projector promo helps Assamese film beat Baahubali record|url=https://www.hindustantimes.com/regional-movies/mission-china-old-fashioned-projector-promo-helps-assamese-film-beat-baahubali-record/story-OfDn0UHUMlikrueyPECFJK.html|access-date=28 January 2021|website=Hindustan Times|language=en}}&lt;/ref&gt;

বৰ্তমান ই [[:en:Assamese_cinema#List_of_highest-grossing_Assamese_films|সৰ্বাধিক উপাৰ্জনকাৰী অসমীয়া ছবিৰ]] ভিতৰত ৬ নং স্থানত আছে। 

২০১৯ চনত মুক্তিলভা ''কাঞ্চনজংঘা''ই ১০ দিনতে ৩.৯ কোটি টকা সংগ্ৰহ কৰি সকলো অভিলেখ ভংগ কৰিছিল। দৰ্শকৰ ব্যাপক সঁহাৰি লাভ কৰা ছবিখনে প্ৰথমদিনাই ২২.৫ লাখ টকা সংগ্ৰহ কৰিবলৈ সক্ষম হৈছিল। তিনিদিনৰ ভিতৰতে কাঞ্চনজংঘাই কোটিৰো অধিক টকাৰ ব্যৱসায় কৰে।

২০২৫ চনত মুক্তি লভা জুবিন গাৰ্গৰ অন্তিম ছবি &quot;ৰৈ ৰৈ বিনালে&quot;ই ৩০ কোটি টকা ব্যৱসায় কৰি আৰু ৰাতিপুৱা ৪.০০  বজাত অসমীয়া চিনেমাৰ প্ৰথম প্ৰদৰ্শনীৰ ব্যৱস্থাৰে ৯০ বছৰীয়া অসমীয়া চিনেমাৰ জগতত ইতিহাস ৰচে।
&lt;ref name=&quot;India Today NE&quot;&gt;{{cite web | url=https://www.indiatodayne.in/entertainment/story/zubeens-kanchanjangha-sweeps-box-office-collects-3-9-crore-10-days-397330-2019-09-16 | title=Zubeen’s Kanchanjangha Sweeps Box Office, Collects 3.9 Crore in 10 days | publisher=India Today NE | date=Sep 16, 2019, Updated Jun 29, 2022, 1:43 AM IST | accessdate=23 September 2025}}&lt;/ref&gt;
[[File:গানে কি আনে চলচ্চিত্ৰ প'ষ্টাৰ.jpg|thumb|গানে কি আনে চলচ্চিত্ৰৰ প'ষ্টাৰত জুবিন গাৰ্গ]]

==অভিনীত ছবি==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! width=&quot;50&quot; | বৰ্ষ
! width=&quot;200&quot; | কথাছবি
! width=&quot;200&quot; | পৰিচালক
! width=&quot;200&quot; | চৰিত্ৰ 
|-
|২০২৫ || [[ৰৈ ৰৈ বিনালে (চলচ্চিত্ৰ)|ৰৈ ৰৈ বিনালে]] || ৰাজেশ ভূঞা || ৰাউল (এগৰাকী অন্ধ শিল্পীৰ ৰূপত)
|-
|২০২৫ || যোদ্ধা || ভাস্কৰ শৰ্মা || বিশেষ এভূমুকি
|-
|২০২৪ || [[ৱাইড এংগল (চলচ্চিত্ৰ)|ৱাইড এংগল]]|| [[জয়ন্ত নাথ]] || গৌতম শৰ্মা
|-
|২০২৪ || চিকাৰ || দেবাংকৰ বৰগোহাঁই ||শংকৰ চিকাৰী 
|-
|২০২৩ || [[ডক্তৰ বেজবৰুৱা ২|ডক্টৰ বেজবৰুৱা ২]]|| [[নিপন গোস্বামী]] || আৰক্ষী বিষয়া মহাদেৱ বৰবৰুৱা
|-
| ২০২২ || ৰাজনীতি || মঞ্জিত শৰ্মা || অৰিন্দম 
|-
| ২০১৯ || [[কাঞ্চনজংঘা (চলচ্চিত্ৰ)|কাঞ্চনজংঘা]] || জুবিন গাৰ্গ || অনিৰ্বাণ ভট্টাচাৰ্য
|-
| ২০১৮ || দি আণ্ডাৰৱৰ্ল্ড || ৰাজেশ যশপাল||
|-
| ২০১৭ || প্ৰিয়াৰ প্ৰিয় || [[মুনিন বৰুৱা]] || প্ৰিয়ব্ৰত কাকতি
|-
| ২০১৭ || [[মিছন চাইনা]] || জুবিন গাৰ্গ ||কৰ্ণেল গোস্বামী 
|-
| ২০১৬ || [[গানে কি আনে]] || ৰাজেশ যশপাল ||নীলাভ জোনাক বৰুৱা 
|-
| ২০১৬ || [[সাত নম্বৰৰ সন্ধানত]] || [[আব্দুল মজিদ]] || বিশেষ এভূমুকি
|-
| ২০১৫ || [[অহেতুক]] || বাণী দাস || বিশেষ এভূমুকি
|-
| ২০১৪ || [[ৰ'দৰ চিঠি|ৰ’দৰ চিঠি]] || [[বাহাৰুল ইছলাম]] ||
|-
| ২০১১ || [[ৰামধেনু (চলচ্চিত্ৰ)|ৰামধেনু]] || [[মুনিন বৰুৱা]] || বিশেষ এভূমুকি
|-
| ২০০৮ || [[মন যায়]] || [[এম মণিৰাম]]|| মানৱ
|-
| ২০০৪ ||[[দীনবন্ধু (২০০৪ চলচ্চিত্ৰ)|দীনবন্ধু]] || [[মুনিন বৰুৱা]] || বিপুল
|-
| ২০০২ || [[প্ৰেম আৰু প্ৰেম]] || [[শম্ভু গুপ্তা]] || বিশেষ এভূমুকি
|-
| ২০০০ || [[তুমি মোৰ মাথোঁ মোৰ]] || জুবিন গাৰ্গ ||ৰিচি
|}

==সাহিত্য চৰ্চা==
জুবিন গাৰ্গ সাহিত্য জগতৰ লগতো জড়িত হৈ আছিল। ২০১৭ চনত তেওঁ কাব্য গ্ৰন্থৰ বাবে সেউজী-সেউজী বঁটা লাভ কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Assam: Seuji-Seuji Award conferred upon singer Zubeen Garg|url=https://www.thenortheasttoday.com/current-affairs/states/assam-seuji-seuji-award-conferred-upon-singer-zubeen-garg|access-date=19 December 2020|website=The Northeast Today|date=22 December 2017}}{{Dead link|date=October 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
|- style=&quot;background:#cfc; text-align:center; &quot;
|'''বৰ্ষ'''
|'''পুথি'''
|'''ভাষা'''
|-
|২০০৯
|''শব্দ অনুভূতি''
| rowspan=&quot;3&quot; |অসমীয়া
|-
|২০১৮
|''জুবিনৰ পদ্য''&lt;ref&gt;{{Cite web|title=With over Rs 4.5 crores in sales and 4 lakh visitors, 20th Northeast Book Fair breaks all past records|url=https://www.guwahatiplus.com/article-detail/with-over-rs-4-5-crores-in-sales-and-4-lakh-visitors-20th-northeast-book-fair-breaks-all-past-records|access-date=23 September 2020|website=G Plus|language=en}}&lt;/ref&gt;
|-
|২০২০
|''জুবিনৰ পদ্য (দ্বিতীয় সংস্কৰণ)''
|}
==সামাজিক সক্ৰিয়তা আৰু লোকহিতৈষী কৰ্ম==
গাৰ্গে বিভিন্ন কামৰ বাবে ধন আগবঢ়োৱা ''কলাগুৰু আৰ্টিষ্ট ফাউণ্ডেশ্যন'' নামৰ এটা দাতব্য সংস্থা চলাইছিল। অসমত বিধ্বংসী বানপানী হ’লে তেওঁ মানুহক কাপোৰ, ঔষধ আৰু বৰঙনি দান কৰিবলৈ আহ্বান জনায়।&lt;ref&gt;{{cite news |title=Beyond Bollywood |url=https://www.indiatoday.in/magazine/nation/story/20181105-beyond-bollywood-1374988-2018-10-27 |access-date=18 September 2019 |work=India Today |date=5 November 2018 |language=en |archive-date=2 January 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190102154758/https://www.indiatoday.in/magazine/nation/story/20181105-beyond-bollywood-1374988-2018-10-27 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; তেওঁ [[অসম লোকসেৱা আয়োগ|এপিএছচি]]-ৰ নিযুক্তি ক্ষেত্ৰৰ দুৰ্নীতিৰ বিষয়টো লৈ তেওঁৰ [[কাঞ্চনজংঘা (চলচ্চিত্ৰ)|কাঞ্চনজংঘা]] চিনেমাখন নিৰ্মাণ কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.guwahatiplus.com/daily-news/zubeen-s-next-film-kanchenjunga-to-be-based-on-apsc-scam|title=Zubeen's next film 'Kanchenjunga' to be based on APSC scam|website=G Plus|language=en|access-date=18 September 2019|archive-date=9 February 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190209092909/http://www.guwahatiplus.com/daily-news/zubeen-s-next-film-kanchenjunga-to-be-based-on-apsc-scam|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.sentinelassam.com/north-east-india-news/assam-news/singing-sensation-zubeen-garg-and-team-visits-dhemaji-for-kanchanjangha-promotion/|title=Singing sensation Zubeen Garg and Team visits Dhemaji for Kanchanjangha Promotion|date=29 October 2018|website=The Sentinel|language=en-US|access-date=18 September 2019|archive-date=31 August 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190831065523/https://www.sentinelassam.com/north-east-india-news/assam-news/singing-sensation-zubeen-garg-and-team-visits-dhemaji-for-kanchanjangha-promotion/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

জুবিন [[ফুটবল]] অনুৰাগী আছিল আৰু [[বানপানী|বানপীড়িত লোকসকলৰ]] বাবে ধন সংগ্ৰহৰ মানসেৰে মেট্‌চ খেলিছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.thehansindia.com/posts/index/Sports/2015-10-05/Soccer-for-charity-in-Assam/179263|title=Soccer for charity in Assam|website=The Hans India|date=5 October 2015|access-date=14 May 2019|archive-date=14 May 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190514063145/https://www.thehansindia.com/posts/index/Sports/2015-10-05/Soccer-for-charity-in-Assam/179263|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

গাৰ্গ অসমৰ '[[নাগৰিকত্ব (সংশোধনী) আইন, ২০১৯|কা]]'-বিৰোধী প্ৰতিবাদত আগ-ভাগ লোৱা অন্যতম অৰাজনৈতিক ব্যক্তি আছিল।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.news18.com/news/india/music-art-tie-them-as-zubeen-garg-and-a-host-of-assamese-artistes-lead-anti-caa-stir-from-the-front-2432069.html|title=Music, Art Tie Them as Zubeen Garg and a Host of Assamese Artistes Lead Anti-CAA Stir from the Front|website=News18|access-date=13 March 2020|date=21 December 2019|archive-date=14 January 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200114054315/https://www.news18.com/news/india/music-art-tie-them-as-zubeen-garg-and-a-host-of-assamese-artistes-lead-anti-caa-stir-from-the-front-2432069.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Sengupta |first1=Aditi |title='Don't mess with Assam': Zubeen Garg |url=https://www.thehindubusinessline.com/blink/cover/dont-mess-with-assam-zubeen-garg/article30404699.ece |access-date=13 March 2020 |work=@businessline |date=26 December 2019 |language=en |archive-date=17 April 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200417192412/https://www.thehindubusinessline.com/blink/cover/dont-mess-with-assam-zubeen-garg/article30404699.ece |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=CAA 'not forgotten': Zubeen Garg |url=https://www.telegraphindia.com/north-east/caa-not-forgotten-zubeen-garg/cid/1801261 |access-date=24 October 2022 |website=www.telegraphindia.com}}&lt;/ref&gt; ২০২১ চনৰ মে’ মাহত [[কৰ'নাভাইৰাছ ৰোগ ২০১৯|ক’ভিড-১৯-ৰ]] সংক্ৰমণৰ উত্থানৰ সময়ত গাৰ্গে গুৱাহাটীত থকা দুমহলীয়া ঘৰটো ক’ভিড কেয়াৰ চেণ্টাৰলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিবলৈ আগবঢ়াইছিল। ইয়াৰ লক্ষ্য আছিল সেইসময়ত ৰোগীৰ বাবে বিছনাৰ বৰ্ধিত চাহিদা পূৰণ কৰা।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=6 May 2021 |title=Zubeen Garg offers his house to convert as Covid care centre |url=https://assamtribune.com/guwahati/zubeen-garg-offers-his-house-to-convert-as-covid-care-centre-1091844 |access-date=19 June 2024 |website=The Assam Tribune |language=en}}&lt;/ref&gt;

==ব্যক্তিগত জীৱন==
২০০২ চনৰ ৪ ফেব্ৰুৱাৰীত জুবিন গাৰ্গে অসমৰ [[গোলাঘাট|গোলাঘাটৰ]] নিবাসী ফেশ্বন ডিজাইনাৰ গৰিমা শইকীয়াক বিয়া কৰায়।&lt;ref&gt;{{cite web| url=https://thenortheasttoday.com/assam-zubeen-to-celebrate-his-birthday-by-releasing-music-album-of-mission-china/| title=Assam: Zubeen Garg to celebrate his birthday by releasing music album of 'Mission China'!| work=The North East Today| date=18 November 2016| access-date=8 September 2017| archive-date=23 May 2017| archive-url=https://web.archive.org/web/20170523122714/http://thenortheasttoday.com/assam-zubeen-to-celebrate-his-birthday-by-releasing-music-album-of-mission-china/| url-status=live| archivedate=23 May 2017| archiveurl=https://web.archive.org/web/20170523122714/http://thenortheasttoday.com/assam-zubeen-to-celebrate-his-birthday-by-releasing-music-album-of-mission-china/| deadurl=yes}}&lt;/ref&gt; গৰিমা শইকীয়া গোলাঘাটৰ শান্তিপুৰৰ সুৰেন্দ্ৰনাথ শইকীয়া আৰু ৰুণুমী শইকীয়াৰ একমাত্ৰ জীয়ৰী। তেওঁ মুম্বাই বিশ্ববিদ্যালয়ৰপৰা ইংৰাজী সাহিত্যত স্নাতকোত্তৰ সম্পূৰ্ণ কৰে। ইয়াৰ লগতে তেওঁ এগৰাকী ৰাজ্যিক পৰ্যায়ৰ টেবুল টেনিছ খেলুৱৈ। তেওঁলোকৰ চিনাকি ফেন-মেইলৰ জৰিয়তে হৈছিল। গৰিমা শইকীয়া গাৰ্গে ডিজাইন কৰা ভালেমান সাজ-পোছাক জুবিন গাৰ্গে পৰিধান কৰে।&lt;ref&gt;{{Cite book |last=ঠাকুৰ |first=কপিল |title=পিতৃৰ দৃষ্টিত জুবিন |publisher=চন্দ্ৰ প্ৰকাশ |year=২০১১ |page=৫৭ |language=as}}&lt;/ref&gt; তেওঁ সহ-প্ৰযোজক হিচাপেও একাধিক ছবিত জুবিন গাৰ্গৰ সৈতে কাম কৰিছে। 

===ধৰ্মীয় দৃষ্টিভংগী আৰু ঈশ্বৰ বিশ্বাস===
জুবিন গাৰ্গে নিজকে ''ধৰ্ম-অবিশ্বাসী'' বুলি গণ্য কৰিছিল আৰু কৈছিল যে, তেওঁৰ কোনো জাতি-ধৰ্ম নাই, তেওঁ মুক্ত।&lt;ref&gt;{{cite news |title=I Don't Have Any Caste, Religion Or God: Zubeen Garg |url=https://m.guwahatiplus.com/article/i-don-t-have-any-caste-religion-or-god-zubeen-garg/5862/amp#amp_tf=From%20%251%24s&amp;aoh=17141538671889&amp;referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com |work=Guwahati Plus |date=29 July 2019 |access-date=27 April 2024}}&lt;/ref&gt;
জুবিন গাৰ্গৰ ঈশ্বৰ বিশ্বাস সম্পৰ্কত স্পষ্ট অভিমত দিয়াটো প্ৰায় দুষ্কৰ বুলি পিতৃ কপিল ঠাকুৰে ''পিতৃৰ দৃষ্টিৰে জুবিন'' গ্ৰন্থত লিখিছে। জুবিন গাৰ্গে গুৱাহাটীৰ কৌটিলিংগম মন্দিৰলৈ মাজে-মধ্যে যোৱাৰ কথা তেওঁ শুনিছে। ইয়াৰ লগতে অসমৰ বাহিৰত থকা কোনো কোনো মন্দিৰ দৰ্শন কৰাৰ কথাও তেওঁ শুনিছে। অৱশ্যে এটা কথা পিতৃয়ে ক'ব বিচাৰে যে, ''জুবিন গাৰ্গৰ বুদ্ধ-দৰ্শন খুব প্ৰিয়। '' অৱশ্যে সেই সম্পৰ্কে সণ্ঢালনিকৈ অধ্যয়ন কৰিবলৈ তেওঁ ''এতিয়া সময় দুৰ্লভ'' বুলি প্ৰকাশ কৰে।&lt;ref&gt;{{Cite book |last=ঠাকুৰ |first=কপিল |title=পিতৃৰ দৃষ্টিত জুবিন |publisher=চন্দ্ৰ প্ৰকাশ |year=২০১১ |page=৫৯ |language=as}}&lt;/ref&gt;

==বঁটা আৰু সন্মান==
[[File:Zubeen Garg receiving National Award.jpg|thumb|৫৫সংখ্যক ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা, ২০০৯ত নন-ফিচাৰ ফিল্ম ''ইক’জ অৱ চাইলেঞ্চ''ৰ বাবে জুবিন গাৰ্গক ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰপতি [[প্ৰতিভা পাটিল|প্ৰতিভা পাটিলে]] শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালনাৰ বঁটা দিয়ে। ]]
১৯৯৬ চনত চেনেল ভি মিউজিক এৱাৰ্ড্‌ছ আৰু স্ক্ৰীন এৱাৰ্ড্‌ছত জুবিন গাৰ্গ &quot;চান্দনী ৰাত&quot; এলবামৰ বাবে শ্ৰেষ্ঠ ভাৰতীয় পপ এলবাম হিচাপে নিৰ্বাচিত হয় যিটো ক্ৰমে দলেৰ মেহেন্দীৰ এলবাম ''বলো তা ৰা ৰা'' আৰু সুচিত্ৰ কৃষ্ণমূৰ্থীৰ এলবাম ''ডোলে ডোলে''ৰ হাতত পৰাস্ত হয়। 

২০১১ চনত আমেৰিকাৰ ইলিনয়ৰ অক ব্ৰুকত অনুষ্ঠিত হোৱা অসম অধিৱেশনৰদ্বাৰা জুবিন গাৰ্গক বছৰৰ অতিথি শিল্পী হিচাপে সন্মানিত কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Koch |first1=Lars-Christian |last2=Klotz |first2=Sebastian |last3=Bohlman |first3=Philip V |title=Sounding Cities : Auditory Transformations in Berlin, Chicago, and Kolkata |date=2018 |publisher=LIT |location=Zürich |isbn=978-3-643-90555-0 |pages=213 |language=English}}&lt;/ref&gt;

২০২৪ চনৰ ২৭ মে'ত জুবিন গাৰ্গক [[মেঘালয়|মেঘালয়ৰ]] [[বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়, মেঘালয়|বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয়ৰ]] পৰা সন্মানীয় ডক্টৰ অৱ লিটাৰেচাৰ (ডি.লিট) ডিগ্ৰী প্ৰদান কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Hon. D.Litt. to Zubeen Garg and Lou Majaw at 10th USTM Convocation |work=USTM |url=https://ustm.ac.in/event/hon-d-litt-to-zubeen-garg-and-lou-majaw-at-10th-ustm-convocation/ |access-date=27 August 2024 |language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=27 August 2024 |title=USTM Holds 10th Convocation, Honors Zubeen Garg and Lou Majaw |url=https://www.pratidintime.com/north-east/meghalaya/ustm-holds-10th-convocation-honors-zubeen-garg-and-lou-majaw |access-date=27 August 2024 |website=Pratidin Time |language=en}}&lt;/ref&gt;

২০০৯ চনৰ ৫৫সংখ্যক [[ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা|ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটাত]] অ-কাহিনীমূলক ছবি ''ইক’জ অৱ চাইলেঞ্চ''ৰ বাবে তেওঁ শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালনাৰ বঁটা লাভ কৰে। 

২০২৫ চনৰ ৯ ডিচেম্বৰ তাৰিখে কটন বিশ্ববিদ্যালয়ে জুবিন গাৰ্গক মৰণোত্তৰভাৱে সন্মানীয় ডক্টৰ অৱ লিটাৰেচাৰ (ডি.লিট) ডিগ্ৰী প্ৰদান কৰে।

২০২৫ চনৰ ২১ নৱেম্বৰ তাৰিখে ভাৰতীয় ডাক বিভাগৰ অসম শাখাই শিল্পীগৰাকীৰ ৫৩ সংখ্যক জন্মদিন উপলক্ষ্যে তেওঁৰ নামত এটি বিশেষ স্মৃতিচাৰণ পোষ্ট কাৰ্ড মুকলি কৰে।

২০২৬ চনৰ ফিল্মফেয়াৰ(অসম) য়ে জুবিন গাৰ্গক মৰণোত্তৰভাৱে জীৱনজোৰা সাধনা বঁটা আৰু 'ৰৈ ৰৈ বিনালে' ছবিখনৰ বাবে বিশেষ বঁটা প্ৰদান কৰে।

{| class=&quot;wikitable&quot;
|- style=&quot;background:#cfc; text-align:center; &quot;
| বৰ্ষ|| '''বঁটা'''|| চলচ্চিত্ৰ/এলবাম/থিয়েটাৰ|| '''শিতান'''|| '''ফলাফল'''
|-
|rowspan=&quot;2&quot; |১৯৯৬
|স্ক্ৰীন বঁটা
|rowspan=&quot;2&quot; |''চান্দনী ৰাত''
|rowspan=&quot;2&quot; |শ্ৰেষ্ঠ ভাৰতীয় পপ এলবাম
|{{nom}}
|-
|চেনেল ভি মিউজিক বঁটা
|{{nom}}
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |২০০৫
|BFJA বঁটা|| ''শুধো তুমি''|| শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালক|| {{won}}
|-
|প্ৰাগ চিনে বঁটা-২০০৫
|''ৰং''
|শ্ৰেষ্ঠ পুৰুষ নেপথ্য কণ্ঠশিল্পী – &quot;ছায়া দৰে থাকা তুমি&quot;&lt;ref&gt;{{Cite web|date=7 March 2021|title=Northeast's Sensation Zubeen Garg: Early Life, Career, Awards &amp; Controversies – Sentinelassam|url=https://www.sentinelassam.com/entertainment/wikipedia-of-northeasts-singing-sensation-zubeen-garg-527402|access-date=9 March 2021|website=www.sentinelassam.com|language=en}}&lt;/ref&gt;
|{{won}}
|-
|২০০৬
|গ্ল’বেল ইণ্ডিয়ান ফিল্ম এৱাৰ্ড&lt;ref name=&quot;GIFA List Of Winners&quot;&gt;{{cite web|title=G.I.F.A. Awards 2006: winners|date=10 December 2006|url=http://www.bollywoodhungama.com/features/2006/12/10/1918/index.html|website=[[Bollywood Hungama]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20081121175701/http://www.bollywoodhungama.com/features/2006/12/10/1918/index.html|access-date=24 April 2017|archive-date=21 November 2008}}&lt;/ref&gt;
| rowspan=&quot;6&quot; |গেংষ্টাৰ
| rowspan=&quot;4&quot; |শ্ৰেষ্ঠ পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী (য়া আলি)
|{{won}}
|-
| rowspan=&quot;5&quot; |২০০৭
|ফিল্মফেয়াৰ বঁটা
|{{nom}}
|-
|জী চিনে 
|{{nom}}
|-
|আইফা বঁটা&lt;ref name=altfg&gt;{{cite web |author=Andre Soares |url=http://www.altfg.com/blog/awards/indian-film-academy-awards-2007/ |title=Indian Film Academy Awards 2007 |publisher=Altfg.com |date=2 June 2007 |access-date=13 June 2012 |archive-date=8 February 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120208180559/http://www.altfg.com/blog/awards/indian-film-academy-awards-2007/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt; 
|{{nom}}
|-
|ষ্টাৰডাষ্ট বঁটা&lt;ref&gt;{{cite web|title=Stardust Awards Winners for 2006|url=http://www.indicine.com/movies/bollywood/stardust-awards-winners-for-2006/|publisher=indicine.com|access-date=24 April 2017|archive-date=17 July 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180717184206/http://www.indicine.com/movies/bollywood/stardust-awards-winners-for-2006/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
|নতুন আলোড়নকাৰী কণ্ঠ
|{{won}}
|-
|স্ক্ৰীন বঁটা&lt;ref&gt;{{Cite web |date=3 May 2022 |title=Screen Award for Best Male Playback Singer |url=https://bollywoodproduct.in/screen-award-for-best-male-playback-singer/ |access-date=2 July 2022 |website=Bollywood Product |language=en-US}}&lt;/ref&gt;
|শ্ৰেষ্ঠ পুৰুষ কণ্ঠ (য়া আলি)
|{{nom}}
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |২০০৮
| rowspan=&quot;2&quot; |কলাকাৰ বঁটা
|জিন্দেগী
| rowspan=&quot;2&quot; |শ্ৰেষ্ঠ মিউজিক এলবাম
|{{won}}
|-
|''তুমি''
|{{won}}
|-
| ২০০৯ ||৫৫সংখ্যক ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা || ''ইক’জ অৱ চাইলেঞ্চ'' || শ্ৰেষ্ঠ অ-কাহিনীমূলক সংগীত পৰিচালনাৰ বাবে ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা|| {{won}}
|-
|২০১১
|প্ৰাগ চিনে বঁটা ২০১১
|''[[জেতুকা পাতৰ দৰে (চলচ্চিত্ৰ)|জেতুকা পাতৰ দৰে]]''
|শ্ৰেষ্ঠ পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী – ''&quot;পুৱাৰ হাঁহিত&quot;''
|{{nom}}
|-
|২০১২
||প্ৰাগ চিনে বঁটা-২০১২&lt;ref&gt;{{cite web |title=Prag Cine Awards 2015 to be held in Assam |date=24 January 2015 |url=http://www.indiantelevision.com/television/tv-channels/news-broadcasting/prag-cine-awards-2015-to-be-held-in-assam-150124 |publisher=indiantelevision.com |access-date=24 April 2017 |archive-date=1 May 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170501001923/http://www.indiantelevision.com/television/tv-channels/news-broadcasting/prag-cine-awards-2015-to-be-held-in-assam-150124 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Prag Cine Award on March 21, 22|url=http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=jan2815/city053|publisher=assamtribune.com|access-date=24 April 2017|archive-date=2 April 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150402195918/http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=jan2815%2Fcity053|url-status=live|archivedate=2 April 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150402195918/http://www.assamtribune.com/scripts/detailsnew.asp?id=jan2815/city053|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;
|''[[ৰামধেনু (চলচ্চিত্ৰ)|ৰামধেনু]]''
|শ্ৰেষ্ঠ পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী – ''&quot;ৰং দিয়া মৰম&quot;''
|{{nom}}
|-
|২০১৩
|প্ৰাগ চিনে বঁটা ২০১৩
|''মি এণ্ড মাই ছিষ্টাৰ''
|শ্ৰেষ্ঠ পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী – ''&quot;থুনুক-থানাক&quot;''
|{{nom}}
|-
|২০১৪
|প্ৰাগ চিনে বঁটা ২০১৪
|''চিঞৰ''
|&quot;শ্ৰেষ্ঠ পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী – ''&quot;কালৰ অসুৰ&quot;''
|{{nom}}
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | ২০১৫ 
| rowspan=&quot;2&quot; |প্ৰাগ চিনে বঁটা উত্তৰ-পূব ২০১৫||''[[অহেতুক]]''
|শ্ৰেষ্ঠ পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী – ''&quot;অহেতুক&quot;''
|{{won}}
|-
|''ৰ’দৰ চিঠি''
|শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালনা
|{{nom}}
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |২০১৬
| rowspan=&quot;2&quot; |গপ চপ মিউজিক বঁটা
|''বলিয়া কৃষ্ণ (হেঙুল থিয়েটাৰ)''
|বছৰটোৰ শীৰ্ষক গীত – &quot;''বলিয়া কৃষ্ণ''&quot;
|{{won}}
|-
| rowspan=&quot;3&quot; |''গানে কি আনে''
|শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালক – ''&quot;জানো জানো&quot;''
|{{won}}
|-
| rowspan=&quot;3&quot; |২০১৭
| rowspan=&quot;2&quot; |প্ৰাগ চিনে নৰ্থ-ইষ্ট ২০১৭
|শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালনা
|{{nom}}
|-
|শ্ৰেষ্ঠ নেপথ্য পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী – ''&quot;জানো জানো&quot;''
|{{nom}}
|-
|ভ্ৰাম্যমাণ থিয়েটাৰ বঁটা
|''[[কহিনুৰ থিয়েটাৰ|কহিনুৰ থিয়েটাৰ]]''
|ৰেড এফ এম শ্ৰেষ্ঠ নেপথ্য কণ্ঠশিল্পী – &quot;জনম জনম''&quot;''&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Dalmia Bharat : First Mobile Theatre Awards presented by Dalmia Cement {{!}} MarketScreener|url=https://www.marketscreener.com/quote/stock/DALMIA-BHARAT-LTD-9743873/news/Dalmia-Bharat-First-Mobile-Theatre-Awards-presented-by-Dalmia-Cement-24725283/|access-date=13 February 2021|website=www.marketscreener.com|date=10 July 2017 |language=en}}&lt;/ref&gt;
|{{won}}
|-
| rowspan=&quot;5&quot; | ২০১৮ 
| rowspan=&quot;4&quot; |প্ৰাগ চিনে বঁটা ২০১৮&lt;ref&gt;{{Cite web |date=28 May 2018 |title=Prag Cine Awards North-East 2018: Best director award for Utpal Barpujari |url=http://nenow.in/north-east-news/prag-cine-awards-north-east-2018-best-director-award-for-utpal-barpujari.html |access-date=20 August 2022 |website=NORTHEAST NOW |language=en-US}}&lt;/ref&gt;|| rowspan=&quot;3&quot; | ''[[মিছন চাইনা (চলচ্চিত্ৰ)|মিছন চাইনা]]'' || শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতা (জনপ্ৰিয়) || {{won}}
|-
| শ্ৰেষ্ঠ ছবি (জনপ্ৰিয়) || {{won}}
|-
|শ্ৰেষ্ঠ নেপথ্য পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী – ''&quot;দিন জ্বলে ৰাতি জ্বলে&quot;''
|{{nom}}
|-
|''প্ৰিয়াৰ প্ৰিয়''
|শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতা
|{{nom}}
|-
|ভ্ৰাম্যমাণ থিয়েটাৰ বঁটা
|''[[আৱাহন থিয়েটাৰ|আৱাহন থিয়েটাৰ]]''
|ৰেড এফ এম শ্ৰেষ্ঠ নেপথ্য পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী – ''&quot;অ' মা&quot;''&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Assam's Mobile theater industry gets due recognition; Artists, writers and personalities awarded|url=https://www.thenortheasttoday.com/current-affairs/states/assams-mobile-theater-industry-gets-due-recognition-artists-writers-and-personalities-awarded|access-date=13 February 2021|website=TheNortheastToday – Read From North East (TNT)|date=22 June 2018|language=en}}{{Dead link|date=September 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
|{{won}}
|-
|২০১৯
|ভ্ৰাম্যমাণ থিয়েটাৰ বঁটা
|''দেউতা (চিৰঞ্জীৱ থিয়েটাৰ)''
|ৰেড এফ এম শ্ৰেষ্ঠ নেপথ্য পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী – ''&quot;অ' দেউতা&quot;''&lt;ref&gt;{{Cite web|date=20 July 2019|title=Tapan Das Bags Best Theatre Actor Award|url=https://www.pratidintime.com/tapan-das-bags-best-theatre-actor-award/|access-date=13 February 2021|website=Pratidin Time|language=en-US|archivedate=2 May 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210502130727/https://www.pratidintime.com/tapan-das-bags-best-theatre-actor-award/|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;
|{{won}}
|-
| rowspan=&quot;7&quot; |২০২১
| rowspan=&quot;7&quot; |প্ৰাগ চিনে বঁটা&lt;ref&gt;{{Cite web |title=20th Prag Cine Awards on Jan 30 |url=https://www.pratidintime.com/latest-assam-news-breaking-news-assam/20th-prag-cine-awards-on-jan-30 |access-date=20 August 2022 |website=Pratidin Time |date=24 December 2020 |language=en}}&lt;/ref&gt;
| rowspan=&quot;3&quot; |''[[কাঞ্চনজংঘা (চলচ্চিত্ৰ)|কাঞ্চনজংঘা]]''
|শ্ৰেষ্ঠ ছবি (জনপ্ৰিয়)
|{{nom}}
|-
|শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতা (জনপ্ৰিয়)
|{{won}}
|-
|শ্ৰেষ্ঠ নেপথ্য পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী – ''&quot;পাঞ্চনা&quot;''
|{{won}}
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |[[ৰত্নাকৰ (চলচ্চিত্ৰ)|ৰত্নাকৰ]]
|শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালক
|{{won}}
|-
|শ্ৰেষ্ঠ কথা – ''&quot;ৰাতি ৰাতি&quot;''
|{{nom}}
|-
|''প্ৰতিঘাত''
|শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালক
|{{nom}}
|-
|''[[বৰনদী ভটিয়ায়]]''
|শ্ৰেষ্ঠ নেপথ্য পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী – ''&quot;বৰনদী ভটিয়ায়&quot;''
|{{nom}}
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |২০২২
| rowspan=&quot;2&quot; |[[প্ৰাগ চিনে বঁটা]] ২০২২&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Galaxy of Stars Gathered at the 'Prag Cine Awards 2022', Check the Winners List |url=https://pragnews.com/Galaxy-of-Stars-Gathered-at-the-%27Prag-Cine-Awards-2022%27,-Check-the-Winners-List |access-date=20 August 2022 |website=pragnews.com |language=en }}{{Dead link|date=September 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
|দা ফায়াৰিং ৰেঞ্জ
|শ্ৰেষ্ঠ নেপথ্য পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী (২০২০)
|{{nom}}
|-
|চন্দ্ৰাৱলী
|শ্ৰেষ্ঠ পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী (২০২১)
|{{nom}}
|-
| rowspan=&quot;4&quot; |২০২৩
|৮ম অসম ৰাজ্যিক চলচ্চিত্ৰ বঁটা&lt;ref&gt;{{Cite web |date=10 March 2023 |title=8th Assam State Film Awards announced, Jonaki Porua—Fireflies, Bulbul Can Sing win best film award |url=http://nenow.in/top-news/8th-assam-state-film-awards-announced-jonaki-porua-fireflies-bulbul-can-sing-win-best-film-award.html |access-date=13 March 2023 |website=Northeast Now |language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citation |title='৩৫ হাজাৰ গান গোৱাৰ পিছত এতিয়া আৰু শ্ৰেষ্ঠ কণ্ঠশিল্পীৰ বঁটা লৈ থাকিবলৈ দিন নাই' | date=13 March 2023 |url=https://www.youtube.com/watch?v=dJWoPZknc0w |access-date=13 March 2023 |language=en}}&lt;/ref&gt;
|[[কাঞ্চনজংঘা]]
|শ্ৰেষ্ঠ পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী – ''&quot;পাঞ্চনা&quot;''
|{{Won}}
|-
| rowspan=&quot;3&quot; |ৰাজস্থান চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ ''&lt;small&gt;(অন্যান্য ৰাজ্যিক ছবিত)&lt;/small&gt;''
| rowspan=&quot;3&quot; |ডক্টৰ বেজবৰুৱা ২
|শ্ৰেষ্ঠ পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী – ''&quot;কি নাম দি মাতিম&quot;''
|{{nom}}
|-
|শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালনা – &quot;''কি নাম দি মাতিম&quot;''
|{{nom}}
|-
|শ্ৰেষ্ঠ সহযোগী চৰিত্ৰ
|{{Won}}
|-
|২০২৪
|ফিল্মফেয়াৰ বঁটা-অসমীয়া&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Filmfare Awards Assamese 2024 Winners – Complete List Out! |url=https://www.filmfare.com/awards/filmfare-awards-assamese-2024/winners |access-date=5 April 2025 |website=filmfare.com |language=en}}&lt;/ref&gt; 
|দা শ্লেম বুক
|শ্ৰেষ্ঠ সংগীত এলবাম
|{{Won}}
|-
|২০২৫
|ভূপেন হাজৰিকা বঁটা
|বেলতলা বহাগী উৎসৱ সমিতি। কবিতা বৰুৱাৰদ্বাৰা প্ৰদান, [[ভূপেন হাজৰিকা]]ৰ কনিষ্ঠ ভগ্নী
|জীৱনজোৰা সাধনাৰ বঁটা&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Zubeen Garg conferred the Bhupen Hazarika Award 2025 |url=https://dainikjanambhumi.com/news/dr-bhupen-hazarika-award-has-been-presented-to-zubeen-garg?utm_source=chatgpt.com |work=Dainik Janambhumi}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Zubeen Garg to be conferred with Dr. Bhupen Hazarika Award |url=https://www.sentinelassam.com/cities/guwahati-city/assam-singer-zubeen-garg-to-be-conferred-with-dr-bhupen-hazarika-award |work=The Sentinel}}&lt;/ref&gt;
|সন্মানীত
|-
|}

==বিতৰ্ক==
জুবিন গাৰ্গ কেইবাবাৰো বিভিন্ন বিতৰ্কৰ মাজত সোমাই পৰিছিল। গান গাই থকা অৱস্থাত জখলা বগোৱাকে ধৰি মঞ্চত কৰা কেতবোৰ কাণ্ডৰ বাবে তেওঁ কেইবাবাৰো সমালোচিত হৈছিল।&lt;ref name=&quot;timesof&quot;&gt;{{cite web | url=http://www.timesofassam.com/headlines/zubin-garg-into-controversy-again/ | title=Zubeen Garg into controversy again | publisher=Times of Assam | date=2010-08-26 | accessdate=2013-04-27}}&lt;/ref&gt; ২০১১ চনৰ ছেপ্টেম্বৰত তেওঁ ''অসম বন্ধ''ৰ বিৰুদ্ধে আৰক্ষী থানাত এজাহাৰ দাখিল কৰিছিল যদিও পাছলৈ সেয়া উঠাই লয়।{{উদ্ধৃতিৰ প্ৰয়োজন}}

===ভূপেন হাজৰিকাৰ অন্ত্যেষ্টিক্ৰিয়া===
২০১১ চনৰ ৯ নৱেম্বৰত [[গুৱাহাটী]]ৰ জালুকবাৰীস্থিত [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ চৌহদত অনুষ্ঠিত [[ভূপেন হাজৰিকা|ড॰ ভূপেন হাজৰিকা]]ৰ অন্তিম শ্ৰদ্ধাঞ্জলি অনুষ্ঠানত জুবিনক মূৰত এখন কাপোৰৰ সৈতে এটা হালধীয়া বৰণৰ গেঞ্জী পৰিহিত অৱস্থাত দেখা দিছিল। জুবিনৰ সেই পোছাকযোৰক লৈ সমগ্ৰ অসমজুৰি বিতৰ্কৰ সৃষ্টি হৈছিল। অৱশেষত জুবিন গাৰ্গে ক্ষমা-প্ৰাৰ্থনা বিচাৰি বিতৰ্কৰ শেষ কৰিছিল।{{উদ্ধৃতিৰ প্ৰয়োজন}}

===বিহু-মঞ্চত হিন্দী গান===
২০১৩ চনত নিষিদ্ধ ঘোষিত সংগঠন [[আলফা]]ই অসমৰ গায়কসকলক বিহু-মঞ্চত হিন্দী গীত পৰিৱেশন নকৰিবলৈ জাননী দিছিল। কিন্তু এই আদেশ অমান্য কৰি জুবিন গাৰ্গে লতাশিল বিহু-মঞ্চত তেওঁৰ জনপ্ৰিয় হিন্দী গান ''য়া আলী'' পৰিৱেশন কৰে আৰু ইয়াৰ প্ৰতিক্ৰিয়াস্বৰূপে আলফাৰ সৰ্বাধিনায়ক পৰেশ বৰুৱাই জুবিন গাৰ্গক ''ভাৰতীয় সাংস্কৃতিক আগ্ৰাসনৰ এজেণ্ট''ৰূপে অভিহিত কৰি তেওঁক সংঘাতৰ বাবে সাৱধান কৰি দিছিল।&lt;ref name=&quot;tehelka&quot;&gt;{{cite web | url=http://tehelka.com/zubeen-hits-the-wrong-notes-for-ulfa/ | title=Zubeen hits the wrong notes for ULFA | publisher=Tehelka.com | date=2013-04-19 | accessdate=2013-04-27 | author=Ratnadip Choudhury | archivedate=2013-04-23 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20130423164622/http://tehelka.com/zubeen-hits-the-wrong-notes-for-ulfa/ | deadurl=yes }}&lt;/ref&gt; এই ঘটনাত অসমৰ মুখ্যমন্ত্ৰী [[তৰুণ গগৈ]]য়ে জুবিনক সমৰ্থন কৰি তেওঁক নিৰাপত্তা প্ৰদান কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;ইণ্ডিয়ান&quot;&gt;{{cite web | url=http://www.indianexpress.com/news/ya-ali-singer-zubeen-garg-provided-security-after-ulfa-threat/1105979/ | title='Ya Ali' singer Zubeen Garg provided security after ULFA threat | publisher=The Indian Express | date=2013-04-22 | accessdate=2013-04-27}}&lt;/ref&gt; অৱশ্যে কেইদিনমানৰ পাছতে এই বিবাদৰ মীমাংসা হয়। জুবিনৰ মৃত্যুত শোক প্ৰকাশ কৰি এই নিষিদ্ধ ঘোষিত সংগঠনটিয়ে এটি প্ৰেছ বিজ্ঞপ্তি প্ৰকাশ কৰিছে। 
===সুৰাকণ্ঠ===
২০১৯ চনত বঙাইগাঁও জিলাৰ বক্সিং এছ’চিয়েশ্যনৰ সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠানত ব্ৰাহ্মণ সম্প্ৰদায়ৰ ওপৰত বিতৰ্কিত মন্তব্য আগবঢ়োৱাৰ পাছত দৰং আৰু ওদালগুৰি জিলা ব্ৰাহ্মণ যুৱ মঞ্চই তেওঁক '''সুৰাকণ্ঠ''' উপাধি প্ৰদান কৰিছিল।&lt;ref&gt;[https://sangbad365.com/brahman-samaj-vs-zubeen/ জুবীন গাৰ্গক জুবীন গাৰ্গ নহয়, জুবীন সুৰাকণ্ঠ আখ্যা ব্ৰাহ্মণ সমাজৰ যুৱ মঞ্চই]&lt;/ref&gt;

===মাজুলীত নিষিদ্ধ===
মাজুলীৰ পূৱেৰুণ কলা পৰিষদৰ উদ্যোগত অনুষ্ঠিত ৰঙালী বিহু সন্মিলনৰ‌ সামৰণি অনুষ্ঠানত জুবিনক ''সংগীত সিন্ধু'' উপাধি প্ৰদান কৰাৰ অৱস্থাত জুবিনে সত্ৰাধিকাৰক ''প্ৰভু ঈশ্বৰ'' সম্বোধন কৰা সম্পৰ্কত আপত্তি দৰ্শায়।&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; ফলত মাজুলী জিলা সত্ৰ মহাসভাই তেওঁক মাজুলীত সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠান পৰিৱেশনত নিষেধাজ্ঞা জাৰী কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;[https://assam.news18.com/news/assam/zubeen-garg-is-banned-in-majuli-by-majuli-satra-mahasabha-for-insulting-satradhikar-tv-bhaskar-subham-g-377776.html Zubeen Garg Controversy: মাজুলীত নিষিদ্ধ জুবিন গাৰ্গ! সত্ৰাধিকাৰক অসন্মান কৰি শ্ৰীকৃষ্ণক তুচ্ছ-তাচ্ছিল্য কৰি ৰোষত পৰিল মাজুলীবাসীৰ]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last2=Raj |first2=Suhasini |last1=Walker |first1=Mark |author2-link=Suhasini Raj |title=Zubeen Garg, Singer Who Charmed India With a Bollywood Hit, Dies at 52 |url=https://www.nytimes.com/2025/09/22/world/asia/zubeen-garg-dead.html |access-date=23 September 2025 |work=[[The New York Times]] |date=22 September 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |title=Assam: Zubeen Garg Faces Ban From Majuli District Satra Mahasabha |url=https://www.sentinelassam.com/north-east-india-news/assam-news/assam-zubeen-garg-faces-ban-from-majuli-district-satra-mahasabha |work=Sentinel Assam |date=26 April 2024 |access-date=27 April 2024}}&lt;/ref&gt;

===লগুণ বিতৰ্ক===
২০১৯ চনত শিল্পীগৰাকীয়ে বিতৰ্কৰ সন্মুখীন হৈছিল যেতিয়া তেওঁ কৈছিল ''মই ব্ৰাহ্মণ, কিন্তু চিনেমাখনত মোৰ [[লগুণ]] (ব্ৰাহ্মণসকলে পিন্ধা পৱিত্ৰ সূতা) ছিঙি পেলাইছোঁ। মই আগতেও লগুণডাল আঁতৰাই পেলাইছিলোঁ আৰু এতিয়াও পিন্ধা নাই। '' পাছলৈ তেওঁ এই বক্তব্যৰ বাবে ক্ষমা বিচাৰে।&lt;ref&gt;{{cite web | title=Assam singer Zubeen Garg says,'These Brahmins should be killed'; case registered | date=30 July 2019 | url=https://www.oneindia.com/india/assam-singer-zubeen-garg-says-these-brahmins-should-be-killed-case-registered-2926237.html }}&lt;/ref&gt; জুবিন গাৰ্গে মিডিয়াৰ আগত স্পষ্ট কৰি দিলে যে তেওঁ আচলতে তেনেকৈ বুজাব বিচৰা নাছিল। তেওঁ কয়—'' &quot;মই ধেমালি-ধেমালিতে কৈছিলোঁ বাবে মানুহে ভুল বুজিলে। মই বুজাব বিচাৰিছিলোঁ যে আমি উচ্চ জাতি-নিম্ন জাতিৰ ব্যৱস্থাটো নাইকিয়া কৰিব লাগে। মই সেই কঞ্চেপ্টটোত বিশ্বাস কৰোঁ। সেই প্ৰচেষ্টাত 'বামুণ' শব্দটো ভুলতে ওলাই গ’ল। মই ব্ৰাহ্মণ সমাজৰ সন্মুখত ক্ষমা বিচাৰিছোঁ যিহেতু মোৰ উদ্দেশ্য নাছিল। মই নিজেও ব্ৰাহ্মণ ল’ৰা। মানুহে অতদিনে দেখি আহিছে—মই কি কৰি আহিছোঁ।&quot; মই সকলো শ্ৰেণীৰ মানুহৰ বাবে কাম কৰিছোঁ।&quot; '' ইয়াৰ উপৰি গাৰ্গে কয়— ''&quot;মই সেইসময়ত ক্লান্ত হৈ পৰিছিলোঁ কাৰণ মই বিগত ৩-৪ ৰাতি ধৰি অবিৰতভাৱে অনুষ্ঠান পৰিৱেশন কৰি আছিলোঁ। আই এম ছ’ৰী। আগলৈ আৰু এনেকুৱা নহয়।&quot; ''&lt;ref name=&quot;Prag News&quot;&gt;{{Cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=D2sTTsZQ7rg |title=Zubeen-Brahmin controversy: Zubeen Garg seeks apology for the brahmin controversy}}&lt;/ref&gt;

== মৃত্যু == 
[[File:People gathered at the Sarusajai Bhogeswar Baurah Sports Complex in Guwahati to pay their respects to Zubeen Garg.jpg|thumb|সৰুসজাইস্থিত ভোগেশ্বৰ বৰুৱা ক্ৰীড়া প্ৰাঙ্গণত ৰখা জুবিন গাৰ্গৰ পাৰ্থিৱ শৰীৰ চাবলৈ ৰাইজ সমবেত হয়। ]]
[[File:Admirers and fans of Zubeen Garg are lighting the lamps at a market of Guwahati.jpg|thumb|অসমৰ বিভিন্ন ঠাইত জুবিন গাৰ্গক সুঁৱৰি সন্ধ্যা চাকি আৰু মম জ্বলোৱা হয়। ]]
২০২৫ চনৰ ১৯ ​​ছেপ্টেম্বৰ‌ তাৰিখে [[:en:Saint_John's_Island|ছেইণ্ট জ’ন্‌ছ দ্বীপ]]ৰ সমীপত থকা ছিংগাপুৰ প্ৰণালী ([[:en:Singapore_Strait|Singapore Strait]])ৰ বুকুত হোৱা এক দুৰ্ঘটনাৰ পাছত জুবিন গাৰ্গৰ মৃত্যু হয়। তেওঁ পানীৰ তলত উশাহ লোৱাৰ অসুবিধাৰ সন্মুখীন হৈছিল, এনে পৰিস্থিতিৰপৰা উদ্ধাৰ কৰি কাৰ্ডিঅ’পালমনাৰী ৰিছাছিটেশ্যন (চিপিআৰ) দিয়াৰ পাছত [[Singapore General Hospital|ছিংগাপুৰ জেনেৰেল হস্পিটেলৰ]] আই.চি.ইউত ভৰ্তি হোৱাৰ পাছত তেওঁক মৃত বুলি ঘোষণা কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite news |title=Assamese singer Zubeen Garg dies in scuba diving accident in Singapore |url=https://indianexpress.com/article/india/zubeen-garg-assamese-singer-dies-in-singapore-scuba-diving-accident-10259381/ |work=The Indian Express |date=19 September 2025 |access-date=19 September 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |title=Popular Assam singer Zubeen Garg dies in Singapore accident |url=https://www.ndtv.com/entertainment/popular-assam-singer-zubeen-garg-dies-in-singapore-accident-9306555 |work=NDTV |date=19 September 2025 |access-date=19 September 2025}}&lt;/ref&gt; তেওঁ ছিংগাপুৰত নৰ্থ ইষ্ট ইণ্ডিয়া ফেষ্টিভেলত অংশগ্ৰহণ কৰিবলৈ গৈছিল, য’ত তেওঁ অনুষ্ঠান পৰিৱেশন কৰাৰ কথা আছিল। 

২০২৫ চনৰ ২২ ছেপ্টেম্বৰত মুখ্যমন্ত্ৰী হিমন্ত বিশ্ব শৰ্মাই ঘোষণা কৰে যে ২৩ ছেপ্টেম্বৰত গুৱাহাটীৰ ওচৰৰ কমাৰকুছি এন চি গাঁৱত গাৰ্গৰ মৃতদেহ সম্পূৰ্ণ ৰাজ্যিক সন্মানেৰে দাহ কৰা হ’ব।&lt;ref&gt;{{cite news |title=Zubeen Garg to be cremated with full state honours near Guwahati on September 23 |url=https://www.telegraphindia.com/entertainment/zubeen-garg-to-be-cremated-with-full-state-honours-near-guwahati-on-september-23/cid/2124279 |work=The Telegraph |date=22 September 2025 |access-date=22 September 2025}}&lt;/ref&gt; যোৰহাটৰ জনসাধাৰণে অসম চৰকাৰক যোৰহাটত মৃতদেহ দাহৰ বাবে জনোৱা দাবীৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰাখি ৰাজ্যিক মন্ত্ৰীসভাৰ আলোচনা আৰু পৰিয়ালটোৰ সুবিধা তথা পছন্দ দুয়োটা দিশত বিবেচনা কৰি এই সিদ্ধান্ত লোৱা হৈছিল। পত্নী গৰিমা শইকীয়া গাৰ্গ আৰু ভগ্নী পামী বৰঠাকুৰে ৮৫বছৰীয়া পিতৃৰ দুৰ্বল স্বাস্থ্য আৰু গুৱাহাটীৰপৰা আঁতৰত ৰীতি-নীতি সমাপন কৰাত হোৱা অসুবিধাৰ কথা উল্লেখ কৰে। আপোচ হিচাপে চৰকাৰে ঘোষণা কৰে যে, গাৰ্গৰ চিতাভস্ম যোৰহাটলৈও লৈ যোৱা হ’ব। গুৱাহাটীৰ দাহস্থলীৰ লগতে যোৰহাটতো গাৰ্গৰ স্মৃতিসৌধ নিৰ্মাণ কৰা হ’ব বুলি চৰকাৰে ঘোষণা কৰে।&lt;ref&gt;{{cite news |title=Assam CM: Family's wish to perform Zubeen Garg's last rites near Guwahati prioritised; memorials planned in both Guwahati and Jorhat |url=https://www.telegraphindia.com/entertainment/zubeen-garg-to-be-cremated-with-full-state-honours-near-guwahati-on-september-23/cid/2124279 |work=The Telegraph |date=22 September 2025 |access-date=22 September 2025}}&lt;/ref&gt; 
[[File:Ambulance carrying Zubeen Garg amidst crowd.jpg|thumb|ৰাইজৰ মাজেৰে যাত্ৰা কৰা জুবিন গাৰ্গৰ পাৰ্থিৱ শৰীৰ কঢ়িয়াই নিয়া এম্বুলেঞ্চখন]]
স্থানীয় গাঁৱৰ লোকে স্বেচ্ছামূলকভাৱে কাম কৰা ৩.৩ একৰ চৰকাৰী আবণ্টিত মাটিত বিস্তৃত এই শ্মশান ক্ষেত্ৰখনত ৫ হাজাৰ লোকৰ উপস্থিতি সম্ভৱ যদিও অনুমাণিক ৫০ হাজাৰ লোকৰ আগমন ঘটে। গাৰ্গৰ মৃতদেহ ২৩ ছেপ্টেম্বৰৰ পুৱালৈকে গুৱাহাটীৰ অৰ্জুন ভোগেশ্বৰ বৰুৱা ক্ৰীড়া ভৱনত জনসাধাৰণে শ্ৰদ্ধাঞ্জলি জনোৱাৰ বাবে ৰাজ্যিক ব্যৱস্থাৰে ৰখা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite news |title=Zubeen Garg's body to be kept at Guwahati sports complex before cremation |url=https://www.telegraphindia.com/entertainment/zubeen-gargs-mortal-remains-to-be-kept-at-sarusajai-till-monday-assam-cm/cid/2124200 |work=The Telegraph |date=21 September 2025 |access-date=22 September 2025}}&lt;/ref&gt; তেওঁৰ অন্ত্যেষ্টিক্ৰিয়াৰ দিনটোলৈকে (২৩ ছেপ্টেম্বৰ) ৰাজ্যিক শোকৰ সময় বৃদ্ধি কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{cite news |title=Zubeen Garg cremation: Mourning period extended by one day |url=https://www.telegraphindia.com/entertainment/zubeen-garg-to-be-cremated-with-full-state-honours-near-guwahati-on-september-23/cid/2124279 |work=The Telegraph |date=22 September 2025 |access-date=22 September 2025}}&lt;/ref&gt;

২০২৫ চনৰ ১৯ ​​ছেপ্টেম্বৰত ছিংগাপুৰত তেওঁৰ মৃত্যুৰ পাছত তাত জুবিন গাৰ্গৰ মৃতদেহৰ মৰণোত্তৰ পৰীক্ষা কৰা হয়। এই পৰীক্ষাৰ ফলাফলত পানীত ডুব যোৱা কাৰণত তেওঁৰ মৃত্যুহোৱা বুলি উল্লেখ কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{cite web |title=Zubeen Garg’s death certificate cites drowning as cause of death |url=https://www.hindustantimes.com/india-news/why-assam-government-ordered-second-post-mortem-of-zubeen-garg-s-body-101758549639461.html |website=Hindustan Times |date=22 September 2025 |access-date=22 September 2025}}&lt;/ref&gt; তেওঁৰ মৃতদেহ অসমলৈ অনাৰ পাছত বিভিন্নপক্ষৰপৰা জনসাধাৰণৰ দাবী আৰু আৱেদনৰ বাবে ৰাজ্য চৰকাৰে সৰ্বসাধাৰণৰ উদ্বেগ দূৰ কৰিবলৈ আৰু যিকোনো ধৰণৰ সন্দেহ নুই কৰিবলৈ দ্বিতীয়বাৰৰ বাবে মৰণোত্তৰ পৰীক্ষাৰ নিৰ্দেশ দিয়ে।&lt;ref&gt;{{cite web |title=Second post-mortem on Zubeen Garg on Tuesday after demands from people, says Assam CM |url=https://www.indiatoday.in/entertainment/story/second-post-mortem-on-zubeen-garg-on-tuesday-after-demands-from-people-says-assam-cm-himanta-biswa-sarma-2791537-2025-09-22 |website=India Today |date=22 September 2025 |access-date=22 September 2025}}&lt;/ref&gt; পত্নী গৰিমা গাৰ্গৰ সন্মতি সাপেক্ষে অন্ত্যোষ্টিক্ৰিয়াৰ পূৰ্বে এইম্‌ছ গুৱাহাটীৰ এটা দলৰ সহযোগত গুৱাহাটী চিকিৎসা মহাবিদ্যালয় আৰু চিকিৎসালয়ত এই পদ্ধতিৰ দিন ধাৰ্য কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite web |title=Second post-mortem of Zubeen Garg’s body to be done on Tuesday morning |url=https://www.tribuneindia.com/news/india/second-post-mortem-of-zubeen-gargs-body-to-be-done-on-tuesday-morning/ |website=The Tribune |date=22 September 2025 |access-date=22 September 2025}}&lt;/ref&gt;

===শ্ৰদ্ধাঞ্জলি===
জুবিন গাৰ্গৰ মৃত্যুত সমগ্ৰ ভাৰতবৰ্ষতে ব্যাপক শ্ৰদ্ধাঞ্জলি দিয়া হয়। প্ৰধানমন্ত্ৰী [[নৰেন্দ্ৰ মোদী|নৰেন্দ্ৰ মোডী]], বিৰোধী দলৰ নেতা [[ৰাহুল গান্ধী]], অসমৰ মুখ্যমন্ত্ৰী [[হিমন্ত বিশ্ব শৰ্মা]], [[ৰাইজৰ দল]]ৰ সভাপতি [[অখিল গগৈ]], অসম জাতীয় পৰিষদৰ সভাপতি লুৰীণজ্যোতি গগৈকে ধৰি বহু উচ্চ পদস্থ ব্যক্তিয়ে গাৰ্গৰ দেহাৱসানত শোক প্ৰকাশ কৰে।&lt;ref&gt;{{cite news |title=Condolences pour in over death of singer Zubeen Garg |url=https://www.thehindu.com/entertainment/music/condolences-pour-in-over-death-of-singer-zubeen-garg/article70069962.ece |access-date=19 September 2025 |work=[[The Hindu]] |date=19 September 2025 |language=en-IN}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |date=19 September 2025 |title=Singer Zubeen Garg passes away at 52: PM Modi expresses grief; Rahul Gandhi, Kharge pay tribute |url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/assam-cm-himanta-biswa-sarma-mourns-zubeen-gargs-death-calls-him-assams-favourite-rockstar/articleshow/123996813.cms |access-date=19 September 2025 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}&lt;/ref&gt; শ্ৰদ্ধাঞ্জলিস্বৰূপে [[অসম চৰকাৰ|অসম চৰকাৰে]] ২০ ছেপ্টেম্বৰৰপৰা ২২ ছেপ্টেম্বৰলৈ তিনিদিনীয়া ৰাজ্যিক শোক ঘোষণা কৰে।&lt;ref&gt;{{cite news |title=Assam declares three-day State mourning over singer Zubeen Garg's death |url=https://www.thehindu.com/news/national/assam/zubeen-garg-death-singapore-assam-state-mourning-three-days/article70073216.ece |access-date=20 September 2025 |work=[[The Hindu]] |date=20 September 2025 |language=en-IN}}&lt;/ref&gt; [[পশ্চিমবংগ|, উত্তৰ পূব ভাৰতৰ সৰ্ববৃহৎ ধৰ্মীয় অনুষ্ঠান শ্ৰীমন্ত শঙ্কৰদেৱ সঙ্ঘই সাতদিনীয়াকৈ সকলো কাৰ্যসূচী স্থগিত কৰি শোক প্ৰকাশ কৰে।পশ্চিম বংগ]]ৰ মুখ্যমন্ত্ৰী [[মমতা বেনাৰ্জী]]য়েও শোক প্ৰকাশ কৰি গাৰ্গক তেওঁৰ &quot;প্ৰিয় ভাতৃ&quot; বুলি অভিহিত কৰে আৰু তেওঁৰ &quot;মৃদু কণ্ঠ আৰু অদম্য মনোভাব&quot;ৰ প্ৰশংসা কৰে আৰু লগতে কয় যে, তেওঁৰ গীতসমূহ &quot;চিৰদিনৰ বাবে অমৰ&quot; হৈ থাকিব।&lt;ref&gt;{{cite news |title=Bengal CM Mamata Banerjee mourns singer Zubeen Garg's death |url=https://theprint.in/india/bengal-cm-mamata-banerjee-mourns-singer-zubeen-gargs-death/2747044/ |work=ThePrint |agency=PTI |date=19 September 2025 |access-date=23 September 2025}}&lt;/ref&gt;

ৰাজনৈতিক নেতাৰ উপৰি ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ আৰু সংগীত উদ্যোগৰ অসংখ্য ব্যক্তিয়ে গাৰ্গৰ মৃত্যুত শোক প্ৰকাশ কৰে। সহযোগী অসমীয়া গায়ক [[অংগৰাগ মহন্ত|পাপনে]] গাৰ্গক &quot;এটা প্ৰজন্মৰ কণ্ঠ&quot; বুলি অভিহিত কৰি ভাতৃ হেৰুৱাৰ সমান ক্ষতি বুলি অভিহিত কৰে। তেওঁৰ সৈতে ''গেংষ্টাৰ (২০০৬)'' ছবিত সহযোগ কৰা সংগীত পৰিচালক প্ৰীতম চক্ৰৱৰ্তীয়ে তেওঁ “হতভম্ব আৰু বিধ্বস্ত” হৈছে বুলি উল্লেখ কৰি গাৰ্গৰ পৰিয়াললৈ সমবেদনা জ্ঞাপন কৰে। সংগীত শিল্পী [[এ. আৰ. ৰহমান|এ আৰ ৰহমান]], প্ৰবীণ গায়ক হৰিহৰণ, সুৰকাৰ জীত গাংগুলী, ৰেপাৰ বাদশ্বাহ, গায়ক [[আলিছা চিনাই|আলিশা চিনাই]], [[মহালক্ষ্মী আয়াৰ]], [[শান|চান]], অমল মালিক, [[দেৱজিৎ সাহা|দেৱজিত সাহা]], [[কল্পনা পাটোৱাৰী]], [[শিল্পা ৰাও]], [[সুনিধি চৌহান]], নেহা বাচিন, ৰাগেশ্বৰী লুম্বা স্বৰূপ, [[সাগৰিকা মুখাৰ্জী|সাগৰিকা]], [[শ্ৰেয়া ঘোষাল]], [[তৰালি শৰ্মা|তৰালী শৰ্মা]], বিশাল মিশ্ৰ, বিশাল দদলানী, আৰু অভিনেতা দেৱ আৰু প্ৰসেনজিৎ চেটাৰ্জীয়েও ছ’চিয়েল মিডিয়াত শ্ৰদ্ধাঞ্জলি জনায়।&lt;ref&gt;{{cite news |last1=P |first1=Devadasan K. |title=Zubeen Garg’s final journey: India bids tearful goodbye |url=https://gulfnews.com/entertainment/zubeen-gargs-final-journey-india-bids-tearful-goodbye-1.500277469 |access-date=23 September 2025 |work=[[Gulf News]] |date=21 September 2025 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Khan |first1=Lubna |title=Hariharan Pays Tribute After ‘True Soul’ Zubeen Garg’s Death: ‘He Belonged To People’ |url=https://www.news18.com/movies/regional-cinema/hariharan-pays-tribute-after-true-soul-zubeen-gargs-death-he-belonged-to-people-aa-9588636.html |access-date=23 September 2025 |work=[[CNN-News18|News18]] |date=22 September 2025 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Bhattacharya |first1=Tanisha |title=Zubeen Garg Death: Tributes From Shaan, Papon And Others - &quot;Devastated And Shocked&quot; |url=https://www.ndtv.com/entertainment/zubeen-garg-death-tributes-from-pritam-armaan-malik-and-others-devastated-and-shocked-9307008 |access-date=22 September 2025 |work=[[NDTV]] |date=19 September 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;sangbadpratidin&quot;&gt;{{cite news |title='ভাইকে হাৰালাম', জুবিনেৰ মৃত্যুতে বাকৰুদ্ধ পাপন, শোকপ্ৰকাশ প্ৰীতম ও দেবেৰ |trans-title='Lost a brother': Papon speechless, tributes from Pritam and Dev after Zubeen's death |url=https://www.sangbadpratidin.in/entertainment/cinema/zubeen-garg-death-pritam-papon-dev-jeet-ganguly-are-devastated-by-news/ |work=Sangbad Pratidin |date=19 September 2025 |access-date=23 September 2025 |language=bn}}&lt;/ref&gt; অসমীয়া অভিনেতা [[আদিল হুছেইন|আদিল হুছেইনে]] অসমীয়া সংগীত আৰু চিনামাত গাৰ্গৰ সাংস্কৃতিক গুৰুত্বৰ কথা দোহাৰি সমগ্ৰ বাতৰিটোক “হৃদয়বিদাৰক” বুলি অভিহিত কৰে।&lt;ref name=&quot;sangbadpratidin&quot; /&gt;

২০২৫ চনৰ ২১ ছেপ্টেম্বৰত ৰঘু ডাকাটৰ ট্ৰেইলাৰ মুকলি অনুষ্ঠানত গাৰ্গৰ স্মৃতিত কলকাতাৰ নেতাজী ইনড’ৰ ষ্টেডিয়ামত ৩০ ছেকেণ্ডৰ মৌনতা অৱলম্বন কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{cite news |title=Raghu Dakat trailer launch, Dev's 20 years in Tollywood: Event pays tribute to Zubeen Garg with silence |url=https://bengali.abplive.com/entertainment/himanta-biswa-sarma-shared-raghu-dakat-trailer-launch-video-as-they-paid-tribute-to-zubeen-garg-entertainment-news-bollywood-1153347 |work=ABP Ananda |date=21 September 2025 |access-date=23 September 2025 |language=bn}}&lt;/ref&gt;

২০১৯ চনত গুৱাহাটীৰ [[বি বৰুৱা মহাবিদ্যালয়|বি. বৰুৱা মহাবিদ্যালয়]]ত অনুষ্ঠিত এক সংগীতানুষ্ঠানত গাৰ্গে প্ৰকাশ কৰিছিল যে &quot;[[মায়াবিনী ৰাতিৰ বুকুত]]&quot; গীতটো তেওঁৰ মৃত্যুৰ সময়ত বজাব লাগে। তেওঁৰ মৃত্যুৰ পাছত এই গীতটো কেৱল তেওঁৰ অন্ত্যেষ্টিক্ৰিয়াতে নহয়—সমগ্ৰ অসমতে, ঘৰে-দোকানে আৰু ৰাজহুৱা অনুষ্ঠানত ব্যাপকভাৱে পৰিৱেশন কৰা শ্ৰদ্ধাঞ্জলিৰ সামূহিক গীত হিচাপে পৰিণত হয়।&lt;ref&gt;{{cite magazine |last=Das |first=Yudhajit Shankar |date=22 September 2025 |url=https://www.indiatoday.in/india/story/zubeen-garg-funeral-song-mayabini-ratir-bukut-song-anthem-procession-guwahati-fans-grief-2791423-2025-09-22 |title=Zubeen Garg funeral: The phenomenon called Zubeen Garg and how Mayabini became an anthem |magazine=India Today |accessdate=23 September 2025}}&lt;/ref&gt;

===লিমকা বুক অৱ ৰেকৰ্ডছ===
ছিংগাপুৰৰপৰা জুবিন গাৰ্গৰ পাৰ্থিৱ শৰীৰ গুৱাহাটী আহি পোৱাৰ পাছতেই লক্ষাধিক লোক তেওঁৰ শৰীৰ কঢ়িয়াই নিয়া বাহনৰ কাষত থিয় দিয়ে। একাধিক বাতৰিৰ মতে, লিমকা বুক অৱ ৰেকৰ্ড্‌ছে সমবেত হোৱা লোকৰ সংখ্যাক পৃথিৱীৰ ভিতৰতে চতুৰ্থ সৰ্বাধিক হিচাপে অভিহিত কৰে। [[মাইকেল জেকচন]], পোপ ফ্ৰাঞ্চিছ আৰু দ্বিতীয় ৰাণী এলিজাবেথৰ পাছতে এই সমাৱেশক চতুৰ্থ বৃহত্তম হিচাপে তালিকাভুক্ত কৰা হয়।&lt;ref name=&quot;HT&quot;&gt;{{cite web | url=https://www.hindustantimes.com/india-news/zubeen-gargs-funeral-in-guwahati-listed-as-fourth-biggest-gathering-enters-limca-book-of-records-101758541214756.html | title=Zubeen Garg fans queue up in thousands for last glimpse of their idol | publisher=Hindustan Times | date=Updated on: Sept 23, 2025 08:06 am IST | accessdate=24 September 2025 | author=HT NEWS DESK}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;MC&quot;&gt;{{cite web | url=https://www.moneycontrol.com/entertainment/zubeen-garg-s-funeral-becomes-forth-biggest-gathering-enters-limca-book-of-records-article-13565844.html | title=Zubeen Garg’s funeral becomes fourth biggest gathering, enters Limca Book of Records | publisher=Money Control | date=September 22, 2025 15:00 IST | accessdate=24 September 2025 | author=MONEY CONTROL}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;News Arena&quot;&gt;{{cite web | url=https://newsarenaindia.com/nation/zubeen-s-funeral-ranked-4th-largest-global-gathering/57172 | title=Zubeen’s funeral ranked 4th largest global gathering | publisher=News Arena India | date=September 22, 2025, 02:49 PM | accessdate=24 September 2025}}&lt;/ref&gt;
===তদন্ত===
ছিংগাপুৰ কৰ্তৃপক্ষই প্ৰদান কৰা মৃত্যুৰ প্ৰমাণ-পত্ৰত জুবিন গাৰ্গৰ মৃত্যুৰ কাৰণ ডুব যোৱা বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে।&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Zubeen Garg's cause of death revealed: Death certificate states singer died due to drowning |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/zubeen-gargs-cause-of-death-revealed-death-certificate-states-singer-died-due-to-drowning/articleshow/124030064.cms |work=The Times of India |date=20 September 2025 |access-date=22 September 2025}}&lt;/ref&gt; গাৰ্গৰ মেনেজাৰ আৰু ফেষ্টিভেল আয়োজকৰ বিৰুদ্ধে গাফিলতি আৰু সুৰক্ষা ব্যৱস্থাৰ অভাৱৰ অভিযোগত কেইবাখনো এজাহাৰ দাখিল কৰা হৈছিল, য'ত গাৰ্গে লাইফ জেকেট পিন্ধিবলৈ অস্বীকাৰ কৰা বুলিও বাতৰি প্ৰকাশ পাইছিল।&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Zubeen Garg death: Assam Police file FIR against event organiser, controversy angle to be probed |url=https://www.hindustantimes.com/india-news/zubeen-garg-death-assam-police-file-fir-against-event-organiser-controversy-angle-to-be-probed-101758350955318.html|work=Hindustan Times |date=21 September 2025 |access-date=22 September 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |title=No life jacket? Controversy angle under scanner in Zubeen Garg death probe so far |url=https://www.hindustantimes.com/india-news/no-life-jacket-controversy-angle-under-scanner-zubeen-garg-death-probe-so-far-101758362390294.html|work=Hindustan Times |date=21 September 2025 |access-date=22 September 2025}}&lt;/ref&gt; পিছলৈ তেওঁৰ পত্নীয়ে তেওঁৰ মেনেজাৰৰ বিৰুদ্ধে গোচৰ প্ৰত্যাহাৰ কৰাৰ বাবে আবেদন জনায়।&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Withdraw FIRs against Siddhartha, says Garima |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/guwahati/withdraw-firs-against-siddhartha-says-garima/articleshow/124019732.cms |work=The Times of India |date=21 September 2025 |access-date=22 September 2025}}&lt;/ref&gt; কিন্তু পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁ মেইলযোগে চিআইডিৰ ওচৰত এজাহাৰ দাখিল কৰে। এই এজাহাৰত তেওঁ সিদ্ধাৰ্থ শৰ্মা, [[শ্যামকানু মহন্ত|শ্যামকানু মহন্তকে]] সাঙুৰি ছিংগাপুৰত জুবিন গাৰ্গৰ কাষত উপস্থিত থকাসকলৰ বিৰুদ্ধে গোচৰ তঁৰে। &lt;ref name=&quot;Garima&quot;&gt;{{cite news | url=https://www.patrika.com/en/national-news/wife-of-zubeen-garg-garima-garg-saikia-files-fir-against-all-accused-in-suspected-death-case-in-singapore-19981524 | title=Wife of Zubeen Garg, Garima Saikia Garg, files FIR against all accused in suspected death case in Singapore | date=Sep 28, 2025 | agency=Patrika | accessdate=3 October 2025}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;Garima1&quot;&gt;{{cite news | url=https://thelogicalindian.com/zubeen-gargs-wife-files-cid-complaint-names-manager-organiser-in-probe-demand-over-singers-death/ | title=Zubeen Garg’s Wife Files CID Complaint, Names Manager, Organiser in Probe Demand Over Singer’s Death | date=Sep 29, 2025 | agency=The logical Indian| accessdate=3 October 2025}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;Garima2&quot;&gt;{{cite news | url=https://www.asomiyapratidin.in/homepage/garima-saikia-garg-fir-cid-10508796 | title=কাৰ কাৰ বিৰুদ্ধে এজাহাৰ দাখিল কৰিলে গৰিমা শইকীয়া গাৰ্গে?| date=Sep 27, 2025 | agency=অসমীয়া প্ৰতিদিন| accessdate=3 October 2025}}&lt;/ref&gt;

জনসাধাৰণৰ দাবীৰ পাছত অসম চৰকাৰে গাৰ্গৰ পৰিয়ালৰ সদস্যৰ সন্মতি সাপেক্ষে [[গুৱাহাটী চিকিৎসা মহাবিদ্যালয় চিকিৎসালয়|গুৱাহাটী চিকিৎসা মহাবিদ্যালয় চিকিৎসালয়]]ত দ্বিতীয়বাৰৰ বাবে মৰণোত্তৰ পৰীক্ষাৰ নিৰ্দেশ দিয়ে।&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Kalita |first=Kangkan |title=Second post-mortem on Garg on Tuesday after demands from people, says Assam CM Himanta Biswa Sarma |url=https://www.indiatoday.in/entertainment/story/second-post-mortem-on-zubeen-garg-on-tuesday-after-demands-from-people-says-assam-cm-himanta-biswa-sarma-2791537-2025-09-22|work=[[India Today]] |date=22 September 2025 |access-date=22 September 2025}}&lt;/ref&gt;২৩ ছেপ্টেম্বৰৰ পুৱাৰ ভাগত তেওঁৰ মৰণোত্তৰ পৰীক্ষা সম্পন্ন হয়।&lt;ref name=&quot;autopsy2&quot;&gt;{{cite web |last= |first= |title=Zubeen Garg’s Second Post-Mortem Completed in Guwahati Ahead of Final Rites |url=https://www.ndtv.com/entertainment/zubeen-gargs-second-post-mortem-completed-in-guwahati-ahead-of-final-rites-9326201 |website=NDTV |publisher=NDTV |date=2025-09-23 |access-date=2025-10-12}}&lt;/ref&gt;

জনতাৰ দাবী আৰু অসমীয়া শিল্পীৰ হেঁচাত তদন্তৰ বাবে এটা বিশেষ তদন্তকাৰী দল (SIT) গঠন কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Purkayastha |first1=Biswa Kalyan |title=Assam: SIT formed to probe Zubeen Garg's death; Congress demands CBI inquiry |url=https://www.hindustantimes.com/india-news/assam-sit-formed-to-probe-zubeen-garg-s-death-congress-demands-cbi-inquiry-101758724645343.html |access-date=25 September 2025 |work=[[Hindustan Times]] |date=24 September 2025 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Karmakar |first1=Sumir |title=Assam Police form SIT to probe Zubeen Garg's death following suspicion of foul play |url=https://www.deccanherald.com/india/assam/assam-police-form-sit-to-probe-zubeen-gargs-death-following-suspicion-of-foul-play-3741754 |access-date=25 September 2025 |work=[[Deccan Herald]] |date=24 September 2025 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Son |first1=Mallika |title=Assam CM Himanta Sarma Orders SIT Probe Into Singer Zubeen Garg's Death |url=https://www.news18.com/india/assam-cm-himanta-sarma-orders-sit-probe-into-singer-zubeen-gargs-death-ws-l-9594331.html |access-date=25 September 2025 |work=[[CNN-News18|News18]] |date=24 September 2025 |language=en}}&lt;/ref&gt; এছ আই টি-ৰ নেতৃত্বত আছিল চিআইডি-ৰ বিশেষ ডিজিপি, আইপিএছ এম পি গুপ্তা আৰু আন ৯জন আৰক্ষী বিষয়া।&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Varma |first1=Ananya |title=Assam Police Form 10-Member SIT To Probe 'Suspicious' Demise Of Zubeen Garg |url=https://www.timesnownews.com/india/assam-police-form-10-member-sit-to-probe-suspicious-demise-of-zubeen-garg-article-152888057 |access-date=25 September 2025 |work=[[Times Now]] |date=24 September 2025 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |title=Following CM's order Assam DGP forms10-member SIT to probe into Zubeen Garg's death- The Week |url=https://www.theweek.in/wire-updates/national/2025/09/24/cal55-as-zubeen-ld-sit.html |access-date=25 September 2025 |work=[[The Week (Indian magazine)|The Week]] |agency=[[Press Trust of India|PTI]] |date=24 September 2025}}&lt;/ref&gt;

এছআইটি-ৰ সহায়ৰ পাছত চিআইডি-এ গাৰ্গৰ সন্দেহজনক মৃত্যুৰ সৈতে জড়িত ভাৰতীয় ন্যায় সংহিতাৰ ধাৰা ৬১(২), ১০৫, আৰু ১০৬(১)ৰ অধীনত এটা গোচৰ (২০২৫ চনৰ ১৮ নং গোচৰ) পঞ্জীয়ন কৰে।&lt;ref&gt;{{cite news |title=SIT, CID raids organiser's home amid probe into singer Zubeen Garg's demise |url=https://www.hindustantimes.com/india-news/sit-cid-raids-organiser-shyamkanu-mahantas-home-amid-probe-into-singer-zubeen-gargs-demise-101758894850541.html |access-date=26 September 2025 |work=[[Hindustan Times]] |agency=[[Asian News International|ANI]] |date=26 September 2025 |language=en}}&lt;/ref&gt; ফেষ্টিভেলৰ আয়োজক শ্যামকানু মহন্ত আৰু গাৰ্গৰ পৰিচালক সিদ্ধাৰ্থ শৰ্মাৰ বাসগৃহত অভিযান চলোৱা হয় আৰু এই সময়ত ইলেক্ট্ৰনিক ৰেকৰ্ড আৰু নথি-পত্ৰ জব্দ কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Maheshwari |first1=Khushi |title=Zubeen Garg Death: SIT Team Raids Houses Of Festival Organiser, His Manager |url=https://www.ndtvprofit.com/nation/zubeen-garg-death-sit-team-raids-houses-of-festival-organiser-his-manager |access-date=26 September 2025 |work=[[NDTV]] |date=25 September 2025 |language=en }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |title=Assam: SIT raids homes of singer Zubeen Garg’s manager, event organiser |url=https://scroll.in/latest/1087010/assam-sit-raids-homes-of-singer-zubeen-gargs-manager-event-organiser |access-date=26 September 2025 |work=[[Scroll.in]] |date=26 September 2025 |language=en}}&lt;/ref&gt; ছিংগাপুৰত ডাইভিঙৰ সময়ত গাৰ্গৰ লগত যোৱা শেখৰ জ্যোতি গোস্বামীকো এছআইটি-এ জেৰা কৰি আটক কৰি ৰাখিছিল।&lt;ref&gt;{{cite news |title=Musician Shekharjyoti Goswami Arrested in Zubeen Garg Death Probe |url=https://www.sentinelassam.com/topheadlines/breaking-shekharjyoti-goswami-arrested-by-sit-in-zubeen-garg-death-case |work=The Sentinel Assam |date=25 September 2025 |access-date=26 September 2025}}&lt;/ref&gt; অসমৰ মুখ্যমন্ত্ৰী হিমন্ত বিশ্ব শৰ্মাই মন্তব্য কৰিছিল যে যদি এছআইটি-এ নিৰ্ণায়ক ফলাফল নিদিয়ে তেন্তে গোচৰটো কেন্দ্ৰীয় তদন্তকাৰী সংস্থাক (চিবিআই)ক গতাই দিয়া হ’ব।&lt;ref&gt;{{cite news |title=SIT questions musician in Zubeen Garg death case; CM warns probe may go to CBI if no results |url=https://m.economictimes.com/news/india/sit-questions-musician-in-zubeen-garg-death-case-cm-himanta-biswa-sarma-warns-probe-may-go-to-cbi-if-no-results/articleshow/124118501.cms |work=The Economic Times |date=23 September 2025 |access-date=26 September 2025}}&lt;/ref&gt; জনতাৰ ক্ষোভৰ সাক্ষী হৈ সদৌ অসম অধিবক্তা সন্থাই তেওঁলোকৰ সদস্যসকলক গাৰ্গৰ মৃত্যুৰ গোচৰত অভিযুক্ত ব্যক্তিসকলক প্ৰতিনিধিত্ব নকৰিবলৈ আহ্বান জনায়।&lt;ref&gt;{{cite news |title=Lawyers urged not to represent accused in Zubeen Garg death case |url=https://www.thehindu.com/news/national/assam/lawyers-urged-not-to-represent-accused-in-zubeen-garg-death-case/article70098339.ece |access-date=27 September 2025 |work=[[The Hindu]] |date=26 September 2025 |language=en-IN}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |title=Zubeen Garg’s death: Assam lawyers’ association urged not to represent accused; CID issues notices to witnesses |url=https://www.newindianexpress.com/nation/2025/Sep/26/zubeen-gargs-death-assam-lawyers-association-urged-not-to-represent-accused-cid-issues-notices-to-witnesses |access-date=27 September 2025 |work=[[The New Indian Express]] |date=26 September 2025 |language=en}}&lt;/ref&gt;

তেওঁৰ মৃত্যুৰ পৰিস্থিতিৰ তদন্তৰ ফলত ২০২৫ চনৰ ১ অক্টোবৰত ইভেণ্টৰ আয়োজক শ্যামকানু মহন্ত আৰু মেনেজাৰ সিদ্ধাৰ্থ শৰ্মাক গ্ৰেপ্তাৰ কৰা হয়।&lt;ref name=&quot;PratidinTime2025&quot;&gt;{{cite web | title=BREAKING: Shyamkanu Mahanta, Siddharth Sharma Arrested, Brought To Guwahati | website=Pratidin Time | date=1 October 2025 | url=https://www.pratidintime.com/guwahati-news-breaking-latest/breaking-shyamkanu-mahanta-siddharth-sharma-arrested-brought-to-guwahati-10518028 | access-date=1 October 2025}}&lt;/ref&gt; ২ অক্টোবৰ তাৰিখে শ্যামকানু মহন্ত, সিদ্ধাৰ্থ শৰ্মাৰ বিৰুদ্ধে চিআইডি-এ ভাৰতীয় ন্যায় সংহিতাৰ অধীনত ১০৩ ধাৰা আৰোপ কৰে। এইটো ধাৰা পৰিকল্পিত হত্যাৰ লগত জড়িত।&lt;ref&gt;{{cite news |title=Murder charges added against Shyamkanu Mahanta &amp; Siddharth sharma in Zubeen Garg Death Case |url=https://www.guwahatiplus.com/assam/murder-charges-added-against-shyamkanu-mahanta-siddharth-sharma-in-zubeen-garg-death-case |access-date=3 October 2025 |work= The Guwahati Plus |date=2 October 2025 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |title=Section 103 of BNS slapped on accused in Zubeen’s death case|url=https://www.sentinelassam.com/topheadlines/assam-section-103-of-bns-slapped-on-accused-in-zubeens-death-case |access-date=3 October 2025 |work= The Sentinal |date=2 October 2025 |language=en}}&lt;/ref&gt;

২ অক্টোবৰতে ছিংগাপুৰৰ ঘটনাস্থলীত উপস্থিত থকা শেখৰ জ্যোতি গোস্বামী আৰু কণ্ঠশিল্পী অমৃতপ্ৰভা মহন্তক গ্ৰেপ্তাৰ কৰা হয়। বিশেষ তদন্তকাৰী দলৰ সূত্ৰৰ মতে, শেখৰ জ্যোতি গোস্বামীক ইতিমধ্যে ভাইৰেল হৈ পৰা ভিডিঅ’টোত গাৰ্গৰ অতি ওচৰত সাঁতুৰি থকা দেখা গৈছিল আৰু অমৃতপ্ৰভা মহন্তই সমগ্ৰ কাণ্ডটো নিজৰ চেলফোনত ৰেকৰ্ড কৰিছিল। দুয়োকে বিগত ৬ দিন ধৰি জেৰা কৰা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;NDTV&quot;&gt;{{cite news | url=https://www.ndtv.com/india-news/shekhar-jyoti-goswami-amritprava-mahanta-bandmate-co-singer-arrested-in-zubeen-garg-death-case-total-now-4-sources-9386048 | title=Bandmate, Co-Singer Arrested In Zubeen Garg Death Case, Total Now 4: Sources | work=NDTV | date=Oct 03, 2025 06:52 am IST | agency=NDTV | accessdate=3 October 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Northeast&quot;&gt;{{cite news | url=https://northeasttoday.in/northeast/assam/zubeen-garg-death-case-cid-arrests-musicians-shekhar-goswami-and-amritprava-mahanta/ | title=Zubeen Garg Death Case: CID Arrests Musicians Shekhar Goswami And Amritprava Mahanta | work=Northeast | date=3rd October 2025 | agency=North East Today | accessdate=3 October 2025 }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

==উত্তৰাধিকাৰ==
জুবিন গাৰ্গক উদ্‌যাপন কৰিবলৈ ২০২২ চনৰ ২ ডিচেম্বৰত [[ডিগবৈ|ডিগবৈত]] নাজিৰাটিং তামোলী পৰ্যটন মহোৎসৱৰ সময়ত গায়কজনৰ বাবে নিৰ্মাণ কৰা ২০ ফুট উচ্চতাৰ এটা মূৰ্তি উন্মোচন কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=3 January 2023 |title=Zubeen Garg's Statue Unveiled in Digboi |url=https://www.sentinelassam.com/north-east-india-news/assam-news/zubeen-gargs-statue-unveiled-in-digboi-631273 |access-date=8 January 2023 |website=www.sentinelassam.com |language=en}}&lt;/ref&gt; টেঙাপানীৰ গাঁওবাসীয়ে ন দিহিং নদীৰ সিপাৰে নিৰ্মাণ কৰা আৰু জুবিন গাৰ্গৰ নামেৰে নামকৰণ কৰা এখন বাঁহৰ দলং টেঙাপানী-থেপাবাৰীত গায়কজনে ২০২০ চনৰ ২৯ ফেব্ৰুৱাৰীত উদ্বোধন কৰে।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=20 February 2020 |title='Zubeen Garg Bridge' in Kakopathar to be inaugurated by the star himself on 29 Feb |url=https://newslivetv.com/zubeen-garg-bridge-in-kakopathar-to-be-inaugurated-by-the-star-himself-on-29-feb/ |access-date=8 January 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Ojha |first1=Manoj Kumar |date=29 May 2020 |title=Zubeen Garg to open namesake bridge in Assam |url=https://www.telegraphindia.com/states/zubeen-garg-to-open-namesake-bridge-in-assam/cid/1749568 |work=The Telegraph |access-date=27 April 2024}}&lt;/ref&gt;
তেওঁৰ পিতৃৰ নাম আছিল কপিল বৰঠাকুৰ।কপিল বৰঠাকুৰে পুত্ৰ জুবিন গাৰ্গৰ আত্মজীৱনী লিখি উলিয়ায়।

===সাংস্কৃতিক গুৰুত্ব===
জুবিন গাৰ্গৰ কৰ্মৰাজি সংৰক্ষণৰ বাবে অনুৰাগী আৰু সংৰক্ষণকাৰীয়ে একাধিক প্ৰচেষ্টা হাতত লৈছে। গুৱাহাটীৰ হাতীগাঁৱৰ বিশাল কলিতাই তেওঁৰ অনুৰাগী আৰু সাংস্কৃতিক প্ৰভাৱৰ পৰিসৰৰ ওপৰত আলোকপাত কৰি ''চান্দনী ৰাত'' এলবামৰ স্বাক্ষৰিত কপিকে ধৰি গাৰ্গৰ ৰেকৰ্ডিঙৰ ৩৩ হাজাৰৰো অধিক কেছেট আৰু চিডি সংকলন কৰা বুলি জানিব পৰা গৈছে। ভৌতিক সংগ্ৰহৰ উপৰি তেওঁৰ সংগীতৰ অৱদানসমূহ ভৱিষ্যত প্ৰজন্মৰ বাবে সংৰক্ষণ আৰু সুলভ কৰিবলৈ প্ৰায় ৩৫,০০০ গীত থকা এটা ডিজিটেল আৰ্কাইভ সৃষ্টি কৰা হৈছে।&lt;ref&gt;{{Cite news |title=35,000-song archive vows to keep Zubeen's voice alive |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/guwahati/35000-songs-archive-vows-to-keep-zubeens-voice-alive/articleshow/124019744.cms|work=The Times of India |access-date=23 September 2025}}&lt;/ref&gt;

==জুবিন গাৰ্গ সম্পৰ্কত বিভিন্নজন==
অসমৰ বিশিষ্ট লেখক-সাহিত্যিক ড॰ [[নগেন শইকীয়া|নগেন শইকীয়া]]ই&lt;ref name=&quot;নি১&quot;&gt;{{cite news | url=https://niyomiyabarta.com/epaper/20092025/index.php | title=আজিৰ দিনটো শোক দিৱ হিচাপে গণ্য কৰিব লাগে | date=২০ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৫ | agency=নিয়মীয়া বাৰ্তা | accessdate=23 September 2025 | author=[[নগেন শইকীয়া|শইকীয়া, নগেন]] | location=গুৱাহাটী | pages=১,১৩ }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; জুবিন গাৰ্গ সন্দৰ্ভত মন্তব্য কৰে—
&lt;blockquote&gt;মই দেখিছোঁ জুবিনৰ কণ্ঠত এনে এক সুৰৰ যাদু আছে, যি মানুহক, শ্ৰোতাক সহজেই আকৰ্ষণ কৰিব পাৰে &lt;/blockquote&gt;

অসমৰ কবি-সাহিত্যিক-গীতিকাৰ [[হীৰেন ভট্টাচাৰ্য]]ই জুবিন গাৰ্গৰ জনপ্ৰিয়তা সম্পৰ্কে কৈছে&lt;ref&gt;{{cite book | title=জুবিন গাৰ্গ জীৱনৰপৰা গানলৈ | publisher=চন্দ্ৰ প্ৰকাশ | author=ভট্টাচাৰ্য, হীৰেন, অনুলেখন : মণ্টু শইকীয়া | authorlink=জুবিন অসমীয়া সংগীতৰ ক্ষেত্ৰত এক জোকাৰণি | year=জানুৱাৰী, ২০০৯ | location=গুৱাহাটী | pages=১,২}}&lt;/ref&gt;—

&lt;blockquote&gt;জুবিন সঁচাই আচৰিত। ইমান কম বয়সতে, ইমান সোনকালে জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰা দেখি আচৰিত হওঁ। জুবিন কোনো ৰেডিঅ’ৰ শিল্পী নহয়। দূৰদৰ্শনৰ শিল্পী নহয় বা তেনেধৰণৰ কোনো বেকগ্ৰাউণ্ডো নাই। জুবিনে যোগ্যতাৰ ভিত্তিত জনপ্ৰিয়তা পাইছে নিঃসন্দেহে। &lt;/blockquote&gt;

[[ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা]] বিজয়ী অসমৰ চলচ্চিত্ৰ সমালোচক [[উৎপল দত্ত (লেখক)|উৎপল দত্ত]]ই কৈছে—&lt;blockquote&gt;
দৰ্শক আৰু সাধাৰণ মানুহক আকৰ্ষণ কৰিব পৰা যি ক্ষমতা, গীতৰ বজাৰত গীত বিক্ৰীৰ যি নিশ্চয়তা প্ৰদান, তেওঁৰ সৃষ্টিৰ পোহৰৰ প্ৰতিফলনত জিলিকি উঠাৰ যি হেঁপাহ, সেইবোৰেই তেওঁৰ নক্ষত্ৰ-স্থান স্থিৰ কৰি ৰাখিছে। সমগ্ৰ অসমৰ বিশালসংখ্যক গুণমুগ্ধৰ স্বাৰ্থহীন ভালপোৱাৰ অধিকাৰী হৈছিল জুবিন।&lt;ref name=&quot;নি&quot;&gt;{{cite news | url=https://niyomiyabarta.com/epaper/22092025/page7.php | title=অসমৰ বিনোদন জগতৰ অতুলনীয় নক্ষত্ৰ-জুবিন গাৰ্গ | date=২২ ছেপ্টেম্বৰ ২০১৯ | agency=নিয়মীয়া বাৰ্তা | accessdate=22 September 2025 | author=দত্ত, উৎপল | location=গুৱাহাটী | pages=৭ }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;/blockquote&gt;

জুবিন গাৰ্গ সম্পৰ্কত [[ভূপেন হাজৰিকা|ভূপেন হাজৰিকাৰ]] মন্তব্য: &lt;blockquote&gt;জুবিন বৰ 'টেলেণ্টেড' ল'ৰা। মই ভাবোঁ সি খুব অধ্যয়ন কৰে। জুবিনে নিজক আৰু শ্ৰোতাক ভালদৰে জানে, সেই কাৰণে ইমান জনপ্ৰিয়তা আৰু তেওঁ সৃষ্টিৰ প্ৰতি শ্ৰোতাৰ ইমান আগ্ৰহ।&lt;/blockquote&gt;

==জুবিন গাৰ্গৰ প্ৰিয়==
*প্ৰিয় ব্যক্তিত্ব: কলাগুৰু [[বিষ্ণুপ্ৰসাদ ৰাভা]] 
*চে গুৱেভাৰা
*প্ৰিয় ব্যক্তি: অভিনেতা [[চাৰ্লি চেপলিন]] 
*প্ৰিয় গ্ৰন্থ: 'My Autobiography' (Charlie Chaplin) 
*প্ৰিয় অভিনেতা: মাৰ্লন ব্ৰেণ্ডো 
*প্ৰিয় চলচ্চিত্ৰ: 'Citizen Kane' আৰু 'The Bicycle Thief 
*ৰ'ল মডেল: ন্যাপোলিঅ' বোনাপাৰ্ট

==আৰু চাওক==
* [[জুবিন গাৰ্গে ৰেকৰ্ডিং কৰা গীতৰ তালিকা]]
* [[জুবিন|জুবিন শব্দৰ অৰ্থ]]
* [[হাচটেগ জাষ্টিচ ফ'ৰ জুবিন গাৰ্গ]]

==তথ্য সংগ্ৰহ==
{{Reflist|2}}

==গ্ৰন্থসূচী==
* '''পিতৃৰ দৃষ্টিত জুবিন''', কপিল ঠাকুৰ, চন্দ্ৰ প্ৰকাশ, ২০১১ 
* '''জুবিন গাৰ্গ: জীৱনৰপৰা গানলৈ''', মণ্টু শইকীয়া সম্পাদিত, চন্দ্ৰ প্ৰকাশ, ২০০৯

==বাহ্যিক সংযোগ==
* [https://geetsankalan.com/singers/zubeen-garg গীত সংকলন ৱেবচাইটত জুবিন গাৰ্গৰ গীত]
{{Commons category|Zubeen Garg|জুবিন গাৰ্গ}}
{{Wikiquote}}
* {{Facebook|ZUBEENsOFFICIAL}}
* {{Twitter|zubeengarg1}}
* {{Instagram|zubeen.garg}}
* {{IMDb name|0958276}}
* [https://zubeenda.online/ জুবিনদা.অনলাইন]
* [https://zubeengarg.com/ জুবিনগাৰ্গ.কম]
* [https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.452684/mode/1up জুবিনৰ গাৰ্গ — জীৱনৰ পৰা গানলৈ, মণ্টু শইকীয়া সম্পাদিত, চন্দ্ৰ প্ৰকাশ]

{{জুবিন গাৰ্গ}}
{{অসমীয়া চলচ্চিত্ৰ}}
{{অসমৰ প্ৰসিদ্ধ ব্যক্তি}}
[[শ্ৰেণী:অসমৰ ব্যক্তি]]
[[শ্ৰেণী:জুবিন গাৰ্গ|*]]
[[শ্ৰেণী:অসমৰ কণ্ঠশিল্পী]]
[[শ্ৰেণী:হিন্দী চলচ্চিত্ৰৰ নেপথ্য কণ্ঠশিল্পী]]
[[শ্ৰেণী:অসমীয়া চলচ্চিত্ৰৰ নেপথ্য কণ্ঠশিল্পী]]
[[শ্ৰেণী:বঙালী চলচ্চিত্ৰৰ নেপথ্য কণ্ঠশিল্পী]]
[[শ্ৰেণী:অসমীয়া চলচ্চিত্ৰৰ সংগীত পৰিচালক]]
[[শ্ৰেণী:অসমীয়া অভিনেতা]]
[[শ্ৰেণী:অসমৰ চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক]]
[[শ্ৰেণী:অসমীয়া ভাষাৰ চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক]]
[[ শ্ৰেণী:অসমীয়া ভাষাৰ গীতিকাৰ]]
[[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ সংগীতকাৰ]]
[[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]]
[[শ্ৰেণী:সমাজকৰ্মী]]
[[শ্ৰেণী:সমাজহিতৈষী]]
[[শ্ৰেণী:চলচ্চিত্ৰ প্ৰযোজক]]
[[শ্ৰেণী:চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক]]
[[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক]]
[[শ্ৰেণী:কবি]]
[[শ্ৰেণী:চিত্ৰনাট্য লেখক]]
[[শ্ৰেণী:সুৰকাৰ]]
[[শ্ৰেণী:গীতিকাৰ]]
[[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় গীতিকাৰ]]
[[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় সুৰকাৰ]]
[[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় কণ্ঠশিল্পী]]
[[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় সংগীত পৰিচালক]]
[[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় সংগীতজ্ঞ]]
[[শ্ৰেণী:বাদ্যযন্ত্ৰী]]
[[শ্ৰেণী:ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা (ভাৰত) বিজয়ী]]
[[শ্ৰেণী:অসমীয়া কবি]]
[[শ্ৰেণী:কণ্ঠশিল্পী]]</text>
      <sha1>fbr32p8ikch0d8brgcxxayf7kqk7kay</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>আলি আঃয়ে লৃগাং</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3938</id>
    <revision>
      <id>607074</id>
      <parentid>549737</parentid>
      <timestamp>2026-05-18T12:21:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hemchandra Mili, Dergaon</username>
        <id>49582</id>
      </contributor>
      <origin>607074</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14315" sha1="aqj0bb94y76osgth7bfpw3q4zvb1ci9" xml:space="preserve">{{Infobox recurring event
| image = Ali-Ai-ligang.jpg
| imagesize = 220px
| caption = আলি আঃয়ে লৃগাং উপলক্ষে কৰা পূজাৰ দৃশ্য
| begins = [[ফাগুন]] মাহৰ প্ৰথম [[বুধবাৰ]]
| ends =
| date =
| frequency = বাৰ্ষিক
| location = [[অসম]]
| first =
| last =
| participants = [[মিচিং জনগোষ্ঠী]]
| attendance =
| footnotes =
| organised =
}}

[[File:Mising community people celebrating Ali-Aye-Ligang.webm|thumb|আলি আঃয়ে লৃগাং উৎসৱ উদযাপন]]
'''আলি আঃয়ে লৃগাং''' হৈছে মিছিং জনগোষ্ঠীৰ লোকসকলৰ এক কৃষি ভিত্তিক উৎসৱ। প্ৰত্যেক বছৰৰ ফাগুন মাহৰ প্ৰথমটো বুধবাৰে এই উৎসৱ পালন কৰা হয়। বুধবাৰটোক মিচিংসকলে অতি শুভ আৰু লখিমী বুলি বিবেচনা কৰে। এই দিনটোৰ পৰাই তেওঁলোকে আহুধানৰ বীজ সিঁচিবলৈ আৰম্ভ কৰে। শস্যৰ অধিক উৎপাদন কামনা কৰিয়েই নৈপৰীয়া মিচিংসকলে এই উৎসৱ পালন কৰে। নৃগাং উৎসৱে বিভিন্নজনৰ মাজত ঐক্য আৰু সম্প্ৰীতিৰ সাঁকো গঢ়ি, কৃষিকৰ্মৰ বাবে নিয়োজিত হ'বলৈ সকলো মিচিং লোককে সক্ৰিয় আৰু কৰ্মঠ কৰি তোলে। উৎসৱৰ দিনা ভাত, বৰা চাউল আৰু ছাই মদ আগবঢ়াই 'দঞিপল' (সূৰ্য-চন্দ্ৰ) ৰ নাম লৈ স্তুতি গীত আওৰায়। এই স্তুতি গীত পূৰ্বপুৰুষৰ মৃতআত্মাক সন্তুষ্ট কৰাৰ কামনাৰে গোৱা হয়। লগতে শস্যক্ষেত্ৰত যাতে উৎপাদন ভাল হয় আৰু পৰিয়ালৰ সকলোৰে যাতে কুশল-মংগল হয়, তাৰে কামনাৰেও এই প্ৰাৰ্থনা গোৱা হয়। সেইদিনা বৰা চাউলৰ 'পুৰাং', কৌপাতত বান্ধি সিজোৱা ভাত, মাছ, গাহৰিৰ মাংস, আপং আদিৰে ভোজন পৰ্ব কৰা হয়। এই উৎসৱত পৰঃ আপং ব্যৱহাৰ কৰা হয়।&lt;/ref&gt;''' আলি আঃয়ে লৃগাং ''' ({{lang-en|Ali-Aye-Ligang}}) [[অসম]]ৰ [[মিচিং জনগোষ্ঠী]]ৰ এক বসন্ত উৎসৱ। প্ৰতি বছৰে [[ফাগুন]] মাহৰ প্ৰথম [[বুধবাৰ]]টোত এই উৎসৱ পালন কৰা হয়। এই উৎসৱক শস্য বা কঠীয়া সিঁচাৰ আৰম্ভণি উৎসৱ বুলিও কোৱা হয়। প্ৰথম অৱস্থাত ফাগুন, চ'ত বা ব'হাগ মাহৰ কোনো এটা দিনত এই উৎসৱ পালন কৰিছিল যদিও ১৯৫৬ চনত মিচিংসকলৰ বৃহত্তম আৰ্থ-সামাজিক অনুষ্ঠান [[বানে কেবাং|বানে কেবাঙে]] (তেতিয়াৰ নাম আছিল নানে কেবাং) আলি আঃয়ে লৃগাং উৎসৱ ফাগুন মাহৰ প্ৰথম বুধবাৰে পালন কৰিবৰ বাবে প্ৰস্তাৱ আগবঢ়ায় আৰু তেতিয়াৰ পৰাই ফাগুন মাহৰ প্ৰথম বুধবাৰে এই উৎসৱ পালন কৰা হয়। 

==উৎসৱৰ বিৱৰণ==
[[Image:Ali-Ai-ligang2.jpg|thumb|right|আলি আঃয়ে লৃগাং অনুষ্ঠান]]
মিচিং ভাষাত &quot;আলি&quot; মানে শস্যৰ বীজ, &quot;আঃয়ে&quot; মানে ফল আৰু &quot;লৃগাং&quot; মানে সিঁচিবলৈ আৰম্ভ কৰা; অৰ্থাৎ আলি আঃয়ে লৃগাং মানে হৈছে শস্য সিঁচাৰ প্ৰথম দিন। সাধাৰণতে এই উৎসৱত মিচিংসকলে শস্য সিঁচাৰ লগতে ডেকা-গাভৰু, বুঢ়া-বুঢ়ী সকলোৱে সমূহীয়া ভোজ-ভাত খাই নানান নৃত্য-গীত কৰে। 

পূৰ্বতে আলি আঃয়ে লৃগাং উৎসৱ পাঁচদিনীয়াকৈ পালন কৰা হৈছিল। প্ৰথমদিনা ৰীতি অনুসৰি শস্য সিঁচা হয়। পথাৰৰ পূব দিশৰ এটা কোণৰ প্ৰায় ২-৩ফুট বহল আৰু ৩-৪ফুট দীঘল ঠাই এটুকুৰা চাফ-চিকুণ কৰা হয়। পুৱাতে ঘৰৰ গৃহস্থই 'ইগিন'ত লৃগাঙৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় বস্তু যেনে- পঃৰ আপং (পৰম্পৰাগত পানীয়), পুৰাং (তৰা পাতত সিজোৱা টোপোলা ভাত), আদা, আহু ধানৰ বীজ, কপাহ, পিঃৰ (মেগেলা গছ), কপাহী সূতা, কাঠ আলু, কচু, পোৰা বা [[পাতত দিয়া]] মাছ, চাকি-তেল আদি ভৰাই লৈ পথাৰলৈ যায়। যোৱাৰ পূৰ্বে জুহালত নিৰ্দিষ্ট নিয়মেৰে গৃহৰক্ষক ডাঙৰীয়া, পূৰ্বপুৰুষসকলক সাক্ষী হিচাপে লৈ শস্য সিঁচাৰ শুভকাৰ্যত সফলতা লাভৰ মানসেৰে আৰ্শীবাদ কামনা কৰে। খেতিপথাৰৰ নিৰ্দিষ্ট ঠাইডোখৰত মেগেলা গছবোৰ পুতি দি কপাহী সূতাৰে মেৰিয়াই তৈয়াৰ কৰা বেদীত ছটিয়াই চাকিগছি জ্বলাই দি পুৰাং, [[আপং]], মাছ আদি খাদ্য সামগ্ৰীবিলাক আগবঢ়াই দিয়ে। তাৰ পাছত সোঁহাতত আহুধানৰ সঁচ এমুঠি লৈ কৃষকজনে পূৰ্বপুৰুষ চেদি-মেল, আৰাধ্য দেৱ-দেৱী দঞি-পল (বেলি-জোন), কাৰ্ছিং-কাৰ্তাং (গ্ৰহ-নক্ষত্ৰ)-ক সাক্ষী কৰি ধৰিত্ৰী শস্য-শ্যামলা হোৱাৰ কামনাৰে প্ৰাৰ্থনা জনাই বীজ সিঁচে। 

উৎসৱৰ তিনিসপ্তাহৰ আগতেই ঘৰৰ গৃহিণীহঁতে পঃৰ আপং (ছাইমদ) আৰু নগিন আপং (বগা মদ) আৰু লৃগাংত ব্যৱহাৰ হোৱা পুৰাং আপিন ([[তৰাগছ|তৰাপাতেৰে]] চাউলৰ টোপোলা বান্ধি প্ৰস্তুত কৰা বিশেষ ভাত) প্ৰস্তুতৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় সামগ্ৰীসমূহ যোগাৰ কৰে। লৃগাং উৎসৱত পিন্ধিব পৰাকৈ ছোৱালীবোৰে মোহনীয় প্ৰকৃতিৰ চিত্ৰৰে কিছুমান মচাং, এগ, ৰিঃ বি গাচেম, গেৰঃ দুমৰি বা মনৰ আপোনজনক মৰমৰ উপহাৰ দিবৰ বাবে ৰংচঙীয়া মিবু গালুক আদি সাজি উলিয়াবলৈ চেষ্টা কৰে। গৃহিণীহঁতে দোকমোকালিতে উঠি ঘৰৰ চোতাল, চাংতল আদি সাৰি-মচি পৰিষ্কাৰ কৰে। গাঁৱৰ নদী-বিল, পুখুৰীত সকলোৱে মিলি মাছ ধৰে। আলি আঃয়ে লৃগাং উপলক্ষে ঘৰে ঘৰে পুৰাং, আপং আদিৰ লগতে শুকান মাছৰ চাটনি, মাছৰ আঞ্জা, গাহৰি মাংসৰ তৰকাৰী আদি প্ৰস্তুত কৰে। পুৱাতে গাঁৱৰ জীয়াৰী-বোৱাৰীহঁতে তিয়াই ৰখা বৰা চাউল তৰাপাতেৰে টোপোলা বান্ধি 'পুৰাং' আপিন সিজায়। খোৱা-বোৱাৰ অন্তত নৃত্য-গীত কৰা হয়। ল'ৰা-বুঢ়া, ডেকা-গাভৰু সকলোৱে উলহ-মালহেৰে অংশ লোৱা এই নৃত্যক 'পাক্ছ-মনাম্' বোলা হয়। এই নৃত্যৰ সৈতে বজোৱা ঢোলৰ বিশেষ ছেওৰ অনুকৰণত এই নৃত্যক '[[গুমৰাগ|গুম্ ৰাগ্]]' বুলিও কোৱা হয়। বৃত্তাকাৰে ঘূৰি ঘূৰি নচা এই নৃত্যৰ ভংগীয়ে ঋতু পৰিৱৰ্তন আৰু জীৱন চক্ৰৰ পৰিৱৰ্তনক প্ৰতিফলিত কৰে। লোকবিশ্বাস মতে এই নৃত্য নকৰিলে ধানৰ গঁজালি ঠন্ ধৰি নুঠে, থোক লেৰেলি যায় বা পোক-পতংগই ক্ষতি সাধন কৰে। এই উৎসৱত পৰিৱেশন কৰা গীতক 'লৃগাং-নিঃতম' নামেৰে জনা যায়।&lt;ref&gt;আলি আঃয়ে লৃগাং, লিখক - বিজু বৰি, [[দৈনিক জনমভূমি]], সংগ্ৰহৰ সময়- ১৫ ফেব্ৰুৱাৰী ২০১২&lt;/ref&gt;

==বিশ্বাস==
আলি আঃয়ে লৃগাং উৎসৱৰ সৈতে বহু বিশ্বাস যুক্ত হৈ আছে। এনে বিশ্বাসমতে শস্য সিঁচিবলৈ যাওঁতে গৃহস্থজনে ধানৰ থোক ঘিলাৰ চেইনৰ দৰে দীঘল আৰু শিলৰ দৰে গধুৰ হোৱাৰ কামনাৰে লগত ঘিলা আৰু শিলগুটি লৈ যাব লাগে। শস্য সিঁচাৰ পাছৰ পৰা কেইদিনমান তেওঁলোকে মাটি নাখান্দে, বাঁহ-বেত, খেৰ-খাগৰি আদি নাকাটে, ভজা-পোৰা নাখায়। অন্যথা শস্যৰ বীজ শুকাই যায় বুলি ভবা হয়। বীজ সিঁচি ঘৰলৈ আহি গৃহস্থজনে এবাটি পঃৰ আপং আৰু পুৰাং খায় আৰু এই কামনা কৰে যাতে খাদ্যবস্তুৰ কোনোদিনে অভাৱ নহয়। শস্য সিঁচাৰ তিনিদিন পাছত ৰীতি-নীতি মতে এই বাধা-নিষেধ ভঙা হয়। মিচিংসকলে বিশ্বাস কৰে যে - দেৱতাক নাচ-গানেৰে সন্তুষ্ট নকৰিলে পৃথিৱীত বৰষুণ নহ'ব; তেতিয়া শস্যৰ উৎপাদন নহ'ব। সেয়ে তেওঁলোকে নৃত্য-গীতৰ মাজেৰে লখিমীক সন্মান প্ৰদৰ্শন কৰে।{{উদ্ধৃতিৰ প্ৰয়োজন}}

== ৰাজ্যিক বন্ধ ==
২০২৬ চনৰ ১০ মাৰ্চৰ দিনটো মিচিং জনগোষ্ঠীৰ বাবে এক ঐতিহাসিক দিন। কিয়নো এই দিনটোতে অসম চৰকাৰৰ কেবিনেট বৈঠকত আলি আঃয়ে লৃগাঙৰ দিনাখন ৰাজ্যিক বন্ধ হিচাপে ঘোষণা কৰে।&lt;ref&gt;https://gad.assam.gov.in/sites/default/files/public_utility/Notification%20for%20Ali-Aye-Ligang.pdf আহৰণ কৰা হৈছে। স্ংগ্ৰহৰ তাৰিখ ১৮ মে' ২০২৬।&lt;/ref&gt;

==তথ্যসূত্ৰ==
{{reflist}}

==বাহ্যিক সংযোগ==
* [http://www.indianholiday.com/fairs-festivals-india/assam/ali-ai-ligang-festival.html indianetzone] ৱেবছাইটত থকা আলি-আই-লৃগাং উৎসৱৰ এক চমু বৰ্ণনা
* {{Youtube|U35j-TkYy7c|আলি আঃয়ে লৃগাং নৃত্য}}
* {{Youtube|6C0U8urFufQ|আলি আঃয়ে লৃগাং নৃত্য প্ৰদৰ্শন}}

{{অসমীয়া লোক-সংস্কৃতি}}

[[শ্ৰেণী:অসমৰ উৎসৱসমূহ‎]]
[[শ্ৰেণী:মিচিং জনগোষ্ঠী]]</text>
      <sha1>aqj0bb94y76osgth7bfpw3q4zvb1ci9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>607076</id>
      <parentid>607074</parentid>
      <timestamp>2026-05-18T12:26:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hemchandra Mili, Dergaon</username>
        <id>49582</id>
      </contributor>
      <origin>607076</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14386" sha1="mtk1k90sl1aa723sjmimz96f1pkx2sy" xml:space="preserve">{{Infobox recurring event
| image = Ali-Ai-ligang.jpg
| imagesize = 220px
| caption = আলি আঃয়ে লৃগাং উপলক্ষে কৰা পূজাৰ দৃশ্য
| begins = [[ফাগুন]] মাহৰ প্ৰথম [[বুধবাৰ]]
| ends =
| date =
| frequency = বাৰ্ষিক
| location = [[অসম]]
| first =
| last =
| participants = [[মিচিং জনগোষ্ঠী]]
| attendance =
| footnotes =
| organised =
}}

[[File:Mising community people celebrating Ali-Aye-Ligang.webm|thumb|আলি আঃয়ে লৃগাং উৎসৱ উদযাপন]]
'''আলি আঃয়ে লৃগাং''' হৈছে [[মিচিং জনগোষ্ঠী]]ৰ লোকসকলৰ এক কৃষি ভিত্তিক উৎসৱ। প্ৰত্যেক বছৰৰ ফাগুন মাহৰ প্ৰথমটো বুধবাৰে এই উৎসৱ পালন কৰা হয়। বুধবাৰটোক মিচিংসকলে অতি শুভ আৰু লখিমী বুলি বিবেচনা কৰে। এই দিনটোৰ পৰাই তেওঁলোকে আহুধানৰ বীজ সিঁচিবলৈ আৰম্ভ কৰে। শস্যৰ অধিক উৎপাদন কামনা কৰিয়েই নৈপৰীয়া মিচিংসকলে এই উৎসৱ পালন কৰে। লৃগাং উৎসৱে বিভিন্নজনৰ মাজত ঐক্য আৰু সম্প্ৰীতিৰ সাঁকো গঢ়ি কৃষিকৰ্মৰ বাবে নিয়োজিত হ'বলৈ সকলো মিচিং লোককে সক্ৰিয় আৰু কৰ্মঠ কৰি তোলে। উৎসৱৰ দিনা ভাত, বৰা চাউল আৰু ছাই মদ আগবঢ়াই 'দঞিপল' (সূৰ্য-চন্দ্ৰ) ৰ নাম লৈ স্তুতি গীত আওৰায়। এই স্তুতি গীত পূৰ্বপুৰুষৰ মৃতআত্মাক সন্তুষ্ট কৰাৰ কামনাৰে গোৱা হয়। লগতে শস্যক্ষেত্ৰত যাতে উৎপাদন ভাল হয় আৰু পৰিয়ালৰ সকলোৰে যাতে কুশল-মংগল হয়, তাৰে কামনাৰেও এই প্ৰাৰ্থনা গোৱা হয়। সেইদিনা বৰা চাউলৰ পৰা তৈয়াৰী [[পুৰাং আপিন]], কৌপাতত বান্ধি সিজোৱা ভাত, মাছ, গাহৰিৰ মাংস, [[আপং]] আদিৰে ভোজন পৰ্ব কৰা হয়। এই উৎসৱত পৰঃ আপং ব্যৱহাৰ কৰা হয়।&lt;nowiki&gt;&lt;/ref&gt;&lt;/nowiki&gt;''' আলি আঃয়ে লৃগাং ''' ({{lang-en|Ali-Aye-Ligang}}) [[অসম]]ৰ [[মিচিং জনগোষ্ঠী]]ৰ এক বসন্ত উৎসৱ। প্ৰতি বছৰে [[ফাগুন]] মাহৰ প্ৰথম [[বুধবাৰ]]টোত এই উৎসৱ পালন কৰা হয়। এই উৎসৱক শস্য বা কঠীয়া সিঁচাৰ আৰম্ভণি উৎসৱ বুলিও কোৱা হয়। প্ৰথম অৱস্থাত ফাগুন, চ'ত বা ব'হাগ মাহৰ কোনো এটা দিনত এই উৎসৱ পালন কৰিছিল যদিও ১৯৫৬ চনত মিচিংসকলৰ বৃহত্তম আৰ্থ-সামাজিক অনুষ্ঠান [[বানে কেবাং|বানে কেবাঙে]] (তেতিয়াৰ নাম আছিল নানে কেবাং) আলি আঃয়ে লৃগাং উৎসৱ ফাগুন মাহৰ প্ৰথম বুধবাৰে পালন কৰিবৰ বাবে প্ৰস্তাৱ আগবঢ়ায় আৰু তেতিয়াৰ পৰাই ফাগুন মাহৰ প্ৰথম বুধবাৰে এই উৎসৱ পালন কৰা হয়। 

==উৎসৱৰ বিৱৰণ==
[[Image:Ali-Ai-ligang2.jpg|thumb|right|আলি আঃয়ে লৃগাং অনুষ্ঠান]]
মিচিং ভাষাত &quot;আলি&quot; মানে শস্যৰ বীজ, &quot;আঃয়ে&quot; মানে ফল আৰু &quot;লৃগাং&quot; মানে সিঁচিবলৈ আৰম্ভ কৰা; অৰ্থাৎ আলি আঃয়ে লৃগাং মানে হৈছে শস্য সিঁচাৰ প্ৰথম দিন। সাধাৰণতে এই উৎসৱত মিচিংসকলে শস্য সিঁচাৰ লগতে ডেকা-গাভৰু, বুঢ়া-বুঢ়ী সকলোৱে সমূহীয়া ভোজ-ভাত খাই নানান নৃত্য-গীত কৰে। 

পূৰ্বতে আলি আঃয়ে লৃগাং উৎসৱ পাঁচদিনীয়াকৈ পালন কৰা হৈছিল। প্ৰথমদিনা ৰীতি অনুসৰি শস্য সিঁচা হয়। পথাৰৰ পূব দিশৰ এটা কোণৰ প্ৰায় ২-৩ফুট বহল আৰু ৩-৪ফুট দীঘল ঠাই এটুকুৰা চাফ-চিকুণ কৰা হয়। পুৱাতে ঘৰৰ গৃহস্থই 'ইগিন'ত লৃগাঙৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় বস্তু যেনে- পঃৰ আপং (পৰম্পৰাগত পানীয়), পুৰাং (তৰা পাতত সিজোৱা টোপোলা ভাত), আদা, আহু ধানৰ বীজ, কপাহ, পিঃৰ (মেগেলা গছ), কপাহী সূতা, কাঠ আলু, কচু, পোৰা বা [[পাতত দিয়া]] মাছ, চাকি-তেল আদি ভৰাই লৈ পথাৰলৈ যায়। যোৱাৰ পূৰ্বে জুহালত নিৰ্দিষ্ট নিয়মেৰে গৃহৰক্ষক ডাঙৰীয়া, পূৰ্বপুৰুষসকলক সাক্ষী হিচাপে লৈ শস্য সিঁচাৰ শুভকাৰ্যত সফলতা লাভৰ মানসেৰে আৰ্শীবাদ কামনা কৰে। খেতিপথাৰৰ নিৰ্দিষ্ট ঠাইডোখৰত মেগেলা গছবোৰ পুতি দি কপাহী সূতাৰে মেৰিয়াই তৈয়াৰ কৰা বেদীত ছটিয়াই চাকিগছি জ্বলাই দি পুৰাং, [[আপং]], মাছ আদি খাদ্য সামগ্ৰীবিলাক আগবঢ়াই দিয়ে। তাৰ পাছত সোঁহাতত আহুধানৰ সঁচ এমুঠি লৈ কৃষকজনে পূৰ্বপুৰুষ চেদি-মেল, আৰাধ্য দেৱ-দেৱী দঞি-পল (বেলি-জোন), কাৰ্ছিং-কাৰ্তাং (গ্ৰহ-নক্ষত্ৰ)-ক সাক্ষী কৰি ধৰিত্ৰী শস্য-শ্যামলা হোৱাৰ কামনাৰে প্ৰাৰ্থনা জনাই বীজ সিঁচে। 

উৎসৱৰ তিনিসপ্তাহৰ আগতেই ঘৰৰ গৃহিণীহঁতে পঃৰ আপং (ছাইমদ) আৰু নগিন আপং (বগা মদ) আৰু লৃগাংত ব্যৱহাৰ হোৱা পুৰাং আপিন ([[তৰাগছ|তৰাপাতেৰে]] চাউলৰ টোপোলা বান্ধি প্ৰস্তুত কৰা বিশেষ ভাত) প্ৰস্তুতৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় সামগ্ৰীসমূহ যোগাৰ কৰে। লৃগাং উৎসৱত পিন্ধিব পৰাকৈ ছোৱালীবোৰে মোহনীয় প্ৰকৃতিৰ চিত্ৰৰে কিছুমান মচাং, এগ, ৰিঃ বি গাচেম, গেৰঃ দুমৰি বা মনৰ আপোনজনক মৰমৰ উপহাৰ দিবৰ বাবে ৰংচঙীয়া মিবু গালুক আদি সাজি উলিয়াবলৈ চেষ্টা কৰে। গৃহিণীহঁতে দোকমোকালিতে উঠি ঘৰৰ চোতাল, চাংতল আদি সাৰি-মচি পৰিষ্কাৰ কৰে। গাঁৱৰ নদী-বিল, পুখুৰীত সকলোৱে মিলি মাছ ধৰে। আলি আঃয়ে লৃগাং উপলক্ষে ঘৰে ঘৰে পুৰাং, আপং আদিৰ লগতে শুকান মাছৰ চাটনি, মাছৰ আঞ্জা, গাহৰি মাংসৰ তৰকাৰী আদি প্ৰস্তুত কৰে। পুৱাতে গাঁৱৰ জীয়াৰী-বোৱাৰীহঁতে তিয়াই ৰখা বৰা চাউল তৰাপাতেৰে টোপোলা বান্ধি 'পুৰাং' আপিন সিজায়। খোৱা-বোৱাৰ অন্তত নৃত্য-গীত কৰা হয়। ল'ৰা-বুঢ়া, ডেকা-গাভৰু সকলোৱে উলহ-মালহেৰে অংশ লোৱা এই নৃত্যক 'পাক্ছ-মনাম্' বোলা হয়। এই নৃত্যৰ সৈতে বজোৱা ঢোলৰ বিশেষ ছেওৰ অনুকৰণত এই নৃত্যক '[[গুমৰাগ|গুম্ ৰাগ্]]' বুলিও কোৱা হয়। বৃত্তাকাৰে ঘূৰি ঘূৰি নচা এই নৃত্যৰ ভংগীয়ে ঋতু পৰিৱৰ্তন আৰু জীৱন চক্ৰৰ পৰিৱৰ্তনক প্ৰতিফলিত কৰে। লোকবিশ্বাস মতে এই নৃত্য নকৰিলে ধানৰ গঁজালি ঠন্ ধৰি নুঠে, থোক লেৰেলি যায় বা পোক-পতংগই ক্ষতি সাধন কৰে। এই উৎসৱত পৰিৱেশন কৰা গীতক 'লৃগাং-নিঃতম' নামেৰে জনা যায়।&lt;ref&gt;আলি আঃয়ে লৃগাং, লিখক - বিজু বৰি, [[দৈনিক জনমভূমি]], সংগ্ৰহৰ সময়- ১৫ ফেব্ৰুৱাৰী ২০১২&lt;/ref&gt;

==বিশ্বাস==
আলি আঃয়ে লৃগাং উৎসৱৰ সৈতে বহু বিশ্বাস যুক্ত হৈ আছে। এনে বিশ্বাসমতে শস্য সিঁচিবলৈ যাওঁতে গৃহস্থজনে ধানৰ থোক ঘিলাৰ চেইনৰ দৰে দীঘল আৰু শিলৰ দৰে গধুৰ হোৱাৰ কামনাৰে লগত ঘিলা আৰু শিলগুটি লৈ যাব লাগে। শস্য সিঁচাৰ পাছৰ পৰা কেইদিনমান তেওঁলোকে মাটি নাখান্দে, বাঁহ-বেত, খেৰ-খাগৰি আদি নাকাটে, ভজা-পোৰা নাখায়। অন্যথা শস্যৰ বীজ শুকাই যায় বুলি ভবা হয়। বীজ সিঁচি ঘৰলৈ আহি গৃহস্থজনে এবাটি পঃৰ আপং আৰু পুৰাং খায় আৰু এই কামনা কৰে যাতে খাদ্যবস্তুৰ কোনোদিনে অভাৱ নহয়। শস্য সিঁচাৰ তিনিদিন পাছত ৰীতি-নীতি মতে এই বাধা-নিষেধ ভঙা হয়। মিচিংসকলে বিশ্বাস কৰে যে - দেৱতাক নাচ-গানেৰে সন্তুষ্ট নকৰিলে পৃথিৱীত বৰষুণ নহ'ব; তেতিয়া শস্যৰ উৎপাদন নহ'ব। সেয়ে তেওঁলোকে নৃত্য-গীতৰ মাজেৰে লখিমীক সন্মান প্ৰদৰ্শন কৰে।{{উদ্ধৃতিৰ প্ৰয়োজন}}

== ৰাজ্যিক বন্ধ ==
২০২৬ চনৰ ১০ মাৰ্চৰ দিনটো মিচিং জনগোষ্ঠীৰ বাবে এক ঐতিহাসিক দিন। কিয়নো এই দিনটোতে অসম চৰকাৰৰ কেবিনেট বৈঠকত আলি আঃয়ে লৃগাঙৰ দিনাখন ৰাজ্যিক বন্ধ হিচাপে ঘোষণা কৰে।&lt;ref&gt;https://gad.assam.gov.in/sites/default/files/public_utility/Notification%20for%20Ali-Aye-Ligang.pdf আহৰণ কৰা হৈছে। স্ংগ্ৰহৰ তাৰিখ ১৮ মে' ২০২৬।&lt;/ref&gt;

==তথ্যসূত্ৰ==
{{reflist}}

==বাহ্যিক সংযোগ==
* [http://www.indianholiday.com/fairs-festivals-india/assam/ali-ai-ligang-festival.html indianetzone] ৱেবছাইটত থকা আলি-আই-লৃগাং উৎসৱৰ এক চমু বৰ্ণনা
* {{Youtube|U35j-TkYy7c|আলি আঃয়ে লৃগাং নৃত্য}}
* {{Youtube|6C0U8urFufQ|আলি আঃয়ে লৃগাং নৃত্য প্ৰদৰ্শন}}

{{অসমীয়া লোক-সংস্কৃতি}}

[[শ্ৰেণী:অসমৰ উৎসৱসমূহ‎]]
[[শ্ৰেণী:মিচিং জনগোষ্ঠী]]</text>
      <sha1>mtk1k90sl1aa723sjmimz96f1pkx2sy</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>607082</id>
      <parentid>607076</parentid>
      <timestamp>2026-05-18T12:31:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hemchandra Mili, Dergaon</username>
        <id>49582</id>
      </contributor>
      <origin>607082</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14351" sha1="ajd6w5ltc9m5ehi30vwq9czt3y32e18" xml:space="preserve">{{Infobox recurring event
| image = Ali-Ai-ligang.jpg
| imagesize = 220px
| caption = আলি আঃয়ে লৃগাং উপলক্ষে কৰা পূজাৰ দৃশ্য
| begins = [[ফাগুন]] মাহৰ প্ৰথম [[বুধবাৰ]]
| ends =
| date =
| frequency = বাৰ্ষিক
| location = [[অসম]]
| first =
| last =
| participants = [[মিচিং জনগোষ্ঠী]]
| attendance =
| footnotes =
| organised =
}}

[[File:Mising community people celebrating Ali-Aye-Ligang.webm|thumb|আলি আঃয়ে লৃগাং উৎসৱ উদযাপন]]
'''আলি আঃয়ে লৃগাং''' ([[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী:]] Ali Aye Ligang) হৈছে [[অসম]]ৰ [[মিচিং জনগোষ্ঠী]]ৰ লোকসকলৰ এক কৃষি ভিত্তিক উৎসৱ। প্ৰত্যেক বছৰৰ ফাগুন মাহৰ প্ৰথমটো বুধবাৰে এই উৎসৱ পালন কৰা হয়। বুধবাৰটোক মিচিংসকলে অতি শুভ আৰু লখিমী বুলি বিবেচনা কৰে। এই দিনটোৰ পৰাই তেওঁলোকে আহুধানৰ বীজ সিঁচিবলৈ আৰম্ভ কৰে। শস্যৰ অধিক উৎপাদন কামনা কৰিয়েই নৈপৰীয়া মিচিংসকলে এই উৎসৱ পালন কৰে। লৃগাং উৎসৱে বিভিন্নজনৰ মাজত ঐক্য আৰু সম্প্ৰীতিৰ সাঁকো গঢ়ি কৃষিকৰ্মৰ বাবে নিয়োজিত হ'বলৈ সকলো মিচিং লোককে সক্ৰিয় আৰু কৰ্মঠ কৰি তোলে। উৎসৱৰ দিনা ভাত, বৰা চাউল আৰু ছাই মদ আগবঢ়াই 'দঞিপল' (সূৰ্য-চন্দ্ৰ) ৰ নাম লৈ স্তুতি গীত আওৰায়। এই স্তুতি গীত পূৰ্বপুৰুষৰ মৃতআত্মাক সন্তুষ্ট কৰাৰ কামনাৰে গোৱা হয়। লগতে শস্যক্ষেত্ৰত যাতে উৎপাদন ভাল হয় আৰু পৰিয়ালৰ সকলোৰে যাতে কুশল-মংগল হয়, তাৰে কামনাৰেও এই প্ৰাৰ্থনা গোৱা হয়। সেইদিনা বৰা চাউলৰ পৰা তৈয়াৰী [[পুৰাং আপিন]], কৌপাতত বান্ধি সিজোৱা ভাত, মাছ, গাহৰিৰ মাংস, [[আপং]] আদিৰে ভোজন পৰ্ব কৰা হয়। এই উৎসৱত প:ৰ: আপং ব্যৱহাৰ কৰা হয়। আলি আঃয়ে লৃগাং এক বসন্ত উৎসৱ। প্ৰতি বছৰে [[ফাগুন]] মাহৰ প্ৰথম [[বুধবাৰ]]টোত এই উৎসৱ পালন কৰা হয়। এই উৎসৱক শস্য বা কঠীয়া সিঁচাৰ আৰম্ভণি উৎসৱ বুলিও কোৱা হয়। প্ৰথম অৱস্থাত ফাগুন, চ'ত বা ব'হাগ মাহৰ কোনো এটা দিনত এই উৎসৱ পালন কৰিছিল যদিও ১৯৫৬ চনত মিচিংসকলৰ বৃহত্তম আৰ্থ-সামাজিক অনুষ্ঠান [[বানে কেবাং|বানে কেবাঙে]] (তেতিয়াৰ নাম আছিল নানে কেবাং) আলি আঃয়ে লৃগাং উৎসৱ ফাগুন মাহৰ প্ৰথম বুধবাৰে পালন কৰিবৰ বাবে প্ৰস্তাৱ আগবঢ়ায় আৰু তেতিয়াৰ পৰাই ফাগুন মাহৰ প্ৰথম বুধবাৰে এই উৎসৱ পালন কৰা হয়। 

==উৎসৱৰ বিৱৰণ==
[[Image:Ali-Ai-ligang2.jpg|thumb|right|আলি আঃয়ে লৃগাং অনুষ্ঠান]]
মিচিং ভাষাত &quot;আলি&quot; মানে শস্যৰ বীজ, &quot;আঃয়ে&quot; মানে ফল আৰু &quot;লৃগাং&quot; মানে সিঁচিবলৈ আৰম্ভ কৰা; অৰ্থাৎ আলি আঃয়ে লৃগাং মানে হৈছে শস্য সিঁচাৰ প্ৰথম দিন। সাধাৰণতে এই উৎসৱত মিচিংসকলে শস্য সিঁচাৰ লগতে ডেকা-গাভৰু, বুঢ়া-বুঢ়ী সকলোৱে সমূহীয়া ভোজ-ভাত খাই নানান নৃত্য-গীত কৰে। 

পূৰ্বতে আলি আঃয়ে লৃগাং উৎসৱ পাঁচদিনীয়াকৈ পালন কৰা হৈছিল। প্ৰথমদিনা ৰীতি অনুসৰি শস্য সিঁচা হয়। পথাৰৰ পূব দিশৰ এটা কোণৰ প্ৰায় ২-৩ফুট বহল আৰু ৩-৪ফুট দীঘল ঠাই এটুকুৰা চাফ-চিকুণ কৰা হয়। পুৱাতে ঘৰৰ গৃহস্থই 'ইগিন'ত লৃগাঙৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় বস্তু যেনে- পঃৰ আপং (পৰম্পৰাগত পানীয়), পুৰাং (তৰা পাতত সিজোৱা টোপোলা ভাত), আদা, আহু ধানৰ বীজ, কপাহ, পিঃৰ (মেগেলা গছ), কপাহী সূতা, কাঠ আলু, কচু, পোৰা বা [[পাতত দিয়া]] মাছ, চাকি-তেল আদি ভৰাই লৈ পথাৰলৈ যায়। যোৱাৰ পূৰ্বে জুহালত নিৰ্দিষ্ট নিয়মেৰে গৃহৰক্ষক ডাঙৰীয়া, পূৰ্বপুৰুষসকলক সাক্ষী হিচাপে লৈ শস্য সিঁচাৰ শুভকাৰ্যত সফলতা লাভৰ মানসেৰে আৰ্শীবাদ কামনা কৰে। খেতিপথাৰৰ নিৰ্দিষ্ট ঠাইডোখৰত মেগেলা গছবোৰ পুতি দি কপাহী সূতাৰে মেৰিয়াই তৈয়াৰ কৰা বেদীত ছটিয়াই চাকিগছি জ্বলাই দি পুৰাং, [[আপং]], মাছ আদি খাদ্য সামগ্ৰীবিলাক আগবঢ়াই দিয়ে। তাৰ পাছত সোঁহাতত আহুধানৰ সঁচ এমুঠি লৈ কৃষকজনে পূৰ্বপুৰুষ চেদি-মেল, আৰাধ্য দেৱ-দেৱী দঞি-পল (বেলি-জোন), কাৰ্ছিং-কাৰ্তাং (গ্ৰহ-নক্ষত্ৰ)-ক সাক্ষী কৰি ধৰিত্ৰী শস্য-শ্যামলা হোৱাৰ কামনাৰে প্ৰাৰ্থনা জনাই বীজ সিঁচে। 

উৎসৱৰ তিনিসপ্তাহৰ আগতেই ঘৰৰ গৃহিণীহঁতে পঃৰ আপং (ছাইমদ) আৰু নগিন আপং (বগা মদ) আৰু লৃগাংত ব্যৱহাৰ হোৱা পুৰাং আপিন ([[তৰাগছ|তৰাপাতেৰে]] চাউলৰ টোপোলা বান্ধি প্ৰস্তুত কৰা বিশেষ ভাত) প্ৰস্তুতৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় সামগ্ৰীসমূহ যোগাৰ কৰে। লৃগাং উৎসৱত পিন্ধিব পৰাকৈ ছোৱালীবোৰে মোহনীয় প্ৰকৃতিৰ চিত্ৰৰে কিছুমান মচাং, এগ, ৰিঃ বি গাচেম, গেৰঃ দুমৰি বা মনৰ আপোনজনক মৰমৰ উপহাৰ দিবৰ বাবে ৰংচঙীয়া মিবু গালুক আদি সাজি উলিয়াবলৈ চেষ্টা কৰে। গৃহিণীহঁতে দোকমোকালিতে উঠি ঘৰৰ চোতাল, চাংতল আদি সাৰি-মচি পৰিষ্কাৰ কৰে। গাঁৱৰ নদী-বিল, পুখুৰীত সকলোৱে মিলি মাছ ধৰে। আলি আঃয়ে লৃগাং উপলক্ষে ঘৰে ঘৰে পুৰাং, আপং আদিৰ লগতে শুকান মাছৰ চাটনি, মাছৰ আঞ্জা, গাহৰি মাংসৰ তৰকাৰী আদি প্ৰস্তুত কৰে। পুৱাতে গাঁৱৰ জীয়াৰী-বোৱাৰীহঁতে তিয়াই ৰখা বৰা চাউল তৰাপাতেৰে টোপোলা বান্ধি 'পুৰাং' আপিন সিজায়। খোৱা-বোৱাৰ অন্তত নৃত্য-গীত কৰা হয়। ল'ৰা-বুঢ়া, ডেকা-গাভৰু সকলোৱে উলহ-মালহেৰে অংশ লোৱা এই নৃত্যক 'পাক্ছ-মনাম্' বোলা হয়। এই নৃত্যৰ সৈতে বজোৱা ঢোলৰ বিশেষ ছেওৰ অনুকৰণত এই নৃত্যক '[[গুমৰাগ|গুম্ ৰাগ্]]' বুলিও কোৱা হয়। বৃত্তাকাৰে ঘূৰি ঘূৰি নচা এই নৃত্যৰ ভংগীয়ে ঋতু পৰিৱৰ্তন আৰু জীৱন চক্ৰৰ পৰিৱৰ্তনক প্ৰতিফলিত কৰে। লোকবিশ্বাস মতে এই নৃত্য নকৰিলে ধানৰ গঁজালি ঠন্ ধৰি নুঠে, থোক লেৰেলি যায় বা পোক-পতংগই ক্ষতি সাধন কৰে। এই উৎসৱত পৰিৱেশন কৰা গীতক 'লৃগাং-নিঃতম' নামেৰে জনা যায়।&lt;ref&gt;আলি আঃয়ে লৃগাং, লিখক - বিজু বৰি, [[দৈনিক জনমভূমি]], সংগ্ৰহৰ সময়- ১৫ ফেব্ৰুৱাৰী ২০১২&lt;/ref&gt;

==বিশ্বাস==
আলি আঃয়ে লৃগাং উৎসৱৰ সৈতে বহু বিশ্বাস যুক্ত হৈ আছে। এনে বিশ্বাসমতে শস্য সিঁচিবলৈ যাওঁতে গৃহস্থজনে ধানৰ থোক ঘিলাৰ চেইনৰ দৰে দীঘল আৰু শিলৰ দৰে গধুৰ হোৱাৰ কামনাৰে লগত ঘিলা আৰু শিলগুটি লৈ যাব লাগে। শস্য সিঁচাৰ পাছৰ পৰা কেইদিনমান তেওঁলোকে মাটি নাখান্দে, বাঁহ-বেত, খেৰ-খাগৰি আদি নাকাটে, ভজা-পোৰা নাখায়। অন্যথা শস্যৰ বীজ শুকাই যায় বুলি ভবা হয়। বীজ সিঁচি ঘৰলৈ আহি গৃহস্থজনে এবাটি পঃৰ আপং আৰু পুৰাং খায় আৰু এই কামনা কৰে যাতে খাদ্যবস্তুৰ কোনোদিনে অভাৱ নহয়। শস্য সিঁচাৰ তিনিদিন পাছত ৰীতি-নীতি মতে এই বাধা-নিষেধ ভঙা হয়। মিচিংসকলে বিশ্বাস কৰে যে - দেৱতাক নাচ-গানেৰে সন্তুষ্ট নকৰিলে পৃথিৱীত বৰষুণ নহ'ব; তেতিয়া শস্যৰ উৎপাদন নহ'ব। সেয়ে তেওঁলোকে নৃত্য-গীতৰ মাজেৰে লখিমীক সন্মান প্ৰদৰ্শন কৰে।{{উদ্ধৃতিৰ প্ৰয়োজন}}

== ৰাজ্যিক বন্ধ ==
২০২৬ চনৰ ১০ মাৰ্চৰ দিনটো মিচিং জনগোষ্ঠীৰ বাবে এক ঐতিহাসিক দিন। কিয়নো এই দিনটোতে অসম চৰকাৰৰ কেবিনেট বৈঠকত আলি আঃয়ে লৃগাঙৰ দিনাখন ৰাজ্যিক বন্ধ হিচাপে ঘোষণা কৰে।&lt;ref&gt;https://gad.assam.gov.in/sites/default/files/public_utility/Notification%20for%20Ali-Aye-Ligang.pdf আহৰণ কৰা হৈছে। স্ংগ্ৰহৰ তাৰিখ ১৮ মে' ২০২৬।&lt;/ref&gt;

==তথ্যসূত্ৰ==
{{reflist}}

==বাহ্যিক সংযোগ==
* [http://www.indianholiday.com/fairs-festivals-india/assam/ali-ai-ligang-festival.html indianetzone] ৱেবছাইটত থকা আলি-আই-লৃগাং উৎসৱৰ এক চমু বৰ্ণনা
* {{Youtube|U35j-TkYy7c|আলি আঃয়ে লৃগাং নৃত্য}}
* {{Youtube|6C0U8urFufQ|আলি আঃয়ে লৃগাং নৃত্য প্ৰদৰ্শন}}

{{অসমীয়া লোক-সংস্কৃতি}}

[[শ্ৰেণী:অসমৰ উৎসৱসমূহ‎]]
[[শ্ৰেণী:মিচিং জনগোষ্ঠী]]</text>
      <sha1>ajd6w5ltc9m5ehi30vwq9czt3y32e18</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>607095</id>
      <parentid>607082</parentid>
      <timestamp>2026-05-18T12:43:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hemchandra Mili, Dergaon</username>
        <id>49582</id>
      </contributor>
      <origin>607095</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14335" sha1="8gm8ap0clupcnjxizthu5wam13n0vbh" xml:space="preserve">{{Infobox recurring event
| image = Ali-Ai-ligang.jpg
| imagesize = 220px
| caption = আলি আঃয়ে লৃগাং উপলক্ষে কৰা পূজাৰ দৃশ্য
| begins = [[ফাগুন]] মাহৰ প্ৰথম [[বুধবাৰ]]
| ends =
| date =
| frequency = বাৰ্ষিক
| location = [[অসম]]
| first =
| last =
| participants = [[মিচিং জনগোষ্ঠী]]
| attendance =
| footnotes =
| organised =
}}

[[File:Mising community people celebrating Ali-Aye-Ligang.webm|thumb|আলি আঃয়ে লৃগাং উৎসৱ উদযাপন]]
'''আলি আঃয়ে লৃগাং''' ([[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী:]] Ali Aye Ligang) হৈছে [[অসম]]ৰ [[মিচিং জনগোষ্ঠী]]ৰ লোকসকলৰ এক কৃষি ভিত্তিক উৎসৱ। প্ৰত্যেক বছৰৰ ফাগুন মাহৰ প্ৰথমটো বুধবাৰে এই উৎসৱ পালন কৰা হয়। বুধবাৰটোক মিচিংসকলে অতি শুভ আৰু লখিমী বুলি বিবেচনা কৰে। এই দিনটোৰ পৰাই তেওঁলোকে আহুধানৰ বীজ সিঁচিবলৈ আৰম্ভ কৰে। শস্যৰ অধিক উৎপাদন কামনা কৰিয়েই নৈপৰীয়া মিচিংসকলে এই উৎসৱ পালন কৰে। লৃগাং উৎসৱে বিভিন্নজনৰ মাজত ঐক্য আৰু সম্প্ৰীতিৰ সাঁকো গঢ়ি কৃষিকৰ্মৰ বাবে নিয়োজিত হ'বলৈ সকলো মিচিং লোককে সক্ৰিয় আৰু কৰ্মঠ কৰি তোলে। উৎসৱৰ দিনা ভাত, বৰা চাউল আৰু ছাই মদ আগবঢ়াই 'দ:ঞি-প:ল' (সূৰ্য-চন্দ্ৰ) ৰ নাম লৈ স্তুতি গীত আওৰায়। এই স্তুতি গীত পূৰ্বপুৰুষৰ মৃতআত্মাক সন্তুষ্ট কৰাৰ কামনাৰে গোৱা হয়। লগতে শস্যক্ষেত্ৰত যাতে উৎপাদন ভাল হয় আৰু পৰিয়ালৰ সকলোৰে যাতে কুশল-মংগল হয়, তাৰে কামনাৰেও এই প্ৰাৰ্থনা গোৱা হয়। সেইদিনা বৰা চাউলৰ পৰা তৈয়াৰী [[পুৰাং আপিন]], কৌপাতত বান্ধি সিজোৱা ভাত, মাছ, গাহৰিৰ মাংস, [[আপং]] আদিৰে ভোজন পৰ্ব কৰা হয়। এই উৎসৱত প:ৰ: আপং ব্যৱহাৰ কৰা হয়। আলি আঃয়ে লৃগাং এক বসন্ত উৎসৱ। প্ৰতি বছৰে [[ফাগুন]] মাহৰ প্ৰথম [[বুধবাৰ]]টোত এই উৎসৱ পালন কৰা হয়। এই উৎসৱক শস্য বা কঠীয়া সিঁচাৰ আৰম্ভণি উৎসৱ বুলিও কোৱা হয়। প্ৰথম অৱস্থাত ফাগুন, চ'ত বা ব'হাগ মাহৰ কোনো এটা দিনত এই উৎসৱ পালন কৰিছিল যদিও ১৯৫৬ চনত মিচিংসকলৰ বৃহত্তম আৰ্থ-সামাজিক অনুষ্ঠান [[বানে কেবাং|বানে কেবাঙে]] (তেতিয়াৰ নাম আছিল নানে কেবাং) আলি আঃয়ে লৃগাং উৎসৱ ফাগুন মাহৰ প্ৰথম বুধবাৰে পালন কৰিবৰ বাবে প্ৰস্তাৱ আগবঢ়ায় আৰু তেতিয়াৰ পৰাই ফাগুন মাহৰ প্ৰথম বুধবাৰে এই উৎসৱ পালন কৰা হয়। 

==উৎসৱৰ বিৱৰণ==
[[Image:Ali-Ai-ligang2.jpg|thumb|right|আলি আঃয়ে লৃগাং অনুষ্ঠান]]
মিচিং ভাষাত &quot;আলি&quot; মানে শস্যৰ বীজ, &quot;আঃয়ে&quot; মানে ফল আৰু &quot;লৃগাং&quot; মানে সিঁচিবলৈ আৰম্ভ কৰা; অৰ্থাৎ আলি আঃয়ে লৃগাং মানে হৈছে শস্য সিঁচাৰ প্ৰথম দিন। সাধাৰণতে এই উৎসৱত মিচিংসকলে শস্য সিঁচাৰ লগতে ডেকা-গাভৰু, বুঢ়া-বুঢ়ী সকলোৱে সমূহীয়া ভোজ-ভাত খাই নানান নৃত্য-গীত কৰে। 

পূৰ্বতে আলি আঃয়ে লৃগাং উৎসৱ পাঁচদিনীয়াকৈ পালন কৰা হৈছিল। প্ৰথমদিনা ৰীতি অনুসৰি শস্য সিঁচা হয়। পথাৰৰ পূব দিশৰ এটা কোণৰ প্ৰায় ২-৩ফুট বহল আৰু ৩-৪ফুট দীঘল ঠাই এটুকুৰা চাফ-চিকুণ কৰা হয়। পুৱাতে ঘৰৰ গৃহস্থই 'ইগিন'ত লৃগাঙৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় বস্তু যেনে- পঃৰ আপং (পৰম্পৰাগত পানীয়), পুৰাং (তৰা পাতত সিজোৱা টোপোলা ভাত), আদা, আহু ধানৰ বীজ, কপাহ, পিঃৰ (মেগেলা গছ), কপাহী সূতা, কাঠ আলু, কচু, পোৰা বা [[পাতত দিয়া]] মাছ, চাকি-তেল আদি ভৰাই লৈ পথাৰলৈ যায়। যোৱাৰ পূৰ্বে জুহালত নিৰ্দিষ্ট নিয়মেৰে গৃহৰক্ষক ডাঙৰীয়া, পূৰ্বপুৰুষসকলক সাক্ষী হিচাপে লৈ শস্য সিঁচাৰ শুভকাৰ্যত সফলতা লাভৰ মানসেৰে আৰ্শীবাদ কামনা কৰে। খেতিপথাৰৰ নিৰ্দিষ্ট ঠাইডোখৰত মেগেলা গছবোৰ পুতি দি কপাহী সূতাৰে মেৰিয়াই তৈয়াৰ কৰা বেদীত ছটিয়াই চাকিগছি জ্বলাই দি পুৰাং, [[আপং]], মাছ আদি খাদ্য সামগ্ৰীবিলাক আগবঢ়াই দিয়ে। তাৰ পাছত সোঁহাতত আহুধানৰ সঁচ এমুঠি লৈ কৃষকজনে পূৰ্বপুৰুষ চে:দি-মে:ল, আৰাধ্য দেৱ-দেৱী দ:ঞি-প:ল (বেলি-জোন), কাৰ্চিং-কাৰ্তাং (গ্ৰহ-নক্ষত্ৰ)-ক সাক্ষী কৰি ধৰিত্ৰী শস্য-শ্যামলা হোৱাৰ কামনাৰে প্ৰাৰ্থনা জনাই বীজ সিঁচে। 

উৎসৱৰ তিনিসপ্তাহৰ আগতেই ঘৰৰ গৃহিণীহঁতে পঃৰ আপং (ছাইমদ) আৰু নগিন আপং (বগা মদ) আৰু লৃগাংত ব্যৱহাৰ হোৱা পুৰাং আপিন ([[তৰাগছ|তৰাপাতেৰে]] চাউলৰ টোপোলা বান্ধি প্ৰস্তুত কৰা বিশেষ ভাত) প্ৰস্তুতৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় সামগ্ৰীসমূহ যোগাৰ কৰে। লৃগাং উৎসৱত পিন্ধিব পৰাকৈ ছোৱালীবোৰে মোহনীয় প্ৰকৃতিৰ চিত্ৰৰে কিছুমান মচাং এগে, ৰিঃবি গাচেং, গে'ৰঃ দুমেৰ বা মনৰ আপোনজনক মৰমৰ উপহাৰ দিবৰ বাবে ৰংচঙীয়া মিবু গালুক আদি সাজি উলিয়াবলৈ চেষ্টা কৰে। গৃহিণীহঁতে দোকমোকালিতে উঠি ঘৰৰ চোতাল, চাংতল আদি সাৰি-মচি পৰিষ্কাৰ কৰে। গাঁৱৰ নদী-বিল, পুখুৰীত সকলোৱে মিলি মাছ ধৰে। আলি আঃয়ে লৃগাং উপলক্ষে ঘৰে ঘৰে পুৰাং, আপং আদিৰ লগতে শুকান মাছৰ চাটনি, মাছৰ আঞ্জা, গাহৰি মাংসৰ তৰকাৰী আদি প্ৰস্তুত কৰে। পুৱাতে গাঁৱৰ জীয়াৰী-বোৱাৰীহঁতে তিয়াই ৰখা বৰা চাউল তৰাপাতেৰে টোপোলা বান্ধি 'পুৰাং' আপিন সিজায়। খোৱা-বোৱাৰ অন্তত নৃত্য-গীত কৰা হয়। ল'ৰা-বুঢ়া, ডেকা-গাভৰু সকলোৱে উলহ-মালহেৰে অংশ লোৱা এই নৃত্যক 'পাক্ছং-মনাম্' বোলা হয়। এই নৃত্যৰ সৈতে বজোৱা ঢোলৰ বিশেষ ছেওৰ অনুকৰণত এই নৃত্যক [[গুমৰাগ]] বুলিও কোৱা হয়। বৃত্তাকাৰে ঘূৰি ঘূৰি নচা এই নৃত্যৰ ভংগীয়ে ঋতু পৰিৱৰ্তন আৰু জীৱন চক্ৰৰ পৰিৱৰ্তনক প্ৰতিফলিত কৰে। লোকবিশ্বাস মতে এই নৃত্য নকৰিলে ধানৰ গঁজালি ঠন্ ধৰি নুঠে, থোক লেৰেলি যায় বা পোক-পতংগই ক্ষতি সাধন কৰে। এই উৎসৱত পৰিৱেশন কৰা গীতক 'লৃগাং-নিঃতম' নামেৰে জনা যায়।&lt;ref&gt;আলি আঃয়ে লৃগাং, লিখক - বিজু বৰি, [[দৈনিক জনমভূমি]], সংগ্ৰহৰ সময়- ১৫ ফেব্ৰুৱাৰী ২০১২&lt;/ref&gt;

==বিশ্বাস==
আলি আঃয়ে লৃগাং উৎসৱৰ সৈতে বহু বিশ্বাস যুক্ত হৈ আছে। এনে বিশ্বাসমতে শস্য সিঁচিবলৈ যাওঁতে গৃহস্থজনে ধানৰ থোক ঘিলাৰ চেইনৰ দৰে দীঘল আৰু শিলৰ দৰে গধুৰ হোৱাৰ কামনাৰে লগত ঘিলা আৰু শিলগুটি লৈ যাব লাগে। শস্য সিঁচাৰ পাছৰ পৰা কেইদিনমান তেওঁলোকে মাটি নাখান্দে, বাঁহ-বেত, খেৰ-খাগৰি আদি নাকাটে, ভজা-পোৰা নাখায়। অন্যথা শস্যৰ বীজ শুকাই যায় বুলি ভবা হয়। বীজ সিঁচি ঘৰলৈ আহি গৃহস্থজনে এবাটি পঃৰ আপং আৰু পুৰাং খায় আৰু এই কামনা কৰে যাতে খাদ্যবস্তুৰ কোনোদিনে অভাৱ নহয়। শস্য সিঁচাৰ তিনিদিন পাছত ৰীতি-নীতি মতে এই বাধা-নিষেধ ভঙা হয়। মিচিংসকলে বিশ্বাস কৰে যে - দেৱতাক নাচ-গানেৰে সন্তুষ্ট নকৰিলে পৃথিৱীত বৰষুণ নহ'ব; তেতিয়া শস্যৰ উৎপাদন নহ'ব। সেয়ে তেওঁলোকে নৃত্য-গীতৰ মাজেৰে লখিমীক সন্মান প্ৰদৰ্শন কৰে।{{উদ্ধৃতিৰ প্ৰয়োজন}}

== ৰাজ্যিক বন্ধ ==
২০২৬ চনৰ ১০ মাৰ্চৰ দিনটো মিচিং জনগোষ্ঠীৰ বাবে এক ঐতিহাসিক দিন। কিয়নো এই দিনটোতে অসম চৰকাৰৰ কেবিনেট বৈঠকত আলি আঃয়ে লৃগাঙৰ দিনাখন ৰাজ্যিক বন্ধ হিচাপে ঘোষণা কৰে।&lt;ref&gt;https://gad.assam.gov.in/sites/default/files/public_utility/Notification%20for%20Ali-Aye-Ligang.pdf আহৰণ কৰা হৈছে। স্ংগ্ৰহৰ তাৰিখ ১৮ মে' ২০২৬।&lt;/ref&gt;

==তথ্যসূত্ৰ==
{{reflist}}

==বাহ্যিক সংযোগ==
* [http://www.indianholiday.com/fairs-festivals-india/assam/ali-ai-ligang-festival.html indianetzone] ৱেবছাইটত থকা আলি-আই-লৃগাং উৎসৱৰ এক চমু বৰ্ণনা
* {{Youtube|U35j-TkYy7c|আলি আঃয়ে লৃগাং নৃত্য}}
* {{Youtube|6C0U8urFufQ|আলি আঃয়ে লৃগাং নৃত্য প্ৰদৰ্শন}}

{{অসমীয়া লোক-সংস্কৃতি}}

[[শ্ৰেণী:অসমৰ উৎসৱসমূহ‎]]
[[শ্ৰেণী:মিচিং জনগোষ্ঠী]]</text>
      <sha1>8gm8ap0clupcnjxizthu5wam13n0vbh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>607098</id>
      <parentid>607095</parentid>
      <timestamp>2026-05-18T12:59:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hemchandra Mili, Dergaon</username>
        <id>49582</id>
      </contributor>
      <origin>607098</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15135" sha1="28g9swxr5qe0ymkj27uw1f4dctia4d5" xml:space="preserve">{{Infobox recurring event
| image = Ali-Ai-ligang.jpg
| imagesize = 220px
| caption = আলি আঃয়ে লৃগাং উপলক্ষে কৰা পূজাৰ দৃশ্য
| begins = [[ফাগুন]] মাহৰ প্ৰথম [[বুধবাৰ]]
| ends =
| date =
| frequency = বাৰ্ষিক
| location = [[অসম]]
| first =
| last =
| participants = [[মিচিং জনগোষ্ঠী]]
| attendance =
| footnotes =
| organised =
}}

[[File:Mising community people celebrating Ali-Aye-Ligang.webm|thumb|আলি আঃয়ে লৃগাং উৎসৱ উদযাপন]]
'''আলি আঃয়ে লৃগাং''' ([[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী:]] Ali Aye Ligang) হৈছে [[অসম]]ৰ [[মিচিং জনগোষ্ঠী]]ৰ লোকসকলৰ এক কৃষি ভিত্তিক উৎসৱ। প্ৰত্যেক বছৰৰ ফাগুন মাহৰ প্ৰথমটো বুধবাৰে এই উৎসৱ পালন কৰা হয়। বুধবাৰটোক মিচিংসকলে অতি শুভ আৰু লখিমী বুলি বিবেচনা কৰে। এই দিনটোৰ পৰাই তেওঁলোকে আহুধানৰ বীজ সিঁচিবলৈ আৰম্ভ কৰে। শস্যৰ অধিক উৎপাদন কামনা কৰিয়েই নৈপৰীয়া মিচিংসকলে এই উৎসৱ পালন কৰে। লৃগাং উৎসৱে বিভিন্নজনৰ মাজত ঐক্য আৰু সম্প্ৰীতিৰ সাঁকো গঢ়ি কৃষিকৰ্মৰ বাবে নিয়োজিত হ'বলৈ সকলো মিচিং লোককে সক্ৰিয় আৰু কৰ্মঠ কৰি তোলে। উৎসৱৰ দিনা ভাত, বৰা চাউল আৰু ছাই মদ আগবঢ়াই 'দ:ঞি-প:ল' (সূৰ্য-চন্দ্ৰ) ৰ নাম লৈ স্তুতি গীত আওৰায়। এই স্তুতি গীত পূৰ্বপুৰুষৰ মৃতআত্মাক সন্তুষ্ট কৰাৰ কামনাৰে গোৱা হয়। লগতে শস্যক্ষেত্ৰত যাতে উৎপাদন ভাল হয় আৰু পৰিয়ালৰ সকলোৰে যাতে কুশল-মংগল হয়, তাৰে কামনাৰেও এই প্ৰাৰ্থনা গোৱা হয়। সেইদিনা বৰা চাউলৰ পৰা তৈয়াৰী [[পুৰাং আপিন]], কৌপাতত বান্ধি সিজোৱা ভাত, মাছ, গাহৰিৰ মাংস, [[আপং]] আদিৰে ভোজন পৰ্ব কৰা হয়। এই উৎসৱত প:ৰ: আপং ব্যৱহাৰ কৰা হয়। আলি আঃয়ে লৃগাং এক বসন্ত উৎসৱ। প্ৰতি বছৰে [[ফাগুন]] মাহৰ প্ৰথম [[বুধবাৰ]]টোত এই উৎসৱ পালন কৰা হয়। এই উৎসৱক শস্য বা কঠীয়া সিঁচাৰ আৰম্ভণি উৎসৱ বুলিও কোৱা হয়। প্ৰথম অৱস্থাত ফাগুন, চ'ত বা ব'হাগ মাহৰ কোনো এটা দিনত এই উৎসৱ পালন কৰিছিল যদিও ১৯৫৬ চনত মিচিংসকলৰ বৃহত্তম আৰ্থ-সামাজিক অনুষ্ঠান [[বানে কেবাং|বানে কেবাঙে]] (তেতিয়াৰ নাম আছিল নানে কেবাং) আলি আঃয়ে লৃগাং উৎসৱ ফাগুন মাহৰ প্ৰথম বুধবাৰে পালন কৰিবৰ বাবে প্ৰস্তাৱ আগবঢ়ায় আৰু তেতিয়াৰ পৰাই ফাগুন মাহৰ প্ৰথম বুধবাৰে এই উৎসৱ পালন কৰা হয়। 

==উৎসৱৰ বিৱৰণ==
[[Image:Ali-Ai-ligang2.jpg|thumb|right|আলি আঃয়ে লৃগাং অনুষ্ঠান]]
মিচিং ভাষাত &quot;আলি&quot; মানে শস্যৰ বীজ, &quot;আঃয়ে&quot; মানে ফল আৰু &quot;লৃগাং&quot; মানে সিঁচিবলৈ আৰম্ভ কৰা; অৰ্থাৎ আলি আঃয়ে লৃগাং মানে হৈছে শস্য সিঁচাৰ প্ৰথম দিন। সাধাৰণতে এই উৎসৱত মিচিংসকলে শস্য সিঁচাৰ লগতে ডেকা-গাভৰু, বুঢ়া-বুঢ়ী সকলোৱে সমূহীয়া ভোজ-ভাত খাই নানান নৃত্য-গীত কৰে। 

পূৰ্বতে আলি আঃয়ে লৃগাং উৎসৱ পাঁচদিনীয়াকৈ পালন কৰা হৈছিল। প্ৰথমদিনা ৰীতি অনুসৰি শস্য সিঁচা হয়। পথাৰৰ পূব দিশৰ এটা কোণৰ প্ৰায় ২-৩ফুট বহল আৰু ৩-৪ফুট দীঘল ঠাই এটুকুৰা চাফ-চিকুণ কৰা হয়। পুৱাতে ঘৰৰ গৃহস্থই 'ইগিন'ত লৃগাঙৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় বস্তু যেনে- পঃৰ আপং (পৰম্পৰাগত পানীয়), পুৰাং (তৰা পাতত সিজোৱা টোপোলা ভাত), আদা, আহু ধানৰ বীজ, কপাহ, পিঃৰ (মেগেলা গছ), কপাহী সূতা, কাঠ আলু, কচু, পোৰা বা [[পাতত দিয়া]] মাছ, চাকি-তেল আদি ভৰাই লৈ পথাৰলৈ যায়। যোৱাৰ পূৰ্বে জুহালত নিৰ্দিষ্ট নিয়মেৰে গৃহৰক্ষক ডাঙৰীয়া, পূৰ্বপুৰুষসকলক সাক্ষী হিচাপে লৈ শস্য সিঁচাৰ শুভকাৰ্যত সফলতা লাভৰ মানসেৰে আৰ্শীবাদ কামনা কৰে। খেতিপথাৰৰ নিৰ্দিষ্ট ঠাইডোখৰত মেগেলা গছবোৰ পুতি দি কপাহী সূতাৰে মেৰিয়াই তৈয়াৰ কৰা বেদীত ছটিয়াই চাকিগছি জ্বলাই দি পুৰাং, [[আপং]], মাছ আদি খাদ্য সামগ্ৰীবিলাক আগবঢ়াই দিয়ে। তাৰ পাছত সোঁহাতত আহুধানৰ সঁচ এমুঠি লৈ কৃষকজনে পূৰ্বপুৰুষ চে:দি-মে:ল, আৰাধ্য দেৱ-দেৱী দ:ঞি-প:ল (বেলি-জোন), কাৰ্চিং-কাৰ্তাং (গ্ৰহ-নক্ষত্ৰ)-ক সাক্ষী কৰি ধৰিত্ৰী শস্য-শ্যামলা হোৱাৰ কামনাৰে প্ৰাৰ্থনা জনাই বীজ সিঁচে। 

উৎসৱৰ তিনিসপ্তাহৰ আগতেই ঘৰৰ গৃহিণীহঁতে পঃৰ আপং (ছাইমদ) আৰু নগিন আপং (বগা মদ) আৰু লৃগাংত ব্যৱহাৰ হোৱা পুৰাং আপিন ([[তৰাগছ|তৰাপাতেৰে]] চাউলৰ টোপোলা বান্ধি প্ৰস্তুত কৰা বিশেষ ভাত) প্ৰস্তুতৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় সামগ্ৰীসমূহ যোগাৰ কৰে। লৃগাং উৎসৱত পিন্ধিব পৰাকৈ ছোৱালীবোৰে মোহনীয় প্ৰকৃতিৰ চিত্ৰৰে কিছুমান মচাং এগে, ৰিঃবি গাচেং, গে'ৰঃ দুমেৰ বা মনৰ আপোনজনক মৰমৰ উপহাৰ দিবৰ বাবে ৰংচঙীয়া মিবু গালুক আদি সাজি উলিয়াবলৈ চেষ্টা কৰে। গৃহিণীহঁতে দোকমোকালিতে উঠি ঘৰৰ চোতাল, চাংতল আদি সাৰি-মচি পৰিষ্কাৰ কৰে। গাঁৱৰ নদী-বিল, পুখুৰীত সকলোৱে মিলি মাছ ধৰে। আলি আঃয়ে লৃগাং উপলক্ষে ঘৰে ঘৰে পুৰাং, আপং আদিৰ লগতে শুকান মাছৰ চাটনি, মাছৰ আঞ্জা, গাহৰি মাংসৰ তৰকাৰী আদি প্ৰস্তুত কৰে। পুৱাতে গাঁৱৰ জীয়াৰী-বোৱাৰীহঁতে তিয়াই ৰখা বৰা চাউল তৰাপাতেৰে টোপোলা বান্ধি 'পুৰাং' আপিন সিজায়। খোৱা-বোৱাৰ অন্তত নৃত্য-গীত কৰা হয়। ল'ৰা-বুঢ়া, ডেকা-গাভৰু সকলোৱে উলহ-মালহেৰে অংশ লোৱা এই নৃত্যক 'পাক্ছং-মনাম্' বোলা হয়। এই নৃত্যৰ সৈতে বজোৱা ঢোলৰ বিশেষ ছেওৰ অনুকৰণত এই নৃত্যক [[গুমৰাগ]] বুলিও কোৱা হয়। বৃত্তাকাৰে ঘূৰি ঘূৰি নচা এই নৃত্যৰ ভংগীয়ে ঋতু পৰিৱৰ্তন আৰু জীৱন চক্ৰৰ পৰিৱৰ্তনক প্ৰতিফলিত কৰে। লোকবিশ্বাস মতে এই নৃত্য নকৰিলে ধানৰ গঁজালি ঠন্ ধৰি নুঠে, থোক লেৰেলি যায় বা পোক-পতংগই ক্ষতি সাধন কৰে। এই উৎসৱত পৰিৱেশন কৰা গীতক 'লৃগাং-নিঃতম' নামেৰে জনা যায়।&lt;ref&gt;আলি আঃয়ে লৃগাং, লিখক - বিজু বৰি, [[দৈনিক জনমভূমি]], সংগ্ৰহৰ সময়- ১৫ ফেব্ৰুৱাৰী ২০১২&lt;/ref&gt;

==বিশ্বাস==
আলি আঃয়ে লৃগাং উৎসৱৰ সৈতে বহু বিশ্বাস যুক্ত হৈ আছে। এনে বিশ্বাসমতে শস্য সিঁচিবলৈ যাওঁতে গৃহস্থজনে ধানৰ থোক ঘিলাৰ চেইনৰ দৰে দীঘল আৰু শিলৰ দৰে গধুৰ হোৱাৰ কামনাৰে লগত ঘিলা আৰু শিলগুটি লৈ যাব লাগে। শস্য সিঁচাৰ পাছৰ পৰা কেইদিনমান তেওঁলোকে মাটি নাখান্দে, বাঁহ-বেত, খেৰ-খাগৰি আদি নাকাটে, ভজা-পোৰা নাখায়। অন্যথা শস্যৰ বীজ শুকাই যায় বুলি ভবা হয়। বীজ সিঁচি ঘৰলৈ আহি গৃহস্থজনে এবাটি পঃৰ আপং আৰু পুৰাং খায় আৰু এই কামনা কৰে যাতে খাদ্যবস্তুৰ কোনোদিনে অভাৱ নহয়। শস্য সিঁচাৰ তিনিদিন পাছত ৰীতি-নীতি মতে এই বাধা-নিষেধ ভঙা হয়। মিচিংসকলে বিশ্বাস কৰে যে - দেৱতাক নাচ-গানেৰে সন্তুষ্ট নকৰিলে পৃথিৱীত বৰষুণ নহ'ব; তেতিয়া শস্যৰ উৎপাদন নহ'ব। সেয়ে তেওঁলোকে নৃত্য-গীতৰ মাজেৰে লখিমীক সন্মান প্ৰদৰ্শন কৰে।{{উদ্ধৃতিৰ প্ৰয়োজন}}

== ৰাজ্যিক বন্ধ ==
২০২৬ চনৰ ১০ মাৰ্চৰ দিনটো মিচিং জনগোষ্ঠীৰ বাবে এক ঐতিহাসিক দিন। কিয়নো এই দিনটোতে অসম চৰকাৰৰ কেবিনেট বৈঠকত আলি আঃয়ে লৃগাঙৰ দিনাখন ৰাজ্যিক বন্ধ হিচাপে ঘোষণা কৰে। সেইদিনাই অসমৰ মুখ্যমন্ত্ৰী হিমন্ত বিশ্ব শৰ্মাই স্ংবাদ মেলত সেই সিদ্ধান্ত অৱগত কৰায়। তাৰ পাছতে ১৪ মাৰ্চ তাৰিখে ৰাজ্যপাল এম, এছ, মানিভান্নামে আনুষ্ঠানিক নিৰ্দেশনাৰ জৰিয়তে কেবিনেটৰ সিদ্ধান্তক কাৰ্যকৰী হোৱাকৈ এখন অধিসূচনা জাৰি কৰি লৃগাং উপলক্ষে সম্পূৰ্ণ বন্ধৰ দিন (ৰাজপত্ৰিক বন্ধ) হিচাপে ঘোষণা কৰে।&lt;ref&gt;https://gad.assam.gov.in/sites/default/files/public_utility/Notification%20for%20Ali-Aye-Ligang.pdf আহৰণ কৰা হৈছে। স্ংগ্ৰহৰ তাৰিখ ১৮ মে' ২০২৬।&lt;/ref&gt; 

==তথ্যসূত্ৰ==
{{reflist}}

==বাহ্যিক সংযোগ==
* [http://www.indianholiday.com/fairs-festivals-india/assam/ali-ai-ligang-festival.html indianetzone] ৱেবছাইটত থকা আলি-আই-লৃগাং উৎসৱৰ এক চমু বৰ্ণনা
* {{Youtube|U35j-TkYy7c|আলি আঃয়ে লৃগাং নৃত্য}}
* {{Youtube|6C0U8urFufQ|আলি আঃয়ে লৃগাং নৃত্য প্ৰদৰ্শন}}

{{অসমীয়া লোক-সংস্কৃতি}}

[[শ্ৰেণী:অসমৰ উৎসৱসমূহ‎]]
[[শ্ৰেণী:মিচিং জনগোষ্ঠী]]</text>
      <sha1>28g9swxr5qe0ymkj27uw1f4dctia4d5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>অসমৰ জনগোষ্ঠী</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4078</id>
    <revision>
      <id>607184</id>
      <parentid>600091</parentid>
      <timestamp>2026-05-19T00:20:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ananya Taye</username>
        <id>28065</id>
      </contributor>
      <comment>Removed the section about Tai migration from eastern China. Retained the section about Tai migration from Yunnan since Ahoms ethnic group was created from this branch.</comment>
      <origin>607184</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="48304" sha1="hcuknhc557po3v7ygjdlp61pcp1fu2n" xml:space="preserve">{{wikify}}
ভাৰতীয় সংবিধানত অসমৰ জনজাতিসমূহক অনুসূচিত জনজাতি (পাহাৰ) আৰু অনুসূচিত জনজাতি (ভৈয়াম) দুটা ভাগত বিভক্ত কৰা হৈছে।&lt;ref name=&quot;st&quot; /&gt; যিহেতু সমভূমি আৰু সমভূমি অঞ্চলত বাস কৰা পাহাৰীয়া জনজাতিসমূহক বৃহৎ সংখ্যক পাহাৰত বাস কৰা জনজাতিসমূহক নিজ নিজ ঠাইত অনুসূচিত জনজাতি হিচাপে স্বীকৃতি দিয়া নহয়, সেয়েহে লোকপিয়লৰ তথ্যই সঠিক পৰিসংখ্যা প্ৰতিফলিত নকৰিবও পাৰে।&lt;ref name=&quot;st&quot; /&gt; অসমীয়া ভাষাক প্ৰায় সকলো জনগোষ্ঠীয়ে লিংগুয়া ফ্ৰাংকা হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰে।&lt;ref name=&quot;st&quot; /&gt; ২০০১ চনৰ লোকপিয়ল অনুসৰি অনুসূচিত জনজাতি অসমৰ জনসংখ্যাৰ ১২.৪ শতাংশ।&lt;ref name=&quot;demographics&quot;&gt;{{cite web |url=http://censusindia.gov.in/Tables_Published/SCST/dh_st_assam.pdf|title=Data highlights: The Scheduled Tribes|publisher=censusindia.gov.in|accessdate=4 September 2012}}&lt;/ref&gt; আছাম ট্ৰিবিউনে ২০০৯ চনত প্ৰকাশ কৰা অনুসৰি মুঠ জনসংখ্যাৰ ১৫.৬৪ শতাংশ অসমৰ জনজাতীয় জনগোষ্ঠীৰ।&lt;ref name=&quot;st&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.assamtribune.com/scripts/details.asp?id=jul1009/edit2|title=The Scheduled Tribes of Assam|publisher=Assam Tribune|date=10 July 2009|accessdate=4 September 2012}}{{Dead link|date=July 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

==আহোম জনগোষ্ঠী==
{{Main|আহোম}}

[[আহোম]] সকল [[অসম]]ৰ এটি খিলঞ্জীয়া জাতি। আহোম সকল টাই জাতিৰ লোক। [[উজনি অসম]]ৰ জিলা কেইখন এই আহোম সকলৰ প্ৰধান বসতিস্থল। এটা সময়ত টাই জাতিটো কেইবাটাও শাখাত ভাগ হৈ দক্ষিণ-পূব এচিয়াত বিয়পি পৰে &lt;ref&gt;(Linguistic Survey Of India Vol. II, pp. 59-60)&lt;/ref&gt;। তাৰে এটা শাখাই চীন-বাৰ্মাৰ সীমান্তৰ [[য়ূনান]]ৰণ এটা অঞ্চলত ছশ বছৰমান ৰাজত্ব কৰাৰ পিছত চুকাফাৰ নেতৃত্বত পাটকাই পৰ্ব্বত পাৰ হৈ আহি ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাত ৰাজ্য স্থাপন কৰেহি। এই ঠালটোৱেই কালক্ৰমত ‘আহোম’ নামেৰে জনাজাত হৈ পৰে আহোমসকলে নিজকে কিন্তু ‘খাম-টাই’ নামেৰেহে চিনাকি দিছিল। 

ৰাজনৈতিক উচ্চাকাংক্ষাই চুকাফা নামৰ য়ুন্নানৰ এজন টাই কোঁৱৰক পশ্চিমৰ ফালে আগুৱাই আহি এখন নতুন দেশৰ শাসনকৰ্তা হ'বলৈ অনুপ্ৰাণিত কৰিছিল। ১২২৮ খৃষ্টাব্দত তেওঁ প্ৰায় ৯০০০ অনুগামীৰে সৈতে [[অসম]]ত প্ৰৱেশ কৰে। উজনি অসমৰ [[শিৱসাগৰ]] জিলাত তেওঁলোকে প্ৰথম বসতি স্থাপন কৰে। মিত্ৰতা আৰু চুবুৰীয়া জাতিৰ সৈতে বৈবাহিক সম্পৰ্ক স্থাপনেৰে তেওঁলোকে সফল ভাৱে এখন শক্তিশালী ৰাজ্যৰ ভেঁটি গঢ়িলে। কালক্ৰমত ওচৰ-চুবুৰীয়া বহু জাতিৰ লোক এই জাতিৰ লগত লীন গ'ল। উদাহৰণস্বৰূপে, চুকাফাৰ অনুগামী সকলে অসমত আহি লগ পোৱা বৰাহী জাতিৰ লোক আজি অসমত পোৱা নাযায়। বৰাহীসকল সম্পূৰ্ণ ভাৱে তেওঁলোকৰ সৈতে মিলি গ'ল। প্ৰথম অহা টাই জাতিৰ লোকসকল আৰু পাছত তেওঁলোকৰ সৈতে মিলি যোৱা এই লোকসকলৰ বংশধৰ সকলকে আহোম বুলি কোৱা হয়। 

==চুতীয়া জনগোষ্ঠী==
{{Main|চুতীয়া}}
'''চুতীয়া''' [[অসম]]ৰ এটা বড়ো-কছাৰী মূলৰ আদিম জনগোষ্ঠী। এই জনগোষ্ঠীৰ নিজ ৰাজ্য এখন আছিল যাৰ নাম আছিল [[চুতীয়া ৰাজ্য|সধয়া বা স্বধয়া]] আৰু ৰাজধানী আছিল &quot;সধয়াপুৰ&quot; (বৰ্তমানৰ [[শদিয়া]])। বৰ্তমান অসমৰ প্ৰধানকৈ [[লখিমপুৰ জিলা|লখিমপুৰ]], [[ধেমাজি জিলা|ধেমাজি]], [[যোৰহাট জিলা|যোৰহাট]], [[গোলাঘাট জিলা|গোলাঘাট]], [[তিনিচুকীয়া জিলা|তিনিচুকীয়া]], [[ডিব্ৰুগড় জিলা|ডিব্ৰুগড়]], [[শিৱসাগৰ জিলা|শিৱসাগৰ]] জিলাত চুতীয়াসকলৰ বসতি দেখিবলৈ পোৱা যায়। 
ইয়াৰ বাহিৰেও নগাঁও, কাছাৰ, কৰিমগঞ্জ, মৰিগাওঁ, কাৰ্বি আংলং, কামৰূপ আৰু দৰং জিলাতো কিছু সংখ্যক চুতীয়াই বাস কৰে।

==কৈৱৰ্ত জনগোষ্ঠী==
{{main|কৈৱৰ্ত জনগোষ্ঠী|কেওঁট জনগোষ্ঠী}}
কৈৱৰ্ত বা জালিয়া কৈৱৰ্ত সকল অসমৰ এটা প্ৰাচীনতম জনগোষ্ঠী। কৈৱৰ্তসকল মূলতে মাছমৰীয়া সম্প্ৰদায় আছিল, পিছলৈ সংস্কৃতকৰণৰ জৰিয়তে তেওঁলোকৰ বাণিজ্যিক সমৃদ্ধি আৰু বৈষ্ণৱীয় সংযোগৰ সহায়ত বৃহত্তৰ হিন্দুসম্প্ৰদায়ৰ অন্তৰ্গত এক সন্মানীয় জাতিগত পৰিচয় লাভ কৰে।[1] কৈৱৰ্তসকল মূলতঃ অসম, পশ্চিমবংগ, ওড়িশা আৰু পূব বিহাৰৰ লগতে বাংলাদেশ, নেপাল, আৰু ভূটানত বসবাস কৰা পৰম্পৰাগতভাৱে মাছ ধৰাৰ বৃত্তিত নিয়োজিত সম্প্ৰদায় আছিল। প্ৰথম অৱস্থাত কৈৱৰ্তসকলক হালিয়া আৰু জলিয়া কৈৱৰ্ত নামৰ দুটা গোটত বিভক্ত একক জনগোষ্ঠী বুলি গণ্য কৰা হৈছিল, আৰু হালিয়া কৈৱৰ্তসকলক উচ্চ বুলি গণ্য কৰা হৈছিল।[2] অসমত অনুসূচিত জাতি হিচাপে শ্ৰেণীভুক্ত কৰা ১৬ টা অনুসূচিত জাতিৰ ভিতৰত কৈৱৰ্ত্ত, জলিয়া নামেৰে অন্তৰ্ভূক্ত ই হৈছে দ্বিতীয় বৃহত্তম জনগোষ্ঠী।[3][4][5] গড়মুৰ সত্ৰৰ সত্ৰাধিকাৰৰ প্ৰভাৱত জালিয়া কৈৱৰ্তৰ বহুলোকে নিজৰ পৰম্পৰাগত মাছ ধৰা বৃত্তি পৰিত্যাগ কৰি নিজকে – মাছ মৰা আৰু মাছ ন-মৰা বুলি দুটা ভাগত ভাগ কৰি লৈছিল। 

===অষ্ট্ৰিকসকলৰ অসম আগমণ===

অসমলৈ প্ৰথম আহে অষ্ট্ৰিক প্ৰজাতিৰ লোক, তাৰপাছত আহে দ্ৰাবিড়, তাৰ পাছত আহে মংগোলীয়সকল আৰু তাৰ পাছত আহে আৰ্যসকল। 

অষ্ট্ৰিকসকলৰ অসম আগমণ সম্পাদনা কৰক অষ্ট্ৰিক প্ৰজাতিৰ লোকসকল ভাৰতৰ দক্ষিণ-পশ্চিম অঞ্চলৰ সাগৰ পথেদি অসমত প্ৰৱেশ কৰিছিল। এই প্ৰজাতিৰ লোকসকল আছিল চুটি-চাপৰ আৰু ক্ষীণ, গাৰ বৰণ ক'লা। চুলিৰ ৰং তামবৰণীয় আৰু কেঁকোৰা। মূৰবোৰ দীঘল, নাক চেপেটা আৰু বহল। মুখ সৰু আৰু থেক। এই মানুহবোৰৰ বৰ ঘন দাঢ়ি-গোঁফ আৰু শৰীৰত বহুত নোম আছিল। সাধাৰণতে পাহাৰৰ নামনি অংশত বা নামনি অসমত এই লোকসকলে বাস কৰিছিল। এনে আকাৰ-প্ৰকাৰৰ পুৰণি মানুহ এতিয়া পাবলৈ নাই। অসমৰ কেতবোৰ জাতি জনজাতি যেনে নদীয়াল, চাওঁতাল, কুকি, মণিপুৰী, কছাৰী, মেঘালয়ৰ খাচী, জয়ন্তীয়া আৰু অৰুণাচল প্ৰদেশৰ ৱাংচু নামেৰে এটা জনজাতিৰ মাজত অষ্ট্ৰিক প্ৰজাতিৰ লোকসকলৰ কিছু মিল দেখা যায়। পণ্ডিতসকলৰ মতে, অষ্ট্ৰিকসকল হয়তো অসমৰ মাজেদি আহি উত্তৰ বংগ বা নেপাল আদি ঠাইলৈ গৈছিল নাইবা তেওঁলোকৰ ভালেমান লোক ইয়াতে ৰৈ গৈছিল আৰু পাছত দ্ৰাবিড়ীয়সকল আহি অসম সোমোৱাত তেওঁলোকৰ সৈতে এই লোকসকল মিলি গৈছিল আৰু আৰু এতিয়া তেওঁলোকৰ মংগোলীয় লক্ষণেই বেছি। অষ্ট্ৰিকসকলেই অসমলৈ অহা প্ৰথম লোক বুলি ভাৱিবৰ থল আছে। কোনো কোনো পণ্ডিতৰ মতে দ্ৰাবিড়ীয়সকল অসমলৈ অহাৰ আগতে মধ্যউত্তৰ ভাৰতৰ দ্ৰাবিড় জাতিৰ এচাম লোক অসমলৈ আহিছিল যেনে নদিয়াল, কৈৱৰ্ত আৰু তেওঁলোক ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাত বাস কৰিছিল, নদিয়াল সকলক কৈৱৰ্ত বুলি মানা হয়  ll

==কাৰ্বি জনগোষ্ঠী==
{{Main|কাৰ্বি}}
সেউজীয়া পাহাৰৰ বুকুত বাস কৰা কাৰ্বি জনেগাষ্ঠীৰ লোকসকল অসমৰ অন্যতম আদিম অধিবাসী। আগেয়ে তেওঁলোক মিকিৰ বুলি জনাজাত আছিল আৰু তেওঁলোকে বাস কৰা পৰ্বতীয়া জিলাখন মিকিৰ পাহাৰ নামেৰে জনা গৈছিল। কিন্তু বৰ্তমান তেওঁলোকক কাৰ্বি বুলিহে জনা যায় আৰু জিলাখনৰ নামো [[কাৰ্বি আংলং]] নামেৰে নামকৰণ কৰা হৈছে। কাৰ্বিসকলৰ মূলগোষ্ঠী ৫টা- ইংহি, ইংতি,টেৰাং, টেৰণ আৰু তিমুং। 

==বড়ো জনগোষ্ঠী==
{{Main|বড়ো জনগোষ্ঠী}}
বড়ো সকল [[অসম]]ৰ ভৈয়ামৰ জনগোষ্ঠী। বড়ো সকলৰ মাতৃভাষা [[বড়ো ভাষা]]। বড়োসকল বৃহৎ মংগোলীয় গোষ্ঠীৰ অন্তৰ্ভুক্ত। প্ৰাচীন কালৰ হিমালয়ৰ উত্তৰে আৰু চীনৰ পশ্চিমে অৱস্থিত &quot;বড&quot; দেশৰ বাসিন্দাসকলৰ এই জনগোষ্ঠীটো খ্ৰীঃপূঃ প্ৰায় ১৫ শ শতিকা মানতেই সমগ্ৰ পূব ভাৰতত বিয়পি পৰে। মহাভাৰতত উল্লেখ কৰা কিৰাতসকলেই পূব ভাৰতৰ বড়োসকল। প্ৰাচীন কালত এই মূল &quot;বড&quot; দেশৰ বাসিন্দাসকলক &quot;বডো-ফিচা&quot; বা &quot;বডোচা&quot; (&quot;বডো&quot; মানে ভূমি আৰু &quot;ফিচা&quot; বা &quot;চা&quot; মানে সন্তান অৰ্থাৎ বড দেশৰ সন্তান) বুলি জনা গৈছিল আৰু সময়ৰ সোঁতত বড বা বড়ো হিচাপে জনাজাত হয়। 

অসমৰ [[কোকৰাঝাৰ জিলা|কোকৰাঝাৰ]], [[চিৰাং জিলা|চিৰাং]], [[বাক্সা]] আৰু [[ওদালগুৰি জিলা|ওদালগুৰি]] জিলাত বড়োসকলৰ মূল বসতি নহয়। ইয়াৰোপৰি [[কাৰ্বি আংলং]] জিলাতো কিছু সংখ্যক বড়ো লোকে বাস কৰে।

==মৰাণ জনগোষ্ঠী==
{{Main|মৰাণ জনগোষ্ঠী}}
মৰাণ সকল অসমৰ পুৰণি জনগোষ্ঠী সমূহৰ ভিতৰত অন্যতম। উজনি অসমৰ কেইবাখনো জিলাত এই জনগোষ্ঠীৰ অধিকাংশ লোকে বসবাস কৰে। মৰাণ সকলক বড়ো-কছাৰী মূলৰ বুলি ভবা হয়। 

==মিচিং জনগোষ্ঠী==
{{Main|মিচিং}}
[[অসম]]ৰ ভৈয়ামৰ জনজাতি সমূহৰ ভিতৰত '''মিচিং'''সকল বড়ো-কছাৰীসকলৰ পিছতেই দ্বিতীয় বৃহত্তম জনজাতি। মিচিংসকল মূলতে মংগোলীয় জনগোষ্ঠীৰ মান-তিব্বতী শাখাৰ অন্তৰ্গত। ভৈয়ামত থকা মিচিংসকল সাধাৰণতে নৈৰ পাৰত চাংঘৰ সাজি গাঁও পাতি বাস কৰে। মিচিংসকল আদিতে অসমৰ উত্তৰ-পূব ফালৰ পাহাৰত আছিল আৰু বৰ্তমান অৰুণাচলৰ চিয়াং জিলাত থকা &quot;মিয়ং&quot; আৰু &quot;দাম্ ৰ&quot; নামৰ দুই জাতিৰ পৰাই ফাটি আহিছে। 
অসমৰ লখিমপুৰ, ডিব্ৰুগড়, ধেমাজি, মাজুলী, গোলাঘাট, শিৱসাগৰ, যোৰহাট, দৰং, শোণিতপুৰ জিলাত মিচিংসকলে প্ৰধানকৈ বাস কৰিছে। সাধাৰণতে নৈৰ পাৰত চাংঘৰত বাস কৰা বাবে মিচিংসকলৰ জীৱন-ধাৰণৰ পদ্ধতি নৈৰ ওপৰত ওতঃপ্ৰোতভাৱে জড়িত।

==ডিমাছা জনগোষ্ঠী==
{{Main|ডিমাছা}}
অসমৰ অন্যতম প্ৰাচীন জনেগাষ্ঠী ডিমাছা সকল [[ডিমা হাছাও জিলা]]ত বাস কৰে। ডিমা হাছাওৰ উপৰিও [[কাছাৰ]] জিলা, [[কাৰ্বি আংলং|কাৰ্বি আংলঙ]]ৰ সমতল অঞ্চল, নগাঁও, নাগালেণ্ডৰ ডিমাপুৰ আৰু ধনশিৰি অঞ্চলত বাস কৰি আছে। অতীতত ডিমাছাসকলে ডিমাপুৰত ৰাজধানী পাতি বাস কৰিছিল। 'ডিমাছা' শব্দৰ অৰ্থ হ'ল-- ডি =পানী, মা=বৃহৎ , ছা= সন্তান, অৰ্থাৎ বৰনৈৰ সন্তান। 
ডিমাছাসকলে গাঁও পাতি বাস কৰে। কৃষিজীৱী হোৱা বাবে সাধাৰণতে তেওঁলোকে নৈ বা নিজৰাৰ পাৰৰ সাৰুৱা মাটিত বাস কৰে। গাঁৱৰ মুখিয়াল জনক ''খুনং'' বুলি কোৱা হয়। তেওঁক সকলো সময়তে সহায় কৰিবলৈ &quot;দিলেক&quot; বুলি অন্য এজন লোকো থাকে। 

==ৰাভা জনগোষ্ঠী==
{{Main|ৰাভা}}
'''ৰাভাসকল''' [[অসম]]ৰ ভৈয়ামৰ জনজাতিসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম। অসমৰ [[গোৱালপাৰা]], [[কামৰূপ জিলা|কামৰূপ]] আৰু [[দৰং]] জিলাত মূলতঃ এওঁলোকৰ বসতি। আনহাতে পশ্চিমবংগৰ জলপাইগুৰি অঞ্চলটো এখেতসকলে কিছু পৰিমাণে বাস কৰে। ৰাভাসকল অসমৰ পঞ্চম বৃহত্তম তপশিলি ভুক্ত উপজাতি। এই ৰাজ্যত দুই লাখ সাতসত্তৰ হাজাৰ ৰাভালোকে বসবাস কৰে।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://censusindia.gov.in/Tables_Published/SCST/dh_st_assam.pdf|format=PDF|title=Assam-Data Highlights: THE SCHEDULED TRIBES, Census of India 2001, Census of India 2001}}&lt;/ref&gt; ৰাভা সম্প্ৰদায়ত লোকসকল বৃহত্তৰ ইন্দো-মংগোলীয় গোষ্ঠীৰ অন্তৰ্ভুক্ত। 

ৰাভা জনজাতিৰ মানুহসকলে [[ৰাভা ভাষা]]ত কথা বতৰা পাতে । [[বড়ো]], [[গাৰো]], [[কাছাৰী]] ইত্যাদি জনগোষ্ঠীৰ মানুহৰ লগত এওঁলোকৰ নৃতাত্বিক যোগাযোগ আছে।&lt;ref&gt;Mitra, A. (1953), ''West Bengal: District Handbooks: Jalpaiguri, Govt. of West Bengal, p. cxxxviii&lt;/ref&gt;

==সোণোৱাল কছাৰী জনগোষ্ঠী==
{{Main|সোণোৱাল কছাৰী}}

সোণোৱাল কছাৰীসকল [[উজনি অসম]]ৰ এক ভূমিপুত্ৰ জনজাতি। সোণোৱাল কছাৰীসকল তিব্বত-বৰ্মী ভাষাভাষী বড়ো-কছাৰী মূলৰ এটা ঠাল আৰু [[অসম|অসমৰ]] [[ধেমাজি]], [[লখিমপুৰ জিলা|লক্ষ্মীমপুৰ]], [[তিনিচুকীয়া]] আৰু [[ডিব্ৰুগড়]] জিলাত বিস্তাৰিতভাৱে বসবাস কৰে। [[শিৱসাগৰ]], [[যোৰহাট]], [[গোলাঘাট]], [[মাজুলী]], [[শোণিতপুৰ]] আৰু পূৰ্বভাৰতৰ নগাভূমি আৰু [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]]ৰ কিছুমান ঠাইতো বিক্ষিপ্তভাবে বসবাস কৰা দেখা যায়।&lt;ref name=&quot;সোণোৱাল কছাৰী&quot;&gt;[http://www.srimanta.net/sonowal%20kacharis.htm সোণোৱাল কছাৰীসকলৰ বিষয়ে শ্ৰীমন্ত ডট নেটৰ তথ্য] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090712124722/http://srimanta.net/sonowal%20kacharis.htm |date=2009-07-12 }} আহৰণ ৭ মাৰ্চ, ২০১২&lt;/ref&gt;

[[আহোম]] সকলৰ ৰাজত্ব কালত এইসকল কছাৰীয়ে নদীৰ বালিৰ পৰা সোণ বুটলা কামত নিযুক্তি পাইছিল কাৰণেই এওঁলোকে সোণোৱালকছাৰী নাম পোৱা বুলি কিছুমানে ক’ব খোজে&lt;ref name=&quot;সোণোৱাল কছাৰী&quot;/&gt;। সোণোৱালসকলৰ মাজত মুখ বাগৰি অহা এক লোক কথাৰ মতে, আহোম স্বৰ্গদেউ [[গদাধৰ সিংহ]]ৰ দিনত উজনি অসমত থকা কেইঘৰমান সোণোৱালকছাৰীয়ে আউনিআটীয় গোসাঁই কেশৱ দেৱগোস্বামীক অলৌকিক গুণসম্পন্ন লোক জ্ঞান কৰি বাঁহ চুঙাৰে এচুঙা সোণ দক্ষিণা দি তেওঁৰ ওচৰত শৰণ লোৱা বাবে এই সকল কছাৰী সোণোৱালকছাৰী হ’ল বুলি কিছুমানে ক’ব বিচাৰে। বৰ্তমান এওঁলোকৰ জনসংখ্যা প্ৰায় আঢ়ৈ লাখৰ (২,৫০,০০০) ওচৰাওচৰি।

==ঠেঙ্গাল কছাৰী জনগোষ্ঠী==
{{Main| ঠেঙ্গাল কছাৰী জনগোষ্ঠী}}

ঠেঙ্গাল কছাৰীসকল অসমীয়া জাতিৰ অন্যতম অংগ। মঙ্গোলীয় প্ৰজাতিৰ পৰা উদ্ভৱ হোৱা এই সম্প্ৰদায়টিৰ সাংস্কৃতিক জীৱন অসমীয়া জাতীয় সাংস্কৃতিক জীৱনৰ লগত ওতপ্ৰোত ভাৱে সাঙোৰ খাই আছে। [[উত্তৰ পূব ভাৰত]]ত মংগোলীয়সকল কোন সময়ত প্ৰৱেশ কৰিছিল সঠিককৈ কোৱা টান। ড॰ সুনীতি কুমাৰ চট্টোপাধ্যায়ৰ মতে খৃ:পূ: ১০০০ বছৰৰ পূৰ্বে তেওঁলোকে এই অঞ্চলত প্ৰৱেশ কৰিছিল। &lt;ref&gt;কিৰাত জন-কৃতি, পৃষ্ঠা নং ২৬&lt;/ref&gt;

ৰেভাৰেণ্ড ছিডনী এণ্ডলে বড়োগোষ্ঠীৰ লোকক দুটা ভাগত ভাগ কৰিছে :
# উত্তৰ গোষ্ঠী - বড়ো, ৰাভা, মেচ, ধিমাল, কোঁচ, ছলনিমীয়া, মহলীয়া, ফুলগৰীয়া, শৰণীয়া
# দক্ষিণ গোষ্ঠী - ডিমাছা, হোজাই, লালুং, গাৰো, হাজং, পৰ্বতীয়া তিপ্ ৰা আদি। 

ড॰ ভুবনমোহন দাসে এই বিভীজনক অসমত প্ৰব্ৰজন অনুসৰি দুটা ভাগত ভাগ কৰিছে: পশ্চিম গোষ্ঠী আৰু পূব গোষ্ঠী। এই পূব গোষ্ঠীতেই ঠেঙ্গাল কছাৰীক ড॰ দাসে অন্তৰ্ভুক্ত কৰিছে। 

বুৰঞ্জীবিদ আৰু পণ্ডিত সকলৰ মতে ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাত পৰ্বতৰ দাঁতি-কাষৰীয়া ঠাইত প্ৰথমে বাস কৰা মংগোলীয় বা কিৰাত সকলেই এসময়ত কছাৰী নাম পায় আৰু ' কছাৰী ' নামকৰণ অসমৰ হিন্দু ওচৰ-চুবুৰীয়া সকলৰ সৃষ্টি। 

[[হেমকোষ অভিধান]]ত ' ঠেঙ্গাল ' ৰ বিষয়ে অসমৰ এজাতি আদিমবাসী কছাৰী বুলি উল্লেখ কৰিছে। 

কিম্বদন্তিমতে, ৰজাই কছাৰী সাহসী আৰু যুদ্ধ বিদ্যাত পাকৈত সকলক যুদ্ধৰ বাবে সৈনিক হিচাপে ৰাখিছিল আৰু যুদ্ধৰ বাবে তেওঁলোকক ঠেঙা (Pantloon) পিন্ধিবলৈ দিছিল। সেই ঠেঙা পিন্ধাৰ বাবেই তেওঁলোকক ঠেঙাল বুলি মাতিছিল। সময়ৰ লগে লগে সেই ঠেঙা পিন্ধা কছাৰীসকলেই ঠেঙাল সম্প্ৰদায়ত পৰিণত হয়। 

বৰ্ত্তমান ঠেঙাল কছাৰী সকল যোৰহাট, গোলাঘাট, শিৱসাগৰ, ডিব্ৰুগড়, লক্ষ্মীমপুৰ, দৰং, শোণিতপুৰ, কাৰ্বি আংলং আদি জিলাত আৰু ডিমাপুৰত সিঁচৰতি হৈ আছে।&lt;ref&gt;অসমৰ ঠেঙ্গাল কছাৰীৰ ইতিবৃত্ত, লেখক:- ৺ নন্দ বৰা&lt;/ref&gt;

==ডিমাছা কছাৰী জনগোষ্ঠী==
{{Main| ডিমাছা জনগোষ্ঠী}}
'''ডিমাছা জনগোষ্ঠী''' ({{lang-en|Dimasa Tribe}}) হৈছে [[অসম]]ৰ অন্যতম প্ৰাচীন [[অসমৰ চীনা-তিব্বতীয় আৰু টাই জনগোষ্ঠী| চীনা তিব্বতীয় জনগোষ্ঠী]]।&lt;ref&gt;LaPollo, Randy J. (ed.). Sino-Tibetan languages. Routledge. &lt;nowiki&gt;ISBN 9781135797171&lt;/nowiki&gt;.&lt;/ref&gt; তেওঁলোকে [[ডিমা হাছাও জিলা]]ত বাস কৰে। ডিমা হাছাওৰ উপৰিও [[কাছাৰ]] জিলা, [[কাৰ্বি আংলং|কাৰ্বি আংলঙ]]ৰ সমতল অঞ্চল, নগাঁও, নাগালেণ্ডৰ ডিমাপুৰ আৰু ধনশিৰি অঞ্চলত বাস কৰি আছে।

==টাইফাকে জনগোষ্ঠী==
{{Main|টাইফাকে জনগোষ্ঠী}}
[[File:Boudhamondir.JPG|thumb|টিমাম ফাকে বৌদ্ধ বিহাৰ, জয়পুৰ]]

নিজস্ব কৃষ্টি-সংকৃতি, পৰস্পৰাৰে সমৃদ্ধ টাইফাকে জনগোষ্ঠী, অষ্টদশ শতিকাৰ শেষভাগত [[অসম]]ত প্ৰৱেশ কৰা টাই জনগোষ্ঠীৰ এটা ঠাল। অসমলৈ অহাৰ পূৰ্বে টাইফাকেসকলে [[ম্যানমাৰ]]ৰ অন্তৰ্গত হোকং উপত্যকাত মৌফাকে নামে এখন ৰাজ্য পাতি বাস কৰিছিল। ১৭৭৪ খ্ৰীষ্টাব্দত [[ব্ৰহ্মদেশ]]ৰ ৰজা আলখ্ৰাৰ অত্যাচাৰত অতিষ্ঠ হৈ বিভিন্ন ঠাইত ভ্ৰমি অৱশেষত অসমত প্ৰৱেশ কৰে। পৰৱৰ্তী সময়ত ক্ৰমে [[আহোম]] আৰু মানৰ লগত সংঘৰ্ষত লিপ্ত হৈ অৰুণাচলৰ নামজিকত বসতি কৰে। ইয়াৰ পাছত ১৮২৬ চনত [[ইয়াণ্ডাবু সন্ধি]] মতে অসম ইংৰাজৰ অধীনলৈ যায় আৰু ইংৰজৰ পৃষ্ঠপোষকতাত টাইফাকেসকলে নামজিকৰপৰা আহি প্ৰথমে [[মাৰ্ঘেৰিটা]]ত গাওঁ প্ৰতিষ্ঠা কৰে। তাৰ পাছত জীৱন নিৰ্বাহৰ বাবে সুচল স্থানৰ সন্ধানত বিভিন্ন ঠাই ভ্ৰমি, [[তিনিচুকীয়া]] আৰু [[ডিব্ৰুগড়]] জিলাৰ কিছু ঠাইত গাওঁ পাতে। বৰ্তমান তিনচুকীয়া জিলাৰ মাৰ্ঘেৰিটাৰ সমীপৰ '''বৰফাকে , মানম , নঙলাই''' , লিডুৰ সমীপৰ '''মুঙলাঙ , লঙফাকে''' , টিৰাপৰ সমীপৰ '''নিঙগাম''' , জাগুনৰ সমীপৰ '''ফানেঙ''' আৰু ডিব্ৰুগড় জিলাৰ নাহৰকটীয়াৰ সমীপৰ '''নামফাকে''' আৰু '''টীপামফাকে''' আদি মুঠ ৯খন গাঁৱত বাসকৰা টাইফাকে জনগোষ্ঠীৰ মুঠ জনসংখ্যা প্ৰায় ২০০০জন। 

টাইফাকেসকল মূলত [[বৌদ্ধধৰ্ম]]ৰ হীনযান প্ৰন্থী। বৌদ্ধধৰ্মীয় স্থাপত্য-ভাস্কৰ্য যেনে- বৌদ্ধবিহাৰ, পেগুদা, চৈত্য, মৃণ্ময় বৌদ্ধমূৰ্তিবোৰ টাইফাকে সমাজ-সংস্কৃতিৰ অনন্য সম্পদ। তদুপৰি পৰাস্পৰাগত জনবিশ্বাস, পূজা-পাতল আদিও মাজে-সময়ে পালন কৰা দেখা যায়। নিজা ভাষা, লিপি, স্বকীয় সাজপাৰ, খাদ্যাভাস, তাঁত শিল্প, সমৃদ্ধিশালী [[লোকগীত]], বৈশিষ্ট্যপূৰ্ণ গৃহনিৰ্মাণ প্ৰণালী আদিৰে টাইফাকেসকলে নিজস্ব জনগোষ্ঠীয় ঐতিহ্য আজিও অটুট ৰাখিছে।&lt;ref&gt;টাইফাকে ভাষা আৰু সংস্কৃতি, লেখক-ড. বিজু মৰাণ&lt;/ref&gt;

==দেউৰী জনগোষ্ঠী==
{{Main|দেউৰী জনগোষ্ঠী}}
এই জনগোষ্ঠী প্ৰধানকৈ [[অসম]], [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]] আৰু [[নাগালেণ্ড]]ত পোৱা যায়। তেওঁলোকে প্ৰধানকৈ [[অসমীয়া ভাষা]] আৰু [[Tibeto-Burman language|তিব্বেতীয়া বাৰ্মা ভাষা]]ত ব্যৱহাৰ কৰে। প্ৰায় ২৪,৬০০ জন দেউৰী জনগোষ্ঠীৰ লোক [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী]]ৰ কাষৰ উপত্যকাত বসবাস কৰি আছে।&lt;ref&gt;[http://www.prayway.com/unreached/peoplegroups4/1333.html prayway.com]&lt;/ref&gt;

দেউৰীসকলৰ প্ৰধান খেল বা ফৈদ চাৰিটা, যেনে-
# দিবঙীয়া - এওঁলোক শাল কুণ্ডিমামা বা বুঢ়া-বুঢ়ী শাল,
# টেঙাপনীয়া - এওঁলোকৰ শাল বলিয়া বাবা (শিৱ) শাল,
# বৰগঞা - এওঁলোকৰ শাল কেঁচাইখাতী বা তাম্ৰেশ্বৰী গোসাঁনী শাল আৰু
# পাট গঞা - এওঁলোক শাল পাটৰ শাল। 
পাটৰ গঞা ফৈদটো বৰ্তমান দেউৰী সমাজত নোহোৱা হৈ পৰিছে। দেউৰীসকলৰ চাৰিওটা ফৈদৰ নাম স্থানবাচক বুলি ক'ব পাৰি। অতীজত কুণ্ডিল ৰাজ্যত দিবং নদীৰ পাৰত বাস কৰা ফৈদক দিবঙীয়া,টেঙাপনী নৈৰ পাৰত বসতি কৰা ফদৈক টেঙাপনীয়া,বৰনদীৰ পাৰত বাস কৰা ফৈদক বৰগঞা আৰু পাট শদিয়াত বাস কৰাসকলক পাটৰ গঞা বোলা হৈছিল। 

==খামতি জনগোষ্ঠী==
{{Main|খামটি}}
'''টাই খামটি''' (খামতি) বা '''খামটি শান''' হল চীনৰ [[য়ুন্নান]] প্ৰদেশ, ম্যানমাৰৰ কাচিন ৰাজ্যৰ খাম টি লুং, মগয়ুং আৰু মিটকীয়ান ঠাইৰ পৰা মূলবসতি ধৰি উত্তৰপূবৰ [[অসম]] আৰু [[অৰুণাচল প্ৰদেশ|অৰুণাচলত]] বসবাস কৰা [[উত্তৰ পূৱৰ টাই জনগোষ্ঠীৰ তালিকা|উত্তৰপূবৰ]] [[টাই জাতি|টাই জাতিৰ]] এটা ঠাল।&lt;ref&gt;Roland J. L. Breton (1997). Atlas of the Languages and Ethnic Communities of South Asia. SAGE Publications. p. 188. ISBN 0-8039-9367-6&lt;/ref&gt; অসমত খামটিসকলৰ জনসংখ্যা প্ৰায় ৬০,০০০ ত কৈ অধিক। আহোমসকলৰ পাছতে খামটি সকল অসমৰ অন্য এটা বৃহৎ টাই জনগোষ্ঠী। টেঙাপানী অঞ্চলত খামটিসকলৰ কিছু জনসংখ্যা দেখা যায়। খামটি সকলে থেৰাবাদী বৌদ্ধ ধৰ্ম পালন কৰে। তেওঁলোকৰ নিজা লিপি আছে যি শান লিপিৰ পৰা উদ্ভৱ হোৱা। তেওঁলোকৰ মাতৃভাষা খামটি ভাষা।

==খেলমা জনগোষ্ঠী==
{{Main|খেলমা জনগোষ্ঠী}}
উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ প্ৰাচীন কুকি জনগোষ্ঠীসমূহৰ ভিতৰত খেলমা বা সাকাচেপ অন্যতম। তেওঁলোকে ডিমা হাচাও, কাৰ্বি আংলং, জয়ন্তিয়া পাহাৰকে ধৰি অসমৰ কেইবাটাও অঞ্চলত বাস কৰে। তাৰোপৰি নাগালেণ্ড, মিজোৰাম আৰু ত্ৰিপুৰাতো বসবাস কৰে।।&lt;ref name=&quot;Soppitt&quot;&gt;{{cite book| title=A Short Account of the Kuki–Lushai Tribes of the North-East Frontier (Districts Cachar, Sylhet, Naga Hills and Dima Hasao etc.) With An Outline Grammar of the Rangkhol-Lushai Language and a Comparison of Lushai With Other Dialects. (Reprint, 1976) | author= Soppitt, C. A. | year=1893 | publisher= Firma-KLM Pvt. Ltd.| Location=Culcutta}}&lt;/ref&gt;

==চিংফৌ জনগোষ্ঠী==
{{Main|চিংফৌ জনগোষ্ঠী}}
'''চিংফৌ জনগোষ্ঠী''' হৈছে [[চীন]], [[ম্যানমাৰ]] আৰু ভাৰতৰ উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলত বিস্তৃত হৈ থকা কাচিন লোকসকলৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ জাতিগত উপগোট। এওঁলোক [[চীনা-তিব্বতীয় ভাষা]] পৰিয়ালৰ মান-তিব্বতীয় শাখাৰ এটা জনগোষ্ঠী। [[উত্তৰ-পূব ভাৰত|উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ]] [[অসম]] আৰু [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]]তেই প্ৰধানকৈ চিংফৌ জনগোষ্ঠীৰ লোকসকলৰ অৱস্থিতি পোৱাৰ লগতে [[মেঘালয়]] আৰু [[মণিপুৰ]]ৰ কিছু অঞ্চলতো তেওঁলোকৰ বসতি দেখিবলৈ পোৱা যায়।&lt;ref name=&quot;Josh&quot;&gt;{{cite web | url=https://joshuaproject.net/people_groups/18111/IN | title=Singpho in India | accessdate=23 April 2020}}&lt;/ref&gt; ভাৰত চৰকাৰৰ জনজাতীয় কাৰ্য মন্ত্ৰণালয়ৰ ২০১১ চনৰ লোকপিয়লৰ তথ্য অনুসাৰে অসমত চিংফৌসকলৰ জনসংখ্যা ২৩৪২।&lt;ref name=&quot;GoI&quot;&gt;{{cite web | url=https://data.gov.in/resources/scheduled-tribes-population-assam-2011-census-ministry-tribal-affairs | title=Scheduled Tribes population in Assam as per 2011 Census (From: Ministry of Tribal Affairs) | publisher=Ministry of Tribal Affairs, GoI | accessdate=23 April 2020}}&lt;/ref&gt; ২০০১ চনৰ এক পৰিসংখ্যা অনুসৰি অৰুণাচল প্ৰদেশত প্ৰায় ৫৫০০ জন চিংফৌ লোকে বসবাস কৰে।&lt;ref name=&quot;Josh&quot; /&gt;

==সৎনামী জনজাতি==
{{Main|সৎনামী জনজাতি}}

'''সৎনাম ধৰ্ম''' শিখ ধৰ্মৰ দৰে এটা একেশ্বৰবাদী ধৰ্ম।&lt;ref&gt;{{pron-en|ˈsatnami|satnami.com}} or {{IPA-en|ˈসৎনামী||satnami.com}}; {{language-छत्तीसगढ़ी}}, ''{{IAST| भाषा}}'',&lt;/ref&gt; এই ধৰ্মৰ অনুসৰণকাৰী সকলক সৎনামী বুলি কোৱা হয়। যিয়ে এক ঈশ্বৰ বা সত্যৰ ওপৰত বিশ্বাস কৰে। সৎনামী সকল অসমৰ এটি উল্লেখযোগ্য জাতি। সৎনামী মূলতে ছত্তিশগড়ৰ নিবাসী। সৎনামক এটা জাতি হিচাপে মনা হয়, যি আজিৰ ছত্তিশগড়, উড়িষ্যা, মধ্যপ্ৰদেশ, মহাৰাষ্ট্ৰ, ৰাজস্থান , দিল্লী, ঝাৰখণ্ড আৰু অসমত পোৱা যায়। সৎনাম ধৰ্মক গুৰু ঘাচি দাস এ (1757-1836) প্ৰচলিত কৰিছিল।

== গোৰ্খা জনগোষ্ঠী ==
{{Main|অসমৰ নেপালী জনগোষ্ঠী}}
ইয়াণ্ডাবু সন্ধিৰ পিছৰ পৰা অসমলৈ গোৰ্খা জনগোষ্ঠীৰ নেপালী লোকৰ আগমন বেছিকৈ ঘটে। অসমৰ চন পৰা আবাদী মাটি, প্ৰৰ্যাপ্ত চৰণীয়া চৰ অঞ্চলে তেওঁলোকক আকৰ্ষিত কৰিছিল। বৰ্তমান অসমৰ প্ৰায় প্ৰতিখন জিলাতে নেপালী বা গোৰ্খা জনগোষ্ঠীৰ লোকে বসবাস কৰে।

==তিৱা বা লালুং জনগোষ্ঠী==
{{Main|তিৱা জনগোষ্ঠী}}
'''তিৱা''' [[অসম]]ৰ এটা খিলঞ্জীয়া জনগোষ্ঠী। এওঁলোক [[চীনা-তিব্বতীয় ভাষা]] পৰিয়ালৰ মান-তিব্বতীয় শাখাৰ জনগোষ্ঠী।।&lt;ref&gt;DeLancey, Scott (2012). Hyslop, Gwendolyn; Morey, Stephen; w. Post, Mark (eds.). &quot;On the Origin of Bodo-Garo&quot;. Northeast Indian Linguistics. 4: 3–20. doi:10.1017/UPO9789382264521.003. &lt;nowiki&gt;ISBN 9789382264521&lt;/nowiki&gt;.&lt;/ref&gt;  অসমৰ [[নগাঁও জিলা|নগাঁও]], [[মৰিগাঁও জিলা|মৰিগাঁও]] আৰু [[কাৰ্বি আংলং জিলা]]তেই এওঁলোকৰ ঘাই বসতি যদিও [[কামৰূপ জিলা]]ৰ দক্ষিণ-পূব অংশত, [[লখিমপুৰ জিলা]]ৰ কেইখনমান গাঁৱত আৰু [[যোৰহাট]]ৰ ওচৰত [[তিতাবৰ]]ত কিছুসংখ্যক তিৱালোক আছে। পূৰ্বে এই জন-জাতিৰ লোকসকল 'লালুং' নামে পৰিচিত আছিল যদিও বৰ্তমানে এওঁলোকে নিজকে 'তিৱা' বুলি চিনাকি দিহে ভাল পায়। কাৰ্বিসকলৰ লগত তিৱাসকলৰ যথেষ্ট সাদৃশ্য দেখা যায়। বহুক্ষেত্ৰত তেওঁলোকক দুটা সুকীয়া জনজাতি হিচাপে ঠাৱৰ কৰাই কঠিন। দুয়োটা জনজাতিৰ সামাজিক প্ৰথা, ৰীতি-নীতি আদিৰ মাজত পাৰ্থক্যতকৈ সাদৃশ্যই বেছি।

==গাৰো জনগোষ্ঠী==
{{Main|গাৰো জনগোষ্ঠী}}
'''গাৰো জনগোষ্ঠী''' হৈছে উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ মেঘালয়, অসম, ত্ৰিপুৰা আৰু নাগালেণ্ড ৰাজ্য, আৰু বাংলাদেশৰ কিছুমান চুবুৰীয়া অঞ্চলত বসবাস কৰা [[অসমৰ চীনা-তিব্বতীয় আৰু টাই জনগোষ্ঠী|চীনা-তিব্বতীয় জনগোষ্ঠী]]। ঐতিহাসিকভাৱে গাৰো নামটো [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী]]ৰ দক্ষিণ পাৰৰ বিস্তৃত পৰিসৰৰ বাসিন্দাৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল যদিও এওঁলোকে  নিজকে আ•চিক মাণ্ডে (অৰ্থ: &quot;পাহাৰীয়া মানুহ,&quot; আ•চিক &quot;পাহাৰীয়া&quot; + মাণ্ডে &quot;মানুহ&quot;) বুলি কয়। এওঁলোক ভাষিক ভাৱে [[বড়ো-কছাৰী]] সকলৰ সৈতে একে গোষ্ঠীৰ যাক [[বড়ো-গাৰো]] পৰিয়াল বুলি কোৱা হয়।ইয়াৰ ভিতৰত [[ডিমাছা]], [[ৰাভা]], [[আটং]], [[তিৱা]], [[কোচ]] আদি ভাষাও অন্তৰ্ভুক্ত।&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;Watre Ingty, Angela R. (2008). ''Garo morphology, a descriptive analysis''. North-Eastern Hill University.&lt;/ref&gt;  ইটোৱে সিটোৰ লগত ঘনিষ্ঠ সম্পৰ্ক থকাৰ বাবে এই ভাষাবোৰৰ বহুতো মিল আছে;  আৰু এই ভাষাসমূহৰ শব্দৰ কোনো নিৰ্দিষ্ট তথ্যৰ পৃষ্ঠীয় স্তৰৰ পৰ্যবেক্ষণৰ পৰাও সাদৃশ্যসমূহ সহজেই চিনাক্ত কৰিব পাৰি।&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

==কলিতা জনগোষ্ঠী==
{{Main|কলিতা জনগোষ্ঠী}}
'''কলিতা''' ({{lang-en|Kalita}}) হৈছে উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ অসমৰ এটা হিন্দু জনগোষ্ঠী বা জাতি।&lt;ref&gt;Kangkan Kalita (6 October 2020). [https://timesofindia.indiatimes.com/city/guwahati/study-traces-kalitas-to-himachal-in-4122-bc/articleshow/78509179.cms &quot;Study traces Kalitas to Himachal in 4122 BC&quot;] ''The Times of India''.&lt;/ref&gt; কলিতাসকল সাধাৰণ বা অসংৰক্ষিত শ্ৰেণীৰ অন্তৰ্গত।&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Centre supports Assam government's proposal to grant ST status to six communities: Ramdas Athawale |date=8 October 2017 |agency=Press Trust of India |website=[[The New Indian Express]] |url=https://www.newindianexpress.com/nation/2017/oct/08/centre-supports-assam-governments-proposal-to-grant-st-status-to-six-communities-ramdas-athawale-1668725.html |access-date=8 October 2021}}&lt;/ref&gt; কলিতা জনগোষ্ঠীটোক - এফালে কেওঁট আৰু আনফালে গণক আৰু ব্ৰাহ্মণৰ মাজৰ এটা জনগোষ্ঠী বুলি অসমীয়া সমাজত মান্যতা প্ৰদান কৰা হয়।{{sfn|Sharma|2009|p=358}}{{sfn|Cantile|1980|p=234}} এছ.এল.বৰুৱাৰ দৰে বুৰঞ্জীবিদৰ মতে, ১১ শতিকাৰ ধৰ্মপালৰ শাসনকালত কলিতাসকলে উত্তৰ আৰু পূব ভাৰতৰ পৰা অসমলৈ প্ৰব্ৰজন কৰিছিল বুলি ধাৰণা কৰা হয়।&lt;ref&gt;S.L. Barua, ''A Comprehensive History of Assam'', p. 15.&lt;/ref&gt;

==তথ্য সংগ্ৰহ==
{{Reflist}}

==বাহ্যিক সংযোগ==
* [http://online.assam.gov.in/tribes_of_assam Tribes of assam] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130530165506/http://online.assam.gov.in/tribes_of_assam |date=2013-05-30 }} at Assam Govt website

{{অসমৰ জনগোষ্ঠী}}
{{অসম}}

[[শ্ৰেণী:অসমৰ জনগোষ্ঠী]]</text>
      <sha1>hcuknhc557po3v7ygjdlp61pcp1fu2n</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>607185</id>
      <parentid>607184</parentid>
      <timestamp>2026-05-19T00:39:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ananya Taye</username>
        <id>28065</id>
      </contributor>
      <comment>Kaibarta are Arya-dravidian migrants from Bengal, nothing to do with Austroasiatics. Added Koch Rajbonshi</comment>
      <origin>607185</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="47376" sha1="3xpyqotvz3vv9hi6ybcpu6e1yy8eszg" xml:space="preserve">{{wikify}}
ভাৰতীয় সংবিধানত অসমৰ জনজাতিসমূহক অনুসূচিত জনজাতি (পাহাৰ) আৰু অনুসূচিত জনজাতি (ভৈয়াম) দুটা ভাগত বিভক্ত কৰা হৈছে।&lt;ref name=&quot;st&quot; /&gt; যিহেতু সমভূমি আৰু সমভূমি অঞ্চলত বাস কৰা পাহাৰীয়া জনজাতিসমূহক বৃহৎ সংখ্যক পাহাৰত বাস কৰা জনজাতিসমূহক নিজ নিজ ঠাইত অনুসূচিত জনজাতি হিচাপে স্বীকৃতি দিয়া নহয়, সেয়েহে লোকপিয়লৰ তথ্যই সঠিক পৰিসংখ্যা প্ৰতিফলিত নকৰিবও পাৰে।&lt;ref name=&quot;st&quot; /&gt; অসমীয়া ভাষাক প্ৰায় সকলো জনগোষ্ঠীয়ে লিংগুয়া ফ্ৰাংকা হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰে।&lt;ref name=&quot;st&quot; /&gt; ২০০১ চনৰ লোকপিয়ল অনুসৰি অনুসূচিত জনজাতি অসমৰ জনসংখ্যাৰ ১২.৪ শতাংশ।&lt;ref name=&quot;demographics&quot;&gt;{{cite web |url=http://censusindia.gov.in/Tables_Published/SCST/dh_st_assam.pdf|title=Data highlights: The Scheduled Tribes|publisher=censusindia.gov.in|accessdate=4 September 2012}}&lt;/ref&gt; আছাম ট্ৰিবিউনে ২০০৯ চনত প্ৰকাশ কৰা অনুসৰি মুঠ জনসংখ্যাৰ ১৫.৬৪ শতাংশ অসমৰ জনজাতীয় জনগোষ্ঠীৰ।&lt;ref name=&quot;st&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.assamtribune.com/scripts/details.asp?id=jul1009/edit2|title=The Scheduled Tribes of Assam|publisher=Assam Tribune|date=10 July 2009|accessdate=4 September 2012}}{{Dead link|date=July 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

==আহোম জনগোষ্ঠী==
{{Main|আহোম}}

[[আহোম]] সকল [[অসম]]ৰ এটি খিলঞ্জীয়া জাতি। আহোম সকল টাই জাতিৰ লোক। [[উজনি অসম]]ৰ জিলা কেইখন এই আহোম সকলৰ প্ৰধান বসতিস্থল। এটা সময়ত টাই জাতিটো কেইবাটাও শাখাত ভাগ হৈ দক্ষিণ-পূব এচিয়াত বিয়পি পৰে &lt;ref&gt;(Linguistic Survey Of India Vol. II, pp. 59-60)&lt;/ref&gt;। তাৰে এটা শাখাই চীন-বাৰ্মাৰ সীমান্তৰ [[য়ুন্নান]]ৰ এটা অঞ্চলত ছশ বছৰমান ৰাজত্ব কৰাৰ পিছত চুকাফাৰ নেতৃত্বত পাটকাই পৰ্ব্বত পাৰ হৈ আহি ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাত ৰাজ্য স্থাপন কৰেহি। এই ঠালটোৱেই কালক্ৰমত ‘আহোম’ নামেৰে জনাজাত হৈ পৰে আহোমসকলে নিজকে কিন্তু ‘খাম-টাই’ নামেৰেহে চিনাকি দিছিল। 

ৰাজনৈতিক উচ্চাকাংক্ষাই চুকাফা নামৰ য়ুন্নানৰ এজন টাই কোঁৱৰক পশ্চিমৰ ফালে আগুৱাই আহি এখন নতুন দেশৰ শাসনকৰ্তা হ'বলৈ অনুপ্ৰাণিত কৰিছিল। ১২২৮ খৃষ্টাব্দত তেওঁ প্ৰায় ৯০০০ অনুগামীৰে সৈতে [[অসম]]ত প্ৰৱেশ কৰে। উজনি অসমৰ [[শিৱসাগৰ]] জিলাত তেওঁলোকে প্ৰথম বসতি স্থাপন কৰে। মিত্ৰতা আৰু চুবুৰীয়া জাতিৰ সৈতে বৈবাহিক সম্পৰ্ক স্থাপনেৰে তেওঁলোকে সফল ভাৱে এখন শক্তিশালী ৰাজ্যৰ ভেঁটি গঢ়িলে। কালক্ৰমত ওচৰ-চুবুৰীয়া বহু জাতিৰ লোক এই জাতিৰ লগত লীন গ'ল। উদাহৰণস্বৰূপে, চুকাফাৰ অনুগামী সকলে অসমত আহি লগ পোৱা বৰাহী জাতিৰ লোক আজি অসমত পোৱা নাযায়। বৰাহীসকল সম্পূৰ্ণ ভাৱে তেওঁলোকৰ সৈতে মিলি গ'ল। প্ৰথম অহা টাই জাতিৰ লোকসকল আৰু পাছত তেওঁলোকৰ সৈতে মিলি যোৱা এই লোকসকলৰ বংশধৰ সকলকে আহোম বুলি কোৱা হয়। 

==চুতীয়া জনগোষ্ঠী==
{{Main|চুতীয়া}}

'''চুতীয়া''' [[অসম]]ৰ এটা বড়ো-কছাৰী মূলৰ আদিম জনগোষ্ঠী। এই জনগোষ্ঠীৰ নিজ ৰাজ্য এখন আছিল যাৰ নাম আছিল [[চুতীয়া ৰাজ্য|সধয়া বা স্বধয়া]] আৰু ৰাজধানী আছিল &quot;সধয়াপুৰ&quot; (বৰ্তমানৰ [[শদিয়া]])। বৰ্তমান অসমৰ প্ৰধানকৈ [[লখিমপুৰ জিলা|লখিমপুৰ]], [[ধেমাজি জিলা|ধেমাজি]], [[যোৰহাট জিলা|যোৰহাট]], [[গোলাঘাট জিলা|গোলাঘাট]], [[তিনিচুকীয়া জিলা|তিনিচুকীয়া]], [[ডিব্ৰুগড় জিলা|ডিব্ৰুগড়]], [[শিৱসাগৰ জিলা|শিৱসাগৰ]] জিলাত চুতীয়াসকলৰ বসতি দেখিবলৈ পোৱা যায়। 
ইয়াৰ বাহিৰেও নগাঁও, কাছাৰ, কৰিমগঞ্জ, মৰিগাওঁ, কাৰ্বি আংলং, কামৰূপ আৰু দৰং জিলাতো কিছু সংখ্যক চুতীয়াই বাস কৰে।

==কলিতা জনগোষ্ঠী==
{{Main|কলিতা জনগোষ্ঠী}}
'''কলিতা''' ({{lang-en|Kalita}}) হৈছে উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ অসমৰ এটা হিন্দু জনগোষ্ঠী বা জাতি।&lt;ref&gt;Kangkan Kalita (6 October 2020). [https://timesofindia.indiatimes.com/city/guwahati/study-traces-kalitas-to-himachal-in-4122-bc/articleshow/78509179.cms &quot;Study traces Kalitas to Himachal in 4122 BC&quot;] ''The Times of India''.&lt;/ref&gt; কলিতাসকল সাধাৰণ বা অসংৰক্ষিত শ্ৰেণীৰ অন্তৰ্গত।&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Centre supports Assam government's proposal to grant ST status to six communities: Ramdas Athawale |date=8 October 2017 |agency=Press Trust of India |website=[[The New Indian Express]] |url=https://www.newindianexpress.com/nation/2017/oct/08/centre-supports-assam-governments-proposal-to-grant-st-status-to-six-communities-ramdas-athawale-1668725.html |access-date=8 October 2021}}&lt;/ref&gt; কলিতা জনগোষ্ঠীটোক - এফালে কেওঁট আৰু আনফালে গণক আৰু ব্ৰাহ্মণৰ মাজৰ এটা জনগোষ্ঠী বুলি অসমীয়া সমাজত মান্যতা প্ৰদান কৰা হয়।{{sfn|Sharma|2009|p=358}}{{sfn|Cantile|1980|p=234}} এছ.এল.বৰুৱাৰ দৰে বুৰঞ্জীবিদৰ মতে, ১১ শতিকাৰ ধৰ্মপালৰ শাসনকালত কলিতাসকলে উত্তৰ আৰু পূব ভাৰতৰ পৰা অসমলৈ প্ৰব্ৰজন কৰিছিল বুলি ধাৰণা কৰা হয়।&lt;ref&gt;S.L. Barua, ''A Comprehensive History of Assam'', p. 15.&lt;/ref&gt;

==কোচ-ৰাজবংশী জনগোষ্ঠী==
{{main|কোচ ৰাজবংশী}}

'''কোচ জনগোষ্ঠী''' ([[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]]: Koch people) বা কোচসকল ভাৰতৰ অসম আৰু মেঘালয় আৰু উত্তৰ বাংলাদেশৰ এটা সীমান্তত বাস কৰা এটা সৰু জনগোষ্ঠী।&lt;ref&gt;&quot;Koch is a people group mainly found in the Indian states of Meghalaya and Assam and in northern Bangladesh. The Koch people call themselves Kocho (in Meghalaya) or Kocha (in Lower Assam). The number of Koch in Meghalaya is about 25,000 people (Census 2011). {{harv|Kondakov|2020|p=1}}&lt;/ref&gt; এই জাতিৰ কিছুলোকে বড়ো-গাৰো ভাষা পৰিয়ালাৰ কোচ ভাষা ব্যৱহাৰ কৰে, আনহাতে আন কিছুমানে স্থানীয় প্ৰজাতিৰ ভাৰত-আৰ্য্য ভাষা ব্যৱহাৰ কৰে।&lt;ref&gt;&quot;The clans are matrilineal and strictly exogamous (Koch 1984:180), i.e. marriages are not permitted within the same clan. The first six groups have preserved their original Tibeto-Burman forms of speech while the remaining three have long switched to local Indo-Aryan varieties.&quot; {{harv|Kondakov|2020|p=1}}&lt;/ref&gt; ই ভাৰতৰ মেঘালয়ৰ এটা অনুসূচিত জনজাতি।&lt;ref&gt;[https://censusindia.gov.in/Tables_Published/SCST/dh_st_meghalaya.pdf The STs in Meghalaya are predominantly rural (84.4 per cent). Individual ST wise, Koch are overwhelmingly confined to rural areas (97.2 per cent), followed by Raba (92.6 per cent), Hajong (91.4 per cent), and Garo (88.7 per cent). On the contrary, higher urban population has been registered among Synteng (28.2 per cent) and Khasi (18.6 per cent).]&lt;/ref&gt;{{efn|In Meghalaya, Koches are government notified scheduled tribe.{{sfnp|Census of India|ps=.}} }} কোচ সকলে নিজৰ ভাষা, সংস্কৃতি আৰু ঐতিহ্য সংৰক্ষণ কৰিব বিচাৰে।&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.telegraphindia.com/north-east/koch-union-seeks-to-preserve-culture/cid/1448703 |title=Koch union seeks to preserve culture |work=The Telegraph |date=11 May 2018 |access-date=11 July 2019}}&lt;/ref&gt;

কোচ লোকসকলে নিজৰ ভাষা, নিজৰ জীৱবাদী ধৰ্ম সংৰক্ষণ কৰি ৰাখিছে আৰু অহিন্দু ৰীতি-নীতি আৰু পৰম্পৰা অনুসৰণ কৰে।&lt;ref name=&quot;koch&quot;/&gt; [[কোচ ৰাজবংশী]] আৰু বিভিন্ন জনগোষ্ঠীৰ পৰা ধৰ্মান্তৰিত লোকে গ্ৰহণ কৰা উজনি অসমৰ হিন্দু কোচ জনগোষ্ঠীৰ সৈতে তেওঁলোক সম্পৰ্কীয় যদিও পৃথক।&lt;ref&gt;&quot;The Koch of western Meghalaya also claim relationship with those empire-building Koch. On the other hand, Koch is known as a Hindu caste found all over the Brahmaputra Valley (Majumdar 1984: 147), and receives converts to Hinduism from different tribes (Gait 1933: 43).&quot; {{harv|Kondakov|2013|p=4}}&lt;/ref&gt;

==কৈৱৰ্ত জনগোষ্ঠী==
{{main|কৈৱৰ্ত জনগোষ্ঠী|কেওঁট জনগোষ্ঠী}}
কৈৱৰ্ত বা জালিয়া কৈৱৰ্ত সকল অসমৰ এটা প্ৰাচীনতম জনগোষ্ঠী। কৈৱৰ্তসকল মূলতে মাছমৰীয়া সম্প্ৰদায় আছিল, পিছলৈ সংস্কৃতকৰণৰ জৰিয়তে তেওঁলোকৰ বাণিজ্যিক সমৃদ্ধি আৰু বৈষ্ণৱীয় সংযোগৰ সহায়ত বৃহত্তৰ হিন্দুসম্প্ৰদায়ৰ অন্তৰ্গত এক সন্মানীয় জাতিগত পৰিচয় লাভ কৰে।[1] কৈৱৰ্তসকল মূলতঃ অসম, পশ্চিমবংগ, ওড়িশা আৰু পূব বিহাৰৰ লগতে বাংলাদেশ, নেপাল, আৰু ভূটানত বসবাস কৰা পৰম্পৰাগতভাৱে মাছ ধৰাৰ বৃত্তিত নিয়োজিত সম্প্ৰদায় আছিল। প্ৰথম অৱস্থাত কৈৱৰ্তসকলক হালিয়া আৰু জলিয়া কৈৱৰ্ত নামৰ দুটা গোটত বিভক্ত একক জনগোষ্ঠী বুলি গণ্য কৰা হৈছিল, আৰু হালিয়া কৈৱৰ্তসকলক উচ্চ বুলি গণ্য কৰা হৈছিল।[2] অসমত অনুসূচিত জাতি হিচাপে শ্ৰেণীভুক্ত কৰা ১৬ টা অনুসূচিত জাতিৰ ভিতৰত কৈৱৰ্ত্ত, জলিয়া নামেৰে অন্তৰ্ভূক্ত ই হৈছে দ্বিতীয় বৃহত্তম জনগোষ্ঠী।[3][4][5] গড়মুৰ সত্ৰৰ সত্ৰাধিকাৰৰ প্ৰভাৱত জালিয়া কৈৱৰ্তৰ বহুলোকে নিজৰ পৰম্পৰাগত মাছ ধৰা বৃত্তি পৰিত্যাগ কৰি নিজকে – মাছ মৰা আৰু মাছ ন-মৰা বুলি দুটা ভাগত ভাগ কৰি লৈছিল। 

==কাৰ্বি জনগোষ্ঠী==
{{Main|কাৰ্বি}}
সেউজীয়া পাহাৰৰ বুকুত বাস কৰা কাৰ্বি জনেগাষ্ঠীৰ লোকসকল অসমৰ অন্যতম আদিম অধিবাসী। আগেয়ে তেওঁলোক মিকিৰ বুলি জনাজাত আছিল আৰু তেওঁলোকে বাস কৰা পৰ্বতীয়া জিলাখন মিকিৰ পাহাৰ নামেৰে জনা গৈছিল। কিন্তু বৰ্তমান তেওঁলোকক কাৰ্বি বুলিহে জনা যায় আৰু জিলাখনৰ নামো [[কাৰ্বি আংলং]] নামেৰে নামকৰণ কৰা হৈছে। কাৰ্বিসকলৰ মূলগোষ্ঠী ৫টা- ইংহি, ইংতি,টেৰাং, টেৰণ আৰু তিমুং। 

==বড়ো জনগোষ্ঠী==
{{Main|বড়ো জনগোষ্ঠী}}
বড়ো সকল [[অসম]]ৰ ভৈয়ামৰ জনগোষ্ঠী। বড়ো সকলৰ মাতৃভাষা [[বড়ো ভাষা]]। বড়োসকল বৃহৎ মংগোলীয় গোষ্ঠীৰ অন্তৰ্ভুক্ত। প্ৰাচীন কালৰ হিমালয়ৰ উত্তৰে আৰু চীনৰ পশ্চিমে অৱস্থিত &quot;বড&quot; দেশৰ বাসিন্দাসকলৰ এই জনগোষ্ঠীটো খ্ৰীঃপূঃ প্ৰায় ১৫ শ শতিকা মানতেই সমগ্ৰ পূব ভাৰতত বিয়পি পৰে। মহাভাৰতত উল্লেখ কৰা কিৰাতসকলেই পূব ভাৰতৰ বড়োসকল। প্ৰাচীন কালত এই মূল &quot;বড&quot; দেশৰ বাসিন্দাসকলক &quot;বডো-ফিচা&quot; বা &quot;বডোচা&quot; (&quot;বডো&quot; মানে ভূমি আৰু &quot;ফিচা&quot; বা &quot;চা&quot; মানে সন্তান অৰ্থাৎ বড দেশৰ সন্তান) বুলি জনা গৈছিল আৰু সময়ৰ সোঁতত বড বা বড়ো হিচাপে জনাজাত হয়। 

অসমৰ [[কোকৰাঝাৰ জিলা|কোকৰাঝাৰ]], [[চিৰাং জিলা|চিৰাং]], [[বাক্সা]] আৰু [[ওদালগুৰি জিলা|ওদালগুৰি]] জিলাত বড়োসকলৰ মূল বসতি নহয়। ইয়াৰোপৰি [[কাৰ্বি আংলং]] জিলাতো কিছু সংখ্যক বড়ো লোকে বাস কৰে।

==মৰাণ জনগোষ্ঠী==
{{Main|মৰাণ জনগোষ্ঠী}}
মৰাণ সকল অসমৰ পুৰণি জনগোষ্ঠী সমূহৰ ভিতৰত অন্যতম। উজনি অসমৰ কেইবাখনো জিলাত এই জনগোষ্ঠীৰ অধিকাংশ লোকে বসবাস কৰে। মৰাণ সকলক বড়ো-কছাৰী মূলৰ বুলি ভবা হয়। 

==মিচিং জনগোষ্ঠী==
{{Main|মিচিং}}
[[অসম]]ৰ ভৈয়ামৰ জনজাতি সমূহৰ ভিতৰত '''মিচিং'''সকল বড়ো-কছাৰীসকলৰ পিছতেই দ্বিতীয় বৃহত্তম জনজাতি। মিচিংসকল মূলতে মংগোলীয় জনগোষ্ঠীৰ মান-তিব্বতী শাখাৰ অন্তৰ্গত। ভৈয়ামত থকা মিচিংসকল সাধাৰণতে নৈৰ পাৰত চাংঘৰ সাজি গাঁও পাতি বাস কৰে। মিচিংসকল আদিতে অসমৰ উত্তৰ-পূব ফালৰ পাহাৰত আছিল আৰু বৰ্তমান অৰুণাচলৰ চিয়াং জিলাত থকা &quot;মিয়ং&quot; আৰু &quot;দাম্ ৰ&quot; নামৰ দুই জাতিৰ পৰাই ফাটি আহিছে। 
অসমৰ লখিমপুৰ, ডিব্ৰুগড়, ধেমাজি, মাজুলী, গোলাঘাট, শিৱসাগৰ, যোৰহাট, দৰং, শোণিতপুৰ জিলাত মিচিংসকলে প্ৰধানকৈ বাস কৰিছে। সাধাৰণতে নৈৰ পাৰত চাংঘৰত বাস কৰা বাবে মিচিংসকলৰ জীৱন-ধাৰণৰ পদ্ধতি নৈৰ ওপৰত ওতঃপ্ৰোতভাৱে জড়িত।

==ডিমাছা জনগোষ্ঠী==
{{Main|ডিমাছা}}
অসমৰ অন্যতম প্ৰাচীন জনেগাষ্ঠী ডিমাছা সকল [[ডিমা হাছাও জিলা]]ত বাস কৰে। ডিমা হাছাওৰ উপৰিও [[কাছাৰ]] জিলা, [[কাৰ্বি আংলং|কাৰ্বি আংলঙ]]ৰ সমতল অঞ্চল, নগাঁও, নাগালেণ্ডৰ ডিমাপুৰ আৰু ধনশিৰি অঞ্চলত বাস কৰি আছে। অতীতত ডিমাছাসকলে ডিমাপুৰত ৰাজধানী পাতি বাস কৰিছিল। 'ডিমাছা' শব্দৰ অৰ্থ হ'ল-- ডি =পানী, মা=বৃহৎ , ছা= সন্তান, অৰ্থাৎ বৰনৈৰ সন্তান। 
ডিমাছাসকলে গাঁও পাতি বাস কৰে। কৃষিজীৱী হোৱা বাবে সাধাৰণতে তেওঁলোকে নৈ বা নিজৰাৰ পাৰৰ সাৰুৱা মাটিত বাস কৰে। গাঁৱৰ মুখিয়াল জনক ''খুনং'' বুলি কোৱা হয়। তেওঁক সকলো সময়তে সহায় কৰিবলৈ &quot;দিলেক&quot; বুলি অন্য এজন লোকো থাকে। 

==ৰাভা জনগোষ্ঠী==
{{Main|ৰাভা}}
'''ৰাভাসকল''' [[অসম]]ৰ ভৈয়ামৰ জনজাতিসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম। অসমৰ [[গোৱালপাৰা]], [[কামৰূপ জিলা|কামৰূপ]] আৰু [[দৰং]] জিলাত মূলতঃ এওঁলোকৰ বসতি। আনহাতে পশ্চিমবংগৰ জলপাইগুৰি অঞ্চলটো এখেতসকলে কিছু পৰিমাণে বাস কৰে। ৰাভাসকল অসমৰ পঞ্চম বৃহত্তম তপশিলি ভুক্ত উপজাতি। এই ৰাজ্যত দুই লাখ সাতসত্তৰ হাজাৰ ৰাভালোকে বসবাস কৰে।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://censusindia.gov.in/Tables_Published/SCST/dh_st_assam.pdf|format=PDF|title=Assam-Data Highlights: THE SCHEDULED TRIBES, Census of India 2001, Census of India 2001}}&lt;/ref&gt; ৰাভা সম্প্ৰদায়ত লোকসকল বৃহত্তৰ ইন্দো-মংগোলীয় গোষ্ঠীৰ অন্তৰ্ভুক্ত। 

ৰাভা জনজাতিৰ মানুহসকলে [[ৰাভা ভাষা]]ত কথা বতৰা পাতে । [[বড়ো]], [[গাৰো]], [[কাছাৰী]] ইত্যাদি জনগোষ্ঠীৰ মানুহৰ লগত এওঁলোকৰ নৃতাত্বিক যোগাযোগ আছে।&lt;ref&gt;Mitra, A. (1953), ''West Bengal: District Handbooks: Jalpaiguri, Govt. of West Bengal, p. cxxxviii&lt;/ref&gt;

==সোণোৱাল কছাৰী জনগোষ্ঠী==
{{Main|সোণোৱাল কছাৰী}}

সোণোৱাল কছাৰীসকল [[উজনি অসম]]ৰ এক ভূমিপুত্ৰ জনজাতি। সোণোৱাল কছাৰীসকল তিব্বত-বৰ্মী ভাষাভাষী বড়ো-কছাৰী মূলৰ এটা ঠাল আৰু [[অসম|অসমৰ]] [[ধেমাজি]], [[লখিমপুৰ জিলা|লক্ষ্মীমপুৰ]], [[তিনিচুকীয়া]] আৰু [[ডিব্ৰুগড়]] জিলাত বিস্তাৰিতভাৱে বসবাস কৰে। [[শিৱসাগৰ]], [[যোৰহাট]], [[গোলাঘাট]], [[মাজুলী]], [[শোণিতপুৰ]] আৰু পূৰ্বভাৰতৰ নগাভূমি আৰু [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]]ৰ কিছুমান ঠাইতো বিক্ষিপ্তভাবে বসবাস কৰা দেখা যায়।&lt;ref name=&quot;সোণোৱাল কছাৰী&quot;&gt;[http://www.srimanta.net/sonowal%20kacharis.htm সোণোৱাল কছাৰীসকলৰ বিষয়ে শ্ৰীমন্ত ডট নেটৰ তথ্য] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090712124722/http://srimanta.net/sonowal%20kacharis.htm |date=2009-07-12 }} আহৰণ ৭ মাৰ্চ, ২০১২&lt;/ref&gt;

[[আহোম]] সকলৰ ৰাজত্ব কালত এইসকল কছাৰীয়ে নদীৰ বালিৰ পৰা সোণ বুটলা কামত নিযুক্তি পাইছিল কাৰণেই এওঁলোকে সোণোৱালকছাৰী নাম পোৱা বুলি কিছুমানে ক’ব খোজে&lt;ref name=&quot;সোণোৱাল কছাৰী&quot;/&gt;। সোণোৱালসকলৰ মাজত মুখ বাগৰি অহা এক লোক কথাৰ মতে, আহোম স্বৰ্গদেউ [[গদাধৰ সিংহ]]ৰ দিনত উজনি অসমত থকা কেইঘৰমান সোণোৱালকছাৰীয়ে আউনিআটীয় গোসাঁই কেশৱ দেৱগোস্বামীক অলৌকিক গুণসম্পন্ন লোক জ্ঞান কৰি বাঁহ চুঙাৰে এচুঙা সোণ দক্ষিণা দি তেওঁৰ ওচৰত শৰণ লোৱা বাবে এই সকল কছাৰী সোণোৱালকছাৰী হ’ল বুলি কিছুমানে ক’ব বিচাৰে। বৰ্তমান এওঁলোকৰ জনসংখ্যা প্ৰায় আঢ়ৈ লাখৰ (২,৫০,০০০) ওচৰাওচৰি।

==ঠেঙ্গাল কছাৰী জনগোষ্ঠী==
{{Main| ঠেঙ্গাল কছাৰী জনগোষ্ঠী}}

ঠেঙ্গাল কছাৰীসকল অসমীয়া জাতিৰ অন্যতম অংগ। মঙ্গোলীয় প্ৰজাতিৰ পৰা উদ্ভৱ হোৱা এই সম্প্ৰদায়টিৰ সাংস্কৃতিক জীৱন অসমীয়া জাতীয় সাংস্কৃতিক জীৱনৰ লগত ওতপ্ৰোত ভাৱে সাঙোৰ খাই আছে। [[উত্তৰ পূব ভাৰত]]ত মংগোলীয়সকল কোন সময়ত প্ৰৱেশ কৰিছিল সঠিককৈ কোৱা টান। ড॰ সুনীতি কুমাৰ চট্টোপাধ্যায়ৰ মতে খৃ:পূ: ১০০০ বছৰৰ পূৰ্বে তেওঁলোকে এই অঞ্চলত প্ৰৱেশ কৰিছিল। &lt;ref&gt;কিৰাত জন-কৃতি, পৃষ্ঠা নং ২৬&lt;/ref&gt;

ৰেভাৰেণ্ড ছিডনী এণ্ডলে বড়োগোষ্ঠীৰ লোকক দুটা ভাগত ভাগ কৰিছে :
# উত্তৰ গোষ্ঠী - বড়ো, ৰাভা, মেচ, ধিমাল, কোঁচ, ছলনিমীয়া, মহলীয়া, ফুলগৰীয়া, শৰণীয়া
# দক্ষিণ গোষ্ঠী - ডিমাছা, হোজাই, লালুং, গাৰো, হাজং, পৰ্বতীয়া তিপ্ ৰা আদি। 

ড॰ ভুবনমোহন দাসে এই বিভীজনক অসমত প্ৰব্ৰজন অনুসৰি দুটা ভাগত ভাগ কৰিছে: পশ্চিম গোষ্ঠী আৰু পূব গোষ্ঠী। এই পূব গোষ্ঠীতেই ঠেঙ্গাল কছাৰীক ড॰ দাসে অন্তৰ্ভুক্ত কৰিছে। 

বুৰঞ্জীবিদ আৰু পণ্ডিত সকলৰ মতে ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাত পৰ্বতৰ দাঁতি-কাষৰীয়া ঠাইত প্ৰথমে বাস কৰা মংগোলীয় বা কিৰাত সকলেই এসময়ত কছাৰী নাম পায় আৰু ' কছাৰী ' নামকৰণ অসমৰ হিন্দু ওচৰ-চুবুৰীয়া সকলৰ সৃষ্টি। 

[[হেমকোষ অভিধান]]ত ' ঠেঙ্গাল ' ৰ বিষয়ে অসমৰ এজাতি আদিমবাসী কছাৰী বুলি উল্লেখ কৰিছে। 

কিম্বদন্তিমতে, ৰজাই কছাৰী সাহসী আৰু যুদ্ধ বিদ্যাত পাকৈত সকলক যুদ্ধৰ বাবে সৈনিক হিচাপে ৰাখিছিল আৰু যুদ্ধৰ বাবে তেওঁলোকক ঠেঙা (Pantloon) পিন্ধিবলৈ দিছিল। সেই ঠেঙা পিন্ধাৰ বাবেই তেওঁলোকক ঠেঙাল বুলি মাতিছিল। সময়ৰ লগে লগে সেই ঠেঙা পিন্ধা কছাৰীসকলেই ঠেঙাল সম্প্ৰদায়ত পৰিণত হয়। 

বৰ্ত্তমান ঠেঙাল কছাৰী সকল যোৰহাট, গোলাঘাট, শিৱসাগৰ, ডিব্ৰুগড়, লক্ষ্মীমপুৰ, দৰং, শোণিতপুৰ, কাৰ্বি আংলং আদি জিলাত আৰু ডিমাপুৰত সিঁচৰতি হৈ আছে।&lt;ref&gt;অসমৰ ঠেঙ্গাল কছাৰীৰ ইতিবৃত্ত, লেখক:- ৺ নন্দ বৰা&lt;/ref&gt;

==টাইফাকে জনগোষ্ঠী==
{{Main|টাইফাকে জনগোষ্ঠী}}
[[File:Boudhamondir.JPG|thumb|টিমাম ফাকে বৌদ্ধ বিহাৰ, জয়পুৰ]]

নিজস্ব কৃষ্টি-সংকৃতি, পৰস্পৰাৰে সমৃদ্ধ টাইফাকে জনগোষ্ঠী, অষ্টদশ শতিকাৰ শেষভাগত [[অসম]]ত প্ৰৱেশ কৰা টাই জনগোষ্ঠীৰ এটা ঠাল। অসমলৈ অহাৰ পূৰ্বে টাইফাকেসকলে [[ম্যানমাৰ]]ৰ অন্তৰ্গত হোকং উপত্যকাত মৌফাকে নামে এখন ৰাজ্য পাতি বাস কৰিছিল। ১৭৭৪ খ্ৰীষ্টাব্দত [[ব্ৰহ্মদেশ]]ৰ ৰজা আলখ্ৰাৰ অত্যাচাৰত অতিষ্ঠ হৈ বিভিন্ন ঠাইত ভ্ৰমি অৱশেষত অসমত প্ৰৱেশ কৰে। পৰৱৰ্তী সময়ত ক্ৰমে [[আহোম]] আৰু মানৰ লগত সংঘৰ্ষত লিপ্ত হৈ অৰুণাচলৰ নামজিকত বসতি কৰে। ইয়াৰ পাছত ১৮২৬ চনত [[ইয়াণ্ডাবু সন্ধি]] মতে অসম ইংৰাজৰ অধীনলৈ যায় আৰু ইংৰজৰ পৃষ্ঠপোষকতাত টাইফাকেসকলে নামজিকৰপৰা আহি প্ৰথমে [[মাৰ্ঘেৰিটা]]ত গাওঁ প্ৰতিষ্ঠা কৰে। তাৰ পাছত জীৱন নিৰ্বাহৰ বাবে সুচল স্থানৰ সন্ধানত বিভিন্ন ঠাই ভ্ৰমি, [[তিনিচুকীয়া]] আৰু [[ডিব্ৰুগড়]] জিলাৰ কিছু ঠাইত গাওঁ পাতে। বৰ্তমান তিনচুকীয়া জিলাৰ মাৰ্ঘেৰিটাৰ সমীপৰ '''বৰফাকে , মানম , নঙলাই''' , লিডুৰ সমীপৰ '''মুঙলাঙ , লঙফাকে''' , টিৰাপৰ সমীপৰ '''নিঙগাম''' , জাগুনৰ সমীপৰ '''ফানেঙ''' আৰু ডিব্ৰুগড় জিলাৰ নাহৰকটীয়াৰ সমীপৰ '''নামফাকে''' আৰু '''টীপামফাকে''' আদি মুঠ ৯খন গাঁৱত বাসকৰা টাইফাকে জনগোষ্ঠীৰ মুঠ জনসংখ্যা প্ৰায় ২০০০জন। 

টাইফাকেসকল মূলত [[বৌদ্ধধৰ্ম]]ৰ হীনযান প্ৰন্থী। বৌদ্ধধৰ্মীয় স্থাপত্য-ভাস্কৰ্য যেনে- বৌদ্ধবিহাৰ, পেগুদা, চৈত্য, মৃণ্ময় বৌদ্ধমূৰ্তিবোৰ টাইফাকে সমাজ-সংস্কৃতিৰ অনন্য সম্পদ। তদুপৰি পৰাস্পৰাগত জনবিশ্বাস, পূজা-পাতল আদিও মাজে-সময়ে পালন কৰা দেখা যায়। নিজা ভাষা, লিপি, স্বকীয় সাজপাৰ, খাদ্যাভাস, তাঁত শিল্প, সমৃদ্ধিশালী [[লোকগীত]], বৈশিষ্ট্যপূৰ্ণ গৃহনিৰ্মাণ প্ৰণালী আদিৰে টাইফাকেসকলে নিজস্ব জনগোষ্ঠীয় ঐতিহ্য আজিও অটুট ৰাখিছে।&lt;ref&gt;টাইফাকে ভাষা আৰু সংস্কৃতি, লেখক-ড. বিজু মৰাণ&lt;/ref&gt;

==দেউৰী জনগোষ্ঠী==
{{Main|দেউৰী জনগোষ্ঠী}}
এই জনগোষ্ঠী প্ৰধানকৈ [[অসম]], [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]] আৰু [[নাগালেণ্ড]]ত পোৱা যায়। তেওঁলোকে প্ৰধানকৈ [[অসমীয়া ভাষা]] আৰু [[Tibeto-Burman language|তিব্বেতীয়া বাৰ্মা ভাষা]]ত ব্যৱহাৰ কৰে। প্ৰায় ২৪,৬০০ জন দেউৰী জনগোষ্ঠীৰ লোক [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী]]ৰ কাষৰ উপত্যকাত বসবাস কৰি আছে।&lt;ref&gt;[http://www.prayway.com/unreached/peoplegroups4/1333.html prayway.com]&lt;/ref&gt;

দেউৰীসকলৰ প্ৰধান খেল বা ফৈদ চাৰিটা, যেনে-
# দিবঙীয়া - এওঁলোক শাল কুণ্ডিমামা বা বুঢ়া-বুঢ়ী শাল,
# টেঙাপনীয়া - এওঁলোকৰ শাল বলিয়া বাবা (শিৱ) শাল,
# বৰগঞা - এওঁলোকৰ শাল কেঁচাইখাতী বা তাম্ৰেশ্বৰী গোসাঁনী শাল আৰু
# পাট গঞা - এওঁলোক শাল পাটৰ শাল। 
পাটৰ গঞা ফৈদটো বৰ্তমান দেউৰী সমাজত নোহোৱা হৈ পৰিছে। দেউৰীসকলৰ চাৰিওটা ফৈদৰ নাম স্থানবাচক বুলি ক'ব পাৰি। অতীজত কুণ্ডিল ৰাজ্যত দিবং নদীৰ পাৰত বাস কৰা ফৈদক দিবঙীয়া,টেঙাপনী নৈৰ পাৰত বসতি কৰা ফদৈক টেঙাপনীয়া,বৰনদীৰ পাৰত বাস কৰা ফৈদক বৰগঞা আৰু পাট শদিয়াত বাস কৰাসকলক পাটৰ গঞা বোলা হৈছিল। 

==খামতি জনগোষ্ঠী==
{{Main|খামটি}}
'''টাই খামটি''' (খামতি) বা '''খামটি শান''' হল চীনৰ [[য়ুন্নান]] প্ৰদেশ, ম্যানমাৰৰ কাচিন ৰাজ্যৰ খাম টি লুং, মগয়ুং আৰু মিটকীয়ান ঠাইৰ পৰা মূলবসতি ধৰি উত্তৰপূবৰ [[অসম]] আৰু [[অৰুণাচল প্ৰদেশ|অৰুণাচলত]] বসবাস কৰা [[উত্তৰ পূৱৰ টাই জনগোষ্ঠীৰ তালিকা|উত্তৰপূবৰ]] [[টাই জাতি|টাই জাতিৰ]] এটা ঠাল।&lt;ref&gt;Roland J. L. Breton (1997). Atlas of the Languages and Ethnic Communities of South Asia. SAGE Publications. p. 188. ISBN 0-8039-9367-6&lt;/ref&gt; অসমত খামটিসকলৰ জনসংখ্যা প্ৰায় ৬০,০০০ ত কৈ অধিক। আহোমসকলৰ পাছতে খামটি সকল অসমৰ অন্য এটা বৃহৎ টাই জনগোষ্ঠী। টেঙাপানী অঞ্চলত খামটিসকলৰ কিছু জনসংখ্যা দেখা যায়। খামটি সকলে থেৰাবাদী বৌদ্ধ ধৰ্ম পালন কৰে। তেওঁলোকৰ নিজা লিপি আছে যি শান লিপিৰ পৰা উদ্ভৱ হোৱা। তেওঁলোকৰ মাতৃভাষা খামটি ভাষা।

==খেলমা জনগোষ্ঠী==
{{Main|খেলমা জনগোষ্ঠী}}
উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ প্ৰাচীন কুকি জনগোষ্ঠীসমূহৰ ভিতৰত খেলমা বা সাকাচেপ অন্যতম। তেওঁলোকে ডিমা হাচাও, কাৰ্বি আংলং, জয়ন্তিয়া পাহাৰকে ধৰি অসমৰ কেইবাটাও অঞ্চলত বাস কৰে। তাৰোপৰি নাগালেণ্ড, মিজোৰাম আৰু ত্ৰিপুৰাতো বসবাস কৰে।।&lt;ref name=&quot;Soppitt&quot;&gt;{{cite book| title=A Short Account of the Kuki–Lushai Tribes of the North-East Frontier (Districts Cachar, Sylhet, Naga Hills and Dima Hasao etc.) With An Outline Grammar of the Rangkhol-Lushai Language and a Comparison of Lushai With Other Dialects. (Reprint, 1976) | author= Soppitt, C. A. | year=1893 | publisher= Firma-KLM Pvt. Ltd.| Location=Culcutta}}&lt;/ref&gt;

==চিংফৌ জনগোষ্ঠী==
{{Main|চিংফৌ জনগোষ্ঠী}}
'''চিংফৌ জনগোষ্ঠী''' হৈছে [[চীন]], [[ম্যানমাৰ]] আৰু ভাৰতৰ উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলত বিস্তৃত হৈ থকা কাচিন লোকসকলৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ জাতিগত উপগোট। এওঁলোক [[চীনা-তিব্বতীয় ভাষা]] পৰিয়ালৰ মান-তিব্বতীয় শাখাৰ এটা জনগোষ্ঠী। [[উত্তৰ-পূব ভাৰত|উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ]] [[অসম]] আৰু [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]]তেই প্ৰধানকৈ চিংফৌ জনগোষ্ঠীৰ লোকসকলৰ অৱস্থিতি পোৱাৰ লগতে [[মেঘালয়]] আৰু [[মণিপুৰ]]ৰ কিছু অঞ্চলতো তেওঁলোকৰ বসতি দেখিবলৈ পোৱা যায়।&lt;ref name=&quot;Josh&quot;&gt;{{cite web | url=https://joshuaproject.net/people_groups/18111/IN | title=Singpho in India | accessdate=23 April 2020}}&lt;/ref&gt; ভাৰত চৰকাৰৰ জনজাতীয় কাৰ্য মন্ত্ৰণালয়ৰ ২০১১ চনৰ লোকপিয়লৰ তথ্য অনুসাৰে অসমত চিংফৌসকলৰ জনসংখ্যা ২৩৪২।&lt;ref name=&quot;GoI&quot;&gt;{{cite web | url=https://data.gov.in/resources/scheduled-tribes-population-assam-2011-census-ministry-tribal-affairs | title=Scheduled Tribes population in Assam as per 2011 Census (From: Ministry of Tribal Affairs) | publisher=Ministry of Tribal Affairs, GoI | accessdate=23 April 2020}}&lt;/ref&gt; ২০০১ চনৰ এক পৰিসংখ্যা অনুসৰি অৰুণাচল প্ৰদেশত প্ৰায় ৫৫০০ জন চিংফৌ লোকে বসবাস কৰে।&lt;ref name=&quot;Josh&quot; /&gt;

==সৎনামী জনজাতি==
{{Main|সৎনামী জনজাতি}}

'''সৎনাম ধৰ্ম''' শিখ ধৰ্মৰ দৰে এটা একেশ্বৰবাদী ধৰ্ম।&lt;ref&gt;{{pron-en|ˈsatnami|satnami.com}} or {{IPA-en|ˈসৎনামী||satnami.com}}; {{language-छत्तीसगढ़ी}}, ''{{IAST| भाषा}}'',&lt;/ref&gt; এই ধৰ্মৰ অনুসৰণকাৰী সকলক সৎনামী বুলি কোৱা হয়। যিয়ে এক ঈশ্বৰ বা সত্যৰ ওপৰত বিশ্বাস কৰে। সৎনামী সকল অসমৰ এটি উল্লেখযোগ্য জাতি। সৎনামী মূলতে ছত্তিশগড়ৰ নিবাসী। সৎনামক এটা জাতি হিচাপে মনা হয়, যি আজিৰ ছত্তিশগড়, উড়িষ্যা, মধ্যপ্ৰদেশ, মহাৰাষ্ট্ৰ, ৰাজস্থান , দিল্লী, ঝাৰখণ্ড আৰু অসমত পোৱা যায়। সৎনাম ধৰ্মক গুৰু ঘাচি দাস এ (1757-1836) প্ৰচলিত কৰিছিল।

== গোৰ্খা জনগোষ্ঠী ==
{{Main|অসমৰ নেপালী জনগোষ্ঠী}}
ইয়াণ্ডাবু সন্ধিৰ পিছৰ পৰা অসমলৈ গোৰ্খা জনগোষ্ঠীৰ নেপালী লোকৰ আগমন বেছিকৈ ঘটে। অসমৰ চন পৰা আবাদী মাটি, প্ৰৰ্যাপ্ত চৰণীয়া চৰ অঞ্চলে তেওঁলোকক আকৰ্ষিত কৰিছিল। বৰ্তমান অসমৰ প্ৰায় প্ৰতিখন জিলাতে নেপালী বা গোৰ্খা জনগোষ্ঠীৰ লোকে বসবাস কৰে।

==তিৱা বা লালুং জনগোষ্ঠী==
{{Main|তিৱা জনগোষ্ঠী}}
'''তিৱা''' [[অসম]]ৰ এটা খিলঞ্জীয়া জনগোষ্ঠী। এওঁলোক [[চীনা-তিব্বতীয় ভাষা]] পৰিয়ালৰ মান-তিব্বতীয় শাখাৰ জনগোষ্ঠী।।&lt;ref&gt;DeLancey, Scott (2012). Hyslop, Gwendolyn; Morey, Stephen; w. Post, Mark (eds.). &quot;On the Origin of Bodo-Garo&quot;. Northeast Indian Linguistics. 4: 3–20. doi:10.1017/UPO9789382264521.003. &lt;nowiki&gt;ISBN 9789382264521&lt;/nowiki&gt;.&lt;/ref&gt;  অসমৰ [[নগাঁও জিলা|নগাঁও]], [[মৰিগাঁও জিলা|মৰিগাঁও]] আৰু [[কাৰ্বি আংলং জিলা]]তেই এওঁলোকৰ ঘাই বসতি যদিও [[কামৰূপ জিলা]]ৰ দক্ষিণ-পূব অংশত, [[লখিমপুৰ জিলা]]ৰ কেইখনমান গাঁৱত আৰু [[যোৰহাট]]ৰ ওচৰত [[তিতাবৰ]]ত কিছুসংখ্যক তিৱালোক আছে। পূৰ্বে এই জন-জাতিৰ লোকসকল 'লালুং' নামে পৰিচিত আছিল যদিও বৰ্তমানে এওঁলোকে নিজকে 'তিৱা' বুলি চিনাকি দিহে ভাল পায়। কাৰ্বিসকলৰ লগত তিৱাসকলৰ যথেষ্ট সাদৃশ্য দেখা যায়। বহুক্ষেত্ৰত তেওঁলোকক দুটা সুকীয়া জনজাতি হিচাপে ঠাৱৰ কৰাই কঠিন। দুয়োটা জনজাতিৰ সামাজিক প্ৰথা, ৰীতি-নীতি আদিৰ মাজত পাৰ্থক্যতকৈ সাদৃশ্যই বেছি।

==গাৰো জনগোষ্ঠী==
{{Main|গাৰো জনগোষ্ঠী}}
'''গাৰো জনগোষ্ঠী''' হৈছে উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ মেঘালয়, অসম, ত্ৰিপুৰা আৰু নাগালেণ্ড ৰাজ্য, আৰু বাংলাদেশৰ কিছুমান চুবুৰীয়া অঞ্চলত বসবাস কৰা [[অসমৰ চীনা-তিব্বতীয় আৰু টাই জনগোষ্ঠী|চীনা-তিব্বতীয় জনগোষ্ঠী]]। ঐতিহাসিকভাৱে গাৰো নামটো [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী]]ৰ দক্ষিণ পাৰৰ বিস্তৃত পৰিসৰৰ বাসিন্দাৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল যদিও এওঁলোকে  নিজকে আ•চিক মাণ্ডে (অৰ্থ: &quot;পাহাৰীয়া মানুহ,&quot; আ•চিক &quot;পাহাৰীয়া&quot; + মাণ্ডে &quot;মানুহ&quot;) বুলি কয়। এওঁলোক ভাষিক ভাৱে [[বড়ো-কছাৰী]] সকলৰ সৈতে একে গোষ্ঠীৰ যাক [[বড়ো-গাৰো]] পৰিয়াল বুলি কোৱা হয়।ইয়াৰ ভিতৰত [[ডিমাছা]], [[ৰাভা]], [[আটং]], [[তিৱা]], [[কোচ]] আদি ভাষাও অন্তৰ্ভুক্ত।&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;Watre Ingty, Angela R. (2008). ''Garo morphology, a descriptive analysis''. North-Eastern Hill University.&lt;/ref&gt;  ইটোৱে সিটোৰ লগত ঘনিষ্ঠ সম্পৰ্ক থকাৰ বাবে এই ভাষাবোৰৰ বহুতো মিল আছে;  আৰু এই ভাষাসমূহৰ শব্দৰ কোনো নিৰ্দিষ্ট তথ্যৰ পৃষ্ঠীয় স্তৰৰ পৰ্যবেক্ষণৰ পৰাও সাদৃশ্যসমূহ সহজেই চিনাক্ত কৰিব পাৰি।&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;


==তথ্য সংগ্ৰহ==
{{Reflist}}

==বাহ্যিক সংযোগ==
* [http://online.assam.gov.in/tribes_of_assam Tribes of assam] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130530165506/http://online.assam.gov.in/tribes_of_assam |date=2013-05-30 }} at Assam Govt website

{{অসমৰ জনগোষ্ঠী}}
{{অসম}}

[[শ্ৰেণী:অসমৰ জনগোষ্ঠী]]</text>
      <sha1>3xpyqotvz3vv9hi6ybcpu6e1yy8eszg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>607187</id>
      <parentid>607185</parentid>
      <timestamp>2026-05-19T00:46:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ananya Taye</username>
        <id>28065</id>
      </contributor>
      <comment>/* আহোম জনগোষ্ঠী */</comment>
      <origin>607187</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="47938" sha1="qhrno6way5qsbdj72ibp1jn6zsap5w8" xml:space="preserve">{{wikify}}
ভাৰতীয় সংবিধানত অসমৰ জনজাতিসমূহক অনুসূচিত জনজাতি (পাহাৰ) আৰু অনুসূচিত জনজাতি (ভৈয়াম) দুটা ভাগত বিভক্ত কৰা হৈছে।&lt;ref name=&quot;st&quot; /&gt; যিহেতু সমভূমি আৰু সমভূমি অঞ্চলত বাস কৰা পাহাৰীয়া জনজাতিসমূহক বৃহৎ সংখ্যক পাহাৰত বাস কৰা জনজাতিসমূহক নিজ নিজ ঠাইত অনুসূচিত জনজাতি হিচাপে স্বীকৃতি দিয়া নহয়, সেয়েহে লোকপিয়লৰ তথ্যই সঠিক পৰিসংখ্যা প্ৰতিফলিত নকৰিবও পাৰে।&lt;ref name=&quot;st&quot; /&gt; অসমীয়া ভাষাক প্ৰায় সকলো জনগোষ্ঠীয়ে লিংগুয়া ফ্ৰাংকা হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰে।&lt;ref name=&quot;st&quot; /&gt; ২০০১ চনৰ লোকপিয়ল অনুসৰি অনুসূচিত জনজাতি অসমৰ জনসংখ্যাৰ ১২.৪ শতাংশ।&lt;ref name=&quot;demographics&quot;&gt;{{cite web |url=http://censusindia.gov.in/Tables_Published/SCST/dh_st_assam.pdf|title=Data highlights: The Scheduled Tribes|publisher=censusindia.gov.in|accessdate=4 September 2012}}&lt;/ref&gt; আছাম ট্ৰিবিউনে ২০০৯ চনত প্ৰকাশ কৰা অনুসৰি মুঠ জনসংখ্যাৰ ১৫.৬৪ শতাংশ অসমৰ জনজাতীয় জনগোষ্ঠীৰ।&lt;ref name=&quot;st&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.assamtribune.com/scripts/details.asp?id=jul1009/edit2|title=The Scheduled Tribes of Assam|publisher=Assam Tribune|date=10 July 2009|accessdate=4 September 2012}}{{Dead link|date=July 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

==আহোম জনগোষ্ঠী==
{{Main|আহোম}}

[[আহোম]] সকল [[অসম]]ৰ এটি খিলঞ্জীয়া জাতি। আহোম সকল টাই জাতিৰ লোক। [[উজনি অসম]]ৰ জিলা কেইখন এই আহোম সকলৰ প্ৰধান বসতিস্থল। এটা সময়ত টাই জাতিটো কেইবাটাও শাখাত ভাগ হৈ দক্ষিণ-পূব এচিয়াত বিয়পি পৰে &lt;ref&gt;(Linguistic Survey Of India Vol. II, pp. 59-60)&lt;/ref&gt;। তাৰে এটা শাখাই চীন-বাৰ্মাৰ সীমান্তৰ [[য়ুন্নান]]ৰ এটা অঞ্চলত ছশ বছৰমান ৰাজত্ব কৰাৰ পিছত চুকাফাৰ নেতৃত্বত পাটকাই পৰ্ব্বত পাৰ হৈ আহি ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাত ৰাজ্য স্থাপন কৰেহি। এই ঠালটোৱেই কালক্ৰমত ‘আহোম’ নামেৰে জনাজাত হৈ পৰে আহোমসকলে নিজকে কিন্তু ‘খাম-টাই’ নামেৰেহে চিনাকি দিছিল। 

ৰাজনৈতিক উচ্চাকাংক্ষাই চুকাফা নামৰ য়ুন্নানৰ এজন টাই কোঁৱৰক পশ্চিমৰ ফালে আগুৱাই আহি এখন নতুন দেশৰ শাসনকৰ্তা হ'বলৈ অনুপ্ৰাণিত কৰিছিল। ১২২৮ খৃষ্টাব্দত তেওঁ প্ৰায় ৯০০০ অনুগামীৰে সৈতে [[অসম]]ত প্ৰৱেশ কৰে। উজনি অসমৰ [[শিৱসাগৰ]] জিলাত তেওঁলোকে প্ৰথম বসতি স্থাপন কৰে। মিত্ৰতা আৰু চুবুৰীয়া জাতিৰ সৈতে বৈবাহিক সম্পৰ্ক স্থাপনেৰে তেওঁলোকে সফল ভাৱে এখন শক্তিশালী ৰাজ্যৰ ভেঁটি গঢ়িলে। কালক্ৰমত ওচৰ-চুবুৰীয়া বহু জাতি যেনে চুতীয়া, মৰাণ, মিচিং, নগা, ইত্যাদি লোক এই জাতিৰ লগত লীন গ'ল। উদাহৰণস্বৰূপে, চুকাফাৰ অনুগামী সকলে অসমত আহি লগ পোৱা বৰাহী জাতিৰ লোক আজি অসমত পোৱা নাযায়। বৰাহীসকল সম্পূৰ্ণ ভাৱে তেওঁলোকৰ সৈতে মিলি গ'ল। প্ৰথম অহা টাই জাতিৰ লোকসকল আৰু পাছত তেওঁলোকৰ সৈতে মিলি যোৱা এই লোকসকলৰ বংশধৰ সকলকে আহোম বুলি কোৱা হয়। Francis Hamiltonয়ে ১৯ শতিকাৰ আগ ভাগত লিখা ''&quot;An Account of Assam&quot;'' নামৰ গ্ৰন্থখনৰ মতে [[উজনি অসম]]ত (কলিয়াবৰৰ উত্তৰত) আহোম জনগোষ্ঠীৰে সৰ্বাধিক জনসংখ্যা আছিল। &lt;ref&gt;Hamilton, Francis (1940), Bhuyan, Surya Kumar (ed.), An Account of Assam, The Government Of Assam, p.52&lt;/ref&gt;

==চুতীয়া জনগোষ্ঠী==
{{Main|চুতীয়া}}

'''চুতীয়া''' [[অসম]]ৰ এটা বড়ো-কছাৰী মূলৰ আদিম জনগোষ্ঠী। এই জনগোষ্ঠীৰ নিজ ৰাজ্য এখন আছিল যাৰ নাম আছিল [[চুতীয়া ৰাজ্য|সধয়া বা স্বধয়া]] আৰু ৰাজধানী আছিল &quot;সধয়াপুৰ&quot; (বৰ্তমানৰ [[শদিয়া]])। বৰ্তমান অসমৰ প্ৰধানকৈ [[লখিমপুৰ জিলা|লখিমপুৰ]], [[ধেমাজি জিলা|ধেমাজি]], [[যোৰহাট জিলা|যোৰহাট]], [[গোলাঘাট জিলা|গোলাঘাট]], [[তিনিচুকীয়া জিলা|তিনিচুকীয়া]], [[ডিব্ৰুগড় জিলা|ডিব্ৰুগড়]], [[শিৱসাগৰ জিলা|শিৱসাগৰ]] জিলাত চুতীয়াসকলৰ বসতি দেখিবলৈ পোৱা যায়। 
ইয়াৰ বাহিৰেও নগাঁও, কাছাৰ, কৰিমগঞ্জ, মৰিগাওঁ, কাৰ্বি আংলং, কামৰূপ আৰু দৰং জিলাতো কিছু সংখ্যক চুতীয়াই বাস কৰে।

==কলিতা জনগোষ্ঠী==
{{Main|কলিতা জনগোষ্ঠী}}
'''কলিতা''' ({{lang-en|Kalita}}) হৈছে উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ অসমৰ এটা হিন্দু জনগোষ্ঠী বা জাতি।&lt;ref&gt;Kangkan Kalita (6 October 2020). [https://timesofindia.indiatimes.com/city/guwahati/study-traces-kalitas-to-himachal-in-4122-bc/articleshow/78509179.cms &quot;Study traces Kalitas to Himachal in 4122 BC&quot;] ''The Times of India''.&lt;/ref&gt; কলিতাসকল সাধাৰণ বা অসংৰক্ষিত শ্ৰেণীৰ অন্তৰ্গত।&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Centre supports Assam government's proposal to grant ST status to six communities: Ramdas Athawale |date=8 October 2017 |agency=Press Trust of India |website=[[The New Indian Express]] |url=https://www.newindianexpress.com/nation/2017/oct/08/centre-supports-assam-governments-proposal-to-grant-st-status-to-six-communities-ramdas-athawale-1668725.html |access-date=8 October 2021}}&lt;/ref&gt; কলিতা জনগোষ্ঠীটোক - এফালে কেওঁট আৰু আনফালে গণক আৰু ব্ৰাহ্মণৰ মাজৰ এটা জনগোষ্ঠী বুলি অসমীয়া সমাজত মান্যতা প্ৰদান কৰা হয়।{{sfn|Sharma|2009|p=358}}{{sfn|Cantile|1980|p=234}} এছ.এল.বৰুৱাৰ দৰে বুৰঞ্জীবিদৰ মতে, ১১ শতিকাৰ ধৰ্মপালৰ শাসনকালত কলিতাসকলে উত্তৰ আৰু পূব ভাৰতৰ পৰা অসমলৈ প্ৰব্ৰজন কৰিছিল বুলি ধাৰণা কৰা হয়।&lt;ref&gt;S.L. Barua, ''A Comprehensive History of Assam'', p. 15.&lt;/ref&gt;

==কোচ-ৰাজবংশী জনগোষ্ঠী==
{{main|কোচ ৰাজবংশী}}

'''কোচ জনগোষ্ঠী''' ([[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]]: Koch people) বা কোচসকল ভাৰতৰ অসম আৰু মেঘালয় আৰু উত্তৰ বাংলাদেশৰ এটা সীমান্তত বাস কৰা এটা সৰু জনগোষ্ঠী।&lt;ref&gt;&quot;Koch is a people group mainly found in the Indian states of Meghalaya and Assam and in northern Bangladesh. The Koch people call themselves Kocho (in Meghalaya) or Kocha (in Lower Assam). The number of Koch in Meghalaya is about 25,000 people (Census 2011). {{harv|Kondakov|2020|p=1}}&lt;/ref&gt; এই জাতিৰ কিছুলোকে বড়ো-গাৰো ভাষা পৰিয়ালাৰ কোচ ভাষা ব্যৱহাৰ কৰে, আনহাতে আন কিছুমানে স্থানীয় প্ৰজাতিৰ ভাৰত-আৰ্য্য ভাষা ব্যৱহাৰ কৰে।&lt;ref&gt;&quot;The clans are matrilineal and strictly exogamous (Koch 1984:180), i.e. marriages are not permitted within the same clan. The first six groups have preserved their original Tibeto-Burman forms of speech while the remaining three have long switched to local Indo-Aryan varieties.&quot; {{harv|Kondakov|2020|p=1}}&lt;/ref&gt; ই ভাৰতৰ মেঘালয়ৰ এটা অনুসূচিত জনজাতি।&lt;ref&gt;[https://censusindia.gov.in/Tables_Published/SCST/dh_st_meghalaya.pdf The STs in Meghalaya are predominantly rural (84.4 per cent). Individual ST wise, Koch are overwhelmingly confined to rural areas (97.2 per cent), followed by Raba (92.6 per cent), Hajong (91.4 per cent), and Garo (88.7 per cent). On the contrary, higher urban population has been registered among Synteng (28.2 per cent) and Khasi (18.6 per cent).]&lt;/ref&gt;{{efn|In Meghalaya, Koches are government notified scheduled tribe.{{sfnp|Census of India|ps=.}} }} কোচ সকলে নিজৰ ভাষা, সংস্কৃতি আৰু ঐতিহ্য সংৰক্ষণ কৰিব বিচাৰে।&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.telegraphindia.com/north-east/koch-union-seeks-to-preserve-culture/cid/1448703 |title=Koch union seeks to preserve culture |work=The Telegraph |date=11 May 2018 |access-date=11 July 2019}}&lt;/ref&gt;

কোচ লোকসকলে নিজৰ ভাষা, নিজৰ জীৱবাদী ধৰ্ম সংৰক্ষণ কৰি ৰাখিছে আৰু অহিন্দু ৰীতি-নীতি আৰু পৰম্পৰা অনুসৰণ কৰে।&lt;ref name=&quot;koch&quot;/&gt; [[কোচ ৰাজবংশী]] আৰু বিভিন্ন জনগোষ্ঠীৰ পৰা ধৰ্মান্তৰিত লোকে গ্ৰহণ কৰা উজনি অসমৰ হিন্দু কোচ জনগোষ্ঠীৰ সৈতে তেওঁলোক সম্পৰ্কীয় যদিও পৃথক।&lt;ref&gt;&quot;The Koch of western Meghalaya also claim relationship with those empire-building Koch. On the other hand, Koch is known as a Hindu caste found all over the Brahmaputra Valley (Majumdar 1984: 147), and receives converts to Hinduism from different tribes (Gait 1933: 43).&quot; {{harv|Kondakov|2013|p=4}}&lt;/ref&gt;

==কৈৱৰ্ত জনগোষ্ঠী==
{{main|কৈৱৰ্ত জনগোষ্ঠী|কেওঁট জনগোষ্ঠী}}
কৈৱৰ্ত বা জালিয়া কৈৱৰ্ত সকল অসমৰ এটা প্ৰাচীনতম জনগোষ্ঠী। কৈৱৰ্তসকল মূলতে মাছমৰীয়া সম্প্ৰদায় আছিল, পিছলৈ সংস্কৃতকৰণৰ জৰিয়তে তেওঁলোকৰ বাণিজ্যিক সমৃদ্ধি আৰু বৈষ্ণৱীয় সংযোগৰ সহায়ত বৃহত্তৰ হিন্দুসম্প্ৰদায়ৰ অন্তৰ্গত এক সন্মানীয় জাতিগত পৰিচয় লাভ কৰে।[1] কৈৱৰ্তসকল মূলতঃ অসম, পশ্চিমবংগ, ওড়িশা আৰু পূব বিহাৰৰ লগতে বাংলাদেশ, নেপাল, আৰু ভূটানত বসবাস কৰা পৰম্পৰাগতভাৱে মাছ ধৰাৰ বৃত্তিত নিয়োজিত সম্প্ৰদায় আছিল। প্ৰথম অৱস্থাত কৈৱৰ্তসকলক হালিয়া আৰু জলিয়া কৈৱৰ্ত নামৰ দুটা গোটত বিভক্ত একক জনগোষ্ঠী বুলি গণ্য কৰা হৈছিল, আৰু হালিয়া কৈৱৰ্তসকলক উচ্চ বুলি গণ্য কৰা হৈছিল।[2] অসমত অনুসূচিত জাতি হিচাপে শ্ৰেণীভুক্ত কৰা ১৬ টা অনুসূচিত জাতিৰ ভিতৰত কৈৱৰ্ত্ত, জলিয়া নামেৰে অন্তৰ্ভূক্ত ই হৈছে দ্বিতীয় বৃহত্তম জনগোষ্ঠী।[3][4][5] গড়মুৰ সত্ৰৰ সত্ৰাধিকাৰৰ প্ৰভাৱত জালিয়া কৈৱৰ্তৰ বহুলোকে নিজৰ পৰম্পৰাগত মাছ ধৰা বৃত্তি পৰিত্যাগ কৰি নিজকে – মাছ মৰা আৰু মাছ ন-মৰা বুলি দুটা ভাগত ভাগ কৰি লৈছিল। 

==কাৰ্বি জনগোষ্ঠী==
{{Main|কাৰ্বি}}
সেউজীয়া পাহাৰৰ বুকুত বাস কৰা কাৰ্বি জনেগাষ্ঠীৰ লোকসকল অসমৰ অন্যতম আদিম অধিবাসী। আগেয়ে তেওঁলোক মিকিৰ বুলি জনাজাত আছিল আৰু তেওঁলোকে বাস কৰা পৰ্বতীয়া জিলাখন মিকিৰ পাহাৰ নামেৰে জনা গৈছিল। কিন্তু বৰ্তমান তেওঁলোকক কাৰ্বি বুলিহে জনা যায় আৰু জিলাখনৰ নামো [[কাৰ্বি আংলং]] নামেৰে নামকৰণ কৰা হৈছে। কাৰ্বিসকলৰ মূলগোষ্ঠী ৫টা- ইংহি, ইংতি,টেৰাং, টেৰণ আৰু তিমুং। 

==বড়ো জনগোষ্ঠী==
{{Main|বড়ো জনগোষ্ঠী}}
বড়ো সকল [[অসম]]ৰ ভৈয়ামৰ জনগোষ্ঠী। বড়ো সকলৰ মাতৃভাষা [[বড়ো ভাষা]]। বড়োসকল বৃহৎ মংগোলীয় গোষ্ঠীৰ অন্তৰ্ভুক্ত। প্ৰাচীন কালৰ হিমালয়ৰ উত্তৰে আৰু চীনৰ পশ্চিমে অৱস্থিত &quot;বড&quot; দেশৰ বাসিন্দাসকলৰ এই জনগোষ্ঠীটো খ্ৰীঃপূঃ প্ৰায় ১৫ শ শতিকা মানতেই সমগ্ৰ পূব ভাৰতত বিয়পি পৰে। মহাভাৰতত উল্লেখ কৰা কিৰাতসকলেই পূব ভাৰতৰ বড়োসকল। প্ৰাচীন কালত এই মূল &quot;বড&quot; দেশৰ বাসিন্দাসকলক &quot;বডো-ফিচা&quot; বা &quot;বডোচা&quot; (&quot;বডো&quot; মানে ভূমি আৰু &quot;ফিচা&quot; বা &quot;চা&quot; মানে সন্তান অৰ্থাৎ বড দেশৰ সন্তান) বুলি জনা গৈছিল আৰু সময়ৰ সোঁতত বড বা বড়ো হিচাপে জনাজাত হয়। 

অসমৰ [[কোকৰাঝাৰ জিলা|কোকৰাঝাৰ]], [[চিৰাং জিলা|চিৰাং]], [[বাক্সা]] আৰু [[ওদালগুৰি জিলা|ওদালগুৰি]] জিলাত বড়োসকলৰ মূল বসতি নহয়। ইয়াৰোপৰি [[কাৰ্বি আংলং]] জিলাতো কিছু সংখ্যক বড়ো লোকে বাস কৰে।

==মৰাণ জনগোষ্ঠী==
{{Main|মৰাণ জনগোষ্ঠী}}
মৰাণ সকল অসমৰ পুৰণি জনগোষ্ঠী সমূহৰ ভিতৰত অন্যতম। উজনি অসমৰ কেইবাখনো জিলাত এই জনগোষ্ঠীৰ অধিকাংশ লোকে বসবাস কৰে। মৰাণ সকলক বড়ো-কছাৰী মূলৰ বুলি ভবা হয়। 

==মিচিং জনগোষ্ঠী==
{{Main|মিচিং}}
[[অসম]]ৰ ভৈয়ামৰ জনজাতি সমূহৰ ভিতৰত '''মিচিং'''সকল বড়ো-কছাৰীসকলৰ পিছতেই দ্বিতীয় বৃহত্তম জনজাতি। মিচিংসকল মূলতে মংগোলীয় জনগোষ্ঠীৰ মান-তিব্বতী শাখাৰ অন্তৰ্গত। ভৈয়ামত থকা মিচিংসকল সাধাৰণতে নৈৰ পাৰত চাংঘৰ সাজি গাঁও পাতি বাস কৰে। মিচিংসকল আদিতে অসমৰ উত্তৰ-পূব ফালৰ পাহাৰত আছিল আৰু বৰ্তমান অৰুণাচলৰ চিয়াং জিলাত থকা &quot;মিয়ং&quot; আৰু &quot;দাম্ ৰ&quot; নামৰ দুই জাতিৰ পৰাই ফাটি আহিছে। 
অসমৰ লখিমপুৰ, ডিব্ৰুগড়, ধেমাজি, মাজুলী, গোলাঘাট, শিৱসাগৰ, যোৰহাট, দৰং, শোণিতপুৰ জিলাত মিচিংসকলে প্ৰধানকৈ বাস কৰিছে। সাধাৰণতে নৈৰ পাৰত চাংঘৰত বাস কৰা বাবে মিচিংসকলৰ জীৱন-ধাৰণৰ পদ্ধতি নৈৰ ওপৰত ওতঃপ্ৰোতভাৱে জড়িত।

==ডিমাছা জনগোষ্ঠী==
{{Main|ডিমাছা}}
অসমৰ অন্যতম প্ৰাচীন জনেগাষ্ঠী ডিমাছা সকল [[ডিমা হাছাও জিলা]]ত বাস কৰে। ডিমা হাছাওৰ উপৰিও [[কাছাৰ]] জিলা, [[কাৰ্বি আংলং|কাৰ্বি আংলঙ]]ৰ সমতল অঞ্চল, নগাঁও, নাগালেণ্ডৰ ডিমাপুৰ আৰু ধনশিৰি অঞ্চলত বাস কৰি আছে। অতীতত ডিমাছাসকলে ডিমাপুৰত ৰাজধানী পাতি বাস কৰিছিল। 'ডিমাছা' শব্দৰ অৰ্থ হ'ল-- ডি =পানী, মা=বৃহৎ , ছা= সন্তান, অৰ্থাৎ বৰনৈৰ সন্তান। 
ডিমাছাসকলে গাঁও পাতি বাস কৰে। কৃষিজীৱী হোৱা বাবে সাধাৰণতে তেওঁলোকে নৈ বা নিজৰাৰ পাৰৰ সাৰুৱা মাটিত বাস কৰে। গাঁৱৰ মুখিয়াল জনক ''খুনং'' বুলি কোৱা হয়। তেওঁক সকলো সময়তে সহায় কৰিবলৈ &quot;দিলেক&quot; বুলি অন্য এজন লোকো থাকে। 

==ৰাভা জনগোষ্ঠী==
{{Main|ৰাভা}}
'''ৰাভাসকল''' [[অসম]]ৰ ভৈয়ামৰ জনজাতিসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম। অসমৰ [[গোৱালপাৰা]], [[কামৰূপ জিলা|কামৰূপ]] আৰু [[দৰং]] জিলাত মূলতঃ এওঁলোকৰ বসতি। আনহাতে পশ্চিমবংগৰ জলপাইগুৰি অঞ্চলটো এখেতসকলে কিছু পৰিমাণে বাস কৰে। ৰাভাসকল অসমৰ পঞ্চম বৃহত্তম তপশিলি ভুক্ত উপজাতি। এই ৰাজ্যত দুই লাখ সাতসত্তৰ হাজাৰ ৰাভালোকে বসবাস কৰে।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://censusindia.gov.in/Tables_Published/SCST/dh_st_assam.pdf|format=PDF|title=Assam-Data Highlights: THE SCHEDULED TRIBES, Census of India 2001, Census of India 2001}}&lt;/ref&gt; ৰাভা সম্প্ৰদায়ত লোকসকল বৃহত্তৰ ইন্দো-মংগোলীয় গোষ্ঠীৰ অন্তৰ্ভুক্ত। 

ৰাভা জনজাতিৰ মানুহসকলে [[ৰাভা ভাষা]]ত কথা বতৰা পাতে । [[বড়ো]], [[গাৰো]], [[কাছাৰী]] ইত্যাদি জনগোষ্ঠীৰ মানুহৰ লগত এওঁলোকৰ নৃতাত্বিক যোগাযোগ আছে।&lt;ref&gt;Mitra, A. (1953), ''West Bengal: District Handbooks: Jalpaiguri, Govt. of West Bengal, p. cxxxviii&lt;/ref&gt;

==সোণোৱাল কছাৰী জনগোষ্ঠী==
{{Main|সোণোৱাল কছাৰী}}

সোণোৱাল কছাৰীসকল [[উজনি অসম]]ৰ এক ভূমিপুত্ৰ জনজাতি। সোণোৱাল কছাৰীসকল তিব্বত-বৰ্মী ভাষাভাষী বড়ো-কছাৰী মূলৰ এটা ঠাল আৰু [[অসম|অসমৰ]] [[ধেমাজি]], [[লখিমপুৰ জিলা|লক্ষ্মীমপুৰ]], [[তিনিচুকীয়া]] আৰু [[ডিব্ৰুগড়]] জিলাত বিস্তাৰিতভাৱে বসবাস কৰে। [[শিৱসাগৰ]], [[যোৰহাট]], [[গোলাঘাট]], [[মাজুলী]], [[শোণিতপুৰ]] আৰু পূৰ্বভাৰতৰ নগাভূমি আৰু [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]]ৰ কিছুমান ঠাইতো বিক্ষিপ্তভাবে বসবাস কৰা দেখা যায়।&lt;ref name=&quot;সোণোৱাল কছাৰী&quot;&gt;[http://www.srimanta.net/sonowal%20kacharis.htm সোণোৱাল কছাৰীসকলৰ বিষয়ে শ্ৰীমন্ত ডট নেটৰ তথ্য] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090712124722/http://srimanta.net/sonowal%20kacharis.htm |date=2009-07-12 }} আহৰণ ৭ মাৰ্চ, ২০১২&lt;/ref&gt;

[[আহোম]] সকলৰ ৰাজত্ব কালত এইসকল কছাৰীয়ে নদীৰ বালিৰ পৰা সোণ বুটলা কামত নিযুক্তি পাইছিল কাৰণেই এওঁলোকে সোণোৱালকছাৰী নাম পোৱা বুলি কিছুমানে ক’ব খোজে&lt;ref name=&quot;সোণোৱাল কছাৰী&quot;/&gt;। সোণোৱালসকলৰ মাজত মুখ বাগৰি অহা এক লোক কথাৰ মতে, আহোম স্বৰ্গদেউ [[গদাধৰ সিংহ]]ৰ দিনত উজনি অসমত থকা কেইঘৰমান সোণোৱালকছাৰীয়ে আউনিআটীয় গোসাঁই কেশৱ দেৱগোস্বামীক অলৌকিক গুণসম্পন্ন লোক জ্ঞান কৰি বাঁহ চুঙাৰে এচুঙা সোণ দক্ষিণা দি তেওঁৰ ওচৰত শৰণ লোৱা বাবে এই সকল কছাৰী সোণোৱালকছাৰী হ’ল বুলি কিছুমানে ক’ব বিচাৰে। বৰ্তমান এওঁলোকৰ জনসংখ্যা প্ৰায় আঢ়ৈ লাখৰ (২,৫০,০০০) ওচৰাওচৰি।

==ঠেঙ্গাল কছাৰী জনগোষ্ঠী==
{{Main| ঠেঙ্গাল কছাৰী জনগোষ্ঠী}}

ঠেঙ্গাল কছাৰীসকল অসমীয়া জাতিৰ অন্যতম অংগ। মঙ্গোলীয় প্ৰজাতিৰ পৰা উদ্ভৱ হোৱা এই সম্প্ৰদায়টিৰ সাংস্কৃতিক জীৱন অসমীয়া জাতীয় সাংস্কৃতিক জীৱনৰ লগত ওতপ্ৰোত ভাৱে সাঙোৰ খাই আছে। [[উত্তৰ পূব ভাৰত]]ত মংগোলীয়সকল কোন সময়ত প্ৰৱেশ কৰিছিল সঠিককৈ কোৱা টান। ড॰ সুনীতি কুমাৰ চট্টোপাধ্যায়ৰ মতে খৃ:পূ: ১০০০ বছৰৰ পূৰ্বে তেওঁলোকে এই অঞ্চলত প্ৰৱেশ কৰিছিল। &lt;ref&gt;কিৰাত জন-কৃতি, পৃষ্ঠা নং ২৬&lt;/ref&gt;

ৰেভাৰেণ্ড ছিডনী এণ্ডলে বড়োগোষ্ঠীৰ লোকক দুটা ভাগত ভাগ কৰিছে :
# উত্তৰ গোষ্ঠী - বড়ো, ৰাভা, মেচ, ধিমাল, কোঁচ, ছলনিমীয়া, মহলীয়া, ফুলগৰীয়া, শৰণীয়া
# দক্ষিণ গোষ্ঠী - ডিমাছা, হোজাই, লালুং, গাৰো, হাজং, পৰ্বতীয়া তিপ্ ৰা আদি। 

ড॰ ভুবনমোহন দাসে এই বিভীজনক অসমত প্ৰব্ৰজন অনুসৰি দুটা ভাগত ভাগ কৰিছে: পশ্চিম গোষ্ঠী আৰু পূব গোষ্ঠী। এই পূব গোষ্ঠীতেই ঠেঙ্গাল কছাৰীক ড॰ দাসে অন্তৰ্ভুক্ত কৰিছে। 

বুৰঞ্জীবিদ আৰু পণ্ডিত সকলৰ মতে ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাত পৰ্বতৰ দাঁতি-কাষৰীয়া ঠাইত প্ৰথমে বাস কৰা মংগোলীয় বা কিৰাত সকলেই এসময়ত কছাৰী নাম পায় আৰু ' কছাৰী ' নামকৰণ অসমৰ হিন্দু ওচৰ-চুবুৰীয়া সকলৰ সৃষ্টি। 

[[হেমকোষ অভিধান]]ত ' ঠেঙ্গাল ' ৰ বিষয়ে অসমৰ এজাতি আদিমবাসী কছাৰী বুলি উল্লেখ কৰিছে। 

কিম্বদন্তিমতে, ৰজাই কছাৰী সাহসী আৰু যুদ্ধ বিদ্যাত পাকৈত সকলক যুদ্ধৰ বাবে সৈনিক হিচাপে ৰাখিছিল আৰু যুদ্ধৰ বাবে তেওঁলোকক ঠেঙা (Pantloon) পিন্ধিবলৈ দিছিল। সেই ঠেঙা পিন্ধাৰ বাবেই তেওঁলোকক ঠেঙাল বুলি মাতিছিল। সময়ৰ লগে লগে সেই ঠেঙা পিন্ধা কছাৰীসকলেই ঠেঙাল সম্প্ৰদায়ত পৰিণত হয়। 

বৰ্ত্তমান ঠেঙাল কছাৰী সকল যোৰহাট, গোলাঘাট, শিৱসাগৰ, ডিব্ৰুগড়, লক্ষ্মীমপুৰ, দৰং, শোণিতপুৰ, কাৰ্বি আংলং আদি জিলাত আৰু ডিমাপুৰত সিঁচৰতি হৈ আছে।&lt;ref&gt;অসমৰ ঠেঙ্গাল কছাৰীৰ ইতিবৃত্ত, লেখক:- ৺ নন্দ বৰা&lt;/ref&gt;

==টাইফাকে জনগোষ্ঠী==
{{Main|টাইফাকে জনগোষ্ঠী}}
[[File:Boudhamondir.JPG|thumb|টিমাম ফাকে বৌদ্ধ বিহাৰ, জয়পুৰ]]

নিজস্ব কৃষ্টি-সংকৃতি, পৰস্পৰাৰে সমৃদ্ধ টাইফাকে জনগোষ্ঠী, অষ্টদশ শতিকাৰ শেষভাগত [[অসম]]ত প্ৰৱেশ কৰা টাই জনগোষ্ঠীৰ এটা ঠাল। অসমলৈ অহাৰ পূৰ্বে টাইফাকেসকলে [[ম্যানমাৰ]]ৰ অন্তৰ্গত হোকং উপত্যকাত মৌফাকে নামে এখন ৰাজ্য পাতি বাস কৰিছিল। ১৭৭৪ খ্ৰীষ্টাব্দত [[ব্ৰহ্মদেশ]]ৰ ৰজা আলখ্ৰাৰ অত্যাচাৰত অতিষ্ঠ হৈ বিভিন্ন ঠাইত ভ্ৰমি অৱশেষত অসমত প্ৰৱেশ কৰে। পৰৱৰ্তী সময়ত ক্ৰমে [[আহোম]] আৰু মানৰ লগত সংঘৰ্ষত লিপ্ত হৈ অৰুণাচলৰ নামজিকত বসতি কৰে। ইয়াৰ পাছত ১৮২৬ চনত [[ইয়াণ্ডাবু সন্ধি]] মতে অসম ইংৰাজৰ অধীনলৈ যায় আৰু ইংৰজৰ পৃষ্ঠপোষকতাত টাইফাকেসকলে নামজিকৰপৰা আহি প্ৰথমে [[মাৰ্ঘেৰিটা]]ত গাওঁ প্ৰতিষ্ঠা কৰে। তাৰ পাছত জীৱন নিৰ্বাহৰ বাবে সুচল স্থানৰ সন্ধানত বিভিন্ন ঠাই ভ্ৰমি, [[তিনিচুকীয়া]] আৰু [[ডিব্ৰুগড়]] জিলাৰ কিছু ঠাইত গাওঁ পাতে। বৰ্তমান তিনচুকীয়া জিলাৰ মাৰ্ঘেৰিটাৰ সমীপৰ '''বৰফাকে , মানম , নঙলাই''' , লিডুৰ সমীপৰ '''মুঙলাঙ , লঙফাকে''' , টিৰাপৰ সমীপৰ '''নিঙগাম''' , জাগুনৰ সমীপৰ '''ফানেঙ''' আৰু ডিব্ৰুগড় জিলাৰ নাহৰকটীয়াৰ সমীপৰ '''নামফাকে''' আৰু '''টীপামফাকে''' আদি মুঠ ৯খন গাঁৱত বাসকৰা টাইফাকে জনগোষ্ঠীৰ মুঠ জনসংখ্যা প্ৰায় ২০০০জন। 

টাইফাকেসকল মূলত [[বৌদ্ধধৰ্ম]]ৰ হীনযান প্ৰন্থী। বৌদ্ধধৰ্মীয় স্থাপত্য-ভাস্কৰ্য যেনে- বৌদ্ধবিহাৰ, পেগুদা, চৈত্য, মৃণ্ময় বৌদ্ধমূৰ্তিবোৰ টাইফাকে সমাজ-সংস্কৃতিৰ অনন্য সম্পদ। তদুপৰি পৰাস্পৰাগত জনবিশ্বাস, পূজা-পাতল আদিও মাজে-সময়ে পালন কৰা দেখা যায়। নিজা ভাষা, লিপি, স্বকীয় সাজপাৰ, খাদ্যাভাস, তাঁত শিল্প, সমৃদ্ধিশালী [[লোকগীত]], বৈশিষ্ট্যপূৰ্ণ গৃহনিৰ্মাণ প্ৰণালী আদিৰে টাইফাকেসকলে নিজস্ব জনগোষ্ঠীয় ঐতিহ্য আজিও অটুট ৰাখিছে।&lt;ref&gt;টাইফাকে ভাষা আৰু সংস্কৃতি, লেখক-ড. বিজু মৰাণ&lt;/ref&gt;

==দেউৰী জনগোষ্ঠী==
{{Main|দেউৰী জনগোষ্ঠী}}
এই জনগোষ্ঠী প্ৰধানকৈ [[অসম]], [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]] আৰু [[নাগালেণ্ড]]ত পোৱা যায়। তেওঁলোকে প্ৰধানকৈ [[অসমীয়া ভাষা]] আৰু [[Tibeto-Burman language|তিব্বেতীয়া বাৰ্মা ভাষা]]ত ব্যৱহাৰ কৰে। প্ৰায় ২৪,৬০০ জন দেউৰী জনগোষ্ঠীৰ লোক [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী]]ৰ কাষৰ উপত্যকাত বসবাস কৰি আছে।&lt;ref&gt;[http://www.prayway.com/unreached/peoplegroups4/1333.html prayway.com]&lt;/ref&gt;

দেউৰীসকলৰ প্ৰধান খেল বা ফৈদ চাৰিটা, যেনে-
# দিবঙীয়া - এওঁলোক শাল কুণ্ডিমামা বা বুঢ়া-বুঢ়ী শাল,
# টেঙাপনীয়া - এওঁলোকৰ শাল বলিয়া বাবা (শিৱ) শাল,
# বৰগঞা - এওঁলোকৰ শাল কেঁচাইখাতী বা তাম্ৰেশ্বৰী গোসাঁনী শাল আৰু
# পাট গঞা - এওঁলোক শাল পাটৰ শাল। 
পাটৰ গঞা ফৈদটো বৰ্তমান দেউৰী সমাজত নোহোৱা হৈ পৰিছে। দেউৰীসকলৰ চাৰিওটা ফৈদৰ নাম স্থানবাচক বুলি ক'ব পাৰি। অতীজত কুণ্ডিল ৰাজ্যত দিবং নদীৰ পাৰত বাস কৰা ফৈদক দিবঙীয়া,টেঙাপনী নৈৰ পাৰত বসতি কৰা ফদৈক টেঙাপনীয়া,বৰনদীৰ পাৰত বাস কৰা ফৈদক বৰগঞা আৰু পাট শদিয়াত বাস কৰাসকলক পাটৰ গঞা বোলা হৈছিল। 

==খামতি জনগোষ্ঠী==
{{Main|খামটি}}
'''টাই খামটি''' (খামতি) বা '''খামটি শান''' হল চীনৰ [[য়ুন্নান]] প্ৰদেশ, ম্যানমাৰৰ কাচিন ৰাজ্যৰ খাম টি লুং, মগয়ুং আৰু মিটকীয়ান ঠাইৰ পৰা মূলবসতি ধৰি উত্তৰপূবৰ [[অসম]] আৰু [[অৰুণাচল প্ৰদেশ|অৰুণাচলত]] বসবাস কৰা [[উত্তৰ পূৱৰ টাই জনগোষ্ঠীৰ তালিকা|উত্তৰপূবৰ]] [[টাই জাতি|টাই জাতিৰ]] এটা ঠাল।&lt;ref&gt;Roland J. L. Breton (1997). Atlas of the Languages and Ethnic Communities of South Asia. SAGE Publications. p. 188. ISBN 0-8039-9367-6&lt;/ref&gt; অসমত খামটিসকলৰ জনসংখ্যা প্ৰায় ৬০,০০০ ত কৈ অধিক। আহোমসকলৰ পাছতে খামটি সকল অসমৰ অন্য এটা বৃহৎ টাই জনগোষ্ঠী। টেঙাপানী অঞ্চলত খামটিসকলৰ কিছু জনসংখ্যা দেখা যায়। খামটি সকলে থেৰাবাদী বৌদ্ধ ধৰ্ম পালন কৰে। তেওঁলোকৰ নিজা লিপি আছে যি শান লিপিৰ পৰা উদ্ভৱ হোৱা। তেওঁলোকৰ মাতৃভাষা খামটি ভাষা।

==খেলমা জনগোষ্ঠী==
{{Main|খেলমা জনগোষ্ঠী}}
উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ প্ৰাচীন কুকি জনগোষ্ঠীসমূহৰ ভিতৰত খেলমা বা সাকাচেপ অন্যতম। তেওঁলোকে ডিমা হাচাও, কাৰ্বি আংলং, জয়ন্তিয়া পাহাৰকে ধৰি অসমৰ কেইবাটাও অঞ্চলত বাস কৰে। তাৰোপৰি নাগালেণ্ড, মিজোৰাম আৰু ত্ৰিপুৰাতো বসবাস কৰে।।&lt;ref name=&quot;Soppitt&quot;&gt;{{cite book| title=A Short Account of the Kuki–Lushai Tribes of the North-East Frontier (Districts Cachar, Sylhet, Naga Hills and Dima Hasao etc.) With An Outline Grammar of the Rangkhol-Lushai Language and a Comparison of Lushai With Other Dialects. (Reprint, 1976) | author= Soppitt, C. A. | year=1893 | publisher= Firma-KLM Pvt. Ltd.| Location=Culcutta}}&lt;/ref&gt;

==চিংফৌ জনগোষ্ঠী==
{{Main|চিংফৌ জনগোষ্ঠী}}
'''চিংফৌ জনগোষ্ঠী''' হৈছে [[চীন]], [[ম্যানমাৰ]] আৰু ভাৰতৰ উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলত বিস্তৃত হৈ থকা কাচিন লোকসকলৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ জাতিগত উপগোট। এওঁলোক [[চীনা-তিব্বতীয় ভাষা]] পৰিয়ালৰ মান-তিব্বতীয় শাখাৰ এটা জনগোষ্ঠী। [[উত্তৰ-পূব ভাৰত|উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ]] [[অসম]] আৰু [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]]তেই প্ৰধানকৈ চিংফৌ জনগোষ্ঠীৰ লোকসকলৰ অৱস্থিতি পোৱাৰ লগতে [[মেঘালয়]] আৰু [[মণিপুৰ]]ৰ কিছু অঞ্চলতো তেওঁলোকৰ বসতি দেখিবলৈ পোৱা যায়।&lt;ref name=&quot;Josh&quot;&gt;{{cite web | url=https://joshuaproject.net/people_groups/18111/IN | title=Singpho in India | accessdate=23 April 2020}}&lt;/ref&gt; ভাৰত চৰকাৰৰ জনজাতীয় কাৰ্য মন্ত্ৰণালয়ৰ ২০১১ চনৰ লোকপিয়লৰ তথ্য অনুসাৰে অসমত চিংফৌসকলৰ জনসংখ্যা ২৩৪২।&lt;ref name=&quot;GoI&quot;&gt;{{cite web | url=https://data.gov.in/resources/scheduled-tribes-population-assam-2011-census-ministry-tribal-affairs | title=Scheduled Tribes population in Assam as per 2011 Census (From: Ministry of Tribal Affairs) | publisher=Ministry of Tribal Affairs, GoI | accessdate=23 April 2020}}&lt;/ref&gt; ২০০১ চনৰ এক পৰিসংখ্যা অনুসৰি অৰুণাচল প্ৰদেশত প্ৰায় ৫৫০০ জন চিংফৌ লোকে বসবাস কৰে।&lt;ref name=&quot;Josh&quot; /&gt;

==সৎনামী জনজাতি==
{{Main|সৎনামী জনজাতি}}

'''সৎনাম ধৰ্ম''' শিখ ধৰ্মৰ দৰে এটা একেশ্বৰবাদী ধৰ্ম।&lt;ref&gt;{{pron-en|ˈsatnami|satnami.com}} or {{IPA-en|ˈসৎনামী||satnami.com}}; {{language-छत्तीसगढ़ी}}, ''{{IAST| भाषा}}'',&lt;/ref&gt; এই ধৰ্মৰ অনুসৰণকাৰী সকলক সৎনামী বুলি কোৱা হয়। যিয়ে এক ঈশ্বৰ বা সত্যৰ ওপৰত বিশ্বাস কৰে। সৎনামী সকল অসমৰ এটি উল্লেখযোগ্য জাতি। সৎনামী মূলতে ছত্তিশগড়ৰ নিবাসী। সৎনামক এটা জাতি হিচাপে মনা হয়, যি আজিৰ ছত্তিশগড়, উড়িষ্যা, মধ্যপ্ৰদেশ, মহাৰাষ্ট্ৰ, ৰাজস্থান , দিল্লী, ঝাৰখণ্ড আৰু অসমত পোৱা যায়। সৎনাম ধৰ্মক গুৰু ঘাচি দাস এ (1757-1836) প্ৰচলিত কৰিছিল।

== গোৰ্খা জনগোষ্ঠী ==
{{Main|অসমৰ নেপালী জনগোষ্ঠী}}
ইয়াণ্ডাবু সন্ধিৰ পিছৰ পৰা অসমলৈ গোৰ্খা জনগোষ্ঠীৰ নেপালী লোকৰ আগমন বেছিকৈ ঘটে। অসমৰ চন পৰা আবাদী মাটি, প্ৰৰ্যাপ্ত চৰণীয়া চৰ অঞ্চলে তেওঁলোকক আকৰ্ষিত কৰিছিল। বৰ্তমান অসমৰ প্ৰায় প্ৰতিখন জিলাতে নেপালী বা গোৰ্খা জনগোষ্ঠীৰ লোকে বসবাস কৰে।

==তিৱা বা লালুং জনগোষ্ঠী==
{{Main|তিৱা জনগোষ্ঠী}}
'''তিৱা''' [[অসম]]ৰ এটা খিলঞ্জীয়া জনগোষ্ঠী। এওঁলোক [[চীনা-তিব্বতীয় ভাষা]] পৰিয়ালৰ মান-তিব্বতীয় শাখাৰ জনগোষ্ঠী।।&lt;ref&gt;DeLancey, Scott (2012). Hyslop, Gwendolyn; Morey, Stephen; w. Post, Mark (eds.). &quot;On the Origin of Bodo-Garo&quot;. Northeast Indian Linguistics. 4: 3–20. doi:10.1017/UPO9789382264521.003. &lt;nowiki&gt;ISBN 9789382264521&lt;/nowiki&gt;.&lt;/ref&gt;  অসমৰ [[নগাঁও জিলা|নগাঁও]], [[মৰিগাঁও জিলা|মৰিগাঁও]] আৰু [[কাৰ্বি আংলং জিলা]]তেই এওঁলোকৰ ঘাই বসতি যদিও [[কামৰূপ জিলা]]ৰ দক্ষিণ-পূব অংশত, [[লখিমপুৰ জিলা]]ৰ কেইখনমান গাঁৱত আৰু [[যোৰহাট]]ৰ ওচৰত [[তিতাবৰ]]ত কিছুসংখ্যক তিৱালোক আছে। পূৰ্বে এই জন-জাতিৰ লোকসকল 'লালুং' নামে পৰিচিত আছিল যদিও বৰ্তমানে এওঁলোকে নিজকে 'তিৱা' বুলি চিনাকি দিহে ভাল পায়। কাৰ্বিসকলৰ লগত তিৱাসকলৰ যথেষ্ট সাদৃশ্য দেখা যায়। বহুক্ষেত্ৰত তেওঁলোকক দুটা সুকীয়া জনজাতি হিচাপে ঠাৱৰ কৰাই কঠিন। দুয়োটা জনজাতিৰ সামাজিক প্ৰথা, ৰীতি-নীতি আদিৰ মাজত পাৰ্থক্যতকৈ সাদৃশ্যই বেছি।

==গাৰো জনগোষ্ঠী==
{{Main|গাৰো জনগোষ্ঠী}}
'''গাৰো জনগোষ্ঠী''' হৈছে উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ মেঘালয়, অসম, ত্ৰিপুৰা আৰু নাগালেণ্ড ৰাজ্য, আৰু বাংলাদেশৰ কিছুমান চুবুৰীয়া অঞ্চলত বসবাস কৰা [[অসমৰ চীনা-তিব্বতীয় আৰু টাই জনগোষ্ঠী|চীনা-তিব্বতীয় জনগোষ্ঠী]]। ঐতিহাসিকভাৱে গাৰো নামটো [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী]]ৰ দক্ষিণ পাৰৰ বিস্তৃত পৰিসৰৰ বাসিন্দাৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল যদিও এওঁলোকে  নিজকে আ•চিক মাণ্ডে (অৰ্থ: &quot;পাহাৰীয়া মানুহ,&quot; আ•চিক &quot;পাহাৰীয়া&quot; + মাণ্ডে &quot;মানুহ&quot;) বুলি কয়। এওঁলোক ভাষিক ভাৱে [[বড়ো-কছাৰী]] সকলৰ সৈতে একে গোষ্ঠীৰ যাক [[বড়ো-গাৰো]] পৰিয়াল বুলি কোৱা হয়।ইয়াৰ ভিতৰত [[ডিমাছা]], [[ৰাভা]], [[আটং]], [[তিৱা]], [[কোচ]] আদি ভাষাও অন্তৰ্ভুক্ত।&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;Watre Ingty, Angela R. (2008). ''Garo morphology, a descriptive analysis''. North-Eastern Hill University.&lt;/ref&gt;  ইটোৱে সিটোৰ লগত ঘনিষ্ঠ সম্পৰ্ক থকাৰ বাবে এই ভাষাবোৰৰ বহুতো মিল আছে;  আৰু এই ভাষাসমূহৰ শব্দৰ কোনো নিৰ্দিষ্ট তথ্যৰ পৃষ্ঠীয় স্তৰৰ পৰ্যবেক্ষণৰ পৰাও সাদৃশ্যসমূহ সহজেই চিনাক্ত কৰিব পাৰি।&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;


==তথ্য সংগ্ৰহ==
{{Reflist}}

==বাহ্যিক সংযোগ==
* [http://online.assam.gov.in/tribes_of_assam Tribes of assam] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130530165506/http://online.assam.gov.in/tribes_of_assam |date=2013-05-30 }} at Assam Govt website

{{অসমৰ জনগোষ্ঠী}}
{{অসম}}

[[শ্ৰেণী:অসমৰ জনগোষ্ঠী]]</text>
      <sha1>qhrno6way5qsbdj72ibp1jn6zsap5w8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>607188</id>
      <parentid>607187</parentid>
      <timestamp>2026-05-19T01:07:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ananya Taye</username>
        <id>28065</id>
      </contributor>
      <origin>607188</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="49377" sha1="e8bni5gs5xz154qn3pul2r2zdi280xo" xml:space="preserve">{{wikify}}
ভাৰতীয় সংবিধানত অসমৰ জনজাতিসমূহক অনুসূচিত জনজাতি (পাহাৰ) আৰু অনুসূচিত জনজাতি (ভৈয়াম) দুটা ভাগত বিভক্ত কৰা হৈছে।&lt;ref name=&quot;st&quot; /&gt; যিহেতু সমভূমি আৰু সমভূমি অঞ্চলত বাস কৰা পাহাৰীয়া জনজাতিসমূহক বৃহৎ সংখ্যক পাহাৰত বাস কৰা জনজাতিসমূহক নিজ নিজ ঠাইত অনুসূচিত জনজাতি হিচাপে স্বীকৃতি দিয়া নহয়, সেয়েহে লোকপিয়লৰ তথ্যই সঠিক পৰিসংখ্যা প্ৰতিফলিত নকৰিবও পাৰে।&lt;ref name=&quot;st&quot; /&gt; অসমীয়া ভাষাক প্ৰায় সকলো জনগোষ্ঠীয়ে লিংগুয়া ফ্ৰাংকা হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰে।&lt;ref name=&quot;st&quot; /&gt; ২০০১ চনৰ লোকপিয়ল অনুসৰি অনুসূচিত জনজাতি অসমৰ জনসংখ্যাৰ ১২.৪ শতাংশ।&lt;ref name=&quot;demographics&quot;&gt;{{cite web |url=http://censusindia.gov.in/Tables_Published/SCST/dh_st_assam.pdf|title=Data highlights: The Scheduled Tribes|publisher=censusindia.gov.in|accessdate=4 September 2012}}&lt;/ref&gt; আছাম ট্ৰিবিউনে ২০০৯ চনত প্ৰকাশ কৰা অনুসৰি মুঠ জনসংখ্যাৰ ১৫.৬৪ শতাংশ অসমৰ জনজাতীয় জনগোষ্ঠীৰ।&lt;ref name=&quot;st&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.assamtribune.com/scripts/details.asp?id=jul1009/edit2|title=The Scheduled Tribes of Assam|publisher=Assam Tribune|date=10 July 2009|accessdate=4 September 2012}}{{Dead link|date=July 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

==আহোম জনগোষ্ঠী==
{{Main|আহোম}}

[[আহোম]] সকল [[অসম]]ৰ এটি খিলঞ্জীয়া জাতি। আহোম সকল টাই জাতিৰ লোক। [[উজনি অসম]]ৰ জিলা কেইখন এই আহোম সকলৰ প্ৰধান বসতিস্থল। এটা সময়ত টাই জাতিটো কেইবাটাও শাখাত ভাগ হৈ দক্ষিণ-পূব এচিয়াত বিয়পি পৰে &lt;ref&gt;(Linguistic Survey Of India Vol. II, pp. 59-60)&lt;/ref&gt;। তাৰে এটা শাখাই চীন-বাৰ্মাৰ সীমান্তৰ [[য়ুন্নান]]ৰ এটা অঞ্চলত ছশ বছৰমান ৰাজত্ব কৰাৰ পিছত চুকাফাৰ নেতৃত্বত পাটকাই পৰ্ব্বত পাৰ হৈ আহি ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাত ৰাজ্য স্থাপন কৰেহি। এই ঠালটোৱেই কালক্ৰমত ‘আহোম’ নামেৰে জনাজাত হৈ পৰে আহোমসকলে নিজকে কিন্তু ‘খাম-টাই’ নামেৰেহে চিনাকি দিছিল। 

ৰাজনৈতিক উচ্চাকাংক্ষাই চুকাফা নামৰ য়ুন্নানৰ এজন টাই কোঁৱৰক পশ্চিমৰ ফালে আগুৱাই আহি এখন নতুন দেশৰ শাসনকৰ্তা হ'বলৈ অনুপ্ৰাণিত কৰিছিল। ১২২৮ খৃষ্টাব্দত তেওঁ প্ৰায় ৯০০০ অনুগামীৰে সৈতে [[অসম]]ত প্ৰৱেশ কৰে। উজনি অসমৰ [[শিৱসাগৰ]] জিলাত তেওঁলোকে প্ৰথম বসতি স্থাপন কৰে। মিত্ৰতা আৰু চুবুৰীয়া জাতিৰ সৈতে বৈবাহিক সম্পৰ্ক স্থাপনেৰে তেওঁলোকে সফল ভাৱে এখন শক্তিশালী ৰাজ্যৰ ভেঁটি গঢ়িলে। কালক্ৰমত ওচৰ-চুবুৰীয়া বহু জাতি যেনে চুতীয়া, মৰাণ, মিচিং, নগা, ইত্যাদি লোক এই জাতিৰ লগত লীন গ'ল। উদাহৰণস্বৰূপে, চুকাফাৰ অনুগামী সকলে অসমত আহি লগ পোৱা বৰাহী জাতিৰ লোক আজি অসমত পোৱা নাযায়। বৰাহীসকল সম্পূৰ্ণ ভাৱে তেওঁলোকৰ সৈতে মিলি গ'ল। প্ৰথম অহা টাই জাতিৰ লোকসকল আৰু পাছত তেওঁলোকৰ সৈতে মিলি যোৱা এই লোকসকলৰ বংশধৰ সকলকে আহোম বুলি কোৱা হয়। Francis Hamiltonয়ে ১৯ শতিকাৰ আগ ভাগত লিখা ''&quot;An Account of Assam&quot;'' নামৰ গ্ৰন্থখনৰ মতে [[উজনি অসম]]ত (কলিয়াবৰৰ পূবত) আহোম জনগোষ্ঠীৰে সৰ্বাধিক জনসংখ্যা আছিল। &lt;ref&gt;Hamilton, Francis (1940), Bhuyan, Surya Kumar (ed.), An Account of Assam, The Government Of Assam, p.52&lt;/ref&gt;

==চুতীয়া জনগোষ্ঠী==
{{Main|চুতীয়া}}

'''চুতীয়া''' [[অসম]]ৰ এটা বড়ো-কছাৰী মূলৰ আদিম জনগোষ্ঠী। এই জনগোষ্ঠীৰ নিজ ৰাজ্য এখন আছিল যাৰ নাম আছিল [[চুতীয়া ৰাজ্য|সধয়া বা স্বধয়া]] আৰু ৰাজধানী আছিল &quot;সধয়াপুৰ&quot; (বৰ্তমানৰ [[শদিয়া]])। বৰ্তমান অসমৰ প্ৰধানকৈ [[লখিমপুৰ জিলা|লখিমপুৰ]], [[ধেমাজি জিলা|ধেমাজি]], [[যোৰহাট জিলা|যোৰহাট]], [[গোলাঘাট জিলা|গোলাঘাট]], [[তিনিচুকীয়া জিলা|তিনিচুকীয়া]], [[ডিব্ৰুগড় জিলা|ডিব্ৰুগড়]], [[শিৱসাগৰ জিলা|শিৱসাগৰ]] জিলাত চুতীয়াসকলৰ বসতি দেখিবলৈ পোৱা যায়। 
ইয়াৰ বাহিৰেও নগাঁও, কাছাৰ, কৰিমগঞ্জ, মৰিগাওঁ, কাৰ্বি আংলং, কামৰূপ আৰু দৰং জিলাতো কিছু সংখ্যক চুতীয়াই বাস কৰে। Francis Hamiltonয়ে ১৯ শতিকাৰ আগ ভাগত লিখা ''&quot;An Account of Assam&quot;'' নামৰ গ্ৰন্থখনৰ মতে [[উজনি অসম]]ত (কলিয়াবৰৰ পূবত) চুতীয়া জনগোষ্ঠীৰ দ্বিতীয় সৰ্বাধিক জনসংখ্যা আছিল। &lt;ref&gt;Hamilton, Francis (1940), Bhuyan, Surya Kumar (ed.), An Account of Assam, The Government Of Assam, p.52&lt;/ref&gt;

==কলিতা জনগোষ্ঠী==
{{Main|কলিতা জনগোষ্ঠী}}

'''কলিতা''' ({{lang-en|Kalita}}) হৈছে উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ অসমৰ এটা হিন্দু জনগোষ্ঠী বা জাতি।&lt;ref&gt;Kangkan Kalita (6 October 2020). [https://timesofindia.indiatimes.com/city/guwahati/study-traces-kalitas-to-himachal-in-4122-bc/articleshow/78509179.cms &quot;Study traces Kalitas to Himachal in 4122 BC&quot;] ''The Times of India''.&lt;/ref&gt; কলিতাসকল সাধাৰণ বা অসংৰক্ষিত শ্ৰেণীৰ অন্তৰ্গত।&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Centre supports Assam government's proposal to grant ST status to six communities: Ramdas Athawale |date=8 October 2017 |agency=Press Trust of India |website=[[The New Indian Express]] |url=https://www.newindianexpress.com/nation/2017/oct/08/centre-supports-assam-governments-proposal-to-grant-st-status-to-six-communities-ramdas-athawale-1668725.html |access-date=8 October 2021}}&lt;/ref&gt; কলিতা জনগোষ্ঠীটোক - এফালে কেওঁট আৰু আনফালে গণক আৰু ব্ৰাহ্মণৰ মাজৰ এটা জনগোষ্ঠী বুলি অসমীয়া সমাজত মান্যতা প্ৰদান কৰা হয়।{{sfn|Sharma|2009|p=358}}{{sfn|Cantile|1980|p=234}} এছ.এল.বৰুৱাৰ দৰে বুৰঞ্জীবিদৰ মতে, ১১ শতিকাৰ ধৰ্মপালৰ শাসনকালত কলিতাসকলে উত্তৰ আৰু পূব ভাৰতৰ পৰা অসমলৈ প্ৰব্ৰজন কৰিছিল বুলি ধাৰণা কৰা হয়।&lt;ref&gt;S.L. Barua, ''A Comprehensive History of Assam'', p. 15.&lt;/ref&gt; Francis Hamiltonয়ে ১৯ শতিকাৰ আগ ভাগত লিখা ''&quot;An Account of Assam&quot;'' নামৰ গ্ৰন্থখনৰ মতে কামৰূপ জিলাৰ পৰা কলিয়াবৰৰ মাজত কলিতা আৰু কোচ সকলৰে সৰ্বাধিক জনসংখ্যা আছিল। &lt;ref&gt;Hamilton, Francis (1940), Bhuyan, Surya Kumar (ed.), An Account of Assam, The Government Of Assam, p.52&lt;/ref&gt;

==কোচ-ৰাজবংশী জনগোষ্ঠী==
{{main|কোচ ৰাজবংশী}}

'''কোচ জনগোষ্ঠী''' ([[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]]: Koch people) বা কোচসকল ভাৰতৰ অসম আৰু মেঘালয় আৰু উত্তৰ বাংলাদেশৰ এটা সীমান্তত বাস কৰা এটা সৰু জনগোষ্ঠী।&lt;ref&gt;&quot;Koch is a people group mainly found in the Indian states of Meghalaya and Assam and in northern Bangladesh. The Koch people call themselves Kocho (in Meghalaya) or Kocha (in Lower Assam). The number of Koch in Meghalaya is about 25,000 people (Census 2011). {{harv|Kondakov|2020|p=1}}&lt;/ref&gt; এই জাতিৰ কিছুলোকে বড়ো-গাৰো ভাষা পৰিয়ালাৰ কোচ ভাষা ব্যৱহাৰ কৰে, আনহাতে আন কিছুমানে স্থানীয় প্ৰজাতিৰ ভাৰত-আৰ্য্য ভাষা ব্যৱহাৰ কৰে।&lt;ref&gt;&quot;The clans are matrilineal and strictly exogamous (Koch 1984:180), i.e. marriages are not permitted within the same clan. The first six groups have preserved their original Tibeto-Burman forms of speech while the remaining three have long switched to local Indo-Aryan varieties.&quot; {{harv|Kondakov|2020|p=1}}&lt;/ref&gt; ই ভাৰতৰ মেঘালয়ৰ এটা অনুসূচিত জনজাতি।&lt;ref&gt;[https://censusindia.gov.in/Tables_Published/SCST/dh_st_meghalaya.pdf The STs in Meghalaya are predominantly rural (84.4 per cent). Individual ST wise, Koch are overwhelmingly confined to rural areas (97.2 per cent), followed by Raba (92.6 per cent), Hajong (91.4 per cent), and Garo (88.7 per cent). On the contrary, higher urban population has been registered among Synteng (28.2 per cent) and Khasi (18.6 per cent).]&lt;/ref&gt;{{efn|In Meghalaya, Koches are government notified scheduled tribe.{{sfnp|Census of India|ps=.}} }} কোচ সকলে নিজৰ ভাষা, সংস্কৃতি আৰু ঐতিহ্য সংৰক্ষণ কৰিব বিচাৰে।&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.telegraphindia.com/north-east/koch-union-seeks-to-preserve-culture/cid/1448703 |title=Koch union seeks to preserve culture |work=The Telegraph |date=11 May 2018 |access-date=11 July 2019}}&lt;/ref&gt; Francis Hamiltonয়ে ১৯ শতিকাৰ আগ ভাগত লিখা ''&quot;An Account of Assam&quot;'' নামৰ গ্ৰন্থখনৰ মতে কামৰূপ জিলাৰ পৰা কলিয়াবৰৰ মাজত কোচ আৰু কলিতা সকলৰে সৰ্বাধিক জনসংখ্যা আছিল। &lt;ref&gt;Hamilton, Francis (1940), Bhuyan, Surya Kumar (ed.), An Account of Assam, The Government Of Assam, p.52&lt;/ref&gt;

কোচ লোকসকলে নিজৰ ভাষা, নিজৰ জীৱবাদী ধৰ্ম সংৰক্ষণ কৰি ৰাখিছে আৰু অহিন্দু ৰীতি-নীতি আৰু পৰম্পৰা অনুসৰণ কৰে।&lt;ref name=&quot;koch&quot;/&gt; [[কোচ ৰাজবংশী]] আৰু বিভিন্ন জনগোষ্ঠীৰ পৰা ধৰ্মান্তৰিত লোকে গ্ৰহণ কৰা উজনি অসমৰ হিন্দু কোচ জনগোষ্ঠীৰ সৈতে তেওঁলোক সম্পৰ্কীয় যদিও পৃথক।&lt;ref&gt;&quot;The Koch of western Meghalaya also claim relationship with those empire-building Koch. On the other hand, Koch is known as a Hindu caste found all over the Brahmaputra Valley (Majumdar 1984: 147), and receives converts to Hinduism from different tribes (Gait 1933: 43).&quot; {{harv|Kondakov|2013|p=4}}&lt;/ref&gt;

==কৈৱৰ্ত জনগোষ্ঠী==
{{main|কৈৱৰ্ত জনগোষ্ঠী|কেওঁট জনগোষ্ঠী}}

কৈৱৰ্ত বা জালিয়া কৈৱৰ্ত সকল অসমৰ এটা প্ৰাচীনতম জনগোষ্ঠী। কৈৱৰ্তসকল মূলতে মাছমৰীয়া সম্প্ৰদায় আছিল, পিছলৈ সংস্কৃতকৰণৰ জৰিয়তে তেওঁলোকৰ বাণিজ্যিক সমৃদ্ধি আৰু বৈষ্ণৱীয় সংযোগৰ সহায়ত বৃহত্তৰ হিন্দুসম্প্ৰদায়ৰ অন্তৰ্গত এক সন্মানীয় জাতিগত পৰিচয় লাভ কৰে। কৈৱৰ্তসকল মূলতঃ অসম, পশ্চিমবংগ, ওড়িশা আৰু পূব বিহাৰৰ লগতে বাংলাদেশ, নেপাল, আৰু ভূটানত বসবাস কৰা পৰম্পৰাগতভাৱে মাছ ধৰাৰ বৃত্তিত নিয়োজিত সম্প্ৰদায় আছিল। প্ৰথম অৱস্থাত কৈৱৰ্তসকলক হালিয়া আৰু জলিয়া কৈৱৰ্ত নামৰ দুটা গোটত বিভক্ত একক জনগোষ্ঠী বুলি গণ্য কৰা হৈছিল, আৰু হালিয়া কৈৱৰ্তসকলক উচ্চ বুলি গণ্য কৰা হৈছিল। অসমত অনুসূচিত জাতি হিচাপে শ্ৰেণীভুক্ত কৰা ১৬ টা অনুসূচিত জাতিৰ ভিতৰত কৈৱৰ্ত্ত, জলিয়া নামেৰে অন্তৰ্ভূক্ত ই হৈছে দ্বিতীয় বৃহত্তম জনগোষ্ঠী। গড়মুৰ সত্ৰৰ সত্ৰাধিকাৰৰ প্ৰভাৱত জালিয়া কৈৱৰ্তৰ বহুলোকে নিজৰ পৰম্পৰাগত মাছ ধৰা বৃত্তি পৰিত্যাগ কৰি নিজকে – মাছ মৰা আৰু মাছ ন-মৰা বুলি দুটা ভাগত ভাগ কৰি লৈছিল।

==বড়ো জনগোষ্ঠী==
{{Main|বড়ো জনগোষ্ঠী}}

বড়ো সকল [[অসম]]ৰ ভৈয়ামৰ জনগোষ্ঠী। বড়ো সকলৰ মাতৃভাষা [[বড়ো ভাষা]]। বড়োসকল বৃহৎ মংগোলীয় গোষ্ঠীৰ অন্তৰ্ভুক্ত। প্ৰাচীন কালৰ হিমালয়ৰ উত্তৰে আৰু চীনৰ পশ্চিমে অৱস্থিত &quot;বড&quot; দেশৰ বাসিন্দাসকলৰ এই জনগোষ্ঠীটো খ্ৰীঃপূঃ প্ৰায় ১৫ শ শতিকা মানতেই সমগ্ৰ পূব ভাৰতত বিয়পি পৰে। মহাভাৰতত উল্লেখ কৰা কিৰাতসকলেই পূব ভাৰতৰ বড়োসকল। প্ৰাচীন কালত এই মূল &quot;বড&quot; দেশৰ বাসিন্দাসকলক &quot;বডো-ফিচা&quot; বা &quot;বডোচা&quot; (&quot;বডো&quot; মানে ভূমি আৰু &quot;ফিচা&quot; বা &quot;চা&quot; মানে সন্তান অৰ্থাৎ বড দেশৰ সন্তান) বুলি জনা গৈছিল আৰু সময়ৰ সোঁতত বড বা বড়ো হিচাপে জনাজাত হয়। 

অসমৰ [[কোকৰাঝাৰ জিলা|কোকৰাঝাৰ]], [[চিৰাং জিলা|চিৰাং]], [[বাক্সা]] আৰু [[ওদালগুৰি জিলা|ওদালগুৰি]] জিলাত বড়োসকলৰ মূল বসতি নহয়। ইয়াৰোপৰি [[কাৰ্বি আংলং]] জিলাতো কিছু সংখ্যক বড়ো লোকে বাস কৰে। 

==কাৰ্বি জনগোষ্ঠী==
{{Main|কাৰ্বি}}

সেউজীয়া পাহাৰৰ বুকুত বাস কৰা কাৰ্বি জনেগাষ্ঠীৰ লোকসকল অসমৰ অন্যতম আদিম অধিবাসী। আগেয়ে তেওঁলোক মিকিৰ বুলি জনাজাত আছিল আৰু তেওঁলোকে বাস কৰা পৰ্বতীয়া জিলাখন মিকিৰ পাহাৰ নামেৰে জনা গৈছিল। কিন্তু বৰ্তমান তেওঁলোকক কাৰ্বি বুলিহে জনা যায় আৰু জিলাখনৰ নামো [[কাৰ্বি আংলং]] নামেৰে নামকৰণ কৰা হৈছে। কাৰ্বিসকলৰ মূলগোষ্ঠী ৫টা- ইংহি, ইংতি,টেৰাং, টেৰণ আৰু তিমুং। 


==মৰাণ জনগোষ্ঠী==
{{Main|মৰাণ জনগোষ্ঠী}}

মৰাণ সকল অসমৰ পুৰণি জনগোষ্ঠী সমূহৰ ভিতৰত অন্যতম। উজনি অসমৰ কেইবাখনো জিলাত এই জনগোষ্ঠীৰ অধিকাংশ লোকে বসবাস কৰে। মৰাণ সকলক বড়ো-কছাৰী মূলৰ বুলি ভবা হয়। 

==মিচিং জনগোষ্ঠী==
{{Main|মিচিং}}

[[অসম]]ৰ ভৈয়ামৰ জনজাতি সমূহৰ ভিতৰত '''মিচিং'''সকল বড়ো-কছাৰীসকলৰ পিছতেই দ্বিতীয় বৃহত্তম জনজাতি। মিচিংসকল মূলতে মংগোলীয় জনগোষ্ঠীৰ মান-তিব্বতী শাখাৰ অন্তৰ্গত। ভৈয়ামত থকা মিচিংসকল সাধাৰণতে নৈৰ পাৰত চাংঘৰ সাজি গাঁও পাতি বাস কৰে। মিচিংসকল আদিতে অসমৰ উত্তৰ-পূব ফালৰ পাহাৰত আছিল আৰু বৰ্তমান অৰুণাচলৰ চিয়াং জিলাত থকা &quot;মিয়ং&quot; আৰু &quot;দাম্ ৰ&quot; নামৰ দুই জাতিৰ পৰাই ফাটি আহিছে। 
অসমৰ লখিমপুৰ, ডিব্ৰুগড়, ধেমাজি, মাজুলী, গোলাঘাট, শিৱসাগৰ, যোৰহাট, দৰং, শোণিতপুৰ জিলাত মিচিংসকলে প্ৰধানকৈ বাস কৰিছে। সাধাৰণতে নৈৰ পাৰত চাংঘৰত বাস কৰা বাবে মিচিংসকলৰ জীৱন-ধাৰণৰ পদ্ধতি নৈৰ ওপৰত ওতঃপ্ৰোতভাৱে জড়িত।

==ডিমাছা জনগোষ্ঠী==
{{Main|ডিমাছা}}

অসমৰ অন্যতম প্ৰাচীন জনেগাষ্ঠী ডিমাছা সকল [[ডিমা হাছাও জিলা]]ত বাস কৰে। ডিমা হাছাওৰ উপৰিও [[কাছাৰ]] জিলা, [[কাৰ্বি আংলং|কাৰ্বি আংলঙ]]ৰ সমতল অঞ্চল, নগাঁও, নাগালেণ্ডৰ ডিমাপুৰ আৰু ধনশিৰি অঞ্চলত বাস কৰি আছে। অতীতত ডিমাছাসকলে ডিমাপুৰত ৰাজধানী পাতি বাস কৰিছিল। 'ডিমাছা' শব্দৰ অৰ্থ হ'ল-- ডি =পানী, মা=বৃহৎ , ছা= সন্তান, অৰ্থাৎ বৰনৈৰ সন্তান। 
ডিমাছাসকলে গাঁও পাতি বাস কৰে। কৃষিজীৱী হোৱা বাবে সাধাৰণতে তেওঁলোকে নৈ বা নিজৰাৰ পাৰৰ সাৰুৱা মাটিত বাস কৰে। গাঁৱৰ মুখিয়াল জনক ''খুনং'' বুলি কোৱা হয়। তেওঁক সকলো সময়তে সহায় কৰিবলৈ &quot;দিলেক&quot; বুলি অন্য এজন লোকো থাকে। 

==ৰাভা জনগোষ্ঠী==
{{Main|ৰাভা}}

'''ৰাভাসকল''' [[অসম]]ৰ ভৈয়ামৰ জনজাতিসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম। অসমৰ [[গোৱালপাৰা]], [[কামৰূপ জিলা|কামৰূপ]] আৰু [[দৰং]] জিলাত মূলতঃ এওঁলোকৰ বসতি। আনহাতে পশ্চিমবংগৰ জলপাইগুৰি অঞ্চলটো এখেতসকলে কিছু পৰিমাণে বাস কৰে। ৰাভাসকল অসমৰ পঞ্চম বৃহত্তম তপশিলি ভুক্ত উপজাতি। এই ৰাজ্যত দুই লাখ সাতসত্তৰ হাজাৰ ৰাভালোকে বসবাস কৰে।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://censusindia.gov.in/Tables_Published/SCST/dh_st_assam.pdf|format=PDF|title=Assam-Data Highlights: THE SCHEDULED TRIBES, Census of India 2001, Census of India 2001}}&lt;/ref&gt; ৰাভা সম্প্ৰদায়ত লোকসকল বৃহত্তৰ ইন্দো-মংগোলীয় গোষ্ঠীৰ অন্তৰ্ভুক্ত। 

ৰাভা জনজাতিৰ মানুহসকলে [[ৰাভা ভাষা]]ত কথা বতৰা পাতে । [[বড়ো]], [[গাৰো]], [[কাছাৰী]] ইত্যাদি জনগোষ্ঠীৰ মানুহৰ লগত এওঁলোকৰ নৃতাত্বিক যোগাযোগ আছে।&lt;ref&gt;Mitra, A. (1953), ''West Bengal: District Handbooks: Jalpaiguri, Govt. of West Bengal, p. cxxxviii&lt;/ref&gt;

==সোণোৱাল কছাৰী জনগোষ্ঠী==
{{Main|সোণোৱাল কছাৰী}}

সোণোৱাল কছাৰীসকল [[উজনি অসম]]ৰ এক ভূমিপুত্ৰ জনজাতি। সোণোৱাল কছাৰীসকল তিব্বত-বৰ্মী ভাষাভাষী বড়ো-কছাৰী মূলৰ এটা ঠাল আৰু [[অসম|অসমৰ]] [[ধেমাজি]], [[লখিমপুৰ জিলা|লক্ষ্মীমপুৰ]], [[তিনিচুকীয়া]] আৰু [[ডিব্ৰুগড়]] জিলাত বিস্তাৰিতভাৱে বসবাস কৰে। [[শিৱসাগৰ]], [[যোৰহাট]], [[গোলাঘাট]], [[মাজুলী]], [[শোণিতপুৰ]] আৰু পূৰ্বভাৰতৰ নগাভূমি আৰু [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]]ৰ কিছুমান ঠাইতো বিক্ষিপ্তভাবে বসবাস কৰা দেখা যায়।&lt;ref name=&quot;সোণোৱাল কছাৰী&quot;&gt;[http://www.srimanta.net/sonowal%20kacharis.htm সোণোৱাল কছাৰীসকলৰ বিষয়ে শ্ৰীমন্ত ডট নেটৰ তথ্য] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090712124722/http://srimanta.net/sonowal%20kacharis.htm |date=2009-07-12 }} আহৰণ ৭ মাৰ্চ, ২০১২&lt;/ref&gt;

[[আহোম]] সকলৰ ৰাজত্ব কালত এইসকল কছাৰীয়ে নদীৰ বালিৰ পৰা সোণ বুটলা কামত নিযুক্তি পাইছিল কাৰণেই এওঁলোকে সোণোৱালকছাৰী নাম পোৱা বুলি কিছুমানে ক’ব খোজে&lt;ref name=&quot;সোণোৱাল কছাৰী&quot;/&gt;। সোণোৱালসকলৰ মাজত মুখ বাগৰি অহা এক লোক কথাৰ মতে, আহোম স্বৰ্গদেউ [[গদাধৰ সিংহ]]ৰ দিনত উজনি অসমত থকা কেইঘৰমান সোণোৱালকছাৰীয়ে আউনিআটীয় গোসাঁই কেশৱ দেৱগোস্বামীক অলৌকিক গুণসম্পন্ন লোক জ্ঞান কৰি বাঁহ চুঙাৰে এচুঙা সোণ দক্ষিণা দি তেওঁৰ ওচৰত শৰণ লোৱা বাবে এই সকল কছাৰী সোণোৱালকছাৰী হ’ল বুলি কিছুমানে ক’ব বিচাৰে। বৰ্তমান এওঁলোকৰ জনসংখ্যা প্ৰায় আঢ়ৈ লাখৰ (২,৫০,০০০) ওচৰাওচৰি।

==ঠেঙ্গাল কছাৰী জনগোষ্ঠী==
{{Main| ঠেঙ্গাল কছাৰী জনগোষ্ঠী}}

ঠেঙ্গাল কছাৰীসকল অসমীয়া জাতিৰ অন্যতম অংগ। মঙ্গোলীয় প্ৰজাতিৰ পৰা উদ্ভৱ হোৱা এই সম্প্ৰদায়টিৰ সাংস্কৃতিক জীৱন অসমীয়া জাতীয় সাংস্কৃতিক জীৱনৰ লগত ওতপ্ৰোত ভাৱে সাঙোৰ খাই আছে। [[উত্তৰ পূব ভাৰত]]ত মংগোলীয়সকল কোন সময়ত প্ৰৱেশ কৰিছিল সঠিককৈ কোৱা টান। ড॰ সুনীতি কুমাৰ চট্টোপাধ্যায়ৰ মতে খৃ:পূ: ১০০০ বছৰৰ পূৰ্বে তেওঁলোকে এই অঞ্চলত প্ৰৱেশ কৰিছিল। &lt;ref&gt;কিৰাত জন-কৃতি, পৃষ্ঠা নং ২৬&lt;/ref&gt;

ৰেভাৰেণ্ড ছিডনী এণ্ডলে বড়োগোষ্ঠীৰ লোকক দুটা ভাগত ভাগ কৰিছে :
# উত্তৰ গোষ্ঠী - বড়ো, ৰাভা, মেচ, ধিমাল, কোঁচ, ছলনিমীয়া, মহলীয়া, ফুলগৰীয়া, শৰণীয়া
# দক্ষিণ গোষ্ঠী - ডিমাছা, হোজাই, লালুং, গাৰো, হাজং, পৰ্বতীয়া তিপ্ ৰা আদি। 

ড॰ ভুবনমোহন দাসে এই বিভীজনক অসমত প্ৰব্ৰজন অনুসৰি দুটা ভাগত ভাগ কৰিছে: পশ্চিম গোষ্ঠী আৰু পূব গোষ্ঠী। এই পূব গোষ্ঠীতেই ঠেঙ্গাল কছাৰীক ড॰ দাসে অন্তৰ্ভুক্ত কৰিছে। 

বুৰঞ্জীবিদ আৰু পণ্ডিত সকলৰ মতে ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাত পৰ্বতৰ দাঁতি-কাষৰীয়া ঠাইত প্ৰথমে বাস কৰা মংগোলীয় বা কিৰাত সকলেই এসময়ত কছাৰী নাম পায় আৰু ' কছাৰী ' নামকৰণ অসমৰ হিন্দু ওচৰ-চুবুৰীয়া সকলৰ সৃষ্টি। 

[[হেমকোষ অভিধান]]ত ' ঠেঙ্গাল ' ৰ বিষয়ে অসমৰ এজাতি আদিমবাসী কছাৰী বুলি উল্লেখ কৰিছে। 

কিম্বদন্তিমতে, ৰজাই কছাৰী সাহসী আৰু যুদ্ধ বিদ্যাত পাকৈত সকলক যুদ্ধৰ বাবে সৈনিক হিচাপে ৰাখিছিল আৰু যুদ্ধৰ বাবে তেওঁলোকক ঠেঙা (Pantloon) পিন্ধিবলৈ দিছিল। সেই ঠেঙা পিন্ধাৰ বাবেই তেওঁলোকক ঠেঙাল বুলি মাতিছিল। সময়ৰ লগে লগে সেই ঠেঙা পিন্ধা কছাৰীসকলেই ঠেঙাল সম্প্ৰদায়ত পৰিণত হয়। 

বৰ্ত্তমান ঠেঙাল কছাৰী সকল যোৰহাট, গোলাঘাট, শিৱসাগৰ, ডিব্ৰুগড়, লক্ষ্মীমপুৰ, দৰং, শোণিতপুৰ, কাৰ্বি আংলং আদি জিলাত আৰু ডিমাপুৰত সিঁচৰতি হৈ আছে।&lt;ref&gt;অসমৰ ঠেঙ্গাল কছাৰীৰ ইতিবৃত্ত, লেখক:- ৺ নন্দ বৰা&lt;/ref&gt;

==দেউৰী জনগোষ্ঠী==
{{Main|দেউৰী জনগোষ্ঠী}}
এই জনগোষ্ঠী প্ৰধানকৈ [[অসম]], [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]] আৰু [[নাগালেণ্ড]]ত পোৱা যায়। তেওঁলোকে প্ৰধানকৈ [[অসমীয়া ভাষা]] আৰু [[Tibeto-Burman language|তিব্বেতীয়া বাৰ্মা ভাষা]]ত ব্যৱহাৰ কৰে। প্ৰায় ২৪,৬০০ জন দেউৰী জনগোষ্ঠীৰ লোক [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী]]ৰ কাষৰ উপত্যকাত বসবাস কৰি আছে।&lt;ref&gt;[http://www.prayway.com/unreached/peoplegroups4/1333.html prayway.com]&lt;/ref&gt;

দেউৰীসকলৰ প্ৰধান খেল বা ফৈদ চাৰিটা, যেনে-
# দিবঙীয়া - এওঁলোক শাল কুণ্ডিমামা বা বুঢ়া-বুঢ়ী শাল,
# টেঙাপনীয়া - এওঁলোকৰ শাল বলিয়া বাবা (শিৱ) শাল,
# বৰগঞা - এওঁলোকৰ শাল কেঁচাইখাতী বা তাম্ৰেশ্বৰী গোসাঁনী শাল আৰু
# পাট গঞা - এওঁলোক শাল পাটৰ শাল। 
পাটৰ গঞা ফৈদটো বৰ্তমান দেউৰী সমাজত নোহোৱা হৈ পৰিছে। দেউৰীসকলৰ চাৰিওটা ফৈদৰ নাম স্থানবাচক বুলি ক'ব পাৰি। অতীজত কুণ্ডিল ৰাজ্যত দিবং নদীৰ পাৰত বাস কৰা ফৈদক দিবঙীয়া,টেঙাপনী নৈৰ পাৰত বসতি কৰা ফদৈক টেঙাপনীয়া,বৰনদীৰ পাৰত বাস কৰা ফৈদক বৰগঞা আৰু পাট শদিয়াত বাস কৰাসকলক পাটৰ গঞা বোলা হৈছিল। 

==তিৱা বা লালুং জনগোষ্ঠী==
{{Main|তিৱা জনগোষ্ঠী}}
'''তিৱা''' [[অসম]]ৰ এটা খিলঞ্জীয়া জনগোষ্ঠী। এওঁলোক [[চীনা-তিব্বতীয় ভাষা]] পৰিয়ালৰ মান-তিব্বতীয় শাখাৰ জনগোষ্ঠী।।&lt;ref&gt;DeLancey, Scott (2012). Hyslop, Gwendolyn; Morey, Stephen; w. Post, Mark (eds.). &quot;On the Origin of Bodo-Garo&quot;. Northeast Indian Linguistics. 4: 3–20. doi:10.1017/UPO9789382264521.003. &lt;nowiki&gt;ISBN 9789382264521&lt;/nowiki&gt;.&lt;/ref&gt;  অসমৰ [[নগাঁও জিলা|নগাঁও]], [[মৰিগাঁও জিলা|মৰিগাঁও]] আৰু [[কাৰ্বি আংলং জিলা]]তেই এওঁলোকৰ ঘাই বসতি যদিও [[কামৰূপ জিলা]]ৰ দক্ষিণ-পূব অংশত, [[লখিমপুৰ জিলা]]ৰ কেইখনমান গাঁৱত আৰু [[যোৰহাট]]ৰ ওচৰত [[তিতাবৰ]]ত কিছুসংখ্যক তিৱালোক আছে। পূৰ্বে এই জন-জাতিৰ লোকসকল 'লালুং' নামে পৰিচিত আছিল যদিও বৰ্তমানে এওঁলোকে নিজকে 'তিৱা' বুলি চিনাকি দিহে ভাল পায়। কাৰ্বিসকলৰ লগত তিৱাসকলৰ যথেষ্ট সাদৃশ্য দেখা যায়। বহুক্ষেত্ৰত তেওঁলোকক দুটা সুকীয়া জনজাতি হিচাপে ঠাৱৰ কৰাই কঠিন। দুয়োটা জনজাতিৰ সামাজিক প্ৰথা, ৰীতি-নীতি আদিৰ মাজত পাৰ্থক্যতকৈ সাদৃশ্যই বেছি।

==টাইফাকে জনগোষ্ঠী==
{{Main|টাইফাকে জনগোষ্ঠী}}
[[File:Boudhamondir.JPG|thumb|টিমাম ফাকে বৌদ্ধ বিহাৰ, জয়পুৰ]]

নিজস্ব কৃষ্টি-সংকৃতি, পৰস্পৰাৰে সমৃদ্ধ টাইফাকে জনগোষ্ঠী, অষ্টদশ শতিকাৰ শেষভাগত [[অসম]]ত প্ৰৱেশ কৰা টাই জনগোষ্ঠীৰ এটা ঠাল। অসমলৈ অহাৰ পূৰ্বে টাইফাকেসকলে [[ম্যানমাৰ]]ৰ অন্তৰ্গত হোকং উপত্যকাত মৌফাকে নামে এখন ৰাজ্য পাতি বাস কৰিছিল। ১৭৭৪ খ্ৰীষ্টাব্দত [[ব্ৰহ্মদেশ]]ৰ ৰজা আলখ্ৰাৰ অত্যাচাৰত অতিষ্ঠ হৈ বিভিন্ন ঠাইত ভ্ৰমি অৱশেষত অসমত প্ৰৱেশ কৰে। পৰৱৰ্তী সময়ত ক্ৰমে [[আহোম]] আৰু মানৰ লগত সংঘৰ্ষত লিপ্ত হৈ অৰুণাচলৰ নামজিকত বসতি কৰে। ইয়াৰ পাছত ১৮২৬ চনত [[ইয়াণ্ডাবু সন্ধি]] মতে অসম ইংৰাজৰ অধীনলৈ যায় আৰু ইংৰজৰ পৃষ্ঠপোষকতাত টাইফাকেসকলে নামজিকৰপৰা আহি প্ৰথমে [[মাৰ্ঘেৰিটা]]ত গাওঁ প্ৰতিষ্ঠা কৰে। তাৰ পাছত জীৱন নিৰ্বাহৰ বাবে সুচল স্থানৰ সন্ধানত বিভিন্ন ঠাই ভ্ৰমি, [[তিনিচুকীয়া]] আৰু [[ডিব্ৰুগড়]] জিলাৰ কিছু ঠাইত গাওঁ পাতে। বৰ্তমান তিনচুকীয়া জিলাৰ মাৰ্ঘেৰিটাৰ সমীপৰ '''বৰফাকে , মানম , নঙলাই''' , লিডুৰ সমীপৰ '''মুঙলাঙ , লঙফাকে''' , টিৰাপৰ সমীপৰ '''নিঙগাম''' , জাগুনৰ সমীপৰ '''ফানেঙ''' আৰু ডিব্ৰুগড় জিলাৰ নাহৰকটীয়াৰ সমীপৰ '''নামফাকে''' আৰু '''টীপামফাকে''' আদি মুঠ ৯খন গাঁৱত বাসকৰা টাইফাকে জনগোষ্ঠীৰ মুঠ জনসংখ্যা প্ৰায় ২০০০জন। 

টাইফাকেসকল মূলত [[বৌদ্ধধৰ্ম]]ৰ হীনযান প্ৰন্থী। বৌদ্ধধৰ্মীয় স্থাপত্য-ভাস্কৰ্য যেনে- বৌদ্ধবিহাৰ, পেগুদা, চৈত্য, মৃণ্ময় বৌদ্ধমূৰ্তিবোৰ টাইফাকে সমাজ-সংস্কৃতিৰ অনন্য সম্পদ। তদুপৰি পৰাস্পৰাগত জনবিশ্বাস, পূজা-পাতল আদিও মাজে-সময়ে পালন কৰা দেখা যায়। নিজা ভাষা, লিপি, স্বকীয় সাজপাৰ, খাদ্যাভাস, তাঁত শিল্প, সমৃদ্ধিশালী [[লোকগীত]], বৈশিষ্ট্যপূৰ্ণ গৃহনিৰ্মাণ প্ৰণালী আদিৰে টাইফাকেসকলে নিজস্ব জনগোষ্ঠীয় ঐতিহ্য আজিও অটুট ৰাখিছে।&lt;ref&gt;টাইফাকে ভাষা আৰু সংস্কৃতি, লেখক-ড. বিজু মৰাণ&lt;/ref&gt;

==খামতি জনগোষ্ঠী==
{{Main|খামটি}}
'''টাই খামটি''' (খামতি) বা '''খামটি শান''' হল চীনৰ [[য়ুন্নান]] প্ৰদেশ, ম্যানমাৰৰ কাচিন ৰাজ্যৰ খাম টি লুং, মগয়ুং আৰু মিটকীয়ান ঠাইৰ পৰা মূলবসতি ধৰি উত্তৰপূবৰ [[অসম]] আৰু [[অৰুণাচল প্ৰদেশ|অৰুণাচলত]] বসবাস কৰা [[উত্তৰ পূৱৰ টাই জনগোষ্ঠীৰ তালিকা|উত্তৰপূবৰ]] [[টাই জাতি|টাই জাতিৰ]] এটা ঠাল।&lt;ref&gt;Roland J. L. Breton (1997). Atlas of the Languages and Ethnic Communities of South Asia. SAGE Publications. p. 188. ISBN 0-8039-9367-6&lt;/ref&gt; অসমত খামটিসকলৰ জনসংখ্যা প্ৰায় ৬০,০০০ ত কৈ অধিক। আহোমসকলৰ পাছতে খামটি সকল অসমৰ অন্য এটা বৃহৎ টাই জনগোষ্ঠী। টেঙাপানী অঞ্চলত খামটিসকলৰ কিছু জনসংখ্যা দেখা যায়। খামটি সকলে থেৰাবাদী বৌদ্ধ ধৰ্ম পালন কৰে। তেওঁলোকৰ নিজা লিপি আছে যি শান লিপিৰ পৰা উদ্ভৱ হোৱা। তেওঁলোকৰ মাতৃভাষা খামটি ভাষা।

==খেলমা জনগোষ্ঠী==
{{Main|খেলমা জনগোষ্ঠী}}
উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ প্ৰাচীন কুকি জনগোষ্ঠীসমূহৰ ভিতৰত খেলমা বা সাকাচেপ অন্যতম। তেওঁলোকে ডিমা হাচাও, কাৰ্বি আংলং, জয়ন্তিয়া পাহাৰকে ধৰি অসমৰ কেইবাটাও অঞ্চলত বাস কৰে। তাৰোপৰি নাগালেণ্ড, মিজোৰাম আৰু ত্ৰিপুৰাতো বসবাস কৰে।।&lt;ref name=&quot;Soppitt&quot;&gt;{{cite book| title=A Short Account of the Kuki–Lushai Tribes of the North-East Frontier (Districts Cachar, Sylhet, Naga Hills and Dima Hasao etc.) With An Outline Grammar of the Rangkhol-Lushai Language and a Comparison of Lushai With Other Dialects. (Reprint, 1976) | author= Soppitt, C. A. | year=1893 | publisher= Firma-KLM Pvt. Ltd.| Location=Culcutta}}&lt;/ref&gt;

==চিংফৌ জনগোষ্ঠী==
{{Main|চিংফৌ জনগোষ্ঠী}}
'''চিংফৌ জনগোষ্ঠী''' হৈছে [[চীন]], [[ম্যানমাৰ]] আৰু ভাৰতৰ উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলত বিস্তৃত হৈ থকা কাচিন লোকসকলৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ জাতিগত উপগোট। এওঁলোক [[চীনা-তিব্বতীয় ভাষা]] পৰিয়ালৰ মান-তিব্বতীয় শাখাৰ এটা জনগোষ্ঠী। [[উত্তৰ-পূব ভাৰত|উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ]] [[অসম]] আৰু [[অৰুণাচল প্ৰদেশ]]তেই প্ৰধানকৈ চিংফৌ জনগোষ্ঠীৰ লোকসকলৰ অৱস্থিতি পোৱাৰ লগতে [[মেঘালয়]] আৰু [[মণিপুৰ]]ৰ কিছু অঞ্চলতো তেওঁলোকৰ বসতি দেখিবলৈ পোৱা যায়।&lt;ref name=&quot;Josh&quot;&gt;{{cite web | url=https://joshuaproject.net/people_groups/18111/IN | title=Singpho in India | accessdate=23 April 2020}}&lt;/ref&gt; ভাৰত চৰকাৰৰ জনজাতীয় কাৰ্য মন্ত্ৰণালয়ৰ ২০১১ চনৰ লোকপিয়লৰ তথ্য অনুসাৰে অসমত চিংফৌসকলৰ জনসংখ্যা ২৩৪২।&lt;ref name=&quot;GoI&quot;&gt;{{cite web | url=https://data.gov.in/resources/scheduled-tribes-population-assam-2011-census-ministry-tribal-affairs | title=Scheduled Tribes population in Assam as per 2011 Census (From: Ministry of Tribal Affairs) | publisher=Ministry of Tribal Affairs, GoI | accessdate=23 April 2020}}&lt;/ref&gt; ২০০১ চনৰ এক পৰিসংখ্যা অনুসৰি অৰুণাচল প্ৰদেশত প্ৰায় ৫৫০০ জন চিংফৌ লোকে বসবাস কৰে।&lt;ref name=&quot;Josh&quot; /&gt;

==সৎনামী জনজাতি==
{{Main|সৎনামী জনজাতি}}

'''সৎনাম ধৰ্ম''' শিখ ধৰ্মৰ দৰে এটা একেশ্বৰবাদী ধৰ্ম।&lt;ref&gt;{{pron-en|ˈsatnami|satnami.com}} or {{IPA-en|ˈসৎনামী||satnami.com}}; {{language-छत्तीसगढ़ी}}, ''{{IAST| भाषा}}'',&lt;/ref&gt; এই ধৰ্মৰ অনুসৰণকাৰী সকলক সৎনামী বুলি কোৱা হয়। যিয়ে এক ঈশ্বৰ বা সত্যৰ ওপৰত বিশ্বাস কৰে। সৎনামী সকল অসমৰ এটি উল্লেখযোগ্য জাতি। সৎনামী মূলতে ছত্তিশগড়ৰ নিবাসী। সৎনামক এটা জাতি হিচাপে মনা হয়, যি আজিৰ ছত্তিশগড়, উড়িষ্যা, মধ্যপ্ৰদেশ, মহাৰাষ্ট্ৰ, ৰাজস্থান , দিল্লী, ঝাৰখণ্ড আৰু অসমত পোৱা যায়। সৎনাম ধৰ্মক গুৰু ঘাচি দাস এ (1757-1836) প্ৰচলিত কৰিছিল।

== গোৰ্খা জনগোষ্ঠী ==
{{Main|অসমৰ নেপালী জনগোষ্ঠী}}
ইয়াণ্ডাবু সন্ধিৰ পিছৰ পৰা অসমলৈ গোৰ্খা জনগোষ্ঠীৰ নেপালী লোকৰ আগমন বেছিকৈ ঘটে। অসমৰ চন পৰা আবাদী মাটি, প্ৰৰ্যাপ্ত চৰণীয়া চৰ অঞ্চলে তেওঁলোকক আকৰ্ষিত কৰিছিল। বৰ্তমান অসমৰ প্ৰায় প্ৰতিখন জিলাতে নেপালী বা গোৰ্খা জনগোষ্ঠীৰ লোকে বসবাস কৰে।

==গাৰো জনগোষ্ঠী==
{{Main|গাৰো জনগোষ্ঠী}}
'''গাৰো জনগোষ্ঠী''' হৈছে উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ মেঘালয়, অসম, ত্ৰিপুৰা আৰু নাগালেণ্ড ৰাজ্য, আৰু বাংলাদেশৰ কিছুমান চুবুৰীয়া অঞ্চলত বসবাস কৰা [[অসমৰ চীনা-তিব্বতীয় আৰু টাই জনগোষ্ঠী|চীনা-তিব্বতীয় জনগোষ্ঠী]]। ঐতিহাসিকভাৱে গাৰো নামটো [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী]]ৰ দক্ষিণ পাৰৰ বিস্তৃত পৰিসৰৰ বাসিন্দাৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল যদিও এওঁলোকে  নিজকে আ•চিক মাণ্ডে (অৰ্থ: &quot;পাহাৰীয়া মানুহ,&quot; আ•চিক &quot;পাহাৰীয়া&quot; + মাণ্ডে &quot;মানুহ&quot;) বুলি কয়। এওঁলোক ভাষিক ভাৱে [[বড়ো-কছাৰী]] সকলৰ সৈতে একে গোষ্ঠীৰ যাক [[বড়ো-গাৰো]] পৰিয়াল বুলি কোৱা হয়।ইয়াৰ ভিতৰত [[ডিমাছা]], [[ৰাভা]], [[আটং]], [[তিৱা]], [[কোচ]] আদি ভাষাও অন্তৰ্ভুক্ত।&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;Watre Ingty, Angela R. (2008). ''Garo morphology, a descriptive analysis''. North-Eastern Hill University.&lt;/ref&gt;  ইটোৱে সিটোৰ লগত ঘনিষ্ঠ সম্পৰ্ক থকাৰ বাবে এই ভাষাবোৰৰ বহুতো মিল আছে;  আৰু এই ভাষাসমূহৰ শব্দৰ কোনো নিৰ্দিষ্ট তথ্যৰ পৃষ্ঠীয় স্তৰৰ পৰ্যবেক্ষণৰ পৰাও সাদৃশ্যসমূহ সহজেই চিনাক্ত কৰিব পাৰি।&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

==তথ্য সংগ্ৰহ==
{{Reflist}}

==বাহ্যিক সংযোগ==
* [http://online.assam.gov.in/tribes_of_assam Tribes of assam] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130530165506/http://online.assam.gov.in/tribes_of_assam |date=2013-05-30 }} at Assam Govt website

{{অসমৰ জনগোষ্ঠী}}
{{অসম}}

[[শ্ৰেণী:অসমৰ জনগোষ্ঠী]]</text>
      <sha1>e8bni5gs5xz154qn3pul2r2zdi280xo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>আহোম ৰাজ্য</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4408</id>
    <revision>
      <id>607178</id>
      <parentid>606979</parentid>
      <timestamp>2026-05-18T20:57:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ananya Taye</username>
        <id>28065</id>
      </contributor>
      <comment>/* ইতিহাস */</comment>
      <origin>607178</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="51004" sha1="b67k1a3ysv08aag2mzysh7a8ujxr42w" xml:space="preserve">{{আহোম ৰাজ্য}}

'''অসম ৰাজ্য'''&lt;ref&gt; {{cite web|last=[[বাণীকান্ত কাকতি|Kakati]]|first=[[বাণীকান্ত কাকতি|Dr. B.K.]]|title=Assamese:Its formation and development : Dr. B.K. Kakati : Free Download, Borrow, and Streaming : Internet Archive|website=Internet Archive|date=1941||page=3|url=https://archive.org/details/AssameseitsFormationAndDevelopment/page/n37/mode/1up|access-date=September 26, 2024}}&lt;/ref&gt; ({{lang-en|Kingdom of Assam}}) বা '''মু'ঙ দুন চুন খাম''' ([[আহোম ভাষা]]:𑜉𑜢𑜤𑜂𑜫: 𑜓𑜢𑜤𑜃𑜫 𑜏𑜤𑜃𑜫ˊ 𑜁𑜉𑜫: ''Mérng dérn sun khám'') আধুনিক নাম '''আহোম ৰাজ্য''' এখন মধ্যযুগীয় ৰাজ্য আছিল যি  [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকা]]ত ৬০০ বছৰ শাসন কৰাৰ লগতে [[উত্তৰ-পূব ভাৰত|উত্তৰ-পূব]]ত মোগলৰ শাসনত বাধা দিছিল। [[দাই জনগোষ্ঠী|দাই]] ৰাজকোঁৱৰ [[চুকাফা]]ই ৯০০০ [[দাই জনগোষ্ঠী|দাই]] মানুহ আৰু কামৰূপৰ দিনৰ পৰা বাস কৰা আদিম আহোম ([[টাই দন জনগোষ্ঠী|টাই দন]])সকলৰ সৈতে মিলি ১২২৮ত আহোম ৰাজ্য স্থাপন কৰিছিল।{{sfn|Gohain|2018}} কালক্ৰমত বিস্তাৰিত হৈ ১৬শ শতিকাত [[চুহুংমুং]]ৰ শাসনকালত এক শক্তিশালী ৰাজনৈতিক শক্তিত পৰিণত হয়। [[মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহ]] আৰু [[মানৰ অসম আক্ৰমণ|মানৰ আক্ৰমণ]]ৰ পাছত ১৮২৬ত [[ইয়াণ্ডাবু সন্ধি]] মতে অসম [[ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানী]]ৰ হাতলৈ যায়। ঔপনিবেশিক আৰু পিছৰ কালত আহোম ৰাজ্য বুলি কোৱা হ'লেও পূৰ্বে ইয়াক অসম ৰাজ্য বুলি কোৱা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;Kakati&quot;&gt;Kakati,Banikanta,Assamese, Its Formation and Development: A Scientific Treatise on the History and Philology of the Assamese Language, Being a Thesis Approved for the Ph.D. Degree of the Calcutta University in 1935, 1995, LBS Publication,https://books.google.co.in/books?id=OTSrmQEACAAJ&amp;dq,https://archive.org/details/AssameseitsFormationAndDevelopment/page/n3}}&lt;/ref&gt; 

&lt;!-- এয়া নতুন অনুচ্ছেদত যোগ কৰিব
শেষৰফালে [[আহোম]] লোক মুঠ জনসংখ্যাৰ ১০%তকৈও কম আছিল।&lt;ref&gt;The Ahoms constituted less than 10% of the population in the region that was the erstwhile kingdom in 1872 and 1881 census{{Harvcol|Guha|1983|p=9}}&lt;/ref&gt; আহোম বা অনা-আহোম মিলাই সকলো অসম ৰাজ্যৰ প্ৰকৃত বাসিন্দাক ''খি-লন-জি'' বুলি কোৱা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;konwar2018&quot;&gt;{{citation |title=The Tai Ahom Language in Assam : Language Shift and The Process of Socio-Cultural Assimilation — Dr. Anita konwar, Asst. Professor, Donation, Cheraidoi }}&lt;/ref&gt;খিলঞ্জীয়া শব্দটো [[টাই-আহোম ভাষা]]ৰ শব্দ ''খি-লন-জি''ৰ পৰা আহিছে যাৰ অৰ্থ হৈছে পুৰণিকলীয়া।&lt;ref&gt;{{cite book |last=[[বাণীকান্ত কাকতি|কাকতি]] |first=বাণীকান্ত|date=১৯৫৯|title=Aspects of Early Assamese Literature |publisher= [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]]|isbn=   |chapter= |page= ১৩|url= |language=[[ইংৰাজী]]}}&lt;/ref&gt; --&gt;

== নামসমূহ ==
===মুঙ ডুন চুন খাম===
চাওলুং [[চুকাফা]]ই প্ৰথম ৰাজ্য স্থাপন কৰোঁতে এই ৰাজ্যক '''মুঙ ডুন চুন্‌ খাম''' (𑜉𑜢𑜤𑜂𑜫: 𑜓𑜢𑜤𑜃𑜫 𑜏𑜤𑜃𑜫ˊ 𑜁𑜉𑜫:) (অৰ্থ : {{lang-as|সোণোৱালী শইচৰ দেশ}}; {{lang-en|country of Golden Crops}})নাম দিছিল।&lt;ref&gt;{{Cite book|last=Gohain|first=Birendra kr|title=Origin of the Tai and Chao Lung Hsukapha: A Historical Perspective|url=https://books.google.co.in/books?id=k01uAAAAMAAJ}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{harvcol|শইকীয়া২০০৪|p=187}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{harvcol|দেওধাই ফুকন,বৰুৱা|১৯৬৪|p=89}}&lt;/ref&gt;

===অসম ৰাজ্য===
অন্যান্য জনগোষ্ঠীৰ লোকসকলে ''আচাম'' বা ''অচম'' বা ''অসম'' বুলি কৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite web|title=The history of medieval Assam : (from the thirteenth to the seventeenth century) ; a critical and comprehensive history of Assam during the first four centuries of Ahom rule, based on original Assamese sources, available both in India and England : Acharyya, N. N : Free Download, Borrow, and Streaming : Internet Archive|website=Internet Archive|date=October 23, 2016|url=https://archive.org/details/dli.pahar.3309/page/43/mode/1up|ref={{sfnref|Internet Archive|2016}}|access-date=September 28, 2024|page=43}}&lt;/ref&gt; ব্ৰিটিছ সকলে ইংৰাজীত ''kingdom of Assam'' বুলি কৈছিল। ১৮৩৮ চনৰ পিছত ব্ৰিটিছ শাসিত অঞ্চল আৰু পিছলৈ [[ভাৰত]] অন্তৰ্ভুক্ত হোৱা ৰাজ্যখন একে নামেৰে জনাজাত হয়।

==ইতিহাস==
{{আহোম ৰাজবংশ}}
{{Main|আহোম ৰাজবংশ|আহোম-মোগল যুদ্ধ|শৰাইঘাটৰ যুদ্ধ}}
===স্থাপন===
১২২৮ খ্ৰীষ্টাব্দত [[চুকাফা]], [[চীনদেশ|চীনদেশৰ]] [[দেহ'ঙ টাই আৰু চিংফৌ স্বায়ত্ব প্ৰান্ত]] (পূৰ্বৰ পূব [[মু'ঙ মাও]]) পৰা আহি [[পাটকাই পৰ্বত|পাটকাই পৰ্বতেদি]] অসমৰ [[তিনিচুকীয়া জিলা|তিনিচুকীয়া জিলাৰ]] পুহ অঞ্চলৰ দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলত প্ৰৱেশ কৰিছিল। তেওঁ আহি বিভিন্ন ঠাইত অস্থায়ী ৰাজধানী পাতিছিল। [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ]] উপত্যকাত প্ৰবেশ কৰাৰ পিছত আহোম ৰাজ্য প্ৰতিষ্ঠা হয়। চুকাফাই বাটত পোৱা নগা সকলৰ লগত ৰণ কৰিছিল যদিও অসমত প্ৰৱেশ কৰি কোনো প্ৰতিষ্ঠিত ৰাজ্যৰ লগত যুদ্ধ কৰা নাছিল।&lt;ref&gt;Barua, Gopal Chandra, &quot;Ahom Buranji&quot;,p.45&lt;/ref&gt; চৰাইদেউত স্থায়ী ৰাজধানী পতা আগতে চুকাফাই কেইবা ঠাইতো থাকি খেতি কৰি গৈছিল।‌ তাৰে কিছুমান অঞ্চলত মানুহ ৰাখি থৈ গৈছিল যিবোৰ অঞ্চলকে লয় পাছলৈ আহোম ৰাজ্য গঠন কৰা হৈছিল। আহোম সকলে প্ৰথম খামজাং নামৰ ঠাইত বসবাস কৰিব লৈছিল। &lt;ref&gt;Barua, Gopal Chandra, &quot;Ahom Buranji&quot;,p.47&lt;/ref&gt; আহোম গণনা অনুসৰি [[লাক-নি]] তে কাওত উক্ত ঠাইত বসবাস কৰিব লৈছিল। তাৰ পাছত খামজাঙত কাঙখ্ৰুমুঙক থৈ দৈ-কাওৰং (পাটকাইৰ পুৰণি নাম) পৰ্বত পাৰ হৈ অসমৰ ভূমিত ভৰি দিয়ে। দিহিং নৈ ভটিয়াই আহি নামৰূপলৈ আহিছিল আৰু [[লাক-নি]] দাপ ৰাওত নামৰূপ এৰিছিল।&lt;ref&gt;Barua, Gopal Chandra, &quot;Ahom Buranji&quot;,p.46&lt;/ref&gt; তাৰ পৰা [[লাক-নি]] দাপ লাওত লাখেন তেউচা অঞ্চলত থাকিব লৈছিল।&lt;ref&gt;Barua, Gopal Chandra, &quot;Ahom Buranji&quot;,p.46&lt;/ref&gt; লাক-নি ৰাইঙীত তাত খোনতাঙক থৈ ভটিয়াই আহি তিপামত প্ৰৱেশ কৰে। তিপামত তেওঁ ৩ বছৰ থাকি কানঙানক তাত থৈ আকৌ দিহিঙে ভটিয়াই আহি মৌঙ ক্লাঙ(বৰ্তমানৰ অভয়পুৰত) প্ৰায় পাঁচবছৰ খেতি কৰে। তাত খুঁত চি ঙা, ৰাংমুত, তাওছা, কা ৰাও, কাপ মিত মুঠ পাঁচটা [[লাক-নি]] বৰ্ষ ৰাজধানী হিচাপে থাকে। অভয়াপুৰত কিন্তু অন্য ঠাইৰ দৰে কাকো থৈ যোৱা নাছিল।&lt;ref&gt;Barua, Gopal Chandra, &quot;Ahom Buranji&quot;,p.47&lt;/ref&gt; অভয়াপুৰৰ পৰা তেওঁ দিহিং আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰে দি ভটিয়াই আহি 
[[হাবুং]] অঞ্চলত প্ৰৱেশ কৰে। তাতে দাপ কাও, ৰাই-ছেও, মুঙ প্লাও তিনি [[লাক-নি]] বৰ্ষ খেতি কৰি থাকে। &lt;ref&gt;{{Harvcol|Gogoi|1968|p=266}}&lt;/ref&gt; অভয়াপুৰৰ দৰে হাবুঙতো তেওঁ কাকোকে থৈ নাযায়।  
তাৰ পৰা তেওঁ ব্ৰহ্মপুত্ৰয়ে দি ভটিয়াই আহি দিখৌ নৈ দি উজাই আহি মোঙ-ৰিণ-মোঙ-চিং অঞ্চলত প্ৰৱেশ কৰে আৰু জেগা টোক চন-টক নাম দিয়ে। &lt;ref&gt;Barua, Gopal Chandra, &quot;Ahom Buranji&quot;,p.47&lt;/ref&gt; তাৰ পৰা শিমলুগুৰি, টিমান, টিমাক, ইত্যাদি অঞ্চলত থাকি শেষত চৰাইদেউৰ দাতিকাষৰীয়া অঞ্চলত প্ৰথম স্থায়ী ৰাজধানী নিৰ্মাণ কৰে।&lt;ref&gt;Barua, Gopal Chandra, &quot;Ahom Buranji&quot;,p.47&lt;/ref&gt; তেওঁ স্থানীয় বৰাহী আৰু মৰাণ মানুহৰ লগত বন্ধুত্ব স্থাপন কৰি শেষত [[চৰাইদেউ| ছে ৰাই দয়]]ত ৰাজধানী পাতে আৰু [[বুঢ়াগোহাঁ‌ই]] আৰু [[বৰগোহাঁ‌ই]]ক থাপে। ১২৮০ চনমানত এওঁলোক দুজনক স্বতন্ত্ৰ অঞ্চল চম্ভালি ল'বলৈ দায়িত্ব দিয়া হয়। 

[[File:Ahom Kingdom Map.jpg|thumb|স্বৰ্গদেউ চুহুংমুঙ ৰজাই ৰাজ্য বিস্তাৰ কৰা আগৰ আহোম ৰাজ্যৰ পৰিসীমা ]]

আহোমসকলে তেওঁলোকৰ ধান খেতিৰ পদ্ধতি আন মানুহক শিকাইছিল। মানুহবোৰে লাহে লাহে আহোমৰ জীৱনশৈলী গ্ৰহণ কৰি পিছলৈ একে জাতিত লীন হৈ গ'ল।&lt;ref&gt;{{Harvcol|Guha|1983|p=12}}&lt;/ref&gt; ইয়াৰ ফলত বৰাহী লোকসকল প্ৰায় লোপ পাল; কিছু নগা আৰু মৰাণ লোক আহোম হৈ পৰিল আৰু আহোমৰ সংখ্যা বাঢ়িবলৈ ধৰিলে। বিশেষকৈ ১৬শ শতিকাত [[চুহুংমুং]] স্বৰ্গদেৱে [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া]] আৰু [[কছাৰী ৰাজ্য|কছাৰী ৰাজ্য]] জয় কৰি ৰাজ্য বিস্তাৰ কৰোঁতে এই আহোমকৰণৰ প্ৰক্ৰিয়াই গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা লৈছিল। 
[[Image:Rangghar Assam.JPG|thumb|left|180px|প্ৰমত্ত সিংহৰ (চুচেনফা; ১৭৪৪-১৭৫১) দিনত [[শিৱসাগৰ]]ৰ ওচৰৰ ৰংপুৰত নিৰ্মাণ কৰা পেভেলিয়ন [[ৰংঘৰ]]। ]]
আহোমকৰণৰ প্ৰক্ৰিয়া ইমানেই দ্ৰুত আছিল যে এটা সময়ত প্ৰকৃত আহোম নিজৰ ৰাজ্যত সংখ্যালঘু হৈ পৰে। ইয়াৰ ফলত ৰাজ্যখনৰ চৰিত্ৰ সলনি হৈ ই বহুজাতিক হৈ পৰে। ১৪শ শতিকাত বামুণী কোঁৱৰৰ শাসনত আৰম্ভ হোৱা [[হিন্দু ধৰ্ম|হিন্দু]] প্ৰভাৱে গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা ল'বলৈ ধৰে। আহোম ৰাজসভাত [[টাই ভাষা]]ৰ লগতে [[অসমীয়া ভাষা]]ও ব্যৱহৃত হ'বলৈ ধৰে। পিছলৈ আন দুটা উচ্চ মন্ত্ৰী পদৰ লগতে [[বৰপাত্ৰগোহাঁ‌ই]] পদ সৃষ্টি কৰা হয়। চুতীয়া আৰু কছাৰী ৰাজ্যৰ পৰা জয় কৰা অঞ্চলসমূহ নিৰীক্ষণৰ বাবে &quot;শদিয়াখোৱা গোহাঁই&quot; আৰু &quot;মৰঙীখোৱা গোহাঁই&quot; নামৰ বিশেষ পদৰ সৃষ্টি কৰা হয়। ফৈদ পদ্ধতিৰ আধাৰত [[পাইক প্ৰথা]]ৰে প্ৰজাসকলক সংগঠিত কৰা হৈছিল। বংগৰ তুৰ্কী আৰু আফগান শাসকসকলৰ আক্ৰমণ আহোমে সফলতাৰে প্ৰতিহত কৰিছিল। এনে এক ঘটনাত টংখাম বৰগোহাঁয়ে আক্ৰমণকাৰীসকলক খেদি কৰতোৱা নদী পাৰ কৰাই আহে, আৰু তেতিয়াৰেপৰা আহোমসকলে নিজকে [[কামৰূপ ৰাজ্য]]ৰ যোগ্য উত্তৰাধিকাৰীৰূপে গণ্য কৰিবলৈ লয়।&lt;ref&gt;{{Harvcol|Guha|1983|p=24}}, and notes.&lt;/ref&gt;

===পূৰ্ণ ৰূপ===
[[প্ৰতাপ সিংহ]]ৰ শাসনকালত আহোম ৰাজ্যই ভালেখিনি পূৰ্ণতা পায়। &quot;ফৈদ প্ৰথা&quot; বাদ দি [[পাইক প্ৰথা]]ক &quot;খেল&quot; প্ৰণালীৰ আধাৰত পুনৰ্সংগঠিত কৰা হয়। তেওঁৰ দিনতে [[বৰফুকন]] আৰু [[বৰবৰুৱা]]ৰ পদ প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়। ৰাজ্যৰ পতনলৈকে ৰাজ্যগঠনৰ আন কোনো গুৰুত্বপূৰ্ণ সালসলনি হোৱা নাছিল। 

১৭শ শতিকাত আহোম ৰাজ্য [[মোগল সাম্ৰাজ্য|মোগল]]ৰ পুনঃ পুনঃ আক্ৰমণৰ সন্মুখীন হয়। ১৬৬২ খ্ৰীষ্টাব্দত [[মীৰ জুমলা]]ই নেতৃত্ব দিয়া তেনে এক আক্ৰমণত মোগলে ৰাজধানী [[গড়গাওঁ]] অধিকাৰ কৰে। কিছুদিন পিছতে [[শৰাইঘাটৰ যুদ্ধ]]ত [[লাচিত বৰফুকন]]ৰ নেতৃত্বত আহোমে মোগলক পৰাস্ত কৰে আৰু পশ্চিমে মানস নদীলৈকে নিজৰ সীমা বিস্তাৰ কৰে। শাসনক লৈ এক খেলিমেলি পৰ্বৰ পিছত [[গদাধৰ সিংহ]]ই ৰাজ্যত তুংখুঙীয়া ফৈদৰ ৰজাৰ শাসন আৰম্ভ কৰে। 

তুংখুঙীয়া ৰজাসকলৰ শাসনকালত শান্তি বিৰাজ কৰাৰ লগতে কলা আৰু অভিযান্ত্ৰিক ক্ষেত্ৰতো ৰাজ্যই সফলতা লাভ কৰিছিল। শাসনৰ পিছৰফালে সামাজিক মতানৈক্য বাঢ়ি আহে আৰু [[মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহ]]ৰ সূত্ৰপাত হয়। বিদ্ৰোহীসকলে কিছুবছৰৰ বাবে ৰাজধানী ৰংপুৰ অধিকাৰ কৰে আৰু শেষত কেপ্তেইন ৱেল্‌ছৰ নেতৃত্বত ব্ৰিটিছে তেওঁলোকক আঁতৰাই পঠায়। ৰাজ্যৰ শক্তি লাহে লাহে টুটিবলৈ ধৰে আৰু মানৰ আক্ৰমণত আহোম ৰাজ্যৰ পতন হয়। ১৮২৬ চনত [[ইয়াণ্ডাবু সন্ধি]]মতে অসমৰ শাসন ব্ৰিটিছৰ হাতলৈ যায়।

==আহোম অৰ্থনৈতিক ব্যৱস্থা==
[[File:Ahom coins.png|thumb|স্বৰ্গদেৱ [[গৌৰীনাথ সিংহ]]ৰ (১৭৮০-১৭৯৫ খ্ৰী:) ৰূপৰ মোহৰ, [[তিতাবৰ]]।]]

আহোম ৰাজ্যৰ অৰ্থনৈতিক ব্যৱস্থাৰ ভেঁটি আছিল [[পাইক প্ৰথা]]। পাইক প্ৰথা এক ধৰণৰ 'বাধ্যতামূলক শ্ৰমদান ব্যৱস্থা' (unfree labour/[[:en:Corvee Labour|Corvee Labour]])। এই প্ৰথা [[সামন্তবাদী]] বা [[এছীয়-প্ৰথা]] (কেন্দ্ৰীয়ভাৱে স্থিত শক্তিয়ে পাৰ্শ্বীয় অঞ্চলৰপৰা উৎপাদনৰ উৎবৃত্ত কাঢ়ি অনা এক ব্যৱস্থা। যাৰ প্ৰথম উল্লেখ কৰিছিল [[কাৰ্ল মাৰ্ক্স]]-য়ে।) আহোমসকলেই প্ৰথমে উজনি অসমত ধানৰ [[পানী খেতি]]ৰ সূচনা কৰিছিল। ধান উৎপাদনৰ বাবে তেওঁলোকে ব্যৱহাৰ কৰা উন্নত প্ৰযুক্তিৰ লগতে খাল-খান্দি, মথাউৰি বান্ধি জলসিঞ্চনৰ উপযুক্ত ব্যৱস্থা কৰি পতিত মাটিক খেতিৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰি তেওঁলোকে প্ৰথমাৱস্থাত ৰাজ্যৰ অৰ্থনৈতিক আন্তঃগাঁঠনি গঢ়ি তুলিছিল। যোড়শ শতিকাৰ আহোম ৰজা [[ছুক্লেনমুঙ]]ৰ শাসন কালত মুদ্ৰাৰ প্ৰচলন আৰম্ভ হৈছিল। অৱশ্যে পাইক প্ৰথাৰ অৱসান হোৱা নাছিল। সোতৰ শতিকাত আহোম ৰাজ্যই পশ্চিমৰ [[কোচ ৰাজ্য]] আৰু [[মোগল সাম্ৰাজ্য]]ৰ কিছু অংশ নিজৰ অধীন কৰিবলৈ সক্ষম হয়। ইয়াৰ পাছতহে আহোম ৰাজ্যত [[ৰাজহ-ব্যৱস্থা]]ৰ সূত্ৰপাত হয় আৰু ইয়াক নিজৰ প্ৰয়োজন অনুসৰি সাল-সলনি ঘটাই প্ৰৱৰ্তন কৰা হয়।

==আহোম প্ৰশাসন==
{{Main|স্বৰ্গদেউ|বুঢ়াগোহাঁই|বৰগোহাঁই|বৰপাত্ৰ গোহাঁই|বৰবৰুৱা|বৰফুকন}}
===স্বৰ্গদেউ আৰু পাত্ৰমন্ত্ৰীসকল===
আহোম ৰজাসকল মং মাওৰ পৰা অসমলৈ অহা প্ৰথম ৰজা [[চুকাফা]]ৰ বংশধৰ আছিল। তেওঁক &quot;[[স্বৰ্গদেউ]]&quot; ([[টাই ভাষা]]: ''চাও-ফা'') বুলি কোৱা হৈছিল। সাধাৰণতে উত্তৰাধিকাৰ সূত্ৰেই ৰজাৰ বাছনি হৈছিল, কিন্তু পৰিস্থিতি সাপেক্ষে মন্ত্ৰীসকলে (&quot;ডাঙৰীয়া&quot;) আন আন কোনো বংশধৰক বাছনি কৰিছিল বা অধিষ্ঠিত ৰজাকো সলাব পাৰিছিল।

'''ডাঙৰীয়াসকল''': ৰাজ্যশাসনত সহায় কৰিবলৈ [[চুকাফা]]ই দুজন গোহাঁই পাতিছিল: [[বুঢ়াগোহাঞি|বুঢ়াগোহাঁই]] আৰু [[বৰগোহাঞি|বৰগোহাঁই]]। ১২৮০ চনত তেওঁলোকক শাসনৰ বাবে স্বতন্ত্ৰ অঞ্চল দিয়া হৈছিল। বুঢ়াগোহাঁইৰ অঞ্চল আছিল ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ উত্তৰপাৰে শদিয়া আৰু গেৰেলুৱা নদীৰ মাজত, আৰু বৰগোহাঁইৰ অঞ্চল আছিল পশ্চিমফালে বুৰৈ নদীলৈকে।&lt;ref&gt;{{harvcol|Gogoi|2002|p=42}}&lt;/ref&gt; সেই অঞ্চলৰ &quot;পাইক&quot;সকলৰ ওপৰত তেওঁলোকৰ পূৰ্ণ নিয়ন্ত্ৰণ আছিল। উচ্চ আহোম পৰিয়ালৰ লোকেৰে তেওঁলোকৰ পদ পূৰণ কৰা হৈছিল। স্বৰ্গদেউ পদৰ বাবে উপযুক্ত ৰাজকোঁৱৰ মন্ত্ৰীপদৰ বাবে উপযুক্ত নাছিল, আৰু তাৰ ওলোটাটোও। ১৬শ শতিকাত [[চুহুংমুং]] ৰজাই [[বৰপাত্ৰগোহাঞি|বৰপাত্ৰগোহাঁই]] বুলি তৃতীয় মন্ত্ৰীপদ এটাৰ সৃষ্টি কৰে। তেওঁৰ শাসিত অঞ্চল আছিল আন দুজন গোহাঁইৰ মাজত।

'''ৰাজকৰ্মীসকল''': [[চুচেংফা|প্ৰতাপ সিংহ]]ই ৰজাৰ প্ৰতক্ষ্য অধীনস্থ দুটা পদৰ সৃষ্টি কৰে: [[বৰবৰুৱা]] আৰু [[বৰফুকন]]। এজন সামৰিক আৰু ন্যায়িক মুৰব্বী হিছাপে কাম কৰা বৰবৰুৱাৰ অধীনত আছিল কলিয়াবৰৰ পূবে থকা অঞ্চল। তেওঁ ব্যক্তিগত কামৰ বাবে পাইকৰ এটা কম অংশহে ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰিছিল। বৰফুকন কলিয়াবৰৰ পশ্চিমৰ অঞ্চলত সামৰিক আৰু অসামৰিক নিয়ন্ত্ৰণৰ দায়িত্বত আছিল আৰু পশ্চিমে স্বৰ্গদেউৰ পৰিচালক হিছাপে কাম কৰিছিল। 

'''পাত্ৰ মন্ত্ৰীসকল''': পাঁচটা পদে &quot;পাত্ৰ মন্ত্ৰী&quot;ৰ পৰিষদ গঠন কৰিছিল। চুপিম্‌ফাৰ (১৪৯২-১৪৯৭) দিনৰ পৰা তাৰে এজন পাত্ৰ মন্ত্ৰীক &quot;ৰাজমন্ত্ৰী&quot; বা &quot;বৰপাত্ৰ&quot; ([[টাই ভাষা]]ত &quot;চেংলুং&quot;) পতা হয় যি জকাইচুক গাঁৱৰ এহেজাৰ অতিৰিক্ত পাইকৰ সেৱাৰ লগতে আন আন ক্ষমতা লাভ কৰিছিল।

===আন বিষয়ববীয়াসকল===
[[বৰবৰুৱা]] আৰু [[বৰফুকন]]ৰ সামৰিক আৰু ন্যায়িক দায়িত্ব আছিল আৰু তেওঁলোকক দুখন বেলেগ বেলেগ &quot;ফুকন&quot;ৰ &quot;চ'ৰা&quot;ই সহায় কৰিছিল। বৰফুকনৰ &quot;চ'ৰা&quot; বহিছিল গুৱাহাটীত আৰু বৰবৰুৱাৰ &quot;চ'ৰা&quot; বহিছিল ৰাজধানীত। তদাৰকী বিষয়াসকলক &quot;বৰুৱা&quot; বুলি কোৱা হৈছিল। বিষয়াসকলৰ ভিতৰত ফুকনৰ পদ আছিল সৰ্বোচ্চ ক্ষমতাসম্পন্ন। তেওঁলোকৰ ছজন মিলি বৰবৰুৱাৰ পৰিষদ গঠন কৰাৰ লগতে নিজৰ নিজৰ দায়িত্ব পালন কৰিছিল। এহেজাৰ মানুহ লৈ ৰাজ নাৱৰ তদাৰক কৰা নৌবৈছা ফুকন, ভিতৰুৱাল ফুকন, ন ফুকন, দিহিঙীয়া ফুকন, ডেকা ফুকন আৰু নেওগ ফুকনে ফুকনৰ পৰিষদ গঠন কৰিছিল। বৰফুকনৰ তলতো তলতীয়া ফুকনৰ এখন পৰিষদ আছিল। তাৰ ভিতৰত আছিল ছয় হেজাৰ পাইকৰ দায়িত্বত থকা পানী ফুকন, দিহিঙীয়া ফুকন, নেক ফুকন আৰু দুজন চুতীয়া ফুকন।

বিছজনমান বৰুৱাৰ ভিতৰত আছিল ভাণ্ডাৰী বৰুৱা বা কোষাধক্ষ্য, ৰাজকীয় দোলাৰ দায়িত্বত থকা দুলীয়া বৰুৱা, শাস্তিৰ দায়িত্বত থকা চৌদাং বৰুৱা, ৰূপাঙ্কনৰ দায়িত্বত থকা খনিকৰ বৰুৱা, সোণাদাৰ বৰুৱা যি অলঙ্কাৰৰ কাম-কাজ চাইছিল, ৰাজ পৰিয়ালৰ চিকিৎসাৰ দায়িত্বত থকা বেজ বৰুৱা, জীৱ-জন্তুৰ তদাৰক কৰা হাতী বৰুৱা, ঘোঁৰা বৰুৱা আদি।
আন বিষয়াসকল আছিল বাৰজন ৰাজখোৱা, কেইজনমান কটকী আৰু দলৈ। ৰাজখোৱাই সৰু অঞ্চল একোটা আৰু তিনিশ পাইকৰ তদাৰক কৰিছিল। তেওঁ স্থানীয় মতানৈক্য আঁতৰ কৰিছিল আৰু ৰাজহুৱা কামৰ নিৰীক্ষণ কৰিছিল। কটকীয়ে বিদেশী ৰাজ্য আৰু পাহাৰীয়া জনজাতিৰ লগত সম্পৰ্ক ৰক্ষা কৰাৰ লগতে ৰাজকীয় নথি লিখিছিল। দলৈসকলে জ্যোতিষবিজ্ঞান চৰ্চা কৰি গুৰুত্বপূৰ্ণ কামৰ বাবে তাৰিখ তথা সময় নিৰূপণ কৰিছিল।

===শাসক===
ৰাজপৰিয়ালৰ সদস্যই নিৰ্দিষ্ট অঞ্চল শাসন কৰিবলৈ পাইছিল। তেওঁলোকক &quot;ৰজা&quot; বোলা হৈছিল।
* ''চাৰিং ৰজা'': স্বৰ্গদেউৰ আপাত উত্তৰাধিকাৰী। তেওঁক বুঢ়ীদিহিং নদীৰ সোঁপাৰে জয়পুৰৰ ওচৰত স্থাপন কৰা হৈছিল।
* ''টিপাম ৰজা'': উত্তৰাধিকাৰৰ ক্ষেত্ৰত দ্বিতীয়জন।
* ''নামৰূপ ৰজা'': উত্তৰাধিকাৰৰ ক্ষেত্ৰত তৃতীয়জন।

তলখাপৰ পদত থকা ৰাজপৰিয়ালৰ সদস্যক &quot;মেল&quot; নামৰ অঞ্চলসমূহ দিয়া হৈছিল। তেওঁলোকক &quot;মেলদঙীয়া&quot; বা &quot;মেলখোৱা ৰজা&quot; বোলা হৈছিল। তাতোকৈ তলৰ পদত আছিল &quot;মেলডঙীয়া গোহাঁই&quot;। তাৰ ভিতৰত আছিল &quot;মাজুমেলীয়া গোহাঁই&quot; আৰু &quot;সৰুমেলীয়া গোহাঁই&quot;।&lt;ref&gt;{{harvcol|Gogoi|2002|p=43}}&lt;/ref&gt;   

ৰাজপৰিয়ালকো নিৰ্দিষ্ট &quot;মেল&quot; দিয়া হৈছিল। ৰাজেশ্বৰ সিংহৰ দিনত তেনে মেল বাৰখন হৈছিল। তাৰ ভিতৰত সকলোতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ আছিল বৰৰাণীক দিয়া &quot;ৰাইডঙীয়া মেল&quot;।&lt;ref&gt;{{Harvcol|Gogoi|2002|p=43}}&lt;/ref&gt;  

পূৰ্বে সামৰিক দায়িত্বত থকা কিছুমান বিষয়াক নিৰ্দিষ্ট অঞ্চলৰ প্ৰশাসনৰ দায়িত্ব দিয়া হৈছিল। তেওঁলোকক গোহাঁই বাবৰ উপযুক্ত পৰিয়ালৰ পৰা নিযুক্তি দিয়া হৈছিল।
* ''শদিয়া খোৱা গোহাঁই'': ১৫২৩ চনত [[চুতীয়া ৰাজ্য]] জয়ৰ পিছত লাভ কৰা অঞ্চলসমূহ শদিয়াৰ পৰা চোৱাচিতা কৰিছিল।
* ''মৰঙী খোৱা গোহাঁই'': ধনশিৰি নৈৰ পশ্চিমে নগা অঞ্চলৰ লগত লাগি থকা ঠাই চোৱাচিতা কৰিছিল।
* ''সলাল গোহাঁই'': [[বৰফুকন]]ৰ মুখ্য কাৰ্যালয় [[গুৱাহাটী]]লৈ স্থানান্তৰ কৰাৰ পিছত [[নগাঁৱ]]ৰ এক বৃহৎ অংশ আৰু চাৰিদুৱাৰৰ কিছু অংশৰ প্ৰশাসনৰ দায়িত্বত আছিল। 
* ''কাজলিমুখীয়া গোহাঁই'': বৰফুকনৰ তলত সেৱা আগবঢ়াইছিল। কাজলিমুখ চোৱাচিতা কৰাৰ লগতে জয়ন্তীয়া আৰু ডিমৰুৱাৰ লগত সম্পৰ্ক ৰক্ষা কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{Harvcol|Gogoi|2002|p=44}}&lt;/ref&gt;
* ''জাগীয়াল গোহাঁই'': বৰবৰুৱাৰ তলত সেৱা আগবঢ়াইছিল। নগাঁৱৰ জাগীৰ প্ৰশাসন চম্ভালাৰ লগতে সাতজন জনজাতীয় মুৰব্বী &quot;সাত ৰজা&quot;ৰ লগত সম্পৰ্ক ৰক্ষা কৰিছিল। &lt;ref&gt;{{Harvcol|Gogoi|2002|p=44}}&lt;/ref&gt;

তলখাপৰ ৰাজবিষয়াক ৰাজখোৱা বোলা হৈছিল। তেওঁলোকৰ মাজত আছিল:
* বচা
* দৰং
* চলাগুৰি
* অভয়পুৰ

পৰাধীন ৰজা বা সমন্তসকলকো &quot;ৰজা&quot; বুলি কোৱা হৈছিল। ৰাণী অঞ্চলৰ ৰজাৰ বাহিৰে সকলোৱে বাৰ্ষিক কৰ পৰিশোধ কৰিছিল। প্ৰয়োজন হোৱা সময়ত পাইক আৰু আন সম্পদ এইসকল ৰজাই যোগাৰ কৰি দিব লাগিছিল।
* দৰং ৰজাই পিছৰ যুগৰ দৰং জিলাৰ অঞ্চল শাসন কৰিছিল। তেওঁলোক আছিল [[কোচ ৰাজবংশ]]ৰ সেনাপতি [[চিলাৰায়]]ৰ পৰিনাতি সুন্দৰ নাৰায়ণৰ বংশধৰ।
* ৰাণী
* বেলতলা ৰজাই গুৱাহাটীৰ দক্ষিণ-পশ্চিম অঞ্চল শাসন কৰিছিল। তেওঁলোক [[চিলাৰায়]]ৰ নাতি গজ নাৰায়ণৰ বংশধৰ আছিল।
* লুকী
* বৰদুৱাৰ
* ডিমৰুৱা
* তপকুচী

===পাইক প্ৰথা===
{{details|পাইক প্ৰথা}}
&lt;!--
The Ahom kingdom was dependent on the [[Paik system]], a form of [[corvee labor]].  Every common subject was a ''paik'', and four ''paiks'' formed a ''got''.  At any time of the year, one of the ''paiks'' in the ''got'' rendered direct service to the king, as the others in his ''got'' tended to his fields.  The Paik system was administered by the Paik officials:  Bora was in charge of 20 ''paiks'', a Saikia of 100 and a Hazarika of 1000.
--&gt;
'''পাইক প্ৰথা''' [[আহোম সাম্ৰাজ্য|আহোমসকলৰ ৰাজত্ব কাল]]ত প্ৰচলিত এক প্ৰথা আছিল। বিশ্বাস কৰা হয় যে, এই প্ৰথাটো দক্ষিণ-পূব এছিয়াত প্ৰচলিত আছিল। আহোমসকল ১২২৮ খ্ৰীষ্টাব্দত [[অসম]]লৈ অহাৰ পিছত এই প্ৰথাৰ প্ৰচলন কৰে। এই প্ৰথাটোকে ১৬০৯ খ্ৰীষ্টাব্দত [[মোমাই তামূলী বৰবৰুৱা]]ই কিছু সাল-সলনি কৰি নতুনকৈ প্ৰচলন কৰে। বিজ্ঞসকলে মত প্ৰকাশ কৰে যে, এই পাইক প্ৰথাই আহোমসকলৰ পতনৰ মূল কাৰণ আছিল।

আহোম ৰাজ্যৰ ৰাজবংশীয় লোক, পুৰোহিত, উচ্চ বৰ্গৰ জাতি অথবা দাস সকলৰ বাদ দি পোন্ধৰৰ পৰা পঞ্চাশ বছৰ বয়সীয়া সকলো পুৰুষকেই ''পাইক'' বোলা হৈছিল। স্বৰ্গদেউ [[ৰুদ্ৰ সিংহ]]ৰ দিনত প্ৰায় ১৭১৪  খ্ৰীষ্টাব্দত মুঠ জনসংখ্যাৰ প্ৰায় ৯০% শতাংশ লোক এই শ্ৰেণীৰ অন্তৰ্গত আছিল। এই প্ৰথা অনুসৰি অসমৰ প্ৰাপ্তবয়স্ক মানুহবিলাকক কিছুমান খেলত বিভক্ত কৰা হৈছিল। প্ৰতি খেলৰে নাও তৈয়াৰ কৰা, নাও সজা, গৃহ নিৰ্মাণ কৰা, ৰচদ যোগান ধৰা, আলি-পদূলি নিৰ্মাণ কৰা, ৰাজহ তোলা, হাতী ধৰা, শেন চোৱা, হাবি-বন পৰিদৰ্শন কৰা আদি বিভিন্ন কৰ্ম আছিল। খেলবিলাকৰ ওপৰত [[ফুকন]], [[বৰুৱা]], [[ৰাজখোৱা]] প্ৰভৃতি আছিল।

==মাটিৰ জোখ-মাখ==
[[গদাধৰ সিংহ]]ই স্বৰ্গদেউ হোৱাৰ পূৰ্বে কামৰূপত লুকাই থকা কালত মোগলৰ ভূমি জোখাৰ প্ৰণালীৰ লগত পৰিচিত হৈছিল। মোগলৰ লগত যুদ্ধ শেষ হোৱাৰ লগে লগে তেওঁ নিজৰ ৰাজ্যতো তেনে প্ৰণালী আৰম্ভ কৰিবলৈ নিৰ্দেশ দিয়ে। এই কামৰ বাবে কোচবিহাৰ আৰু বঙ্গৰ পৰা জৰীপকাৰী মানুহ অনা হৈছিল। প্ৰথমতে শিৱসাগৰত জৰীপ আৰম্ভ কৰা হয়, কিন্তু গদাধৰ সিংহৰ মৃত্যুলৈকে সেয়া শেষ নহ'ল। তাৰপিছত [[ৰুদ্ৰ সিংহ]]ৰ দিনত নগাঁৱত জৰীপৰ কাম আৰম্ভ হয়। বুৰঞ্জীবিদসকলৰ মতে এই কামত ১২ ফুট (৩.৭ মিটাৰ) দৈৰ্ঘ্যৰ &quot;নাল&quot; বা বাঁহেৰে মাটি এটুকুৰাৰ চাৰিওদিশ জোখা হৈছিল আৰু মাটিকালি গণনা কৰা হৈছিল। মাটিৰ একক আছিল &quot;লোচা&quot; বা ১৪৪ বৰ্গফুট (১৩.৪ বৰ্গমিটাৰ) আৰু ১৪৪,০০ বৰ্গফুট (১,৩৪০ বৰ্গমিটাৰ) অঞ্চলক &quot;বিঘা&quot; বুলি কোৱা হৈছিল। চাৰি বিঘাই হৈছিল এক &quot;পূৰা&quot;। আধুনিক যুগতো অসমত এনে প্ৰণালী ব্যৱহাৰ কৰা হয়।

==বিষয়বাবৰ শ্ৰেণী==
তৃতীয় আহোম ৰজা চুবিন্‌ফাই (১২৮১-১২৯৩) আহোমৰ অভিজাত সাতটা বংশক &quot;সাতঘৰীয়া আহোম&quot; নাম দিয়ে। ইয়াৰে প্ৰথমটো বংশ আছিল ৰজাৰ। দ্বিতীয় আৰু তৃতীয় বংশ আছিল ক্ৰমে বুঢ়াগোহাঁই আৰু বৰগোহাঁইৰ। শেষৰ চাৰিটা বংশ আছিল আহোম পুৰোহিত শ্ৰেণী &quot;দেওধাই&quot;, &quot;মহন&quot;, &quot;বাইলুং&quot; আৰু &quot;চিৰিং&quot;। পিছলৈ এই পদ্ধতি বিস্তাৰ কৰা হয়। ৰজা কেৱল প্ৰথম পৰিয়ালতহে থাকিব পাৰিছিল; বুঢ়াগোহাঁই আৰু বৰগোহাঁই কেৱল দ্বিতীয় আৰু তৃতীয় পৰিয়ালত। নামনি অসমৰ প্ৰশাসক চুতীয়া জনগোষ্ঠীয় আছিল। আনহাতে বৰবৰুৱাসকল আছিল মৰাণ, কছাৰী, চিৰিং আৰু খামটি সম্প্ৰদায়ৰ।&lt;ref&gt;&quot;Most of the Borbaruas were selected from Moran, Kachari, Chiring and Khamti families. The office of the Governor general, lower Assam, was appointed from a Chutiya family.&quot;{{Harvcol|Gogoi|2006|p=9}}&lt;/ref&gt;  পিছলৈ নগা, মিচিং আৰু নৰা লোক &quot;বাইলুং&quot; গোটত সুমায়। এইসকল মাটি থকা উচ্চখাপৰ আৰু পুৰোহিত শ্ৰেণীৰ লোকে কোনো কৰ দিব নালাগিছিল।

&quot;আপাইকন চমুৱা&quot;সকল &quot;খেল&quot;ৰ পৰা মুক্ত আছিল আৰু কেৱল ধনেৰে কৰ দিব লাগিছিল। কলা, সাহিত্যত পাৰ্গতালি থকা &quot;পাইকন চমুৱা&quot;সকলে কৰৰ বাবদ নিজৰ কামেৰে খাটিছিল। &quot;কন্ৰী পাইক&quot;সকলে শাৰিৰীক শ্ৰম কৰিছিল। আটাইতকৈ তলত আছিল &quot;লিক্‌চৌ&quot;, &quot;বান্দী-বেটী&quot; আৰু তেনে কাম কৰা লোকসকল। শ্ৰেণীবোৰ অৱশ্যে সদায় ধৰাবন্ধা নাছিল। [[মোমাই তামূলী বৰবৰুৱা]]ই একেবাৰে তলখাপৰ পৰা আহি [[প্ৰতাপ সিংহ]]ৰ দিনত দিনত প্ৰথম [[বৰবৰুৱা]]ৰ পদ লাভ কৰিছিল।

==সমৰ সজ্জা==
যুদ্ধ আৰম্ভ হোৱাৰ পূৰ্বে আহোমসকলে ''ট্ৰেন'' নামৰ এক উপাস্য দেৱতাৰ পূজা অনুষ্ঠিত কৰিছিল। আহোম সকলৰ স্থলসেনাৰ বিভাগটোৰ লগতে এটা নৌসেনা বিভাগো আছিল। স্থলযুদ্ধৰ মূল সেনাপতি গৰাকীক ''ফুকন'' আৰু নৌসেনা বিভাগৰ সেনাপতি গৰাকীক ''পানী ফুকন'' খিতাপ দিয়া হৈছিল। সেনাপতিৰ তলৰ সেনাপতি কেইগৰাকীক ''বৰ নেওগ'' আৰু ''নেওগ'' হিচাবে জনা গৈছিল।
     
যুদ্ধলৈ যাওঁতে আহোমে সেনাবাহিনীয়ে কেইগৰাকী মান পণ্ডিত লগত লৈ গৈছিল। ইয়াৰ ভিতৰত বেজবৰুৱা, বাইলুং, দেওধাই আদিয়ে প্ৰধান। বেজবৰুৱা সকলে সাধাৰণতে যুদ্ধত আহত সৈনিক সকলৰ চিকিৎসা কৰিছিল আনহাতে বাইলুং, দেওধাই আদি সকলে গণকৰ কাম কৰিছিল। কোন দিশৰ পৰা কেনেকৈ আক্ৰমণ কৰিব লাগে, অথবা কোন দিশৰপৰা শত্ৰুৱে আক্ৰমণ কৰাৰ সম্ভাৱনা বেছি ইত্যাদিৰ কথা গণক সকলে গণনা কৰি উলিয়াইছিল।
     
প্ৰয়োজন সাপেক্ষে আহোম ৰাজদৰবাৰৰ মুখ্য বিষয়াসকল যেনে বৰফুকন, বৰবৰুৱা আদিয়েও যুদ্ধক্ষেত্ৰত গৈ যুদ্ধ কৰিছিল। কেতিয়াবা স্বৰ্গদেউয়েও নিজেই গৈ যুঁজিছিল। প্ৰধান বিষয়াসকলে মূলতঃ হাতীৰ পিঠিত উঠি যুদ্ধ কৰিছিল।
     
যুদ্ধৰ সময়ত কোনো আহোম সৈন্য যুদ্ধ আধাতে এৰি পলাই সাৰিব নোৱাৰিছিল। সেয়া লাগিলে সেনাপতিয়েই হওক অথবা সৈন্যয়েই হওক। এওঁলোকক কঠোৰতম শাস্তি বিহা হৈছিল। আন আন সেনাসকলৰ সন্মুখত এওঁলোকক হত্যা কৰা হৈছিল যাতে ভৱিষ্যতে আন সেনাসকল যুদ্ধক্ষেত্ৰৰ পৰা পলায়ন কৰিবলৈ সাহ নকৰে।

===যুদ্ধ সামগ্ৰী===
প্ৰথমাৱস্থাত আহোমসকলে যুদ্ধত কাঁড়, হেংদান, দা, যাঠি আদি অস্ত্ৰ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁলোকে হিলৈ বৰতোপ আদিও ব্যৱহাৰ কৰিছিল। আহোম যুগত যুদ্ধ আদিত ঘাইকৈ ব্যৱহৃত হোৱা কেইবিধ মান হিলৈ আছিল বৰহিলৈ, তোৱা, জুমুৰী, তৱকী, গঠীয়া, হলঙি, চুটিয়া হিলৈ, পোটকটা হিলৈ, চেঙা হিলৈ, খঁৰা হিলৈ।&lt;ref&gt;[http://assameseonline.com/categorywise_information.php?recordID=%E0%A6%85%E0%A6%B8%E0%A6%AE আসামীছ অনলাইন] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230412041546/http://assameseonline.com/categorywise_information.php?recordID=%E0%A6%85%E0%A6%B8%E0%A6%AE |date=2023-04-12 }} তথ্য সংগ্ৰহৰ তাৰিখ- ৩ জুন, ২০১২&lt;/ref&gt; অসমৰ কেইখনমান নিৰ্দিষ্ট স্থানত যুদ্ধৰ সামগ্ৰী সমূহ তৈয়াৰ কৰা হৈছিল। ইয়াৰোপৰি বোমা বাৰুদত ব্যৱহৃত খাৰ নিৰ্মাণতো আহোম সকল আগৰণুৱা আছিল। এই খাৰবোৰ নিৰ্মাণৰ তদাৰক কৰিছিল এগৰাকী আহোম বিষয়াই যাক ''খাৰঘৰীয়া ফুকন'' হিচাবে জনা গৈছিল।

[[File:আহোম যুগৰ বৰটোপৰ গুলী.jpg|thumb|আহোম যুগৰ বৰটোপৰ গুলী]]

==আৰু চাওক==
* [[আহোম ৰাজবংশ]]
* [[পাইক প্ৰথা]]

==টোকা==
{{reflist}}

==তথ্য সংগ্ৰহ==
{{refbegin}}
* {{Citation| surname=Gogoi | given=Jahnabi | title=Agrarian system of medieval Assam | publisher=Concept Publishing Company, New Delhi | year=2002}}
* {{Citation| surname=Gogoi | given=Lila | title=The History of the system of Ahom administration | publisher=Punthi Pustak, Calcutta | year=1991}}
* {{Citation| surname=Gogoi | given=Nitul Kumar | title=Continuity and Change among the Ahoms |publisher=Concept Publishing Company, Delhi | year=2006}}
* {{Citation| surname=Gogoi | given=Padmeshwar | title=The Tai and the Tai kingdoms | publisher=Gauhati University, Guwahati | year=1968}}
* {{Citation| surname=Guha | given=Amalendu | title=Medieval and Early Colonial Assam: Society, Polity and Economy | publisher=K.P. Bagchi &amp; Co, Calcutta | year=1991}}
* {{Citation| last = Guha| first = Amalendu| title = The Ahom Political System: An Enquiry into the State Formation Process in Medieval Assam (1228-1714)| journal = Social Scientist| volume = 11 |pages = 3–34| date = December 1983| year = 1983| doi = 10.2307/3516963| issue = 12| jstor = 3516963 }}
*{{Citation| surname=Kakoty | given=Sanjeeb | title=Technology, Production and Social Formation in the Evolution of the Ahom State | publisher=Regency Publications, New Delhi | year=2003}}
*{{cite book |last=দেওধাই ফুকন,বৰুৱা |first=বি,এন এন|date=১৯৬৪|title= আহোম লেগজিকন |publisher=ঐতিহাসিক আৰু প্ৰাচীন গ্ৰন্থ অধ্যয়ন বিভাগ, অসম চৰকাৰ|isbn=   |chapter= |page=|url= |language=[[আহোম ভাষা]], [[ইংৰাজী]], [[অসমীয়া]]}}
*{{Citation|last= শইকীয়া|first= য়াস্মিন|date=২০০৪|title=Fragmented Memories Struggling to be Tai-Ahom in India|publisher=ডিউক বিশ্ববিদ্যালয় প্ৰকাশন|isbn=  9780822386162, 082238616X|chapter= |page= ২৮ |url=https://www.google.co.in/books/edition/Fragmented_Memories/WfSmsuO6QugC?hl=en|year=১৯ অক্টোবৰ, ২০০৪ |language=[[ইংৰাজী]]}}
*{{Citation|last=Gohain|first=Dr. BK|year=2018|title=Integration and Unification of Assam During the Reign of Chaolung Siukapha|url=https://www.sentinelassam.com/more-news/editorial/integration-and-unification-of-assam-during-the-reign-of-chaolung-siukapha}}
{{refend}}

==বাহ্যিক সংযোগ==
* [http://supriyadutta.in/ahom-v2/ 600 years of Ahom Kingdom, DATA NARRATIVE STORY] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210619160124/http://supriyadutta.in/ahom-v2/ |date=2021-06-19 }}
* [http://coinindia.com/galleries-assam.html আহোম ৰাজত্বত প্ৰচলিত কেইটামান মূদ্ৰা]

{{coord|26|55|59|N|94|44|53|E|source:kolossus-svwiki|display=title}}

{{অসম বুৰঞ্জী}}

[[শ্ৰেণী:আহোম ৰাজ্য]]
[[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ সাম্ৰাজ্য আৰু ৰাজ্য]]</text>
      <sha1>b67k1a3ysv08aag2mzysh7a8ujxr42w</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>তেজপুৰ মহাবিদ্যালয়</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6436</id>
    <revision>
      <id>607132</id>
      <parentid>607046</parentid>
      <timestamp>2026-05-18T15:37:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>প্ৰিয়াংকু বৰা</username>
        <id>45871</id>
      </contributor>
      <comment>তথ্য শুধৰণি কৰা হয়</comment>
      <origin>607132</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5147" sha1="j2835r5fzqf7lcwz7yhxx2aknk0vgh3" xml:space="preserve">{{unreferenced}}
{{Infobox university 
|name = তেজপুৰ মহাবিদ্যালয়
|logo =[[File:Tezpur College Logo.gif]]
|image_name =Tezpur College, Tezpur.jpg
|caption = তেজপুৰ মহাবিদ্যালয়ৰ মূল প্ৰৱেশদ্বাৰ
|motto = 
|established = ১৯৬৫
|type = মহাবিদ্যালয়
|city = [[তেজপুৰ]] 
|state = [[অসম]] 
|country = [[ভাৰত]] {{flagicon|IND}}
| president = শ্ৰী শৈলজা কুমাৰ পদ্মপতি
| principal = ড° মনোজ কুমাৰ হাজৰিকা
|website = www.tezpurcollege.com
}}

'''তেজপুৰ মহাবিদ্যালয়''' কলা আৰু বাণিজ্য শাখাৰ ছাত্ৰ ছাত্ৰীৰ বাবে উচ্চ শিক্ষাৰ এক কেন্দ্ৰস্থল। এইখন [[অসম]]ৰ [[তেজপুৰ]] চহৰত, [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ]] নদীৰ উত্তৰ পাৰে তেজপুৰ কেন্দ্ৰীয় কাৰাগাৰৰ দক্ষিণ দিশত আৰু [[অগ্নিগড়]] পাহাৰৰ নিচেই কাষত অবস্থিত।

==ইতিহাস==
মহাবিদ্যালয়খন ১৯৬৫ খ্ৰীষ্টাব্দত স্থাপিত কৰা হৈছিল। এই মহাবিদ্যালয়খন প্ৰতিষ্ঠাৰ প্ৰচেষ্টাৰ মূল গুৰি ধৰোঁতা আছিল দুলাল চন্দ্ৰ ভট্টাচাৰ্য। ইয়াৰ প্ৰতিষ্ঠাপক অধ্যক্ষ আছিল কুমাৰ পদ্ম প্ৰসাদ। ১৯৬৭ চনত চন্দ্ৰ মোহন মেধি দেৱক সৰ্বপ্ৰথম স্থায়ী অধ্যক্ষ হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়।

==পথ নিৰ্দেশনা==
[[তেজপুৰ]] চহৰ অসমৰ ৰাজধানী [[গুৱাহাটী]]ৰ পৰা বাচেৰে প্ৰায় চাৰি ঘণ্টা আৰু বায়ুপথেৰে প্ৰায় ৩৫ মিনিটৰ দূৰত্বত অৱস্থিত। ইয়াৰ নিকটতম অসামৰিক বিমানকোঠ হৈছে [[শালনি]]। তেজপুৰলৈ [[অসম]]ৰ যিকোনো স্থানৰ পৰা বাচ আৰু অন্যান্য বাহনৰ সূচল যোগাযোগ ব্যবস্থাও আছে। স্থানীয়ভাবে ইয়াত অট'ৰিক্সা আৰু ৰিক্সাৰ সহায়ত কম খৰচতে ভ্ৰমণ কৰিব পাৰি। 

==বিভাগ ==
[[Image:Tezpur College.JPG|200px|thumb|তেজপুৰ মহাবিদ্যালয়]]
মহাবিদ্যালয়খনত বৰ্ত্তমান তলত উল্লিখিত বিভাগসমূহ আছে। 
# অসমীয়া
# অৰ্থনীতি বিজ্ঞান
# ইতিহাস
# ইংৰাজী
# উদ্ভিদ বিজ্ঞান
# গণিত
# তৰ্কবিজ্ঞান আৰু দৰ্শন
# বাণিজ্য
# ভূগোল
# ৰাজনীতি বিজ্ঞান

==পাঠ্যক্ৰম==
তেজপুৰ মহাবিদ্যালয়ত উচ্চতৰ মাধ্যমিক (কলা আৰু বাণিজ্য), স্নাতক মহলাত বিভিন্ন পাঠ্যক্ৰমৰ ব্যৱস্থা আছে। বৰ্তমান স্নাতক মহলাত উপলব্ধ থকা পাঠ্যক্ৰম সমূহ হৈছে:

{{multicol}}
;কলা শাখা
* সাধাৰণ ইংৰাজী (General English)
* অৰ্থনীতি বিজ্ঞান
* ৰাজীনীতি বিজ্ঞান
* দৰ্শন
* ভূগোল
* বুৰঞ্জী
* আধুনিক ভাৰতীয় ভাষা (Modern Indian Language, MIL)
** অসমীয়া
** হিন্দী
** বাংলা

{{col-break}}
;পেছাদাৰী পাঠ্যক্ৰম:
*কম্পিউটাৰ ব্যৱহাৰৰ স্নাতক (bachelor of computer application)
*তথ্য-প্ৰযুক্তি বিজ্ঞান স্নাতক (B.Sc. IT)


;বাণিজ্য শাখা
*সাধাৰণ স্নাতক পাঠ্যক্ৰম
*মেজৰ: একাউণ্টেন্সী, ব্যৱসায় পৰিচালনা
{{col-end}}

==তথ্য সংগ্ৰহ==
{{reflist}}


{{অসমৰ শৈক্ষিক প্ৰতিষ্ঠানসমূহ}}
[[শ্ৰেণী:অসমৰ মহাবিদ্যালয়সমূহ]]
[[শ্ৰেণী:তেজপুৰ‎]]</text>
      <sha1>j2835r5fzqf7lcwz7yhxx2aknk0vgh3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>607133</id>
      <parentid>607132</parentid>
      <timestamp>2026-05-18T15:39:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>প্ৰিয়াংকু বৰা</username>
        <id>45871</id>
      </contributor>
      <comment>তথ্য শুধৰণি কৰা হয়</comment>
      <origin>607133</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5155" sha1="0foddi9s7m25m7hbwjio9nohi2khwco" xml:space="preserve">{{unreferenced}}
{{Infobox university 
|name = তেজপুৰ মহাবিদ্যালয়
|logo =[[File:Tezpur College Logo.gif]]
|image_name =Tezpur College, Tezpur.jpg
|caption = তেজপুৰ মহাবিদ্যালয়ৰ মূল প্ৰৱেশদ্বাৰ
|motto = 
|established = ১৯৬৫
|type = মহাবিদ্যালয়
|city = [[তেজপুৰ]] 
|state = [[অসম]] 
|country = [[ভাৰত]] {{flagicon|IND}}
| president = শ্ৰী শৈলজা কুমাৰ পদ্মপতি
| principal = ড° মনোজ কুমাৰ হাজৰিকা
|website = https://www.tezpurcollege.com
}}

'''তেজপুৰ মহাবিদ্যালয়''' কলা আৰু বাণিজ্য শাখাৰ ছাত্ৰ ছাত্ৰীৰ বাবে উচ্চ শিক্ষাৰ এক কেন্দ্ৰস্থল। এইখন [[অসম]]ৰ [[তেজপুৰ]] চহৰত, [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ]] নদীৰ উত্তৰ পাৰে তেজপুৰ কেন্দ্ৰীয় কাৰাগাৰৰ দক্ষিণ দিশত আৰু [[অগ্নিগড়]] পাহাৰৰ নিচেই কাষত অবস্থিত।

==ইতিহাস==
মহাবিদ্যালয়খন ১৯৬৫ খ্ৰীষ্টাব্দত স্থাপিত কৰা হৈছিল। এই মহাবিদ্যালয়খন প্ৰতিষ্ঠাৰ প্ৰচেষ্টাৰ মূল গুৰি ধৰোঁতা আছিল দুলাল চন্দ্ৰ ভট্টাচাৰ্য। ইয়াৰ প্ৰতিষ্ঠাপক অধ্যক্ষ আছিল কুমাৰ পদ্ম প্ৰসাদ। ১৯৬৭ চনত চন্দ্ৰ মোহন মেধি দেৱক সৰ্বপ্ৰথম স্থায়ী অধ্যক্ষ হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়।

==পথ নিৰ্দেশনা==
[[তেজপুৰ]] চহৰ অসমৰ ৰাজধানী [[গুৱাহাটী]]ৰ পৰা বাচেৰে প্ৰায় চাৰি ঘণ্টা আৰু বায়ুপথেৰে প্ৰায় ৩৫ মিনিটৰ দূৰত্বত অৱস্থিত। ইয়াৰ নিকটতম অসামৰিক বিমানকোঠ হৈছে [[শালনি]]। তেজপুৰলৈ [[অসম]]ৰ যিকোনো স্থানৰ পৰা বাচ আৰু অন্যান্য বাহনৰ সূচল যোগাযোগ ব্যবস্থাও আছে। স্থানীয়ভাবে ইয়াত অট'ৰিক্সা আৰু ৰিক্সাৰ সহায়ত কম খৰচতে ভ্ৰমণ কৰিব পাৰি। 

==বিভাগ ==
[[Image:Tezpur College.JPG|200px|thumb|তেজপুৰ মহাবিদ্যালয়]]
মহাবিদ্যালয়খনত বৰ্ত্তমান তলত উল্লিখিত বিভাগসমূহ আছে। 
# অসমীয়া
# অৰ্থনীতি বিজ্ঞান
# ইতিহাস
# ইংৰাজী
# উদ্ভিদ বিজ্ঞান
# গণিত
# তৰ্কবিজ্ঞান আৰু দৰ্শন
# বাণিজ্য
# ভূগোল
# ৰাজনীতি বিজ্ঞান

==পাঠ্যক্ৰম==
তেজপুৰ মহাবিদ্যালয়ত উচ্চতৰ মাধ্যমিক (কলা আৰু বাণিজ্য), স্নাতক মহলাত বিভিন্ন পাঠ্যক্ৰমৰ ব্যৱস্থা আছে। বৰ্তমান স্নাতক মহলাত উপলব্ধ থকা পাঠ্যক্ৰম সমূহ হৈছে:

{{multicol}}
;কলা শাখা
* সাধাৰণ ইংৰাজী (General English)
* অৰ্থনীতি বিজ্ঞান
* ৰাজীনীতি বিজ্ঞান
* দৰ্শন
* ভূগোল
* বুৰঞ্জী
* আধুনিক ভাৰতীয় ভাষা (Modern Indian Language, MIL)
** অসমীয়া
** হিন্দী
** বাংলা

{{col-break}}
;পেছাদাৰী পাঠ্যক্ৰম:
*কম্পিউটাৰ ব্যৱহাৰৰ স্নাতক (bachelor of computer application)
*তথ্য-প্ৰযুক্তি বিজ্ঞান স্নাতক (B.Sc. IT)


;বাণিজ্য শাখা
*সাধাৰণ স্নাতক পাঠ্যক্ৰম
*মেজৰ: একাউণ্টেন্সী, ব্যৱসায় পৰিচালনা
{{col-end}}

==তথ্য সংগ্ৰহ==
{{reflist}}


{{অসমৰ শৈক্ষিক প্ৰতিষ্ঠানসমূহ}}
[[শ্ৰেণী:অসমৰ মহাবিদ্যালয়সমূহ]]
[[শ্ৰেণী:তেজপুৰ‎]]</text>
      <sha1>0foddi9s7m25m7hbwjio9nohi2khwco</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>কেৰু</title>
    <ns>0</ns>
    <id>21973</id>
    <revision>
      <id>607192</id>
      <parentid>604838</parentid>
      <timestamp>2026-05-19T02:07:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ananya Taye</username>
        <id>28065</id>
      </contributor>
      <comment>Retained the content with citation and removed the ones without.</comment>
      <origin>607192</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9877" sha1="sef1azxv9727ar04r7c6zdv3c2a93ud" xml:space="preserve">'''কেৰু''' ({{lang-aho|𑜀𑜢𑜐𑜫}}&lt;ref&gt;{{cite web|title=Ahom-Assamese-English Dictionary|url=https://ia801408.us.archive.org/2/items/in.ernet.dli.2015.463794/2015.463794.Ahom-assamese-english-Dictionary.pdf|access-date=13 Apr 2026|page=12}}&lt;/ref&gt;) হৈছে [[অসমীয়া]] পৰম্পৰাগত কাণত পিন্ধা এবিধ অলংকাৰ। কেৰু অতীততে [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া]] আৰু [[আহোম]] ৰাজ্যত প্ৰচলিত আছিল। অসমৰ [[বৰপেটা জিলা]]ত ই এক বিশিষ্ট অলংকাৰ।{{cn}} চানেকি অনুযায়ী কেৰুৰ নাম বেলেগ বেলেগ। যেনে: সোণৰ কেৰু, ৰূপৰ কেৰু, বাখ্ৰাম কেৰু,জাংফাই কেৰু, লং কেৰু ইত্যাদি।&lt;ref&gt;'অসমৰ সংস্কৃতি কোষ: ড° নাৰায়ন দাস, ড° পৰমানন্দ ৰাজবংশী'&lt;/ref&gt; কেৰু লেখীয়া কাণফুলি [[বড়ো জনগোষ্ঠী|বড়ো]] মহিলা সকলৰ মাজতো প্ৰচলিত। বড়ো ভাষাত কেৰুৰ লেখীয়া কাণফুলিক ''ফুল-কৰি'' কোৱা হয়।&lt;ref&gt;[https://www.arfjournals.com/image/catalog/Journals%20Papers/IJAR/No%202%20%282022%29-special%20issue/3_Sanghamitra.pdf Chaudhary, Sanghamitra, &quot;Understanding the Bodos through Tangible Heritage&quot;,p.31&lt;/ref&gt;

[[File:Keru earrings.jpg|thumb|পাৰম্পৰিক কেৰু কাণফুলি।]]

==ইতিহাস==

===চুতীয়া যুগ===

বুৰঞ্জীত কেৰু কাণফুলিৰ প্ৰথম উল্লেখ [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া ৰাজ্যৰ]] ক্ষেত্ৰত পোৱা যায়। সাতসৰী বুৰঞ্জীৰ অনুসৰি [[নীতিপাল]] ৰজাই আহোম ৰজা চুহুংমুঙৰ লগত সন্ধি কৰিবলৈ আন বস্তুৰ লগতে সোণৰ কেৰু উপহাৰ কৰিছিল&lt;ref&gt;Satsari Buranji, p. 58&lt;/ref&gt;। একেই কথাৰ উল্লেখ ''আহোম বুৰঞ্জী'' (GC Barua) গ্ৰন্থ খনৰ পৰা অসমীয়া লৈ অনুবাদ কৰা ''দেওধাই বুৰঞ্জী''&lt;ref&gt;Deodhai Buranji,&quot;ৰজাদেৱলৈ সন্দেশ দি আহিছিল: সোণৰ কেৰু ১ যোৰ, সোনোৱালী কাপোৰ ১ জোৰ, নৰা কাপোৰ এখান।&quot;&lt;/ref&gt; আৰু ''পুৰণি অসম বুৰঞ্জী''&lt;ref&gt;Purani Assam Buranji, p.40&lt;/ref&gt; গ্ৰন্থ কেইখনতো উল্লেখ কৰা হৈছে। টাই ভাষাৰ ''আহোম বুৰঞ্জী''(GC Barua) গ্ৰন্থ খনত চুতীয়া ৰজাই দিয়া সোণৰ কেৰুৰ বাবে ''টং-ৰু-খাম''(অৰ্থ ধাতু-কাণ-সোণ) শব্দ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=&quot;poi tî thau-möng Nang-sung tong-rû-khang-kham kû 1&lt;br&gt;
thaomuŋ-naŋceŋgoloi sôNor keru 1 yôr, nora-kapôr 1 khan;&quot; |url=http://brahmaputra.ceh.vjf.cnrs.fr/bdd/IMG/pdf/parallele_ahom-assamais2-2.pdf |access-date=2020-08-23 |archivedate=2020-07-28 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200728195005/http://brahmaputra.ceh.vjf.cnrs.fr/bdd/IMG/pdf/parallele_ahom-assamais2-2.pdf |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt; থাই ভাষাত কাণফুলিক একে‌ ধৰণে টং-হু (ต่างหู) কোৱা হয়।&lt;ref&gt;[http://thai-language.com/id/202034 thai-language.com &quot;ต่างหู&quot; definition is &quot;earring&quot;]&lt;/ref&gt;

[[File:Deori tribal woman attire.jpg|thumb|কেৰুৰ লগতে থুৰিয়া পৰিধান কৰা দেউৰী ‌বৃদ্ধ মহিলা এগৰাকী।]]

===আহোম যুগ===

ইয়াৰ পাছৰ পৰ্যায়ত আহোম ৰজা সকলৰ বিষয়ে থকা বুৰঞ্জী সমূহৰ বহুতো খণ্ডত কেৰুৰ উল্লেখ পোৱা যায়।‌ বুৰঞ্জীসমূহত আহোম ছাওফা সকলে বিভিন্ন সময়ত সোণৰ কেৰু দান কৰা উল্লেখ আছে। ছাওফা [[চুহিত্পংফা]]ই [[লাকনি]] ৰুং-চাও ({{CE|১৭৮৪}}ত) ফুৰালুং ধৰ্মৰ পণ্ডিতসকলক সোণৰ কেৰু দান কৰিছিল।&lt;ref&gt;&quot;...goldear-rings (Kerus), bangles, Kunbin and Kunkhā to the Deodhai, Mohan, and Bailung Pandits....&quot;{{cite book|last=Barua|first=Golap Chandra|title=Ahom-buranji (with Parallel English Translation) from the Earliest Time to the End of Ahom Rule|publisher=Printed at the Baptist mission Press|date=1930|url=https://books.google.co.in/books/about/Ahom_buranji_with_Parallel_English_Trans.html?id=TewrkC1yCD0C|access-date=9 Apr 2026|page=340}}&lt;/ref&gt; চাওফা [[চুচেংফা]]ই লাকনি কামাও ({{CE|১৮০৪}}ত) নিজ পুত্ৰ চাৰিং ৰজাৰ মৃত্যু পাছত ফুৰালুং ধৰ্মীয় দেওধাই পণ্ডিত সকলক সোণ, মাটি সম্পত্তি আৰু কেৰু দান কৰিছিল।&lt;ref&gt;&quot;...The Ahom Pandits (Deodhai Pandits) were given ear-rings, lands, and gold....&quot;{{cite book|last=Barua|first=Golap Chandra|title=Ahom-buranji (with Parallel English Translation) from the Earliest Time to the End of Ahom Rule|publisher=Printed at the Baptist mission Press|date=1930|url=https://books.google.co.in/books/about/Ahom_buranji_with_Parallel_English_Trans.html?id=TewrkC1yCD0C|access-date=9 Apr 2026|page=}}&lt;/ref&gt;

== আকৃতি আৰু গঠন ==

[[File:Bodo woman wearing Fulkori earring.jpg|thumb|বড়ো মহিলাই পৰিধান কৰা কেৰু লেখীয়া ফুলকৰি কাণফুলি।&lt;ref&gt;[https://www.storiesbysoumya.com/women-of-bodo-tribe/ Women of Bodo tribe]&lt;/ref&gt;]]

কেৰু দেখিবলৈ অৰ্ধ চন্দ্ৰ আকৃতিৰ। ইয়াৰ তলৰ ফালে সৰু বেল-বুটামজাতীয় অলংকাৰ থাকে যিয়ে কাণত পিন্ধাৰ সময়ত সৌন্দৰ্য্য বৃদ্ধিৰ উপৰিও এটা মৃদু ধ্বনি উৎপন্ন কৰে। কেৰু সাধাৰণতে খাটি সোণৰে তৈয়াৰ কৰা হয় যদিও কিছু অঞ্চলত ৰূপ বা মিশ্ৰ ধাতু ব্যৱহাৰ কৰিও কেইবিধ কেৰু বানোৱা দেখা যায়। &lt;ref&gt;দেৱব্ৰত শৰ্মা. ''অসমীয়া জাতি আৰু সংস্কৃতি'', গৌৰব প্ৰকাশন, ২০১১&lt;/ref&gt;

[[File:Traditional Rajasthani Chandbali earring.jpg|thumb|ৰাজস্থানৰ পাৰম্পৰিক &quot;মুৰ্কি&quot; নামৰ বালী কাণফুলি।]]

== অঞ্চল অনুসৰি প্ৰচলন ==
কেৰুৰ প্ৰচলন মূলত উজনি অসম আৰু নামনিৰ বৰপেটা, [[নলবাৰী]], [[কামৰূপ]], আৰু [[গোৱালপাৰা]] আদি অঞ্চলত [[ব্ৰত]], বিয়াৰ অনুষ্ঠান, [[বিহু]] আদি উৎসৱ উপলক্ষে পৰিধান কৰা দেখা যায়। কেইবাজনো পৰম্পৰাগত মণিহাৰী শিল্পীৰ মতে, কেৰু এটা যুগৰ পৰা যুগলৈ পৰিয়ালৰ সদস্যৰ মাজত হস্তান্তৰিত হৈ আহিছে।&lt;ref&gt;Assam State Portal. ''Culture of Assam''. Govt. of Assam. [https://www.scribd.com/document/787133452/Culture-of-Assam-Assam-State-Portal]&lt;/ref&gt;

== সাংস্কৃতিক গুৰুত্ব ==
কেৰু কেৱল অলংকাৰ নহয়, ই অসমীয়া পৰম্পৰা আৰু মহিলা সৌন্দৰ্য্যৰ এক অপৰিহাৰ্য অংশ। কেৰুৰ নান্দনিকতা আৰু ঐতিহাসিক প্ৰসঙ্গই ইয়াক অসমীয়া সমাজত এক সাংস্কৃতিক প্ৰতীক হিচাপে পৰিগণিত কৰে। বহুত পৰিয়ালত ই ঠাকুৰমাৰ পৰা নাতিনীৰলৈ উপহাৰ হিচাপে দিয়া হয়, যি পৰম্পৰা ধাৰণাৰ এক অংশ হিচাপে বিবেচিত।

== তথ্যসূত্ৰ ==
&lt;references/&gt;
==উৎস প্ৰসংগ==
* {{cite book|last=Agnihotri|first=Shailendra Kumar|title=Phakials &amp; Other Minor Thai Communities of Assam|publisher=S. Kumar and Associates|date=1994|isbn=978-81-900376-3-1|url=https://books.google.co.in/books?id=QhJuAAAAMAAJ|access-date=9 Apr 2026}}
[[শ্ৰেণী:অসমৰ অলংকাৰ]]
[[শ্ৰেণী:অসমৰ সংস্কৃতি]]</text>
      <sha1>sef1azxv9727ar04r7c6zdv3c2a93ud</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>607252</id>
      <parentid>607192</parentid>
      <timestamp>2026-05-19T10:20:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>KhiLanTzi</username>
        <id>23530</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>You can restore if you find reliable source(s) but it's purely ORIGINAL RESEARCH now</comment>
      <origin>607252</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8626" sha1="qmxmrygin4j4t26twn75tez0xfyzsxy" xml:space="preserve">'''কেৰু''' ({{lang-aho|𑜀𑜢𑜐𑜫}}&lt;ref&gt;{{cite web|title=Ahom-Assamese-English Dictionary|url=https://ia801408.us.archive.org/2/items/in.ernet.dli.2015.463794/2015.463794.Ahom-assamese-english-Dictionary.pdf|access-date=13 Apr 2026|page=12}}&lt;/ref&gt;) হৈছে [[অসমীয়া]] পৰম্পৰাগত কাণত পিন্ধা এবিধ অলংকাৰ। কেৰু অতীততে [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া]] আৰু [[আহোম]] ৰাজ্যত প্ৰচলিত আছিল। অসমৰ [[বৰপেটা জিলা]]ত ই এক বিশিষ্ট অলংকাৰ।{{cn}} চানেকি অনুযায়ী কেৰুৰ নাম বেলেগ বেলেগ। যেনে: সোণৰ কেৰু, ৰূপৰ কেৰু, বাখ্ৰাম কেৰু,জাংফাই কেৰু, লং কেৰু ইত্যাদি।&lt;ref&gt;'অসমৰ সংস্কৃতি কোষ: ড° নাৰায়ন দাস, ড° পৰমানন্দ ৰাজবংশী'&lt;/ref&gt; 
[[File:Keru earrings.jpg|thumb|পাৰম্পৰিক কেৰু কাণফুলি।]]

==ইতিহাস==

বুৰঞ্জীত কেৰু কাণফুলিৰ প্ৰথম উল্লেখ [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া ৰাজ্যৰ]] ক্ষেত্ৰত পোৱা যায়। সাতসৰী বুৰঞ্জীৰ অনুসৰি [[নীতিপাল]] ৰজাই আহোম ৰজা চুহুংমুঙৰ লগত সন্ধি কৰিবলৈ আন বস্তুৰ লগতে সোণৰ কেৰু উপহাৰ কৰিছিল&lt;ref&gt;Satsari Buranji, p. 58&lt;/ref&gt;। একেই কথাৰ উল্লেখ ''আহোম বুৰঞ্জী'' (GC Barua) গ্ৰন্থ খনৰ পৰা অসমীয়া লৈ অনুবাদ কৰা ''দেওধাই বুৰঞ্জী''&lt;ref&gt;Deodhai Buranji,&quot;ৰজাদেৱলৈ সন্দেশ দি আহিছিল: সোণৰ কেৰু ১ যোৰ, সোনোৱালী কাপোৰ ১ জোৰ, নৰা কাপোৰ এখান।&quot;&lt;/ref&gt; আৰু ''পুৰণি অসম বুৰঞ্জী''&lt;ref&gt;Purani Assam Buranji, p.40&lt;/ref&gt; গ্ৰন্থ কেইখনতো উল্লেখ কৰা হৈছে। টাই ভাষাৰ ''আহোম বুৰঞ্জী''(GC Barua) গ্ৰন্থ খনত চুতীয়া ৰজাই দিয়া সোণৰ কেৰুৰ বাবে ''টং-ৰু-খাম''(অৰ্থ ধাতু-কাণ-সোণ) শব্দ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=&quot;poi tî thau-möng Nang-sung tong-rû-khang-kham kû 1&lt;br&gt;
thaomuŋ-naŋceŋgoloi sôNor keru 1 yôr, nora-kapôr 1 khan;&quot; |url=http://brahmaputra.ceh.vjf.cnrs.fr/bdd/IMG/pdf/parallele_ahom-assamais2-2.pdf |access-date=2020-08-23 |archivedate=2020-07-28 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200728195005/http://brahmaputra.ceh.vjf.cnrs.fr/bdd/IMG/pdf/parallele_ahom-assamais2-2.pdf |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt; থাই ভাষাত কাণফুলিক একে‌ ধৰণে টং-হু (ต่างหู) কোৱা হয়।&lt;ref&gt;[http://thai-language.com/id/202034 thai-language.com &quot;ต่างหู&quot; definition is &quot;earring&quot;]&lt;/ref&gt;

[[File:Deori tribal woman attire.jpg|thumb|কেৰুৰ লগতে থুৰিয়া পৰিধান কৰা দেউৰী ‌বৃদ্ধ মহিলা এগৰাকী।]]

===আহোম যুগ===
বুৰঞ্জী সমূহৰ বহুতো খণ্ডত কেৰুৰ উল্লেখ পোৱা যায়।‌ বুৰঞ্জীসমূহত আহোম ছাওফা সকলে বিভিন্ন সময়ত সোণৰ কেৰু দান কৰা উল্লেখ আছে। ছাওফা [[চুহিত্পংফা]]ই [[লাকনি]] ৰুং-চাও ({{CE|১৭৮৪}}ত) ফুৰালুং ধৰ্মৰ পণ্ডিতসকলক সোণৰ কেৰু দান কৰিছিল।&lt;ref&gt;&quot;...goldear-rings (Kerus), bangles, Kunbin and Kunkhā to the Deodhai, Mohan, and Bailung Pandits....&quot;{{cite book|last=Barua|first=Golap Chandra|title=Ahom-buranji (with Parallel English Translation) from the Earliest Time to the End of Ahom Rule|publisher=Printed at the Baptist mission Press|date=1930|url=https://books.google.co.in/books/about/Ahom_buranji_with_Parallel_English_Trans.html?id=TewrkC1yCD0C|access-date=9 Apr 2026|page=340}}&lt;/ref&gt; চাওফা [[চুচেংফা]]ই লাকনি কামাও ({{CE|১৮০৪}}ত) নিজ পুত্ৰ চাৰিং ৰজাৰ মৃত্যু পাছত ফুৰালুং ধৰ্মীয় দেওধাই পণ্ডিত সকলক সোণ, মাটি সম্পত্তি আৰু কেৰু দান কৰিছিল।&lt;ref&gt;&quot;...The Ahom Pandits (Deodhai Pandits) were given ear-rings, lands, and gold....&quot;{{cite book|last=Barua|first=Golap Chandra|title=Ahom-buranji (with Parallel English Translation) from the Earliest Time to the End of Ahom Rule|publisher=Printed at the Baptist mission Press|date=1930|url=https://books.google.co.in/books/about/Ahom_buranji_with_Parallel_English_Trans.html?id=TewrkC1yCD0C|access-date=9 Apr 2026|page=}}&lt;/ref&gt;

== আকৃতি আৰু গঠন ==
কেৰু দেখিবলৈ অৰ্ধ চন্দ্ৰ আকৃতিৰ। ইয়াৰ তলৰ ফালে সৰু বেল-বুটামজাতীয় অলংকাৰ থাকে যিয়ে কাণত পিন্ধাৰ সময়ত সৌন্দৰ্য্য বৃদ্ধিৰ উপৰিও এটা মৃদু ধ্বনি উৎপন্ন কৰে। কেৰু সাধাৰণতে খাটি সোণৰে তৈয়াৰ কৰা হয় যদিও কিছু অঞ্চলত ৰূপ বা মিশ্ৰ ধাতু ব্যৱহাৰ কৰিও কেইবিধ কেৰু বানোৱা দেখা যায়। &lt;ref&gt;দেৱব্ৰত শৰ্মা. ''অসমীয়া জাতি আৰু সংস্কৃতি'', গৌৰব প্ৰকাশন, ২০১১&lt;/ref&gt;

[[File:Traditional Rajasthani Chandbali earring.jpg|thumb|ৰাজস্থানৰ পাৰম্পৰিক &quot;মুৰ্কি&quot; নামৰ বালী কাণফুলি।]]

== অঞ্চল অনুসৰি প্ৰচলন ==
কেৰুৰ প্ৰচলন মূলত উজনি অসম আৰু নামনিৰ বৰপেটা, [[নলবাৰী]], [[কামৰূপ]], আৰু [[গোৱালপাৰা]] আদি অঞ্চলত [[ব্ৰত]], বিয়াৰ অনুষ্ঠান, [[বিহু]] আদি উৎসৱ উপলক্ষে পৰিধান কৰা দেখা যায়। কেইবাজনো পৰম্পৰাগত মণিহাৰী শিল্পীৰ মতে, কেৰু এটা যুগৰ পৰা যুগলৈ পৰিয়ালৰ সদস্যৰ মাজত হস্তান্তৰিত হৈ আহিছে।&lt;ref&gt;Assam State Portal. ''Culture of Assam''. Govt. of Assam. [https://www.scribd.com/document/787133452/Culture-of-Assam-Assam-State-Portal]&lt;/ref&gt;

== সাংস্কৃতিক গুৰুত্ব ==
কেৰু কেৱল অলংকাৰ নহয়, ই অসমীয়া পৰম্পৰা আৰু মহিলা সৌন্দৰ্য্যৰ এক অপৰিহাৰ্য অংশ। কেৰুৰ নান্দনিকতা আৰু ঐতিহাসিক প্ৰসঙ্গই ইয়াক অসমীয়া সমাজত এক সাংস্কৃতিক প্ৰতীক হিচাপে পৰিগণিত কৰে। 
== তথ্যসূত্ৰ ==
&lt;references/&gt;
==উৎস প্ৰসংগ==
* {{cite book|last=Agnihotri|first=Shailendra Kumar|title=Phakials &amp; Other Minor Thai Communities of Assam|publisher=S. Kumar and Associates|date=1994|isbn=978-81-900376-3-1|url=https://books.google.co.in/books?id=QhJuAAAAMAAJ|access-date=9 Apr 2026}}
[[শ্ৰেণী:অসমৰ অলংকাৰ]]
[[শ্ৰেণী:অসমৰ সংস্কৃতি]]</text>
      <sha1>qmxmrygin4j4t26twn75tez0xfyzsxy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>মিচিং জনগোষ্ঠী</title>
    <ns>0</ns>
    <id>23147</id>
    <revision>
      <id>607114</id>
      <parentid>506647</parentid>
      <timestamp>2026-05-18T14:37:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-29824-00</username>
        <id>49949</id>
      </contributor>
      <origin>607114</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="44728" sha1="ltfzolm0c3b9jlz3s9jbjtrs1l1dz78" xml:space="preserve">{{Infobox ethnic group|
|group= মিচিং জনগোষ্ঠী
|image= [[File:গহপুৰ মহকুমাৰ অন্তৰ্গত এখন মিচিং গাঁৱৰ এটি চাংঘৰ।.jpg|270px|গহপুৰ মহকুমাৰ অন্তৰ্গত এখন মিচিং গাঁৱৰ এটি চাংঘৰ]]
|image_caption=গহপুৰ মহকুমাৰ অন্তৰ্গত এখন মিচিং গাঁৱৰ এটি চাংঘৰ
|Alternative names:&lt;br&gt;
|poptime=
|popplace=[[অসম]], [[অৰুণাচল]] (উত্তৰপূব ভাৰত)
|langs=[[মিচিং ভাষা]]
|rels= [[হিন্দু ধৰ্ম]]{{*}}[[ডনি-প'ল']]{{*}}[[খ্ৰীষ্টান ধৰ্ম]]&lt;ref name=&quot;census&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.censusindia.gov.in/2011census/PCA/ST.html|title=A-11 Individual Scheduled Tribe Primary Census Abstract Data and its Appendix|publisher=Office of the Registrar General &amp; Census Commissioner, India|website=www.censusindia.gov.in|access-date=2017-11-03}}&lt;/ref&gt;
|related=[[টানি জাতি]] ([[নিচি]], [[আদি]], [[আপাটানি]], [[গালো]], [[টাগিন]] ইত্যাদি)
|population=৬৮৭,৮৩৬ (২০১১ চনৰ লোকপিয়ল অনুসৰি)|region1=[[অসম]]|pop1=৬৭২,৭৫৭+|region2=[[অৰুণাচল]]|pop2=১৫০৭৯+|ref1=&lt;ref&gt;[http://www.censusindia.gov.in/2011census/PCA/ST.html &quot;A-11 Individual Scheduled Tribe Primary Census Abstract Data and its Appendix&quot;.] www.censusindia.gov.in. Office of the Registrar General &amp; Census Commissioner, India.&lt;/ref&gt;|ref2=&lt;ref&gt;[http://www.censusindia.gov.in/2011census/PCA/ST.html &quot;A-11 Individual Scheduled Tribe Primary Census Abstract Data and its Appendix&quot;.]www.censusindia.gov.in. Office of the Registrar General &amp; Census Commissioner, India&lt;/ref&gt;}}
'''মিচিং জনগোষ্ঠী''' ({{lang-en|Mising People}},{{lang-aho|𑜆𑜂𑜫 𑜓𑜣𑜃𑜫 ''pang-din''}}) হৈছে [[অসম]] আৰু [[অৰুণাচল প্ৰদেশ|অৰুণাচলত]] বসবাস কৰা [[অসমৰ চীনা-তিব্বতীয় আৰু টাই জনগোষ্ঠী|চীনা তিব্বতীয়]] ভাষা পৰিয়ালৰ [[টানি জাতি|টানি জাতিৰ]] জনগোষ্ঠী।&lt;ref&gt;LaPollo, Randy J. (ed.). ''Sino-Tibetan languages''. Routledge. ISBN &lt;bdi&gt;9781135797171&lt;/bdi&gt;.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.apricous.com/travelogue/tribe-of-north-east-mising-people Tribe of North East – Mising People]&lt;/ref&gt; মিচিংসকল [[অসম]]ৰ ভৈয়ামৰ দ্বিতীয় বৃহত্তম জনজাতি যি [[ধেমাজি]], [[তিনিচুকীয়া]], [[লখিমপুৰ]], [[ডিব্ৰুগড়]], [[শিৱসাগৰ]], [[গোলাঘাট]], [[যোৰহাট]], [[মাজুলী]], [[দৰং]], [[শোণিতপুৰ জিলা]]ত প্ৰধানকৈ বাস কৰে। সাধাৰণতে নৈৰ পাৰত চাংঘৰত বাস কৰা বাবে মিচিংসকলৰ জীৱন-ধাৰণৰ পদ্ধতি নৈৰ ওপৰত ওত:প্ৰোতভাৱে জড়িত।

==নাম==
'''মিচিং''':মিচিং শব্দটো মি‟ আৰু “টছিং/আন্সিং” শব্দ দুটাৰ মিলি হৈছে। মি‟ মানে মানুহ আৰু টছিং/আন্সিং মানে যোগ্যতা।&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Payun|first=Manik Chandra|title=The Origin of Mising Tribe and Women’s Role in their Society|url=https://umkcollege.in/images/The_Origin_of_Mising_Tribe_and_Womens_Role_in_their_Society.pdf|journal=The International journal of analytical and experimental modal analysis}}&lt;/ref&gt;

'''পাং-দিন (𑜆𑜂𑜫 𑜓𑜣𑜃𑜫)''': [[আহোম ভাষা]]ত [[বুৰঞ্জী]]সমূহত মিচিং সকলক পাং-দিন বুলি কোৱা হয়।&lt;ref&gt;{{cite web|title=ahom-assamese-english_dictionary : Free Download, Borrow, and Streaming : Internet Archive|website=Internet Archive|date=October 23, 2016|url=https://archive.org/details/ahom-assamese-english_dictionary|access-date=January 31, 2025|page=98}}&lt;/ref&gt;

==মিচিং ভাষা==
{{Main|মিচিং ভাষা}}
অসমৰ জনজাতীয় ভাষাসমূহ বৃহৎ চীন-তিব্বতীয় ভাষা পৰিয়ালৰ অন্তৰ্গত। এই ভাষা পৰিয়ালটো দুটা ভাগত বিভক্ত— তিব্বত-বৰ্মী আৰু থাইচীন শাখা। মিচিং ভাষা তিব্বত-বৰ্মীৰ অন্তৰ্গত উত্তৰ অসম শাখাৰ অন্তৰ্গত এটি ভাষা। মিচিংসকলৰ বিষয়ে খুব বেছি পুৰণি ঐতিহাসিক তথ্য পাবলৈ নাই। তেওঁলোকৰ মৌখিক সাহিত্য, কিম্বদন্তি আৰু সিঁচৰতি হৈ থকা দুই-এটা লিখিত তথ্যৰপৰা কিছু আভাস পাব পাৰি। সেইমতে, পূৰ্বতে অসমৰ উত্তৰে থকা পাহাৰসমূহত তেওঁলোকৰ বাসস্থান আছিল। পিছত বিভিন্ন কাৰণত তেওঁলোক ভৈয়ামলৈ নামি আহে। বৰ্তমান অসমৰ [[ব্ৰহ্মপুত্ৰ]] নদীৰ উত্তৰপাৰে [[ধেমাজি]], লখিমপুৰ, [[দৰং]], শোণিতপুৰ জিলাৰ লগতে [[শদিয়া]] আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ দক্ষিণপাৰে [[তিনিচুকীয়া]], [[ডিব্ৰুগড়]], [[শিৱসাগৰ]], [[যোৰহাট]], [[গোলাঘাট]], [[মাজুলী]], [[নগাঁও]] আৰু [[গুৱাহাটী]]ত মিচিংভাষীৰ বসতি আছে। মিচিং ভাষাত উচ্চাৰিত ধ্বনিসমূহক স্বৰধ্বনি আৰু ব্যঞ্জন ধ্বনি— এই দুটা ভাগত ভাগ কৰা হৈছে। ভাষাটোত মুঠতে সাতটা স্বৰধ্বনি উচ্চাৰিত হয়। প্ৰতিটো স্বৰধ্বনিৰে হ্ৰস্ব আৰু দীৰ্ঘ— দুটা ৰূপ পোৱা যায়। হ্ৰস্ব আৰু দীৰ্ঘ দুয়োটা ৰূপ ধৰিলে স্বৰধ্বনিৰ সংখ্যা হ’ব চৈধ্যটা। 
&lt;!--
The language of the Mishing people is also known as [[Mishing language]]. It belongs to the [[Tibeto-Burman]] family of languages, and is spoken by some 25, 000 people.

Script:

Mishing language is written in modified Roman script (Govt. of Assam recognition on 30 October 1985).

Mishings are broadly divided into:
*Dagdung (belonging to the North), and
*Daktok (belonging to the South).

Typically, it is easy to identify if a person is Dagdung or Daktok from his surname. A further classification can be based on the &quot;dialect&quot; of the language. These groups are:
*Pagro, 
*Mohying, 
*Sahyang, 
*Delu, 
*Dambuk
*Oyan, 
*Samuguria, 
*Tamar, and
*Samua.

The variations of Mishing spoken by these groups differ from each other in intonation, sentence formation, word usage etc., with the exception of Samugurias, who do not speak Mishing at all. They use Assamese instead.

Mishing surnames reflect the clan (opeen) they belong to. Over 51 clans have been identified so far.

This is a social setup that has been followed since time immemorial. Other clans (people having surnames besides Doley and Pegu) claim brotherhood (seegnam) alongside either Pegu or Doley. For example, Patirs, Pathori and Lagachus (among others) are regarded as brothers to Pegus, and to each other. Similarly, Kutums and Kulis (among others) and regarded as brothers to Doley.

This classification of &quot;brotherhood&quot; was made primarily for marital reasons. Clans belonging to the same brotherhood of Pegu are not to marry within the clan, and the same applies for the Doley brotherhood. However, there is yet another group of clans that can freely marry within either Pegu or Doley. Surnames like Morang, Payeng, Pangging, Taye, Mili etc. belong to this group. Marriage between two people having the same surname is taboo. It would amount to sacrilege if a Pegu were to marry another Pegu, or if a Doley another Doley.

--&gt;

==কৃষি==

কৃষিয়েই মিচিংসকলৰ জীৱিকাৰ সম্বল। বছৰত প্ৰধানতঃ দুবিধ ধান খেতি আহু আৰু শালি হয়। ধান খেতিৰ উপৰিও মিচিংসকলে মাহ, সৰিয়হ, বিবিধ আলু, কচু, আদা, জলকীয়া আদিৰ খেতি কৰে।&lt;ref&gt;'''কৃষি''' কৃষিয়েই মিচিংসকলৰ জীৱিকাৰ সম্বল। বছৰত প্ৰধানতঃ দুবিধ ধান খেতি আহু আৰু শালি হয়। ধান খেতিৰ উপৰিও মিচিংসকলে মাহ, সৰিয়হ, বিবিধ আলু, কচু, আদা, জলকীয়া আদিৰ খেতি কৰে।&lt;/ref&gt;

==উৎসৱ==
===আলি আঃয়ে লৃগাং===
{{Main|আলি আঃয়ে লৃগাং}}
[[Image:Ali-Ai-ligang.jpg|thumb|right|আলি আঃয়ে লৃগাং উপলক্ষে কৰা পূজাৰ দৃশ্য]]
[[File:Nogin Apong, Lakhimpur.jpg|thumb|মিচিং সম্প্ৰদায়ৰ পৰম্পৰাগত পানীয়,নগিন আপং। ]]
আলি আঃয়ে লৃগাং মিচিংসকলৰৰ এক বসন্ত উৎসৱ। প্ৰতি বছৰে ফাগুন মাহৰ প্ৰথম বুধবাৰটোত এই উৎসৱ পালন কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{cite book|title=The Valley in Blossom: Neo-Vaishnavism and the Peoples of the Brahmaputra Valley|author=M. Narimattam|publisher=Spectrum Publications|year=1988|isbn=|page=77}}&lt;/ref&gt; এই উৎসৱক শস্য বা কঠীয়া সিঁচাৰ আৰম্ভণি উৎসৱ বুলিও কোৱা হয়। প্ৰথম অৱস্থাত ফাগুন, চ'ত বা ব'হাগ মাহৰ কোনো এটা দিনত এই উৎসৱ পালন কৰিছিল যদিও ১৯৫৫ চনৰ পৰা ফাগুন মাহৰ প্ৰথম বুধবাৰত ইয়াক পালন কৰি আহিছে। মিচিং ভাষাত &quot;আলি&quot; মানে শস্যৰ বীজ, &quot;আ:য়ে&quot; মানে ফল আৰু &quot;লিগাং&quot; মানে উৎসৱ বুজায়। সাধাৰণতে এই উৎসৱত মিচিংসকলে শস্য সিঁচাৰ লগতে ডেকা-গাভৰু, বুঢ়া-বুঢ়ী সকলোৱে সমূহীয়া ভোজভাত খাই নানান নৃত্য-গীত কৰে। উৎসৱৰ তিনিসপ্তাহৰ আগতেই ঘৰৰ গৃহিণীহঁতে ''পঃৰ আপং'' (ছাইমদ) আৰু ''নগিন আপং'' (বগা মদ) আৰু লৃগাংত ব্যৱহাৰ হোৱা ''পুৰাং আপিন'' (তৰাপাতেৰে চাউলৰ টোপোলা বান্ধি প্ৰস্তুত কৰা বিশেষ ভাত) প্ৰস্তুতৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় সামগ্ৰীসমূহ যোগাৰ কৰে। লৃগাং উৎসৱত পিন্ধিব পৰাকৈ ছোৱালীবোৰে মোহনীয় প্ৰকৃতিৰ চিত্ৰৰে কিছুমান ''মচাং'', ''এগে'', ''ৰিঃবি গাচেং'', ''গে’ৰঃ দুমৰি'' বা মনৰ আপোনজনক মৰমৰ উপহাৰ দিবৰ বাবে ৰংচঙীয়া ''মিবু গালুক'' আদি সাজি উলিয়াবলৈ চেষ্টা কৰে। গৃহিণীহঁতে দোকমোকালিতে উঠি ঘৰৰ চোতাল, চাংতল আদি সাৰি-মচি পৰিষ্কাৰ কৰে। গাঁৱৰ নদী-বিল, পুখুৰীত সকলোৱে মিলি মাছ ধৰে। উৎসৱৰ দিনা পুৱাতে গাঁৱৰ জীয়াৰী-বোৱাৰীহঁতে তিয়াই ৰখা বৰা চাউল তৰাপাতেৰে টোপোলা বান্ধি ''পুৰাং'' আপিন সিজায়। ইয়াৰ পিছত গাঁৱৰ প্ৰতিঘৰৰ মুখিয়ালজনৰ নেতৃত্বত ঘৰৰ কেইজনমানে পথাৰত আহুধানৰ গুটি সিঁচা কাৰ্য শুভাৰম্ভ কৰে। সেই মাটিডৰাত চাৰি চুকত চাৰিডাল ''পীঃৰ'' (মেডেলা) গছৰ আগলি কাটি আনি গুজে। পীঃৰৰ আলিত থকা পাতবোৰ একেলগে মেৰিয়াই বগা সূতাৰে বান্ধি ৰাখে আৰু পূৱেদি গুজি পীঃৰ গছৰ আগলি ডালৰ গুৰিতে সঁচ লৈ ''পঃৰ আপং'' আৰু ''নগিন আপং'' ঢালি প্ৰাৰ্থনা কৰে।&lt;ref&gt;আলি আঃয়ে লৃগাং, বিজু বৰি, দৈনিক জনমভূমি, সংগ্ৰহৰ সময়- ১৫ ফেব্ৰুৱাৰী ২০১২&lt;/ref&gt; এই অনুষ্ঠান গাঁৱৰ প্ৰতিঘৰতে কৰা হয়। পথাৰৰ পৰা আহি ভোজ-ভাত খাই সন্ধিয়া ''পাকচং-মনাম'' নৃত্য কৰে। এই নৃত্যত সকলোৱে অংশগ্ৰহণ কৰে। 

===পঃৰাগ===
{{Main|পঃৰাগ}}
পঃৰাগ মিচিং জনগোষ্ঠীৰ আন এক উৎসৱ। সাধাৰণতে খেতি চপোৱাৰ পিচত এই উৎসৱ পতা হয়। সৃষ্টিকৰ্তা, মাতৃ পৃথিৱী তথা পূৰ্বপুৰুষসকলক তুষ্ট কৰিবৰ উদ্দেশ্য এই উৎসৱ পালন কৰা হয়। এই উৎসৱ গাঁৱৰ ডেকা-গাভৰুসকলৰ নেতৃত্বত অনুষ্ঠিত হয় কাৰণে ৰং-আনন্দৰ মাজেদি পতা হয়। আলি আঃয়ে লৃগাংৰ দৰে এই উৎসৱতো প্ৰচুৰ গীত-মাত, নৃত্য-গীতৰ আয়োজন হয়। পৰাগ উৎসৱ তিনিদিন ধৰি পালন কৰা হয়। প্ৰথম দিনাৰ সকলো আয়োজন শেষ কৰাৰ পিচত ৰাতিলৈ 'মিবু'ৰ আদৰণিৰে ''মিবু-দাগনাম'' অনুষ্ঠান পতা হয়। এই অনুষ্ঠানত মিবুৰে সৈতে সকলো দেকা-গাভৰু শাৰী-শাৰীকৈ নৃত্য কৰে। এই নৃত্যত ''আঃবাঃ'' গীত গোৱা হয়। এনে মাঃগলিক অনুষ্ঠানবোৰত মিবুৰ সৈতে গাঁৱৰ বয়োবৃদ্ধসকলে বধ কৰা গাহৰিৰ আগমঙহত ''আচিন-তাগিৰ'' বা মংগল চায়। দ্বিতীয়দিনা নিমন্ত্ৰিত অতিথি'মিনম'সকলক আদৰ শুশ্ৰূষা কৰা হয়। পৰাগ উৎসৱত চুবুৰীয়া গাঁৱৰ উপৰি দূৰ-দূৰণিৰ গাঁৱকো নিমন্ত্ৰণ কৰা হয়। পৰাগ উৎসৱত গাঁৱৰ ''মুৰংঘৰ'' অনুষ্ঠিত কৰা হয়। মুৰংঘৰ গাঁৱৰ সোঁমাজত নাইবা যিকোনো এমুৰত মুকলি ঠাইত পূবা-পশ্চিমাকৈ বনোৱা হয়। ইয়াক বাঁহ, কাঠ, আৰু খেৰেৰে নিৰ্মাণ কৰা হয়। মুৰংঘৰত বেৰ নাথাকে; ই এটা মুকুলি চাংঘৰ। ইয়াৰ দুয়োমূৰে চাঙত উঠা-নমা কৰিবলৈ জখলা লগাোৱা থাকে। পঃৰাগৰ কেউনিশা গাঁৱৰ ডেকা-গাভৰু আৰু মিনমসকলে এক লগে মুৰংঘৰত শোৱে। এয়া মিচিংসকলৰ পৰম্পৰাগত ৰীতি। পঃৰাগ উৎসৱৰ অন্যতম অনুষ্ঠান হ'ল-''পঃবৰ্-কাতনাম্'' আৰু ''এঃগ-মাননাম''। ''পঃবৰ'' বাঁহ-বেতেৰে সজোৱা চুপি আকৃতিৰ এক সাজ, ইয়াক আপঙ্ চাকিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ''এঃগ-মাননাম'' বা গাহৰি বধ কৰা অনুষ্ঠান। এইদৰে তিনতত দিন, তিনদিন নিশা ৰং-আনন্দ, ভোজভাত আৰু পূজা-অৰ্চনাৰ পাচত পঃৰাগ উৎসৱৰ সামৰণি মৰা হয়। 

==বিবাহ পদ্ধতি==
[[File:TRADITIONAL DRESS OF MISHING TRIBE.jpg|thumb|মিচিংসকলৰ পাৰম্পৰিক সাজ পোচাক]]
মিচিংসকলৰ বিবাহ কাৰ্য দুটা পদ্ধতিৰে সম্পাদিত কৰা হয়। এই পদ্ধতিক ''মিদাং'' (সাধাৰণ নিয়মেৰে বিয়া) আৰু আনটো পদ্ধতিক ''দুগলা লাঃনাম'' (পলুৱাই নিয়া) দুয়োটা পদ্ধতিয়েই মিচিং সমাজত সামাজিকভাৱে স্বীকৃতি দিয়া হয়। মিচিং সমাজত গুঃমৃনভেদে উপাধি পৃথক পৃথক হব। একে গুঃমৃন অৰ্থাৎ একে উপাধি বা গোত্ৰৰ ডেকা-গাভৰু মাজত বিবাহ নিষিদ্ধ। 

===মিদাং===
''মিদাং'' বা সাধাৰণ নিয়মৰ বিয়াৰ বাবে সাধাৰণতে দৰাঘৰীয়াই ছোৱালী খোজা-বঢ়া আৰু চোৱা-মেলা কৰা হয়। বিশেষকৈ আঘোণ, মাঘ, ফাগুণ আৰু বহাগ মাহত মিচিংসকলে বিবাহ পতাৰ বাবে দিন বাছি লয়। ছোৱালী পছন্দ হ'লে ল'ৰাৰ মাক-দেউতাকে ছোৱালীৰ ঘৰত খবৰ দিয়ে। সেইমতে ছোৱালীৰ মা-দেউতাক বা অভিভাৱকে ল'ৰা ঘৰৰ লোকসকলৰ থকা-মেলা আৰু খোৱা-বোৱাৰ বাবে সকলো যোগাৰ কৰি থয়। নিৰ্দ্দিষ্ট দিনত ল'ৰাৰ পক্ষৰ মানুহ আহিলে ছোৱালী পক্ষৰই সম্বন্ধীয় লোক আৰু গাঁৱৰ মুখিয়ালসকলক লৈ বিয়াৰ বিষয়ে মতামত দিয়ে। ইয়াক 'য়ামনী তাদনাম' বুলি কোৱা হয়। সকলোৰে ঐক্যমত থাকিলেহে ছোৱালী বিয়া দিয়াৰ নিয়ম। দুয়োপক্ষৰ আলোচনা-বিলোচনাৰ অন্তত বিয়াৰ বন্দোবস্ত হ'লে ল'ৰাই ছোৱালীৰ ঘৰত মাজে মাজে এসপ্তাহ- দহদিনৰ কাৰণে কটাই যৎকিঞ্চিৎ কাম-বন কৰি দিব লাগে। ইয়াক ''মাগব-দুগনাম'' বোলে। মূল বিয়াৰ সময়ত দৰাক নতুন সাজ-পোছাকেৰে সজাই-পৰাই কন্যাৰ ঘৰলৈ লৈ যোৱা হয়। দৰাৰ লগত দুজন সমবয়সীয়া ডেকা আৰু দুজনী গাভৰু ''য়ামগুৰ'' হিচাপে সজাই সোঁমাজত দৰাক বহিবলৈ দিয়া হয়। দৰাৰ দুয়োফালে দুটা পাছিত শুকান মাছ ভৰাই দুজনে পাছিটো কঢ়িয়াই নিয়ে। দৰাপক্ষই সেইদিনা কন্যাঘৰৰ বাবে পূৰ্বে বন্দোবস্ত কৰামতে নিৰ্দিষ্টসংখ্যাক দঁতাল গাহৰি, পঃৰ-আপঙৰ টোপোলা আৰু তামোল-পাণ লগত নিয়ে। দৰা আহি পোৱা লগে লগে কন্যাপক্ষৰ বয়সীয়া মহিলাসকলে দৰাক আদৰি নিয়ে। কন্যা ঘৰৰ চোতালত চালি এটা সাজি সেইনিশা দৰাক তাতে থাকিবলৈ দিয়া হয়। পিছদিনা পুৱাৰ পৰা আচল বিয়া আৰম্ভ হয়। এক নিদ্দিষ্ট সময়ত দৰাক কন্যাঘৰৰ চাঙৰ ওপৰলৈ তুলি নিয়া হয় আৰু তাতে দৰা-কন্যা দুয়োকে একেলগে 'পিনপু-আপিন' ভাত খাবলৈ দিয়া হয়। সমজুৱাসকলক মাংস আৰু আপঙৰ সৈতে ভোজভাত খুওৱা হয়। সমবেত সকলোৰে খোৱা-বোৱা শেষ হ'লে দৰা-কইনাই পুৰোহিত, কন্যাৰ মাক-দেউতাক আৰু সমজুৱাক সেৱা জনায়। তেওঁলোকে দৰা-কন্যাক আশীবাৰ্দ জনায়। আশীৰ্বাদ লোৱা পৰ্ব শেষ হোৱাৰ পাছত দৰাই কন্যাক নিজ ঘৰলৈ লৈ যায়। মিচিংসকলৰ বিয়াত দৰা-কইনাৰ ঘৰত নতুন জখলা ''কঃবাং'', পীৰা ''কুংকেঃ'', জখলাত বন্ধা পাতেৰে সৈতে ''পিঃৰ'' গছ, দুৱাৰ মুখত দুয়োফালে দুকলহ পানী, চাউল আৰু ধানৰ পাচি আদি ৰখাটো এক অনিবাৰ্য প্ৰথা। নতুন জখলা আৰু পিৰা এবিধ বিশেষ কাঠেৰে বনোৱা হয়। 

===দুগলা-লাঃনাম===
[[File:Mising women in traditional dress.jpg|thumb|পৰম্পৰাগত সাজত মিচিং মহিলা]]
মিচিং সমাজত ''দুগলা-লাঃনাম'' অৰ্থাৎ ছোৱালী পলুৱাই নিয়া প্ৰথাৰেও বিয়া পতা হয়। প্ৰণয়-পাশত আবদ্ধ ডেকা-গাভৰুৰ্ কোনো পক্ষৰ পিতৃ-মাতৃৰ বিবাহত অমত থাকিলে কিম্বা আৰ্থিক সচ্ছলতা নাথাকিলে এই প্ৰথাৰে বিবাহ সম্পন্ন হয়। পলুৱাই অনাৰ এদিন বা দুদিনৰ পাছতেই ছোৱালীৰ ঘৰত জাননী দিবলৈ ''দুগতাদ'' দূত এজনক পঠিওৱা হয়। ''দুগতাদ''জন ল'ৰাৰ সম্পৰ্কীয় বা গাঁৱৰ কোনো জ্যেষ্ঠ ব্যক্তি হ'ব লাগে। দুগতাদৰ জাননীৰ পিচত ছোৱালীক ঘৰত তোলা হয়। ন-ছোৱালীক ঘৰত তুলিবৰ সময়তো সাধাৰণ মিদাং-বিয়াৰ দৰে নতুন জখলা দুৱাৰমুখত দুকলহ পানী, দুপাচি ধান বা চাউল আদিৰ ব্ন্ধাপাত ফালি কলহৰ পানী স্পৰ্শ কৰে। পাচিৰ ধান বা চাউল স্পৰ্শ কৰে আৰু মাক-দেউতাকৰ ভৰি চুই ''কুমনাম'' সেৱা কৰে। ন-বোৱাৰী অনাৰ দিনা সাধাৰণতে ৰাতি 'য়ামনী-তানচাং' পৰ্ব অনুষ্ঠিত হয়। ইয়াত ন-বোৱাৰীৰ চকা পঃৰ-আপঙেৰে অভ্যাগতসকলক আপ্যায়ন কৰা হয়। ছোৱালী অনাৰ এমাহ বা দুমাহ পিচত ল'ৰাপক্ষৰ মানুহে ছোৱালীপক্ষৰ ঘৰলৈ ''অৰায়্-আলৃগ'' দিবলৈ যায়। অৰায়-আলৃগৰ অৰ্থ কন্যামূল্য বা গা-ধন। 'অৰায়-আলৃগ' কাৰ্য সাধাৰণতে ৰাতি কৰা হয়। 

==লোক নৃত্য==
[[File:Missing girls performing their traditional missing Bihu.jpg|thumb|মিচিং গাভৰুৰ পৰম্পৰাগত মিচিং বিহুনৃত্য প্ৰদৰ্শন]]
{{মূল|মিচিং নৃত্য আৰু গীত মাত}}
মিচিং ভাষাত ''চঃমান'' বুলি ক'লে নৃত্য লগতে আনুষংগিক গীত আৰু বাদ্যকো বুজায়। ''মাকচঃ-চঃনাম''বুলি ক'লে নৃত্যৰ বুজায়। পৰম্পৰাগতভাৱে চলি অহা মিচিং লোক-নৃত্যক ঘাইকৈ চাৰি ভাগত বিভক্ত কৰিব পাৰি-
# ধৰ্মমূলক নৃত্য। 
# কৃষি-উৎসৱমূলক নৃত্য। 
# সাধাৰণ চঃমান নৃত্য। 
# ধেমেলীয়া চঃমান নৃত্য। 

===ধৰ্মমূলক নৃত্য===
মিচিংসকলৰ পূজা-পাৰ্বণৰ পুৰোহিত হ'ল মিবু। পূজাৰ সময়ত মিবুৱে ''আঃবাং'' মন্ত্ৰ উচ্চাৰণ কৰি নৃত্য কৰে আৰু গাঁৱৰ ডেকা-গাভৰুৱে তেওঁৰ লগে লগে বৃত্তাকাৰ কৰি গীত আৰু নৃত্য কৰি তেওঁক অনুসৰণ কৰে। মিবুৰ হাতত য়কচা নামৰ এবিধ তৰোৱালজাতীয় বিশেষ অস্ত্ৰ থাকে। নৃত্য কৰোঁতে সেই য়কচাৰ জোকাৰণিৰ শব্দই বাদ্যৰ কাম কৰে। ইয়াক 'মিবু-দাগনাম' নৃত্য বোলে। পঃৰাগ উৎসৱত, কধঃচাগ পূজাত আৰু আনুষ্ঠানিকভাৱে মংগল চোৱা আদি বিশেষ উদ্দেশ্য আৰু কাৰণতহে 'মিবু-দাগনাম' অনুষ্ঠিত হয়। 

===কৃষি-উৎসৱ নৃত্য===
''[[গুমৰাগ]]'' নৃত্য মিচিংসকলৰ প্ৰধান কৃষিনৃত্য। আলি আই লৃগাং উৎসৱত নচা নৃত্যক গুমৰাগ্-পাকচং বা গুমৰাগ চঃমান বুলি কোৱা হয়। বীজ ৰোৱা বা সিঁচাৰ পাছত ভৰি দুখনেৰে মোহাৰি দিওঁতে যি ৰূপত ভৰিৰ সঞ্চালন হয় তাৰেই নৃত্যৰূপ হৈছে গুমৰাগ নৃত্যৰ মুখ্য মুদ্ৰা। এই মুদ্ৰাক মিচিং ভাষাত ''দাকেঃ-কেঃনাক'' বুলি কোৱা হয়। শস্যৰ বীজবোৰ গজালি মেলি লহপহকৈ বাঢ়ি বতাহত হালিজালি থকাৰ ৰূপত দুয়োখন হাত ওপৰলৈ তুলি এবাৰ সোঁফালে আৰু এবাৰ বাওঁফালে কৰি নৃত্য কৰে। গুমৰাগ নৃত্যত ঢোল-তালৰ উপৰিও ''লীনং'' আৰু ''মাৰাবাং'' নামৰ পুৰণিকলীয়া বাদ্য ব্যৱহাৰ কৰে। 

===সাধাৰণ চঃমান নৃত্য===
আলিয়াই লৃগাং, পৰাগ, বিহু আদিৰ উপৰি সাধাৰণভাৱেও মিচিং সমাজত চঃমান বা নৃত্য-গীত অনুষ্ঠিত হয়। বছৰৰ যিকোনো সময়ত গাঁৱৰ ৰাইজৰ ''কীবাং'' আহবান কৰিলে, বিয়া-বাৰু, ''উৰম-দদগাং'' আদি সকাম অনুষ্ঠিত হ'লে সেইবোৰৰ উপলক্ষেও চঃমান পতা হয়। মিচিংসকলে তিনিওটা বিহু নিজাববীয়াকৈ পালন কৰে। ''ৰৈলাঃ-নৃত্য'' বহাগ বিহুত কৰা হয়। 

===ধেমেলীয়া নৃত্য===
সকাম, পূজা-পাৰ্বণ শেষ কৰাৰ পিচত বুঢ়া-বুঢ়ীসকলে কেতিয়াবা চঃমান পাতে। ইয়াত যিকোনো ধৰণৰ নৃত্য কৰিব পাৰে। সাধাৰণতে ফুচৰি, ছদ্মবেশী নৃত্য আদি কৰা হয়। ইয়াত কোনো ধৰণৰ
বাদ্য যন্ত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰা নহয়। 

==মৃতকৰ সৎকাৰ==
মিচিংসকলে মানুহক ঘৰৰ ভিতৰতেই মৰিবলৈ দিয়ে। মৰিবৰ সময়ত পাত এখিলা চুপি আকৃতি কৰি মৰিবলৈ ওলোৱা লোকৰ মুখত পানী নাইবা আপঙ্ দিয়া হয়। মৃত লোকজনক গা-ধুৱাই মূৰত তেল সানি চুলি ফণিয়াই দিয়া হয়। লগতে গা-ধুৱাই নতুন কাপোৰ-কানি পিন্ধাই দিয়া হয়। মৃতকক কাপোৰ ওলোটাকৈ পিন্ধোৱা হয়। মৃতক পুৰুষ হ'লে মূৰত পাগুৰী পিন্ধাই দিয়া হয়। ইয়াৰ পিছত মৃতকক চাংঘৰৰ ''ককতক'' (নামনিত) ঘৰৰ দীঘলে উত্তৰ বা পশ্চিম দিশে মূৰ শিতান দি ৰখা হয়। আত্মীয়সকলে বিশেষকৈ তিৰোতাসকলে এক বিশেষ সুৰত কান্দোন জোৰে। মিচিংসকলৰ মৃতদেহ পোতে, দাহ নকৰে। সমাধি দিবলৈ মাটিত পূবা-পশ্চিমাকৈ দীঘল আৰু দ গাঁত খন্দা হয়। কাঠৰ নাও বা তক্তাৰে বাকচ এটা সাজি তাৰ ভিতৰত মৃতদেহ ভৰোৱা হয়; ইয়াক ''ৰুংকুক'' বোলা হয়। ''ৰুংকুক'' থবলৈ গাঁতটোত পথালিকৈ পাঁচ টুকুৰা বাঁহ পাতি লোৱা হয়। গাঁতটোৰ চাৰিওফালে মৃতদেহ লৈ পাঁচবাৰ প্ৰদক্ষিণ কৰাৰ পিচত ৰুংকুকটোত মৃতদেহ পশ্চিমফালে মূৰৰ শিতান কৰি ভৰোৱা হয়। ৰুংকুকটো ঢাকনিৰে মজবুতকৈ ঢাকি দি তাৰ ওপৰত এফালে হেলনীয়াকৈ শাৰী শাৰী বাঁহৰ টুকুৰা জাপি দিয়া হয়। বাঁহৰ টুকুৰাবোৰক ''গলং'' বুলি কোৱা হয়। মিচিংসকলৰ বিশ্বাসমতে ''গলং'' দিয়াটোৱেই মৃতকৰ প্ৰতি কৰা শেষ শ্ৰদ্ধা তৰ্পণ। ডাঙৰ পুতেকে গলং দিবৰ বাবে বিশেষভাৱে ঘৰৰ চাঙৰ পৰা এডাল ''বীনীৰ'' বাঁহ উলিয়াই অনা হয় আৰু তাক কেইবাটুকুৰা কৰি গলং হিচাপে দিয়া হয়। ঠিক সেইদৰে মাটি দিয়াৰ ক্ষেত্ৰতো প্ৰথম মাটি চপৰা ডাঙৰ পুতেকে বাওঁহাতেৰে দিয়াৰ নিয়ম। সমাধিত মাটি যথেষ্ট পৰিমাণে দিয়া হয় যাতে সমতলতকৈ ই দুই-তিনি ফুটমান ওখ হৈ থাকে। সমাধিৰ ওপৰত বগা কাপোৰৰ ঢাকনি এখন দীঘলে দীঘলে তৰি দিয়া হয়। মিচিং ভাষাত সমাধিক ''আগ'' বুলি কোৱা হয়। গাঁৱৰ বয়সস্থ, বৃদ্ধ আৰু প্ৰতিপত্তিশালী ব্যক্তিৰ মৃত্যু হ'লে মৃতকৰ ঘৰৰ মুধচত উঠি ''লীঃনং-বাৰবাং'' বজোৱা হয়। এইবিধ বাদ্যৰ মাত শুনিলেই কোনো বিশিষ্ট ব্যক্তিৰ মৃত্যু হোৱা বুলি গম পায় আৰু সকলো গোট খাই মৃতকৰ সৎকাৰ কৰে। অকালতে মৰা ডেকা-গাভৰু আৰু প্ৰসূতি নাৰীৰ মৃত্যু মিচিং সমাজৰ বাবে এক কৰুণ আৰু অস্বাভাৱিক ঘটনা। প্ৰসূতি নাৰীৰ মৃত্যু হোৱাটোক মিচিংসকলে ''য়ৃপ-তালীং'' বোলে। এনে মৃতদেহ উঠি অহা ল'ৰা-ছোৱালীক দৰ্শন কৰিবলৈ দিয়া নহয়। আনকি মৃত নাৰীয়ে বৈ থৈ যোৱা কাপোৰ-কানিও উঠি অহা ছোৱালীক পৰিধান কৰিবলৈ দিয়া নহয়। কেৱল গাঁৱৰ আদহীয়া, বুঢ়া-বুঢ়ীসকলহে এনে মৃতদেহৰ সৎকাৰ কৰে। তিনিদিনৰ মূৰত গাঁৱৰ বয়োবৃদ্ধ লোকসকলে শুদ্ধি কাৰ্য সম্পন্ন কৰে। প্ৰায় এমাহৰ পিচতহে বিশেষ শুদ্ধি কাৰ্য কৰা হয়। ইয়াক ''উচীঃ'' বা ''উৰম্-আপিন'' বুলি কোৱা হয়। ইয়াত গাহৰি আৰু কুকুৰা মাৰি ইষ্ট-কুটুম্বক ভোজ-ভাত খুওৱা হয়। বছৰ চেৰেকৰ পিছত শ্ৰাদ্ধ অনুষ্ঠিত কৰা হয়। ইয়াক ''দদগাং'' বোলে। সামৰ্থ্য অনুসৰি মিচিংসকলে দদগাং বিৰাট আয়োজন আৰু ধূমধামেৰে সম্পন্ন কৰে। দদগাংৰ দিনা সমজুৱাক খোৱাৰ বাবে ভোজ-ভাতৰ আয়োজন কৰা হয়। এভাগত ভাত, মাংস আৰু আপং মৃতকৰ বাবে আগ' বা সমাধিত দি থৈ অহাৰ নিয়ম। এই কাৰ্য্যত ঘৰৰ লোকসকলৰ সৈতে সম্বন্ধীয় যাব লাগে। মৃতকৰ বাবে উৰ্চগা কৰা বস্তুবোৰ দি সকলোৱে দুখ কৰে। এই কাৰ্য্য সম্পন্ন হোৱা পাছত মৃতকৰ বাবে আয়োজন কৰা শ্ৰাদ্ধৰ ওৰ পৰে। 

==সাজপাৰ==
'''গাঃলে'''

ৰুম্বুঙৰ দৰেই বিভিন্ন ৰঙৰ সূতাৰে গাঃৰে বোৱা হয় যদিও ইয়াত ফুলৰ পৰিমাণ কিছু কম হয়। বিবাহিত মিচিং মহিলাই সাধাৰণতে গাঃৰে পৰিধান কৰে।&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;গোহাঁই,পুণ্যলতা,ড°(মু.সম্পা.):অসমৰ জনগোষ্ঠীয় নাৰীৰ সাজপাৰ আৰু অলংকাৰ, অলিম্পিয়া প্ৰকাশন,২০১৭&lt;/ref&gt;

'''গেৰ'''

মাজৰ অংশ ৰঙীন ফুলভৰা গামিগেৰে বোৱা এইবিধ কাপোৰক গেৰঃ বুলি কোৱা হয়। বিবাহিত মহিলাই বুকুত আৰু গাভৰু ছোৱালীয়ে কঁকালত গেৰঃ পিন্ধে। গেৰঃ কাপোৰত লগোৱা গামিকবোৰ গেৰঃগামিক বুলি কোৱা হয়।&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

'''গাপা'''

পকোৱা সূতাৰে ডাঠকৈ বোৱা মেখেলা হিচাপে পিন্ধা এবিধ কাপোৰ হৈছে গাপাঃ। এইবিধ মেখেলা দুইমূৰ সংযোগ কৰি চিলোৱা নহয়। আদিসকলৰ গালৌ আৰু মিচিং গাপাঃ প্ৰায় একেই ধৰণৰ। ইয়াৰ মাজৰ অৰ্থাৎ পিছফাল অংশত কৌনা কৌনিক আকৃতিৰ ফুল বছা থাকে। মিচিং গাভৰু ছোৱালীয়ে এই গাপাঃ পৰিধান কৰে।&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

'''পুচুং এগে-গাচৰ'''

''পাতল সেউজীয়াৰ লগত বগা, বেঙুনীয়া, হালধীয়া আদি ৰং মিহলি সৰু সৰু আঁছ লগোৱা ছেক তৈয়াৰ কৰি গ্ৰাফিক ৰূপত বোৱা মেখেলা-চাদৰকে পুচুং এগে-গাচৰ বুলি কোৱা হয়। সাধাৰণতে ঘৰুৱা পোছাক হিচাপে বিবাহিত মহিলাই এই পুচুং এগে-গাচৰ পৰিধান কৰে। ''

পুৰুষসকলৰ বাবে পৰম্পৰাগত মিবু গালুগ, গন্থ, উগন, টঙালি, দুমৌৰ আদি আছে। 

==তথ্য সংগ্ৰহ==
{{reflist|&lt;ref&gt;{{Citation
| last = Kashyap
| first = Samudra Gupta
| title = More reconversion stories, this time from Assam
| newspaper = The Indian Express
| pages = 
| date = 2000-07-10
| accessdate = 2007-12-07
| url = http://www.expressindia.com/ie/daily/20000710/ina10046.html
| archivedate = 2008-05-17
| archiveurl = https://web.archive.org/web/20080517120930/http://www.expressindia.com/ie/daily/20000710/ina10046.html
}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;গ্ৰন্থ: মিচিং সমাজ আৰু সংস্কৃতি, লেখক: ইন্দ্ৰেশ্বৰ পেগু, পৃষ্ঠ নং:৫২, ৬৮, ৬৯, ৭০, ৪৬, প্ৰকাশক: অসম জনজাতি আৰু অনুসূচিত জাতি গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান, জৱহৰনগৰ, গুৱাহাটী।&lt;/ref&gt;}}'''

==বাহ্যিক সংযোগ==
* [http://www.nativeplanet.org/indigenous/ethnicdiversity/asia/india/indigenous_data_india_miri.shtml Indigenous Communities from India] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120204193622/http://www.nativeplanet.org/indigenous/ethnicdiversity/asia/india/indigenous_data_india_miri.shtml |date=2012-02-04 }}
* [http://www.themishingsassam.com The Mishings of Assam] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170914065904/http://themishingsassam.com/ |date=2017-09-14 }} by Jatin Mipun
* [http://www.ethnologue.com/show_language.asp?code=mrg Ethnologue profile], old profile [http://www.ethnologue.com/14/show_language.asp?code=MRG]
* [http://www.hindu.com/mag/2004/11/28/stories/2004112800070200.htm The Hindu: Flood of trouble] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120214094530/http://www.hindu.com/mag/2004/11/28/stories/2004112800070200.htm |date=2012-02-14 }}
* [http://www.indianholiday.com/fairs-festivals-india/assam/ali-ai-ligang-festival.html indianetzone] ৱেবছাইটত থকা আলি আঃয়ে লৃগাং উৎসৱৰ এক চমু বৰ্ণনা
* {{Youtube|U35j-TkYy7c|আলি আঃয়ে লৃগাং নৃত্য}}
* {{Youtube|6C0U8urFufQ|আলি আঃয়ে লৃগাং নৃত্য প্ৰদৰ্শন}}

{{অসমৰ জনগোষ্ঠী}}
[[শ্ৰেণী:অসমৰ জনগোষ্ঠী]]
[[শ্ৰেণী:অৰুণাচল প্ৰদেশৰ জনগোষ্ঠী]]
[[শ্ৰেণী:মিচিং জনগোষ্ঠী|*]]</text>
      <sha1>ltfzolm0c3b9jlz3s9jbjtrs1l1dz78</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ডেনিয়েল ৰেডক্লিফ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>27758</id>
    <revision>
      <id>607152</id>
      <parentid>606357</parentid>
      <timestamp>2026-05-18T18:19:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>29706</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>607152</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="59217" sha1="ftjbgyf5z94oarf6ukcorbvx5ebxr1f" xml:space="preserve">{{অনুবাদ}}
{{Infobox person
|image= Daniel Radcliffe SDCC 2014.jpg
|imagesize=200px
|alt= A male in his early twenties with brown hair and blue eyes is smiling at the camera.
|caption= ডেনিয়েল জেকব ৰেডক্লিফ
|birth_name=ডেনিয়েল জেকব ৰেডক্লিফ
|birth_date={{Birth date and age|1989|7|23|df=yes}}
|birth_place=[[লণ্ডন]], [[ইংলেণ্ড]]
|occupation= অভিনেতা
|years_active= ১৯৯৯–বৰ্তমানলৈকে
}}

'''ডেনিয়েল জেকব ৰেডক্লিফ '''&lt;ref name=&quot;gofbio&quot;&gt;{{cite web|last=|first=|authorlink=|coauthors=|title=Daniel Jacob Radcliffe (actor bio)|publisher=HarryPotter.Warnerbros|date=|url=http://harrypotter.warnerbros.co.uk/gobletoffire/master/index.html|format=|accessdate=2007-06-05}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.britannica.com/eb/topic-1378521/Daniel-Radcliffe Daniel Radcliffe, or Daniel Jacob Radcliffe (British actor) - Britannica Online Encyclopedia&lt;!-- Bot generated title --&gt;]&lt;/ref&gt; '({{lang-en|Daniel Radcliffe}}) (জন্ম: ২৩ জুলাই, ১৯৮৯)&lt;ref name=&quot;danradcliffe.com&quot;&gt;{{Cite web |title=DanRadcliffe.com: Daniel Radcliffe Biography&lt;!-- Bot generated title --&gt; |url=http://www.danradcliffe.com/biography.html |access-date=2012-08-24 |archivedate=2010-01-06 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100106125038/http://www.danradcliffe.com/biography.html |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt; এজন [[ইংৰাজ]] অভিনেতা। [[হেৰী পটাৰ (চলচ্চিত্ৰ শৃংখলা)]]ত [[হেৰী পটাৰ (চৰিত্ৰ)|হেৰী পটাৰৰ]] ভূমিকাত অভিনয় কৰি বিশেষভাবে পৰিচিত হয়। ইয়াৰ উপৰিও ৰেডক্লিফে একাধিক মঞ্চ, টিভি আৰু চলচ্চিত্ৰত অভিনয় কৰিছে। ইয়াৰ ভিতৰত আছে ৰয়েছে আইটিভি ফিল্ম ''মাই বয় জেক'' আৰু ''ইকুয়াছ'' নাটকখন। নাটকখনত ৰেডক্লিফৰ অভিনয় বিশেষভাবে প্ৰশংসিত হয়। 
ডেনিয়েল ৰেডক্লিফে ১০ বছৰ বয়সত [[:en:BBC One|বিবিচি ৱান]]ৰ ১৯৯৯ চনৰ টেলিভিছন চলচ্চিত্ৰ ''[[:en:David Copperfield (1999 film)|ডেভিড কপাৰফিল্ড]]''ত অভিনয় কৰি অভিনয় জীৱনৰ পাতনি মেলে। ২০০১ চনত ''[[:en:The Tailor of Panama|দা টেলৰ অফ পানামা]]'' নামৰ চলচ্চিত্ৰখনত অভিলয় কৰে। ১১ বছৰ বয়সত ৰেডক্লিফে হেৰী পটাৰ (চলচ্চিত্ৰ শৃংখলা)ৰ প্ৰথমখন চলচ্চিত্ৰ [[হেৰী পটাৰ এণ্ড দা ফিল’ছ’ফাৰ্ছ ষ্ট’ন (চলচ্চিত্ৰ)|হেৰী পটাৰ এণ্ড দা ফিল’ছ’ফাৰ্ছ ষ্ট’ন]]ৰ মূল চৰিত্ৰ [[হেৰী পটাৰ (চৰিত্ৰ)|হেৰী পটাৰ]] চৰিত্ৰত অভিনয় কৰে। ৰেডক্লিফে এই শৃংখলাৰ আটাইকেইখন চলচ্চিত্ৰৰ হেৰী পটাৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰে। 

== প্ৰাথমিক জীৱন আৰু শিক্ষা ==

১৯৮৯ চনৰ ২৩ জুলাইত [[ইংলেণ্ড]]ৰ পশ্চিম লণ্ডনত ডেনিয়েল ৰেডক্লিফে জন্মগ্ৰহণ কৰে&lt;ref name=&quot;heatworld&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.heatworld.com/Celeb-AZ/Daniel-Radcliffe/ |title=Daniel Radcliffe |work=[[Heat World]] |publisher=[[Bauer Media Group]] |accessdate=27 May 2011}}&lt;/ref&gt;। ১৯৯৯ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত, পাঁচ বছৰ বয়সতে&lt;ref name=&quot;agefive&quot;&gt;{{cite news |title=Faces of the week: DANIEL RADCLIFFE |work=BBC News |date=2 March 2007 |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/magazine/6413257.stm |accessdate=27 May 2011}}&lt;/ref&gt; ৰেডক্লিফে ''ডেভিড কপাৰফিল্ড'' নামৰ চলচ্চিত্ৰখনত শিশু ডেভিড কপাৰফিল্ডৰ চৰিত্ৰত&lt;ref name=&quot;dcref1&quot;&gt;{{cite web |last=Roberts |first=Sheila |title=Daniel Radcliffe Interview, December Boys |publisher=Movies Online |date=10 September 2007 |url=http://www.moviesonline.ca/movienews_12913.html |accessdate=27 May 2011 |archivedate=11 April 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110411092919/http://www.moviesonline.ca/movienews_12913.html |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt; অভিনয় কৰে। ৰেডক্লিফে লণ্ডনৰ ছেলছীৰ [[:en:Sussex House School|ছাছেক্স হাউচ স্কুল]]&lt;ref name=&quot;Sussex&quot;&gt;{{Cite news |title=Sussex House School, London |publisher=Independent Special Boarding International}}&lt;/ref&gt; আৰু তাৰ পিছত [[:en:City of London School|চিটি অফ লণ্ডন স্কুল]],&lt;ref&gt;[http://www.dailymail.co.uk/tvshowbiz/article-1198936/From-Potter-poet-Daniel-Radcliffe-secret-verse.html &quot;From Potter to Poet: Daniel Radcliffe Unmasked as a Budding Creative Writer&quot;]. ''[[Daily Mail]]''. 13 July 2009. Retrieved 1 November 2011.&lt;/ref&gt;ত শিক্ষাগ্ৰহণ কৰিছিল। [[হেৰী পটাৰ এণ্ড দা ফিল’ছ’ফাৰ্ছ ষ্ট’ন (চলচ্চিত্ৰ)|হেৰী পটাৰ এণ্ড দা ফিল’ছ’ফাৰ্ছ ষ্ট’ন]] মুক্তি পোৱাৰ পিছত স্কুলত যোৱা ৰেডক্লিফৰ বাবে কঠিন হৈ পৰে। ৰেডক্লিফে কৈছে যে, হেৰী পটাৰৰ চৰিত্ৰক লৈ সকলোৱে হিংসাতে ঠাট্টা কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিছিল&lt;ref name=&quot;details07&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.details.com/celebrities-entertainment/cover-stars/200706/meet-the-new-grown-up-harry-potter-star-daniel-radcliffe?currentPage=2 |title=DANIEL RADCLIFFE |first=Simon |last=Garfield |work=[[Details (magazine)|Details]] |page=2 |date=June 2007 |accessdate=27 May 2011 |archivedate=6 October 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141006153820/http://www.details.com/culture-trends/cover-stars/200706/meet-the-new-grown-up-harry-potter-star-daniel-radcliffe/?currentPage=2 |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;। যেতিয়া ডেনিয়েল অভিনয় কেৰিয়াৰত ব্যস্ত হ’ল, তেতিয়া ঘৰুৱা শিক্ষকৰ সহায়ত শিক্ষাগ্ৰহণ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। ২০০৬ চনত ডেনিয়েলে শিক্ষাৰ পৰা বিৰতি ল’বলৈ সিদ্ধান্ত লয়&lt;ref name=&quot;exams&quot;&gt;{{cite web |last=Vineyard |first=Jennifer |title='Harry Potter' Star Daniel Radcliffe Gets Leather-y In Racy Photo Spread |publisher=MTV |date=10 July 2007 |url=http://www.mtv.com/news/articles/1564452/daniel-radcliffe-gets-leathery-photo-spread.jhtml |accessdate=27 May 2011 |archivedate=20 October 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141020134323/http://www.mtv.com/news/1564452/harry-potter-star-daniel-radcliffe-gets-leather-y-in-racy-photo-spread/ |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;। ইয়াৰ কাৰণ হৈছে যে, সাধাৰণ কলেজীয়া জীৱনতকৈ ডেনিয়েলে অভিনয় আৰু লিখাৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিব বিচাৰিছিল। 

==কেৰিয়াৰ==
===''হেৰী পটাৰ''===
[[File:Daniel Radcliffe 2009.jpg|thumb|right|150px|alt=A young male is signing his signature with a fan. His hair is slicked over to the side.|২০০৯ চনৰ জুলাইত ''[[হেৰী পটাৰ এণ্ড দা হাফ ব্লাড প্ৰিন্স (চলচ্চিত্ৰ)|হেৰী পটাৰ এণ্ড দা হাফ ব্লাড প্ৰিন্স]]''ৰ প্ৰিমিয়াৰত ডেনিয়েল ৰেডক্লিফ]]
২০০০ চনত প্ৰযোজক [[:en:David Heyman|ডেভিড হেইমেনে]] [[জে কে ৰাউলিঙ]]ৰ গ্ৰন্থ [[হেৰী পটাৰ এণ্ড দা ফিল’ছ’ফাৰ্ছ ষ্ট’ন]]ৰ ওপৰত আধাৰিত চলচ্চিত্ৰত ৰেডক্লিফক হেৰী পটাৰৰ চৰিত্ৰটোৰ বাবে পৰীক্ষা দিবলৈ আমন্ত্ৰণ কৰে&lt;ref name=&quot;play2000&quot;&gt;{{Cite news|last=McLean|first=Craig|title=Hobnobs &amp; broomsticks|publisher=Herald &amp; Times Group|work=[[Sunday Herald]]|date=15 July 2007|url=http://www.sundayherald.com/life/people/display.var.1546220.0.0.php|accessdate=15 July 2007|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070718083907/http://www.sundayherald.com/life/people/display.var.1546220.0.0.php|archivedate=18 July 2007|deadurl=no}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;play2001&quot;&gt;{{Cite news|last=Koltnow|first=Barry|title=One Enchanted Night at Theater, Radcliffe Became Harry Potter|publisher=East Valley Tribune|date=8 July 2007|url=http://www.eastvalleytribune.com/story/92834?source=rss&amp;dest=STY-92834|accessdate=15 July 2007|archiveurl=https://web.archive.org/web/20071011092955/http://eastvalleytribune.com/story/92834?source=rss&amp;dest=STY-92834|archivedate=11 October 2007|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;। ৰাউলিঙে এই চৰিত্ৰটোৰ বাবে এজন অচিনাকি ব্ৰিটিছ অভিনেতা বিচাৰি আছিল। কিন্তু ৰেডক্লিফৰ মাক-দেউতাকে এই চৰিত্ৰটোৰ বাবে ডেনিয়েল পৰীক্ষাত অৱতীৰ্ণ হোৱাতো বিচৰা নাছিল। কাৰণ, চুক্তি মতে, হেৰী পটাৰৰ আটাইকেইখন চলচ্চিত্ৰ লছ এঞ্জেলছ, কেলিফৰ্নিয়াত শ্বুটিং হোৱাৰ কথা&lt;ref name=&quot;potteranquus&quot;&gt;{{cite news |url=http://www.independent.co.uk/news/uk/this-britain/who-owns-daniel-radcliffe-the-curse-of-child-fame-438724.html |title=Who owns Daniel Radcliffe? The curse of child fame |work=The Independent |publisher=Independent Print Limited |date=4 March 2007 |accessdate=27 May 2011 |location=London |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080421062600/http://www.independent.co.uk/news/uk/this-britain/who-owns-daniel-radcliffe-the-curse-of-child-fame-438724.html |archivedate=21 April 2008 |deadurl=no }}&lt;/ref&gt;। আঠ মাহৰ পাছত আৰু কেইবাটাও পৰীক্ষাৰ অন্তত ডেনিয়েলক হেৰী পটাৰ চৰিত্ৰটোৰ বাবে নিৰ্বাচিত হয়.&lt;ref name=&quot;Young Daniel gets Potter part&quot;&gt;{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/890287.stm|title=Young Daniel gets Potter part|date=21 August 2000|work=BBC News |publisher=BBC |accessdate=12 April 2011}}&lt;/ref&gt;। ৰাউলিঙে পাছত কৈছিল, '''&quot;I don't think Chris Columbus could have found a better Harry.&quot;'''&lt;ref&gt;{{cite news |first=Paul |last=Sussman |url=http://premium.edition.cnn.com/2000/WORLD/europe/08/22/potter.casting.02/ |title=British child actor 'a splendid Harry Potter' |publisher=CNN |date=22 August 2000 |accessdate=20 October 2007 |archivedate=26 September 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140926042509/http://edition.cnn.com/2000/WORLD/europe/08/22/potter.casting.02/ |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;। ডেনিয়েলৰ পিতৃ-মাতৃয়ে প্ৰথমতে এই চুক্তিটো প্ৰত্যাখান কৰিছিল, কাৰণ হেৰী পটাৰ শৃংখলাৰ ছখন চলচ্চিত্ৰৰ শ্বুটিং লছ এঞ্জেলছত কৰা হ’ব&lt;ref name=&quot;turned down&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.telegraph.co.uk/culture/harry-potter/8907268/Daniel-Radcliffe-turned-down-Harry-Potter-film-offer-at-first.html|title=Daniel Radcliffe turned down Harry Potter film offer at first|work=The Daily Telegraph|date=22 November 2011|accessdate=27 November 2011|location=London}}&lt;/ref&gt;। পাছত [[:en:Warner Bros.|ৱাৰ্ণাৰ ব্ৰ’ছ]]য়ে হেৰী পটাৰ শৃংখলাৰ দুখন চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ডেনিয়েলক চুক্তি কৰে&lt;ref name=&quot;potteranquus&quot;/&gt;। তথাপি চুক্তি কৰাৰ সময়ত ৰেডক্লিফে পাছৰ চলচ্চিত্ৰ কেইখনত অভিনয় কৰিব নে নকৰে তাক লৈ অনিশ্চিয়তা আছিল&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.ew.com/ew/article/0,,20431232_20045416_2,00.html |title=Mr. Wizard |work=Entertainment Weekly |publisher=[[Time Warner|Time Warner Inc]] |page=2 |first=Steve |last=Daly |date=11 July 2007 |accessdate=28 May 2011 |archivedate=21 May 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120521112626/http://www.ew.com/ew/article/0,,20431232_20045416_2,00.html |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;। 

===২০০১-২০০৯===
[[File:DANIEL RADCLIFFE 07.jpg|thumb|left|150px|alt=An eighteen-year-old is with short brown hair and blue eyes is smiling.|২০০৭ চনৰ ''ডিচেম্বৰ বয়জ''ৰ প্ৰিমিয়াৰত ৰেডক্লিফ]]
২০০১ চনত ৰেডক্লিফৰ প্ৰথম ছবি ''দা টেলৰ অফ পানামা''ই মুক্তি পায়&lt;ref name=&quot;thenumbersbo&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.the-numbers.com/people/DRADC.php |title=Daniel Radcliffe |work=The-Numbers.com |publisher=Nash Information Services, LLC |accessdate=28 May 2011 |archivedate=7 August 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110807083053/http://www.the-numbers.com/people/DRADC.php |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;। ইয়াৰ পিছত ২০০২ চনত ''দা প্লে হোৱাট আই ৰ’ট'' (The Play What I Wrote)ৰ জৰিয়তে ৰেডক্লিফে প্ৰথমবাৰৰ বাবে মঞ্চত অভিনয় কৰে&lt;ref name=&quot;dcref1&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;playbill2007&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.playbill.com/news/article/103200-Equus-Revival-with-Harry-Potter-Star-Radcliffe-Sets-West-End-Dates |title=Equus Revival{{spaced ndash}}with &quot;Harry Potter&quot; Star Radcliffe{{spaced ndash}}Sets West End Dates |work=[[Playbill]] |publisher=Playbill, Inc |first=John |last=Nathan |date=2 November 2006 |accessdate=27 May 2011}}&lt;/ref&gt;। ইয়াৰ পিছত ৰেডক্লিফে ''ডিচেম্বৰ বয়জ''ত অভিনয় কৰে। ২০০৭ চনত এই ছবিখনে মুক্তি লাভ কৰে&lt;ref name=&quot;ewdb&quot;&gt;{{cite news |url=http://www.ew.com/ew/article/0,,20048635,00.html |title=Daniel Radcliffe Talks 'Deathly Hallows' |first=Steve |last=Daly |work=Entertainment Weekly |date=27 July 2007 |accessdate=28 May 2011 |archivedate=6 October 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141006131728/http://www.ew.com/ew/article/0,,20048635,00.html |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;। ইয়াৰ উপৰিও ৰেডক্লিফে টেলিভিছন ড্ৰামা ফিল্ম ''[[:en:My Boy Jack (film)|মাই বয় জেক]]''ত অভিনয় কৰে। 

 [[File:Daniel Radcliffe cropped.jpg|thumb|150px|Radcliffe in [[Theatre District, New York]], 13 December 2008]]

&lt;!-- 
At age 17, in a bid to show people he was not a kid any more,&lt;ref name=&quot;heatworld&quot;/&gt; he performed onstage in [[Peter Shaffer]]'s play ''[[Equus (play)|Equus]]'', which had not been revived since its first run in 1973, at the [[Gielgud Theatre]].&lt;ref name=&quot;potteranquus&quot;/&gt; Radcliffe took on the lead role&lt;ref name=&quot;playbill2007&quot;/&gt; as Alan Strang, a stable boy who has an obsession with horses. Advance sales topped £1.7&amp;nbsp;million, and the role generated significant pre-opening media interest, as Radcliffe appeared in a nude scene.&lt;ref name=&quot;potteranquus&quot;&gt;{{cite news |url=http://www.independent.co.uk/news/uk/this-britain/who-owns-daniel-radcliffe-the-curse-of-child-fame-438724.html |title=Who owns Daniel Radcliffe? The curse of child fame |work=The Independent |publisher=Independent Print Limited |date=4 March 2007 |accessdate=27 May 2011 |location=London}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;equus&quot;&gt;{{cite news |title=Naked stage role for Potter star|work=BBC News |publisher=BBC |date=28 July 2006 |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/entertainment/5223520.stm |accessdate=5 June 2007}}&lt;/ref&gt; ''Equus'' opened on 27 February 2007 and ran until 9 June 2007.&lt;ref name=&quot;playbill2007&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.playbill.com/news/article/103200-Equus-Revival-with-Harry-Potter-Star-Radcliffe-Sets-West-End-Dates |title=Equus Revival{{spaced ndash}}with &quot;Harry Potter&quot; Star Radcliffe{{spaced ndash}}Sets West End Dates |work=[[Playbill]] |publisher=Playbill, Inc |first=John |last=Nathan |date=2 November 2006 |accessdate=27 May 2011}}&lt;/ref&gt; Radcliffe's performance received positive reviews&lt;ref name=&quot;reviews1&quot;&gt;{{Cite news|title=RADCLIFFE'S WOMEN NERVES|publisher=Contact Music|date=5 June 2007|url=http://www.contactmusic.com/news.nsf/article/radcliffes%20women%20nerves_1033227|accessdate=5 June 2007}}&lt;/ref&gt; as critics were impressed by the nuance and depth of his against-type role.&lt;ref&gt;{{Cite news|last=Burchell|first=Kenzie|title=Moving the Magic|publisher=[[NBCUniversal]] |work=MSNBC|date=28 February 2007|url=http://www.msnbc.msn.com/id/17383712/site/newsweek/|accessdate=5 June 2007 |archiveurl=http://web.archive.org/web/20070318003305/http://www.msnbc.msn.com/id/17383712/site/newsweek/ |archivedate = 18 March 2007}}&lt;/ref&gt; Charles Spencer of ''[[The Daily Telegraph]]'' wrote that he &quot;displays a dramatic power and an electrifying stage presence that marks a tremendous leap forward.&quot; He added: &quot;I never thought I would find the diminutive (but perfectly formed) Radcliffe a sinister figure, but as Alan Strang ... there are moments when he seems genuinely scary in his rage and confusion.&quot;&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.telegraph.co.uk/culture/theatre/drama/3663477/Radcliffes-naked-talent-makes-Equus-a-hit.html |first=Charles |last=Spencer |title=Radcliffe's naked talent makes Equus a hit |work=The Daily Telegraph |location=UK |publisher=Telegraph Media Group Limited |date=28 February 2007 |accessdate=27 May 2011}}&lt;/ref&gt; The production then transferred to Broadway in September 2008, with Radcliffe still in the lead role.&lt;ref name=&quot;equus08&quot;&gt;{{cite web |last=Vineyard |first=Jennifer |title=Radcliffe To Bare All On Broadway As ‘Equus’ Eyes Late ‘08 Opening |publisher=MTV |date=4 September 2007 |url=http://moviesblog.mtv.com/2007/09/04/radcliffe-to-bare-all-on-broadway-as-equus-eyes-late-08-opening/ |accessdate=5 September 2007}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last=Nathan |first=John |title=London Equus{{spaced ndash}}Starring Radcliffe and Griffiths{{spaced ndash}}Closes 9&amp;nbsp;June |publisher=Playbill, Inc |work=Playbill |date=9 June 2007 |url=http://www.playbill.com/news/article/108659.html |accessdate=27 May 2011}}&lt;/ref&gt; Radcliffe stated he was nervous about repeating the role on Broadway because he considered American audiences more discerning than those in London.&lt;ref&gt;{{cite news |last=Nichols |first=Michelle |agency=Reuters |title=Radcliffe nervous about baring all on Broadway|publisher=Thomson Reuters |date=5 September 2007 |url=http://www.reuters.com/article/entertainmentNews/idUSN0521724920070905?src=090507_1743_ARTICLE_PROMO_also_on_reuters |accessdate=27 May 2011}}&lt;/ref&gt; Radcliffe's performance was nominated for a [[Drama Desk Award]].&lt;ref name=&quot;dramadeskenquus&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.dramadesk.com/press084.html |title=Press Release |publisher=[[Drama Desk Awards|Drama Desk]] |date=27 April 2009 |accessdate=27 May 2011}}&lt;/ref&gt;


===২০১০-বৰ্তমানলৈকে===
After voicing a character in [[Treehouse of Horror XXI|an episode]] of the animated television series ''[[The Simpsons]]'' in late 2010,&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://popwatch.ew.com/2010/11/08/daniel-radcliffe-simpsons/ |title=Daniel Radcliffe on 'The Simpsons': 'Harry Potter' star pokes fun at 'Twilight' |first=Kate |last=Ward |work=Entertainment Weekly |date=8 November 2010 |accessdate=27 May 2011}}&lt;/ref&gt; Radcliffe debuted as J. Pierrepont Finch in the 2011 Broadway revival ''[[How to Succeed in Business Without Really Trying]]'', a role previously held by Broadway veterans [[Robert Morse]] and [[Matthew Broderick]].&lt;ref&gt;{{cite news |last=Itzkoff |first=David |title=Daniel Radcliffe to Star in 'How to Succeed' Revival on Broadway |work=The New York Times |date=15 April 2010 |url=http://artsbeat.blogs.nytimes.com/2010/04/15/daniel-radcliffe-to-star-in-how-to-succeed-revival-on-broadway/ |accessdate=27 May 2011}}&lt;/ref&gt; Other cast members included [[John Larroquette]], [[Rose Hemingway]] and [[Mary Faber]].&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.hollywoodreporter.com/review/daniel-radcliffes-how-succeed-business-171770 |title=Daniel Radcliffe's How to Succeed in Business Without Really Trying: Review |work=Hollywood Reporter |first=David |last=Rooney |date=27 March 2011 |accessdate=27 May 2011}}&lt;/ref&gt; Both the actor and production received favourable reviews,&lt;ref&gt;{{cite news |title=Daniel Radcliffe gets rave reviews for Broadway debut |work=[[Oneindia.in]] |publisher=Greynium Information Technologies Pvt. Ltd |date=29 March 2011}}&lt;/ref&gt; with ''USA Today'' commenting: &quot;Radcliffe ultimately succeeds not by overshadowing his fellow cast members, but by working in conscientious harmony with them{{spaced ndash}}and having a blast in the process.&quot;&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.usatoday.com/life/theater/reviews/2011-03-28-succeed28_ST_N.htm|title=Danel Radcliffe Succeeds in 'Business'|last=Gardner|first=Elysa|work=USA Today|date=27 March 2011|accessdate=15 October 2011}}&lt;/ref&gt; Radcliffe's performance in the show earned him Drama Desk Award, [[Drama League Award]] and [[Outer Critics Circle Award]] nominations.&lt;ref name='howcritic'/&gt;&lt;ref name='howleague'/&gt;&lt;ref name='howdesk'/&gt; The production itself later received nine [[Tony Award]] nominations.&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.usatoday.com/life/theater/awards/tonys/2011-05-03-tony-list_N.htm |title=List of nominees for 2011 Tony Awards |work=USA Today |publisher=Gannett Co. Inc |date=3 May 2011 |accessdate=27 May 2011}}&lt;/ref&gt; Radcliffe left the show on 1 January 2012.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.broadway.com/shows/how-succeed-business-without-really-trying/buzz/157567/nick-jonas-to-follow-darren-criss-and-daniel-radcliffe-in-how-to-succeed/|title=Nick Jonas to Follow Darren Criss (and Daniel Radcliffe) in 'How to Succeed'|author=Broadway.com Staff |work=Broadway.com |publisher=Broadway.com Inc |date=7 September 2011 |accessdate=24 September 2011}}&lt;/ref&gt;

His first post-''Harry Potter'' project was the 2012 horror film ''[[The Woman in Black (2012 film)|The Woman in Black]]'', adapted from the [[The Woman in Black|1983 novel]] by [[Susan Hill]]. The film was released on 3 February 2012 in the United States and Canada, and was released on 10 February in the UK. Radcliffe portrays a man sent to deal with the legal matters of a mysterious woman who has just died, and soon after he begins to experience strange events and hauntings from the ghost of a woman dressed in black.&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.huffingtonpost.com/2011/04/11/daniel-radcliffe-in-the-woman-in-black_n_847335.html |title=Daniel Radcliffe In 'The Woman In Black': First Teaser Trailer (VIDEO) |work=Huffington Post |location=USA |publisher=HuffingtonPost.com Inc |date=11 April 2011 |accessdate=27 May 2011 |first=Jordan |last=Zakarin}}&lt;/ref&gt; He has said he was &quot;incredibly excited&quot; to be part of the film and described the script as &quot;beautifully written&quot;.&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.bbc.co.uk/news/entertainment-arts-10684914 |title=Daniel Radcliffe to star in The Woman in Black |publisher=BBC |work=BBC News |date=19 July 2010 |accessdate=28 May 2011}}&lt;/ref&gt; Radcliffe's [[Godparent|godson]] Mischa, the son of [[Thea Sharrock]], who co-directed the revival of ''Equus'' with Radcliffe, portrayed Arthur's son in the film.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.dailyrecord.co.uk/showbiz/celebrity-interviews/2011/09/30/i-m-ready-for-criticism-of-any-role-i-play-in-aftermath-of-harry-potter-admits-daniel-radcliffe-86908-23457251/ |title=I'm ready for criticism of any role I play in aftermath of Harry Potter, admits Daniel Radcliffe |date=30 September 2011|last=Fulton|first=Rick|work=The Daily Record |accessdate=10 October 2011}}&lt;/ref&gt; ''[[Variety (magazine)|Variety]]'' has confirmed Radcliffe will star in the [[Independent film|indie]] comedy ''The Amateur Photographer'', a film adaptation of the book of the same name, directed by [[Christopher Monger]]. Set in 1970, it follows a man (Radcliffe) who discovers his calling after being drafted by the residents of a small English mill town to serve as a photographer for their most personal moments.&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.variety.com/article/VR1118032335 |title='Photographer' snaps Daniel Radcliffe |work=Variety |publisher=Reed Business Information |first=Jeff |last=Snieder |date=15 February 2011 |accessdate=27 May 2011}}&lt;/ref&gt;

He is set to portray [[Allen Ginsberg]] in the upcoming [[Thriller (genre)|thriller]] drama ''[[Kill Your Darlings (2013 film)|Kill Your Darlings]]'', directed by John Krokidas.&lt;ref name=&quot;NY Daily News&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.nydailynews.com/entertainment/movies/daniel-radcliffe-manscape-kill-darlings-role-prefers-women-hair-article-1.1015296|title=Daniel Radcliffe reveals he doesn't manscape his nether region{{spaced ndash}}and prefers women don't either|work=Daily News |location=New York |accessdate=3 February 2012|first=Joyce|last=Chen|date=1 February 2012}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;MTV&quot;&gt;{{cite web|url=http://moviesblog.mtv.com/2012/02/03/daniel-radcliffe-kill-your-darlings/|title=Daniel Radcliffe Prepares To 'Kill Your Darlings'|work=''MTV''|accessdate=3 February 2012}}&lt;/ref&gt; Radcliffe has been cast as Wallace in ''The F Word''.&lt;ref name=&quot;Hollywood Reporter; The F Word&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.hollywoodreporter.com/news/rafe-spall-megan-park-f-word-363190|title=The Canadian indie is shooting for six weeks in Toronto and Dublin, with Daniel Radcliffe and Zoe Kazan in the lead roles.|publisher=HollywoodReporter.com|accessdate=2 September 2012}}&lt;/ref&gt; In July 2012, it was announced that Radcliffe would play the character Ig Perrish in [[Alexandre Aja]]'s ''Horns''.&lt;ref name=&quot;Hollywood Reporter; Horns&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.hollywoodreporter.com/news/daniel-radcliffe-horns-harry-potter-349028|title=Daniel Radcliffe to Star in Fantasy-Thriller 'Horns'|publisher=HollywoodReporter.com|accessdate=2 September 2012}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Entertainment Weekly; Horns&quot;&gt;{{cite web|url=http://insidemovies.ew.com/2012/07/16/daniel-radcliffe-horns/|title=Daniel Radcliffe to star in supernatural thriller 'Horns'|publisher=Ew.com|accessdate=2 September 2012}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;The Guardian; Horns&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.guardian.co.uk/film/2012/jul/16/daniel-radcliffe-horns-new-role|title=Daniel Radcliffe to grow Horns for new role|publisher=Guardian.co.uk|accessdate=2 September 2012}}&lt;/ref&gt; He will also provide the voice for the [[Pinocchio|title role]] in the upcoming [[stop-motion animation|stop-motion animated]] adaptation ''Pinocchio'', directed by [[Guillermo del Toro]].&lt;ref name=&quot;Collider; Pinocchio&quot;&gt;{{cite web|url=http://collider.com/daniel-radcliffe-pinocchio-guillermo-del-toro/167245/|title=Daniel Radcliffe, Christopher Walken, and Tom Waits Eyed for Guillermo del Toro’s PINOCCHIO; 2014 Release Possible|publisher=Collider.com|accessdate=2 September 2012}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Digital Spy; Pinocchio&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.digitalspy.co.uk/movies/news/a382871/daniel-radcliffe-linked-to-guillermo-del-toros-pinocchio.html|title=Daniel Radcliffe linked to Guillermo del Toro's 'Pinocchio'|publisher=DigitalSpy.co.uk|accessdate=2 September 2012}}&lt;/ref&gt;
 --&gt;

== ব্যক্তিগত জীৱন ==

ৰেডক্লিফ এজন নাস্তিক আৰু কৈছে যে তেওঁ এজন [[ইহুদী]] হিচাপে গৰ্ব অনুভৱ কৰে&lt;ref name=&quot;dailybeast&quot;&gt;{{cite web|last=Sessums|first=Kevin |title=Dirty Harry |publisher=[[The Newsweek Daily Beast Company]] |work=[[The Daily Beast]] |date=26 January 2009|url=http://www.thedailybeast.com/blogs-and-stories/2009-01-26/dirty-harry/full/|accessdate=26 May 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last=Singh|first=Anita |title=Daniel Radcliffe: a cool nerd |url=http://www.telegraph.co.uk/culture/harry-potter/5734000/Daniel-Radcliffe-a-cool-nerd.html |work=The Daily Telegraph |publisher=Telegraph Media Group Limited |date=4 June 2009 |accessdate=6 June 2009 |location=London}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;dantheman&quot;&gt;{{cite news |last=McLean|first=Craig|title=Dan the Man |url=http://www.guardian.co.uk/film/2009/jul/04/daniel-radcliffe-harry-potter-jk-rowling |work=The Guardian |publisher=Guardian News and Media Limited |date=4 July 2009|accessdate=11 July 2009 |location=London}}&lt;/ref&gt;। ২০০৮ চনত ৰেডক্লিফে কয় যে তেওঁ ''dyspraxia'' {{enwiki|dyspraxia}} নামৰ স্নায়ুৰোগত আক্ৰান্ত। ইয়াৰ ফলত ৰেডক্লিফে কেতিয়াবা লিখিবলৈ, নিজৰ জোতাৰ ফিতা আদিৰ নিচিনা সৰু সৰু কাম কৰাত অসুবিধা পায়। ৰেডক্লিফে কৈছে যে, তেওঁ স্কুলত এই ৰোগৰ বাবে বহুতো অসুবিধা হৈছিল&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://abcnews.go.com/Health/story?id=5605093&amp;page=1 |title=Dyspraxia Explains Harry Potter's Klutziness |first=Emily |last=Friedman |work=ABC News |publisher=American Broadcasting Company |date=19 August 2008 |accessdate=26 May 2011}}&lt;/ref&gt;। 

ৰেডক্লিফ [[:en: Underground music|আণ্ডাৰগ্ৰাউণ্ড]]&lt;ref name=&quot;tomfeltonfriend&quot;&gt;{{cite news |title=Harry Potter Y EL MISTERIO DEL PRINCIPE |publisher=Cinemanía |date=July 2009}}&lt;/ref&gt; আৰু [[:en:Punk rock|পাংক ৰক মিউজিক]]&lt;ref&gt;{{harvnb|Norwich|2005|pp=120–121}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;favband&quot;&gt;{{cite web |title=Harry Potter reveals his favourite band |work=NME |date=20 July 2007}}&lt;/ref&gt; আৰু ভাৰতীয় [[ক্ৰিকেট]] খেলুৱৈ [[শচীন টেণ্ডুলকাৰ]]&lt;ref name=&quot;cricket1&quot;&gt;{{cite news |last=Pidd|first=Helen |title='If the script says have sex, I have sex'|publisher=Guardian News and Media Limited |work=The Guardian |date=7 September 2007 |url=http://arts.guardian.co.uk/filmandmusic/story/0,,2163370,00.html |accessdate=7 September 2007 |location=London}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.hindustantimes.com/Daniel-Radcliffe-is-a-huge-Sachin-fan/Article1-721526.aspx|title=Daniel Radcliffe is a huge Sachin fan|date=15 July 2011|last=Bansal|first=Robin|accessdate=24 September 2011|newspaper=Hindustan Times|archivedate=4 September 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110904043651/http://www.hindustantimes.com/Daniel-Radcliffe-is-a-huge-Sachin-fan/Article1-721526.aspx|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;ৰ বিশেষ অনুৰাগী। ডেনিয়েলে চুটি গল্প আৰু কবিতাও লিখে&lt;ref name=&quot;otherauthorname&quot;/&gt;। ২০০৭ চনৰ নৱেম্বৰত ''ৰাবিশ্ব'' (Rubbish) নামৰ ফেশ্বন আলোচনীখনত &quot;জেকব গেৰশ্বন'' ছদ্মনামত কেইবাটাও কবিতা প্ৰকাশ কৰে&lt;ref name=&quot;dantheman&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;otherauthorname&quot;&gt;{{cite news |title=Harry Potter actor Daniel Radcliffe's 'secret life as a published poet' |url=http://www.telegraph.co.uk/culture/harry-potter/5799717/Harry-Potter-actor-Daniel-Radcliffes-secret-life-as-a-published-poet.html |work=The Daily Telegraph |publisher=Telegraph Media Group Limited |date=11 July 2009|accessdate=26 May 2011 |location=London}}&lt;/ref&gt;। হেৰী পটাৰৰ সহ-অভিনেতা [[টম ফেলটন]]&lt;ref name=&quot;tomfeltonfriend&quot;/&gt; আৰু [[ইমা ৱাটছন]]&lt;ref&gt;{{cite episode|serieslink=Friday Night with Jonathan Ross|series=Friday Night with Jonathan Ross|title=Emma Watson |url=|network=BBC One|airdate=5 July 2009|seriesno=16|number=22|minutes=7:40–19:40}}&lt;/ref&gt; ৰ লগত গভীৰ বন্ধুত্ব আছে। 

কিছুমান উৎসৰ মতে প্ৰথমখন হেৰী পটাৰ চলচ্চিত্ৰৰ&lt;ref name=&quot;maincastinter&quot;&gt;{{Cite news |title=When Danny Met Harry |work=The Times |date=3 November 2001}}&lt;/ref&gt; পৰা ৰেডক্লিফে প্ৰায় ১মিলিয়ন পাউণ্ড আৰু ষষ্ঠখনৰ&lt;ref name=&quot;parade09info&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.parade.com/celebrity/2009/06/daniel-radcliffe-breaks-free.html |title=Daniel Radcliffe Breaks Free |first=James |last=Kaplan |work=[[Parade (British magazine)|Parade]] |publisher=Parade Publications |date=28 June 2009 |accessdate=27 May 2011}}&lt;/ref&gt; পৰা প্ৰায় ১৫ মিলিয়ন উপাৰ্জন কৰে। [[:en: Sunday Times Rich List|২০০৬ চনৰ ছানডে টাইমছ ৰিছ লিষ্ট]]ত প্ৰায় ১৫ মিলিয়ন পাউণ্ড সম্পত্তিৰ সৈতে ইংলেণ্ডৰ কম বয়সীয়া ধনী লোকসকলৰ মাজত ৰেডক্লিফৰ নাম প্ৰকাশ পায়&lt;ref name=&quot;fortune&quot;&gt;{{cite news |title=Daniel Radcliffe |work=The Times |year=2006 |url=http://www.timesonline.co.uk/richlist/person/0,,39471,00.html |accessdate=31 May 2011 |location=London |first1=Sam |last1=Coates |first2=Anushka |last2=Asthana }}{{Dead link|date=October 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;। 
২০০৯ চনৰ মাৰ্চত ''ফৰ্বছ'' আলোচনীৰ &quot;Most Valuable Young Stars&quot; তালিকাত শীৰ্ষস্থান,&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.forbes.com/2009/03/10/teen-star-currency-business-media-forbes-star-currency_slide_2.html |title=In Pictures: Hollywood's Most Valuable Young Stars |date=10 March 2009 |first=John |last=Burman |work=Forbes |publisher=Forbes.com LLC |accessdate=27 May 2011}}&lt;/ref&gt; আৰু এপ্ৰিলত ''দা ডেইলি টেলিগ্ৰাফ''ত ৩০ মিলিয়ন পাউণ্ড সম্পত্তিৰ সৈতে ইংলেণ্ডৰ কম বয়সীয়া লোকৰ ভিতৰত দ্বাদশ স্থান পায়&lt;ref name='70m'&gt;{{cite news |url=http://www.telegraph.co.uk/finance/5224902/Harry-Potter-magic-puts-Daniel-Radcliffe-12th-on-young-Rich-List.html|title=Harry Potter magic puts Daniel Radcliffe 12th on young Rich List |accessdate=26 May 2011 |first=Sarah |last=Knapton |date=27 April 2009|work=The Daily Telegraph |publisher=Telegraph Media Group Limited |location=London}}&lt;/ref&gt;। সেই বছৰতে ৰেডক্লিফ ইংলেণ্ডৰ আটাইতকৈ ধনী কিশোৰৰ ভিতৰত শীৰ্ষস্থান পায়&lt;ref name=&quot;parade09info&quot;/&gt;। ২০১০ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰীত ৰেডক্লিফৰ নাম হলিউডৰ আটাইতকৈ বেছি উপাৰ্জনকাৰী ষষ্ঠজন অভিনেতা হিচাপে স্থান পায়&lt;ref name=&quot;earnings 2010&quot;&gt;{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/entertainment/8500494.stm|title=Harry Potter star Emma Watson is top-earning actress|date=5 February 2010 |publisher=BBC |work=BBC News |accessdate=27 May 2011}}&lt;/ref&gt;। ২০১০ চনৰ অন্তত ৰেডক্লিফৰ মুঠ সম্পত্তিৰ পৰিমাণ হ’ল প্ৰায় ২৮.৫ মিলিয়ন পাউণ্ড&lt;ref&gt;{{cite news |title=Now that's magic: Harry Potter star doubles his wealth to £28.5m in just a year |work=Daily Mail |location=UK |publisher=Associated Newspapers Ltd |url=http://www.dailymail.co.uk/tvshowbiz/article-1321246/Now-thats-magic-Harry-Potter-star-doubles-wealth-28-5m-just-year.html |date=16 October 2010 |accessdate=27 May 2011}}&lt;/ref&gt;। ৰেডক্লিফে কৈছে যে তেওঁ বিলাসী জীৱনতকৈ সাধাৰণভাৱে থাকিবলৈহে বেছি ভাল পায়। তেওঁ কিতাপ কিনাত বহুতো খৰচ কৰে আৰু কৈছে &quot;I read a lot&quot;&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Maddocks |first=Fiona |title=From Harry to hunk |publisher=[[London Evening Standard]] |date=2 February 2007 |url=http://www.thisislondon.co.uk/film/article-23384050-from-harry-to-hunk.do |accessdate=5 October 2010 |archivedate=20 November 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20101120004039/http://www.thisislondon.co.uk/film/article-23384050-from-harry-to-hunk.do |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;। ৰেডক্লিফে কৈছে যে, অৰ্থ আৰু সম্পত্তিৰ ওপৰত কেতিয়াও জীৱনটো কেন্দ্ৰীভূত কৰিব নালাগে&lt;ref name=&quot;parade09info&quot;/&gt;। 

==অভিনয়==
===চলচ্চিত্ৰ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! বৰ্ষ
! নাম
! ক্ষৰিত্ৰ
! তথ্য
|-
| ২০০১
| ''{{sortname|The|Tailor of Panama}}''
| মাৰ্ক পেণ্ডেল
|
|-
| ২০০১
| ''[[হেৰী পটাৰ এণ্ড দা ফিল'চ'ফাৰ্ছ ষ্ট'ন (চলচ্চিত্ৰ)|হেৰী পটাৰ এণ্ড দা ফিল'চ'ফাৰ্ছ ষ্ট'ন]]''
| [[হেৰী পটাৰ (চৰিত্ৰ)|হেৰী পটাৰ]]
| Released as ''Harry Potter and the Sorcerer's Stone'' in the [[United States]] and [[India]]
|-
| ২০০২
| ''[[হেৰী পটাৰ এণ্ড দা চেম্বাৰ অফ চিক্ৰেট্‌ছ (চলচ্চিত্ৰ)|হেৰী পটাৰ এণ্ড দা চেম্বাৰ অফ চিক্ৰেটছ]]''
| হেৰী পটাৰ
|
|-
| ২০০৪
| ''[[হেৰী পটাৰ এণ্ড দা প্ৰিজনাৰ অৱ আজকাবান (চলচ্চিত্ৰ)|হেৰী পটাৰ এণ্ড দা প্ৰিজনাৰ অৱ আজকাবান (চলচ্চিত্ৰ)]]''
| হেৰী পটাৰ
|
|-
| ২০০৫
| ''[[হেৰী পটাৰ এণ্ড দা গ'ব্‌লেট অফ ফায়াৰ (চলচ্চিত্ৰ)|হেৰী পটাৰ এণ্ড দা গ'বলেট অফ ফায়াৰ (চলচ্চিত্ৰ)]]''
| হেৰী পটাৰ
|
|-
| ২০০৭
| ''[[হেৰী পটাৰ এণ্ড দা অৰ্ডাৰ অফ দা ফিনিক্স (চলচ্চিত্ৰ)|হেৰী পটাৰ এণ্ড দা অৰ্ডাৰ অফ দা ফিনিক্স]]''
| হেৰী পটাৰ
|
|-
| 2007
| ''[[:en:December Boys|ডিচেম্বৰ বয়জ]]''
| মেপছ
|
|-
| 2009
| ''[[হেৰী পটাৰ এণ্ড দা হাফ ব্লাড প্ৰিন্স (চলচ্চিত্ৰ|হেৰী পটাৰ এণ্ড দা হাফ ব্লাড প্ৰিন্স]]''
| হেৰী পটাৰ
|
|-
| ২০১০
|''[[হেৰী পটাৰ এণ্ড দা ডেথলি হেল’জ-প্ৰথম খণ্ড (চলচ্চিত্ৰ)|হেৰী পটাৰ এণ্ড দা ডেথলি হেল’জ-প্ৰথম খণ্ড]]''
| হেৰী পটাৰ
|
|-
| ২০১১
|''[[হেৰী পটাৰ এণ্ড দা ডেথলি হেল’জ-দ্বিতীয় খণ্ড (চলচ্চিত্ৰ)|হেৰী পটাৰ এণ্ড দা ডেথলি হেল’জ-দ্বিতীয় খণ্ড]]''
| হেৰী পটাৰ
|
|-
| ২০১২
| ''{{sortname|The|Woman in Black|dab=2012 film}}''
| আৰ্থাৰ কিপছ
|
|-
| ২০১৩
| ''[[:en:Kill Your Darlings (2013 film)|কিল য়'ৰ ডাৰ্লিঙছ]]''
| [[এলেন গিন্সবাৰ্গ]]
| 
|}

===টেলিভিছন===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! বৰ্ষ
! নাম
! চৰিত্ৰ
! তথ্য
|-
| ১৯৯৯
| ''[[:en:David Copperfield (1999 film)|ডেভিড কপাৰফিল্ড]]''
| শিশু ডেভিড কপাৰফিল্ড
|
|-
| ২০০৫
| ''ফ'লি এণ্ড মেকক'ল:দিছ ৱে আপ''
| ট্ৰেফিক ৱাৰ্ডেন / নিজে
|
|-
| ২০০৬
| ''[[:en:Extras|এক্সট্ৰাছ]]''
| লিজে
|
|-
| ২০০৭
| ''[[:en:My Boy Jack (film)|মাই বয় জেক]]''
| জেক কিপলিঙ
|
|-
| ২০১০
| ''The Simpsons''
| এডমাণ্ড
| &quot;[[:en:Treehouse of Horror XXI|Treehouse of Horror XXI]]&quot;, কণ্ঠ
|-
| ২০১০
| ''[[:en:QI (H series)|QI]]''
| নিজে
|
|-
| ২০১২
| ''[[:en:Saturday Night Live|চেটাৰডে নাইট লাইভ]]''
| নিজে
| Host on 14 January episode
|-
| ২০১৩
| ''{{sortname|nolink=1|A|Young Doctor's Notebook}}''
| 
|''Filming''; Four episode mini-series
|}

===নাটক===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! বৰ্ষ
! নাম
! চৰিত্ৰ
! তথ্য
|-
| 2002
| ''{{sortname|The|Play What I Wrote}}''
| অতিথি
| [[Wyndham's Theatre]]
|-
| 2007
| ''[[Equus (play)|Equus]]''
| Alan Strang
| [[Gielgud Theatre]]
|-
|2008-09
| ''Equus''
| Alan Strang
| [[Broadhurst Theatre]]
|-
| 2011-12
| ''[[How to Succeed in Business Without Really Trying]]''
| J. Pierrepont Finch
| [[Al Hirschfeld Theatre]]
|}

==পুৰস্কাৰ==
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;margin:1em 0;&quot;
|- style=&quot;background:#b0c4de;&quot;
! বৰ্ষ!! সংস্থান!! পুৰস্কাৰ!! কাম!! ফলাফল
|-
| rowspan=4 | 2001
| [[Broadcast Film Critics Association|Broadcast Film Critics Association Awards]]&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.bfca.org/ccawards/2001.php |title=THE 7th CRITICS' CHOICE MOVIE AWARDS WINNERS AND NOMINEES |publisher=[[Broadcast Film Critics Association]] |accessdate=31 May 2011 |archivedate=19 February 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120219132005/http://www.bfca.org/ccawards/2001.php |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;
| [[Broadcast Film Critics Association Award for Best Young Performer|Best Young Performer]]
| rowspan=4 | ''[[Harry Potter and the Philosopher's Stone (film)|Harry Potter and the Philosopher's Stone]]''
| {{nom}}
|-
| [[Hollywood Women's Press Club]]&lt;ref&gt;{{cite news |title=Daniel Radcliffe Wins First Award |publisher=[[World Entertainment News Network]] |date=6 December 2001}}&lt;/ref&gt;
| Male Youth Discovery of the Year
| {{won}}
|-
| [[MTV Movie Awards]]&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.mtv.com/news/articles/1453554/2002-mtv-movie-award-nominees.jhtml |title='Lord Of The Rings,' 'Fast And The Furious' Top MTV Movie Award Nominees |first=Robert |last=Mancini |work=MTV |publisher=Viacom |date=23 April 2002 |accessdate=31 May 2011 |archivedate=7 November 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121107082929/http://www.mtv.com/news/articles/1453554/2002-mtv-movie-award-nominees.jhtml |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;
| [[MTV Movie Award for Best Breakthrough Performance|Best Breakthrough Male Performance]]
| {{nom}}
|-
| [[Young Artist Awards]]&lt;ref&gt;{{cite news |title=Twenty-Third Annual Young Artist Awards 2002 |publisher=[[Young Artist Awards]]}}&lt;/ref&gt;
| Best Ensemble in a Feature Film (shared with the movie's cast)
| {{nom}}
|-
| 2005
| rowspan=2 | Broadcast Film Critics Association Awards&lt;ref name=&quot;bfc2&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.bfca.org/individual_movie.asp?id=1769 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20071229055819/http://www.bfca.org/individual_movie.asp?id=1769 |title=Goblet of Fire awards |publisher=[[Broadcast Film Critics Association]] |archivedate=29 December 2007 |accessdate=30 May 2011 |deadurl=no }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;bfc2&quot;/&gt;
| rowspan=2 | Best Young Actor
| ''[[Harry Potter and the Prisoner of Azkaban (film)|Harry Potter and the Prisoner of Azkaban]]''
| {{nom}}
|-
| rowspan=3 | 2006
| rowspan=3 | ''[[Harry Potter and the Goblet of Fire (film)|Harry Potter and the Goblet of Fire]]''
| {{nom}}
|-
| rowspan=2 | MTV Movie Awards&lt;ref name=mtv1&gt;{{cite news|url=http://www.mtv.com/movies/news/articles/1529112/story.jhtml|title=Alba, Carell, 'Crashers,' 'Virgin' Big Nominees For MTV Movie Awards|date=24 April 2006|accessdate=30 May 2011|last=Carroll|first=Larry|publisher=Viacom|work=MTV|archivedate=19 December 2007|archiveurl=https://web.archive.org/web/20071219091809/http://www.mtv.com/movies/news/articles/1529112/story.jhtml|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;
| [[MTV Movie Award for Best On-Screen Duo|Best On-Screen Team]] (shared with Rupert Grint and Emma Watson)
| {{nom}}
|-
| [[MTV Movie Award for Best Hero|Best Hero]]
| {{nom}}
|-
| 2007
| [[National Movie Awards]]&lt;ref name=&quot;nma&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.nationalmovieawards.com/winners |title=The 2011 NMAs |publisher=[[National Movie Awards]] |accessdate=28 May 2011 |archivedate=19 October 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131019224608/http://www.nationalmovieawards.com/winners |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;
| Best Male Performance
| rowspan=4 | ''[[Harry Potter and the Order of the Phoenix (film)|Harry Potter and the Order of the Phoenix]]''
| {{won}}
|-
| rowspan=3 | 2008
| [[Empire Award]]&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.empireonline.com/news/story.asp?NID=21920 |title=The Empire Award Nominations Are In |work=Empire |publisher=Bauer Media Group |date=4 February 2008 |accessdate=30 May 2011}}&lt;/ref&gt;
| [[Empire Award for Best Actor|Best Actor]]
| {{nom}}
|-
| MTV Movie Awards&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.mtv.com/news/articles/1586901/mtv-movie-award-nominees-superbad-leads-pack.jhtml |title=MTV Movie Award Nominations Show Some McLovin To 'Superbad,' 'Juno,' 'Transformers' And More |first=Shawn |last=Adler |work=MTV |publisher=Viacom |date=6 May 2008 |accessdate=30 May 2011 |archivedate=5 November 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131105084632/http://www.mtv.com/news/articles/1586901/mtv-movie-award-nominees-superbad-leads-pack.jhtml |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;
| [[MTV Movie Award for Best Kiss|Best Kiss]] (shared with [[Katie Leung]])
| {{nom}}
|-
| Saturn Awards&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://blog.moviefone.com/2008/02/20/2007-saturn-award-nominees-have-landed/ |title=2007 Saturn Award Nominees Have Landed |first=Scott |last=Weinberg |work=Moviefone |publisher=AOL Inc |date=20 February 2008 |accessdate=30 May 2011 |archivedate=12 December 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121212233138/http://blog.moviefone.com/2008/02/20/2007-saturn-award-nominees-have-landed/ |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;
| Best Performance by a Young Actor
| {{nom}}
|-
| rowspan=4 | 2009
| rowspan=2 | Broadway.com Audience Award&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.broadway.com/shows/wicked/buzz/98556/the-fans-have-spoken-2009-broadwaycom-audience-award-winners-announced/ |title=The Fans Have Spoken! 2009 Broadway.com Audience Award Winners Announced |author=Broadway.com Staff |work=Broadway.com |publisher=Broadway.com Inc |date=22 May 2011 |accessdate=30 May 2011}}&lt;/ref&gt;
| Favorite Leading Actor in a Broadway Play
| rowspan=4 | ''[[Equus (play)|Equus]]''
| {{won}}
|-
| Favorite Breakthrough Performance
| {{won}}
|-
| [[Drama Desk Award]]&lt;ref name=&quot;dramadeskenquus&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.dramadesk.com/press084.html |title=Press Release |publisher=[[Drama Desk Awards|Drama Desk]] |date=27 April 2009 |accessdate=27 May 2011 |archivedate=3 July 2011 |archiveurl=https://archive.today/20110703135859/http://www.dramadesk.com/press084.html |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;
| [[Drama Desk Award for Outstanding Actor in a Play|Outstanding Actor in a Play]]
| {{nom}}
|-
| [[Drama League Award]]&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.broadway.com/buzz/98420/2009-drama-league-award-nominees-announced/ |title=2009 Drama League Award Nominees Announced |author=Broadway.com Staff |work=Broadway.com |publisher=Broadway.com Inc |date=21 April 2011 |accessdate=30 May 2011}}&lt;/ref&gt;
| Distinguished Performance Award
|{{nom}}
|-
| rowspan=3 | 2010
| [[J-14 magazine|J-14's Teen Icon Awards]]&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.j-14.com/2010/09/introducing-j-14s-teen-icon-awards-official-nominations.html |work=[[J-14 magazine]] |publisher=Bauer Teen Network |title=Vote for J-14's Teen Icon Awards! |date=14 September 2010 |accessdate=30 May 2011 |archivedate=28 December 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121228003248/http://www.j-14.com/2010/09/introducing-j-14s-teen-icon-awards-official-nominations.html |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;
| Iconic Movie Star
| {{n/a}}
| {{nom}}
|-
| rowspan=2 | MTV Movie Awards&lt;ref name=&quot;mtvma10&quot;&gt;{{cite web |url=http://hollywoodcrush.mtv.com/2010/05/12/mtv-movie-awards-2010-nominees-list/ |title=MTV Movie Awards 2010: Full Nominees List! |publisher=MTV |date=12 May 2010 |accessdate=28 May 2011 |archivedate=20 November 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20101120223702/http://hollywoodcrush.mtv.com/2010/05/12/mtv-movie-awards-2010-nominees-list |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;
| [[MTV Movie Award for Best Performance|Best Male Performance]]
| ''[[Harry Potter and the Half-Blood Prince]]''
| {{nom}}
|-
| Global Superstar
| {{n/a}}
| {{nom}}
|-
| rowspan=14 | 2011
| rowspan=2 | Broadway.com Audience Award&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.broadway.com/buzz/156403/2011-broadwaycom-audience-choice-award-winners-announced/ |title=2011 Broadway.com Audience Choice Award Winners Announced |author=Broadway.com Staff |work=Broadway.com |publisher=Broadway.com Inc |date=15 May 2011 |accessdate=30 May 2011}}&lt;/ref&gt;
| Favorite Actor in a Broadway Play
| rowspan=5 | ''[[How to Succeed in Business Without Really Trying]]''
| {{won}}
|-
| Favorite Onstage Pair (shared with [[John Larroquette]])
|{{won}}
|-
| [[Outer Critics Circle Award]]&lt;ref name='howcritic'&gt;{{cite web|url=http://broadwayworld.com/article/2011-Outer-Critics-Circle-Nominations-Announced-SISTER-ACT-Leads-20110426|title=2011 Outer Critics Circle Nominations Announced! SISTER ACT LEADS WITH 9!|work=BroadwayWorld.com |publisher=Broadway.com Inc |date=26 April 2011 |accessdate=21 September 2011}}&lt;/ref&gt;
| Outstanding Actor in a Musical
|{{nom}}
|-
|Drama League Award&lt;ref name='howleague'&gt;{{cite web|url=http://www.playbill.com/news/article/151069-Mormon-War-Horse-Normal-Heart-Anything-Goes-Mark-Rylance-Win-Drama-League-Awards|title=Mormon, War Horse, Normal Heart, Anything Goes, Mark Rylance Win Drama League Awards|last=Gans|first=Andrew|work=Playbill|publisher=Playbill, Inc.|date=20 May 2011|accessdate=21 September 2011}}&lt;/ref&gt;
|Distinguished Performance Award
|{{nom}}
|-
| Drama Desk Award&lt;ref name='howdesk'&gt;{{cite web |url=http://www.dramadesk.com/press111.html |title=56th ANNUAL DRAMA DESK AWARDS ANNOUNCED AT NY FRIARS CLUB BY AUDRA McDONALD AND LIEV SCHREIBER |publisher=Drama Desk |accessdate=31 May 2011 |archivedate=3 July 2011 |archiveurl=https://archive.today/20110703115401/http://www.dramadesk.com/press111.html |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;
|[[Drama Desk Award for Outstanding Actor in a Musical|Outstanding Actor in a Musical]]
|{{nom}}
|-
| Do Something Awards&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.vh1.com/shows/events/do_something_awards/2011/movie-star/ |title=Movie Star Nominees |publisher=[[VH1]] |year=2011 |accessdate=12 September 2011}}&lt;/ref&gt;
| Movie Star
| {{n/a}}
| {{nom}}
|-
| rowspan=3 | MTV Movie Awards&lt;ref name=&quot;mtv11&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.mtv.com/news/articles/1663149/2011-mtv-movie-awards-nominations-list.jhtml |title='Eclipse,' 'Inception' Lead 2011 MTV Movie Awards Nominations |author=MTV Movie Award Staff |work=MTV |publisher=Viacom |date=3 May 2011 |accessdate=30 May 2011 |archivedate=25 May 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110525013423/http://www.mtv.com/news/articles/1663149/2011-mtv-movie-awards-nominations-list.jhtml |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;
| Best Kiss (shared with Emma Watson)
| rowspan=3 | ''[[হেৰী পটাৰ এণ্ড দা ডেথলি হেল’জ-প্ৰথম খণ্ড (চলচ্চিত্ৰ)|হেৰী পটাৰ এণ্ড দা ডেথলি হেল’জ-প্ৰথম খণ্ড]]''
| {{nom}}
|-
| [[MTV Movie Award for Best Fight|Best Fight]] (shared with Rupert Grint and Emma Watson)
| {{nom}}
|-
| Best Male Performance
| {{nom}}
|-
| rowspan=2 | [[Scream Awards]]&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.spike.com/events/scream-awards-2011/voting/best-fantasy-actor |title=Best Fantasy Actor |publisher=[[Spike TV]] |accessdate=12 September 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.spike.com/events/scream-awards-2011/voting/best-ensemble |title=Best Ensemble |publisher=[[Spike TV]] |accessdate=12 September 2011}}&lt;/ref&gt;
| Best Fantasy Actor
| rowspan=2 | ''[[হেৰী পটাৰ এণ্ড দা ডেথলি হেল’জ-দ্বিতীয় খণ্ড (চলচ্চিত্ৰ)|হেৰী পটাৰ এণ্ড দা ডেথলি হেল’জ-দ্বিতীয় খণ্ড]]''
| {{won}}
|-
|Best Ensemble (shared with rest of cast)
|{{nom}}
|-
| rowspan=3 | [[2011 Teen Choice Awards|Teen Choice Awards]]&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.huffingtonpost.com/2011/06/29/teen-choice-awards-2011-nominees_n_887197.html |title=Teen Choice Awards 2011 Nominees Announced: Harry Potter vs Twilight |work=Huffington Post |publisher=HuffingtonPost.com Inc |date=29 June 2011 |accessdate=16 August 2011 |first=Rae |last=Votta}}&lt;/ref&gt;
| Choice Movie Actor: Sci-Fi/Fantasy
| rowspan=2 | ''[[হেৰী পটাৰ এণ্ড দা ডেথলি হেল’জ-প্ৰথম খণ্ড (চলচ্চিত্ৰ)|হেৰী পটাৰ এণ্ড দা ডেথলি হেল’জ-প্ৰথম খণ্ড]]''
| {{nom}}
|-
| Choice Movie: Liplock (shared with Emma Watson)
| {{won}}
|-
| Choice Summer Movie Star: Male
| rowspan=5 |''[[হেৰী পটাৰ এণ্ড দা ডেথলি হেল’জ-দ্বিতীয় খণ্ড (চলচ্চিত্ৰ)|হেৰী পটাৰ এণ্ড দা ডেথলি হেল’জ-দ্বিতীয় খণ্ড]]''
| {{won}}
|-
| rowspan=7 | 2012
| rowspan=3 | [[People's Choice Awards]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://tvbythenumbers.zap2it.com/2011/11/08/nominations-announced-for-the-peoples-choice-awards-2012/109957/?utm_source=feedburner&amp;utm_medium=feed&amp;utm_campaign=Feed%3A+Tvbythenumbers+%28TVbytheNumbers%29|title=Nominations Announced for the 'People's Choice Awards 2012'|work=TVbythenumbers|publisher=Zap2it.com|date=8 November 2011|accessdate=1 January 2012|archivedate=15 January 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120115072738/http://tvbythenumbers.zap2it.com/2011/11/08/nominations-announced-for-the-peoples-choice-awards-2012/109957/?utm_source=feedburner&amp;utm_medium=feed&amp;utm_campaign=Feed:+Tvbythenumbers+(TVbytheNumbers)|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;
| Favorite Movie Ensemble (shared with rest of cast)
| {{won}}
|-
| Favorite Movie Actor
| {{nom}}
|-
| Favorite Movie Star (''under 25'')
| {{nom}}
|-
| Nickelodeon Kids' Choice Awards
| Favorite Movie Actor
| {{nom}}
|-
| rowspan=3 | MTV Movie Awards&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://insidemovies.ew.com/2012/06/03/mtv-movie-awards-winners/ |title=MTV Movie Awards: Check out the winners here |work=Entertainment Weekly |date=3 June 2012 |accessdate=3 June 2012 |archivedate=6 June 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120606221644/http://insidemovies.ew.com/2012/06/03/mtv-movie-awards-winners/ |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=2012 MTV Movie Awards Nominees: The Full List |url=http://www.mtv.com/news/articles/1684181/2012-mtv-movie-awards-nominees.jhtml |access-date=2012-08-25 |archivedate=2013-01-19 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130119142424/http://www.mtv.com/news/articles/1684181/2012-mtv-movie-awards-nominees.jhtml |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;
| Best Male Performance
| rowspan=3 |''[[হেৰী পটাৰ এণ্ড দা ডেথলি হেল’জ-দ্বিতীয় খণ্ড (চলচ্চিত্ৰ)|হেৰী পটাৰ এণ্ড দা ডেথলি হেল’জ-দ্বিতীয় খণ্ড]]''
| {{nom}}
|-
| [[MTV Movie Award for Best On-Screen Duo|Best Cast]] (shared with Rupert Grint, Emma Watson, and Tom Felton)
| {{won}}
|-
| Best Hero
| {{won}}
|}

== তথ্যসূত্ৰ ==
{{Reflist|30em}}

== বাহ্যিক সংযোগ ==
* {{imdb name|id=0705356|name=Daniel Radcliffe}}
* [http://www.danradcliffe.co.uk/ DanRadcliffe.co.uk] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100611142820/http://www.danradcliffe.co.uk/ |date=2010-06-11 }} Unofficial site; works directly with Warner Bros., Daniel's publicist, and Daniel's family.
* [http://www.DanRadcliffe.com/ DanRadcliffe.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100923133933/http://www.danradcliffe.com/ |date=2010-09-23 }} Unofficial site; works directly with Warner Bros., Daniel's publicist, and Daniel's family.
* [http://www.thecinemasource.com/v3/spotlight.php?id=542 Daniel Radcliffe interview for Order of the Phoenix] at [http://www.thecinemasource.com TheCinemaSource.com]
* [http://wor710.com/Joan-Hamburg-interviews-Daniel-Radcliffe/3232989 Interview with WOR Radio's Joan Hamburg]{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}

{{সাঁচ:হেৰী পটাৰ}}
{{Authority control}}
[[শ্ৰেণী:হেৰী পটাৰ]]
[[শ্ৰেণী:যুক্তৰাজ্যৰ ব্যক্তি]]
[[শ্ৰেণী:অভিনয় শিল্পী]]</text>
      <sha1>ftjbgyf5z94oarf6ukcorbvx5ebxr1f</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Parveen Sultana</title>
    <ns>0</ns>
    <id>29860</id>
    <redirect title="পাৰৱীন চুলতানা" />
    <revision>
      <id>607234</id>
      <parentid>139516</parentid>
      <timestamp>2026-05-19T07:05:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>EmausBot</username>
        <id>1983</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[পাৰৱীন চুলতানা]] পাতায় করা দ্বিপুনর্নির্দেশনা ঠিক করেছে</comment>
      <origin>607234</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="54" sha1="ck1d6xpm753g84wbwwvvg8k7x3z8d33" xml:space="preserve">#REDIRECT [[পাৰৱীন চুলতানা]]</text>
      <sha1>ck1d6xpm753g84wbwwvvg8k7x3z8d33</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>পাৰবীন চুলতানা খান</title>
    <ns>0</ns>
    <id>31320</id>
    <redirect title="পাৰৱীন চুলতানা" />
    <revision>
      <id>607235</id>
      <parentid>103501</parentid>
      <timestamp>2026-05-19T07:05:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>EmausBot</username>
        <id>1983</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[পাৰৱীন চুলতানা]] পাতায় করা দ্বিপুনর্নির্দেশনা ঠিক করেছে</comment>
      <origin>607235</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="54" sha1="ck1d6xpm753g84wbwwvvg8k7x3z8d33" xml:space="preserve">#REDIRECT [[পাৰৱীন চুলতানা]]</text>
      <sha1>ck1d6xpm753g84wbwwvvg8k7x3z8d33</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>চুক ভেকুলী</title>
    <ns>0</ns>
    <id>35028</id>
    <revision>
      <id>607198</id>
      <parentid>463050</parentid>
      <timestamp>2026-05-19T03:47:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Giantflightlessbirds</username>
        <id>49954</id>
      </contributor>
      <comment>Better photo</comment>
      <origin>607198</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9689" sha1="j6e618yc27yhpp0lokqgr4mvx1doc3d" xml:space="preserve">{{Cleanup-translation}}
{{Taxobox
| name =চুক ভেকুলী (Bufo melanosticus)
| status = LC 
| status_system = IUCN3.1
|status_ref=&lt;ref name=iucn&gt;van Dijk, P. P., et al. 2004. [http://www.iucnredlist.org/details/54707/0 ''Duttaphrynus melanostictus''.] In: IUCN 2012. IUCN Red List of Threatened Species. Version 2012.2. Downloaded on 03 June 2013.&lt;/ref&gt;
| trend = up
| image = Duttaphrynus melanostictus at Niaosong Wetland Park, Kaohsiung 2022-01-23 (cropped).jpg
| image_width = 
| regnum = [[Animal]]ia
| phylum = [[ক'ৰডাটা|Chordata]]
| classis = [[Amphibia]]
| ordo = [[Frog|Anura]]
| familia = [[Bufonidae]]
| genus = ''[[Duttaphrynus]]''
| species = '''''D. melanostictus'''''
| binomial = ''Duttaphrynus melanostictus''
| binomial_authority = ([[Johann Gottlob Schneider|Schneider]], 1799)
| synonyms = ''Bufo melanostictus''
}}
'''চুক ভেকুলী''' ({{Lang-en|Asian common toad}}, বৈজ্ঞানিক নামঃ ''Duttaphrynus melanostictus'') দক্ষিণ-পূব এছিয়াত বহুলভাৱে বিস্তৃত হৈ থকা এবিধ ভেকুলীৰ প্ৰজাতি৷&lt;ref name=iucn/&gt; এই ভেকুলী প্ৰায় ২০ ছে:মি: পৰ্যন্ত ডাঙৰ হ'ব পাৰে৷ ই সাধাৰণতে বাৰিষা প্ৰজনন কৰে৷ 
[[Image:Common indian toad.JPG|thumb|right|A male in [[Breeding in the wild|breeding]] colours. It turns yellowish green during the [[monsoon]]. Note the black lines behind the eye.]]
==বিৱৰণ==
[[File:Bufo melanostictus front.jpg|thumb|right|The wart patterns of the toads are unique and have been used for individual identification in studies.]]
মূৰৰ ওপৰত কেইবাটাও হাড়ৰ শিখৰ থাকে, থুঁতৰিৰ প্ৰান্তৰ কাষেৰে (কেন্থাল ৰিজ), চকুৰ সন্মুখত (প্ৰিঅৰ্বিটাল), চকুৰ ওপৰত (ছুপ্ৰাঅৰ্বিটাল), চকুৰ পিছফালে (পষ্টৰবিটাল), আৰু চকু আৰু কাণৰ মাজত চুটি এটা (অৰ্বিটোটাইম্পেনিক) হাড়ৰ শিখৰ থাক। থুঁতৰিটো চুটি আৰু বদুৱা আৰু চকুৰ মাজৰ ঠাইখিনি ওপৰৰ চকুৰ পতাতকৈ বহল। কাণৰ ঢোল বা টিম্পনাম অতি সুকীয়া আৰু ই বহল অন্ততঃ চকুৰ ব্যাসৰ দুই তৃতীয়াংশ। প্ৰথম আঙুলিটো প্ৰায়ে দ্বিতীয়টোতকৈ দীঘল আৰু ভৰিৰ আঙুলিবোৰ অন্ততঃ আধা জালযুক্ত৷ উৰু আৰু ঠেংৰ সংযোগস্থলৰ ঠিক আগতে এটা উফিযুক্ত টিউবাৰকল পোৱা যায় (চাবাৰ্টিকুলাৰ টিউবাৰকল) আৰু দুটা মধ্যমীয়া টিউবাৰকেল ঠেঙত থাকে (মেটাটাৰ্ছাছ)। টাৰ্ছাছৰ কাষেৰে কোনো ছালৰ ভাঁজ নহয়। তাৰ পিছৰ ভৰিখন শৰীৰৰ কাষেৰে সমান্তৰালভাৱে ধৰিলে &quot;আঁঠু&quot; (tarsometatarsal articulation) টিম্পেনাম বা চকু পায়হি৷পৃষ্ঠীয় ফালটো কাঁইটীয়া টেমুনাৰে‍ আবৃত। পেৰ’ট’ইডবোৰে‍ বিশিষ্ট, বৃক্ক আকৃতিৰ বা উপবৃত্তাকাৰ আৰু দীঘলীয়া আৰু গাখীৰৰ দৰে বগা বুফ’টক্সিন নিঃসৰণ কৰে। পৃষ্ঠীয় ফাল হালধীয়া বা বাদামী আৰু মেৰুদণ্ড আৰু সীৰবোৰ ক’লা। তলৰ ফালটো চিহ্ন নোহোৱা বা দাগযুক্ত। মতাবোৰৰ ভিতৰৰ আঙুলিত এটা চাবগুলাৰ কণ্ঠৰ মোনা আৰু ক’লা পেড থাকে যিয়ে সংগমৰ সময়ত মাইকীজনীক ধৰি ৰখাত সহায় কৰে৷&lt;ref&gt;{{ cite book | author = Boulenger, G. A. | year = 1890 | series = Fauna of British India | title = Reptilia and Batrachia | publisher = Taylor and Francis | place = London | url = https://archive.org/stream/reptiliabatrachi1890boul#page/505/mode/1up | pages = 505–507 | doi = 10.5962/bhl.title.5490 }}&lt;/ref&gt;

== বিতৰণ==
উত্তৰ পাকিস্তানৰ পৰা নেপাল, বাংলাদেশ, আন্দামান আৰু নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জকে ধৰি ভাৰত, শ্ৰীলংকা, ম্যানমাৰ, থাইলেণ্ড, লাওছ, ভিয়েটনাম, কম্বোডিয়া, দক্ষিণ চীন, টাইৱান, হংকং আৰু মাকাউৰ পৰা মালয়েছিয়া, ছিংগাপুৰ, আৰু ইণ্ডোনেছিয়াৰ সুমাট্ৰা, জাভা, বৰ্নিও, আনাম্বাছ আৰু নাটুনা দ্বীপপুঞ্জলৈকে চুক ভেকুলী পোৱা যায়৷ সমুদ্ৰপৃষ্ঠৰ পৰা ১,৮০০ মিটাৰ (৫,৯০০ ফুট) উচ্চতালৈকে ইহঁতৰ নথীভুক্ত কৰা হৈছে, আৰু বেছিভাগেই বিক্ষিপ্ত নিম্নভূমিৰ বাসস্থানত, ওপৰৰ বিল আৰু নদীৰ পাৰৰ পৰা আৰম্ভ কৰি মানৱ প্ৰধান কৃষি আৰু চহৰীয়া অঞ্চললৈকে বাস কৰে। বন্ধ হাবিত ইহঁতৰ বিচৰণ অস্বাভাৱিক।&lt;ref name=iucn/&gt;

==আচৰণ==
এছিয়াৰ সাধাৰণ টোডবোৰে স্থিৰ আৰু লাহে লাহে বৈ যোৱা নদী আৰু অস্থায়ী আৰু স্থায়ী পুখুৰী আৰু পুখুৰীত প্ৰজনন কৰে। প্ৰাপ্তবয়স্ক চুক ভেকুলীবোৰ স্থলজ আৰু মাটিৰ তলত থকা আৱৰণ যেনে শিল, পাতৰ আৱৰ্জনা আৰু মানুহৰ বাসস্থানত লগ পোৱা যায়৷ লালুকীবোৰ স্থিৰ আৰু লাহে লাহে গতি কৰা জলভাগত পোৱা যায়।&lt;ref name =iucn/&gt; বিশেষকৈ পাখি থকা উঁইচিৰিঙাৰ ভিৰ হ’লে ৰাতি লেম্পৰ তলতো ইহঁতক প্ৰায়ে দেখা যায়। ইহঁতে বৃশ্চিককে ধৰি বহুতো অকৃমি প্ৰাণী খাই থকা দেখা গৈছে।&lt;ref&gt;{{ cite journal |author1=Berry, P. Y. |author2=Bullock, J. A. | title = The Food of the Common Malayan Toad, ''Bufo melanostictus'' Schneider | journal = Copeia | year = 1962 | volume = 1962 | issue = 4 | pages = 736–741 | jstor = 1440674 | doi=10.2307/1440674}}&lt;/ref&gt; 

ভাই-ভনী গোটত ডাঙৰ হোৱা লালুকীবোৰ মিশ্ৰিত গোটত থকা লালুকীবোৰতকৈ বেছি দ্ৰুতগতিত ভেকুলীলৈ‍ ৰূপান্তৰিত হয়।&lt;ref&gt;{{ cite journal |author1=Saidapur, S. K. |author2=Girish, S. | title = Growth and Metamorphosis of ''Bufo melanostictus'' Tadpoles: Effects of Kinship and Density | journal = Journal of Herpetology | year = 2001 | volume = 35 | issue = 2 | pages = 249–254 | jstor = 1566115 | doi = 10.2307/1566115}}&lt;/ref&gt; লালুকীয়ে আত্মীয়ক চিনি পোৱা দেখা গৈছে।&lt;ref&gt;{{ cite journal |author1=Saidapur, S. K. |author2=Girish, S. | title = The Ontogeny of Kin Recognition in Tadpoles of the Toad ''Bufo melanostictus'' (Anura; Bufonidae) | journal = Journal of Biosciences | year = 2000 | volume = 25 | issue = 3 | pages = 267–273 | doi = 10.1007/BF02703935 | pmid = 11022229 |s2cid=4014610 }}&lt;/ref&gt; লালুকীবোৰৰ বাবে বাণিজ্যিক গ্ৰেডৰ মেলাথিয়নৰ ৯৬ ঘন্টা এলচি৫০ ৭.৫ মিলিগ্ৰাম/লিটাৰ আৰু উপমাৰাত্মক মাত্ৰাৰ সংস্পৰ্শই সাঁতোৰত ব্যাঘাত জন্মাব পাৰে৷&lt;ref&gt;{{Cite journal |last1=David |first1=M. |last2=Kartheek |first2=R. M. |date=2015-10-01 |title=Malathion acute toxicity in tadpoles of Duttaphrynus melanostictus, morphological and behavioural study |journal=The Journal of Basic &amp; Applied Zoology |series=Physiology |language=en |volume=72 |pages=1–7 |doi=10.1016/j.jobaz.2015.01.004 |issn=2090-9896|doi-access=free }}&lt;/ref&gt;

==তথ্যসূত্ৰ==
{{Reflist}}</text>
      <sha1>j6e618yc27yhpp0lokqgr4mvx1doc3d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>সদস্য বাৰ্তা:Sajidmahamud835</title>
    <ns>3</ns>
    <id>40580</id>
    <revision>
      <id>607174</id>
      <parentid>605912</parentid>
      <timestamp>2026-05-18T20:22:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MediaWiki message delivery</username>
        <id>8079</id>
      </contributor>
      <comment>/* Tech News: 2026-21 */ নতুন অনুচ্ছেদ</comment>
      <origin>607174</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1514778" sha1="69zi83tt6g9xg59381od9zn78quh9b8" xml:space="preserve">== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2015/37|Tech News: 2015-37]] ==

&lt;section begin=&quot;technews-2015-W37&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2015/37|Translations]] are available.
 
'''Recent changes'''
* You can now mention up to 50 users in a post and they will get a notification. Previously you could notify up to 20 users. [https://phabricator.wikimedia.org/T110306]
* A new version of the [[:m:mw:Wikidata Toolkit|Wikidata Toolkit]] has been released. It now has Wikibase API support. [https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikidata/2015-September/006999.html]
* You can now use Wikidata to find all good or featured articles in a Wikipedia version. [https://phabricator.wikimedia.org/T72209]

'''Problems'''
* There was a problem with [http://tools.wmflabs.org/ Tool Labs] due to [[:w:en:Kernel (operating system)|kernel]] issues. This has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T110827] 
* The Content Translation tool published some pages with the same reference repeated several times. This has been fixed. [https://cxupdate.wordpress.com/2015/09/03/september-3-update-fixed-duplicated-references-issues-with-norwegian-and-publishing-errors/][https://phabricator.wikimedia.org/T110007]

'''Changes this week'''
* The [[mw:MediaWiki 1.26/wmf22|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from September 8. It will be on non-Wikipedia wikis from September 9. It will be on all Wikipedias from September 10 ([[mw:MediaWiki 1.26/Roadmap|calendar]]).
* The maximum character length when you search for something on the Wikimedia wikis is now 300 characters. [https://phabricator.wikimedia.org/T107947]
* The notifications list has been split into two lists. As a first step, notifications about messages on your user talk page will be placed in the second list. Feedback is requested at [[mw:Topic:Sobaaiky57zs7py7|the Echo talk page]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T108190][https://phabricator.wikimedia.org/T108760] 

'''Meetings'''
* You can join the next meeting with the VisualEditor team. During the meeting, you can tell developers which bugs are the most important. The meeting will be on [http://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?hour=19&amp;min=00&amp;sec=0&amp;day=08&amp;month=09&amp;year=2015 September 8 at 19:00 (UTC)]. See [[mw:VisualEditor/Weekly triage meetings|how to join]].
* You can join the Wikitech ambassadors mailing list. The list is for Wikimedians interested in spreading information about Wikimedia technology news. [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikitech-ambassadors See how to join].

'''Future changes'''
* The Wikimedia mailing lists will be moved to a new server and the software will be upgraded. This will happen on [http://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?hour=14&amp;min=00&amp;sec=0&amp;day=09&amp;month=09&amp;year=2015 September 9 at 14:00 (UTC)]. The mailing lists will not be working during the move. It can take up to four hours. [https://phabricator.wikimedia.org/T110133]
* Wikidata will soon be able to store measurements, such as a mountain's height or the distance between two places. [https://phabricator.wikimedia.org/T77977][https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikidata/2015-August/006982.html]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/Ambassadors|tech ambassadors]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2015/37|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt; &lt;section end=&quot;technews-2015-W37&quot;/&gt; 17:29, 7 September 2015 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=13509330 --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2015/38|Tech News: 2015-38]] ==

&lt;section begin=&quot;technews-2015-W38&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2015/38|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
*You can now use the [[mw:Wikidata query service|Wikidata query service]]. [https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikidata/2015-September/007042.html]
*Belarusian-Taraškievica Wikipedia was moved from be-x-old.wikipedia.org to be-tarask.wikipedia.org. This caused some issues, but most of them were resolved. [https://phabricator.wikimedia.org/T11823]
*Language preferences might not be changed immediately when you adjust them. Language selection might work slower. Please [[:mw:How to report a bug|report any problems]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T92357][https://phabricator.wikimedia.org/T46649]

'''Problems'''
*There was a problem when editing [[:w:en:International Standard Book Number|International Standard Book Numbers]] in Visual Editor. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T63558]
*The Wikimedia mailing lists should have been upgraded on September 9. It didn't work as planned and will now happen later. [https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikitech-l/2015-September/083162.html]
'''Changes this week'''
* The [[mw:MediaWiki 1.26/wmf23|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from September 15. It will be on non-Wikipedia wikis from September 16. It will be on all Wikipedias from September 17 ([[mw:MediaWiki 1.26/Roadmap|calendar]]).

'''Meetings'''
* You can join the next meeting with the VisualEditor team. During the meeting, you can tell developers which bugs are the most important. The meeting will be on [http://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?hour=19&amp;min=00&amp;sec=0&amp;day=15&amp;month=09&amp;year=2015 September 15 at 19:00 (UTC)]. See [[mw:VisualEditor/Weekly triage meetings|how to join]].

'''Future changes'''
*ContentTranslation will show more data on the Special:ContentTranslationStats page. For example, it will show translation trends and information about deleted translations. [https://cxupdate.wordpress.com/2015/09/11/september-11-cx-update-fixes-in-broken-publishing-in-some-languages/]
*The first version of the translation suggestions feature will be deployed soon. [https://cxupdate.wordpress.com/2015/09/11/september-11-cx-update-fixes-in-broken-publishing-in-some-languages/]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/Ambassadors|tech ambassadors]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2015/38|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt; &lt;section end=&quot;technews-2015-W38&quot;/&gt; 16:17, 14 September 2015 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=13595243 --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2015/39|Tech News: 2015-39]] ==

&lt;section begin=&quot;technews-2015-W39&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2015/39|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* There is now an experimental Wikimedia [https://maps.wikimedia.org maps service]. You can [[:mw:Talk:Maps|give feedback here]]. [https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikitech-l/2015-September/083277.html][https://www.mediawiki.org/wiki/Maps]
* Last week a few issues with UploadWizard were fixed. Before this was done, UploadWizard would stop you from uploading your files if something went wrong. [https://phabricator.wikimedia.org/T42921][https://phabricator.wikimedia.org/T48741][https://phabricator.wikimedia.org/T61646][https://phabricator.wikimedia.org/T106968]
* More Wikipedias can now use information from any Wikidata item in any Wikipedia article. Previously they could only use the Wikidata item that matched the subject of the article. [https://phabricator.wikimedia.org/T100788]
* The VisualEditor welcome dialogue has been changed. The intention is to make it more helpful for new users. [https://phabricator.wikimedia.org/T112354]

'''Problems'''
* Wikimedia Labs' [[:w:en:HTTPS|HTTPS certificate]] expired for most of Tuesday 15 September. To reach Wikimedia Labs and Tool Labs securely you had to ignore your browser's security error message. There was no risk to data security during this time. [https://phabricator.wikimedia.org/T112608]
* Last week the notification system was split into two parts. This was temporarily undone because of a bug and performance concerns. It will return to two parts this week. [https://phabricator.wikimedia.org/T112552][https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikitech-ambassadors/2015-September/001260.html]
* UploadWizard couldn't upload files larger than 5 MB when using [[:m:commons:Commons:Chunked uploads|chunked uploads]]. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T111908]

'''Changes this week'''
* The [[mw:MediaWiki 1.26/wmf24|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from September 22. It will be on non-Wikipedia wikis from September 23. It will be on all Wikipedias from September 24 ([[mw:MediaWiki 1.26/Roadmap|calendar]]).
* The page move tool has been switched over to the new standard look for forms. [https://phabricator.wikimedia.org/T86865]
* You can now choose whether to extend a link or not when editing one in VisualEditor. This means it is easier to choose how much of what you type before and after the link is part of it. [https://phabricator.wikimedia.org/T91285]
* Wikibooks can now use data from Wikidata. [https://phabricator.wikimedia.org/T107999]

'''Meetings'''
* You can join the next meeting with the VisualEditor team. During the meeting, you can tell developers which bugs are the most important. The meeting will be on [http://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?hour=19&amp;min=00&amp;sec=0&amp;day=22&amp;month=09&amp;year=2015 22 September at 19:00 (UTC)]. See [[mw:VisualEditor/Weekly triage meetings|how to join]].
* You can join a meeting with the Wikidata team. It will be on [http://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?hour=17&amp;min=00&amp;sec=0&amp;day=23&amp;month=09&amp;year=2015 September 23 at 17:00 (UTC)]. [https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikidata/2015-September/007052.html See how to join].
* You can register to the [[mw:Wikimedia Developer Summit 2016|Wikimedia Developer Summit 2016]] in San Francisco 4–6 January 2016. Gadget, template, bot, and tool developers are welcome as well. [[mw:Wikimedia Developer Summit 2016#Call for participation|Call for participation]] and travel sponsorship requests are open until 2 October.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/Ambassadors|tech ambassadors]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2015/39|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt; &lt;section end=&quot;technews-2015-W39&quot;/&gt; 18:29, 21 September 2015 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=13726015 --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2015/40|Tech News: 2015-40]] ==

&lt;section begin=&quot;technews-2015-W40&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2015/40|Translations]] are available.
 
'''Recent changes'''
*In UploadWizard, the dialog to see an image preview has been removed. You already see the images in the thumbnails when you upload them. [https://phabricator.wikimedia.org/T112907]
*UploadWizard dialogs look a bit different now. They have been updated to the new [[:mw:OOjs UI|OOUI]] look. [https://phabricator.wikimedia.org/T112117]
*You can now edit music scores in VisualEditor. You can add new sheet music scores and get live updates when you edit one. [https://phabricator.wikimedia.org/T112925]
*When you send an e-mail to another editor using [[:mw:Extension:EmailUsers|Special:EmailUser]], that user will now get a notification on the wiki as well. [https://phabricator.wikimedia.org/T56130]
*You can now see 500 images when you upload images from Flickr with UploadWizard. Before this change the limit was 50. [https://phabricator.wikimedia.org/T44979]
*The Wikimedia mailing lists have been upgraded. [https://phabricator.wikimedia.org/T110140]
*MediaWiki developers spent a day looking at proposed code changes in [[:mw:Gerrit|Gerrit]]. The goal was to clean up the backlog and give feedback to volunteer developers. [https://phabricator.wikimedia.org/T88531]

'''Problems'''
*Some visitors had problems reaching the Wikimedia sites for an hour on September 24. [http://status.wikimedia.org/8777/156486/Static-assets-(CSS/JS)][http://status.wikimedia.org/8777/163388/Wiki-platform-%5B%5Bw%3Afi%3AMain-Page%5D%5D-(s2)]

'''Changes this week'''
*The [[mw:MediaWiki 1.27/wmf1|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from September 29. It will be on non-Wikipedia wikis from September 30. It will be on all Wikipedias from October 1 ([[mw:MediaWiki 1.26/Roadmap|calendar]]).
* There will be a new beta feature that allows editors to use Flow on their user talkpage if they want to. Each wiki [[mw:Flow/Request Flow on a page|can decide]] if they want to enable it. [https://phabricator.wikimedia.org/T98270]
* The Content Translation tool can give translation suggestions. This feature will now be available in more languages: English, French, Spanish, Russian, Chinese, Turkish, Japanese, Italian, and Catalan. [https://cxupdate.wordpress.com/2015/09/25/september-24-cx-update-suggestions-in-new-languages-fixes-in-statistics-and-link-adaptation-and-more/]

'''Meetings'''
*You can join the [[mw:Reading/Strategy/Strategy Process|strategy process]] of the [[mw:Reading|Reading department]] of Wikimedia Engineering.  [https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikitech-l/2015-September/083316.html]
*You can join the next meeting with the VisualEditor team. During the meeting, you can tell developers which bugs are the most important. The meeting will be on [http://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?hour=19&amp;min=00&amp;sec=0&amp;day=29&amp;month=09&amp;year=2015 29 September at 19:00 (UTC)]. See [[mw:VisualEditor/Weekly triage meetings|how to join]].

'''Future changes'''
* The Wikimedia Foundation developers want the community to decide who can use [[:mw:Help:OAuth|OAuth]] in the future. You [[:m:Requests for comment/OAuth handover|can discuss it]] on Meta.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/Ambassadors|tech ambassadors]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2015/40|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt; &lt;section end=&quot;technews-2015-W40&quot;/&gt; 15:15, 28 September 2015 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=13829249 --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2015/41|Tech News: 2015-41]] ==

&lt;section begin=&quot;technews-2015-W41&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2015/41|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
*The link editor in the visual editor now shows results below the search box. This improves the usability on desktop and mobile. [https://phabricator.wikimedia.org/T101169]
*The description at [[Special:ChangeEmail]] now clearly explains that the page can also be used to remove your email. [https://phabricator.wikimedia.org/T98799]

'''Changes this week'''
*The [[mw:MediaWiki 1.27/wmf.2|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from October 6. It will be on non-Wikipedia wikis from October 7. It will be on all Wikipedias from October 8 ([[mw:MediaWiki 1.27/Roadmap|calendar]]).
*UploadWizard will remind users to add a category. [https://phabricator.wikimedia.org/T51710]
*UploadWizard's category selectors will be easier to use. [https://phabricator.wikimedia.org/T112764]
*A new [[mw:Help:Extension:Cite|Cite]] error will be shown if a named reference is defined more than once in the same article. [https://phabricator.wikimedia.org/T85386]

'''Meetings'''
*You can join the next meeting with the VisualEditor team. During the meeting, you can tell developers which bugs are the most important. The meeting will be on [http://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?hour=19&amp;min=00&amp;sec=0&amp;day=6&amp;month=10&amp;year=2015 6 October at 19:00 (UTC)]. See [[mw:VisualEditor/Weekly triage meetings|how to join]].

'''Future changes'''
*Wikidata requests your input on [[d:Wikidata:Client editing input|how to improve the editing of Wikidata's data in other locations]], such as Wikipedias.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/Ambassadors|tech ambassadors]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2015/41|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt; &lt;section end=&quot;technews-2015-W41&quot;/&gt; 18:32, 5 October 2015 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=13953365 --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2015/42|Tech News: 2015-42]] ==

&lt;section begin=&quot;technews-2015-W42&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2015/42|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
*The database size lists have been updated. These control special page update frequency and which wikis use global abuse filters. [https://phabricator.wikimedia.org/T114613]

'''Changes this week'''
*The [[mw:MediaWiki 1.27/wmf.3|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from October 13. It will be on non-Wikipedia wikis from October 14. It will be on all Wikipedias from October 15 ([[mw:MediaWiki 1.27/Roadmap|calendar]]).
*You will be able to upload images to Wikimedia Commons using the visual editor. When the image is uploaded it will be added to the article you're editing. [https://phabricator.wikimedia.org/T40030]
*Pages that show citation error messages will automatically be placed in a hidden category. [https://phabricator.wikimedia.org/T104792]

'''Meetings'''
*You can join the next meeting with the VisualEditor team. During the meeting, you can tell developers which bugs you think are the most important. The meeting will be on [http://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?hour=19&amp;min=00&amp;sec=0&amp;day=13&amp;month=10&amp;year=2015 13 October at 19:00 (UTC)]. See [[mw:VisualEditor/Weekly triage meetings|how to join]].
 
'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/Ambassadors|tech ambassadors]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2015/42|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt; &lt;section end=&quot;technews-2015-W42&quot;/&gt; 16:28, 12 October 2015 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=14074906 --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2018/23|Tech News: 2018-23]] ==

&lt;section begin=&quot;technews-2018-W23&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2018/23|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Skin:MonoBook|MonoBook skin]] has been optimised for mobile devices. It now looks different. [https://phabricator.wikimedia.org/T195625]
* [[m:Planet Wikimedia|Planet Wikimedia]] collects blogs about Wikimedia. It will now use the [https://directory.fsf.org/wiki/Rawdog Rawdog] [[w:en:News aggregator|feed aggregator]] to do this instead of [[w:en:Planet (software)|Planet]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T180498][https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikitech-l/2018-May/090036.html]
* Redirect links in [[Special:WhatLinksHere|Special:WhatLinksHere]] now link to the original page and not the target page. This was done earlier and changed the used messages on some pages. This was a problem for wikis that customized the message. A new change fixed this by using the old messages with one more parameter for customization. Wikis that already changed their customized messages will have to move the customization back again. [https://phabricator.wikimedia.org/T189860]

'''Problems'''
* You will not be able to edit some wikis between 06:00 and 06:30 UTC on 13 June. You can see if [[phab:T195487|your wiki is one of them]].
* [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|MassMessage]] did not work 24–28 May. This is also why last week's Tech News was late. [https://phabricator.wikimedia.org/T195500]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.32/wmf.7|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from 5 June. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from 6 June. It will be on all wikis from 7 June ([[mw:MediaWiki 1.32/Roadmap|calendar]]).

'''Meetings'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] You can join the next meeting with the Editing team. During the meeting, you can tell developers which bugs you think are the most important. The meeting will be on [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20180605T1830 5 June at 18:30 (UTC)]. See [[mw:Editing team/Weekly triage meetings|how to join]].
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] You can join the technical advice meeting on IRC. During the meeting, volunteer developers can ask for advice. The meeting will be on [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20180606T15 6 June at 15:00 (UTC)]. See [[mw:Technical Advice IRC Meeting|how to join]].

'''Future changes'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Edit Review Improvements/New filters for edit review|new filters for edit review]] tools and interface for watchlists will leave [[mw:Special:MyLanguage/Beta|beta]]. This is planned to happen in June or early July. [https://phabricator.wikimedia.org/T181193][https://phabricator.wikimedia.org/T195993]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2018/23|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt; &lt;section end=&quot;technews-2018-W23&quot;/&gt; 21:54, 4 June 2018 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=18103288 --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2018/24|Tech News: 2018-24]] ==

&lt;section begin=&quot;technews-2018-W24&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2018/24|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* In [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps|the Wikipedia app]] for Android or iOS users can create [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Synced Reading Lists|reading lists]]. The reading lists can be seen on different devices if you are logged in to your account. There is now a browser extension so you can add pages to your reading list from a web browser. At the moment it works with Firefox and Chrome. [https://www.mediawiki.org/wiki/Wikimedia_Apps/Reading_list_browser_extension]
*[[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] There is a new version of [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Pywikibot|Pywikibot]]. Pywikibot is a tool to automate tasks on MediaWiki wikis. [https://lists.wikimedia.org/pipermail/pywikibot/2018-June/009842.html]

'''Problems'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Skin:MonoBook|MonoBook skin]] was changed to make it work better for mobile users. This caused some problems. The change was rolled back to fix them. The new version is now back on the wikis. MonoBook users can opt out from the new responsive design. [https://phabricator.wikimedia.org/T195625]

'''Changes later this week'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Edit Review Improvements/New filters for edit review|new filters for edit review]] tools and interface for watchlists will leave [[mw:Special:MyLanguage/Beta|beta]]. For most wikis this will happen on 18 June. For the rest it will happen on 25 June. [https://phabricator.wikimedia.org/T181193][https://phabricator.wikimedia.org/T195993]

* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.32/wmf.8|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from 12 June. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from 13 June. It will be on all wikis from 14 June ([[mw:MediaWiki 1.32/Roadmap|calendar]]).

'''Meetings'''
* You can join the [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Team|Readers Web team]] IRC office hour. There you can discuss tools to contribute on the mobile web for the existing MediaWiki skins. The meeting will be on [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20180618T16 18 June at 16:00 (UTC)]. See [[m:Special:MyLanguage/IRC office hours|how to join]].
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] You can join the next meeting with the Editing team. During the meeting, you can tell developers which bugs you think are the most important. The meeting will be on [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20180612T1830 12 June at 18:30 (UTC)]. See [[mw:Editing team/Weekly triage meetings|how to join]].
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] You can join the technical advice meeting on IRC. During the meeting, volunteer developers can ask for advice. The meeting will be on [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20180613T15 13 June at 15:00 (UTC)]. See [[mw:Technical Advice IRC Meeting|how to join]].

'''Future changes'''
* You will be able to [[m:Special:MyLanguage/WMDE_Technical Wishes/Move files to Commons|move local wiki files to Commons]] and keep their original data intact. This is [[phab:T190716|planned to come]] to the first wikis in June.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2018/24|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt; &lt;section end=&quot;technews-2018-W24&quot;/&gt; 21:55, 11 June 2018 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=18115892 --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2018/25|Tech News: 2018-25]] ==

&lt;section begin=&quot;technews-2018-W25&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2018/25|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* [[w:en:Syntax highlighting|Syntax highlighting]] has been a beta feature on Wikimedia wikis with text written from left to right. It is now a normal feature. It is based on [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T185030]

'''Changes later this week'''
* There is no new MediaWiki version this week.

'''Meetings'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] You can join the next meeting with the Editing team. During the meeting, you can tell developers which bugs you think are the most important. The meeting will be on [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20180619T1830 19 June at 18:30 (UTC)]. See [[mw:Editing team/Weekly triage meetings|how to join]].
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] You can join the technical advice meeting on IRC. During the meeting, volunteer developers can ask for advice. The meeting will be on [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20180620T15 20 June at 15:00 (UTC)]. See [[mw:Technical Advice IRC Meeting|how to join]].

'''Future changes'''
* Some old web browsers will not be able to read the Wikimedia wikis. This is because they use an insecure way to connect to them. This means that we get less security for everyone else too. This affects about 0.08% of all traffic to the Wikimedia wikis. This affects for example those who read Wikipedia on a [[w:en:PlayStation 3|PlayStation 3]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T147202][https://phabricator.wikimedia.org/T196371]
* The [[mw:Special:MyLanguage/Edit Review Improvements/New filters for edit review|new filters for edit review]] tools and interface for watchlists will leave [[mw:Special:MyLanguage/Beta|beta]]. Because there is no new MediaWiki version this week it will happen on 25 June for most wikis. For the rest it will happen in early July. [https://phabricator.wikimedia.org/T181193][https://phabricator.wikimedia.org/T195993]
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] All wikis that have not already done so will switch to use the [[mw:Special:MyLanguage/RemexHtml|Remex parsing library]] on 5 July. This is [[mw:Parsing/Replacing Tidy|to replace Tidy]]. You [https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikitech-ambassadors/2018-June/001867.html can help] fix remaining errors. [https://www.mediawiki.org/wiki/Parsing/Replacing_Tidy/FAQ#What_will_editors_need_to_do.3F]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2018/25|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt; &lt;section end=&quot;technews-2018-W25&quot;/&gt; 21:47, 18 June 2018 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=18136222 --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2018/27|Tech News: 2018-27]] ==

&lt;section begin=&quot;technews-2018-W27&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2018/27|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* The database for [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Tags|tags]] will be changed. This will happen on 2 July on French Wikipedia and 9 July on all other wikis. Please [[phab:T185355|report]] if recent changes get slower or you can't save edits. This could especially affect editors who use the database on ToolForge. [https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikidata-tech/2018-June/001283.html]

'''Problems'''
* Last week's MediaWiki update was rolled back. This was because of a database problem. [https://phabricator.wikimedia.org/T198350]

'''Changes later this week'''
* There is no new MediaWiki version this week.

'''Meetings'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] You can join the next meeting with the Editing team. During the meeting, you can tell developers which bugs you think are the most important. The meeting will be on [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20180703T1830 3 July at 18:30 (UTC)]. See [[mw:Editing team/Weekly triage meetings|how to join]].
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] You can join the technical advice meeting on IRC. During the meeting, volunteer developers can ask for advice. The meeting will be on [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20180704T15 4 July at 15:00 (UTC)]. See [[mw:Technical Advice IRC Meeting|how to join]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2018/27|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt; &lt;section end=&quot;technews-2018-W27&quot;/&gt; 00:46, 3 July 2018 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=18169586 --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2018/28|Tech News: 2018-28]] ==

&lt;section begin=&quot;technews-2018-W28&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2018/28|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* [[w:en:WebM|WebM video files]] have smaller file size but still be of the same quality. Creating WebM files will take longer time. [https://www.mediawiki.org/wiki/Extension:TimedMediaHandler/VP9_transition]
* The [[mw:Special:MyLanguage/Edit Review Improvements/New filters for edit review|new filters for edit review]] tools and interface for watchlists will leave [[mw:Special:MyLanguage/Beta Features|beta]]. This was supposed to already have happened but was delayed. For most wikis this will happen on 9 July. For the rest it will happen on 16 July. [https://phabricator.wikimedia.org/T195993]
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] All wikis now use the [[mw:Special:MyLanguage/RemexHtml|Remex parsing library]] instead of [[mw:Parsing/Replacing Tidy|Tidy]]. This could cause errors. You [https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikitech-ambassadors/2018-June/001867.html can help] fix the errors. [https://www.mediawiki.org/wiki/Parsing/Replacing_Tidy/FAQ#What_will_editors_need_to_do.3F]

'''Problems'''
* When you rolled back an edit it could get both the &lt;code&gt;Rollback&lt;/code&gt; and &lt;code&gt;Undo&lt;/code&gt; tags. This has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T190374]
* Rollbacks from autopatrolled users were not marked as patrolled. This has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T198449]

'''Changes later this week'''
* When you edit a link in the visual editor there will be two separate buttons to change which page the link goes to (target) or its text (label). [https://phabricator.wikimedia.org/T55973][https://phabricator.wikimedia.org/T124305]
* On the mobile version you can find a link to an editor's contributions from their user page. Now this will work even if they haven't created a user page. [https://phabricator.wikimedia.org/T197581]
* When you edit a discussion on the mobile version you sometimes get your signature automatically added. This will now not happen if you have already added a signature manually. This is to avoid double signatures. [https://phabricator.wikimedia.org/T192725]
* [[mw:Special:MyLanguage/Structured Discussions|Structured discussions]] toolbars will have more style options. [https://phabricator.wikimedia.org/T109123#4400917]
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] When you look at Wikimedia code in [[w:en:Gerrit (software)|Gerrit]] there will be a new interface. It is on by default for new users. This is also true for developers. This is to make it easier to understand what is happening. [https://phabricator.wikimedia.org/T196812]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.32/wmf.12|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from 10 July. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from 11 July. It will be on all wikis from 12 July ([[mw:MediaWiki 1.32/Roadmap|calendar]]).

'''Meetings'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] You can join the next meeting with the Editing team. During the meeting, you can tell developers which bugs you think are the most important. The meeting will be on [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20180710T1830 10 July at 18:30 (UTC)]. See [[mw:Editing team/Weekly triage meetings|how to join]].
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] You can join the technical advice meeting on IRC. During the meeting, volunteer developers can ask for advice. The meeting will be on [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20180711T15 11 July at 15:00 (UTC)]. See [[mw:Technical Advice IRC Meeting|how to join]].

'''Future changes'''
* Today all administrators can edit [[w:en:CSS|CSS]] and [[w:en:JavaScript|JavaScript]] for the entire wiki. There will be a new user group for editing CSS and JavaScript. Administrators will no longer automatically be able to do this. This is because it is a security risk when all administrator accounts can edit JavaScript even if they never plan to or do not know how it works. You can [[m:Special:MyLanguage/Creation of separate user group for editing sitewide CSS/JS|read more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T190015]
* [[mw:Special:MyLanguage/Page Previews|Page previews]] will be on by default for new accounts. [https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikitech-l/2018-July/090297.html]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2018/28|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt; &lt;section end=&quot;technews-2018-W28&quot;/&gt; 23:10, 9 July 2018 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=18194890 --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2018/29|Tech News: 2018-29]] ==

&lt;section begin=&quot;technews-2018-W29&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2018/29|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* You can now use [[mw:Help:Extension:GlobalPreferences|global preferences]] on Wikimedia wikis. You can set them on the [[Special:GlobalPreferences|global preferences page]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T16950]
* You can now see a new log of pages being created at [[Special:Log/create|Special:Log/create]]. It includes pages which are later deleted. It is now available on all Wikimedia wikis except Commons and Wikidata. [https://phabricator.wikimedia.org/T12331]
* You can see how many pageviews a wiki had from specific countries. The [https://stats.wikimedia.org/v2/#/en.wikipedia.org/reading/page-views-by-country/normal{{!}}map{{!}}2-Year~2016060100~2018071100{{!}}~total Wikistats2 maps] have now been updated. [https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikitech-l/2018-July/090327.html]

'''Changes later this week'''
* Your watchlist will show changes from the last seven days instead of three. If you have already set a length preference it will not change. [https://phabricator.wikimedia.org/T194414]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.32/wmf.13|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from July 17. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from July 18. It will be on all wikis from July 19 ([[mw:MediaWiki 1.32/Roadmap|calendar]]).

'''Meetings'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] You can join the next meeting with the Editing team. During the meeting, you can tell developers which bugs you think are the most important. The meeting will be on [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20180717T1830 July 17 at 18:30 (UTC)]. See [[mw:Editing team/Weekly triage meetings|how to join]].
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] You can join the technical advice meeting on IRC. During the meeting, volunteer developers can ask for advice. The meeting will be on [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20180718T15 July 18 at 15:00 (UTC)]. See [[mw:Technical Advice IRC Meeting|how to join]].

'''Future changes'''
* Some articles have messages to readers about problems with the article. For example that it does not cite sources or might not be neutral. Readers do not see these messages on the mobile version. The developers now want to show them. You can [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Projects/Mobile Page Issues|read more and leave feedback]].
* You can use &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;&lt;inputbox&gt;&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; to create search boxes for specific pages. For example to search the archives of a community discussion page. Instead of &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;prefix:Page name&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; you will see a text that explains which pages are being searched. You can [[phab:T198318|read more and leave feedback]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2018/29|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt; &lt;section end=&quot;technews-2018-W29&quot;/&gt; 16:01, 16 July 2018 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=18215334 --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2018/30|Tech News: 2018-30]] ==

&lt;section begin=&quot;technews-2018-W30&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2018/30|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* When you log in to your account you can choose to keep being logged in. This checkbox now works better than before on the mobile version for users without JavaScript. [https://phabricator.wikimedia.org/T196947]
* Wikis that use [[mw:Citoid|Citoid]] can automatically generate citations for Swedish news sites. This only works in the visual editor. This now works for [[w:en:Sveriges radio|Swedish public service radio]]. More will come. Others could use this to add news sites in other languages in the future. [https://phabricator.wikimedia.org/T187023]
* Editors can do max 90 edits per minute. This is new since last month. This does not affect bots or administrators. [https://phabricator.wikimedia.org/T56515]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.32/wmf.14|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2018-07-24|{{PAGELANGUAGE}}}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2018-07-25|{{PAGELANGUAGE}}}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2018-07-26|{{PAGELANGUAGE}}}} ([[mw:MediaWiki 1.32/Roadmap|calendar]]).

'''Meetings'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] You can join the technical advice meeting on IRC. During the meeting, volunteer developers can ask for advice. The meeting will be on [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20180725T15 {{#time:j xg|2018-07-25|{{PAGELANGUAGE}}}} at 15:00 (UTC)]. See [[mw:Technical Advice IRC Meeting|how to join]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2018/30|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt; &lt;section end=&quot;technews-2018-W30&quot;/&gt; 09:44, 24 July 2018 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=18233172 --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2018/31|Tech News: 2018-31]] ==

&lt;section begin=&quot;technews-2018-W31&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2018/31|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* The design on [[Special:Log]] has changed. It will change again soon. Developers are working on fixing problems. [https://phabricator.wikimedia.org/T117737]

'''Problems'''
* Deployment of 1.32.0-wmf.13 has been partially delayed. All deployments have been resumed and successfully done after bug fixes. [https://lists.wikimedia.org/pipermail/engineering/2018-July/000577.html][https://lists.wikimedia.org/pipermail/engineering/2018-July/000585.html]
*  Deployment of 1.32.0-wmf.14 has been partially delayed. [https://lists.wikimedia.org/pipermail/engineering/2018-July/000587.html][https://lists.wikimedia.org/pipermail/engineering/2018-July/000589.html]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.32/wmf.15|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2018-07-31|{{PAGELANGUAGE}}}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2018-08-01|{{PAGELANGUAGE}}}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2018-08-02|{{PAGELANGUAGE}}}} ([[mw:MediaWiki 1.32/Roadmap|calendar]]).

'''Meetings'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] You can join the next meeting with the Editing team. During the meeting, you can tell developers which bugs you think are the most important. The meeting will be on [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20180731T1830 {{#time:j xg|2018-07-31|{{PAGELANGUAGE}}}} at 18:30 (UTC)]. See [[mw:Editing team/Weekly triage meetings|how to join]].
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] You can join the technical advice meeting on IRC. During the meeting, volunteer developers can ask for advice. The meeting will be on [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20180801T15 {{#time:j xg|2018-08-01|{{PAGELANGUAGE}}}} at 15:00 (UTC)] as well as at [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20180801T23 23:00 (UTC)]. See [[mw:Technical Advice IRC Meeting|how to join]].

'''Future changes'''
* After [[:m:special:MyLanguage/Creation of separate user group for editing sitewide CSS/JS|a community discussion]], a new group for users will be created. &quot;[[:m:Special:MyLanguage/Interface administrators|Interface administrators]]&quot; will be the only users allowed to edit interface pages like [[MediaWiki:Common.css]] or [[MediaWiki:Common.js]]. This is done to avoid technical issues and improve security. That change will be effective by the end of August 2018.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2018/31|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt; &lt;section end=&quot;technews-2018-W31&quot;/&gt; 14:05, 30 July 2018 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=18237696 --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2018/32|Tech News: 2018-32]] ==

&lt;section begin=&quot;technews-2018-W32&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2018/32|Translations]] are available.
 
'''Recent changes'''
* [[Special:NewPages|Special:NewPages]] now has the [[mw:UX standardization|OOUI look]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T117739]

'''Problems'''
* The MediaWiki version that was released two weeks ago was late to some Wikimedia wikis. This was because of bugs. It was on all wikis 30 July. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Incident_documentation/20180724-Train][https://lists.wikimedia.org/pipermail/engineering/2018-July/000591.html]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.32/wmf.16|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from 7 August. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from 8 August. It will be on all wikis from 9 August.

'''Meetings'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] You can join the next meeting with the Editing team. During the meeting, you can tell developers which bugs you think are the most important. The meeting will be on [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20180807T1830 7 August at 18:30 (UTC)]. See [[mw:Editing team/Weekly triage meetings|how to join]].
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] You can join the technical advice meeting on IRC. During the meeting, volunteer developers can ask for advice. The meeting will be on [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20180808T15 8 August at 15:00 (UTC)]. See [[mw:Technical Advice IRC Meeting|how to join]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2018/32|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt; &lt;section end=&quot;technews-2018-W32&quot;/&gt; 19:39, 6 August 2018 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=18277179 --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2018/33|Tech News: 2018-33]] ==

&lt;section begin=&quot;technews-2018-W33&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2018/33|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
*&lt;span title=&quot;Advanced item&quot;&gt;[[File:Octicons-tools.svg|15px|link=]]&lt;/span&gt; [[w:en:Cascading Style Sheets|CSS]] in templates can now be stored in a separate page on all wikis. This is called [[mw:Extension:TemplateStyles|TemplateStyles]]. This is to make it easier to edit how templates look. [https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikitech-l/2018-August/090481.html]

'''Changes later this week'''
* There is no new MediaWiki version this week.

'''Meetings'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] You can join the next meeting with the Editing team. During the meeting, you can tell developers which bugs you think are the most important. The meeting will be on [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20180814T1830 14 August at 18:30 (UTC)]. See [[mw:Editing team/Weekly triage meetings|how to join]].
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] You can join the technical advice meeting on IRC. During the meeting, volunteer developers can ask for advice. The meeting will be on [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20180815T15 15 August at 15:00 (UTC)]. See [[mw:Technical Advice IRC Meeting|how to join]].

'''Future changes'''
* The developers are planning more ways to block users. This could be blocking someone from just a page or a namespace. You can [[m:Special:MyLanguage/Community health initiative/Per-user page, namespace, and upload blocking|read more]]. You can leave feedback on the [[m:Talk:Community health initiative/Per-user page, namespace, and upload blocking|talk page]]. [https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikimedia-l/2018-August/090842.html]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2018/33|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt; &lt;section end=&quot;technews-2018-W33&quot;/&gt; 17:53, 13 August 2018 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=18292380 --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2018/34|Tech News: 2018-34]] ==

&lt;section begin=&quot;technews-2018-W34&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2018/34|Translations]] are available. 

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.32/wmf.18|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from 21 August. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from 22 August. It will be on all wikis from 23 August ([[mw:MediaWiki 1.32/Roadmap|calendar]]).

'''Meetings'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] You can join the technical advice meeting on IRC. During the meeting, volunteer developers can ask for advice. The meeting will be on [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20180822T15 22 August at 15:00 (UTC)]. See [[mw:Technical Advice IRC Meeting|how to join]].

'''Future changes'''
*The [[m:Special:MyLanguage/2018 Community Wishlist Survey|2018 Community Wishlist Survey]] begins on 29 October. The survey decides what the [[m:Community Tech|Community Tech team]] will work on. You can post proposals from 29 October to 11 November. You can vote on proposals from 16 November to 30 November.
*[[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] [[mw:Manual:$wgLegacyJavaScriptGlobals|Legacy JavaScript global variables]] have been deprecated for seven years. They will soon be removed from all wikis. Gadgets and scripts that use them will stop working. You can test your community's gadgets on &quot;group0&quot; wikis. For example [[testwiki:Main Page|Test Wikipedia]] or [[mw:MediaWiki|mediawiki.org]]. The legacy JavaScript global variables are already disabled there. You can [[mw:ResourceLoader/Migration guide (users)#Global wg variables|read the migration guide]] to fix old scripts. [https://phabricator.wikimedia.org/T72470]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2018/34|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt; &lt;section end=&quot;technews-2018-W34&quot;/&gt; 16:46, 20 August 2018 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=18310555 --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2018/35|Tech News: 2018-35]] ==

&lt;section begin=&quot;technews-2018-W35&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2018/35|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* You can now see moved paragraphs in diffs in the mobile view. It also works on all languages in the desktop view. [https://phabricator.wikimedia.org/T199800]
* Bureaucrats on all Wikimedia wikis can now remove the [[m:Special:MyLanguage/Interface administrators|interface admin]] user right. [https://phabricator.wikimedia.org/T202298]

'''Problems'''
* Some diffs show lines in the wrong order. The developers are working on fixing it. [https://phabricator.wikimedia.org/T197157]

'''Changes later this week'''
* The message you see when you thank a user will change. This is to make it easier to understand. [https://phabricator.wikimedia.org/T159302]
* [[w:en:Wikipedia:AutoWikiBrowser|AWB]] will stop adding &lt;code&gt;using AWB&lt;/code&gt; in the edit summary.  Instead it will add a [[Special:Tags|tag]] that says &lt;code&gt;AWB&lt;/code&gt;. [https://phabricator.wikimedia.org/T111663]
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] Some [[mw:Special:MyLanguage/Extension:AbuseFilter|abuse filter]] variables have changed. They are now easier to understand for non-experts. The old variables will still work but filter editors are encouraged to replace them with the new ones. You can find the list of changed variables [[mw:Extension:AbuseFilter/Rules format#Variables|on mediawiki.org]]. They have a note which says &lt;code&gt;Deprecated. Use ... instead&lt;/code&gt;. An example is &lt;code&gt;article_text&lt;/code&gt; which is now &lt;code&gt;page_title&lt;/code&gt;. [https://phabricator.wikimedia.org/T173889]
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] Abuse filters can now use how old a page is. The variable is &lt;code&gt;page_age&lt;/code&gt;. [https://phabricator.wikimedia.org/T30844]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.32/wmf.19|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from 28 August. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from 29 August. It will be on all wikis from 30 August ([[mw:MediaWiki 1.32/Roadmap|calendar]]).

'''Meetings'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] You can join the next meeting with the Editing team. During the meeting, you can tell developers which bugs you think are the most important. The meeting will be on [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20180828T1830 28 August at 18:30 (UTC)]. See [[mw:Editing team/Weekly triage meetings|how to join]].
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] You can join the technical advice meeting on IRC. During the meeting, volunteer developers can ask for advice. The meeting will be on [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20180829T15 29 August at 15:00 (UTC)]. See [[mw:Technical Advice IRC Meeting|how to join]].
'''Future changes'''
* Because of a data centre test you will be able to read but not edit the wikis for up to an hour on 12 September and 10 October. This will start at [http://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?hour=14&amp;min=00&amp;sec=0&amp;day=12&amp;month=09&amp;year=2018 14:00 (UTC)]. You might lose edits if you try to save during this time. The time when you can't edit might be shorter than an hour. [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch 2018|You can read more about this]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2018/35|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt; &lt;section end=&quot;technews-2018-W35&quot;/&gt; 16:16, 27 August 2018 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=18330273 --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2018/36|Tech News: 2018-36]] ==

&lt;section begin=&quot;technews-2018-W36&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2018/36|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* There is a new user right for users who can edit [[w:en:CSS|CSS]] and [[w:en:JavaScript|JavaScript]] for the entire wiki. Before this all admins could edit CSS and JavaScript. This was a security risk. This group is called [[m:Special:MyLanguage/Interface administrators|interface administrators]]. Administrators can delete user CSS and JavaScript pages. [https://phabricator.wikimedia.org/T190015][https://phabricator.wikimedia.org/T200176]
* There will be an [[w:en:A/B testing|A/B test]] on the Wikipedia mobile website. It starts this week. It tests how we show templates that show information about an article. The test will last two weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T200792][https://www.mediawiki.org/wiki/Reading/Web/Projects/Mobile_Page_Issues]
* You can now use different CSS rules for different skins when you edit templates. This is because of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:TemplateStyles|TemplateStyles]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T197617]
* &lt;code&gt;wp10&lt;/code&gt; in [[mw:Special:MyLanguage/ORES|ORES]] is now called &lt;code&gt;articlequality&lt;/code&gt;. [https://phabricator.wikimedia.org/T196240]
* When you get a new message on your talk page you get a yellow message in the toolbar. The preference to show or not show this has been removed. [https://phabricator.wikimedia.org/T58845]

'''Problems'''
* [[c:Commons:Upload Wizard|UploadWizard]] had problems with [[mw:Extension:UploadWizard/Campaigns|campaigns]]. Users could not upload files. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T202760]
* You can get a [[mw:Special:MyLanguage/Help:Notifications|notification]] when a link is made to a page you created. This has not worked since June. It was fixed last week. [https://phabricator.wikimedia.org/T200119] 

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.32/wmf.20|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from 4 September. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from 5 September. It will be on all wikis from 6 September ([[mw:MediaWiki 1.32/Roadmap|calendar]]).

'''Meetings'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] You can join the technical advice meeting on IRC. During the meeting, volunteer developers can ask for advice. The meeting will be on [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20180905T15 5 September at 15:00 (UTC)]. See [[mw:Technical Advice IRC Meeting|how to join]].

'''Future changes'''
* The Wikimedia Foundation [[mw:Special:MyLanguage/Readers|Readers department]] will work on advanced mobile editing. You can [[c:File:Wikimedia Foundation Readers Roadmap Review - 2018-08-27.pdf|read more]] about this and other things they plan to work on over the next year. You can also [[c:File:Wikimedia Foundation Readers Roadmap Review - 27 August 2018.webm|see the presentation]].
* [[m:Special:MyLanguage/User:Keegan (WMF)/RelatedSites2|The RelatedSites extension]] will be removed from Wikivoyage.
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] Unused projects on the [[wikitech:Portal:Cloud VPS|Wikimedia Cloud virtual private server]] will [[wikitech:Cloud VPS 2018 Purge|be removed]]. This will happen in October. Projects can be marked if they are being used. [https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikitech-l/2018-August/090735.html]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2018/36|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt; &lt;section end=&quot;technews-2018-W36&quot;/&gt; 16:48, 3 September 2018 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=18344596 --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2018/37|Tech News: 2018-37]] ==

&lt;section begin=&quot;technews-2018-W37&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2018/37|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* When you added or edited a template with the visual editor the input boxes were very big. This has been fixed. The input boxes will now be smaller until you click on them. Then they will change size to fit the text. [https://phabricator.wikimedia.org/T200834]

'''Problems'''
* Some diffs showed lines in the wrong order. This was fixed last week. [https://phabricator.wikimedia.org/T197157]
* Marking a cross-wiki notification as read didn't work every time. The other wiki was not updated. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T121930]
* &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;&lt;maplink&gt;&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; did not work for a few days. This was because of a bug. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T203427]
* &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{subst:REVISIONUSER}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; is used by some templates. For a period edits saved with &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{subst:REVISIONUSER}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; would save the previous user's name and not your username. This is now fixed. Edits made before the bug was fixed will still be wrong and need to be corrected. [https://phabricator.wikimedia.org/T203583]
* When you move a page the title still shows the old page name. The developers are working on fixing this. [https://phabricator.wikimedia.org/T203661]

'''Changes later this week'''
* Because of a data centre test you will be able to read but not edit the wikis for up to an hour on 12 September and 10 October. This will start at [http://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?hour=14&amp;min=00&amp;sec=0&amp;day=12&amp;month=09&amp;year=2018 14:00 (UTC)]. You might lose edits if you try to save during this time. The time when you can't edit might be shorter than an hour. [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch 2018|You can read more about this]].
* Because of [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch 2018|the data centre test]] there will be no new version of MediaWiki this week. Changes for this week will come next week instead.

'''Meetings'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] You can join the next meeting with the Editing team. During the meeting, you can tell developers which bugs you think are the most important. The meeting will be on [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20180911T1830 11 Septmber at 18:30 (UTC)]. See [[mw:Editing team/Weekly triage meetings|how to join]].
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] You can join the technical advice meeting on IRC. During the meeting, volunteer developers can ask for advice. The meeting will be on [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20180912T15 12 September at 15:00 (UTC)]. See [[mw:Technical Advice IRC Meeting|how to join]].

'''Future changes'''
* [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Team|The developers]] work on making the wikis work better on mobile phones. There is a list [[mw:Special:MyLanguage/Recommendations for mobile friendly articles|of common problems when making content easier to read in the mobile view]]. You can add things to the page and ask others to help.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2018/37|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt; &lt;section end=&quot;technews-2018-W37&quot;/&gt; 22:36, 10 September 2018 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=18369657 --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2018/38|Tech News: 2018-38]] ==

&lt;section begin=&quot;technews-2018-W38&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2018/38|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* The [[c:Special:MyLanguage/Commons:Mobile app|Wikimedia Commons mobile app]] has a new version. Images uploaded using Nearby are now automatically added to the associated Wikidata item. You can browse other images on Commons. You can see your achievements and your upload statistics. It has also fixed some bugs. [https://cookiesandcodeblog.wordpress.com/2018/08/10/commons-app-version-2-8-beta/]
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] MediaWiki web requests now have a time limit of 60 seconds for GET requests and 200 seconds for POST requests. [https://phabricator.wikimedia.org/T97192]

'''Problems'''
* You could not see the menu on the notifications page on the mobile version. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T192475]

'''Changes later this week'''
*[[Special:AncientPages|Special:AncientPages]] can hide disambiguation pages. [https://phabricator.wikimedia.org/T76287]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.32/wmf.18|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from 18 September. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from 19 September. It will be on all wikis from 20 September ([[mw:MediaWiki 1.32/Roadmap|calendar]]).

'''Meetings'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] You can join the technical advice meeting on IRC. During the meeting, volunteer developers can ask for advice. The meeting will be on [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20180919T15 19 September at 15:00 (UTC)]. See [[mw:Technical Advice IRC Meeting|how to join]].

'''Future changes'''
* [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Team|The developers]] are testing new mobile web navigation. You can [[mw:Reading/Web/Advanced_mobile contributions/Navigation prototype feedback|use it and give feedback]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2018/38|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt; &lt;section end=&quot;technews-2018-W38&quot;/&gt; 21:58, 17 September 2018 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=18389264 --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2018/39|Tech News: 2018-39]] ==

&lt;section begin=&quot;technews-2018-W39&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2018/39|Translations]] are available.

'''Changes later this week'''
* The [[Special:Preferences|preferences form]] will change to use the standard look. If you see any problems please [https://phabricator.wikimedia.org/maniphest/task/edit/form/3/?projects=ui-standardization,mediawiki-special-pages report them on Phabricator]. [https://phabricator.wikimedia.org/T117781]
*[[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.32/wmf.23|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from 25 September. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from 26 September. It will be on all wikis from 27 September ([[mw:MediaWiki 1.32/Roadmap|calendar]]).

'''Meetings'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] You can join the technical advice meeting on IRC. During the meeting, volunteer developers can ask for advice. The meeting will be on [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20180926T15 26 September at 15:00 (UTC)]. See [[mw:Technical Advice IRC Meeting|how to join]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2018/39|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt; &lt;section end=&quot;technews-2018-W39&quot;/&gt; 15:23, 24 September 2018 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=18408633 --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2018/40|Tech News: 2018-40]] ==

&lt;section begin=&quot;technews-2018-W40&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2018/40|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* Ordinary pages can no longer be loaded as [[w:en:JavaScript|javascript]]. You could do this using &lt;code dir=ltr&gt;?﻿action=raw&amp;ctype=text/javascript&lt;/code&gt; in the [[w:en:URL|URL]]. Only fully protected pages in the MediaWiki: namespace or user javascript subpages can be loaded as javascript now. This is for better security. [https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikitech-ambassadors/2018-September/001955.html][https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikitech-l/2018-September/090882.html]

'''Problems'''
* New and updated translations from [[en:w:translatewiki.net|translatewiki.net]] will not reach the wikis for a while. You can still translate messages on translatewiki.net. The Wikimedia wikis will be updated with the new translations later. This is because of work on the translation system. [https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikitech-ambassadors/2018-September/001951.html][https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikitech-l/2018-September/090882.html]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.32/wmf.24|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from 2 October. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from 3 October. It will be on all wikis from 4 October ([[mw:MediaWiki 1.32/Roadmap|calendar]]).

'''Meetings'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] You can join the technical advice meeting on IRC. During the meeting, volunteer developers can ask for advice. The meeting will be on [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20181003T15 3 October at 15:00 (UTC)]. See [[mw:Technical Advice IRC Meeting|how to join]].
* You can join the meeting with the Wikimedia Foundation Search Platform team. The meeting will be on [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20181003T15 3 October at 15:00 UTC]. See [[m:IRC office hours#Upcoming office hours|how to join]] if you want to know how the search function works or have questions.

'''Future changes'''
* Because of a data centre test you will be able to read but not edit the wikis for up to an hour on 10 October. This will start at [http://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?hour=14&amp;min=00&amp;sec=0&amp;day=10&amp;month=10&amp;year=2018 14:00 (UTC)]. You might lose edits if you try to save during this time. The time when you can't edit might be shorter than an hour. [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch 2018 2|You can read more about this]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2018/40|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt; &lt;section end=&quot;technews-2018-W40&quot;/&gt; 17:35, 1 October 2018 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=18433392 --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2018/41|Tech News: 2018-41]] ==

&lt;section begin=&quot;technews-2018-W41&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2018/41|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Education Program|Education Program extension]] was removed from all Wikimedia projects. You can use the [https://outreachdashboard.wmflabs.org/ Programs and Events Dashboard] or the [https://tools.wmflabs.org/fountain/editathons/ Fountain] instead. [https://phabricator.wikimedia.org/T125618]

'''Problems'''
* There was a problem when you copied and pasted from a table with the visual editor. It could add &lt;code&gt;href&lt;/code&gt; where it shouldn't be. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T108506]

'''Changes later this week'''
* Because of a data centre test you will be able to read but not edit the wikis for up to an hour on 10 October. This will start at [http://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?hour=14&amp;min=00&amp;sec=0&amp;day=10&amp;month=10&amp;year=2018 14:00 (UTC)]. You might lose edits if you try to save during this time. The time when you can't edit might be shorter than an hour. [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch 2018|You can read more about this]].
* Because of [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch 2018|the data centre test]] there will be no new version of MediaWiki this week. Changes for this week will come next week instead.

'''Meetings'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] You can join the technical advice meeting on IRC. During the meeting, volunteer developers can ask for advice. The meeting will be on [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20181010T15 10 October at 15:00 (UTC)]. See [[mw:Technical Advice IRC Meeting|how to join]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2018/41|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt; &lt;section end=&quot;technews-2018-W41&quot;/&gt; 23:38, 8 October 2018 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=18453674 --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2018/42|Tech News: 2018-42]] ==

&lt;section begin=&quot;technews-2018-W42&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2018/42|Translations]] are available.

'''Problems'''
* Some pages, edits and users disappeared for a short while after the [[m:Tech/Server switch 2018|server switch]]. Missing content and users was fixed within a day. Some preferences and other things might take a few more days to fix. [https://phabricator.wikimedia.org/T206743]
* Wikis are updated with new and updated translations from [[m:translatewiki.net|translatewiki.net]] again. This will happen once a week. The developers are working on fixing the problem so we can have translation updates more often again. [https://phabricator.wikimedia.org/phame/post/view/121/translationwiki.net_security_incident/] 

'''Changes later this week'''
* When you create an abuse filter that prevents edits you can now write a specific error message for it. Before this all abuse filters that prevented edits had the same error message. [https://phabricator.wikimedia.org/T27086]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.32/wmf.26|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from 16 October. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from 17 October. It will be on all wikis from 18 October ([[mw:MediaWiki 1.32/Roadmap|calendar]]).

'''Meetings'''
* There will be no more meetings with the Editing team. This is because not enough Wikimedians were interested. To tell developers which bugs you think are the most important you can use [https://phabricator.wikimedia.org/ Phabricator] as normal. [https://www.mediawiki.org/wiki/Editing_team/Weekly_triage_meetings]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] You can join the technical advice meeting on IRC. During the meeting, volunteer developers can ask for advice. The meeting will be on [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20181017T15 17 October at 15:00 (UTC)]. See [[mw:Technical Advice IRC Meeting|how to join]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2018/42|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt; &lt;section end=&quot;technews-2018-W42&quot;/&gt; 22:41, 15 October 2018 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=18470532 --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2018/43|Tech News: 2018-43]] ==

&lt;section begin=&quot;technews-2018-W43&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2018/43|Translations]] are available.

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.33/wmf.1|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from 23 October. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from 24 October. It will be on all wikis from 25 October ([[mw:MediaWiki 1.33/Roadmap|calendar]]).

'''Meetings'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] You can join the technical advice meeting on IRC. During the meeting, volunteer developers can ask for advice. The meeting will be on [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20181024T15 24 October at 15:00 (UTC)]. See [[mw:Technical Advice IRC Meeting|how to join]].

'''Future changes'''
* The [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2019|Community Wishlist Survey]] begins on 29 October. The survey decides what the [[m:Community Tech|Community Tech team]] will work on. You can post proposals from 29 October to 11 November. You can vote on proposals from 16 November to 30 November.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2018/43|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt; &lt;section end=&quot;technews-2018-W43&quot;/&gt; 23:12, 22 October 2018 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=18491932 --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2018/44|Tech News: 2018-44]] ==

&lt;section begin=&quot;technews-2018-W44&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2018/44|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* You can post proposals for the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2019|Community Wishlist Survey]]. The survey decides what the [[m:Community Tech|Community Tech team]] will work on. You can post proposals until 11 November. You can vote on proposals from 16 November to 30 November.
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]]  The wikis now have a [[:w:en:Content Security Policy|content security policy report]]. This means that you might get a warning in your javascript console when you load external resources in your user scripts. For security reasons it is recommended that you don't do this. It might not be possible to load external resources in your scripts in the future. [https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikitech-ambassadors/2018-October/001994.html]

'''Problems'''
* Your watchlist can show which changes you have already seen. This did not work for a few days. It has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T207472]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.33/wmf.2|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from 30 October. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from 31 October. It will be on all wikis from 1 November ([[mw:MediaWiki 1.33/Roadmap|calendar]]).
* The 2006 wikitext editor is no longer available. It will be removed from [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing|Special:Preferences]]. It has not been the standard editor for a long time. It was replaced by the [[mw:Extension:WikiEditor|2010 wikitext editor]]. [https://www.mediawiki.org/wiki/Contributors/Projects/Removal_of_the_2006_wikitext_editor][https://phabricator.wikimedia.org/T30856]

'''Meetings'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] You can join the technical advice meeting on IRC. During the meeting, volunteer developers can ask for advice. The meeting will be on [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20181031T15 31 October at 15:00 (UTC)]. See [[mw:Technical Advice IRC Meeting|how to join]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2018/44|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt; &lt;section end=&quot;technews-2018-W44&quot;/&gt; 20:09, 29 October 2018 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=18519160 --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2018/45|Tech News: 2018-45]] ==

&lt;section begin=&quot;technews-2018-W45&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2018/45|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* You can now use [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:TemplateWizard|TemplateWizard]] to edit templates. This works only with the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:WikiEditor|2010 wikitext editor]] and not in the visual editor or the [[mw:Special:MyLanguage/2017 wikitext editor|2017 wikitext editor]]. If you click on [[File:OOjs UI icon puzzle-ltr.svg|17px|link=|Puzzle icon]] you can enter the information in a pop-up. You can turn on TemplateWizard in your beta feature preferences. [https://phabricator.wikimedia.org/T202545] 

'''Changes later this week'''
* You can choose to see edit conflicts in a two-column view. This is a beta feature. You can find it in your preferences. The interface for the two-column edit conflict will change. You can [[:m:WMDE Technical Wishes/Edit Conflicts#Solution: Solving edit conflicts line by line (new beta feature)|read more]].
* When you edit with the visual editor you can use the &quot;Automatic&quot; citation tab. This helps you generate citations. You will now be able to write plain text citations or the title of a journal article or a book in this tab. This will search the [[:w:en:Crossref|Crossref]] and [[:w:en:WorldCat|WorldCat]] databases and add the top result. [https://phabricator.wikimedia.org/T198567]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.33/wmf.3|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from 6 November. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from 7 November. It will be on all wikis from 8 November ([[mw:MediaWiki 1.33/Roadmap|calendar]]).

'''Meetings'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] You can join the technical advice meeting on IRC. During the meeting, volunteer developers can ask for advice. The meeting will be on [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20181107T15 7 November at 16:00 (UTC)]. See [[mw:Technical Advice IRC Meeting|how to join]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2018/45|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt; &lt;section end=&quot;technews-2018-W45&quot;/&gt; 17:29, 5 November 2018 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=18540415 --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2018/46|Tech News: 2018-46]] ==

&lt;section begin=&quot;technews-2018-W46&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2018/46|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* Some old mobile browsers can use the watchlist again. This has not worked for a while. These browsers are called [[mw:Special:MyLanguage/Compatibility#Basic (Grade_C)|grade C browsers]]. This helps for example Windows Phone 8.1 with Internet Explorer and Lumia 535 with Windows 10. [https://phabricator.wikimedia.org/T196893]

'''Problems'''
* You can choose to see edit conflicts in a two-column view. This is a beta feature. You can find it in your preferences. Users who use this view saw the edit conflict resolution page when they wanted to see a preview. This has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T208840][https://phabricator.wikimedia.org/T209012][https://phabricator.wikimedia.org/T209036]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.33/wmf.4|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from 13 November. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from 14 November. It will be on all wikis from 15 November ([[mw:MediaWiki 1.33/Roadmap|calendar]]).

'''Meetings'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] You can join the technical advice meeting on IRC. During the meeting, volunteer developers can ask for advice. The meeting will be on [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20181114T15 14 November at 15:00 (UTC)]. See [[mw:Technical Advice IRC Meeting|how to join]].

'''Future changes'''
* You can use the [[mw:Special:MyLanguage/Content translation|content translation]] tool to translate articles. The developers are working on [[mw:Content translation/V2|a new version]]. One of the changes will be a maintenance category. Articles where users add a lot of text from machine translation without changing it will be in that category. This is so the community can review it. The users will also have been warned before they publish the article that it has a lot of unchanged text from machine translations. [https://phabricator.wikimedia.org/T190798]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2018/46|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt; &lt;section end=&quot;technews-2018-W46&quot;/&gt; 19:22, 12 November 2018 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=18568837 --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2018/47|Tech News: 2018-47]] ==

&lt;section begin=&quot;technews-2018-W47&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2018/47|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* You can vote on proposals in the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2019|Community Wishlist Survey]]. The survey decides what the [[m:Community Tech|Community Tech team]] will work on. You can vote until 30 November.
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] There is an [[:w:en:A/B testing|A/B test]] for &lt;code&gt;sameAs&lt;/code&gt; data. This is to make it easier to find the right information with a search engine. This changes the [[:w:en:Metadata|metadata]] for a wiki page. It doesn't change how the page looks. [https://phabricator.wikimedia.org/T209306]

'''Changes later this week'''
* There is no new MediaWiki version this week.

'''Meetings'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] You can join the technical advice meeting on IRC. During the meeting, volunteer developers can ask for advice. The meeting will be on [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20181121T15 21 November at 15:00 (UTC)]. See [[mw:Technical Advice IRC Meeting|how to join]].

'''Future changes'''
* The Wikimedia wikis use templates to show readers there are problems with the content on some pages. For example if there are no sources or the page needs to be rewritten. The mobile website will soon show more information when you use these templates. Some templates may need to be updated.  [https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikitech-l/2018-November/091113.html]
* The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Education Program|Education Program extension]] was removed from all Wikimedia projects. The [[:w:en:Table (database)|database tables]] used by the extension will be archived. This will happen in a month. If you want the information on your wiki you should move it to a normal wiki page. [https://phabricator.wikimedia.org/T174802]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2018/47|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt; &lt;section end=&quot;technews-2018-W47&quot;/&gt; 23:29, 19 November 2018 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=18611020 --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2018/48|Tech News: 2018-48]] ==

&lt;section begin=&quot;technews-2018-W48&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2018/48|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* On wikis with [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Translate|translatable pages]] you could create a mess when you moved a page that had translatable subpages. A subpage is when you use &lt;code&gt;/&lt;/code&gt; to create a new page: &lt;code&gt;/wiki/Page/Subpage&lt;/code&gt;. The subpages would be moved but not the translations. The subpages are no longer automatically be moved. This is to make it safer to move pages. [https://phabricator.wikimedia.org/T114592]

'''Changes later this week'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:AdvancedSearch|advanced search interface]] will be available by default on all Wikimedia wikis. It makes it easier to use some of the special search functions that most editors don't know exist. It's already active on German, Farsi, Arabic and Hungarian Wikipedia. [https://phabricator.wikimedia.org/T193182]
* [[Special:UnusedCategories|Special:UnusedCategories]] show empty categories with no files or other categories. You can soon choose to not show soft redirect categories or some maintenance categories there. You can do this with the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic words|magic word]] &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;__EXPECTUNUSEDCATEGORY__&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;. [https://phabricator.wikimedia.org/T96041]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.33/wmf.6|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from 27 November. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from 28 November. It will be on all wikis from 29 November ([[mw:MediaWiki 1.33/Roadmap|calendar]]).

'''Meetings'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] You can join the technical advice meeting on IRC. During the meeting, volunteer developers can ask for advice. The meeting will be on [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20181128T16 28 November at 16:00 (UTC)]. See [[mw:Technical Advice IRC Meeting|how to join]].

'''Future changes'''
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] The &lt;code&gt;mw.util.jsMessage()&lt;/code&gt; function was deprecated in 2012. It will be removed next week. [[:w:en:Wikipedia:Reporting JavaScript errors|Look for the warning]] &lt;code&gt;Use of &quot;mw.util.jsMessage&quot; is deprecated&lt;/code&gt; in the JavaScript console to know if you use an affected script or gadget. If you are a gadget maintainer you should check if your JavaScript code contains &lt;code&gt;mw.util.jsMessage&lt;/code&gt;. There is a [[mw:ResourceLoader/Migration guide (users)#mw.util.jsMessage|migration guide]]. It explains how to use &lt;code&gt;mw.notify&lt;/code&gt; instead. [https://phabricator.wikimedia.org/T193901]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2018/48|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt; &lt;section end=&quot;technews-2018-W48&quot;/&gt; 22:22, 26 November 2018 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=18638702 --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2018/49|Tech News: 2018-49]] ==

&lt;section begin=&quot;technews-2018-W49&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2018/49|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* Admins will not be able to unblock themselves if they are blocked by someone other than themselves. This is because it can cause damage if someone else takes over an admin account and other admins can't block them. If this is a problem for your community you can [[phab:T150826|report it on Phabricator]]. You can also ask questions [[m:Tech|on Meta]]. There is a discussion [[phab:T150826|on Phabricator]] about how to solve this if two admins fight with each other on a small wiki. [https://phabricator.wikimedia.org/T150826]
* Small [[:w:en:Scalable Vector Graphics|SVG images]] are now bigger when you see them in [[mw:Special:MyLanguage/Extension:MediaViewer|MediaViewer]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T71237]
* You can go to a section from the edit summary by clicking on the section name. Before this you had to click on the arrow. [https://phabricator.wikimedia.org/T165189]
* When you jumped to a footnote that was referenced several times in an article it could be difficult to see where you were in the text. Now there are jump marks and highlights to help you find your way back. [https://meta.wikimedia.org/wiki/WMDE_Technical_Wishes/Footnote_highlighting][https://phabricator.wikimedia.org/T194511]

'''Changes later this week'''
* There is no new MediaWiki version this week.
 
'''Meetings'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] You can join the technical advice meeting on IRC. During the meeting, volunteer developers can ask for advice. The meeting will be on [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20181205T23 5 December at 16:00 (UTC)] and [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20181205T23 at 23:00 (UTC)]. See [[mw:Technical Advice IRC Meeting|how to join]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2018/49|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt; &lt;section end=&quot;technews-2018-W49&quot;/&gt; 16:13, 3 December 2018 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=18671340 --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2018/50|Tech News: 2018-50]] ==

&lt;section begin=&quot;technews-2018-W50&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2018/50|Translations]] are available.

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.33/wmf.8|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from 11 December. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from 12 December. It will be on all wikis from 13 December ([[mw:MediaWiki 1.33/Roadmap|calendar]]).

'''Meetings'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] You can join the technical advice meeting on IRC. During the meeting, volunteer developers can ask for advice. The meeting will be on [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20181212T16 12 December at 16:00 (UTC)]. See [[mw:Technical Advice IRC Meeting|how to join]].

'''Future changes'''
* New accounts will need passwords that are at least 8 characters long. Admins, interface admins, bureaucrats, oversighters, CentralNotice admins, global renamers, check users, stewards and some other user groups will need passwords that are at least 10 characters long. This is because an attacker could cause damage to the wikis if they took over these accounts. [https://www.mediawiki.org/wiki/Wikimedia_Security_Team/Password_strengthening_2019][https://meta.wikimedia.org/wiki/Password_policy]
* When you hover over a footnote it will show you the reference as a pop-up. This is so you don't have to jump down to the bottom of the page to see a reference. This will happen in 2019. Some wikis already have gadgets that do this. You will be able to turn it off. [https://meta.wikimedia.org/wiki/WMDE_Technical_Wishes/ReferencePreviews]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2018/50|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt; &lt;section end=&quot;technews-2018-W50&quot;/&gt; 17:34, 10 December 2018 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=18699559 --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2018/51|Tech News: 2018-51]] ==

&lt;section begin=&quot;technews-2018-W51&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2018/51|Translations]] are available.

'''Tech News'''
* Because of the [[w:en:Christmas and holiday season|holidays]] the next issue of Tech News will be sent out on 7 January 2019.

'''Recent changes'''
* Some templates that show notices about the content of the page will now be shown on the mobile website. In many cases they were hidden before. [https://www.mediawiki.org/wiki/Reading/Web/Projects/Mobile_Page_Issues][https://phabricator.wikimedia.org/T210553]
* Admins can no longer unblock themselves, except for self-blocks. A blocked admin can block the user who blocked them but no one else. This is so no one can block all admins on a wiki without being stopped. [https://phabricator.wikimedia.org/T150826]
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:ParserMigration|ParserMigration extension]] has been removed. It compared the result of two versions of the MediaWiki wikitext parsing pipeline. It was used when we moved to the [[mw:Special:MyLanguage/RemexHtml|Remex parsing library]] instead of [[mw:Parsing/Replacing Tidy|Tidy]].

'''Problems'''
* &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;&lt;ref&gt;&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; tags can use parameters such as &quot;name&quot; or &quot;group&quot;. For example &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;&lt;ref name=&quot;adams&quot; group=&quot;books&quot;&gt;&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;. If a &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;&lt;ref&gt;&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; tag has more than two parameters all parameters are ignored. You don't get a warning that they don't work. This will soon be fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T211576]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.33/wmf.9|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from 18 December. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from 19 December. It will be on all wikis from 20 December ([[mw:MediaWiki 1.33/Roadmap|calendar]]).

'''Meetings'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] You can join the technical advice meeting on IRC. During the meeting, volunteer developers can ask for advice. The meeting will be on [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20181219T16 19 December at 16:00 (UTC)]. See [[mw:Technical Advice IRC Meeting|how to join]].

'''Future changes'''
* The Wikimedia Foundation [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps|Android app team]] are working on making it easier to edit on mobile phones. You can [[mw:Android editing features|read more]] about these plans. If you have an Android phone and speak at least two languages you can help testing in English. Tell [[:m:User:Dchen (WMF)|Dchen (WMF)]] you want to be part of the testing by writing on her talk page or email her.
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] &lt;code&gt;tiles.wmflabs.org&lt;/code&gt; and &lt;code&gt;wma.wmflabs.org&lt;/code&gt; will stop working. They have no maintainers and run an old operating system. Tools which use it could stop working. This includes [[:w:en:Mapnik|the mapnik gadget]], hill shading, and hike and bike layers. New maintainers could help out and keep it going. [https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikitech-l/2018-December/091216.html]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2018/51|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt; &lt;section end=&quot;technews-2018-W51&quot;/&gt; 20:35, 17 December 2018 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=18718987 --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/02|Tech News: 2019-02]] ==

&lt;section begin=&quot;technews-2019-W02&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/02|Translations]] are available.

''Tech News writers, editors and translators wish you a pleasant 2019 year.''

'''Recent changes'''
* RelatedSites extension has been undeployed. It was used to create interwiki links on Wikivoyage, now handled by Wikidata. [https://phabricator.wikimedia.org/T128326]
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] MediaWiki logstash logging is moving to a new infrastructure. This is an ongoing deployment. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/File:Logging_infrastructure_design_document.pdf]
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] [https://codesearch.wmflabs.org codesearch.wmflabs.org] has been updated, with new and updated repositories and a new search options for code. [https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikitech-ambassadors/2019-January/002045.html]
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] On several wikis, an account named &quot;{{int:abusefilter-blocker}}&quot; has been created on December 17 to perform some technical maintenance on AbuseFilter. This account has sysop rights but it's a system user and no human can use it. The account already existed on wikis where AbuseFilter can perform blocks, which are issued using this account. See [[:phabricator:T212268|T212268]] for more information and future plans.

'''Problems'''
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] In [[:mw:Special:MyLanguage/Extension:AbuseFilter|AbuseFilter]], the &quot;{{int:abusefilter-action-throttle}}&quot; action takes three parameters: count, period and groups. They must now strictly respect the requirements listed [[:mw:Extension:AbuseFilter/Actions#Throttling|on mediawiki.org]]. A list of broken filters is [[:phabricator:P7956|on Phabricator]]. If you're familiar with AbuseFilter, please take a look and fix them. [https://phabricator.wikimedia.org/T209565]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.33/wmf.12|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from January 8. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from January 9. It will be on all wikis from January 10 ([[mw:MediaWiki 1.33/Roadmap|calendar]]).

'''Meetings'''
* Search Platform Office Hours is rescheduled to January 9. [https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikitech-l/2019-January/091280.html Check the details] for time and date.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/02|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt; &lt;section end=&quot;technews-2019-W02&quot;/&gt; 18:30, 7 January 2019 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=18759682 --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/03|Tech News: 2019-03]] ==

&lt;section begin=&quot;technews-2019-W03&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/03|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* You can now use [[:w:en:Google Translate|Google Translate]] in the [[mw:Special:MyLanguage/Content translation|content translation tool]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T90208][https://wikimediafoundation.org/2019/01/09/you-can-now-use-google-translate-to-translate-articles-on-wikipedia/]
* You can now add [[mw:Special:MyLanguage/Help:File captions|captions]] to files on Commons. Captions are short descriptions of the file. They can be translated to all languages we use. They can't use wikitext markup.
* Earlier a [[:w:en:Attribute (computing)|quoted HTML attribute]] had to be followed by a space. Now it doesn't. This means that some pages could look different when you save them even if you didn't edit that part of the text. [https://www.mediawiki.org/wiki/Topic:Uqhg1it7nojfnjfg][https://github.com/wikimedia/mediawiki/commit/59bb8864a23f3df120789c7619ef07acefa27b9c]
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] Templates with  [[mw:Special:MyLanguage/Help:TemplateStyles|&lt;nowiki&gt;&lt;templatestyles&gt;&lt;/nowiki&gt;]] could not show the difference between the live template and the [[w:en:Sandbox (software development)|sandbox]] version when they were tested. This has now been fixed. &lt;nowiki&gt;&lt;templatestyles&gt;&lt;/nowiki&gt; has a new &lt;code&gt;wrapper&lt;/code&gt; parameter now. You can use it for selectors like &lt;code dir=&quot;ltr&quot;&gt;.mw-parser-output &lt;nowiki&gt;&lt;wrapper parameter value&gt; &lt;selector from CSS page&gt;&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;. [https://phabricator.wikimedia.org/T200441]

'''Problems'''
* When you see an edit in the recent changes feed or in the history of a page some of them have [[mw:Special:MyLanguage/Help:Tags|tags]]. Some tags are added automatically. You can also add tags manually. Tags for edits that have been added manually can be edited. This didn't work for a little while. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T212703]

'''Changes later this week'''
*You can move files from your wiki to Wikimedia Commons and keep the file history with the new [[m:WMDE Technical Wishes/Move files to Commons|FileExporter]]. It will be a [[mw:Special:MyLanguage/Beta Features|beta feature]] on all wikis from 16 January. If you want to test it you [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|activate it]] and check [[m:WMDE Technical Wishes/Move files to Commons/Configuration file documentation|your wiki's configuration file]].
* Users who could cause more damage to the wikis if someone took over their account have to have more secure passwords. This includes administrators and other user groups. They can't use passwords that are in a list of common passwords. Accounts with common passwords are easy to take over. The list of common passwords was made longer a few weeks ago and has a different error message. Some user groups have been added to those who can't use common passwords. This is to protect all accounts with user rights that could cause damage. [https://gerrit.wikimedia.org/r/#/c/operations/mediawiki-config/+/481115/]
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] The [[:mw:Special:MyLanguage/Extension:AbuseFilter|AbuseFilter]] variable &lt;code&gt;minor_edit&lt;/code&gt; has been removed. It was deprecated in 2016. Now you can't use it. You can fix the filters using it. You can find them if you use the search bar on [[Special:AbuseFilter|Special:AbuseFilter]].
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.33/wmf.13|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from January 15 &lt;section end=&quot;technews-2019-W03&quot;/&gt; 17:55, 14 January 2019 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=18781471 --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/04|Tech News: 2019-04]] ==

&lt;section begin=&quot;technews-2019-W04&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/04|Translations]] are available.

'''Tech News'''
* Some people did not get last week's issue of Tech News. This was because of a problem with [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|MassMessage]]. If you did not get last week's issue, you can [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/03|read it on Meta]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T213942]

'''Recent changes'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Content translation|content translation tool]] can now use  [[mw:Special:MyLanguage/Content translation/V2|version 2]] as the default version for users who turned on the [[mw:Special:MyLanguage/Beta Features|beta feature]]. For example it adds the tracking category &lt;code&gt;{{int:cx-unreviewed-translation-category}}&lt;/code&gt; to translations that might have used machine translations without fixing the problems. This is so others can find them. You can find this category in &lt;code&gt;Special:TrackingCategories&lt;/code&gt; on Wikipedias.
* [https://mediawiki2latex-large.wmflabs.org https://mediawiki2latex-large.wmflabs.org] can now convert collects of up to 800 pages to [[:w:en:PDF|PDF]], [[:w:en:EPUB|EPUB]] or [[:w:en:OpenDocument|ODT]]. Previously this was 200 pages.

'''Problems'''
* When a template was edited with the visual editor, it would sometimes put all information on one line. This makes it difficult to read for editors who use the wikitext editor. It also makes it more difficult to see what happened in a diff. This problem affected edits made between 8 and 17 January and is now fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T213922]
* [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|MassMessage]] is used to post a message to many pages. It has not been working reliably. Some messages have not been posted to everyone. [https://phabricator.wikimedia.org/T213942][https://phabricator.wikimedia.org/T139380]
* Because of a database problem that had to be fixed immediately you could not edit most wikis for a couple of minutes on 17 January (UTC). This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T213858]

'''Changes later this week'''
* You will be able to use [[mw:Special:MyLanguage/Help:TemplateStyles|template styles]] in the &lt;code&gt;Module&lt;/code&gt; namespace. [https://phabricator.wikimedia.org/T200914]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.33/wmf.14|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from 22 January. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from 23 January. It will be on all wikis from 24 January ([[mw:MediaWiki 1.33/Roadmap|calendar]]).

'''Meetings'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] You can join the technical advice meeting on IRC. During the meeting, volunteer developers can ask for advice. The meeting will be on [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20190123T16 23 January at 16:00 (UTC)]. See [[mw:Technical Advice IRC Meeting|how to join]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/04|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt; &lt;section end=&quot;technews-2019-W04&quot;/&gt; 20:37, 21 January 2019 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johan_(WMF)/Tech_News_targets/8&amp;oldid=18802332 --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/05|Tech News: 2019-05]] ==

&lt;section begin=&quot;technews-2019-W05&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/05|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* The Wikimedia servers use [[:w:en:HHVM|HHVM]] to run the [[:w:en:PHP|PHP]] code. They are [[mw:Wikimedia Technology/Annual Plans/FY2019/TEC4: PHP7 Migration/Goals|going to use PHP7]] and stop using HHVM. You can test PHP7 with a [[mw:Special:MyLanguage/Beta Features/PHP7|new beta feature]]. That way you can [[mw:Talk:Beta Features/PHP7|help find and report]] problems.

'''Problems'''
* When someone moves a page to a name that already exists that page that had the name the article is moved to is deleted. For a couple of months this didn't always work. Some users saw an error message instead. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T210739]

'''Changes later this week'''
* There is no new MediaWiki version this week.

'''Meetings'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] You can join the technical advice meeting on IRC. During the meeting, volunteer developers can ask for advice. The meeting will be on [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20190130T16 30 January at 16:00 (UTC)]. See [[mw:Technical Advice IRC Meeting|how to join]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/05|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt; &lt;section end=&quot;technews-2019-W05&quot;/&gt; 18:16, 28 January 2019 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=18821217 --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/06|Tech News: 2019-06]] ==

&lt;section begin=&quot;technews-2019-W06&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/06|Translations]] are available.

'''Changes later this week'''
* It was easy to untick a box by accident in [[Special:Preferences|Special:Preferences]]. This will now be fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T213517]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.33/wmf.16|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from 5 February. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from 6 February. It will be on all wikis from 7 February ([[mw:MediaWiki 1.33/Roadmap|calendar]]).

'''Meetings'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] You can join the technical advice meeting on IRC. During the meeting, volunteer developers can ask for advice. The meeting will be on [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20190206T16 6 February at 16:00 (UTC)]. See [[mw:Technical Advice IRC Meeting|how to join]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/06|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt; &lt;section end=&quot;technews-2019-W06&quot;/&gt; 17:12, 4 February 2019 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=18846213 --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/07|Tech News: 2019-07]] ==

&lt;section begin=&quot;technews-2019-W07&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/07|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* You can use the &lt;code&gt;[[mw:Special:MyLanguage/Recommendations for mobile friendly articles on Wikimedia wikis#Making page issues (ambox templates) mobile friendly|ambox]]&lt;/code&gt; [[:w:en:Cascading Style Sheets|CSS]] class to show page issues to mobile readers. When you use &lt;code&gt;ambox&lt;/code&gt; there are [[mw:Special:MyLanguage/Recommendations for mobile friendly articles on Wikimedia wikis#Making page issues (ambox templates) mobile friendly|classes]] you can use.

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.33/wmf.17|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from 12 February. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from 13 February. It will be on all wikis from 14 February ([[mw:MediaWiki 1.33/Roadmap|calendar]]).

'''Meetings'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] You can join the technical advice meeting on IRC. During the meeting, volunteer developers can ask for advice. The meeting will be on [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20190213T16 13 February at 16:00 (UTC)]. See [[mw:Technical Advice IRC Meeting|how to join]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/07|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt; &lt;section end=&quot;technews-2019-W07&quot;/&gt; 18:46, 11 February 2019 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=18862544 --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/08|Tech News: 2019-08]] ==

&lt;section begin=&quot;technews-2019-W08&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/08|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* When you [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Thanks|thank]] someone on the mobile web you will now have two seconds to cancel the thank. This is in case you clicked on the thank button by accident. [https://phabricator.wikimedia.org/T63737]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.33/wmf.18|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from 19 February. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from 20 February. It will be on all wikis from 21 February ([[mw:MediaWiki 1.33/Roadmap|calendar]]).

'''Meetings'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] You can join the technical advice meeting on IRC. During the meeting, volunteer developers can ask for advice. The meeting will be on [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20190220T16 20 February at 16:00 (UTC)]. See [[mw:Technical Advice IRC Meeting|how to join]].

'''Future changes'''
* There is a proposal to add a red link to mobile search results if there is no page with that name. This is how it works on desktop. You can [[mw:Talk:Readers/Web/Advanced mobile contributions|leave feedback]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T211006]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/08|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt; &lt;section end=&quot;technews-2019-W08&quot;/&gt; 23:14, 18 February 2019 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=18883065 --&gt;

== Talk to us about talking ==

&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
[[File:OOjs_UI_icon_speechBubbles-rtl.svg|alt=&quot;￼icon depicting two speech Bubbles&quot;|frameless|right|120px]]
The Wikimedia Foundation is planning a [[mw:Talk pages consultation 2019|global consultation about communication]]. The goal is to bring Wikimedians and wiki-minded people together to improve tools for communication.

We want all contributors to be able to talk to each other on the wikis, whatever their experience, their skills or their devices.

We are looking for input from as many different parts of the Wikimedia community as possible. It will come from multiple projects, in multiple languages, and with multiple perspectives.

We are currently planning the consultation. We need your help.

'''We need volunteers to help talk to their communities or user groups.'''

You can help by hosting a discussion at your wiki. Here's what to do:  
# First, [[mw:Talk pages consultation 2019/Participant group sign-up|sign up your group here.]]  
# Next, create a page (or a section on a Village pump, or an e-mail thread – whatever is natural for your group) to collect information from other people in your group.  This is not a vote or decision-making discussion: we are just collecting feedback.  
# Then ask people what they think about communication processes.  We want to hear stories and other information about how people communicate with each other on and off wiki.  Please consider asking these five questions:
## When you want to discuss a topic with your community, what tools work for you, and what problems block you?
## What about talk pages works for newcomers, and what blocks them?
## What do others struggle with in your community about talk pages?
## What do you wish you could do on talk pages, but can't due to the technical limitations?
## What are the important aspects of a &quot;wiki discussion&quot;?
# Finally, please go to [[mw:Talk:Talk pages consultation 2019|Talk pages consultation 2019 on Mediawiki.org]] and report what you learned from your group.  Please include links if the discussion is available to the public.

'''You can also help build the list of the many different ways people talk to each other.'''

Not all groups active on wikis or around wikis use the same way to discuss things: it can happen on wiki, on social networks, through external tools... Tell us [[mw:Talk pages consultation 2019/Tools in use|how your group communicates]].

You can read more about [[mw:Talk pages consultation 2019|the overall process]] on mediawiki.org. If you have questions or ideas, you can [[mw:Talk:Talk pages consultation 2019|leave feedback about the consultation process]] in the language you prefer.

Thank you! We're looking forward to talking with you.
&lt;/div&gt; [[user:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]] 15:09, 21 February 2019 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Trizek_(WMF)/Sandbox&amp;oldid=18890731 --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/09|Tech News: 2019-09]] ==

&lt;section begin=&quot;technews-2019-W09&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/09|Translations]] are available. 

'''Recent changes'''
* There is a [https://itunes.apple.com/WebObjects/MZStore.woa/wa/viewSoftware?id=324715238&amp;mt=8 new version] of the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/iOS FAQ|iOS Wikipedia app]]. It has for example [[:w:en:Syntax highlighting|syntax highlighting]] and new toolbars to make it easier to write wikitext. It also has night mode, a find-on-page function and other things. You can [[mw:Talk:Wikimedia Apps|give feedback and suggestions]]. [https://www.mediawiki.org/wiki/Wikimedia_Apps/Team/iOS/Editing_program]

'''Changes later this week'''
* When you look at your watchlist or the recent changes page you can use the [[mw:Special:MyLanguage/Edit Review Improvements/New filters for edit review|new filters for edit review]]. There you can choose tags to filter different edits. Empty tags will no longer be shown. [https://phabricator.wikimedia.org/T182219]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.33/wmf.19|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from 26 February. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from 27 February. It will be on all wikis from 28 February ([[mw:MediaWiki 1.33/Roadmap|calendar]]).

'''Meetings'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] You can join the technical advice meeting on IRC. During the meeting, volunteer developers can ask for advice. The meeting will be on [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20190227T16 27 February at 16:00 (UTC)]. See [[mw:Technical Advice IRC Meeting|how to join]].

'''Future changes'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps|Wikipedia app]] for Android will invite users to add Wikidata descriptions to Wikidata objects that have Wikipedia articles but no Wikidata descriptions. It will only invite users who have added a number of Wikidata descriptions in the app without being reverted. This is to avoid spam and bad edits. You can [[mw: Wikimedia Apps/Team/Android/AppEditorTasks|read more]] and [[mw:Talk:Wikimedia_Apps/Team/Android/AppEditorTasks|leave feedback]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/09|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt; &lt;section end=&quot;technews-2019-W09&quot;/&gt; 21:17, 25 February 2019 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=18898106 --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/10|Tech News: 2019-10]] ==

&lt;section begin=&quot;technews-2019-W10&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/10|Translations]] are available.

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.33/wmf.20|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from 5 March. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from 6 March. It will be on all wikis from 7 March ([[mw:MediaWiki 1.33/Roadmap|calendar]]).

'''Meetings'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] You can join the technical advice meeting on IRC. During the meeting, volunteer developers can ask for advice. The meeting will be on [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20190306T16 6 March at 16:00 (UTC)]. See [[mw:Technical Advice IRC Meeting|how to join]].

'''Future changes'''
* You can [[mw:Talk pages consultation 2019/Participant group sign-up|give feedback]] on the future of talk pages.
* The mobile website will use the standard [[:w:en:Font|fonts]] on your computer or phone instead of a generic font. This will make it easier to read text in many scripts. [https://www.mediawiki.org/wiki/Design/Projects/Improve_mobile_reading_experience][https://phabricator.wikimedia.org/T175877]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/10|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt; &lt;section end=&quot;technews-2019-W10&quot;/&gt; 16:38, 4 March 2019 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=18912959 --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/11|Tech News: 2019-11]] ==

&lt;section begin=&quot;technews-2019-W11&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/11|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* Pages can use [[:wikidata:Property:P625|geocoordinates]] from Wikidata with the &lt;code&gt;mw.wikibase.entity:formatStatements&lt;/code&gt; [[w:Lua (programming language)|Lua]] function or the &lt;code&gt;#statements&lt;/code&gt; [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Parser functions|parser function]]. If they do, they will now be shown using  [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer#&lt;maplink&gt;|a Kartographer &lt;code&gt;&lt;maplink&gt;&lt;/code&gt;]] if the wiki can use Kartographer. You can report bugs or ask questions [[phab:T210926|on Phabricator]].
* There is now an [[:wikitech:EventStreams|EventStream]] to see when [https://stream.wikimedia.org/?doc#!/Streams/get_v2_stream_page_links_change links are added or removed] on Wikimedia wikis. You can read the [[phab:T115119|discussions and plans]].

'''Problems'''
* Some wikis will not be able to edit for a short period of time on 19 March ([[:w:en:Coordinated Universal Time|UTC]]). This will start at [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20190319T15 15:00 UTC]. It will last up to 15 minutes but probably shorter. You can [[phab:T217441|see the list of affected wikis]]. This is because of network maintenance. You can still read the wikis.
* Editors who use Firefox to edit with the visual editor had a problem with copying text. When they tried to select text that included footnotes, templates or block images in the middle they would often only get part of the text. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T214976]
* Some maps didn't work for a while on 8 March. This has been fixed. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Incident_documentation/20190308-wdqs][https://phabricator.wikimedia.org/T217898]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.33/wmf.21|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from 12 March. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from 13 March. It will be on all wikis from 14 March ([[mw:MediaWiki 1.33/Roadmap|calendar]]).

'''Meetings'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] You can join the technical advice meeting on IRC. During the meeting, volunteer developers can ask for advice. The meeting will be on [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20190313T16 13 March at 16:00 (UTC)]. See [[mw:Technical Advice IRC Meeting|how to join]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/11|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt; &lt;section end=&quot;technews-2019-W11&quot;/&gt; 19:30, 11 March 2019 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=18925338 --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/12|Tech News: 2019-12]] ==

&lt;section begin=&quot;technews-2019-W12&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/12|Translations]] are available.

'''Changes later this week'''
* When you use [[:m:Help:Reverting#Advanced features|rollback]] you will be able to get a confirmation prompt on most wikis. It asks you if you wanted to do the rollback. This is to avoid misclicks. You will have to [[Special:Preferences#mw-prefsection-rendering|opt in]] to get it. On German Wikipedia it will be an opt-out feature from 28 March. [https://phabricator.wikimedia.org/T199534][https://meta.wikimedia.org/wiki/WMDE_Technical_Wishes/Rollback]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.33/wmf.22|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from 19 March. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from 20 March. It will be on all wikis from 21 March ([[mw:MediaWiki 1.33/Roadmap|calendar]]).

'''Meetings'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] You can join the technical advice meeting on IRC. During the meeting, volunteer developers can ask for advice. The meeting will be on [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20190320T16 20 March at 16:00 (UTC)]. See [[mw:Technical Advice IRC Meeting|how to join]].

'''Future changes'''
* Admins will be able to block someone from editing a page or a namespace. This already works on a few Wikimedia wikis. You can [[m:Special:MyLanguage/Community health initiative/Partial blocks|read more]]. If your wiki wants to be an early tester of this, you can [[m:Talk:Community health initiative/Partial blocks|tell the developers]]. [https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikimedia-l/2018-August/090842.html]
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] [[:wikitech:Help:Toolforge|Toolforge]] will [[:wikitech:News/Toolforge Trusty deprecation|shut down the Ubuntu Trusty job grid]]. This will happen the week of 25 March. Tools that use this grid needs to be moved to the new Debian Stretch job grid. If they haven't, they will be taken offline. Maintainers can restart the tools later. Users may not be able to use them in the meanwhile. You can see a [[:toolforge:trusty-tools/|list of affected tools]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/12|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt; &lt;section end=&quot;technews-2019-W12&quot;/&gt; 19:44, 18 March 2019 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=18939566 --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/13|Tech News: 2019-13]] ==

&lt;section begin=&quot;technews-2019-W13&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/13|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Content translation/V2|new version of the content translation tool]] will be used for all new translations. The older version will still be used for translations that were started with it. Most users won’t see any change. More than 80% of the published translations are already using the new version. [https://phabricator.wikimedia.org/T212646]

'''Problems'''
* There was a problem with editing with [[:w:en:Safari (web browser)|Safari]] on [[:w:en:IOS|iOS]]. When you wrote an edit summary you couldn't save the edit. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T218352]
* The editing toolbar sometimes disappears when you scroll on [[:w:en:IOS|iOS]] devices. This will be fixed soon. [https://phabricator.wikimedia.org/T218414]
* Wikis can [[mw:Special:MyLanguage/Help:System message|over-ride interface messages]] on-wiki. A problem meant that sometimes an old versions of any changed messages were shown instead. This included the sitenotice and other important parts of the interface. This was fixed at around 2019-03-22 16:00 (UTC). Logged-out users may still get the wrong message. Purging the page should fix it for them. [https://phabricator.wikimedia.org/T218918]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.33/wmf.23|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from 26 March. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from 27 March. It will be on all wikis from 28 March ([[mw:MediaWiki 1.33/Roadmap|calendar]]).

'''Meetings'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] You can join the technical advice meeting on IRC. During the meeting, volunteer developers can ask for advice. The meeting will be on [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20190327T16 27 March at 16:00 (UTC)]. See [[mw:Technical Advice IRC Meeting|how to join]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/13|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt; &lt;section end=&quot;technews-2019-W13&quot;/&gt; 18:05, 25 March 2019 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=18947493 --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/14|Tech News: 2019-14]] ==

&lt;section begin=&quot;technews-2019-W14&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/14|Translations]] are available. 

'''Changes later this week'''
* [[mw:Special:MyLanguage/Help:Notifications|Notifications]] tell you about things that happen on the wiki. You can turn on notifications about [[mw:Special:MyLanguage/Help:Notifications/Notifications_types#echo-category-title-article-linked|new links to pages you created]]. For performance reasons you can no longer get e-mails about this. [https://phabricator.wikimedia.org/T219444]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.33/wmf.24|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from 2 April. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from 3 April. It will be on all wikis from 4 April ([[mw:MediaWiki 1.33/Roadmap|calendar]]).

'''Meetings'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] You can join the technical advice meeting on IRC. During the meeting, volunteer developers can ask for advice. The meeting will be on [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20190403T16 3 April at 15:00 (UTC)]. See [[mw:Technical Advice IRC Meeting|how to join]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/14|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt; &lt;section end=&quot;technews-2019-W14&quot;/&gt; 16:29, 1 april 2019 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=18980992 --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/15|Tech News: 2019-15]] ==

&lt;section begin=&quot;technews-2019-W15&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/15|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* More wikis are now testing visual editor section editing for mobile users. You can [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor on mobile/Section editing|read more]].
* Admins on French and Polish Wikipedia can [[m:Community health initiative/Partial blocks|block someone from editing a page or a namespace]]. If your wiki wants to get these blocks before they are available to all wikis, you can [[m:Talk:Community health initiative/Partial blocks|tell the developers]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T219327][https://phabricator.wikimedia.org/T219218]

'''Problems'''
* You will be able read but not edit most wikis for 30 minutes on  [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20190411T05 11 April at 05:00 (UTC)]. This is because of a hardware problem. You can [[phab:T220080|see a list of the affected wikis]]. [https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikitech-l/2019-April/091900.html]
* A map update caused some problems on 29 March and 30 March. It was rolled back. [https://phabricator.wikimedia.org/T217087]
* Pages on some Wikivoyages had problems with the top headline. This has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T97891#5079408]

'''Changes later this week'''
* When you add an edit summary the VisualEditor will search your recent edit summaries in case you want to re-use one. This works in both the [[mw:Special:MyLanguage/Help:VisualEditor/User guide|visual]] and [[mw:Special:MyLanguage/2017 wikitext editor|wikitext]] modes on desktop. It also works [[mw:VisualEditor on mobile|on the mobile site]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T50274]
* The Wikimedia wikis will get a [[:w:en:URL shortening|URL shortener]]. This will work from 11 April. You can [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia URL Shortener|read more]]. [https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikidata/2019-April/012893.html]
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] The &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{REVISIONID}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; magic word will no longer work. This is for performance reasons. When you preview a page it will return &lt;code&gt;&quot;&quot;&lt;/code&gt; (empty string). When you read a page it will return &lt;code&gt;&quot;-&quot;&lt;/code&gt; (dash). For now this will only affect content namespaces. [https://phabricator.wikimedia.org/T137900]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.33/wmf.25|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from 9 April. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from 10 April. It will be on all wikis from 11 April ([[mw:MediaWiki 1.33/Roadmap|calendar]]).

'''Meetings'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] You can join the technical advice meeting on IRC. During the meeting, volunteer developers can ask for advice. The meeting will be on [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20190410T15 10 April at 15:00 (UTC)]. See [[mw:Technical Advice IRC Meeting|how to join]].

'''Future changes'''
* You will be able to preview references. This means that when you hover over the link you will get a popup that shows you a preview of the reference. It will work much like [[mw:Special:MyLanguage/Page Previews|page previews]]. This is so you don't have to go to the bottom of the page to see a reference. This will now be available as a beta feature on German and Arabic Wikipedia. [https://meta.wikimedia.org/wiki/WMDE_Technical_Wishes/ReferencePreviews][https://phabricator.wikimedia.org/T67114]
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] The Wikidata [[:w:en:JSON|JSON]] output will change. Empty containers will be serialised as empty objects. This is a breaking change that will affect tools that use JSON outputs and APIs. It will happen on 30 April. You can [https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikidata/2019-April/012891.html read more and see how to test your code].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/15|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt; &lt;section end=&quot;technews-2019-W15&quot;/&gt; 18:25, 8 april 2019 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=18988936 --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/16|Tech News: 2019-16]] ==

&lt;section begin=&quot;technews-2019-W16&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/16|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
*All wikis now have the [[:mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:TemplateWizard|TemplateWizard]] for the wikitext editor.

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.34/wmf.1|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from 16 April. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from 17 April. It will be on all wikis from 18 April ([[mw:MediaWiki 1.34/Roadmap|calendar]]).

'''Meetings'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] You can join the technical advice meeting on IRC. During the meeting, volunteer developers can ask for advice. The meeting will be on [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20190417T15 17 April at 15:00 (UTC)]. See [[mw:Technical Advice IRC Meeting|how to join]].

'''Future changes'''
* Wikidata will get a new [[:wikidata:Help:Property constraints portal#Constraint statements on properties|constraint status]] called &lt;code&gt; suggestion&lt;/code&gt;. This [[mailarchive:wikidata/2019-April/012911.html|will change]] how the &lt;code&gt;WikibaseQualityConstraints&lt;/code&gt; constraint checking API works. [https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikidata/2019-April/012910.html][https://phabricator.wikimedia.org/T204439]
* You can test the [[c:Commons:Structured data/Get involved/Feedback requests/Depicts testing|&lt;code&gt;depicts&lt;/code&gt; property]] for structured data on Commons.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/16|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt; &lt;section end=&quot;technews-2019-W16&quot;/&gt; 23:00, 15 april 2019 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=19011282 --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/17|Tech News: 2019-17]] ==

&lt;section begin=&quot;technews-2019-W17&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/17|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* The [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/AdvancedSearch|advanced search]] function [[:w:en:URL|URL]] now shows which namespaces you search in. The namespace field is collapsed by default on the search page. You can also [[gerrit:plugins/gitiles/mediawiki/extensions/AdvancedSearch/+/refs/heads/master/docs/adding_fields.md|add new fields]] to the search interface through a [[:w:en:Hooking|hook]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T217445][https://phabricator.wikimedia.org/T217443][https://phabricator.wikimedia.org/T217446]
* The wikis now look slightly different in the mobile web version. [https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikitech-l/2019-April/091978.html]

'''Changes later this week'''
* There is no new MediaWiki version this week.

'''Meetings'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] You can join the technical advice meeting on IRC. During the meeting, volunteer developers can ask for advice. The meeting will be on [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20190423T15 23 April at 15:00 (UTC)]. See [[mw:Technical Advice IRC Meeting|how to join]].

'''Future changes'''
* Wikipedia articles will have the &lt;code&gt;[https://schema.org/sameAs sameAs]&lt;/code&gt; [https://schema.org/Property meta property]. It adds structured data. This makes it easier for search engines to find Wikipedia articles. It also makes it easier to reuse content. There will an [[:w:en:A/B testing|A/B test]]. [https://www.mediawiki.org/wiki/Reading/Seach_Engine_Optimization/sameAs_test][https://phabricator.wikimedia.org/T209306] 

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/17|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt; &lt;section end=&quot;technews-2019-W17&quot;/&gt; 19:08, 23 april 2019 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=19030007 --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/18|Tech News: 2019-18]] ==

&lt;section begin=&quot;technews-2019-W18&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/18|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps|Wikipedia app]] for Android now invites users to add Wikidata descriptions to Wikidata objects that have Wikipedia articles but no Wikidata descriptions. It will only invite users who have added a number of Wikidata descriptions in the app without being reverted. This is to avoid spam and bad edits. [https://www.mediawiki.org/wiki/Wikimedia_Apps/Team/Android/AppEditorTasks][https://phabricator.wikimedia.org/T205125]

'''Problems'''
* Tech News was late last week because of a [[mw:Special:MyLanguage/Extension:MassMessage|MassMessage]] bug. Other newsletters had the same problem. [https://phabricator.wikimedia.org/T221570]

'''Changes later this week'''
* You will see when you last refreshed the recent changes page. This is so you can see how recent the changes are. [https://phabricator.wikimedia.org/T200353]
* When you write a comment in [[mw:Special:MyLanguage/Structured Discussions|Structured Discussions]] but have not posted it yet your [[:w:en:Web browser|web browser]] will save it in &lt;code&gt;[[:w:en:Web storage#Local and session storage|local storage]]&lt;/code&gt; instead of &lt;code&gt;[[:w:en:Web storage#Local and session storage|session storage]]&lt;/code&gt;. This means you do not lose them even if you close your web browser. Structured Discussions used to be called Flow. [https://phabricator.wikimedia.org/T93612]
* You will be able to turn off [[mw:Special:MyLanguage/Help:Notifications/Notifications types#Milestone|milestone notifications]]. Milestone notifications congratulate you when you have made certain numbers of edits. [https://phabricator.wikimedia.org/T169924]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.33/wmf.3|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from 30 April. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from 1 May. It will be on all wikis from 2 May ([[mw:MediaWiki 1.33/Roadmap|calendar]]).

'''Meetings'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] You can join the technical advice meeting on IRC. During the meeting, volunteer developers can ask for advice. The meeting will be on [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20190501T15 1 May at 15:00 (UTC)]. See [[mw:Technical Advice IRC Meeting|how to join]].

'''Future changes'''
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] The Wikidata &lt;code&gt;wb_terms&lt;/code&gt; table will be dropped. This will affect some Wikidata tools. They need to be updated. The table has become too big which is causing problems. This will happen on 29 May. You can [[mailarchive:wikidata/2019-April/012987.html|read more]]. You can ask for help if you need it.
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] Wikimedia wikis will soon use a token when you log out. This changes how the API works. Some tools might need to be updated. [https://phabricator.wikimedia.org/T25227]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/18|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt; &lt;section end=&quot;technews-2019-W18&quot;/&gt; 22:28, 29 april 2019 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=19046269 --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/19|Tech News: 2019-19]] ==

&lt;section begin=&quot;technews-2019-W19&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/19|Translations]] are available.

'''Problems'''
* [[Special:Watchlist|Special:Watchlist]] can show the wrong information. It does not always show which edits are read and which are unread. The developers are working on solving the problem. [https://phabricator.wikimedia.org/T218511]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.34/wmf.5|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from 7 May. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from 8 May. It will be on all wikis from 9 May ([[mw:MediaWiki 1.33/Roadmap|calendar]]).

'''Meetings'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] You can join the technical advice meeting on IRC. During the meeting, volunteer developers can ask for advice. The meeting will be on [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20190507T15 8 May at 15:00 (UTC)]. See [[mw:Technical Advice IRC Meeting|how to join]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/19|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt; &lt;section end=&quot;technews-2019-W19&quot;/&gt; 16:28, 6 মে' 2019 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=19073915 --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/20|Tech News: 2019-20]] ==

&lt;section begin=&quot;technews-2019-W20&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/20|Translations]] are available.

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.34/wmf.5|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from 14 May. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from 15 May. It will be on all wikis from 16 May ([[mw:MediaWiki 1.34/Roadmap|calendar]]).

'''Meetings'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] You can join the technical advice meeting on IRC. During the meeting, volunteer developers can ask for advice. The meeting will be on [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20190514T15 15 May at 15:00 (UTC)]. See [[mw:Technical Advice IRC Meeting|how to join]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/20|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt; &lt;section end=&quot;technews-2019-W20&quot;/&gt; 00:49, 14 মে' 2019 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=19091659 --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/21|Tech News: 2019-21]] ==

&lt;section begin=&quot;technews-2019-W21&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/21|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* The report for phase 1 of the talk pages consultation 2019 [[mw:special:MyLanguage/Talk pages consultation_2019/Phase 1 report|has been published]]. Communities are invited to [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages consultation 2019/Participant group sign-up#Phase2|start phase 2 of the consultation]] on their wikis.   

'''Problems'''
* File descriptions for files from Commons were not shown properly on other Wikimedia wikis for a few days. For example the image descriptions and license information were missing. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T222935][https://phabricator.wikimedia.org/T222954]
* Some diffs show an error message when you try to see them. The developers are working on fixing it. It could be because of some edit comments. [https://phabricator.wikimedia.org/T222857][https://phabricator.wikimedia.org/T222628]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.34/wmf.6|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2019-05-21|{{PAGELANGUAGE}}}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2019-05-22|{{PAGELANGUAGE}}}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2019-05-23|{{PAGELANGUAGE}}}} ([[mw:MediaWiki 1.34/Roadmap|calendar]]).

'''Meetings'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] You can join the technical advice meeting on IRC. During the meeting, volunteer developers can ask for advice. The meeting will be on [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20190521T15 {{#time:j xg|2019-05-22|{{PAGELANGUAGE}}}} at 15:00 (UTC)]. See [[mw:Technical Advice IRC Meeting|how to join]].

'''Future changes'''
* The [[mw:Content translation/V2|content translation tool]] on Wikipedia can use machine translations. There is a system to stop translations where the editors do not fix machine translation mistakes. This warns or stops them if they seem to just copy what the machine translation gives them. If this system is too strict or not strict enough you can [[mw:Talk:Content translation|tell the language team]]. [https://www.mediawiki.org/wiki/Help:Content_translation/Translating/Translation_quality]
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] The Wikidata &lt;code&gt;wbeditentity&lt;/code&gt; [[:w:en:Application programming interface|API]] endpoint will remove all aliases if the request includes an empty alias. This is how it supposed to work. It has not been working this way because of a bug. This will start on 12 June. [https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikidata/2019-May/013051.html]


'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/21|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt; &lt;section end=&quot;technews-2019-W21&quot;/&gt; 13:04, 20 মে' 2019 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=19108030 --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/22|Tech News: 2019-22]] ==

&lt;section begin=&quot;technews-2019-W22&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/22|Translations]] are available.

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] Big changes to the [[w:en:Replication (computing)|replica database]] will happen on 3 June. Some tools on [[:wikitech:Help:Cloud Services Introduction|Cloud Services]] will stop working if the maintainers do not update them to use the new schema. This probably affects tools that query for revisions or log entries made by a user. [https://phabricator.wikimedia.org/T223406][https://lists.wikimedia.org/pipermail/cloud-announce/2019-May/000172.html]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.34/wmf.7|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from 28 May. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from 29 May. It will be on all wikis from 30 May ([[mw:MediaWiki 1.34/Roadmap|calendar]]).

'''Meetings'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] You can join the technical advice meeting on IRC. During the meeting, volunteer developers can ask for advice. The meeting will be on [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20190529T15 29 May at 15:00 (UTC)]. See [[mw:Technical Advice IRC Meeting|how to join]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/22|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt; &lt;section end=&quot;technews-2019-W22&quot;/&gt; 15:34, 27 May 2019 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=19120221 --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/23|Tech News: 2019-23]] ==

&lt;section begin=&quot;technews-2019-W23&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/23|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* You can now write all special letters in all African Wikipedia languages. This works in the desktop version. [https://aharoni.wordpress.com/2019/05/25/happy-africa-day-keyboards-for-all-african-wikipedia-languages/]
* There is now a field called &lt;code&gt;[[:c:Commons:Depicts|depicts]]&lt;/code&gt; on Commons. This is a way to show what is in a picture with the help of Wikidata. It is still in development. [https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:Village_pump#Adding_qualifiers_to_Depicts]
* Some tools on Toolforge may break on or after 3 June because of database changes. Maintainers should update their tools to use the new schema. [https://phabricator.wikimedia.org/T223406][https://lists.wikimedia.org/pipermail/cloud-announce/2019-May/000172.html]

'''Problems'''
* You will be able to read but not to edit Wikimedia Commons for 30 minutes on [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20190619T05 19 June at 05:00 (UTC)]. This is to fix a hardware problem. [https://phabricator.wikimedia.org/T224516]

'''Changes later this week'''
* Some wikis have one tab for the visual editor and one tab for a wikitext editor. Others wikis just have one tab. If your wiki has two tabs, clicking a link to create a new page has always opened a wikitext editor. It will now open the editor you used the last time you edited. [https://phabricator.wikimedia.org/T223793]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.34/wmf.8|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from 4 May. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from 5 May. It will be on all wikis from 6 May ([[mw:MediaWiki 1.34/Roadmap|calendar]]).

'''Meetings'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] You can join the technical advice meeting on IRC. During the meeting, volunteer developers can ask for advice. The meeting will be on [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20190605T15 5 May at 15:00 (UTC)]. See [[mw:Technical Advice IRC Meeting|how to join]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/23|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt; &lt;section end=&quot;technews-2019-W23&quot;/&gt; 15:25, 3 June 2019 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=19133752 --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/24|Tech News: 2019-24]] ==

&lt;section begin=&quot;technews-2019-W24&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/24|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* When you create a PDF from a page on the wiki this is now done by [[mw:Proton|Proton]]. Before this we used [[mw:Electron|Electron]]. It should look the same but work better. Both use Chromium. This is a different system from when you collect several articles into a book and make a PDF from them. [https://phabricator.wikimedia.org/T210651][https://phabricator.wikimedia.org/T186748]
* The Flagged Revisions extension now uses the standard OOUI icons. There will be additional minor fixes for positioning in the next deployment. [https://phabricator.wikimedia.org/T155878]
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] Bots and other scripts that do not set an identifiable [[m:Special:MyLanguage/User-Agent policy|User-Agent]] may find their requests strictly rate-limited until they identify themselves properly. [https://phabricator.wikimedia.org/T224891]

'''Problems'''
* Please check if the Flagged Revisions configuration on your wiki is as you expect (or as it was a few weeks ago). If not, please [https://phabricator.wikimedia.org/maniphest/task/edit/form/1/?projects=Wikimedia-Site-Requests%2CMediaWiki-extensions-FlaggedRevs report it]. [https://phabricator.wikimedia.org/T225144]

'''Changes later this week'''
* There is no new MediaWiki version this week.

'''Meetings'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] You can join the technical advice meeting on IRC. During the meeting, volunteer developers can ask for advice. The meeting will be on [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20190612T15 12 June at 15:00 (UTC)]. See [[mw:Technical Advice IRC Meeting|how to join]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/24|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt; &lt;section end=&quot;technews-2019-W24&quot;/&gt; 17:07, 10 June 2019 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=19143311 --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/25|Tech News: 2019-25]] ==

&lt;section begin=&quot;technews-2019-W25&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/25|Translations]] are available.

'''Problems'''
* You will be able to read but not to edit Wikimedia Commons for 30 minutes on [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20190619T05 19 June at 05:00 (UTC)]. This is to fix a hardware problem. [https://phabricator.wikimedia.org/T224516]

'''Changes later this week'''
* [[:w:en:MIDI|MIDI]] files can soon be played without the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Score|Score extension]]. You can then add them with &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;[[File:Filename.midi]]&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;. Later &lt;code&gt;override_midi&lt;/code&gt; and &lt;code&gt;override_audio&lt;/code&gt; will stop working. Instead you will need to add the MIDI file below the music score. [https://phabricator.wikimedia.org/T135597]
* A new video player will soon replace the old one. You will be able to enable it as a beta feature in [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|your preferences]]. It will later be enabled for everyone if there are no big problems. [https://phabricator.wikimedia.org/T148103]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.34/wmf.10|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from 18 June. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from 19 June. It will be on all wikis from 20 June ([[mw:MediaWiki 1.34/Roadmap|calendar]]).

'''Meetings'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] You can join the technical advice meeting on IRC. During the meeting, volunteer developers can ask for advice. The meeting will be on [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20190619T15 19 June at 15:00 (UTC)]. See [[mw:Technical Advice IRC Meeting|how to join]].

'''Future changes'''
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] Some gadgets and user scripts still use the old &lt;code&gt;wgEnableAPI&lt;/code&gt; and &lt;code&gt;wgEnableWriteAPI&lt;/code&gt; values. These values are always true. They will soon be removed. This might break the gadgets and scripts. You should fix your gadgets to not use these values. [https://gerrit.wikimedia.org/r/c/mediawiki/core/+/504076]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/25|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt; &lt;section end=&quot;technews-2019-W25&quot;/&gt; 20:38, 17 June 2019 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=19152213 --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/26|Tech News: 2019-26]] ==

&lt;section begin=&quot;technews-2019-W26&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/26|Translations]] are available.

'''Problems'''
* The [[mw:MediaWiki 1.34/wmf.10|new version]] of MediaWiki for last week was not fully released due to issues. It was removed from most wikis on Tuesday and from test wikis on Thursday. [https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikitech-l/2019-June/092212.html]
* Most wikis were slow and then briefly read-only last week due to one of the database servers having a problem. It is now replaced. [https://phabricator.wikimedia.org/T225981]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.34/wmf.11|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from 25 June. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from 26 June. It will be on all wikis from 27 June ([[mw:MediaWiki 1.34/Roadmap|calendar]]).

'''Meetings'''
* You can watch or join the next [https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikitech-l/2019-June/092210.html Wikimedia Language showcase]. It will be about the usage of Machine Translation in Wikimedia projects. The showcase will be on [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20190626T13 26 June at 13:00 (UTC)]. A recording will be kept for later viewing
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] You can join the technical advice meeting on IRC. During the meeting, volunteer developers can ask for advice. The meeting will be on [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20190626T15 26 June at 15:00 (UTC)]. See [[mw:Technical Advice IRC Meeting|how to join]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/26|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt; &lt;section end=&quot;technews-2019-W26&quot;/&gt; 17:30, 24 June 2019 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=19168431 --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/27|Tech News: 2019-27]] ==

&lt;section begin=&quot;technews-2019-W27&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/27|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* The development of [[mw:Special:MyLanguage/Wikidata Bridge|Wikidata Bridge]] has started. The goal is to allow Wikidata edits from Wikipedia. [https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikidata/2019-June/013216.html]

'''Problems'''
* Sometimes pages load slowly for users routed to the Amsterdam data center. Investigation is in progress. [https://phabricator.wikimedia.org/T226048]
* Wikidata query service was overloaded between 11:50 UTC until 13:15 UTC on June 24. It has been fixed. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Incident_documentation/20190624-wdqs]

'''Changes later this week'''
* You will be able to read but not to edit all wikis for a short amount of time, on 3 July at 06:00 (UTC). This is to move a database. [https://phabricator.wikimedia.org/T226358]
* There is no deployment of a new version of MediaWiki on the wikis this week ([[mw:MediaWiki 1.34/Roadmap|calendar]]).

'''Meetings'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] You can join the technical advice meeting on IRC. During the meeting, volunteer developers can ask for advice. The meeting will be on [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20190703T15 3 July at 15:00 (UTC)]. See [[mw:Technical Advice IRC Meeting|how to join]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/27|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt; &lt;section end=&quot;technews-2019-W27&quot;/&gt; 21:23, 1 July 2019 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=19175317 --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/28|Tech News: 2019-28]] ==

&lt;section begin=&quot;technews-2019-W28&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/28|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* For event organizers, if you [[m:Special:MyLanguage/Mass_account_creation#Requesting_temporary_lift_of_IP_cap|request a temporary lift of the IP cap]] for mass account creation, this will now also raise the edit rate limit for those new accounts at the event, which will prevent another bottleneck. [https://phabricator.wikimedia.org/T204583]
* Administrators at all Wiktionary, Wikivoyage, and Wikisource wikis are now able to use the new [[m:Special:MyLanguage/Community_health_initiative/Partial_blocks|partial blocks]] feature. [https://phabricator.wikimedia.org/T218626]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.34/wmf.13|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from 9 July. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from 10 July. It will be on all wikis from 11 July ([[mw:MediaWiki 1.34/Roadmap|calendar]]).
* The design of MediaWiki's software windows will change for desktop users. Layout will be simpler, buttons will be bolder and clearer, and close buttons will be just icons. This is like the mobile design. This will affect ContentTranslation, VisualEditor, TemplateWizard, and other tools. [https://phabricator.wikimedia.org/T226045]

'''Meetings'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] You can join the technical advice meeting on IRC. During the meeting, volunteer developers can ask for advice. The meeting will be on [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20190710T15 10 July at 15:00 (UTC)]. See [[mw:Technical Advice IRC Meeting|how to join]].

'''Future changes'''
* Wikidata will be in read-only mode on 30 July from 05:00 to 05:30 UTC because of a server switch. [https://phabricator.wikimedia.org/T227063]
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] There will be a change in the name format of new Wikidata RDF dumps starting on 15 July. [https://phabricator.wikimedia.org/T226153]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/28|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt; &lt;section end=&quot;technews-2019-W28&quot;/&gt; 20:13, 8 July 2019 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=19192465 --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/29|Tech News: 2019-29]] ==

&lt;section begin=&quot;technews-2019-W29&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/29|Translations]] are available. 

'''Recent changes'''
* The mobile web will get more advanced editing tools. Seven more Wikipedias can use them now. This works for Arabic, Indonesian, Italian, Persian, Japanese, Spanish and Thai Wikipedia. You can try the tools on the mobile web and give feedback. [https://meta.wikimedia.org/wiki/User:CKoerner_(WMF)/Advanced_mobile_contribution_options_second_update] 

'''Changes later this week'''
*  [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]]  The abuse filter system user will soon do maintenance edits on broken abuse filters. This user is called &lt;code&gt;{{int:abusefilter-blocker}}&lt;/code&gt; and has administrator rights. This is meant to fix technical problems. It will not do any other changes. You [[phab:T209565|can read more]].
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.34/wmf.14|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from 16 July. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from 17 July. It will be on all wikis from 18 July ([[mw:MediaWiki 1.34/Roadmap|calendar]]).

'''Meetings'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] You can join the technical advice meeting on IRC. During the meeting, volunteer developers can ask for advice. The meeting will be on [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20190717T15 17 July at 15:00 (UTC)]. See [[mw:Technical Advice IRC Meeting|how to join]].

'''Future changes'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps|Wikipedia app]] for Android will invite users to add image captions to images on Commons. It will only invite users who have added a number of edits in the app without being reverted. This is to avoid spam and bad edits. You can [[mw:Wikimedia Apps/Team/Android/AppEditorTasks|read more]] and [[mw:Talk:Wikimedia_Apps/Team/Android/AppEditorTasks|leave feedback]]. [https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:Village_pump/Archive/2019/03#Edit_action_feed_(Android_Wikipedia_app)]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/29|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt; &lt;section end=&quot;technews-2019-W29&quot;/&gt; 15:30, 15 July 2019 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=19199404 --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/30|Tech News: 2019-30]] ==

&lt;section begin=&quot;technews-2019-W30&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/30|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* Communities interested by easing newcomers' first steps can now benefit from the Growth team experiments on their wikis. Check [[mw:Growth/Communities/How to get the Growth experiments on your wiki|the conditions and the request process]].
* The [[m:Coolest_Tool_Award|Coolest Tool Award 2019]] is looking for nominations. You can recommend tools by July 29. The awarded tools will be presented at Wikimania. [https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikitech-l/2019-July/092301.html]

'''Problems'''
* The release of the last version of MediaWiki (1.34.0-wmf.14) has been blocked for groups 1 and 2. [https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikitech-ambassadors/2019-July/002184.html]

'''Changes later this week'''
* Phabricator database will be moved to a different server. Writes will be blocked on Thursday 25 July, between 05:30 and 06:00 AM UTC. Reads will remain unaffected. [https://phabricator.wikimedia.org/T228243]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.34/wmf.15|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from 23 July. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from 24 July. It will be on all wikis from 25 July ([[mw:MediaWiki 1.34/Roadmap|calendar]]).

'''Meetings'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] You can join the technical advice meeting on IRC. During the meeting, volunteer developers can ask for advice. The meeting will be on [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20190723T15 24 July at 15:00 (UTC)]. See [[mw:Technical Advice IRC Meeting|how to join]].

'''Future changes'''
* [[mw:VisualEditor on mobile/Edit cards|Some items in the visual editor]] will change later this week. This will make it easier to edit links, citations, and templates on both desktop and mobile. [https://phabricator.wikimedia.org/T225834][https://phabricator.wikimedia.org/T221247]
* With [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:AdvancedSearch|advanced search]] turned on you will be able to choose the sorting order of the search results when you do a search. [https://phabricator.wikimedia.org/T225479][https://phabricator.wikimedia.org/T197525]
* Users who edit from IP addresses whitelisted on a [[:m:Special:MyLanguage/Mass_account_creation#Requesting temporary lift of_IP cap|request for temporary lift of the IP cap for mass account creation]] will bypass CAPTCHAs. This will happen in August. If you think this should not happen for some reason, please [[:phab:T227487|let us know]].
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] The variable &lt;code&gt;user_wpzero&lt;/code&gt; will be removed from AbuseFilter. [[phab:T227843#5344413|A list of filters needing a fix is provided]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/30|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt; &lt;section end=&quot;technews-2019-W30&quot;/&gt; 13:08, 22 July 2019 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=19224936 --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/31|Tech News: 2019-31]] ==

&lt;section begin=&quot;technews-2019-W31&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/31|Translations]] are available.

'''Problems'''
* Wikidata will be in read-only mode on 30 July from 05:00 to 05:30 UTC because of a server switch. [https://phabricator.wikimedia.org/T227063]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.34/wmf.16|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from 30 July. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from 31 July. It will be on all wikis from 1 August ([[mw:MediaWiki 1.34/Roadmap|calendar]]).

'''Meetings'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] You can join the technical advice meeting on IRC. During the meeting, volunteer developers can ask for advice. The meeting will be on [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20190731T15 31 July at 15:00 (UTC)]. See [[mw:Technical Advice IRC Meeting|how to join]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/31|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt; &lt;section end=&quot;technews-2019-W31&quot;/&gt; 21:42, 29 July 2019 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=19235136 --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/32|Tech News: 2019-32]] ==

&lt;section begin=&quot;technews-2019-W32&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/32|Translations]] are available.

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.34/wmf.17|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from 6 August. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from 7 August. It will be on all wikis from 8 August ([[mw:MediaWiki 1.34/Roadmap|calendar]]).

'''Problems'''
*A change in [[mw:Extension:RelatedArticles|RelatedArticles extension]] accidentally enabled it for everyone, not just for mobile users. This has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T181242][https://phabricator.wikimedia.org/T229644]

'''Meetings'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] You can join the technical advice meeting on IRC. During the meeting, volunteer developers can ask for advice. The meeting will be on [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20190807T15 7 August at 15:00 (UTC)]. See [[mw:Technical Advice IRC Meeting|how to join]].

'''Future changes'''
* Today everyone can see [[:w:en:IP addresses|IP addresses]] if someone edits without an account. In the future this could be more hidden. This is to protect unregistered editors so fewer can see their IP address. This would only happen after we make sure the tools for vandal fighting can still be effective. You can [[m:Special:MyLanguage/IP_Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation|read more]] and [[m:Talk:IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation|comment]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/32|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt; &lt;section end=&quot;technews-2019-W32&quot;/&gt; 13:25, 5 August 2019 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=19263690 --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/33|Tech News: 2019-33]] ==

&lt;section begin=&quot;technews-2019-W33&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/33|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* Editors using the mobile website on Wikipedia can opt-in to new [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Advanced_mobile_contributions|advanced features]] via your settings page. This will give access to more interface links, special pages, and tools. Feedback on the discussion page is appreciated. [https://phabricator.wikimedia.org/T228916]
* Due to the absence of volunteer maintenance of Cologne Blue skin, the link to activate it will be hidden. The skin will still work, but editors using it are encouraged to switch to another skin. [https://phabricator.wikimedia.org/T223824]

'''Changes later this week'''
* Due to Wikimania, there is no deployment this week. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments#Week_of_August_12th]

'''Meetings'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] You can join the technical advice meeting on IRC. During the meeting, volunteer developers can ask for advice. The meeting will be on [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20190813T15 13 August at 15:00 (UTC)]. See [[mw:Technical Advice IRC Meeting|how to join]].

'''Future changes'''
* The &quot;Wikidata item&quot; link will be moved from &quot;Tools&quot; to &quot;In other projects&quot; section on all Wikimedia projects, starting on August 21. [https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikidata/2019-August/013316.html Full announcement], [[phab:T66315|Phabricator task]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/33|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt; &lt;section end=&quot;technews-2019-W33&quot;/&gt; 18:20, 12 August 2019 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=19280448 --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/34|Tech News: 2019-34]] ==

&lt;section begin=&quot;technews-2019-W34&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/34|Translations]] are available.

'''Tech News'''
* There will be no Tech News issue next week. The next issue of Tech News will be sent out on 2 September 2019.

'''Problems'''
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] Some abuse filters stopped working because of a code change. Only variables for the current action will work. Variables defined inside a branch may not work outside of that branch. You can [[phab:T230256|read more]] to see how to fix the filters.
* Only six accounts can be created from one [[:w:en:IP address|IP address]] per day. Between 12 August and August 15 this was two accounts per day. This was because of a security issue. It is now six accounts per day again. [https://phabricator.wikimedia.org/T230521]

'''Changes later this week'''
* Only a limited number of accounts can be created from one [[:w:en:IP address|IP address]]. An IP address can be [[:w:en:Whitelisting |whitelisted]] so that it can create as many accounts as needed. This is useful at events where many new persons learn to edit. IP addresses that are whitelisted for this reason will also not show [[w:en:CAPTCHA|CAPTCHAs]] when you create accounts. This will happen on Wednesday. [https://phabricator.wikimedia.org/T227487]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.34/wmf.19|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from 20 August. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from 21 August. It will be on all wikis from 22 August ([[mw:MediaWiki 1.34/Roadmap|calendar]]).

'''Meetings'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] You can join the technical advice meeting on IRC. During the meeting, volunteer developers can ask for advice. The meeting will be on [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20190821T15 21 August at 15:00 (UTC)]. See [[mw:Technical Advice IRC Meeting|how to join]].

'''Future changes'''
* There is an [[:w:en: Request for Comments|RFC]] about creating a new global user group with the right to edit [[:mw:Extension:AbuseFilter|abuse filters]]. This will be used to fix broken filters and make sure all filters will still work when software changes happen. You can [[:m:Requests for comment/Creating abusefilter-manager global group|read more and comment]].
* &lt;code&gt;Special:Contributions/newbies&lt;/code&gt; will no longer be working. This is because of performance reasons. It showed edits by new accounts. You can see this in the recent changes feed instead. [https://phabricator.wikimedia.org/T220447]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/34|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt; &lt;section end=&quot;technews-2019-W34&quot;/&gt; 15:21, 19 August 2019 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=19310286 --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/36|Tech News: 2019-36]] ==

&lt;section begin=&quot;technews-2019-W36&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/36|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* You can use the new [[wikidata:Wikidata:Development/Termbox|termbox]] interface if you edit Wikidata on a mobile device. This is to edit labels, descriptions and aliases easier on the mobile pages. [https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikidata/2019-August/013355.html]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.34/wmf.20|new version]] of MediaWiki has been deployed during the last week.
* The previously announced change of positions of the &quot;Wikidata item&quot; link on all wikis has been rollbacked due to unexpected cache issues. [https://phabricator.wikimedia.org/T66315#5431632]
* The limit for rollbacks has been increased from 10 to 100 rollbacks per minute. [https://phabricator.wikimedia.org/T228708] 
* The advanced version of the edit review pages (Recent Changes, Watchlist, and Related Changes) now include two new filters. These filters are for &quot;All contents&quot; and &quot;All discussions&quot;. They will filter the view to just those namespaces. However the &quot;All discussions&quot; filter does not include pseudo talk pages, like discussions that are in the ''Project:'' or ''Wikipedia:'' namespaces. But it will include changes happening on ''Project talk:'' or the ''Wikipedia talk:''. [https://phabricator.wikimedia.org/T201520]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.34/wmf.21|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2019-09-03|{{PAGELANGUAGE}}}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2019-09-04|{{PAGELANGUAGE}}}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2019-09-05|{{PAGELANGUAGE}}}} ([[mw:MediaWiki 1.34/Roadmap|calendar]]).
* When you log in, the software checks your password to see if it follows the [[Special:MyLanguage/Password policy|Password policy]]. From this week, it will also complain if your password is one of the most common passwords in the world. If your password is not strong enough, please consider to [[Special:PasswordReset|change your password]] for a [[w:en:Password strength|stronger password]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T151425]

'''Meetings'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] You can join the technical advice meeting on IRC. During the meeting, volunteer developers can ask for advice. The meeting will be on [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20190904T15 {{#time:j xg|2019-09-04|{{PAGELANGUAGE}}}} at 15:00 (UTC)]. See [[mw:Technical Advice IRC Meeting|how to join]].

'''Future changes'''
* You will be able to read but not to edit Wikidata for up to 30 minutes on [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20190910T05 September 10 at 05:00 (UTC)]. [https://phabricator.wikimedia.org/T230788]
* You will be able to read but not to edit some mid-sized wikis for up to 30 minutes [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20190917T05 September 17 at 05:00 (UTC)]. You can [https://raw.githubusercontent.com/wikimedia/operations-mediawiki-config/master/dblists/s2.dblist see which wikis]. [https://phabricator.wikimedia.org/T230788]
* You will be able to read but not to edit some mid-sized wikis for up to 30 minutes [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20190924T05 September 24 at 05:00 (UTC)]. You can [https://raw.githubusercontent.com/wikimedia/operations-mediawiki-config/master/dblists/s3.dblist see which wikis]. [https://phabricator.wikimedia.org/T230788]
*  You will be able to read but not to edit Wikimedia Commons for up to 30 minutes on [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20190926T05 September 26 at 05:00 (UTC)]. [https://phabricator.wikimedia.org/T230788]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/36|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt; &lt;section end=&quot;technews-2019-W36&quot;/&gt; 09:08, 4 September 2019 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=19350205 --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/40|Tech News: 2019-40]] ==

&lt;section begin=&quot;technews-2019-W40&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/40|Translations]] are available.

'''Problems'''
* Last week's Tech News had delivery problems. Some did not get the newsletter. Some got it more than one time. The problem where some pages got it three times should now be fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T232379]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.34/wmf.25|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2019-10-01|{{PAGELANGUAGE}}}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2019-10-02|{{PAGELANGUAGE}}}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2019-10-03|{{PAGELANGUAGE}}}} ([[mw:MediaWiki 1.34/Roadmap|calendar]]).

'''Meetings'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] You can join the technical advice meeting on IRC. During the meeting, volunteer developers can ask for advice. The meeting will be on [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20191002T15 {{#time:j xg|2019-10-02|{{PAGELANGUAGE}}}} at 15:00 (UTC)]. See [[mw:Technical Advice IRC Meeting|how to join]].

'''Future changes'''
* The Wikimedia Foundation [[m:Community Tech|Community Tech team]] is working on a [[:m:Community Tech/Watchlist Expiry|watchlist expiry feature]]. This means you can put things on your watchlist for a period of time instead of forever. They are looking for [[:m:Community Tech/Watchlist Expiry#Open Questions|feedback on the questions they have]].
* [[Special:Contributions|Special:Contributions]] will get the standard [[mw:UX standardization|OOUI look]]. This makes it easier to use on mobile and makes it look like other &lt;code&gt;Special:&lt;/code&gt; pages. There is a [https://en.wikipedia.beta.wmflabs.org/wiki/User:Jdlrobson/compactspecialcontributions.css script] you can use to make the form smaller if you want to. [https://phabricator.wikimedia.org/T117736]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/40|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt; &lt;section end=&quot;technews-2019-W40&quot;/&gt; 16:51, 30 September 2019 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johan_(WMF)/Tech_News_target_list_8&amp;oldid=19425409 --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/41|Tech News: 2019-41]] ==

&lt;section begin=&quot;technews-2019-W41&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/41|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] The [[mw:Extension:AbuseFilter|abuse filter function]] now has a faster [[w:en:Parsing|parser]]. This is to shorten the waiting time when you save an edit. [https://phabricator.wikimedia.org/T156095]

'''Problems'''
* There is a problem in the visual editor when you copy or delete text with footnotes. It will be fixed soon. [https://phabricator.wikimedia.org/T234489]
 
'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.35/wmf.1|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from 8 October. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from 9 October. It will be on all wikis from 10 October ([[mw:MediaWiki 1.35/Roadmap|calendar]]).
 
'''Meetings'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] You can join the technical advice meeting on IRC. During the meeting, volunteer developers can ask for advice. The meeting will be on [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20191009T15 9 October at 15:00 (UTC)]. See [[mw:Technical Advice IRC Meeting|how to join]].

'''Future changes'''
* The [[m:Community Wishlist Survey 2020|Community Wishlist Survey]] has a new format. It will focus on wikis that typically get less support. It will probably go back to the normal format next year. It is not decided exactly how it will work this year. You can [[m:Talk:Community Wishlist Survey 2020|leave feedback]].
* The [[:w:en:URL|URL]] of the Wikimedia wiki main pages could be changed. This is because the current URLs cause several problems. For example &lt;code&gt;https://www.wikidata.org/wiki/Wikidata:Main_Page&lt;/code&gt; would be &lt;code&gt;https://www.wikidata.org/&lt;/code&gt; instead. You can [[phab:T120085|tell the developers]] if this would cause problems for your wiki.
* There is a new [[mw:Technical Community Newsletter/2019/October|technical community newsletter]]. You can read more about the work of Wikimedia's technical community. [[mw:Technical Community Newsletter/Subscribe|Subscribe]] to get the information in the future.
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] [[w:en:Outreachy|Outreachy]] is an internship program for groups who are underrepresented in free and open-source software. There are seven Wikimedia projects about coding, documentation and quality assurance in the next round. Persons who fit the criteria [https://www.outreachy.org/apply/project-selection/#wikimedia can apply]. The last day to apply is 5 November.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/41|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt; &lt;section end=&quot;technews-2019-W41&quot;/&gt; 15:36, 7 October 2019 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johan_(WMF)/Tech_News_target_list_8&amp;oldid=19425409 --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/42|Tech News: 2019-42]] ==

&lt;section begin=&quot;technews-2019-W42&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/42|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* You can now use [[:mw: Reading/Web/Advanced mobile contributions |more advanced editing tools]] on the mobile web. You can turn them on and off in your preferences in the mobile version. [https://phabricator.wikimedia.org/T233612]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.35/wmf.2|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from 15 October. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from 16 October. It will be on all wikis from 17 October ([[mw:MediaWiki 1.34/Roadmap|calendar]]).

'''Meetings'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] You can join the technical advice meeting on IRC. During the meeting, volunteer developers can ask for advice. The meeting will be on [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20191016T15 16 October at 15:00 (UTC)]. See [[mw:Technical Advice IRC Meeting|how to join]].

'''Future changes'''
* [[w:en:Internet Explorer|Internet Explorer]] 6 and 7 are no longer [[:mw:Compatibility|supported]]. This means the browsers might start looking a bit weird. They will not get security support. You [[:wikitech:HTTPS/Browser Recommendations|can't read]] Wikimedia wikis in Internet Explorer on Windows XP or Windows versions that are older than Windows XP. This is because almost no one uses the browsers anymore. Supporting them made the wikis less secure for everyone else. [https://phabricator.wikimedia.org/T232563]  
* In the future section headings might have a share link. This is to make it easier to link to the section. You can [[phab:T18691|read more and discuss]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/42|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt; &lt;section end=&quot;technews-2019-W42&quot;/&gt; 23:55, 14 October 2019 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johan_(WMF)/Tech_News_target_list_8&amp;oldid=19459969 --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/43|Tech News: 2019-43]] ==

&lt;section begin=&quot;technews-2019-W43&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/43|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|'''''[[$technews|Tech news]]''' prepared by [[$ambassadors|Tech News writers]] and posted by [[$bot|bot]] • [[$contribute|Contribute]] • [[$translate|Translate]] • [[$tech|Get help]] • [[$talk|Give feedback]] • [[$list|Subscribe or unsubscribe]].'']] The [[w:en:Application programming interface|API]] sandbox and help pages now show more clearly when API modules are marked as &lt;code&gt;internal&lt;/code&gt;. API modules marked as internal were probably internal before. It was easier to miss. You should look for non-internal alternatives. [https://phabricator.wikimedia.org/T185508]

'''Problems'''
* There is a [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Translate|translation tool]] we use on wikis with more than one language. For a few days it did not create pages for new languages when someone translated a page. The languages did not show in the language bar. This has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T235027]
* The history and diffs can show wrong content. This is because of a cache problem. It will soon be fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T235188]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.35/wmf.3|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from 22 October. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from 23 October. It will be on all wikis from 24 October ([[mw:MediaWiki 1.34/Roadmap|calendar]]).
* [[m:WMDE_Technical_Wishes/ReferencePreviews|Reference Previews]] will be a beta feature on [[phab:T235083|all Wikipedias and some Wikivoyages]]. It shows you a preview of the footnote when you hover over or click on the number. It has been a beta feature on German and Arabic Wikipedia since April.

'''Meetings'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] You can join the technical advice meeting on IRC. During the meeting, volunteer developers can ask for advice. The meeting will be on [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20191023T15 23 October]. See [[mw:Technical Advice IRC Meeting|how to join]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/43|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt; &lt;section end=&quot;technews-2019-W43&quot;/&gt; 14:44, 21 October 2019 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Trizek_(WMF)/sandbox/temp_MassMessage_list&amp;oldid=19479668 --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/44|Tech News: 2019-44]] ==

&lt;section begin=&quot;technews-2019-W44&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/44|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* You can post proposals for the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2020|Community Wishlist Survey]]. The survey decides what the [[m:Community Tech|Community Tech team]] will work on. You can post proposals until 11 November. You can vote on proposals from 20 November to 2 December. This year the wishlist will focus on Wikibooks, Wiktionary, Wikiquote, Wikisource, Wikiversity, Wikispecies, Wikivoyage and Wikinews. You can [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2020#newformat|read more]] about the format for this year.
* Mobile users now have a specific design for their Watchlist. [https://phabricator.wikimedia.org/T225127][https://phabricator.wikimedia.org/T235414]
* You can share feedback and ideas on the [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements|Desktop Improvements]] project. The goal is to make the interface easier to use for readers and editors without removing any functionality. The Foundation's Readers Web team will work on this over the next two years.
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] [[mw:Special:MyLanguage/OOUI|OOUI]] now allows using &lt;code&gt;px&lt;/code&gt; (pixels) instead of &lt;code&gt;em&lt;/code&gt; ([[:w:en:Em (typography)|em]]) for some specific cases. [https://lists.wikimedia.org/pipermail/design/2019-October/002646.html][https://phabricator.wikimedia.org/T220671]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.35/wmf.4|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2019-10-29|{{PAGELANGUAGE}}}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2019-10-30|{{PAGELANGUAGE}}}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2019-10-31|{{PAGELANGUAGE}}}} ([[mw:MediaWiki 1.35/Roadmap|calendar]]).

'''Meetings'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] You can join the technical advice meeting on IRC. During the meeting, volunteer developers can ask for advice. The meeting will be on [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20191030T15 {{#time:j xg|2019-10-30|{{PAGELANGUAGE}}}} at 15:00 (UTC)]. See [[mw:Technical Advice IRC Meeting|how to join]].

'''Future changes'''
* There will be no software changes from 19 December to 2 January. The first MediaWiki version next year will come the week of 6 January. [https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikitech-l/2019-October/092682.html]
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] Gadgets and user scripts can access variables about the current page in JavaScript. In 2015, this information was moved from global variables named &lt;code dir=ltr&gt;wg*&lt;/code&gt; to &lt;code style=&quot;white-space:nowrap;&quot;&gt;mw.config&lt;/code&gt;. The old global variables will be removed later this year. You can [[Phab:T72470|know more about it and tell the developers]] if you want to try this out on your wiki first.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/44|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt; &lt;section end=&quot;technews-2019-W44&quot;/&gt; 16:26, 28 October 2019 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johan_(WMF)/Tech_News_target_list_8&amp;oldid=19459969 --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/45|Tech News: 2019-45]] ==

&lt;section begin=&quot;technews-2019-W45&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/45|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* At [[Special:Contributions|Special:Contributions]] you could see up to 5000 edits at the same time if you edited the [[:w:en:URL|URL]]. This has been lowered to 500. This is to stop requests which break the sites. [https://phabricator.wikimedia.org/T234450]

'''Changes later this week'''
* &lt;code&gt;MediaWiki:ipb-default-expiry&lt;/code&gt; can set the default length to block a user for your wiki. You will be able to use &lt;code&gt;MediaWiki:ipb-default-expiry-ip&lt;/code&gt; to set a different default block length for IP editors. [https://phabricator.wikimedia.org/T219126]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.35/wmf.5|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from 5 November. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from 6 November. It will be on all wikis from 7 November ([[mw:MediaWiki 1.35/Roadmap|calendar]]).

'''Meetings'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] You can join the technical advice meeting on IRC. During the meeting, volunteer developers can ask for advice. The meeting will be on [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20191106T15 6 November at 15:00 (UTC)]. See [[mw:Technical Advice IRC Meeting|how to join]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/45|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt; &lt;section end=&quot;technews-2019-W45&quot;/&gt; 16:48, 4 November 2019 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johan_(WMF)/Tech_News_target_list_8&amp;oldid=19523133 --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/46|Tech News: 2019-46]] ==

&lt;section begin=&quot;technews-2019-W46&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/46|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* [https://mediawiki2latex-large.wmflabs.org MediaWiki2LaTeX] can put different pages from a Wikimedia wiki into a [[:w:en:PDF|PDF]]. It can now make a PDF with around 5000 pages. Previously this was 800 pages.

'''Changes later this week'''
* There is no new MediaWiki version this week.

'''Meetings'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] You can join the technical advice meeting on IRC. During the meeting, volunteer developers can ask for advice. The meeting will be on [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20191113T16 13 November at 16:00 (UTC)]. See [[mw:Technical Advice IRC Meeting|how to join]].

'''Future changes'''
* Wikimedia will take part in [[:w:en:Google Code-in|Google Code-in]]. This is for young students who want to help with open source software. You can [[:mw:Google Code-in/2019|read more]]. Experienced technical Wikimedians can mentor students.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/46|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt; &lt;section end=&quot;technews-2019-W46&quot;/&gt; 22:04, 11 November 2019 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johan_(WMF)/Tech_News_target_list_8&amp;oldid=19523133 --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/47|Tech News: 2019-47]] ==

&lt;section begin=&quot;technews-2019-W47&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/47|Translations]] are available.

'''Problems'''
*  You will be able to read but not to edit some wikis for up to 30 minutes [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20191126T06 on 26 November at 06:00 (UTC)]. You can [[phab:T238046|see which wikis]]. It will probably last much shorter than 30 minutes. This will also affect the &lt;code&gt;[[mw:Special:MyLanguage/Extension:CentralAuth|centralauth]]&lt;/code&gt; database. This could for example affect changing passwords, logging in to new wikis, changing emails or [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CentralAuth/Global rename|global renames]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T238046]

'''Changes later this week'''
* You can soon vote on proposals for the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2020|Community Wishlist Survey]]. The survey decides what the [[m:Community Tech|Community Tech team]] will work on. You can vote on proposals from 20 November to 2 December. This year the wishlist will focus on Wikibooks, Wiktionary, Wikiquote, Wikisource, Wikiversity, Wikispecies, Wikivoyage and Wikinews. You can [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2020#newformat|read more]] about the format for this year.
* There is no new MediaWiki version this week.

'''Meetings'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] You can join the technical advice meeting on IRC. During the meeting, volunteer developers can ask for advice. The meeting will be on [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20191120T16 20 November at 16:00 (UTC)]. See [[mw:Technical Advice IRC Meeting|how to join]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/47|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt; &lt;section end=&quot;technews-2019-W47&quot;/&gt; 20:17, 18 November 2019 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johan_(WMF)/Tech_News_target_list_8&amp;oldid=19523133 --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/48|Tech News: 2019-48]] ==

&lt;section begin=&quot;technews-2019-W48&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/48|Translations]] are available.

'''Changes later this week'''
* The mobile beta mode will be disabled to have less maintenance. The developers will focus on the [[mw:Reading/Web/Desktop Improvements|desktop improvements]] project. You can turn on [[mw:Reading/Web/Advanced mobile contributions|advanced mobile contributions mode]] if you want to see the categories. You could also jump back to the top. This can instead be done with a [[w:en:User:Jdlrobson/scripts/backtotop.js|gadget or user script]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T237290]
* [[:mw:Parsoid|Parsoid]] is software we use for the visual editor, content translation, Flow and the Android app. This has been rewritten. It will come to the wikis gradually over the next two weeks. It has been tested, but there could be some diffs or previews that don't look right. If you see any you can [[phab:T229015|report them]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T229015]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.35/wmf.8|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from 26 November. It will be on the other wikis next week ([[mw:MediaWiki 1.35/Roadmap|calendar]]). This is because of holidays.

'''Meetings'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] You can join the technical advice meeting on IRC. During the meeting, volunteer developers can ask for advice. The meeting will be on [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20191127T16 27 November at 16:00 (UTC)]. See [[mw:Technical Advice IRC Meeting|how to join]].

'''Future changes'''
* You will switch between the article and the talk page in a new way in the mobile view in the future. It will use tabs. This is more like in the desktop view. [https://phabricator.wikimedia.org/T230695]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/48|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt; &lt;section end=&quot;technews-2019-W48&quot;/&gt; 16:52, 25 November 2019 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johan_(WMF)/Tech_News_target_list_8&amp;oldid=19523133 --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/49|Tech News: 2019-49]] ==

&lt;section begin=&quot;technews-2019-W49&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/49|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* [[:m:Special:MyLanguage/Mix'n'match|Mix'n'match]] is a tool to connect Wikidata items to information in other databases. It can be used to find subjects that are missing in a Wikipedia. It now has more than 3000 datasets. Before it was closer to 2000.

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.35/wmf.8|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from 3 December. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from 4 December. It will be on all wikis from 5 December ([[mw:MediaWiki 1.35/Roadmap|calendar]]).

'''Meetings'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] You can join the technical advice meeting on IRC. During the meeting, volunteer developers can ask for advice. The meeting will be on [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20191204T16 4 December at 16:00 (UTC)]. See [[mw:Technical Advice IRC Meeting|how to join]].

'''Future changes'''
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] There will be a new schema for [https://dumps.wikimedia.org/ XML dumps]. Scripts and apps that use them will need to be updated. If they are not updated they will no longer work. [https://phabricator.wikimedia.org/T238972]
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] The &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{REVISIONID}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; magic word will no longer work in the content namespaces. This is for performance reasons. When you preview a page it returns &lt;code&gt;&quot;&quot;&lt;/code&gt; (empty string). When you read a page it returns &lt;code&gt;&quot;-&quot;&lt;/code&gt; (dash). In the future this will also affect other namespaces. The next ones are file and category namespaces. [https://phabricator.wikimedia.org/T235957]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/49|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt; &lt;section end=&quot;technews-2019-W49&quot;/&gt; 16:59, 2 December 2019 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johan_(WMF)/Tech_News_target_list_8&amp;oldid=19605481 --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/50|Tech News: 2019-50]] ==

&lt;section begin=&quot;technews-2019-W50&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/50|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
*  Wikimedia projects use [https://translatewiki.net/ Translatewiki] to translate the wiki interface. You can now use [https://tools.wmflabs.org/watch-translations/ WatchTranslations] to watch projects there. You would get an email if there are missing translations to your language. [https://phabricator.wikimedia.org/T238216]
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] There is a new dataset you can use. It shows the number of editors per country per month for a number of countries. You can [[:wikitech:Analytics/Data Lake/Edits/Geoeditors/Public|read the documentation]] and [https://dumps.wikimedia.org/other/geoeditors/readme.html download the dataset].

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.35/wmf.10|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from 10 December. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from 11 December. It will be on all wikis from 12 December ([[mw:MediaWiki 1.35/Roadmap|calendar]]).

'''Meetings'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] You can join the technical advice meeting on IRC. During the meeting, volunteer developers can ask for advice. The meeting will be on [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20191211T16 11 December at 16:00 (UTC)]. See [[mw:Technical Advice IRC Meeting|how to join]].

'''Future changes'''
* You can test a new [[m:WMDE Technical Wishes/Book referencing|reference tool]]. It makes it possible to reference different parts of a source without repeating all information. You can test it on the [[mw:Special:MyLanguage/Beta Cluster|beta cluster]]. You can see [https://en.wikipedia.beta.wmflabs.org/wiki/Draft:Cut_the_Crap#cite_ref-3 an example article]. [https://www.mediawiki.org/wiki/Topic:Vc9k7gf9kvqxkkva]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/50|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt; &lt;section end=&quot;technews-2019-W50&quot;/&gt; 16:39, 9 December 2019 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johan_(WMF)/Tech_News_target_list_8&amp;oldid=19605481 --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/51|Tech News: 2019-51]] ==

&lt;section begin=&quot;technews-2019-W51&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/51|Translations]] are available.

'''Problems'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Linter|Linter extension]] helps you find technical errors in articles. It did not show new changes last week. This was because of an [[:w:en:Application programming interface|API]] problem. It is now working again. [https://phabricator.wikimedia.org/T240057]
* [[Special:Watchlist|Special:Watchlist]] can show the wrong information again. It does not always show which edits are read and which are unread. This is because of a database problem. The developers are working on solving the problem. [https://phabricator.wikimedia.org/T218511]

'''Changes later this week'''
* You can get email notifications. You can get them immediately, a summary every day or a summary once every week. If you choose a summary you can soon choose not to get notifications you have already marked as read on the wiki. [https://phabricator.wikimedia.org/T169386]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.35/wmf.11|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from 17 December. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from 18 December. It will be on all wikis from 19 December ([[mw:MediaWiki 1.35/Roadmap|calendar]]).

'''Meetings'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] You can join the technical advice meeting on IRC. During the meeting, volunteer developers can ask for advice. The meeting will be on [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20191218T16 18 December at 16:00 (UTC)]. See [[mw:Technical Advice IRC Meeting|how to join]].

'''Future changes'''
* The [[m:Special:MyLanguage/Community health initiative/Partial blocks|partial blocks]] feature is now stable. It will come to most wikis on 6 January. Your wiki can ask to wait. Contact [[User talk:NKohli (WMF)|NKohli (WMF)]] if you don't want it now. [https://phabricator.wikimedia.org/T218626]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/51|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt; &lt;section end=&quot;technews-2019-W51&quot;/&gt; 00:18, 17 December 2019 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johan_(WMF)/Tech_News_target_list_8&amp;oldid=19643564 --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/52|Tech News: 2019-52]] ==

&lt;section begin=&quot;technews-2019-W52&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/52|Translations]] are available.

'''Tech News'''
* Because of the [[w:en:Christmas and holiday season|holidays]] the next issue of Tech News will be sent out on 6 January 2020.

'''Recent changes'''
* All mobile site users now have new features. Features include: tabs for page/discussion; an expanded user-menu; direct access to history pages. These features were initially part of the &quot;[[mw:special:MyLanguage/Reading/Web/Advanced mobile contributions|advanced mode]]&quot;.

'''Changes later this week'''
* There is no new MediaWiki version this week or next week.

'''Future changes'''
* You can use &lt;code&gt;setlang&lt;/code&gt; in the [[:w:en:URL|URL]] to change the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:UniversalLanguageSelector|user interface language]]. This will no longer happen automatically. When you open the link you will be asked to confirm the language change. This will not happen if [[:w:en:Javascript|Javascript]] is not working in your browser. [https://phabricator.wikimedia.org/T63115]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2019/52|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt; &lt;section end=&quot;technews-2019-W52&quot;/&gt; 20:08, 23 December 2019 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johan_(WMF)/Tech_News_target_list_8&amp;oldid=19658611 --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/02|Tech News: 2020-02]] ==

&lt;section begin=&quot;technews-2020-W02&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/02|Translations]] are available.

'''Changes later this week'''
* When trying to move a page, if the target title already exists then a warning message is shown. The warning message will now include a link to the target title. [https://phabricator.wikimedia.org/T184357]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.35/wmf.14|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from 7 January.  It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from 8 January. It will be on all wikis from 9 January ([[mw:MediaWiki 1.35/Roadmap|calendar]]).

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/02|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt; &lt;section end=&quot;technews-2020-W02&quot;/&gt; 21:23, 6 January 2020 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johan_(WMF)/Tech_News_target_list_8&amp;oldid=19686133 --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/03|Tech News: 2020-03]] ==

&lt;section begin=&quot;technews-2020-W03&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/03|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* You can no longer read Wikimedia wikis if your browser use very old [[:w:en:Transport Layer Security|TLS]]. This is because it is a security problem for everyone. It can lead to [[:w:en:Downgrade attack|downgrade attacks]]. Since 9 December you just see a warning. Soon the browser will not connect to the wikis at all. Most are users on Android systems older than 4.4. You can read the [[:wikitech:HTTPS/Browser Recommendations|browser recommendations]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T238038]
* [[Special:LinkSearch|Special:LinkSearch]] has been moved from the &quot;{{int:specialpages-group-redirects}}&quot; section on [[Special:SpecialPages|Special:SpecialPages]] to the &quot;{{int:specialpages-group-pages}}&quot; section. [https://phabricator.wikimedia.org/T242146]

'''Changes later this week'''
*[[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] Wikis can protect pages so that only some users can edit them. The standard protection levels are {{int:protect-level-autoconfirmed}} and {{int:Protect-level-sysop}}. If your wiki use more protection levels the technical name might be renamed for standardisation. This doesn't affect what users see. [https://phabricator.wikimedia.org/T230103]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.35/wmf.15|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from 14 January. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from 15 January. It will be on all wikis from 16 January ([[mw:MediaWiki 1.35/Roadmap|calendar]]).

'''Future changes'''
* [[:wikitech:Nova Resource:Catgraph/Deepcat|Deepcat]] and [[:wikitech:Nova Resource:Catgraph|Catgraph]] will stop working. This will happen at the end of January. This is because you can now use the normal search function instead. [https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikitech-l/2020-January/092936.html]
* You can use &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;&lt;ref follow=&quot;…&quot;&gt;&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; to merge footnotes that follow each other. It is meant to be used for digitised books on Wikisource. If the order of the footnotes is wrong no error was shown but the bad &lt;nowiki&gt;&lt;ref&gt;&lt;/nowiki&gt; was shown outside the &lt;nowiki&gt;&lt;references /&gt;&lt;/nowiki&gt; list. This will change and you will see an error message instead. [https://phabricator.wikimedia.org/T240858]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/03|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt; &lt;section end=&quot;technews-2020-W03&quot;/&gt; [[সদস্য:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[সদস্য বাৰ্তা:MediaWiki message delivery|talk]]) 18:41, 13 January 2020 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johan_(WMF)/Tech_News_target_list_8&amp;oldid=19686133 --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/04|Tech News: 2020-04]] ==

&lt;section begin=&quot;technews-2020-W04&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/04|Translations]] are available.

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.35/wmf.16|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from 21 January. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from 22 January. It will be on all wikis from 23 January ([[mw:MediaWiki 1.35/Roadmap|calendar]]).

'''Future changes'''
* There is a [[:m:Special:MyLanguage/IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation/Improving tools|new suggestion]] for what to show when someone edits without registering an account. This is to give unregistered editors better privacy and make some anti-vandalism work go faster. You can [[:m:Talk:IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation/Improving tools|give feedback]].
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] [[:mw:Special:MyLanguage/Manual:Pywikibot|Pywikibot]] is a Python [[:w:en:Library (computing)|library]] to automate work on wikis. It will no longer support [[:w:en:Python (programming language)|Python 2]]. Use the &lt;code&gt;python2&lt;/code&gt; tag if you need to continue running Python 2 scripts. The Pywikibot team strongly recommends to migrate to Python 3. You can [[:phab:T242120|get help]] to do so. [https://lists.wikimedia.org/pipermail/pywikibot/2020-January/009976.html]
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] The weekly MediaWiki branch cut will soon become automated. The timing for this cut may change. You can discuss [[phab:T242446|in Phabricator]] if this affects you. [https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikitech-l/2020-January/092939.html]
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] You can [[mw:Special:MyLanguage/Technical Community Newsletter/2020/January|read about]] coming technical events and mentoring interns.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/04|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt; &lt;section end=&quot;technews-2020-W04&quot;/&gt; 19:42, 20 January 2020 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johan_(WMF)/Tech_News_target_list_8&amp;oldid=19732098 --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/05|Tech News: 2020-05]] ==

&lt;section begin=&quot;technews-2020-W05&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/05|Translations]] are available.

'''Problems'''
* Some mobile diffs have problems. A couple of buttons are not shown. Structured data diffs on Commons are confusing. The developers are working on fixing it. [https://phabricator.wikimedia.org/T242310][https://phabricator.wikimedia.org/T243235]
* Administrators on wikis that use [[mw:Special:MyLanguage/Structured Discussions|Structured Discussions]] can't move discussion pages. This is a bug. The developers are working on fixing it. [https://phabricator.wikimedia.org/T231783]

'''Changes later this week'''
* There is no new MediaWiki version this week.

'''Future changes'''
* There is JavaScript code on Special:Undelete for administrators that makes it possible to automatically select multiple checkboxes by holding the &quot;Shift&quot; key and clicking. This code is also loaded by accident on other special pages and on articles. This makes pages slower to load. This will be fixed. If you know of other special pages where this is useful please tell the developers at [[phab:T232688]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/05|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt; &lt;section end=&quot;technews-2020-W05&quot;/&gt; 18:53, 27 January 2020 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johan_(WMF)/Tech_News_target_list_8&amp;oldid=19751689 --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/06|Tech News: 2020-06]] ==

&lt;section begin=&quot;technews-2020-W06&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/06|Translations]] are available.

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.35/wmf.18|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from 4 February. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from 5 February. It will be on all wikis from 6 February ([[mw:MediaWiki 1.35/Roadmap|calendar]]).

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/06|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt; &lt;section end=&quot;technews-2020-W06&quot;/&gt; 20:05, 3 February 2020 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johan_(WMF)/Tech_News_target_list_8&amp;oldid=19771613 --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/07|Tech News: 2020-07]] ==

&lt;section begin=&quot;technews-2020-W07&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/07|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* There is a new version of the [[:c:Special:MyLanguage/Commons:Mobile app|Wikimedia Commons app]] for Android. It should fix the failed uploads problem. [https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikitech-l/2020-February/093042.html]

'''Problems'''
* There was a problem with the new MediaWiki version last week. It deleted some messages by accident. The new version was late because it was stopped to fix things. [https://phabricator.wikimedia.org/T233866]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] The [[mw:Special:MyLanguage/API:Main page|MediaWiki action API]] is used by various tools like bots and gadgets. Some error codes will change. Some parameter values that do not follow the standard will no longer work. [https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikitech-l/2020-February/093048.html]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.35/wmf.19|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from 11 February. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from 12 February. It will be on all wikis from 13 February ([[mw:MediaWiki 1.35/Roadmap|calendar]]).

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/07|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt; &lt;section end=&quot;technews-2020-W07&quot;/&gt; 19:12, 10 February 2020 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johan_(WMF)/Tech_News_target_list_8&amp;oldid=19795497 --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/08|Tech News: 2020-08]] ==

&lt;section begin=&quot;technews-2020-W08&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/08|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* Pages on Wikidata and Commons now load faster. You can read more about [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Performance Team/Page load performance|page load performance]]. [https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikidata/2020-February/013827.html][https://www.mediawiki.org/wiki/ResourceLoader/Developing_with_ResourceLoader]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.35/wmf.20|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from 18 February. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from 19 February. It will be on all wikis from 20 February ([[mw:MediaWiki 1.35/Roadmap|calendar]]).

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/08|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt; &lt;section end=&quot;technews-2020-W08&quot;/&gt; 16:18, 17 February 2020 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johan_(WMF)/Tech_News_target_list_8&amp;oldid=19816101 --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/09|Tech News: 2020-09]] ==

&lt;section begin=&quot;technews-2020-W09&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/09|Translations]] are available.

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.35/wmf.21|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from 25 February. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from 26 February. It will be on all wikis from 27 February ([[mw:MediaWiki 1.35/Roadmap|calendar]]).

'''Future changes'''
* There will be a [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/replying|reply button]] after each post on a talk page if you want one. This will soon be a beta feature on the Arabic, French, Dutch and Hungarian Wikipedias. You will have to turn it on if you want to use it. It will come to more wikis later. You can [https://en.wikipedia.beta.wmflabs.org/wiki/Talk:Cats test the reply button]. It was briefly shown earlier than planned by mistake on the four first wikis last week.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/09|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt; &lt;section end=&quot;technews-2020-W09&quot;/&gt; 21:00, 24 February 2020 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johan_(WMF)/Tech_News_target_list_8&amp;oldid=19816101 --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/10|Tech News: 2020-10]] ==

&lt;section begin=&quot;technews-2020-W10&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/10|Translations]] are available.

'''Problems'''
* Readers who were not logged in briefly saw the interface in a language decided by their browser. It should normally be in the language of the wiki. This happened for a short period of time last week. This was because of a bug. [https://phabricator.wikimedia.org/T246071]

'''Changes later this week'''
* If you forget your password you can ask for a new one to be sent to your email address. You need to know your email address or your username. You will now be able to choose that you need to enter both your email address and your username. This will be a preference. This is to get fewer password reset emails someone else asked for. [https://meta.wikimedia.org/wiki/Community_Tech/Password_Reset_Update]
* When you asked for a new password you could see if the username didn't exist on [[Special:PasswordReset|Special:PasswordReset]]. Now the page will show the username you entered and tell you an email has been sent if the username exists. This is for better security. [https://meta.wikimedia.org/wiki/Community_Tech/Password_Reset_Update]
* On [[Special:WhatLinksHere|Special:WhatLinksHere]] you can see what other pages link to a page. You can see if the link is from a redirect. You can now see which section the redirect links to. [https://phabricator.wikimedia.org/T103281]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.35/wmf.22|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2020-03-03|{{PAGELANGUAGE}}}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2020-03-04|{{PAGELANGUAGE}}}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2020-03-05|{{PAGELANGUAGE}}}} ([[mw:MediaWiki 1.35/Roadmap|calendar]]).

'''Future changes'''
* The developers are working on a [[:m:WMDE Technical Wishes/Edit Conflicts#Edit conflicts on talk pages|new interface]] to solve edit conflicts on talk pages. You can [[mw:Help talk:Two Column Edit Conflict View|give feedback]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T230231]
* There is a [[:m:Abuse filter manager/vote|vote]] on the creation of a new user group called [[:m:Abuse filter manager|abuse filter manager]]. The vote runs from March 1 to March 31 on Meta.
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] &lt;code&gt;wgMFSpecialCaseMainPage&lt;/code&gt; was used for the mobile site. It was deprecated in 2017. It will stop working in April. Wikis should see if they use it. If they do they should fix it. You can [[phab:T246401|read more and ask for help]]. This affects 183 wikis. There is a [[phab:T246401|list]]. [https://www.mediawiki.org/wiki/Mobile_Gateway/Mobile_homepage_formatting#MFSpecialCaseMainPage]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/10|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt; &lt;section end=&quot;technews-2020-W10&quot;/&gt; 00:36, 3 March 2020 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johan_(WMF)/Tech_News_target_list_8&amp;oldid=19816101 --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/11|Tech News: 2020-11]] ==

&lt;section begin=&quot;technews-2020-W11&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/11|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* There is a new search word called &lt;code&gt;articletopic&lt;/code&gt;. You can use it to search for articles on a specific topic. It is available on the Arabic, Czech, English and Vietnamese Wikipedias. It will come to more Wikipedias soon. [https://phabricator.wikimedia.org/T240559][https://www.mediawiki.org/wiki/ORES/Articletopic][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Search/articletopic]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.35/wmf.23|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from 10 March. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from 11 March. It will be on all wikis from 12 March ([[mw:MediaWiki 1.35/Roadmap|calendar]]).

'''Future changes'''
* There is a plan for [[mw:Special:MyLanguage/New requirements for user signatures|new requirements for user signatures]]. You can [[mw:Talk:New requirements for user signatures|give feedback]].
* The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps|Wikipedia Android app]] will do [[:mw:Wikimedia Apps/Team/Android/AppEditorTasks#Push Notifications for editors|push notifications]] if users want them. This could help you see for example when someone wrote on your talk page or your edit was reverted. This will come later this year. [https://phabricator.wikimedia.org/T146032]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/11|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt; &lt;section end=&quot;technews-2020-W11&quot;/&gt; 17:15, 9 March 2020 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johan_(WMF)/Tech_News_target_list_8&amp;oldid=19881740 --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/12|Tech News: 2020-12]] ==

&lt;section begin=&quot;technews-2020-W12&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/12|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] There is a new [[:mw:Special:MyLanguage/API:Main page|API]] module for changing the content model of existing pages. Use &lt;code&gt;action=changecontentmodel&lt;/code&gt; to specify the new model. You can read the [[:mw:Special:MyLanguage/API:ChangeContentModel|documentation on mediawiki.org]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T107174]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.35/wmf.24|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from 17 March. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from 18 March. It will be on all wikis from 19 March ([[mw:MediaWiki 1.35/Roadmap|calendar]]).

'''Future changes'''
* If you edit a page at the same time as someone else you can get an edit conflict. There is [[:m:WMDE Technical Wishes/Edit Conflicts#Solution: Two Column Edit Conflict View|a new two-column interface]] to make it easier to solve this. It will soon be active by default on the German, Arabic, and Farsi Wikipedias. It will be on by default on more wikis within the next months. You will be able to opt out of the new interface. [https://phabricator.wikimedia.org/T139601][https://phabricator.wikimedia.org/T244863]
* You can see [[:mw:Talk pages project/Updates#12 March 2020|a proposed design]] for replying to comments in an easier way.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/12|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt; &lt;section end=&quot;technews-2020-W12&quot;/&gt; 21:13, 16 March 2020 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johan_(WMF)/Tech_News_target_list_8&amp;oldid=19899639 --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/13|Tech News: 2020-13]] ==

&lt;section begin=&quot;technews-2020-W13&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/13|Translations]] are available.

'''Problems'''
* Some development will be slower than planned. This is because of the [[:w:2019–20 coronavirus pandemic|current pandemic]]. You can see [[:wikitech:Deployments/Covid-19|the new deployment guidelines]]. This is to avoid risks when some persons could be unavailable.
* There was a problem when adding interwiki links. The tool you use to add interwiki links could suggest the wrong project to link to. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T247712][https://phabricator.wikimedia.org/T247562]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.35/wmf.25|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from 24 March. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from 25 March. It will be on all wikis from 26 March ([[mw:MediaWiki 1.35/Roadmap|calendar]]).

'''Future changes'''
* There is [[mw:Growth|a project]] to make editing easier for newcomers. The developers are trying to understand what initiatives different Wikipedias have to welcome newcomers. They also want to know which templates are often used for maintenance activities. You can help this project by [[mw:Growth/March 2020 inventory|checking if your wiki's pages are listed on Wikidata]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/13|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt; &lt;section end=&quot;technews-2020-W13&quot;/&gt; 17:08, 23 March 2020 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johan_(WMF)/Tech_News_target_list_8&amp;oldid=19899639 --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/14|Tech News: 2020-14]] ==

&lt;section begin=&quot;technews-2020-W14&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/14|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* The beta version of the [[:mw:Wikimedia Apps|Wikipedia app]] for Android can now help users [[:mw:Wikimedia Apps/Team/Android/AppEditorTasks#Suggested Edits 4.0 - Tag Commons images to improve search|add tags]] on Commons. These tags are called [[c:Commons:Depicts|depicts]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T239690]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.35/wmf.26|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from 31 March. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from 1 April. It will be on all wikis from 2 April ([[mw:MediaWiki 1.35/Roadmap|calendar]]).

'''Future changes'''
*  The video player will change to be simpler and more modern. The current beta feature will become the video player for everyone. The old player will be removed. [https://phabricator.wikimedia.org/T248418]
* There is a project to make templates easier to use. The next few weeks the developers will present ideas on the [[:m:WMDE Technical Wishes/Templates|project page]]. You can watch that page if you are interested in giving feedback. [https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikitech-l/2020-March/093240.html]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/14|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt; &lt;section end=&quot;technews-2020-W14&quot;/&gt; 17:26, 30 March 2020 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johan_(WMF)/Tech_News_target_list_8&amp;oldid=19939500 --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/15|Tech News: 2020-15]] ==

&lt;section begin=&quot;technews-2020-W15&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/15|Translations]] are available.

'''Problems'''
* There was a problem with user pages not being shown properly on desktop. This was because of a bug. It will soon be fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T248141]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.35/wmf.27|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from 7 April. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from 8 April. It will be on all wikis from 9 April ([[mw:MediaWiki 1.35/Roadmap|calendar]]).

'''Future changes'''
* MediaWiki will use a newer version of [[:w:en:Unicode|Unicode]]. Some characters that did not have an upper case equivalent before do now. Titles beginning with one of these characters will be moved. A list of these titles can be seen [[phab:P10817|on Phabricator]]. The titles will be renamed by the user &lt;code&gt;Maintenance script&lt;/code&gt;. This will start on 13 April 2020. You can rename them before this if you wish and the new title can be different from the one the script would rename it to. [https://phabricator.wikimedia.org/T219279]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/15|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt; &lt;section end=&quot;technews-2020-W15&quot;/&gt; 19:03, 6 April 2020 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johan_(WMF)/Tech_News_target_list_8&amp;oldid=19961136 --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/16|Tech News: 2020-16]] ==

&lt;section begin=&quot;technews-2020-W16&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/16|Translations]] are available. 

'''Recent changes'''
* You can now use the &lt;code&gt;[[:mw:Help:CirrusSearch#Articletopic|articletopic]]&lt;/code&gt; search word on all Wikipedias. It searches articles by topic. [https://phabricator.wikimedia.org/T240559]
* You can see wiki tools in the new [https://tools.wmflabs.org/tools-gallery/ Tools Gallery]. [https://www.mediawiki.org/wiki/Technical_Community_Newsletter/2020/April]
* You can see edits from the [[:wikitech:Help:Cloud Services Introduction|Wikimedia Cloud Services]] in a new [https://wmcs-edits.wmflabs.org/#wmcs-edits dashboard].
* When you use filters on a history page you sometimes don't see any edits. There is a text explaining this now. Before it was just empty. [https://phabricator.wikimedia.org/T227578]
* There is a new [https://techblog.wikimedia.org/ Wikimedia Technical Blog]. [https://www.mediawiki.org/wiki/Wikimedia_technical_blog_editorial_guidelines]

'''Problems'''
* There was a problem with the Wikidata database last week. Some wikis went down for twenty minutes. Wikidata and other projects showed error messages. Interwiki links were not shown, some tools did not work and other problems. Some of this was fixed quickly. The developers are working on fixing the rest. [https://www.wikidata.org/w/index.php?title=Wikidata:Project_chat&amp;oldid=1153486952#Update_about_the_database_breakage][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Incident_documentation/20200407-Wikidata%27s_wb_items_per_site_table_dropped][https://phabricator.wikimedia.org/T249565]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.35/wmf.28|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from April 14. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from April 15. It will be on all wikis from April 16 ([[mw:MediaWiki 1.35/Roadmap|calendar]]).

'''Future changes'''
* Some graphs have not worked on mobile. This will soon be fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T133085]
*  The article tab on talk pages of redirects links to the target of the redirect. It could link to the redirect page itself instead. You can [[phab:T5324|leave feedback on this]].
* For pages using [[mw:Special:MyLanguage/Extension:SyntaxHighlight|syntax highlighting]], the use of the deprecated &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;&lt;source&gt;&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; tag, as well as the use of the deprecated &lt;code&gt;enclose&lt;/code&gt; parameter, will add tracking categories.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/16|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt; &lt;section end=&quot;technews-2020-W16&quot;/&gt; 15:31, 13 April 2020 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johan_(WMF)/Tech_News_target_list_8&amp;oldid=19979862 --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/17|Tech News: 2020-17]] ==

&lt;section begin=&quot;technews-2020-W17&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/17|Translations]] are available.

'''Tech News'''
* The next issue of Tech News will be sent out on 4 May 2020.

'''Recent changes'''
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] The [[m:Small wiki toolkits|small wiki toolkits]] is to help smaller wikis that need technical skills. They can learn and share technical skills. [https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikitech-l/2020-April/093296.html]
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] Over-qualified CSS selectors in Wikimedia skins have been removed. &lt;code&gt;div#content&lt;/code&gt; is now &lt;code&gt;.mw-body&lt;/code&gt;. &lt;code&gt;div.portal&lt;/code&gt; is now &lt;code&gt;.portal&lt;/code&gt;. &lt;code&gt;div#footer&lt;/code&gt; is now &lt;code&gt;#footer&lt;/code&gt;. This is so the skins can use [[:w:en:HTML5|HTML5]] elements. If your gadgets or user styles used them you will have to update them. [https://phabricator.wikimedia.org/T248137]

'''Changes later this week'''
* There is no new MediaWiki version this week.

'''Future changes'''
* Some things on the wikis might look weird or not work in [[:w:en:Internet Explorer 8|Internet Explorer 8]] in the future. Internet Explorer 8 was replaced in 2011. [https://phabricator.wikimedia.org/T248061]
* The font in the diffs will change. [https://phabricator.wikimedia.org/T250393]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.35/wmf.30|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from 28 April next week. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from 29 April next week. It will be on all wikis from 30 April next week ([[mw:MediaWiki 1.35/Roadmap|calendar]]).

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/17|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt; &lt;section end=&quot;technews-2020-W17&quot;/&gt; 18:46, 20 April 2020 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johan_(WMF)/Tech_News_target_list_8&amp;oldid=20001327 --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/19|Tech News: 2020-19]] ==

&lt;section begin=&quot;technews-2020-W19&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/19|Translations]] are available.

'''Problems'''
* [[phab:T251153|Some wikis]] will be on read-only for a few minutes on 5 May. This will happen around [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20200505T05 05:00 UTC]. This is for database maintenance. [https://phabricator.wikimedia.org/T251153]
* [[phab:T251157|Some wikis]] will be on read-only for a few minutes on 7 May. This will also affect [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CentralAuth|CentralAuth]]. This can for example affect global renames, password changes, changing or confirming your email address and logging in to new wikis. This will happen around [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20200507T05 05:00 UTC]. This is for database maintenance. [https://phabricator.wikimedia.org/T251157]

'''Changes later this week'''
* You can get a notification when someone links to a page you created. You can soon turn these notifications off for individual pages. [https://phabricator.wikimedia.org/T46787]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.35/wmf.31|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from 5 May. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from 6 May. It will be on all wikis from 7 May ([[mw:MediaWiki 1.35/Roadmap|calendar]]).

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/19|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt; &lt;section end=&quot;technews-2020-W19&quot;/&gt; 17:00, 4 May 2020 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johan_(WMF)/Tech_News_target_list_8&amp;oldid=20041699 --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/20|Tech News: 2020-20]] ==

&lt;section begin=&quot;technews-2020-W20&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/20|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* Everyone can now import photos from [[w:en:Flickr|Flickr]] to Commons with the [[c:Special:UploadWizard|UploadWizard]]. Before this only autopatrollers on Commons could import photos from Flickr. [https://phabricator.wikimedia.org/T90004]

'''Problems'''
* [[phab:T251502|Commons]] will be on read-only for a few minutes on 12 May. This will happen around [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20200512T05 05:00 UTC]. This is for database maintenance. [https://phabricator.wikimedia.org/T251502]
* [[phab:T251984|Several wikis including Wikidata]] will be on read-only for a few minutes on 19 May. This will happen around [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20200519T05 05:00 UTC]. English Wikipedia will be on read-only for a few minutes on 21 May [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20200521T05 05:00 UTC]. This is for database maintenance. [https://phabricator.wikimedia.org/T251984][https://phabricator.wikimedia.org/T251985]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.35/wmf.32|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from 12 May. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from 13 May. It will be on all wikis from 14 May ([[mw:MediaWiki 1.35/Roadmap|calendar]]).

'''Future changes'''
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] JavaScript scripts and gadgets can no longer check multiple keys at once via &lt;code&gt;mw.config.exists()&lt;/code&gt; or &lt;code&gt;mw.user.tokens.exists()&lt;/code&gt;. You can use &lt;code&gt;exists()&lt;/code&gt; or &lt;code&gt;get()&lt;/code&gt; to check one at a time instead. [https://phabricator.wikimedia.org/T251855]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/20|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt; &lt;section end=&quot;technews-2020-W20&quot;/&gt; 20:42, 11 May 2020 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johan_(WMF)/Tech_News_target_list_8&amp;oldid=20078394 --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/21|Tech News: 2020-21]] ==

&lt;section begin=&quot;technews-2020-W21&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/21|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* If you forget your password you can ask for a new one to be sent to your email address. You need to know your email address or your username. You can choose that you need to enter both your email address and your username. This is a preference. This is to get fewer password reset emails someone else asked for. This is now available on all Wikimedia wikis. [https://meta.wikimedia.org/wiki/Community_Tech/Password_Reset_Update#May_11,_2020][https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikimedia-l/2020-May/094804.html]

'''Problems'''
* There is a bug that creates problems for iPhone users with [[:w:en:IOS 13|iOS 13]] and [[w:en:Safari (web browser)|Safari]]. If you use an iPhone to read or edit Wikipedia and see bugs on the mobile site you can [[mw:Skin talk:Minerva Neue|report them]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T252223]
* [[phab:T251984|Several wikis including Wikidata]] will be on read-only for a few minutes on 19 May. This will happen around [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20200519T05 05:00 UTC]. English Wikipedia will be on read-only for a few minutes on 21 May [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20200521T05 05:00 UTC]. This is for database maintenance. [https://phabricator.wikimedia.org/T251984][https://phabricator.wikimedia.org/T251985]

'''Changes later this week'''
* The [[:mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps|Wikipedia app]] for Android can let users [[:mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Android/AppEditorTasks#Suggested Edits 4.0 - Tag Commons images to improve search (to be released May 2020)|add]] [[c:Special:MyLanguage/Commons:Depicts|depicts]] on Commons. The beta version used [[:c:Special:MyLanguage/Commons:Structured data/Computer-aided tagging|computer-aided tagging]]. This was removed to get more specific depicts. [https://www.mediawiki.org/wiki/Wikimedia_Apps/Team/Android/AppEditorTasks#Suggested_Edits_4.0_-_Tag_Commons_images_to_improve_search_(to_be_released_May_2020)]
*  There is no new MediaWiki version this week.

'''Future changes'''
* [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Graph|Graphs]] will be [[:w:en:Rendering (computer graphics)|rendered]] in the reader's browser. This will use [[w:en:JavaScript|Javascript]]. Graphs will hopefully work better for everyone who uses Javascript. It will not work for users who don't use Javascript. This will not affect diagrams in image files. [https://phabricator.wikimedia.org/T236892]
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]]  Some CSS for the skins has been simplified. This affects &lt;code&gt;div#p-personal&lt;/code&gt;, &lt;code&gt;div#p-navigation&lt;/code&gt;, &lt;code&gt;div#p-interaction&lt;/code&gt;, &lt;code&gt;div#p-tb&lt;/code&gt;, &lt;code&gt;div#p-lang&lt;/code&gt;, &lt;code&gt;div#p-namespaces&lt;/code&gt;, &lt;code&gt;div#p-variants&lt;/code&gt; and &lt;code&gt;div#footer&lt;/code&gt;. They will have to remove &lt;code&gt;div&lt;/code&gt;. You will have to update your gadgets, scripts or user styles. This is so we can use [[:w:en:HTML5|HTML5]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T252467]
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]]  Some CSS for [[mw:Skin:Vector|the Vector skin]] has been changed. This affects &lt;code&gt;#p-variants&lt;/code&gt;, &lt;code&gt;#p-namespaces&lt;/code&gt;, &lt;code&gt;#p-personal&lt;/code&gt;, &lt;code&gt;#p-views&lt;/code&gt; and &lt;code&gt;#p-cactions&lt;/code&gt;. They can no longer use &lt;code&gt;&gt; ul&lt;/code&gt;. You might need to update your gadgets, scripts or user styles. [[phab:T252447|See how]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/21|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt; &lt;section end=&quot;technews-2020-W21&quot;/&gt; 17:20, 18 May 2020 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johan_(WMF)/Tech_News_target_list_8&amp;oldid=20078394 --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/22|Tech News: 2020-22]] ==

&lt;section begin=&quot;technews-2020-W22&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/22|Translations]] are available.

'''Changes later this week'''
* The visual editor will now work in the [[mw:Special:MyLanguage/Skin:Modern|Modern skin]]. The changes that needed to happen for this to work could cause problems for some scripts or gadgets. [https://phabricator.wikimedia.org/T177243]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.35/wmf.34|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from May 26. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from May 27. It will be on all wikis from May 28 ([[mw:MediaWiki 1.35/Roadmap|calendar]]).

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/22|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt; &lt;section end=&quot;technews-2020-W22&quot;/&gt; 14:18, 25 May 2020 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johan_(WMF)/Tech_News_target_list_8&amp;oldid=20114992 --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/23|Tech News: 2020-23]] ==

&lt;section begin=&quot;technews-2020-W23&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/23|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* There is a new beta version of the [[:c:Commons:Mobile app|Wikimedia Commons app]] for Android. It has a new zoom function when you look at images. It can also suggest places when you upload geotagged photos. [https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikitech-l/2020-May/093431.html]

'''Problems'''
* There was a problem with the Commons database on 27 May. Commons could not be edited for eight minutes. Because of this problem the database was moved. This caused another short read-only time on 29 May. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Incident_documentation/20200528-s4_(commonswiki)_on_read-only_for_8_minutes][https://phabricator.wikimedia.org/T253808][https://phabricator.wikimedia.org/T253825]
* The [[mw:Special:MyLanguage/Skin:Vector|Vector skin]] had a problem where you couldn't add links to the article in other languages. You couldn't see the section if there were no links to other languages already. It also removed [[mw:Special:MyLanguage/Content translation|content translation]] links and links to language settings. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T252800]

'''Changes later this week'''
* You can get a notification when someone links to a page you created. You can turn these notifications off for individual pages. You can soon turn them off also in the notifications you get. [https://phabricator.wikimedia.org/T46787]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.35/wmf.35|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from 2 June. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from 3 June. It will be on all wikis from 4 June ([[mw:MediaWiki 1.35/Roadmap|calendar]]).

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/23|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt; &lt;section end=&quot;technews-2020-W23&quot;/&gt; 22:32, 1 June 2020 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johan_(WMF)/Tech_News_target_list_8&amp;oldid=20114992 --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/24|Tech News: 2020-24]] ==

&lt;section begin=&quot;technews-2020-W24&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/24|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* Some articles have tables that can be sorted in different ways. For example a list of countries can be sorted alphabetically but you can click on the size column to sort them by size. If you clicked on the column a second time it would sort the countries from the bottom to the top instead. A third click will now take you back to the original sorting. [https://phabricator.wikimedia.org/T226697]
* [[mw:Special:MyLanguage/Help:Lint_errors/self-closed-tag|Self-closed tags]] now work as in the [[:w:en:HTML5|HTML5]] specifications. This means you should stop using some of them. &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;&lt;b/&gt;&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; is an example of a self-closed tag that won't work. &lt;code&gt;area, base, br, col, embed, hr, img, input, keygen, link, meta, param, source, track, wbr&lt;/code&gt; can be self-closed. Pages with tags that should not be self-closed have been listed in [[:wikidata:Q25885956|a tracking category]] since 2016. They will be listed in [[Special:LintErrors/self-closed-tag]]. This doesn't affect &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;&lt;references /&gt;&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; or &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;&lt;ref /&gt;&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;. [https://phabricator.wikimedia.org/T134423]
* There is a banner called &lt;code&gt;WikidataPageBanner&lt;/code&gt;. It is for example used by the Wikivoyages, Wikimedia Russia and the Catalan, Basque, Galician and Turkish Wikipedias. It will now been seen by mobile visitors too. Before this it was only seen on desktop. The wikis should update instructions on &lt;code&gt;MediaWiki:Sitenotice&lt;/code&gt; so that editors know to test and style for mobile too. [https://phabricator.wikimedia.org/T254534][https://phabricator.wikimedia.org/T254295]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] You can now edit [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|MassMessage]] descriptions through the [[:w:en:Application programming interface|API]]. This is useful for tools and gadgets. [https://phabricator.wikimedia.org/T226929]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.35/wmf.36|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from 9 June. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from 10 June. It will be on all wikis from 11 June ([[mw:MediaWiki 1.35/Roadmap|calendar]]).

'''Future changes'''
* A temporary fix helped wikis make their main pages more mobile friendly. This was in 2012. It has not been recommended since 2017. It will not work after 13 July. Wikis should use [[mw:Special:MyLanguage/Help:TemplateStyles|TemplateStyles]] instead. 118 wikis need to fix this. You can [[phab:T254287|read more and see if your wiki is affected]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T254287]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/24|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt; &lt;section end=&quot;technews-2020-W24&quot;/&gt; 21:12, 8 June 2020 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johan_(WMF)/Tech_News_target_list_8&amp;oldid=20156271 --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/25|Tech News: 2020-25]] ==

&lt;section begin=&quot;technews-2020-W25&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/25|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] [[m:Toolforge|Toolforge]] hosts several tools created by the Wikimedia community like edit counters or enhanced editors. It is changing the domain from '''tools.wmflabs.org''' to '''toolforge.org'''. The routing scheme is moving from '''tools.wmflabs.org/toolname''' to '''toolname.toolforge.org'''. You can [[:wikitech:News/Toolforge.org|read the details]]. Tools that use OAuth will have to be updated to keep working. You can [[:wikitech:Help:Cloud_ Services Introduction|ask for help]].

'''Problems'''
* There is a Wikidata item link in the sidebar on many pages. This disappeared for a couple of days for users who have the [[mw:Special:MyLanguage/Skin:MonoBook|Monobook]] skin. This was because of a bug. It has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T254485]
* Editing, logging in and logging out didn't work properly for a short period of time last week. It was soon fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T255179]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.35/wmf.37|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from 16 June. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from 17 June. It will be on all wikis from 18 June ([[mw:MediaWiki 1.35/Roadmap|calendar]]).

'''Future changes'''
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] [[:mw:Special:MyLanguage/Manual:Pywikibot|Pywikibot]] is a Python [[:w:en:Library (computing)|library]] to automate work on wikis. It will not support [[:w:en:Python (programming language)|Python 2]] after the new version in July. Support for Python 3.4 and MediaWiki below 1.19 will also be dropped. You should migrate to Python 3. You can [[:phab:T242120|ask for help]]. [https://lists.wikimedia.org/pipermail/pywikibot-announce/2020-June/000015.html]
* The selectors &lt;code&gt;.menu&lt;/code&gt; and &lt;code&gt;.vectorMenu&lt;/code&gt; will no longer work in the [[mw:Special:MyLanguage/Skin:Vector|Vector]] skin. This can affect gadgets and user scripts. &lt;code&gt;.menu&lt;/code&gt;  should be replaced by &lt;code&gt;ul&lt;/code&gt;. &lt;code&gt;.vectorMenu&lt;/code&gt; should be replaced by &lt;code&gt;.vector-menu&lt;/code&gt;. [https://phabricator.wikimedia.org/T254797]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/25|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt; &lt;section end=&quot;technews-2020-W25&quot;/&gt; 21:38, 15 June 2020 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johan_(WMF)/Tech_News_target_list_8&amp;oldid=20156271 --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/26|Tech News: 2020-26]] ==

&lt;section begin=&quot;technews-2020-W26&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/26|Translations]] are available.

'''Problems'''
* There are some [[mw:Special:MyLanguage/Growth|new tools]] to make it easier for newcomers to start editing. They are available on [https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/growthexperiments.dblist some wikis]. These wikis had a problem with the visual editor for a short period of time last week. This was because of a bug in the new tools. It was soon fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T255607]
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] Some user scripts and gadgets stopped working because of a change to [[:w:en:CSS|CSS]] selectors. &lt;code&gt;.vectorTabs&lt;/code&gt; should be replaced with &lt;code&gt;.vector-menu-tabs&lt;/code&gt; to fix this. [https://phabricator.wikimedia.org/T255718]

'''Changes later this week'''
* The developers are working on a [[:m:WMDE Technical Wishes/Edit Conflicts#Edit conflicts on talk pages|new interface]] to solve edit conflicts on talk pages. This will be released on 24 June. You can [[mw:mw:Help talk:Paragraph-based Edit Conflict Interface|give feedback]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T230231]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.35/wmf.38|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from 23 June. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from 24 June. It will be on all wikis from 25 June ([[mw:MediaWiki 1.35/Roadmap|calendar]]).

'''Future changes'''
* A temporary fix helped wikis make their main pages more mobile friendly. This was in 2012. It has not been recommended since 2017. It will not work after 13 July. Wikis should use [[mw:Special:MyLanguage/Help:TemplateStyles|TemplateStyles]] instead. 91 wikis still need to fix this. You can [[phab:T254287|read more and see if your wiki is affected]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T254287]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/26|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt; &lt;section end=&quot;technews-2020-W26&quot;/&gt; 18:49, 22 June 2020 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johan_(WMF)/Tech_News_target_list_8&amp;oldid=20156271 --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/27|Tech News: 2020-27]] ==

&lt;section begin=&quot;technews-2020-W27&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/27|Translations]] are available.

'''Problems'''
* Everyone was logged out. This was because a few users saw the wikis as if they were logged in to someone else's account. The problem should be fixed now. [https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikitech-l/2020-June/093543.html]
* Some readers didn't see new edits to pages. If the page had been recently changed they saw an older version of the page instead. This only affected readers who were logged out. It lasted for ten days. It has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T256444]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.35/wmf.39|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from 30 June. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from 1 July. It will be on all wikis from 1 July ([[mw:MediaWiki 1.35/Roadmap|calendar]]).

'''Future changes'''
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|]] The [[mw:Special:MyLanguage/Skin:Modern|Modern]] and [[mw:Special:MyLanguage/Skin:Monobook|Monobook]] skins use the ID &lt;code&gt;searchGoButton&lt;/code&gt; for the go button. This is &lt;code&gt;searchButton&lt;/code&gt; for [[mw:Special:MyLanguage/Skin:Vector|Vector]]. To have the same ID for all skins it will change to &lt;code&gt;searchButton&lt;/code&gt; in Monobook and Modern too. This will affect gadgets and user scripts. It will happen on 23 July. They should be updated to use &lt;code&gt;searchButton&lt;/code&gt;. You can [[phab:T255953|read more and see a list of affected scripts]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/27|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt; &lt;section end=&quot;technews-2020-W27&quot;/&gt; 16:31, 29 June 2020 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johan_(WMF)/Tech_News_target_list_8&amp;oldid=20228133 --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/28|Tech News: 2020-28]] ==

&lt;section begin=&quot;technews-2020-W28&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/28|Translations]] are available.

'''Problems'''
* The [[mw:Special:MyLanguageExtension:Score|Score]] extension has been disabled for now. This is because of a security issue. It will work again as soon as the security issue has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T257066]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.35/wmf.40|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from 7 July. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from 8 July. It will be on all wikis from 9 July ([[mw:MediaWiki 1.35/Roadmap|calendar]]).

'''Future changes'''
* Abstract Wikipedia is a new Wikimedia project. It will collect language-independent information that can be easily read in different languages. It builds on Wikidata. The name is preliminary. You can [[m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia|read more]]. [https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikitech-l/2020-July/093571.html]
* The [[mw:Wikimedia Apps/Team/iOS|iOS Wikipedia app]] developers are thinking about new experimental tools. If you use an iPhone you can help them by [[mw:Wikimedia Apps/Team/iOS/2020 survey|answering the survey]].
* Some [[mw:New requirements for user signatures#Outcome|rules for user signatures]] will soon be enforced. [[Special:LintErrors|Lint errors]] and invalid HTML will no longer be allowed in user signatures. Nested substitution will not be allowed. A link to your user page, user talk page or user contributions will be required. You can [https://signatures.toolforge.org/check check if your signature works with the new rules]. This is because the signatures can cause problems for tools or other text on the page.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/28|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt; &lt;section end=&quot;technews-2020-W28&quot;/&gt; 20:19, 6 July 2020 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johan_(WMF)/Tech_News_target_list_8&amp;oldid=20228133 --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/29|Tech News: 2020-29]] ==

&lt;section begin=&quot;technews-2020-W29&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/29|Translations]] are available. 

'''Recent changes'''
* Users can [[mw:Extension:Thanks|thank]] others for their edits. [[mw:Extension:CheckUser|Checkusers]] can now see user data related to that action. This can help identify [[m:Special:MyLanguage/Sock puppetry|sock puppets]] who harass others using thanks. [https://phabricator.wikimedia.org/T252226]

'''Problems'''
* Everyone was logged out a couple of weeks ago to fix a security problem. The problem was not entirely fixed. Because of this everyone was logged out once again last week. [https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikitech-l/2020-June/093543.html][https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikitech-ambassadors/2020-July/002327.html]

'''Changes later this week'''
* Wikis that are not for one specific language can [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Translate|translate]] pages. Sometimes parts of translations are outdated or missing. Outdated translations are marked with a &lt;span style=&quot;background-color:#fdd&quot;&gt;pink background&lt;/span&gt;. Missing translations will also be marked in the future. This markup can sometimes break things. It can soon be disabled by using &lt;code&gt;&lt;translate nowrap&gt;&lt;/translate&gt;&lt;/code&gt; on the source page. [https://phabricator.wikimedia.org/T256625]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.35/wmf.41|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from 14 July. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from 15 July. It will be on all wikis from 16 July ([[mw:MediaWiki 1.35/Roadmap|calendar]]).

'''Future changes'''
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] Wikimedia code review plans to use [[:w:en:GitLab|GitLab]]. It would be hosted on Wikimedia servers. [https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikitech-l/2020-July/093577.html][https://www.mediawiki.org/wiki/Technical_Community_Newsletter/2020/July][https://www.mediawiki.org/wiki/Topic:Vpbt50rwxgb2r6qn][https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikitech-l/2020-July/093607.html]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/29|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt; &lt;section end=&quot;technews-2020-W29&quot;/&gt; 16:30, 13 July 2020 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johan_(WMF)/Tech_News_target_list_8&amp;oldid=20228133 --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/30|Tech News: 2020-30]] ==

&lt;section begin=&quot;technews-2020-W30&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/30|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
*  A temporary fix helped wikis make their main pages more mobile friendly. This was in 2012. It has not been recommended since 2017. The mobile main page special casing stopped working 14 July. 60 wikis now have main pages that don't work well on mobile. You can see which ones, how to fix it and how to get help [[phab:T254287|in Phabricator]]. This is the same problem that was reported in Tech News [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/24|2020/24]] and [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/26|2020/26]].

'''Problems'''
* There is a problem with the interlanguage links. The interlanguage links are the links that help you find a specific page in a different language. The sorting is broken. The developers are working on a solution. [https://phabricator.wikimedia.org/T257625]
* Some users keep getting the notifications for the same event. Some of these are old events. [https://phabricator.wikimedia.org/T257714]
* Some users have trouble logging in. This is probably a [[:w:en:HTTP cookie|browser cookie]] problem. The developers are working on understanding the problem. If you have trouble logging in you can see the details [[phab:T258121|on Phabricator]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T258121]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.36/wmf.1|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from 21 July. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from 22 July. It will be on all wikis from 23 July ([[mw:MediaWiki 1.36/Roadmap|calendar]]).

'''Future changes'''
* There is a &lt;code&gt;{{int:printableversion}}&lt;/code&gt; link. This will disappear. That is because web browsers today can create a printable version or show how it will look in print anyway. [https://phabricator.wikimedia.org/T167956]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/30|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt; &lt;section end=&quot;technews-2020-W30&quot;/&gt; 19:06, 20 July 2020 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johan_(WMF)/Tech_News_target_list_8&amp;oldid=20228133 --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/31|Tech News: 2020-31]] ==

&lt;section begin=&quot;technews-2020-W31&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/31|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* The [[m:Small wiki toolkits/Starter kit|Starter kit]] is now available for wiki communities. This page lists technical resources, tools, and recommendations. These are essential to operate a wiki project. This is mostly useful for smaller wikis where the community has limited experience with this. [https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikitech-l/2020-July/093633.html]
* The first features of the [[mw:Reading/Web/Desktop Improvements|Desktop Improvements]] project are available for logged-in users on all wikis. In order to use them, uncheck ''{{int:prefs-vector-enable-vector-1-label}}'' in your [[Special:Preferences#mw-prefsection-rendering|local]] or [[Special:GlobalPreferences#mw-prefsection-rendering|global]] preferences in section ''{{int:prefs-skin-prefs}}''. More improvements are planned. [[mw:Talk:Reading/Web/Desktop Improvements|Feedback is welcome]].
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] On multiple wikis, a UTCLiveClock gadget is available. For wikis that import the gadget [[:mw:MediaWiki:Gadget-UTCLiveClock.js|directly from mediawiki.org]], end users can now [[mw:MediaWiki_talk:Gadget-UTCLiveClock.js#Time_zones|choose a different timezone to show instead of UTC]].

'''Problems'''
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] The deployment train for MediaWiki has been blocked this week. [https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikitech-l/2020-July/093640.html][https://phabricator.wikimedia.org/T257969]
* Translation Notification Bot was sending the same message multiple times to every translator. This has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T144780]
* Some users were receiving the same notification multiple times. This has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T257766]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.36/wmf.2|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from July 28. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from July 29. It will be on all wikis from JUly 30 ([[mw:MediaWiki 1.35/Roadmap|calendar]]).

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/31|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt; &lt;section end=&quot;technews-2020-W31&quot;/&gt; 13:53, 27 July 2020 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johan_(WMF)/Tech_News_target_list_8&amp;oldid=20228133 --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/32|Tech News: 2020-32]] ==

&lt;section begin=&quot;technews-2020-W32&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/32|Translations]] are available.

'''Problems'''
* All queries to the [[mw:Wikidata Query Service|Wikidata Query Service]] failed between 17:50 and 17:59 UTC on Thursday 23 July. Some queries failed during a longer period. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Incident_documentation/20200723-wdqs-outage]
* Interlanguage links were ordered incorrectly for the past few weeks. This problem was also mentioned in [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/30|Tech News two weeks ago]]. The problem is now fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T257625]
* There is a problem with the [[Special:GlobalPreferences#mw-prefsection-rendering|global preferences]] for the &quot;{{int:prefs-vector-enable-vector-1-label}}&quot; option. Developers are working on fixing it. [https://phabricator.wikimedia.org/T258493]
* A bug in the Wikibase extension had disabled the &quot;move&quot; and &quot;create&quot; types of protection in the main (Gallery) namespace on Wikimedia Commons. New protections could not be added, and existing protections were not enforced, allowing some page moves and page creations that should not have been possible. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T258323]

'''Changes later this week'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:TimedMediaHandler/VideoJS Player|video player]] will change to be simpler and more modern. This week, the current beta feature will become the video player for everyone on most non-Wikipedia wikis. The old player will be removed. [https://phabricator.wikimedia.org/T248418]
* Users' &lt;code&gt;global.js&lt;/code&gt; and &lt;code&gt;global.css&lt;/code&gt; pages will now also be loaded on the mobile site. You can read [[mw:Help:Extension:GlobalCssJs#Per-skin_customization|documentation]] for how to avoid applying styles to the mobile skin. [https://phabricator.wikimedia.org/T138727]
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] In the [[mw:Special:MyLanguage/Skin:MonoBook|MonoBook]] skin, the &lt;code&gt;searchGoButton&lt;/code&gt; identifier is now &lt;code&gt;searchButton&lt;/code&gt;. This may affect CSS and JS gadgets. Migration instructions can be found in [[phab:T255953|T255953]]. This was previously mentioned in [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/27|issue 27]].
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] Bot operators can use Pywikibot to regularly archive discussions. The behavior when the bot uses &lt;code&gt;counter&lt;/code&gt; to prevent large archives was changed. [https://phabricator.wikimedia.org/T215247]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.36/wmf.3|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from August 4. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from August 5. It will be on all wikis from August 6 ([[mw:MediaWiki 1.36/Roadmap|calendar]]).

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/32|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt; &lt;section end=&quot;technews-2020-W32&quot;/&gt; 15:43, 3 August 2020 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johan_(WMF)/Tech_News_target_list_8&amp;oldid=20336426 --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/33|Tech News: 2020-33]] ==

&lt;section begin=&quot;technews-2020-W33&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/33|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* [[m:WMDE_Technical_Wishes/Move_files_to_Commons|FileImporter and FileExporter]] became standard features on all Wikis during the first week of August. They help you transfer files from local wikis to Wikimedia Commons with the original file information and history intact. [https://phabricator.wikimedia.org/T140462]

'''Problems'''
* The mobile skin displays a message at the bottom of the page about who edited last. This message showed raw wikitext. This has now been fixed. Some messages in [[mw:Structured Discussions|Structured Discussions]] and [[mw:Content translation|content translation]] may still appear as raw wikitext. Developers are working on it. [https://phabricator.wikimedia.org/T259565]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.36/wmf.4|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from August 11. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from August 12. It will be on all wikis from August 13 ([[mw:MediaWiki 1.36/Roadmap|calendar]]).

'''Future changes'''
* All wikis will be read-only for a few minutes on September 1. This is planned between 13:30 and 15:30 UTC. More information will be published in Tech News and will also be posted on individual wikis in the coming weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T243314][https://phabricator.wikimedia.org/T244808]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/33|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt; &lt;section end=&quot;technews-2020-W33&quot;/&gt; 16:06, 10 August 2020 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johan_(WMF)/Tech_News_target_list_8&amp;oldid=20353642 --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/34|Tech News: 2020-34]] ==

&lt;section begin=&quot;technews-2020-W34&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/34|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* If you revert an edit using the undo link your edit is marked with an &lt;code&gt;undo&lt;/code&gt; tag. This will now only happen if you don't change anything in the edit window before publishing the undo. This is to keep users from marking edits as undos when they actually do something else. [https://phabricator.wikimedia.org/T259014]
* The new [[mw:Special:MyLanguage/OOUI|OOUI version]] will not work with [[:w:en:Internet Explorer 8|Internet Explorer 8]]. This means the wikis will look strange and not work well in Internet Explorer 8. This was reported in [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/17|Tech/News/2020/17]]. This is because keeping the wikis working with very old browsers creates other problems. [https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikitech-l/2020-August/093718.html]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.36/wmf.5|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from 18 August. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from 19 August. It will be on all wikis from 20 August ([[mw:MediaWiki 1.36/Roadmap|calendar]]).

'''Future changes'''
* All wikis will be read-only for a few minutes on September 1. This is planned between 13:30 and 15:30 UTC. More information will be published in Tech News and will also be posted on individual wikis next week. This is a reminder. You can help by [[m:Tech/Server switch 2020|translating the announcement message]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T243314][https://phabricator.wikimedia.org/T244808]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/34|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt; &lt;section end=&quot;technews-2020-W34&quot;/&gt; 20:41, 17 August 2020 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=20366028 --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/35|Tech News: 2020-35]] ==

&lt;section begin=&quot;technews-2020-W35&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/35|Translations]] are available.

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.36/wmf.6|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from 25 August. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from 26 August. It will be on all wikis from 27 August ([[mw:MediaWiki 1.36/Roadmap|calendar]]).

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/35|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt; &lt;section end=&quot;technews-2020-W35&quot;/&gt; 17:59, 24 August 2020 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=20389773 --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/35|Tech News: 2020-35]] ==

&lt;section begin=&quot;technews-2020-W35&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/35|Translations]] are available.

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.36/wmf.6|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from 25 August. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from 26 August. It will be on all wikis from 27 August ([[mw:MediaWiki 1.36/Roadmap|calendar]]).

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/35|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt; &lt;section end=&quot;technews-2020-W35&quot;/&gt; 11:12, 26 August 2020 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=20389773 --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/36|Tech News: 2020-36]] ==

&lt;section begin=&quot;technews-2020-W36&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/36|Translations]] are available.

'''Problems'''
* This is a reminder. All wikis will be read-only for a few minutes on September 1. This is planned between 14:00 and 15:00 UTC. Please check on the details on [[m:Tech/Server switch 2020|the announcement message]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T243314][https://phabricator.wikimedia.org/T244808]

'''Changes later this week'''
*  There is no new MediaWiki version this week.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/36|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt; &lt;section end=&quot;technews-2020-W36&quot;/&gt; 20:12, 31 August 2020 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=20411995 --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/37|Tech News: 2020-37]] ==

&lt;section begin=&quot;technews-2020-W37&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/37|Translations]] are available.

'''Changes later this week'''
* Normally pages can be moved to a title that has no existing page yet or to a page that has only one revision, which is a redirect to the page to be moved. A new user right allows editors to move pages over one-revision pages that redirect to anywhere. [https://phabricator.wikimedia.org/T239277] 
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.36/wmf.8|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from 8 September. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from 9 September. It will be on all wikis from 10 September ([[mw:MediaWiki 1.36/Roadmap|calendar]]).
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] All MediaWiki [[:w:en:API|API]] modules will now use &lt;code&gt;watchlist&lt;/code&gt; instead of &lt;code&gt;watch&lt;/code&gt;. This was inconsistent before. [https://phabricator.wikimedia.org/T247915]

'''Future changes'''
* The [[mw:Wikimedia Apps/Team/Android|Wikipedia Android app]] team might work on patrolling tools in the future. You can let them know what tools would be useful for you or for less experienced patrollers. See the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Android/Patrolling conversation|page on mediawiki.org]].
* [[m:Special:MyLanguage/OTRS|OTRS]] will be updated to a new version. This will probably take around two days. OTRS agents will not have access to the system during these days. Emails that come in during the update will be delivered when the update is done. The plan is to start around 08:00 UTC on 14 September. This could change. [https://phabricator.wikimedia.org/T187984]
* The Wikipedia Android app will send [[:mw:Wikimedia Apps/Team/Android/AppEditorTasks#Push Notifications for editors|push notifications]] if users want them. This could help you see for example when someone wrote on your talk page or your edit was reverted. This will need [[:w:en:Google Play Services|Google Play Services]] to work. It will also be possible to get the app without Google Play Services but push notifications will not work. Google Play Services is also used to make the app work for [[:w:en:Android KitKat|Android 4.4]] users. [https://www.mediawiki.org/wiki/Wikimedia_Apps/Team/Android#Updates][https://phabricator.wikimedia.org/T146032]
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] Wikimedia code review could move to [[:w:en:GitLab|GitLab]]. It would be hosted on Wikimedia servers. You can take part in the [[mw:GitLab consultation|consultation]].
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] Dropdown menus in [[mw:Special:MyLanguage/Skin:Vector|the Vector skin]] use a &lt;code&gt;.menu&lt;/code&gt; class. This will not work in the future. Scripts can use &lt;code&gt;nav ul&lt;/code&gt; instead. &lt;code&gt;.vectorTabs&lt;/code&gt; and &lt;code&gt;.vectorMenu&lt;/code&gt; will also not work. Some scripts need to be updated. You can [[phab:T262092|read more in Phabricator]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/37|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt; &lt;section end=&quot;technews-2020-W37&quot;/&gt; 16:00, 7 September 2020 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=20427670 --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/38|Tech News: 2020-38]] ==

&lt;section begin=&quot;technews-2020-W38&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/38|Translations]] are available.

'''Problems'''
* The [[mw:Wikimedia Apps|Wikipedia apps]] briefly showed pages without [[w:en:CSS|CSS]] last week. This meant they looked wrong. It was quickly fixed but cached pages without CSS were shown for a few hours. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Incident_documentation/20200909-mobileapps_config_change][https://phabricator.wikimedia.org/T262437]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.36/wmf.9|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from 15 September. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from 16 September. It will be on all wikis from 17 September ([[mw:MediaWiki 1.36/Roadmap|calendar]]).

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/38|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt; &lt;section end=&quot;technews-2020-W38&quot;/&gt; 16:19, 14 September 2020 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=20446737 --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/38|Tech News: 2020-38]] ==

&lt;section begin=&quot;technews-2020-W38&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/38|Translations]] are available.

'''Problems'''
* The [[mw:Wikimedia Apps|Wikipedia apps]] briefly showed pages without [[w:en:CSS|CSS]] last week. This meant they looked wrong. It was quickly fixed but cached pages without CSS were shown for a few hours. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Incident_documentation/20200909-mobileapps_config_change][https://phabricator.wikimedia.org/T262437]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.36/wmf.9|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from 15 September. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from 16 September. It will be on all wikis from 17 September ([[mw:MediaWiki 1.36/Roadmap|calendar]]).

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/38|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt; &lt;section end=&quot;technews-2020-W38&quot;/&gt; 00:19, 15 September 2020 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=20446737 --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/39|Tech News: 2020-39]] ==

&lt;section begin=&quot;technews-2020-W39&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/39|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* There is a new tag for reverted edits. For example you can see it in the recent changes feed or in the article history. It is added to edits when they have been undone, rollbacked or manually reverted to an older version of the page. [https://phabricator.wikimedia.org/T254074][https://phabricator.wikimedia.org/T164307]

'''Changes later this week'''
* The number of times you can do something in a period of time on wiki is limited. This could be the number of edits per minute or the number of users you email in a day. Some users are not affected by all limits because of their user rights. They could soon see the limit even if it does not affect them. [https://phabricator.wikimedia.org/T258888] 
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.36/wmf.10|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from 22 September. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from 23 September. It will be on all wikis from 24 September ([[mw:MediaWiki 1.36/Roadmap|calendar]]).

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/39|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt; &lt;section end=&quot;technews-2020-W39&quot;/&gt; 21:28, 21 September 2020 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=20461072 --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/40|Tech News: 2020-40]] ==

&lt;section begin=&quot;technews-2020-W40&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/40|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* Admins can now see links to diffs of deleted revisions on [[Special:AbuseLog|Special:AbuseLog]]. This uses the interface of [[Special:Undelete|Special:Undelete]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T261630]
* Editors are automatically added to some user groups. For example editors are added to  [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Autoconfirmed users|autoconfirmed users]] when they have edited enough times and long enough. [[mw:Special:MyLanguage/Extension:AbuseFilter|Abuse filters]] can hinder users from automatically getting user rights for a period of time. They can also remove rights user have. Wikis can now ask to change how long this period of time is for their wiki [https://phabricator.wikimedia.org/maniphest/task/edit/form/1/?projectPHIDs=Wikimedia-Site-requests in Phabricator]. It is currently five days. [https://phabricator.wikimedia.org/T231756]
 
'''Problems'''
* [[m:Tech/News/2019/34|Last year]] some abuse filters stopped working because of a new change. If they tried to use variables that were unavailable for that action they would fail. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T230256]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.36/wmf.11|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from 29 September. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from 30 September. It will be on all wikis from 1 October ([[mw:MediaWiki 1.36/Roadmap|calendar]]).

'''Future changes'''
* You can't see the language links to other language versions from the talk page or history page. They are also not shown when you edit an article. This could change. It is not decided if for example the history page should link to another history page or to the article. You can take part in the [[phab:T262472|discussion in Phabricator]].
* The link colours could change. This is to make the difference between links and other text more clear. You can [[phab:T213778|read more in Phabricator]].
* In your preferences you can choose to get different notifications on the web or by email. You will see &lt;code&gt;Apps&lt;/code&gt; as one of the alternatives later this week. This is because the [[mw:Wikimedia Apps|Android and iOS Wikipedia apps]] will use push notifications for those who want them. You can see the [https://test.wikipedia.org/wiki/Special:Preferences#mw-prefsection-echo preferences] on the test wiki. The goal is to have push notifications on Android in October and on iOS in early 2021. [https://phabricator.wikimedia.org/T262936]
* You can soon put pages on your watchlist for a limited time. This could be useful if you want to watch something for a shorter time but don't want it on your watchlist forever. It now works on [[mw:MediaWiki|mediawiki.org]] and will come to more wikis later. You can [[m:Special:MyLanguage/Community Tech/Watchlist Expiry|read more]] and [[m:Community Tech/Watchlist Expiry/Release Schedule|see when it will come to other wikis]].
* You can see what Wikimedians think are the [[m:Special:MyLanguage/Coolest Tool Award|best new technical tools this year]]. You can also nominate them.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/40|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt; &lt;section end=&quot;technews-2020-W40&quot;/&gt; 21:24, 28 September 2020 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=20483264 --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/41|Tech News: 2020-41]] ==

&lt;section begin=&quot;technews-2020-W41&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/41|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* There is a [https://consultation-stats.toolforge.org/ new tool] where you can see which home wiki users have in discussions on Meta. This can help show which communities are not part of the discussion on wikis where we make decisions that affect many other wikis.
* You can now thank users for file uploads or for changing the language of a page. [https://phabricator.wikimedia.org/T254992]

'''Problems'''
* There were many errors with the new MediaWiki version last week. The new version was rolled back. Updates that should have happened last week are late. [https://phabricator.wikimedia.org/T263177]
* Everyone was logged out. This was because a user reported being logged in to someone else's account. The problem should be fixed now. [https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikitech-l/2020-October/093922.html]
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] Many pages have [[:w:en:JavaScript|JavaScript]] errors. You can [https://techblog.wikimedia.org/2020/09/28/diving-into-wikipedias-ocean-of-errors/ read more] and now [[:w:en:User:Jdlrobson/User scripts with client errors|see a list of user scripts with errors]].

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.36/wmf.12|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from 6 October. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from 7 October. It will be on all wikis from 8 October ([[mw:MediaWiki 1.36/Roadmap|calendar]]).
* Letters immediately after a link are shown as part of the link. For example the entire word in &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;[[Child]]ren&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; is linked. On Arabic wikis this works at both the start and end of a word. Previously on Arabic wikis numbers and other non-letter Unicode characters were shown as part of the link at the start of a word but not at the end. Now only Latin and Arabic letters will extend links on Arabic wikis. [https://phabricator.wikimedia.org/T263266]

'''Future changes'''
* You will be able to read but not to edit the wikis for up to an hour on [https://zonestamp.toolforge.org/1603807200 27 October around 14:00 (UTC)]. It will probably be shorter than an hour. [https://phabricator.wikimedia.org/T264364]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/41|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt; &lt;section end=&quot;technews-2020-W41&quot;/&gt; 16:25, 5 October 2020 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=20515061 --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/41|Tech News: 2020-41]] ==

&lt;section begin=&quot;technews-2020-W41&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/41|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* There is a [https://consultation-stats.toolforge.org/ new tool] where you can see which home wiki users have in discussions on Meta. This can help show which communities are not part of the discussion on wikis where we make decisions that affect many other wikis.
* You can now thank users for file uploads or for changing the language of a page. [https://phabricator.wikimedia.org/T254992]

'''Problems'''
* There were many errors with the new MediaWiki version last week. The new version was rolled back. Updates that should have happened last week are late. [https://phabricator.wikimedia.org/T263177]
* Everyone was logged out. This was because a user reported being logged in to someone else's account. The problem should be fixed now. [https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikitech-l/2020-October/093922.html]
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] Many pages have [[:w:en:JavaScript|JavaScript]] errors. You can [https://techblog.wikimedia.org/2020/09/28/diving-into-wikipedias-ocean-of-errors/ read more] and now [[:w:en:User:Jdlrobson/User scripts with client errors|see a list of user scripts with errors]].

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.36/wmf.12|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from 6 October. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from 7 October. It will be on all wikis from 8 October ([[mw:MediaWiki 1.36/Roadmap|calendar]]).
* Letters immediately after a link are shown as part of the link. For example the entire word in &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;[[Child]]ren&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; is linked. On Arabic wikis this works at both the start and end of a word. Previously on Arabic wikis numbers and other non-letter Unicode characters were shown as part of the link at the start of a word but not at the end. Now only Latin and Arabic letters will extend links on Arabic wikis. [https://phabricator.wikimedia.org/T263266]

'''Future changes'''
* You will be able to read but not to edit the wikis for up to an hour on [https://zonestamp.toolforge.org/1603807200 27 October around 14:00 (UTC)]. It will probably be shorter than an hour. [https://phabricator.wikimedia.org/T264364]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/41|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt; &lt;section end=&quot;technews-2020-W41&quot;/&gt; 17:25, 5 October 2020 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=20515061 --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/42|Tech News: 2020-42]] ==

&lt;section begin=&quot;technews-2020-W42&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/42|Translations]] are available.

'''Problems'''
* Because of the problems with the MediaWiki version two weeks ago last week's updates are also late. [https://phabricator.wikimedia.org/T263177][https://phabricator.wikimedia.org/T263178][https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikitech-l/2020-October/093944.html]

'''Changes later this week'''
* [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Live preview|Live previews]] didn't show the templates used in the preview if you just edited a section. This has now been fixed. You can also test [[w:en:CSS|CSS]] and [[w:en:JavaScript|JavaScript]] pages even if you have the live preview enabled. Previously this didn't work well. [https://phabricator.wikimedia.org/T102286][https://phabricator.wikimedia.org/T186390]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.36/wmf.13|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from 13 October. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from 14 October. It will be on all wikis from 15 October ([[mw:MediaWiki 1.36/Roadmap|calendar]]).

'''Future changes'''
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] A new stable version of [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Pywikibot|Pywikibot]] is coming soon. [https://lists.wikimedia.org/pipermail/pywikibot/2020-October/010056.html]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/42|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt; &lt;section end=&quot;technews-2020-W42&quot;/&gt; 15:25, 12 October 2020 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=20528295 --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/43|Tech News: 2020-43]] ==

&lt;section begin=&quot;technews-2020-W43&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/43|Translations]] are available.

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.36/wmf.14|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2020-10-20|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2020-10-21|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2020-10-22|en}} ([[mw:MediaWiki 1.36/Roadmap|calendar]]).

'''Future changes'''
* You will be able to read but not to edit the wikis for up to an hour on [https://zonestamp.toolforge.org/1603807200 {{#time:j xg|2020-10-27|en}} around 14:00 (UTC)]. It will probably be shorter than an hour. [https://phabricator.wikimedia.org/T264364]
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] In the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:AbuseFilter|AbuseFilter]] extension, the &lt;code dir=ltr&gt;rmspecials()&lt;/code&gt; function will be updated soon so that it does not remove the &quot;space&quot; character. Wikis are advised to wrap all the uses of &lt;code dir=ltr&gt;rmspecials()&lt;/code&gt; with &lt;code dir=ltr&gt;rmwhitespace()&lt;/code&gt; wherever necessary to keep filters' behavior unchanged. You can use the search function on [[Special:AbuseFilter]] to locate its usage. [https://phabricator.wikimedia.org/T263024]
* Some gadgets and user-scripts use the HTML div with the ID &lt;code dir=ltr style=&quot;white-space:nowrap;&quot;&gt;#jump-to-nav&lt;/code&gt;. This div will be removed soon. Maintainers should replace these uses with either &lt;code dir=ltr&gt;#siteSub&lt;/code&gt; or &lt;code dir=ltr style=&quot;white-space:nowrap;&quot;&gt;#mw-content-text&lt;/code&gt;. A list of affected scripts is at the top of [[phab:T265373]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/43|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt; &lt;section end=&quot;technews-2020-W43&quot;/&gt; 16:32, 19 October 2020 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=20550811 --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/44|Tech News: 2020-44]] ==

&lt;section begin=&quot;technews-2020-W44&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/44|Translations]] are available.

'''Problems'''
* You will be able to read but not to edit the wikis for up to an hour on [https://zonestamp.toolforge.org/1603807200 October 27 around 14:00 (UTC)]. It will probably be shorter than an hour. [https://phabricator.wikimedia.org/T264364]
* Last week, links to &quot;diffs&quot; from mobile watchlists and recentchanges were linking to page-revisions instead of diffs. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T265654]

'''Changes later this week'''
* There is no new MediaWiki version this week.

'''Future changes'''
* Since the introduction of the [[m:Special:MyLanguage/Interface administrators|interface administrators]] user group in 2018, administrators couldn’t view the deleted history of CSS/JS pages. Now they can. [https://phabricator.wikimedia.org/T202989]
* There was a problem with the [[Special:Tags|Change Tags]]. The software would apply the &quot;{{int:Tag-mw-reverted}}&quot; tag to any page actions such as page-protection changes if they came directly after a reverted edit. This has now been fixed for new edits. [https://phabricator.wikimedia.org/T265312]
* The [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/replying|Reply tool]] will be offered as an opt-in [[mw:Special:MyLanguage/Beta Feature|Beta Feature]] on most Wikipedias in November. Another announcement will be made once the date is finalized. [https://phabricator.wikimedia.org/T266303]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/44|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt; &lt;section end=&quot;technews-2020-W44&quot;/&gt; 17:39, 26 October 2020 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=20574890 --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/44|Tech News: 2020-44]] ==

&lt;section begin=&quot;technews-2020-W44&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/44|Translations]] are available.

'''Problems'''
* You will be able to read but not to edit the wikis for up to an hour on [https://zonestamp.toolforge.org/1603807200 October 27 around 14:00 (UTC)]. It will probably be shorter than an hour. [https://phabricator.wikimedia.org/T264364]
* Last week, links to &quot;diffs&quot; from mobile watchlists and recentchanges were linking to page-revisions instead of diffs. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T265654]

'''Changes later this week'''
* There is no new MediaWiki version this week.

'''Future changes'''
* Since the introduction of the [[m:Special:MyLanguage/Interface administrators|interface administrators]] user group in 2018, administrators couldn’t view the deleted history of CSS/JS pages. Now they can. [https://phabricator.wikimedia.org/T202989]
* There was a problem with the [[Special:Tags|Change Tags]]. The software would apply the &quot;{{int:Tag-mw-reverted}}&quot; tag to any page actions such as page-protection changes if they came directly after a reverted edit. This has now been fixed for new edits. [https://phabricator.wikimedia.org/T265312]
* The [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/replying|Reply tool]] will be offered as an opt-in [[mw:Special:MyLanguage/Beta Feature|Beta Feature]] on most Wikipedias in November. Another announcement will be made once the date is finalized. [https://phabricator.wikimedia.org/T266303]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/44|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt; &lt;section end=&quot;technews-2020-W44&quot;/&gt; 19:23, 26 October 2020 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=20574890 --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/45|Tech News: 2020-45]] ==

&lt;section begin=&quot;technews-2020-W45&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/45|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* You can no longer read Wikimedia wikis if your browser uses very old [[:w:en:Transport Layer Security|TLS]]. This is because it is a security problem for everyone. It could lead to [[:w:en:Downgrade attack|downgrade attacks]]. Since October 29, 2020, users who use old TLS versions will not be able to connect to Wikimedia projects. A list of [[:wikitech:HTTPS/Browser Recommendations|browser recommendations]] is available. All modern operating systems and browsers are always able to reach Wikimedia projects. [https://phabricator.wikimedia.org/T258405]
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] There is a new automatic [[mw:Special:MyLanguage/Help:Tracking categories|tracking category]] available: [[:{{ns:14}}:{{MediaWiki:nonnumeric-formatnum}}|Pages with non-numeric formatnum arguments]]. It collects pages which use the &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{formatnum}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; parser function with invalid (non-numeric) input, ''e.g.'' &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{formatnum:TECHNEWS}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;. Note that &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{formatnum:123,456}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; is also invalid input: as described in the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic_words#formatnum|documentation]], the argument should be &lt;u&gt;unformatted&lt;/u&gt; so that it can be reliably and correctly localised. The tracking category will help identify problematic usage and double-formatting. The new tracking category's name can be [https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special:Translate&amp;showMessage=nonnumeric-formatnum&amp;group=core&amp;optional=1&amp;action=translate translated at translatewiki]. [https://phabricator.wikimedia.org/T237467]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.36/wmf.16|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from November 3. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from November 4. It will be on all wikis from November 5 ([[mw:MediaWiki 1.36/Roadmap|calendar]]).
* Administrators and stewards will be able to use a special page (Special:CreateLocalAccount) to force local account creation for a global account. This is useful when account creation is blocked for that user (by a block or a filter). [https://phabricator.wikimedia.org/T259721]
* The [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/replying|Reply tool]] will be offered as an opt-in [[mw:Special:MyLanguage/Beta Feature|Beta Feature]] on most Wikipedias on November 4. This change excludes the English, Russian, and German-language Wikipedias, plus a few smaller Wikipedias with special circumstances. You can read [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools|the help page]] and [[mw:Help:DiscussionTools/Why can't I reply to this comment?|the troubleshooting guide]] for more information. [https://phabricator.wikimedia.org/T266303]

'''Future changes'''
* A discussion has been restarted about using a Unicode minus sign (− U+2212) in the output of &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{formatnum}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; when it is given a negative argument. [https://phabricator.wikimedia.org/T10327]
* In the future [[m:Special:MyLanguage/IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation|IP addresses of unregistered users will not be shown for everyone]]. They will get an alias instead. There will be a new user right or an opt-in function for more vandal fighters to see the IPs of unregistered users. There would be some criteria for who gets the user right or opt-in. There will also be other new tools to help handle vandalism. This is early in the process and the developers are still collecting information from the communities before they suggest solutions.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/45|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt; &lt;section end=&quot;technews-2020-W45&quot;/&gt; 16:10, 2 November 2020 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=20604769 --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/46|Tech News: 2020-46]] ==

&lt;section begin=&quot;technews-2020-W46&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/46|Translations]] are available.

'''Changes later this week'''
* There is no new MediaWiki version this week.

'''Future changes'''
* You can see [[m:WMDE Technical Wishes/ReferencePreviews|reference previews]]. This shows a preview of the footnote when you hover over it. This has been a [[mw:Beta Features|beta feature]]. It will move out of beta and be enabled by default. There will be an option not to use it. The developers are looking for small or medium-sized wikis to be the first ones. You can [[m:User talk:Michael Schönitzer (WMDE)|let them know]] if your wiki is interested. [https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikitech-ambassadors/2020-November/002373.html]
* From November 16 the categories will not be sorted in order for a short time. This is because the developers are upgrading to a new version of the [[:w:en:International Components for Unicode|internationalisation library]]. They will use a script to fix the existing categories. This can take a few hours or a few days depending on how big the wiki is. You can [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Technical Operations/ICU announcement|read more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T264991][https://phabricator.wikimedia.org/T267145]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/46|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt; &lt;section end=&quot;technews-2020-W46&quot;/&gt; 15:50, 9 November 2020 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=20634159 --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/47|Tech News: 2020-47]] ==

&lt;section begin=&quot;technews-2020-W47&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/47|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* Listings on category pages are sorted on each wiki for that language using a [[:w:en:International Components for Unicode|library]]. For a brief period on 16 November, changes to categories will not be sorted correctly for most languages. This is because the developers are upgrading to a new version of the library. They will then use a script to fix the existing categories. This will take a few hours or a few days depending on how big the wiki is. You can [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Technical Operations/ICU announcement|read more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T264991][https://phabricator.wikimedia.org/T267145] 

'''Changes later this week'''
* If you merged two pages in a [[mw:Special:MyLanguage/Help:Namespaces|namespace]] where pages can't redirect this used to break the merge history. This will now be fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T93469]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.36/wmf.18|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2020-11-17|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2020-11-18|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2020-11-19|en}} ([[mw:MediaWiki 1.36/Roadmap|calendar]]).

'''Future changes'''
* The [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2021|Community Wishlist Survey]] is now open for proposals. The survey decides what the [[m:Community Tech|Community Tech team]] will work on. You can post proposals from 16 to 30 November. You can vote on proposals from 8 December to 21 December.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/47|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt; &lt;section end=&quot;technews-2020-W47&quot;/&gt; 15:37, 16 November 2020 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=20669023 --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/48|Tech News: 2020-48]] ==

&lt;section begin=&quot;technews-2020-W48&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/48|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* Timestamps in [[Special:Log|Special:Log]] are now links. They go to Special:Log for only that entry. This is how timestamps work on for example the history page. [https://phabricator.wikimedia.org/T207562]

'''Changes later this week'''
* There is no new MediaWiki version this week.

'''Future changes'''
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] The Wikimedia [[wikitech:Portal:Cloud VPS|Cloud VPS]] hosts technical projects for the Wikimedia movement. Developers need to [[wikitech:News/Cloud VPS 2020 Purge|claim projects]] they use. This is because old and unused projects are removed once a year. Unclaimed projects can be shut down from 1 December. Unclaimed projects can be deleted from 1 January. [https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikitech-l/2020-November/094054.html]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/48|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt; &lt;section end=&quot;technews-2020-W48&quot;/&gt; 17:19, 23 November 2020 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=20698111 --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/49|Tech News: 2020-49]] ==

&lt;section begin=&quot;technews-2020-W49&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/49|Translations]] are available.

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.36/wmf.20|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2020-12-01|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2020-12-02|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2020-12-03|en}} ([[mw:MediaWiki 1.36/Roadmap|calendar]]).

'''Future changes'''
* The [[mw:Wikimedia Apps/Team/iOS|iOS Wikipedia app]] will show readers more of the article history. They can see new updates and easier see how the article has changed over time. This is an experiment. It will first be shown only to some iOS app users as a [[:w:en:A/B testing|test]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T241253][https://www.mediawiki.org/wiki/Wikimedia_Apps/Team/iOS/Breaking_Down_the_Wall]
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] The [[wikitech:Wiki replicas|Wiki Replicas]] can be used for [[:w:en:SQL|SQL]] queries. You can use [https://quarry.wmflabs.org/ Quarry], [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/PAWS PAWS] or other ways to do this. To make the Wiki Replicas stable there will be two changes. Cross-database &lt;code&gt;JOINS&lt;/code&gt; will no longer work. You can also only query a database if you connect to it directly. This will happen in February 2021. If you think this affects you and you need help you can [[phab:T268498|post on Phabricator]] or on [[wikitech:Talk:News/Wiki Replicas 2020 Redesign|Wikitech]]. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/News/Wiki_Replicas_2020_Redesign]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/49|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt; &lt;section end=&quot;technews-2020-W49&quot;/&gt; 17:45, 30 November 2020 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=20728523 --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/50|Tech News: 2020-50]] ==

&lt;section begin=&quot;technews-2020-W50&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/50|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* You can now put pages on your watchlist for a limited period of time. Some wikis already had this function. [https://meta.wikimedia.org/wiki/Community_Tech/Watchlist_Expiry][https://www.mediawiki.org/wiki/Help:Watchlist_expiry]

'''Changes later this week'''
* Information from Wikidata that is used on a wiki page can be shown in recent changes and watchlists on a Wikimedia wiki. To see this you need to turn on showing Wikidata edits in your watchlist in the preferences. Changes to the Wikidata description in the language of a Wikimedia wiki will then be shown in recent changes and watchlists. This will not show edits to languages that are not relevant to your wiki. [https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikidata/2020-November/014402.html][https://phabricator.wikimedia.org/T191831]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.36/wmf.21|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2020-12-08|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2020-12-09|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2020-12-10|en}} ([[mw:MediaWiki 1.36/Roadmap|calendar]]).

'''Future changes'''
* You can vote on proposals in the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2021|Community Wishlist Survey]] between 8 December and 21 December. The survey decides what the [[m:Community Tech|Community Tech team]] will work on.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/50|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt; &lt;section end=&quot;technews-2020-W50&quot;/&gt; 16:15, 7 December 2020 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=20754641 --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/51|Tech News: 2020-51]] ==

&lt;section begin=&quot;technews-2020-W51&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/51|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* There is a [[mw:Wikipedia for KaiOS|Wikipedia app]] for [[:w:en:KaiOS|KaiOS]] phones. It was released in India in September. It can now be downloaded in other countries too. [https://diff.wikimedia.org/2020/12/10/growing-wikipedias-reach-with-an-app-for-kaios-feature-phones/]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.36/wmf.22|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2020-12-15|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2020-12-16|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2020-12-17|en}} ([[mw:MediaWiki 1.36/Roadmap|calendar]]).

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/51|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt; &lt;section end=&quot;technews-2020-W51&quot;/&gt; 21:34, 14 December 2020 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=20803489 --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/52|Tech News: 2020-52]] ==

&lt;section begin=&quot;technews-2020-W52&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/52|Translations]] are available.

'''Tech News'''
* Because of the [[w:en:Christmas and holiday season|holidays]] the next issue of Tech News will be sent out on 11 January 2021.

'''Recent changes'''
* The &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{citation needed}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; template shows when a statement in a Wikipedia article needs a source. If you click on it when you edit with the visual editor there is a popup that explains this. Now it can also show the reason and when it was added. [https://phabricator.wikimedia.org/T270107]

'''Changes later this week'''
* There is no new MediaWiki version this week or next week.

'''Future changes'''
* You can [[m:WMDE Technical Wishes/Geoinformation/Ideas|propose and discuss]] what technical improvements should be done for geographic information. This could be coordinates, maps or other related things.
* Some wikis use [[mw:Writing systems/LanguageConverter|LanguageConverter]] to switch between writing systems or variants of a language. This can only be done for the entire page. There will be a &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;&lt;langconvert&gt;&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; tag that can convert a piece of text on a page. [https://phabricator.wikimedia.org/T263082]
*  Oversighters and stewards can hide entries in [[Special:AbuseLog|Special:AbuseLog]]. They can soon hide multiple entries at once using checkboxes. This works like hiding normal edits. It will happen in early January. [https://phabricator.wikimedia.org/T260904]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2020/52|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt; &lt;section end=&quot;technews-2020-W52&quot;/&gt; 20:54, 21 December 2020 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=20833836 --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/02|Tech News: 2021-02]] ==

&lt;section begin=&quot;technews-2021-W02&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/02|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* You can choose to be reminded when you have not added an edit summary. This can be done in your preferences. This could conflict with the [[:w:en:CAPTCHA|CAPTCHA]]. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T12729]
* You can link to specific log entries. You can get these links for example by clicking the timestamps in the log. Until now, such links to private log entries showed no entry even if you had permission to view private log entries. The links now show the entry. [https://phabricator.wikimedia.org/T269761]
* Admins can use the [[:mw:Special:MyLanguage/Extension:AbuseFilter|abuse filter tool]] to automatically prevent bad edits. Three changes happened last week:
** The filter editing interface now shows syntax errors while you type. This is similar to JavaScript pages. It also shows a warning for regular expressions that match the empty string. New warnings will be added later. [https://phabricator.wikimedia.org/T187686]
** [[m:Special:MyLanguage/Meta:Oversighters|Oversighters]] can now hide multiple filter log entries at once using checkboxes on [[Special:AbuseLog]]. This is how the usual revision deletion works. [https://phabricator.wikimedia.org/T260904]
** When a filter matches too many actions after it has been changed it is &quot;throttled&quot;. The most powerful actions are disabled. This is to avoid many editors getting blocked when an administrator made a mistake. The administrator will now get a notification about this &quot;throttle&quot;.
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] There is a new tool to [https://skins.wmflabs.org/?#/add build new skins]. You can also [https://skins.wmflabs.org/?#/ see] existing [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Skins|skins]]. You can [[mw:User talk:Jdlrobson|give feedback]]. [https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikitech-l/2020-December/094130.html]
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] Bots using the API no longer watch pages automatically based on account preferences. Setting the &lt;code&gt;watchlist&lt;/code&gt; to &lt;code&gt;watch&lt;/code&gt; will still work. This is to reduce the size of the watchlist data in the database. [https://phabricator.wikimedia.org/T258108]
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto|Scribunto's]] [[:mw:Extension:Scribunto/Lua reference manual#File metadata|file metadata]] now includes length. [https://phabricator.wikimedia.org/T209679]
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] [[:w:en:CSS|CSS]] and [[:w:en:JavaScript|JavaScript]] code pages now have link anchors to [https://patchdemo.wmflabs.org/wikis/40e4795d4448b55a6d8c46ff414bcf78/w/index.php/MediaWiki:En.js#L-125 line numbers]. You can use wikilinks like [[:w:en:MediaWiki:Common.js#L-50]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T29531]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] There was a [[mw:MediaWiki 1.36/wmf.25|new version]] of MediaWiki last week. You can read [[mw:MediaWiki 1.36/wmf.25/Changelog|a detailed log]] of all 763 changes. Most of them are very small and will not affect you.

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.36/wmf.26|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-01-12|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-01-13|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-01-14|en}} ([[mw:MediaWiki 1.36/Roadmap|calendar]]).

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/02|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt; &lt;section end=&quot;technews-2021-W02&quot;/&gt; 15:42, 11 January 2021 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=20950047 --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/03|Tech News: 2021-03]] ==

&lt;section begin=&quot;technews-2021-W03&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/03|Translations]] are available.

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.36/wmf.27|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-01-19|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-01-20|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-01-21|en}} ([[mw:MediaWiki 1.36/Roadmap|calendar]]).

'''Future changes'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Growth|Growth team]] plans to add features to [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Personalized first day/Newcomer tasks/Experiment analysis, November 2020|get more visitors to edit]] to more Wikipedias. You can help [https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special:Translate&amp;group=ext-growthexperiments&amp;language=&amp;filter=&amp;action=translate translating the interface].
* You will be able to read but not to edit Wikimedia Commons for a short time on [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20210126T07 {{#time:j xg|2021-01-26|en}} at 07:00 (UTC)]. [https://phabricator.wikimedia.org/T271791]
* [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|MassMessage]] posts could be automatically timestamped in the future. This is because MassMessage senders can now send pages using MassMessage. Pages are more difficult to sign. If there are times when a MassMessage post should not be timestamped you can [[phab:T270435|let the developers know]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/03|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt; &lt;section end=&quot;technews-2021-W03&quot;/&gt; 16:10, 18 January 2021 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=20974628 --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/04|Tech News: 2021-04]] ==

&lt;section begin=&quot;technews-2021-W04&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/04|Translations]] are available.

'''Problems'''
* You will be able to read but not to edit Wikimedia Commons for a short time on [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20210126T07 {{#time:j xg|2021-01-26|en}} at 07:00 (UTC)]. You will not be able to read or edit [[:wikitech:Main Page|Wikitech]] for a short time on [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20210128T09 {{#time:j xg|2021-01-28|en}} at 09:00 (UTC)]. [https://phabricator.wikimedia.org/T271791][https://phabricator.wikimedia.org/T272388]

'''Changes later this week'''
* [[m:WMDE Technical Wishes/Bracket Matching|Bracket matching]] will be added to the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] syntax highlighter on the first wikis. The first wikis are German and Catalan Wikipedia and maybe other Wikimedia wikis. This will happen on 27 January. [https://phabricator.wikimedia.org/T270238]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.36/wmf.28|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-01-26|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-01-27|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-01-28|en}} ([[mw:MediaWiki 1.36/Roadmap|calendar]]).

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/04|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt; &lt;section end=&quot;technews-2021-W04&quot;/&gt; 18:31, 25 January 2021 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=21007423 --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/04|Tech News: 2021-04]] ==

&lt;section begin=&quot;technews-2021-W04&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/04|Translations]] are available.

'''Problems'''
* You will be able to read but not to edit Wikimedia Commons for a short time on [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20210126T07 {{#time:j xg|2021-01-26|en}} at 07:00 (UTC)]. You will not be able to read or edit [[:wikitech:Main Page|Wikitech]] for a short time on [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20210128T09 {{#time:j xg|2021-01-28|en}} at 09:00 (UTC)]. [https://phabricator.wikimedia.org/T271791][https://phabricator.wikimedia.org/T272388]

'''Changes later this week'''
* [[m:WMDE Technical Wishes/Bracket Matching|Bracket matching]] will be added to the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] syntax highlighter on the first wikis. The first wikis are German and Catalan Wikipedia and maybe other Wikimedia wikis. This will happen on 27 January. [https://phabricator.wikimedia.org/T270238]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.36/wmf.28|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-01-26|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-01-27|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-01-28|en}} ([[mw:MediaWiki 1.36/Roadmap|calendar]]).

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/04|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt; &lt;section end=&quot;technews-2021-W04&quot;/&gt; 20:48, 25 January 2021 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=21007423 --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/05|Tech News: 2021-05]] ==

&lt;section begin=&quot;technews-2021-W05&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/05|Translations]] are available.

'''Problems'''
* [[:w:en:IPv6|IPv6 addresses]] were written in lowercase letters in diffs. This caused dead links since [[Special:Contributions|Special:Contributions]] only accepted uppercase letters for the IPs. This has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T272225]

'''Changes later this week'''
* You can soon use Wikidata to link to pages on the multilingual Wikisource. [https://phabricator.wikimedia.org/T138332]
* Often editors use a &quot;non-breaking space&quot; to make a gap between two items when reading but still show them together. This can be used to avoid a line break. You will now be able to add new ones via the special character tool in the 2010, 2017, and visual editors. The character will be shown in the visual editor as a space with a grey background. [https://phabricator.wikimedia.org/T70429][https://phabricator.wikimedia.org/T96666]
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=| Advanced item]] Wikis use [[mw:Special:MyLanguage/Extension:AbuseFilter|abuse filters]] to stop bad edits being made. Filter maintainers can now use syntax like &lt;code&gt;1.2.3.4 - 1.2.3.55&lt;/code&gt; as well as the &lt;code&gt;1.2.3.4/27&lt;/code&gt; syntax for IP ranges. [https://phabricator.wikimedia.org/T218074]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.36/wmf.29|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-02-02|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-02-03|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-02-04|en}} ([[mw:MediaWiki 1.36/Roadmap|calendar]]).

'''Future changes'''
* [[mw:Skin:Minerva Neue|Minerva]] is the skin Wikimedia wikis use for mobile traffic. When a page is protected and you can't edit it you can normally read the source wikicode. This doesn't work on Minerva on mobile devices. This is being fixed. Some text might overlap. This is because your community needs to update [[MediaWiki:Protectedpagetext|MediaWiki:Protectedpagetext]] to work on mobile. You can [[phab:T208827|read more]]. [https://www.mediawiki.org/wiki/Recommendations_for_mobile_friendly_articles_on_Wikimedia_wikis#Inline_styles_should_not_use_properties_that_impact_sizing_and_positioning][https://www.mediawiki.org/wiki/Recommendations_for_mobile_friendly_articles_on_Wikimedia_wikis#Avoid_tables_for_anything_except_data]
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] [[:wikitech:Portal:Cloud VPS|Cloud VPS]] and [[:wikitech:Portal:Toolforge|Toolforge]] will change the IP address they use to contact the wikis. The new IP address will be &lt;code&gt;185.15.56.1&lt;/code&gt;. This will happen on February 8. You can [[:wikitech:News/CloudVPS NAT wikis|read more]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/05|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt; &lt;section end=&quot;technews-2021-W05&quot;/&gt; 22:39, 1 February 2021 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=21033195 --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/06|Tech News: 2021-06]] ==

&lt;section begin=&quot;technews-2021-W06&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/06|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps|Wikipedia app]] for Android now has watchlists and talk pages in the app. [https://play.google.com/store/apps/details?id=org.wikipedia]

'''Changes later this week'''
* You can see edits to chosen pages on [[Special:Watchlist|Special:Watchlist]]. You can add pages to your watchlist on every wiki you like. The [[:mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|GlobalWatchlist]] extension will come to Meta on 11 February. There you can see entries on watched pages on different wikis on the same page. The new watchlist will be found on [[m:Special:GlobalWatchlist|Special:GlobalWatchlist]] on Meta. You can choose which wikis to watch and other preferences on [[m:Special:GlobalWatchlistSettings|Special:GlobalWatchlistSettings]] on Meta. You can watch up to five wikis. [https://phabricator.wikimedia.org/T260862]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.36/wmf.30|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-02-09|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-02-10|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-02-11|en}} ([[mw:MediaWiki 1.36/Roadmap|calendar]]).

'''Future changes'''
* When admins [[mw:Special:MyLanguage/Help:Protecting and unprotecting pages|protect]] pages the form will use the [[mw:UX standardization|OOUI look]]. [[Special:Import|Special:Import]] will also get the new look. This will make them easier to use on mobile phones. [https://phabricator.wikimedia.org/T235424][https://phabricator.wikimedia.org/T108792]
* Some services will not work for a short period of time from 07:00 UTC on 17 February. There might be problems with new [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia URL Shortener|short links]], new translations, new notifications, adding new items to your [[mw:Reading/Reading Lists|reading lists]] or recording [[:w:en:Email#Tracking of sent mail|email bounces]]. This is because of database maintenance. [https://phabricator.wikimedia.org/T273758]
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] [[m:Tech/News/2021/05|Last week]] Tech News reported that the IP address [[:wikitech:Portal:Cloud VPS|Cloud VPS]] and [[:wikitech:Portal:Toolforge|Toolforge]] use to contact the wikis will change on 8 February. This is delayed. It will happen later instead. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/News/CloudVPS_NAT_wikis]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/06|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt; &lt;section end=&quot;technews-2021-W06&quot;/&gt; 17:42, 8 February 2021 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=21082948 --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/07|Tech News: 2021-07]] ==

&lt;section begin=&quot;technews-2021-W07&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/07|Translations]] are available.

'''Problems'''
* There were problems with recent versions of MediaWiki.  Because the updates caused problems the developers rolled back to an earlier version. Some updates and new functions will come later than planned. [https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikitech-l/2021-February/094255.html][https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikitech-l/2021-February/094271.html]
* Some services will not work for a short period of time from 07:00 UTC on 17 February. There might be problems with new [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia URL Shortener|short links]], new translations, new notifications, adding new items to your [[mw:Reading/Reading Lists|reading lists]] or recording [[:w:en:Email#Tracking of sent mail|email bounces]]. This is because of database maintenance. [https://phabricator.wikimedia.org/T273758]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.36/wmf.31|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-02-16|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-02-17|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-02-18|en}} ([[mw:MediaWiki 1.36/Roadmap|calendar]]).

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/07|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt; &lt;section end=&quot;technews-2021-W07&quot;/&gt; 17:56, 15 February 2021 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=21105437 --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/08|Tech News: 2021-08]] ==

&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/08|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* The visual editor will now use [[:c:Commons:Structured data/Media search|MediaSearch]] to find images. You can search for images on Commons in the visual editor when you are looking for illustrations. This is to help editors find better images. [https://phabricator.wikimedia.org/T259896]
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:SyntaxHighlight|syntax highlighter]] now works with more languages: [[:w:en:Futhark (programming language)|Futhark]], [[:w:en:Graphviz|Graphviz]]/[[:w:en:DOT (graph description language)|DOT]], CDDL and AMDGPU. [https://phabricator.wikimedia.org/T274741]

'''Problems'''
* Editing a [[mw:Special:MyLanguage/Extension:EasyTimeline|timeline]] might have removed all text from it. This was because of a bug and has been fixed. You might need to edit the timeline again for it to show properly. [https://phabricator.wikimedia.org/T274822]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.36/wmf.32|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-02-23|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-02-24|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-02-25|en}} ([[mw:MediaWiki 1.36/Roadmap|calendar]]).

'''Future changes'''
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] There is a [[:m:Wikimedia Rust developers user group|user group]] for developers and users interested in working on Wikimedia wikis with the [[:w:en:Rust (programming language)|Rust programming language]]. You can join or tell others who want to make your wiki better in the future.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/08|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;

----

00:18, 23 February 2021 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=21134058 --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/09|Tech News: 2021-09]] ==

&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/09|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
*  Wikis using the [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Feature summary|Growth team tools]] can now show the name of a newcomer's mentor anywhere [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Mentorship/Integrating_mentorship|through a magic word]]. This can be used for welcome messages or userboxes.
* A new version of the [[c:Special:MyLanguage/Commons:VideoCutTool|VideoCutTool]] is now available. It enables cropping, trimming, audio disabling, and rotating video content. It is being created as part of the developer outreach programs.

'''Problems'''
* There was a problem with the [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Job queue|job queue]]. This meant some functions did not save changes and mass messages were delayed. This did not affect wiki edits. [https://phabricator.wikimedia.org/T275437]
* Some editors may not be logged in to their accounts automatically in the latest versions of Firefox and Safari. [https://phabricator.wikimedia.org/T226797]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.36/wmf.33|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-03-02|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-03-03|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-03-04|en}} ([[mw:MediaWiki 1.36/Roadmap|calendar]]).

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/09|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;

----

19:08, 1 March 2021 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=21161722 --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/10|Tech News: 2021-10]] ==

&lt;section begin=&quot;technews-2021-W10&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/10|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* [[mw:Special:MyLanguage/Content translation/Section translation|Section translation]] now works on Bengali Wikipedia. It helps mobile editors translate sections of articles. It will come to more wikis later. The first focus is active wikis with a smaller number of articles. You can [https://sx.wmflabs.org/index.php/Main_Page test it] and [[mw:Talk:Content translation/Section translation|leave feedback]].
* [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:FlaggedRevs|Flagged revisions]] now give admins the review right. [https://phabricator.wikimedia.org/T275293]
* When someone links to a Wikipedia article on Twitter this will now show a preview of the article. [https://phabricator.wikimedia.org/T276185]

'''Problems'''
* Many graphs have [[:w:en:JavaScript|JavaScript]] errors. Graph editors can check their graphs in their browser's developer console after editing. [https://phabricator.wikimedia.org/T275833]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.36/wmf.34|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-03-09|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-03-10|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-03-11|en}} ([[mw:MediaWiki 1.36/Roadmap|calendar]]).
* The [[mw:Talk pages project/New discussion|New Discussion]] tool will soon be a new [[mw:Special:MyLanguage/Extension:DiscussionTools|discussion tools]] beta feature for on most Wikipedias. The goal is to make it easier to start new discussions. [https://phabricator.wikimedia.org/T275257]

'''Future changes'''
* There will be a number of changes to make it easier to work with templates. Some will come to the first wikis in March. Other changes will come to the first wikis in June. This is both for those who use templates and those who create or maintain them. You can [[:m:WMDE Technical Wishes/Templates|read more]].
* [[m:WMDE Technical Wishes/ReferencePreviews|Reference Previews]] will become a default feature on some wikis on 17 March. They will share a setting with [[mw:Page Previews|Page Previews]]. If you prefer the Reference Tooltips or Navigation-Popups gadget you can keep using them. If so Reference Previews won't be shown. [https://phabricator.wikimedia.org/T271206][https://meta.wikimedia.org/wiki/Talk:WMDE_Technical_Wishes/ReferencePreviews]
* New JavaScript-based functions will not work in [[:w:en:Internet Explorer 11|Internet Explorer 11]]. This is because Internet Explorer is an old browser that doesn't work with how JavaScript is written today. Everything that works in Internet Explorer 11 today will continue working in Internet Explorer for now. You can [[mw:Compatibility/IE11|read more]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/10|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt; &lt;section end=&quot;technews-2021-W10&quot;/&gt; 17:51, 8 March 2021 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=21175593 --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/11|Tech News: 2021-11]] ==

&lt;section begin=&quot;technews-2021-W11&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/11|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* Wikis that are part of the [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements|desktop improvements]] project can now use a new [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements/Features/Search|search function]]. The desktop improvements and the new search will come to more wikis later. You can also [[mw:Reading/Web/Desktop Improvements#Deployment plan and timeline|test it early]].
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] Editors who put up banners or change site-wide [[:w:en:JavaScript|JavaScript]] code should use the [https://grafana.wikimedia.org/d/000000566/overview?viewPanel=16&amp;orgId=1 client error graph] to see that their changes has not caused problems. You can [https://diff.wikimedia.org/2021/03/08/sailing-steady%e2%80%8a-%e2%80%8ahow-you-can-help-keep-wikimedia-sites-error-free read more]. [https://phabricator.wikimedia.org/T276296]

'''Problems'''
* Due to [[phab:T276968|database issues]] the [https://meta.wikimedia.beta.wmflabs.org Wikimedia Beta Cluster] was read-only for over a day.

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.36/wmf.34|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-03-16|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-03-17|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-03-18|en}} ([[mw:MediaWiki 1.36/Roadmap|calendar]]).

'''Future changes'''
* You can add a [[:w:en:Newline|newline]] or [[:w:en:Carriage return|carriage return]] character to a custom signature if you use a template. There is a proposal to not allow them in the future. This is because they can cause formatting problems. [https://www.mediawiki.org/wiki/New_requirements_for_user_signatures#Additional_proposal_(2021)][https://phabricator.wikimedia.org/T272322]
* You will be able to read but not edit [[phab:T276899|12 wikis]] for a short period of time on [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20210323T06 {{#time:j xg|2021-03-23|en}} at 06:00 (UTC)]. This could take 30 minutes but will probably be much faster.
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] You can use [https://quarry.wmflabs.org/ Quarry] for [[:w:en:SQL|SQL]] queries to the [[wikitech:Wiki replicas|Wiki Replicas]]. Cross-database &lt;code&gt;JOINS&lt;/code&gt; will no longer work from 23 March. There will be a new field to specify the database to connect to. If you think this affects you and you need help you can [[phab:T268498|post on Phabricator]] or on [[wikitech:Talk:News/Wiki Replicas 2020 Redesign|Wikitech]]. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/PAWS PAWS] and other ways to do [[:w:en:SQL|SQL]] queries to the Wiki Replicas will be affected later. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/News/Wiki_Replicas_2020_Redesign]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/11|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt; &lt;section end=&quot;technews-2021-W11&quot;/&gt; 23:23, 15 March 2021 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=21226057 --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/12|Tech News: 2021-12]] ==

&lt;section begin=&quot;technews-2021-W12&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/12|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* There is a [[mw:Wikipedia for KaiOS|Wikipedia app]] for [[:w:en:KaiOS|KaiOS]] phones. They don't have a touch screen so readers navigate with the phone keys. There is now a [https://wikimedia.github.io/wikipedia-kaios/sim.html simulator] so you can see what it looks like.
* The [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Replying|reply tool]] and [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/New discussion|new discussion tool]] are now available as the &quot;{{int:discussiontools-preference-label}}&quot; [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta feature]] in almost all wikis except German Wikipedia.

'''Problems'''
* You will be able to read but not edit [[phab:T276899|twelve wikis]] for a short period of time on [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20210323T06 {{#time:j xg|2021-03-23|{{PAGELANGUAGE}}}} at 06:00 (UTC)]. This can also affect password changes, logging in to new wikis, global renames and changing or confirming emails. This could take 30 minutes but will probably be much faster.

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.36/wmf.36|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-03-23|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-03-24|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-03-25|en}} ([[mw:MediaWiki 1.36/Roadmap|calendar]]).
* [[:w:en:Syntax highlighting|Syntax highlighting]] colours will change to be easier to read. This will soon come to the [[phab:T276346|first wikis]]. [https://meta.wikimedia.org/wiki/WMDE_Technical_Wishes/Improved_Color_Scheme_of_Syntax_Highlighting]

'''Future changes'''
* [[mw:Special:MyLanguage/Extension:FlaggedRevs|Flagged revisions]] will no longer have multiple tags like &quot;tone&quot; or &quot;depth&quot;. It will also only have one tier. This was changed because very few wikis used these features and they make the tool difficult to maintain. [https://phabricator.wikimedia.org/T185664][https://phabricator.wikimedia.org/T277883]
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] Gadgets and user scripts can access variables about the current page in JavaScript. In 2015 this was moved from &lt;code dir=ltr&gt;wg*&lt;/code&gt; to &lt;code dir=ltr&gt;mw.config&lt;/code&gt;. &lt;code dir=ltr&gt;wg*&lt;/code&gt; will soon no longer work. [https://phabricator.wikimedia.org/T72470]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]] • [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/12|Translate]] • [[m:Tech|Get help]] • [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]] • [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt; &lt;section end=&quot;technews-2021-W12&quot;/&gt; 16:53, 22 March 2021 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=21244806 --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/13|Tech News: 2021-13]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;tech-newsletter-content&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/13|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* Some very old [[:w:en:Web browser|web browsers]] [[:mw:Special:MyLanguage/Compatibility|don’t work]] well with the Wikimedia wikis. Some old code for browsers that used to be supported is being removed. This could cause issues in those browsers. [https://phabricator.wikimedia.org/T277803]
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] [[:m:IRC/Channels#Raw_feeds|IRC recent changes feeds]] have been moved to a new server. Make sure all tools automatically reconnect to &lt;code&gt;irc.wikimedia.org&lt;/code&gt; and not to the name of any specific server. Users should also consider switching to the more modern [[:wikitech:Event Platform/EventStreams|EventStreams]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T224579]

'''Problems'''
* When you move a page that many editors have on their watchlist the history can be split. It might also not be possible to move it again for a while. This is because of a [[:w:en:Job queue|job queue]] problem. [https://phabricator.wikimedia.org/T278350]
* Some translatable pages on Meta could not be edited. This was because of a bug in the translation tool. The new MediaWiki version was delayed because of problems like this. [https://phabricator.wikimedia.org/T278429][https://phabricator.wikimedia.org/T274940]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.36/wmf.37|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-03-30|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-03-31|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-04-01|en}} ([[mw:MediaWiki 1.36/Roadmap|calendar]]).

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/13|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;tech-newsletter-content&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

17:31, 29 March 2021 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=21267131 --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/13|Tech News: 2021-13]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;tech-newsletter-content&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/13|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* Some very old [[:w:en:Web browser|web browsers]] [[:mw:Special:MyLanguage/Compatibility|don’t work]] well with the Wikimedia wikis. Some old code for browsers that used to be supported is being removed. This could cause issues in those browsers. [https://phabricator.wikimedia.org/T277803]
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] [[:m:IRC/Channels#Raw_feeds|IRC recent changes feeds]] have been moved to a new server. Make sure all tools automatically reconnect to &lt;code&gt;irc.wikimedia.org&lt;/code&gt; and not to the name of any specific server. Users should also consider switching to the more modern [[:wikitech:Event Platform/EventStreams|EventStreams]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T224579]

'''Problems'''
* When you move a page that many editors have on their watchlist the history can be split. It might also not be possible to move it again for a while. This is because of a [[:w:en:Job queue|job queue]] problem. [https://phabricator.wikimedia.org/T278350]
* Some translatable pages on Meta could not be edited. This was because of a bug in the translation tool. The new MediaWiki version was delayed because of problems like this. [https://phabricator.wikimedia.org/T278429][https://phabricator.wikimedia.org/T274940]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.36/wmf.37|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-03-30|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-03-31|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-04-01|en}} ([[mw:MediaWiki 1.36/Roadmap|calendar]]).

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/13|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;tech-newsletter-content&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

20:39, 29 March 2021 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=21267131 --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/14|Tech News: 2021-14]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;tech-newsletter-content&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/14|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* Editors can collapse part of an article so you have to click on it to see it. When you click a link to a section inside collapsed content it will now expand to show the section. The browser will scroll down to the section. Previously such links didn't work unless you manually expanded the content first. [https://phabricator.wikimedia.org/T276741]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] The [[mw:Special:MyLanguage/Citoid|citoid]] [[:w:en:API|API]] will use for example &lt;code&gt;2010-12-XX&lt;/code&gt; instead of &lt;code&gt;2010-12&lt;/code&gt; for dates with a month but no days. This is because &lt;code&gt;2010-12&lt;/code&gt; could be confused with &lt;code&gt;2010-2012&lt;/code&gt; instead of &lt;code&gt;December 2010&lt;/code&gt;. This is called level 1 instead of level 0 in the [https://www.loc.gov/standards/datetime/ Extended Date/Time Format]. [https://phabricator.wikimedia.org/T132308]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.36/wmf.38|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-04-06|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-04-07|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-04-08|en}} ([[mw:MediaWiki 1.36/Roadmap|calendar]]).

'''Future changes'''
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] [[:wikitech:PAWS|PAWS]] can now connect to the new [[:wikitech:Wiki Replicas|Wiki Replicas]]. Cross-database &lt;code&gt;JOINS&lt;/code&gt; will no longer work from 28 April. There is [[:wikitech:News/Wiki Replicas 2020 Redesign#How should I connect to databases in PAWS?|a new way to connect]] to the databases. Until 28 April both ways to connect to the databases will work. If you think this affects you and you need help you can post [[phab:T268498|on Phabricator]] or on [[wikitech:Talk:News/Wiki Replicas 2020 Redesign|Wikitech]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/14|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;tech-newsletter-content&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

19:41, 5 April 2021 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=21287348 --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/16|Tech News: 2021-16]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;tech-newsletter-content&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/16|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* Email to the Wikimedia wikis are handled by groups of Wikimedia editors. These volunteer response teams now use [https://github.com/znuny/Znuny Znuny] instead of [[m:Special:MyLanguage/OTRS|OTRS]]. The functions and interface remain the same. The volunteer administrators will give more details about the next steps soon. [https://phabricator.wikimedia.org/T279303][https://phabricator.wikimedia.org/T275294]
* If you use [[Mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|syntax highlighting]], you can see line numbers in the 2010 and 2017 wikitext editors when editing templates. This is to make it easier to see line breaks or talk about specific lines. Line numbers will soon come to all namespaces. [https://phabricator.wikimedia.org/T267911][https://meta.wikimedia.org/wiki/WMDE_Technical_Wishes/Line_Numbering][https://meta.wikimedia.org/wiki/Talk:WMDE_Technical_Wishes/Line_Numbering]
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] Because of a technical change there could be problems with gadgets and scripts that have an edit summary area that looks [https://phab.wmfusercontent.org/file/data/llvdqqnb5zpsfzylbqcg/PHID-FILE-25vs4qowibmtysl7cbml/Screen_Shot_2021-04-06_at_2.34.04_PM.png similar to this one]. If they look strange they should use &lt;code&gt;mw.loader.using('mediawiki.action.edit.styles')&lt;/code&gt; to go back to how they looked before. [https://phabricator.wikimedia.org/T278898]
* The [[mw:MediaWiki 1.37/wmf.1|latest version]] of MediaWiki came to the Wikimedia wikis last week. There was no Tech News issue last week.

'''Changes later this week'''
*  There is no new MediaWiki version this week.

'''Future changes'''
* The user group &lt;code&gt;oversight&lt;/code&gt; will be renamed &lt;code&gt;suppress&lt;/code&gt;. This is for [[phab:T109327|technical reasons]]. This is the technical name. It doesn't affect what you call the editors with this user right on your wiki. This is planned to happen in two weeks. You can comment [[phab:T112147|in Phabricator]] if you have objections.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/16|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;tech-newsletter-content&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

16:49, 19 April 2021 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=21356080 --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/17|Tech News: 2021-17]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;tech-newsletter-content&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/17|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* Templates have parameters that can have specific values. It is possible to suggest values for editors with [[mw:Special:MyLanguage/Extension:TemplateData|TemplateData]]. You can soon see them as a drop-down list in the visual editor. This is to help template users find the right values faster. [https://phabricator.wikimedia.org/T273857][https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/WMDE_Technical_Wishes/Suggested_values_for_template_parameters][https://meta.wikimedia.org/wiki/Talk:WMDE_Technical_Wishes/Suggested_values_for_template_parameters]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.37/wmf.3|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-04-27|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-04-28|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-04-29|en}} ([[mw:MediaWiki 1.37/Roadmap|calendar]]).

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/17|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;tech-newsletter-content&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

21:25, 26 April 2021 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=21391118 --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/18|Tech News: 2021-18]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;tech-newsletter-content&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/18|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* [[w:en:Wikipedia:Twinkle|Twinkle]] is a gadget on English Wikipedia. It can help with maintenance and patrolling. It can [[m:Grants:Project/Rapid/SD0001/Twinkle localisation/Report|now be used on other wikis]]. You can get Twinkle on your wiki using the [https://github.com/wikimedia-gadgets/twinkle-starter twinkle-starter] GitHub repository.

'''Problems'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Content translation|content translation tool]] did not work for many articles for a little while. This was because of a bug. [https://phabricator.wikimedia.org/T281346]
* Some things will not work for about a minute on 5 May. This will happen [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20210505T0600 around 06:00 UTC]. This will affect the content translation tool and notifications among other things. This is because of an upgrade to avoid crashes. [https://phabricator.wikimedia.org/T281212]

'''Changes later this week'''
* [[mw:Special:MyLanguage/Help:Reference Previews|Reference Previews]] will become a default feature on a number of wikis on 5 May. This is later than planned because of some changes. You can use it without using [[mw:Special:MyLanguage/Page Previews|Page Previews]] if you want to. The earlier plan was to have the preference to use both or none. [https://phabricator.wikimedia.org/T271206][https://meta.wikimedia.org/wiki/Talk:WMDE_Technical_Wishes/ReferencePreviews]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.37/wmf.4|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-05-04|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-05-05|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-05-06|en}} ([[mw:MediaWiki 1.37/Roadmap|calendar]]).

'''Future changes'''
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] The [[:w:en:CSS|CSS]] classes &lt;code dir=ltr&gt;.error&lt;/code&gt;, &lt;code dir=ltr&gt;.warning&lt;/code&gt; and &lt;code dir=ltr&gt;.success&lt;/code&gt; do not work for mobile readers if they have not been specifically defined on your wiki. From June they will not work for desktop readers. This can affect gadgets and templates. The classes can be defined in [[MediaWiki:Common.css]] or template styles instead. [https://phabricator.wikimedia.org/T280766]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/18|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;tech-newsletter-content&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

15:44, 3 মে' 2021 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=21418010 --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/18|Tech News: 2021-18]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;tech-newsletter-content&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/18|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* [[w:en:Wikipedia:Twinkle|Twinkle]] is a gadget on English Wikipedia. It can help with maintenance and patrolling. It can [[m:Grants:Project/Rapid/SD0001/Twinkle localisation/Report|now be used on other wikis]]. You can get Twinkle on your wiki using the [https://github.com/wikimedia-gadgets/twinkle-starter twinkle-starter] GitHub repository.

'''Problems'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Content translation|content translation tool]] did not work for many articles for a little while. This was because of a bug. [https://phabricator.wikimedia.org/T281346]
* Some things will not work for about a minute on 5 May. This will happen [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20210505T0600 around 06:00 UTC]. This will affect the content translation tool and notifications among other things. This is because of an upgrade to avoid crashes. [https://phabricator.wikimedia.org/T281212]

'''Changes later this week'''
* [[mw:Special:MyLanguage/Help:Reference Previews|Reference Previews]] will become a default feature on a number of wikis on 5 May. This is later than planned because of some changes. You can use it without using [[mw:Special:MyLanguage/Page Previews|Page Previews]] if you want to. The earlier plan was to have the preference to use both or none. [https://phabricator.wikimedia.org/T271206][https://meta.wikimedia.org/wiki/Talk:WMDE_Technical_Wishes/ReferencePreviews]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.37/wmf.4|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-05-04|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-05-05|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-05-06|en}} ([[mw:MediaWiki 1.37/Roadmap|calendar]]).

'''Future changes'''
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] The [[:w:en:CSS|CSS]] classes &lt;code dir=ltr&gt;.error&lt;/code&gt;, &lt;code dir=ltr&gt;.warning&lt;/code&gt; and &lt;code dir=ltr&gt;.success&lt;/code&gt; do not work for mobile readers if they have not been specifically defined on your wiki. From June they will not work for desktop readers. This can affect gadgets and templates. The classes can be defined in [[MediaWiki:Common.css]] or template styles instead. [https://phabricator.wikimedia.org/T280766]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/18|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;tech-newsletter-content&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

12:57, 4 মে' 2021 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=21418010 --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/19|Tech News: 2021-19]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;tech-newsletter-content&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/19|Translations]] are available.

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.37/wmf.5|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-05-11|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-05-12|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-05-13|en}} ([[mw:MediaWiki 1.37/Roadmap|calendar]]).

'''Future changes'''
* You can see what participants plan to work on at the online [[mw:Wikimedia Hackathon 2021|Wikimedia hackathon]] 22–23 May.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/19|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;tech-newsletter-content&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

15:10, 10 মে' 2021 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=21428676 --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/19|Tech News: 2021-19]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;tech-newsletter-content&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/19|Translations]] are available.

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.37/wmf.5|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-05-11|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-05-12|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-05-13|en}} ([[mw:MediaWiki 1.37/Roadmap|calendar]]).

'''Future changes'''
* You can see what participants plan to work on at the online [[mw:Wikimedia Hackathon 2021|Wikimedia hackathon]] 22–23 May.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/19|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;tech-newsletter-content&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

16:26, 10 মে' 2021 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=21428676 --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/20|Tech News: 2021-20]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;tech-newsletter-content&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/20|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* There is a new toolbar in [[mw:Talk pages project/Replying|the Reply tool]]. It works in the wikitext source mode. You can enable it in [[Special:Preferences#mw-htmlform-discussion|your preferences]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T276608] [https://www.mediawiki.org/wiki/Talk_pages_project/Replying#13_May_2021] [https://www.mediawiki.org/wiki/Talk_pages_project/New_discussion#13_May_2021]
* Wikimedia [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo mailing lists] are being moved to [[:w:en:GNU Mailman|Mailman 3]]. This is a newer version. For the [[:w:en:Character encoding|character encoding]] to work it will change from &lt;code&gt;[[:w:en:UTF-8|UTF-8]]&lt;/code&gt; to &lt;code&gt;utf8mb3&lt;/code&gt;. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/IEYQ2HS3LZF2P3DAYMNZYQDGHWPVMTPY/][https://phabricator.wikimedia.org/T282621]
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] An [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/14|earlier issue]] of Tech News said that the  [[mw:Special:MyLanguage/Citoid|citoid]] [[:w:en:API|API]] would handle dates with a month but no days in a new way. This has been reverted for now. There needs to be more discussion of how it affects different wikis first. [https://phabricator.wikimedia.org/T132308]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] &lt;code&gt;MediaWiki:Pageimages-blacklist&lt;/code&gt; will be renamed &lt;code&gt;MediaWiki:Pageimages-denylist&lt;/code&gt;. The list can be copied to the new name. It will happen on 19 May for some wikis and 20 May for some wikis. Most wikis don't use it. It lists images that should never be used as thumbnails for articles. [https://phabricator.wikimedia.org/T282626]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.37/wmf.6|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-05-18|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-05-19|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-05-20|en}} ([[mw:MediaWiki 1.37/Roadmap|calendar]]).

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/20|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;tech-newsletter-content&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

13:50, 17 মে' 2021 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=21464279 --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/21|Tech News: 2021-21]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;tech-newsletter-content&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/21|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* The Wikimedia movement has been using [[:m:Special:MyLanguage/IRC|IRC]] on a network called [[:w:en:Freenode|Freenode]]. There have been changes around who is in control of the network. The [[m:Special:MyLanguage/IRC/Group_Contacts|Wikimedia IRC Group Contacts]] have [[m:Special:Diff/21476411|decided]] to move to the new [[:w:en:Libera Chat|Libera Chat]] network instead. This is not a formal decision for the movement to move all channels but most Wikimedia IRC channels will probably leave Freenode. There is a [[:m:IRC/Migrating_to_Libera_Chat|migration guide]] and ongoing Wikimedia [[m:Wikimedia Forum#Freenode (IRC)|discussions about this]].

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.37/wmf.7|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-05-25|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-05-26|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-05-27|en}} ([[mw:MediaWiki 1.37/Roadmap|calendar]]).

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/21|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;tech-newsletter-content&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

17:08, 24 মে' 2021 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=21477606 --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/22|Tech News: 2021-22]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;tech-newsletter-content&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/22|Translations]] are available.

'''Problems'''
* There was an issue on the Vector skin with the text size of categories and notices under the page title. It was fixed last Monday. [https://phabricator.wikimedia.org/T283206]

'''Changes later this week'''
* There is no new MediaWiki version this week.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/22|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;tech-newsletter-content&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

17:06, 31 মে' 2021 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=21516076 --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/23|Tech News: 2021-23]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;tech-newsletter-content&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/23|Translations]] are available.

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.37/wmf.9|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-06-08|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-06-09|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-06-10|en}} ([[mw:MediaWiki 1.37/Roadmap|calendar]]).

'''Future changes'''
* The Wikimedia movement uses [[:mw:Special:MyLanguage/Phabricator|Phabricator]] for technical tasks. This is where we collect technical suggestions, bugs and what developers are working on. The company behind Phabricator will stop working on it. This will not change anything for the Wikimedia movement now. It could lead to changes in the future. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/message/YAXOD46INJLAODYYIJUVQWOZFIV54VUI/][https://admin.phacility.com/phame/post/view/11/phacility_is_winding_down_operations/][https://phabricator.wikimedia.org/T283980]
* Searching on Wikipedia will find more results in some languages. This is mainly true for when those who search do not use the correct [[:w:en:Diacritic|diacritics]] because they are not seen as necessary in that language. For example searching for &lt;code&gt;Bedusz&lt;/code&gt; doesn't find &lt;code&gt;Będusz&lt;/code&gt; on German Wikipedia. The character &lt;code&gt;ę&lt;/code&gt; isn't used in German so many would write &lt;code&gt;e&lt;/code&gt; instead. This will work better in the future in some languages. [https://phabricator.wikimedia.org/T219550]
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] The [[:w:en:Cross-site request forgery|CSRF token parameters]] in the [[:mw:Special:MyLanguage/API:Main page|action API]] were changed in 2014. The old parameters from before 2014 will stop working soon. This can affect bots, gadgets and user scripts that still use the old parameters. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/IMP43BNCI32C524O5YCUWMQYP4WVBQ2B/][https://phabricator.wikimedia.org/T280806]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/23|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;tech-newsletter-content&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

20:03, 7 June 2021 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=21551759 --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/23|Tech News: 2021-23]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;tech-newsletter-content&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/23|Translations]] are available.

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.37/wmf.9|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-06-08|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-06-09|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-06-10|en}} ([[mw:MediaWiki 1.37/Roadmap|calendar]]).

'''Future changes'''
* The Wikimedia movement uses [[:mw:Special:MyLanguage/Phabricator|Phabricator]] for technical tasks. This is where we collect technical suggestions, bugs and what developers are working on. The company behind Phabricator will stop working on it. This will not change anything for the Wikimedia movement now. It could lead to changes in the future. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/message/YAXOD46INJLAODYYIJUVQWOZFIV54VUI/][https://admin.phacility.com/phame/post/view/11/phacility_is_winding_down_operations/][https://phabricator.wikimedia.org/T283980]
* Searching on Wikipedia will find more results in some languages. This is mainly true for when those who search do not use the correct [[:w:en:Diacritic|diacritics]] because they are not seen as necessary in that language. For example searching for &lt;code&gt;Bedusz&lt;/code&gt; doesn't find &lt;code&gt;Będusz&lt;/code&gt; on German Wikipedia. The character &lt;code&gt;ę&lt;/code&gt; isn't used in German so many would write &lt;code&gt;e&lt;/code&gt; instead. This will work better in the future in some languages. [https://phabricator.wikimedia.org/T219550]
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] The [[:w:en:Cross-site request forgery|CSRF token parameters]] in the [[:mw:Special:MyLanguage/API:Main page|action API]] were changed in 2014. The old parameters from before 2014 will stop working soon. This can affect bots, gadgets and user scripts that still use the old parameters. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/IMP43BNCI32C524O5YCUWMQYP4WVBQ2B/][https://phabricator.wikimedia.org/T280806]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/23|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;tech-newsletter-content&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

22:35, 7 June 2021 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=21551759 --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/24|Tech News: 2021-24]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;tech-newsletter-content&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/24|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* Logged-in users on the mobile web can choose to use the [[:mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Advanced mobile contributions|advanced mobile mode]]. They now see categories in a similar way as users on desktop do. This means that some gadgets that have just been for desktop users could work for users of the mobile site too. If your wiki has such gadgets you could decide to turn them on for the mobile site too. Some gadgets probably need to be fixed to look good on mobile. [https://phabricator.wikimedia.org/T284763]
* Language links on Wikidata now works for [[:oldwikisource:Main Page|multilingual Wikisource]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T275958]

'''Changes later this week'''
* There is no new MediaWiki version this week.

'''Future changes'''
* In the future we [[m:Special:MyLanguage/IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation|can't show the IP]] of unregistered editors to everyone. This is because privacy regulations and norms have changed. There is now a rough draft of how [[m:IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation#Updates|showing the IP to those who need to see it]] could work.
* German Wikipedia, English Wikivoyage and 29 smaller wikis will be read-only for a few minutes on 22 June. This is planned between 5:00 and 5:30 UTC. [https://phabricator.wikimedia.org/T284530]
* All wikis will be read-only for a few minutes in the week of 28 June. More information will be published in Tech News later. It will also be posted on individual wikis in the coming weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T281515][https://phabricator.wikimedia.org/T281209]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/24|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;tech-newsletter-content&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

20:26, 14 June 2021 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=21587625 --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/25|Tech News: 2021-25]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;tech-newsletter-content&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/25|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] The &lt;code&gt;otrs-member&lt;/code&gt; group name is now &lt;code&gt;vrt-permissions&lt;/code&gt;. This could affect abuse filters. [https://phabricator.wikimedia.org/T280615]

'''Problems'''
* You will be able to read but not edit German Wikipedia, English Wikivoyage and 29 smaller wikis for a few minutes on 22 June. This is planned between [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20210623T0500 5:00 and 5:30 UTC]. [https://phabricator.wikimedia.org/T284530]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.37/wmf.11|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-06-22|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-06-23|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-06-24|en}} ([[mw:MediaWiki 1.37/Roadmap|calendar]]).

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/25|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;tech-newsletter-content&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

15:50, 21 June 2021 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=21593987 --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/26|Tech News: 2021-26]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;tech-newsletter-content&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/26|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* Wikis with the [[mw:Special:MyLanguage/Growth|Growth features]] now can [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Community configuration|configure Growth features directly on their wiki]]. This uses the new special page &lt;code&gt;Special:EditGrowthConfig&lt;/code&gt;. [https://phabricator.wikimedia.org/T285423]
* Wikisources have a new [[m:Special:MyLanguage/Community Tech/OCR Improvements|OCR tool]]. If you don't want to see the &quot;extract text&quot; button on Wikisource you can add &lt;code&gt;.ext-wikisource-ExtractTextWidget { display: none; }&lt;/code&gt; to your [[Special:MyPage/common.css|common.css page]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T285311]

'''Problems'''
*You will be able to read but not edit the Wikimedia wikis for a few minutes on 29 June. This is planned at [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20210629T1400 14:00 UTC]. [https://phabricator.wikimedia.org/T281515][https://phabricator.wikimedia.org/T281209]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.37/wmf.12|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-06-29|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-06-30|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-07-01|en}} ([[mw:MediaWiki 1.37/Roadmap|calendar]]).

'''Future changes'''
* &lt;code&gt;Threshold for stub link formatting&lt;/code&gt;, &lt;code&gt;thumbnail size&lt;/code&gt; and &lt;code&gt;auto-number headings&lt;/code&gt; can be set in preferences. They are expensive to maintain and few editors use them. The developers are planning to remove them. Removing them will make pages load faster. You can [[mw:Special:MyLanguage/User:SKim (WMF)/Performance Dependent User Preferences|read more and give feedback]].
* A toolbar will be added to the [[mw:Talk pages project/Replying|Reply tool]]'s wikitext source mode. This will make it easier to link to pages and to ping other users. [https://phabricator.wikimedia.org/T276609][https://www.mediawiki.org/wiki/Talk_pages_project/Replying#Status_updates]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/26|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;tech-newsletter-content&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

16:32, 28 June 2021 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=21653312 --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/27|Tech News: 2021-27]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;tech-newsletter-content&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/27|Translations]] are available.

'''Tech News'''
* The next issue of Tech News will be sent out on 19 July.

'''Recent changes'''
* [[:wikidata:Q4063270|AutoWikiBrowser]] is a tool to make repetitive tasks easier. It now uses [[:w:en:JSON|JSON]]. &lt;code&gt;Wikipedia:AutoWikiBrowser/CheckPage&lt;/code&gt; has moved to &lt;code&gt;Wikipedia:AutoWikiBrowser/CheckPageJSON&lt;/code&gt; and &lt;code&gt;Wikipedia:AutoWikiBrowser/Config&lt;/code&gt;. &lt;code&gt;Wikipedia:AutoWikiBrowser/CheckPage/Version&lt;/code&gt; has moved to &lt;code&gt;Wikipedia:AutoWikiBrowser/CheckPage/VersionJSON&lt;/code&gt;. The tool will eventually be configured on the wiki so that you don't have to wait until the new version to add templates or regular expression fixes. [https://phabricator.wikimedia.org/T241196]

'''Problems'''
* [[m:Special:MyLanguage/InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] helps saving online sources on some wikis. It adds them to [[:w:en:Wayback Machine|Wayback Machine]] and links to them there. This is so they don't disappear if the page that was linked to is removed. It currently has a problem with linking to the wrong date when it moves pages from &lt;code&gt;archive.is&lt;/code&gt; to &lt;code&gt;web.archive.org&lt;/code&gt;. [https://phabricator.wikimedia.org/T283432]

'''Changes later this week'''
* The tool to [[m:WMDE Technical Wishes/Finding and inserting templates|find, add and remove templates]] will be updated. This is to make it easier to find and use the right templates. It will come to the first wikis on 7 July. It will come to more wikis later this year. [https://meta.wikimedia.org/wiki/WMDE_Technical_Wishes/Removing_a_template_from_a_page_using_the_VisualEditor][https://phabricator.wikimedia.org/T284553]
* There is no new MediaWiki version this week.

'''Future changes'''
* Some Wikimedia wikis use [[m:Special:MyLanguage/Flagged Revisions|Flagged Revisions]] or pending changes. It hides edits from new and unregistered accounts for readers until they have been patrolled. The auto review action in Flagged Revisions will no longer be logged. All old logs of auto-review will be removed. This is because it creates a lot of logs that are not very useful. [https://phabricator.wikimedia.org/T285608]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/27|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;tech-newsletter-content&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

17:34, 5 July 2021 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=21694636 --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/29|Tech News: 2021-29]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;tech-newsletter-content&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/29|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* The tool to [[m:WMDE Technical Wishes/Finding and inserting templates|find, add and remove templates]] was updated. This is to make it easier to find and use the right templates. It was supposed to come to the first wikis on 7 July. It was delayed to 12 July instead. It will come to more wikis later this year. [https://meta.wikimedia.org/wiki/WMDE_Technical_Wishes/Removing_a_template_from_a_page_using_the_VisualEditor][https://phabricator.wikimedia.org/T284553]
* [[Special:UnconnectedPages|Special:UnconnectedPages]] lists pages that are not connected to Wikidata. This helps you find pages that can be connected to Wikidata items. Some pages should not be connected to Wikidata. You can use the magic word &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;__EXPECTED_UNCONNECTED_PAGE__&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; on pages that should not be listed on the special page. [https://phabricator.wikimedia.org/T97577]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.37/wmf.15|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-07-20|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-07-21|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-07-22|en}} ([[mw:MediaWiki 1.37/Roadmap|calendar]]).

'''Future changes'''
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] How media is structured in the [[:w:en:Parsing|parser's]] HTML output will soon change. This can affect bots, gadgets, user scripts and extensions. You can [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/L2UQJRHTFK5YG3IOZEC7JSLH2ZQNZRVU/ read more]. You can test it on [[:testwiki:Main Page|Testwiki]] or [[:test2wiki:Main Page|Testwiki 2]].
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] The parameters for how you obtain [[mw:API:Tokens|tokens]] in the MediaWiki API were changed in 2014. The old way will no longer work from 1 September. Scripts, bots and tools that use the parameters from before the 2014 change need to be updated. You can [[phab:T280806#7215377|read more]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/29|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;tech-newsletter-content&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

15:32, 19 July 2021 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=21755027 --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/30|Tech News: 2021-30]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;tech-newsletter-content&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/30|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* A [[mw:MediaWiki 1.37/wmf.14|new version]] of MediaWiki came to the Wikimedia wikis the week before last week. This was not in Tech News because there was no newsletter that week. 

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.37/wmf.16|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-07-27|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-07-28|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-07-29|en}} ([[mw:MediaWiki 1.37/Roadmap|calendar]]).

'''Future changes'''
* If you use the [[mw:Special:MyLanguage/Skin:MonoBook|Monobook skin]] you can choose to switch off [[:w:en:Responsive web design|responsive design]] on mobile. This will now work for more skins. If &lt;code&gt;{{int:monobook-responsive-label}}&lt;/code&gt; is unticked you need to also untick the new [[Special:Preferences#mw-prefsection-rendering|preference]] &lt;code&gt;{{int:prefs-skin-responsive}}&lt;/code&gt;. Otherwise it will stop working. Interface admins can automate this process on your wiki. You can [[phab:T285991|read more]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/30|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;tech-newsletter-content&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

21:11, 26 July 2021 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=21771634 --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/31|Tech News: 2021-31]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;tech-newsletter-content&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/31|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] If your wiki uses markup like &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;&lt;div class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; or &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;&lt;div class=&quot;mw-content-rtl&quot;&gt;&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; without the required &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;dir&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; attribute, then these will no longer work in 2 weeks. There is a short-term fix that can be added to your local wiki's Common.css page, which is explained at [[phab:T287701|T287701]]. From now on, all usages should include the full attributes, for example: &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;&lt;div class=&quot;mw-content-ltr&quot; dir=&quot;ltr&quot; lang=&quot;en&quot;&gt;&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; or &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;&lt;div class=&quot;mw-content-rtl&quot; dir=&quot;rtl&quot; lang=&quot;he&quot;&gt;&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;. This also applies to some other HTML tags, such as &lt;code&gt;span&lt;/code&gt; or &lt;code&gt;code&lt;/code&gt;. You can find existing examples on your wiki that need to be updated, using the instructions at [[phab:T287701|T287701]].
* Reminder: Wikimedia has [[m:Special:MyLanguage/IRC/Migrating to Libera Chat|migrated to the Libera Chat IRC network]], from the old Freenode network. Local documentation should be updated.

'''Problems'''
* Last week, all wikis had slow access or no access for 30 minutes. There was a problem with generating dynamic lists of articles on the Russian Wikinews, due to the bulk import of 200,000+ new articles over 3 days, which led to database problems. The problematic feature has been disabled on that wiki and developers are discussing if it can be fixed properly. [https://phabricator.wikimedia.org/T287380][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Incident_documentation/2021-07-26_ruwikinews_DynamicPageList]

'''Changes later this week'''
* When adding links to a page using [[mw:VisualEditor|VisualEditor]] or the [[mw:Special:MyLanguage/2017 wikitext editor|2017 wikitext editor]], [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Disambiguator|disambiguation pages]] will now only appear at the bottom of search results. This is because users do not often want to link to disambiguation pages. [https://phabricator.wikimedia.org/T285510]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.37/wmf.17|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-08-03|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-08-04|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-08-05|en}} ([[mw:MediaWiki 1.37/Roadmap|calendar]]).

'''Future changes'''
* The [[mw:Wikimedia Apps/Team/Android|team of the Wikipedia app for Android]] is working on communication in the app. The developers are working on how to talk to other editors and get notifications. You can [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Android/Communication|read more]]. They are looking for users who want to [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Android/Communication/UsertestingJuly2021|test the plans]]. Any editor who has an Android phone and is willing to download the app can do this.
* The [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|Beta Feature]] for {{int:discussiontools-preference-label}} will be updated in the coming weeks.  You will be able to [[mw:Talk pages project/Notifications|subscribe to individual sections]] on a talk page at more wikis.  You can test this now by adding &lt;code&gt;?dtenable=1&lt;/code&gt; to the end of the talk page's URL ([https://meta.wikimedia.org/wiki/Meta_talk:Sandbox?dtenable=1 example]).

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/31|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;tech-newsletter-content&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

20:48, 2 August 2021 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=21818289 --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/32|Tech News: 2021-32]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;tech-newsletter-content&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/32|Translations]] are available.

'''Problems'''
* You can read but not edit 17 wikis for a few minutes on 10 August. This is planned at [https://zonestamp.toolforge.org/1628571650 05:00 UTC]. This is because of work on the database. [https://phabricator.wikimedia.org/T287449]

'''Changes later this week'''
* The [[wmania:Special:MyLanguage/2021:Hackathon|Wikimania Hackathon]] will take place remotely on 13 August, starting at 5:00 UTC, for 24 hours. You can participate in many ways. You can still propose projects and sessions.
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.37/wmf.18|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-08-10|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-08-11|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-08-12|en}} ([[mw:MediaWiki 1.37/Roadmap|calendar]]).
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] The old CSS &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;&lt;div class=&quot;visualClear&quot;&gt;&lt;/div&gt;&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; will not be supported after 12 August. Instead, templates and pages should use &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;&lt;div style=&quot;clear:both;&quot;&gt;&lt;/div&gt;&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;. Please help to replace any existing uses on your wiki. There are global-search links available at [[phab:T287962|T287962]].

'''Future changes'''
* [[m:Special:MyLanguage/The Wikipedia Library|The Wikipedia Library]] is a place for Wikipedia editors to get access to sources. There is an [[mw:Special:MyLanguage/Extension:TheWikipediaLibrary|extension]] which has a new function to tell users when they can take part in it. It will use notifications. It will start pinging the first users in September. It will ping more users later. [https://phabricator.wikimedia.org/T288070]
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] [[w:en:Vue.js|Vue.js]] will be the [[w:en:JavaScript|JavaScript]] framework for MediaWiki in the future. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/SOZREBYR36PUNFZXMIUBVAIOQI4N7PDU/]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/32|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;tech-newsletter-content&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

16:21, 9 August 2021 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=21856726 --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/33|Tech News: 2021-33]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;tech-newsletter-content&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/33|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* You can add language links in the sidebar in the [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements|new Vector skin]] again. You do this by connecting the page to a Wikidata item. The new Vector skin has moved the language links but the new language selector cannot add language links yet. [https://phabricator.wikimedia.org/T287206]

'''Problems'''
* There was a problem on wikis which use the Translate extension. Translations were not updated or were replaced with the English text. The problems have been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T288700][https://phabricator.wikimedia.org/T288683][https://phabricator.wikimedia.org/T288719]

'''Changes later this week'''
* A [[mw:Help:Tags|revision tag]] will soon be added to edits that add links to [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Disambiguator|disambiguation pages]]. This is because these links are usually added by accident. The tag will allow editors to easily find the broken links and fix them. If your wiki does not like this feature, it can be [[mw:Help:Tags#Deleting a tag added by the software|hidden]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T287549]
*Would you like to help improve the information about tools? Would you like to attend or help organize a small virtual meetup for your community to discuss the list of tools? Please get in touch on the [[m:Toolhub/The Quality Signal Sessions|Toolhub Quality Signal Sessions]] talk page. We are also looking for feedback [[m:Talk:Toolhub/The Quality Signal Sessions#Discussion topic for &quot;Quality Signal Sessions: The Tool Maintainers edition&quot;|from tool maintainers]] on some specific questions.
* In the past, edits to any page in your user talk space ignored your [[mw:Special:MyLanguage/Help:Notifications#mute|mute list]], e.g. sub-pages. Starting this week, this is only true for edits to your talk page. [https://phabricator.wikimedia.org/T288112]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.37/wmf.19|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-08-17|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-08-18|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-08-19|en}} ([[mw:MediaWiki 1.37/Roadmap|calendar]]).

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/33|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;tech-newsletter-content&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

19:28, 16 August 2021 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=21889213 --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/34|Tech News: 2021-34]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;tech-newsletter-content&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/34|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Score|Score]] extension (&lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;&lt;score&gt;&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; notation) has been re-enabled on public wikis and upgraded to a newer version. Some musical score functionality may no longer work because the extension is only enabled in &quot;safe mode&quot;. The security issue has been fixed and an [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Score/2021 security advisory|advisory published]].

'''Problems'''
* You will be able to read but not edit [[phab:T289130|some wikis]] for a few minutes on {{#time:j xg|2021-08-25|en}}. This will happen around [https://zonestamp.toolforge.org/1629871217 06:00 UTC]. This is for database maintenance. During this time, operations on the CentralAuth will also not be possible.

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.37/wmf.20|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-08-24|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-08-25|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-08-26|en}} ([[mw:MediaWiki 1.37/Roadmap|calendar]]).

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/34|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;tech-newsletter-content&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

21:59, 23 August 2021 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=21923254 --&gt;

== Read-only reminder ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;MassMessage&quot;/&gt;
A maintenance operation will be performed on [https://zonestamp.toolforge.org/1629871231 {{#time: l F d H:i e|2021-08-25T06:00|en}}]. It should only last for a few minutes.

This will affect your wiki as well as 11 other wikis. During this time, publishing edits will not be possible. 

Also during this time, operations on the CentralAuth will not be possible (GlobalRenames, changing/confirming e-mail addresses, logging into new wikis, password changes).

For more details about the operation and on all impacted services, please check [[phab:T289130|on Phabricator]].

A banner will be displayed 30 minutes before the operation.

Please help your community to be aware of this maintenance operation. {{Int:Feedback-thanks-title}}&lt;section end=&quot;MassMessage&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

20:35, 24 August 2021 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=21927201 --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/35|Tech News: 2021-35]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;tech-newsletter-content&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/35|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* Some musical score syntax no longer works and may needed to be updated, you can check [[:Category:{{MediaWiki:score-error-category}}]] on your wiki for a list of pages with errors.

'''Problems'''
* Musical scores were unable to render lyrics in some languages because of missing fonts. This has been fixed now. If your language would prefer a different font, please file a request in Phabricator. [https://phabricator.wikimedia.org/T289554]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] The parameters for how you obtain [[mw:API:Tokens|tokens]] in the MediaWiki API were changed in 2014. The old way will no longer work from 1 September. Scripts, bots and tools that use the parameters from before the 2014 change need to be updated. You can [[phab:T280806#7215377|read more]] about this.
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.37/wmf.21|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-08-31|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-09-01|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-09-02|en}} ([[mw:MediaWiki 1.37/Roadmap|calendar]]).

'''Future changes'''
* You will be able to read but not edit [[phab:T289660|Commons]] for a few minutes on {{#time:j xg|2021-09-06|en}}. This will happen around [https://zonestamp.toolforge.org/1630818058 05:00 UTC]. This is for database maintenance.
* All wikis will be read-only for a few minutes in the week of 13 September. More information will be published in Tech News later. It will also be posted on individual wikis in the coming weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T287539]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/35|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;tech-newsletter-content&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

16:02, 30 August 2021 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=21954810 --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/36|Tech News: 2021-36]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;tech-newsletter-content&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/36|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* The wikis that have [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Feature_summary|Growth features]] deployed have been part of A/B testing since deployment, in which some newcomers did not receive the new features. Now, all of the newcomers on 21 of the smallest of those wikis will be receiving the features. [https://phabricator.wikimedia.org/T289786]

'''Changes later this week'''
* There is no new MediaWiki version this week.

'''Future changes'''
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] In 2017, the provided jQuery library was upgraded from version 1 to 3, with a compatibility layer. The migration will soon finish, to make the site load faster for everyone. If you maintain a gadget or user script, check if you have any JQMIGRATE errors and fix them, or they will break. [https://phabricator.wikimedia.org/T280944][https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/6Z2BVLOBBEC2QP4VV4KOOVQVE52P3HOP/]
* Last year, the Portuguese Wikipedia community embarked on an experiment to make log-in compulsory for editing.&amp;nbsp; The [[m:IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation/Impact report for Login Required Experiment on Portuguese Wikipedia|impact report of this trial]] is ready. Moving forward, the Anti-Harassment Tools team is looking for projects that are willing to experiment with restricting IP editing on their wiki for a short-term experiment. [[m:IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation/Login Required Experiment|Learn more]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/36|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;tech-newsletter-content&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

15:20, 6 September 2021 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=21981010 --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/37|Tech News: 2021-37]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;tech-newsletter-content&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/37|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* 45 new Wikipedias now have access to the [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Feature summary|Growth features]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T289680]
* [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Deployment table|A majority of Wikipedias]] now have access to the Growth features. The Growth team [[mw:Special:MyLanguage/Growth/FAQ|has published an FAQ page]] about the features. This translatable FAQ covers the description of the features, how to use them, how to change the configuration, and more.

'''Problems'''
* [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|All wikis will be read-only]] for a few minutes on 14 September. This is planned at [https://zonestamp.toolforge.org/1631628002 14:00 UTC]. [https://phabricator.wikimedia.org/T287539]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.37/wmf.23|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-09-14|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-09-15|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-09-16|en}} ([[mw:MediaWiki 1.37/Roadmap|calendar]]).
* Starting this week, Wikipedia in Italian will receive weekly software updates on Wednesdays. It used to receive the updates on Thursdays. Due to this change, bugs will be noticed and fixed sooner. [https://phabricator.wikimedia.org/T286664]
* You can add language links in the sidebar in [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements|the new Vector skin]] again. You do this by connecting the page to a Wikidata item. The new Vector skin has moved the language links but the new language selector cannot add language links yet. [https://phabricator.wikimedia.org/T287206]
* The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:SyntaxHighlight|syntax highlight]] tool marks up code with different colours. It now can highlight 23 new code languages. Additionally, &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;golang&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; can now be used as an alias for the [[d:Q37227|Go programming language]], and a special &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;output&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; mode has been added to show a program's output. [https://phabricator.wikimedia.org/T280117][https://gerrit.wikimedia.org/r/c/mediawiki/extensions/SyntaxHighlight_GeSHi/+/715277/]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/37|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;tech-newsletter-content&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

15:36, 13 September 2021 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=22009517 --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/38|Tech News: 2021-38]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;tech-newsletter-content&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/38|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* Growth features are now deployed to almost all Wikipedias. [[phab:T290582|For the majority of small Wikipedias]], the features are only available for experienced users, to [[mw:Special:MyLanguage/Growth/FAQ#enable|test the features]] and [[mw:Special:MyLanguage/Growth/FAQ#config|configure them]]. Features will be available for newcomers starting on 20 September 2021.
* MediaWiki had a feature that would highlight local links to short articles in a different style. Each user could pick the size at which &quot;stubs&quot; would be highlighted. This feature was very bad for performance, and following a consultation, has been removed. [https://phabricator.wikimedia.org/T284917]
* A technical change was made to the MonoBook skin to allow for easier maintenance and upkeep. This has resulted in some minor changes to HTML that make MonoBook's HTML consistent with other skins. Efforts have been made to minimize the impact on editors, but please ping [[m:User:Jon (WMF)|Jon (WMF)]] on wiki or in [[phab:T290888|phabricator]] if any problems are reported.

'''Problems'''
* There was a problem with search last week. Many search requests did not work for 2 hours because of an accidental restart of the search servers. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Incident_documentation/2021-09-13_cirrussearch_restart]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.38/wmf.1|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-09-21|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-09-22|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-09-23|en}} ([[mw:MediaWiki 1.38/Roadmap|calendar]]).
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] The [[s:Special:ApiHelp/query+proofreadinfo|meta=proofreadpage API]] has changed. The &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;piprop&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; parameter has been renamed to &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;prpiprop&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;. API users should update their code to avoid unrecognized parameter warnings. Pywikibot users should upgrade to 6.6.0. [https://phabricator.wikimedia.org/T290585]

'''Future changes'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools#Replying|Reply tool]] will be deployed to the remaining wikis in the coming weeks.  It is currently part of &quot;{{int:discussiontools-preference-label}}&quot; in [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|Beta features]] at most wikis. You will be able to turn it off in [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing-discussion|Editing Preferences]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T262331]
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] The [[mw:MediaWiki_1.37/Deprecation_of_legacy_API_token_parameters|previously announced]] change to how you obtain tokens from the API has been delayed to September 21 because of an incompatibility with Pywikibot. Bot operators using Pywikibot can follow [[phab:T291202|T291202]] for progress on a fix, and should plan to upgrade to 6.6.1 when it is released.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/38|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;tech-newsletter-content&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

18:33, 20 September 2021 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=22043415 --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/39|Tech News: 2021-39]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2021-W39&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/39|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* [[w:en:IOS|iOS 15]] has a new function called [https://support.apple.com/en-us/HT212614 Private Relay] (Apple website). This can hide the user's IP when they use [[w:en:Safari (software)|Safari]] browser. This is like using a [[w:en:Virtual private network|VPN]] in that we see another IP address instead. It is opt-in and only for those who pay extra for [[w:en:ICloud|iCloud]]. It will come to Safari users on [[:w:en:OSX|OSX]] later. There is a [[phab:T289795|technical discussion]] about what this means for the Wikimedia wikis.

'''Problems'''
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] Some gadgets and user-scripts add items to the [[m:Customization:Explaining_skins#Portlets|portlets]] (article tools) part of the skin. A recent change to the HTML may have made those links a different font-size. This can be fixed by adding the CSS class &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;.vector-menu-dropdown-noicon&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;. [https://phabricator.wikimedia.org/T291438]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.38/wmf.2|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-09-28|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-09-29|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-09-30|en}} ([[mw:MediaWiki 1.38/Roadmap|calendar]]).
* The [[mw:Special:MyLanguage/Onboarding_new_Wikipedians#New_experience|GettingStarted extension]] was built in 2013, and provides an onboarding process for new account holders in a few versions of Wikipedia. However, the recently developed [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Feature_summary|Growth features]] provide a better onboarding experience. Since the vast majority of Wikipedias now have access to the Growth features, GettingStarted will be deactivated starting on 4 October. [https://phabricator.wikimedia.org/T235752]
* A small number of users will not be able to connect to the Wikimedia wikis after 30 September. This is because an old [[:w:en:root certificate|root certificate]] will no longer work. They will also have problems with many other websites. Users who have updated their software in the last five years are unlikely to have problems. Users in Europe, Africa and Asia are less likely to have immediate problems even if their software is too old. You can [[m:Special:MyLanguage/HTTPS/2021 Let's Encrypt root expiry|read more]].
* You can [[mw:Special:MyLanguage/Help:Notifications|receive notifications]] when someone leaves a comment on user talk page or mentions you in a talk page comment. Clicking the notification link will now bring you to the comment and highlight it. Previously, doing so brought you to the top of the section that contained the comment. You can find [[phab:T282029|more information in T282029.]]

'''Future changes'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools#Replying|Reply tool]] will be deployed to the remaining wikis in the coming weeks. It is currently part of &quot;{{int:discussiontools-preference-label}}&quot; in [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|Beta features]] at most wikis. You will be able to turn it off in [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing-discussion|Editing Preferences]]. [[phab:T288485|See the list of wikis.]] [https://phabricator.wikimedia.org/T262331]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/39|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2021-W39&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

22:24, 27 September 2021 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=22077885 --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/40|Tech News: 2021-40]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;tech-newsletter-content&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/40|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* A more efficient way of sending changes from Wikidata to Wikimedia wikis that show them has been enabled for the following 10 wikis: mediawiki.org, the Italian, Catalan, Hebrew and Vietnamese Wikipedias, French Wikisource, and English Wikivoygage, Wikibooks, Wiktionary and Wikinews. If you notice anything strange about how changes from Wikidata appear in recent changes or your watchlist on those wikis you can [[phab:T48643|let the developers know]].

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.38/wmf.3|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-10-05|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-10-06|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-10-07|en}} ([[mw:MediaWiki 1.38/Roadmap|calendar]]).
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] Some gadgets and bots that use the API to read the AbuseFilter log might break. The &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;hidden&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; property will no longer say an entry is &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;implicit&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; for unsuppressed log entries about suppressed edits. If your bot needs to know this, do a separate revision query. Additionally, the property will have the value &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;false&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; for visible entries; previously, it wasn't included in the response. [https://phabricator.wikimedia.org/T291718]
* A more efficient way of sending changes from Wikidata to Wikimedia wikis that show them will be enabled for ''all production wikis''. If you notice anything strange about how changes from Wikidata appear in recent changes or your watchlist you can [[phab:T48643|let the developers know]].

'''Future changes'''
* You can soon get cross-wiki notifications in the [[mw:Wikimedia Apps/Team/iOS|iOS Wikipedia app]]. You can also get notifications as push notifications. More notification updates will follow in later versions. [https://www.mediawiki.org/wiki/Wikimedia_Apps/Team/iOS/Notifications#September_2021_update]
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] The JavaScript variables &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;wgExtraSignatureNamespaces&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;, &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;wgLegalTitleChars&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;, and &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;wgIllegalFileChars&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; will soon be removed from &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Interface/JavaScript#mw.config|mw.config]]&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;. These are not part of the &quot;stable&quot; variables available for use in wiki JavaScript. [https://phabricator.wikimedia.org/T292011] 
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] The JavaScript variables &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;wgCookiePrefix&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;, &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;wgCookieDomain&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;, &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;wgCookiePath&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;, and &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;wgCookieExpiration&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; will soon be removed from mw.config. Scripts should instead use &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;mw.cookie&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; from the &quot;&lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[mw:ResourceLoader/Core_modules#mediawiki.cookie|mediawiki.cookie]]&lt;/bdi&gt;&quot; module. [https://phabricator.wikimedia.org/T291760]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/40|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;tech-newsletter-content&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

16:33, 4 October 2021 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=22101208 --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/41|Tech News: 2021-41]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2021-W41&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/41|Translations]] are available.

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.38/wmf.4|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-10-12|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-10-13|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-10-14|en}} ([[mw:MediaWiki 1.38/Roadmap|calendar]]).

* The [[mw:Manual:Table_of_contents#Auto-numbering|&quot;auto-number headings&quot; preference]] is being removed. You can read [[phab:T284921]] for the reasons and discussion. This change was [[m:Tech/News/2021/26|previously]] announced. [[mw:Snippets/Auto-number_headings|A JavaScript snippet]] is available which can be used to create a Gadget on wikis that still want to support auto-numbering.

'''Meetings'''
* You can join a meeting about the [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements|Desktop Improvements]]. A demonstration version of the [[mw:Reading/Web/Desktop Improvements/Features/Sticky Header|newest feature]] will be shown. The event will take place on Tuesday, 12 October at 16:00 UTC. [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements/Updates/Talk to Web/12-10-2021|See how to join]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/41|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2021-W41&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

15:31, 11 October 2021 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=22152137 --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/42|Tech News: 2021-42]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2021-W42&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/42|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
*[[m:Toolhub|Toolhub]] is a catalogue to make it easier to find software tools that can be used for working on the Wikimedia projects. You can [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/LF4SSR4QRCKV6NPRFGUAQWUFQISVIPTS/ read more].

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.38/wmf.5|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-10-19|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-10-20|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-10-21|en}} ([[mw:MediaWiki 1.38/Roadmap|calendar]]).

'''Future changes'''
* The developers of the [[mw:Wikimedia Apps/Team/Android|Wikipedia Android app]] are working on [[mw:Wikimedia Apps/Team/Android/Communication|communication in the app]]. You can now answer questions in [[mw:Wikimedia Apps/Team/Android/Communication/UsertestingOctober2021|survey]] to help the development.
* 3–5% of editors may be blocked in the next few months. This is because of a new service in Safari, which is similar to a [[w:en:Proxy server|proxy]] or a [[w:en:VPN|VPN]]. It is called iCloud Private Relay. There is a [[m:Special:MyLanguage/Apple iCloud Private Relay|discussion about this]] on Meta. The goal is to learn what iCloud Private Relay could mean for the communities.
* [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Enterprise|Wikimedia Enterprise]] is a new [[w:en:API|API]] for those who use a lot of information from the Wikimedia projects on other sites. It is a way to get big commercial users to pay for the data. There will soon be a copy of the Wikimedia Enterprise dataset. You can [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-ambassadors@lists.wikimedia.org/message/B2AX6PWH5MBKB4L63NFZY3ADBQG7MSBA/ read more]. You can also ask the team questions [https://wikimedia.zoom.us/j/88994018553 on Zoom] on [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?hour=15&amp;min=00&amp;sec=0&amp;day=22&amp;month=10&amp;year=2021 22 October 15:00 UTC].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/42|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2021-W42&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

20:54, 18 October 2021 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=22176877 --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/43|Tech News: 2021-43]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2021-W43&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/43|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* The [[m:Special:MyLanguage/Coolest_Tool_Award|Coolest Tool Award 2021]] is looking for nominations. You can recommend tools until 27 October.

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.38/wmf.6|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-10-26|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-10-27|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-10-28|en}} ([[mw:MediaWiki 1.38/Roadmap|calendar]]).

'''Future changes'''
*[[m:Special:MyLanguage/Help:Diff|Diff pages]] will have an improved copy and pasting experience. [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2021/Copy paste diffs|The changes]] will allow the text in the diff for before and after to be treated as separate columns and will remove any unwanted syntax. [https://phabricator.wikimedia.org/T192526]
* The version of the [[w:en:Liberation fonts|Liberation fonts]] used in SVG files will be upgraded. Only new thumbnails will be affected. Liberation Sans Narrow will not change. [https://phabricator.wikimedia.org/T253600]

'''Meetings'''
* You can join a meeting about the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey|Community Wishlist Survey]]. News about the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2021/Warn when linking to disambiguation pages|disambiguation]] and the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2021/Real Time Preview for Wikitext|real-time preview]] wishes will be shown. The event will take place on Wednesday, 27 October at 14:30 UTC. [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey/Updates/Talk to Us|See how to join]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/43|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2021-W43&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

20:08, 25 October 2021 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=22232718 --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/44|Tech News: 2021-44]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2021-W44&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/44|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* There is a limit on the amount of emails a user can send each day. This limit is now global instead of per-wiki. This change is to prevent abuse. [https://phabricator.wikimedia.org/T293866]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.38/wmf.7|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-11-02|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-11-03|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-11-04|en}} ([[mw:MediaWiki 1.38/Roadmap|calendar]]).

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/44|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2021-W44&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

20:28, 1 November 2021 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=22269406 --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/45|Tech News: 2021-45]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2021-W45&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/45|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* Mobile IP editors are now able to receive warning notices indicating they have a talk page message on the mobile website (similar to the orange banners available on desktop). These notices will be displayed on every page outside of the main namespace and every time the user attempts to edit. The notice on desktop now has a slightly different colour. [https://phabricator.wikimedia.org/T284642][https://phabricator.wikimedia.org/T278105]

'''Changes later this week'''
* [[phab:T294321|Wikidata will be read-only]] for a few minutes on 11 November. This will happen around [https://zonestamp.toolforge.org/1636610400 06:00 UTC]. This is for database maintenance. [https://phabricator.wikimedia.org/T294321]
* There is no new MediaWiki version this week.

'''Future changes'''
* In the future, unregistered editors will be given an identity that is not their [[:w:en:IP address|IP address]]. This is for legal reasons. A new user right will let editors who need to know the IPs of unregistered accounts to fight vandalism, spam, and harassment, see the IP. You can read the [[m:IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation#IP Masking Implementation Approaches (FAQ)|suggestions for how that identity could work]] and [[m:Talk:IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation|discuss on the talk page]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/45|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2021-W45&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

20:37, 8 November 2021 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=22311003 --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/46|Tech News: 2021-46]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2021-W46&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/46|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* Most [[c:Special:MyLanguage/Commons:Maximum_file_size#MAXTHUMB|large file uploads]] errors that had messages like &quot;&lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;stashfailed&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;&quot; or &quot;&lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;DBQueryError&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;&quot; have now been fixed. An [[wikitech:Incident documentation/2021-11-04 large file upload timeouts|incident report]] is available.

'''Problems'''
* Sometimes, edits made on iOS using the visual editor save groups of numbers as telephone number links, because of a feature in the operating system. This problem is under investigation. [https://phabricator.wikimedia.org/T116525]
* There was a problem with search last week. Many search requests did not work for 2 hours because of a configuration error. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Incident_documentation/2021-11-10_cirrussearch_commonsfile_outage]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.38/wmf.9|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-11-16|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-11-17|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-11-18|en}} ([[mw:MediaWiki 1.38/Roadmap|calendar]]).

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/46|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2021-W46&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

22:07, 15 November 2021 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=22338097 --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/47|Tech News: 2021-47]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2021-W47&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/47|Translations]] are available.

'''Changes later this week'''
* There is no new MediaWiki version this week.
*The template dialog in VisualEditor and in the [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|new wikitext mode]] Beta feature will be [[m:WMDE Technical Wishes/VisualEditor template dialog improvements|heavily improved]] on [[phab:T286992|a few wikis]]. Your [[m:Talk:WMDE Technical Wishes/VisualEditor template dialog improvements|feedback is welcome]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/47|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2021-W47&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

20:03, 22 November 2021 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=22366010 --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/48|Tech News: 2021-48]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2021-W48&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/48|Translations]] are available.

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.38/wmf.11|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-11-30|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-12-01|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-12-02|en}} ([[mw:MediaWiki 1.38/Roadmap|calendar]]).

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/48|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2021-W48&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

21:15, 29 November 2021 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=22375666 --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/49|Tech News: 2021-49]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2021-W49&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/49|Translations]] are available.

'''Problems'''
* MediaWiki 1.38-wmf.11 was scheduled to be deployed on some wikis last week. The deployment was delayed because of unexpected problems.

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.38/wmf.12|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-12-07|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-12-08|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-12-09|en}} ([[mw:MediaWiki 1.38/Roadmap|calendar]]).
* At all Wikipedias, a Mentor Dashboard is now available at &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;Special:MentorDashboard&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;. It allows registered mentors, who take care of newcomers' first steps, to monitor their assigned newcomers' activity. It is part of the [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Feature summary|Growth features]]. You can learn more about [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Communities/How_to_configure_the_mentors%27_list|activating the mentor list]] on your wiki and about [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Mentor dashboard|the mentor dashboard project]].
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] The predecessor to the current [[mw:API|MediaWiki Action API]] (which was created in 2008), &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;action=ajax&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;, will be removed this week. Any scripts or bots using it will need to switch to the corresponding API module. [https://phabricator.wikimedia.org/T42786]
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] An old ResourceLoader module, &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;jquery.jStorage&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;, which was deprecated in 2016, will be removed this week. Any scripts or bots using it will need to switch to &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;mediawiki.storage&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; instead. [https://phabricator.wikimedia.org/T143034]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/49|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2021-W49&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

21:59, 6 December 2021 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=22413926 --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/50|Tech News: 2021-50]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2021-W50&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/50|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* There are now default [[m:Special:MyLanguage/Help:Namespace#Other_namespace_aliases|short aliases]] for the &quot;Project:&quot; namespace on most wikis. E.g. On Wikibooks wikis, &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;[[WB:]]&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; will go to the local language default for the &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;[[Project:]]&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; namespace. This change is intended to help the smaller communities have easy access to this feature. Additional local aliases can still be requested via [[m:Special:MyLanguage/Requesting wiki configuration changes|the usual process]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T293839]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.38/wmf.13|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-12-14|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-12-15|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-12-16|en}} ([[mw:MediaWiki 1.38/Roadmap|calendar]]).

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/50|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2021-W50&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

22:28, 13 December 2021 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=22441074 --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/51|Tech News: 2021-51]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2021-W51&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/51|Translations]] are available.

'''Tech News'''
* Because of the [[w:en:Christmas and holiday season|holidays]] the next issue of Tech News will be sent out on 10 January 2022.

'''Recent changes'''
* Queries made by the DynamicPageList extension (&lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;&lt;DynamicPageList&gt;&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;) are now only allowed to run for 10 seconds and error if they take longer. This is in response to multiple outages where long-running queries caused an outage on all wikis. [https://phabricator.wikimedia.org/T287380#7575719]

'''Changes later this week'''
* There is no new MediaWiki version this week or next week.

'''Future changes'''
* The developers of the Wikipedia iOS app are looking for testers who edit in multiple languages. You can [[mw:Wikimedia Apps/Team/iOS/202112 testing|read more and let them know if you are interested]].
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] The Wikimedia [[wikitech:Portal:Cloud VPS|Cloud VPS]] hosts technical projects for the Wikimedia movement. Developers need to [[wikitech:News/Cloud VPS 2021 Purge|claim projects]] they use. This is because old and unused projects are removed once a year. Unclaimed projects can be shut down from February. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/2B7KYL5VLQNHGQQHMYLW7KTUKXKAYY3T/]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/51|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2021-W51&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

22:06, 20 December 2021 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=22465395 --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/02|Tech News: 2022-02]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2022-W02&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/02|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] A &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;oauth_consumer&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; variable has been added to the [[mw:Special:MyLanguage/AbuseFilter|AbuseFilter]] to enable identifying changes made by specific tools. [https://phabricator.wikimedia.org/T298281]
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] Gadgets are [[mw:Special:MyLanguage/ResourceLoader/Migration_guide_(users)#Package_Gadgets|now able to directly include JSON pages]]. This means some gadgets can now be configured by administrators without needing the interface administrator permission, such as with the Geonotice gadget. [https://phabricator.wikimedia.org/T198758]
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] Gadgets [[mw:Extension:Gadgets#Options|can now specify page actions]] on which they are available. For example, &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;|actions=edit,history&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; will load a gadget only while editing and on history pages. [https://phabricator.wikimedia.org/T63007]
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] Gadgets can now be loaded on demand with the &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;withgadget&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; URL parameter. This can be used to replace [[mw:Special:MyLanguage/Snippets/Load JS and CSS by URL|an earlier snippet]] that typically looks like &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;withJS&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; or &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;withCSS&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;. [https://phabricator.wikimedia.org/T29766]
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] At wikis where [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Communities/How to configure the mentors' list|the Mentorship system is configured]], you can now use the Action API to get a list of a [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Mentor_dashboard|mentor's]] mentees. [https://phabricator.wikimedia.org/T291966]
* The heading on the main page can now be configured using &lt;span class=&quot;mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[MediaWiki:Mainpage-title-loggedin]]&lt;/span&gt; for logged-in users and &lt;span class=&quot;mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[MediaWiki:Mainpage-title]]&lt;/span&gt; for logged-out users. Any CSS that was previously used to hide the heading should be removed. [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Small_wiki_toolkits/Starter_kit/Main_page_customization#hide-heading] [https://phabricator.wikimedia.org/T298715]
* Four special pages (and their API counterparts) now have a maximum database query execution time of 30 seconds. These special pages are: RecentChanges, Watchlist, Contributions, and Log. This change will help with site performance and stability. You can read [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/IPJNO75HYAQWIGTHI5LJHTDVLVOC4LJP/ more details about this change] including some possible solutions if this affects your workflows. [https://phabricator.wikimedia.org/T297708]
* The [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements/Features/Sticky Header|sticky header]] has been deployed for 50% of logged-in users on [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements/Frequently asked questions#pilot-wikis|more than 10 wikis]]. This is part of the [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements|Desktop Improvements]]. See [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements/Participate|how to take part in the project]]. 

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.38/wmf.17|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-01-11|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-01-12|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-01-13|en}} ([[mw:MediaWiki 1.38/Roadmap|calendar]]).

'''Events'''
* [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2022|Community Wishlist Survey 2022]] begins. All contributors to the Wikimedia projects can propose for tools and platform improvements. The proposal phase takes place from {{#time:j xg|2022-01-10|en}} 18:00 UTC to {{#time:j xg|2022-01-23|en}} 18:00 UTC. [[m:Special:MyLanguage/Community_Wishlist_Survey/FAQ|Learn more]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/02|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2022-W02&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

01:24, 11 January 2022 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=22562156 --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/03|Tech News: 2022-03]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2022-W03&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/03|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* When using [[mw:Special:MyLanguage/Extension:WikiEditor|WikiEditor]] (also known as the 2010 wikitext editor), people will now see a warning if they link to disambiguation pages.  If you click &quot;{{int:Disambiguator-review-link}}&quot; in the warning, it will ask you to correct the link to a more specific term. You can [[m:Community Wishlist Survey 2021/Warn when linking to disambiguation pages#Jan 12, 2021: Turning on the changes for all Wikis|read more information]] about this completed 2021 Community Wishlist item.
* You can [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools#subscribe|automatically subscribe to all of the talk page discussions]] that you start or comment in using [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Feature summary|DiscussionTools]].  You will receive [[mw:Special:MyLanguage/Notifications|notifications]] when another editor replies.  This is available at most wikis.  Go to your [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing-discussion|Preferences]] and turn on &quot;{{int:discussiontools-preference-autotopicsub}}&quot;. [https://phabricator.wikimedia.org/T263819]
* When asked to create a new page or talk page section, input fields can be [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Creating_pages_with_preloaded_text|&quot;preloaded&quot; with some text]]. This feature is now limited to wikitext pages. This is so users can't be tricked into making malicious edits. There is a discussion about [[phab:T297725|if this feature should be re-enabled]] for some content types.

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.38/wmf.18|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-01-18|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-01-19|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-01-20|en}} ([[mw:MediaWiki 1.38/Roadmap|calendar]]).

'''Events'''
* [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2022|Community Wishlist Survey 2022]] continues. All contributors to the Wikimedia projects can propose for tools and platform improvements. The proposal phase takes place from {{#time:j xg|2022-01-10|en}} 18:00 UTC to {{#time:j xg|2022-01-23|en}} 18:00 UTC. [[m:Special:MyLanguage/Community_Wishlist_Survey/FAQ|Learn more]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/03|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2022-W03&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

19:55, 17 January 2022 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=22620285 --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/04|Tech News: 2022-04]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2022-W04&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/04|Translations]] are available.

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.38/wmf.19|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-01-25|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-01-26|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-01-27|en}} ([[mw:MediaWiki 1.38/Roadmap|calendar]]).
* The following languages can now be used with [[mw:Special:MyLanguage/Extension:SyntaxHighlight|syntax highlighting]]: BDD, Elpi, LilyPond, Maxima, Rita, Savi, Sed, Sophia, Spice, .SRCINFO.
* You can now access your watchlist from outside of the user menu in the [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements|new Vector skin]]. The watchlist link appears next to the notification icons if you are at the top of the page. [https://phabricator.wikimedia.org/T289619]

'''Events'''
* You can see the results of the [[m:Special:MyLanguage/Coolest Tool Award|Coolest Tool Award 2021]] and learn more about 14 tools which were selected this year.
* You can [[m:Special:MyLanguage/Community_Wishlist_Survey/Help_us|translate, promote]], or comment on [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2022/Proposals|the proposals]] in the Community Wishlist Survey. Voting will begin on {{#time:j xg|2022-01-28|en}}.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/04|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2022-W04&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

21:38, 24 January 2022 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=22644148 --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/05|Tech News: 2022-05]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2022-W05&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/05|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] If a gadget should support the new &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;?withgadget&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; URL parameter that was [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/02|announced]] 3 weeks ago, then it must now also specify &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;supportsUrlLoad&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; in the gadget definition ([[mw:Special:MyLanguage/Extension:Gadgets#supportsUrlLoad|documentation]]). [https://phabricator.wikimedia.org/T29766]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.38/wmf.20|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-02-01|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-02-02|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-02-03|en}} ([[mw:MediaWiki 1.38/Roadmap|calendar]]).

'''Future changes'''
* A change that was [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/16|announced]] last year was delayed. It is now ready to move ahead:
** The user group &lt;code&gt;oversight&lt;/code&gt; will be renamed &lt;code&gt;suppress&lt;/code&gt;. This is for [[phab:T109327|technical reasons]]. This is the technical name. It doesn't affect what you call the editors with this user right on your wiki. This is planned to happen in three weeks. You can comment [[phab:T112147|in Phabricator]] if you have objections. As usual, these labels can be translated on translatewiki ([[phab:T112147|direct links are available]]) or by administrators on your wiki.

'''Events'''
* You can vote on proposals in the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2022|Community Wishlist Survey]] between 28 January and 11 February. The survey decides what the [[m:Special:MyLanguage/Community Tech|Community Tech team]] will work on.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/05|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2022-W05&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

17:42, 31 January 2022 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=22721804 --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/06|Tech News: 2022-06]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2022-W06&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/06|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* English Wikipedia recently set up a gadget for dark mode. You can enable it there, or request help from an [[m:Special:MyLanguage/Interface administrators|interface administrator]] to set it up on your wiki ([[w:en:Wikipedia:Dark mode (gadget)|instructions and screenshot]]).
* Category counts are sometimes wrong. They will now be completely recounted at the beginning of every month. [https://phabricator.wikimedia.org/T299823]

'''Problems'''
* A code-change last week to fix a bug with [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Live preview|Live Preview]] may have caused problems with some local gadgets and user-scripts. Any code with skin-specific behaviour for &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;vector&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; should be updated to also check for &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;vector-2022&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;. [[phab:T300987|A code-snippet, global search, and example are available]].

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.38/wmf.21|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-02-08|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-02-09|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-02-10|en}} ([[mw:MediaWiki 1.38/Roadmap|calendar]]).

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/06|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2022-W06&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

21:16, 7 February 2022 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=22765948 --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/07|Tech News: 2022-07]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2022-W07&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/07|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Purge|Purging]] a category page with fewer than 5,000 members will now recount it completely. This will allow editors to fix incorrect counts when it is wrong. [https://phabricator.wikimedia.org/T85696]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.38/wmf.22|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-02-15|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-02-16|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-02-17|en}} ([[mw:MediaWiki 1.38/Roadmap|calendar]]).
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] In the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:AbuseFilter|AbuseFilter]] extension, the &lt;code dir=ltr&gt;rmspecials()&lt;/code&gt; function has been updated so that it does not remove the &quot;space&quot; character. Wikis are advised to wrap all the uses of &lt;code dir=ltr&gt;rmspecials()&lt;/code&gt; with &lt;code dir=ltr&gt;rmwhitespace()&lt;/code&gt; wherever necessary to keep filters' behavior unchanged. You can use the search function on [[Special:AbuseFilter]] to locate its usage. [https://phabricator.wikimedia.org/T263024]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/07|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2022-W07&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

19:19, 14 February 2022 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=22821788 --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/08|Tech News: 2022-08]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2022-W08&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/08|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* [[Special:Nuke|Special:Nuke]] will now provide the standard deletion reasons (editable at &lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[MediaWiki:Deletereason-dropdown]]&lt;/bdi&gt;) to use when mass-deleting pages. This was [[m:Community Wishlist Survey 2022/Admins and patrollers/Mass-delete to offer drop-down of standard reasons, or templated reasons.|a request in the 2022 Community Wishlist Survey]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T25020]
* At Wikipedias, all new accounts now get the [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Feature_summary|Growth features]] by default when creating an account. Communities are encouraged to [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Account_creation|update their help resources]]. Previously, only 80% of new accounts would get the Growth features. A few Wikipedias remain unaffected by this change. [https://phabricator.wikimedia.org/T301820]
* You can now prevent specific images that are used in a page from appearing in other locations, such as within PagePreviews or Search results. This is done with the markup &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;class=notpageimage&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;. For example, &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;[[File:Example.png|class=notpageimage]]&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;. [https://phabricator.wikimedia.org/T301588]
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] There has been a change to the HTML of Special:Contributions, Special:MergeHistory, and History pages, to support the grouping of changes by date in [[mw:Special:MyLanguage/Skin:Minerva_Neue|the mobile skin]]. While unlikely, this may affect gadgets and user scripts. A [[phab:T298638|list of all the HTML changes]] is on Phabricator.

'''Events'''
* [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2022/Results|Community Wishlist Survey results]] have been published. The [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey/Updates/2022 results#leaderboard|ranking of prioritized proposals]] is also available.

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.38/wmf.23|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-02-22|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-02-23|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-02-24|en}} ([[mw:MediaWiki 1.38/Roadmap|calendar]]).

'''Future changes'''
* The software to play videos and audio files on pages will change soon on all wikis. The old player will be removed. Some audio players will become wider after this change. [[mw:Special:MyLanguage/Extension:TimedMediaHandler/VideoJS_Player|The new player]] has been a beta feature for over four years. [https://phabricator.wikimedia.org/T100106][https://phabricator.wikimedia.org/T248418]
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] Toolforge's underlying operating system is being updated. If you maintain any tools there, there are two options for migrating your tools into the new system.  There are [[wikitech:News/Toolforge Stretch deprecation|details, deadlines, and instructions]] on Wikitech. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/cloud-announce@lists.wikimedia.org/thread/EPJFISC52T7OOEFH5YYMZNL57O4VGSPR/]
* Administrators will soon have [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2021/(Un)delete associated talk page|the option to delete/undelete]] the associated &quot;talk&quot; page when they are deleting a given page. An API endpoint with this option will also be available. This was [[m:Community Wishlist Survey 2021/Admins and patrollers/(Un)delete associated talk page|a request from the 2021 Wishlist Survey]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/08|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2022-W08&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

19:12, 21 February 2022 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=22847768 --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/09|Tech News: 2022-09]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2022-W09&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/09|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* When searching for edits by [[mw:Special:MyLanguage/Help:Tags|change tags]], e.g. in page history or user contributions, there is now a dropdown list of possible tags. This was [[m:Community Wishlist Survey 2022/Miscellaneous/Improve plain-text change tag selector|a request in the 2022 Community Wishlist Survey]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T27909]
* Mentors using the [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Mentor_dashboard|Growth Mentor dashboard]] will now see newcomers assigned to them who have made at least one edit, up to 200 edits. Previously, all newcomers assigned to the mentor were visible on the dashboard, even ones without any edit or ones who made hundred of edits. Mentors can still change these values using the filters on their dashboard. Also, the last choice of filters will now be saved. [https://phabricator.wikimedia.org/T301268][https://phabricator.wikimedia.org/T294460]
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] The user group &lt;code&gt;oversight&lt;/code&gt; was renamed &lt;code&gt;suppress&lt;/code&gt;. This is for [[phab:T109327|technical reasons]]. You may need to update any local references to the old name, e.g. gadgets, links to Special:Listusers, or uses of [[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic_words|NUMBERINGROUP]].

'''Problems'''
* The recent change to the HTML of [[mw:Special:MyLanguage/Help:Tracking changes|tracking changes]] pages caused some problems for screenreaders. This is being fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T298638]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.38/wmf.24|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-03-01|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-03-02|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-03-03|en}} ([[mw:MediaWiki 1.38/Roadmap|calendar]]).

'''Future changes'''
* Working with templates will become easier. [[m:WMDE_Technical_Wishes/Templates|Several improvements]] are planned for March 9 on most wikis and on March 16 on English Wikipedia. The improvements include: Bracket matching, syntax highlighting colors, finding and inserting templates, and related visual editor features.
* If you are a template developer or an interface administrator, and you are intentionally overriding or using the default CSS styles of user feedback boxes (the classes: &lt;code dir=ltr&gt;successbox, messagebox, errorbox, warningbox&lt;/code&gt;), please note that these classes and associated CSS will soon be removed from MediaWiki core. This is to prevent problems when the same class-names are also used on a wiki. Please let us know by commenting at [[phab:T300314]] if you think you might be affected.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/09|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2022-W09&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

23:00, 28 February 2022 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=22902593 --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/10|Tech News: 2022-10]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2022-W10&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/10|Translations]] are available.

'''Problems'''
* There was a problem with some interface labels last week. It will be fixed this week. This change was part of ongoing work to simplify the support for skins which do not have active maintainers. [https://phabricator.wikimedia.org/T301203]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.38/wmf.25|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-03-08|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-03-09|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-03-10|en}} ([[mw:MediaWiki 1.38/Roadmap|calendar]]).

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/10|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2022-W10&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

21:16, 7 March 2022 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=22958074 --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/11|Tech News: 2022-11]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2022-W11&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/11|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* In the Wikipedia Android app [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_Apps/Team/Android/Communication#Updates|it is now possible]] to change the toolbar at the bottom so the tools you use more often are easier to click on. The app now also has a focused reading mode. [https://phabricator.wikimedia.org/T296753][https://phabricator.wikimedia.org/T254771]

'''Problems'''
* There was a problem with the collection of some page-view data from June 2021 to January 2022 on all wikis. This means the statistics are incomplete. To help calculate which projects and regions were most affected, relevant datasets are being retained for 30 extra days. You can [[m:Talk:Data_retention_guidelines#Added_exception_for_page_views_investigation|read more on Meta-wiki]].
* There was a problem with the databases on March 10. All wikis were unreachable for logged-in users for 12 minutes. Logged-out users could read pages but could not edit or access uncached content then. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Incident_documentation/2022-03-10_MediaWiki_availability]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.38/wmf.26|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-03-15|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-03-16|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-03-17|en}} ([[mw:MediaWiki 1.38/Roadmap|calendar]]).
* When [[mw:Special:MyLanguage/Help:System_message#Finding_messages_and_documentation|using &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;uselang=qqx&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; to find localisation messages]], it will now show all possible message keys for navigation tabs such as &quot;{{int:vector-view-history}}&quot;. [https://phabricator.wikimedia.org/T300069]
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] Access to [[{{#special:RevisionDelete}}]] has been expanded to include users who have &lt;code dir=ltr&gt;deletelogentry&lt;/code&gt; and &lt;code dir=ltr&gt;deletedhistory&lt;/code&gt; rights through their group memberships. Before, only those with the &lt;code dir=ltr&gt;deleterevision&lt;/code&gt; right could access this special page. [https://phabricator.wikimedia.org/T301928]
* On the [[{{#special:Undelete}}]] pages for diffs and revisions, there will be a link back to the main Undelete page with the list of revisions. [https://phabricator.wikimedia.org/T284114]

'''Future changes'''
*  The Wikimedia Foundation has announced the IP Masking implementation strategy and next steps. The [[m:Special:MyLanguage/IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation#feb25|announcement can be read here]].
* The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Android FAQ|Wikipedia Android app]] developers are working on [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Android/Communication|new functions]] for user talk pages and article talk pages. [https://phabricator.wikimedia.org/T297617]

'''Events'''
* The [[mw:Wikimedia Hackathon 2022|Wikimedia Hackathon 2022]] will take place as a hybrid event on 20-22 May 2022. The Hackathon will be held online and there are grants available to support local in-person meetups around the world. Grants can be requested until 20 March.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/11|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2022-W11&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

22:08, 14 March 2022 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=22993074 --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/12|Tech News: 2022-12]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2022-W12&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/12|Translations]] are available.

'''New code release schedule for this week'''
* There will be four MediaWiki releases this week, instead of just one. This is an experiment which should lead to fewer problems and to faster feature updates. The releases will be on all wikis, at different times, on Monday, Tuesday, and Wednesday. You can [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Release Engineering Team/Trainsperiment week|read more about this project]].

'''Recent changes'''
* You can now set how many search results to show by default in [[Special:Preferences#mw-prefsection-searchoptions|your Preferences]]. This was the 12th most popular wish in the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2022/Results|Community Wishlist Survey 2022]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T215716]
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] The Jupyter notebooks tool [[wikitech:PAWS|PAWS]] has been updated to a new interface. [https://phabricator.wikimedia.org/T295043]

'''Future changes'''
* Interactive maps via [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer|Kartographer]] will soon work on wikis using the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:FlaggedRevs|FlaggedRevisions]] extension. [https://wikimedia.sslsurvey.de/Kartographer-Workflows-EN/ Please tell us] which improvements you want to see in Kartographer. You can take this survey in simple English. [https://meta.wikimedia.org/wiki/WMDE_Technical_Wishes/Geoinformation]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/12|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2022-W12&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

16:01, 21 March 2022 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=23034693 --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/13|Tech News: 2022-13]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2022-W13&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/13|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* There is a simple new Wikimedia Commons upload tool available for macOS users, [[c:Commons:Sunflower|Sunflower]].

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.39/wmf.5|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-03-29|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-03-30|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-03-31|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]).
* Some wikis will be in read-only for a few minutes because of regular database maintenance. It will be performed on {{#time:j xg|2022-03-29|en}} at 7:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s3.dblist targeted wikis]) and on {{#time:j xg|2022-03-31|en}} at 7:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s5.dblist targeted wikis]). [https://phabricator.wikimedia.org/T301850][https://phabricator.wikimedia.org/T303798]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/13|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2022-W13&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

19:55, 28 March 2022 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=23073711 --&gt;

== [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/14|Tech News: 2022-14]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2022-W14&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/14|Translations]] are available.

'''Problems'''
* For a few days last week, edits that were suggested to newcomers were not tagged in the [[{{#special:recentchanges}}]] feed. This bug has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T304747]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.39/wmf.6|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-04-05|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-04-06|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-04-07|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]).
* Some wikis will be in read-only for a few minutes because of a switch of their main database. It will be performed on {{#time:j xg|2022-04-07|en}} at 7:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s4.dblist targeted wikis]).

'''Future changes'''
* Starting next week, Tech News' title will be translatable. When the newsletter is distributed, its title may not be &lt;code dir=ltr&gt;Tech News: 2022-14&lt;/code&gt; anymore. It may affect some filters that have been set up by some communities. [https://phabricator.wikimedia.org/T302920]
* Over the next few months, the &quot;[[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]]&quot; Growth feature [[phab:T304110|will become available to more Wikipedias]]. Each week, a few wikis will get the feature. You can test this tool at [[mw:Special:MyLanguage/Growth#deploymentstable|a few wikis where &quot;Link recommendation&quot; is already available]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/14|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2022-W14&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

21:01, 4 April 2022 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=23097604 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2022-15&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2022-W15&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/15|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* There is a new public status page at &lt;span class=&quot;mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[https://www.wikimediastatus.net/ www.wikimediastatus.net]&lt;/span&gt;. This site shows five automated high-level metrics where you can see the overall health and performance of our wikis' technical environment. It also contains manually-written updates for widespread incidents, which are written as quickly as the engineers are able to do so while also fixing the actual problem. The site is separated from our production infrastructure and hosted by an external service, so that it can be accessed even if the wikis are briefly unavailable. You can [https://diff.wikimedia.org/2022/03/31/announcing-www-wikimediastatus-net/ read more about this project].
* On Wiktionary wikis, the software to play videos and audio files on pages has now changed. The old player has been removed. Some audio players will become wider after this change. [[mw:Special:MyLanguage/Extension:TimedMediaHandler/VideoJS_Player|The new player]] has been a beta feature for over four years. [https://phabricator.wikimedia.org/T100106][https://phabricator.wikimedia.org/T248418]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.39/wmf.7|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-04-12|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-04-13|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-04-14|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]).

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/15|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2022-W15&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

19:45, 11 April 2022 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=23124108 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2022-16&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2022-W16&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/16|Translations]] are available.

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.39/wmf.8|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-04-19|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-04-20|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-04-21|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]).
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] Some wikis will be in read-only for a few minutes because of a switch of their main database. It will be performed on {{#time:j xg|2022-04-19|en}} at 07:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s7.dblist targeted wikis]) and on {{#time:j xg|2022-04-21|en}} at 7:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s8.dblist targeted wikis]).
* Administrators will now have [[m:Community Wishlist Survey 2021/(Un)delete associated talk page|the option to delete/undelete the associated &quot;Talk&quot; page]] when they are deleting a given page. An API endpoint with this option is also available. This concludes the [[m:Community Wishlist Survey 2021/Admins and patrollers/(Un)delete associated talk page|11th wish of the 2021 Community Wishlist Survey]].
* On [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop_Improvements#test-wikis|selected wikis]], 50% of logged-in users will see the new [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements/Features/Table of contents|table of contents]]. When scrolling up and down the page, the table of contents will stay in the same place on the screen. This is part of the [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements|Desktop Improvements]] project. [https://phabricator.wikimedia.org/T304169]
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] Message boxes produced by MediaWiki code will no longer have these CSS classes: &lt;code dir=ltr&gt;successbox&lt;/code&gt;, &lt;code dir=ltr&gt;errorbox&lt;/code&gt;, &lt;code dir=ltr&gt;warningbox&lt;/code&gt;. The styles for those classes and &lt;code dir=ltr&gt;messagebox&lt;/code&gt; will be removed from MediaWiki core. This only affects wikis that use these classes in wikitext, or change their appearance within site-wide CSS. Please review any local usage and definitions for these classes you may have. This was previously announced in the [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/09|28 February issue of Tech News]].

'''Future changes'''
* [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Kartographer|Kartographer]] will become compatible with [[mw:Special:MyLanguage/Extension:FlaggedRevs|FlaggedRevisions page stabilization]]. Kartographer maps will also work on pages with [[mw:Special:MyLanguage/Help:Pending changes|pending changes]]. [https://meta.wikimedia.org/wiki/WMDE_Technical_Wishes/Geoinformation#Project_descriptions] The Kartographer documentation has been thoroughly updated. [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer/Getting_started] [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Help:VisualEditor/Maps] [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/16|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2022-W16&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

23:12, 18 April 2022 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=23167004 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2022-17&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2022-W17&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/17|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
*  On [https://noc.wikimedia.org/conf/dblists/group1.dblist many wikis] (group 1), the software to play videos and audio files on pages has now changed. The old player has been removed. Some audio players will become wider after this change. [[mw:Special:MyLanguage/Extension:TimedMediaHandler/VideoJS_Player|The new player]] has been a beta feature for over four years. [https://phabricator.wikimedia.org/T100106][https://phabricator.wikimedia.org/T248418]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.39/wmf.9|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-04-26|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-04-27|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-04-28|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]).
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] Some wikis will be in read-only for a few minutes because of a switch of their main database. It will be performed on {{#time:j xg|2022-04-26|en}} at 07:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s2.dblist targeted wikis]).
* Some very old browsers and operating systems are no longer supported. Some things on the wikis might look weird or not work in very old browsers like Internet Explorer 9 or 10, Android 4, or Firefox 38 or older. [https://phabricator.wikimedia.org/T306486]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/17|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2022-W17&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

22:56, 25 April 2022 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=23187115 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2022-18&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2022-W18&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/18|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* On [https://noc.wikimedia.org/conf/dblists/group2.dblist all remaining wikis] (group 2), the software to play videos and audio files on pages has now changed. The old player has been removed. Some audio players will become wider after this change. [[mw:Special:MyLanguage/Extension:TimedMediaHandler/VideoJS_Player|The new player]] has been a beta feature for over four years. [https://phabricator.wikimedia.org/T100106][https://phabricator.wikimedia.org/T248418]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.39/wmf.10|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-05-03|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-05-04|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-05-05|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]).

'''Future changes'''
* The developers are working on talk pages in the [[mw:Wikimedia Apps/Team/iOS|Wikipedia app for iOS]]. You can [https://wikimedia.qualtrics.com/jfe/form/SV_9GBcHczQGLbQWTY give feedback]. You can take the survey in English, German, Hebrew or Chinese.
* [[m:WMDE_Technical_Wishes/VisualEditor_template_dialog_improvements#Status_and_next_steps|Most wikis]] will receive an [[m:WMDE_Technical_Wishes/VisualEditor_template_dialog_improvements|improved template dialog]] in VisualEditor and New Wikitext mode. [https://phabricator.wikimedia.org/T296759] [https://phabricator.wikimedia.org/T306967]
* If you use syntax highlighting while editing wikitext, you can soon activate a [[m:WMDE_Technical_Wishes/Improved_Color_Scheme_of_Syntax_Highlighting#Color-blind_mode|colorblind-friendly color scheme]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T306867]
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] Several CSS IDs related to MediaWiki interface messages will be removed. Technical editors should please [[phab:T304363|review the list of IDs and links to their existing uses]]. These include &lt;code dir=ltr&gt;#mw-anon-edit-warning&lt;/code&gt;, &lt;code dir=ltr&gt;#mw-undelete-revision&lt;/code&gt; and 3 others.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/18|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2022-W18&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

19:34, 2 মে' 2022 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=23232924 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2022-19&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2022-W19&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/19|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* You can now see categories in the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Android|Wikipedia app for Android]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T73966]

'''Problems'''
* Last week, there was a problem with Wikidata's search autocomplete. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T307586]
* Last week, all wikis had slow access or no access for 20 minutes, for logged-in users and non-cached pages. This was caused by a problem with a database change. [https://phabricator.wikimedia.org/T307647]

'''Changes later this week'''
* There is no new MediaWiki version this week. [https://phabricator.wikimedia.org/T305217#7894966]
*  [[m:WMDE Technical Wishes/Geoinformation#Current issues|Incompatibility issues]] with [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer|Kartographer]] and the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:FlaggedRevs|FlaggedRevs extension]] will be fixed: Deployment is planned for May 10 on all wikis. Kartographer will then be enabled on the [[phab:T307348|five wikis which have not yet enabled the extension]] on May 24.
* The [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements|Vector (2022)]] skin will be set as the default on several more wikis, including Arabic and Catalan Wikipedias. Logged-in users will be able to switch back to the old Vector (2010). See the [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements/Updates/2022-04 for the largest wikis|latest update]] about Vector (2022).

'''Future meetings'''
* The next [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements/Updates/Talk to Web|open meeting with the Web team]] about Vector (2022) will take place on 17 May. The following meetings are currently planned for: 7 June, 21 June, 5 July, 19 July.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/19|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2022-W19&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

15:23, 9 মে' 2022 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=23256717 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2022-20&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2022-W20&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/20|Translations]] are available.

'''Changes later this week'''
* Some wikis can soon use the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|add a link]] feature. This will start on Wednesday. The wikis are {{int:project-localized-name-cawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-hewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-hiwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-nowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ptwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-simplewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-svwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ukwiki/en}}. This is part of the [[phab:T304110|progressive deployment of this tool to more Wikipedias]]. The communities can [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Community configuration|configure how this feature works locally]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T304542]
* The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Hackathon 2022|Wikimedia Hackathon 2022]] will take place online on May 20–22. It will be in English. There are also local [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Hackathon 2022/Meetups|hackathon meetups]] in Germany, Ghana, Greece, India, Nigeria and the United States. Technically interested Wikimedians can work on software projects and learn new skills. You can also host a session or post a project you want to work on.
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.39/wmf.12|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-05-17|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-05-18|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-05-19|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]).

'''Future changes'''
* You can soon edit translatable pages in the visual editor. Translatable pages exist on for examples Meta and Commons. [https://diff.wikimedia.org/2022/05/12/mediawiki-1-38-brings-support-for-editing-translatable-pages-with-the-visual-editor/]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/20|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2022-W20&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

18:58, 16 মে' 2022 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=23291515 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2022-21&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2022-W21&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/21|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* Administrators using the mobile web interface can now access Special:Block directly from user pages. [https://phabricator.wikimedia.org/T307341]
* The &lt;span class=&quot;mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[https://www.wiktionary.org/ www.wiktionary.org]&lt;/span&gt; portal page now uses an automated update system. Other [[m:Project_portals|project portals]] will be updated over the next few months. [https://phabricator.wikimedia.org/T304629]

'''Problems'''
* The Growth team maintains a mentorship program for newcomers. Previously, newcomers weren't able to opt out from the program. Starting May 19, 2022, newcomers are able to fully opt out from Growth mentorship, in case they do not wish to have any mentor at all. [https://phabricator.wikimedia.org/T287915]
* Some editors cannot access the content translation tool if they load it by clicking from the contributions menu. This problem is being worked on. It should still work properly if accessed directly via Special:ContentTranslation. [https://phabricator.wikimedia.org/T308802]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.39/wmf.13|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-05-24|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-05-25|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-05-26|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]).

'''Future changes'''
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] Gadget and user scripts developers are invited to give feedback on a [[mw:User:Jdlrobson/Extension:Gadget/Policy|proposed technical policy]] aiming to improve support from MediaWiki developers. [https://phabricator.wikimedia.org/T308686]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/21|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2022-W21&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

00:21, 24 May 2022 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=23317250 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2022-22&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2022-W22&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/22|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]]  In the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:AbuseFilter|AbuseFilter]] extension, an &lt;code dir=ltr&gt;ip_in_ranges()&lt;/code&gt; function has been introduced to check if an IP is in any of the ranges. Wikis are advised to combine multiple &lt;code dir=ltr&gt;ip_in_range()&lt;/code&gt; expressions joined by &lt;code&gt;|&lt;/code&gt; into a single expression for better performance. You can use the search function on [[Special:AbuseFilter|Special:AbuseFilter]] to locate its usage. [https://phabricator.wikimedia.org/T305017]
* The [[m:Special:MyLanguage/IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation/IP Info feature|IP Info feature]] which helps abuse fighters access information about IPs, [[m:Special:MyLanguage/IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation/IP Info feature#May 24, 2022|has been deployed]] to all wikis as a beta feature. This comes after weeks of beta testing on test.wikipedia.org.

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.39/wmf.14|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-05-31|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-06-01|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-06-02|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]).
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] Some wikis will be in read-only for a few minutes because of a switch of their main database. It will be performed on {{#time:j xg|2022-05-31|en}} at 07:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s5.dblist targeted wikis]).
* The [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools#New topic tool|New Topic Tool]] will be deployed for all editors at most wikis soon. You will be able to opt out from within the tool and in [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing-discussion|Preferences]]. [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Talk_pages_project/New_discussion][https://phabricator.wikimedia.org/T287804]
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]]  The [[:mw:Special:ApiHelp/query+usercontribs|list=usercontribs API]] will support fetching contributions from an [[mw:Special:MyLanguage/Help:Range blocks#Non-technical explanation|IP range]] soon. API users can set the &lt;code&gt;uciprange&lt;/code&gt; parameter to get contributions from any IP range within [[:mw:Manual:$wgRangeContributionsCIDRLimit|the limit]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T177150]
* A new parser function will be introduced: &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{=}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;. It will replace existing templates named &quot;=&quot;. It will insert an [[w:en:Equals sign|equal sign]]. This can be used to escape the equal sign in the parameter values of templates. [https://phabricator.wikimedia.org/T91154]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/22|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2022-W22&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

20:29, 30 May 2022 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=23340178 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2022-23&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2022-W23&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/23|Translations]] are available.

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.39/wmf.15|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-06-07|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-06-08|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-06-09|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]).
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] A new &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;str_replace_regexp()&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; function can be used in [[Special:AbuseFilter|abuse filters]] to replace parts of text using a [[w:en:Regular expression|regular expression]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T285468]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/23|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2022-W23&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

02:46, 7 June 2022 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=23366979 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2022-24&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2022-W24&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/24|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* All wikis can now use [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Kartographer|Kartographer]] maps. Kartographer maps now also work on pages with [[mw:Special:MyLanguage/Help:Pending changes|pending changes]]. [https://meta.wikimedia.org/wiki/WMDE_Technical_Wishes/Geoinformation#Project_descriptions][https://phabricator.wikimedia.org/T307348]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.39/wmf.16|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-06-14|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-06-15|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-06-16|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]).
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] Some wikis will be in read-only for a few minutes because of a switch of their main database. It will be performed on {{#time:j xg|2022-06-14|en}} at 06:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s6.dblist targeted wikis]). [https://phabricator.wikimedia.org/T300471]
* Starting on Wednesday, a new set of Wikipedias will get &quot;[[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]]&quot; ({{int:project-localized-name-abwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-acewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-adywiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-afwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-akwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-alswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-amwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-anwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-angwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-arcwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-arzwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-astwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-atjwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-avwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-aywiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-azwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-azbwiki/en}}). This is part of the [[phab:T304110|progressive deployment of this tool to more Wikipedias]]. The communities can [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Community configuration|configure how this feature works locally]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T304548]
* The [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools#New topic tool|New Topic Tool]] will be deployed for all editors at Commons, Wikidata, and some other wikis soon. You will be able to opt out from within the tool and in [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing-discussion|Preferences]]. [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Talk_pages_project/New_discussion][https://phabricator.wikimedia.org/T287804]

'''Future meetings'''
* The next [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements/Updates/Talk to Web|open meeting with the Web team]] about Vector (2022) will take place today (13 June). The following meetings will take place on: 28 June, 12 July, 26 July.

'''Future changes'''
* By the end of July, the [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements|Vector 2022]] skin should be ready to become the default across all wikis. Discussions on how to adjust it to the communities' needs will begin in the next weeks. It will always be possible to revert to the previous version on an individual basis. [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements/Updates/2022-04 for the largest wikis|Learn more]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/24|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2022-W24&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

16:59, 13 June 2022 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=23389956 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2022-25&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2022-W25&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/25|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Android|Wikipedia App for Android]] now has an option for editing the whole page at once, located in the overflow menu (three-dots menu [[File:Ic more vert 36px.svg|15px|link=|alt=]]). [https://phabricator.wikimedia.org/T103622]
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] Some recent database changes may affect queries using the [[m:Research:Quarry|Quarry tool]]. Queries for &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;site_stats&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; at English Wikipedia, Commons, and Wikidata will need to be updated. [[phab:T306589|Read more]].
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] A new &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;user_global_editcount&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; variable can be used in [[Special:AbuseFilter|abuse filters]] to avoid affecting globally active users. [https://phabricator.wikimedia.org/T130439]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.39/wmf.17|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-06-21|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-06-22|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-06-23|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]).
* Users of non-responsive skins (e.g. MonoBook or Vector) on mobile devices may notice a slight change in the default zoom level. This is intended to optimize zooming and ensure all interface elements are present on the page (for example the table of contents on Vector 2022). In the unlikely event this causes any problems with how you use the site, we'd love to understand better, please ping &lt;span class=&quot;mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[m:User:Jon (WMF)|Jon (WMF)]]&lt;/span&gt; to any on-wiki conversations. [https://phabricator.wikimedia.org/T306910]

'''Future changes'''
* The Beta Feature for [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools|DiscussionTools]] will be updated throughout July.  Discussions will look different.  You can see [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Usability/Prototype|some of the proposed changes]].
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] Parsoid's HTML output will soon stop annotating file links with different &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;typeof&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; attribute values, and instead use &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;mw:File&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; for all types. Tool authors should adjust any code that expects: &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;mw:Image&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;, &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;mw:Audio&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;, or &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;mw:Video&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;. [https://phabricator.wikimedia.org/T273505]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/25|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2022-W25&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

20:18, 20 June 2022 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=23425855 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2022-26&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2022-W26&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/26|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Enterprise|Wikimedia Enterprise]] API service now has self-service accounts with free on-demand requests and monthly snapshots ([https://enterprise.wikimedia.com/docs/ API documentation]). Community access [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Enterprise/FAQ#community-access|via database dumps &amp; Wikimedia Cloud Services]] continues.
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Wiktionary#lua|All Wikimedia wikis can now use Wikidata Lexemes in Lua]] after creating local modules and templates. Discussions are welcome [[d:Wikidata_talk:Lexicographical_data#You_can_now_reuse_Wikidata_Lexemes_on_all_wikis|on the project talk page]].

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.39/wmf.18|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-06-28|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-06-29|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-06-30|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]).
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] Some wikis will be in read-only for a few minutes because of a switch of their main database. It will be performed on {{#time:j xg|2022-06-28|en}} at 06:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s7.dblist targeted wikis]). [https://phabricator.wikimedia.org/T311033]
*  Some global and cross-wiki services will be in read-only for a few minutes because of a switch of their main database. It will be performed on {{#time:j xg|2022-06-30|en}} at 06:00 UTC. This will impact ContentTranslation, Echo, StructuredDiscussions, Growth experiments and a few more services. [https://phabricator.wikimedia.org/T300472]
* Users will be able to sort columns within sortable tables in the mobile skin. [https://phabricator.wikimedia.org/T233340]

'''Future meetings'''
* The next [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements/Updates/Talk to Web|open meeting with the Web team]] about Vector (2022) will take place tomorrow (28 June). The following meetings will take place on 12 July and 26 July.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/26|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2022-W26&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

20:03, 27 June 2022 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=23453785 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2022-27&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2022-W27&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/27|Translations]] are available.

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.39/wmf.19|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-07-05|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-07-06|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-07-07|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]).
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] Some wikis will be in read-only for a few minutes because of a switch of their main database. It will be performed on {{#time:j xg|2022-07-05|en}} at 07:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s6.dblist targeted wikis]) and on {{#time:j xg|2022-07-07|en}} at 7:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s4.dblist targeted wikis]).
* The Beta Feature for [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools|DiscussionTools]] will be updated throughout July.  Discussions will look different.  You can see [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Usability/Prototype|some of the proposed changes]].
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=| Advanced item]] This change only affects pages in the main namespace in Wikisource. The Javascript config variable &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;proofreadpage_source_href&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; will be removed from &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Interface/JavaScript#mw.config|mw.config]]&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; and be replaced with the variable &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;prpSourceIndexPage&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;.  [https://phabricator.wikimedia.org/T309490]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/27|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2022-W27&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

19:32, 4 July 2022 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=23466250 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2022-28&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2022-W28&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/28|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* In the [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements|Vector 2022 skin]], the page title is now displayed above the tabs such as Discussion, Read, Edit, View history, or More. [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements/Updates#Page title/tabs switch|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T303549]
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] It is now possible to easily view most of the configuration settings that apply to just one wiki, and to compare settings between two wikis if those settings are different. For example: [https://noc.wikimedia.org/wiki.php?wiki=jawiktionary Japanese Wiktionary settings], or [https://noc.wikimedia.org/wiki.php?wiki=eswiki&amp;compare=eowiki settings that are different between the Spanish and Esperanto Wikipedias]. Local communities may want to [[m:Special:MyLanguage/Requesting_wiki_configuration_changes|discuss and propose changes]] to their local settings. Details about each of the named settings can be found by [[mw:Special:Search|searching MediaWiki.org]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T308932]
*The Anti-Harassment Tools team [[m:Special:MyLanguage/IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation/IP Info feature#May|recently deployed]] the IP Info Feature as a [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|Beta Feature at all wikis]]. This feature allows abuse fighters to access information about IP addresses. Please check our update on [[m:Special:MyLanguage/IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation/IP Info feature#April|how to find and use the tool]]. Please share your feedback using a link you will be given within the tool itself.

'''Changes later this week'''
* There is no new MediaWiki version this week.
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] Some wikis will be in read-only for a few minutes because of a switch of their main database. It will be performed on {{#time:j xg|2022-07-12|en}} at 07:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s3.dblist targeted wikis]).

'''Future changes'''
* The Beta Feature for [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools|DiscussionTools]] will be updated throughout July.  Discussions will look different.  You can see [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Usability/Prototype|some of the proposed changes]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/28|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2022-W28&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

19:25, 11 July 2022 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=23502519 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2022-29&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2022-W29&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/29|Translations]] are available.

'''Problems'''
* The feature on mobile web for [[mw:Special:MyLanguage/Extension:NearbyPages|Nearby Pages]] was missing last week. It will be fixed this week. [https://phabricator.wikimedia.org/T312864]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.39/wmf.21|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-07-19|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-07-20|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-07-21|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]).

'''Future changes'''
* The [[mw:Technical_decision_making/Forum|Technical Decision Forum]] is seeking [[mw:Technical_decision_making/Community_representation|community representatives]]. You can apply on wiki or by emailing &lt;span class=&quot;mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;TDFSupport@wikimedia.org&lt;/span&gt; before 12 August.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/29|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2022-W29&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

23:00, 18 July 2022 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=23517957 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2022-30&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2022-W30&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/30|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* The &lt;span class=&quot;mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[https://www.wikibooks.org/ www.wikibooks.org]&lt;/span&gt; and &lt;span class=&quot;mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[https://www.wikiquote.org/ www.wikiquote.org]&lt;/span&gt; portal pages now use an automated update system. Other [[m:Project_portals|project portals]] will be updated over the next few months. [https://phabricator.wikimedia.org/T273179]

'''Problems'''
*  Last week, some wikis were in read-only mode for a few minutes because of an emergency switch of their main database ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s7.dblist targeted wikis]). [https://phabricator.wikimedia.org/T313383]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.39/wmf.22|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-07-26|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-07-27|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-07-28|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]).
* The external link icon will change slightly in the skins Vector legacy and Vector 2022. The new icon uses simpler shapes to be more recognizable on low-fidelity screens. [https://phabricator.wikimedia.org/T261391]
* Administrators will now see buttons on user pages for &quot;{{int:changeblockip}}&quot; and &quot;{{int:unblockip}}&quot; instead of just &quot;{{int:blockip}}&quot; if the user is already blocked. [https://phabricator.wikimedia.org/T308570]

'''Future meetings'''
* The next [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements/Updates/Talk to Web|open meeting with the Web team]] about Vector (2022) will take place tomorrow (26 July).

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/30|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2022-W30&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

19:27, 25 July 2022 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=23545370 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2022-31&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2022-W31&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/31|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* Improved [[m:Special:MyLanguage/Help:Displaying_a_formula#Phantom|LaTeX capabilities for math rendering]] are now available in the wikis thanks to supporting &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;Phantom&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; tags. This completes part of [[m:Community_Wishlist_Survey_2022/Editing/Missing_LaTeX_capabilities_for_math_rendering|the #59 wish]] of the 2022 Community Wishlist Survey.

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.39/wmf.23|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-08-02|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-08-03|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-08-04|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]).
* The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:WikiEditor/Realtime_Preview|Realtime Preview]] will be available as a Beta Feature on wikis in [https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists%2Fgroup0.dblist Group 0]. This feature was built in order to fulfill [[m:Special:MyLanguage/Community_Wishlist_Survey_2021/Real_Time_Preview_for_Wikitext|one of the Community Wishlist Survey proposals]].

'''Future changes'''
* The Beta Feature for [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools|DiscussionTools]] will be updated throughout August.  Discussions will look different.  You can see [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Usability/Prototype|some of the proposed changes]].

'''Future meetings'''
* This week, three meetings about [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements|Vector (2022)]] with live interpretation will take place. On Tuesday, interpretation in Russian will be provided. On Thursday, meetings for Arabic and Spanish speakers will take place. [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements/Updates/Talk to Web|See how to join]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/31|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2022-W31&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

21:22, 1 August 2022 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=23615613 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2022-32&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2022-W32&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/32|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* [[:m:Special:MyLanguage/Meta:GUS2Wiki/Script|GUS2Wiki]] copies the information from [[{{#special:GadgetUsage}}]] to an on-wiki page so you can review its history. If your project isn't already listed on the [[d:Q113143828|Wikidata entry for Project:GUS2Wiki]] you can either run GUS2Wiki yourself or [[:m:Special:MyLanguage/Meta:GUS2Wiki/Script#Opting|make a request to receive updates]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T121049]

'''Changes later this week'''
* There is no new MediaWiki version this week.
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] Some wikis will be in read-only for a few minutes because of a switch of their main database. It will be performed on {{#time:j xg|2022-08-09|en}} at 07:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s5.dblist targeted wikis]) and on {{#time:j xg|2022-08-11|en}} at 7:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s2.dblist targeted wikis]).

'''Future meetings'''
* The [[wmania:Special:MyLanguage/Hackathon|Wikimania Hackathon]] will take place online from August 12–14. Don't miss [[wmania:Special:MyLanguage/Hackathon/Schedule|the pre-hacking showcase]] to learn about projects and find collaborators. Anyone can [[phab:/project/board/6030/|propose a project]] or [[wmania:Special:MyLanguage/Hackathon/Schedule|host a session]]. [[wmania:Special:MyLanguage/Hackathon/Newcomers|Newcomers are welcome]]!

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/32|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2022-W32&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

19:50, 8 August 2022 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=23627807 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2022-33&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2022-W33&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/33|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* The Persian (Farsi) Wikipedia community decided to block IP editing from October 2021 to April 2022. The Wikimedia Foundation's Product Analytics team tracked the impact of this change. [[m:Special:MyLanguage/IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation/IP Editing Restriction Study/Farsi Wikipedia|An impact report]] is now available.

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.39/wmf.25|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-08-16|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-08-17|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-08-18|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]).
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] Some wikis will be in read-only for a few minutes because of a switch of their main database. It will be performed on {{#time:j xg|2022-08-16|en}} at 07:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s1.dblist targeted wikis]) and on {{#time:j xg|2022-08-18|en}} at 7:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s8.dblist targeted wikis]).
* The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:WikiEditor/Realtime_Preview|Realtime Preview]] will be available as a Beta Feature on wikis in [https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists%2Fgroup1.dblist Group 1]. This feature was built in order to fulfill [[m:Special:MyLanguage/Community_Wishlist_Survey_2021/Real_Time_Preview_for_Wikitext|one of the Community Wishlist Survey proposals]].

'''Future changes'''
* The Beta Feature for [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools|DiscussionTools]] will be updated throughout August.  Discussions will look different.  You can see [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Usability/Prototype|some of the proposed changes]]. [https://www.mediawiki.org/wiki/Talk_pages_project/Usability#4_August_2022][https://www.mediawiki.org/wiki/Talk_pages_project/Usability#Phase_1:_Topic_containers][https://phabricator.wikimedia.org/T312672]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/33|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2022-W33&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

21:09, 15 August 2022 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=23658001 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2022-34&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2022-W34&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/34|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* Two problems with [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer|Kartographer]] maps have been fixed. Maps are no longer shown as empty when a geoline was created via VisualEditor. Geolines consisting of points with QIDs (e.g., subway lines) are no longer shown with pushpins. [https://phabricator.wikimedia.org/T292613][https://phabricator.wikimedia.org/T308560]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.39/wmf.26|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-08-23|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-08-24|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-08-25|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]).
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] Some wikis will be in read-only for a few minutes because of a switch of their main database. It will be performed on {{#time:j xg|2022-08-25|en}} at 7:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s4.dblist targeted wikis]).
* The colours of links and visited links will change. This is to make the difference between links and other text more clear. [https://phabricator.wikimedia.org/T213778]

'''Future changes'''
* The new [{{int:discussiontools-topicsubscription-button-subscribe}}] button [[mw:Talk pages project/Notifications#12 August 2022|helps newcomers get answers]].  The Editing team is enabling this tool everywhere.  You can turn it off in [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing-discussion|your preferences]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T284489]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/34|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2022-W34&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

00:13, 23 August 2022 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=23675501 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2022-35&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2022-W35&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/35|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:WikiEditor/Realtime_Preview|Realtime Preview]] is available as a Beta Feature on wikis in [https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists%2Fgroup2.dblist Group 2]. This feature was built in order to fulfill [[m:Special:MyLanguage/Community_Wishlist_Survey_2021/Real_Time_Preview_for_Wikitext|one of the Community Wishlist Survey proposals]]. Please note that when this Beta feature is enabled, it may cause conflicts with some wiki-specific Gadgets.

'''Problems'''
* In recent months, there have been inaccurate numbers shown for various [[{{#special:statistics}}]] at Commons, Wikidata, and English Wikipedia. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T315693]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.39/wmf.27|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-08-30|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-08-31|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-09-01|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]).
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] Some wikis will be in read-only for a few minutes because of a switch of their main database. It will be performed on {{#time:j xg|2022-08-30|en}} at 07:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s6.dblist targeted wikis]) and on {{#time:j xg|2022-09-01|en}} at 7:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s7.dblist targeted wikis]).

'''Future changes'''
* The Wikimedia Foundation wants to improve how Wikimedia communities report harmful incidents by building the [[m:Special:MyLanguage/Private Incident Reporting System|Private Incident Reporting System (PIRS)]] to make it easy and safe for users to make reports. You can leave comments on the talk page, by answering the [[m:Special:MyLanguage/Private Incident Reporting System#Phase 1|questions provided]].  If you have ever faced a harmful situation that you wanted to report/reported, join a PIRS interview to share your experience. To sign up [[m:Special:EmailUser/MAna_(WMF)|please email]] &lt;span class=&quot;mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[m:User:MAna (WMF)|Madalina Ana]]&lt;/span&gt;.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/35|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2022-W35&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

23:06, 29 August 2022 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=23725814 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2022-36&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2022-W36&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/36|Translations]] are available.

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.39/wmf.28|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-09-06|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-09-07|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-09-08|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]).
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] Some wikis will be in read-only for a few minutes because of a switch of their main database. It will be performed on {{#time:j xg|2022-09-06|en}} at 07:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s1.dblist targeted wikis]) and on {{#time:j xg|2022-09-08|en}} at 7:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s3.dblist targeted wikis]).
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] On Special pages that only have one tab, the tab-bar's row will be hidden in the Vector-2022 skin to save space. The row will still show if Gadgets use it. Gadgets that currently append directly to the CSS id of &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;#p-namespaces&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; should be updated to use the &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;[[mw:ResourceLoader/Core_modules#addPortletLink|mw.util.addPortletLink]]&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; function instead. Gadgets that style this id should consider also targeting &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;#p-associated-pages&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;, the new id for this row. [[phab:T316908|Examples are available]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T316908][https://phabricator.wikimedia.org/T313409]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/36|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2022-W36&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

23:22, 5 September 2022 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=23757743 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2022-37&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2022-W37&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/37|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* The search servers have been upgraded to a new major version. If you notice any issues with searching, please report them on [[phab:project/view/1849/|Phabricator]]. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/message/XPCTYYTN67FVFKN6XOHULJVGUO44J662]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.1|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-09-13|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-09-14|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-09-15|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]).
* [[mw:Special:MyLanguage/Extension:SyntaxHighlight|Syntax highlighting]] is now tracked as an [[mw:Special:MyLanguage/Manual:$wgExpensiveParserFunctionLimit|expensive parser function]]. Only 500 expensive function calls can be used on a single page. Pages that exceed the limit are added to a [[:Category:{{MediaWiki:expensive-parserfunction-category}}|tracking category]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T316858]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/37|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2022-W37&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

01:50, 13 September 2022 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=23787318 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2022-38&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2022-W38&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/38|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] Two database fields in the &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;templatelinks&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; table are now being dropped: &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;tl_namespace&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; and &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;tl_title&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;. Any queries that rely on these fields need to be changed to use the new normalization field called &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;tl_target_id&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;. See &lt;span class=&quot;mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[phab:T299417|T299417]]&lt;/span&gt; for more information. This is part of [[w:Database normalization|normalization]] of links tables. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/message/U2U6TXIBABU3KDCVUOITIGI5OJ4COBSW/][https://www.mediawiki.org/wiki/User:ASarabadani_(WMF)/Database_for_devs_toolkit/Concepts/Normalization]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.2|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-09-20|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-09-21|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-09-22|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]).
* In [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer|Kartographer]] maps, you can use icons on markers for common points of interest. On Tuesday, the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer/Icons|previous icon set]] will be updated to [https://de.wikipedia.beta.wmflabs.org/wiki/Hilfe:Extension:Kartographer/Icons version maki 7.2]. That means, around 100 new icons will be available.  Additionally, all existing icons were updated for clarity and to make them work better in international contexts. [https://phabricator.wikimedia.org/T302861][https://meta.wikimedia.org/wiki/WMDE_Technical_Wishes/Geoinformation#Update_maki_icons]

'''Future changes'''
* In a [[m:Content_Partnerships_Hub/Software/Volunteer_developers_discussion_at_Wikimania_2022|group discussion at Wikimania]], more than 30 people talked about how to make content partnership software in the Wikimedia movement more sustainable. What kind of support is acceptable for volunteer developers? Read the summary and [[m:Talk:Content Partnerships Hub/Software/Volunteer developers discussion at Wikimania 2022|leave your feedback]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/38|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2022-W38&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;span class=&quot;mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/span&gt; 22:16, 19 September 2022 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=23826293 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2022-39&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2022-W39&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/39|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] Parsoid clients should be updated to allow for space-separated multi-values in the &lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;rel&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; attribute of links. Further details are in &lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[phab:T315209|T315209]]&lt;/bdi&gt;.

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.3|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-09-27|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-09-28|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-09-29|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]).
* [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Diffs|Visual diffs]] will become available to all users, except at the Wiktionaries and Wikipedias. [https://phabricator.wikimedia.org/T314588]
* [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools#Mobile|Talk pages on the mobile site]] will change at the Arabic, Bangla, Chinese, French, Haitian Creole, Hebrew, Korean, and Vietnamese Wikipedias.  They should be easier to use and provide more information. [https://phabricator.wikimedia.org/T318302] [https://www.mediawiki.org/wiki/Talk_pages_project/Mobile]
* In the [[mw:Lua/Scripting|{{ns:828}}]] namespace, pages ending with &lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;.json&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; will be treated as JSON, just like they already are in the {{ns:2}} and {{ns:8}} namespaces. [https://phabricator.wikimedia.org/T144475]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/39|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2022-W39&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 00:30, 27 September 2022 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=23860085 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2022-40&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2022-W40&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/40|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer|Kartographer]] maps can now show geopoints from Wikidata, via QID or SPARQL query. Previously, this was only possible for geoshapes and geolines. [https://phabricator.wikimedia.org/T307695] [https://meta.wikimedia.org/wiki/WMDE_Technical_Wishes/Geoinformation/Geopoints_via_QID]
* The [[m:Special:MyLanguage/Coolest_Tool_Award|Coolest Tool Award 2022]] is looking for nominations. You can recommend tools until 12 October.

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.4|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-10-04|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-10-05|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-10-06|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]).
* [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools#Mobile|Talk pages on the mobile site]] will change at the Arabic, Bangla, Chinese, French, Haitian Creole, Hebrew, Korean, and Vietnamese Wikipedias.  They should be easier to use and provide more information. (Last week's release was delayed) [https://phabricator.wikimedia.org/T318302] [https://www.mediawiki.org/wiki/Talk_pages_project/Mobile]
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] The &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;scribunto-console&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; API module will require a [[mw:Special:MyLanguage/API:Tokens|CSRF token]]. This module is documented as internal and use of it is not supported. [[phab:T212071|[5]]] 
* The Vector 2022 skin will become the default across the smallest Wikimedia projects. [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop_Improvements#Deployment_plan_and_timeline|Learn more]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/40|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2022-W40&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 00:24, 4 October 2022 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=23885489 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2022-41&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2022-W41&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/41|Translations]] are available.

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.5|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-10-11|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-10-12|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-10-13|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]).
* On some wikis, [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer|Kartographer]] maps in full size view will be able to display nearby articles. After a feedback period, more wikis will follow. [https://phabricator.wikimedia.org/T316782][https://meta.wikimedia.org/wiki/WMDE_Technical_Wishes/Geoinformation/Nearby_articles]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/41|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2022-W41&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

14:09, 10 October 2022 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=23912412 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2022-42&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2022-W42&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/42|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* The recently implemented feature of [[phab:T306883|article thumbnails in Special:Search]] will be limited to Wikipedia projects only. Further details are in [[phab:T320510|T320510]]. [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Structured_Data_Across_Wikimedia/Search_Improvements]
* A bug that caused problems in loading article thumbnails in Special:Search has been fixed. Further details are in [[phab:T320406|T320406]].

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.6|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-10-18|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-10-19|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-10-20|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]).
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] Lua module authors can use &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;[[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua_reference_manual#mw.loadJsonData|mw.loadJsonData()]]&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; to load data from JSON pages. [https://phabricator.wikimedia.org/T217500]
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] Lua module authors can enable &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;[[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua_reference_manual#Strict_library|require( &quot;strict&quot; )]]&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; to add errors for some possible code problems. This replaces &quot;[[wikidata:Q16748603|Module:No globals]]&quot; on most wikis. [https://phabricator.wikimedia.org/T209310]

'''Future changes'''
* The [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|Beta Feature]] for [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools|DiscussionTools]] will be updated at most wikis. The &quot;{{int:discussiontools-replylink}}&quot; button will look different after this change. [https://phabricator.wikimedia.org/T320683]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/42|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2022-W42&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 21:46, 17 October 2022 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=23943992 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2022-43&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2022-W43&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/43|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* There have been some minor visual fixes in Special:Search, regarding audio player alignment and image placeholder height. Further details are in [[phab:T319230|T319230]].
* On Wikipedias, a new [[Special:Preferences#mw-prefsection-searchoptions|preference]] has been added to hide article thumbnails in Special:Search. Full details are in [[phab:T320337|T320337]].

'''Problems'''
* Last week, three wikis ({{int:project-localized-name-frwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-jawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ruwiki/en}}) had read-only access for 25 minutes. This was caused by a hardware problem. [https://phabricator.wikimedia.org/T320990]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.7|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-10-25|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-10-26|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-10-27|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]).
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] Some wikis will be in read-only for a few minutes because of a switch of their main database. It will be performed on {{#time:j xg|2022-10-25|en}} at 07:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s5.dblist targeted wikis]) and on {{#time:j xg|2022-10-27|en}} at 7:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s4.dblist targeted wikis]).
* Starting on Wednesday, a new set of Wikipedias will get &quot;[[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]]&quot; ({{int:project-localized-name-aswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-bawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-banwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-barwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-bat smgwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-bclwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-bewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-be x oldwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-bgwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-bhwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-biwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-bjnwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-bmwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-bpywiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-brwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-bswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-bugwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-bxrwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-idwiki/en}}). This is part of the [[phab:T304110|progressive deployment of this tool to more Wikipedias]]. The communities can [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Community configuration|configure how this feature works locally]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T304549] 
* Starting on Wednesday October 26, 2022, the list of mentors will be upgraded [[d:Q14339834 | at wikis where Growth mentorship is available]]. The mentorship system will continue to work as it does now. The signup process [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Communities/How to configure the mentors' list#add|will be replaced]], and a new management option will be provided. Also, this change simplifies [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Communities/How to configure the mentors' list#create|the creation of mentorship systems at Wikipedias]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T314858][https://phabricator.wikimedia.org/T310905][https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Growth/Structured_mentor_list]
* Pages with titles that start with a lower-case letter according to Unicode 11 will be renamed or deleted. There is a list of affected pages at &lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[m:Unicode 11 case map migration]]&lt;/bdi&gt;. More information can be found at [[phab:T292552|T292552]].
* The Vector 2022 skin will become the default across the smallest Wikipedias. [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop_Improvements#smallest-1|Learn more]].

'''Future changes'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Replying|Reply tool]] and [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/New discussion|New Topic tool]] will soon get a [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Special characters|special characters menu]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T249072]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/43|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2022-W43&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 21:23, 24 October 2022 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=23975411 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2022-44&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2022-W44&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/44|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* When using keyboard navigation on a [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer|Kartographer]] map, the focus will become more visible. [https://phabricator.wikimedia.org/T315997]
* In {{#special:RecentChanges}}, you can now hide the log entries for new user creations with the filter for &quot;{{int:rcfilters-filter-newuserlogactions-label}}&quot;. [https://phabricator.wikimedia.org/T321155]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.8|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-11-01|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-11-02|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-11-03|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]).
* The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer|maps dialog]] in VisualEditor now has some help texts. [https://phabricator.wikimedia.org/T318818]
* It is now possible to select the language of a [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer|Kartographer]] map in VisualEditor via a dropdown menu. [https://phabricator.wikimedia.org/T318817]
* It is now possible to add a caption to a [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer|Kartographer]] map in VisualEditor. [https://phabricator.wikimedia.org/T318815]
* It is now possible to hide the frame of a [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer|Kartographer]] map in VisualEditor. [https://phabricator.wikimedia.org/T318813]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/44|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2022-W44&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 21:16, 31 October 2022 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=23977539 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2022-45&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2022-W45&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/45|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* An updated version of the [[m:Special:MyLanguage/EventCenter/Registration|Event Registration]] tool is now available for testing at [[testwiki:|testwiki]] and [[test2wiki:| test2wiki]]. The tool provides features for event organizers and participants. Your feedback is welcome at our [[m:Talk:Campaigns/Foundation Product Team/Registration|project talkpage]]. More information about [[m:Campaigns/Foundation Product Team/Registration|the project]] is available. [https://phabricator.wikimedia.org/T318592]

'''Problems'''
* Twice last week, for about 45 minutes, some files and thumbnails failed to load and uploads failed, mostly for logged-in users. The cause is being investigated and an incident report will be available soon.

'''Changes later this week'''
* There is no new MediaWiki version this week.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/45|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2022-W45&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 00:32, 8 November 2022 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=24001035 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2022-46&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2022-W46&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/46|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* At Wikidata, an interwiki link can now point to a redirect page if certain conditions are met. This new feature is called [[wikidata:Special:MyLanguage/Wikidata:Sitelinks_to_redirects|sitelinks to redirects]]. It is needed when one wiki uses one page to cover multiple concepts but another wiki uses more pages to cover the same concepts. Your [[wikidata:Special:MyLanguage/Wikidata talk:Sitelinks to redirects|feedback on the talkpage]] of the new proposed guideline is welcome. [https://phabricator.wikimedia.org/T278962]
* The &lt;span class=&quot;mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[https://www.wikinews.org/ www.wikinews.org]&lt;/span&gt;, &lt;span class=&quot;mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[https://www.wikiversity.org/ www.wikiversity.org]&lt;/span&gt;, and &lt;span class=&quot;mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[https://www.wikivoyage.org/ www.wikivoyage.org]&lt;/span&gt; portal pages now use an automated update system. [https://phabricator.wikimedia.org/T273179]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.10|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-11-15|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-11-16|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-11-17|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]).
* There will be a new link to directly &quot;Edit template data&quot; on Template pages. [https://phabricator.wikimedia.org/T316759]

'''Future changes'''
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] Wikis where mobile [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools|DiscussionTools]] are enabled ([[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Deployment Status|these ones]]) will soon use full CSS styling to display any templates that are placed at the top of talk pages. To adapt these “talk page boxes” for narrow mobile devices you can use media queries, such as in [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Module:Message_box/tmbox.css&amp;oldid=1097618699#L-69 this example]. [https://phabricator.wikimedia.org/T312309]
* Starting in January 2023, [[m:Special:MyLanguage/Community Tech|Community Tech]] will be [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey/Updates/2023 Changes Update|running the Community Wishlist Survey (CWS) every two years]]. This means that in 2024, there will be no new proposals or voting.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/46|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2022-W46&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 21:55, 14 November 2022 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=24071290 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2022-47&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2022-W47&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/47|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* The display of non-free media in the search bar and for article thumbnails in Special:Search has been deactivated. Further details are in [[phab:T320661|T320661]].

'''Changes later this week'''
* There is no new MediaWiki version this week.
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] Some wikis will be in read-only for a few minutes because of a switch of their main database. It will be performed on {{#time:j xg|2022-11-22|en}} at 07:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s2.dblist targeted wikis]) and on {{#time:j xg|2022-11-24|en}} at 07:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s7.dblist targeted wikis]).

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/47|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2022-W47&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 23:22, 21 November 2022 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=24071290 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2022-48&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2022-W48&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/48|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* A new preference, “Enable limited width mode”, has been added to the [[Special:Preferences#mw-prefsection-rendering|Vector 2022 skin]]. The preference is also available as a toggle on every page if your monitor is 1600 pixels or wider. It allows for increasing the width of the page for logged-out and logged-in users. [https://phabricator.wikimedia.org/T319449]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.12|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-11-29|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-11-30|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-12-01|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]).
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] Some wikis will be in read-only for a few minutes because of a switch of their main database. It will be performed on {{#time:j xg|2022-11-29|en}} at 07:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s3.dblist targeted wikis]) and on {{#time:j xg|2022-12-01|en}} at 07:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s1.dblist targeted wikis]).
* Mathematical formulas shown in SVG image format will no longer have PNG fall-backs for browsers that don't support them. This is part of work to modernise the generation system. Showing only PNG versions was the default option until in February 2018. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikimedia-l@lists.wikimedia.org/message/3BGOKWJIZGL4TC4HJ22ICRU2SEPWGCR4/][https://phabricator.wikimedia.org/T311620][https://phabricator.wikimedia.org/T186327]
* On [[phab:P40224|some wikis]] that use flagged revisions, [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:FlaggedRevs#Special:Contributions|a new checkbox will be added]] to Special:Contributions that enables you to see only the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Pending changes|pending changes]] by a user. [https://phabricator.wikimedia.org/T321445]

'''Future changes'''
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] How media is structured in the parser's HTML output will change early next week at [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train#Wednesday group1 wikis] (but not Wikimedia Commons or Meta-Wiki). This change improves the accessibility of content, and makes it easier to write related CSS. You may need to update your site-CSS, or userscripts and gadgets. There are [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser_Unification/Media_structure/FAQ|details on what code to check, how to update the code, and where to report any related problems]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T314318]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/48|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2022-W48&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 20:03, 28 November 2022 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=24114342 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2022-49&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2022-W49&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/49|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] The Wikisources use a tool called ProofreadPage. ProofreadPage uses OpenSeadragon which is an open source tool. The OpenSeadragon JavaScript API has been significantly re-written to support dynamically loading images. The functionality provided by the older version of the API should still work but it is no longer supported. User scripts and gadgets should migrate over to the newer version of the API. The functionality provided by the newer version of the API is [[mw:Extension:Proofread_Page/Page_viewer#JS_API|documented on MediaWiki]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T308098][https://www.mediawiki.org/wiki/Extension:Proofread_Page/Edit-in-Sequence]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.13|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-12-06|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-12-07|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-12-08|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]).

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/49|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2022-W49&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 00:41, 6 December 2022 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=24151590 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2022-50&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2022-W50&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/50|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* An [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Mobile|A/B test has begun]] at 15 Wikipedias for [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools#Mobile|DiscussionTools on mobile]].  Half of the editors on the [[mw:Reading/Web/Mobile|mobile web site]] will have access to the {{int:discussiontools-replybutton}} tool and other features. [https://phabricator.wikimedia.org/T321961]
* The character &lt;code&gt;=&lt;/code&gt; cannot be used in new usernames, to make usernames work better with templates. Existing usernames are not affected. [https://phabricator.wikimedia.org/T254045]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.14|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-12-13|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-12-14|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-12-15|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]).
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] The HTML markup used by [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools|DiscussionTools]] to [[mw:Special:MyLanguage/Talk_pages_project/Usability#Phase_1:_Topic_containers|show discussion metadata below section headings]] will be inserted after these headings, not inside of them. This change improves the accessibility of discussion pages for screen reader software. [https://phabricator.wikimedia.org/T314714]

'''Events'''
* The fourth edition of the [[m:Special:MyLanguage/Coolest_Tool_Award|Coolest Tool Award]] will happen online on [https://zonestamp.toolforge.org/1671210002 Friday 16 December 2022 at 17:00 UTC]! The event will be live-streamed on YouTube in the [https://www.youtube.com/user/watchmediawiki MediaWiki channel] and added to Commons afterwards.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/50|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2022-W50&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 23:35, 12 December 2022 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=24216570 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2022-51&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2022-W51&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/51|Translations]] are available.

'''Tech News'''
* Because of the [[w:en:Christmas and holiday season|holidays]] the next issue of Tech News will be sent out on 9 January 2023.

'''Recent changes'''
* On a user's contributions page, you can filter it for edits with a tag like 'reverted'. Now, you can also filter for all edits that are not tagged like that. This was part of a Community Wishlist 2022 request. [https://phabricator.wikimedia.org/T119072]
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] A new function has been used for gadget developers to add content underneath the title on article pages. This is considered a stable API that should work across all skins. [[mw:Special:MyLanguage/ResourceLoader/Core_modules#addSubtitle|Documentation is available]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T316830]
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] [[test2wiki:|One of our test wikis]] is now being served from a new infrastructure powered by [[w:Kubernetes|Kubernetes]] ([[wikitech:MediaWiki On Kubernetes|read more]]). More Wikis will switch to this new infrastructure in early 2023. Please test and let us know of any issues. [https://phabricator.wikimedia.org/T290536]

'''Problems'''
* Last week, all wikis had no edit access for 9 minutes. This was caused by a database problem. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Incidents/2022-12-13_sessionstore]

'''Changes later this week'''
* There is no new MediaWiki version this week or next week.
* The word &quot;{{int:discussiontools-replybutton}}&quot; is very short in some languages, such as Arabic (&quot;&lt;bdi lang=&quot;ar&quot;&gt;ردّ&lt;/bdi&gt;&quot;). This makes the {{int:discussiontools-preference-label}} button on talk pages difficult to use. An arrow icon will be added to those languages. This will only be visible to editors who have the [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|Beta Feature]] turned on. [https://www.mediawiki.org/wiki/Talk_pages_project/Usability#Status] [https://phabricator.wikimedia.org/T323537]

'''Future changes'''
* Edits can be automatically &quot;tagged&quot; by the system software or the {{int:Abusefilter}} system. Those tags link to a help page about the tags. Soon they will also link to Recent Changes to let you see other edits tagged this way. This was a Community Wishlist 2022 request. [https://phabricator.wikimedia.org/T301063]
* The Trust &amp; Safety tools team [[m:Special:MyLanguage/Private Incident Reporting System/Timeline and Updates|have shared new plans]] for building the Private Incident Reporting System. The system will make it easier for editors to ask for help if they are harassed or abused. 
* [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2021/Real Time Preview for Wikitext|Realtime Preview for Wikitext]] is coming out of beta as an enabled feature for every user of the 2010 Wikitext [[mw:Special:MyLanguage/Editor|editor]] in the week of January 9, 2023. It will be available to use via the toolbar in the 2010 Wikitext editor. The feature was the 4th most popular wish of the Community Wishlist Survey 2021.

'''Events'''
* You can now [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Hackathon 2023/Participate|register for the Wikimedia Hackathon 2023]], taking place on May 19–21 in Athens, Greece. You can also apply for a scholarship until January 14th.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/51|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2022-W51&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 00:00, 20 December 2022 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=24258101 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2023-02&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2023-W02&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/02|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* You can use tags to filter edits in the recent changes feed or on your watchlist. You can now use tags to filter out edits you don't want to see. Previously you could only use tags to focus on the edits with those tags. [https://phabricator.wikimedia.org/T174349]
* [[Special:WhatLinksHere|Special:WhatLinksHere]] shows all pages that link to a specific page. There is now a [https://wlh.toolforge.org prototype] for how to sort those pages alphabetically. You can see the discussion in the [[phab:T4306|Phabricator ticket]].
* You can now use the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Thanks|thanks]] function on your watchlist and the user contribution page. [https://phabricator.wikimedia.org/T51541]
* A wiki page can be moved to give it a new name. You can now get a dropdown menu with common reasons when you move a page. This is so you don't have to write the explanation every time. [https://phabricator.wikimedia.org/T325257]
* [[m:Special:MyLanguage/Matrix.org|Matrix]] is a chat tool. You can now use &lt;code&gt;matrix:&lt;/code&gt; to create Matrix links on wiki pages. [https://phabricator.wikimedia.org/T326021]
* You can filter out translations when you look at the recent changes on multilingual wikis. This didn't hide translation pages. You can now also hide subpages which are translation pages. [https://phabricator.wikimedia.org/T233493]

'''Changes later this week'''
* [[m:Special:MyLanguage/Real Time Preview for Wikitext|Realtime preview for wikitext]] is a tool which lets editors preview the page when they edit wikitext. It will be enabled for all users of the 2010 wikitext editor. You will find it in the editor toolbar.
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] Some wikis will be in read-only for a few minutes because of a switch of their main database. It will be performed on {{#time:j xg|2023-01-10|en}} at 07:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s5.dblist targeted wikis]) and on {{#time:j xg|2023-01-12|en}} at 07:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s6.dblist targeted wikis]).
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.18|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-01-10|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-01-11|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-01-12|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]).

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/02|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2023-W02&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 01:08, 10 January 2023 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=24342971 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2023-03&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2023-W03&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/03|Translations]] are available.

'''Problems'''
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] The URLs in &quot;{{int:last}}&quot; links on page history now contain &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;diff=prev&amp;oldid=[revision ID]&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; in place of &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;diff=[revision ID]&amp;oldid=[revision ID]&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;. This is to fix a problem with links pointing to incorrect diffs when history was filtered by a tag. Some user scripts may break as a result of this change. [https://phabricator.wikimedia.org/T243569]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.19|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-01-17|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-01-18|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-01-19|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]).
* Some [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Usability|changes to the appearance of talk pages]] have only been available on &lt;code&gt;{{ns:1}}:&lt;/code&gt; and &lt;code&gt;{{ns:3}}:&lt;/code&gt; namespaces.  These will be extended to other talk namespaces, such as &lt;code&gt;{{ns:5}}:&lt;/code&gt;.  They will continue to be unavailable in non-talk namespaces, including &lt;code&gt;{{ns:4}}:&lt;/code&gt; pages (e.g., at the Village Pump).  You can [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing-discussion|change your preferences]] ([[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta feature]]). [https://phabricator.wikimedia.org/T325417]
*On Wikisources, when an image is zoomed or panned in the Page: namespace, the same zoom and pan settings will be remembered for all Page: namespace pages that are linked to a particular Index: namespace page. [https://gerrit.wikimedia.org/r/c/mediawiki/extensions/ProofreadPage/+/868841]
* The Vector 2022 skin will become the default for the English Wikipedia desktop users. The change will take place on January 18 at 15:00 UTC. [[:en:w:Wikipedia:Vector 2022|Learn more]].

'''Future changes'''
* The 2023 edition of the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2023|Community Wishlist Survey]], which invites contributors to make technical proposals and vote for tools and improvements, starts next week on 23 January 2023 at 18:00 UTC. You can start drafting your proposals in [[m:Community Wishlist Survey/Sandbox|the CWS sandbox]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/03|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2023-W03&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 01:11, 17 January 2023 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=24381020 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2023-04&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2023-W04&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/04|Translations]] are available.

'''Problems'''
* Last week, for ~15 minutes, all wikis were unreachable for logged-in users and non-cached pages. This was caused by a timing issue. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Incidents/2023-01-17_MediaWiki]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.20|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-01-24|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-01-25|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-01-26|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]).
* If you have the Beta Feature for [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project|DiscussionTools]] enabled, the appearance of talk pages will add more information about discussion activity. [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Talk_pages_project/Usability#Status][https://phabricator.wikimedia.org/T317907]
* The 2023 edition of the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2023|Community Wishlist Survey]] (CWS), which invites contributors to make technical proposals and vote for tools and improvements, starts on Monday 23 January 2023 at [https://zonestamp.toolforge.org/1674496814 18:00 UTC]. 

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/04|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2023-W04&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 23:46, 23 January 2023 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=24418874 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2023-05&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2023-W05&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/05|Translations]] are available.

'''Problems'''
* Last week, for ~15 minutes, some users were unable to log in or edit pages. This was caused by a problem with session storage. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Incidents/2023-01-24_sessionstore_quorum_issues]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.21|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-01-31|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-02-01|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-02-02|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]).

'''Future changes'''
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] Wikis that use localized numbering schemes for references need to add new CSS. This will help to show citation numbers the same way in all reading and editing modes. If your wiki would prefer to do it yourselves, please see the [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification/Cite CSS|details and example CSS to copy from]], and also add your wiki to the list. Otherwise, the developers will directly help out starting the week of February 5.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/05|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2023-W05&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 00:06, 31 January 2023 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=24455949 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2023-06&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2023-W06&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/06|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* In the [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements|Vector 2022 skin]], logged-out users using the full-width toggle will be able to see the setting of their choice even after refreshing pages or opening new ones. This only applies to wikis where Vector 2022 is the default. [https://phabricator.wikimedia.org/T321498]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.22|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-02-07|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-02-08|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-02-09|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]).
* Previously, we announced when some wikis would be in read-only for a few minutes because of a switch of their main database. These switches will not be announced any more, as the read-only time has become non-significant. Switches will continue to happen at 7AM UTC on Tuesdays and Thursdays. [https://phabricator.wikimedia.org/T292543#8568433]
* Across all the wikis, in the Vector 2022 skin, logged-in users will see the page-related links such as &quot;What links here&quot; in a [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop_Improvements/Features/Page_tools|new side menu]]. It will be displayed on the other side of the screen. This change had previously been made on Czech, English, and Vietnamese Wikipedias. [https://phabricator.wikimedia.org/T328692]
*[[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2023|Community Wishlist Survey 2023]] will stop receiving new proposals on [https://zonestamp.toolforge.org/1675706431 Monday, 6 February 2023, at 18:00 UTC]. Proposers should complete any edits by then, to give time for [[m:Special:MyLanguage/Community_Wishlist_Survey/Help_us|translations]] and review. Voting will begin on Friday, 10 February.

'''Future changes'''
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] Gadgets and user scripts will be changing to load on desktop and mobile sites. Previously they would only load on the desktop site. It is recommended that wiki administrators audit the [[MediaWiki:Gadgets-definition|gadget definitions]] prior to this change, and add &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;skins=…&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; for any gadgets which should not load on mobile. [https://phabricator.wikimedia.org/T328610 More details are available].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/06|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2023-W06&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 10:21, 6 February 2023 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=24491749 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2023-07&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2023-W07&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/07|Translations]] are available.

'''Problems'''
* On wikis where patrolled edits are enabled, changes made to the [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Communities/How to configure the mentors' list|mentor list]] by autopatrolled mentors are not correctly marked as patrolled. It will be fixed later this week. [https://phabricator.wikimedia.org/T328444]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.23|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-02-14|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-02-15|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-02-16|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]).
* The Reply tool and other parts of [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools#Mobile|DiscussionTools]] will be deployed for all editors using the mobile site.  You can [[mw:Special:MyLanguage/Talk_pages_project/Mobile#Status_Updates|read more about this decision]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T298060]

'''Future changes'''
* All wikis will be read-only for a few minutes on March 1. This is planned for [https://zonestamp.toolforge.org/1677679222 14:00 UTC]. More information will be published in Tech News and will also be posted on individual wikis in the coming weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T328287][https://phabricator.wikimedia.org/T327920][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/07|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2023-W07&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 01:49, 14 February 2023 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=24540832 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2023-08&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2023-W08&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/08|Translations]] are available.

'''Problems'''
* Last week, during planned maintenance of Cloud Services, unforeseen complications forced the team to turn off all tools for 2–3 hours to prevent data corruption. Work is ongoing to prevent similar problems in the future. [https://phabricator.wikimedia.org/T329535] 

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.23|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-02-21|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-02-22|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-02-23|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]).
*The voting phase for the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2023|Community Wishlist Survey 2023]] ends on [https://zonestamp.toolforge.org/1677261621 24 February at 18:00 UTC]. The results of the survey will be announced on 28 February.

'''Future changes'''
* All wikis will be read-only for a few minutes on March 1. This is planned for [https://zonestamp.toolforge.org/1677679222 14:00 UTC]. More information will be published in Tech News and will also be posted on individual wikis in the coming weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T328287][https://phabricator.wikimedia.org/T327920][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/08|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2023-W08&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 01:58, 21 February 2023 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=24570514 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2023-09&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2023-W09&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/09|Translations]] are available.

'''Problems'''
* Last week, in some areas of the world, there were problems with loading pages for 20 minutes and saving edits for 55 minutes. These issues were caused by a problem with our caching servers due to unforseen events during a routine maintenance task. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Incidents/2023-02-22_wiki_outage][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Incidents/2023-02-22_read_only] 

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.25|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-02-28|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-03-01|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-03-02|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]).
* All wikis will be read-only for a few minutes on March 1. This is planned for [https://zonestamp.toolforge.org/1677679222 14:00 UTC]. [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Tech/Server_switch]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/09|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2023-W09&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 23:47, 27 February 2023 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=24634242 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2023-10&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2023-W10&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/10|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* The Community Wishlist Survey 2023 edition has been concluded. Community Tech has [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2023/Results|published the results]] of the survey and will provide an update on what is next in April 2023.
* On wikis which use [[mw:Special:MyLanguage/Writing_systems|LanguageConverter]] to handle multiple writing systems, articles which used custom conversion rules in the wikitext (primarily on Chinese Wikipedia) would have these rules applied inconsistently in the table of contents, especially in the Vector 2022 skin. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T306862]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.26|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-03-07|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-03-08|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-03-09|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]).
* A search system has been added to the [[Special:Preferences|Preferences screen]]. This will let you find different options more easily. Making it work on mobile devices will happen soon. [https://phabricator.wikimedia.org/T313804]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/10|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2023-W10&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 23:50, 6 March 2023 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=24676916 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2023-11&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2023-W11&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/11|Translations]] are available.

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.27|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-03-14|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-03-15|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-03-16|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]).
* Starting on Wednesday, a new set of Wikipedias will get &quot;[[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]]&quot; ({{int:project-localized-name-cbk_zamwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-cdowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-cewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-cebwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-chwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-chrwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-chywiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ckbwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-cowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-csbwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-cuwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-cvwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-cywiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-itwiki/en}}). This is part of the [[phab:T304110|progressive deployment of this tool to more Wikipedias]]. The communities can [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Community configuration|configure how this feature works locally]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T304542][https://phabricator.wikimedia.org/T304550] 

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/11|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2023-W11&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 23:20, 13 March 2023 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=24700189 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2023-12&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2023-W12&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/12|Translations]] are available.

'''Problems'''
* Last week, some users experienced issues loading image thumbnails. This was due to incorrectly cached images. [https://phabricator.wikimedia.org/T331820]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.1|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-03-21|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-03-22|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-03-23|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]).
* [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] A link to the user's [[{{#special:CentralAuth}}]] page will appear on [[{{#special:Contributions}}]] — some user scripts which previously added this link may cause conflicts. This feature request was [[:m:Community Wishlist Survey 2023/Admins and patrollers/Add link to CentralAuth on Special:Contributions|voted #17 in the 2023 Community Wishlist Survey]].
* [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] The [[{{#special:AbuseFilter}}]] edit window will be resizable and larger by default. This feature request was [[:m:Community Wishlist Survey 2023/Anti-harassment/Make the AbuseFilter edit window resizable and larger by default|voted #80 in the 2023 Community Wishlist Survey]].
* There will be a new option for Administrators when they are unblocking a user, to add the unblocked user’s user page to their watchlist. This will work both via [[{{#special:Unblock}}]] and via the API. [https://phabricator.wikimedia.org/T257662]

'''Meetings'''
* You can join the next meeting with the Wikipedia mobile apps teams. During the meeting, we will discuss the current features and future roadmap. The meeting will be on [https://zonestamp.toolforge.org/1679677204 24 March at 17:00 (UTC)]. See [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Office Hours|details and how to join]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/12|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2023-W12&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 01:26, 21 March 2023 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=24732558 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2023-13&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2023-W13&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/13|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* The [[:mw:Special:MyLanguage/Extension:AbuseFilter|AbuseFilter]] condition limit was increased from 1000 to 2000. [https://phabricator.wikimedia.org/T309609]
* [[:m:Special:MyLanguage/Global AbuseFilter#Locally disabled actions|Some Global AbuseFilter]] actions will no longer apply to local projects. [https://phabricator.wikimedia.org/T332521]
* Desktop users are now able to subscribe to talk pages by clicking on the {{int:discussiontools-newtopicssubscription-button-subscribe-label}} link in the {{int:toolbox}} menu. If you subscribe to a talk page, you receive [[mw:Special:MyLanguage/Notifications|notifications]] when new topics are started on that talk page. This is separate from putting the page on your watchlist or subscribing to a single discussion. [https://phabricator.wikimedia.org/T263821]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.2|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-03-28|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-03-29|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-03-30|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]).

'''Future changes'''
* You will be able to choose [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Diffs|visual diffs]] on all [[m:Special:MyLanguage/Help:Page history|history pages]] at the Wiktionaries and Wikipedias. [https://phabricator.wikimedia.org/T314588]
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] The legacy [[mw:Mobile Content Service|Mobile Content Service]] is going away in July 2023. Developers are encouraged to switch to Parsoid or another API before then to ensure service continuity. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/4MVQQTONJT7FJAXNVOFV3WWVVMCHRINE/]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/13|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2023-W13&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 01:14, 28 March 2023 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=24780854 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2023-14&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2023-W14&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/14|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* The system for automatically creating categories for the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Babel|Babel]] extension has had several important changes and fixes. One of them allows you to insert templates for automatic category descriptions on creation, allowing you to categorize the new categories. [https://phabricator.wikimedia.org/T211665][https://phabricator.wikimedia.org/T64714][https://phabricator.wikimedia.org/T170654][https://phabricator.wikimedia.org/T184941][https://phabricator.wikimedia.org/T33074]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.3|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-04-04|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-04-05|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-04-06|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]).
* Some older [[w:en:Web browser|Web browsers]] will stop being able to use [[w:en:JavaScript|JavaScript]] on Wikimedia wikis from this week. This mainly affects users of Internet Explorer 11. If you have an old web browser on your computer you can try to upgrade to a newer version. [https://phabricator.wikimedia.org/T178356]
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The deprecated &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;jquery.hoverIntent&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; module has been removed. This module could be used by gadgets and user scripts, to create an artificial delay in how JavaScript responds to a hover event. Gadgets and user scripts should now use jQuery &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;hover()&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; or &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;on()&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; instead. Examples can be found in the [[mw:Special:MyLanguage/ResourceLoader/Migration_guide_(users)#jquery.hoverIntent|migration guide]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T311194]
* Some of the links in [[{{#special:SpecialPages}}]] will be re-arranged. There will be a clearer separation between links that relate to all users, and links related to your own user account. [https://phabricator.wikimedia.org/T333242]
* You will be able to hide the [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Replying|Reply button]] in archived discussion pages with a new &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;__ARCHIVEDTALK__&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; magic word.  There will also be a new &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;.mw-archivedtalk&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; CSS class for hiding the Reply button in individual sections on a page. [https://phabricator.wikimedia.org/T249293][https://phabricator.wikimedia.org/T295553][https://gerrit.wikimedia.org/r/c/mediawiki/extensions/DiscussionTools/+/738221]

'''Future changes'''
* The Vega software that creates data visualizations in pages, such as graphs, will be upgraded to the newest version in the future. Graphs that still use the very old version 1.5 syntax may stop working properly. Most existing uses have been found and updated, but you can help to check, and to update any local documentation. [[phab:T260542|Examples of how to find and fix these graphs are available]]. 

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/14|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2023-W14&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 23:40, 3 April 2023 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=24820268 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2023-15&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2023-W15&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/15|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] In the visual editor, it is now possible to edit captions of images in galleries without opening the gallery dialog. This feature request was [[:m:Community Wishlist Survey 2023/Editing/Editable gallery captions in Visual Editor|voted #61 in the 2023 Community Wishlist Survey]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T190224]
* [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] You can now receive notifications when another user edits your user page. See the &quot;{{int:Echo-category-title-edit-user-page}}&quot; option in [[Special:Preferences#mw-prefsection-echo|your Preferences]]. This feature request was [[:m:Community Wishlist Survey 2023/Anti-harassment/Notifications for user page edits|voted #3 in the 2023 Community Wishlist Survey]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T3876]

'''Problems'''
* There was a problem with all types of CentralNotice banners still being shown to logged-in users even if they had [[Special:Preferences#mw-prefsection-centralnotice-banners|turned off]] specific banner types. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T331671]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.4|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-04-11|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-04-12|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-04-13|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]).
* Starting on Wednesday, a new set of Wikipedias will get &quot;[[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]]&quot; ({{int:project-localized-name-arywiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-dawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-dinwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-dsbwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-eewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-elwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-emlwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-eowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-etwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-euwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-extwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tumwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ffwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-fiwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-fiu_vrowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-fjwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-fowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-frpwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-frrwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-furwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-gawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-gcrwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-gdwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-glwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-glkwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-gnwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-gomwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-gotwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-guwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-gvwiki/en}}). This is part of the [[phab:T304110|progressive deployment of this tool to more Wikipedias]]. The communities can [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Community configuration|configure how this feature works locally]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T304551][https://phabricator.wikimedia.org/T308133]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/15|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2023-W15&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 20:05, 10 April 2023 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=24851886 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2023-16&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2023-W16&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/16|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* You can now see [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer#Show_nearby_articles|nearby articles on a Kartographer map]] with the button for the new feature &quot;{{int:Kartographer-sidebar-nearbybutton}}&quot;. Six wikis have been testing this feature since October. [https://meta.wikimedia.org/wiki/WMDE_Technical_Wishes/Geoinformation/Nearby_articles#Implementation][https://phabricator.wikimedia.org/T334079]
* [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] The [[m:Special:GlobalWatchlist|Special:GlobalWatchlist]] page now has links for &quot;{{int:globalwatchlist-markpageseen}}&quot; for each entry. This feature request was [[m:Community Wishlist Survey 2023/Notifications, Watchlists and Talk Pages/Button to mark a single change as read in the global watch list|voted #161 in the 2023 Community Wishlist Survey]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T334246]

'''Problems'''
* At Wikimedia Commons, some thumbnails have not been getting replaced correctly after a new version of the image is uploaded. This should be fixed later this week. [https://phabricator.wikimedia.org/T331138][https://phabricator.wikimedia.org/T333042]
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] For the last few weeks, some external tools had inconsistent problems with logging-in with OAuth. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T332650]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.5|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-04-18|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-04-19|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-04-20|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]).

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/16|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2023-W16&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 01:55, 18 April 2023 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=24881071 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2023-17&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2023-W17&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/17|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] The date-selection menu on pages such as [[{{#special:Contributions}}]] will now show year-ranges that are in the current and past decade, instead of the current and future decade. This feature request was [[m:Community Wishlist Survey 2023/Miscellaneous/Change year range shown in date selection popup|voted #145 in the 2023 Community Wishlist Survey]].  [https://phabricator.wikimedia.org/T334316]

'''Problems'''
* Due to security issues with the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Graph|Graph extension]], graphs have been disabled in all Wikimedia projects. Wikimedia Foundation teams are working to respond to these vulnerabilities. [https://phabricator.wikimedia.org/T334940]
* For a few days, it was not possible to save some kinds of edits on the mobile version of a wiki. This has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T334797][https://phabricator.wikimedia.org/T334799][https://phabricator.wikimedia.org/T334794]

'''Changes later this week'''
* All wikis will be read-only for a few minutes on April 26. This is planned for [https://zonestamp.toolforge.org/1682517653 14:00 UTC]. [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Tech/Server_switch]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.6|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-04-25|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-04-26|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-04-27|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]).

'''Future changes'''
* The Editing team plans an A/B test for [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Usability|a usability analysis of the Talk page project]]. The [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Usability/Analysis|planned measurements are available]]. Your wiki [[phab:T332946|may be invited to participate]]. Please suggest improvements to the measurement plan at [[mw:Talk:Talk pages project/Usability|the discussion page]].
* [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2023-2024|The Wikimedia Foundation annual plan 2023-2024 draft is open for comment and input]] until May 19. The final plan will be published in July 2023 on Meta-wiki.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/17|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2023-W17&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 22:04, 24 April 2023 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=24933592 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2023-18&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2023-W18&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/18|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] The content attribution tools [[mw:Special:MyLanguage/Who Wrote That?|Who Wrote That?]], [[xtools:authorship|XTools Authorship]], and [[xtools:blame|XTools Blame]] now support the French and Italian Wikipedias. More languages will be added in the near future. This is part of the [[m:Community Wishlist Survey 2023/Reading/Extend &quot;Who Wrote That?&quot; tool to more wikis|#7 wish in the 2023 Community Wishlist Survey]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T243711][https://phabricator.wikimedia.org/T270490][https://phabricator.wikimedia.org/T334891]
* The [[:commons:Special:MyLanguage/Commons:Video2commons|Video2commons]] tool has been updated. This fixed several bugs related to YouTube uploads. [https://github.com/toolforge/video2commons/pull/162/commits]
* The [[{{#special:Preferences}}]] page has been redesigned on mobile web. The new design makes it easier to browse the different categories and settings at low screen widths. You can also now access the page via a link in the Settings menu in the mobile web sidebar. [https://www.mediawiki.org/wiki/Moderator_Tools/Content_moderation_on_mobile_web/Preferences]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.7|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-05-02|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-05-03|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-05-04|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]).

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/18|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2023-W18&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 01:45, 2 May 2023 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=24966974 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2023-19&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2023-W19&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/19|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] Last week, Community Tech released the first update for providing [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2022/Better diff handling of paragraph splits|better diffs]], the #1 request in the 2022 Community Wishlist Survey. [[phab:T324759|This update]] adds legends and tooltips to inline diffs so that users unfamiliar with the blue and yellow highlights can better understand the type of edits made.
* [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] When you close an image that is displayed via MediaViewer, it will now return to the wiki page instead of going back in your browser history. This feature request was [[m:Community Wishlist Survey 2023/Reading/Return to the article when closing the MediaViewer|voted #65 in the 2023 Community Wishlist Survey]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T236591]
* The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:SyntaxHighlight|SyntaxHighlight]] extension now supports &lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;wikitext&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; as a selected language. Old alternatives that were used to highlight wikitext, such as &lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;html5&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;, &lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;moin&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;, and &lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;html+handlebars&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;, can now be replaced. [https://phabricator.wikimedia.org/T29828]
* [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Creating pages with preloaded text|Preloading text to new pages/sections]] now supports preloading from localized MediaWiki interface messages. [https://cs.wikipedia.org/wiki/User_talk:Martin_Urbanec_(WMF)?action=edit&amp;section=new&amp;preload=MediaWiki:July Here is an example] at the {{int:project-localized-name-cswiki/en}} that uses &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;preload=MediaWiki:July&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;. [https://phabricator.wikimedia.org/T330337]

'''Problems'''
* Graph Extension update: Foundation developers have completed upgrading the visualization software to Vega5. Existing community graphs based on Vega2 are no longer compatible. Communities need to update local graphs and templates, and shared lua modules like &lt;bdi lang=&quot;de&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[:de:Modul:Graph]]&lt;/bdi&gt;. The [https://vega.github.io/vega/docs/porting-guide/ Vega Porting guide] provides the most comprehensive detail on migration from Vega2 and [https://www.mediawiki.org/w/index.php?title=Template:Graph:PageViews&amp;action=history here is an example migration]. Vega5 has currently just been enabled on mediawiki.org to provide a test environment for communities. [https://phabricator.wikimedia.org/T334940#8813922]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.8|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-05-09|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-05-10|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-05-11|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]).
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Until now, all new OAuth apps went through manual review. Starting this week, apps using identification-only or basic authorizations will not require review. [https://phabricator.wikimedia.org/T67750]

'''Future changes'''
* During the next year, MediaWiki will stop using IP addresses to identify logged-out users, and will start automatically assigning unique temporary usernames. Read more at [[m:Special:MyLanguage/IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation/Updates|IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation/Updates]]. You can [[m:Talk:IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation#What should it look like?|join the discussion]] about the [[m:Special:MyLanguage/IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation/Updates#What will temporary usernames look like?|format of the temporary usernames]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T332805]
* There will be an [[:w:en:A/B testing|A/B test]] on 10 Wikipedias where the Vector 2022 skin is the default skin. Half of logged-in desktop users will see an interface where the different parts of the page are more clearly separated. You can [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements/Updates/2023-05 Zebra9 A/B test|read more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T333180][https://phabricator.wikimedia.org/T335972]
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] &lt;code&gt;jquery.tipsy&lt;/code&gt; will be removed from the MediaWiki core. This will affect some user scripts. Many lines with &lt;code&gt;.tipsy(&lt;/code&gt; can be commented out. &lt;code&gt;OO.ui.PopupWidget&lt;/code&gt; can be used to keep things working like they are now. You can [[phab:T336019|read more]] and [[:mw:Help:Locating broken scripts|read about how to find broken scripts]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T336019]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/19|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2023-W19&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 00:36, 9 May 2023 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=24998636 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2023-20&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2023-W20&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/20|Translations]] are available.

'''Problems'''
* Citations that are automatically generated based on [[d:Q33057|ISBN]] are currently broken. This affects citations made with the [[mw:Special:MyLanguage/Help:VisualEditor/User_guide/Citations-Full#Automatic|VisualEditor Automatic tab]], and the use of the citoid API in gadgets and user scripts. Work is ongoing to restore this feature. [https://phabricator.wikimedia.org/T336298] 

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.9|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-05-16|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-05-17|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-05-18|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]).
* Starting on Wednesday, a new set of Wikipedias will get &quot;[[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]]&quot; ({{int:project-localized-name-gorwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-hawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-hakwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-hawwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-hifwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-hrwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-hsbwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-htwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-iawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-iewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-igwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ilowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-inhwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-iowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-iswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-iuwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-jamwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-jvwiki/en}}). This is part of the [[phab:T304110|progressive deployment of this tool to more Wikipedias]]. The communities can [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Community configuration|configure how this feature works locally]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T308134] 

'''Future changes'''
* There is a recently formed team at the Wikimedia Foundation which will be focusing on experimenting with new tools. Currently they are building [[m:Wikimedia_Foundation_Annual_Plan/2023-2024/Draft/Future_Audiences#FA2.2_Conversational_AI|a prototype ChatGPT plugin that allows information generated by ChatGPT to be properly attributed]] to the Wikimedia projects.
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Gadget and userscript developers should replace &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;jquery.cookie&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; with &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;mediawiki.cookie&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;. The &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;jquery.cookie&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; library will be removed in ~1 month, and staff developers will run a script to replace any remaining uses at that time. [https://phabricator.wikimedia.org/T336018]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/20|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2023-W20&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 21:45, 15 May 2023 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=25011501 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2023-21&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2023-W21&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/21|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] The &quot;recent edits&quot; time period for page watchers is now 30 days. It used to be 180 days. This was a [[m:Community Wishlist Survey 2023/Notifications, Watchlists and Talk Pages/Change information about the number of watchers on a page|Community Wishlist Survey proposal]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T336250]

'''Changes later this week'''
* An [[mw:special:MyLanguage/Growth/Positive reinforcement#Impact|improved impact module]] will be available at Wikipedias. The impact module is a feature available to newcomers [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Feature summary#Newcomer homepage|at their personal homepage]]. It will show their number of edits, how many readers their edited pages have, how many thanks they have received and similar things. It is also accessible by accessing Special:Impact. [https://phabricator.wikimedia.org/T336203]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.10|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-05-23|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-05-24|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-05-25|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]).

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/21|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2023-W21&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

16:55, 22 May 2023 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=25028325 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2023-22&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2023-W22&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/22|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* Citations can once again be added automatically from ISBNs, thanks to Zotero's ISBN searches. The current data sources are the Library of Congress (United States), the Bibliothèque nationale de France (French National Library), and K10plus ISBN (German repository). Additional data source searches can be [[mw:Citoid/Creating Zotero translators|proposed to Zotero]]. The ISBN labels in the [[mw:Special:MyLanguage/Help:VisualEditor/User_guide/Citations-Full#Automatic|VisualEditor Automatic tab]] will reappear later this week. [https://phabricator.wikimedia.org/T336298#8859917]
* [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] The page [[{{#special:EditWatchlist}}]] now has &quot;{{int:watchlistedit-normal-check-all}}&quot; options to select all the pages within a namespace. This feature request was [[m:Community Wishlist Survey 2023/Notifications, Watchlists and Talk Pages/Watchlist edit - &quot;check all&quot; checkbox|voted #161 in the 2023 Community Wishlist Survey]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T334252]	

'''Problems'''
* For a few days earlier this month, the &quot;Add interlanguage link&quot; item in the Tools menu did not work properly. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T337081]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.11|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-05-30|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-05-31|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-06-01|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]).
* VisualEditor will be switched to a new backend on [https://phabricator.wikimedia.org/source/mediawiki-config/browse/master/dblists/small.dblist small] and [https://phabricator.wikimedia.org/source/mediawiki-config/browse/master/dblists/medium.dblist medium] wikis this week. Large wikis will follow in the coming weeks. This is part of the effort to move Parsoid into MediaWiki core. The change should have no noticeable effect on users, but if you experience any slow loading or other strangeness when using VisualEditor, please report it on the phabricator ticket linked here. [https://phabricator.wikimedia.org/T320529]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/22|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2023-W22&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 22:04, 29 May 2023 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=25079963 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2023-23&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2023-W23&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/23|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* The [[:mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:RealMe|RealMe]] extension allows you to mark URLs on your user page as verified for Mastodon and similar software.
* [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] Citation and footnote editing can now be started from the reference list when using the visual editor. This feature request was [[m:Community Wishlist Survey 2023/Citations/Allow citations to be edited in the references section with VisualEditor|voted #2 in the 2023 Community Wishlist Survey]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T54750]
* Previously, clicking on someone else's link to Recent Changes with filters applied within the URL could unintentionally change your preference for &quot;{{int:Rcfilters-group-results-by-page}}&quot;. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T202916#8874081]

'''Problems'''
* For a few days last week, some tools and bots returned outdated information due to database replication problems, and may have been down entirely while it was being fixed. These issues have now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T337446]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.12|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-06-06|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-06-07|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-06-08|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]).
* Bots will no longer be prevented from making edits because of URLs that match the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:SpamBlacklist|spam blacklist]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T313107]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/23|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2023-W23&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 22:52, 5 June 2023 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=25114640 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2023-24&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2023-W24&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/24|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] The content attribution tools [[mw:Special:MyLanguage/Who Wrote That?|Who Wrote That?]], [[xtools:authorship|XTools Authorship]], and [[xtools:blame|XTools Blame]] now support the Dutch, German, Hungarian, Indonesian, Japanese, Polish and Portuguese Wikipedias. This was the [[m:Community Wishlist Survey 2023/Reading/Extend &quot;Who Wrote That?&quot; tool to more wikis|#7 wish in the 2023 Community Wishlist Survey]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T334891]
* The [[mw:Special:MyLanguage/Structured Data Across Wikimedia/Search Improvements#Search Preview panel|Search Preview panel]] has been deployed on four Wikipedias (Catalan, Dutch, Hungarian and Norwegian). The panel will show an image related to the article (if existing), the top sections of the article, related images (coming from MediaSearch on Commons), and eventually the sister projects associated with the article. [https://phabricator.wikimedia.org/T306341]
* The [[:mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:RealMe#Verifying_a_link_on_non-user_pages|RealMe]] extension now allows administrators to verify URLs for any page, for Mastodon and similar software. [https://phabricator.wikimedia.org/T324937]
* The default project license [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikimediaannounce-l@lists.wikimedia.org/thread/7G6XPWZPQFLZ2JANN3ZX6RT4DVUI3HZQ/ has been officially upgraded] to CC BY-SA 4.0. The software interface messages have been updated. Communities should feel free to start updating any mentions of the old CC BY-SA 3.0 licensing within policies and related documentation pages. [https://phabricator.wikimedia.org/T319064]

'''Problems'''
* For three days last month, some Wikipedia pages edited with VisualEditor or DiscussionTools had an unintended &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;__TOC__&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; (or its localized form) added during an edit. There is [[mw:Parsoid/Deployments/T336101_followup|a listing of affected pages sorted by wiki]], that may still need to be fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T336101]
* Currently, the &quot;{{int:Visualeditor-dialog-meta-categories-defaultsort-label}}&quot; feature in VisualEditor is broken. Existing &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{DEFAULTSORT:...}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; keywords incorrectly appear as missing templates in VisualEditor. Developers are exploring how to fix this. In the meantime, those wishing to edit the default sortkey of a page are advised to switch to source editing. [https://phabricator.wikimedia.org/T337398]
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Last week, an update to the delete form may have broken some gadgets or user scripts. If you need to manipulate (empty) the reason field, replace &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;#wpReason&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; with &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot; style=&quot;white-space: nowrap;&quot;&gt;&lt;code&gt;#wpReason &gt; input&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;. See [https://cs.wikipedia.org/w/index.php?title=MediaWiki%3AGadget-CleanDeleteReasons.js&amp;diff=22859956&amp;oldid=12794189 an example fix]. [https://phabricator.wikimedia.org/T337809]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.13|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-06-13|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-06-14|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-06-15|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]).
* VisualEditor will be switched to a new backend on English Wikipedia on Monday, and all other [https://phabricator.wikimedia.org/source/mediawiki-config/browse/master/dblists/large.dblist large] wikis on Thursday. The change should have no noticeable effect on users, but if you experience any slow loading or other strangeness when using VisualEditor, please report it on the phabricator ticket linked here. [https://phabricator.wikimedia.org/T320529]

'''Future changes'''
* From 5 June to 17 July, the Foundation's [[:mw:Wikimedia Security Team|Security team]] is holding a consultation with contributors regarding a draft policy to govern the use of third-party resources in volunteer-developed gadgets and scripts. Feedback and suggestions are warmly welcome at [[m:Special:MyLanguage/Third-party resources policy|Third-party resources policy]] on meta-wiki.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/24|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2023-W24&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 14:52, 12 June 2023 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=25133779 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2023-25&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2023-W25&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/25|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Flame graphs are now available in WikimediaDebug. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/JXNQD3EHG5V5QW5UXFDPSHQG4MJ3FWJQ/][https://techblog.wikimedia.org/2023/06/08/flame-graphs-arrive-in-wikimediadebug/]

'''Changes later this week'''
* There is no new MediaWiki version this week.
* There is now a toolbar search popup in the visual editor. You can trigger it by typing &lt;code&gt;\&lt;/code&gt; or pressing &lt;code&gt;ctrl + shift + p&lt;/code&gt;. It can help you quickly access most tools in the editor. [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Visual_editor_toolbar_search_feature.png][https://phabricator.wikimedia.org/T66905]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/25|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2023-W25&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 20:09, 19 June 2023 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=25159510 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2023-26&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2023-W26&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/26|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The Action API modules and Special:LinkSearch will now add a trailing &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;/&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; to all &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;prop=extlinks&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; responses for bare domains. This is part of the work to remove duplication in the &lt;code&gt;externallinks&lt;/code&gt; database table. [https://phabricator.wikimedia.org/T337994]

'''Problems'''
* Last week, search was broken on Commons and Wikidata for 23 hours. [https://phabricator.wikimedia.org/T339810][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Incidents/2023-06-18_search_broken_on_wikidata_and_commons]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.15|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-06-27|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-06-28|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-06-29|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]).
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The Minerva skin now applies more predefined styles to the &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;.mbox-text&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; CSS class. This enables support for mbox templates that use divs instead of tables. Please make sure that the new styles won't affect other templates in your wiki. [https://gerrit.wikimedia.org/r/c/mediawiki/skins/MinervaNeue/+/930901/][https://phabricator.wikimedia.org/T339040]
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Gadgets will now load on both desktop and mobile by default. Previously, gadgets loaded only on desktop by default. Changing this default using the &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;|targets=&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; parameter is also deprecated and should not be used. You should make gadgets work on mobile or disable them based on the skin (with the &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;|skins=&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; parameter in &lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;MediaWiki:Gadgets-definition&lt;/bdi&gt;) rather than whether the user uses the mobile or the desktop website. Popular gadgets that create errors on mobile will be disabled by developers on the Minerva skin as a temporary solution. [https://phabricator.wikimedia.org/T127268]
* All namespace tabs now have the same browser [[m:Special:MyLanguage/Help:Keyboard_shortcuts|access key]] by default. Previously, custom and extension-defined namespaces would have to have their access keys set manually on-wiki, but that is no longer necessary. [https://phabricator.wikimedia.org/T22126]
* The review form of the Flagged Revisions extension now uses the standardized [[mw:Special:MyLanguage/Codex|user interface components]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T191156]

'''Future changes'''
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] How media is structured in the parser's HTML output will change in the coming weeks at [[:wikitech:Deployments/Train#Thursday|group2 wikis]]. This change improves the accessibility of content. You may need to update your site-CSS, or userscripts and gadgets. There are [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser_Unification/Media_structure/FAQ|details on what code to check, how to update the code, and where to report any related problems]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T314318]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/26|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2023-W26&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 16:19, 26 June 2023 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=25202311 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2023-27&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2023-W27&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/27|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] As part of the rolling out of the [[m:Community Wishlist Survey 2022/Multimedia and Commons/Audio links that play on click|audio links that play on click]] wishlist proposal, [https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/small.dblist small wikis] will now be able to use the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Phonos#Inline audio player mode|inline audio player]] that is implemented by the [[mw:Extension:Phonos|Phonos]] extension. [https://phabricator.wikimedia.org/T336763]
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] From this week all gadgets automatically load on mobile and desktop sites. If you see any problems with gadgets on your wikis, please adjust the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Gadgets#Options|gadget options]] in your gadget definitions file. [https://phabricator.wikimedia.org/T328610]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.16|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-07-04|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-07-05|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-07-06|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]).

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/27|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2023-W27&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 22:51, 3 July 2023 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=25231546 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2023-28&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2023-W28&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/28|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* The [[:mw:Special:MyLanguage/Structured Data Across Wikimedia/Section-level Image Suggestions|Section-level Image Suggestions feature]] has been deployed on seven Wikipedias (Portuguese, Russian, Indonesian, Catalan, Hungarian, Finnish and Norwegian Bokmål). The feature recommends images for articles on contributors' watchlists that are a good match for individual sections of those articles.
* [[:m:Special:MyLanguage/Global AbuseFilter|Global abuse filters]] have been enabled on all Wikimedia projects, except English and Japanese Wikipedias (who opted out). This change was made following a [[:m:Requests for comment/Make global abuse filters opt-out|global request for comments]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T341159]
* [[{{#special:BlockedExternalDomains}}]] is a new tool for administrators to help fight spam. It provides a clearer interface for blocking plain domains (and their subdomains), is more easily searchable, and is faster for the software to process for each edit on the wiki. It does not support regex (for complex cases), nor URL path-matching, nor the [[MediaWiki:Spam-whitelist|MediaWiki:Spam-whitelist]], but otherwise it replaces most of the functionalities of the existing [[MediaWiki:Spam-blacklist|MediaWiki:Spam-blacklist]]. There is a Python script to help migrate all simple domains into this tool, and more feature details, within [[mw:Special:MyLanguage/Manual:BlockedExternalDomains|the tool's documentation]]. It is available at all wikis except for Meta-wiki, Commons, and Wikidata. [https://phabricator.wikimedia.org/T337431]
* The WikiEditor extension was updated. It includes some of the most frequently used features of wikitext editing. In the past, many of its messages could only be translated by administrators, but now all regular translators on translatewiki can translate them. Please check [https://translatewiki.net/wiki/Special:MessageGroupStats?group=ext-wikieditor&amp;messages=&amp;x=D#sortable:0=asc the state of WikiEditor localization into your language], and if the &quot;Completion&quot; for your language shows anything less than 100%, please complete the translation. See [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-ambassadors@lists.wikimedia.org/thread/D4YELU2DXMZ75PGELUOKXXMFF3FH45XA/ a more detailed explanation].

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.17|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-07-11|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-07-12|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-07-13|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]).
* The default protocol of [[{{#special:LinkSearch}}]] and API counterparts has changed from http to both http and https. [https://phabricator.wikimedia.org/T14810]
* [[{{#special:LinkSearch}}]] and its API counterparts will now search for all of the URL provided in the query. It used to be only the first 60 characters. This feature was requested fifteen years ago. [https://phabricator.wikimedia.org/T17218]

'''Future changes'''
* There is an experiment with a [[:w:en:ChatGPT|ChatGPT]] plugin. This is to show users where the information is coming from when they read information from Wikipedia. It has been tested by Wikimedia Foundation staff and other Wikimedians. Soon all ChatGPT plugin users can use the Wikipedia plugin. This is the same plugin which was mentioned in [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/20|Tech News 2023/20]]. [https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_Annual_Plan/2023-2024/Draft/Future_Audiences#FA2.2_Conversational_AI]
* There is an ongoing discussion on a [[m:Special:MyLanguage/Third-party resources policy|proposed Third-party resources policy]]. The proposal will impact the use of third-party resources in gadgets and userscripts. Based on the ideas received so far, policy includes some of the risks related to user scripts and gadgets loading third-party resources, some best practices and exemption requirements such as code transparency and inspectability. Your feedback and suggestions are warmly welcome until July 17, 2023 on [[m:Talk:Third-party resources policy|on the policy talk page]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/28|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2023-W28&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 19:54, 10 July 2023 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=25278797 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2023-29&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2023-W29&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/29|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] We are now serving 1% of all global user traffic from [[:en:Kubernetes|Kubernetes]] (you can [[wikitech:MediaWiki On Kubernetes|read more technical details]]). We are planning to increment this percentage regularly. You can [[phab:T290536|follow the progress of this work]]. 

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.18|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-07-18|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-07-19|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-07-20|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]).
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] MediaWiki [[mw:Special:MyLanguage/Help:System_message|system messages]] will now look for available local fallbacks, instead of always using the default fallback defined by software. This means wikis no longer need to override each language on the [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Language#Fallback_languages|fallback chain]] separately. For example, English Wikipedia doesn't have to create &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;en-ca&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; and &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;en-gb&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; subpages with a transclusion of the base pages anymore. This makes it easier to maintain local overrides. [https://phabricator.wikimedia.org/T229992]
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;action=growthsetmentorstatus&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; API will be deprecated with the new MediaWiki version. Bots or scripts calling that API should use the &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;action=growthmanagementorlist&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; API now. [https://phabricator.wikimedia.org/T321503]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/29|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2023-W29&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 23:08, 17 July 2023 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=25289122 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2023-30&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2023-W30&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/30|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]]   On July 18, the Wikimedia Foundation launched a survey about the [[:mw:Technical_decision_making|technical decision making process]] for people who do technical work that relies on software that is maintained by the Foundation or affiliates. If this applies to you, [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/885471 please take part in the survey]. The survey will be open for three weeks, until August 7. You can find more information in [[listarchive:list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/Q7DUCFA75DXG3G2KHTO7CEWMLCYTSDB2/|the announcement e-mail on wikitech-l]].

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.19|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-07-25|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-07-26|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-07-27|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]).

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/30|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2023-W30&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 02:20, 25 July 2023 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=25332248 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2023-31&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2023-W31&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/31|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The [[mw:Synchronizer|Synchronizer]] tool is now available to keep Lua modules synced across Wikimedia wikis, along with [[mw:Multilingual Templates and Modules|updated documentation]] to develop global Lua modules and templates.
* The tag filter on [[{{#special:NewPages}}]] and revision history pages can now be inverted. For example, you can hide edits that were made using an automated tool. [https://phabricator.wikimedia.org/T334337][https://phabricator.wikimedia.org/T334338]
* The Wikipedia [[:w:en:ChatGPT|ChatGPT]] plugin experiment can now be used by ChatGPT users who can use plugins. You can participate in a [[:m:Talk:Wikimedia Foundation Annual Plan/2023-2024/Draft/Future Audiences#Announcing monthly Future Audiences open &quot;office hours&quot;|video call]] if you want to talk about this experiment or similar work. [https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_Annual_Plan/2023-2024/Draft/Future_Audiences#FA2.2_Conversational_AI]

'''Problems'''
* It was not possible to generate a PDF for pages with non-Latin characters in the title, for the last two weeks. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T342442]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.20|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-08-01|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-08-02|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-08-03|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]).
* Starting on Tuesday, a new set of Wikipedias will get &quot;[[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]]&quot; ({{int:project-localized-name-kawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kaawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kabwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kbdwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kbpwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kiwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kkwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kmwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-knwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kshwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kuwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kwwiki/en}}). This is part of the [[phab:T304110|progressive deployment of this tool to more Wikipedias]]. The communities can [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Community configuration|configure how this feature works locally]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T308135] 

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/31|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2023-W31&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 23:54, 31 July 2023 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=25362228 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2023-32&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2023-W32&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/32|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* Mobile Web editors can now [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Advanced_mobile_contributions#August_1,_2023_-_Full-page_editing_added_on_mobile|edit a whole page at once]]. To use this feature, turn on &quot;{{int:Mobile-frontend-mobile-option-amc}}&quot; in your settings and use the &quot;{{int:Minerva-page-actions-editfull}}&quot; button in the &quot;{{int:Minerva-page-actions-overflow}}&quot; menu. [https://phabricator.wikimedia.org/T203151]

'''Changes later this week'''
* There is no new MediaWiki version this week.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/32|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2023-W32&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 21:21, 7 August 2023 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=25420038 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2023-33&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2023-W33&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/33|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* The Content translation system is no longer using Youdao's [[mw:Special:MyLanguage/Help:Content_translation/Translating/Initial_machine_translation|machine translation service]]. The service was in place for several years, but due to no usage, and availability of alternatives, it was deprecated to reduce maintenance overheads. Other services which cover the same languages are still available. [https://phabricator.wikimedia.org/T329137]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.22|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-08-15|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-08-16|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-08-17|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]).
* Starting on Wednesday, a new set of Wikipedias will get &quot;[[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]]&quot; ({{int:project-localized-name-lawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ladwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-lbwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-lbewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-lezwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-lfnwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-lgwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-liwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-lijwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-lmowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-lnwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ltgwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-lvwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-maiwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-map_bmswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mdfwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mgwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-hywiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kywiki/en}}). This is part of the [[phab:T304110|progressive deployment of this tool to more Wikipedias]]. The communities can [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Community configuration|configure how this feature works locally]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T308136] &lt;!-- TODO replace wiki codes --&gt;

'''Future changes'''
* A few gadgets/user scripts which add icons to the Minerva skin need to have their CSS updated. There are more details available including a [[phab:T344067|search for all existing instances and how to update them]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/33|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2023-W33&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 06:00, 15 August 2023 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=25428668 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2023-34&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2023-W34&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/34|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* The [https://gdrive-to-commons.toolforge.org/ GDrive to Commons Uploader] tool is now available. It enables [[m:Special:MyLanguage/GDrive to Commons Uploader|securely selecting and uploading files]] from your Google Drive directly to Wikimedia Commons. [https://phabricator.wikimedia.org/T267868]
* From now on, we will announce new Wikimedia wikis in Tech News, so you can update any tools or pages.
** Since the last edition, two new wikis have been created:
*** a Wiktionary in [[d:Q7121294|Pa'O]] ([[wikt:blk:|&lt;code&gt;wikt:blk:&lt;/code&gt;]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T343540]
*** a Wikisource in [[d:Q34002|Sundanese]] ([[s:su:|&lt;code&gt;s:su:&lt;/code&gt;]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T343539]
** To catch up, the next most recent six wikis are:
*** Wikifunctions ([[f:|&lt;code&gt;f:&lt;/code&gt;]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T275945]
*** a Wiktionary in [[d:Q2891049|Mandailing]] ([[wikt:btm:|&lt;code&gt;wikt:btm:&lt;/code&gt;]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T335216]
*** a Wikipedia in [[d:Q5555465|Ghanaian Pidgin]] ([[w:gpe:|&lt;code&gt;w:gpe:&lt;/code&gt;]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T335969]
*** a Wikinews in [[d:Q3111668|Gungbe]] ([[n:guw:|&lt;code&gt;n:guw:&lt;/code&gt;]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T334394]
*** a Wiktionary in [[d:Q33522|Kabardian]] ([[wikt:kbd:|&lt;code&gt;wikt:kbd:&lt;/code&gt;]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T333266]
*** a Wikipedia in [[d:Q35570|Fante]] ([[w:fat:|&lt;code&gt;w:fat:&lt;/code&gt;]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T335016]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.23|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-08-22|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-08-23|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-08-24|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]).

'''Future changes'''
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] There is an existing [[mw:Stable interface policy|stable interface policy]] for MediaWiki backend code. There is a [[mw:User:Jdlrobson/Stable interface policy/frontend|proposed stable interface policy for frontend code]]. This is relevant for anyone who works on gadgets or Wikimedia frontend code. You can read it, discuss it, and let the proposer know if there are any problems. [https://phabricator.wikimedia.org/T344079]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/34|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2023-W34&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

15:25, 21 August 2023 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=25497111 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2023-35&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2023-W35&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/35|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] As part of the changes for the [[m:Community Wishlist Survey 2022/Better diff handling of paragraph splits|better diff handling of paragraph splits]], improved detection of splits is being rolled out. Over the last two weeks, we deployed this support to [[wikitech:Deployments/Train#Groups|group0]] and group1 wikis. This week it will be deployed to group2 wikis. [https://phabricator.wikimedia.org/T341754]
* [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] All [[{{#special:Contributions}}]] pages now show the user's local edit count and the account's creation date. [https://phabricator.wikimedia.org/T324166]
* Wikisource users can now use the &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;prpbengalicurrency&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; label to denote Bengali currency characters as page numbers inside the &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;&lt;pagelist&gt;&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; tag.  [https://phabricator.wikimedia.org/T268932]
* Two preferences have been relocated. The preference &quot;{{int:visualeditor-preference-visualeditor}}&quot; is now shown on the [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing|&quot;{{int:prefs-editing}}&quot; tab]] at all wikis. Previously it was shown on the &quot;{{int:prefs-betafeatures}}&quot; tab at some wikis. The preference &quot;{{int:visualeditor-preference-newwikitexteditor-enable}}&quot; is now also shown on the &quot;{{int:prefs-editing}}&quot; tab at all wikis, instead of the &quot;{{int:prefs-betafeatures}}&quot; tab. [https://phabricator.wikimedia.org/T335056][https://phabricator.wikimedia.org/T344158]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.24|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-08-29|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-08-30|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-08-31|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]).
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] New signups for a Wikimedia developer account will start being pushed towards &lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[https://idm.wikimedia.org/ idm.wikimedia.org]&lt;/bdi&gt;, rather than going via Wikitech. [[wikitech:IDM|Further information about the new system is available]].
* All right-to-left language wikis, plus Korean, Armenian, Ukrainian, Russian, and Bulgarian Wikipedias, will have a link in the sidebar that provides a short URL of that page, using the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia URL Shortener|Wikimedia URL Shortener]]. This feature will come to more wikis in future weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T267921]

'''Future changes'''
* The removal of the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:DoubleWiki|DoubleWiki extension]] is being discussed. This extension currently allows Wikisource users to view articles from multiple language versions side by side when the &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;=&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; symbol next to a specific language edition is selected. Comments on this are welcomed at [[phab:T344544|the phabricator task]].
* A proposal has been made to merge the second hidden-categories list (which appears below the wikitext editing form) with the main list of categories (which is further down the page). [[phab:T340606|More information is available on Phabricator]]; feedback is welcome!

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/35|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2023-W35&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 14:00, 28 August 2023 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=25510866 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2023-36&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2023-W36&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/36|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* [[m:Wikisource_EditInSequence|EditInSequence]], a feature that allows users to edit pages faster on Wikisource has been moved to a Beta Feature based on community feedback. To enable it, you can navigate to the [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta features tab in Preferences]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T308098]
* [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] As part of the changes for the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2022/Generate Audio for IPA|Generate Audio for IPA]] and [[m:Community Wishlist Survey 2022/Multimedia and Commons/Audio links that play on click|Audio links that play on click]] wishlist proposals, the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Phonos#Inline_audio_player_mode|inline audio player mode]] of [[mw:Extension:Phonos|Phonos]] has been deployed to all projects. [https://phabricator.wikimedia.org/T336763]
* There is a new option for Administrators when they are changing the usergroups for a user, to add the user’s user page to their watchlist. This works both via [[{{#special:UserRights}}]] and via the API. [https://phabricator.wikimedia.org/T272294]
* One new wiki has been created:
** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q34318|Talysh]] ([[w:tly:|&lt;code&gt;w:tly:&lt;/code&gt;]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T345166]
'''Problems'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:LoginNotify|LoginNotify extension]] was not sending notifications since January. It has now been fixed, so going forward, you may see notifications for failed login attempts, and successful login attempts from a new device. [https://phabricator.wikimedia.org/T344785]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.25|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-09-05|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-09-06|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-09-07|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]).
* Starting on Wednesday, a new set of Wikipedias will get &quot;[[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]]&quot; ({{int:project-localized-name-mhrwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-miwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-minwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mkwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mlwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mnwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mrwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mrjwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mtwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mwlwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-myvwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mznwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-nahwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-napwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ndswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-nds_nlwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-newiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-newwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-nnwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-novwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-nqowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-nrmwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-nsowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-nvwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-nywiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ocwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-olowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-omwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-orwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-oswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-pawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-pagwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-pamwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-papwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-pcdwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-pdcwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-pflwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-pihwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-pmswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-pnbwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-pntwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-pswiki/en}}). This is part of the [[phab:T304110|progressive deployment of this tool to more Wikipedias]]. The communities can [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Community configuration|configure how this feature works locally]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T308137][https://phabricator.wikimedia.org/T308138]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/36|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2023-W36&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 23:34, 4 September 2023 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=25566983 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2023-37&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2023-W37&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/37|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* [[mw:Special:MyLanguage/ORES|ORES]], the revision evaluation service, is now using a new open-source infrastructure on all wikis except for English Wikipedia and Wikidata. These two will follow this week. If you notice any unusual results from the Recent Changes filters that are related to ORES (for example, &quot;{{int:ores-rcfilters-damaging-title}}&quot; and &quot;{{int:ores-rcfilters-goodfaith-title}}&quot;), please [[mw:Talk:Machine Learning|report them]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T342115]
* When you are logged in on one Wikimedia wiki and visit a different Wikimedia wiki, the system tries to log you in there automatically. This has been unreliable for a long time. You can now visit the login page to make the system try extra hard. If you feel that made logging in better or worse than it used to be, your feedback is appreciated. [https://phabricator.wikimedia.org/T326281]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.26|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-09-12|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-09-13|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-09-14|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]).
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The [[mw:Special:MyLanguage/Technical decision making|Technical Decision-Making Forum Retrospective]] team invites anyone involved in the technical field of Wikimedia projects to signup to and join [[mw:Technical decision making/Listening Sessions|one of their listening sessions]] on 13 September. Another date will be scheduled later. The goal is to improve the technical decision-making processes.
* [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] As part of the changes for the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2022/Better diff handling of paragraph splits|Better diff handling of paragraph splits]] wishlist proposal, the inline switch widget in diff pages is being rolled out this week to all wikis. The inline switch will allow viewers to toggle between a unified inline or two-column diff wikitext format. [https://phabricator.wikimedia.org/T336716]

'''Future changes'''
* All wikis will be read-only for a few minutes on 20 September. [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|This is planned at 14:00 UTC.]] More information will be published in Tech News and will also be posted on individual wikis in the coming weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T345263]
* The Enterprise API is launching a new feature called &quot;[http://breakingnews-beta.enterprise.wikimedia.com/ breaking news]&quot;. Currently in BETA, this attempts to identify likely &quot;newsworthy&quot; topics as they are currently being written about in any Wikipedia. Your help is requested to improve the accuracy of its detection model, especially on smaller language editions, by recommending templates or identifiable editing patterns. See more information at [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Enterprise/Breaking news|the documentation page]] on MediaWiki or [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Enterprise/FAQ#What is Breaking News|the FAQ]] on Meta.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/37|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2023-W37&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 21:08, 11 September 2023 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=25589064 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2023-38&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2023-W38&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/38|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] MediaWiki now has a [[mw:Stable interface policy/frontend|stable interface policy for frontend code]] that more clearly defines how we deprecate MediaWiki code and wiki-based code (e.g. gadgets and user scripts). Thank you to everyone who contributed to the content and discussions. [https://phabricator.wikimedia.org/T346467][https://phabricator.wikimedia.org/T344079]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.27|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-09-19|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-09-20|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-09-21|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]).
* All wikis will be read-only for a few minutes on September 20. [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|This is planned at 14:00 UTC.]] [https://phabricator.wikimedia.org/T345263]
* All wikis will have a link in the sidebar that provides a short URL of that page, using the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia URL Shortener|Wikimedia URL Shortener]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T267921]

'''Future changes'''
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The team investigating the Graph Extension posted [[mw:Extension:Graph/Plans#Proposal|a proposal for reenabling it]] and they need your input.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/38|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2023-W38&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 19:20, 18 September 2023 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=25623533 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2023-39&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2023-W39&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/39|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* The Vector 2022 skin will now remember the pinned/unpinned status for the Table of Contents for all logged-out users. [https://phabricator.wikimedia.org/T316060]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.28|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-09-26|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-09-27|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-09-28|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]).
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The ResourceLoader &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;mediawiki.ui&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; modules are now deprecated as part of the move to Vue.js and Codex. There is a [[mw:Codex/Migrating_from_MediaWiki_UI|guide for migrating from MediaWiki UI to Codex]] for any tools that use it. More [[phab:T346468|details are available in the task]] and your questions are welcome there.
* Gadget definitions will have a [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Gadgets#Options|new &quot;namespaces&quot; option]]. The option takes a list of namespace IDs. Gadgets that use this option will only load on pages in the given namespaces.

'''Future changes'''
* New variables will be added to [[mw:Special:MyLanguage/Extension:AbuseFilter|AbuseFilter]]: &lt;code&gt;&lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;global_account_groups&lt;/bdi&gt;&lt;/code&gt; and &lt;code&gt;&lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;global_account_editcount&lt;/bdi&gt;&lt;/code&gt;. They are available only when an account is being created. You can use them to prevent blocking automatic creation of accounts when users with many edits elsewhere visit your wiki for the first time. [https://phabricator.wikimedia.org/T345632][https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Extension:AbuseFilter/Rules_format]

'''Meetings'''
* You can join the next meeting with the Wikipedia mobile apps teams. During the meeting, we will discuss the current features and future roadmap. The meeting will be on [https://zonestamp.toolforge.org/1698426015 27 October at 17:00 (UTC)]. See [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_Apps/Office_Hours#October_2023|details and how to join]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/39|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2023-W39&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 16:51, 26 September 2023 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=25655264 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2023-40&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2023-W40&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/40|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* There is a new [[Special:Preferences#mw-prefsection-rendering-advancedrendering|user preference]] for &quot;{{int:tog-forcesafemode}}&quot;. This setting will make pages load without including any on-wiki JavaScript or on-wiki stylesheet pages. It can be useful for debugging broken JavaScript gadgets. [https://phabricator.wikimedia.org/T342347]
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Gadget definitions now have a [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Gadgets#Options|new &quot;&lt;var&gt;contentModels&lt;/var&gt;&quot; option]]. The option takes a list of page content models, like &lt;code&gt;&lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;wikitext&lt;/bdi&gt;&lt;/code&gt; or &lt;code&gt;&lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;css&lt;/bdi&gt;&lt;/code&gt;. Gadgets that use this option will only load on pages with the given content models.

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.29|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-10-03|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-10-04|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-10-05|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]).

'''Future changes'''
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The Vector 2022 skin will no longer use the custom styles and scripts of Vector legacy (2010). The change will be made later this year or in early 2024. See [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements/Features/Loading Vector 2010 scripts|how to adjust the CSS and JS pages on your wiki]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T331679]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/40|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2023-W40&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 01:27, 3 October 2023 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=25686930 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2023-41&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2023-W41&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/41|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q33291|Fon]] ([[w:fon:|&lt;code&gt;w:fon:&lt;/code&gt;]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T347935]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.30|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-10-10|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-10-11|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-10-12|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]).
* Starting on Wednesday, a new set of Wikipedias will get &quot;[[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]]&quot; ({{int:project-localized-name-swwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-wawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-warwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-wowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-xalwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-xhwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-xmfwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-yiwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-yowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-zawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-zeawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-zh_min_nanwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-zuwiki/en}}). This is part of the [[phab:T304110|progressive deployment of this tool to more Wikipedias]]. The communities can [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Community configuration|configure how this feature works locally]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T308139]
* At some wikis, newcomers are suggested images from Commons to add to articles without any images. Starting on Tuesday, newcomers at these wikis will be able to add images to unillustrated article sections. The specific wikis are listed under &quot;Images recommendations&quot; [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Deployment table|at the Growth team deployment table]]. You can [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add an image|learn more about this feature.]] [https://phabricator.wikimedia.org/T345940]
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] In the mobile web skin (Minerva) the CSS ID &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;#page-actions&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; will be replaced with &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;#p-views&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;. This change is to make it consistent with other skins and to improve support for gadgets and extensions in the mobile skin. A few gadgets may need to be updated; there are [https://phabricator.wikimedia.org/T348267 details and search-links in the task].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/41|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2023-W41&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 14:39, 9 October 2023 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=25712895 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2023-42&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2023-W42&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/42|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* The [[m:Special:MyLanguage/Help:Unified login|Unified login]] system's edge login should now be fixed for some browsers (Chrome, Edge, Opera). This means that if you visit a new sister project wiki, you should be logged in automatically without the need to click &quot;Log in&quot; or reload the page. Feedback on whether it's working for you is welcome. [https://phabricator.wikimedia.org/T347889]
* [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Interface/Edit_notice|Edit notices]] are now available within the MobileFrontend/Minerva skin. This feature was inspired by [[w:en:Wikipedia:EditNoticesOnMobile|the gadget on English Wikipedia]]. See more details in [[phab:T316178|T316178]].

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.1|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-10-17|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-10-18|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-10-19|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]).

'''Future changes'''
* In 3 weeks, in the Vector 2022 skin, code related to &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;addPortletLink&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; and &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;#p-namespaces&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; that was deprecated one year ago will be removed. If you notice tools that should appear next to the &quot;Discussion&quot; tab are then missing, please tell the gadget's maintainers to see [[phab:T347907|instructions in the Phabricator task]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/42|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2023-W42&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 23:47, 16 October 2023 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=25745824 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2023-43&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2023-W43&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/43|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* There is a new [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language engineering/Newsletter/2023/October|Language and internationalization newsletter]], written quarterly. It contains updates on new feature development, improvements in various language-related technical projects, and related support work.
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Source map support has been enabled on all wikis. When you open the debugger in your browser's developer tools, you should be able to see the unminified JavaScript source code. [https://phabricator.wikimedia.org/T47514]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.2|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-10-24|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-10-25|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-10-26|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]).

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/43|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2023-W43&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 23:17, 23 October 2023 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=25782286 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2023-44&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2023-W44&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/44|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* The Structured Content team, as part of its project of [[:commons:Commons:WMF support for Commons/Upload Wizard Improvements|improving UploadWizard on Commons]], made some UX improvements to the upload step of choosing own vs not own work ([[phab:T347590|T347590]]), as well as to the licensing step for own work ([[phab:T347756|T347756]]).
* The Design Systems team has released version 1.0.0 of [[wmdoc:codex/latest/|Codex]], the new design system for Wikimedia. See the [[mw:Special:MyLanguage/Design_Systems_Team/Announcing_Codex_1.0|full announcement about the release of Codex 1.0.0]].

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.3|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-10-31|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-11-01|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-11-02|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]).
* Listings on category pages are sorted on each wiki for that language using a [[:w:en:International Components for Unicode|library]]. For a brief period on 2 November, changes to categories will not be sorted correctly for many languages. This is because the developers are upgrading to a new version of the library. They will then use a script to fix the existing categories. This will take a few hours or a few days depending on how big the wiki is. You can [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Technical Operations/ICU announcement|read more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T345561][https://phabricator.wikimedia.org/T267145] 
* Starting November 1, the impact module (Special:Impact) will be upgraded by the Growth team. The new impact module shows newcomers more data regarding their impact on the wiki. It was tested by a few wikis during the last few months. [https://phabricator.wikimedia.org/T336203]

'''Future changes'''
* There is [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Graph/Plans#Roadmap|a proposed plan]] for re-enabling the Graph Extension. You can help by reviewing this proposal and [[mw:Extension_talk:Graph/Plans#c-PPelberg_(WMF)-20231020221600-Update:_20_October|sharing what you think about it]].
* The WMF is working on making it possible for administrators to [[mw:Special:MyLanguage/Community_configuration_2.0|edit MediaWiki configuration directly]]. This is similar to previous work on Special:EditGrowthConfig. [[phab:T349757|A technical RfC is running until November 08, where you can provide feedback.]] 

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/44|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2023-W44&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 23:21, 30 October 2023 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=25801989 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2023-45&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2023-W45&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/45|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* In the Vector 2022 skin, the default font-size of a number of navigational elements (tagline, tools menu, navigational links, and more) has been increased slightly to match the font size used in page content. [https://phabricator.wikimedia.org/T346062]

'''Problems'''
* Last week, there was a problem displaying some recent edits on [https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s5.dblist a few wikis], for 1-6 hours. The edits were saved but not immediately shown. This was due to a database problem. [https://phabricator.wikimedia.org/T350443]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.4|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-11-07|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-11-08|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-11-09|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]).
* The Growth team will reassign newcomers from former mentors to [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Structured mentor list|the currently active mentors]]. They have also changed the notification language to be more user-friendly. [https://phabricator.wikimedia.org/T330071][https://phabricator.wikimedia.org/T327493]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/45|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2023-W45&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 21:06, 6 November 2023 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=25838105 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2023-46&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2023-W46&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/46|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* Four new wikis have been created:
** a Wikipedia in [[d:Q7598268|Moroccan Amazigh]] ([[w:zgh:|&lt;code&gt;w:zgh:&lt;/code&gt;]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T350216]
** a Wikipedia in [[d:Q35159|Dagaare]] ([[w:dga:|&lt;code&gt;w:dga:&lt;/code&gt;]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T350218]
** a Wikipedia in [[d:Q33017|Toba Batak]] ([[w:bbc:|&lt;code&gt;w:bbc:&lt;/code&gt;]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T350320]
** a Wikiquote in [[d:Q33151|Banjar]] ([[q:bjn:|&lt;code&gt;q:bjn:&lt;/code&gt;]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T350217]

'''Problems'''
* Last week, users who previously visited Meta-Wiki or Wikimedia Commons and then became logged out on those wikis could not log in again. The problem is now resolved. [https://phabricator.wikimedia.org/T350695]
* Last week, some pop-up dialogs and menus were shown with the wrong font size. The problem is now resolved. [https://phabricator.wikimedia.org/T350544]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.5|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-11-14|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-11-15|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-11-16|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]).

'''Future changes'''
* Reference Previews are coming to many wikis as a default feature. They are popups for references, similar to the [[mw:Special:MyLanguage/Page Previews|PagePreviews feature]]. [[m:WMDE Technical Wishes/ReferencePreviews#Opt-out feature|You can opt out]] of seeing them. If you are [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|using the gadgets]] Reference Tooltips or Navigation Popups, you won’t see Reference Previews. [[phab:T282999|Deployment]] is planned for November 22, 2023. 
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Canary (also known as heartbeat) events will be produced into [https://stream.wikimedia.org/?doc#/streams Wikimedia event streams] from December 11. Streams users are advised to filter out these events, by discarding all events where &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;meta.domain == &quot;canary&quot;&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;. Updates to [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Pywikibot|Pywikibot]] or [https://github.com/ChlodAlejandro/wikimedia-streams wikimedia-streams] will discard these events by default. [https://phabricator.wikimedia.org/T266798]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/46|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2023-W46&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 23:52, 13 November 2023 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=25859263 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2023-47&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2023-W47&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/47|Translations]] are available.

'''Changes later this week'''
* There is no new MediaWiki version this week. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar]
* Starting on Wednesday, a new set of Wikipedias will get &quot;[[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]]&quot; ({{int:project-localized-name-quwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-rmwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-rmywiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-rnwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-roa_rupwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-roa_tarawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ruewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-rwwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-sawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-sahwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-satwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-scwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-scnwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-scowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-sdwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-sewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-sgwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-shwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-siwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-skwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-slwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-smwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-sowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-sqwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-srwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-srnwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-sswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-stwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-stqwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-suwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-szlwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tcywiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tetwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tgwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-thwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tkwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tlwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tnwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-towiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tpiwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-trwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ttwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-twwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tywiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tyvwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-udmwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ugwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-uzwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-vewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-vecwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-vepwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-vlswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-vowiki/en}}). This is part of the [[phab:T304110|progressive deployment of this tool to more Wikipedias]]. The communities can [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Community configuration|configure how this feature works locally]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T308141][https://phabricator.wikimedia.org/T308142][https://phabricator.wikimedia.org/T308143] 
* The Vector 2022 skin will have some minor visual changes to drop-down menus, column widths, and more. These changes were added to four Wikipedias last week. If no issues are found, these changes will proceed to all wikis this week. These changes will make it possible to add new menus for readability and dark mode. [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop_Improvements/Updates#November_2023:_Visual_changes,_more_deployments,_and_shifting_focus|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T347711]

'''Future changes'''
* There is [[mw:Extension talk:Graph/Plans#Update: 15 November|an update on re-enabling the Graph Extension]]. To speed up the process, Vega 2 will not be supported and only [https://phabricator.wikimedia.org/T335325 some protocols] will be available at launch. You can help by sharing what you think about the plan.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/47|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2023-W47&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 00:55, 21 November 2023 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=25884616 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2023-48&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2023-W48&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/48|Translations]] are available.

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.7|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-11-28|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-11-29|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-11-30|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). There is no new MediaWiki version next week. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar]
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] MediaWiki's JavaScript system will now allow &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;async&lt;/code&gt;/&lt;code&gt;await&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; syntax in gadgets and user scripts. Gadget authors should remember that users' browsers may not support it, so it should be used appropriately. [https://phabricator.wikimedia.org/T343499]
* The deployment of &quot;[[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add_a_link|Add a link]]&quot; announced [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/47|last week]] was postponed. It will resume this week.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/48|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2023-W48&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 23:09, 27 November 2023 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=25906379 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2023-49&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2023-W49&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/49|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* The spacing between paragraphs on Vector 2022 has been changed from 7px to 14px to match the size of the text. This will make it easier to distinguish paragraphs from sentences. [https://phabricator.wikimedia.org/T351754]
* The &quot;{{int:Visualeditor-dialog-meta-categories-defaultsort-label}}&quot; feature in VisualEditor is working again. You no longer need to switch to source editing to edit &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{DEFAULTSORT:...}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; keywords. [https://phabricator.wikimedia.org/T337398]

'''Changes later this week'''
* There is no new MediaWiki version this week. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar]
* On 6 December, people who have the enabled the preference for &quot;{{int:Discussiontools-preference-visualenhancements}}&quot; will notice the [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Usability|talk page usability improvements]] appear on pages that include the &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;__NEWSECTIONLINK__&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; magic word. If you notice any issues, please [[phab:T352232|share them with the team on Phabricator]].

'''Future changes'''
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The Toolforge [[wikitech:News/Toolforge Grid Engine deprecation|Grid Engine shutdown process]] will start on December 14. Maintainers of [[toolforge:grid-deprecation|tools that still use this old system]] should plan to migrate to Kubernetes, or tell the team your plans on Phabricator in the task about your tool, before that date. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/VIWWQKMSQO2ED3TVUR7KPPWRTOBYBVOA/]
* Communities using [[mw:Special:MyLanguage/Structured_Discussions|Structured Discussions]] are being contacted regarding [[mw:Special:MyLanguage/Structured_Discussions/Deprecation|the upcoming deprecation of Structured Discussions]]. You can read more about this project, and share your comments, [[mw:Special:MyLanguage/Structured_Discussions/Deprecation|on the project's page]].

'''Events'''
* Registration &amp; Scholarship applications are now open for the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Hackathon 2024|Wikimedia Hackathon 2024]] that will take place from 3–5 May in Tallinn, Estonia. Scholarship applications are open until 5 January 2024.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/49|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2023-W49&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 23:50, 4 December 2023 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=25914435 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2023-50&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2023-W50&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/50|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* On Wikimedia Commons, there are some minor user-interface improvements for the &quot;choosing own vs not own work&quot; step in the UploadWizard. This is part of the Structured Content team's project of [[:commons:Commons:WMF support for Commons/Upload Wizard Improvements|improving UploadWizard on Commons]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T352707][https://phabricator.wikimedia.org/T352709]

'''Problems'''
* There was a problem showing the [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Personalized first day/Newcomer homepage|Newcomer homepage]] feature with the &quot;impact module&quot; and their page-view graphs, for a few days in early December. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T352352][https://phabricator.wikimedia.org/T352349]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.9|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-12-12|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-12-13|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-12-14|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar]

'''Future changes'''
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=]] The [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/796964 2023 Developer Satisfaction Survey] is seeking the opinions of the Wikimedia developer community. Please take the survey if you have any role in developing software for the Wikimedia ecosystem. The survey is open until 5 January 2024, and has an associated [[foundation:Legal:December_2023_Developer_Satisfaction_Survey|privacy statement]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/50|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2023-W50&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 02:13, 12 December 2023 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=25945501 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2023-51&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2023-W51&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/51|Translations]] are available.

'''Tech News'''
* The next issue of Tech News will be sent out on 8 January 2024 because of [[w:en:Christmas and holiday season|the holidays]].

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.10|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-12-19|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-12-20|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-12-21|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). There is no new MediaWiki version next week. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar]
* Starting December 18, it won't be possible to activate Structured Discussions on a user's own talk page using the Beta feature. The Beta feature option remains available for users who want to deactivate Structured Discussions. This is part of [[mw:Structured Discussions/Deprecation|Structured Discussions' deprecation work]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T248309] 
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] There will be full support for redirects in the Module namespace. The &quot;Move Page&quot; feature will leave an appropriate redirect behind, and such redirects will be appropriately recognized by the software (e.g. hidden from [[{{#special:UnconnectedPages}}]]). There will also be support for [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual#Renaming or moving modules|manual redirects]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T120794]

'''Future changes'''
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The MediaWiki JavaScript documentation is moving to a new format. During the move, you can read the old docs using [https://doc.wikimedia.org/mediawiki-core/REL1_41/js/ version 1.41]. Feedback about [https://doc.wikimedia.org/mediawiki-core/master/js/ the new site] is welcome on the [[mw:Talk:JSDoc_WMF_theme|project talk page]].
* The Wishathon is a new initiative that encourages collaboration across the Wikimedia community to develop solutions for wishes collected through the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey|Community Wishlist Survey]]. The first community Wishathon will take place from 15–17 March. If you are interested in a project proposal as a user, developer, designer, or product lead, you can [[m:Special:MyLanguage/Event:WishathonMarch2024|register for the event and read more]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/51|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2023-W51&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 16:18, 18 December 2023 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=25959059 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2024-02&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2024-W02&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/02|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* [https://mediawiki2latex.wmflabs.org/ mediawiki2latex] is a tool that converts wiki content into the formats of LaTeX, PDF, ODT, and EPUB. The code now runs many times faster due to recent improvements. There is also an optional Docker container you can [[b:de:Benutzer:Dirk_Hünniger/wb2pdf/install#Using_Docker|install]] on your local machine.
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The way that Random pages are selected has been updated. This will slowly reduce the problem of some pages having a lower chance of appearing. [https://phabricator.wikimedia.org/T309477]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.13|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-01-09|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-01-10|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-01-11|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/02|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2024-W02&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 01:20, 9 January 2024 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=26026251 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2024-03&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2024-W03&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/03|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Pages that use the JSON [[mw:Special:MyLanguage/Manual:ContentHandler|contentmodel]] will now use tabs instead of spaces for auto-indentation. This will significantly reduce the page size. [https://phabricator.wikimedia.org/T326065]
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Gadgets|Gadgets]] and personal user scripts may now use JavaScript syntax introduced in ES6 (also known as &quot;ES2015&quot;) and ES7 (&quot;ES2016&quot;). MediaWiki validates the source code to protect other site functionality from syntax errors, and to ensure scripts are valid in all [[mw:Special:MyLanguage/Compatibility#Browsers|supported browsers]]. Previously, Gadgets could use the &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;requiresES6&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; option. This option is no longer needed and will be removed in the future. [https://phabricator.wikimedia.org/T75714]
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Bot passwords|Bot passwords]] and [[mw:Special:MyLanguage/OAuth/Owner-only consumers|owner-only OAuth consumers]] can now be restricted to allow editing only specific pages. [https://phabricator.wikimedia.org/T349957]
* You can now [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Thanks|thank]] edits made by bots. [https://phabricator.wikimedia.org/T341388]
* An update on the status of the Community Wishlist Survey for 2024 [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey/Future Of The Wishlist/January 4, 2024 Update|has been published]]. Please read and give your feedback.

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.14|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-01-16|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-01-17|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-01-18|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar]
* Starting on January 17, it will not be possible to login to Wikimedia wikis from some specific old versions of the Chrome browser (versions 51–66, released between 2016 and 2018). Additionally, users of iOS 12, or Safari on Mac OS 10.14, may need to login to each wiki separately. [https://phabricator.wikimedia.org/T344791]
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;jquery.cookie&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; module was deprecated and replaced with the &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;mediawiki.cookie&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; module last year. A script has now been run to replace any remaining uses, and this week the temporary alias will be removed. [https://phabricator.wikimedia.org/T354966]

'''Future changes'''
* Wikimedia Deutschland is working to [[m:WMDE Technical Wishes/Reusing references|make reusing references easier]]. They are looking for people who are interested in participating in [https://wikimedia.sslsurvey.de/User-research-into-Reusing-References-Sign-up-Form-2024/en/ individual video calls for user research in January and February].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/03|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2024-W03&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 00:13, 16 January 2024 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=26074460 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2024-04&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2024-W04&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/04|Translations]] are available.

'''Problems'''
* A bug in UploadWizard prevented linking to the userpage of the uploader when uploading. It has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T354529]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.15|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-01-23|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-01-24|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-01-25|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/04|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2024-W04&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 01:04, 23 January 2024 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=26096197 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2024-05&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2024-W05&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/05|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* Starting Monday January 29, all talk pages messages' timestamps will become a link. This link is a permanent link to the comment. It allows users to find the comment they are looking for, even if this comment was moved elsewhere. This will affect all wikis except for the English Wikipedia. You can read more about this change [https://diff.wikimedia.org/2024/01/29/talk-page-permalinks-dont-lose-your-threads/ on Diff] or [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools#Talk_pages_permalinking|on Mediawiki.org]].&lt;!-- The Diff post will be published on Monday morning UTC--&gt; [https://phabricator.wikimedia.org/T302011]
* There are some improvements to the CAPTCHA to make it harder for spam bots and scripts to bypass it. If you have feedback on this change, please comment on [[phab:T141490|the task]]. Staff are monitoring metrics related to the CAPTCHA, as well as secondary metrics such as account creations and edit counts.

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.16|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-01-30|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-01-31|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-02-01|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar]
* [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] On February 1, a link will be added to the &quot;Tools&quot; menu to download a [[w:en:QR code|QR code]] that links to the page you are viewing. There will also be a new [[{{#special:QrCode}}]] page to create QR codes for any Wikimedia URL. This addresses the [[m:Community Wishlist Survey 2023/Mobile and apps/Add ability to share QR code for a page in any Wikimedia project|#19 most-voted wish]] from the [[m:Community Wishlist Survey 2023/Results|2023 Community Wishlist Survey]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T329973]
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Gadgets|Gadgets]] which only work in some skins have sometimes used the &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;targets&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; option to limit where you can use them. This will stop working this week. You should use the &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;skins&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; option instead. [https://phabricator.wikimedia.org/T328497]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/05|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2024-W05&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 19:31, 29 January 2024 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=26137870 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2024-06&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2024-W06&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/06|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
*The mobile site history pages now use the same HTML as the desktop history pages. If you hear of any problems relating to mobile history usage please point them to [[phab:T353388|the phabricator task]].
*On most wikis, admins can now block users from making specific actions. These actions are: uploading files, creating new pages, moving (renaming) pages, and sending thanks. The goal of this feature is to allow admins to apply blocks that are adequate to the blocked users' activity. [[m:Special:MyLanguage/Community health initiative/Partial blocks#action-blocks|Learn more about &quot;action blocks&quot;]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T242541][https://phabricator.wikimedia.org/T280531]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.17|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-02-06|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-02-07|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-02-08|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar]
* Talk pages permalinks that included diacritics and non-Latin script were malfunctioning. This issue is fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T356199]

'''Future changes'''
* [[m:WMDE Technical Wishes/ReferencePreviews#24WPs|24 Wikipedias]] with [[mw:Special:MyLanguage/Reference_Tooltips|Reference Tooltips]] as a default gadget are encouraged to remove that default flag. This would make [[mw:Special:MyLanguage/Help:Reference_Previews|Reference Previews]] the new default for reference popups, leading to a more consistent experience across wikis. For [[m:WMDE Technical Wishes/ReferencePreviews#46WPs|46 Wikipedias]] with less than 4 interface admins, the change is already scheduled for mid-February, [[m:Talk:WMDE Technical Wishes/ReferencePreviews#Reference Previews to become the default for previewing references on more wikis.|unless there are concerns]]. The older Reference Tooltips gadget will still remain usable and will override this feature, if it is available on your wiki and you have enabled it in your settings. [https://meta.wikimedia.org/wiki/WMDE_Technical_Wishes/ReferencePreviews#Reference_Previews_to_become_the_default_for_previewing_references_on_more_wikis][https://phabricator.wikimedia.org/T355312]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/06|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2024-W06&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 19:22, 5 February 2024 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=26180971 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2024-07&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2024-W07&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/07|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
*  The [[d:Wikidata:SPARQL query service/WDQS graph split|WDQS Graph Split experiment]] is working and loaded onto 3 test servers. The team in charge is testing the split's impact and requires feedback from WDQS users through the UI or programmatically in different channels. [https://www.wikidata.org/wiki/Wikidata_talk:SPARQL_query_service/WDQS_graph_split][https://phabricator.wikimedia.org/T356773][https://www.wikidata.org/wiki/User:Sannita_(WMF)] Users' feedback will validate the impact of various use cases and workflows around the Wikidata Query service. [https://www.wikidata.org/wiki/Wikidata:SPARQL_query_service/WDQS_backend_update/October_2023_scaling_update][https://www.mediawiki.org/wiki/Wikidata_Query_Service/User_Manual#Federation]

'''Problems'''
*There was a bug that affected the appearance of visited links when using mobile device to access wiki sites. It made the links appear black; [[phab:T356928|this issue]] is fixed.  

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.18|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-02-13|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-02-14|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-02-15|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar]
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] As work continues on the grid engine deprecation,[https://wikitech.wikimedia.org/wiki/News/Toolforge_Grid_Engine_deprecation] tools on the grid engine will be stopped starting on February 14th, 2024. If you have tools actively migrating you can ask for an extension so they are not stopped. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Portal:Toolforge/About_Toolforge#Communication_and_support] 

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/07|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2024-W07&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 05:49, 13 February 2024 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=26223994 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2024-08&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2024-W08&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/08|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* If you have the &quot;{{int:Tog-enotifwatchlistpages}}&quot; option enabled, edits by bot accounts no longer trigger notification emails. Previously, only minor edits would not trigger the notification emails. [https://phabricator.wikimedia.org/T356984]
* There are changes to how user and site scripts load for [[mw:Special:MyLanguage/Skin:Vector/2022| Vector 2022]] on specific wikis. The changes impacted the following Wikis: all projects with [[mw:Special:MyLanguage/Skin:Vector|Vector legacy]] as the default skin, Wikivoyage, and Wikibooks. Other wikis will be affected over the course of the next three months. Gadgets are not impacted. If you have been affected or want to minimize the impact on your project, see [[Phab:T357580| this ticket]]. Please coordinate and take action proactively.
*Newly auto-created accounts (the accounts you get when you visit a new wiki) now have the same local notification preferences as users who freshly register on that wiki. It is effected in four notification types listed in the [[phab:T353225|task's description]].
*The maximum file size when using [[c:Special:MyLanguage/Commons:Upload_Wizard|Upload Wizard]] is now 5 GiB. [https://phabricator.wikimedia.org/T191804]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.19|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-02-20|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-02-21|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-02-22|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar]

* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Selected tools on the grid engine have been [[wikitech:News/Toolforge_Grid_Engine_deprecation|stopped]] as we prepare to shut down the grid on March 14th, 2024. The tool's code and data have not been deleted. If you are a maintainer and you want your tool re-enabled reach out to the [[wikitech:Portal:Toolforge/About_Toolforge#Communication_and_support|team]]. Only tools that have asked for extension are still running on the grid.
* The CSS &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;[https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/CSS/filter filter]&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; property can now be used in HTML &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;style&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; attributes in wikitext. [https://phabricator.wikimedia.org/T308160]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/08|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2024-W08&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 15:37, 19 February 2024 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=26254282 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2024-09&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2024-W09&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/09|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor_on_mobile|mobile visual editor]] is now the default editor for users who never edited before, at a small group of wikis. [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor_on_mobile/VE_mobile_default#A/B_test_results| Research ]] shows that users using this editor are slightly more successful publishing the edits they started, and slightly less successful publishing non-reverted edits. Users who defined the wikitext editor as their default on desktop will get the wikitext editor on mobile for their first edit on mobile as well. [https://phabricator.wikimedia.org/T352127]
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The [[mw:Special:MyLanguage/ResourceLoader/Core modules#mw.config|mw.config]] value &lt;code&gt;wgGlobalGroups&lt;/code&gt; now only contains groups that are active in the wiki. Scripts no longer have to check whether the group is active on the wiki via an API request. A code example of the above is: &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;if (/globalgroupname/.test(mw.config.get(&quot;wgGlobalGroups&quot;)))&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;. [https://phabricator.wikimedia.org/T356008]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.20|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-02-27|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-02-28|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-02-29|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar]

'''Future changes'''
* The right to change [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Tags|edit tags]] (&lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;changetags&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;) will be removed from users in Wikimedia sites, keeping it by default for admins and bots only. Your community can ask to retain the old configuration on your wiki before this change happens. Please indicate in [[phab:T355639|this ticket]] to keep it for your community before the end of March 2024.
'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/09|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2024-W09&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 19:23, 26 February 2024 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=26294125 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2024-10&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2024-W10&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/10|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* The &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;Special:Book&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; page (as well as the associated &quot;Create a book&quot; functionality) provided by the old [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Collection|Collection extension]] has been removed from all Wikisource wikis, as it was broken. This does not affect the ability to download normal books, which is provided by the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Wikisource|Wikisource extension]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T358437]
* [[m:Wikitech|Wikitech]] now uses the next-generation [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid|Parsoid]] wikitext parser by default to generate all pages in the Talk namespace.  Report any problems on the [[mw:Talk:Parsoid/Parser_Unification/Known_Issues|Known Issues discussion page]]. You can use the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:ParserMigration|ParserMigration]] extension to control the use of Parsoid; see the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserMigration|ParserMigration help documentation]] for more details.
* Maintenance on [https://etherpad.wikimedia.org etherpad] is completed. If you encounter any issues, please indicate in [[phab:T316421|this ticket]].
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=| Advanced item]] [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Gadgets|Gadgets]] allow interface admins to create custom features with CSS and JavaScript. The &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;Gadget&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; and &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;Gadget_definition&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; namespaces and &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;gadgets-definition-edit&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; user right were reserved for an experiment in 2015, but were never used. These were visible on Special:Search and Special:ListGroupRights. The unused namespaces and user rights are now removed. No pages are moved, and no changes need to be made. [https://phabricator.wikimedia.org/T31272]
* A usability improvement to the &quot;Add a citation&quot; in Wikipedia workflow has been made, the insert button was moved to the popup header. [https://phabricator.wikimedia.org/T354847]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.21|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-03-05|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-03-06|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-03-07|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar]

'''Future changes'''
*  All wikis will be read-only for a few minutes on March 20. This is planned at 14:00 UTC. More information will be published in Tech News and will also be posted on individual wikis in the coming weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T358233]
* The HTML markup of headings and section edit links will be changed later this year to improve accessibility. See [[mw:Special:MyLanguage/Heading_HTML_changes|Heading HTML changes]] for details. The new markup will be the same as in the new Parsoid wikitext parser. You can test your gadget or stylesheet with the new markup if you add &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;?useparsoid=1&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; to your URL ([[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserMigration#Selecting_a_parser_using_a_URL_query_string|more info]]) or turn on Parsoid read views in your user options ([[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserMigration#Enabling_via_user_preference|more info]]).
*

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/10|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2024-W10&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 19:47, 4 March 2024 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=26329807 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2024-11&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2024-W11&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/11|Translations]] are available.

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.22|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-03-12|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-03-13|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-03-14|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar]
* After consulting with various communities, the line height of the text on the [[mw:Special:MyLanguage/Skin:Minerva Neue|Minerva skin]] will be increased to its previous value of 1.65. Different options for typography can also be set using the options in the menu, as needed. [https://phabricator.wikimedia.org/T358498]
*The active link color in [[mw:Special:MyLanguage/Skin:Minerva Neue|Minerva]] will be changed to provide more consistency with our other platforms and best practices. [https://phabricator.wikimedia.org/T358516]
* [[c:Special:MyLanguage/Commons:Structured data|Structured data on Commons]] will no longer ask whether you want to leave the page without saving. This will prevent the “information you’ve entered may not be saved” popups from appearing when no information have been entered. It will also make file pages on Commons load faster in certain cases. However, the popups will be hidden even if information has indeed been entered. If you accidentally close the page before saving the structured data you entered, that data will be lost. [https://phabricator.wikimedia.org/T312315]

'''Future changes'''
* All wikis will be read-only for a few minutes on March 20. This is planned at 14:00 UTC. More information will be published in Tech News and will also be posted on individual wikis in the coming weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T358233][https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Tech/Server_switch]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/11|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2024-W11&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 23:04, 11 March 2024 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=26374013 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2024-12&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2024-W12&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/12|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* The notice &quot;Language links are at the top of the page&quot; that appears in the [[mw:Special:MyLanguage/Skin:Vector/2022|Vector 2022 skin]] main menu has been removed now that users have learned the new location of the Language switcher. [https://phabricator.wikimedia.org/T353619]
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] [[m:Special:MyLanguage/IP_Editing:_Privacy_Enhancement_and_Abuse_Mitigation/IP_Info_feature|IP info feature]] displays data from Spur, an IP addresses database. Previously, the only data source for this feature was MaxMind. Now, IP info is more useful for patrollers. [https://phabricator.wikimedia.org/T341395]
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The Toolforge Grid Engine services have been shut down after the final migration process from Grid Engine to Kubernetes. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Obsolete:Toolforge/Grid][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/News/Toolforge_Grid_Engine_deprecation][https://techblog.wikimedia.org/2022/03/14/toolforge-and-grid-engine/]
* Communities can now customize the default reasons for undeleting a page by creating [[MediaWiki:Undelete-comment-dropdown]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T326746]

'''Problems'''
* [[m:Special:MyLanguage/WMDE_Technical_Wishes/RevisionSlider|RevisionSlider]] is an interface to interactively browse a page's history. Users in [[mw:Special:MyLanguage/Extension:RevisionSlider/Developing_a_RTL-accessible_feature_in_MediaWiki_-_what_we%27ve_learned_while_creating_the_RevisionSlider|right-to-left]] languages reported RevisionSlider reacting wrong to mouse clicks. This should be fixed now. [https://phabricator.wikimedia.org/T352169]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.23|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-03-19|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-03-20|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-03-21|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar]
* All wikis will be read-only for a few minutes on March 20. This is planned at [https://zonestamp.toolforge.org/1710943200 14:00 UTC]. [https://phabricator.wikimedia.org/T358233][https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Tech/Server_switch]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/12|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2024-W12&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 17:40, 18 March 2024 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=26410165 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2024-13&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2024-W13&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/13|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] An update was made on March 18th 2024 to how various projects load site, user JavaScript and CSS in [[mw:Special:MyLanguage/Skin:Vector/2022|Vector 2022 skin]]. A [[phab:T360384|checklist]] is provided for site admins to follow.

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.24|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-03-26|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-03-27|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-03-28|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/13|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2024-W13&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 18:57, 25 March 2024 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=26446209 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2024-14&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2024-W14&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/14|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* Users of the [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Accessibility_for_reading|reading accessibility]] beta feature will notice that the default line height for the standard and large text options has changed. [https://phabricator.wikimedia.org/T359030]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.25|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-04-02|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-04-03|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-04-04|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar]

'''Future changes'''
* The Wikimedia Foundation has an annual plan. The annual plan decides what the Wikimedia Foundation will work on. You can now read [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2024-2025/Product &amp; Technology OKRs#Draft Key Results|the draft key results]] for the Product and Technology department. They are suggestions for what results the Foundation wants from big technical changes from July 2024 to June 2025. You can [[m:Talk:Wikimedia Foundation Annual Plan/2024-2025/Product &amp; Technology OKRs|comment on the talk page]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/14|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2024-W14&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 03:36, 2 April 2024 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=26462933 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2024-15&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2024-W15&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/15|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* Web browsers can use tools called [[:w:en:Browser extension|extensions]]. There is now a Chrome extension called [[m:Future Audiences/Experiment:Citation Needed|Citation Needed]] which you can use to see if an online statement is supported by a Wikipedia article. This is a small experiment to see if Wikipedia can be used this way. Because it is a small experiment, it can only be used in Chrome in English.
* [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] A new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit Recovery|Edit Recovery]] feature has been added to all wikis, available as a [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing|user preference]]. Once you enable it, your in-progress edits will be stored in your web browser, and if you accidentally close an editing window or your browser or computer crashes, you will be prompted to recover the unpublished text. Please leave any feedback on the [[m:Special:MyLanguage/Talk:Community Wishlist Survey 2023/Edit-recovery feature|project talk page]]. This was the #8 wish in the 2023 Community Wishlist Survey.
* Initial results of [[mw:Special:MyLanguage/Edit check|Edit check]] experiments [[mw:Special:MyLanguage/Edit_check#4_April_2024|have been published]]. Edit Check is now deployed as a default feature at [[phab:T342930#9538364|the wikis that tested it]]. [[mw:Talk:Edit check|Let us know]] if you want your wiki to be part of the next deployment of Edit check. [https://phabricator.wikimedia.org/T342930][https://phabricator.wikimedia.org/T361727]
* Readers using the [[mw:Special:MyLanguage/Skin:Minerva Neue|Minerva skin]] on mobile will notice there has been an improvement in the line height across all typography settings. [https://phabricator.wikimedia.org/T359029]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.26|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-04-09|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-04-10|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-04-11|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar]
* New accounts and logged-out users will get the [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor|visual editor]] as their default editor on mobile. This deployment is made at all wikis except for the English Wikipedia. [https://phabricator.wikimedia.org/T361134]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/15|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2024-W15&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 23:38, 8 April 2024 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=26564838 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2024-16&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2024-W16&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/16|Translations]] are available.

'''Problems'''
* Between 2 April and 8 April, on wikis using [[mw:Special:MyLanguage/Extension:FlaggedRevs|Flagged Revisions]], the &quot;{{Int:tag-mw-reverted}}&quot; tag was not applied to undone edits. In addition, page moves, protections and imports were not autoreviewed. This problem is now fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T361918][https://phabricator.wikimedia.org/T361940]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.43/wmf.1|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-04-16|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-04-17|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-04-18|en}} ([[mw:MediaWiki 1.43/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar]
* [[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic words#DEFAULTSORT|Default category sort keys]] will now affect categories added by templates placed in [[mw:Special:MyLanguage/Help:Cite|footnotes]]. Previously footnotes used the page title as the default sort key even if a different default sort key was specified (category-specific sort keys already worked). [https://phabricator.wikimedia.org/T40435]
* A new variable &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;page_last_edit_age&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; will be added to [[Special:AbuseFilter|abuse filters]]. It tells how many seconds ago the last edit to a page was made. [https://phabricator.wikimedia.org/T269769]

'''Future changes'''
* Volunteer developers are kindly asked to update the code of their tools and features to handle [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]]. [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/For developers/2024-04 CTA|Learn more]].
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Four database fields will be removed from database replicas (including [[quarry:|Quarry]]). This affects only the &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;abuse_filter&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; and &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;abuse_filter_history&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; tables. Some queries might need to be updated. [https://phabricator.wikimedia.org/T361996]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/16|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2024-W16&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 23:29, 15 April 2024 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=26564838 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2024-17&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2024-W17&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/17|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* Starting this week, newcomers editing Wikipedia [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Positive reinforcement#Leveling up 3|will be encouraged]] to try structured tasks. [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Feature summary#Newcomer tasks|Structured tasks]] have been shown to [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Personalized first day/Structured tasks/Add a link/Experiment analysis, December 2021|improve newcomer activation and retention]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T348086]
* You can [[m:Special:MyLanguage/Coolest Tool Award|nominate your favorite tools]] for the fifth edition of the Coolest Tool Award. Nominations will be open until May 10. 

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.43/wmf.2|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-04-23|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-04-24|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-04-25|en}} ([[mw:MediaWiki 1.43/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar]

'''Future changes'''
* This is the last warning that by the end of May 2024 the Vector 2022 skin will no longer share site and user scripts/styles with old Vector. For user-scripts that you want to keep using on Vector 2022, copy the contents of [[{{#special:MyPage}}/vector.js]] to [[{{#special:MyPage}}/vector-2022.js]]. There are [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements/Features/Loading Vector 2010 scripts|more technical details]] available. Interface administrators who foresee this leading to lots of technical support questions may wish to send a mass message to your community, as was done on French Wikipedia. [https://phabricator.wikimedia.org/T362701]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/17|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2024-W17&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 20:28, 22 April 2024 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=26647188 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2024-18&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2024-W18&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/18|Translations]] are available.

'''Recent changes'''

[[File:Talk_pages_default_look_(April_2023).jpg|thumb|alt=Screenshot of the visual improvements made on talk pages|Example of a talk page with the new design, in French.]]
* The appearance of talk pages changed for the following wikis: {{int:project-localized-name-azwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-bnwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-dewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-fawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-hewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-hiwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-idwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-nlwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ptwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-rowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-thwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-trwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ukwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-viwiki/en}}. These wikis participated to a test, where 50% of users got the new design, for one year. As this test [[Mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Usability/Analysis|gave positive results]], the new design is deployed on these wikis as the default design. It is possible to opt-out these changes [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing|in user preferences]] (&quot;{{int:discussiontools-preference-visualenhancements}}&quot;). The deployment will happen at all wikis in the coming weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T341491]
* Seven new wikis have been created: 
** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q33014|Betawi]] ([[w:bew:|&lt;code&gt;w:bew:&lt;/code&gt;]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T357866]
** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q35708|Kusaal]] ([[w:kus:|&lt;code&gt;w:kus:&lt;/code&gt;]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T359757]
** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q35513|Igala]] ([[w:igl:|&lt;code&gt;w:igl:&lt;/code&gt;]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T361644]
** a {{int:project-localized-name-group-wiktionary}} in [[d:Q33541|Karakalpak]] ([[wikt:kaa:|&lt;code&gt;wikt:kaa:&lt;/code&gt;]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T362135]
** a {{int:project-localized-name-group-wikisource}} in [[d:Q9228|Burmese]] ([[s:my:|&lt;code&gt;s:my:&lt;/code&gt;]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T361085]
** a {{int:project-localized-name-group-wikisource}} in [[d:Q9237|Malay]] ([[s:ms:|&lt;code&gt;s:ms:&lt;/code&gt;]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T363039]
** a {{int:project-localized-name-group-wikisource}} in [[d:Q8108|Georgian]] ([[s:ka:|&lt;code&gt;s:ka:&lt;/code&gt;]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T363085]
* You can now [https://translatewiki.net/wiki/Support#Early_access:_Watch_Message_Groups_on_Translatewiki.net watch message groups/projects] on [[m:Special:MyLanguage/translatewiki.net|Translatewiki.net]]. Initially, this feature will notify you of added or deleted messages in these groups. [https://phabricator.wikimedia.org/T348501]
* Dark mode is now available on all wikis, on mobile web for logged-in users who opt into the [[Special:MobileOptions|advanced mode]]. This is the early release of the feature. Technical editors are invited to [https://night-mode-checker.wmcloud.org/ check for accessibility issues on wikis]. See [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Accessibility for reading/Updates/2024-04|more detailed guidelines]].

'''Problems'''
* [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer|Kartographer]] maps can use an alternative visual style without labels, by using &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;mapstyle=&quot;osm&quot;&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;. This wasn't working in previews, creating the wrong impression that it wasn't supported. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T362531]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.43/wmf.3|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-04-30|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-05-01|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-05-02|en}} ([[mw:MediaWiki 1.43/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/18|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2024-W18&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 03:34, 30 April 2024 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=26689057 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2024-19&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2024-W19&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/19|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
[[File:Talk_pages_default_look_(April_2023).jpg|thumb|alt=Screenshot of the visual improvements made on talk pages|Example of a talk page with the new design, in French.]]
* The appearance of talk pages changed for all wikis, except for Commons, Wikidata and most Wikipedias ([[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/18|a few]] have already received this design change). You can read the detail of the changes [[diffblog:2024/05/02/making-talk-pages-better-for-everyone/|on ''Diff'']]. It is possible to opt-out these changes [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing|in user preferences]] (&quot;{{int:discussiontools-preference-visualenhancements}}&quot;). The deployment will happen at remaining wikis in the coming weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T352087][https://phabricator.wikimedia.org/T319146]
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Interface admins now have greater control over the styling of article components on mobile with the introduction of the &lt;code&gt;SiteAdminHelper&lt;/code&gt;. More information on how styles can be disabled can be found [[mw:Special:MyLanguage/Extension:WikimediaMessages#Site_admin_helper|at the extension's page]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T363932]
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Enterprise|Wikimedia Enterprise]] has added article body sections in JSON format and a curated short description field to the existing parsed Infobox. This expansion to the API is also available via Wikimedia Cloud Services. [https://enterprise.wikimedia.com/blog/article-sections-and-description/]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.43/wmf.4|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-05-07|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-05-08|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-05-09|en}} ([[mw:MediaWiki 1.43/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar]
* When you look at the Special:Log page, the first view is labelled &quot;All public logs&quot;, but it only shows some logs. This label will now say &quot;Main public logs&quot;. [https://phabricator.wikimedia.org/T237729]

'''Future changes'''
* A new service will be built to replace [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Graph|Extension:Graph]]. Details can be found in [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Graph/Plans|the latest update]] regarding this extension.
* Starting May 21, English Wikipedia and German Wikipedia will get the possibility to activate &quot;[[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]]&quot;. This is part of the [[phab:T304110|progressive deployment of this tool to all Wikipedias]]. These communities can [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Community configuration|activate and configure the feature locally]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T308144]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/19|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2024-W19&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 16:45, 6 May 2024 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=26729363 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2024-20&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2024-W20&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/20|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* On Wikisource there is a special page listing pages of works without corresponding scan images. Now you can use the new magic word &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;__EXPECTWITHOUTSCANS__&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; to exclude certain pages (list of editions or translations of works) from that list. [https://phabricator.wikimedia.org/T344214]
* If you use the [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing|user-preference]] &quot;{{int:tog-uselivepreview}}&quot;, then the template-page feature &quot;{{int:Templatesandbox-editform-legend}}&quot; will now also work without reloading the page. [https://phabricator.wikimedia.org/T136907]
* [[mw:Special:Mylanguage/Extension:Kartographer|Kartographer]] maps can now specify an alternative text via the &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;alt=&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; attribute. This is identical in usage to the &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;alt=&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; attribute in the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Images#Syntax|image and gallery syntax]]. An exception for this feature is wikis like Wikivoyage where the miniature maps are interactive. [https://phabricator.wikimedia.org/T328137]
* The old [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GuidedTour|Guided Tour]] for the &quot;[[mw:Special:MyLanguage/Edit Review Improvements/New filters for edit review|New Filters for Edit Review]]&quot; feature has been removed. It was created in 2017 to show people with older accounts how the interface had changed, and has now been seen by most of the intended people. [https://phabricator.wikimedia.org/T217451]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.43/wmf.5|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-05-14|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-05-15|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-05-16|en}} ([[mw:MediaWiki 1.43/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar]
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The [[{{#special:search}}]] results page will now use CSS flex attributes, for better accessibility, instead of a table. If you have a gadget or script that adjusts search results, you should update your script to the new HTML structure. [https://phabricator.wikimedia.org/T320295]

'''Future changes'''
* In the Vector 2022 skin, main pages will be displayed at full width (like special pages). The goal is to keep the number of characters per line large enough. This is related to the coming changes to typography in Vector 2022. [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Accessibility for reading/Updates|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T357706]
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Two columns of the &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;[[mw:Special:MyLanguage/Manual:pagelinks table|pagelinks]]&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; database table (&lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;pl_namespace&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; and &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;pl_title&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;) are being dropped soon. Users must use two columns of the new &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;[[mw:special:MyLanguage/Manual:linktarget table|linktarget]]&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; table instead (&lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;lt_namespace&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; and &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;lt_title&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;). In your existing SQL queries:
*# Replace &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;JOIN pagelinks&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; with &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;JOIN linktarget&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; and &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;pl_&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; with &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;lt_&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; in the &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;ON&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; statement
*# Below that add &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;JOIN pagelinks ON lt_id = pl_target_id&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;
** See &lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[phab:T222224]]&lt;/bdi&gt; for technical reasoning. [https://phabricator.wikimedia.org/T222224][https://phabricator.wikimedia.org/T299947]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/20|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2024-W20&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 23:59, 13 May 2024 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=26762074 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2024-21&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2024-W21&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/21|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Nuke|Nuke]] feature, which enables administrators to mass delete pages, will now correctly delete pages which were moved to another title. [https://phabricator.wikimedia.org/T43351]
* New changes have been made to the UploadWizard in Wikimedia Commons: the overall layout has been improved, by following new styling and spacing for the form and its fields; the headers and helper text for each of the fields was changed; the Caption field is now a required field, and there is an option for users to copy their caption into the media description. [https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:WMF_support_for_Commons/Upload_Wizard_Improvements#Changes_to_%22Describe%22_workflow][https://phabricator.wikimedia.org/T361049]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.43/wmf.6|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-05-21|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-05-22|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-05-23|en}} ([[mw:MediaWiki 1.43/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar]
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]]  The HTML used to render all headings [[mw:Heading_HTML_changes|is being changed to improve accessibility]]. It will change on 22 May in some skins (Timeless, Modern, CologneBlue, Nostalgia, and Monobook). Please test gadgets on your wiki on these skins and [[phab:T13555|report any related problems]] so that they can be resolved before this change is made in all other skins. The developers are also considering the introduction of a [[phab:T337286|Gadget API for adding buttons to section titles]] if that would be helpful to tool creators, and would appreciate any input you have on that.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/21|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2024-W21&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 23:04, 20 May 2024 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=26786311 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2024-22&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2024-W22&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/22|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* Several bugs related to the latest updates to the UploadWizard on Wikimedia Commons have been fixed. For more information, see [[:phab:T365107|T365107]] and [[:phab:T365119|T365119]].
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] In March 2024 a new [[mw:ResourceLoader/Core_modules#addPortlet|addPortlet]] API was added to allow gadgets to create new portlets (menus) in the skin. In certain skins this can be used to create dropdowns. Gadget developers are invited to try it and [[phab:T361661|give feedback]].
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Some CSS in the Minerva skin has been removed to enable easier community configuration. Interface editors should check the rendering on mobile devices for aspects related to the classes: &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;.collapsible&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;{{int:comma-separator/en}}&lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;.multicol&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;{{int:comma-separator/en}}&lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;.reflist&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;{{int:comma-separator/en}}&lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;.coordinates&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;{{int:comma-separator/en}}&lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;.topicon&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;. [[phab:T361659|Further details are available on replacement CSS]] if it is needed.

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.43/wmf.7|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-05-28|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-05-29|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-05-30|en}} ([[mw:MediaWiki 1.43/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar]
* When you visit a wiki where you don't yet have a local account, local rules such as edit filters can sometimes prevent your account from being created. Starting this week, MediaWiki takes your global rights into account when evaluating whether you can override such local rules. [https://phabricator.wikimedia.org/T316303]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/22|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2024-W22&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 00:15, 28 May 2024 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=26832205 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2024-23&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2024-W23&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/23|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* It is now possible for local administrators to add new links to the bottom of the site Tools menu without JavaScript. [[mw:Manual:Interface/Sidebar#Add or remove toolbox sections|Documentation is available]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T6086]
* The message name for the definition of the tracking category of WikiHiero has changed from &quot;&lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;MediaWiki:Wikhiero-usage-tracking-category&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;&quot; to &quot;&lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;MediaWiki:Wikihiero-usage-tracking-category&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;&quot;. [https://gerrit.wikimedia.org/r/c/mediawiki/extensions/wikihiero/+/1035855]
* One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q5317225|Kadazandusun]] ([[w:dtp:|&lt;code&gt;w:dtp:&lt;/code&gt;]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T365220]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.43/wmf.8|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-06-04|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-06-05|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-06-06|en}} ([[mw:MediaWiki 1.43/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar]

'''Future changes'''
* Next week, on wikis with the Vector 2022 skin as the default, logged-out desktop users will be able to choose between different font sizes. The default font size will also be increased for them. This is to make Wikimedia projects easier to read. [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Accessibility for reading/Updates/2024-06 deployments|Learn more]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/23|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2024-W23&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 22:35, 3 June 2024 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=26844397 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2024-24&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2024-W24&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/24|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* The software used to render SVG files has been updated to a new version, fixing many longstanding bugs in SVG rendering. [https://phabricator.wikimedia.org/T265549]
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The HTML used to render all headings [[mw:Heading HTML changes|is being changed to improve accessibility]]. It was changed last week in some skins (Vector legacy and Minerva). Please test gadgets on your wiki on these skins and [[phab:T13555|report any related problems]] so that they can be resolved before this change is made in Vector-2022. The developers are still considering the introduction of a [[phab:T337286|Gadget API for adding buttons to section titles]] if that would be helpful to tool creators, and would appreciate any input you have on that.
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The HTML markup used for citations by [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid|Parsoid]] changed last week. In places where Parsoid previously added the &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;mw-reference-text&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; class, Parsoid now also adds the &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;reference-text&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; class for better compatibility with the legacy parser. [[mw:Specs/HTML/2.8.0/Extensions/Cite/Announcement|More details are available]]. [https://gerrit.wikimedia.org/r/1036705]

'''Problems'''
* There was a bug with the Content Translation interface that caused the tools menus to appear in the wrong location. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T366374]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.43/wmf.9|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-06-11|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-06-12|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-06-13|en}} ([[mw:MediaWiki 1.43/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar]
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The new version of MediaWiki includes another change to the HTML markup used for citations: [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid|Parsoid]] will now generate a &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;&lt;span class=&quot;mw-cite-backlink&quot;&gt;&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; wrapper for both named and unnamed references for better compatibility with the legacy parser. Interface administrators should verify that gadgets that interact with citations are compatible with the new markup. [[mw:Specs/HTML/2.8.0/Extensions/Cite/Announcement|More details are available]]. [https://gerrit.wikimedia.org/r/1035809] 
* On multilingual wikis that use the &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;&lt;translate&gt;&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; system, there is a feature that shows potentially-outdated translations with a pink background until they are updated or confirmed. From this week, confirming translations will be logged, and there is a new user-right that can be required for confirming translations if the community [[m:Special:MyLanguage/Requesting wiki configuration changes|requests it]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T49177]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/24|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2024-W24&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 20:20, 10 June 2024 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=26893898 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2024-25&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2024-W25&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/25|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* People who attempt to add an external link in the visual editor will now receive immediate feedback if they attempt to link to a domain that a project has decided to block. Please see [[mw:Special:MyLanguage/Edit_check#11_June_2024|Edit check]] for more details. [https://phabricator.wikimedia.org/T366751]
* The new [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CommunityConfiguration|Community Configuration extension]] is available [[testwiki:Special:CommunityConfiguration|on Test Wikipedia]]. This extension allows communities to customize specific features to meet their local needs. Currently only Growth features are configurable, but the extension will support other [[mw:Special:MyLanguage/Community_configuration#Use_cases|Community Configuration use cases]] in the future. [https://phabricator.wikimedia.org/T323811][https://phabricator.wikimedia.org/T360954]
* The dark mode [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta feature]] is now available on category and help pages, as well as more special pages. There may be contrast issues. Please report bugs on the [[mw:Talk:Reading/Web/Accessibility_for_reading|project talk page]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T366370]

'''Problems'''
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Cloud Services tools were not available for 25 minutes last week. This was caused by a faulty hardware cable in the data center. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Incidents/2024-06-11_WMCS_Ceph]
* Last week, styling updates were made to the Vector 2022 skin. This caused unforeseen issues with templates, hatnotes, and images. Changes to templates and hatnotes were reverted. Most issues with images were fixed. If you still see any, [[phab:T367463|report them here]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T367480]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.43/wmf.10|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-06-18|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-06-19|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-06-20|en}} ([[mw:MediaWiki 1.43/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar]
* Starting June 18, the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#ref|Reference Edit Check]] will be deployed to [[phab:T361843|a new set of Wikipedias]]. This feature is intended to help newcomers and to assist edit-patrollers by inviting people who are adding new content to a Wikipedia article to add a citation when they do not do so themselves. During [[mw:Special:MyLanguage/Edit_check#Reference_Check_A/B_Test|a test at 11 wikis]], the number of citations added [https://diff.wikimedia.org/?p=127553 more than doubled] when Reference Check was shown to people. Reference Check is [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Configuration|community configurable]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T361843]&lt;!-- NOTE: THE DIFF BLOG WILL BE PUBLISHED ON MONDAY --&gt;
* [[m:Special:MyLanguage/Mailing_lists|Mailing lists]] will be unavailable for roughly two hours on Tuesday 10:00–12:00 UTC. This is to enable migration to a new server and upgrade its software. [https://phabricator.wikimedia.org/T367521]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/25|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2024-W25&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 23:49, 17 June 2024 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=26911987 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2024-26&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2024-W26&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/26|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* Editors will notice that there have been some changes to the background color of text in the diff view, and the color of the byte-change numbers, last week. These changes are intended to make text more readable in both light mode and dark mode, and are part of a larger effort to increase accessibility. You can share your comments or questions [[mw:Talk:Reading/Web/Accessibility for reading|on the project talkpage]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T361717]
* The text colors that are used for visited-links, hovered-links, and active-links, were also slightly changed last week to improve their accessibility in both light mode and dark mode. [https://phabricator.wikimedia.org/T366515]

'''Problems'''
* You can [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools#Talk pages permalinking|copy permanent links to talk page comments]] by clicking on a comment's timestamp. [[mw:Talk pages project/Permalinks|This feature]] did not always work when the topic title was very long and the link was used as a wikitext link. This has been fixed. Thanks to Lofhi for submitting the bug. [https://phabricator.wikimedia.org/T356196]

'''Changes later this week'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.43/wmf.11|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-06-25|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-06-26|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-06-27|en}} ([[mw:MediaWiki 1.43/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar]
* Starting 26 June, all talk pages messages' timestamps will become a link at English Wikipedia, making this feature available for you to use at all wikis. This link is a permanent link to the comment. It allows users to find the comment they were linked to, even if this comment has since been moved elsewhere. You can read more about this feature [[DiffBlog:/2024/01/29/talk-page-permalinks-dont-lose-your-threads/|on Diff]] or [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools#Talk pages permalinking|on Mediawiki.org]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T365974]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/26|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2024-W26&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 22:33, 24 June 2024 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=26989424 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2024-27&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2024-W27&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/27|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* Over the next three weeks, dark mode will become available for all users, both logged-in and logged-out, starting with the mobile web version. This fulfils one of the [[m:Special:MyLanguage/Community_Wishlist_Survey_2023/Reading/Dark_mode|top-requested community wishes]], and improves low-contrast reading and usage in low-light settings. As part of these changes, dark mode will also work on User-pages and Portals. There is more information in [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Accessibility_for_reading/Updates#June_2024:_Typography_and_dark_mode_deployments,_new_global_preferences|the latest Web team update]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T366364]
* Logged-in users can now set [[m:Special:GlobalPreferences#mw-prefsection-rendering-skin-skin-prefs|global preferences for the text-size and dark-mode]], thanks to a combined effort across Foundation teams. This allows Wikimedians using multiple wikis to set up a consistent reading experience easily, for example by switching between light and dark mode only once for all wikis. [https://phabricator.wikimedia.org/T341278] 
* If you use a very old web browser some features might not work on the Wikimedia wikis. This affects Internet Explorer 11 and versions of Chrome, Firefox and Safari older than 2016. This change makes it possible to use new [[d:Q46441|CSS]] features and to send less code to all readers. [https://phabricator.wikimedia.org/T288287][https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Manual:How_to_make_a_MediaWiki_skin#Using_CSS_variables_for_supporting_different_themes_e.g._dark_mode]
* Wikipedia Admins can customize local wiki configuration options easily using [[mw:Special:MyLanguage/Community Configuration|Community Configuration]]. Community Configuration was created to allow communities to customize how some features work, because each language wiki has unique needs. At the moment, admins can configure [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Feature_summary|Growth features]] on their home wikis, in order to better recruit and retain new editors. More options will be provided in the coming months. [https://phabricator.wikimedia.org/T366458]
* Editors interested in language issues that are related to [[w:en:Unicode|Unicode standards]], can now discuss those topics at [[mw:Talk:WMF membership with Unicode Consortium|a new conversation space in MediaWiki.org]]. The Wikimedia Foundation is now a [[mw:Special:MyLanguage/WMF membership with Unicode Consortium|member of the Unicode Consortium]], and the coordination group can collaboratively review the issues discussed and, where appropriate, bring them to the attention of the Unicode Consortium.
* One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q2891049|Mandailing]] ([[w:btm:|&lt;code&gt;w:btm:&lt;/code&gt;]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T368038] 

'''Problems'''
* Editors can once again click on links within the visual editor's citation-preview, thanks to a bug fix by the Editing Team. [https://phabricator.wikimedia.org/T368119]

'''Future changes'''
* Please [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/758713?lang=en help us to improve Tech News by taking this short survey]. The goal is to better meet the needs of the various types of people who read Tech News. The survey will be open for 2 weeks. The survey is covered by [https://foundation.wikimedia.org/wiki/Legal:Tech_News_Survey_2024_Privacy_Statement this privacy statement]. Some translations are available.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/27|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2024-W27&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 23:59, 1 July 2024 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=27038456 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2024-28&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2024-W28&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/28|Translations]] are available.

'''Recent changes'''
* At the Wikimedia Foundation a new task force was formed to replace the disabled Graph with [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart/Project|more secure, easy to use, and extensible Chart]]. You can [[mw:Special:MyLanguage/Newsletter:Chart Project|subscribe to the newsletter]] to get notified about new project updates and other news about Chart.
* The [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents|CampaignEvents]] extension is now available on Meta-wiki, Igbo Wikipedia, and Swahili Wikipedia, and can be requested on your wiki. This extension helps in managing and making events more visible, giving Event organizers the ability to use tools like the Event registration tool. To learn more about the deployment status and how to request this extension for your wiki, visit the [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment_status|CampaignEvents page on Meta-wiki]]. 
* Editors using the iOS Wikipedia app who have more than 50 edits can now use the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/iOS Suggested edits#Add an image|Add an Image]] feature. This feature presents opportunities for small but useful contributions to Wikipedia.
* Thank you to [[mw:MediaWiki Product Insights/Contributor retention and growth/Celebration|all of the authors]] who have contributed to MediaWiki Core. As a result of these contributions, the [[mw:MediaWiki Product Insights/Contributor retention and growth|percentage of authors contributing more than 5 patches has increased by 25% since last year]], which helps ensure the sustainability of the platform for the Wikimedia projects.

'''Problems'''
* A problem with the color of the talkpage tabs always showing as blue, even for non-existent pages which should have been red, affecting the Vector 2022 skin, [[phab:T367982|has been fixed]]. 

'''Future changes'''
* The Trust and Safety Product team wants to introduce [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] with as little disruption to tools and workflows as possible. Volunteer developers, including gadget and user-script maintainers, are kindly asked to update the code of their tools and features to handle temporary accounts. The team has [[mw:Trust and Safety Product/Temporary Accounts/For developers|created documentation]] explaining how to do the update. [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/For developers/2024-04 CTA|Learn more]].

'''Tech News survey'''
* Please [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/758713?lang=en help us to improve Tech News by taking this short survey]. The goal is to better meet the needs of the various types of people who read Tech News. The survey will be open for 1 more week. The survey is covered by [https://foundation.wikimedia.org/wiki/Legal:Tech_News_Survey_2024_Privacy_Statement this privacy statement]. Some translations are available.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/28|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2024-W28&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 21:32, 8 July 2024 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=27080357 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2024-29&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2024-W29&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/29|Translations]] are available.

'''Tech News survey'''
* Please [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/758713?lang=en help us to improve Tech News by taking this short survey]. The goal is to better meet the needs of the various types of people who read Tech News. The survey will be open for 3 more days. The survey is covered by [https://foundation.wikimedia.org/wiki/Legal:Tech_News_Survey_2024_Privacy_Statement this privacy statement]. Some translations are available.

'''Recent changes'''
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Wikimedia developers can now officially continue to use both [[mw:Special:MyLanguage/Gerrit|Gerrit]] and [[mw:Special:MyLanguage/GitLab|GitLab]], due to a June 24 decision by the Wikimedia Foundation to support software development on both platforms. Gerrit and GitLab are both code repositories used by developers to write, review, and deploy the software code that supports the MediaWiki software that the wiki projects are built on, as well as the tools used by editors to create and improve content. This decision will safeguard the productivity of our developers and prevent problems in code review from affecting our users. More details are available in the [[mw:GitLab/Migration status|Migration status]] page.
* The Wikimedia Foundation seeks applicants for the [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Proposal|Product and Technology Advisory Council]] (PTAC). This group will bring technical contributors and Wikimedia Foundation together to co-define a more resilient, future-proof technological platform. Council members will evaluate and consult on the movement's product and technical activities, so that we develop multi-generational projects. We are looking for a range of technical contributors across the globe, from a variety of Wikimedia projects. [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Proposal#Joining the PTAC as a technical volunteer|Please apply here by August 10]].
* Editors with rollback user-rights who use the Wikipedia App for Android can use the new [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Android/Anti Vandalism|Edit Patrol]] features. These features include a new feed of Recent Changes, related links such as Undo and Rollback, and the ability to create and save a personal library of user talk messages to use while patrolling. If your wiki wants to make these features available to users who do not have rollback rights but have reached a certain edit threshold, [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Android#Contact us|you can contact the team]]. You can [[diffblog:2024/07/10/ِaddressing-vandalism-with-a-tap-the-journey-of-introducing-the-patrolling-feature-in-the-mobile-app/|read more about this project on Diff blog]].
* Editors who have access to [[m:Special:MyLanguage/The_Wikipedia_Library|The Wikipedia Library]] can once again use non-open access content in SpringerLinks, after the Foundation [[phab:T368865|contacted]] them to restore access. You can read more about [[m:Tech/News/Recently_resolved_community_tasks|this and 21 other community-submitted tasks that were completed last week]]. 

'''Changes later this week'''
* This week, [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Accessibility for reading/Updates/2024-07 deployments|dark mode will be available on a number of Wikipedias]], both desktop and mobile, for logged-in and logged-out users. Interface admins and user script maintainers are encouraged to check gadgets and user scripts in the dark mode, to find any hard-coded colors and fix them. There are some [[mw:Special:MyLanguage/Recommendations for night mode compatibility on Wikimedia wikis|recommendations for dark mode compatibility]] to help.

'''Future changes'''
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Next week, functionaries, volunteers maintaining tools, and software development teams are invited to test the [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] feature on testwiki. Temporary accounts is a feature that will help improve privacy on the wikis. No further temporary account deployments are scheduled yet. Please [[mw:Talk:Trust and Safety Product/Temporary Accounts|share your opinions and questions on the project talk page]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T348895]
* Editors who upload files cross-wiki, or teach other people how to do so, may wish to join a Wikimedia Commons discussion. The Commons community is discussing limiting who can upload files through the cross-wiki upload/Upload dialog feature to users auto-confirmed on Wikimedia Commons. This is due to the large amount of copyright violations uploaded this way. There is a short summary at [[c:Special:MyLanguage/Commons:Cross-wiki upload|Commons:Cross-wiki upload]] and [[c:Commons:Village pump/Proposals#Deactivate cross-wiki uploads for new users|discussion at Commons:Village Pump]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/29|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' You can also get other news from the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Bulletin|Wikimedia Foundation Bulletin]].
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2024-W29&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 01:31, 16 July 2024 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=27124561 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2024-30&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2024-W30&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/30|Translations]] are available.

'''Feature News'''
* Stewards can now [[:m:Special:MyLanguage/Global_blocks|globally block]] accounts. Before [[phab:T17294|the change]] only IP addresses and IP ranges could be blocked globally. Global account blocks are useful when the blocked user should not be logged out. [[:m:Special:MyLanguage/Global_locks|Global locks]] (a similar tool logging the user out of their account) are unaffected by this change. The new global account block feature is related to the [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|Temporary Accounts]] project, which is a new type of user account that replaces IP addresses of unregistered editors that are no longer made public.
* Later this week, Wikimedia site users will notice that the Interface of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:FlaggedRevs|FlaggedRevs]] (also known as &quot;Pending Changes&quot;) is improved and consistent with the rest of the MediaWiki interface and [[mw:Special:MyLanguage/Codex|Wikimedia's design system]]. The FlaggedRevs interface experience on mobile and [[mw:Special:MyLanguage/Skin:MinervaNeue|Minerva skin]] was inconsistent before it was fixed and ported to [[mw:Special:MyLanguage/Codex|Codex]] by the WMF Growth team and some volunteers. [https://phabricator.wikimedia.org/T191156]
*  Wikimedia site users can now submit account vanishing requests via [[m:Special:GlobalVanishRequest|GlobalVanishRequest]]. This feature is used when a contributor wishes to stop editing forever. It helps you hide your past association and edit to protect your privacy. Once processed, the account will be locked and renamed. [https://phabricator.wikimedia.org/T367329]
* Have you tried monitoring and addressing vandalism in Wikipedia using your phone? [https://diff.wikimedia.org/2024/07/10/%d9%90addressing-vandalism-with-a-tap-the-journey-of-introducing-the-patrolling-feature-in-the-mobile-app/ A Diff blog post on Patrolling features in the Mobile App] highlights some of the new capabilities of the feature, including swiping through a feed of recent changes and a personal library of user talk messages for use when patrolling from your phone. 
* Wikimedia contributors and GLAM (galleries, libraries, archives, and museums) organisations can now learn and measure the impact Wikimedia Commons is having towards creating quality encyclopedic content using the [https://doc.wikimedia.org/generated-data-platform/aqs/analytics-api/reference/commons.html Commons Impact Metrics] analytics dashboard. The dashboard offers organizations analytics on things like monthly edits in a category, the most viewed files, and which Wikimedia articles are using Commons images. As a result of these new data dumps, GLAM organisation can more reliably measure their return on investment for programs bringing content into the digital Commons. [https://diff.wikimedia.org/2024/07/19/commons-impact-metrics-now-available-via-data-dumps-and-api/]

'''Project Updates'''
*  Come share your ideas for improving the wikis on the newly reopened [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist|Community Wishlist]]. The Community Wishlist is Wikimedia’s forum for volunteers to share ideas (called wishes) to improve how the wikis work. The new version of the wishlist is always open, works with both wikitext and Visual Editor, and allows wishes in any language.

'''Learn more'''
* Have you ever wondered how Wikimedia software works across over 300 languages? This is 253 languages more than the Google Chrome interface, and it's no accident. The Language and Product Localization Team at the Wikimedia Foundation supports your work by adapting all the tools and interfaces in the MediaWiki software so that contributors in our movement who translate pages and strings can translate them and have the sites in all languages. Read more about the team and their upcoming work on [https://diff.wikimedia.org/2024/07/17/building-towards-a-robust-multilingual-knowledge-ecosystem-for-the-wikimedia-movement/ Diff]. 
* How can Wikimedia build innovative and experimental products while maintaining such heavily used websites? A recent [https://diff.wikimedia.org/2024/07/09/on-the-value-of-experimentation/ blog post] by WMF staff Johan Jönsson highlights the work of the [[m:Future Audiences#Objectives and Key Results|WMF Future Audience initiative]], where the goal is not to build polished products but test out new ideas, such as a [[m:Future_Audiences/Experiments: conversational/generative AI|ChatGPT plugin]] and [[m:Future_Audiences/Experiment:Add a Fact|Add a Fact]], to help take Wikimedia into the future. 

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/30|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' You can also get other news from the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Bulletin|Wikimedia Foundation Bulletin]].
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2024-W30&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 00:05, 23 July 2024 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=27142915 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2024-31&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2024-W31&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/31|Translations]] are available.

'''Feature news'''
* Editors using the Visual Editor in languages that use non-Latin characters for numbers, such as Hindi, Manipuri and Eastern Arabic, may notice some changes in the formatting of reference numbers. This is a side effect of preparing a new sub-referencing feature, and will also allow fixing some general numbering issues in Visual Editor. If you notice any related problems on your wiki, please share details at the [[m:Talk:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|project talkpage]].

'''Bugs status'''
* Some logged-in editors were briefly unable to edit or load pages last week. [[phab:T370304|These errors]] were mainly due to the addition of new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Linter|linter]] rules which led to caching problems. Fixes have been applied and investigations are continuing.
* Editors can use the [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/IP Info|IP Information tool]] to get information about IP addresses. This tool is available as a Beta Feature in your preferences. The tool was not available for a few days last week, but is now working again. Thank you to Shizhao for filing the bug report. You can read about that, and [[m:Tech/News/Recently resolved community tasks#2024-07-25|28 other community-submitted tasks]] that were resolved last week.

'''Project updates'''
* There are new features and improvements to Phabricator from the Release Engineering and Collaboration Services teams, and some volunteers, including: the search systems, the new task creation system, the login systems, the translation setup which has resulted in support for more languages (thanks to Pppery), and fixes for many edge-case errors. You can [[phab:phame/post/view/316/iterative_improvements/|read details about these and other improvements in this summary]].
* There is an [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart/Project/Updates|update on the Charts project]]. The team has decided which visualization library to use, which chart types to start focusing on, and where to store chart definitions.
* One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikivoyage}} in [[d:Q9056|Czech]] ([[voy:cs:|&lt;code&gt;voy:cs:&lt;/code&gt;]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T370905] 

'''Learn more'''
* There is a [[diffblog:2024/07/26/the-journey-to-open-our-first-data-center-in-south-america/|new Wikimedia Foundation data center]] in São Paulo, Brazil which helps to reduce load times.
* There is new [[diffblog:2024/07/22/the-perplexing-process-of-uploading-images-to-wikipedia/|user research]] on problems with the process of uploading images.
* Commons Impact Metrics are [[diffblog:2024/07/19/commons-impact-metrics-now-available-via-data-dumps-and-api/|now available]] via data dumps and API.
* The latest quarterly [[mw:Technical Community Newsletter/2024/July|Technical Community Newsletter]] is now available.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/31|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2024-W31&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 23:11, 29 July 2024 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=27164109 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2024-32&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2024-W32&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/32|Translations]] are available.

'''Feature news'''
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Two new parser functions will be available this week: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;[[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic_words#dir|#dir]]&lt;nowiki&gt;}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; and &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;[[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic_words#bcp47|#bcp47]]&lt;nowiki&gt;}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;. These will reduce the need for &lt;code&gt;Template:Dir&lt;/code&gt; and &lt;code&gt;Template:BCP47&lt;/code&gt; on Commons and allow us to [[phab:T343131|drop 100 million rows]] from the &quot;what links here&quot; database. Editors at any wiki that use these templates, can help by replacing the templates with these new functions. The templates at Commons will be updated during the Hackathon at Wikimania. [https://phabricator.wikimedia.org/T359761][https://phabricator.wikimedia.org/T366623]
* Communities can request the activation of the visual editor on entire namespaces where discussions sometimes happen (for instance ''Wikipedia:'' or ''Wikisource:'' namespaces) if they understand the [[mw:Special:MyLanguage/Help:VisualEditor/FAQ#WPNS|known limitations]]. For discussions, users can already use [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools|DiscussionTools]] in these namespaces.
* The tracking category &quot;Pages using Timeline&quot; has been renamed to &quot;Pages using the EasyTimeline extension&quot; [https://translatewiki.net/wiki/Special:Translations?message=MediaWiki%3ATimeline-tracking-category&amp;namespace=8 in TranslateWiki]. Wikis that have created the category locally should rename their local creation to match.

'''Project updates'''
* Editors who help to organize WikiProjects and similar on-wiki collaborations, are invited to share ideas and examples of successful collaborations with the Campaigns and Programs teams. You can fill out [[m:Special:MyLanguage/Campaigns/WikiProjects|a brief survey]] or share your thoughts [[m:Talk:Campaigns/WikiProjects|on the talkpage]]. The teams are particularly looking for details about successful collaborations on non-English wikis.
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] The new parser is being rolled out on {{int:project-localized-name-group-wikivoyage}} wikis over the next few months. The {{int:project-localized-name-enwikivoyage}} and {{int:project-localized-name-hewikivoyage}} were [[phab:T365367|switched]] to Parsoid last week. For more information, see [[mw:Parsoid/Parser_Unification|Parsoid/Parser Unification]].

'''Learn more'''
* There will be more than 200 sessions at Wikimania this week. Here is a summary of some of the [[diffblog:2024/08/05/interested-in-product-and-tech-here-are-some-wikimania-sessions-you-dont-want-to-miss/|key sessions related to the product and technology area]].
* The latest [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Bulletin/2024/07-02|Wikimedia Foundation Bulletin]] is available.
* The latest quarterly [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2024/July|Language and Internationalization newsletter]] is available. It includes: New design previews for Translatable pages; Updates about MinT for Wiki Readers; the release of Translation dumps; and more.
* The latest quarterly [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Newsletters/31|Growth newsletter]] is available.
* The latest monthly [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Product Insights/Reports/July 2024|MediaWiki Product Insights newsletter]] is available.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/32|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2024-W32&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 20:44, 5 August 2024 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=27233905 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Tech News: 2024-33&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2024-W33&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/33|Translations]] are available.

'''Feature news'''
* [[mw:Special:MyLanguage/Extension:AbuseFilter|AbuseFilter]] editors and maintainers can now [[mw:Special:MyLanguage/Extension:AbuseFilter/Actions#Show a CAPTCHA|make a CAPTCHA show if a filter matches an edit]]. This allows communities to quickly respond to spamming by automated bots. [https://phabricator.wikimedia.org/T20110]
* [[m:Special:MyLanguage/Stewards|Stewards]] can now specify if global blocks should prevent account creation. Before [[phab:T17273|this change]] by the [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product|Trust and Safety Product]] Team, all global blocks would prevent account creation. This will allow stewards to reduce the unintended side-effects of global blocks on IP addresses.

'''Project updates'''
* [[wikitech:Help talk:Toolforge/Toolforge standards committee#August_2024_committee_nominations|Nominations are open on Wikitech]] for new members to refresh the [[wikitech:Help:Toolforge/Toolforge standards committee|Toolforge standards committee]]. The committee oversees the Toolforge [[wikitech:Help:Toolforge/Right to fork policy|Right to fork policy]] and [[wikitech:Help:Toolforge/Abandoned tool policy|Abandoned tool policy]] among other duties. Nominations will remain open until at least 2024-08-26.
* One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q2880037|West Coast Bajau]] ([[w:bdr:|&lt;code&gt;w:bdr:&lt;/code&gt;]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T371757]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/33|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2024-W33&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 23:22, 12 August 2024 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=27253654 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2024-34&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2024-W34&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/34|Translations]] are available.

'''Feature news'''
* Editors who want to re-use references but with different details such as page numbers, will be able to do so by the end of 2024, using a new [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#Sub-referencing in a nutshell|sub-referencing]] feature. You can read more [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|about the project]] and [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#Test|how to test the prototype]].
* Editors using tracking categories to identify which pages use specific extensions may notice that six of the categories have been renamed to make them more easily understood and consistent. These categories are automatically added to pages that use specialized MediaWiki extensions. The affected names are for: [https://translatewiki.net/wiki/Special:Translations?message=MediaWiki%3Aintersection-category&amp;namespace=8 DynamicPageList], [https://translatewiki.net/wiki/Special:Translations?message=MediaWiki%3Akartographer-tracking-category&amp;namespace=8 Kartographer], [https://translatewiki.net/wiki/Special:Translations?message=MediaWiki%3Aphonos-tracking-category&amp;namespace=8 Phonos], [https://translatewiki.net/wiki/Special:Translations?message=MediaWiki%3Arss-tracking-category&amp;namespace=8 RSS], [https://translatewiki.net/wiki/Special:Translations?message=MediaWiki%3Ascore-use-category&amp;namespace=8 Score], [https://translatewiki.net/wiki/Special:Translations?message=MediaWiki%3Awikihiero-usage-tracking-category&amp;namespace=8 WikiHiero]. Wikis that have created the category locally should rename their local creation to match. Thanks to Pppery for these improvements. [https://phabricator.wikimedia.org/T347324]
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Technical volunteers who edit modules and want to get a list of the categories used on a page, can now do so using the &lt;code&gt;&lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;categories&lt;/bdi&gt;&lt;/code&gt; property of &lt;code&gt;&lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[mediawikiwiki:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual#Title objects|mw.title objects]]&lt;/bdi&gt;&lt;/code&gt;. This enables wikis to configure workflows such as category-specific edit notices. Thanks to SD001 for these improvements. [https://phabricator.wikimedia.org/T50175][https://phabricator.wikimedia.org/T85372]

'''Bugs status'''
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Your help is needed to check if any pages need to be moved or deleted. A maintenance script was run to clean up unreachable pages (due to Unicode issues or introduction of new namespaces/namespace aliases). The script tried to find appropriate names for the pages (e.g. by following the Unicode changes or by moving pages whose titles on Wikipedia start with &lt;code&gt;Talk:WP:&lt;/code&gt; so that their titles start with &lt;code&gt;Wikipedia talk:&lt;/code&gt;), but it may have failed for some pages, and moved them to &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[Special:PrefixIndex/T195546/]]&lt;/bdi&gt; instead. Your community should check if any pages are listed there, and move them to the correct titles, or delete them if they are no longer needed. A full log (including pages for which appropriate names could be found) is available in [[phab:P67388]].
* Editors who volunteer as [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Mentorship|mentors]] to newcomers on their wiki are once again able to access lists of potential mentees who they can connect with to offer help and guidance. This functionality was restored thanks to [[phab:T372164|a bug fix]]. Thank you to Mbch331 for filing the bug report. You can read about that, and 18 other community-submitted tasks that were [[m:Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].

'''Project updates'''
* The application deadline for the [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Proposal|Product &amp; Technology Advisory Council]] (PTAC) has been extended to September 16. Members will help by providing advice to Foundation Product and Technology leadership on short and long term plans, on complex strategic problems, and help to get feedback from more contributors and technical communities. Selected members should expect to spend roughly 5 hours per month for the Council, during the one year pilot. Please consider applying, and spread the word to volunteers you think would make a positive contribution to the committee.

'''Learn more'''
* The [[m:Special:MyLanguage/Coolest Tool Award#2024 Winners|2024 Coolest Tool Awards]] were awarded at Wikimania, in seven categories. For example, one award went to the ISA Tool, used for adding structured data to files on Commons, which was recently improved during the [[m:Event:Wiki Mentor Africa ISA Hackathon 2024|Wiki Mentor Africa Hackathon]]. You can see video demonstrations of each tool at the awards page. Congratulations to this year's recipients, and thank you to all tool creators and maintainers.
* The latest [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Bulletin/2024/08-01|Wikimedia Foundation Bulletin]] is available, and includes some highlights from Wikimania, an upcoming Language community meeting, and other news from the movement.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/34|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2024-W34&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 00:55, 20 August 2024 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=27307284 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2024-35&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2024-W35&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/35|Translations]] are available.

'''Feature news'''
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Administrators can now test the [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] feature on test2wiki. This was done to allow cross-wiki testing of temporary accounts, for when temporary accounts switch between projects. The feature was enabled on testwiki a few weeks ago. No further temporary account deployments are scheduled yet. Temporary Accounts is a project to create a new type of user account that replaces IP addresses of unregistered editors which are no longer made public. Please [[mw:Talk:Trust and Safety Product/Temporary Accounts|share your opinions and questions on the project talk page]].
* Later this week, editors at wikis that use [[mw:Special:MyLanguage/Extension:FlaggedRevs|FlaggedRevs]] (also known as &quot;Pending Changes&quot;) may notice that the indicators at the top of articles have changed. This change makes the system more consistent with the rest of the MediaWiki interface. [https://phabricator.wikimedia.org/T191156]

'''Bugs status'''
* Editors who use the 2010 wikitext editor, and use the Character Insert buttons, will [[phab:T361465|no longer]] experience problems with the buttons adding content into the edit-summary instead of the edit-window. You can read more about that, and 26 other community-submitted tasks that were [[m:Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].

'''Project updates'''
* [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] Please review and vote on [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Focus areas|Focus Areas]], which are groups of wishes that share a problem. Focus Areas were created for the newly reopened Community Wishlist, which is now open year-round for submissions. The first batch of focus areas are specific to moderator workflows, around welcoming newcomers, minimizing repetitive tasks, and prioritizing tasks. Once volunteers have reviewed and voted on focus areas, the Foundation will then review and select focus areas for prioritization.
* Do you have a project and are willing to provide a three (3) month mentorship for an intern? [[mw:Special:MyLanguage/Outreachy|Outreachy]] is a twice a year program for people to participate in a paid internship that will start in December 2024 and end in early March 2025, and they need mentors and projects to work on. Projects can be focused on coding or non-coding (design, documentation, translation, research). See the Outreachy page for more details, and a list of past projects since 2013.

'''Learn more'''
* If you're curious about the product and technology improvements made by the Wikimedia Foundation last year, read [[diffblog:2024/08/21/wikimedia-foundation-product-technology-improving-the-user-experience/|this recent highlights summary on Diff]].
* To learn more about the technology behind the Wikimedia projects, you can now watch sessions from the technology track at Wikimania 2024 on Commons. This week, check out:
** [[c:File:Wikimania 2024 - Ohrid - Day 2 - Community Configuration - Shaping On-Wiki Functionality Together.webm|Community Configuration - Shaping On-Wiki Functionality Together]] (55 mins) - about the [[mw:Special:MyLanguage/Community Configuration|Community Configuration]] project.
** [[c:File:Wikimania 2024 - Belgrade - Day 1 - Future of MediaWiki. A sustainable platform to support a collaborative user base and billions of page views.webm|Future of MediaWiki. A sustainable platform to support a collaborative user base and billions of page views]] (30 mins) - an overview for both technical and non technical audiences, covering some of the challenges and open questions, related to the [[mw:MediaWiki Product Insights|platform evolution, stewardship and developer experiences]] research.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/35|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2024-W35&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 20:34, 26 August 2024 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=27341211 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2024-36&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2024-W36&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/36|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* Editors and volunteer developers interested in data visualisation can now test the new software for charts. Its early version is available on beta Commons and beta Wikipedia. This is an important milestone before making charts available on regular wikis. You can [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart/Project/Updates|read more about this project update]] and help to test the charts.

'''Feature news'''
* Editors who use the [[{{#special:Unusedtemplates}}]] page can now filter out pages which are expected to be there permanently, such as sandboxes, test-cases, and templates that are always substituted. Editors can add the new magic word [[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic words#EXPECTUNUSEDTEMPLATE|&lt;code dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;nowiki&gt;__EXPECTUNUSEDTEMPLATE__&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;]] to a template page to hide it from the listing. Thanks to Sophivorus and DannyS712 for these improvements. [https://phabricator.wikimedia.org/T184633]
* Editors who use the New Topic tool on discussion pages, will [[phab:T334163|now be reminded]] to add a section header, which should help reduce the quantity of newcomers who add sections without a header. You can read more about that, and {{formatnum:28}} other community-submitted tasks that were [[m:Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].
* Last week, some Toolforge tools had occasional connection problems. The cause is still being investigated, but the problems have been resolved for now. [https://phabricator.wikimedia.org/T373243]
* Translation administrators at multilingual wikis, when editing multiple translation units, can now easily mark which changes require updates to the translation. This is possible with the [[phab:T298852#10087288|new dropdown menu]].

'''Project updates'''
* A new draft text of a policy discussing the use of Wikimedia's APIs [[m:Special:MyLanguage/API Policy Update 2024|has been published on Meta-Wiki]]. The draft text does not reflect a change in policy around the APIs; instead, it is an attempt to codify existing API rules. Comments, questions, and suggestions are welcome on [[m:Talk:API Policy Update 2024|the proposed update’s talk page]] until September 13 or until those discussions have concluded.

'''Learn more'''
* To learn more about the technology behind the Wikimedia projects, you can now watch sessions from the technology track at Wikimania 2024 on Commons. This week, check out:
** [[c:File:Wikimania 2024 - Ohrid - Day 2 - Charts, the successor of Graphs - A secure and extensible tool for data visualization.webm|Charts, the successor of Graphs - A secure and extensible tool for data visualization]] (25 mins) – about the above-mentioned Charts project.
** [[c:File:Wikimania 2024 - Ohrid - Day 3 - State of Language Technology and Onboarding at Wikimedia.webm|State of Language Technology and Onboarding at Wikimedia]] (90 mins) – about some of the language tools that support Wikimedia sites, such as [[mw:Special:MyLanguage/Content translation|Content]]/[[mw:Special:MyLanguage/Content translation/Section translation|Section Translation]], [[mw:Special:MyLanguage/MinT|MinT]], and LanguageConverter; also the current state and future of languages onboarding. [https://phabricator.wikimedia.org/T368772]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/36|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2024-W36&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 01:08, 3 September 2024 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=27390268 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2024-37&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2024-W37&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/37|Translations]] are available.

'''Feature news'''
* Starting this week, the standard [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|syntax highlighter]] will receive new colors that make them compatible in dark mode. This is the first of many changes to come as part of a major upgrade to syntax highlighting. You can learn more about what's to come on the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|help page]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T365311][https://phabricator.wikimedia.org/T259059]
* Editors of wikis using Wikidata will now be notified of only relevant Wikidata changes in their watchlist. This is because the Lua functions &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;entity:getSitelink()&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; and &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;mw.wikibase.getSitelink(qid)&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; will have their logic unified for tracking different aspects of sitelinks to reduce junk notifications from [[m:Wikidata For Wikimedia Projects/Projects/Watchlist Wikidata Sitelinks Tracking|inconsistent sitelinks tracking]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T295356]

'''Project updates'''
*  Users of all Wikis will have access to Wikimedia sites as read-only for a few minutes on September 25, starting at 15:00 UTC. This is a planned datacenter switchover for maintenance purposes. More information will be published in Tech News and will also be posted on individual wikis in the coming weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T370962]
* Contributors of [[phab:T363538#10123348|11 Wikipedias]], including English will have a new &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;MOS&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; namespace added to their Wikipedias. This improvement ensures that links beginning with &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;MOS:&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; (usually shortcuts to the [[w:en:Wikipedia:Manual of Style|Manual of Style]]) are not broken by [[w:en:Mooré|Mooré]] Wikipedia (language code &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;mos&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;). [https://phabricator.wikimedia.org/T363538]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/37|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2024-W37&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 18:53, 9 September 2024 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=27424457 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2024-38&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2024-W38&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/38|Translations]] are available.

'''Improvements and Maintenance'''
* [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] Editors interested in templates can help by reading the latest Wishlist focus area, [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Focus areas/Template recall and discovery|Template recall and discovery]], and share your feedback on the talkpage. This input helps the Community Tech team to decide the right technical approach to build. Everyone is also encouraged to continue adding [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist|new wishes]].
* The new automated [[{{#special:NamespaceInfo}}]] page helps editors understand which [[mw:Special:MyLanguage/Help:Namespaces|namespaces]] exist on each wiki, and some details about how they are configured. Thanks to DannyS712 for these improvements. [https://phabricator.wikimedia.org/T263513]
* [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#Reference check|References Check]] is a feature that encourages editors to add a citation when they add a new paragraph to a Wikipedia article. For a short time, the corresponding tag &quot;Edit Check (references) activated&quot; was erroneously being applied to some edits outside of the main namespace. This has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T373692]
* It is now possible for a wiki community to change the order in which a page’s categories are displayed on their wiki. By default, categories are displayed in the order they appear in the wikitext. Now, wikis with a consensus to do so can [[m:Special:MyLanguage/Requesting wiki configuration changes|request]] a configuration change to display them in alphabetical order. [https://phabricator.wikimedia.org/T373480]
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Tool authors can now access ToolsDB's [[wikitech:Portal:Data Services#ToolsDB|public databases]] from both [[m:Special:MyLanguage/Research:Quarry|Quarry]] and [[wikitech:Superset|Superset]]. Those databases have always been accessible to every [[wikitech:Portal:Toolforge|Toolforge]] user, but they are now more broadly accessible, as Quarry can be accessed by anyone with a Wikimedia account. In addition, Quarry's internal database can now be [[m:Special:MyLanguage/Research:Quarry#Querying Quarry's own database|queried from Quarry itself]]. This database contains information about all queries that are being run and starred by users in Quarry. This information was already public through the web interface, but you can now query it using SQL. You can read more about that, and {{formatnum:20}} other community-submitted tasks that were [[m:Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].
* Any pages or tools that still use the very old CSS classes &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;mw-message-box&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; need to be updated. These old classes will be removed next week or soon afterwards. Editors can use a [https://global-search.toolforge.org/?q=mw-message-box&amp;regex=1&amp;namespaces=&amp;title= global-search] to determine what needs to be changed. It is possible to use the newer &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;cdx-message&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; group of classes as a replacement (see [https://doc.wikimedia.org/codex/latest/components/demos/message.html#css-only-version the relevant Codex documentation], and [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Tech/Header&amp;diff=prev&amp;oldid=27449042 an example update]), but using locally defined onwiki classes would be best. [https://phabricator.wikimedia.org/T374499]

'''Technical project updates'''
* Next week, all Wikimedia wikis will be read-only for a few minutes. This will start on September 25 at [https://zonestamp.toolforge.org/1727276400 15:00 UTC]. This is a planned datacenter switchover for maintenance purposes. [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|This maintenance process also targets other services.]] The previous switchover took 3 minutes, and the Site Reliability Engineering teams use many tools to make sure that this essential maintenance work happens as quickly as possible. [https://phabricator.wikimedia.org/T370962]

'''Tech in depth'''
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] The latest monthly [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Product Insights/Reports/August 2024|MediaWiki Product Insights newsletter]] is available. This edition includes details about: research about [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Hooks|hook]] handlers to help simplify development, research about performance improvements, work to improve the REST API for end-users, and more.
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] To learn more about the technology behind the Wikimedia projects, you can now watch sessions from the technology track at Wikimania 2024 on Commons. This week, check out: 
** [[c:File:Wikimania 2024 - Auditorium Kyiv - Day 4 - Hackathon Showcase.webm|Hackathon Showcase]] (45 mins) - 19 short presentations by some of the Hackathon participants, describing some of the projects they worked on, such as automated testing of maintenance scripts, a video-cutting command line tool, and interface improvements for various tools. There are [[phab:T369234|more details and links available]] in the Phabricator task.
** [[c:File:Co-Creating a Sustainable Future for the Toolforge Ecosystem.webm|Co-Creating a Sustainable Future for the Toolforge Ecosystem]] (40 mins) - a roundtable discussion for tool-maintainers, users, and supporters of Toolforge about how to make the platform sustainable and how to evaluate the tools available there.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/38|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2024-W38&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 00:03, 17 September 2024 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=27460876 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2024-39&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2024-W39&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/39|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* All wikis will be [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|read-only]] for a few minutes on Wednesday September 25 at [https://zonestamp.toolforge.org/1727276400 15:00 UTC]. Reading the wikis will not be interrupted, but editing will be paused. These twice-yearly processes allow WMF's site reliability engineering teams to remain prepared to keep the wikis functioning even in the event of a major interruption to one of our data centers.

'''Updates for editors'''
[[File:Add alt text from a halfsheet, with the article behind.png|thumb|A screenshot of the interface for the Alt Text suggested-edit feature]]
* Editors who use the iOS Wikipedia app in Spanish, Portuguese, French, or Chinese, may see the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/iOS Suggested edits project/Alt Text Experiment|Alt Text suggested-edit experiment]] after editing an article, or completing a suggested edit using &quot;[[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/iOS Suggested edits project#Hypothesis 2 Add an Image Suggested Edit|Add an image]]&quot;. Alt-text helps people with visual impairments to read Wikipedia articles. The team aims to learn if adding alt-text to images is a task that editors can be successful with. Please share any feedback on [[mw:Talk:Wikimedia Apps/iOS Suggested edits project/Alt Text Experiment|the discussion page]].
* The Codex color palette has been updated with new and revised colors for the MediaWiki user interfaces. The [[mw:Special:MyLanguage/Design System Team/Color/Design documentation#Updates|most noticeable changes]] for editors include updates for: dark mode colors for Links and for quiet Buttons (progressive and destructive), visited Link colors for both light and dark modes, and background colors for system-messages in both light and dark modes.
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] It is now possible to include clickable wikilinks and external links inside code blocks. This includes links that are used within &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;&lt;syntaxhighlight&gt;&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; tags and on code pages (JavaScript, CSS, Scribunto and Sanitized CSS). Uses of template syntax &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{…}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; are also linked to the template page. Thanks to SD0001 for these improvements. [https://phabricator.wikimedia.org/T368166]
* Two bugs were fixed in the [[m:Special:MyLanguage/Account vanishing|GlobalVanishRequest]] system by improving the logging and by removing an incorrect placeholder message. [https://phabricator.wikimedia.org/T370595][https://phabricator.wikimedia.org/T372223]
* View all {{formatnum:25}} community-submitted {{PLURAL:25|task|tasks}} that were [[m:Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].

'''Updates for technical contributors'''
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] From [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Enterprise|Wikimedia Enterprise]]: 
** The API now enables 5,000 on-demand API requests per month and twice-monthly HTML snapshots freely (gratis and libre). More information on the updates and also improvements to the software development kits (SDK) are explained on [https://enterprise.wikimedia.com/blog/enhanced-free-api/ the project's blog post]. While Wikimedia Enterprise APIs are designed for high-volume commercial reusers, this change enables many more community use-cases to be built on the service too.
** The Snapshot API (html dumps) have added beta Structured Contents endpoints ([https://enterprise.wikimedia.com/blog/structured-contents-snapshot-api/ blog post on that]) as well as released two beta datasets (English and French Wikipedia) from that endpoint to Hugging Face for public use and feedback ([https://enterprise.wikimedia.com/blog/hugging-face-dataset/ blog post on that]). These pre-parsed data sets enable new options for researchers, developers, and data scientists to use and study the content.

'''In depth'''
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] The Wikidata Query Service (WDQS) is used to get answers to questions using the Wikidata data set. As Wikidata grows, we had to make a major architectural change so that WDQS could remain performant. As part of the [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:SPARQL query service/WDQS graph split|WDQS Graph Split project]], we have new SPARQL endpoints available for serving the &quot;[https://query-scholarly.wikidata.org scholarly]&quot; and &quot;[https://query-main.wikidata.org main]&quot; subgraphs of Wikidata. The [http://query.wikidata.org query.wikidata.org endpoint] will continue to serve the full Wikidata graph until March 2025. After this date, it will only serve the main graph. For more information, please see [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:SPARQL query service/WDQS backend update/September 2024 scaling update|the announcement on Wikidata]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/39|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2024-W39&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 23:37, 23 September 2024 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=27493779 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2024-40&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2024-W40&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/40|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* Readers of [[phab:T375401|42 more wikis]] can now use Dark Mode. If the option is not yet available for logged-out users of your wiki, this is likely because many templates do not yet display well in Dark Mode. Please use the [https://night-mode-checker.wmcloud.org/ night-mode-checker tool] if you are interested in helping to reduce the number of issues. The [[mw:Special:MyLanguage/Recommendations for night mode compatibility on Wikimedia wikis|recommendations page]] provides guidance on this. Dark Mode is enabled on additional wikis once per month.
* Editors using the 2010 wikitext editor as their default can access features from the 2017 wikitext editor by adding &lt;code dir=ltr&gt;?veaction=editsource&lt;/code&gt; to the URL. If you would like to enable the 2017 wikitext editor as your default, it can be set in [[Special:Preferences#mw-input-wpvisualeditor-newwikitext|your preferences]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T239796]
* For logged-out readers using the Vector 2022 skin, the &quot;donate&quot; link has been moved from a collapsible menu next to the content area into a more prominent top menu, next to &quot;Create an account&quot;. This restores the link to the level of prominence it had in the Vector 2010 skin. [[mw:Readers/2024 Reader and Donor Experiences#Donor Experiences (Key Result WE 3.2 and the related hypotheses)|Learn more]] about the changes related to donor experiences. [https://phabricator.wikimedia.org/T373585]
* The CampaignEvents extension provides tools for organizers to more easily manage events, communicate with participants, and promote their events on the wikis. The extension has been [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status|enabled]] on Arabic Wikipedia, Igbo Wikipedia, Swahili Wikipedia, and Meta-Wiki. [[w:zh:Wikipedia:互助客栈/其他#引進CampaignEvents擴充功能|Chinese Wikipedia has decided]] to enable the extension, and discussions on the extension are in progress [[w:es:Wikipedia:Votaciones/2024/Sobre la política de Organizadores de Eventos|on Spanish Wikipedia]] and [[d:Wikidata:Project chat#Enabling the CampaignEvents Extention on Wikidata|on Wikidata]]. To learn how to enable the extension on your wiki, you can visit [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents|the CampaignEvents page on Meta-Wiki]].
* View all {{formatnum:22}} community-submitted {{PLURAL:22|task|tasks}} that were [[m:Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].

'''Updates for technical contributors'''
* Developers with an account on Wikitech-wiki should [[wikitech:Wikitech/SUL-migration|check if any action is required]] for their accounts. The wiki is being changed to use the single-user-login (SUL) system, and other configuration changes. This change will help reduce the overall complexity for the weekly software updates across all our wikis.

'''In depth'''
* The [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|server switch]] was completed successfully last week with a read-only time of [[wikitech:Switch Datacenter#Past Switches|only 2 minutes 46 seconds]]. This periodic process makes sure that engineers can switch data centers and keep all of the wikis available for readers, even if there are major technical issues. It also gives engineers a chance to do maintenance and upgrades on systems that normally run 24 hours a day, and often helps to reveal weaknesses in the infrastructure. The process involves dozens of software services and hundreds of hardware servers, and requires multiple teams working together. Work over the past few years has reduced the time from 17 minutes down to 2–3 minutes. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/66ZW7B2MG63AESQVTXDIFQBDBS766JGW/]

'''Meetings and events'''
* October 4–6: [[m:Special:MyLanguage/WikiIndaba conference 2024|WikiIndaba Conference's Hackathon]] in Johannesburg, South Africa
* November 4–6: [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Users and Developers Conference Fall 2024|MediaWiki Users and Developers Conference Fall 2024]] in Vienna, Austria

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/40|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2024-W40&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 22:21, 30 September 2024 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=27530062 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2024-41&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2024-W41&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/41|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* Communities can now request installation of [[mw:Special:MyLanguage/Moderator Tools/Automoderator|Automoderator]] on their wiki. Automoderator is an automated anti-vandalism tool that reverts bad edits based on scores from the new &quot;Revert Risk&quot; machine learning model. You can [[mw:Special:MyLanguage/Extension:AutoModerator/Deploying|read details about the necessary steps]] for installation and configuration. [https://phabricator.wikimedia.org/T336934]

'''Updates for editors'''
* Translators in wikis where [[mw:Special:MyLanguage/Content translation/Section translation#Try the tool|the mobile experience of Content Translation is available]], can now customize their articles suggestion list from 41 filtering options when using the tool. This topic-based article suggestion feature makes it easy for translators to self-discover relevant articles based on their area of interest and translate them. You can [https://test.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ContentTranslation&amp;active-list=suggestions try it with your mobile device]. [https://phabricator.wikimedia.org/T368422]
* View all {{formatnum:12}} community-submitted {{PLURAL:12|task|tasks}} that were [[m:Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].

'''Updates for technical contributors'''
* It is now possible for &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;&lt;syntaxhighlight&gt;&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; code blocks to offer readers a &quot;Copy&quot; button if the &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;copy=1&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; attribute is [[mw:Special:MyLanguage/Extension:SyntaxHighlight#copy|set on the tag]]. Thanks to SD0001 for these improvements. [https://phabricator.wikimedia.org/T40932]
* Customized copyright footer messages on all wikis will be updated. The new versions will use wikitext markup instead of requiring editing raw HTML. [https://phabricator.wikimedia.org/T375789]
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Later this month, [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] will be rolled out on several pilot wikis. The final list of the wikis will be published in the second half of the month. If you maintain any tools, bots, or gadgets on [[phab:T376499|these 11 wikis]], and your software is using data about IP addresses or is available for logged-out users, please check if it needs to be updated to work with temporary accounts. [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/For developers|Guidance on how to update the code is available]].
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Rate limiting has been enabled for the code review tools [[Wikitech:Gerrit|Gerrit]] and [[Wikitech:GitLab|GitLab]] to address ongoing issues caused by malicious traffic and scraping. Clients that open too many concurrent connections will be restricted for a few minutes. This rate limiting is managed through [[Wikitech:nftables|nftables]] firewall rules. For more details, see Wikitech's pages on [[Wikitech:Firewall#Throttling with nftables|Firewall]], [[Wikitech:GitLab/Abuse and rate limiting|GitLab limits]] and [[Wikitech:Gerrit/Operations#Throttling IPs|Gerrit operations]].
* Five new wikis have been created: 
** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q49224|Komering]] ([[w:kge:|&lt;code&gt;w:kge:&lt;/code&gt;]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T374813]
** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q36096|Mooré]] ([[m:mos:|&lt;code&gt;m:mos:&lt;/code&gt;]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T374641]
** a {{int:project-localized-name-group-wiktionary}} in [[d:Q36213|Madurese]] ([[wikt:mad:|&lt;code&gt;wikt:mad:&lt;/code&gt;]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T374968]
** a {{int:project-localized-name-group-wikiquote}} in [[d:Q2501174|Gorontalo]] ([[q:gor:|&lt;code&gt;q:gor:&lt;/code&gt;]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T375088]
** a {{int:project-localized-name-group-wikinews}} in [[d:Q56482|Shan]] ([[n:shn:|&lt;code&gt;n:shn:&lt;/code&gt;]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T375430]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/41|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2024-W41&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 23:43, 7 October 2024 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=27557422 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2024-42&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2024-W42&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/42|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* The Structured Discussion extension (also known as Flow) is starting to be removed. This extension is unmaintained and causes issues. It will be replaced by [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools|DiscussionTools]], which is used on any regular talk page. [[mw:Special:MyLanguage/Structured Discussions/Deprecation#Deprecation timeline|A first set of wikis]] are being contacted. These wikis are invited to stop using Flow, and to move all Flow boards to sub-pages, as archives. At these wikis, a script will move all Flow pages that aren't a sub-page to a sub-page automatically, starting on 22 October 2024. On 28 October 2024, all Flow boards at these wikis will be set in read-only mode. [https://www.mediawiki.org/wiki/Structured_Discussions/Deprecation][https://phabricator.wikimedia.org/T370722]
* WMF's Search Platform team is working on making it easier for readers to perform text searches in their language. A [[phab:T332342|change last week]] on over 30 languages makes it easier to find words with accents and other diacritics. This applies to both full-text search and to types of advanced search such as the &lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;''hastemplate''&lt;/bdi&gt; and &lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;''incategory''&lt;/bdi&gt; keywords. More technical details (including a few other minor search upgrades) are available. [https://www.mediawiki.org/wiki/User:TJones_%28WMF%29/Notes/Language_Analyzer_Harmonization_Notes#ASCII-folding/ICU-folding_%28T332342%29]
* View all {{formatnum:20}} community-submitted {{PLURAL:20|task|tasks}} that were [[m:Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check|EditCheck]] was installed at Russian Wikipedia, and fixes were made for some missing user interface styles.

'''Updates for technical contributors'''
* Editors who use the Toolforge tool [[toolforge:copyvios|Earwig's Copyright Violation Detector]] will now be required to log in with their Wikimedia account before running checks using the &quot;search engine&quot; option. This change is needed to help prevent external bots from misusing the system. Thanks to Chlod for these improvements. [https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia_talk:New_pages_patrol/Reviewers#Authentication_is_now_required_for_search_engine_checks_on_Earwig's_Copyvio_Tool]
* [[m:Special:MyLanguage/Phabricator|Phabricator]] users can create tickets and add comments on existing tickets via Email again. [[mw:Special:MyLanguage/Phabricator/Help#Using email|Sending email to Phabricator]] has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T356077]
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Some HTML elements in the interface are now wrapped with a &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;&lt;bdi&gt;&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; element, to make our HTML output more aligned with Web standards. More changes like this will be coming in future weeks. This change might break some tools that rely on the previous HTML structure of the interface. Note that relying on the HTML structure of the interface is [[mw:Special:MyLanguage/Stable interface policy/Frontend#What is not stable?|not recommended]] and might break at any time. [https://phabricator.wikimedia.org/T375975]

'''In depth'''
* The latest monthly [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Product Insights/Reports/September 2024|MediaWiki Product Insights newsletter]] is available. This edition includes: updates on Wikimedia's authentication system, research to simplify feature development in the MediaWiki platform, updates on Parser Unification and MathML rollout, and more.
* The latest quarterly [[mw:Technical Community Newsletter/2024/October|Technical Community Newsletter]] is now available. This edition include: research about improving topic suggestions related to countries, improvements to PHPUnit tests, and more.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/42|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2024-W42&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 21:22, 14 October 2024 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=27597254 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2024-43&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2024-W43&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/43|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* The Mobile Apps team has released an [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/iOS/Navigation Refresh#Phase 1: Creating a user Profile Menu (T373714)|update]] to the iOS app's navigation, and it is now available in the latest App store version. The team added a new Profile menu that allows for easy access to editor features like Notifications and Watchlist from the Article view, and brings the &quot;Donate&quot; button into a more accessible place for users who are reading an article. This is the first phase of a larger planned [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/iOS/Navigation Refresh|navigation refresh]] to help the iOS app transition from a primarily reader-focused app, to an app that fully supports reading and editing. The Wikimedia Foundation has added more editing features and support for on-wiki communication based on volunteer requests in recent years.
[[File:IOS App Navigation refresh first phase 05.png|thumb|iOS Wikipedia App's profile menu and contents]]

'''Updates for editors'''
* Wikipedia readers can now download a browser extension to experiment with some early ideas on potential features that recommend articles for further reading, automatically summarize articles, and improve search functionality. For more details and to stay updated, check out the Web team's [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Content Discovery Experiments|Content Discovery Experiments page]] and [[mw:Special:MyLanguage/Newsletter:Web team's projects|subscribe to their newsletter]].
* Later this month, logged-out editors of [[phab:T376499|these 12 wikis]] will start to have [[mw:Special:Mylanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] created. The list may slightly change - some wikis may be removed but none will be added. Temporary account is a new [[mw:Special:MyLanguage/User account types|type of user account]]. It enhances the logged-out editors' privacy and makes it easier for community members to communicate with them. If you maintain any tools, bots, or gadgets on these 12 wikis, and your software is using data about IP addresses or is available for logged-out users, please check if it needs to be updated to work with temporary accounts. [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/For developers|Guidance on how to update the code is available]]. Read more about the [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/Updates|deployment plan across all wikis]].
* View all {{formatnum:33}} community-submitted {{PLURAL:33|task|tasks}} that were [[m:Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the [[w:nr:Main Page|South Ndebele]], [[w:rsk:Главни бок|Pannonian Rusyn]], [[w:ann:Uwu|Obolo]], [[w:iba:Lambar Keterubah|Iban]] and [[w:tdd:ᥞᥨᥝᥴ ᥘᥣᥲ ᥖᥥᥰ|Tai Nüa]] Wikipedia languages were created last week. [https://www.wikidata.org/wiki/Q36785][https://www.wikidata.org/wiki/Q35660][https://www.wikidata.org/wiki/Q36614][https://www.wikidata.org/wiki/Q33424][https://www.wikidata.org/wiki/Q36556]
* It is now possible to create functions on Wikifunctions using Wikidata lexemes, through the new [[f:Z6005|Wikidata lexeme type]] launched last week. When you go to one of these functions, the user interface provides a lexeme selector that helps you pick a lexeme from Wikidata that matches the word you type. After hitting run, your selected lexeme is retrieved from Wikidata, transformed into a Wikidata lexeme type, and passed into the selected function. Read more about this in [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2024-10-17#Function of the Week: select representation from lexeme|the latest Wikifunctions newsletter]].

'''Updates for technical contributors'''
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Users of the Wikimedia sites can now format dates more easily in different languages with the new &lt;code dir=&quot;ltr&quot;&gt;{{[[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserFunctions##timef|#timef]]:…}}&lt;/code&gt; parser function. For example, &lt;code dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;nowiki&gt;{{#timef:now|date|en}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; will show as &quot;&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;{{#timef:now|date|en}}&lt;/bdi&gt;&quot;. Previously, &lt;code dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;nowiki&gt;{{#time:…}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; could be used to format dates, but this required knowledge of the order of the time and date components and their intervening punctuation. &lt;code dir=&quot;ltr&quot;&gt;#timef&lt;/code&gt; (or &lt;code dir=&quot;ltr&quot;&gt;#timefl&lt;/code&gt; for local time) provides access to the standard date formats that MediaWiki uses in its user interface. This may help to simplify some templates on multi-lingual wikis like Commons and Meta. [https://phabricator.wikimedia.org/T223772][https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserFunctions##timef]
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Commons and Meta users can now efficiently [[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic words#Localization|retrieve the user's language]] using &lt;code dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;nowiki&gt;{{USERLANGUAGE}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; instead of using &lt;code dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;nowiki&gt;{{int:lang}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;. [https://phabricator.wikimedia.org/T4085]
* The [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council|Product and Tech Advisory Council]] (PTAC) now has its pilot members with representation across Africa, Asia, Europe, North America and South America. They will work to address the [[Special:MyLanguage/Movement Strategy/Initiatives/Technology Council|Movement Strategy's Technology Council]] initiative of having a co-defined and more resilient technological platform. [https://meta.wikimedia.org/wiki/Movement_Strategy/Initiatives/Technology_Council]

'''In depth'''
* The latest quarterly [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Newsletters/32|Growth newsletter]] is available. It includes: an upcoming Newcomer Homepage Community Updates module, new Community Configuration options, and details on new projects.
* The Wikimedia Foundation is [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Security Team#CNA Partnership|now an official partner of the CVE program]], which is an international effort to catalog publicly disclosed cybersecurity vulnerabilities. This partnership will allow the Security Team to instantly publish [[w:en:Common Vulnerabilities and Exposures|common vulnerabilities and exposures]] (CVE) records that are affecting MediaWiki core, extensions, and skins, along with any other code the Foundation is a steward of.
* The [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist|Community Wishlist]] is now [[m:Community Wishlist/Updates#October 16, 2024: Conversations Made Easier: Machine-Translated Wishes Are Here!|testing machine translations]] for Wishlist content. Volunteers can now read machine-translated versions of wishes and dive into discussions even before translators arrive to translate content.

'''Meetings and events'''
* 24 October - Wiki Education Speaker Series Webinar - [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/N4XTB4G55BUY3M3PNGUAKQWJ7A4UOPAK/ Open Source Tech: Building the Wiki Education Dashboard], featuring Wikimedia interns and a Web developer in the panel.
* 20–22 December 2024 - [[m:Special:MyLanguage/Indic Wikimedia Hackathon Bhubaneswar 2024|Indic Wikimedia Hackathon Bhubaneswar 2024]] in Odisha, India. A hackathon for community members, including developers, designers and content editors, to build technical solutions that improve contributors' experiences.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/43|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2024-W43&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 20:53, 21 October 2024 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=27634672 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2024-44&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2024-W44&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/44|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* Later in November, the Charts extension will be deployed to the test wikis in order to help identify and fix any issue. A security review is underway to then enable deployment to pilot wikis for broader testing. You can read [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart/Project/Updates#October 2024: Working towards production deployment|the October project update]] and see the [https://en.wikipedia.beta.wmflabs.org/wiki/Charts latest documentation and examples on Beta Wikipedia].
* View all {{formatnum:32}} community-submitted {{PLURAL:32|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, [[w:en:PediaPress|Pediapress.com]], an external service that creates books from Wikipedia, can now use [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Maps|Wikimedia Maps]] to include existing pre-rendered infobox map images in their printed books on Wikipedia. [https://phabricator.wikimedia.org/T375761]

'''Updates for technical contributors'''
* Wikis can use [[:mw:Special:MyLanguage/Extension:GuidedTour|the Guided Tour extension]] to help newcomers understand how to edit. The Guided Tours extension now works with [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Dark mode|dark mode]]. Guided Tour maintainers can check their tours to see that nothing looks odd. They can also set &lt;code&gt;emitTransitionOnStep&lt;/code&gt; to &lt;code&gt;true&lt;/code&gt; to fix an old bug. They can use the new flag &lt;code&gt;allowAutomaticBack&lt;/code&gt; to avoid back-buttons they don't want. [https://phabricator.wikimedia.org/T73927#10241528]
*  Administrators in the Wikimedia projects who use the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Nuke|Nuke Extension]] will notice that mass deletions done with this tool have the &quot;Nuke&quot; tag. This change will make reviewing and analyzing deletions performed with the tool easier. [https://phabricator.wikimedia.org/T366068]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/44|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2024-W44&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 20:57, 28 October 2024 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=27668811 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2024-45&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2024-W45&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/45|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* Stewards can now make [[m:Special:MyLanguage/Global blocks|global account blocks]] cause global [[mw:Special:MyLanguage/Autoblock|autoblocks]]. This will assist stewards in preventing abuse from users who have been globally blocked. This includes preventing globally blocked temporary accounts from exiting their session or switching browsers to make subsequent edits for 24 hours. Previously, temporary accounts could exit their current session or switch browsers to continue editing. This is an anti-abuse tool improvement for the [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|Temporary Accounts]] project. You can read more about the [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/Updates|progress on key features for temporary accounts]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T368949]
* Wikis that have the [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status|CampaignEvents extension enabled]] can now use the [[m:Special:MyLanguage/Campaigns/Foundation Product Team/Event list#October 29, 2024: Collaboration List launched|Collaboration List]] feature. This list provides a new, easy way for contributors to learn about WikiProjects on their wikis. Thanks to the Campaign team for this work that is part of [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2024-2025/Product %26 Technology OKRs#WE KRs|the 2024/25 annual plan]]. If you are interested in bringing the CampaignEvents extension to your wiki, you can [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status#How to Request the CampaignEvents Extension for your wiki|follow these steps]] or you can reach out to User:Udehb-WMF for help.
* The text color for red links will be slightly changed later this week to improve their contrast in light mode. [https://phabricator.wikimedia.org/T370446]
* View all {{formatnum:32}} community-submitted {{PLURAL:32|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, on multilingual wikis, users [[phab:T216368|can now]] hide translations from the WhatLinksHere special page.

'''Updates for technical contributors'''
* XML [[m:Special:MyLanguage/Data dumps|data dumps]] have been temporarily paused whilst a bug is investigated. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/xmldatadumps-l@lists.wikimedia.org/message/BXWJDPO5QI2QMBCY7HO36ELDCRO6HRM4/]

'''In depth'''
* Temporary Accounts have been deployed to six wikis; thanks to the Trust and Safety Product team for [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|this work]], you can read about [[phab:T340001|the deployment plans]]. Beginning next week, Temporary Accounts will also be enabled on [[phab:T378336|seven other projects]]. If you are active on these wikis and need help migrating your tools, please reach out to [[m:User:Udehb-WMF|User:Udehb-WMF]] for assistance.
*  The latest quarterly [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2024/October|Language and Internationalization newsletter]] is available.  It includes: New languages supported in translatewiki or in MediaWiki; New keyboard input methods for some languages; details about recent and upcoming meetings, and more.

'''Meetings and events'''
* [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Users and Developers Conference Fall 2024|MediaWiki Users and Developers Conference Fall 2024]] is happening in Vienna, Austria and online from 4 to 6 November 2024. The conference will feature discussions around the usage of MediaWiki software by and within companies in different industries and will inspire and onboard new users.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/45|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2024-W45&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 20:51, 4 November 2024 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=27693917 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2024-46&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2024-W46&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/46|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* On wikis with the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Translate|Translate extension]] enabled, users will notice that the FuzzyBot will now automatically create translated versions of categories used on translated pages. [https://phabricator.wikimedia.org/T285463]
* View all {{formatnum:29}} community-submitted {{PLURAL:29|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the submitted task to use the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:SecurePoll|SecurePoll extension]] for English Wikipedia's special [[w:en:Wikipedia:Administrator elections|administrator election]] was resolved on time. [https://phabricator.wikimedia.org/T371454] 

'''Updates for technical contributors'''
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] In &lt;code dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[mw:MediaWiki_1.44/wmf.2|1.44.0-wmf-2]]&lt;/code&gt;, the logic of Wikibase function &lt;code&gt;getAllStatements&lt;/code&gt; changed to behave like &lt;code&gt;getBestStatements&lt;/code&gt;. Invoking the function now returns a copy of values which are immutable. [https://phabricator.wikimedia.org/T270851]
* [https://en.wikipedia.org/api/rest_v1/ Wikimedia REST API] users, such as bot operators and tool maintainers, may be affected by ongoing upgrades. The API will be rerouting some page content endpoints from RESTbase to the newer [[mw:Special:MyLanguage/API:REST API|MediaWiki REST API]] endpoints. The [[phab:T374683|impacted endpoints]] include getting page/revision metadata and rendered HTML content. These changes will be available on testwiki later this week, with other projects to follow. This change should not affect existing functionality, but active users of the impacted endpoints should verify behavior on testwiki, and raise any concerns on the related [[phab:T374683|Phabricator ticket]].

'''In depth'''
* Admins and users of the Wikimedia projects [[mw:Special:MyLanguage/Moderator_Tools/Automoderator#Usage|where Automoderator is enabled]] can now monitor and evaluate important metrics related to Automoderator's actions. [https://superset.wmcloud.org/superset/dashboard/unified-automoderator-activity-dashboard/ This Superset dashboard] calculates and aggregates metrics about Automoderator's behaviour on the projects in which it is deployed. Thanks to the Moderator Tools team for this Dashboard; you can visit [[mw:Special:MyLanguage/Moderator Tools/Automoderator/Unified Activity Dashboard|the documentation page]] for more information about this work. [https://phabricator.wikimedia.org/T369488]

'''Meetings and events'''
* 21 November 2024 ([[m:Special:MyLanguage/Event:Commons community discussion - 21 November 2024 8:00 UTC|8:00 UTC]] &amp; [[m:Special:MyLanguage/Event:Commons community discussion - 21 November 2024 16:00 UTC|16:00 UTC]]) - [[c:Commons:WMF support for Commons/Commons community calls|Community call]] with Wikimedia Commons volunteers and stakeholders to help prioritize support efforts for 2025-2026 Fiscal Year. The theme of this call is how content should be organised on Wikimedia Commons.
'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/46|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2024-W46&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 00:08, 12 November 2024 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=27732268 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2024-47&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2024-W47&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/47|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* Users of Wikimedia sites will now be warned when they create a [[mw:Special:MyLanguage/Help:Redirects|redirect]] to a page that doesn't exist. This will reduce the number of broken redirects to red links in our projects. [https://phabricator.wikimedia.org/T326057]
* View all {{formatnum:42}} community-submitted {{PLURAL:42|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Pywikibot/Overview|Pywikibot]], which automates work on MediaWiki sites, was upgraded to 9.5.0 on Toolforge. [https://phabricator.wikimedia.org/T378676]

'''Updates for technical contributors'''
* On wikis that use the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:FlaggedRevs|FlaggedRevs extension]], pages created or moved by users with the appropriate permissions are marked as flagged automatically. This feature has not been working recently, and changes fixing it should be deployed this week. Thanks to Daniel and Wargo for working on this. [https://phabricator.wikimedia.org/T379218][https://phabricator.wikimedia.org/T368380]

'''In depth'''
* There is a new [https://diff.wikimedia.org/2024/11/05/say-hi-to-temporary-accounts-easier-collaboration-with-logged-out-editors-with-better-privacy-protection Diff post] about Temporary Accounts, available in more than 15 languages. Read it to learn about what Temporary Accounts are, their impact on different groups of users, and the plan to introduce the change on all wikis.

'''Meetings and events'''
* Technical volunteers can now register for the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Hackathon 2025|2025 Wikimedia Hackathon]], which will take place in Istanbul, Turkey. [https://pretix.eu/wikimedia/hackathon2025/ Application for travel and accommodation scholarships] is open from '''November 12 to December 10 2024'''. The registration for the event will close in mid-April 2025. The Wikimedia Hackathon is an annual gathering that unites the global technical community to collaborate on existing projects and explore new ideas.
* Join the [[C:Special:MyLanguage/Commons:WMF%20support%20for%20Commons/Commons%20community%20calls|Wikimedia Commons community calls]] this week to help prioritize support for Commons which will be planned for 2025–2026. The theme will be how content should be organised on Wikimedia Commons. This is an opportunity for volunteers who work on different things to come together and talk about what matters for the future of the project. The calls will take place '''November 21, 2024, [[m:Special:MyLanguage/Event:Commons community discussion - 21 November 2024 8:00 UTC|8:00 UTC]] and [[m:Special:MyLanguage/Event:Commons community discussion - 21 November 2024 16:00 UTC|16:00 UTC]]'''.
* A [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_Language_and_Product_Localization/Community meetings#29 November 2024|Language community meeting]] will take place '''November 29, 16:00 UTC''' to discuss updates and technical problem-solving.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/47|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2024-W47&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 02:01, 19 November 2024 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=27806858 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2024-48&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2024-W48&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/48|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] A new version of the standard wikitext editor-mode [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|syntax highlighter]] will be available as a [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta feature]] later this week. This brings many new features and bug fixes, including right-to-left support, [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Template folding|template folding]], [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Autocompletion|autocompletion]], and an improved search panel. You can learn more on the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|help page]].
* The 2010 wikitext editor now supports common keyboard shortcuts such &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;Ctrl&lt;/code&gt;+&lt;code&gt;B&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; for bold and &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;Ctrl&lt;/code&gt;+&lt;code&gt;I&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; for italics. A full [[mw:Help:Extension:WikiEditor#Keyboard shortcuts|list of all six shortcuts]] is available. Thanks to SD0001 for this improvement. [https://phabricator.wikimedia.org/T62928]
* Starting November 28, Flow/Structured Discussions pages will be automatically archived and set to read-only at the following wikis: &lt;bdi&gt;bswiki&lt;/bdi&gt;{{int:comma-separator/en}}&lt;bdi&gt;elwiki&lt;/bdi&gt;{{int:comma-separator/en}}&lt;bdi&gt;euwiki&lt;/bdi&gt;{{int:comma-separator/en}}&lt;bdi&gt;fawiki&lt;/bdi&gt;{{int:comma-separator/en}}&lt;bdi&gt;fiwiki&lt;/bdi&gt;{{int:comma-separator/en}}&lt;bdi&gt;frwikiquote&lt;/bdi&gt;{{int:comma-separator/en}}&lt;bdi&gt;frwikisource&lt;/bdi&gt;{{int:comma-separator/en}}&lt;bdi&gt;frwikiversity&lt;/bdi&gt;{{int:comma-separator/en}}&lt;bdi&gt;frwikivoyage&lt;/bdi&gt;{{int:comma-separator/en}}&lt;bdi&gt;idwiki&lt;/bdi&gt;{{int:comma-separator/en}}&lt;bdi&gt;lvwiki&lt;/bdi&gt;{{int:comma-separator/en}}&lt;bdi&gt;plwiki&lt;/bdi&gt;{{int:comma-separator/en}}&lt;bdi&gt;ptwiki&lt;/bdi&gt;{{int:comma-separator/en}}&lt;bdi&gt;urwiki&lt;/bdi&gt;{{int:comma-separator/en}}&lt;bdi&gt;viwikisource&lt;/bdi&gt;{{int:comma-separator/en}}&lt;bdi&gt;zhwikisource&lt;/bdi&gt;. This is done as part of [[mw:Special:MyLanguage/Structured_Discussions/Deprecation|StructuredDiscussions deprecation work]]. If you need any assistance to archive your page in advance, please contact [[m:User:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]]. 
* View all {{formatnum:25}} community-submitted {{PLURAL:25|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a user creating a new AbuseFilter can now only set the filter to &quot;protected&quot; [[phab:T377765|if it includes a protected variable]].

'''Updates for technical contributors'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]], which can be used in JavaScript, CSS, JSON, and Lua pages, [[phab:T377663|now offers]] live autocompletion. Thanks to SD0001 for this improvement. The feature can be temporarily disabled on a page by pressing &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;Ctrl&lt;/code&gt;+&lt;code&gt;,&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; and un-selecting &quot;&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Live Autocompletion&lt;/bdi&gt;&quot;.
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Tool-maintainers who use the Graphite system for tracking metrics, need to migrate to the newer Prometheus system. They can check [https://grafana.wikimedia.org/d/K6DEOo5Ik/grafana-graphite-datasource-utilization?orgId=1 this dashboard] and the list in the Description of the [[phab:T350592|task T350592]] to see if their tools are listed, and they should claim metrics and dashboards connected to their tools. They can then disable or migrate all existing metrics by following the instructions in the task. The Graphite service will become read-only in April. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/KLUV4IOLRYXPQFWD6WKKJUHMWE77BMSZ/]
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] The [[mw:Special:MyLanguage/NewPP parser report|New PreProcessor parser performance report]] has been fixed to give an accurate count for the number of Wikibase entities accessed. It had previously been resetting after 400 entities. [https://phabricator.wikimedia.org/T279069]

'''Meetings and events'''
* A [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_Language_and_Product_Localization/Community meetings#29 November 2024|Language community meeting]] will take place November 29 at [https://zonestamp.toolforge.org/1732896000 16:00 UTC]. There will be presentations on topics like developing language keyboards, the creation of the Mooré Wikipedia, the language support track at [[m:Wiki Indaba|Wiki Indaba]], and a report from the Wayuunaiki community on their experiences with the Incubator and as a new community over the last 3 years. This meeting will be in English and will also have Spanish interpretation.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/48|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2024-W48&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 22:42, 25 November 2024 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=27847039 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2024-49&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2024-W49&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/49|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* Two new parser functions were added this week. The &lt;code dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;[[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic words#interwikilink|#interwikilink]]&lt;nowiki&gt;}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; function adds an [[mw:Special:MyLanguage/Help:Links#Interwiki links|interwiki link]] and the &lt;code dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;[[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic words#interlanguagelink|#interlanguagelink]]&lt;nowiki&gt;}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; function adds an [[mw:Special:MyLanguage/Help:Links#Interlanguage links|interlanguage link]]. These parser functions are useful on wikis where namespaces conflict with interwiki prefixes. For example, links beginning with &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;MOS:&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; on English Wikipedia [[phab:T363538|conflict with the &lt;code&gt;mos&lt;/code&gt; language code prefix of Mooré Wikipedia]].
* Starting this week, Wikimedia wikis no longer support connections using old RSA-based HTTPS certificates, specifically rsa-2048. This change is to improve security for all users. Some older, unsupported browser or smartphone devices will be unable to connect; Instead, they will display a connectivity error. See the [[wikitech:HTTPS/Browser_Recommendations|HTTPS Browser Recommendations page]] for more-detailed information. All modern operating systems and browsers are always able to reach Wikimedia projects. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/CTYEHVNSXUD3NFAAMG3BLZVTVQWJXJAH/]
* Starting December 16, Flow/Structured Discussions pages will be automatically archived and set to read-only at the following wikis: &lt;bdi&gt;arwiki&lt;/bdi&gt;{{int:comma-separator/en}}&lt;bdi&gt;cawiki&lt;/bdi&gt;{{int:comma-separator/en}}&lt;bdi&gt;frwiki&lt;/bdi&gt;{{int:comma-separator/en}}&lt;bdi&gt;mediawikiwiki&lt;/bdi&gt;{{int:comma-separator/en}}&lt;bdi&gt;orwiki&lt;/bdi&gt;{{int:comma-separator/en}}&lt;bdi&gt;wawiki&lt;/bdi&gt;{{int:comma-separator/en}}&lt;bdi&gt;wawiktionary&lt;/bdi&gt;{{int:comma-separator/en}}&lt;bdi&gt;wikidatawiki&lt;/bdi&gt;{{int:comma-separator/en}}&lt;bdi&gt;zhwiki&lt;/bdi&gt;. This is done as part of [[mw:Special:MyLanguage/Structured_Discussions/Deprecation|StructuredDiscussions deprecation work]]. If you need any assistance to archive your page in advance, please contact [[m:User:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T380910]
* This month the Chart extension was deployed to production and is now available on Commons and Testwiki. With the security review complete, pilot wiki deployment is expected to start in the first week of December. You can see a working version [[testwiki:Charts|on Testwiki]] and read [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart/Project/Updates|the November project update]] for more details.
* View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug with the &quot;Download as PDF&quot; system was fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T376438]

'''Updates for technical contributors'''
* In late February, temporary accounts will be rolled out on at least 10 large wikis. This deployment will have a significant effect on the community-maintained code. This is about Toolforge tools, bots, gadgets, and user scripts that use IP address data or that are available for logged-out users. The Trust and Safety Product team wants to identify this code, monitor it, and assist in updating it ahead of the deployment to minimize disruption to workflows. The team asks technical editors and volunteer developers to help identify such tools by adding them to [[mw:Trust and Safety Product/Temporary Accounts/For developers/Impacted tools|this list]]. In addition, review the [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/For developers|updated documentation]] to learn how to adjust the tools. Join the discussions on the [[mw:Talk:Trust and Safety Product/Temporary Accounts|project talk page]] or in the [[discord:channels/221049808784326656/1227616742340034722|dedicated thread]] on the [[w:Wikipedia:Discord|Wikimedia Community Discord server (in English)]] for support and to share feedback. 

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/49|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2024-W49&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 22:23, 2 December 2024 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=27873992 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2024-50&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2024-W50&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/50|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* Technical documentation contributors can find updated resources, and new ways to connect with each other and the Wikimedia Technical Documentation Team, at the [[mw:Special:MyLanguage/Documentation|Documentation hub]] on MediaWiki.org. This page links to: resources for writing and improving documentation, a new &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;#wikimedia-techdocs&lt;/bdi&gt; IRC channel on libera.chat, a listing of past and upcoming documentation events, and ways to request a documentation consultation or review. If you have any feedback or ideas for improvements to the documentation ecosystem, please [[mw:Wikimedia Technical Documentation Team#Contact us|contact the Technical Documentation Team]].

'''Updates for editors'''
[[File:Edit Check on Desktop.png|thumb|Layout change for the Edit Check feature]]
* Later this week, [[mw:Special:MyLanguage/Edit check|Edit Check]] will be relocated to a sidebar on desktop. Edit check is the feature for new editors to help them follow policies and guidelines. This layout change creates space to present people with [[mw:Edit check#1 November 2024|new Checks]] that appear ''while'' they are typing. The [[mw:Special:MyLanguage/Edit check#Reference Check A/B Test|initial results]] show newcomers encountering Edit Check are 2.2 times more likely to publish a new content edit that includes a reference and is not reverted.
* The Chart extension, which enables editors to create data visualizations, was successfully made available on MediaWiki.org and three pilot wikis (Italian, Swedish, and Hebrew Wikipedias). You can see a working examples [[testwiki:Charts|on Testwiki]] and read [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart/Project/Updates|the November project update]] for more details.
* Translators in wikis where the [[mw:Special:MyLanguage/Content translation/Section translation#Try the tool|mobile experience of Content Translation is available]], can now discover articles in Wikiproject campaigns of their interest from the &quot;[https://test.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ContentTranslation&amp;campaign=specialcx&amp;filter-type=automatic&amp;filter-id=collections&amp;active-list=suggestions&amp;from=es&amp;to=en All collection]&quot; category in the articles suggestion feature. Wikiproject Campaign organizers can use this feature, to help translators to discover articles of interest, by adding the &lt;code dir=ltr&gt;&lt;nowiki&gt;&lt;page-collection&gt; &lt;/page-collection&gt;&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; tag to their campaign article list page on Meta-wiki. This will make those articles discoverable in the Content Translation tool. For more detailed information on how to use the tool and tag, please refer to [[mw:Special:MyLanguage/Translation suggestions: Topic-based &amp; Community-defined lists/How to use the features|the step-by-step guide]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T378958]
* The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Nuke|Nuke]] feature, which enables administrators to mass delete pages, now has a [[phab:T376379#10310998|multiselect filter for namespace selection]]. This enables users to select multiple specific namespaces, instead of only one or all, when fetching pages for deletion.
* The Nuke feature also now [[phab:T364225#10371365|provides links]] to the userpage of the user whose pages were deleted, and to the pages which were not selected for deletion, after page deletions are queued. This enables easier follow-up admin-actions. Thanks to Chlod and the Moderator Tools team for both of these improvements. [https://phabricator.wikimedia.org/T364225#10371365]
* The Editing Team is working on making it easier to populate citations from archive.org using the [[mw:Special:MyLanguage/Citoid/Enabling Citoid on your wiki|Citoid]] tool, the auto-filled citation generator. They are asking communities to add two parameters preemptively, &lt;code dir=ltr&gt;archiveUrl&lt;/code&gt; and &lt;code dir=ltr&gt;archiveDate&lt;/code&gt;, within the TemplateData for each citation template using Citoid. You can see an [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Template%3ACite_web%2Fdoc&amp;diff=1261320172&amp;oldid=1260788022 example of a change in a template], and a [https://global-search.toolforge.org/?namespaces=10&amp;q=%5C%22citoid%5C%22%3A%20%5C%7B&amp;regex=1&amp;title= list of all relevant templates]. [https://phabricator.wikimedia.org/T374831]
* One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikivoyage}} in [[d:Q9240|Indonesian]] ([[voy:id:|&lt;code&gt;voy:id:&lt;/code&gt;]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T380726]
* Last week, all wikis had problems serving pages to logged-in users and some logged-out users for 30–45 minutes. This was caused by a database problem, and investigation is ongoing. [https://www.wikimediastatus.net/incidents/3g2ckc7bp6l9]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:19}} community-submitted {{PLURAL:19|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug in the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add Link]] feature has been fixed. Previously, the list of sections which are excluded from Add Link was partially ignored in certain cases. [https://phabricator.wikimedia.org/T380455][https://phabricator.wikimedia.org/T380329]

'''Updates for technical contributors'''
* [[mw:Special:MyLanguage/Codex|Codex]], the design system for Wikimedia, now has an early-stage [[gitiles:design/codex-php|implementation in PHP]]. It is available for general use in MediaWiki extensions and Toolforge apps through [https://packagist.org/packages/wikimedia/codex Composer], with use in MediaWiki core coming soon. More information is available in [[wmdoc:design-codex-php/main/index.html|the documentation]]. Thanks to Doğu for the inspiration and many contributions to the library. [https://phabricator.wikimedia.org/T379662]
* [https://en.wikipedia.org/api/rest_v1/ Wikimedia REST API] users, such as bot operators and tool maintainers, may be affected by ongoing upgrades. On December 4, the MediaWiki Interfaces team began rerouting page/revision metadata and rendered HTML content endpoints on [[testwiki:|testwiki]] from RESTbase to comparable MediaWiki REST API endpoints. The team encourages active users of these endpoints to verify their tool's behavior on testwiki and raise any concerns on the related [[phab:T374683|Phabricator ticket]] before the end of the year, as they intend to roll out the same change across all Wikimedia projects in early January. These changes are part of the work to replace the outdated [[mw:RESTBase/deprecation|RESTBase]] system.
* The [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/986172 2024 Developer Satisfaction Survey] is seeking the opinions of the Wikimedia developer community. Please take the survey if you have any role in developing software for the Wikimedia ecosystem. The survey is open until 3 January 2025, and has an associated [[foundation:Legal:Developer Satisfaction Survey 2024 Privacy Statement|privacy statement]].
* There is no new MediaWiki version this week. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar]

'''Meetings and events'''
* The next meeting in the series of [[c:Commons:WMF support for Commons/Commons community calls|Wikimedia Foundation discussions with the Wikimedia Commons community]] will take place on [[m:Event:Commons community discussion - 12 December 2024 08:00 UTC|December 12 at 8:00 UTC]] and [[m:Event:Commons community discussion - 12_December 2024 16:00 UTC|at 16:00 UTC]]. The topic of this call is new media and new contributors. Contributors from all wikis are welcome to attend.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/50|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2024-W50&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 22:16, 9 December 2024 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=27919424 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2024-51&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2024-W51&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/51|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* Interested in improving event management on your home wiki? The [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents|CampaignEvents extension]] offers organizers features like event registration management, event/wikiproject promotion, finding potential participants, and more - all directly on-wiki. If you are an organizer or think your community would benefit from this extension, start a discussion to enable it on your wiki today. To learn more about how to enable this extension on your wiki, visit the [[m:CampaignEvents/Deployment status#How to Request the CampaignEvents Extension for your wiki|deployment status page]].

'''Updates for editors'''
* Users of the iOS Wikipedia App in Italy and Mexico on the Italian, Spanish, and English Wikipedias, can see a [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/iOS/Personalized Wikipedia Year in Review|personalized Year in Review]] with insights based on their reading and editing history.
* Users of the Android Wikipedia App in Sub-Saharan Africa and South Asia can see the new [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Android/Rabbit Holes|Rabbit Holes]] feature. This feature shows a suggested search term in the Search bar based on the current article being viewed, and a suggested reading list generated from the user’s last two visited articles.
* The [[m:Special:MyLanguage/Global reminder bot|global reminder bot]] is now active and running on nearly 800 wikis. This service reminds most users holding temporary rights when they are about to expire, so that they can renew should they want to. See [[m:Global reminder bot/Technical details|the technical details page]] for more information.
* The next issue of Tech News will be sent out on 13 January 2025 because of the end of year holidays. Thank you to all of the translators, and people who submitted content or feedback, this year.
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug was [[phab:T374988|fixed]] in the Android Wikipedia App which had caused translatable SVG images to show the wrong language when they were tapped.

'''Updates for technical contributors'''
* There is no new MediaWiki version next week. The next deployments will start on 14 January. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar/2025] 

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/51|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2024-W51&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 22:25, 16 December 2024 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=27942374 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-03&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W03&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/03|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* The Single User Login system is being updated over the next few months. This is the system which allows users to fill out the login form on one Wikimedia site and get logged in on all others at the same time. It needs to be updated because of the ways that browsers are increasingly restricting cross-domain cookies. To accommodate these restrictions, login and account creation pages will move to a central domain, but it will still appear to the user as if they are on the originating wiki. The updated code will be enabled this week for users on test wikis. This change is planned to roll out to all users during February and March. See [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Platform Team/SUL3#Deployment|the SUL3 project page]] for more details and a timeline.

'''Updates for editors'''
* On wikis with [[mw:Special:MyLanguage/Extension:PageAssessments|PageAssessments]] installed, you can now [[mw:Special:MyLanguage/Extension:PageAssessments#Search|filter search results]] to pages in a given WikiProject by using the &lt;code dir=ltr&gt;inproject:&lt;/code&gt; keyword. (These wikis: {{int:project-localized-name-arwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-enwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-enwikivoyage/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-frwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-huwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-newiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-trwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-zhwiki/en}}) [https://phabricator.wikimedia.org/T378868] 
* One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q34129|Tigre]] ([[w:tig:|&lt;code&gt;w:tig:&lt;/code&gt;]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T381377]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:35}} community-submitted {{PLURAL:35|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, there was a bug with updating a user's edit-count after making a rollback edit, which is now fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T382592]

'''Updates for technical contributors'''
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Wikimedia REST API users, such as bot operators and tool maintainers, may be affected by ongoing upgrades. Starting the week of January 13, we will begin rerouting [[phab:T374683|some page content endpoints]] from RESTbase to the newer MediaWiki REST API endpoints for all wiki projects. This change was previously available on testwiki and should not affect existing functionality, but active users of the impacted endpoints may raise issues directly to the [[phab:project/view/6931/|MediaWiki Interfaces Team]] in Phabricator if they arise.
* Toolforge tool maintainers can now share their feedback on Toolforge UI, an initiative to provide a web platform that allows creating and managing Toolforge tools through a graphic interface, in addition to existing command-line workflows. This project aims to streamline active maintainers’ tasks, as well as make registration and deployment processes more accessible for new tool creators. The initiative is still at a very early stage, and the Cloud Services team is in the process of collecting feedback from the Toolforge community to help shape the solution to their needs. [[wikitech:Wikimedia Cloud Services team/EnhancementProposals/Toolforge UI|Read more and share your thoughts about Toolforge UI]]. 
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] For tool and library developers who use the OAuth system: The identity endpoint used for [[mw:Special:MyLanguage/OAuth/For Developers#Identifying the user|OAuth 1]] and [[mw:Special:MyLanguage/OAuth/For Developers#Identifying the user 2|OAuth 2]] returned a JSON object with an integer in its &lt;code&gt;sub&lt;/code&gt; field, which was incorrect (the field must always be a string). This has been fixed; the fix will be deployed to Wikimedia wikis on the week of January 13. [https://phabricator.wikimedia.org/T382139]
* Many wikis currently use [[:mw:Parsoid/Parser Unification/Cite CSS|Cite CSS]] to render custom footnote markers in Parsoid output. Starting January 20 these rules will be disabled, but the developers ask you to ''not'' clean up your &lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[MediaWiki:Common.css]]&lt;/bdi&gt; until February 20 to avoid issues during the migration. Your wikis might experience some small changes to footnote markers in Visual Editor and when using experimental Parsoid read mode, but if there are changes these are expected to bring the rendering in line with the legacy parser output. [https://phabricator.wikimedia.org/T370027]

'''Meetings and events'''
* The next meeting in the series of [[c:Special:MyLanguage/Commons:WMF support for Commons/Commons community calls|Wikimedia Foundation Community Conversations with the Wikimedia Commons community]] will take place on [[m:Special:MyLanguage/Event:Commons community discussion - 15 January 2025 08:00 UTC|January 15 at 8:00 UTC]] and [[m:Special:MyLanguage/Event:Commons community discussion - 15 January 2025 16:00 UTC|at 16:00 UTC]]. The topic of this call is defining the priorities in tool investment for Commons. Contributors from all wikis, especially users who are maintaining tools for Commons, are welcome to attend.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/03|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W03&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 01:42, 14 January 2025 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=28048614 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-04&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W04&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/04|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* Administrators can mass-delete multiple pages created by a user or IP address using [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Nuke|Extension:Nuke]]. It previously only allowed deletion of pages created in the last 30 days. It can now delete pages from the last 90 days, provided it is targeting a specific user or IP address. [https://phabricator.wikimedia.org/T380846]
* On [[phab:P72148|wikis that use]] the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Patrolled edits|Patrolled edits]] feature, when the rollback feature is used to revert an unpatrolled page revision, that revision will now be marked as &quot;manually patrolled&quot; instead of &quot;autopatrolled&quot;, which is more accurate. Some editors that use [[mw:Special:MyLanguage/Help:New filters for edit review/Filtering|filters]] on Recent Changes may need to update their filter settings. [https://phabricator.wikimedia.org/T302140]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the Visual Editor's &quot;Insert link&quot; feature did not always suggest existing pages properly when an editor started typing, which has now been [[phab:T383497|fixed]].

'''Updates for technical contributors'''
* The Structured Discussion extension (also known as Flow) is being progressively removed from the wikis. This extension is unmaintained and causes issues. It will be replaced by [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools|DiscussionTools]], which is used on any regular talk page. [[mw:Special:MyLanguage/Structured Discussions/Deprecation#Deprecation timeline|The last group of wikis]] ({{int:project-localized-name-cawikiquote/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-fiwikimedia/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-gomwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kabwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ptwikibooks/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-sewikimedia/en}}) will soon be contacted. If you have questions about this process, please ping [[m:User:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]] at your wiki. [https://phabricator.wikimedia.org/T380912]
* The latest quarterly [[mw:Technical_Community_Newsletter/2025/January|Technical Community Newsletter]] is now available. This edition includes: updates about services from the Data Platform Engineering teams, information about Codex from the Design System team, and more.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/04|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W04&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 01:37, 21 January 2025 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=28129769 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-05&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W05&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/05|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* Patrollers and admins - what information or context about edits or users could help you to make patroller or admin decisions more quickly or easily? The Wikimedia Foundation wants to hear from you to help guide its upcoming annual plan. Please consider sharing your thoughts on this and [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Product &amp; Technology OKRs|13 other questions]] to shape the technical direction for next year.

'''Updates for editors'''
* iOS Wikipedia App users worldwide can now access a [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/iOS/Personalized Wikipedia Year in Review/How your data is used|personalized Year in Review]] feature, which provides insights based on their reading and editing history on Wikipedia. This project is part of a broader effort to help welcome new readers as they discover and interact with encyclopedic content.
* [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] Edit patrollers now have a new feature available that can highlight potentially problematic new pages. When a page is created with the same title as a page which was previously deleted, a tag ('Recreated') will now be added, which users can filter for in [[{{#special:RecentChanges}}]] and [[{{#special:NewPages}}]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T56145]
* Later this week, there will be a new warning for editors if they attempt to create a redirect that links to another redirect (a [[mw:Special:MyLanguage/Help:Redirects#Double redirects|double redirect]]). The feature will recommend that they link directly to the second redirect's target page. Thanks to the user SomeRandomDeveloper for this improvement. [https://phabricator.wikimedia.org/T326056]
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Wikimedia wikis allow [[w:en:WebAuthn|WebAuthn]]-based second factor checks (such as hardware tokens) during login, but the feature is [[m:Community Wishlist Survey 2023/Miscellaneous/Fix security key (WebAuthn) support|fragile]] and has very few users. The MediaWiki Platform team is temporarily disabling adding new WebAuthn keys, to avoid interfering with the rollout of [[mw:MediaWiki Platform Team/SUL3|SUL3]] (single user login version 3). Existing keys are unaffected. [https://phabricator.wikimedia.org/T378402]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].

'''Updates for technical contributors'''

* For developers that use the [[wikitech:Data Platform/Data Lake/Edits/MediaWiki history dumps|MediaWiki History dumps]]: The Data Platform Engineering team has added a couple of new fields to these dumps, to support the [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|Temporary Accounts]] initiative. If you maintain software that reads those dumps, please review your code and the updated documentation, since the order of the fields in the row will change. There will also be one field rename: in the &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;mediawiki_user_history&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; dump, the &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;anonymous&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; field will be renamed to &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;is_anonymous&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;. The changes will take effect with the next release of the dumps in February. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/LKMFDS62TXGDN6L56F4ABXYLN7CSCQDI/] 

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/05|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W05&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 22:15, 27 January 2025 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=28149374 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-06&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W06&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/06|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* Editors who use the &quot;Special characters&quot; editing-toolbar menu can now see the 32 special characters you have used most recently, across editing sessions on that wiki. This change should help make it easier to find the characters you use most often. The feature is in both the 2010 wikitext editor and VisualEditor. [https://phabricator.wikimedia.org/T110722]
* Editors using the 2010 wikitext editor can now create sublists with correct indentation by selecting the line(s) you want to indent and then clicking the toolbar buttons.[https://phabricator.wikimedia.org/T380438] You can now also insert &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;&lt;code&gt;&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; tags using a new toolbar button.[https://phabricator.wikimedia.org/T383010] Thanks to user stjn for these improvements.
* Help is needed to ensure the [[mw:Special:MyLanguage/Citoid/Enabling Citoid on your wiki|citation generator]] works properly on each wiki.
** (1) Administrators should update the local versions of the page &lt;code dir=ltr&gt;MediaWiki:Citoid-template-type-map.json&lt;/code&gt; to include entries for &lt;code dir=ltr&gt;preprint&lt;/code&gt;, &lt;code dir=ltr&gt;standard&lt;/code&gt;, and &lt;code dir=ltr&gt;dataset&lt;/code&gt;; Here are example diffs to replicate [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=MediaWiki%3ACitoid-template-type-map.json&amp;diff=1189164774&amp;oldid=1165783565 for 'preprint'] and [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=MediaWiki%3ACitoid-template-type-map.json&amp;diff=1270832208&amp;oldid=1270828390 for 'standard' and 'dataset'].
** (2.1) If the citoid map in the citation template used for these types of references is missing, [[mediawikiwiki:Citoid/Enabling Citoid on your wiki#Step 2.a: Create a 'citoid' maps value for each citation template|one will need to be added]]. (2.2) If the citoid map does exist, the TemplateData will need to be updated to include new field names. Here are example updates [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Template%3ACitation%2Fdoc&amp;diff=1270829051&amp;oldid=1262470053 for 'preprint'] and [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Template%3ACitation%2Fdoc&amp;diff=1270831369&amp;oldid=1270829480 for 'standard' and 'dataset']. The new fields that may need to be supported are &lt;code dir=ltr&gt;archiveID&lt;/code&gt;, &lt;code dir=ltr&gt;identifier&lt;/code&gt;, &lt;code dir=ltr&gt;repository&lt;/code&gt;, &lt;code dir=ltr&gt;organization&lt;/code&gt;, &lt;code dir=ltr&gt;repositoryLocation&lt;/code&gt;, &lt;code dir=ltr&gt;committee&lt;/code&gt;, and &lt;code dir=ltr&gt;versionNumber&lt;/code&gt;. [https://phabricator.wikimedia.org/T383666]
* One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikipedia/en}} in [[d:Q15637215|Central Kanuri]] ([[w:knc:|&lt;code&gt;w:knc:&lt;/code&gt;]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T385181]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the [[mediawikiwiki:Special:MyLanguage/Help:Extension:Wikisource/Wikimedia OCR|OCR (optical character recognition) tool]] used for Wikisource now supports a new language, Church Slavonic. [https://phabricator.wikimedia.org/T384782]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/06|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W06&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 00:09, 4 February 2025 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=28203495 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-07&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W07&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/07|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''

* The Product and Technology Advisory Council (PTAC) has published [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/February 2025 draft PTAC recommendation for feedback|a draft of their recommendations]] for the Wikimedia Foundation's Product and Technology department. They have recommended focusing on [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/February 2025 draft PTAC recommendation for feedback/Mobile experiences|mobile experiences]], particularly contributions. They request community [[m:Talk:Product and Technology Advisory Council/February 2025 draft PTAC recommendation for feedback|feedback at the talk page]] by 21 February.

'''Updates for editors'''
* The &quot;Special pages&quot; portlet link will be moved from the &quot;Toolbox&quot; into the &quot;Navigation&quot; section of the main menu's sidebar by default. This change is because the Toolbox is intended for tools relating to the current page, not tools relating to the site, so the link will be more logically and consistently located. To modify this behavior and update CSS styling, administrators can follow the instructions at [[phab:T385346|T385346]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T333211]
* As part of this year's work around improving the ways readers discover content on the wikis, the Web team will be running an experiment with a small number of readers that displays some suggestions for related or interesting articles within the search bar. Please check out [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Content Discovery Experiments#Experiment 1: Display article recommendations in more prominent locations, search|the project page]] for more information.
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Template editors who use TemplateStyles can now customize output for users with specific accessibility needs by using accessibility related media queries (&lt;code dir=ltr&gt;[https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/CSS/@media/prefers-reduced-motion prefers-reduced-motion]&lt;/code&gt;, &lt;code dir=ltr&gt;[https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/CSS/@media/prefers-reduced-transparency prefers-reduced-transparency]&lt;/code&gt;, &lt;code dir=ltr&gt;[https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/CSS/@media/prefers-contrast prefers-contrast]&lt;/code&gt;, and &lt;code dir=ltr&gt;[https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/CSS/@media/forced-colors forced-colors]&lt;/code&gt;). Thanks to user Bawolff for these improvements. [https://phabricator.wikimedia.org/T384175]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:22}} community-submitted {{PLURAL:22|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the global blocks log will now be shown directly on the {{#special:CentralAuth}} page, similarly to global locks, to simplify the workflows for stewards. [https://phabricator.wikimedia.org/T377024]

'''Updates for technical contributors'''
* Wikidata [[d:Special:MyLanguage/Help:Default values for labels and aliases|now supports a special language as a &quot;default for all languages&quot;]] for labels and aliases. This is to avoid excessive duplication of the same information across many languages. If your Wikidata queries use labels, you may need to update them as some existing labels are getting removed. [https://phabricator.wikimedia.org/T312511]
* The function &lt;code dir=&quot;ltr&quot;&gt;getDescription&lt;/code&gt; was invoked on every Wiki page read and accounts for ~2.5% of a page's total load time. The calculated value will now be cached, reducing load on Wikimedia servers. [https://phabricator.wikimedia.org/T383660]
* As part of the RESTBase deprecation [[mw:RESTBase/deprecation|effort]], the &lt;code dir=&quot;ltr&quot;&gt;/page/related&lt;/code&gt; endpoint has been blocked as of February 6, 2025, and will be removed soon. This timeline was chosen to align with the deprecation schedules for older Android and iOS versions. The stable alternative is the &quot;&lt;code dir=&quot;ltr&quot;&gt;morelike&lt;/code&gt;&quot; action API in MediaWiki, and [[gerrit:c/mediawiki/services/mobileapps/+/982154/13/pagelib/src/transform/FooterReadMore.js|a migration example]] is available. The MediaWiki Interfaces team [[phab:T376297|can be contacted]] for any questions. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/GFC2IJO7L4BWO3YTM7C5HF4MCCBE2RJ2/]

'''In depth'''

* The latest quarterly [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2025/January|Language and Internationalization newsletter]] is available. It includes: Updates about the &quot;Contribute&quot; menu; details on some of the newest language editions of Wikipedia; details on new languages supported by the MediaWiki interface; updates on the Community-defined lists feature; and more. 
* The latest [[mw:Extension:Chart/Project/Updates#January 2025: Better visibility into charts and tabular data usage|Chart Project newsletter]] is available. It includes updates on the progress towards bringing better visibility into global charts usage and support for categorizing pages in the Data namespace on Commons.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/07|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W07&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 00:12, 11 February 2025 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=28231022 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-08&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W08&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/08|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* Communities using growth tools can now showcase one event on the &lt;code&gt;{{#special:Homepage}}&lt;/code&gt; for newcomers. This feature will help newcomers to be informed about editing activities they can participate in. Administrators can create a new event to showcase at &lt;code&gt;{{#special:CommunityConfiguration}}&lt;/code&gt;. To learn more about this feature, please read [[diffblog:2025/02/12/community-updates-module-connecting-newcomers-to-your-initiatives/|the Diff post]], have a look [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Community updates module|at the documentation]], or contact [[mw:Talk:Growth|the Growth team]].

'''Updates for editors'''
[[File:Page Frame Features on desktop.png|thumb|Highlighted talk pages improvements]]
* Starting next week, talk pages at these wikis – {{int:project-localized-name-eswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-frwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-itwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-jawiki/en}} – will get [[diffblog:2024/05/02/making-talk-pages-better-for-everyone/|a new design]]. This change was extensively tested as a Beta feature and is the last step of [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Feature summary|talk pages improvements]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T379102]
* You can now navigate to view a redirect page directly from its action pages, such as the history page. Previously, you were forced to first go to the redirect target. This change should help editors who work with redirects a lot. Thanks to user stjn for this improvement. [https://phabricator.wikimedia.org/T5324]
* When a Cite reference is reused many times, wikis currently show either numbers like &quot;1.23&quot; or localized alphabetic markers like &quot;a b c&quot; in the reference list. Previously, if there were so many reuses that the alphabetic markers were all used, [[MediaWiki:Cite error references no backlink label|an error message]] was displayed.  As part of the work to [[phab:T383036|modernize Cite customization]], these errors will no longer be shown and instead the backlinks will fall back to showing numeric markers like &quot;1.23&quot; once the alphabetic markers are all used.
* The log entries for each change to an editor's user-groups are now clearer by specifying exactly what has changed, instead of the plain before and after listings. Translators can [[phab:T369466|help to update the localized versions]]. Thanks to user Msz2001 for these improvements.
* A new filter has been added to the [[{{#special:Nuke}}]] tool, which allows administrators to mass delete pages, to enable users to filter for pages in a range of page sizes (in bytes). This allows, for example, deleting pages only of a certain size or below. [https://phabricator.wikimedia.org/T378488]
* Non-administrators can now check which pages are able to be deleted using the [[{{#special:Nuke}}]] tool. Thanks to user MolecularPilot for this and the previous improvements. [https://phabricator.wikimedia.org/T376378]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:25}} community-submitted {{PLURAL:25|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug was fixed in the configuration for the AV1 video file format, which enables these files to play again. [https://phabricator.wikimedia.org/T382193]

'''Updates for technical contributors'''
* Parsoid Read Views is going to be rolling out to most Wiktionaries over the next few weeks, following the successful transition of Wikivoyage to Parsoid Read Views last year. For more information, see the [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification|Parsoid/Parser Unification]] project page. [https://phabricator.wikimedia.org/T385923][https://phabricator.wikimedia.org/T371640]
* Developers of tools that run on-wiki should note that &lt;code dir=ltr&gt;mw.Uri&lt;/code&gt; is deprecated. Tools requiring &lt;code dir=ltr&gt;mw.Uri&lt;/code&gt; must explicitly declare &lt;code dir=ltr&gt;mediawiki.Uri&lt;/code&gt; as a ResourceLoader dependency, and should migrate to the browser native &lt;code dir=ltr&gt;URL&lt;/code&gt; API soon. [https://phabricator.wikimedia.org/T384515]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/08|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W08&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 21:17, 17 February 2025 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=28275610 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-09&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W09&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/09|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* Administrators can now customize how the [[m:Special:MyLanguage/User language|Babel feature]] creates categories using [[{{#special:CommunityConfiguration/Babel}}]]. They can rename language categories, choose whether they should be auto-created, and adjust other settings. [https://phabricator.wikimedia.org/T374348]
* The &lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[https://www.wikimedia.org/ wikimedia.org]&lt;/bdi&gt; portal has been updated – and is receiving some ongoing improvements – to modernize and improve the accessibility of our portal pages. It now has better support for mobile layouts, updated wording and links, and better language support. Additionally, all of the Wikimedia project portals, such as &lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[https://wikibooks.org wikibooks.org]&lt;/bdi&gt;, now support dark mode when a reader is using that system setting. [https://phabricator.wikimedia.org/T373204][https://phabricator.wikimedia.org/T368221][https://meta.wikimedia.org/wiki/Project_portals]
* One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wiktionary/en}} in [[d:Q33965|Santali]] ([[wikt:sat:|&lt;code&gt;wikt:sat:&lt;/code&gt;]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T386619]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug was fixed that prevented clicking on search results in the web-interface for some Firefox for Android phone configurations. [https://phabricator.wikimedia.org/T381289]

'''Meetings and events'''
* The next Language Community Meeting is happening soon, February 28th at [https://zonestamp.toolforge.org/1740751200 14:00 UTC]. This week's meeting will cover: highlights and technical updates on keyboard and tools for the Sámi languages, Translatewiki.net contributions from the Bahasa Lampung community in Indonesia, and technical Q&amp;A. If you'd like to join, simply [[mw:Wikimedia Language and Product Localization/Community meetings#28 February 2025|sign up on the wiki page]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/09|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W09&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 00:42, 25 February 2025 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=28296129 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-10&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W10&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/10|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* All logged-in editors using the mobile view can now edit a full page. The &quot;{{int:Minerva-page-actions-editfull}}&quot; link is accessible from the &quot;{{int:minerva-page-actions-overflow}}&quot; menu in the toolbar. This was previously only available to editors using the [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Advanced mobile contributions|Advanced mobile contributions]] setting. [https://phabricator.wikimedia.org/T387180]
* Interface administrators can now help to remove the deprecated Cite CSS code matching &quot;&lt;code dir=&quot;ltr&quot;&gt;mw-ref&lt;/code&gt;&quot; from their local &lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[MediaWiki:Common.css]]&lt;/bdi&gt;. The list of wikis in need of cleanup, and the code to remove, [https://global-search.toolforge.org/?q=mw-ref%5B%5E-a-z%5D&amp;regex=1&amp;namespaces=8&amp;title=.*css can be found with this global search] and in [https://ace.wikipedia.org/w/index.php?title=MediaWiki:Common.css&amp;oldid=145662#L-139--L-144 this example], and you can learn more about how to help on the [[mw:Parsoid/Parser Unification/Cite CSS|CSS migration project page]]. The Cite footnote markers (&quot;&lt;code dir=&quot;ltr&quot;&gt;[1]&lt;/code&gt;&quot;) are now rendered by [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid|Parsoid]], and the deprecated CSS is no longer needed. The CSS for backlinks (&quot;&lt;code dir=&quot;ltr&quot;&gt;mw:referencedBy&lt;/code&gt;&quot;) should remain in place for now. This cleanup is expected to cause no visible changes for readers. Please help to remove this code before March 20, after which the development team will do it for you.
* When editors embed a file (e.g. &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;[[File:MediaWiki.png]]&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;) on a page that is protected with cascading protection, the software will no longer restrict edits to the file description page, only to new file uploads.[https://phabricator.wikimedia.org/T24521] In contrast, transcluding a file description page (e.g. &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{:File:MediaWiki.png}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;) will now restrict edits to the page.[https://phabricator.wikimedia.org/T62109]
* When editors revert a file to an earlier version it will now require the same permissions as ordinarily uploading a new version of the file. The software now checks for 'reupload' or 'reupload-own' rights,[https://phabricator.wikimedia.org/T304474] and respects cascading protection.[https://phabricator.wikimedia.org/T140010]
* When administrators are listing pages for deletion with the Nuke tool, they can now also list associated talk pages and redirects for deletion, alongside pages created by the target, rather than needing to manually delete these pages afterwards. [https://phabricator.wikimedia.org/T95797]
* The [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/03|previously noted]] update to Single User Login, which will accommodate browser restrictions on cross-domain cookies by moving login and account creation to a central domain, will now roll out to all users during March and April. The team plans to enable it for all new account creation on [[wikitech:Deployments/Train#Tuesday|Group0]] wikis this week. See [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Platform Team/SUL3#Deployment|the SUL3 project page]] for more details and an updated timeline.
* Since last week there has been a bug that shows some interface icons as black squares until the page has fully loaded. It will be fixed this week. [https://phabricator.wikimedia.org/T387351]
* One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikipedia/en}} in [[d:Q2044560|Sylheti]] ([[w:syl:|&lt;code&gt;w:syl:&lt;/code&gt;]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T386441]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug was fixed with loading images in very old versions of the Firefox browser on mobile. [https://phabricator.wikimedia.org/T386400]

'''Updates for technical contributors'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.19|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/10|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W10&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 02:31, 4 March 2025 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=28334563 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-11&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W11&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/11|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* Editors who use password managers at multiple wikis may notice changes in the future. The way that our wikis provide information to password managers about reusing passwords across domains has recently been updated, so some password managers might now offer you login credentials that you saved for a different Wikimedia site. Some password managers already did this, and are now doing it for more Wikimedia domains. This is part of the [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Platform Team/SUL3|SUL3 project]] which aims to improve how our unified login works, and to keep it compatible with ongoing changes to the web-browsers we use. [https://phabricator.wikimedia.org/T385520][https://phabricator.wikimedia.org/T384844]
* The Wikipedia Apps Team is inviting interested users to help improve Wikipedia’s offline and limited internet use. After discussions in [[m:Afrika Baraza|Afrika Baraza]] and the last [[m:Special:MyLanguage/ESEAP Hub/Meetings|ESEAP call]], key challenges like search, editing, and offline access are being explored, with upcoming focus groups to dive deeper into these topics. All languages are welcome, and interpretation will be available. Want to share your thoughts? [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Improving Wikipedia Mobile Apps for Offline &amp; Limited Internet Use|Join the discussion]] or email &lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;aramadan@wikimedia.org&lt;/bdi&gt;!
* All wikis will be read-only for a few minutes on March 19. This is planned at [https://zonestamp.toolforge.org/1742392800 14:00 UTC]. More information will be published in Tech News and will also be posted on individual wikis in the coming weeks.
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].

'''Updates for technical contributors'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.20|MediaWiki]]

'''In depth'''
* The latest quarterly [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Newsletters/33|Growth newsletter]] is available. It includes: the launch of the Community Updates module, the most recent changes in Community Configuration, and the upcoming test of in-article suggestions for first-time editors.
* An old API that was previously used in the Android Wikipedia app is being removed at the end of March. There are no current software uses, but users of the app with a version that is older than 6 months by the time of removal (2025-03-31), will no longer have access to the Suggested Edits feature, until they update their app. You can [[diffblog:2025/02/24/sunset-of-wikimedia-recommendation-api/|read more details about this change]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/11|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W11&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 23:10, 10 March 2025 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=28372257 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-12&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W12&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/12|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* Twice a year, around the equinoxes, the Wikimedia Foundation's Site Reliability Engineering (SRE) team performs [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|a datacenter server switchover]], redirecting all traffic from one primary server to its backup. This provides reliability in case of a crisis, as we can always fall back on the other datacenter. [http://listen.hatnote.com/ Thanks to the Listen to Wikipedia] tool, you can hear the switchover take place: Before it begins, you'll hear the steady stream of edits; Then, as the system enters a brief read-only phase, the sound stops for a couple of minutes, before resuming after the switchover. You can [[diffblog:2025/03/12/hear-that-the-wikis-go-silent-twice-a-year/|read more about the background and details of this process on the Diff blog]]. If you want to keep an ear out for the next server switchover, listen to the wikis on [https://zonestamp.toolforge.org/1742392800 March 19 at 14:00 UTC].

'''Updates for editors'''

* The [https://test.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ContentTranslation&amp;filter-type=automatic&amp;filter-id=previous-edits&amp;active-list=suggestions&amp;from=en&amp;to=es improved Content Translation tool dashboard] is now available in [[phab:T387820|10 Wikipedias]] and will be available for all Wikipedias [[phab:T387821|soon]]. With [[mw:Special:MyLanguage/Content translation#Improved translation experience|the unified dashboard]], desktop users can now: Translate new sections of an article; Discover and access topic-based [https://ig.m.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ContentTranslation&amp;active-list=suggestions&amp;from=en&amp;to=ig&amp;filter-type=automatic&amp;filter-id=previous-edits article suggestion filters] (initially available only for mobile device users); Discover and access the [[mw:Special:MyLanguage/Translation suggestions: Topic-based &amp; Community-defined lists|Community-defined lists]] filter, also known as &quot;Collections&quot;, from wiki-projects and campaigns.
* On Wikimedia Commons, a [[c:Commons:WMF support for Commons/Upload Wizard Improvements#Improve category selection|new system to select the appropriate file categories]] has been introduced: if a category has one or more subcategories, users will be able to click on an arrow that will open the subcategories directly within the form, and choose the correct one. The parent category name will always be shown on top, and it will always be possible to come back to it. This should decrease the amount of work for volunteers in fixing/creating new categories. The change is also available on mobile. These changes are part of planned improvements to the UploadWizard.
* The Community Tech team is seeking wikis to join a pilot for the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2023/Multiblocks|Multiblocks]] feature and a refreshed Special:Block page in late March. Multiblocks enables administrators to impose multiple different types of blocks on the same user at the same time. If you are an admin or steward and would like us to discuss joining the pilot with your community, please leave a message on the [[m:Talk:Community Wishlist Survey 2023/Multiblocks|project talk page]].
* Starting March 25, the Editing team will test a new feature for Edit Check at [[phab:T384372|12 Wikipedias]]: [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#Multi-check|Multi-Check]]. Half of the newcomers on these wikis will see all [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#ref|Reference Checks]] during their edit session, while the other half will continue seeing only one. The goal of this test is to see if users are confused or discouraged when shown multiple Reference Checks (when relevant) within a single editing session. At these wikis, the tags used on edits that show References Check will be simplified, as multiple tags could be shown within a single edit. Changes to the tags are documented [[phab:T373949|on Phabricator]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T379131]
* The [[m:Special:MyLanguage/Global reminder bot|Global reminder bot]], which is a service for notifying users that their temporary user-rights are about to expire, now supports using the localized name of the user-rights group in the message heading. Translators can see the [[m:Global reminder bot/Translation|listing of existing translations and documentation]] to check if their language needs updating or creation.
* The [[Special:GlobalPreferences|GlobalPreferences]] gender setting, which is used for how the software should refer to you in interface messages, now works as expected by overriding the local defaults. [https://phabricator.wikimedia.org/T386584]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:26}} community-submitted {{PLURAL:26|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the Wikipedia App for Android had a bug fixed for when a user is browsing and searching in multiple languages. [https://phabricator.wikimedia.org/T379777]

'''Updates for technical contributors'''
* Later this week, the way that Codex styles are loaded will be changing. There is a small risk that this may result in unstyled interface message boxes on certain pages. User generated content (e.g. templates) is not impacted. Gadgets may be impacted. If you see any issues [[phab:T388847|please report them]]. See the linked task for details, screenshots, and documentation on how to fix any affected gadgets.
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.21|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/12|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W12&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 23:49, 17 March 2025 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=28412594 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-13&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W13&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/13|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* The Wikimedia Foundation is seeking your feedback on the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Product &amp; Technology OKRs|drafts of the objectives and key results that will shape the Foundation's Product and Technology priorities]] for the next fiscal year (starting in July). The objectives are broad high-level areas, and the key-results are measurable ways to track the success of their objectives. Please share your feedback on the talkpage, in any language, ideally before the end of April.

'''Updates for editors'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] will be released to multiple wikis (see [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status#Global Deployment Plan|deployment plan]] for details) in April 2025, and the team has begun the process of engaging communities on the identified wikis. The extension provides tools to organize, manage, and promote collaborative activities (like events, edit-a-thons, and WikiProjects) on the wikis. The extension has three tools: [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]], [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Collaboration list|Collaboration List]], and [[m:Special:MyLanguage/Campaigns/Foundation Product Team/Invitation list|Invitation Lists]]. It is currently on 13 Wikipedias, including English Wikipedia, French Wikipedia, and Spanish Wikipedia, as well as Wikidata. Questions or requests can be directed to the [[mw:Help talk:Extension:CampaignEvents|extension talk page]] or in Phabricator (with &lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; style=&quot;white-space: nowrap;&quot;&gt;#campaigns-product-team&lt;/bdi&gt; tag).
* Starting the week of March 31st, wikis will be able to set which user groups can view private registrants in [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]], as part of the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents]] extension. By default, event organizers and the local wiki admins will be able to see private registrants. This is a change from the current behavior, in which only event organizers can see private registrants. Wikis can change the default setup by [[m:Special:MyLanguage/Requesting wiki configuration changes|requesting a configuration change]] in Phabricator (and adding the &lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; style=&quot;white-space: nowrap;&quot;&gt;#campaigns-product-team&lt;/bdi&gt; tag). Participants of past events can cancel their registration at any time.
* Administrators at wikis that have a customized &lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[MediaWiki:Sidebar]]&lt;/bdi&gt; should check that it contains an entry for the {{int:specialpages}} listing. If it does not, they should add it using &lt;code dir=ltr style=&quot;white-space: nowrap;&quot;&gt;* specialpages-url|specialpages&lt;/code&gt;. Wikis with a default sidebar will see the link moved from the page toolbox into the sidebar menu in April. [https://phabricator.wikimedia.org/T388927]
* The Minerva skin (mobile web) combines both Notice and Alert notifications within the bell icon ([[File:OOjs UI icon bell.svg|16px|link=|class=skin-invert]]). There was a long-standing bug where an indication for new notifications was only shown if you had unseen Alerts. This bug is now fixed. In the future, Minerva users will notice a counter atop the bell icon when you have 1 or more unseen Notices and/or Alerts. [https://phabricator.wikimedia.org/T344029]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].

'''Updates for technical contributors'''
* VisualEditor has introduced a [[mw:VisualEditor/Hooks|new client-side hook]] for developers to use when integrating with the VisualEditor target lifecycle. This hook should replace the existing lifecycle-related hooks, and be more consistent between different platforms. In addition, the new hook will apply to uses of VisualEditor outside of just full article editing, allowing gadgets to interact with the editor in DiscussionTools as well. The Editing Team intends to deprecate and eventually remove the old lifecycle hooks, so any use cases that this new hook does not cover would be of interest to them and can be [[phab:T355555|shared in the task]].
* Developers who use the &lt;code dir=ltr&gt;mw.Api&lt;/code&gt; JavaScript library, can now identify the tool using it with the &lt;code dir=ltr&gt;userAgent&lt;/code&gt; parameter: &lt;code dir=ltr&gt;var api = new mw.Api( { userAgent: 'GadgetNameHere/1.0.1' } );&lt;/code&gt;. If you maintain a gadget or user script, please set a user agent, because it helps with library and server maintenance and with differentiating between legitimate and illegitimate traffic. [https://phabricator.wikimedia.org/T373874][https://foundation.wikimedia.org/wiki/Policy:Wikimedia_Foundation_User-Agent_Policy]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.22|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/13|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W13&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 22:43, 24 March 2025 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=28443127 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-14&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W14&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/14|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* The Editing team is working on a new [[mw:Special:MyLanguage/Edit Check|Edit check]]: [[mw:Special:MyLanguage/Edit check#26 March 2025|Peacock check]]. This check's goal is to identify non-neutral terms while a user is editing a wikipage, so that they can be informed that their edit should perhaps be changed before they publish it. This project is at the early stages, and the team is looking for communities' input: [[phab:T389445|in this Phabricator task]], they are gathering on-wiki policies, templates used to tag non-neutral articles, and the terms (jargon and keywords) used in edit summaries for the languages they are currently researching. You can participate by editing the table on Phabricator, commenting on the task, or directly messaging [[m:user:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]].
* [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Platform Team/SUL3|Single User Login]] has now been updated on all wikis to move login and account creation to a central domain. This makes user login compatible with browser restrictions on cross-domain cookies, which have prevented users of some browsers from staying logged in.
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:35}} community-submitted {{PLURAL:35|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].

'''Updates for technical contributors'''
* Starting on March 31st, the MediaWiki Interfaces team will begin a limited release of generated OpenAPI specs and a SwaggerUI-based sandbox experience for [[mw:Special:MyLanguage/API:REST API|MediaWiki REST APIs]]. They invite developers from a limited group of non-English Wikipedia communities (Arabic, German, French, Hebrew, Interlingua, Dutch, Chinese) to review the documentation and experiment with the sandbox in their preferred language. In addition to these specific Wikipedia projects, the sandbox and OpenAPI spec will be available on the [[testwiki:Special:RestSandbox|on the test wiki REST Sandbox special page]] for developers with English as their preferred language. During the preview period, the MediaWiki Interfaces Team also invites developers to [[mw:MediaWiki Interfaces Team/Feature Feedback/REST Sandbox|share feedback about your experience]]. The preview will last for approximately 2 weeks, after which the sandbox and OpenAPI specs will be made available across all wiki projects.
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.23|MediaWiki]]

'''In depth'''
* Sometimes a small, [[gerrit:c/operations/cookbooks/+/1129184|one line code change]] can have great significance: in this case, it means that for the first time in years we're able to run all of the stack serving &lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[http://maps.wikimedia.org/ maps.wikimedia.org]&lt;/bdi&gt; - a host dedicated to serving our wikis and their multi-lingual maps needs - from a single core datacenter, something we test every time we perform a [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|datacenter switchover]]. This is important because it means that in case one of our datacenters is affected by a catastrophe, we'll still be able to serve the site. This change is the result of [[phab:T216826|extensive work]] by two developers on porting the last component of the maps stack over to [[w:en:Kubernetes|kubernetes]], where we can allocate resources more efficiently than before, thus we're able to withstand more traffic in a single datacenter. This work involved a lot of complicated steps because this software, and the software libraries it uses, required many long overdue upgrades. This type of work makes the Wikimedia infrastructure more sustainable.

'''Meetings and events'''
* [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Users and Developers Workshop Spring 2025|MediaWiki Users and Developers Workshop Spring 2025]] is happening in Sandusky, USA, and online, from 14–16 May 2025. The workshop will feature discussions around the usage of MediaWiki software by and within companies in different industries and will inspire and onboard new users. Registration and presentation signup is now available at the workshop's website.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/14|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W14&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 00:06, 1 April 2025 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=28473566 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-15&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W15&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/15|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* From now on, [[m:Special:MyLanguage/Interface administrators|interface admins]] and [[m:Special:MyLanguage/Central notice administrators|centralnotice admins]] are technically required to enable [[m:Special:MyLanguage/Help:Two-factor authentication|two-factor authentication]] before they can use their privileges. In the future this might be expanded to more groups with advanced user-rights. [https://phabricator.wikimedia.org/T150898]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:20}} community-submitted {{PLURAL:20|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].

'''Updates for technical contributors'''
* The Design System Team is preparing to release the next major version of Codex (v2.0.0) on April 29. Editors and developers who use CSS from Codex should see the [[mw:Codex/Release Timeline/2.0|2.0 overview documentation]], which includes guidance related to a few of the breaking changes such as &lt;code dir=ltr style=&quot;white-space: nowrap;&quot;&gt;font-size&lt;/code&gt;, &lt;code dir=ltr style=&quot;white-space: nowrap;&quot;&gt;line-height&lt;/code&gt;, and &lt;code dir=ltr style=&quot;white-space: nowrap;&quot;&gt;size-icon&lt;/code&gt;.
* The results of the [[mw:Developer Satisfaction Survey/2025|Developer Satisfaction Survey (2025)]]&amp;nbsp; are now available. Thank you to all participants. These results help the Foundation decide what to work on next and to review what they recently worked on.
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.24|MediaWiki]]

'''Meetings and events'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Hackathon 2025|2025 Wikimedia Hackathon]] will take place in Istanbul, Turkey, between 2–4 May. Registration for attending the in-person event will close on 13 April. Before registering, please note the potential need for a [https://www.mfa.gov.tr/turkish-representations.en.mfa visa] or [https://www.mfa.gov.tr/visa-information-for-foreigners.en.mfa e-visa] to enter the country.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/15|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W15&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 18:53, 7 April 2025 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=28507470 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-16&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W16&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/16|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* Later this week, the default thumbnail size will be increased from 220px to 250px. This changes how pages are shown in all wikis and has been requested by some communities for many years, but wasn't previously possible due to technical limitations. [https://phabricator.wikimedia.org/T355914]
* File thumbnails are now stored in discrete sizes. If a page specifies a thumbnail size that's not among the standard sizes (20, 40, 60, 120, 250, 330, 500, 960), then MediaWiki will pick the closest larger thumbnail size but will tell the browser to downscale it to the requested size. In these cases, nothing will change visually but users might load slightly larger images. If it doesn't matter which thumbnail size is used in a page, please pick one of the standard sizes to avoid the extra in-browser down-scaling step. [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Help:Images#Thumbnail_sizes][https://phabricator.wikimedia.org/T355914]

'''Updates for editors'''
* The Wikimedia Foundation are working on a system called [[m:Edge Uniques|Edge Uniques]] which will enable [[:w:en:A/B testing|A/B testing]], help protect against [[:w:en:Denial-of-service attack|Distributed denial-of-service attacks]] (DDoS attacks), and make it easier to understand how many visitors the Wikimedia sites have. This is so that they can more efficiently build tools which help readers, and make it easier for readers to find what they are looking for.
* To improve security for users, a small percentage of logins will now require that the account owner input a one-time password [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:EmailAuth|emailed to their account]]. It is recommended that you [[Special:Preferences#mw-prefsection-personal-email|check]] that the email address on your account is set correctly, and that it has been confirmed, and that you have an email set for this purpose. [https://phabricator.wikimedia.org/T390662]
* &quot;Are you interested in taking a short survey to improve tools used for reviewing or reverting edits on your Wiki?&quot; This question will be [[phab:T389401|asked at 7 wikis starting next week]], on Recent Changes and Watchlist pages. The [[mw:Special:MyLanguage/Moderator Tools|Moderator Tools team]] wants to know more about activities that involve looking at new edits made to your Wikimedia project, and determining whether they adhere to your project's policies.
* On April 15, the full Wikidata graph will no longer be supported on &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[https://query.wikidata.org/ query.wikidata.org]&lt;/bdi&gt;. After this date, scholarly articles will be available through &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot; style=&quot;white-space:nowrap;&quot;&gt;[https://query-scholarly.wikidata.org/ query-scholarly.wikidata.org]&lt;/bdi&gt;, while the rest of the data hosted on Wikidata will be available through the &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[https://query.wikidata.org/ query.wikidata.org]&lt;/bdi&gt; endpoint. This is part of the scheduled split of the Wikidata Graph, which was [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:SPARQL query service/WDQS backend update/September 2024 scaling update|announced in September 2024]]. More information is [[d:Wikidata:SPARQL query service/WDQS graph split|available on Wikidata]].
* The latest quarterly [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Newsletter/First quarter of 2025|Wikimedia Apps Newsletter]] is now available. It covers updates, experiments, and improvements made to the Wikipedia mobile apps.
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].

'''Updates for technical contributors'''
* The latest quarterly [[mw:Technical Community Newsletter/2025/April|Technical Community Newsletter]] is now available. This edition includes: an invitation for tool maintainers to attend the Toolforge UI Community Feedback Session on April 15th; recent community metrics; and recent technical blog posts.
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.25|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/16|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W16&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 00:25, 15 April 2025 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=28540654 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-17&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W17&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/17|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Main Page|Wikifunctions]] is now integrated with [[w:dag:Solɔɣu|Dagbani Wikipedia]] since April 15. It is the first project that will be able to call [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Introduction|functions from Wikifunctions]] and integrate them in articles. A function is something that takes one or more inputs and transforms them into a desired output, such as adding up two numbers, converting miles into metres, calculating how much time has passed since an event, or declining a word into a case. Wikifunctions will allow users to do that through a simple call of [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Catalogue|a stable and global function]], rather than via a local template. [https://www.wikifunctions.org/wiki/Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status_updates/2025-04-16]
* A new type of lint error has been created: [[Special:LintErrors/empty-heading|{{int:linter-category-empty-heading}}]] ([[mw:Special:MyLanguage/Help:Lint errors/empty-heading|documentation]]). The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Linter|Linter extension]]'s purpose is to identify wikitext patterns that must or can be fixed in pages and provide some guidance about what the problems are with those patterns and how to fix them. [https://phabricator.wikimedia.org/T368722]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:37}} community-submitted {{PLURAL:37|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].

'''Updates for technical contributors'''
* Following its publication on HuggingFace, the &quot;Structured Contents&quot; dataset, developed by Wikimedia Enterprise, is [https://enterprise.wikimedia.com/blog/kaggle-dataset/ now also available on Kaggle]. This Beta initiative is focused on making Wikimedia data more machine-readable for high-volume reusers. They are releasing this beta version in a location that open dataset communities already use, in order to seek feedback, to help improve the product for a future wider release. You can read more about the overall [https://enterprise.wikimedia.com/blog/structured-contents-snapshot-api/#open-datasets Structured Contents project], and about the [https://enterprise.wikimedia.com/blog/structured-contents-wikipedia-infobox/ first release that's freely usable].
* There is no new MediaWiki version this week.

'''Meetings and events'''
* The Editing and Machine Learning Teams invite interested volunteers to a video meeting to discuss [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Peacock check|Peacock check]], which is the latest [[mw:Special:MyLanguage/Edit check|Edit check]] that will detect &quot;peacock&quot; or &quot;overly-promotional&quot; or &quot;non-neutral&quot; language whilst an editor is typing. Editors who work with newcomers, or help to fix this kind of writing, or are interested in how we use artificial intelligence in our projects are encouraged to attend. The [[mw:Special:MyLanguage/Editing team/Community Conversations#Next Conversation|meeting will be on April 28, 2025]] at [https://zonestamp.toolforge.org/1745863200 18:00–19:00 UTC] and hosted on Zoom.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/17|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W17&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 21:01, 21 April 2025 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=28578245 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-18&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W18&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/18|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* Event organizers who host collaborative activities on [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status#Global Deployment Plan|multiple wikis]], including Bengali, Japanese, and Korean Wikipedias, will have access to the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] this week. Also, admins in the Wikipedia where the extension is enabled will automatically be granted the event organizer right soon. They won't have to manually grant themselves the right before they can manage events as [[phab:T386861|requested by a community]].
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:19}} community-submitted {{PLURAL:19|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].

'''Updates for technical contributors'''
* The release of the next major version of [[mw:Special:MyLanguage/Codex|Codex]], the design system for Wikimedia, is scheduled for 29 April 2025. Technical editors will have access to the release by the week of 5 May 2025. This update will include a number of [[mw:Special:MyLanguage/Codex/Release_Timeline/2.0#Breaking_changes|breaking changes]] and minor [[mw:Special:MyLanguage/Codex/Release_Timeline/2.0#Visual_changes|visual changes]]. Instructions on handling the breaking and visual changes are documented on [[mw:Special:MyLanguage/Codex/Release Timeline/2.0#|this page]]. Pre-release testing is reported in [[phab:T386298|T386298]], with post-release issues tracked in [[phab:T392379|T392379]] and [[phab:T392390|T392390]].
* Users of [[wikitech:Special:MyLanguage/Help:Wiki_Replicas|Wiki Replicas]] will notice that the database views of &lt;code dir=&quot;ltr&quot;&gt;ipblocks&lt;/code&gt;, &lt;code dir=&quot;ltr&quot;&gt;ipblocks_ipindex&lt;/code&gt;, and &lt;code dir=&quot;ltr&quot;&gt;ipblocks_compat&lt;/code&gt; are [[phab:T390767|now deprecated]]. Users can query the &lt;code dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Block_table|block]]&lt;/code&gt; and &lt;code dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Block_target_table|block_target]]&lt;/code&gt; new views that mirror the new tables in the production database instead. The deprecated views will be removed entirely from Wiki Replicas in June, 2025.
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.27|MediaWiki]]

'''In depth'''
* The latest quarterly [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2025/April|Language and Internationalization Newsletter]] is now available. This edition includes an overview of the improved [https://test.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ContentTranslation&amp;campaign=contributionsmenu&amp;to=es&amp;filter-type=automatic&amp;filter-id=previous-edits&amp;active-list=suggestions&amp;from=en#/ Content Translation Dashboard Tool], [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2025/April#Language Support for New and Existing Languages|support for new languages]], [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2025/April#Wiki Loves Ramadan Articles Made In Content Translation Mobile Workflow|highlights from the Wiki Loves Ramadan campaign]], [[m:Special:MyLanguage/Research:Languages Onboarding Experiment 2024 - Executive Summary|results from the Language Onboarding Experiment]], an analysis of topic diversity in articles, and information on upcoming community meetings and events.

'''Meetings and events'''
* The [[Special:MyLanguage/Grants:Knowledge_Sharing/Connect/Calendar|Let's Connect Learning Clinic]] will take place on [https://zonestamp.toolforge.org/1745937000 April 29 at 14:30 UTC]. This edition will focus on &quot;Understanding and Navigating Conflict in Wikimedia Projects&quot;. You can [[m:Special:MyLanguage/Event:Learning Clinic %E2%80%93 Understanding and Navigating Conflict in Wikimedia Projects (Part_1)|register now]] to attend.
* The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Hackathon 2025|2025 Wikimedia Hackathon]], which brings the global technical community together to connect, brainstorm, and hack existing projects, will take place from May 2 to 4th, 2025, at Istanbul, Turkey.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/18|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W18&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 19:32, 28 April 2025 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=28585685 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-19&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W19&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/19|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* The Wikimedia Foundation has shared the latest draft update to their [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026|annual plan]] for next year (July 2025–June 2026). This includes an [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026|executive summary]] (also on [[diffblog:2025/04/25/sharing-the-wikimedia-foundations-2025-2026-draft-annual-plan/|Diff]]), details about the three main [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Goals|goals]] ([[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Product &amp; Technology OKRs|Infrastructure]], [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Goals/Volunteer Support|Volunteer Support]], and [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Goals/Effectiveness|Effectiveness]]), [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Global Trends|global trends]], and the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Budget Overview|budget]] and [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Financial Model|financial model]]. Feedback and questions are welcome on the [[m:Talk:Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026|talk page]] until the end of May.

'''Updates for editors'''
* For wikis that have the [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status|CampaignEvents extension enabled]], two new feature improvements have been released:
** Admins can now choose which namespaces are permitted for [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]] via [[mw:Special:MyLanguage/Community Configuration|Community Configuration]] ([[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents/Registration/Permitted namespaces|documentation]]). The default setup is for event registration to be permitted in the Event namespace, but other namespaces (such as the project namespace or WikiProject namespace) can now be added. With this change, communities like WikiProjects can now more easily use Event Registration for their collaborative activities.
** Editors can now [[mw:Special:MyLanguage/Transclusion|transclude]] the Collaboration List on a wiki page ([[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents/Collaboration list/Transclusion|documentation]]). The Collaboration List is an automated list of events and WikiProjects on the wikis, accessed via {{#special:AllEvents}} ([[w:en:Special:AllEvents|example]]). Now, the Collaboration List can be added to all sorts of wiki pages, such as: a wiki mainpage, a WikiProject page, an affiliate page, an event page, or even a user page.
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].

'''Updates for technical contributors'''
* Developers who use the &lt;code dir=ltr&gt;moment&lt;/code&gt; library in gadgets and user scripts should revise their code to use alternatives like the &lt;code dir=ltr&gt;Intl&lt;/code&gt; library or the new &lt;code dir=ltr&gt;mediawiki.DateFormatter&lt;/code&gt; library. The &lt;code dir=ltr&gt;moment&lt;/code&gt; library has been deprecated and will begin to log messages in the developer console. You can see a global search for current uses, and [[phab:T392532|ask related questions in this Phabricator task]].
* Developers who maintain a tool that queries the Wikidata term store tables (&lt;code dir=ltr style=&quot;white-space: nowrap;&quot;&gt;wbt_*&lt;/code&gt;) need to update their code to connect to a separate database cluster. These tables are being split into a separate database cluster. Tools that query those tables via the wiki replicas must be adapted to connect to the new cluster instead. [[wikitech:News/2025 Wikidata term store database split|Documentation and related links are available]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T390954]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.28|MediaWiki]]

'''In depth'''
* The latest [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart/Project/Updates|Chart Project newsletter]] is available. It includes updates on preparing to expand the deployment to additional wikis as soon as this week (starting May 6) and scaling up over the following weeks, plus exploring filtering and transforming source data.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/19|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W19&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 00:15, 6 May 2025 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=28665011 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-20&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W20&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/20|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* The [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia URL Shortener|&quot;Get shortened URL&quot;]] link on the sidebar now includes a [[phab:T393309|QR code]]. Wikimedia site users can now use it by scanning or downloading it to quickly share and access shared content from Wikimedia sites, conveniently.

'''Updates for editors'''
* The Wikimedia Foundation is working on a system called [[m:Edge Uniques|Edge Uniques]], which will enable [[w:en:A/B testing|A/B testing]], help protect against [[w:en:Denial-of-service attack|distributed denial-of-service attacks]] (DDoS attacks), and make it easier to understand how many visitors the Wikimedia sites have. This is to help more efficiently build tools which help readers, and make it easier for readers to find what they are looking for. Tech News has [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/16|previously written about this]]. The deployment will be gradual. Some might see the Edge Uniques cookie the week of 19 May. You can discuss this on the [[m:Talk:Edge Uniques|talk page]].
* Starting May 19, 2025, Event organisers in wikis with the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] enabled can use [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]] in the project namespace (e.g., Wikipedia namespace, Wikidata namespace). With this change, communities don't need admins to use the feature. However, wikis that don't want this change can remove and add the permitted namespaces at [[Special:CommunityConfiguration/CampaignEvents]].
* The Wikipedia project now has a {{int:project-localized-name-group-wikipedia/en}} in [[d:Q36720|Nupe]] ([[w:nup:|&lt;code&gt;w:nup:&lt;/code&gt;]]). This is a language primarily spoken in the North Central region of Nigeria. Speakers of this language are invited to contribute to [[w:nup:Tatacin feregi|new Wikipedia]].
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].

'''Updates for technical contributors'''
* Developers can now access pre-parsed Dutch Wikipedia, amongst others (English, German, French, Spanish, Italian, and Portuguese) through the [https://enterprise.wikimedia.com/docs/snapshot/#structured-contents-snapshot-bundle-info-beta Structured Contents snapshots (beta)]. The content includes parsed Wikipedia abstracts, descriptions, main images, infoboxes, article sections, and references.
* The &lt;code dir=&quot;ltr&quot;&gt;/page/data-parsoid&lt;/code&gt; REST API endpoint is no longer in use and will be deprecated. It is [[phab:T393557|scheduled to be turned off]] on June 7, 2025.
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.1|MediaWiki]]

'''In depth'''
* The [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/News/2025_Cloud_VPS_VXLAN_IPv6_migration IPv6 support] is a newly introduced Cloud virtual network that significantly boosts Wikimedia platforms' scalability, security, and readiness for the future. If you are a technical contributor eager to learn more, check out [https://techblog.wikimedia.org/2025/05/06/wikimedia-cloud-vps-ipv6-support/ this blog post] for an in-depth look at the journey to IPv6.

'''Meetings and events'''
* The 2nd edition of 2025 of [[m:Special:MyLanguage/Afrika Baraza|Afrika Baraza]], a virtual platform for African Wikimedians to connect, will take place on [https://zonestamp.toolforge.org/1747328400 May 15 at 17:00 UTC]. This edition will focus on discussions regarding [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026|Wikimedia Annual planning and progress]].
* The [[m:Special:MyLanguage/MENA Connect Community Call|MENA Connect Community Call]], a virtual meeting for [[w:en:Middle East and North Africa|MENA]] Wikimedians to connect, will take place on [https://zonestamp.toolforge.org/1747501200 May 17 at 17:00 UTC]. You can [[m:Event:MENA Connect (Wiki_Diwan) APP Call|register now]] to attend.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/20|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W20&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 22:38, 12 May 2025 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=28714188 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-21&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W21&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/21|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* The Editing Team and the Machine Learning Team are working on a new check for newcomers: [[mw:Edit check/Peacock check|Peacock check]]. Using a prediction model, this check will encourage editors to improve the tone of their edits, using artificial intelligence. We invite volunteers to review the first version of the Peacock language model for the following languages: Arabic, Spanish, Portuguese, English, and Japanese. Users from these wikis interested in reviewing this model are [[mw:Edit check/Peacock check/model test|invited to sign up at MediaWiki.org]]. The deadline to sign up is on May 23, which will be the start date of the test.

'''Updates for editors'''

* From May 20, 2025, [[m:Special:MyLanguage/Oversight policy|oversighters]] and [[m:Special:MyLanguage/Meta:CheckUsers|checkusers]] will need to have their accounts secured with two-factor authentication (2FA) to be able to use their advanced rights. All users who belong to these two groups and do not have 2FA enabled have been informed. In the future, this requirement may be extended to other users with advanced rights. [[m:Special:MyLanguage/Mandatory two-factor authentication for users with some extended rights|Learn more]].
* [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]]  [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2023/Multiblocks|Multiblocks]] will begin mass deployment by the end of the month: all non-Wikipedia projects plus Catalan Wikipedia will adopt Multiblocks in the week of May 26, while all other Wikipedias will adopt it in the week of June 2. Please [[m:Talk:Community Wishlist Survey 2023/Multiblocks|contact the team]] if you have concerns. Administrators can test the new user interface now on your own wiki by browsing to [{{fullurl:Special:Block|usecodex=1}} {{#special:Block}}?usecodex=1], and can test the full multiblocks functionality [[testwiki:Special:Block|on testwiki]]. Multiblocks is the feature that makes it possible for administrators to impose different types of blocks on the same user at the same time. See the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Manage blocks|help page]] for more information. [https://phabricator.wikimedia.org/T377121]
* Later this week, the [[{{#special:SpecialPages}}]] listing of almost all special pages will be updated with a new design. This page has been [[phab:T219543|redesigned]] to improve the user experience in a few ways, including: The ability to search for names and aliases of the special pages, sorting, more visible marking of restricted special pages, and a more mobile-friendly look. The new version can be [https://meta.wikimedia.beta.wmflabs.org/wiki/Special:SpecialPages previewed] at Beta Cluster now, and feedback shared in the task. [https://phabricator.wikimedia.org/T219543]
* The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart|Chart extension]] is being enabled on more wikis. For a detailed list of when the extension will be enabled on your wiki, please read the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart/Project#Deployment Timeline|deployment timeline]].
* [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Main Page|Wikifunctions]] will be deployed on May 27 on five Wiktionaries: [[wikt:ha:|Hausa]], [[wikt:ig:|Igbo]], [[wikt:bn:|Bengali]], [[wikt:ml:|Malayalam]], and [[wikt:dv:|Dhivehi/Maldivian]]. This is the second batch of deployment planned for the project. After deployment, the projects will be able to call [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Introduction|functions from Wikifunctions]] and integrate them in their pages. A function is something that takes one or more inputs and transforms them into a desired output, such as adding up two numbers, converting miles into metres, calculating how much time has passed since an event, or declining a word into a case. Wikifunctions will allow users to do that through a simple call of [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Catalogue|a stable and global function]], rather than via a local template.
* Later this week, the Wikimedia Foundation will publish a hub for [[diffblog:2024/07/09/on-the-value-of-experimentation/|experiments]]. This is to showcase and get user feedback on product experiments. The experiments help the Wikimedia movement [[diffblog:2023/07/13/exploring-paths-for-the-future-of-free-knowledge-new-wikipedia-chatgpt-plugin-leveraging-rich-media-social-apps-and-other-experiments/|understand new users]], how they interact with the internet and how it could affect the Wikimedia movement. Some examples are [[m:Special:MyLanguage/Future Audiences/Generated Video|generated video]], the [[m:Special:MyLanguage/Future Audiences/Roblox game|Wikipedia Roblox speedrun game]] and [[m:Special:MyLanguage/Future Audiences/Discord bot|the Discord bot]].
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:29}} community-submitted {{PLURAL:29|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, there was a bug with creating an account using the API, which has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T390751]

'''Updates for technical contributors'''
* Gadgets and user scripts that interact with [[{{#special:Block}}]] may need to be updated to work with the new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Manage blocks|manage blocks interface]]. Please review the [[mw:Help:Manage blocks/Developers|developer guide]] for more information. If you need help or are unable to adapt your script to the new interface, please let the team know on the [[mw:Help talk:Manage blocks/Developers|talk page]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T377121]
* The &lt;code dir=ltr&gt;mw.title&lt;/code&gt; object allows you to get information about a specific wiki page in the [[w:en:Wikipedia:Lua|Lua]] programming language. Starting this week, a new property will be added to the object, named &lt;code dir=ltr&gt;isDisambiguationPage&lt;/code&gt;. This property allows you to check if a page is a disambiguation page, without the need to write a custom function. [https://phabricator.wikimedia.org/T71441]
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] User script developers can use a [[toolforge:gitlab-content|new reverse proxy tool]] to load javascript and css from [[gitlab:|gitlab.wikimedia.org]] with &lt;code dir=ltr&gt;mw.loader.load&lt;/code&gt;. The tool's author hopes this will enable collaborative development workflows for user scripts including linting, unit tests, code generation, and code review on &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;gitlab.wikimedia.org&lt;/bdi&gt; without a separate copy-and-paste step to publish scripts to a Wikimedia wiki for integration and acceptance testing. See [[wikitech:Tool:Gitlab-content|Tool:Gitlab-content on Wikitech]] for more information.
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.2|MediaWiki]]

'''Meetings and events'''
* The 12th edition of [[m:Special:MyLanguage/Wiki Workshop 2025|Wiki Workshop 2025]], a forum that brings together researchers that explore all aspects of Wikimedia projects, will be held virtually on 21-22 May. Researchers can [https://pretix.eu/wikimedia/wikiworkshop2025/ register now].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/21|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W21&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 23:13, 19 May 2025 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=28724712 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-22&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W22&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/22|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* A community-wide discussion about a very delicate issue for the development of [[m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia|Abstract Wikipedia]] is now open on Meta: where to store the abstract content that will be developed through functions from Wikifunctions and data from Wikidata. The discussion is open until June 12 at [[m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia/Location of Abstract Content|Abstract Wikipedia/Location of Abstract Content]], and every opinion is welcomed. The decision will be made and communicated after the consultation period by the Foundation.

'''Updates for editors'''
* Since last week, on all wikis except [[phab:T388604|the largest 20]], people using the mobile visual editor will have [[phab:T385851|additional tools in the menu bar]], accessed using the new &lt;code&gt;+&lt;/code&gt; toolbar button. To start, the new menu will include options to add: citations, hieroglyphs, and code blocks. Deployment to the remaining wikis is [[phab:T388605|scheduled]] to happen in June.
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] The &lt;code dir=ltr&gt;[[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserFunctions##ifexist|#ifexist]]&lt;/code&gt; parser function will no longer register a link to its target page. This will improve the usefulness of [[{{#special:WantedPages}}]], which will eventually only list pages that are the target of an actual red link. This change will happen gradually as the source pages are updated. [https://phabricator.wikimedia.org/T14019]
* This week, the Moderator Tools team will launch [[mw:Special:MyLanguage/2025 RecentChanges Language Agnostic Revert Risk Filtering|a new filter to Recent Changes]], starting at Indonesian Wikipedia. This new filter highlights edits that are likely to be reverted. The goal is to help Recent Changes patrollers identify potentially problematic edits. Other wikis will benefit from this filter in the future.
* Upon clicking an empty search bar, logged-out users will see suggestions of articles for further reading. The feature will be available on both desktop and mobile. Readers of Catalan, Hebrew, and Italian Wikipedias and some sister projects will receive the change between May 21 and mid-June. Readers of other wikis will receive the change later. The goal is to encourage users to read the wikis more. [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Content Discovery Experiments/Search Suggestions|Learn more]].
* Some users of the Wikipedia Android app can use a new feature for readers, [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Android/TrivaGame|WikiGames]], a daily trivia game based on real historical events. The release has started as an A/B test, available to 50% of users in the following languages: English, French, Portuguese, Russian, Spanish, Arabic, Chinese, and Turkish.
* The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Newsletter|Newsletter extension]] that is available on MediaWiki.org allows the creation of [[mw:Special:Newsletters|various newsletters]] for global users. The extension can now publish new issues as section links on an existing page, instead of requiring a new page for each issue. [https://phabricator.wikimedia.org/T393844]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:32}} community-submitted {{PLURAL:32|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].

'''Updates for technical contributors'''
* The previously deprecated &lt;code dir=ltr&gt;[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Ipblocks table|ipblocks]]&lt;/code&gt; views in [[wikitech:Help:Wiki Replicas|Wiki Replicas]] will be removed in the beginning of June. Users are encouraged to query the new &lt;code dir=ltr&gt;[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Block table|block]]&lt;/code&gt; and &lt;code dir=ltr&gt;[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Block target table|block_target]]&lt;/code&gt; views instead.
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.3|MediaWiki]]

'''Meetings and events'''
* [[d:Special:MyLanguage/Event:Wikidata and Sister Projects|Wikidata and Sister Projects]] is a multi-day online event that will focus on how Wikidata is integrated to Wikipedia and the other Wikimedia projects. The event runs from May 29 – June 1. You can [[d:Special:MyLanguage/Event:Wikidata and Sister Projects#Sessions|read the Program schedule]] and [[d:Special:RegisterForEvent/1291|register]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/22|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W22&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 20:05, 26 May 2025 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=28788673 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-23&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W23&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/23|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart|Chart extension]] is now available on all Wikimedia wikis. Editors can use this new extension to create interactive data visualizations like bar, line, area, and pie charts. Charts are designed to replace many of the uses of the legacy [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Graph|Graph extension]].

'''Updates for editors'''
* It is now easier to configure automatic citations for your wiki within the visual editor's [[mw:Special:MyLanguage/Citoid/Enabling Citoid on your wiki|citation generator]]. Administrators can now set a default template by using the &lt;code dir=ltr&gt;_default&lt;/code&gt; key in the local &lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[MediaWiki:Citoid-template-type-map.json]]&lt;/bdi&gt; page ([[mw:Special:Diff/6969653/7646386|example diff]]). Setting this default will also help to future-proof your existing configurations when [[phab:T347823|new item types]] are added in the future. You can still set templates for individual item types as they will be preferred to the default template. [https://phabricator.wikimedia.org/T384709]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:20}} community-submitted {{PLURAL:20|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].

'''Updates for technical contributors'''
* Starting the week of June 2, bots logging in using &lt;code dir=ltr&gt;action=login&lt;/code&gt; or &lt;code dir=ltr&gt;action=clientlogin&lt;/code&gt; will fail more often. This is because of stronger protections against suspicious logins. Bots using [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Bot passwords|bot passwords]] or using a loginless authentication method such as [[mw:Special:MyLanguage/OAuth/Owner-only consumers|OAuth]] are not affected. If your bot is not using one of those, you should update it; using &lt;code dir=ltr&gt;action=login&lt;/code&gt; without a bot password was deprecated [[listarchive:list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/message/3EEMN7VQX5G7WMQI5K2GP5JC2336DPTD/|in 2016]]. For most bots, this only requires changing what password the bot uses. [https://phabricator.wikimedia.org/T395205]
* From this week, Wikimedia wikis will allow ES2017 features in JavaScript code for official code, gadgets, and user scripts. The most visible feature of ES2017 is &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;async&lt;/code&gt;/&lt;code&gt;await&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; syntax, allowing for easier-to-read code. Until this week, the platform only allowed up to ES2016, and a few months before that, up to ES2015. [https://phabricator.wikimedia.org/T381537]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.4|MediaWiki]]

'''Meetings and events'''
* Scholarship applications to participate in the [[m:Special:MyLanguage/GLAM Wiki 2025|GLAM Wiki Conference 2025]] are now open. The conference will take place from 30 October to 1 November, in Lisbon, Portugal. GLAM contributors who lack the means to support their participation can [[m:Special:MyLanguage/GLAM Wiki 2025/Scholarships|apply here]]. Scholarship applications close on June 7th.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/23|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W23&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 23:55, 2 June 2025 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=28819186 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-24&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W24&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/24|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product|Trust and Safety Product team]] is finalizing work needed to roll out [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] on large Wikipedias later this month. The team has worked with stewards and other users with extended rights to predict and address many use cases that may arise on larger wikis, so that community members can continue to effectively moderate and patrol temporary accounts. This will be the second of three phases of deployment – the last one will take place in September at the earliest. For more information about the recent developments on the project, [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/Updates|see this update]]. If you have any comments or questions, write on the [[mw:Talk:Trust and Safety Product/Temporary Accounts|talk page]], and [[m:Event:CEE Catch up Nr. 10 (June 2025)|join a CEE Catch Up]] this Tuesday.

'''Updates for editors'''
* [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Watchlist expiry|watchlist expiry]] feature allows editors to watch pages for a limited period of time. After that period, the page is automatically removed from your watchlist. Starting this week, you can set a preference for the default period of time to watch pages. The [[Special:Preferences#mw-prefsection-watchlist-pageswatchlist|preferences]] also allow you to set different default watch periods for editing existing pages, pages you create, and when using rollback. [https://phabricator.wikimedia.org/T265716]
[[File:Talk pages default look (April 2023).jpg|thumb|alt=Screenshot of the visual improvements made on talk pages|Example of a talk page with the new design, in French.]]
* The appearance of talk pages will change at almost all Wikipedias ([[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/19|some]] have already received this design change, [[phab:T379264|a few]] will get these changes later). You can read details about the changes [[diffblog:2024/05/02/making-talk-pages-better-for-everyone/|on ''Diff'']]. It is possible to opt out of these changes [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing-discussion|in user preferences]] (&quot;{{int:discussiontools-preference-visualenhancements}}&quot;). [https://phabricator.wikimedia.org/T319146][https://phabricator.wikimedia.org/T392121]
* Users with specific extended rights (including administrators, bureaucrats, checkusers, oversighters, and stewards) can now have IP addresses of all temporary accounts [[phab:T358853|revealed automatically]] during time-limited periods where they need to combat high-speed account-hopping vandalism. This feature was requested by stewards. [https://phabricator.wikimedia.org/T386492]
* This week, the Moderator Tools and Machine Learning teams will continue the rollout of [[mw:Special:MyLanguage/2025 RecentChanges Language Agnostic Revert Risk Filtering|a new filter to Recent Changes]], releasing it to several more Wikipedias. This filter utilizes the Revert Risk model, which was created by the Research team, to highlight edits that are likely to be reverted and help Recent Changes patrollers identify potentially problematic contributions. The feature will be rolled out to the following Wikipedias: {{int:project-localized-name-afwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-bewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-bnwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-cywiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-hawwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-iswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kkwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-simplewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-trwiki/en}}. The rollout will continue in the coming weeks to include [[mw:Special:MyLanguage/2025 RecentChanges Language Agnostic Revert Risk Filtering|the rest of the Wikipedias in this project]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T391964]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].

'''Updates for technical contributors'''
* AbuseFilter editors active on Meta-Wiki and large Wikipedias are kindly asked to update AbuseFilter to make it compatible with temporary accounts. A link to the instructions and the private lists of filters needing verification are [[phab:T369611|available on Phabricator]].
* Lua modules now have access to the name of a page's associated thumbnail image, and on [https://gerrit.wikimedia.org/g/operations/mediawiki-config/+/2e4ab14aa15bb95568f9c07dd777065901eb2126/wmf-config/InitialiseSettings.php#10849 some wikis] to the WikiProject assessment information. This is possible using two new properties on [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual#added-by-extensions|mw.title objects]], named &lt;code dir=ltr&gt;pageImage&lt;/code&gt; and &lt;code dir=ltr&gt;pageAssessments&lt;/code&gt;. [https://phabricator.wikimedia.org/T131911][https://phabricator.wikimedia.org/T380122]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.5|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/24|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W24&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 01:17, 10 June 2025 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=28846858 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-25&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W25&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/25|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* You can [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/359761?lang=en nominate your favorite tools] for the sixth edition of the [[m:Special:MyLanguage/Coolest Tool Award|Coolest Tool Award]]. Nominations are anonymous and will be open until June 25. You can re-use the survey to nominate multiple tools.
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:33}} community-submitted {{PLURAL:33|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].

'''Updates for technical contributors'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.6|MediaWiki]]

'''In depth'''
* Foundation staff and technical volunteers use Wikimedia APIs to build the tools, applications, features, and integrations that enhance user experiences. Over the coming years, the MediaWiki Interfaces team will be investing in Wikimedia web (HTTP) APIs to better serve technical volunteer needs and protect Wikimedia infrastructure from potential abuse. You can [https://techblog.wikimedia.org/2025/06/12/apis-as-a-product-investing-in-the-current-and-next-generation-of-technical-contributors/ read more about their plans to evolve the APIs in this Techblog post].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/25|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W25&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 23:39, 16 June 2025 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=28870688 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-26&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W26&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/26|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* This week, the Moderator Tools and Machine Learning teams will continue the rollout of [[mw:Special:MyLanguage/2025 RecentChanges Language Agnostic Revert Risk Filtering|a new filter to Recent Changes]], releasing it to the third and last batch of Wikipedias. This filter utilizes the Revert Risk model, which was created by the Research team, to highlight edits that are likely to be reverted and help Recent Changes patrollers identify potentially problematic contributions. The feature will be rolled out to the following Wikipedias: {{int:project-localized-name-azwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-lawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mkwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mlwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mrwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-nnwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-pawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-swwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tlwiki/en}}. The rollout will continue in the coming weeks to include [[mw:Special:MyLanguage/2025 RecentChanges Language Agnostic Revert Risk Filtering|the rest of the Wikipedias in this project]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T391964]

'''Updates for editors'''
* Last week, [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] were rolled out on Czech, Korean, and Turkish Wikipedias. This and next week, deployments on larger Wikipedias will follow. [[mw:Talk:Trust and Safety Product/Temporary Accounts|Share your thoughts]] about the project. [https://phabricator.wikimedia.org/T340001]
* Later this week, the Editing team will release [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#Multi check|Multi Check]] to all Wikipedias (except English Wikipedia). This feature shows multiple [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#Reference check|Reference checks]] within the editing experience. This encourages users to add citations when they add multiple new paragraphs to a Wikipedia article. This feature was previously available as an A/B test. [https://analytics.wikimedia.org/published/reports/editing/multi_check_ab_test_report_final.html#summary-of-results The test shows] that users who are shown multiple checks are 1.3 times more likely to add a reference to their edit, and their edit is less likely to be reverted (-34.7%). [https://phabricator.wikimedia.org/T395519]
* A few pages need to be renamed due to software updates and to match more recent Unicode standards. All of these changes are related to title-casing changes. Approximately 71 pages and 3 files will be renamed, across 15 wikis; the complete list is in [[phab:T396903|the task]]. The developers will rename these pages next week, and they will fix redirects and embedded file links a few minutes later via a system settings update.
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:24}} community-submitted {{PLURAL:24|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug was fixed that had caused pages to scroll upwards when text near the top was selected. [https://phabricator.wikimedia.org/T364023]

'''Updates for technical contributors'''
* Editors can now use Lua modules to filter and transform tabular data for use with [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart|Extension:Chart]]. This can be used for things like selecting a subset of rows or columns from the source data, converting between units, statistical processing, and many other useful transformations. [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart/Transforms|Information on how to use transforms is available]]. [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Extension:Chart/Project/Updates]
* The &lt;code dir=ltr&gt;all_links&lt;/code&gt; variable in [[Special:AbuseFilter|AbuseFilter]] is now renamed to &lt;code dir=ltr&gt;new_links&lt;/code&gt; for consistency with other variables. Old usages will still continue to work. [https://phabricator.wikimedia.org/T391811]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.7|MediaWiki]]

'''In depth'''
* The latest quarterly [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Newsletters/34|Growth newsletter]] is available. It includes: the recent updates for the &quot;Add a Link&quot; Task, two new Newcomer Engagement Features, and updates to Community Configuration.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/26|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W26&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 23:21, 23 June 2025 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=28870688 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-27&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W27&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/27|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] has been enabled on all Wikipedias. The extension makes it easier to organize and participate in collaborative activities, like edit-a-thons and WikiProjects, on the wikis. The extension has three features: [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]], [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Collaboration list|Collaboration List]], and [[m:Campaigns/Foundation Product Team/Invitation list|Invitation List]]. To request the extension for your wiki, visit the [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status#How to Request the CampaignEvents Extension for your wiki|Deployment information page]].

'''Updates for editors'''
* AbuseFilter maintainers can now [[mw:Special:MyLanguage/Extension:IPReputation/AbuseFilter variables|match against IP reputation data]] in [[mw:Special:MyLanguage/Extension:AbuseFilter|AbuseFilters]]. IP reputation data is information about the proxies and VPNs associated with the user's IP address. This data is not shown publicly and is not generated for actions performed by registered accounts. [https://phabricator.wikimedia.org/T354599]
* Hidden content that is within [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Collapsible elements|collapsible parts of wikipages]] will now be revealed when someone searches the page using the web browser's &quot;Find in page&quot; function (Ctrl+F or ⌘F) in supporting browsers. [https://phabricator.wikimedia.org/T327893][https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/HTML/Reference/Global_attributes/hidden#browser_compatibility]
* [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] A new feature, called [[mw:Special:MyLanguage/Help:TemplateData/Template discovery|Favourite Templates]], will be deployed later this week on all projects (except English Wikipedia, which will receive the feature next week), following a piloting phase on Polish and Arabic Wikipedia, and Italian and English Wikisource. The feature will provide a better way for new and experienced contributors to recall and discover templates via the template dialog, by allowing users to put templates on a special &quot;favourite list&quot;. The feature works with both the visual editor and the wikitext editor. The feature is a [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Focus areas/Template recall and discovery|community wishlist focus area]].
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug was fixed that had caused some Notifications to be sent multiple times. [https://phabricator.wikimedia.org/T397103]

'''Updates for technical contributors'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.8|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/27|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W27&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 23:41, 30 June 2025 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=28917415 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-28&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W28&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/28|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* [[mw:Special:MyLanguage/Help:Temporary accounts|Temporary accounts]] have been rolled out on 18 large and medium-sized Wikipedias, including German, Japanese, French, and Chinese. Now, about 1/3 of all logged-out activity across wikis is coming from temporary accounts. Users involved in patrolling may be interested in two new documentation pages: [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/Access to IP|Access to IP]], explaining everything related to access to temporary account IP addresses, and [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/Repository|Repository]] with a list of new gadgets and user scripts.

'''Updates for editors'''
* Anyone can play an experimental new game, [[mw:Special:MyLanguage/New Engagement Experiments/WikiRun|WikiRun]], that lets you race through Wikipedia by clicking from one article to another, aiming to reach a target page in as few steps and in as little time as possible. The project's goal is to explore new ways of engaging readers. [https://wikirun-game.toolforge.org/ Try playing the game] and let the team know what you think [[mw:Talk:New Engagement Experiments/WikiRun|on the talk page]].
* Users of the Wikipedia Android app in some languages can now play the new [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Android/TrivaGame|trivia game]]. ''Which came first?'' is a simple history game where you guess which of two events happened earlier on today's date. It was previously available as an A/B test. It is now available to all users in English, German, French, Spanish, Portuguese, Russian, Arabic, Turkish, and Chinese. The goal of the feature is to help engage with new generations of readers. [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Tech/News/2025/22]
* Users of the iOS Wikipedia App in some languages may see a new tabbed browsing feature that enables you to open multiple tabs while reading. This feature makes it easier to explore related topics and switch between articles. The A/B test is currently running in Arabic, English, and Japanese in selected regions. More details are available on the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/iOS/Tabbed Browsing (Tabs)|Tabbed Browsing project page]].
* Bureaucrats on Wikimedia wikis can now use [[{{#special:VerifyOATHForUser}}]] to check if users have enabled [[mw:Special:MyLanguage/Help:Two-factor authentication|two-factor authentication]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T265726]
* [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] A new feature related to [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Focus areas/Template recall and discovery|Template Recall and Discovery]] will be deployed later this week to all Wikimedia projects: a [[mw:Special:MyLanguage/Help:TemplateData/Template discovery#Template categories|template category browser]] will be introduced to assist users in finding templates to put in their “favourite” list. The browser will allow users to browse a list of templates which have been organised into a given category tree. The feature has been requested by the community [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Wishes/Select templates by categories|through the Community Wishlist]].
* It is now possible to access watchlist preferences from the watchlist page. Also the redundant button to edit the watchlist has been removed. [https://www.mediawiki.org/wiki/Moderator_Tools/Watchlist]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].

'''Updates for technical contributors'''
* As part of [[mw:MediaWiki_1.44|MediaWiki 1.44]] there is now a unified built-in Notifications system that makes it easier for developers to send, manage, and customize notifications. Check out the updated documentation at [[mw:Manual:Notifications|Manual:Notifications]], information about migration in [[phab:T388663|T388663]] and details on deprecated hooks in [[phab:T389624|T389624]].
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.9|MediaWiki]]

'''Meetings and events'''
* [[d:Special:MyLanguage/Event:WikidataCon 2025|WikidataCon 2025]], the conference dedicated to Wikidata is now open for [https://pretalx.com/wikidatacon-2025/cfp session proposals] and for [[d:Special:RegisterForEvent/1340|registration]]. This year's event will be held online from October 31 – November 02 and will explore on the theme of &quot;Connecting People through Linked Open Data&quot;.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/28|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W28&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 00:06, 8 July 2025 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=28930584 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-29&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W29&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/29|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* [[mw:Special:MyLanguage/Help:TemplateData/Template discovery#Featured templates|Featured templates]], a new feature related to [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Focus areas/Template recall and discovery|Template Recall and Discovery]] will be deployed this week to all Wikimedia projects: With this feature, editors will be able to quickly access a list of templates that are likely to be useful. These templates will be displayed in a list, under the &quot;featured&quot; tab of the template discovery interface. Administrators can define the list via the Community Configuration interface. The feature fulfills a request by the community [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Wishes/Easy access Templates|through the Community Wishlist]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T367428][https://phabricator.wikimedia.org/T392896]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the request to add Malayalam fonts in the [[oldWikisource:Special:MyLanguage/Wikisource:WS Export|Wikisource Book Export Tool]] was resolved and now, the rendering of Malayalam letters in exported Wikisource books are accurate. [https://phabricator.wikimedia.org/T374457]

'''Updates for technical contributors'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.10|MediaWiki]]

'''In depth'''
* Developers, designers, and all Wikimedians are invited to [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/7953/ submit a project idea] for the Wikimania Hackathon 2025. Read [https://diff.wikimedia.org/2025/06/30/call-for-projects-wikimania-hackathon-2025-is-coming-to-nairobi/ this Diff blog post] for more details.

'''Meetings and events'''
* [[m:WikiIndaba conference 2025|WikiIndaba 2025]] scholarship application and program submission is open until 23:59 GMT on July 20. WikiIndaba is a regional conference for African Wikimedians both on the continent and in the diaspora to unite and grow together. Submit [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdJTv68R1OPASXXDfpIl8EWiMLTM-TDwh6_5gNVvFuWccFZ2Q/viewform your scholarship application] and [https://ee.kobotoolbox.org/x/BI3omIfH program proposal] now!
* [https://br.wikimedia.org/wiki/WikiCon_Brasil_2025 WikiCon Brasil 2025] will take place on July 19-20 in Salvador, Bahia, Brazil. The Brazilian community members are encouraged to register and attend!

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/29|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W29&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 20:10, 14 July 2025 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=28980963 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-30&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W30&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/30|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* The Translation Suggestions feature in the [[mw:Special:MyLanguage/Content translation|Content Translation tool]] now has another level of article filters added to the &quot;[https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ContentTranslation&amp;filter-type=automatic&amp;filter-id=previous-edits&amp;active-list=suggestions&amp;from=en&amp;to=fi#/ ... More]&quot; category. Translators who use the Suggestions feature can now select and receive article suggestions that are customized to geographical locations of their interest using the new &quot;{{int:Cx-sx-suggestions-filters-tab-regions}}&quot; filter. [https://phabricator.wikimedia.org/T113257]
* Administrators can now limit &quot;Add a Link&quot; to newcomers. The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|&quot;Add a Link&quot;]] Structured Task [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Constructive activation experimentation#Enwiki A/B test &amp; &quot;Add a Link&quot; Improvements (Wiki Experiences 1.2.11 &amp; 1.2.16)|helps new account holders start editing]], but some communities have requested the ability to restrict it to its intended audience: newcomers. Administrators can configure this setting within the [[Special:CommunityConfiguration/GrowthSuggestedEdits|Community Configuration]] feature.
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:29}} community-submitted {{PLURAL:29|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].

'''Updates for technical contributors'''
* For AbuseFilter editors on [[phab:T392144|some wikis]], it is now possible to filter edits based on the RevertRisk score of the edit being attempted. It is only populated if the action being evaluated is an edit. For more information, please see the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:ORES/AbuseFilter variables#What variables are available for use|ORES/AbuseFilter variables]] documentation.
* The [[mw:Special:MyLanguage/Beta Cluster|Beta Cluster]] wikis have [[listarchive:list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/YDABPV75LADRQCXMJAFWUP256N4EQ25B/|been moved]] from &lt;code dir=ltr&gt;beta.wmflabs.org&lt;/code&gt; to &lt;code dir=ltr&gt;beta.wmcloud.org&lt;/code&gt;. Users may need to update URLs in any tools, or in their password managers. Any related issues can be [[phab:T289318|reported in the task]].
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.11|MediaWiki]]

'''Meetings and events'''
* [[m:Special:MyLanguage/WikiCite 2025|WikiCite 2025]] will take place from 29–31 August, both online and in-person in Bern, Switzerland. The event's goals are to reconnect communities, institutions, and individuals working with open citations, bibliographic data, and the Wikidata/Wikibase ecosystem. Registration is open and the call for proposals will be announced soon. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikidata@lists.wikimedia.org/message/KQZUG3ETKLBWPBYSB2YAWZIRPWHS24TG/]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/30|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W30&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 23:43, 21 July 2025 (ইউ.টি.চি.)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=29005283 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-31&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W31&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/31|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* The Community Tech team will be focusing on wishes related to Watchlists and Recent Changes pages, over the next few months. They are looking for feedback. Please [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates#July 24, 2025: Watchlists and Recent Changes pages|read the latest update]], and if you have ideas, please [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist|submit a wish]] on the topic.

'''Updates for editors'''
* The Wikimedia Commons community has decided to block [[:mw:Special:MyLanguage/Upload dialog|cross-wiki uploads]] to Wikimedia Commons, for all users without autoconfirmed rights on that wiki, starting on August 16. This is because of [[:c:Commons:Cross-wiki media upload tool/History|widespread problems]] related to files that are uploaded by newcomers. Users who are affected by this will get an error message with a link to the less restrictive UploadWizard on Commons. Please help translating the [[:c:Special:MyLanguage/MediaWiki:Abusefilter-disallowed-cross-wiki-upload|message]] or give feedback on the message text. Please also update your local help pages to explain this restriction. [https://phabricator.wikimedia.org/T370598]
* On wikis with temporary accounts enabled and Meta-Wiki, administrators may now set up a footer for the Special:Contributions pages of temporary accounts, similar to those which can be shown on IP and user-account pages. They may do it by creating the page named &lt;code dir=ltr&gt;MediaWiki:Sp-contributions-footer-temp&lt;/code&gt;. [https://phabricator.wikimedia.org/T398347]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].

'''Updates for technical contributors'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.12|MediaWiki]]

'''Meetings and events'''
* [[wmania:Special:MyLanguage/2025:Wikimania|Wikimania 2025]] will run from August 6–9. The [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/schedule/ program is available] for you to plan which sessions you want to attend. Most sessions will be live-streamed, with exceptions for those that show the &quot;no camera&quot; icon. If you are joining online to watch live-streams and use the interactive features, please [[wmania:Special:MyLanguage/2025:Registration|register]] for a free virtual ticket. For example, you may be interested in technical sessions such as:
** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/KFEFVG/ Temporary Accounts: Enhancing privacy for our unregistered editors]
** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/TVCVAB/ Building a Sustainable Future for Wikimedia Contributors]
** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/WTRQCJ/ A dozen visions for wikitext!]
** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/8YKKP9/ Coordinate Across Stakeholders with the Product and Technology Advisory Council]
* The [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Users and Developers Conference Fall 2025|MediaWiki Users and Developers Conference, Fall 2025]] will be held 28–30 October 2025 in Hanover, Germany. This event is organized by and for the third-party MediaWiki community. You can propose sessions and register to attend.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/31|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W31&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 00:27, 29 July 2025 (ইউ.টি.চি.)

(This message was sent to [[:সদস্য বাৰ্তা:মো: সাজিদ মাহামুদ]] and is being posted here due to a redirect.)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=29051727 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-32&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W32&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/32|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* Editors can now enable the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Anti-abuse signals/User Info|User Info card]]. This feature adds an icon next to usernames on history pages and similar user-contribution log pages. When you tap or click on the icon, it displays data related to that user account such as the number of edits, reverted edits, blocks, and more. It's part of a broader project to make it easier for moderators to evaluate account trustworthiness. The feature can be enabled in [[testwiki:Special:GlobalPreferences#mw-prefsection-rendering|your global preferences]], and later this week it will be available in local preferences. [https://phabricator.wikimedia.org/T386439]
* Everybody is invited to share comments on [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Collaborative contributions|Collaborative Contributions]], a project recently launched by the [[m:Special:MyLanguage/Connection Team|Connection team]]. The project aims to create a new way to display the impact of collaborative editing activities (such as edit-a-thons, backlog drives, and WikiProjects) on the wikis. Post your comments on the [[m:Talk:CampaignEvents/Collaborative contributions|project talk page]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T378035]
* Administrators can now define the default block duration for temporary accounts. To do that, they need to create a page named &lt;code dir=ltr&gt;MediaWiki:Ipb-default-expiry-temporary-account&lt;/code&gt; and use a value defined in &lt;code dir=ltr&gt;MediaWiki:Ipboptions&lt;/code&gt;. This allows administrators to easily block temporary accounts for 90 days, which is functionally equivalent to an indefinite block. The advantage of this solution is that it does not clutter Special:BlockList. [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Block and unblock#Default block duration options|More documentation]] is available. [https://phabricator.wikimedia.org/T398626]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].

'''Updates for technical contributors'''
* Gadgets can now include &lt;code dir=ltr&gt;.vue&lt;/code&gt; files. This makes it easier to develop modern user interfaces using [[mw:Vue.js|Vue.js]], in particular using [[mw:Special:MyLanguage/Codex|Codex]], the official design system of Wikimedia. [[wmdoc:codex/latest/icons/overview.html|Codex icons]] can be loaded through the gadget definition. [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Gadgets#Pages|The documentation]] has examples. For user scripts that use Vue.js, an [[mw:API:CodexIcons|API module]] now exists to load Codex icons. [https://phabricator.wikimedia.org/T340460][https://phabricator.wikimedia.org/T311099]
* Module developers can now use a [[mw:Help:Extension:Translate/Message Bundles/Lua reference|Lua interface]] to simplify the preparation of Lua modules for translation on Meta-Wiki. This improvement makes it easier for translators to find and edit module strings without dealing with raw Lua code. It helps prevent mistakes that could break the module during translation. Module developers and translators are invited to [[commons:File:Translatable modules video demo July 2025.webm|watch the demo video]], read more about [[mw:Special:MyLanguage/Translatable modules|translatable modules]] to understand how it works, refer to Meta-Wiki's [[m:Module:User Wikimedia project|Module:User Wikimedia project]] for example usage, and [[mw:Talk:Translatable modules|share their feedback]] on how well it addresses the challenges in their workflow. The interface still has some performance issues, so it should not be used in widely used modules yet. [https://phabricator.wikimedia.org/T359918]
* Developers of external tools that connect to Wikimedia pages must set a user-agent that complies with [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Wikimedia Foundation User-Agent Policy|the user-agent policy]]. This policy will start to be more strongly enforced in August because of external crawlers that are [[diffblog:2025/04/01/how-crawlers-impact-the-operations-of-the-wikimedia-projects/|overusing]] Wikimedia's resources. Tools that are hosted on Wikimedia's Toolforge or Cloud VPS will not be affected by this for now, but should still set a user-agent. [[phab:T400119|More technical details are available]], and related questions are welcome in that task.
* Parsoid Read Views is going to be rolling out to some smaller Wikipedias over the next few weeks, following the successful transition of Wikivoyages and Wiktionaries to Parsoid Read Views. For more information, see the [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification|Parsoid/Parser Unification]] project page. [https://phabricator.wikimedia.org/project/profile/7694/]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.13|MediaWiki]]

'''Meetings and events'''
* [[wmania:Special:MyLanguage/2025:Wikimania|Wikimania 2025]] will run from August 6–9. The [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/schedule/ program is available] for you to plan which sessions you want to attend. Most sessions will be live-streamed, with exceptions for those that show the &quot;no camera&quot; icon. If you are joining online to watch live-streams and use the interactive features, please [[wmania:Special:MyLanguage/2025:Registration|register]] for a free virtual ticket. For example, you may be interested in technical sessions such as:
** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/GEH9DH/ Wikimedia’s knowledge infrastructure in a changing internet: Establishing sustainable pathways for content reuse]
** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/7ELN9Q/ Wikifunctions is coming soon to a wiki near you!]
** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/ZMGVJV/ Shaping the Future of Wikipedia’s Reader Experience]
** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/KCKTFZ/ Making Wikipedia More Readable: What Comes Next]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/32|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W32&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 03:41, 5 August 2025 (ইউ.টি.চি.)

(This message was sent to [[:সদস্য বাৰ্তা:মো: সাজিদ মাহামুদ]] and is being posted here due to a redirect.)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=29083927 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-33&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W33&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/33|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* The WikiEditor toolbar now includes [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:WikiEditor#Keyboard shortcuts|its keyboard shortcuts]] in the tooltips for its buttons. This will help to improve the discoverability of this feature. [https://phabricator.wikimedia.org/T400583]
* The [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council|Product and Technology Advisory Council]] published a set of [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/August 2025 draft PTAC proposals for feedback|proposed experiments]] the Wikimedia Foundation can try to improve communication with community. Feedback on the proposals are welcomed until August 22 on [[m:Talk:Product and Technology Advisory Council/August 2025 draft PTAC proposals for feedback|this talk page]].
* The search bar on the Minerva skin (mobile) has been updated to use the same type-ahead search component that is used on the Vector 2022 skin. There are no changes in search functionality but there are minor visual changes. Specifically, the close-search button has been changed from an &quot;X&quot; to a back arrow. This helps to distinguish it from the other &quot;X&quot; button that is used to clear any text. [https://phabricator.wikimedia.org/T393944]
* Editors on some wikis will see a new toggle for &quot;Group results by page&quot; on watchlist, related changes, and recent changes pages. This is [[mw:Special:MyLanguage/Moderator Tools/Watchlist/Experiment|an A/B experiment]] that is planned to start on August 11, and will run for 3–6 weeks on the Bengali, Chinese, Czech, French, Greek, Portuguese, and Urdu Wikipedias. The experiment will examine how making this feature more discoverable might affect editors' ability to find the edits they are looking for. [https://phabricator.wikimedia.org/T396789]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].

'''Updates for technical contributors'''
* The multiwiki datasets of [[:wikt:en:Module:Unicode data|Unicode data]] have been moved to [[c:Category:Unicode Module Datasets|Category:Unicode Module Datasets]] on Wikimedia Commons, to follow the idea of &quot;One common data source, multiple local wikis&quot;. Most wikis have been updated to use the Commons version. You can ask questions at [[c:Category talk:Unicode Module Datasets|the talkpage]]. [https://en.wiktionary.org/wiki/Module_talk:Unicode_data#Data_from_commons]
* Lua code can add warnings when something is wrong, by using the &lt;code dir=ltr&gt;mw.addWarning()&lt;/code&gt; function. It is now possible to add more than one warning, instead of new warnings replacing old ones. If you maintain a Lua module that used warnings, you should check it still works as expected. [https://phabricator.wikimedia.org/T398390]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.14|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/33|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W33&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 23:30, 11 August 2025 (ইউ.টি.চি.)

(This message was sent to [[:সদস্য বাৰ্তা:মো: সাজিদ মাহামুদ]] and is being posted here due to a redirect.)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=29106516 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-34&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W34&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/34|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* Later this week, people who are logged-in and have the &quot;[[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Feature summary|Discussion tools]]&quot; [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|Beta Feature]] enabled will gain the ability to &quot;Thank&quot; individual comments directly from talk pages, rather than needing to navigate to page history. [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Feature summary#Comment actions|Learn more about this feature]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T400849]
* An A/B test comparing two versions of the desktop donate link launched on testwiki on 12 August and on English Wikipedia 14 August for 0.1% of logged out users on the desktop site. The experiment will run for three weeks, ending on 12 September. [https://phabricator.wikimedia.org/T395716]
* An A/A test to measure the baseline for reader retention was launched 12 August using [[wikitech:Experimentation Lab|Experimentation Lab]]. This measures the percentage of users who revisit a wiki after their initial visit over a 14-day period. No visual changes are expected. The experiment will run through 31 August. [https://phabricator.wikimedia.org/T399227]
* Five new wikis have been created:
** a {{int:project-localized-name-group-wikisource/en}} in [[d:Q34057|Tagalog]] ([[s:tl:|&lt;code&gt;s:tl:&lt;/code&gt;]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T388639]
** a {{int:project-localized-name-group-wikisource/en}} in [[d:Q36213|Madurese]] ([[s:mad:|&lt;code&gt;s:mad:&lt;/code&gt;]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T391747]
** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia/en}} in [[d:Q3450749|Rakhine]] ([[w:rki:|&lt;code&gt;w:rki:&lt;/code&gt;]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T392490]
** a {{int:project-localized-name-group-wikibooks/en}} in [[d:Q13324|Minangkabau]] ([[b:min:|&lt;code&gt;b:min:&lt;/code&gt;]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T395452]
** a {{int:project-localized-name-group-wiktionary/en}} in [[d:Q7598268|Standard Moroccan Amazigh]] ([[wikt:zgh:|&lt;code&gt;wikt:zgh:&lt;/code&gt;]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T399684]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:46}} community-submitted {{PLURAL:46|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].

'''Updates for technical contributors'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.15|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/34|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W34&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 00:39, 19 August 2025 (ইউ.টি.চি.)

(This message was sent to [[:সদস্য বাৰ্তা:মো: সাজিদ মাহামুদ]] and is being posted here due to a redirect.)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=29127690 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-35&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W35&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/35|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Template authors can now use additional CSS properties, since the CSS sanitizer used by [[mw:Special:MyLanguage/Help:TemplateStyles|TemplateStyles]] was updated. For example: &lt;code&gt;width: fit-content&lt;/code&gt;; &lt;code&gt;ruby-align&lt;/code&gt;; relative units such as &lt;code&gt;lh&lt;/code&gt;; and custom strings in &lt;code&gt;list-style-type&lt;/code&gt;. These improvements are a [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Wishes/Allow use of modern CSS in templates by updating the TemplateStyles CSS sanitizer|Community Wishlist wish]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T271958][https://phabricator.wikimedia.org/T277755][https://phabricator.wikimedia.org/T293633][https://phabricator.wikimedia.org/T295088][https://phabricator.wikimedia.org/T326906][https://phabricator.wikimedia.org/T340057][https://phabricator.wikimedia.org/T360725][https://phabricator.wikimedia.org/T371809][https://phabricator.wikimedia.org/T375344][https://phabricator.wikimedia.org/T394619]
* On large wikis, the default time period to display edits from, within the Special:RecentChanges page, has been changed from 7 days to 1 day. This is part of a performance improvement project. This should have no user-facing impact due to the quantity of edits on these wikis. [https://phabricator.wikimedia.org/T399455]
* Administrators can now access the [[{{#special:BlockedExternalDomains}}]] page from the [[{{#special:CommunityConfiguration}}]] list page. This makes it easier to find. [https://phabricator.wikimedia.org/T393240]
* Wikimedia Commons videos were not shown in the Videos tab in Google Search. The problem was investigated and reported to Google who have now fixed the issue. [https://phabricator.wikimedia.org/T396168][https://meta.wikimedia.org/wiki/Community_Wishlist/Wishes/Do_something_about_Google_%26_DuckDuckGo_search_not_indexing_media_files_and_categories_on_Commons] 
* One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wiktionary/en}} in [[d:Q33014|Betawi]] ([[wikt:bew:|&lt;code&gt;wikt:bew:&lt;/code&gt;]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T402130]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:39}} community-submitted {{PLURAL:39|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].

'''Updates for technical contributors'''
* Two fields of the [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Recentchanges table|recentchanges database table]] are being removed. &lt;code&gt;rc_new&lt;/code&gt; and &lt;code&gt;rc_type&lt;/code&gt; are being removed in favor of &lt;code&gt;rc_source&lt;/code&gt;. Queries to these older fields will start to fail starting this week and developers should use &lt;code&gt;rc_source&lt;/code&gt; instead. These older fields were deprecated over 10 years ago and should not be in use. This is part of work to improve the performance and stability of queries to the recentchanges table. [https://phabricator.wikimedia.org/T400696] 
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.16|MediaWiki]]

'''In depth'''
* The latest quarterly [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2025/July|Language and Internationalization Newsletter]] is now available. This edition includes: support for new languages in MediaWiki and translatewiki; the start of the Language Onboarding and Development project to help support the growth of new and small wikis; updates on research projects; and more.

'''Meetings and events'''
* The next [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Community meetings#29 August 2025|Language Community Meeting]] is happening soon, August 29th at [https://zonestamp.toolforge.org/1756479600 15:00 UTC]. This week's meeting will cover: the Avro keyboard developers from Wikimedia Bangladesh, who were recently awarded a national award for their contributions to this keyboard; and other topics. 

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/35|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W35&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 00:13, 26 August 2025 (ইউ.টি.চি.)

(This message was sent to [[:সদস্য বাৰ্তা:মো: সাজিদ মাহামুদ]] and is being posted here due to a redirect.)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=29175124 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-36&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W36&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/36|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* The Editing team wants to compile a list of templates, jargon terms, and policies used in edit summaries when a copyright violation is removed. This will help them identify the number of edits reverted due to copyright issues. We invite community members from the following Wikis to list these terms in [[Phab:T402601|T402601]], or to share their list with [[User:Trizek (WMF)|Trizek_(WMF)]]: {{int:project-localized-name-arwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-cswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-dewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-enwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-eswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-fawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-frwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-hewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-idwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-itwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-jawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-nlwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-plwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ptwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-trwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ukwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-viwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-zhwiki/en}}. This project is open until September 9th 2025.

'''Updates for editors'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] has been enabled for all Wikisources. The extension makes it easier to organize and participate in collaborative activities, like edit-a-thons and WikiProjects, on the wikis. The extension has three features: [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]], [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Collaboration list|Collaboration List]], and [[m:Special:MyLanguage/Connection Team/Invitation list|Invitation List]]. To request the extension for your wiki, visit the Deployment information page. [https://meta.wikimedia.org/wiki/CampaignEvents/Deployment_status#How_to_Request_the_CampaignEvents_Extension_for_your_wiki]
* The lists in the footer of the editing interface, such as &quot;Templates used on this page,&quot; will now be organized into columns when there is enough space. This enhancement minimizes scrolling when editing lengthy articles on Wikipedia. [https://phabricator.wikimedia.org/T401066]
* On September 3rd, 2025 we will increase the sampling percentages of our [[mw:Special:MyLanguage/Moderator Tools/Watchlist/Experiment#Scope of the experiment|group by toggle experiment]] of the &lt;code&gt;Special:RecentChanges&lt;/code&gt;, &lt;code&gt;Special:Watchlist&lt;/code&gt;, and &lt;code&gt;Special:RelatedChanges&lt;/code&gt; pages on the Chinese, French, and Portuguese Wikipedias to 100 percent, allowing more editors to be part of this experiment. This adjustment is intended to ensure we have sufficient data to make informed decisions when evaluating the experiment results. [https://phabricator.wikimedia.org/T402958][https://phabricator.wikimedia.org/T396789]
* Upon clicking an empty search bar, logged-out users will see suggestions of articles for further reading on English Wikipedia beginning the week of September 22. The feature will be available on both desktop and mobile. All non-English wikis received this change in June and July. The goal is to make it easier for users to find articles. [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Content Discovery Experiments/Search Suggestions|Learn more]].
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:37}} community-submitted {{PLURAL:37|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].

'''Updates for technical contributors'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.17|MediaWiki]]

'''In depth'''
* Wikifunctions now has a new capability called &quot;lightweight enumeration types&quot;, an enumeration type is simply a fixed set of values that's in the type's definition. This capability makes it quick and easy to define such a type, and allows for the reuse of values that are already present in Wikidata. Here is [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-07-19|a newsletter]] to learn more.
* The latest [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Newsletter updates#August 2025: Newsletter #1|Readers Newsletter]] is now available. This edition includes: the formation of two new teams — Reader Growth and Reader Experience; insights into declining pageviews and account creations; highlights from the Wikimania Nairobi panel on improving the reading experience; upcoming experiments to engage new and existing readers; and more.

'''Meetings and events'''
* Spotlight on some Wikimania 2025 Sessions:
** Identifying AI-generated text by searching for ISBNs whose checksums fail: Mathias Schindler of WMDE [https://www.youtube.com/watch?v=Dw9o8Lsl974&amp;t=15910s shared tools to help communities search for these].
** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/TCHZKH/ La durabilité du mouvement Wikimedia face aux défis actuels et futurs]: This session explored how Wikimedia can stay a trusted source of knowledge in the age of generative AI, information overload, and disinformation.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/36|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W36&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 20:51, 1 September 2025 (ইউ.টি.চি.)

(This message was sent to [[:সদস্য বাৰ্তা:মো: সাজিদ মাহামুদ]] and is being posted here due to a redirect.)
&lt;!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=29196010 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-37&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W37&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/37|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* The Editing team is working on a new check: [[mw:Special:MyLanguage/Paste check|Paste check]]. This check informs newcomers who paste text into Wikipedia that the content might not be accepted. This check is an effort to increase the likelihood that the new content people are adding to Wikipedia is aligned with the Movement's commitment to offering information under a free content license. This check will soon be tested at a few wikis. If your community is interested in this test, please [[phab:T403680|tell us in this task]], or [[mw:Talk:Edit check|contact the team]].

'''Updates for editors'''
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Later this week, users of the &quot;{{int:codemirror-beta-feature-title}}&quot; [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta feature]] will be able to use a [[w:en:Lint (software)|linting tool]] to see errors or other potential problems in wikitext in real time. See the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Linting|help page for more information]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T381577]
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] When browsing a wiki (like &lt;code dir=ltr&gt;en.wikipedia.org&lt;/code&gt;), the software responds in one of two ways: a desktop page, or a redirect to a mobile version on an &quot;m&quot; domain (like &lt;code dir=ltr&gt;en.m.wikipedia.org&lt;/code&gt;). Over the next three weeks, MediaWiki will start displaying the mobile version to mobile devices directly on the standard domain, without this redirect. This change does not affect existing m-dot URLs, or the &quot;Desktop view&quot; opt-out. [[mw:Requests for comment/Mobile domain sunsetting/2025 Announcement|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T214998]
* When an edit changes the categories of a page, the changes to the category membership counts are now happening asynchronously. This improves the speed of saving edits, especially when moving many pages to or from the same category, and reduces the risk of site outages, but it means that the counts can show outdated information for a few minutes. [https://phabricator.wikimedia.org/T365303] 
* Edits on Wikidata to qualifiers (properties and values) and references (properties and values) in a Wikidata item statement will now not add entries to the RecentChanges or Watchlist pages on all other Wikis. This is a temporary change to improve performance while other solutions are created. Wikidata's own pages remain unchanged. [[m:Wikidata For Wikimedia Projects/Reduce change propagation noise#Phase 1: Turn off (temporarily) Qualifiers and References Wikidata edits to the Recent Changes tables|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T401286][https://phabricator.wikimedia.org/T400698]
* Japanese-language wikis have had a major upgrade to the way that search works. The new search should generally give more accurate and more relevant search results. [https://phabricator.wikimedia.org/T318269]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].

'''Updates for technical contributors'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.18|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/37|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W37&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 01:15, 9 September 2025 (ইউ.টি.চি.)

(This message was sent to [[:সদস্য বাৰ্তা:মো: সাজিদ মাহামুদ]] and is being posted here due to a redirect.)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=29238161 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-38&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W38&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/38|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* References lists that are made using the &lt;code dir=ltr&gt;&lt;nowiki&gt;&lt;references/&gt;&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; [[mw:Special:MyLanguage/Help:Cite#references-tag|tag]] will now automatically display with columns in Vector 2022 when readers are using its 'standard' settings for text-size and page-width. [https://phabricator.wikimedia.org/T334941]
* Starting in the week of October 6, on [[gitiles:operations/mediawiki-config/+/a2d2aaab9ace84280dd2f4c70a33bb69cd73850f/dblists/small.dblist|small wikis]] and [[gitiles:operations/mediawiki-config/+/a2d2aaab9ace84280dd2f4c70a33bb69cd73850f/dblists/medium.dblist|medium wikis]] that have the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] enabled, all autoconfirmed users will be able to use [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]] as an organizer. No changes will be made for [[gitiles:operations/mediawiki-config/+/a2d2aaab9ace84280dd2f4c70a33bb69cd73850f/dblists/large.dblist|large wikis]] unless requested in Phabricator. This change is being made to make it easier for more people to use Event Registration, especially on wikis that are less likely to have policies related to the Event Organizer right. [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Proposal to grant autoconfirmed users on small and medium wikis the organizer access to the event registration tool|Learn more]].
* Users that search using regular expressions (regex) can now use additional features including:
** for the &lt;code dir=ltr&gt;intitle:&lt;/code&gt; keyword: [[mw:Special:MyLanguage/Help:CirrusSearch#Metacharacters|metacharacters]] for start-of-line (&lt;code dir=ltr&gt;^&lt;/code&gt;) and end-of-line (&lt;code dir=ltr&gt;$&lt;/code&gt;) anchors [https://phabricator.wikimedia.org/T317599]
** for both &lt;code dir=ltr&gt;intitle:&lt;/code&gt; and &lt;code dir=ltr&gt;insource:&lt;/code&gt; keywords: shorthand [[mw:Special:MyLanguage/Help:CirrusSearch#Character_Classes|character classes]] for digits (&lt;code dir=ltr&gt;\d&lt;/code&gt;), whitespace (&lt;code dir=ltr&gt;\s&lt;/code&gt;), and word characters (&lt;code dir=ltr&gt;\w&lt;/code&gt;); and [[mw:Special:MyLanguage/Help:CirrusSearch#Escape codes|escape codes]] for line feed (&lt;code dir=ltr&gt;\r&lt;/code&gt;), newline (&lt;code dir=ltr&gt;\n&lt;/code&gt;), tab (&lt;code dir=ltr&gt;\t&lt;/code&gt;), and unicode (e.g. &lt;code dir=ltr&gt;\uHHHH&lt;/code&gt;). [https://phabricator.wikimedia.org/T403212]
* When you search for text that looks like an IP, the system will now show search results. It used to take you to the contributions for that IP instead of showing search results. [https://phabricator.wikimedia.org/T306325]
* [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|All wikis will be read-only]] for a few minutes on September 24. This is planned at [https://zonestamp.toolforge.org/1758726000 15:00 UTC]. This is for the datacenter server switchover backup tests which happen twice a year. You can [[diffblog:2025/03/12/hear-that-the-wikis-go-silent-twice-a-year/|read more about the background and details of this process on the Diff blog]].
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:24}} community-submitted {{PLURAL:24|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug was fixed that affected users who used the page-tabs to switch from wikitext editing of a section into the visualeditor. [https://phabricator.wikimedia.org/T401043]

'''Updates for technical contributors'''
* The MediaWiki Interfaces team is redesigning the Wikimedia REST API Sandbox with Codex. If you have feedback on improvements for the API documentation or what makes developer experiences smooth (or frustrating), you’re invited to [https://calendar.google.com/calendar/u/0/appointments/schedules/AcZssZ2aZzbXeQvjOF7gB1fJXiwAYemQjKf4sXNaRODPA7_obFyNBwkzNkoVCoTF-aeov89kIjXHbCQm join an upcoming discovery interview], or [[mw:MediaWiki Interfaces Team/Developer Feedback/Wikimedia Web APIs|leave feedback onwiki]]. [[listarchive:list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/C4FBAOA57PH6G5ORVMAUF5TGYBLZDU5Q/|Learn more]].
* Edits to Wikidata aliases (an alternative name for an item or a property) will now be shown in RecentChanges and Watchlist entries on other wikis less often, reducing unnecessary notifications. This will reduce the overall quantity of 'noisy' entries. Wikidata's own pages remain unchanged. [[m:Wikidata For Wikimedia Projects/Reduce change propagation noise#Phase 1: More granular Alias tracking|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T401288]
* The new [https://www.unicode.org/versions/Unicode17.0.0/ Unicode 17.0] version has been released. The [[:c:Category:Unicode Module Datasets|datasets on Commons]] for the [[:d:Q39301585|Module:Unicode data]] have been updated. Wikipedias that do not use the Commons datasets should either update their own data or switch to the Commons datasets.
* Users of the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Enterprise|Wikimedia Enterprise]] Structured Contents endpoints can now access [https://enterprise.wikimedia.com/blog/parsed-wikipedia-tables/ Parsed Tables]. The new Parsed Tables feature extracts and represents Wikipedia tables in structured JSON. This improves machine accessibility as part of the [https://enterprise.wikimedia.com/api/structured-contents/ Structured Contents initiative]. Structured Contents output is freely available through the [https://enterprise.wikimedia.com/docs/on-demand/#article-structured-contents-beta On-demand API], or through Wikimedia Cloud Services. 
* A [https://www.kaggle.com/datasets/wikimedia-foundation/english-wikipedia-people-dataset dataset of English Wikipedia biographical information] from [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Enterprise|Wikimedia Enterprise]] has been published on Kaggle, for evaluation and research. This provides structured data from more than 1.5 million biographies, including birth and death dates, education, affiliations, careers, awards, and more (from a June 2024 snapshot).
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.19|MediaWiki]]

'''Meetings and events'''
* [[wmania:Special:MyLanguage/2026:Scholarships|Scholarship applications]] for Wikimania 2026 in Paris, France, are open until October 31.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/38|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W38&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 17:08, 15 September 2025 (ইউ.টি.চি.)

(This message was sent to [[:সদস্য বাৰ্তা:মো: সাজিদ মাহামুদ]] and is being posted here due to a redirect.)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=29263921 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-39&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W39&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/39|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* [https://zonestamp.toolforge.org/1758726000 On September 24th at 15:00 UTC], all Wikimedia sites users will experience a brief read-only period due to a scheduled [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|datacenter server switchover]]. The Wikimedia Foundation's Site Reliability Engineering (SRE) team will redirect all traffic from one primary server to its backup. You can listen to the switchover using the [http://listen.hatnote.com/ &quot;Listen to Wikipedia&quot;] tool, where you will hear edits stop for a few minutes during the read-only phase, then resume. This twice-yearly datacenter server switchover ensures reliability by testing the backup datacenter, so that our sites can stay online even if the primary datacenter fails. You can [[diffblog:2025/03/12/hear-that-the-wikis-go-silent-twice-a-year/|read more about the process on the Diff blog]].

'''Updates for editors'''
* Editors of [[f:Special:Mylanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-09-12#Next round of Wiktionaries to receive embedded Wikifunctions calls|60 more Wiktionaries]] will soon be able to call [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Introduction|functions from Wikifunctions]] and integrate them into their pages. A function takes one or more inputs and transforms them into a desired output, like adding numbers, converting miles to meters, calculating elapsed time, or declining a word into a case. They will join the other [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-08-29#Wikifunctions available on 65 Wiktionaries|65 Wiktionary language editions]], which already have access to embedded Wikifunctions calls. Later this year, plans are in place to expand to more Wiktionaries and the Incubator.
* A new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic words#Technical metadata of another page|parser function]] has been added: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{#contentmodel}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;. Template editors and admins can use it to get the localized or canonical name of the [[mw:Special:MyLanguage/Help:ChangeContentModel|content model]] of a specific page. The function makes it easier to create and edit system messages, such as ''MediaWiki:editinginterface'', even when you switch types of pages, like wiki, JavaScript, CSS or JSON page. [https://phabricator.wikimedia.org/T328254]
* Adding or editing a &lt;code&gt;DISPLAYTITLE&lt;/code&gt; for an article using VisualEditor will no longer be broken. Editors who use VisualEditor mode to modify the &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{DISPLAYTITLE}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; would no longer have the literal text &quot;DISPLAYTITLE&quot; or its localized variant added to their articles. A list of pages that may have been affected and might need cleanup is documented in [[phab:P83438|this ticket]]. 
* Beta users of the Wikipedia Android app can now try the redesigned [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Android/Activity Tab Experiment|Activity tab]], which replaces the Edits tab. The new tab offers personalized insights into reading, editing, and donation activity, while simplifying navigation and making app use more engaging.
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:12}} community-submitted {{PLURAL:12|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].

'''Updates for technical contributors'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.20|MediaWiki]]

'''In depth'''
* Wikifunctions users can now import many essential facts involving [[f:Special:MyLanguage/Z6011|geo-coordinates]], [[f:Special:MyLanguage/Z6010|quantities]] and [[f:Special:MyLanguage/Z6064|time]] values from Wikidata. This is made possible by the creation of Wikifunctions types for these values, which makes them available for use by functions in Wikifunctions. Learn more about how this works in [[c:File:ImportingWikidataDatatypesIntoWikifunctions.webm|this video]] and Wikifunctions' [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-08-01#News in Types I: Wikidata quantity|August 1 newsletter]] (for quantities) and [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-08-22#News in Types: Wikidata geo-coordinate|August 22 newsletter]] (for geo-coordinates).

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/39|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W39&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 22:56, 22 September 2025 (ইউ.টি.চি.)

(This message was sent to [[:সদস্য বাৰ্তা:মো: সাজিদ মাহামুদ]] and is being posted here due to a redirect.)
&lt;!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=29305556 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-40&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W40&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/40|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* A major software upgrade has been made to [[phab:|Phabricator]]. The update introduces performance improvements, a refreshed search interface, enhancements to Maniphest task search, updates to user profile pages and project workboards, new Herald automation features, as well as general text input, mobile experience improvements and more. [https://phabricator.wikimedia.org/phame/post/view/321/iterative_improvements_september_2025/]

'''Updates for editors'''
* The Community Tech team will release the new Community Wishlist extension on October 1, that will improve the way wishes will be submitted. The new extension will allow users to add tags to their wishes to better categorise them, and (in a future iteration) to filter them by status, tags and focus areas. It will also be possible to support individual wishes again, as requested by the community in many instances. The old system will be retired. There will be a brief period of downtime while the extension is deployed and wishes are migrated to the new system. You can read more about this [[:m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates|in the latest update]] or you can consult the [[:mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CommunityRequests|current documentation on MediaWiki]].
* As announced [[diffblog:2025/09/02/better-detecting-bots-and-replacing-our-captcha/|on Diff blog]], the production trial of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Anti-abuse signals/hCaptcha|hCaptcha]] service for bot detection has begun. The trial is currently using hCaptcha to protect account creation on Chinese, Persian, Portuguese, Indonesian, Japanese, and Turkish Wikipedias, where it will replace our existing [[mw:Special:MyLanguage/Extension:ConfirmEdit#FancyCaptcha|CAPTCHA]] (FancyCaptcha). The goal with the trial is to better block bots while also improving usability and accessibility for users who encounter CAPTCHA challenges.
* The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CampaignEvents|CampaignEvents]] extension has been [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status|deployed]] to Wikimedia Commons. The extension makes it easier to organize and participate in collaborative activities, like edit-a-thons and WikiProjects, on the wikis. On Commons, anyone who is a registered user can use it as an event participant. To use it as an organizer, someone needs to have the [[c:Special:MyLanguage/Commons:Event organizers|event organizer right]].
* [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]], a new feature to re-use references with different details has been released to German Wikipedia. You can [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#test|test the feature]] on testwiki or [https://en.wikipedia.beta.wmcloud.org/wiki/Sub-referencing on betawiki] as well. Please share your thoughts on [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#Templates used in sub-references|using templates in sub-references]] or [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#Pilot wikis|volunteer to become a pilot wiki]].
* On wikis using the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Mentorship|Mentorship]] system, communities can now opt experienced editors out of Mentorship through [[{{#special:CommunityConfiguration/Mentorship}}]]. Within this setting, communities may define thresholds, based on edit count and account age, to decide when an editor is considered experienced enough to no longer receive Mentorship. [https://phabricator.wikimedia.org/T403563]
* The Editing Team and the Machine Learning Team are working on a new check for newcomers: [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Tone Check|Tone check]]. Using a prediction model, this check will encourage editors to improve the tone of their edits, using artificial intelligence. We invite volunteers to review the first version of the Tone language model for the following languages: Arabic, Czech, German, Hebrew, Indonesian, Dutch, Polish, Russian, Turkish, Chinese, Farsi, Italian, Norwegian, Romanian and Latvian. Users from these wikis interested in reviewing this model are [[mw:Special:MyLanguage/Edit_check/Tone_Check/Model_evaluation|invited to sign up at MediaWiki.org]]. The deadline to sign up is on October 3, which will be the start date of the test.
* The rollout of [[:mw:Special:MyLanguage/Help:Manage blocks|multiblocks]] had the side effect that non-active block logs may have been shown on {{#special:Contributions}} and on blocked users' user and user_talk pages. This issue will be fully resolved in a few days. As part of the fix, [{{fullurl:Special:Allmessages|prefix=sp-contributions-blocked-notice}} messages prefixed with &lt;code&gt;sp-contributions-blocked-notice&lt;/code&gt;] will be removed and replaced with [{{fullurl:Special:Allmessages|prefix=blocked-notice-logextract}} those prefixed with &lt;code&gt;blocked-notice-logextract&lt;/code&gt;] in a few weeks. Please help translate the new messages and update any local overrides if needed.
* There was a bug with links added using visual editor if they included characters such as &lt;code dir=ltr&gt;&lt;nowiki&gt;[ ] |&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; after the fragment identifier (&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;#&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;). They were not encoded properly creating an incorrect link. This has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T404823]
* One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikiquote/en}} in [[d:Q9237|Malay]] ([[q:ms:|&lt;code&gt;q:ms:&lt;/code&gt;]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T404698]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Anti-abuse signals/User Info|User Info Card]] now displays currently active global lock/blocks. [https://phabricator.wikimedia.org/T401128]

'''Updates for technical contributors'''
* Later this week, editors using Lua modules will be able to use the &lt;code&gt;[[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual#mw.title.newBatch|mw.title.newBatch]]&lt;/code&gt; function to look up the existence of up to 25 pages at once, in a way that only increases the [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Parser functions#Expensive parser functions|expensive function]] count once.
* A new [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Unsupported Tools Working Group|Unsupported Tools Working Group]] has been formed as part of ongoing efforts to collectively determine technical work priorities, similar to the [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council|Product &amp; Technology Advisory Council]] (PTAC). The working group will help prioritize and review requests for support of unmaintained extensions, gadgets, bots, and tools. For the first cycle, the group will be prioritizing an unsupported Wikimedia Commons tool.
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.21|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/40|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W40&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 20:54, 29 September 2025 (ইউ.টি.চি.)

(This message was sent to [[:সদস্য বাৰ্তা:মো: সাজিদ মাহামুদ]] and is being posted here due to a redirect.)
&lt;!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=29355230 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-41&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W41&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/41|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#paste|Paste Check]] is a new Edit Check feature to help avoid and fight copyright violations. When editors paste text into an article, Paste Check prompts them to confirm the origin and licensing of the content. Starting Wednesday, 8 October, [[phab:T403680|22 wikis will test Paste Check]]. Paste Check will help new volunteers understand and follow the policies and guidelines necessary to make constructive contributions to Wikipedia projects.
'''Updates for editors'''
* Mobile devices will receive mobile articles directly on the standard domain (like &lt;code&gt;en.wikipedia.org&lt;/code&gt;), instead of via a redirect to an &quot;m&quot; domain (like &lt;code&gt;en.m.wikipedia.org&lt;/code&gt;). This change improves performance. This week it will be enabled on Wikipedias. The existing mobile URLs and the &quot;Desktop view&quot; opt-out remain available. [[mw:Requests for comment/Mobile domain sunsetting/2025 Announcement|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T214998]
* New [[mw:Special:MyLanguage/Help:CirrusSearch#creationdate and lasteditdate|date filters]], &lt;code dir=ltr&gt;creationdate:&lt;/code&gt; and &lt;code dir=ltr&gt;lasteditdate:&lt;/code&gt;, are now available in the wiki search engine. This allows users to filter search results by a page's first or last revision date. The filters support comparison operators (e.g. &lt;code dir=ltr&gt;&gt;2024&lt;/code&gt;) and relative dates (e.g. &lt;code dir=ltr&gt;today-1d&lt;/code&gt;), making it easier to find recently updated content or pages within specific age ranges. [https://phabricator.wikimedia.org/T403593]
* [[f:|Wikifunctions]] now supports rich text in embedded calls across the 150 wikis where it's enabled. To showcase this, the team created a [[f:Z26333|Latin declination table]] that Wiktionary editors can use to automatically generate noun forms, producing clear, formatted results — see an [[f:Wikifunctions:Embedded function calls/Wiktionary tables demonstration|example output]]. If you need any help or have any feedback, please [[f:Wikifunctions:Project chat|contact the Wikifunctions Team]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T397402]
* An edit link will now appear inside the categories box on article pages for logged in users, which will directly launch the VisualEditor category dialog. [https://phabricator.wikimedia.org/T291691]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:34}} community-submitted {{PLURAL:34|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, there was a problem downloading pdf files last week and that has been resolved. [https://phabricator.wikimedia.org/T405957]
'''Updates for technical contributors'''
* The field &lt;code dir=ltr&gt;rev_sha1&lt;/code&gt; in the revision database table is being removed in favor of &lt;code dir=ltr&gt;content_sha1&lt;/code&gt; in the content database table. See [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/cloud@lists.wikimedia.org/thread/2D2M3SP4WHR6BXXKTZ2PBLZQYR3EGQVR/ the announcement] for more information.
* The [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web|Reader Experience team]] will roll out [[w:en:Light-on-dark color scheme|Dark Mode]] user interface on all Wikimedia sites on October 29, 2025. All anonymous users of Wikimedia sites will have the option to activate a color scheme that features light-colored text on a dark background. This is designed to provide a more comfortable reading experience, especially in low-light situations. Template authors and technical contributors are encouraged to [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Accessibility for reading/Updates/2024-04|learn how to make pages ready for Dark mode]] and address any compatibility issues found in templates in their wiki before the enablement. Please contact the Web team for questions or any support on [[mw:Talk:Reading/Web/Accessibility for reading#|this talk page]] before the enablement. [https://phabricator.wikimedia.org/T395628]
* Starting on Monday, October 6, API endpoints under the &lt;code&gt;rest.php&lt;/code&gt; path will be rerouted through a new internal API Gateway. Individual wikis will be updated based on the standard release groups, with total traffic increased over time. This change is expected to be non-breaking and non-disruptive. If any issues are observed, please file a Phabricator ticket to the [[phab:tag/serviceops/|Service Ops team board]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T400130]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.22|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/41|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W41&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 17:24, 6 October 2025 (ইউ.টি.চি.)

(This message was sent to [[:সদস্য বাৰ্তা:মো: সাজিদ মাহামুদ]] and is being posted here due to a redirect.)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=29400897 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-42&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W42&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/42|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* Last week, improvements to account security and two-factor authentication (2FA) features were enabled across all wikis. These changes include user interface improvements for [https://auth.wikimedia.org/metawiki/wiki/Special:AccountSecurity Special:AccountSecurity], the support of multiple 2FA methods via authenticator apps and portable security keys (previously users could only enable one method), and a new Recovery Codes module which facilitates fewer account lockouts due to lost two-factor apps and devices. As part of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security|Account Security]] project, work is continuing through the rest of 2025 on further user experience improvements, and support for passkeys as an alternate second factor. 

'''Updates for editors'''

* Another part of the Account security project is making 2FA generally available to all users. Along with editors with advanced privileges, such as administrators and bureaucrats, 40% of editors now have access to 2FA. You can check if you have access at [https://auth.wikimedia.org/metawiki/wiki/Special:AccountSecurity Special:AccountSecurity]. Instructions for activation are on the linked page. The plan is to continue increasing availability if it is determined that the user support capabilities are able to support global usage. [https://phabricator.wikimedia.org/T400579]
* This week, users at wikis where talk page [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Usability|Usability Improvements]] are already available by default (everywhere ''except'' the 12 wikis listed in [[phab:T379264|T379264]]) will gain the ability to Thank a comment directly from the talk page it appears on. Before this change, Thanking could only be done by visiting the revision history of the talk page. You can [[diffblog:2025/10/13/revolutionizing-gratitude-a-new-era-of-thanking-comments/|learn more about this change]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T366095]
* Users who have not [[Special:Preferences#mw-prefsection-personal-email|verified their email address]] will soon be receiving monthly Notification reminders to do so. This is because users who have verified their email can more easily recover their account. These reminders will not be sent if the user is inactive or removes the unverified email from their account. [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Help:Email_confirmation][https://phabricator.wikimedia.org/T58074]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a fix was made for an occasional error with saving translated paragraphs in the Content Translation tool, and the related error messages are now easier to see. [https://phabricator.wikimedia.org/T376531]

'''Updates for technical contributors'''

* The Unsupported Tools Working Group has chosen [[c:Special:MyLanguage/Commons:Video2commons|Video2Commons]] as the first tool for its pilot cycle. The group will explore ways to improve and sustain the tool over the coming months. [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Unsupported Tools Working Group|Learn more on Meta]].
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.23|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/42|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W42&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 19:00, 13 October 2025 (ইউ.টি.চি.)

(This message was sent to [[:সদস্য বাৰ্তা:মো: সাজিদ মাহামুদ]] and is being posted here due to a redirect.)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=29434481 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-43&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W43&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/43|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* To optimize how user data is stored in our databases, the saved preferences of users who haven't logged in for over five years and have fewer than 100 edits will be cleared. When those users return, default settings will apply. [https://phabricator.wikimedia.org/T406724]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:20}} community-submitted {{PLURAL:20|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, there was a broken link from the GlobalContributions interface message to the XTools GlobalContributions page which has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T406415]

'''Updates for technical contributors'''
* The work to reroute all traffic to API endpoints under the &lt;code dir=ltr&gt;&lt;nowiki&gt;rest.php&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; route through a common API gateway is now complete. If any issues are observed, please file a phabricator ticket to the [[phab:tag/serviceops/|Service Ops team board]].
* Edits to Wikidata references or qualifiers will now be shown in RecentChanges and Watchlist entries on other wikis less often, reducing unnecessary notifications. This will reduce the overall quantity of 'noisy' entries. Wikidata's own pages remain unchanged. [https://phabricator.wikimedia.org/T401290]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.24|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/43|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W43&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 19:37, 20 October 2025 (ইউ.টি.চি.)

(This message was sent to [[:সদস্য বাৰ্তা:মো: সাজিদ মাহামুদ]] and is being posted here due to a redirect.)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=29478670 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-44&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W44&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/44|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* The Wikipedia iOS app has launched an A/B/C test of improvements made to the tabbed browsing feature for select regions and languages. The test, named “More dynamic tabs”, explores new tab experiences and includes “Did you know” and “Because you read” article recommendations. You can [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/iOS/Tabbed Browsing (Tabs)/New Tab Experience and Recommendations Experiment|read more on the project page]].
* Autoconfirmed users on [[gitiles:operations/mediawiki-config/+/a2d2aaab9ace84280dd2f4c70a33bb69cd73850f/dblists/small.dblist|small]] and [[gitiles:operations/mediawiki-config/+/a2d2aaab9ace84280dd2f4c70a33bb69cd73850f/dblists/medium.dblist|medium wikis]] with the CampaignEvents extension can now use [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]] without the Event Organizer right. This feature lets organizers enable registration, manage participants, and lets users register with one click instead of signing event pages.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue of flashing colors when holding or pressing the arrow keys under the dark mode settings in Vector 2022 has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T402285]

'''Updates for technical contributors'''

* The CampaignEvents extension will be deployed to all remaining wikis during the week of 17 November 2025. The extension currently includes three features: Event Registration, Collaboration List, and Invitation List. For this rollout, Invitation List will not be enabled on Wikifunctions and MediaWiki unless requested by those communities. [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status|Visit the deployment page to learn more]].
* The SwaggerUI-based REST sandbox experience is now live on all wiki projects. The sandbox can be accessed through the [[{{#special:RestSandbox}}]] page. Please report any issues to the MediaWiki Interfaces team board, or join the discussion on the [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Interfaces Team/Feature Feedback/REST Sandbox|project launch]] page. [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/6931/]
* Transform endpoints with a trailing slash path in the MediaWiki REST API are now marked as deprecated. They will remain functional during this time, but removal is expected by the end of January 2026. All API users currently calling them are encouraged to transition to the non-trailing slash versions. Both endpoint variations can be found and tested using the [https://test.wikipedia.org/w/index.php?api=mw-extra&amp;title=Special%3ARestSandbox REST Sandbox]. See the [[mw:API/Deprecation|MediaWiki REST API Deprecation]] page for more detailed information about the API deprecation policies and procedures.
* A dedicated [[mw:API:REST API/Changelog|changelog now exists for the MediaWiki REST API]]. The changelog provides an overview of these changes, making it easier for developers to keep track of improvements and iterations. Announcements will also continue to flow through the standard communication channels, including Tech News and email distribution lists, but can now be more easily referenced from a central location. If you have feedback about the style, structure, or content of this changelog, please [[mw:API talk:REST API/Changelog|join the discussion]].
* Administrators can delete the tracking category which was previously added by the JsonConfig extension, as it is no longer used. See the categories linked from [[d:Q130635582#sitelinks-wikipedia|Q130635582]]. It is OK if there are still pages listed in the category as that is just a caching issue, and they will be automatically cleared out the next time each page is edited. [https://phabricator.wikimedia.org/T378352]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.25|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/44|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W44&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 19:32, 27 October 2025 (ইউ.টি.চি.)

(This message was sent to [[:সদস্য বাৰ্তা:মো: সাজিদ মাহামুদ]] and is being posted here due to a redirect.)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=29513638 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-45&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W45&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/45|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* Administrators will now find that [[{{#special:MergeHistory}}]] is now significantly more flexible about what it can merge. It can now merge sections taken from the middle of the history of the source (rather than only the start) and insert revisions anywhere in the history of the destination page (rather than only the start). [https://phabricator.wikimedia.org/T382958]
* For users with &quot;{{int:discussiontools-preference-autotopicsub}}&quot; [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing|enabled in their preferences]], starting a new topic or adding a reply to an existing topic will now subscribe them to replies to that topic. Previously, this would only happen if the DiscussionTools &quot;{{int:Skin-action-addsection}}&quot; or &quot;{{int:Discussiontools-replybutton}}&quot; widgets were used. When DiscussionTools was originally launched existing accounts were not opted in to automatic topic subscriptions, so this change should primarily affect newer accounts and users who have deliberately changed their preferences since that time. [https://phabricator.wikimedia.org/T290778]
* Scribunto modules can now be used to [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual#SVG library|generate SVG images]]. This can be used to build charts, graphics and other visualizations dynamically through Lua, reducing the need to compose them externally and upload them as files. [https://phabricator.wikimedia.org/T405861]
* Wikimedia sites now provide all anonymous users with the option to enable a dark mode color scheme, featuring light-colored text on a dark background. This enhancement aims to deliver a more enjoyable reading experience, especially in dimly lit environments.  [https://phabricator.wikimedia.org/T395628]
* Users with large watchlists have long faced timeouts when editing [[Special:EditWatchlist|Special:EditWatchlist]]. The page now loads entries in smaller sections instead of all at once due to a paging update, allowing everyone to edit their watchlists smoothly. As part of the database update, sorting by expiry has been removed because it was over 100× slower than sorting by title. A [https://meta.wikimedia.org/wiki/Community_Wishlist/W454 community wish] has been created to explore alternative ways to restore sort-by-expiry. If this feature is important to you, please support the wish! [https://phabricator.wikimedia.org/T41510]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the fixing of the persisting highlighting when using VisualEditor find and replace during a query. [https://phabricator.wikimedia.org/T407318]
'''Updates for technical contributors'''
* Since 2019 the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia URL Shortener|Wikimedia URL Shortener]] at https://w.wiki is available for all Wikimedia wikis to create short links to articles, permalinks, diffs, etc. It is available in the sidebar as &quot;Get shortened URL&quot;. There are 30 wikis that also install an older &quot;ShortUrl&quot; extension. The old extension will soon be removed. This means &lt;code&gt;/s/&lt;/code&gt; URLs will not be advertised under article titles via HTML &lt;code dir=ltr&gt;class=&quot;title-shortlink&quot;&lt;/code&gt;. The &lt;code&gt;/s/&lt;/code&gt; URLs will keep working. [https://phabricator.wikimedia.org/T107188]
* On Thursday, October 30, the [[:mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Interfaces Team|MediaWiki Interfaces]] and [[:mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Site Reliability Engineering|SRE Service Operations]] teams began rerouting Action API traffic through a common API gateway. Individual wikis will be updated based on the standard release groups, with total traffic increased over time. This change is expected to be non-breaking and non-disruptive. If any issues are observed, please file a Phabricator ticket to the [https://phabricator.wikimedia.org/tag/serviceops/ Service Ops team] board.
* MediaWiki Train deployments will pause for the final two weeks of 2025: 22 December and 29 December. Backport windows will also pause between Monday, 22 December 2025 and Thursday, 2 January 2026. A backport window is a scheduled time to add things like bug fixes and configuration changes. There are seven deployment trains remaining for 2025. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/SMWTEAES4SDLDUSK4HMWNBSKNCXZAWYN/]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.26|MediaWiki]]

'''In depth'''
* In 2025, the Wikimedia Foundation reported that AI systems and search engines increasingly use Wikipedia content without driving users to the site, contributing to an 8% drop in human pageviews compared to 2024. After detecting bots disguised as humans, Wikimedia updated its traffic data to reflect this shift. Read more about current user trends on Wikipedia in [[diffblog:2025/10/17/new-user-trends-on-wikipedia/|a Diff blog post]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/45|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W45&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 19:35, 3 November 2025 (ইউ.টি.চি.)

(This message was sent to [[:সদস্য বাৰ্তা:মো: সাজিদ মাহামুদ]] and is being posted here due to a redirect.)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=29552512 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-46&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W46&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/46|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
[[File:Talk pages default look (April 2023).jpg|thumb|alt=Screenshot of the visual improvements made on talk pages|Example of a talk page with the new design, in French.]]
* Starting November 12, users will see a change in the [[m:Special:MyLanguage/Talk pages project/Feature summary#Usability improvements|appearance of talk pages]] on [[Phab:T379264|some Wikipedias]]. Almost [[phab:T392121|all wikis]] have received this design change; [[phab:T409297|English Wikipedia]] will get these changes later. You can read more [[diffblog:2024/05/02/making-talk-pages-better-for-everyone/|on ''Diff'']]. Users can opt out of these changes [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing|in their user preferences]] in &quot;{{int:discussiontools-preference-visualenhancements}}&quot;. [https://phabricator.wikimedia.org/T379264]
* MediaWiki can now display a [[mw:Special:MyLanguage/Help:Protection indicators|page indicator]] automatically while a page is protected. This feature is disabled by default. It can be enabled by [[m:Special:MyLanguage/Requesting wiki configuration changes|community request]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T12347]
* Using the &quot;{{int:showpreview}}&quot; or &quot;{{int:showdiff}}&quot; buttons in the wikitext editor will now carry over certain URL parameters like '[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Parameters to index.php#useskin|useskin]]', '[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Parameters to index.php#uselang|uselang]]' and '[[mw:Special:MyLanguage/Help:Section#Editing sections|section]]'. This update also fixes an issue where, if the browser crashed while previewing an edit to a single section, saving this edit could overwrite the entire page with just that section’s content. [https://phabricator.wikimedia.org/T62744][https://phabricator.wikimedia.org/T24029][https://phabricator.wikimedia.org/T155097]
* Wikivoyage wikis can use [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer#Markers and counters|colored map markers in the article text]]. The text of these markers will now be shown in contrasting black or white color, instead of always being white. Local workarounds for the problem can be removed. [https://phabricator.wikimedia.org/T369454]
* The Activity tab in the Wikipedia Android app is now available for all users. The new tab offers personalized insights into reading, editing, and donation activity, while simplifying navigation and making app use more engaging. [https://www.mediawiki.org/wiki/Wikimedia_Apps/Team/Android/Activity_Tab_Experiment]
* The Reader Growth team is launching an experiment called &quot;Image browsing&quot; to test how to make it easier for readers to browse and discover images on Wikipedia articles. This experiment, a mobile-only A/B test, will go live on English Wikipedia in the week of November 17 and will run for four weeks, affecting 0.05% of users on English wiki. The test launched on November 3 on Arabic, Chinese, French, Indonesian, and Vietnamese wikis, affecting up to 10% of users on those wikis. [https://www.mediawiki.org/wiki/Readers/Reader_Growth/WE3.1.3_Image_Browsing]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example the inability to lock accounts on mobile sites has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T256185]

'''Updates for technical contributors'''
* [[wikitech:Help talk:Toolforge/Toolforge standards committee#November 2025 committee nominations|Nominations are open on Wikitech]] for new [[wikitech:Help:Toolforge/Toolforge standards committee|Toolforge standards committee]] members. The committee oversees the Toolforge [[wikitech:Help:Toolforge/Right to fork policy|Right to fork policy]] and [[wikitech:Help:Toolforge/Abandoned tool policy|Abandoned tool policy]] among other duties. Nominations will remain open through 2025-11-28.
* The [[w:JSON Web Token#Standard fields|JWT issuer field]] in [[mw:Special:MyLanguage/OAuth/For Developers#OAuth 2|OAuth 2 access tokens]] for [[m:Special:MyLanguage/Help:Unified login|SUL wikis]] has been changed to &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;https://meta.wikimedia.org&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;. Old access tokens will still work. [https://phabricator.wikimedia.org/T399199]
* The [[w:JSON Web Token#Standard fields|JWT subject field]] in [[mw:Special:MyLanguage/OAuth/For Developers#OAuth 2|OAuth 2 access tokens]] will soon change from &lt;code&gt;&lt;user id&gt;&lt;/code&gt; to &lt;code dir=ltr style=&quot;white-space:nowrap&quot;&gt;mw:&lt;identity type&gt;:&lt;user id&gt;&lt;/code&gt;, where &lt;code&gt;&lt;identity type&gt;&lt;/code&gt; is typically &lt;code dir=ltr&gt;CentralAuth:&lt;/code&gt;&lt;!-- not a typo --&gt; (for [[m:Special:MyLanguage/Help:Unified login|SUL wikis]]) or &lt;code dir=ltr style=&quot;white-space:nowrap&quot;&gt;local:&lt;wiki id&gt;&lt;/code&gt; (for other wikis). This is to avoid conflicts between different user ID types, and to make OAuth 2 access tokens and the &lt;code&gt;sessionJwt&lt;/code&gt; cookie more similar. Old access tokens will still work. [https://phabricator.wikimedia.org/T399199]
* MediaWiki's block messages ([[MediaWiki:Blockedtext|blockedtext]], [[MediaWiki:Blockedtext-partial|blockedtext-partial]], [[MediaWiki:Autoblockedtext|autoblockedtext]], [[MediaWiki:Systemblockedtext|systemblockedtext]], [[MediaWiki:Blockedtext-tempuser|blockedtext-tempuser]], [[MediaWiki:Autoblockedtext-tempuser|autoblockedtext-tempuser]]) now support additional parameters indicating whether the user is blocked from editing their own user talk page &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;$9&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; or emailing other users &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;$&lt;/nowiki&gt;&lt;nowiki&gt;10&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;. [https://phabricator.wikimedia.org/T285612]
* A &lt;code&gt;REL1_45&lt;/code&gt; branch for MediaWiki core and each of the extensions and skins in Wikimedia git has been created. This is the first step in the release process for MediaWiki 1.45.0, scheduled for late November 2025. If you are working on a critical bug fix or working on a new feature, you may need to take note of this change. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/ZUY7TY3Z6XPZWZVAZV63OPO5OW52Q6GE/]
* The process for generating CirrusSearch dumps has been updated due to slowing performance. If you encounter any issues migrating to the replacement dumps, please contact the Search Platform Team for support. [https://phabricator.wikimedia.org/T366248][https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/3KQPOR6ACVN6OVLMLZPIBXQSWQKW4E3K/]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.2|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/46|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W46&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 20:38, 10 November 2025 (ইউ.টি.চি.)

(This message was sent to [[:সদস্য বাৰ্তা:মো: সাজিদ মাহামুদ]] and is being posted here due to a redirect.)
&lt;!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=29606150 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-47&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W47&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/47|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|Reader Experience team]] is experimenting with [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/WE3.3.4_Reading lists|reading lists on mobile web]], allowing logged-in readers with no edits to save private lists of articles for later. The experiment is running on Arabic, Chinese, French, Indonesian, and Vietnamese Wikipedias since the week of 10 November, and will begin on English Wikipedia the week of 17 November.
* Users who can’t receive their email verification code during login can now get help by submitting a form on a new special page. This update is part of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security|Account Security]]&amp;nbsp;initiative. If your account has an email address, please make sure you still have access to it. When logging in from a new device or location without 2FA, you may be asked to enter a 6-digit code sent by email to finish logging in.&amp;nbsp;[[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security#Why are you requiring me to enter a code from my email to log in? Can I opt out of this?|Learn more]].
* One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikisource}} in [[d:Q13324|Minangkabau]] ([[s:min:|&lt;code&gt;s:min:&lt;/code&gt;]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T408317]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].

'''Updates for technical contributors'''
* As part of the [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification|Parser Unification]] project, the Content Transform Team rolled out Parsoid as the default parser to many low-traffic Wikipedias and is preparing the next step to high traffic ones. This message is an invitation for you to opt-in to Parsoid, as described in the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserMigration|Extension:ParserMigration]] documentation, and identify any issues you might encounter with your own workflow using bots, gadgets, or user scripts. Please, let us know through the ''&quot;Report Visual Bug&quot;'' link in the Tools sidebar or create a phab ticket and tag the [[phab:project/view/5846|Content Transform Team in Phabricator]].
* Unsupported Tools: Several issues with [[:c:Special:MyLanguage/Commons:Video2commons|Video2Commons]] have been fixed, including filename-related upload failures, black-video imports, and retry handling. AV1 support has also been added. Ongoing work focuses on backend stability, ffmpeg errors, subtitle imports, metadata handling, and playlist uploads. To track specific tasks, check the [[phab:tag/video2commons/|Phabricator board]].
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.3|MediaWiki]]

'''Meetings and events'''
* Save the date for the next Wikimedia Hackathon happening in Milan, Italy from May 1–3, 2026. Registration will open in January 2026. [https://pretix.eu/wikimedia/Hackathon-2026/ Scholarship applications are currently open], and will close on November 28, 2025. If you have any questions, please email &lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;hackathon@wikimedia.org&lt;/bdi&gt;.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/47|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W47&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 17:27, 17 November 2025 (ইউ.টি.চি.)

(This message was sent to [[:সদস্য বাৰ্তা:মো: সাজিদ মাহামুদ]] and is being posted here due to a redirect.)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=29627455 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-48&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W48&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/48|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* Last week, the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Search Platform|Wikimedia Search Team]] recreated the &quot;DWIM&quot; (Do What I Mean) gadget functionality server-side, for Russian and Hebrew Wikipedias. This feature adds cross-keyboard suggestions to the standard search-box suggestions. For example, searching for ''&lt;span lang=&quot;und&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;cxfcnmt&lt;/span&gt;'' on Russian Wikipedia will now add suggestions for ''&lt;span lang=&quot;ru&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;счастье&lt;/span&gt;'' (&quot;happiness&quot;) that the user probably intended. They plan to enable this feature for other Russian and Hebrew wikis this week. [https://phabricator.wikimedia.org/T408734]
* Later this week, users of the &quot;{{int:codemirror-beta-feature-title}}&quot; [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta feature]] will have syntax highlighting available in [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools|DiscussionTools]]. This requires that the &quot;{{int:discussiontools-preference-sourcemodetoolbar}}&quot; preference be set. [https://phabricator.wikimedia.org/T407918]
* [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|Campaign events extension]] – the set of tools for coordinating events and other on-wiki collaborations has now been deployed to all Wikimedia wikis. A new feature known as [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Collaborative contributions|Collaborative contribution]] to help organizers and participants see the impact of activities has also been added. Join the upcoming [[m:Special:MyLanguage/Event:Connection learning session 3|learning session]] to see the new feature in action and share your feedback.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:24}} community-submitted {{PLURAL:24|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the bug which stopped CodeReviewBot from working, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T410417]

'''Updates for technical contributors'''
*  Users of Wikimedia API can join a usability study to help validate the new design of Wikimedia REST API sandboxes. Interested participants should fill the [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/487662 recruitment survey]. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/IREJRRWTZTGCYWQHDMSNJFTQAEPOOAE3/]
* The MediaWiki Interfaces team is deprecating XSLT stylesheets within the Action API. Support for &lt;code dir=ltr&gt;format=xml'''&amp;xlst={stylesheet}'''&lt;/code&gt; will be removed from Wikimedia projects by the end of November, 2025. In addition, it will soon be disabled by default in MediaWiki release versions: v1.43 (LTS), v1.44, and v1.45. Support for XSLT stylesheets will be fully removed from MediaWiki v1.46 (expected to release between April and May 2026). [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/5AX7UWAVVUNUSBOIRHMNOKWOZ5EZI3JX/]
* The WDQS legacy endpoint ([https://query-legacy-full.wikidata.org/ query-legacy-full.wikidata.org]) will be decommissioned at the end of December 2025, and finally closed down on 7th January 2026. After this date, users should expect requests to query.wikidata.org that require the full graph to fail or return invalid results if they are not rewritten to use SPARQL federation. The team encourages users to ensure that tools and workflows use the supported WDQS endpoints (&lt;span dir=ltr&gt;&lt;nowiki&gt;https://query.wikidata.org/&lt;/nowiki&gt;&lt;/span&gt; - Main graph or &lt;span dir=ltr&gt;&lt;nowiki&gt;https://query-scholarly.wikidata.org/&lt;/nowiki&gt;&lt;/span&gt; - Scholarly graph). For support with migrating use cases, please review the [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Data_access|Data Access]] and [[d:Wikidata:Request_a_query|Request a Query]] pages for details and assistance on alternative access methods.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.4|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/48|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W48&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 15:57, 24 November 2025 (ইউ.টি.চি.)

(This message was sent to [[:সদস্য বাৰ্তা:মো: সাজিদ মাহামুদ]] and is being posted here due to a redirect.)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=29702226 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-49&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W49&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/49|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* The Wikipedia Year in Review 2025 will be available on December 2 for users of iOS and Android Wikipedia apps, featuring new personalized insights, updated reading highlights, and refreshed designs. Learn more on the review's [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Wikipedia Year in Review/Updates|project page]].
* The Growth team is working on improving the text and presentation of the Verification Email sent to new users to make them more welcoming, useful and informative. Some new text have been drafted for A/B testing and you can help by translating them. See [[phab:T396155|Phabricator]].
* [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]] will now be deployed at Japanese, Urdu and Chinese Wikipedias on December 2. Add a link is based on a prediction model that suggests links to be added to articles. While this feature has already been available on most Wikipedias, the prediction model could not support certain languages. A new model has now been developed to handle these languages, and it will be gradually rolled out to other Wikipedias over time. If you would like to know more, please contact [[mw:user:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]].
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:34}} community-submitted {{PLURAL:34|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where search boxes on some Commons pages showed no results due to switch from SpecialSearch to MediaSearch, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T399476]
* Two new wikis have been created:
** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q36846|Toki Pona]] ([[w:tok:|&lt;code&gt;w:tok:&lt;/code&gt;]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T404457]
** a {{int:project-localized-name-group-wikiquote}} in [[d:Q33655|Nigerian Pidgin]] ([[q:pcm:|&lt;code&gt;q:pcm:&lt;/code&gt;]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T408318]
'''Updates for technical contributors'''
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.5|MediaWiki]]

'''In depth'''
* The Wikimedia Foundation is in the early stages of exploring approaches to '''Article guidance'''. The initiative aims to identify interventions that could help new editors easily understand and apply existing Wikipedia practices and policies when creating an article. The project is in the exploration and early experimental design phase. All community members are encouraged to [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|learn more]] about the project, and share their thoughts on [[mw:Special:MyLanguage/Talk:Article guidance|the talk page]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/49|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W49&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 18:58, 1 December 2025 (ইউ.টি.চি.)

(This message was sent to [[:সদস্য বাৰ্তা:মো: সাজিদ মাহামুদ]] and is being posted here due to a redirect.)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=29732328 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-50&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W50&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/50|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* Anybody who wishes to secure their user account can now use [[m:Special:MyLanguage/Help:Two-factor authentication|two-factor authentication]] (2FA). This is available to all registered users of all Wikimedia projects. This is part of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security|Account Security]] initiative. Later, 2FA will be required for all users who can take security- or privacy-sensitive actions.

'''Updates for editors'''
* Following last week's deployments, the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]] feature, which allows editors to add suggested links during editing, will be available to an additional [[Phab:T410469|33 Wikipedias]] starting on 9 December. This expansion is possible thanks to the new prediction model that now supports all languages, including those that were previously not covered. While the feature has been available on most Wikipedias for some time, this rollout brings us closer to using the improved model everywhere. If you have any questions or would like more details please contact [[mw:user:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]].
* Last week, the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Search Platform|Search Platform team]] added [[w:en:Transliteration|transliterated]] as-you-type search suggestions to Georgian wikis. If there are only a few regular search suggestions, then queries in Latin or Cyrillic script [[phab:T127003|are now rewritten into Georgian script]] to look for more matches. For example, searching for either &lt;bdi lang=&quot;ka-Latn&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;''bedniereba''&lt;/bdi&gt; or &lt;bdi lang=&quot;ka-Cyrl&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;''бедниереба''&lt;/bdi&gt; will now suggest the existing article about &lt;bdi lang=&quot;ka&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;ბედნიერება&lt;/bdi&gt; (&quot;happiness&quot;). You can recommend other languages where transliterated suggestions would be useful [[phab:T375215|on Phabricator]] for future development.
* Later this week, a controlled experiment will begin for editors on the 100 largest Wikipedias who are editing a section in the mobile web visual editor. 50% of these editors will notice a new &quot;Edit full page&quot; button that will enable them to expand their editing session to the whole page. This feature is intended to make it easier for people on mobile web to edit any article section, regardless of which section-edit icon they tapped to begin. The experiment will last ~4 weeks. You can find [[phab:T409112|more details]] about the project.
* Later this week, the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth|Reader Growth team]] will launch a [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/WE3.1.14 Expanded Mobile Sections|mobile web experiment]] to expand all article sections by default (currently they are collapsed by default) and pin the section header the user is currently reading to the top of the page. The experiment will affect 10% of users on Arabic, Chinese, French, Indonesian, and Vietnamese Wikipedias. [https://phabricator.wikimedia.org/T409485]
* The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Wikipedia Year in Review/2025 Year in Review|Wikipedia Year in Review 2025]], a feature in the Wikipedia mobile apps (iOS and Android) that provides users with a personalised summary of their engagement with Wikipedia over the year, is now available on the iOS and Android apps. This edition includes expanded personalised insights, improved reading highlights, new donor messaging, and updated designs. Open the app to view your Year in Review and explore your reading journey from 2025.
* A recent software bug caused edits made with VisualEditor to make unintended changes to wikitext, including removing whitespace and replacing spaces with underscores in wikilinks inside citations. This was partially fixed last week, and further fixes are in progress. Editors who used VisualEditor between November 28 and December 2 should review their edits for unexpected modifications. [https://phabricator.wikimedia.org/T411238]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the incorrect handling of URLs copied from the address bar of Microsoft Edge users, has been resolved. [https://phabricator.wikimedia.org/T341281]

'''Updates for technical contributors'''
* Starting this week, users of the &quot;{{int:codemirror-beta-feature-title}}&quot; [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta feature]] will have [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|CodeMirror]] as the editor for Lua, JavaScript, CSS, JSON and Vue content models, instead of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]]. With this, the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Linting|linters]] will be upgraded. This is part of a larger effort to eventually replace CodeEditor and provide a consistent code editing experience. [https://phabricator.wikimedia.org/T373711]
* Developers are encouraged to take the [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/552643 2025 Developer Satisfaction Survey], which remains open until 5 January 2026. If you build software for the Wikimedia ecosystem and would like to share your experiences or feedback, your participation is greatly appreciated. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/W4WBKO6Q55UWWCCSFWQATKEXBEHP3QNR/]
* There is no new MediaWiki version this week.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/50|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W50&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 17:46, 8 December 2025 (ইউ.টি.চি.)

(This message was sent to [[:সদস্য বাৰ্তা:মো: সাজিদ মাহামুদ]] and is being posted here due to a redirect.)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=29738112 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-51&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W51&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/51|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:18}} community-submitted {{PLURAL:18|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, one of the fixes addressed an issue for temporary accounts adding an external URL, which triggered an hCaptcha request in more cases than intended, and did not display the required popup on the first attempt to publish the edit. [https://phabricator.wikimedia.org/T411927]

'''Updates for technical contributors'''
* To improve database and site performance, external links to Wikimedia projects will no longer be stored in the database. This means they will not be searchable in [[{{#special:LinkSearch}}]], will not be checked by the Spam Blacklist or AbuseFilter as new links, and will not be in the &lt;code dir=ltr&gt;externallinks&lt;/code&gt; table on database replicas. In the future this may be extended to other highly-linked trusted websites on a per-wiki basis, such as Creative Commons links on Wikimedia Commons. [https://phabricator.wikimedia.org/T405005]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.7|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/51|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W51&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 19:03, 15 December 2025 (ইউ.টি.চি.)

(This message was sent to [[:সদস্য বাৰ্তা:মো: সাজিদ মাহামুদ]] and is being posted here due to a redirect.)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=29796010 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-52&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W52&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/52|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* From January, edit filters [[mw:Special:MyLanguage/Extension:AbuseFilter/Access flags|can be set]] to automatically suppress their details such as rules and list of attempted edits and actions. This will help oversighters use edit filters to prevent doxxing or other suppressible material. [https://phabricator.wikimedia.org/T290324]
* The next issue of Tech News will be sent out on 12 January 2026 because of the end of year holidays. Thank you to all of the translators, and people who submitted content or feedback, this year.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:16}} community-submitted {{PLURAL:16|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the crash that occurred when tapping &quot;First Steps&quot; in the Wikipedia Android Year in Review has now been fixed, and the feature opens as expected. [https://phabricator.wikimedia.org/T411546]

'''Updates for technical contributors'''
* Interface elements such as diffs and categories generated by MediaWiki used to have the attribute &lt;code dir=ltr&gt;data-mw=&quot;interface&quot;&lt;/code&gt; to distinguish from wiki content. The attribute has been replaced with &lt;code dir=ltr&gt;data-mw-interface=&quot;&quot;&lt;/code&gt;, to avoid potential conflicts with other &lt;code dir=ltr&gt;data-mw&lt;/code&gt; attributes, which are generated by Parsoid. [https://phabricator.wikimedia.org/T409187]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] There is no new MediaWiki version this week or next week.
'''Meetings and events'''
* The [[mw:Wikimedia Hackathon Northwestern Europe 2026|Wikimedia Hackathon Northwestern Europe 2026]] will take place on 13-14 March 2026 in Arnhem, the Netherlands. Applications just opened mid-December and will close in mid-January or earlier if capacity is reached. With space for approximately 100 participants, early application is encouraged.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/52|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W52&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 21:46, 22 December 2025 (ইউ.টি.চি.)

(This message was sent to [[:সদস্য বাৰ্তা:মো: সাজিদ মাহামুদ]] and is being posted here due to a redirect.)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=29831856 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-03&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W03&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/03|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* The Wikimedia Foundation has shared some guiding questions for the July 2026–June 2027 Annual Plan on [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027/Product &amp; Technology OKRs|Meta]] and ''[[diffblog:2025/12/10/shaping-wikimedia-foundations-2026-2027-annual-goals-key-questions-for-the-wikimedia-movement/|Diff]]''. These focus on global trends, faster and healthier experimentation, better support for newcomers, strengthening editors and advanced users, improving collaboration across projects, and growing and retaining readership. Feedback and ideas are welcome on the [[m:Talk:Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027|talk page]].

'''Updates for editors'''
* As part of the current work of Community Tech team on the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/W372|Multiple watchlists]] project, the display of [[Special:EditWatchlist|EditWatchlist]] will be updated as a first step towards multiple watchlists. Additionally, the pagination on [[Special:Search|Search]] will be updated too, as a part of the work on the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/W186|Revamp pagination / page navigation]] wish. [https://phabricator.wikimedia.org/T411596]
* [[m:Special:GlobalWatchlist|The Global Watchlist]] is a MediaWiki [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] that lets you see your watchlists from different wikis on the same page. It was recently updated to look more like the regular [[Special:Watchlist|Watchlist]], such as preparing it for temporary accounts in IP masking (including rerouting user links to contributions pages), making page titles bold, and opening links in edit summaries and tags in new browser tabs. [https://phabricator.wikimedia.org/T398361][https://phabricator.wikimedia.org/T298919][https://phabricator.wikimedia.org/T273526][https://phabricator.wikimedia.org/T286309]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:28}} community-submitted {{PLURAL:28|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where global blocks did not have the option to disable sending emails, has now been fixed, and will be available for use in the week of January 13. [https://phabricator.wikimedia.org/T401293]

'''Updates for technical contributors'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Citation tool|VisualEditor citation tool]] and [[mw:Special:MyLanguage/Help:Reference Previews|Reference Previews]] now support &quot;map&quot; as a reference type. [https://phabricator.wikimedia.org/T411083]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.10|MediaWiki]]/[[mw:MediaWiki 1.46/wmf.11|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/03|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W03&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 19:34, 12 January 2026 (ইউ.টি.চি.)

(This message was sent to [[:সদস্য বাৰ্তা:মো: সাজিদ মাহামুদ]] and is being posted here due to a redirect.)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=29907192 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-04&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W04&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/04|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* The tray shown on [[Special:Diff|Special:Diff]] in mobile view has been redesigned. It is now collapsed by default, and incorporates a link to undo the edit being viewed, making it easier for mobile editors and reviewers to take action while keeping the interface uncluttered. [https://phabricator.wikimedia.org/T402297] 
* [[m:Special:GlobalWatchlist|The Global Watchlist]] lets you view your watchlists from multiple wikis on one page. The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] continues to improve — it now automatically determines the text direction (ensuring correct display of sites with unusual domain names) and shows detailed descriptions for log actions. Later this week, a new permanent link for page creations and CSS classes for each entry element will be added. [https://phabricator.wikimedia.org/T412505][https://phabricator.wikimedia.org/T287929][https://phabricator.wikimedia.org/T262768][https://phabricator.wikimedia.org/T414135]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:32}} community-submitted {{PLURAL:32|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the previously observed issue in Vector 2022, where anchor link targets were obscured by the sticky header, has now been addressed. [https://phabricator.wikimedia.org/T406114]

'''Updates for technical contributors'''
* As mentioned in the [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/44|October 2025 deprecation announcement]], MediaWiki Interfaces team will begin sunsetting all transform endpoints containing a trailing slash from the MediaWiki REST API the week of January 26. Changes are expected to roll out to all wikis on or before January 30th. All API users currently calling them are encouraged to transition to the non-trailing slash versions. Both endpoint variations can be found, compared, and tested using the [https://test.wikipedia.org/wiki/Special:RestSandbox REST Sandbox]. If you have questions or encounter any problems, please file a ticket in Phabricator to the [https://phabricator.wikimedia.org/project/view/6931/ #MW-Interfaces-Team board].
* Interactive reference documentation for the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia REST API|Wikimedia REST API]] has moved. Requests to API docs previously hosted through [[mw:Special:MyLanguage/RESTBase|RESTBase]] (e.g.: &lt;code dir=ltr&gt;https://en.wikipedia.org/api/rest_v1/&lt;/code&gt;) are now redirected to the [[w:en:Special:RestSandbox|REST Sandbox]].
* The [[mw:Special:MyLanguage/Wikidata Platform|WMF Wikidata Platform team]] (WDP) has published its [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Wikidata Platform team/Newsletter|January 2026 newsletter]]. It includes updates on the legacy full-graph endpoint decommissioning, the User-Agent policy change, the monthly Blazegraph migration office hours, and efforts to reduce regressions caused by the legacy endpoint shutdown. As a reminder, you can [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/WDP team updates|subscribe to the WDP newsletter]]!
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.12|MediaWiki]]

'''Meetings and events'''
* The [[mw:Wikimedia Hackathon Northwestern Europe 2026|Wikimedia Hackathon Northwestern Europe 2026]] will take place on 13-14 March 2026 in Arnhem, the Netherlands. Applications opened mid-December and will close soon or when capacity is reached. It's a two-day, technically oriented hackathon bringing together Wikimedians from the region. Hope to see you there!

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/04|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W04&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 20:30, 19 January 2026 (ইউ.টি.চি.)

(This message was sent to [[:সদস্য বাৰ্তা:মো: সাজিদ মাহামুদ]] and is being posted here due to a redirect.)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=29943403 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-05&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W05&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/05|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* Wikimedia Foundation invites comments on [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Year1 Reflections and Proposed Way Forward 2026 Update|proposed future]] of the [[:m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council|Product and Technology Advisory Council]] until 28 February.
* All users with registered accounts can now use passkeys for [[m:Special:MyLanguage/Help:Two-factor authentication|two-factor authentication]] (2FA). Passkeys are a simple way to log in without using a second device. They verify the user's identity using a fingerprint, face scan, or a PIN code. To set up a passkey, first set up a regular 2FA method. Currently, to log in with a passkey, users must also use a password. Later this quarter, passwordless login will allow users to log in with a single click and a passkey. Users with advanced rights will also be required to have 2FA enabled. This is part of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security|Account Security]] project.
* Unregistered contributors on blocked IPs or blocked IP ranges can now interact on-wiki to appeal a block by creating a temporary account to appeal a block on the user talk page, unless the &quot;prevent this user from editing their own talk page&quot; is enabled. This solves the problem of logged-out users unable to use the default unblock process via user talk page. [https://phabricator.wikimedia.org/T398673]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:20}} community-submitted {{PLURAL:20|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the Two-Factor Authentication (2FA) methods description on the management page has been updated. It is now clearer and easier for users to understand and make use of. [https://phabricator.wikimedia.org/T332385]

'''Updates for technical contributors'''
* A new AbuseFilter variable, &lt;code&gt;account_type&lt;/code&gt;, has been added to provide a reliable way to determine the account type being created in the &lt;code&gt;createaccount&lt;/code&gt; and &lt;code&gt;autocreateaccount&lt;/code&gt; actions. As part of this change, the variable &lt;code&gt;accountname&lt;/code&gt; has been renamed to &lt;code&gt;account_name&lt;/code&gt;, and &lt;code&gt;accountname&lt;/code&gt; is now deprecated. Edit filter managers should update any filters that use hardcoded account type checks or the deprecated variable. [https://phabricator.wikimedia.org/T414049]
* Image thumbnails that are requested in non-standard sizes, and using non-standard methods such as direct requests to &lt;code dir=ltr&gt;&lt;nowiki&gt;upload.wikimedia.org/…&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; will stop working in the near future. This change is to prevent ongoing external abuse by web-scrapers and bots. Some users with custom CSS/JS, Interface Admins who can fix gadgets and local skins, and Tool-authors, will need to update their code to use standard thumbnail sizes. [[phab:T414805|Details, search-links, and examples of how to fix them, are available in the task]].
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.13|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/05|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W05&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 21:18, 26 January 2026 (ইউ.টি.চি.)

(This message was sent to [[:সদস্য বাৰ্তা:মো: সাজিদ মাহামুদ]] and is being posted here due to a redirect.)
&lt;!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=29969530 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-06&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W06&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/06|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* The &quot;{{int:pageinfo-toolboxlink}}&quot; feature, which gives validating information about a page ([{{fullurl:{{FULLPAGENAME}}|action=info}} example]), now automatically includes a table of contents. If there is a local [[{{ns:8}}:Pageinfo-header]] page created by individual users, it can now be removed. [https://phabricator.wikimedia.org/T363726]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, VisualEditor previously added bold or italic formatting inside link descriptions, making the wikicode complex. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T409669]

'''Updates for technical contributors'''
* There was no XML dump on 20 January. Additionally, from now on, dumps will be generated once per month only. [https://phabricator.wikimedia.org/T414389]
* The MediaWiki Interfaces team removed support for all transform endpoints containing a trailing slash from the [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/API:REST%20API MediaWiki REST API]. All API users currently calling those endpoints are encouraged to transition to the non-trailing slash versions. If you have questions or encounter any problems, please file a ticket in phabricator to the [https://phabricator.wikimedia.org/project/view/6931/ #MW-Interfaces-Team board].
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.14|MediaWiki]]

'''Weekly highlight'''
* Users are reminded that the Wikimedia Foundation has shared some guiding questions for the July 2026–June 2027 Annual Plan on [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027/Product &amp; Technology OKRs|Meta]] and ''[[diffblog:2025/12/10/shaping-wikimedia-foundations-2026-2027-annual-goals-key-questions-for-the-wikimedia-movement/|Diff]]''. These focus on global trends, faster and healthier experimentation, better support for newcomers, strengthening editors and advanced users, improving collaboration across projects, and growing and retaining readership. Feedback and ideas are welcome on the [[m:Talk:Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027|talk page]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/06|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W06&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 17:44, 2 February 2026 (ইউ.টি.চি.)

(This message was sent to [[:সদস্য বাৰ্তা:মো: সাজিদ মাহামুদ]] and is being posted here due to a redirect.)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30000986 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-07&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W07&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/07|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* [[File:Maki-gift-15.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] Logged-in contributors who manage large or complex watchlists can now organise and filter watched pages in ways that improve their workflows with the new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Watchlist labels|Watchlist labels]] feature. By adding custom labels (for example: pages you created, pages being monitored for vandalism, or discussion pages) users can more quickly identify what needs attention, reduce cognitive load, and respond more efficiently. This improves watchlist usability, especially for highly active editors.
* A new feature available on [[Special:Contributions|Special:Contributions]] shows [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] that are likely operated by the same person, and so makes patrolling less time-consuming. Upon checking contributions of a temporary account, users with access to temporary account IP addresses can now see a view of contributions from the related temporary accounts. The feature looks up all the IPs associated with a given temporary account within the data retention period and shows all the contributions of all temporary accounts that have used these IPs. [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts#February 2026: Improvements to the patroller tooling|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T415674] 
* When editors preview a wikitext edit, the reminder box that they are only seeing a preview (which is shown at the top), now has a grey/neutral background instead of a yellow/warning background. This makes it easier to distinguish preview notes from actual warnings (for example, edit conflicts or problematic redirect targets), which will now be shown in separate warning or error boxes. [https://phabricator.wikimedia.org/T414742]
* The [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]] lets you view your watchlists from multiple wikis on one page. The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] continues to improve — it now properly supports more than one Wikibase site, for example both [[d:|Wikidata]] and [[testwikidata:|testwikidata]]. In addition, issues regarding text direction have been fixed for users who prefer Wikidata or other Wikibase sites in right-to-left (RTL) languages. [https://phabricator.wikimedia.org/T415440][https://phabricator.wikimedia.org/T415458]
* The automatic &quot;magic links&quot; for ISBN, RFC, and PMID numbers have been [[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic links|deprecated in wikitext since 2021]] due to inflexibility and difficulties with localization. Several wikis have successfully replaced RFC and PMID magic links with equivalent external links, but a template was often required to replace the functionality of the ISBN magic link. There is now a new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic words#isbn|built-in parser function]] &lt;code dir=ltr&gt;&lt;nowiki&gt;{{#isbn}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; available to replace the basic functionality of the ISBN magic link. This makes it easier for wikis who wish to migrate off of the deprecated magic link functionality to do so. [https://phabricator.wikimedia.org/T145604]
* Two new wikis have been created: 
** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q35401|Jju]] ([[w:kaj:|&lt;code&gt;w:kaj:&lt;/code&gt;]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T413283]
** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q1186896|Nawat]] ([[w:ppl:|&lt;code&gt;w:ppl:&lt;/code&gt;]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T413273]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. 

'''Updates for technical contributors'''
* A new global user group has been created: [[{{int:grouppage-local-bot}}|{{int:group-local-bot}}]]. It will be used internally by the software to allow community bots to bypass rate limits that are applied to abusive [[w:en:Web scraping|web scrapers]]. Accounts that are approved as bots on at least one Wikimedia wiki will be automatically added to this group. It will not change what user permissions the bot has. [https://phabricator.wikimedia.org/T415588]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.15|MediaWiki]]

'''Meetings and events'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Users and Developers Conference Spring 2026|MediaWiki Users and Developers Conference, Spring 2026]] will be held March 25–27 in Salt Lake City, USA. This event is organized by and for the third-party MediaWiki community. You can propose sessions and register to attend. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/AZBWVI46SDEB65PGR5J6E4TYOQQEZXM7/]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/07|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W07&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 23:31, 9 February 2026 (ইউ.টি.চি.)

(This message was sent to [[:সদস্য বাৰ্তা:মো: সাজিদ মাহামুদ]] and is being posted here due to a redirect.)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30026671 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-08&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W08&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/08|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Site Reliability Engineering|SRE Team]] will be performing a cleanup of Wikimedia's [[m:Special:MyLanguage/Etherpad|Etherpad]] instance, the web-based editor for real-time collaborative document editing. All pads will be permanently deleted after 30 April, 2026 – if there are still migration projects in progress at that point the team can revisit the date on a case by case basis. Please create local backups of any content you wish to keep, as deleted data cannot be recovered. This cleanup helps reduce database size and minimize infrastructure footprint. Etherpad will continue to support real-time collaboration, but long-term storage should not be expected. Additional cleanups may occur in the future without prior notice. [https://phabricator.wikimedia.org/T415237]

'''Updates for editors'''
* The Information Retrieval team will be launching an [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Information Retrieval/Phase 1|Android mobile app experiment]] that tests hybrid search capabilities which can handle both semantic and keyword queries. The improvement of on-platform search will enable readers to find what they’re looking for directly on Wikipedia more easily. The experiment will first be launched on Greek Wikipedia in late February, followed by English, French, and Portuguese in March. [https://diff.wikimedia.org/2026/01/08/semantic-search-making-it-easier-to-find-the-information-readers-want/ Read more] on Diff blog. [https://www.mediawiki.org/wiki/Readers/Information_Retrieval]
* The Reader Growth team will run [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/WE3.10.2 Mobile Table of Contents|an experiment]] for mobile web users, that adds a table of contents and automatically expands all article sections, to learn more about navigation issues they face. The test will be available on Arabic, Chinese, English, French, Indonesian, and Vietnamese Wikipedias.
* Previously, site notices ([[{{ns:8}}:Sitenotice]] and [[{{ns:8}}:Anonnotice]]) would only render on the desktop site. Now, they will render on all platforms. Users on mobile web will now see these notices and be informed. Site administrators should be prepared to test and fix notices on mobile devices to avoid interference with articles. To opt out, interface admins can add &lt;code dir=&quot;ltr&quot;&gt;#siteNotice { display: none; }&lt;/code&gt; to [[{{ns:8}}:Minerva.css]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T138572][https://phabricator.wikimedia.org/T416644]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:19}} community-submitted {{PLURAL:19|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue on [[Special:RecentChanges|Special:RecentChanges]] has been fixed. Previously, clicking hide in the active filters caused the &quot;view new changes since…&quot; button to disappear, though it should have remained visible. The button now behaves as expected. [https://phabricator.wikimedia.org/T406339]

'''Updates for technical contributors'''
* New documentation is now available to help editors debug on-site search features. It supports troubleshooting when pages do not appear in results, when ranking seems unexpected, and when you need to inspect what content is being indexed, helping make search behavior easier to understand and analyze. [[mw:Help:CirrusSearch/Debug|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T411169]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.16|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/08|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W08&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 19:17, 16 February 2026 (ইউ.টি.চি.)

(This message was sent to [[:সদস্য বাৰ্তা:মো: সাজিদ মাহামুদ]] and is being posted here due to a redirect.)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30086330 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-09&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W09&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/09|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Reference Check|Reference Check]] has been deployed to English Wikipedia, completing its rollout across all Wikipedias. The feature prompts newcomers to add a citation before publishing new content, helping reduce common citation-related reverts and improve verifiability. In A/B testing, the impact was substantial: newcomers shown Reference Check were approximately 2.2 times more likely to include a reference on desktop and about 17.5 times more likely on mobile web. [https://analytics.wikimedia.org/published/reports/editing/reference_check_ab_test_report_final_2025.html]
'''Updates for editors'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:InterwikiSorting|InterwikiSorting extension]], which allowed for the [[m:Special:MyLanguage/Interwiki sorting order|sorting of interwiki links]], has been undeployed from Wikipedia. As a result, editors who had enabled interwiki link sorting in non-compact mode (full list format) will now see links reordered. The links moving forward will be listed in the alphabetical order of language code. [https://phabricator.wikimedia.org/T253764]
* Later this week, people who are editing a page-section using the mobile visual editor, will notice a new &quot;Edit full page&quot; button. When tapped, you will be able to edit the entire article. This helps when the change you want to make is outside the section you initially opened. [https://phabricator.wikimedia.org/T387175][https://phabricator.wikimedia.org/T409112]
* [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|The Reader Experience team]] is inviting editors to assess whether dark mode should still be considered &quot;beta&quot; on their wiki, based on their experience of how well it functions on desktop and mobile. If the feature is deemed mature, editors can update the interface messages in &lt;code dir=ltr&gt;MediaWiki:skin-theme-description&lt;/code&gt; and &lt;code dir=ltr&gt;MediaWiki:Vector-night-mode-beta-tag&lt;/code&gt; to indicate that dark mode is ready and no longer considered beta.
* The improved [[mw:Wikimedia_Apps/Team/iOS/Activity_Tab|Activity tab]] which displays user-insights is now available to all users of the Wikipedia iOS app (version 7.9.0 and later). Following earlier A/B testing that showed higher account creation among users with access to the feature, it has been rolled out to 100% of users along with some updates. The Activity tab now shows your edited articles in the timeline, offers editing impact insights like contribution counts and article view trends, and customization options to improve in-app experience for users.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug that prevented [[mw:Special:MyLanguage/Extension:DiscussionTools|DiscussionTools]] from working on mobile has now been fixed, restoring full functionality. [https://phabricator.wikimedia.org/T415303]

'''Updates for technical contributors'''
* The [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]] lets you view your watchlists from multiple wikis on one page. The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] that makes this possible continues to improve. The latest upgrade is the inclusion of a [[mw:Extension:GlobalWatchlist#hook|new hook]], &lt;code dir=ltr&gt;ext.globalwatchlist.rebuild&lt;/code&gt;, which fires after each watchlist rebuild. This allows you to run gadgets and user scripts for the Special page. [https://phabricator.wikimedia.org/T275159]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.17|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/09|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W09&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 19:04, 23 February 2026 (ইউ.টি.চি.)

(This message was sent to [[:সদস্য বাৰ্তা:মো: সাজিদ মাহামুদ]] and is being posted here due to a redirect.)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30119102 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-10&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W10&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/10|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* Wikipedia 25 [[m:Special:MyLanguage/Wikipedia 25/Easter egg experiments|Birthday mode]] is now live on Betawi, Breton, Chinese, Czech, Dutch, English, French, Gorontalo, Indonesian, Italian, Luxembourgish, Madurese, Sicilian, Spanish, Thai, and Vietnamese Wikipedias! This limited-time campaign feature celebrates 25 years of Wikipedia with a birthday mascot, Baby Globe. When turned on, Baby Globe is shown on [[m:Special:MyLanguage/Wikipedia 25/Easter egg experiments/article configuration|~2,500 articles]], waiting to be discovered by readers. Communities can choose to turn Birthday mode on by getting consensus from their community and asking an admin to enable the feature and customize it via [[m:Special:MyLanguage/Wikipedia 25/Easter egg experiments#Community Configuration Demo|community configuration]] on the local wiki.

'''Updates for editors'''
* [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]], a new feature to re-use references with different details has been released to Swedish Wikipedia, Polish Wikipedia and [[:phab:T418209|a couple of other wikis]]. You can [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#test|try the feature]] on these projects or on testwiki and [https://en.wikipedia.beta.wmcloud.org/wiki/Sub-referencing betawiki]. Learnings from the first pilot wiki German Wikipedia have been [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing/Learnings|published in a report]]. Reach out to the Wikimedia Deutschland team if you are [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#Pilot wikis|interested in becoming a pilot wiki]].
* [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#Paste check|Paste Check]] will become available at all Wikipedias this week. The feature prompts newcomers who are pasting text they are not likely to have written into VisualEditor to consider whether doing so risks a copyright violation. Paste Check [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Tags|tags]] all edits where it is shown for potential review. Local administrators can configure various aspects of the feature via [[{{#special:EditChecks}}]]. [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Paste Check#A/B Experiment|Research]] across 22 wikis found that Paste Check resulted in an 18% decrease in relative reverted-edits compared to the control group. Translators can [https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special%3ATranslate&amp;group=ext-visualeditor-ve-mw-editcheck&amp;filter=&amp;optional=1&amp;action=translate help to localize] this and related features.
* The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|Reader Experience team]] will be standardizing the user menu in the top right for all mobile users so that it is closer to the desktop experience. Currently this user menu is only visible to users with Advanced Mobile Controls (AMC) turned on. The only change is that a couple buttons previously in the left-side menu will move to the top right for users who do not have AMC turned on. This change is expected to go out March 9 and seeks to improve the user interface. [https://phabricator.wikimedia.org/T413912]
* Starting in the week of March 2, the emails sent out when an email address was added, removed, or changed for an account will switch to a substantially nicer and clearer HTML email from the prior plaintext one. [https://phabricator.wikimedia.org/T410807]
* Notifications are currently limited to 2,000 historic entries per user, and extend back to 2013 when the feature was released. This is going to be changed to only store Notifications from the last 5 years, but up to 10,000 of them. This will help with long-term infrastructure health and help to prevent more recent notifications from disappearing too soon. [https://phabricator.wikimedia.org/T383948]
* The [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]] which lets you view your watchlists from multiple wikis on a single page continues to see improvements. The latest update improves label usage experience. The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] now allows activating the [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Language#Fallback languages|language fallback system]] for Wikidata items without labels in the viewed language, and showing those labels in the user’s preferred Wikidata language if no &lt;code dir=ltr&gt;uselang=&lt;/code&gt; URL parameter is provided. [https://phabricator.wikimedia.org/T373686][https://phabricator.wikimedia.org/T416111]
* The Wikipedia Android team has started a beta test of [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Information Retrieval/Phase 1|hybrid search]] on Greek Wikipedia. Hybrid search capabilities can handle both semantic and keyword queries enabling readers to find what they’re looking for directly on Wikipedia more easily.
* For security reasons, members of certain user groups are [[m:Special:MyLanguage/Mandatory two-factor authentication for users with some extended rights|required to have two-factor authentication]] (2FA) enabled. Currently, 2FA is required to use the group, but not to be a member of it. Given that this model still has some vulnerabilities, the situation will [[phab:T418580|gradually change in March]]. Members of these groups will be unable to disable last 2FA method on their account, and it will be impossible to add users without 2FA to these groups. Users will still be able to add new authentication methods or remove them, as long as at least one method is continuously enabled. In the second half of March, users without 2FA will be removed from these groups. This applies to: CentralNotice administrators, checkusers, interface administrators, suppressors, Wikidata staff, Wikifunctions staff, WMF Office IT and WMF Trust &amp; Safety. Nothing will change for other users. See the linked task for deployment schedule. [https://phabricator.wikimedia.org/T418580]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue preventing users from creating an instance in [https://www.wikibase.cloud/ Wikibase.cloud] has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T416807]

'''Updates for technical contributors'''
* To help ensure [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Product Insights/Responsible Reuse|fair use of infrastructure]], over the next month the Wikimedia Foundation will implement global API rate limits across our APIs. In early March, stricter limits will be applied to unidentified requests from outside Toolforge/WMCS and API requests that are made from web browsers. In April, higher limits will be applied to identified traffic. These limits are intentionally set as high as possible to minimise impact on the community. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki should not be affected for now. However, all developers are advised to follow updated best practices. For more information, see [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|Wikimedia APIs/Rate limits]].
* The Wikidata Query Service Linked Data Fragment (LDF) endpoint will be decommissioned in February. This endpoint served limited traffic, which was successfully migrated to other data access methods that were better suited to support existing use cases. The hardware used to support the LDF endpoint will be reallocated to support the ongoing backend migration efforts. [https://phabricator.wikimedia.org/T415696]
* The new Parsoid parser [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification/Updates|continues to be deployed to additional wikis]], improving platform sustainability and making it easier to introduce new reading and editing features. Parsoid is now the default parser on 488 WMF wikis (268 Wikipedias), now covering more than 10% of all Wikipedia page views.
* The process and criteria for [[Special:MyLanguage/Wikimedia Enterprise#Access|requesting exceptional access]] to the high volume feed of the ''Wikimedia Enterprise'' APIs (at no cost for mission-aligned usecases), [[m:Talk:Wikimedia Enterprise#Exceptional access criteria|have now been published]]. This is to provide more thorough and clearer documentation for users.
* [https://techblog.wikimedia.org/ Tech Blog], the blog dedicated to the Wikimedia technical community [https://techblog.wikimedia.org/2026/02/24/a-tech-blog-diff/ will be migrating] to [[diffblog:|Diff]], the community news and event blog. The migration should be complete in April 2026, after which new posts will be accepted for publishing. Readers will be able to access posts – old and new – on the landing page at https://diff.wikimedia.org/techblog.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.18|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/10|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W10&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 17:52, 2 March 2026 (ইউ.টি.চি.)

(This message was sent to [[:সদস্য বাৰ্তা:মো: সাজিদ মাহামুদ]] and is being posted here due to a redirect.)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30137798 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-11&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W11&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/11|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|All wikis will be read-only]] for a few minutes on Wednesday, 25 March 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1774450800 15:00 UTC]. This is for the datacenter server switchover backup tests, [[wikitech:Deployments/Yearly calendar|which happen twice a year]]. During the switchover, all Wikimedia website traffic is shifted from one primary data center to the backup data center to test availability and prevent service disruption even in emergencies.
* Last week, all wikis had 2 hours of read-only time, and extended unavailability for user-scripts and gadgets. This was due to a security incident which has since been resolved. Work is ongoing to prevent re-occurrences. For current information please see the [[m:Steward's noticeboard#Statement on Meta about today's user script security incident|post on the Stewards' noticeboard]] ([[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Product and Technology/Product Safety and Integrity/March 2026 User Script Incident|translations]]).

'''Updates for editors'''
* Users facing multiple blocks on mobile will now see the reasons for each block separately, instead of a generic message. This helps them understand why they are blocked and what steps they can take to resolve the issue. For example, users affected for using common VPNs (such as [[Special:MyLanguage/Apple iCloud Private Relay|iCloud Private Relay]]) will receive clearer guidance on what they need to do to start editing again. [https://phabricator.wikimedia.org/T357118]
* Later this week, [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Suggestion Mode|Suggestion Mode]] will become available as a beta feature within the visual editor at all Wikipedias. This feature proactively suggests various types of actions that people can consider taking to improve Wikipedia articles, and learn about related guidelines. The feature is locally configurable, and can also be locally expanded with custom Suggestions. Current settings can be seen at [[Special:EditChecks]] and there are [[mw:Special:MyLanguage/Help:Suggestion mode#For administrators %E2%80%93 local customization|instructions for how administrators can customize]] the links to point to local guidelines. The feature is connected to [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check|Edit check]] which suggests improvements while someone is writing new content. In the future, the Editing team plans to evaluate the feature's impact with newcomers through a controlled experiment. [https://phabricator.wikimedia.org/T404600]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where the cursor became misaligned during the use of CodeMirror’s syntax highlighting, which makes wikitext and code easier to read, has now been fixed. This problem specifically affected users who defined a font rule in a custom stylesheet while creating a new topic with DiscussionTools. [https://phabricator.wikimedia.org/T418793]

'''Updates for technical contributors'''
* API rate limiting update: To help ensure [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Product Insights/Responsible Reuse|fair use of infrastructure]], global API rate limits will be applied this week to requests without a compliant User-Agent that originate from outside Toolforge/WMCS and to unauthenticated requests made from web browsers. Higher limits will be applied to identified traffic in April. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki should not be affected for now. However, all developers are advised to follow updated best practices. For more information, see [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|Wikimedia APIs/Rate limits]].
* The new GraphQL API has been released. The API was developed as a flexible alternative to select features of the Wikidata Query Service (WDQS), to improve developer experience and foster adaptability, and efficient data access. Try it out and [[d:Wikidata:Wikibase GraphQL#Feedback and development|give feedback]]. You can also [https://greatquestion.co/wikimediadeutschland/GraphQLAPI/apply sign up for usability tests].
* The [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Unsupported Tools Working Group|PTAC Unsupported Tools Working Group]] continued improvements to [[commons:Special:MyLanguage/Commons:Video2commons#|Video2Commons]] in February, with fixes addressing authentication errors, large-file handling, task queue visibility, and clearer upload behavior. Work is still ongoing in some areas, including changes related to deprecated server-side uploads. Read [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Unsupported Tools Working Group#February 2026|this update]] to learn more.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.19|MediaWiki]]

'''In depth'''
* The Article Guidance team invites experienced Wikipedia editors from selected [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance/Pilot wikis and collaborators#Collaborators|pilot wikis]] and interested contributors from other Wikipedias to fill out this questionnaire which is available in [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfmLeVWnxmsCbPoI_UF2jyRcn73WRGWCVPHzerXb4Cz97X_Ag/viewform English], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSd6rzr4XXQw8r4024fE3geTPFe13M_6w7Mitj-YJi0sOlWTAw/viewform?usp=header Arabic], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdok3-RfB18lcugYTUMGkpwmqG_8p760Wv4dCXitOXOszjUDw/viewform?usp=header Bengali], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfjTfYp4jEo0akA4B1e-Nfg3QZPCudUjhJzHzzDi6AHyAaMGA/viewform?usp=header Japanese], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScteVoI29Aue4xc72dekk-6RYtvmMgQxzMI900UOawrFrSTWg/viewform?usp=header Portuguese], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSetdxnYwL3ub2vqA7awCg5hJZPMIYcDPaiTe12rY9h0GYnVlw/viewform?usp=header Persian], and [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScNvfJF-Ot-4pzA4qAN771_0QDJ4Li19YcUsaTgSKW8Nc7U_Q/viewform?usp=header Turkish]. Your answers will help the team customize guidance for less experienced editors and help them learn community policies and practices while creating an article. Learn more [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|on the project page]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/11|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W11&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 18:53, 9 March 2026 (ইউ.টি.চি.)

(This message was sent to [[:সদস্য বাৰ্তা:মো: সাজিদ মাহামুদ]] and is being posted here due to a redirect.)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30213008 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-12&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W12&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/12|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]] beta feature, also known as [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror 6]], has been used for wikitext syntax highlighting since November 2024. It will be promoted out of beta by May 2026 in order to bring improvements and new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Features|features]] to all editors who use the standard syntax highlighter. If you have any questions or concerns about promoting the feature out of beta, [[mw:Special:MyLanguage/Help talk:Extension:CodeMirror|please share]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T259059]
* Some changes to local user groups are performed by stewards on Meta-Wiki and logged there only. Now, interwiki rights changes will be logged both on Meta-Wiki and the wiki of the target user to make it easier to access a full record of user's rights changes on a local wiki. Past log entries for such changes will be backfilled in the coming weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T6055]
* On wikis using [[m:Special:MyLanguage/Flagged Revisions|Flagged Revisions]], the number of pending changes shown on [[{{#Special:PendingChanges}}]] previously counted pages which were no longer pending review, because they have been removed from the system without being reviewed, e.g. due to being deleted, moved to a different namespace, or due to wiki configuration changes. The count will be correct now. On some wikis the number shown will be much smaller than before. There should be no change to the list of pages itself. [https://phabricator.wikimedia.org/T413016]
* Wikifunctions composition language has been rewritten, resulting in a new version of the language. This change aims to increase service stability by reducing the orchestrator's memory consumption. This rewrite also enables substantial latency reduction, code simplification, and better abstractions, which will open the door to later feature additions. Read more about [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-03-11|the changes]].
* Users can now sort search results alphabetically by page title. The update gives an additional option to finding pages more easily and quickly. Previously, results could be sorted by Edit date, Creation date, or Relevance. To use the new option, open 'Advanced Search' on the search results page and select 'Alphabetically' under 'Sorting Order'. [https://phabricator.wikimedia.org/T403775]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:28}} community-submitted {{PLURAL:28|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the bug that prevented UploadWizard on Wikimedia Commons from importing files from Flickr has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T419263]
'''Updates for technical contributors'''
* A new special page, [[{{#special:LintTemplateErrors}}]], has been created to list transcluded pages that are flagged as containing lint errors to help users discover them easily. The list is sorted by the number of transclusions with errors. For example: [[{{#special:LintTemplateErrors}}/night-mode-unaware-background-color]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T170874]
* Users of the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]] beta feature have been using [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] instead of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]] for syntax highlighting when editing JavaScript, CSS, JSON, Vue and Lua content pages, for some time now. Along with promoting CodeMirror 6 out of beta, the plan is to replace CodeEditor as the standard editor for these content models by May 2026. [[mw:Special:MyLanguage/Help talk:Extension:CodeMirror|Feedback or concerns are welcome]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T419332]
* The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] JavaScript modules will soon be upgraded to CodeMirror 6. Leading up to the upgrade, loading the &lt;code dir=ltr&gt;ext.CodeMirror&lt;/code&gt; or &lt;code dir=ltr&gt;ext.CodeMirror.lib&lt;/code&gt; modules from gadgets and user scripts was deprecated in July 2025. The use of the &lt;code dir=ltr&gt;ext.CodeMirror.switch&lt;/code&gt; hook was also deprecated in March 2025. Contributors can now make their scripts or gadgets compatible with CodeMirror 6. See the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror#Gadgets and user scripts|migration guide]] for more information. [https://phabricator.wikimedia.org/T373720]
* The MediaWiki Interfaces team is expanding coverage of REST API module definitions to include [[mw:Special:MyLanguage/API:REST API/Extensions|extension APIs]]. REST API modules are groups of related endpoints that can be independently managed and versioned. Modules now exist for [https://phabricator.wikimedia.org/T414470 GrowthExperiments] and [https://phabricator.wikimedia.org/T419053 Wikifunctions] APIs. As we migrate extension APIs to this structure, documentation will move out of the main MediaWiki OpenAPI spec and REST Sandbox view, and will instead be accessible via module-specific options in the dropdown on the [https://test.wikipedia.org/wiki/Special:RestSandbox REST Sandbox] (i.e., [[{{#Special:RestSandbox}}]], available on all wiki projects).
* The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto|Scribunto]] extension provides different pieces of information about the wiki where the module is being used via the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual|mw.site]] library. Starting last week, the library also provides a [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual#mw.site.wikiId|way]] of accessing the [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Wiki ID|wiki ID]] that can be used to facilitate cross-wiki module maintenance. [https://phabricator.wikimedia.org/T146616]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.20|MediaWiki]]

'''In depth'''
* The [[m:Special:MyLanguage/Coolest Tool Award|2026 Coolest Tool Award]] celebrating outstanding community tools, is now open for nominations! Nominate your favorite tool using the [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/435684?lang=en nomination survey] form by 23 March 2026. For more information on privacy and data handling, please see the [[foundation:Special:MyLanguage/Legal:Coolest_Tool_Award_2026_Survey_Privacy_Statement|survey privacy statement]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/12|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W12&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 19:36, 16 March 2026 (ইউ.টি.চি.)

(This message was sent to [[:সদস্য বাৰ্তা:মো: সাজিদ মাহামুদ]] and is being posted here due to a redirect.)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30260505 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-13&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W13&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/13|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* Wikimedia site users can now log in without a password using passkeys. This is a secure method supported by fingerprint, facial recognition, or PIN. With this change, all users who opt for passwordless login will find it easier, faster, and more secure to log in to their accounts using any device. The new passkey login option currently appears as an autofill suggestion in the username field. An additional [[phab:T417120|&quot;Log in with passkey&quot; button]] will soon be available for users who have already registered a passkey. This update will improve security and user experience. The [[c:File:Passwordless_login_screencast.webm|screen recording]] demonstrates the passwordless login process step by step.
* [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|All wikis will be read-only]] for a few minutes on Wednesday, 25 March 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1774450800 15:00 UTC]. This is for the datacenter server switchover backup tests, [[wikitech:Deployments/Yearly calendar|which happen twice a year]]. During the switchover, all Wikimedia website traffic is shifted from one primary data center to the backup data center to test availability and prevent service disruption even in emergencies.

'''Updates for editors'''
* Wikimedia site users can now export their notifications older than 5 years using a [[toolforge:echo-chamber|new Toolforge tool]]. This will ensure that users retain their important notifications and avoid them being lost based on the planned change to delete notifications older than 5 years, as previously announced. [https://phabricator.wikimedia.org/T383948]
* Wikipedia editors in Indonesian, Thai, Turkish, and Simple English now have access to Special:PersonalDashboard. This is an [[mw:Special:MyLanguage/Moderator Tools/Dashboard|early version of an experience]] that introduces newer editors to patrolling workflows, making it easier for them to move from making edits to participating in more advanced moderation work on their project. [https://phabricator.wikimedia.org/T402647]
* The [[Special:Block]] now has two minor interface changes. Administrators can now easily perform indefinite blocks through a dedicated radio button in the expiry section. Also, choosing an indefinite expiry provides a different set of common reasons to select from, which can be changed at: [[MediaWiki:Ipbreason-indef-dropdown]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T401823]
* Mobile editors [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments#Logged-out|at several wikis]] can now see an improved logged-out edit warning, thanks to the recent updates from the Growth team. These changes released last week are part of ongoing efforts and tests to enhance [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments|account creation experience on mobile]] and then increase participation. [https://phabricator.wikimedia.org/T408484]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:36}} community-submitted {{PLURAL:36|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the bug that prevented mobile web users from seeing the block information when affected by multiple blocks has been fixed. They can now see messages of all the blocks currently affecting them when they access Wikipedia.

'''Updates for technical contributors'''
* Images built using Toolforge will soon get the upgraded buildpacks version, bringing support for newer language versions and other upstream improvements and fixes. If you use Toolforge Build Service, review the recent [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/cloud-announce@lists.wikimedia.org/thread/EMYTA32EV2V5SQ2JIEOD2CL66YFIZEKV/ cloud-announce email] and update your build configuration as necessary to ensure your tools are compatible. [https://wikitech.wikimedia.org/w/index.php?title=Help:Toolforge/Building_container_images&amp;oldid=2392097#Buildpack_environment_upgrade_process][https://phabricator.wikimedia.org/T380127]

* The [https://api.wikimedia.org/wiki/Main_Page API Portal] documentation wiki will shut down in June 2026. API keys created on the API Portal will continue to work normally. api.wikimedia.org endpoints will be deprecated gradually starting in July 2026. Documentation on the API Portal is moving to [[mw:Wikimedia APIs|mediawiki.org]]. Learn more on the [[wikitech:API Portal/Deprecation|project page]].
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.21|MediaWiki]]

'''In depth'''
* [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes|WMDE Technical Wishes]] is considering improvements to [[m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names|automatically generated reference names in VisualEditor]]. Please check out the [[m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Proposed solutions|proposed solutions]] and participate in the [[m:Talk:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Request for comment|request for comment]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/13|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W13&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 16:51, 23 March 2026 (ইউ.টি.চি.)

(This message was sent to [[:সদস্য বাৰ্তা:মো: সাজিদ মাহামুদ]] and is being posted here due to a redirect.)
&lt;!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30268305 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-14&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W14&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/14|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* The Beta version of [[abstract:|Abstract Wikipedia]] a new Wikimedia project which is language-independent, was launched last week. The project allows communities to build Wikipedia articles in their native language, which can be readily accessed by other users in their own languages. The wiki is powered by instructions from Wikifunctions and also based on structured content from Wikidata. [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-03-26|Read more]].

'''Updates for editors'''
* The Growth team is running an A/B test to evaluate a clearer, more user-friendly message that promotes account creation on wikis. Currently when logged-out mobile users begin editing, they see a jarring warning message that can feel abrupt and discouraging. This also presents temporary account editing as the default rather than encouraging account creation. The test is running on ten Wikipedias, including Arabic, French, Spanish and German. [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments#2. Improve logged-out warning message (T415160)|Read more]].
* The Wikimedia Apps team is inviting feedback on [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Future of Editing on the Mobile Apps|how editing should work on the Wikipedia mobile apps]]. The discussion focuses on improving how users access editing tools when they tap &quot;Edit&quot;. This is part of a broader effort to convert readers who develop an interest in editing, to access a more user-friendly pathway to start contributing.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:45}} community-submitted {{PLURAL:45|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where citation fetching from the large newspaper archive [https://www.newspapers.com Newspapers.com] was no longer working, due to a block in [[mw:Special:MyLanguage/Citoid|Citoid]] requests, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T419903]

'''Updates for technical contributors'''
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.22|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/14|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W14&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 19:26, 30 March 2026 (ইউ.টি.চি.)

(This message was sent to [[:সদস্য বাৰ্তা:মো: সাজিদ মাহামুদ]] and is being posted here due to a redirect.)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30329462 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-15&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W15&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/15|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''

* The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] now includes a new group goal-setting feature, enabling organizers to set and track event goals such as the number of articles created and participating contributors in real time. Similarly, participants can work toward shared targets and see their collective impact as the event unfolds. The feature is now available on all Wikimedia wikis. Learn more in [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents/Registration/Collaborative contributions#Goal setting|the documentation]].
* [[File:Maki-gift-15.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] The new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Watchlist labels|watchlist labels]] feature (announced in [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/07|Tech News 2026-07]]) is now available via VisualEditor, the source editor, and the 'watchstar' (or watch link, for skins that don't have a star icon). Previously it was only possible to assign labels via [[Special:EditWatchlist|EditWatchlist]]. In all three places it is a new field following the expiry field.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where talk pages on mobile with Parsoid are unusable after empty section headers, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T419171]

'''Updates for technical contributors'''
* The [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|sub-referencing feature]], which lets editors add details to an existing reference without duplicating it, will be gradually rolled out to [[phab:T414094|more wikis]] later this year. Wikis using the [[mw:Special:MyLanguage/Reference Tooltips|Reference Tooltips]] gadget are encouraged to update their version (typically at [[m:MediaWiki:Gadget-ReferenceTooltips.js|MediaWiki:Gadget-ReferenceTooltips.js]] as shown [https://en.wikipedia.org/w/index.php?diff=1344408362 here]) to ensure compatibility. Other reference-related gadgets may also be affected. [https://phabricator.wikimedia.org/T416304]
* All Wikinews editions will be closed and switched to read-only mode on 4 May 2026. Content will remain accessible, but no new edits or articles can be added. This closure was approved by the Board of Trustees of the Wikimedia Foundation following extended discussions. [[m:Wikimedia Foundation Board noticeboard#Board of Trustees Approves Closure of Wikinews|Read more]].
* The [[:mw:Special:MyLanguage/API:Action API|Action API]] has had several formats for requested output. One of them, &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;format=php&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;, is being removed soon. Please ensure your scripts or bots use the [[mw:Special:MyLanguage/API:Data formats#Output|JSON format]]. This removal should affect very few scripts and bots. [https://phabricator.wikimedia.org/T118538]
* The [[Special:NamespaceInfo|Special:NamespaceInfo]] page now includes namespace aliases. For example &quot;WP&quot; for the &quot;Project&quot; (&quot;Wikipedia&quot;) namespace on the German Wikipedia. [https://phabricator.wikimedia.org/T381455]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.23|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/15|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W15&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 16:19, 6 April 2026 (ইউ.টি.চি.)

(This message was sent to [[:সদস্য বাৰ্তা:মো: সাজিদ মাহামুদ]] and is being posted here due to a redirect.)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30362761 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-15&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W15&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/15|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''

* The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] now includes a new group goal-setting feature, enabling organizers to set and track event goals such as the number of articles created and participating contributors in real time. Similarly, participants can work toward shared targets and see their collective impact as the event unfolds. The feature is now available on all Wikimedia wikis. Learn more in [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents/Registration/Collaborative contributions#Goal setting|the documentation]].
* [[File:Maki-gift-15.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] The new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Watchlist labels|watchlist labels]] feature (announced in [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/07|Tech News 2026-07]]) is now available via VisualEditor, the source editor, and the 'watchstar' (or watch link, for skins that don't have a star icon). Previously it was only possible to assign labels via [[Special:EditWatchlist|EditWatchlist]]. In all three places it is a new field following the expiry field.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where talk pages on mobile with Parsoid are unusable after empty section headers, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T419171]

'''Updates for technical contributors'''
* The [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|sub-referencing feature]], which lets editors add details to an existing reference without duplicating it, will be gradually rolled out to [[phab:T414094|more wikis]] later this year. Wikis using the [[mw:Special:MyLanguage/Reference Tooltips|Reference Tooltips]] gadget are encouraged to update their version (typically at [[w:en:MediaWiki:Gadget-ReferenceTooltips.js|MediaWiki:Gadget-ReferenceTooltips.js]] as shown [https://en.wikipedia.org/w/index.php?diff=1344408362 here]) to ensure compatibility. Other reference-related gadgets may also be affected. [https://phabricator.wikimedia.org/T416304]
* All Wikinews editions will be closed and switched to read-only mode on 4 May 2026. Content will remain accessible, but no new edits or articles can be added. This closure was approved by the Board of Trustees of the Wikimedia Foundation following extended discussions. [[m:Wikimedia Foundation Board noticeboard#Board of Trustees Approves Closure of Wikinews|Read more]].
* The [[:mw:Special:MyLanguage/API:Action API|Action API]] has had several formats for requested output. One of them, &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;format=php&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;, is being removed soon. Please ensure your scripts or bots use the [[mw:Special:MyLanguage/API:Data formats#Output|JSON format]]. This removal should affect very few scripts and bots. [https://phabricator.wikimedia.org/T118538]
* The [[Special:NamespaceInfo|Special:NamespaceInfo]] page now includes namespace aliases. For example &quot;WP&quot; for the &quot;Project&quot; (&quot;Wikipedia&quot;) namespace on the German Wikipedia. [https://phabricator.wikimedia.org/T381455]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.23|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/15|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W15&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 04:41, 7 April 2026 (ইউ.টি.চি.)

(This message was sent to [[:সদস্য বাৰ্তা:মো: সাজিদ মাহামুদ]] and is being posted here due to a redirect.)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30362761 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-16&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W16&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/16|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* Experienced editors are invited to [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Main_Page test] the [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|Article guidance]] feature, designed to help less-experienced editors create well-structured, policy-compliant Wikipedia articles. Testing instructions are [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance/Test feature guide|available]]. Also, after reviewing [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Category:Pages_using_article_guidance the outlines], please provide feedback on the [[mw:Talk:Article guidance|project talk page]]. Based on your input, the feature will be refined and transferred to the pilot Wikipedias to translate and adapt. Check out [[c:File:Article Guidance workflow demo - April 2026.webm|the video]] explaining the feature.
'''Updates for editors'''
* On most wikis, all autoconfirmed users can now use [[Special:ChangeContentModel|Special:ChangeContentModel]] page to [[mw:Special:MyLanguage/Help:ChangeContentModel|create new pages with custom content models]], such as mass message lists, making custom page formats more accessible. Check [[Special:ListGroupRights|Special:ListGroupRights]] for the status of your wiki. [https://phabricator.wikimedia.org/T248294]
* The Growth team has launched an [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account_Creation_Experiments|account creation experiment]] to evaluate whether adding an account creation button to the mobile web header increases new account registrations and encourages more mobile users to contribute to the wikis. The experiment is currently live on Hindi, Indonesian, Bengali, Thai, and Hebrew Wikipedia, and targets 10% of logged-out mobile web users.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where VisualEditor could get stuck loading on Windows devices with animations turned off, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T382856]

'''Updates for technical contributors'''
* Starting later this week, {{int:group-abusefilter}} who have the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]] beta feature enabled will have [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] instead of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]] as the editor at [[Special:AbuseFilter|Special:AbuseFilter]]. This is part of the broader effort to make the user experience more consistent across all editors. [https://phabricator.wikimedia.org/T399673][https://phabricator.wikimedia.org/T419332]
* Tools and bots that access the [[mw:Special:MyLanguage/Notifications/API|Notifications API]] (&lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;action=query&amp;meta=notifications&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;) will need to update their OAuth or BotPassword grants to also include access to private notifications. [https://phabricator.wikimedia.org/T421991]
* Due to a library upgrade, listings on category pages may be displayed out of order starting on Monday, 20th April. A migration script will be run to correct this, and will take hours to days depending on the size of the wiki (up to a week for English Wikipedia). [https://phabricator.wikimedia.org/T422544]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.24|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/16|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W16&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 15:19, 13 April 2026 (ইউ.টি.চি.)

(This message was sent to [[:সদস্য বাৰ্তা:মো: সাজিদ মাহামুদ]] and is being posted here due to a redirect.)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30380527 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-17&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W17&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/17|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* After two years of development, [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]], also known as [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror 6]], is to be promoted out of beta on Tuesday, April 21. It brings better code and wikitext readability, reduction in typing errors, and other [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|benefits]] to all users of the standard syntax highlighter. A huge thank you to volunteer [https://phabricator.wikimedia.org/p/Bhsd/ Bhsd] who developed many of the new features, including [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Code folding|code folding]], [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Autocompletion|autocompletion]], and [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Linting|linting]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T259059]
* A major update to the Wikipedia app for iOS is now rolling out, redesigning the interface to align with Apple's latest &quot;Liquid Glass&quot; visual design. [https://apps.apple.com/us/app/wikipedia/id324715238 Download the latest version] and explore the update.

'''Updates for editors'''
* [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/WE3.3.4 Reading lists|Reading lists]] is a feature which allows readers to save articles to a list for reading later. This feature is now in beta on Arabic, French, Indonesian, Vietnamese, and Chinese Wikipedias and by default for all new accounts on all Wikipedias.
* An experiment which explores extending [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Mobile page previews|Page Previews to mobile web]] will be launched in the week of April 20 on Arabic, English, French, Italian, Polish, and Vietnamese Wikipedias. Page Previews are pop-ups that display a thumbnail, lead paragraph, and a link to open the full article of a blue link, thereby improving content discovery. The feature is already available on desktop and in the apps. [[m:Special:MyLanguage/List of experiments in Product and Technology#Template|Read more about this experiment and others]].
* On several wikis, logged-in editors who haven't [[mw:Special:MyLanguage/Help:Email confirmation|confirmed their email addresses]] can now see a banner encouraging them to do so. Having the email address confirmed allows a user to restore access to the account if they lose it. [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security#Encouraging users to confirm their email addresses|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T421366]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:15}} community-submitted {{PLURAL:15|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where editing very large wiki pages in the 2017 wikitext editor caused slow loading, preview and scrolling lag, and performance issues when selecting, cutting, or pasting content, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T184857]

'''Updates for technical contributors'''
* As part of the promotion of [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|CodeMirror]] from a beta feature, all users will use [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] instead of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]] for syntax highlighting when editing JavaScript, CSS, JSON, Vue and Lua content pages. [https://phabricator.wikimedia.org/T419332]
* The &lt;code&gt;mirrors.wikimedia.org&lt;/code&gt; service for Debian and Ubuntu users will sunset and stop working on May 15. The resources for the service will be replaced with new and better options. Some users may need to switch to a different server which should take about a minute. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/LJYRIS4WB66HIRCAO4GIDTXCMDVZRBMA/ You can read more]. [https://phabricator.wikimedia.org/T416707]
* The &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;image&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; and &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;oldimage&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; table will be removed from [[wikitech:Help:Wiki Replicas|wikireplicas]]. If your tools or queries access &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;image&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; or &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;oldimage&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; directly, please update them to use the &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;file&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; and &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;filerevision&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; table before 28 May. [https://phabricator.wikimedia.org/T28741]
* Following the recent implementation of global API rate limits on unidentified traffic, the Wikimedia Foundation will continue efforts to ensure [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Product Insights/Responsible Reuse|fair use of infrastructure]] by applying global limits to identified API traffic beginning the last week of April. These limits are intentionally set as high as possible to minimise impact on the community. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki should not be affected for now. However, all developers are advised to follow updated best practices. For more information, see [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|Wikimedia APIs/Rate limits]] and [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits/FAQ|Frequently Asked Questions]].
* The [[mw:Special:MyLanguage/Attribution API|Attribution API]] is now available as a [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Stability policy|beta]]. The API fetches information for crediting Wikimedia articles and media files wherever they are used. Reference documentation is available through the REST Sandbox special page available on all Wikimedia wikis (such as the [https://en.wikipedia.org/w/index.php?api=attribution.v0-beta&amp;title=Special%3ARestSandbox REST sandbox on English Wikipedia]). Share your feedback on the [[mw:Talk:Attribution API|project talk page]].
* There is no new MediaWiki version this week.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/17|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W17&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 15:01, 20 April 2026 (ইউ.টি.চি.)

(This message was sent to [[:সদস্য বাৰ্তা:মো: সাজিদ মাহামুদ]] and is being posted here due to a redirect.)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30432763 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-18&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W18&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/18|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* There is a change in how new users are autoconfirmed that will improve anti-vandalism protection. Currently, users who have had an account for a few days and made a few edits are automatically added to the [[{{int:grouppage-autoconfirmed/{{CONTENTLANGUAGE}}}}|{{int:group-autoconfirmed}}]] group. This configuration tends to be exploited by some vandals, who create accounts and start to use them only after some time. To mitigate this, the configuration will be updated next week so that – for the purpose of becoming autoconfirmed – the account age will be counted from their first edit, instead of registration date. The numeric value of the age threshold will remain the same. This change will be deployed only to wikis which require at least one edit as part of the autoconfirmation conditions. [https://phabricator.wikimedia.org/T418484]
* All Wikipedia users with new accounts and those who activated the &quot;automatically enable most beta features&quot; option in their preference can now use the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/WE3.3.4 Reading lists|reading lists]] beta feature to save articles for later reading. This helps organize reading interests in one place for convenient access. 
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where infobox images have huge padding in Firefox, has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T423676]

'''Updates for technical contributors'''
* As a reminder, the global API rate limits will be applied this week to identified API traffic. This is to help ensure [[mw:MediaWiki Product Insights/Responsible Reuse|fair use of infrastructure]]. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki should not be affected for now. However, all developers are advised to follow updated best practices. For more information, including the actual rate limits, see [[mw:Wikimedia APIs/Rate limits|Wikimedia APIs/Rate limits]] and [[mw:Wikimedia APIs/Rate limits/FAQ|Frequently Asked Questions]].
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.26|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/18|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W18&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 18:06, 27 April 2026 (ইউ.টি.চি.)

(This message was sent to [[:সদস্য বাৰ্তা:মো: সাজিদ মাহামুদ]] and is being posted here due to a redirect.)
&lt;!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30458046 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-19&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W19&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/19|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|Article guidance]] team invites experienced editors of [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance/Pilot wikis and collaborators|pilot Wikipedias]]—Arabic, Bangla, Japanese, Portuguese, Persian, Turkish, Simple English, Spanish, and French—to help translate and adapt [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Category:Pages_using_article_guidance sample outlines]. These outlines will guide editors in creating clear, well-structured, and policy-compliant articles when using [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Special:NewArticle the feature] once it is launched in May 2026. [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance#Adapting a sample outline in a Wikipedia|Simple instructions]] on how to translate and adapt the outlines are available.
'''Updates for editors'''
* The [[:m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council|Product and Technology Advisory Council]] has published [[:m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/May 2026 draft PTAC recommendation for feedback|draft recommendations]] on a model that affiliates can follow when contributing to the technical space. Community members are invited to provide feedback on the recommendation until May 8th [[:m:Talk:Product and Technology Advisory Council/May 2026 draft PTAC recommendation for feedback|on the talk page]].
* The number of available thumbnail size preferences in MediaWiki is being reduced to three standardized options—Small (180px), Regular (250px), and Large (400px), as part of ongoing efforts to improve performance and reduce strain on thumbnail services. As a result, existing preferences will be mapped to the nearest new size (for example, smaller selections like 120px or 150px will render at 180px, while larger ones like 300px or 360px will render at 400px). The preferences interface will soon be updated to reflect these changes, and users who wish to opt out or provide feedback can do so. [https://phabricator.wikimedia.org/T424909]
* From now on, even when a permission expires automatically, users will receive an Echo notification similar to the standard notification for permission changes. There is a difference between this and [[m:Special:MyLanguage/Global reminder bot|Global reminder bot]] in that the latter reminds users a week ''before'' the rights are due to expire, so that they can renew the rights.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:32}} community-submitted {{PLURAL:32|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the problem where the ULS language selector in [[m:Special:Translate|Special:Translate]] would scroll vertically when it shouldn't, has been resolved. Previously, when users opened the &quot;Translate to English&quot; dropdown and typed certain inputs, the dialog would scroll vertically by a few pixels even when there was enough space to display all results. The dropdown no longer shifts unnecessarily when filtering languages. [https://phabricator.wikimedia.org/T358864] 
* The [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]], which lets you view your watchlists from multiple wikis on a single page, continues to improve. For example, watchlists for Wikibase sites such as [[:d:|Wikidata]] now support [[mw:Special:MyLanguage/Extension:EntitySchema|EntitySchema]] elements for better tracking. The Live Updates mode now refreshes the special page every 60 seconds to comply with the updated [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|global API rate limits]] for improved real-time responsiveness. Additionally, a directionality bug that displayed links as &quot;changes 3&quot; instead of &quot;3 changes&quot; in mixed-direction lists has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T415450][https://phabricator.wikimedia.org/T424422][https://phabricator.wikimedia.org/T418091]
'''Updates for technical contributors'''
* The second phase of [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|global API rate limits]] has been rolled out to reduce the [[diffblog:2026/03/26/quo-vadis-crawlers-progress-and-whats-next-on-safeguarding-our-infrastructure/|impact of AI crawlers]] and ensure fair, sustainable access to Wikimedia resources, prioritising human and mission-aligned traffic. [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits#Limits|Limits]] have been shifted from per-hour to per-minute, producing smoother traffic patterns and more predictable API load. Community users are not expected to be affected, and no action is required. Early indications show some User-Agent-based requestors are adjusting behaviour, and around 64% of automated API traffic has been identified. Monitoring continues, and Wikimedia Enterprise remains available for commercial support.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.27|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/19|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W19&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 20:44, 4 May 2026 (ইউ.টি.চি.)

(This message was sent to [[:সদস্য বাৰ্তা:মো: সাজিদ মাহামুদ]] and is being posted here due to a redirect.)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30498077 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-20&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W20&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/20|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* Community Tech has published [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/How to write a good wish|new guidance]] explaining how wishes on Community Wishlist are triaged and prioritized. The documentation is intended to help contributors write stronger proposals by clarifying the factors that influence prioritization decisions. Beyond vote counts, the guidance highlights considerations such as potential impact on the community when determining which wishes move forward.

'''Updates for editors'''
* The Reader Growth team is launching an experiment to test a new [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader_Growth/Share_Card|Share Card feature]] that allows readers to create visually engaging cards from Wikipedia articles or selected article sections and share them online, with each card linking back to the original article to help expand readership and article discovery. The mobile-only A/B test will be available to a portion of readers on Arabic, Chinese, French, Vietnamese, and English Wikipedia to better understand reading and sharing habits, and is scheduled to begin the week of May 18 and run for four weeks.
* The Android and iOS Wikipedia apps recently released the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_Apps/Team/25th_Birthday_Reading_Challenge|25-day reading challenge]] into Beta, as part of efforts to drive reader engagement by encouraging users to complete reading milestones. To track their reading streak during the challenge, App users can add a widget featuring Baby Globe to their home screen. The challenge officially begins May 11.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:17}} community-submitted {{PLURAL:17|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where the global preference for enabling syntax highlighting in wikitext could unexpectedly disable itself after being turned on, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T425286]

'''Updates for technical contributors'''
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The ResourceLoader module &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;mediawiki.ui.input&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;, deprecated since [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/39|September 2023]], will be removed this week. There is a [[mw:Special:MyLanguage/Codex/Migrating_from_MediaWiki_UI|guide for migrating from MediaWiki UI to Codex]] for any tools that use it. [https://phabricator.wikimedia.org/T420125]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.2|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/20|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W20&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 19:21, 11 May 2026 (ইউ.টি.চি.)

(This message was sent to [[:সদস্য বাৰ্তা:মো: সাজিদ মাহামুদ]] and is being posted here due to a redirect.)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30524429 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-21&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W21&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/21|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* The Abstract Wikipedia team has identified five potential pilot wikis to assess their interest in adopting abstract articles on their wikis. The pilots are Malayalam, Bengali, Dagbani, Arabic, and Indonesian Wikipedia. The feedback period will be open until May 22. If your community is interested in becoming a pilot, [[m:Talk:Abstract Wikipedia|let us know on Meta]].

'''Updates for editors'''
* An experiment to show [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|Reading Lists]] to logged-out readers on mobile web will launch on May 18 across German, Spanish, Italian, Portuguese, Polish, Dutch, Turkish, and Urdu Wikipedias, and will run for one month. The effort supports broader goals of helping readers save and organize articles for later reading, while encouraging habits that could lead to future Wikipedia contributions.
* To support a bookmark button in the Reading List beta feature, the &quot;Tools &gt; Action&quot; menu has been updated to display icons, including the watch star indicator that helps editors identify temporarily watched articles. The icons now also match those used on mobile, improving consistency across platforms. The change is currently limited to the actions menu and mainly affects editors with privileged user rights. [https://phabricator.wikimedia.org/T426008]
* [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Suggestion Mode|Suggestion Mode]] was released as an [[w:en:A/B test|A/B test]] for newcomer editors on the mobile website at [[phab:T421189|~15 Wikipedias]]. The experiment will measure the impact that Suggestion Mode has on the proportion of newcomer mobile web edit sessions that result in constructive (un-reverted) article edits. The experiment will also evaluate the feature's impact on editor retention, and monitor changes in revert and block rates.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue in the Wikipedia Android app where images could sometimes fail to load after opening a recommended reading list notification, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T418231]

'''Updates for technical contributors'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Wikidata Platform|Wikidata Platform team]] has published its [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:SPARQL query service/WDQS backend update/Backend Replacement|backend replacement recommendation]] and accompanying [[wikitech:Wikidata Query Service/WDQS Architecture re-design|technical architecture]] for the migration of the Wikidata Query Service (WDQS) away from Blazegraph. Feedback is invited until May 25th 2026, especially on potential gaps and impacts on advanced use cases. Wikidata community members and WDQS users are also encouraged to help identify high-impact tools and workflows that may need attention on [[d:Wikidata:SPARQL query service/WDQS backend update/High-Impact Use Cases|this page]]. Feedback can be shared on the [[d:Wikidata talk:SPARQL query service/WDQS backend update|Migration talk page]] or during the [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Blazegraph Migration Office Hours|next office hour]]. See the [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Wikidata Platform team/Newsletter|WDP team newsletter]] for more details.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.3|MediaWiki]]

'''In depth'''

* On English, French, Japanese, and a few other Wikipedias, there was a [[diffblog:2025/09/02/better-detecting-bots-and-replacing-our-captcha/|trial of hCaptcha]], a third-party bot detection service. The trial showed that hCaptcha effectively detects and deters some bad-faith automated activity, on its own and by giving [[w:en:Wikipedia:Village pump (technical)/Archive 225#Introducing SuggestedInvestigations|checkusers and stewards]] signals to look into. Because the results were positive, hCaptcha will be rolled out across all wikis over the next few weeks. [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Anti-abuse signals/hCaptcha|See the hCaptcha project page]] for technical information about the implementation and privacy protections. [[diffblog:2026/05/04/better-detecting-bots-and-replacing-our-captcha-part-2/|Learn more]].
* The latest Community Tech update is now available, with progress across several Community Wishlist initiatives, including Reading Lists expansion from the mobile app to the website, new language support for &quot;Who Wrote That&quot; and the Personal Dashboard, improvements to 3D rendering and Charts, and upcoming work on talk page sorting, audio playback, and editing workflows. The update also shares current priorities, wishlist status trends, and opportunities for community feedback on future focus areas and the Wikimedia Foundation’s 2026–2027 Annual Plan. [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates#May 13, 2026: Latest updates from the Community Tech team|Read the full newsletter for details]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/21|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W21&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 20:22, 18 May 2026 (ইউ.টি.চি.)

(This message was sent to [[:সদস্য বাৰ্তা:মো: সাজিদ মাহামুদ]] and is being posted here due to a redirect.)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30539262 --&gt;</text>
      <sha1>69zi83tt6g9xg59381od9zn78quh9b8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>টকিঅ'</title>
    <ns>0</ns>
    <id>41088</id>
    <revision>
      <id>607135</id>
      <parentid>446757</parentid>
      <timestamp>2026-05-18T16:11:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>29706</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>607135</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16754" sha1="qp8hktrzlag3kz4tsj3m17iktu6camg" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
 | name = টকিঅ'
 | native_name = {{lower|0.1em|{{nobold|{{lang|ja|東京都}}}}}}
 | official_name = {{longitem|style=font-size:105%;|টকিঅ' মহানগৰ}}
 | settlement_type = [[জাপানৰ প্ৰশাসনিক অঞ্চল|মহানগৰ]]
| image_skyline            = {{multiple image
  | border      = infobox
  | total_width = 300
  | perrow      = 1/3/2/2
  | image1      = Skyscrapers of Shinjuku 2009 January.jpg
  | image2      = Tokyo Sky Tree at night (Iki).JPG
  | image3      = Rainbow colored Rainbow Bridge at night.jpg
  | image4      = TaroTokyo20110213-TokyoTower-01min.jpg
  | image5      = Tokyo Shibuya Scramble Crossing 2018-10-09.jpg
  | image6      = Diet of Japan Kokkai 2009.jpg
  | image7      = Seimon Ishibashi.JPG
  | image8      = Tokyo-STA_Marunouchi-Entrance_2023.jpg
 }}
| image_size               = 
| image_size               = 
| image_caption            = '''Clockwise from top:'''{{hlist|[[নিছি-ছিনজুকু]] and [[Mount Fuji]]|[[Tokyo Tower]]|[[National Diet Building]]|[[Tokyo Station]]|[[Tokyo Imperial Palace]]|[[Shibuya Crossing]]|[[Tokyo Skytree]]| and [[ৰেইনবৌ ব্ৰিজ (টকিঅ')|ৰেইনবৌ ব্ৰিজ]]}}&lt;!-- Please do not change the caption to be part of the photo, so that mobile phone users can easily understand the meaning of the image.  --&gt;
 | image_map = Map of Japan with highlight on 13 Tokyo prefecture.svg
 | map_caption = জাপানৰ মেপত টকিঅ'ৰ অৱস্থান

 | image_map1 = Tokyo Landsat.jpg
 | map_caption1 = [[নাছা]]ৰ উপগ্ৰহ [[লেণ্ডছেট ৭]]ৰ পৰা তোলা টকিঅ'ৰ ২৩টা বিশেষ ৱাৰ্ডৰ ছৱি

 | image_flag = Flag of Tokyo Metropolis.svg
 | image_blank_emblem = PrefSymbol-Tokyo.svg
 | blank_emblem_type = [[Insignias of Tokyo|চিহ্ন]]
 | blank_emblem_size = 115px
 | image_seal = Emblem of Tokyo Metropolis.svg
 | seal_size = 100px
 | seal_link = Insignias of Tokyo
 | image_shield =
 | latd = 35 | latm = 41 | latNS = N
 | longd = 139 | longm = 41 | longEW = E
 | pushpin_map = 
 | pushpin_label_position =
 | pushpin_map_caption =
 | pushpin_mapsize =
 | coordinates_display = inline, title
 | coordinates_region = JP-13
 | coordinates_type = type:adm1st_region:JP-13
 | subdivision_type = ৰাষ্ট্ৰ
 | subdivision_name = জাপান

 | subdivision_type1 = [[জাপানৰ অঞ্চলসমূহৰ তালিকা|অঞ্চল]]
 | subdivision_name1 = [[কেণ্ট' অঞ্চল|কেণ্ট']]

 | subdivision_type2 = দ্বীপ
 | subdivision_name2 = [[হঞ্চু]]

 | established_title =
 | established_date =
 | parts_type = বিভাগসমূহ
 | parts = [[টকিঅ' বিশেষ ৱাৰ্ডসমূহ|২৩টা বিশেষ ৱাৰ্ড]], ২৬খন নগৰ, এখন জিলা, ৪খন উপমহানগৰ
 | government_type = [[জাপানৰ প্ৰশাসনিক অঞ্চল|মহানগৰ প্ৰশাসন]]
 | leader_title = [[জাপানৰ ৰাজ্যপালসকলৰ তালিকা|ৰাজ্যপাল]]
 | leader_name = [[য়ইচি মাছুজুৱে]] ([[Independent (politician)|I]])

 | leader_title1 = [[List of prefectural capitals in Japan|ৰাজধানী]]
 | leader_name1 = [[টকিঅ'ৰ বিশেষ ৱাৰ্ডসমূহ|টকিঅ']]&lt;ref&gt;[http://www.chijihon.metro.tokyo.jp/sonota/syozaiti.htm 都庁の所在地] Shinjuku is the location of the Tokyo Metropolitan Government Office.But Tokyo is not a &quot;municipality&quot;.Therefore, for the sake of convenience, the notation of prefectural is &quot;Tokyo&quot;.&lt;/ref&gt;

 | area_total_km2 = 2187.66
 | area_land_km2 =
 | area_water_km2 =
 | area_water_percent = 1.0
 | area_metro_km2 = 13572
 | area_rank = ৪৫ তম

 | elevation_m =
 | population_demonym = টকিয়ইট
 | population_as_of = ১ আগষ্ট, ২০১১
 | population_footnotes =&lt;ref name=population&gt;{{cite web |url=http://www.stat.go.jp/data/kokusei/2005/nihon/mokuji.htm |title=大都市圏・都市圏の人口 |accessdate=2005 |publisher=[[Ministry of Internal Affairs and Communications]]}}&lt;/ref&gt;
 | population_total = 13185502

 | population_density_km2 = auto
 | population_density_metro_km2 = 2629

 | population_metro = 38635461
 | population_blank1_title = ২৩টা ৱাৰ্ড
 | population_note = (২০১১ চনৰ মহানগৰ প্ৰশাসনৰ মতে)

 | population_blank1 = 8967665
 | timezone = [[জাপান মান সময়]]
 | utc_offset = +৯
 | postal_code_type = [[ISO 3166-2:JP|ISO 3166-2]]
 | postal_code = JP-13
 | area_code =
 | anthem = {{nihongo|''টকিঅ' মহানগৰ সংগীত''|東京都歌|টক্য' ট'কা}}&lt;ref&gt;{{cite web | title=東京都歌・市歌 | url=http://www.seikatubunka.metro.tokyo.jp/bunka/keishou/tokasika.htm | publisher=Tokyo Metropolitan Government | accessdate=September 17, 2011 | archivedate=September 11, 2011 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20110911011924/http://www.seikatubunka.metro.tokyo.jp/bunka/keishou/tokasika.htm | deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;

 | blank_name_sec2 = '''ফুল'''
 | blank_info_sec2 = [[Prunus × yedoensis|ছ'মেই-য়শ্বিনো]] চেৰী ফুল
 | blank1_name_sec2 = '''গছ'''
 | blank1_info_sec2 = [[Ginkgo biloba|গিংক্গ' গছ]] (''গিংক্গ' বাইল'বা'')
 | blank2_name_sec2 = '''চৰাই'''
 | blank2_info_sec2 = [[ব্লেক হেডেড গাল]] (''লৰাছ ৰিডিবুণ্ডাছ'')
 | blank3_name_sec2 =
 | blank3_info_sec2 =

 | website = {{URL|www.metro.tokyo.jp}}
 | footnotes =
}}

{{nihongo|'''টকিঅ''''|東京|টকিঅ'|&quot;পূৱৰ ৰাজধানী&quot;}} {{En|Tokyo|{{IPAc-en|lang|ˈ|t|oʊ|k|i|.|oʊ}}, চৰকাৰীভাৱে {{Nihongo|'''টকিঅ' মহানগৰ'''|東京都|টকিঅ'-ট'}}}},&lt;ref&gt;{{cite web |title=Geography of Tokyopublisher=Tokyo Metropolitan Government}}&lt;/ref&gt; হৈছে [[জাপান]] ৪৭খন [[জাপানৰ প্ৰশাসনিক অঞ্চল|মহানগৰ প্ৰশাসন]]ৰ অন্যতম,&lt;ref&gt;{{cite web| title =Japan's Local Government System| url =http://www.metro.tokyo.jp/ENGLISH/PROFILE/overview05.htm| publisher =Tokyo Metropolitan Government| accessdate =August 5, 2013| archivedate =August 11, 2013| archiveurl =https://web.archive.org/web/20130811121829/http://www.metro.tokyo.jp/ENGLISH/PROFILE/overview05.htm| deadurl =yes}}&lt;/ref&gt; অঞ্চল তথা ইয়াৰ ৰাজধানী। ই জাপানৰ [[List of Japanese cities by population|আটাইতকৈ ডাঙৰ নগৰ]]। [[বৃহত্তৰ টকিঅ' অঞ্চল]] হৈছে পৃথিৱীৰ এখন [[List of metropolitan areas by population|সৰ্বাধিক জনবহুল মহানগৰীয় অঞ্চল]]।&lt;ref&gt;{{cite web
 |url=http://esa.un.org/wup2014/unup/index.asp?panel=2
 |title=World Urbanization Prospects: The 2014 Revision Population Database
 |publisher=United Nations
 |accessdate=August 10, 2014
 }}{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; এসময়ত টকিঅ' [[জাপানৰ সম্ৰাটসকল]]ৰ আৰু জাপানী শাসনকৰ্তাৰ আসন আছিল। টকিঅ' হৈছে লজু দ্বীপ আৰু অগাছাৱাৰা দ্বীপকে ধৰি মূল হঞ্চু দ্বীপৰ দক্ষিণোত্তৰ দিশৰ কেণ্ট' অঞ্চল।&lt;ref name=&quot;nussbaum981&quot;&gt;Nussbaum, Louis-Frédéric. (2005). &quot;Tōkyō&quot; in {{Google books|p2QnPijAEmEC|''Japan Encyclopedia'', pp. 981–982|page=981}}; &quot;Kantō&quot; in {{Google books|p2QnPijAEmEC|p. 479|page=479}}&lt;/ref&gt; ইয়াক পূৰ্ৱতে এড' বুলি কোৱা হৈছিল। ১৬০৩ চনত ছ'গুন ট'কুগাৱা লেয়াছুৱে ইয়াত তেওঁৰ মুখ্য কাৰ্যালয় স্থাপন কৰালৈকে ই ডে ফেক্ট' শাসনকৰ্তাৰ আসন আছিল। ১৬৬৮ চনত সম্ৰাট মেইজিয়ে পুৰণি ৰাজধানী কাইট'ৰ পৰা ইয়ালৈ আসন স্থানান্তৰ কৰাৰ পাছত ই চৰকাৰীভাৱে ৰাজধানীৰ মৰ্যাদা পায়; সেই সময়তে এড'ৰ নাম টকিঅ'লৈ সলনি কৰা হয়। ১৯৪৩ চনত পূৰ্ৱৰ {{Nihongo|টকিঅ' মহানগৰ|東京府|টকিঅ'-ফু}} আৰু {{Nihongo|[[টকিঅ' নগৰ]]|東京市|টকিঅ'-ছী}} লগলগাই টকিঅ' মহানগৰ প্ৰশাসনৰ সৃষ্টি কৰা হয়। 

টকিঅ'ক প্ৰায়ে এখন নগৰ বুলি ভবা হয়, কিন্তু চৰকাৰীভাৱে ইয়াক এখন &quot;মহানগৰ প্ৰশাসনিক অঞ্চল&quot; হিচাপেহে জনা যায়। ইয়াৰ গঠন নগৰতকৈ ভিন্ন আৰু ই নগৰ তথা প্ৰশাসন দুয়োপ্ৰকাৰে কাম কৰে। ইয়াৰ মহানগৰীয় প্ৰশাসনে [[টকিঅ'ৰ বিশেষ ৱাৰ্ড|টকিঅ'ৰ ২৩টা বিশেষ ৱাৰ্ড]]ক (প্ৰত্যেককে একোখন একক নগৰ হিচাপে শাসন কৰা হয়) শাসন কৰে। লগতে এই চৰকাৰে ইয়াৰ পশ্চিম অংশৰ ৩৯খন &lt;!-- 30 in the western half of the mainland, 8 in Izu, and 1 in Ogasawara --&gt; [[Municipalities of Japan|পৌৰসভা]] আৰু দুটা দূৰৱৰ্তী দ্বীপশৃংখলো শাসন কৰে। বিশেষ ৱাৰ্ডসমূহৰ জনসংখ্যা প্ৰায় ৯ নিযুততকৈয়ো অধিক, আনহাতে সমগ্ৰ টকিঅ'ৰ জনসংখ্যা প্ৰায় ১৩ নিযুত। নগৰখনত [[ফৰচুন গ্ল'বেলৰ ৫০০]] কোম্পানীৰ ৫১টা কোম্পানী আছে; পৃথিৱীৰ ভিতৰত আটাইতকৈ বেচি সংখ্যক কোম্পানী থকা নগৰ।&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://money.cnn.com/magazines/fortune/global500/2011/countries/Japan.html|title=Global Fortune 500 by countries: Japan|author=[[Fortune (magazine)|Fortune]]|accessdate=July 22, 2011|publisher=CNN|archivedate=July 18, 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110718151023/http://money.cnn.com/magazines/fortune/global500/2011/countries/Japan.html|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt; টকিঅ' [[Financial centre|ইণ্টাৰনেচনেল ফিনাঞ্চিয়েল চেণ্টাৰ ডেভেলপমেণ্ট ইণ্ডেস্কএডিট]]ৰ তৃতীয় স্থানত আছে। নগৰখন হৈছে [[ফুজি টিভি]], [[টকিঅ' এমএক্স]], [[টিভি টকিঅ']], [[টিভি আছাহি]], [[নিপন টেলিভিছন]], [[এনএইসকে]] আৰু [[টকিঅ' ব্ৰডকাষ্টিং ছিষ্টেম]]ৰ দৰে বহুটো দূৰদৰ্শন কেন্দ্ৰৰ গৃহচহৰ। 

টকিঅ' [[Global city|গোলকীয় অৰ্থনৈতিক শক্তিৰ তালিকা]]ৰ তৃতীয় স্থানত আৰু [[Global city|গোলকীয় নগৰৰ তালিকা]]ৰ চতুৰ্থ স্থানত অৱস্থান কৰিছে। [[Globalization and World Cities Research Network|গাডব্লিউচি]] (GaWC)'ৰ ২০০৮ চনৰ অনুসন্ধান পত্ৰিকাত এই নগৰখনক [[আলফা+ বিশ্ব নগৰ]] বুলি তালিকাবদ্ধ কৰিছে&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.lboro.ac.uk/gawc/world2008t.html |title=GaWC – The World According to GaWC 2008 |publisher=Lboro.ac.uk |date=April 13, 2010 |accessdate=October 29, 2010 |archivedate=August 11, 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160811203314/http://www.lboro.ac.uk/gawc/world2008t.html |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;—আৰু ২০১৪ চনত ''[[ট্ৰিপএডভাইজৰ]]''ৰ বিশ্ব নগৰ সমীক্ষাৰ &quot;শ্ৰেষ্ট সামগ্ৰিক অভিজ্ঞতা&quot; শাখা প্ৰথম স্থান পাইছিল (নগৰ খনে&quot;স্থানীয় লোকৰ সহায়ৰ হাত&quot;, &quot;নৈশজীৱন&quot;, &quot;দোকান কৰা&quot;, &quot;স্থানীয় জন পৰিবহণ&quot; আৰু &quot;স্বচ্ছ বাট-পথ&quot; শাখাসমূহতো প্ৰথম স্থানত আছিল)।&lt;ref&gt;{{cite web|title=Tokyo Tops Among Global Travelers, According To TripAdvisor World City Survey|url=http://www.tripadvisor.com/PressCenter-i6742-c1-Press_Releases.html|website=TripAdvisor|publisher=TripAdvisor LLC|accessdate=September 1, 2014|date=May 20, 2014}}&lt;/ref&gt; ২০১৫ চনত [[Mercer (consulting firm)|মাৰ্চাৰ]] কণছাল্টিং ফাৰ্মে টকিঅ'ক পৃথিৱীৰ ভিতৰত ১১শ তম সৰ্বাধিক ব্যয়বহুল নগৰ হিচাপে চিহ্নিত কৰিছে,&lt;ref&gt;{{cite web|title=2015 Cost of Living Rankings|url=http://www.mercer.com/newsroom/cost-of-living-survey.html|work=Mercer|publisher=Mercer LLC|accessdate=October 17, 2015|date=June 17, 2015}}&lt;/ref&gt; আৰু [[ইক'নমিষ্ট ইণ্টেলিজেন্স ইউনিট]]'ৰ ক'ষ্ট-অৱ-লিভিং (জীয়াই থকাৰ দাম) সমীক্ষামতেও ই পৃথিৱীৰ ১১শ তম সৰ্বাধিক ব্যয়বহুল নগৰ।&lt;ref&gt;{{cite web|title=Uptown top ranking|url = http://www.economist.com/blogs/graphicdetail/2015/03/daily-chart|publisher = The Economist|accessdate=October 17, 2015|date=June 17, 2015 }}&lt;/ref&gt; ২০১৫ চনত ''[[Monocle (lifestyle magazine)|মন'ক'ল]]'' আলোচনীয় টকিঅ'ক পৃথিৱীৰ আটাইতকৈ বাসোপযোগী নগৰ হিচাপে নামকৰণ কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=আৰ্কাইভ কপি |url=http://monocle.com/film/affairs/the-monocle-quality-of-life-survey-2015/ |access-date=2015-11-18 |archivedate=2015-08-14 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150814223203/http://monocle.com/film/affairs/the-monocle-quality-of-life-survey-2015/ |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt; পৃথিৱীৰ সুৰক্ষিত চহৰসমূহৰ তালিকাত টকিঅ'ই প্ৰথম স্থান অধিকাৰ কৰি আছে।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=আৰ্কাইভ কপি |url=http://safecities.economist.com/infographics/safe-cities-index-infographic/ |access-date=2015-11-18 |archivedate=2015-10-31 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151031165733/http://safecities.economist.com/infographics/safe-cities-index-infographic/ |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt; টকিঅ'ত [[গ্ৰীষ্মকালীন অলিম্পিক ১৯৬৪]], [[5th G7 summit|১৯৭৯ জি-ছেভেন ছামিট]], [[12th G7 summit|১৯৮৬ জি-ছেভেন ছামিট]], আৰু [[19th G7 summit|১৯৯৩ জি-ছেভেন ছামিট]], অনুষ্ঠিত কৰা হৈছিল আৰু ইয়াতেই [[গ্ৰীষ্মকালীন অলিম্পিক ২০২০]] আৰু [[গ্ৰীষ্মকালীন পেৰাঅলিম্পিক ২০২০]] অনুষ্ঠিত কৰা হ'ব। 

==তথ্য সংগ্ৰহ==
{{Reflist}}

[[শ্ৰেণী:নগৰ-মহানগৰ]]
[[শ্ৰেণী:জাপান]]
[[শ্ৰেণী:ৰাজধানী]]</text>
      <sha1>qp8hktrzlag3kz4tsj3m17iktu6camg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>চুতুফা</title>
    <ns>0</ns>
    <id>44143</id>
    <revision>
      <id>607073</id>
      <parentid>607053</parentid>
      <timestamp>2026-05-18T12:04:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>KhiLanTzi</username>
        <id>23530</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* পূৰ্বপুৰুষ আৰু সিংহাৰোহণ */ Expanding</comment>
      <origin>607073</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11173" sha1="7ot41rxoopw6i3dfri9d0semrcfkmj2" xml:space="preserve">{{Infobox royalty|||name='''চাওলুং চ্যু-তু-ফা&lt;br&gt;𑜋𑜰𑜫 𑜎𑜤𑜂𑜫 𑜏𑜢𑜤𑜰𑜫 𑜄𑜥 𑜇𑜡'''|title=[[চাওলুং]]|titletext=([[টাই-আহোম ভাষা]])|more=|image=|imgw=|alt=|caption=|succession=[[Kingdom of Assam|অসমৰ ৰজা]]|moretext=|reign={{CE|১৩৬৯ – ১৩৭৬}}|reign-type=শাসন কাল|consort=|coronation={{CE|১৩৬৯}}|cor-type=খেউন ৰোণ মাই ক'|predecessor=[[চুখ্ৰাংফা]]|pre-type=পূৰ্বৰ চাওফা|successor=[[ত্যাও খাম্‌টি]]|suc-type=পৰৱৰ্তী চাওফা|regent=|reg-type=|succession1=|moretext1=|reign1=|reign-type1=|coronation1=|cor-type1=|predecessor1=|pre-type1=|successor1=|suc-type1=|regent1=|reg-type1=|succession2=|moretext2=|reign2=|reign-type2=|coronation2=|cor-type2=|predecessor2=|pre-type2=|successor2=|suc-type2=|regent2=|reg-type2=|succession3=|moretext3=|reign3=|reign-type3=|coronation3=|cor-type3=|predecessor3=|pre-type3=|successor3=|suc-type3=|regent3=|reg-type3=|spouse=|spouse-type=|type=|spouses=|spouses-type=|issue=|issue-link=|issue-pipe=|full name=চাওলুং চ্যু-তু-ফা|era dates=|era name=[[আহোম যুগ]]|posthumous name=|temple name=|dynasty=ছ্যু ফৈদ, [[আহোম ৰাজবংশ]]|mother=|father=[[চুখ্ৰাংফা]]|date of birth=|place of birth=[[আহোম ৰাজ্য]]|date of death={{CE|১৩৭৬}}|place of death=চফ্ৰাই নদী (চুতীয়া আৰু আহোম ৰাজ্যৰ সীমান্ত)| death_cause= চুতীয়া ৰজা জয়ধ্বজপালৰ দ্বাৰা নাওখেলৰ সময়ত হত্যা|date of burial=|place of burial=|occupation=|signature=|signature_alt=|religion=[[ফুৰালুং ধৰ্ম]]}}
'''চুতুফা''' বা '''চাওলুং চ্যু-তু-ফা''' ({{lang-aho|𑜋𑜰𑜫 𑜎𑜤𑜂𑜫 𑜏𑜢𑜤𑜰𑜫 𑜄𑜥 𑜇𑜡}}) [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ ষষ্ঠজন [[স্বৰ্গদেউ]] আছিল। টাই আহোম ভাষাত লিখা বুৰঞ্জী অনুসৰি ৰজা নোহোৱা এটা পৰ্বৰ পাছত তেখেতে ১৩৬৯ চনৰ পৰা ১৩৭৬ চনলৈ ৰাজত্ব কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{harvcol|ফুকন,বৰুৱা|১৯৬৪|p=১৩৯}}&lt;/ref&gt; {{CE|১৩৭৬}}ত চুতীয়া ৰজা জয়ধ্বজপালে সুতুফাক চাফ্ৰাই নদীৰ কাষত এখন বন্ধুত্বপূৰ্ণ শান্তি আলোচনাৰ বাবে আমন্ত্ৰণ জনাইছিল। অংগৰক্ষী নোহোৱাকৈ চুতুফাক  চুতীয়া ৰজা জয়ধ্বজপালৰ ব্যক্তিগত নাওখনলৈ মাতি হত্যা কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite book |last=Gait |first=Edward Albert |title=A History of Assam |date=1926 |publisher=Thacker, Spink &amp; Co. |location=Calcutta |page=81 |quote=&quot;...the Chutia king lured Sutuphaa onto his barge without attendants and treacherously murdered him...&quot;}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last=Barua |first=Gunaviram |title=Assam Buranji or A History of Assam |date=2008 |publisher=Publication Board of Assam |location=Guwahati |pages=55–56 |quote=&quot;...Sutuphaa's rule ended abruptly when he was treacherously assassinated by the Sutiya king...&quot;}}&lt;/ref&gt;এই হত্যাকাণ্ডই আহোম ৰাজদৰবাৰক কঁপাই তুলিছিল আৰু ইয়াৰ পিছতেই দুয়োখন ৰাজ্যৰ মাজত দশক দশক ধৰি তীব্ৰ যুদ্ধ আৰু অৰাজকতাৰ সৃষ্টি হৈছিল। এই সংঘাত ১৬ শতিকাত আহোমে চুতীয়া ৰাজ্য সম্পূৰ্ণৰূপে জয় নকৰা পৰ্যন্ত চলি আছিল।&lt;ref&gt;{{harvcol|গেইট|১৯২৬|p=৮১}}&lt;/ref&gt;।&lt;ref&gt;{{harvcol|গেইট|১৯২৬|p=৮১}}&lt;/ref&gt;

==পূৰ্বপুৰুষ আৰু সিংহাৰোহণ==
বুৰঞ্জীবিদৰ মতে ১৩৬৪ খ্ৰীষ্টাব্দত&lt;ref&gt;বৰবৰুৱা হিতেশ্বৰ- আহোমৰ দিন or A History of Assam under the Ahoms 1st edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati page 32&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Gait E.A. A History of Assam 2nd edition 1926 Thacker, Spink &amp; Co Calcutta page 81&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;বৰুৱা গুণাভিৰাম- অসম বুৰঞ্জী or A History of Assam 4th edition 2008 Publication Board of Assam Guwahati page 55&lt;/ref&gt;  টাই-আহোম পৰম্পৰা অনুসৰি স্বৰ্গদেউ চুতুফাই শাসনভাৰ গ্ৰহণ কৰিছিল। পূৰ্বৱৰ্তী শাসক [[চুখ্ৰাম্‌ফা]]ৰ কোনো পুত্ৰ সন্তান নথকাৰ বাবে পাত্ৰ-মন্ত্ৰী পৰিষদৰ সিদ্ধান্ত মৰ্মে চুতুফাক পৰৱৰ্তী ৰজা হিচাপে নিৰ্বাচিত কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite web|title=Asamar Buranji Ed. 3rd : Barua, Padmanath Gohain : Free Download, Borrow, and Streaming : Internet Archive|website=Internet Archive|date=22 Sep 2015|url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.452455/page/%E0%A7%A9%E0%A7%AA/mode/1up|access-date=18 May 2026}}&lt;/ref&gt; চুতুফা আছিল আহোম ৰজা [[চুখাংফা]]ৰ ভায়েক।&lt;ref&gt;{{cite web|title=A History Of Assam : E.a.gait : Free Download, Borrow, and Streaming : Internet Archive|website=Internet Archive|date=4 Aug 2015|url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.279344/page/n93/mode/1up|access-date=18 May 2026}}&lt;/ref&gt; এই ৰাজ্যাভিষেক সমাৰোহে ৰাজ্যখনত চলি থকা সাময়িক ৰাজনৈতিক অনিশ্চয়তাৰ অন্ত পেলাইছিল। পিছে বুৰঞ্জীবিদ পদ্মেশ্বৰ গগৈৰ মতে ১৩৬৪ চনৰ পৰা ১৩৬৯ চনলৈ কোনো স্বৰ্গদেউ নাছিল।

==ৰাজত্বকাল আৰু হত্যা==
চুতুফাই আহোম ৰাজ্যৰ পৰিসীমা বঢ়াব বিচাৰিছিল। ইয়াৰ ফলত কাষৰীয়া চুতীয়া ৰাজ্যৰ লগত সংঘাতৰ সৃষ্টি হয়। ১৩৭৬ চনত চুতীয়া ৰজা জয়ধ্বজপালে চাপাগুৰিত চুতুফাক লগ কৰে আৰু মিত্ৰতাৰ ভাও জুৰি তেখেতক চফ্ৰাই নদীৰ নাওখেললৈ নিমন্ত্ৰণ জনায়। চুতীয়া ৰজা জয়ধ্বজপালে চুতুফাক নিজৰ নাওত উঠাই প্ৰলোভিত কৰি বিশ্বাসঘাতকতাৰে হত্যা কৰিছিল। &lt;ref&gt;Goswami, Hemchandra, &quot;Purani Assam Buranji, p.37&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Assam Buranji (SM), p.7&lt;/ref&gt; চুতুফাৰ লগত যোৱা সৈন্যবোৰ ৰাজধানীলৈ ঘূৰি আহি এই কথা সদৰি কৰে।&lt;ref&gt;বৰবৰুৱা হিতেশ্বৰ- আহোমৰ দিন or A History of Assam under the Ahoms 1st edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati page 32&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Gait E.A. A History of Assam 2nd edition 1926 Thacker, Spink &amp; Co Calcutta page 81&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Barua Gunaviram Assam Buranji or A History of Assam 4th edition 2008 Publication Board of Assam Guwahati page 56&lt;/ref&gt;

কিছুমান ইতিহাসবিদে এই খণ্ডটোৰ সত্যতাক লৈ প্ৰশ্ন উত্থাপন কৰে। সৰ্বেশ্বৰ বৰুৱাই যুক্তি আগবঢ়ায় যে চুতুফাৰ মৃত্যু পৰিকল্পিত ভাৱে হোৱা নাছিল আৰু চুতীয়া ৰজাৰ নিমন্ত্ৰণত সংঘটিত হোৱা নাও খেলত চুতুফাৰ মৃত্যু হোৱাৰ বাবে চুতীয়া ৰজাক ভুলকৈ দোষাৰোপ কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;Barua, Sarbeswar,&quot;Manideep&quot;(1965), p.300&lt;/ref&gt;

==বৰগোহাঁই আৰু বুঢ়াগোহাঁই শাসনকাল==
চুতুফাৰ মৃত্যুৰ পাছত আহোম ডাঙৰীয়াসকলে স্বৰ্গদেউৰ উপযোগী কোনো ৰাজকোঁৱৰ বিচাৰি নাপালে আৰু সেই বাবে চাৰি বছৰ (১৩৭৬-১৩৮০ চন) চাও ফ্ৰংদাম বুঢ়াগোহাঁই আৰু চাও তাপ্ৰিখিন বৰগোহাঁইয়ে নিজে প্ৰশাসনৰ ভাৰ চম্ভালে।&lt;ref&gt;Barbaruah Hiteswar Ahomar-Din or A History of Assam under the Ahoms 1st edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati page 32&lt;/ref&gt; ৰজা অবিহনে ৰাজ্য চলোৱা টান দেখি ১৩৮০ চনত তেওঁলোকে চুতুফাৰ ভায়েক আৰু চুখাংফাৰ তৃতীয় পুত্ৰ [[ত্যাও খাম্‌টি]]ক স্বৰ্গদেউ পাতে।&lt;ref&gt;Gait E.A. A History of Assam 2nd edition 1926 Thacker, Spink &amp; Co Calcutta page 81&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Barua Gunaviram Assam Buranji or A History of Assam 4th edition 2008 Publication Board of Assam Guwahati page 56&lt;/ref&gt;

==টোকা==
{{reflist}}

==তথ্যসূত্ৰ==
*ফুকন,বৰুৱা (১৯৬৪) (আহোম ভাষা, ইংৰাজী, অসমীয়া ভাষাত). আহোম লেগজিকন, ঐতিহাসিক আৰু প্ৰাচীন গ্ৰন্থ অধ্যয়ন বিভাগ
* বৰবৰুৱা হিতেশ্বৰ আহোমৰ-দিন or A History of Assam under the Ahoms first edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati
* বৰুৱা গুণাভিৰাম অসম বুৰঞ্জী or A History of Assam fourth edition 2008 Publication Board of Assam Guwahati
* Gait E.A. A History of Assam second edition 1926 Thacker, Spink &amp; Co Calcutta
* {{cite book|last=Barua|first=Swarnalata|title=Chutia Jatir Buranji|year=2007|place=Guwahati}}

[[শ্ৰেণী:টাই-আহোম শাসক]]</text>
      <sha1>7ot41rxoopw6i3dfri9d0semrcfkmj2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>607075</id>
      <parentid>607073</parentid>
      <timestamp>2026-05-18T12:24:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>KhiLanTzi</username>
        <id>23530</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* পূৰ্বপুৰুষ */ Expanding</comment>
      <origin>607075</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11633" sha1="2jme8dl0ox6jjdu19g0qbadz3hsrozy" xml:space="preserve">{{Infobox royalty|||name='''চাওলুং চ্যু-তু-ফা&lt;br&gt;𑜋𑜰𑜫 𑜎𑜤𑜂𑜫 𑜏𑜢𑜤𑜰𑜫 𑜄𑜥 𑜇𑜡'''|title=[[চাওলুং]]|titletext=([[টাই-আহোম ভাষা]])|more=|image=|imgw=|alt=|caption=|succession=[[Kingdom of Assam|অসমৰ ৰজা]]|moretext=|reign={{CE|১৩৬৯ – ১৩৭৬}}|reign-type=শাসন কাল|consort=|coronation={{CE|১৩৬৯}}|cor-type=খেউন ৰোণ মাই ক'|predecessor=[[চুখ্ৰাংফা]]|pre-type=পূৰ্বৰ চাওফা|successor=[[ত্যাও খাম্‌টি]]|suc-type=পৰৱৰ্তী চাওফা|regent=|reg-type=|succession1=|moretext1=|reign1=|reign-type1=|coronation1=|cor-type1=|predecessor1=|pre-type1=|successor1=|suc-type1=|regent1=|reg-type1=|succession2=|moretext2=|reign2=|reign-type2=|coronation2=|cor-type2=|predecessor2=|pre-type2=|successor2=|suc-type2=|regent2=|reg-type2=|succession3=|moretext3=|reign3=|reign-type3=|coronation3=|cor-type3=|predecessor3=|pre-type3=|successor3=|suc-type3=|regent3=|reg-type3=|spouse=|spouse-type=|type=|spouses=|spouses-type=|issue=|issue-link=|issue-pipe=|full name=চাওলুং চ্যু-তু-ফা|era dates=|era name=[[আহোম যুগ]]|posthumous name=|temple name=|dynasty=ছ্যু ফৈদ, [[আহোম ৰাজবংশ]]|mother=|father=[[চুখ্ৰাংফা]]|date of birth=|place of birth=[[আহোম ৰাজ্য]]|date of death={{CE|১৩৭৬}}|place of death=চফ্ৰাই নদী (চুতীয়া আৰু আহোম ৰাজ্যৰ সীমান্ত)| death_cause= চুতীয়া ৰজা জয়ধ্বজপালৰ দ্বাৰা নাওখেলৰ সময়ত হত্যা|date of burial=|place of burial=|occupation=|signature=|signature_alt=|religion=[[ফুৰালুং ধৰ্ম]]}}
'''চুতুফা''' বা '''চাওলুং চ্যু-তু-ফা''' ({{lang-aho|𑜋𑜰𑜫 𑜎𑜤𑜂𑜫 𑜏𑜢𑜤𑜰𑜫 𑜄𑜥 𑜇𑜡}}) [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ ষষ্ঠজন [[স্বৰ্গদেউ]] আছিল। টাই আহোম ভাষাত লিখা বুৰঞ্জী অনুসৰি ৰজা নোহোৱা এটা পৰ্বৰ পাছত তেখেতে ১৩৬৯ চনৰ পৰা ১৩৭৬ চনলৈ ৰাজত্ব কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{harvcol|ফুকন,বৰুৱা|১৯৬৪|p=১৩৯}}&lt;/ref&gt; {{CE|১৩৭৬}}ত চুতীয়া ৰজা জয়ধ্বজপালে সুতুফাক চাফ্ৰাই নদীৰ কাষত এখন বন্ধুত্বপূৰ্ণ শান্তি আলোচনাৰ বাবে আমন্ত্ৰণ জনাইছিল। অংগৰক্ষী নোহোৱাকৈ চুতুফাক  চুতীয়া ৰজা জয়ধ্বজপালৰ ব্যক্তিগত নাওখনলৈ মাতি হত্যা কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite book |last=Gait |first=Edward Albert |title=A History of Assam |date=1926 |publisher=Thacker, Spink &amp; Co. |location=Calcutta |page=81 |quote=&quot;...the Chutia king lured Sutuphaa onto his barge without attendants and treacherously murdered him...&quot;}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last=Barua |first=Gunaviram |title=Assam Buranji or A History of Assam |date=2008 |publisher=Publication Board of Assam |location=Guwahati |pages=55–56 |quote=&quot;...Sutuphaa's rule ended abruptly when he was treacherously assassinated by the Sutiya king...&quot;}}&lt;/ref&gt;এই হত্যাকাণ্ডই আহোম ৰাজদৰবাৰক কঁপাই তুলিছিল আৰু ইয়াৰ পিছতেই দুয়োখন ৰাজ্যৰ মাজত দশক দশক ধৰি তীব্ৰ যুদ্ধ আৰু অৰাজকতাৰ সৃষ্টি হৈছিল। এই সংঘাত ১৬ শতিকাত আহোমে চুতীয়া ৰাজ্য সম্পূৰ্ণৰূপে জয় নকৰা পৰ্যন্ত চলি আছিল।&lt;ref&gt;{{harvcol|গেইট|১৯২৬|p=৮১}}&lt;/ref&gt;।&lt;ref&gt;{{harvcol|গেইট|১৯২৬|p=৮১}}&lt;/ref&gt;

==পূৰ্বপুৰুষ==
==শাসন গ্ৰহণ==
চাওফা হোৱাৰ আগত চুতুফা লাহনজিং গাঁৱত কোঁৱৰ হিচাপে বাস কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite web|title=The Tai and the Tai Kingdoms|page=273|url=https://ia601402.us.archive.org/14/items/in.ernet.dli.2015.149949/2015.149949.The-Tai-And-The-Tai-Kingdoms.pdf|access-date=18 May 2026}}&lt;/ref&gt; বুৰঞ্জীবিদৰ মতে ১৩৬৪ খ্ৰীষ্টাব্দত টাই-আহোম পৰম্পৰা অনুসৰি পূৰ্বৱৰ্তী শাসক [[চুখ্ৰাম্‌ফা]]ৰ কোনো পুত্ৰ সন্তান নথকাৰ বাবে থাও ফ্ৰাং দাম আৰু তা-ফী-কুন নামৰ গোহাঁই দুজনৰ পৰামৰ্শ অনুসৰি সিদ্ধান্ত মৰ্মে চুতুফাক পৰৱৰ্তী ৰজা হিচাপে নিৰ্বাচিত কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite web|title=Asamar Buranji Ed. 3rd : Barua, Padmanath Gohain : Free Download, Borrow, and Streaming : Internet Archive|website=Internet Archive|date=22 Sep 2015|url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.452455/page/%E0%A7%A9%E0%A7%AA/mode/1up|access-date=18 May 2026}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{cite web|title=The Tai and the Tai Kingdoms|page=273|url=https://ia601402.us.archive.org/14/items/in.ernet.dli.2015.149949/2015.149949.The-Tai-And-The-Tai-Kingdoms.pdf|access-date=18 May 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=A History Of Assam : E.a.gait : Free Download, Borrow, and Streaming : Internet Archive|website=Internet Archive|date=4 Aug 2015|url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.279344/page/n93/mode/1up|access-date=18 May 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;বৰবৰুৱা হিতেশ্বৰ- আহোমৰ দিন or A History of Assam under the Ahoms 1st edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati page 32&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Gait E.A. A History of Assam 2nd edition 1926 Thacker, Spink &amp; Co Calcutta page 81&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;বৰুৱা গুণাভিৰাম- অসম বুৰঞ্জী or A History of Assam 4th edition 2008 Publication Board of Assam Guwahati page 55&lt;/ref&gt;  এই ৰাজ্যাভিষেক সমাৰোহে ৰাজ্যখনত চলি থকা সাময়িক ৰাজনৈতিক অনিশ্চয়তাৰ অন্ত পেলাইছিল। পিছে বুৰঞ্জীবিদ পদ্মেশ্বৰ গগৈৰ মতে ১৩৬৪ চনৰ পৰা ১৩৬৯ চনলৈ কোনো স্বৰ্গদেউ নাছিল।

==ৰাজত্বকাল আৰু হত্যা==
চুতুফাই আহোম ৰাজ্যৰ পৰিসীমা বঢ়াব বিচাৰিছিল। ইয়াৰ ফলত কাষৰীয়া চুতীয়া ৰাজ্যৰ লগত সংঘাতৰ সৃষ্টি হয়। ১৩৭৬ চনত চুতীয়া ৰজা জয়ধ্বজপালে চাপাগুৰিত চুতুফাক লগ কৰে আৰু মিত্ৰতাৰ ভাও জুৰি তেখেতক চফ্ৰাই নদীৰ নাওখেললৈ নিমন্ত্ৰণ জনায়। চুতীয়া ৰজা জয়ধ্বজপালে চুতুফাক নিজৰ নাওত উঠাই প্ৰলোভিত কৰি বিশ্বাসঘাতকতাৰে হত্যা কৰিছিল। &lt;ref&gt;Goswami, Hemchandra, &quot;Purani Assam Buranji, p.37&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Assam Buranji (SM), p.7&lt;/ref&gt; চুতুফাৰ লগত যোৱা সৈন্যবোৰ ৰাজধানীলৈ ঘূৰি আহি এই কথা সদৰি কৰে।&lt;ref&gt;বৰবৰুৱা হিতেশ্বৰ- আহোমৰ দিন or A History of Assam under the Ahoms 1st edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati page 32&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Gait E.A. A History of Assam 2nd edition 1926 Thacker, Spink &amp; Co Calcutta page 81&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Barua Gunaviram Assam Buranji or A History of Assam 4th edition 2008 Publication Board of Assam Guwahati page 56&lt;/ref&gt;

কিছুমান ইতিহাসবিদে এই খণ্ডটোৰ সত্যতাক লৈ প্ৰশ্ন উত্থাপন কৰে। সৰ্বেশ্বৰ বৰুৱাই যুক্তি আগবঢ়ায় যে চুতুফাৰ মৃত্যু পৰিকল্পিত ভাৱে হোৱা নাছিল আৰু চুতীয়া ৰজাৰ নিমন্ত্ৰণত সংঘটিত হোৱা নাও খেলত চুতুফাৰ মৃত্যু হোৱাৰ বাবে চুতীয়া ৰজাক ভুলকৈ দোষাৰোপ কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;Barua, Sarbeswar,&quot;Manideep&quot;(1965), p.300&lt;/ref&gt;

==বৰগোহাঁই আৰু বুঢ়াগোহাঁই শাসনকাল==
চুতুফাৰ মৃত্যুৰ পাছত আহোম ডাঙৰীয়াসকলে স্বৰ্গদেউৰ উপযোগী কোনো ৰাজকোঁৱৰ বিচাৰি নাপালে আৰু সেই বাবে চাৰি বছৰ (১৩৭৬-১৩৮০ চন) চাও ফ্ৰংদাম বুঢ়াগোহাঁই আৰু চাও তাপ্ৰিখিন বৰগোহাঁইয়ে নিজে প্ৰশাসনৰ ভাৰ চম্ভালে।&lt;ref&gt;Barbaruah Hiteswar Ahomar-Din or A History of Assam under the Ahoms 1st edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati page 32&lt;/ref&gt; ৰজা অবিহনে ৰাজ্য চলোৱা টান দেখি ১৩৮০ চনত তেওঁলোকে চুতুফাৰ ভায়েক আৰু চুখাংফাৰ তৃতীয় পুত্ৰ [[ত্যাও খাম্‌টি]]ক স্বৰ্গদেউ পাতে।&lt;ref&gt;Gait E.A. A History of Assam 2nd edition 1926 Thacker, Spink &amp; Co Calcutta page 81&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Barua Gunaviram Assam Buranji or A History of Assam 4th edition 2008 Publication Board of Assam Guwahati page 56&lt;/ref&gt;

==টোকা==
{{reflist}}

==তথ্যসূত্ৰ==
*ফুকন,বৰুৱা (১৯৬৪) (আহোম ভাষা, ইংৰাজী, অসমীয়া ভাষাত). আহোম লেগজিকন, ঐতিহাসিক আৰু প্ৰাচীন গ্ৰন্থ অধ্যয়ন বিভাগ
* বৰবৰুৱা হিতেশ্বৰ আহোমৰ-দিন or A History of Assam under the Ahoms first edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati
* বৰুৱা গুণাভিৰাম অসম বুৰঞ্জী or A History of Assam fourth edition 2008 Publication Board of Assam Guwahati
* Gait E.A. A History of Assam second edition 1926 Thacker, Spink &amp; Co Calcutta
* {{cite book|last=Barua|first=Swarnalata|title=Chutia Jatir Buranji|year=2007|place=Guwahati}}

[[শ্ৰেণী:টাই-আহোম শাসক]]</text>
      <sha1>2jme8dl0ox6jjdu19g0qbadz3hsrozy</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>607080</id>
      <parentid>607075</parentid>
      <timestamp>2026-05-18T12:29:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>KhiLanTzi</username>
        <id>23530</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* */ Lead</comment>
      <origin>607080</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11566" sha1="8h2mroo16hcjd5rzm33hx2vj9qc2ysj" xml:space="preserve">{{Infobox royalty|||name='''চাওলুং চু'-তু-ফা&lt;br&gt;𑜋𑜰𑜫 𑜎𑜤𑜂𑜫 𑜏𑜢𑜤𑜰𑜫 𑜄𑜥 𑜇𑜡'''|title=[[চাওলুং]]|titletext=([[টাই-আহোম ভাষা]])|more=|image=|imgw=|alt=|caption=|succession=[[Kingdom of Assam|অসমৰ ৰজা]]|moretext=|reign={{CE|১৩৬৯ – ১৩৭৬}}|reign-type=শাসন কাল|consort=|coronation={{CE|১৩৬৯}}|cor-type=খেউন ৰোণ মাই ক'|predecessor=[[চুখ্ৰাংফা]]|pre-type=পূৰ্বৰ চাওফা|successor=[[ত্যাও খাম্‌টি]]|suc-type=পৰৱৰ্তী চাওফা|regent=|reg-type=|succession1=|moretext1=|reign1=|reign-type1=|coronation1=|cor-type1=|predecessor1=|pre-type1=|successor1=|suc-type1=|regent1=|reg-type1=|succession2=|moretext2=|reign2=|reign-type2=|coronation2=|cor-type2=|predecessor2=|pre-type2=|successor2=|suc-type2=|regent2=|reg-type2=|succession3=|moretext3=|reign3=|reign-type3=|coronation3=|cor-type3=|predecessor3=|pre-type3=|successor3=|suc-type3=|regent3=|reg-type3=|spouse=|spouse-type=|type=|spouses=|spouses-type=|issue=|issue-link=|issue-pipe=|full name=চাওলুং চ্যু-তু-ফা|era dates=|era name=[[আহোম যুগ]]|posthumous name=|temple name=|dynasty=ছ্যু ফৈদ, [[আহোম ৰাজবংশ]]|mother=|father=[[চুখ্ৰাংফা]]|date of birth=|place of birth=[[আহোম ৰাজ্য]]|date of death={{CE|১৩৭৬}}|place of death=চফ্ৰাই নদী (চুতীয়া আৰু আহোম ৰাজ্যৰ সীমান্ত)| death_cause= চুতীয়া ৰজা জয়ধ্বজপালৰ দ্বাৰা নাওখেলৰ সময়ত হত্যা|date of burial=|place of burial=|occupation=|signature=|signature_alt=|religion=[[ফুৰালুং ধৰ্ম]]}}
'''চাওলুং চু'-তু-ফা''' ({{lang-aho|𑜋𑜰𑜫 𑜎𑜤𑜂𑜫 𑜏𑜢𑜤𑜰𑜫 𑜄𑜥 𑜇𑜡}}) [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ ষষ্ঠজন [[স্বৰ্গদেউ]] আছিল। ককায়েক [[চুখ্ৰাংফা]]ৰ কোনো পুত্ৰ সন্তান নথকা বাবে তেঁওক অসমৰ পৰৱৰ্তী চাওঁফা হিচাপে বাছনি কৰা হৈছিল। তেঁও ১৩৬৯ চনৰ পৰা ১৩৭৬ চনলৈ ৰাজত্ব কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{harvcol|ফুকন,বৰুৱা|১৯৬৪|p=১৩৯}}&lt;/ref&gt; {{CE|১৩৭৬}}ত চুতীয়া ৰজা জয়ধ্বজপালে চুতুফাক চাফ্ৰাই নদীৰ কাষত এখন বন্ধুত্বপূৰ্ণ নিমন্ত্ৰণ জনাই অংগৰক্ষী নোহোৱাকৈ চুতুফাক  নিজৰ ব্যক্তিগত নাওখনলৈ মাতি হত্যা কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite book |last=Gait |first=Edward Albert |title=A History of Assam |date=1926 |publisher=Thacker, Spink &amp; Co. |location=Calcutta |page=81 |quote=&quot;...the Chutia king lured Sutuphaa onto his barge without attendants and treacherously murdered him...&quot;}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last=Barua |first=Gunaviram |title=Assam Buranji or A History of Assam |date=2008 |publisher=Publication Board of Assam |location=Guwahati |pages=55–56 |quote=&quot;...Sutuphaa's rule ended abruptly when he was treacherously assassinated by the Sutiya king...&quot;}}&lt;/ref&gt;এই হত্যাকাণ্ডই আহোম ৰাজদৰবাৰক কঁপাই তুলিছিল আৰু ইয়াৰ পিছতেই দুয়োখন ৰাজ্যৰ মাজত দশক দশক ধৰি তীব্ৰ যুদ্ধ আৰু অৰাজকতাৰ সৃষ্টি হৈছিল। এই সংঘাত ১৬ শতিকাত আহোমে চুতীয়া ৰাজ্য সম্পূৰ্ণৰূপে জয় নকৰা পৰ্যন্ত চলি আছিল।&lt;ref&gt;{{harvcol|গেইট|১৯২৬|p=৮১}}&lt;/ref&gt;।&lt;ref&gt;{{harvcol|গেইট|১৯২৬|p=৮১}}&lt;/ref&gt;

==পূৰ্বপুৰুষ==
==শাসন গ্ৰহণ==
চাওফা হোৱাৰ আগত চুতুফা লাহনজিং গাঁৱত কোঁৱৰ হিচাপে বাস কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite web|title=The Tai and the Tai Kingdoms|page=273|url=https://ia601402.us.archive.org/14/items/in.ernet.dli.2015.149949/2015.149949.The-Tai-And-The-Tai-Kingdoms.pdf|access-date=18 May 2026}}&lt;/ref&gt; বুৰঞ্জীবিদৰ মতে ১৩৬৪ খ্ৰীষ্টাব্দত টাই-আহোম পৰম্পৰা অনুসৰি পূৰ্বৱৰ্তী শাসক [[চুখ্ৰাম্‌ফা]]ৰ কোনো পুত্ৰ সন্তান নথকাৰ বাবে থাও ফ্ৰাং দাম আৰু তা-ফী-কুন নামৰ গোহাঁই দুজনৰ পৰামৰ্শ অনুসৰি সিদ্ধান্ত মৰ্মে চুতুফাক পৰৱৰ্তী ৰজা হিচাপে নিৰ্বাচিত কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite web|title=Asamar Buranji Ed. 3rd : Barua, Padmanath Gohain : Free Download, Borrow, and Streaming : Internet Archive|website=Internet Archive|date=22 Sep 2015|url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.452455/page/%E0%A7%A9%E0%A7%AA/mode/1up|access-date=18 May 2026}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{cite web|title=The Tai and the Tai Kingdoms|page=273|url=https://ia601402.us.archive.org/14/items/in.ernet.dli.2015.149949/2015.149949.The-Tai-And-The-Tai-Kingdoms.pdf|access-date=18 May 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=A History Of Assam : E.a.gait : Free Download, Borrow, and Streaming : Internet Archive|website=Internet Archive|date=4 Aug 2015|url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.279344/page/n93/mode/1up|access-date=18 May 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;বৰবৰুৱা হিতেশ্বৰ- আহোমৰ দিন or A History of Assam under the Ahoms 1st edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati page 32&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Gait E.A. A History of Assam 2nd edition 1926 Thacker, Spink &amp; Co Calcutta page 81&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;বৰুৱা গুণাভিৰাম- অসম বুৰঞ্জী or A History of Assam 4th edition 2008 Publication Board of Assam Guwahati page 55&lt;/ref&gt;  এই ৰাজ্যাভিষেক সমাৰোহে ৰাজ্যখনত চলি থকা সাময়িক ৰাজনৈতিক অনিশ্চয়তাৰ অন্ত পেলাইছিল। পিছে বুৰঞ্জীবিদ পদ্মেশ্বৰ গগৈৰ মতে ১৩৬৪ চনৰ পৰা ১৩৬৯ চনলৈ কোনো স্বৰ্গদেউ নাছিল।

==ৰাজত্বকাল আৰু হত্যা==
চুতুফাই আহোম ৰাজ্যৰ পৰিসীমা বঢ়াব বিচাৰিছিল। ইয়াৰ ফলত কাষৰীয়া চুতীয়া ৰাজ্যৰ লগত সংঘাতৰ সৃষ্টি হয়। ১৩৭৬ চনত চুতীয়া ৰজা জয়ধ্বজপালে চাপাগুৰিত চুতুফাক লগ কৰে আৰু মিত্ৰতাৰ ভাও জুৰি তেখেতক চফ্ৰাই নদীৰ নাওখেললৈ নিমন্ত্ৰণ জনায়। চুতীয়া ৰজা জয়ধ্বজপালে চুতুফাক নিজৰ নাওত উঠাই প্ৰলোভিত কৰি বিশ্বাসঘাতকতাৰে হত্যা কৰিছিল। &lt;ref&gt;Goswami, Hemchandra, &quot;Purani Assam Buranji, p.37&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Assam Buranji (SM), p.7&lt;/ref&gt; চুতুফাৰ লগত যোৱা সৈন্যবোৰ ৰাজধানীলৈ ঘূৰি আহি এই কথা সদৰি কৰে।&lt;ref&gt;বৰবৰুৱা হিতেশ্বৰ- আহোমৰ দিন or A History of Assam under the Ahoms 1st edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati page 32&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Gait E.A. A History of Assam 2nd edition 1926 Thacker, Spink &amp; Co Calcutta page 81&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Barua Gunaviram Assam Buranji or A History of Assam 4th edition 2008 Publication Board of Assam Guwahati page 56&lt;/ref&gt;

কিছুমান ইতিহাসবিদে এই খণ্ডটোৰ সত্যতাক লৈ প্ৰশ্ন উত্থাপন কৰে। সৰ্বেশ্বৰ বৰুৱাই যুক্তি আগবঢ়ায় যে চুতুফাৰ মৃত্যু পৰিকল্পিত ভাৱে হোৱা নাছিল আৰু চুতীয়া ৰজাৰ নিমন্ত্ৰণত সংঘটিত হোৱা নাও খেলত চুতুফাৰ মৃত্যু হোৱাৰ বাবে চুতীয়া ৰজাক ভুলকৈ দোষাৰোপ কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;Barua, Sarbeswar,&quot;Manideep&quot;(1965), p.300&lt;/ref&gt;

==বৰগোহাঁই আৰু বুঢ়াগোহাঁই শাসনকাল==
চুতুফাৰ মৃত্যুৰ পাছত আহোম ডাঙৰীয়াসকলে স্বৰ্গদেউৰ উপযোগী কোনো ৰাজকোঁৱৰ বিচাৰি নাপালে আৰু সেই বাবে চাৰি বছৰ (১৩৭৬-১৩৮০ চন) চাও ফ্ৰংদাম বুঢ়াগোহাঁই আৰু চাও তাপ্ৰিখিন বৰগোহাঁইয়ে নিজে প্ৰশাসনৰ ভাৰ চম্ভালে।&lt;ref&gt;Barbaruah Hiteswar Ahomar-Din or A History of Assam under the Ahoms 1st edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati page 32&lt;/ref&gt; ৰজা অবিহনে ৰাজ্য চলোৱা টান দেখি ১৩৮০ চনত তেওঁলোকে চুতুফাৰ ভায়েক আৰু চুখাংফাৰ তৃতীয় পুত্ৰ [[ত্যাও খাম্‌টি]]ক স্বৰ্গদেউ পাতে।&lt;ref&gt;Gait E.A. A History of Assam 2nd edition 1926 Thacker, Spink &amp; Co Calcutta page 81&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Barua Gunaviram Assam Buranji or A History of Assam 4th edition 2008 Publication Board of Assam Guwahati page 56&lt;/ref&gt;

==টোকা==
{{reflist}}

==তথ্যসূত্ৰ==
*ফুকন,বৰুৱা (১৯৬৪) (আহোম ভাষা, ইংৰাজী, অসমীয়া ভাষাত). আহোম লেগজিকন, ঐতিহাসিক আৰু প্ৰাচীন গ্ৰন্থ অধ্যয়ন বিভাগ
* বৰবৰুৱা হিতেশ্বৰ আহোমৰ-দিন or A History of Assam under the Ahoms first edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati
* বৰুৱা গুণাভিৰাম অসম বুৰঞ্জী or A History of Assam fourth edition 2008 Publication Board of Assam Guwahati
* Gait E.A. A History of Assam second edition 1926 Thacker, Spink &amp; Co Calcutta
* {{cite book|last=Barua|first=Swarnalata|title=Chutia Jatir Buranji|year=2007|place=Guwahati}}

[[শ্ৰেণী:টাই-আহোম শাসক]]</text>
      <sha1>8h2mroo16hcjd5rzm33hx2vj9qc2ysj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>607088</id>
      <parentid>607080</parentid>
      <timestamp>2026-05-18T12:34:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>KhiLanTzi</username>
        <id>23530</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* */ Father name</comment>
      <origin>607088</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11560" sha1="2xlot79fmm4ej0jw6vca6fiklwxichl" xml:space="preserve">{{Infobox royalty|||name='''চাওলুং চু'-তু-ফা&lt;br&gt;𑜋𑜰𑜫 𑜎𑜤𑜂𑜫 𑜏𑜢𑜤𑜰𑜫 𑜄𑜥 𑜇𑜡'''|title=[[চাওলুং]]|titletext=([[টাই-আহোম ভাষা]])|more=|image=|imgw=|alt=|caption=|succession=[[Kingdom of Assam|অসমৰ ৰজা]]|moretext=|reign={{CE|১৩৬৯ – ১৩৭৬}}|reign-type=শাসন কাল|consort=|coronation={{CE|১৩৬৯}}|cor-type=খেউন ৰোণ মাই ক'|predecessor=[[চুখাংফা]]|pre-type=পূৰ্বৰ চাওফা|successor=[[ত্যাও খাম্‌টি]]|suc-type=পৰৱৰ্তী চাওফা|regent=|reg-type=|succession1=|moretext1=|reign1=|reign-type1=|coronation1=|cor-type1=|predecessor1=|pre-type1=|successor1=|suc-type1=|regent1=|reg-type1=|succession2=|moretext2=|reign2=|reign-type2=|coronation2=|cor-type2=|predecessor2=|pre-type2=|successor2=|suc-type2=|regent2=|reg-type2=|succession3=|moretext3=|reign3=|reign-type3=|coronation3=|cor-type3=|predecessor3=|pre-type3=|successor3=|suc-type3=|regent3=|reg-type3=|spouse=|spouse-type=|type=|spouses=|spouses-type=|issue=|issue-link=|issue-pipe=|full name=চাওলুং চ্যু-তু-ফা|era dates=|era name=[[আহোম যুগ]]|posthumous name=|temple name=|dynasty=ছ্যু ফৈদ, [[আহোম ৰাজবংশ]]|mother=|father=[[চুখ্ৰাংফা]]|date of birth=|place of birth=[[আহোম ৰাজ্য]]|date of death={{CE|১৩৭৬}}|place of death=চফ্ৰাই নদী (চুতীয়া আৰু আহোম ৰাজ্যৰ সীমান্ত)| death_cause= চুতীয়া ৰজা জয়ধ্বজপালৰ দ্বাৰা নাওখেলৰ সময়ত হত্যা|date of burial=|place of burial=|occupation=|signature=|signature_alt=|religion=[[ফুৰালুং ধৰ্ম]]}}
'''চাওলুং চু'-তু-ফা''' ({{lang-aho|𑜋𑜰𑜫 𑜎𑜤𑜂𑜫 𑜏𑜢𑜤𑜰𑜫 𑜄𑜥 𑜇𑜡}}) [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ ষষ্ঠজন [[স্বৰ্গদেউ]] আছিল। ককায়েক [[চুখ্ৰাংফা]]ৰ কোনো পুত্ৰ সন্তান নথকা বাবে তেঁওক অসমৰ পৰৱৰ্তী চাওঁফা হিচাপে বাছনি কৰা হৈছিল। তেঁও ১৩৬৯ চনৰ পৰা ১৩৭৬ চনলৈ ৰাজত্ব কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{harvcol|ফুকন,বৰুৱা|১৯৬৪|p=১৩৯}}&lt;/ref&gt; {{CE|১৩৭৬}}ত চুতীয়া ৰজা জয়ধ্বজপালে চুতুফাক চাফ্ৰাই নদীৰ কাষত এখন বন্ধুত্বপূৰ্ণ নিমন্ত্ৰণ জনাই অংগৰক্ষী নোহোৱাকৈ চুতুফাক  নিজৰ ব্যক্তিগত নাওখনলৈ মাতি হত্যা কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite book |last=Gait |first=Edward Albert |title=A History of Assam |date=1926 |publisher=Thacker, Spink &amp; Co. |location=Calcutta |page=81 |quote=&quot;...the Chutia king lured Sutuphaa onto his barge without attendants and treacherously murdered him...&quot;}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last=Barua |first=Gunaviram |title=Assam Buranji or A History of Assam |date=2008 |publisher=Publication Board of Assam |location=Guwahati |pages=55–56 |quote=&quot;...Sutuphaa's rule ended abruptly when he was treacherously assassinated by the Sutiya king...&quot;}}&lt;/ref&gt;এই হত্যাকাণ্ডই আহোম ৰাজদৰবাৰক কঁপাই তুলিছিল আৰু ইয়াৰ পিছতেই দুয়োখন ৰাজ্যৰ মাজত দশক দশক ধৰি তীব্ৰ যুদ্ধ আৰু অৰাজকতাৰ সৃষ্টি হৈছিল। এই সংঘাত ১৬ শতিকাত আহোমে চুতীয়া ৰাজ্য সম্পূৰ্ণৰূপে জয় নকৰা পৰ্যন্ত চলি আছিল।&lt;ref&gt;{{harvcol|গেইট|১৯২৬|p=৮১}}&lt;/ref&gt;।&lt;ref&gt;{{harvcol|গেইট|১৯২৬|p=৮১}}&lt;/ref&gt;

==পূৰ্বপুৰুষ==
==শাসন গ্ৰহণ==
চাওফা হোৱাৰ আগত চুতুফা লাহনজিং গাঁৱত কোঁৱৰ হিচাপে বাস কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite web|title=The Tai and the Tai Kingdoms|page=273|url=https://ia601402.us.archive.org/14/items/in.ernet.dli.2015.149949/2015.149949.The-Tai-And-The-Tai-Kingdoms.pdf|access-date=18 May 2026}}&lt;/ref&gt; বুৰঞ্জীবিদৰ মতে ১৩৬৪ খ্ৰীষ্টাব্দত টাই-আহোম পৰম্পৰা অনুসৰি পূৰ্বৱৰ্তী শাসক [[চুখ্ৰাম্‌ফা]]ৰ কোনো পুত্ৰ সন্তান নথকাৰ বাবে থাও ফ্ৰাং দাম আৰু তা-ফী-কুন নামৰ গোহাঁই দুজনৰ পৰামৰ্শ অনুসৰি সিদ্ধান্ত মৰ্মে চুতুফাক পৰৱৰ্তী ৰজা হিচাপে নিৰ্বাচিত কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite web|title=Asamar Buranji Ed. 3rd : Barua, Padmanath Gohain : Free Download, Borrow, and Streaming : Internet Archive|website=Internet Archive|date=22 Sep 2015|url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.452455/page/%E0%A7%A9%E0%A7%AA/mode/1up|access-date=18 May 2026}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{cite web|title=The Tai and the Tai Kingdoms|page=273|url=https://ia601402.us.archive.org/14/items/in.ernet.dli.2015.149949/2015.149949.The-Tai-And-The-Tai-Kingdoms.pdf|access-date=18 May 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=A History Of Assam : E.a.gait : Free Download, Borrow, and Streaming : Internet Archive|website=Internet Archive|date=4 Aug 2015|url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.279344/page/n93/mode/1up|access-date=18 May 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;বৰবৰুৱা হিতেশ্বৰ- আহোমৰ দিন or A History of Assam under the Ahoms 1st edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati page 32&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Gait E.A. A History of Assam 2nd edition 1926 Thacker, Spink &amp; Co Calcutta page 81&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;বৰুৱা গুণাভিৰাম- অসম বুৰঞ্জী or A History of Assam 4th edition 2008 Publication Board of Assam Guwahati page 55&lt;/ref&gt;  এই ৰাজ্যাভিষেক সমাৰোহে ৰাজ্যখনত চলি থকা সাময়িক ৰাজনৈতিক অনিশ্চয়তাৰ অন্ত পেলাইছিল। পিছে বুৰঞ্জীবিদ পদ্মেশ্বৰ গগৈৰ মতে ১৩৬৪ চনৰ পৰা ১৩৬৯ চনলৈ কোনো স্বৰ্গদেউ নাছিল।

==ৰাজত্বকাল আৰু হত্যা==
চুতুফাই আহোম ৰাজ্যৰ পৰিসীমা বঢ়াব বিচাৰিছিল। ইয়াৰ ফলত কাষৰীয়া চুতীয়া ৰাজ্যৰ লগত সংঘাতৰ সৃষ্টি হয়। ১৩৭৬ চনত চুতীয়া ৰজা জয়ধ্বজপালে চাপাগুৰিত চুতুফাক লগ কৰে আৰু মিত্ৰতাৰ ভাও জুৰি তেখেতক চফ্ৰাই নদীৰ নাওখেললৈ নিমন্ত্ৰণ জনায়। চুতীয়া ৰজা জয়ধ্বজপালে চুতুফাক নিজৰ নাওত উঠাই প্ৰলোভিত কৰি বিশ্বাসঘাতকতাৰে হত্যা কৰিছিল। &lt;ref&gt;Goswami, Hemchandra, &quot;Purani Assam Buranji, p.37&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Assam Buranji (SM), p.7&lt;/ref&gt; চুতুফাৰ লগত যোৱা সৈন্যবোৰ ৰাজধানীলৈ ঘূৰি আহি এই কথা সদৰি কৰে।&lt;ref&gt;বৰবৰুৱা হিতেশ্বৰ- আহোমৰ দিন or A History of Assam under the Ahoms 1st edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati page 32&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Gait E.A. A History of Assam 2nd edition 1926 Thacker, Spink &amp; Co Calcutta page 81&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Barua Gunaviram Assam Buranji or A History of Assam 4th edition 2008 Publication Board of Assam Guwahati page 56&lt;/ref&gt;

কিছুমান ইতিহাসবিদে এই খণ্ডটোৰ সত্যতাক লৈ প্ৰশ্ন উত্থাপন কৰে। সৰ্বেশ্বৰ বৰুৱাই যুক্তি আগবঢ়ায় যে চুতুফাৰ মৃত্যু পৰিকল্পিত ভাৱে হোৱা নাছিল আৰু চুতীয়া ৰজাৰ নিমন্ত্ৰণত সংঘটিত হোৱা নাও খেলত চুতুফাৰ মৃত্যু হোৱাৰ বাবে চুতীয়া ৰজাক ভুলকৈ দোষাৰোপ কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;Barua, Sarbeswar,&quot;Manideep&quot;(1965), p.300&lt;/ref&gt;

==বৰগোহাঁই আৰু বুঢ়াগোহাঁই শাসনকাল==
চুতুফাৰ মৃত্যুৰ পাছত আহোম ডাঙৰীয়াসকলে স্বৰ্গদেউৰ উপযোগী কোনো ৰাজকোঁৱৰ বিচাৰি নাপালে আৰু সেই বাবে চাৰি বছৰ (১৩৭৬-১৩৮০ চন) চাও ফ্ৰংদাম বুঢ়াগোহাঁই আৰু চাও তাপ্ৰিখিন বৰগোহাঁইয়ে নিজে প্ৰশাসনৰ ভাৰ চম্ভালে।&lt;ref&gt;Barbaruah Hiteswar Ahomar-Din or A History of Assam under the Ahoms 1st edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati page 32&lt;/ref&gt; ৰজা অবিহনে ৰাজ্য চলোৱা টান দেখি ১৩৮০ চনত তেওঁলোকে চুতুফাৰ ভায়েক আৰু চুখাংফাৰ তৃতীয় পুত্ৰ [[ত্যাও খাম্‌টি]]ক স্বৰ্গদেউ পাতে।&lt;ref&gt;Gait E.A. A History of Assam 2nd edition 1926 Thacker, Spink &amp; Co Calcutta page 81&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Barua Gunaviram Assam Buranji or A History of Assam 4th edition 2008 Publication Board of Assam Guwahati page 56&lt;/ref&gt;

==টোকা==
{{reflist}}

==তথ্যসূত্ৰ==
*ফুকন,বৰুৱা (১৯৬৪) (আহোম ভাষা, ইংৰাজী, অসমীয়া ভাষাত). আহোম লেগজিকন, ঐতিহাসিক আৰু প্ৰাচীন গ্ৰন্থ অধ্যয়ন বিভাগ
* বৰবৰুৱা হিতেশ্বৰ আহোমৰ-দিন or A History of Assam under the Ahoms first edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati
* বৰুৱা গুণাভিৰাম অসম বুৰঞ্জী or A History of Assam fourth edition 2008 Publication Board of Assam Guwahati
* Gait E.A. A History of Assam second edition 1926 Thacker, Spink &amp; Co Calcutta
* {{cite book|last=Barua|first=Swarnalata|title=Chutia Jatir Buranji|year=2007|place=Guwahati}}

[[শ্ৰেণী:টাই-আহোম শাসক]]</text>
      <sha1>2xlot79fmm4ej0jw6vca6fiklwxichl</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>607090</id>
      <parentid>607088</parentid>
      <timestamp>2026-05-18T12:35:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>KhiLanTzi</username>
        <id>23530</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* */</comment>
      <origin>607090</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11560" sha1="izu8tl1vj9hynq5toaidm2m1916d811" xml:space="preserve">{{Infobox royalty|||name='''চাওলুং চু'-তু-ফা&lt;br&gt;𑜋𑜰𑜫 𑜎𑜤𑜂𑜫 𑜏𑜢𑜤𑜰𑜫 𑜄𑜥 𑜇𑜡'''|title=[[চাওলুং]]|titletext=([[টাই-আহোম ভাষা]])|more=|image=|imgw=|alt=|caption=|succession=[[Kingdom of Assam|অসমৰ ৰজা]]|moretext=|reign={{CE|১৩৬৯ – ১৩৭৬}}|reign-type=শাসন কাল|consort=|coronation={{CE|১৩৬৯}}|cor-type=খেউন ৰোণ মাই ক'|predecessor=[[চুখ্ৰাংফা]]|pre-type=পূৰ্বৰ চাওফা|successor=[[ত্যাও খাম্‌টি]]|suc-type=পৰৱৰ্তী চাওফা|regent=|reg-type=|succession1=|moretext1=|reign1=|reign-type1=|coronation1=|cor-type1=|predecessor1=|pre-type1=|successor1=|suc-type1=|regent1=|reg-type1=|succession2=|moretext2=|reign2=|reign-type2=|coronation2=|cor-type2=|predecessor2=|pre-type2=|successor2=|suc-type2=|regent2=|reg-type2=|succession3=|moretext3=|reign3=|reign-type3=|coronation3=|cor-type3=|predecessor3=|pre-type3=|successor3=|suc-type3=|regent3=|reg-type3=|spouse=|spouse-type=|type=|spouses=|spouses-type=|issue=|issue-link=|issue-pipe=|full name=চাওলুং চ্যু-তু-ফা|era dates=|era name=[[আহোম যুগ]]|posthumous name=|temple name=|dynasty=ছ্যু ফৈদ, [[আহোম ৰাজবংশ]]|mother=|father=[[চুখাংফা]]|date of birth=|place of birth=[[আহোম ৰাজ্য]]|date of death={{CE|১৩৭৬}}|place of death=চফ্ৰাই নদী (চুতীয়া আৰু আহোম ৰাজ্যৰ সীমান্ত)| death_cause= চুতীয়া ৰজা জয়ধ্বজপালৰ দ্বাৰা নাওখেলৰ সময়ত হত্যা|date of burial=|place of burial=|occupation=|signature=|signature_alt=|religion=[[ফুৰালুং ধৰ্ম]]}}
'''চাওলুং চু'-তু-ফা''' ({{lang-aho|𑜋𑜰𑜫 𑜎𑜤𑜂𑜫 𑜏𑜢𑜤𑜰𑜫 𑜄𑜥 𑜇𑜡}}) [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ ষষ্ঠজন [[স্বৰ্গদেউ]] আছিল। ককায়েক [[চুখ্ৰাংফা]]ৰ কোনো পুত্ৰ সন্তান নথকা বাবে তেঁওক অসমৰ পৰৱৰ্তী চাওঁফা হিচাপে বাছনি কৰা হৈছিল। তেঁও ১৩৬৯ চনৰ পৰা ১৩৭৬ চনলৈ ৰাজত্ব কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{harvcol|ফুকন,বৰুৱা|১৯৬৪|p=১৩৯}}&lt;/ref&gt; {{CE|১৩৭৬}}ত চুতীয়া ৰজা জয়ধ্বজপালে চুতুফাক চাফ্ৰাই নদীৰ কাষত এখন বন্ধুত্বপূৰ্ণ নিমন্ত্ৰণ জনাই অংগৰক্ষী নোহোৱাকৈ চুতুফাক  নিজৰ ব্যক্তিগত নাওখনলৈ মাতি হত্যা কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite book |last=Gait |first=Edward Albert |title=A History of Assam |date=1926 |publisher=Thacker, Spink &amp; Co. |location=Calcutta |page=81 |quote=&quot;...the Chutia king lured Sutuphaa onto his barge without attendants and treacherously murdered him...&quot;}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last=Barua |first=Gunaviram |title=Assam Buranji or A History of Assam |date=2008 |publisher=Publication Board of Assam |location=Guwahati |pages=55–56 |quote=&quot;...Sutuphaa's rule ended abruptly when he was treacherously assassinated by the Sutiya king...&quot;}}&lt;/ref&gt;এই হত্যাকাণ্ডই আহোম ৰাজদৰবাৰক কঁপাই তুলিছিল আৰু ইয়াৰ পিছতেই দুয়োখন ৰাজ্যৰ মাজত দশক দশক ধৰি তীব্ৰ যুদ্ধ আৰু অৰাজকতাৰ সৃষ্টি হৈছিল। এই সংঘাত ১৬ শতিকাত আহোমে চুতীয়া ৰাজ্য সম্পূৰ্ণৰূপে জয় নকৰা পৰ্যন্ত চলি আছিল।&lt;ref&gt;{{harvcol|গেইট|১৯২৬|p=৮১}}&lt;/ref&gt;।&lt;ref&gt;{{harvcol|গেইট|১৯২৬|p=৮১}}&lt;/ref&gt;

==পূৰ্বপুৰুষ==
==শাসন গ্ৰহণ==
চাওফা হোৱাৰ আগত চুতুফা লাহনজিং গাঁৱত কোঁৱৰ হিচাপে বাস কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite web|title=The Tai and the Tai Kingdoms|page=273|url=https://ia601402.us.archive.org/14/items/in.ernet.dli.2015.149949/2015.149949.The-Tai-And-The-Tai-Kingdoms.pdf|access-date=18 May 2026}}&lt;/ref&gt; বুৰঞ্জীবিদৰ মতে ১৩৬৪ খ্ৰীষ্টাব্দত টাই-আহোম পৰম্পৰা অনুসৰি পূৰ্বৱৰ্তী শাসক [[চুখ্ৰাম্‌ফা]]ৰ কোনো পুত্ৰ সন্তান নথকাৰ বাবে থাও ফ্ৰাং দাম আৰু তা-ফী-কুন নামৰ গোহাঁই দুজনৰ পৰামৰ্শ অনুসৰি সিদ্ধান্ত মৰ্মে চুতুফাক পৰৱৰ্তী ৰজা হিচাপে নিৰ্বাচিত কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite web|title=Asamar Buranji Ed. 3rd : Barua, Padmanath Gohain : Free Download, Borrow, and Streaming : Internet Archive|website=Internet Archive|date=22 Sep 2015|url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.452455/page/%E0%A7%A9%E0%A7%AA/mode/1up|access-date=18 May 2026}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{cite web|title=The Tai and the Tai Kingdoms|page=273|url=https://ia601402.us.archive.org/14/items/in.ernet.dli.2015.149949/2015.149949.The-Tai-And-The-Tai-Kingdoms.pdf|access-date=18 May 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=A History Of Assam : E.a.gait : Free Download, Borrow, and Streaming : Internet Archive|website=Internet Archive|date=4 Aug 2015|url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.279344/page/n93/mode/1up|access-date=18 May 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;বৰবৰুৱা হিতেশ্বৰ- আহোমৰ দিন or A History of Assam under the Ahoms 1st edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati page 32&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Gait E.A. A History of Assam 2nd edition 1926 Thacker, Spink &amp; Co Calcutta page 81&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;বৰুৱা গুণাভিৰাম- অসম বুৰঞ্জী or A History of Assam 4th edition 2008 Publication Board of Assam Guwahati page 55&lt;/ref&gt;  এই ৰাজ্যাভিষেক সমাৰোহে ৰাজ্যখনত চলি থকা সাময়িক ৰাজনৈতিক অনিশ্চয়তাৰ অন্ত পেলাইছিল। পিছে বুৰঞ্জীবিদ পদ্মেশ্বৰ গগৈৰ মতে ১৩৬৪ চনৰ পৰা ১৩৬৯ চনলৈ কোনো স্বৰ্গদেউ নাছিল।

==ৰাজত্বকাল আৰু হত্যা==
চুতুফাই আহোম ৰাজ্যৰ পৰিসীমা বঢ়াব বিচাৰিছিল। ইয়াৰ ফলত কাষৰীয়া চুতীয়া ৰাজ্যৰ লগত সংঘাতৰ সৃষ্টি হয়। ১৩৭৬ চনত চুতীয়া ৰজা জয়ধ্বজপালে চাপাগুৰিত চুতুফাক লগ কৰে আৰু মিত্ৰতাৰ ভাও জুৰি তেখেতক চফ্ৰাই নদীৰ নাওখেললৈ নিমন্ত্ৰণ জনায়। চুতীয়া ৰজা জয়ধ্বজপালে চুতুফাক নিজৰ নাওত উঠাই প্ৰলোভিত কৰি বিশ্বাসঘাতকতাৰে হত্যা কৰিছিল। &lt;ref&gt;Goswami, Hemchandra, &quot;Purani Assam Buranji, p.37&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Assam Buranji (SM), p.7&lt;/ref&gt; চুতুফাৰ লগত যোৱা সৈন্যবোৰ ৰাজধানীলৈ ঘূৰি আহি এই কথা সদৰি কৰে।&lt;ref&gt;বৰবৰুৱা হিতেশ্বৰ- আহোমৰ দিন or A History of Assam under the Ahoms 1st edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati page 32&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Gait E.A. A History of Assam 2nd edition 1926 Thacker, Spink &amp; Co Calcutta page 81&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Barua Gunaviram Assam Buranji or A History of Assam 4th edition 2008 Publication Board of Assam Guwahati page 56&lt;/ref&gt;

কিছুমান ইতিহাসবিদে এই খণ্ডটোৰ সত্যতাক লৈ প্ৰশ্ন উত্থাপন কৰে। সৰ্বেশ্বৰ বৰুৱাই যুক্তি আগবঢ়ায় যে চুতুফাৰ মৃত্যু পৰিকল্পিত ভাৱে হোৱা নাছিল আৰু চুতীয়া ৰজাৰ নিমন্ত্ৰণত সংঘটিত হোৱা নাও খেলত চুতুফাৰ মৃত্যু হোৱাৰ বাবে চুতীয়া ৰজাক ভুলকৈ দোষাৰোপ কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;Barua, Sarbeswar,&quot;Manideep&quot;(1965), p.300&lt;/ref&gt;

==বৰগোহাঁই আৰু বুঢ়াগোহাঁই শাসনকাল==
চুতুফাৰ মৃত্যুৰ পাছত আহোম ডাঙৰীয়াসকলে স্বৰ্গদেউৰ উপযোগী কোনো ৰাজকোঁৱৰ বিচাৰি নাপালে আৰু সেই বাবে চাৰি বছৰ (১৩৭৬-১৩৮০ চন) চাও ফ্ৰংদাম বুঢ়াগোহাঁই আৰু চাও তাপ্ৰিখিন বৰগোহাঁইয়ে নিজে প্ৰশাসনৰ ভাৰ চম্ভালে।&lt;ref&gt;Barbaruah Hiteswar Ahomar-Din or A History of Assam under the Ahoms 1st edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati page 32&lt;/ref&gt; ৰজা অবিহনে ৰাজ্য চলোৱা টান দেখি ১৩৮০ চনত তেওঁলোকে চুতুফাৰ ভায়েক আৰু চুখাংফাৰ তৃতীয় পুত্ৰ [[ত্যাও খাম্‌টি]]ক স্বৰ্গদেউ পাতে।&lt;ref&gt;Gait E.A. A History of Assam 2nd edition 1926 Thacker, Spink &amp; Co Calcutta page 81&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Barua Gunaviram Assam Buranji or A History of Assam 4th edition 2008 Publication Board of Assam Guwahati page 56&lt;/ref&gt;

==টোকা==
{{reflist}}

==তথ্যসূত্ৰ==
*ফুকন,বৰুৱা (১৯৬৪) (আহোম ভাষা, ইংৰাজী, অসমীয়া ভাষাত). আহোম লেগজিকন, ঐতিহাসিক আৰু প্ৰাচীন গ্ৰন্থ অধ্যয়ন বিভাগ
* বৰবৰুৱা হিতেশ্বৰ আহোমৰ-দিন or A History of Assam under the Ahoms first edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati
* বৰুৱা গুণাভিৰাম অসম বুৰঞ্জী or A History of Assam fourth edition 2008 Publication Board of Assam Guwahati
* Gait E.A. A History of Assam second edition 1926 Thacker, Spink &amp; Co Calcutta
* {{cite book|last=Barua|first=Swarnalata|title=Chutia Jatir Buranji|year=2007|place=Guwahati}}

[[শ্ৰেণী:টাই-আহোম শাসক]]</text>
      <sha1>izu8tl1vj9hynq5toaidm2m1916d811</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>607094</id>
      <parentid>607090</parentid>
      <timestamp>2026-05-18T12:37:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>KhiLanTzi</username>
        <id>23530</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* পূৰ্বপুৰুষ */</comment>
      <origin>607094</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11822" sha1="5bq36r6no16v5gwtqiaycwwilz08bac" xml:space="preserve">{{Infobox royalty|||name='''চাওলুং চু'-তু-ফা&lt;br&gt;𑜋𑜰𑜫 𑜎𑜤𑜂𑜫 𑜏𑜢𑜤𑜰𑜫 𑜄𑜥 𑜇𑜡'''|title=[[চাওলুং]]|titletext=([[টাই-আহোম ভাষা]])|more=|image=|imgw=|alt=|caption=|succession=[[Kingdom of Assam|অসমৰ ৰজা]]|moretext=|reign={{CE|১৩৬৯ – ১৩৭৬}}|reign-type=শাসন কাল|consort=|coronation={{CE|১৩৬৯}}|cor-type=খেউন ৰোণ মাই ক'|predecessor=[[চুখ্ৰাংফা]]|pre-type=পূৰ্বৰ চাওফা|successor=[[ত্যাও খাম্‌টি]]|suc-type=পৰৱৰ্তী চাওফা|regent=|reg-type=|succession1=|moretext1=|reign1=|reign-type1=|coronation1=|cor-type1=|predecessor1=|pre-type1=|successor1=|suc-type1=|regent1=|reg-type1=|succession2=|moretext2=|reign2=|reign-type2=|coronation2=|cor-type2=|predecessor2=|pre-type2=|successor2=|suc-type2=|regent2=|reg-type2=|succession3=|moretext3=|reign3=|reign-type3=|coronation3=|cor-type3=|predecessor3=|pre-type3=|successor3=|suc-type3=|regent3=|reg-type3=|spouse=|spouse-type=|type=|spouses=|spouses-type=|issue=|issue-link=|issue-pipe=|full name=চাওলুং চ্যু-তু-ফা|era dates=|era name=[[আহোম যুগ]]|posthumous name=|temple name=|dynasty=ছ্যু ফৈদ, [[আহোম ৰাজবংশ]]|mother=|father=[[চুখাংফা]]|date of birth=|place of birth=[[আহোম ৰাজ্য]]|date of death={{CE|১৩৭৬}}|place of death=চফ্ৰাই নদী (চুতীয়া আৰু আহোম ৰাজ্যৰ সীমান্ত)| death_cause= চুতীয়া ৰজা জয়ধ্বজপালৰ দ্বাৰা নাওখেলৰ সময়ত হত্যা|date of burial=|place of burial=|occupation=|signature=|signature_alt=|religion=[[ফুৰালুং ধৰ্ম]]}}
'''চাওলুং চু'-তু-ফা''' ({{lang-aho|𑜋𑜰𑜫 𑜎𑜤𑜂𑜫 𑜏𑜢𑜤𑜰𑜫 𑜄𑜥 𑜇𑜡}}) [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ ষষ্ঠজন [[স্বৰ্গদেউ]] আছিল। ককায়েক [[চুখ্ৰাংফা]]ৰ কোনো পুত্ৰ সন্তান নথকা বাবে তেঁওক অসমৰ পৰৱৰ্তী চাওঁফা হিচাপে বাছনি কৰা হৈছিল। তেঁও ১৩৬৯ চনৰ পৰা ১৩৭৬ চনলৈ ৰাজত্ব কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{harvcol|ফুকন,বৰুৱা|১৯৬৪|p=১৩৯}}&lt;/ref&gt; {{CE|১৩৭৬}}ত চুতীয়া ৰজা জয়ধ্বজপালে চুতুফাক চাফ্ৰাই নদীৰ কাষত এখন বন্ধুত্বপূৰ্ণ নিমন্ত্ৰণ জনাই অংগৰক্ষী নোহোৱাকৈ চুতুফাক  নিজৰ ব্যক্তিগত নাওখনলৈ মাতি হত্যা কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite book |last=Gait |first=Edward Albert |title=A History of Assam |date=1926 |publisher=Thacker, Spink &amp; Co. |location=Calcutta |page=81 |quote=&quot;...the Chutia king lured Sutuphaa onto his barge without attendants and treacherously murdered him...&quot;}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last=Barua |first=Gunaviram |title=Assam Buranji or A History of Assam |date=2008 |publisher=Publication Board of Assam |location=Guwahati |pages=55–56 |quote=&quot;...Sutuphaa's rule ended abruptly when he was treacherously assassinated by the Sutiya king...&quot;}}&lt;/ref&gt;এই হত্যাকাণ্ডই আহোম ৰাজদৰবাৰক কঁপাই তুলিছিল আৰু ইয়াৰ পিছতেই দুয়োখন ৰাজ্যৰ মাজত দশক দশক ধৰি তীব্ৰ যুদ্ধ আৰু অৰাজকতাৰ সৃষ্টি হৈছিল। এই সংঘাত ১৬ শতিকাত আহোমে চুতীয়া ৰাজ্য সম্পূৰ্ণৰূপে জয় নকৰা পৰ্যন্ত চলি আছিল।&lt;ref&gt;{{harvcol|গেইট|১৯২৬|p=৮১}}&lt;/ref&gt;।&lt;ref&gt;{{harvcol|গেইট|১৯২৬|p=৮১}}&lt;/ref&gt;

==পূৰ্বপুৰুষ==
তেখেতৰ পিতৃ [[চুখাংফা]] অসমৰ চতুৰ্থ জন চাওফা আছিল। আৰু ককায়েক [[চুখ্ৰাংফা]] অসমৰ পঞ্চম জন চাওফা আছিল।

==শাসন গ্ৰহণ==
চাওফা হোৱাৰ আগত চুতুফা লাহনজিং গাঁৱত কোঁৱৰ হিচাপে বাস কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite web|title=The Tai and the Tai Kingdoms|page=273|url=https://ia601402.us.archive.org/14/items/in.ernet.dli.2015.149949/2015.149949.The-Tai-And-The-Tai-Kingdoms.pdf|access-date=18 May 2026}}&lt;/ref&gt; বুৰঞ্জীবিদৰ মতে ১৩৬৪ খ্ৰীষ্টাব্দত টাই-আহোম পৰম্পৰা অনুসৰি পূৰ্বৱৰ্তী শাসক [[চুখ্ৰাম্‌ফা]]ৰ কোনো পুত্ৰ সন্তান নথকাৰ বাবে থাও ফ্ৰাং দাম আৰু তা-ফী-কুন নামৰ গোহাঁই দুজনৰ পৰামৰ্শ অনুসৰি সিদ্ধান্ত মৰ্মে চুতুফাক পৰৱৰ্তী ৰজা হিচাপে নিৰ্বাচিত কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite web|title=Asamar Buranji Ed. 3rd : Barua, Padmanath Gohain : Free Download, Borrow, and Streaming : Internet Archive|website=Internet Archive|date=22 Sep 2015|url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.452455/page/%E0%A7%A9%E0%A7%AA/mode/1up|access-date=18 May 2026}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{cite web|title=The Tai and the Tai Kingdoms|page=273|url=https://ia601402.us.archive.org/14/items/in.ernet.dli.2015.149949/2015.149949.The-Tai-And-The-Tai-Kingdoms.pdf|access-date=18 May 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=A History Of Assam : E.a.gait : Free Download, Borrow, and Streaming : Internet Archive|website=Internet Archive|date=4 Aug 2015|url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.279344/page/n93/mode/1up|access-date=18 May 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;বৰবৰুৱা হিতেশ্বৰ- আহোমৰ দিন or A History of Assam under the Ahoms 1st edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati page 32&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Gait E.A. A History of Assam 2nd edition 1926 Thacker, Spink &amp; Co Calcutta page 81&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;বৰুৱা গুণাভিৰাম- অসম বুৰঞ্জী or A History of Assam 4th edition 2008 Publication Board of Assam Guwahati page 55&lt;/ref&gt;  এই ৰাজ্যাভিষেক সমাৰোহে ৰাজ্যখনত চলি থকা সাময়িক ৰাজনৈতিক অনিশ্চয়তাৰ অন্ত পেলাইছিল। পিছে বুৰঞ্জীবিদ পদ্মেশ্বৰ গগৈৰ মতে ১৩৬৪ চনৰ পৰা ১৩৬৯ চনলৈ কোনো স্বৰ্গদেউ নাছিল।

==ৰাজত্বকাল আৰু হত্যা==
চুতুফাই আহোম ৰাজ্যৰ পৰিসীমা বঢ়াব বিচাৰিছিল। ইয়াৰ ফলত কাষৰীয়া চুতীয়া ৰাজ্যৰ লগত সংঘাতৰ সৃষ্টি হয়। ১৩৭৬ চনত চুতীয়া ৰজা জয়ধ্বজপালে চাপাগুৰিত চুতুফাক লগ কৰে আৰু মিত্ৰতাৰ ভাও জুৰি তেখেতক চফ্ৰাই নদীৰ নাওখেললৈ নিমন্ত্ৰণ জনায়। চুতীয়া ৰজা জয়ধ্বজপালে চুতুফাক নিজৰ নাওত উঠাই প্ৰলোভিত কৰি বিশ্বাসঘাতকতাৰে হত্যা কৰিছিল। &lt;ref&gt;Goswami, Hemchandra, &quot;Purani Assam Buranji, p.37&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Assam Buranji (SM), p.7&lt;/ref&gt; চুতুফাৰ লগত যোৱা সৈন্যবোৰ ৰাজধানীলৈ ঘূৰি আহি এই কথা সদৰি কৰে।&lt;ref&gt;বৰবৰুৱা হিতেশ্বৰ- আহোমৰ দিন or A History of Assam under the Ahoms 1st edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati page 32&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Gait E.A. A History of Assam 2nd edition 1926 Thacker, Spink &amp; Co Calcutta page 81&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Barua Gunaviram Assam Buranji or A History of Assam 4th edition 2008 Publication Board of Assam Guwahati page 56&lt;/ref&gt;

কিছুমান ইতিহাসবিদে এই খণ্ডটোৰ সত্যতাক লৈ প্ৰশ্ন উত্থাপন কৰে। সৰ্বেশ্বৰ বৰুৱাই যুক্তি আগবঢ়ায় যে চুতুফাৰ মৃত্যু পৰিকল্পিত ভাৱে হোৱা নাছিল আৰু চুতীয়া ৰজাৰ নিমন্ত্ৰণত সংঘটিত হোৱা নাও খেলত চুতুফাৰ মৃত্যু হোৱাৰ বাবে চুতীয়া ৰজাক ভুলকৈ দোষাৰোপ কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;Barua, Sarbeswar,&quot;Manideep&quot;(1965), p.300&lt;/ref&gt;

==বৰগোহাঁই আৰু বুঢ়াগোহাঁই শাসনকাল==
চুতুফাৰ মৃত্যুৰ পাছত আহোম ডাঙৰীয়াসকলে স্বৰ্গদেউৰ উপযোগী কোনো ৰাজকোঁৱৰ বিচাৰি নাপালে আৰু সেই বাবে চাৰি বছৰ (১৩৭৬-১৩৮০ চন) চাও ফ্ৰংদাম বুঢ়াগোহাঁই আৰু চাও তাপ্ৰিখিন বৰগোহাঁইয়ে নিজে প্ৰশাসনৰ ভাৰ চম্ভালে।&lt;ref&gt;Barbaruah Hiteswar Ahomar-Din or A History of Assam under the Ahoms 1st edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati page 32&lt;/ref&gt; ৰজা অবিহনে ৰাজ্য চলোৱা টান দেখি ১৩৮০ চনত তেওঁলোকে চুতুফাৰ ভায়েক আৰু চুখাংফাৰ তৃতীয় পুত্ৰ [[ত্যাও খাম্‌টি]]ক স্বৰ্গদেউ পাতে।&lt;ref&gt;Gait E.A. A History of Assam 2nd edition 1926 Thacker, Spink &amp; Co Calcutta page 81&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Barua Gunaviram Assam Buranji or A History of Assam 4th edition 2008 Publication Board of Assam Guwahati page 56&lt;/ref&gt;

==টোকা==
{{reflist}}

==তথ্যসূত্ৰ==
*ফুকন,বৰুৱা (১৯৬৪) (আহোম ভাষা, ইংৰাজী, অসমীয়া ভাষাত). আহোম লেগজিকন, ঐতিহাসিক আৰু প্ৰাচীন গ্ৰন্থ অধ্যয়ন বিভাগ
* বৰবৰুৱা হিতেশ্বৰ আহোমৰ-দিন or A History of Assam under the Ahoms first edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati
* বৰুৱা গুণাভিৰাম অসম বুৰঞ্জী or A History of Assam fourth edition 2008 Publication Board of Assam Guwahati
* Gait E.A. A History of Assam second edition 1926 Thacker, Spink &amp; Co Calcutta
* {{cite book|last=Barua|first=Swarnalata|title=Chutia Jatir Buranji|year=2007|place=Guwahati}}

[[শ্ৰেণী:টাই-আহোম শাসক]]</text>
      <sha1>5bq36r6no16v5gwtqiaycwwilz08bac</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>607096</id>
      <parentid>607094</parentid>
      <timestamp>2026-05-18T12:49:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>KhiLanTzi</username>
        <id>23530</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* */</comment>
      <origin>607096</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11811" sha1="s2hxcgh5adkdhzty5ob5aj6ww9xueu6" xml:space="preserve">{{Infobox royalty|||name='''চাওলুং চু'-তু-ফা&lt;br&gt;𑜋𑜰𑜫 𑜎𑜤𑜂𑜫 𑜏𑜢𑜤𑜰𑜫 𑜄𑜥 𑜇𑜡'''|title=[[চাওলুং]]|titletext=([[টাই-আহোম ভাষা]])|more=|image=|imgw=|alt=|caption=|succession=[[Kingdom of Assam|অসমৰ ৰজা]]|moretext=|reign={{CE|১৩৬৯ – ১৩৭৬}}|reign-type=শাসন কাল|consort=|coronation={{CE|১৩৬৯}}|cor-type=খেউন ৰোণ মাই ক'|predecessor=[[চুখ্ৰাংফা]]|pre-type=পূৰ্বৰ চাওফা|successor=[[ত্যাও খাম্‌টি]]|suc-type=পৰৱৰ্তী চাওফা|regent=|reg-type=|succession1=|moretext1=|reign1=|reign-type1=|coronation1=|cor-type1=|predecessor1=|pre-type1=|successor1=|suc-type1=|regent1=|reg-type1=|succession2=|moretext2=|reign2=|reign-type2=|coronation2=|cor-type2=|predecessor2=|pre-type2=|successor2=|suc-type2=|regent2=|reg-type2=|succession3=|moretext3=|reign3=|reign-type3=|coronation3=|cor-type3=|predecessor3=|pre-type3=|successor3=|suc-type3=|regent3=|reg-type3=|spouse=|spouse-type=|type=|spouses=|spouses-type=|issue=|issue-link=|issue-pipe=|full name=চাওলুং চ্যু-তু-ফা|era dates=|era name=[[আহোম যুগ]]|posthumous name=|temple name=|dynasty=ছ্যু ফৈদ, [[আহোম ৰাজবংশ]]|mother=|father=[[চুখাংফা]]|date of birth=|place of birth=[[আহোম ৰাজ্য]]|date of death={{CE|১৩৭৬}}|place of death=চফ্ৰাই নদী (চুতীয়া আৰু আহোম ৰাজ্যৰ সীমান্ত)| death_cause= চুতীয়া ৰজা জয়ধ্বজপালৰ দ্বাৰা নাওখেলৰ সময়ত হত্যা|date of burial=|place of burial=|occupation=|signature=|signature_alt=|religion=[[ফুৰালুং ধৰ্ম]]}}
'''চাওলুং চু'-তু-ফা''' ({{lang-aho|𑜋𑜰𑜫 𑜎𑜤𑜂𑜫 𑜏𑜢𑜤𑜰𑜫 𑜄𑜥 𑜇𑜡}}) [[আহোম ৰাজ্য]] (মুঙ দুণ)ৰ ষষ্ঠজন [[চাওফা]] আছিল। ককায়েক [[চুখ্ৰাংফা]]ৰ কোনো পুত্ৰ সন্তান নথকা বাবে তেঁওক অসমৰ পৰৱৰ্তী [[চাওফা]] হিচাপে বাছনি কৰা হৈছিল। তেঁও ১৩৬৯ চনৰ পৰা ১৩৭৬ চনলৈ ৰাজত্ব কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{harvcol|ফুকন,বৰুৱা|১৯৬৪|p=১৩৯}}&lt;/ref&gt; {{CE|১৩৭৬}}ত চুতীয়া ৰজা জয়ধ্বজপালে চুতুফাক চাফ্ৰাই নদীৰ কাষত এখন বন্ধুত্বপূৰ্ণ নিমন্ত্ৰণ জনাই অংগৰক্ষী নোহোৱাকৈ  নিজৰ ব্যক্তিগত নাওখনলৈ মাতি হত্যা কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite book |last=Gait |first=Edward Albert |title=A History of Assam |date=1926 |publisher=Thacker, Spink &amp; Co. |location=Calcutta |page=81 |quote=&quot;...the Chutia king lured Sutuphaa onto his barge without attendants and treacherously murdered him...&quot;}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last=Barua |first=Gunaviram |title=Assam Buranji or A History of Assam |date=2008 |publisher=Publication Board of Assam |location=Guwahati |pages=55–56 |quote=&quot;...Sutuphaa's rule ended abruptly when he was treacherously assassinated by the Sutiya king...&quot;}}&lt;/ref&gt;এই হত্যাকাণ্ডই আহোম ৰাজদৰবাৰক কঁপাই তুলিছিল আৰু ইয়াৰ পিছতেই দুয়োখন ৰাজ্যৰ মাজত দশক দশক ধৰি তীব্ৰ যুদ্ধ আৰু অৰাজকতাৰ সৃষ্টি হৈছিল। এই সংঘাত ১৬ শতিকাত আহোমে চুতীয়া ৰাজ্য সম্পূৰ্ণৰূপে জয় নকৰা পৰ্যন্ত চলি আছিল।&lt;ref&gt;{{harvcol|গেইট|১৯২৬|p=৮১}}&lt;/ref&gt;।&lt;ref&gt;{{harvcol|গেইট|১৯২৬|p=৮১}}&lt;/ref&gt;

==পূৰ্বপুৰুষ==
তেখেতৰ পিতৃ [[চুখাংফা]] অসমৰ চতুৰ্থ জন চাওফা আছিল। আৰু ককায়েক [[চুখ্ৰাংফা]] অসমৰ পঞ্চম জন চাওফা আছিল।

==শাসন গ্ৰহণ==
চাওফা হোৱাৰ আগত চুতুফা লাহনজিং গাঁৱত কোঁৱৰ হিচাপে বাস কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite web|title=The Tai and the Tai Kingdoms|page=273|url=https://ia601402.us.archive.org/14/items/in.ernet.dli.2015.149949/2015.149949.The-Tai-And-The-Tai-Kingdoms.pdf|access-date=18 May 2026}}&lt;/ref&gt; বুৰঞ্জীবিদৰ মতে ১৩৬৪ খ্ৰীষ্টাব্দত টাই-আহোম পৰম্পৰা অনুসৰি পূৰ্বৱৰ্তী শাসক [[চুখ্ৰাম্‌ফা]]ৰ কোনো পুত্ৰ সন্তান নথকাৰ বাবে থাও ফ্ৰাং দাম আৰু তা-ফী-কুন নামৰ গোহাঁই দুজনৰ পৰামৰ্শ অনুসৰি সিদ্ধান্ত মৰ্মে চুতুফাক পৰৱৰ্তী ৰজা হিচাপে নিৰ্বাচিত কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite web|title=Asamar Buranji Ed. 3rd : Barua, Padmanath Gohain : Free Download, Borrow, and Streaming : Internet Archive|website=Internet Archive|date=22 Sep 2015|url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.452455/page/%E0%A7%A9%E0%A7%AA/mode/1up|access-date=18 May 2026}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{cite web|title=The Tai and the Tai Kingdoms|page=273|url=https://ia601402.us.archive.org/14/items/in.ernet.dli.2015.149949/2015.149949.The-Tai-And-The-Tai-Kingdoms.pdf|access-date=18 May 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=A History Of Assam : E.a.gait : Free Download, Borrow, and Streaming : Internet Archive|website=Internet Archive|date=4 Aug 2015|url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.279344/page/n93/mode/1up|access-date=18 May 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;বৰবৰুৱা হিতেশ্বৰ- আহোমৰ দিন or A History of Assam under the Ahoms 1st edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati page 32&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Gait E.A. A History of Assam 2nd edition 1926 Thacker, Spink &amp; Co Calcutta page 81&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;বৰুৱা গুণাভিৰাম- অসম বুৰঞ্জী or A History of Assam 4th edition 2008 Publication Board of Assam Guwahati page 55&lt;/ref&gt;  এই ৰাজ্যাভিষেক সমাৰোহে ৰাজ্যখনত চলি থকা সাময়িক ৰাজনৈতিক অনিশ্চয়তাৰ অন্ত পেলাইছিল। পিছে বুৰঞ্জীবিদ পদ্মেশ্বৰ গগৈৰ মতে ১৩৬৪ চনৰ পৰা ১৩৬৯ চনলৈ কোনো স্বৰ্গদেউ নাছিল।

==ৰাজত্বকাল আৰু হত্যা==
চুতুফাই আহোম ৰাজ্যৰ পৰিসীমা বঢ়াব বিচাৰিছিল। ইয়াৰ ফলত কাষৰীয়া চুতীয়া ৰাজ্যৰ লগত সংঘাতৰ সৃষ্টি হয়। ১৩৭৬ চনত চুতীয়া ৰজা জয়ধ্বজপালে চাপাগুৰিত চুতুফাক লগ কৰে আৰু মিত্ৰতাৰ ভাও জুৰি তেখেতক চফ্ৰাই নদীৰ নাওখেললৈ নিমন্ত্ৰণ জনায়। চুতীয়া ৰজা জয়ধ্বজপালে চুতুফাক নিজৰ নাওত উঠাই প্ৰলোভিত কৰি বিশ্বাসঘাতকতাৰে হত্যা কৰিছিল। &lt;ref&gt;Goswami, Hemchandra, &quot;Purani Assam Buranji, p.37&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Assam Buranji (SM), p.7&lt;/ref&gt; চুতুফাৰ লগত যোৱা সৈন্যবোৰ ৰাজধানীলৈ ঘূৰি আহি এই কথা সদৰি কৰে।&lt;ref&gt;বৰবৰুৱা হিতেশ্বৰ- আহোমৰ দিন or A History of Assam under the Ahoms 1st edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati page 32&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Gait E.A. A History of Assam 2nd edition 1926 Thacker, Spink &amp; Co Calcutta page 81&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Barua Gunaviram Assam Buranji or A History of Assam 4th edition 2008 Publication Board of Assam Guwahati page 56&lt;/ref&gt;

কিছুমান ইতিহাসবিদে এই খণ্ডটোৰ সত্যতাক লৈ প্ৰশ্ন উত্থাপন কৰে। সৰ্বেশ্বৰ বৰুৱাই যুক্তি আগবঢ়ায় যে চুতুফাৰ মৃত্যু পৰিকল্পিত ভাৱে হোৱা নাছিল আৰু চুতীয়া ৰজাৰ নিমন্ত্ৰণত সংঘটিত হোৱা নাও খেলত চুতুফাৰ মৃত্যু হোৱাৰ বাবে চুতীয়া ৰজাক ভুলকৈ দোষাৰোপ কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;Barua, Sarbeswar,&quot;Manideep&quot;(1965), p.300&lt;/ref&gt;

==বৰগোহাঁই আৰু বুঢ়াগোহাঁই শাসনকাল==
চুতুফাৰ মৃত্যুৰ পাছত আহোম ডাঙৰীয়াসকলে স্বৰ্গদেউৰ উপযোগী কোনো ৰাজকোঁৱৰ বিচাৰি নাপালে আৰু সেই বাবে চাৰি বছৰ (১৩৭৬-১৩৮০ চন) চাও ফ্ৰংদাম বুঢ়াগোহাঁই আৰু চাও তাপ্ৰিখিন বৰগোহাঁইয়ে নিজে প্ৰশাসনৰ ভাৰ চম্ভালে।&lt;ref&gt;Barbaruah Hiteswar Ahomar-Din or A History of Assam under the Ahoms 1st edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati page 32&lt;/ref&gt; ৰজা অবিহনে ৰাজ্য চলোৱা টান দেখি ১৩৮০ চনত তেওঁলোকে চুতুফাৰ ভায়েক আৰু চুখাংফাৰ তৃতীয় পুত্ৰ [[ত্যাও খাম্‌টি]]ক স্বৰ্গদেউ পাতে।&lt;ref&gt;Gait E.A. A History of Assam 2nd edition 1926 Thacker, Spink &amp; Co Calcutta page 81&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Barua Gunaviram Assam Buranji or A History of Assam 4th edition 2008 Publication Board of Assam Guwahati page 56&lt;/ref&gt;

==টোকা==
{{reflist}}

==তথ্যসূত্ৰ==
*ফুকন,বৰুৱা (১৯৬৪) (আহোম ভাষা, ইংৰাজী, অসমীয়া ভাষাত). আহোম লেগজিকন, ঐতিহাসিক আৰু প্ৰাচীন গ্ৰন্থ অধ্যয়ন বিভাগ
* বৰবৰুৱা হিতেশ্বৰ আহোমৰ-দিন or A History of Assam under the Ahoms first edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati
* বৰুৱা গুণাভিৰাম অসম বুৰঞ্জী or A History of Assam fourth edition 2008 Publication Board of Assam Guwahati
* Gait E.A. A History of Assam second edition 1926 Thacker, Spink &amp; Co Calcutta
* {{cite book|last=Barua|first=Swarnalata|title=Chutia Jatir Buranji|year=2007|place=Guwahati}}

[[শ্ৰেণী:টাই-আহোম শাসক]]</text>
      <sha1>s2hxcgh5adkdhzty5ob5aj6ww9xueu6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>607097</id>
      <parentid>607096</parentid>
      <timestamp>2026-05-18T12:49:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>KhiLanTzi</username>
        <id>23530</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* */</comment>
      <origin>607097</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11808" sha1="p3mz3p6oizrxrehmrbda8zcud6uf434" xml:space="preserve">{{Infobox royalty|||name='''চাওলুং চু'-তু-ফা&lt;br&gt;𑜋𑜰𑜫 𑜎𑜤𑜂𑜫 𑜏𑜢𑜤𑜰𑜫 𑜄𑜥 𑜇𑜡'''|title=[[চাওলুং]]|titletext=([[টাই-আহোম ভাষা]])|more=|image=|imgw=|alt=|caption=|succession=[[Kingdom of Assam|অসমৰ ৰজা]]|moretext=|reign={{CE|১৩৬৯ – ১৩৭৬}}|reign-type=শাসন কাল|consort=|coronation={{CE|১৩৬৯}}|cor-type=খেউন ৰোণ মাই ক'|predecessor=[[চুখ্ৰাংফা]]|pre-type=পূৰ্বৰ চাওফা|successor=[[ত্যাও খাম্‌টি]]|suc-type=পৰৱৰ্তী চাওফা|regent=|reg-type=|succession1=|moretext1=|reign1=|reign-type1=|coronation1=|cor-type1=|predecessor1=|pre-type1=|successor1=|suc-type1=|regent1=|reg-type1=|succession2=|moretext2=|reign2=|reign-type2=|coronation2=|cor-type2=|predecessor2=|pre-type2=|successor2=|suc-type2=|regent2=|reg-type2=|succession3=|moretext3=|reign3=|reign-type3=|coronation3=|cor-type3=|predecessor3=|pre-type3=|successor3=|suc-type3=|regent3=|reg-type3=|spouse=|spouse-type=|type=|spouses=|spouses-type=|issue=|issue-link=|issue-pipe=|full name=চাওলুং চ্যু-তু-ফা|era dates=|era name=[[আহোম যুগ]]|posthumous name=|temple name=|dynasty=ছ্যু ফৈদ, [[আহোম ৰাজবংশ]]|mother=|father=[[চুখাংফা]]|date of birth=|place of birth=[[আহোম ৰাজ্য]]|date of death={{CE|১৩৭৬}}|place of death=চফ্ৰাই নদী (চুতীয়া আৰু আহোম ৰাজ্যৰ সীমান্ত)| death_cause= চুতীয়া ৰজা জয়ধ্বজপালৰ দ্বাৰা নাওখেলৰ সময়ত হত্যা|date of burial=|place of burial=|occupation=|signature=|signature_alt=|religion=[[ফুৰালুং ধৰ্ম]]}}
'''চাওলুং চু'-তু-ফা''' ({{lang-aho|𑜋𑜰𑜫 𑜎𑜤𑜂𑜫 𑜏𑜢𑜤𑜰𑜫 𑜄𑜥 𑜇𑜡}}) [[আহোম ৰাজ্য]] (মুঙ দুণ)ৰ ষষ্ঠজন [[চাওফা]] আছিল। ককায়েক [[চুখ্ৰাংফা]]ৰ কোনো পুত্ৰ সন্তান নথকা বাবে তেঁওক অসমৰ পৰৱৰ্তী [[চাওফা]] হিচাপে বাছনি কৰা হৈছিল। তেঁও ১৩৬৯ চনৰ পৰা ১৩৭৬ চনলৈ ৰাজত্ব কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{harvcol|ফুকন,বৰুৱা|১৯৬৪|p=১৩৯}}&lt;/ref&gt; {{CE|১৩৭৬}}ত চুতীয়া ৰজা জয়ধ্বজপালে চুতুফাক চাফ্ৰাই নদীৰ কাষত এখন বন্ধুত্বপূৰ্ণ নিমন্ত্ৰণ জনাই অংগৰক্ষী নোহোৱাকৈ  নিজৰ ব্যক্তিগত নাওখনলৈ মাতি হত্যা কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite book |last=Gait |first=Edward Albert |title=A History of Assam |date=1926 |publisher=Thacker, Spink &amp; Co. |location=Calcutta |page=81 |quote=&quot;...the Chutia king lured Sutuphaa onto his barge without attendants and treacherously murdered him...&quot;}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last=Barua |first=Gunaviram |title=Assam Buranji or A History of Assam |date=2008 |publisher=Publication Board of Assam |location=Guwahati |pages=55–56 |quote=&quot;...Sutuphaa's rule ended abruptly when he was treacherously assassinated by the Sutiya king...&quot;}}&lt;/ref&gt;এই হত্যাকাণ্ডই আহোম ৰাজদৰবাৰক কঁপাই তুলিছিল আৰু ইয়াৰ পিছতেই দুয়োখন ৰাজ্যৰ মাজত দশক দশক ধৰি তীব্ৰ যুদ্ধ আৰু অৰাজকতাৰ সৃষ্টি হৈছিল। এই সংঘাত ১৬ শতিকাত আহোমে চুতীয়া ৰাজ্য সম্পূৰ্ণৰূপে জয় নকৰা পৰ্যন্ত চলি আছিল।&lt;ref&gt;{{harvcol|গেইট|১৯২৬|p=৮১}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{harvcol|গেইট|১৯২৬|p=৮১}}&lt;/ref&gt;

==পূৰ্বপুৰুষ==
তেখেতৰ পিতৃ [[চুখাংফা]] অসমৰ চতুৰ্থ জন চাওফা আছিল। আৰু ককায়েক [[চুখ্ৰাংফা]] অসমৰ পঞ্চম জন চাওফা আছিল।

==শাসন গ্ৰহণ==
চাওফা হোৱাৰ আগত চুতুফা লাহনজিং গাঁৱত কোঁৱৰ হিচাপে বাস কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite web|title=The Tai and the Tai Kingdoms|page=273|url=https://ia601402.us.archive.org/14/items/in.ernet.dli.2015.149949/2015.149949.The-Tai-And-The-Tai-Kingdoms.pdf|access-date=18 May 2026}}&lt;/ref&gt; বুৰঞ্জীবিদৰ মতে ১৩৬৪ খ্ৰীষ্টাব্দত টাই-আহোম পৰম্পৰা অনুসৰি পূৰ্বৱৰ্তী শাসক [[চুখ্ৰাম্‌ফা]]ৰ কোনো পুত্ৰ সন্তান নথকাৰ বাবে থাও ফ্ৰাং দাম আৰু তা-ফী-কুন নামৰ গোহাঁই দুজনৰ পৰামৰ্শ অনুসৰি সিদ্ধান্ত মৰ্মে চুতুফাক পৰৱৰ্তী ৰজা হিচাপে নিৰ্বাচিত কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite web|title=Asamar Buranji Ed. 3rd : Barua, Padmanath Gohain : Free Download, Borrow, and Streaming : Internet Archive|website=Internet Archive|date=22 Sep 2015|url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.452455/page/%E0%A7%A9%E0%A7%AA/mode/1up|access-date=18 May 2026}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{cite web|title=The Tai and the Tai Kingdoms|page=273|url=https://ia601402.us.archive.org/14/items/in.ernet.dli.2015.149949/2015.149949.The-Tai-And-The-Tai-Kingdoms.pdf|access-date=18 May 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=A History Of Assam : E.a.gait : Free Download, Borrow, and Streaming : Internet Archive|website=Internet Archive|date=4 Aug 2015|url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.279344/page/n93/mode/1up|access-date=18 May 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;বৰবৰুৱা হিতেশ্বৰ- আহোমৰ দিন or A History of Assam under the Ahoms 1st edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati page 32&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Gait E.A. A History of Assam 2nd edition 1926 Thacker, Spink &amp; Co Calcutta page 81&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;বৰুৱা গুণাভিৰাম- অসম বুৰঞ্জী or A History of Assam 4th edition 2008 Publication Board of Assam Guwahati page 55&lt;/ref&gt;  এই ৰাজ্যাভিষেক সমাৰোহে ৰাজ্যখনত চলি থকা সাময়িক ৰাজনৈতিক অনিশ্চয়তাৰ অন্ত পেলাইছিল। পিছে বুৰঞ্জীবিদ পদ্মেশ্বৰ গগৈৰ মতে ১৩৬৪ চনৰ পৰা ১৩৬৯ চনলৈ কোনো স্বৰ্গদেউ নাছিল।

==ৰাজত্বকাল আৰু হত্যা==
চুতুফাই আহোম ৰাজ্যৰ পৰিসীমা বঢ়াব বিচাৰিছিল। ইয়াৰ ফলত কাষৰীয়া চুতীয়া ৰাজ্যৰ লগত সংঘাতৰ সৃষ্টি হয়। ১৩৭৬ চনত চুতীয়া ৰজা জয়ধ্বজপালে চাপাগুৰিত চুতুফাক লগ কৰে আৰু মিত্ৰতাৰ ভাও জুৰি তেখেতক চফ্ৰাই নদীৰ নাওখেললৈ নিমন্ত্ৰণ জনায়। চুতীয়া ৰজা জয়ধ্বজপালে চুতুফাক নিজৰ নাওত উঠাই প্ৰলোভিত কৰি বিশ্বাসঘাতকতাৰে হত্যা কৰিছিল। &lt;ref&gt;Goswami, Hemchandra, &quot;Purani Assam Buranji, p.37&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Assam Buranji (SM), p.7&lt;/ref&gt; চুতুফাৰ লগত যোৱা সৈন্যবোৰ ৰাজধানীলৈ ঘূৰি আহি এই কথা সদৰি কৰে।&lt;ref&gt;বৰবৰুৱা হিতেশ্বৰ- আহোমৰ দিন or A History of Assam under the Ahoms 1st edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati page 32&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Gait E.A. A History of Assam 2nd edition 1926 Thacker, Spink &amp; Co Calcutta page 81&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Barua Gunaviram Assam Buranji or A History of Assam 4th edition 2008 Publication Board of Assam Guwahati page 56&lt;/ref&gt;

কিছুমান ইতিহাসবিদে এই খণ্ডটোৰ সত্যতাক লৈ প্ৰশ্ন উত্থাপন কৰে। সৰ্বেশ্বৰ বৰুৱাই যুক্তি আগবঢ়ায় যে চুতুফাৰ মৃত্যু পৰিকল্পিত ভাৱে হোৱা নাছিল আৰু চুতীয়া ৰজাৰ নিমন্ত্ৰণত সংঘটিত হোৱা নাও খেলত চুতুফাৰ মৃত্যু হোৱাৰ বাবে চুতীয়া ৰজাক ভুলকৈ দোষাৰোপ কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;Barua, Sarbeswar,&quot;Manideep&quot;(1965), p.300&lt;/ref&gt;

==বৰগোহাঁই আৰু বুঢ়াগোহাঁই শাসনকাল==
চুতুফাৰ মৃত্যুৰ পাছত আহোম ডাঙৰীয়াসকলে স্বৰ্গদেউৰ উপযোগী কোনো ৰাজকোঁৱৰ বিচাৰি নাপালে আৰু সেই বাবে চাৰি বছৰ (১৩৭৬-১৩৮০ চন) চাও ফ্ৰংদাম বুঢ়াগোহাঁই আৰু চাও তাপ্ৰিখিন বৰগোহাঁইয়ে নিজে প্ৰশাসনৰ ভাৰ চম্ভালে।&lt;ref&gt;Barbaruah Hiteswar Ahomar-Din or A History of Assam under the Ahoms 1st edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati page 32&lt;/ref&gt; ৰজা অবিহনে ৰাজ্য চলোৱা টান দেখি ১৩৮০ চনত তেওঁলোকে চুতুফাৰ ভায়েক আৰু চুখাংফাৰ তৃতীয় পুত্ৰ [[ত্যাও খাম্‌টি]]ক স্বৰ্গদেউ পাতে।&lt;ref&gt;Gait E.A. A History of Assam 2nd edition 1926 Thacker, Spink &amp; Co Calcutta page 81&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Barua Gunaviram Assam Buranji or A History of Assam 4th edition 2008 Publication Board of Assam Guwahati page 56&lt;/ref&gt;

==টোকা==
{{reflist}}

==তথ্যসূত্ৰ==
*ফুকন,বৰুৱা (১৯৬৪) (আহোম ভাষা, ইংৰাজী, অসমীয়া ভাষাত). আহোম লেগজিকন, ঐতিহাসিক আৰু প্ৰাচীন গ্ৰন্থ অধ্যয়ন বিভাগ
* বৰবৰুৱা হিতেশ্বৰ আহোমৰ-দিন or A History of Assam under the Ahoms first edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati
* বৰুৱা গুণাভিৰাম অসম বুৰঞ্জী or A History of Assam fourth edition 2008 Publication Board of Assam Guwahati
* Gait E.A. A History of Assam second edition 1926 Thacker, Spink &amp; Co Calcutta
* {{cite book|last=Barua|first=Swarnalata|title=Chutia Jatir Buranji|year=2007|place=Guwahati}}

[[শ্ৰেণী:টাই-আহোম শাসক]]</text>
      <sha1>p3mz3p6oizrxrehmrbda8zcud6uf434</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>607099</id>
      <parentid>607097</parentid>
      <timestamp>2026-05-18T13:00:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>KhiLanTzi</username>
        <id>23530</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* পৰৱৰ্তী কাল */</comment>
      <origin>607099</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12410" sha1="8xt4zwnsfkvvjz9kfn7zs4e24fv15g5" xml:space="preserve">{{Infobox royalty|||name='''চাওলুং চু'-তু-ফা&lt;br&gt;𑜋𑜰𑜫 𑜎𑜤𑜂𑜫 𑜏𑜢𑜤𑜰𑜫 𑜄𑜥 𑜇𑜡'''|title=[[চাওলুং]]|titletext=([[টাই-আহোম ভাষা]])|more=|image=|imgw=|alt=|caption=|succession=[[Kingdom of Assam|অসমৰ ৰজা]]|moretext=|reign={{CE|১৩৬৯ – ১৩৭৬}}|reign-type=শাসন কাল|consort=|coronation={{CE|১৩৬৯}}|cor-type=খেউন ৰোণ মাই ক'|predecessor=[[চুখ্ৰাংফা]]|pre-type=পূৰ্বৰ চাওফা|successor=[[ত্যাও খাম্‌টি]]|suc-type=পৰৱৰ্তী চাওফা|regent=|reg-type=|succession1=|moretext1=|reign1=|reign-type1=|coronation1=|cor-type1=|predecessor1=|pre-type1=|successor1=|suc-type1=|regent1=|reg-type1=|succession2=|moretext2=|reign2=|reign-type2=|coronation2=|cor-type2=|predecessor2=|pre-type2=|successor2=|suc-type2=|regent2=|reg-type2=|succession3=|moretext3=|reign3=|reign-type3=|coronation3=|cor-type3=|predecessor3=|pre-type3=|successor3=|suc-type3=|regent3=|reg-type3=|spouse=|spouse-type=|type=|spouses=|spouses-type=|issue=|issue-link=|issue-pipe=|full name=চাওলুং চ্যু-তু-ফা|era dates=|era name=[[আহোম যুগ]]|posthumous name=|temple name=|dynasty=ছ্যু ফৈদ, [[আহোম ৰাজবংশ]]|mother=|father=[[চুখাংফা]]|date of birth=|place of birth=[[আহোম ৰাজ্য]]|date of death={{CE|১৩৭৬}}|place of death=চফ্ৰাই নদী (চুতীয়া আৰু আহোম ৰাজ্যৰ সীমান্ত)| death_cause= চুতীয়া ৰজা জয়ধ্বজপালৰ দ্বাৰা নাওখেলৰ সময়ত হত্যা|date of burial=|place of burial=|occupation=|signature=|signature_alt=|religion=[[ফুৰালুং ধৰ্ম]]}}
'''চাওলুং চু'-তু-ফা''' ({{lang-aho|𑜋𑜰𑜫 𑜎𑜤𑜂𑜫 𑜏𑜢𑜤𑜰𑜫 𑜄𑜥 𑜇𑜡}}) [[আহোম ৰাজ্য]] (মুঙ দুণ)ৰ ষষ্ঠজন [[চাওফা]] আছিল। ককায়েক [[চুখ্ৰাংফা]]ৰ কোনো পুত্ৰ সন্তান নথকা বাবে তেঁওক অসমৰ পৰৱৰ্তী [[চাওফা]] হিচাপে বাছনি কৰা হৈছিল। তেঁও ১৩৬৯ চনৰ পৰা ১৩৭৬ চনলৈ ৰাজত্ব কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{harvcol|ফুকন,বৰুৱা|১৯৬৪|p=১৩৯}}&lt;/ref&gt; {{CE|১৩৭৬}}ত চুতীয়া ৰজা জয়ধ্বজপালে চুতুফাক চাফ্ৰাই নদীৰ কাষত এখন বন্ধুত্বপূৰ্ণ নিমন্ত্ৰণ জনাই অংগৰক্ষী নোহোৱাকৈ  নিজৰ ব্যক্তিগত নাওখনলৈ মাতি হত্যা কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite book |last=Gait |first=Edward Albert |title=A History of Assam |date=1926 |publisher=Thacker, Spink &amp; Co. |location=Calcutta |page=81 |quote=&quot;...the Chutia king lured Sutuphaa onto his barge without attendants and treacherously murdered him...&quot;}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last=Barua |first=Gunaviram |title=Assam Buranji or A History of Assam |date=2008 |publisher=Publication Board of Assam |location=Guwahati |pages=55–56 |quote=&quot;...Sutuphaa's rule ended abruptly when he was treacherously assassinated by the Sutiya king...&quot;}}&lt;/ref&gt;এই হত্যাকাণ্ডই আহোম ৰাজদৰবাৰক কঁপাই তুলিছিল আৰু ইয়াৰ পিছতেই দুয়োখন ৰাজ্যৰ মাজত দশক দশক ধৰি তীব্ৰ যুদ্ধ আৰু অৰাজকতাৰ সৃষ্টি হৈছিল। এই সংঘাত ১৬ শতিকাত আহোমে চুতীয়া ৰাজ্য সম্পূৰ্ণৰূপে জয় নকৰা পৰ্যন্ত চলি আছিল।&lt;ref&gt;{{harvcol|গেইট|১৯২৬|p=৮১}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{harvcol|গেইট|১৯২৬|p=৮১}}&lt;/ref&gt;

==পূৰ্বপুৰুষ==
তেখেতৰ পিতৃ [[চুখাংফা]] অসমৰ চতুৰ্থ জন চাওফা আছিল। আৰু ককায়েক [[চুখ্ৰাংফা]] অসমৰ পঞ্চম জন চাওফা আছিল।

==শাসন গ্ৰহণ==
চাওফা হোৱাৰ আগত চুতুফা লাহনজিং গাঁৱত কোঁৱৰ হিচাপে বাস কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite web|title=The Tai and the Tai Kingdoms|page=273|url=https://ia601402.us.archive.org/14/items/in.ernet.dli.2015.149949/2015.149949.The-Tai-And-The-Tai-Kingdoms.pdf|access-date=18 May 2026}}&lt;/ref&gt; বুৰঞ্জীবিদৰ মতে ১৩৬৪ খ্ৰীষ্টাব্দত টাই-আহোম পৰম্পৰা অনুসৰি পূৰ্বৱৰ্তী শাসক [[চুখ্ৰাম্‌ফা]]ৰ কোনো পুত্ৰ সন্তান নথকাৰ বাবে থাও ফ্ৰাং দাম আৰু তা-ফী-কুন নামৰ গোহাঁই দুজনৰ পৰামৰ্শ অনুসৰি সিদ্ধান্ত মৰ্মে চুতুফাক পৰৱৰ্তী ৰজা হিচাপে নিৰ্বাচিত কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite web|title=Asamar Buranji Ed. 3rd : Barua, Padmanath Gohain : Free Download, Borrow, and Streaming : Internet Archive|website=Internet Archive|date=22 Sep 2015|url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.452455/page/%E0%A7%A9%E0%A7%AA/mode/1up|access-date=18 May 2026}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{cite web|title=The Tai and the Tai Kingdoms|page=273|url=https://ia601402.us.archive.org/14/items/in.ernet.dli.2015.149949/2015.149949.The-Tai-And-The-Tai-Kingdoms.pdf|access-date=18 May 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=A History Of Assam : E.a.gait : Free Download, Borrow, and Streaming : Internet Archive|website=Internet Archive|date=4 Aug 2015|url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.279344/page/n93/mode/1up|access-date=18 May 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;বৰবৰুৱা হিতেশ্বৰ- আহোমৰ দিন or A History of Assam under the Ahoms 1st edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati page 32&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Gait E.A. A History of Assam 2nd edition 1926 Thacker, Spink &amp; Co Calcutta page 81&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;বৰুৱা গুণাভিৰাম- অসম বুৰঞ্জী or A History of Assam 4th edition 2008 Publication Board of Assam Guwahati page 55&lt;/ref&gt;  এই ৰাজ্যাভিষেক সমাৰোহে ৰাজ্যখনত চলি থকা সাময়িক ৰাজনৈতিক অনিশ্চয়তাৰ অন্ত পেলাইছিল। পিছে বুৰঞ্জীবিদ পদ্মেশ্বৰ গগৈৰ মতে ১৩৬৪ চনৰ পৰা ১৩৬৯ চনলৈ কোনো স্বৰ্গদেউ নাছিল।

==ৰাজত্বকাল আৰু হত্যা==
চুতুফাই আহোম ৰাজ্যৰ পৰিসীমা বঢ়াব বিচাৰিছিল। ইয়াৰ ফলত কাষৰীয়া চুতীয়া ৰাজ্যৰ লগত সংঘাতৰ সৃষ্টি হয়। ১৩৭৬ চনত চুতীয়া ৰজা জয়ধ্বজপালে চাপাগুৰিত চুতুফাক লগ কৰে আৰু মিত্ৰতাৰ ভাও জুৰি তেখেতক চফ্ৰাই নদীৰ নাওখেললৈ নিমন্ত্ৰণ জনায়। চুতীয়া ৰজা জয়ধ্বজপালে চুতুফাক নিজৰ নাওত উঠাই প্ৰলোভিত কৰি বিশ্বাসঘাতকতাৰে হত্যা কৰিছিল। &lt;ref&gt;Goswami, Hemchandra, &quot;Purani Assam Buranji, p.37&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Assam Buranji (SM), p.7&lt;/ref&gt; চুতুফাৰ লগত যোৱা সৈন্যবোৰ ৰাজধানীলৈ ঘূৰি আহি এই কথা সদৰি কৰে।&lt;ref&gt;বৰবৰুৱা হিতেশ্বৰ- আহোমৰ দিন or A History of Assam under the Ahoms 1st edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati page 32&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Gait E.A. A History of Assam 2nd edition 1926 Thacker, Spink &amp; Co Calcutta page 81&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Barua Gunaviram Assam Buranji or A History of Assam 4th edition 2008 Publication Board of Assam Guwahati page 56&lt;/ref&gt;

কিছুমান ইতিহাসবিদে এই খণ্ডটোৰ সত্যতাক লৈ প্ৰশ্ন উত্থাপন কৰে। সৰ্বেশ্বৰ বৰুৱাই যুক্তি আগবঢ়ায় যে চুতুফাৰ মৃত্যু পৰিকল্পিত ভাৱে হোৱা নাছিল আৰু চুতীয়া ৰজাৰ নিমন্ত্ৰণত সংঘটিত হোৱা নাও খেলত চুতুফাৰ মৃত্যু হোৱাৰ বাবে চুতীয়া ৰজাক ভুলকৈ দোষাৰোপ কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;Barua, Sarbeswar,&quot;Manideep&quot;(1965), p.300&lt;/ref&gt;

==পৰৱৰ্তী কাল==
চুতুফাৰ মৃত্যুৰ পাছত আহোম ডাঙৰীয়াসকলে স্বৰ্গদেউৰ উপযোগী কোনো ৰাজকোঁৱৰ বিচাৰি নাপালে আৰু সেই বাবে চাৰি বছৰ (১৩৭৬-১৩৮০ চন) চাও ফ্ৰংদাম বুঢ়াগোহাঁই আৰু চাও তাপ্ৰিখিন বৰগোহাঁইয়ে নিজে প্ৰশাসনৰ ভাৰ চম্ভালে।&lt;ref&gt;Barbaruah Hiteswar Ahomar-Din or A History of Assam under the Ahoms 1st edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati page 32&lt;/ref&gt; ৰজা অবিহনে ৰাজ্য চলোৱা টান দেখি ১৩৮০ চনত তেওঁলোকে চুতুফাৰ ভায়েক আৰু চুখাংফাৰ তৃতীয় পুত্ৰ [[ত্যাও খাম্‌টি]]ক স্বৰ্গদেউ পাতে।&lt;ref&gt;Gait E.A. A History of Assam 2nd edition 1926 Thacker, Spink &amp; Co Calcutta page 81&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Barua Gunaviram Assam Buranji or A History of Assam 4th edition 2008 Publication Board of Assam Guwahati page 56&lt;/ref&gt; চুতুফাৰ মৃত্যুৰ বাবে পৰৱৰ্তী চাওঁফা ত্যাও খামটিয়ে শাসনভাৰ লৈয়ে প্ৰথম পদক্ষেপ হিছাপে প্ৰতিশোধ গ্ৰহণৰ সিদ্ধান্ত লৈছিল।&lt;ref&gt;&quot;..his firstmission was against the 
Chutiyas to take avenging action for the death of Ahom king Sutupha..&quot;{{cite web|title=Status of Women under the Ahoms: A Historical Study (1228–1826 A.D.)|page=44|url=https://ir.nbu.ac.in/server/api/core/bitstreams/5252374a-1365-4b40-a721-37b369fdc567/content|access-date=18 May 2026}}&lt;/ref&gt;

==টোকা==
{{reflist}}

==তথ্যসূত্ৰ==
*ফুকন,বৰুৱা (১৯৬৪) (আহোম ভাষা, ইংৰাজী, অসমীয়া ভাষাত). আহোম লেগজিকন, ঐতিহাসিক আৰু প্ৰাচীন গ্ৰন্থ অধ্যয়ন বিভাগ
* বৰবৰুৱা হিতেশ্বৰ আহোমৰ-দিন or A History of Assam under the Ahoms first edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati
* বৰুৱা গুণাভিৰাম অসম বুৰঞ্জী or A History of Assam fourth edition 2008 Publication Board of Assam Guwahati
* Gait E.A. A History of Assam second edition 1926 Thacker, Spink &amp; Co Calcutta
* {{cite book|last=Barua|first=Swarnalata|title=Chutia Jatir Buranji|year=2007|place=Guwahati}}

[[শ্ৰেণী:টাই-আহোম শাসক]]</text>
      <sha1>8xt4zwnsfkvvjz9kfn7zs4e24fv15g5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>607100</id>
      <parentid>607099</parentid>
      <timestamp>2026-05-18T13:04:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>KhiLanTzi</username>
        <id>23530</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* */</comment>
      <origin>607100</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12932" sha1="ckarcnpkfbh3vawjjtzepefvpvkq7yp" xml:space="preserve">{{Infobox royalty|||name='''চাওলুং চু'-তু-ফা&lt;br&gt;𑜋𑜰𑜫 𑜎𑜤𑜂𑜫 𑜏𑜢𑜤𑜰𑜫 𑜄𑜥 𑜇𑜡'''|title=[[চাওলুং]]|titletext=([[টাই-আহোম ভাষা]])|more=|image=|imgw=|alt=|caption=|succession=[[Kingdom of Assam|অসমৰ ৰজা]]|moretext=|reign={{CE|১৩৬৯ – ১৩৭৬}}|reign-type=শাসন কাল|consort=|coronation={{CE|১৩৬৯}}|cor-type=খেউন ৰোণ মাই ক'|predecessor=[[চুখ্ৰাংফা]]|pre-type=পূৰ্বৰ চাওফা|successor=[[ত্যাও খাম্‌টি]]|suc-type=পৰৱৰ্তী চাওফা|regent=|reg-type=|succession1=|moretext1=|reign1=|reign-type1=|coronation1=|cor-type1=|predecessor1=|pre-type1=|successor1=|suc-type1=|regent1=|reg-type1=|succession2=|moretext2=|reign2=|reign-type2=|coronation2=|cor-type2=|predecessor2=|pre-type2=|successor2=|suc-type2=|regent2=|reg-type2=|succession3=|moretext3=|reign3=|reign-type3=|coronation3=|cor-type3=|predecessor3=|pre-type3=|successor3=|suc-type3=|regent3=|reg-type3=|spouse=|spouse-type=|type=|spouses=|spouses-type=|issue=|issue-link=|issue-pipe=|full name=চাওলুং চ্যু-তু-ফা|era dates=|era name=[[আহোম যুগ]]|posthumous name=|temple name=|dynasty=ছ্যু ফৈদ, [[আহোম ৰাজবংশ]]|mother=|father=[[চুখাংফা]]|date of birth=|place of birth=[[আহোম ৰাজ্য]]|date of death={{CE|১৩৭৬}}|place of death=চফ্ৰাই নদী (চুতীয়া আৰু আহোম ৰাজ্যৰ সীমান্ত)| death_cause= চুতীয়া ৰজা জয়ধ্বজপালৰ দ্বাৰা নাওখেলৰ সময়ত হত্যা|date of burial=|place of burial=|occupation=|signature=|signature_alt=|religion=[[ফুৰালুং ধৰ্ম]]}}
'''চাওলুং চু'-তু-ফা''' ({{lang-aho|𑜋𑜰𑜫 𑜎𑜤𑜂𑜫 𑜏𑜢𑜤𑜰𑜫 𑜄𑜥 𑜇𑜡}}) [[আহোম ৰাজ্য]] (মুঙ দুণ)ৰ ষষ্ঠজন [[চাওফা]] আছিল। ককায়েক [[চুখ্ৰাংফা]]ৰ কোনো পুত্ৰ সন্তান নথকা বাবে তেঁওক অসমৰ পৰৱৰ্তী [[চাওফা]] হিচাপে বাছনি কৰা হৈছিল। তেঁও ১৩৬৯ চনৰ পৰা ১৩৭৬ চনলৈ ৰাজত্ব কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{harvcol|ফুকন,বৰুৱা|১৯৬৪|p=১৩৯}}&lt;/ref&gt; {{CE|১৩৭৬}}ত চুতীয়া ৰজা জয়ধ্বজপালে চুতুফাক চাফ্ৰাই নদীৰ কাষত এখন বন্ধুত্বপূৰ্ণ নিমন্ত্ৰণ জনাই অংগৰক্ষী নোহোৱাকৈ  নিজৰ ব্যক্তিগত নাওখনলৈ মাতি হত্যা কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite book |last=Gait |first=Edward Albert |title=A History of Assam |date=1926 |publisher=Thacker, Spink &amp; Co. |location=Calcutta |page=81 |quote=&quot;...the Chutia king lured Sutuphaa onto his barge without attendants and treacherously murdered him...&quot;}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last=Barua |first=Gunaviram |title=Assam Buranji or A History of Assam |date=2008 |publisher=Publication Board of Assam |location=Guwahati |pages=55–56 |quote=&quot;...Sutuphaa's rule ended abruptly when he was treacherously assassinated by the Sutiya king...&quot;}}&lt;/ref&gt;চুতুফাৰ মৃত্যুৰ বাবে পৰৱৰ্তী চাওঁফা ত্যাও খামটিয়ে শাসনভাৰ লৈয়ে প্ৰথম পদক্ষেপ হিছাপে প্ৰতিশোধ গ্ৰহণৰ সিদ্ধান্ত লৈছিল।&lt;ref&gt;&quot;..his firstmission was against the 
Chutiyas to take avenging action for the death of Ahom king Sutupha..&quot;{{cite web|title=Status of Women under the Ahoms: A Historical Study (1228–1826 A.D.)|page=44|url=https://ir.nbu.ac.in/server/api/core/bitstreams/5252374a-1365-4b40-a721-37b369fdc567/content|access-date=18 May 2026}}&lt;/ref&gt; আৰু ইয়াৰ পিছতেই দুয়োখন ৰাজ্যৰ মাজত দশক দশক ধৰি তীব্ৰ যুদ্ধ আৰু অৰাজকতাৰ সৃষ্টি হৈছিল। এই সংঘাৰ ফল স্বৰূপে ১৬ শতিকাত আহোমে চুতীয়া ৰাজ্য সম্পূৰ্ণৰূপে জয় কৰে।&lt;ref&gt;{{harvcol|গেইট|১৯২৬|p=৮১}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{harvcol|গেইট|১৯২৬|p=৮১}}&lt;/ref&gt;

==পূৰ্বপুৰুষ==
তেখেতৰ পিতৃ [[চুখাংফা]] অসমৰ চতুৰ্থ জন চাওফা আছিল। আৰু ককায়েক [[চুখ্ৰাংফা]] অসমৰ পঞ্চম জন চাওফা আছিল।

==শাসন গ্ৰহণ==
চাওফা হোৱাৰ আগত চুতুফা লাহনজিং গাঁৱত কোঁৱৰ হিচাপে বাস কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite web|title=The Tai and the Tai Kingdoms|page=273|url=https://ia601402.us.archive.org/14/items/in.ernet.dli.2015.149949/2015.149949.The-Tai-And-The-Tai-Kingdoms.pdf|access-date=18 May 2026}}&lt;/ref&gt; বুৰঞ্জীবিদৰ মতে ১৩৬৪ খ্ৰীষ্টাব্দত টাই-আহোম পৰম্পৰা অনুসৰি পূৰ্বৱৰ্তী শাসক [[চুখ্ৰাম্‌ফা]]ৰ কোনো পুত্ৰ সন্তান নথকাৰ বাবে থাও ফ্ৰাং দাম আৰু তা-ফী-কুন নামৰ গোহাঁই দুজনৰ পৰামৰ্শ অনুসৰি সিদ্ধান্ত মৰ্মে চুতুফাক পৰৱৰ্তী ৰজা হিচাপে নিৰ্বাচিত কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite web|title=Asamar Buranji Ed. 3rd : Barua, Padmanath Gohain : Free Download, Borrow, and Streaming : Internet Archive|website=Internet Archive|date=22 Sep 2015|url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.452455/page/%E0%A7%A9%E0%A7%AA/mode/1up|access-date=18 May 2026}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{cite web|title=The Tai and the Tai Kingdoms|page=273|url=https://ia601402.us.archive.org/14/items/in.ernet.dli.2015.149949/2015.149949.The-Tai-And-The-Tai-Kingdoms.pdf|access-date=18 May 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=A History Of Assam : E.a.gait : Free Download, Borrow, and Streaming : Internet Archive|website=Internet Archive|date=4 Aug 2015|url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.279344/page/n93/mode/1up|access-date=18 May 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;বৰবৰুৱা হিতেশ্বৰ- আহোমৰ দিন or A History of Assam under the Ahoms 1st edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati page 32&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Gait E.A. A History of Assam 2nd edition 1926 Thacker, Spink &amp; Co Calcutta page 81&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;বৰুৱা গুণাভিৰাম- অসম বুৰঞ্জী or A History of Assam 4th edition 2008 Publication Board of Assam Guwahati page 55&lt;/ref&gt;  এই ৰাজ্যাভিষেক সমাৰোহে ৰাজ্যখনত চলি থকা সাময়িক ৰাজনৈতিক অনিশ্চয়তাৰ অন্ত পেলাইছিল। পিছে বুৰঞ্জীবিদ পদ্মেশ্বৰ গগৈৰ মতে ১৩৬৪ চনৰ পৰা ১৩৬৯ চনলৈ কোনো স্বৰ্গদেউ নাছিল।

==ৰাজত্বকাল আৰু হত্যা==
চুতুফাই আহোম ৰাজ্যৰ পৰিসীমা বঢ়াব বিচাৰিছিল। ইয়াৰ ফলত কাষৰীয়া চুতীয়া ৰাজ্যৰ লগত সংঘাতৰ সৃষ্টি হয়। ১৩৭৬ চনত চুতীয়া ৰজা জয়ধ্বজপালে চাপাগুৰিত চুতুফাক লগ কৰে আৰু মিত্ৰতাৰ ভাও জুৰি তেখেতক চফ্ৰাই নদীৰ নাওখেললৈ নিমন্ত্ৰণ জনায়। চুতীয়া ৰজা জয়ধ্বজপালে চুতুফাক নিজৰ নাওত উঠাই প্ৰলোভিত কৰি বিশ্বাসঘাতকতাৰে হত্যা কৰিছিল। &lt;ref&gt;Goswami, Hemchandra, &quot;Purani Assam Buranji, p.37&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Assam Buranji (SM), p.7&lt;/ref&gt; চুতুফাৰ লগত যোৱা সৈন্যবোৰ ৰাজধানীলৈ ঘূৰি আহি এই কথা সদৰি কৰে।&lt;ref&gt;বৰবৰুৱা হিতেশ্বৰ- আহোমৰ দিন or A History of Assam under the Ahoms 1st edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati page 32&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Gait E.A. A History of Assam 2nd edition 1926 Thacker, Spink &amp; Co Calcutta page 81&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Barua Gunaviram Assam Buranji or A History of Assam 4th edition 2008 Publication Board of Assam Guwahati page 56&lt;/ref&gt;

কিছুমান ইতিহাসবিদে এই খণ্ডটোৰ সত্যতাক লৈ প্ৰশ্ন উত্থাপন কৰে। সৰ্বেশ্বৰ বৰুৱাই যুক্তি আগবঢ়ায় যে চুতুফাৰ মৃত্যু পৰিকল্পিত ভাৱে হোৱা নাছিল আৰু চুতীয়া ৰজাৰ নিমন্ত্ৰণত সংঘটিত হোৱা নাও খেলত চুতুফাৰ মৃত্যু হোৱাৰ বাবে চুতীয়া ৰজাক ভুলকৈ দোষাৰোপ কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;Barua, Sarbeswar,&quot;Manideep&quot;(1965), p.300&lt;/ref&gt;

==পৰৱৰ্তী কাল==
চুতুফাৰ মৃত্যুৰ পাছত আহোম ডাঙৰীয়াসকলে স্বৰ্গদেউৰ উপযোগী কোনো ৰাজকোঁৱৰ বিচাৰি নাপালে আৰু সেই বাবে চাৰি বছৰ (১৩৭৬-১৩৮০ চন) চাও ফ্ৰংদাম বুঢ়াগোহাঁই আৰু চাও তাপ্ৰিখিন বৰগোহাঁইয়ে নিজে প্ৰশাসনৰ ভাৰ চম্ভালে।&lt;ref&gt;Barbaruah Hiteswar Ahomar-Din or A History of Assam under the Ahoms 1st edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati page 32&lt;/ref&gt; ৰজা অবিহনে ৰাজ্য চলোৱা টান দেখি ১৩৮০ চনত তেওঁলোকে চুতুফাৰ ভায়েক আৰু চুখাংফাৰ তৃতীয় পুত্ৰ [[ত্যাও খাম্‌টি]]ক স্বৰ্গদেউ পাতে।&lt;ref&gt;Gait E.A. A History of Assam 2nd edition 1926 Thacker, Spink &amp; Co Calcutta page 81&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Barua Gunaviram Assam Buranji or A History of Assam 4th edition 2008 Publication Board of Assam Guwahati page 56&lt;/ref&gt; চুতুফাৰ মৃত্যুৰ বাবে পৰৱৰ্তী চাওঁফা ত্যাও খামটিয়ে শাসনভাৰ লৈয়ে প্ৰথম পদক্ষেপ হিছাপে প্ৰতিশোধ গ্ৰহণৰ সিদ্ধান্ত লৈছিল।&lt;ref&gt;&quot;..his firstmission was against the 
Chutiyas to take avenging action for the death of Ahom king Sutupha..&quot;{{cite web|title=Status of Women under the Ahoms: A Historical Study (1228–1826 A.D.)|page=44|url=https://ir.nbu.ac.in/server/api/core/bitstreams/5252374a-1365-4b40-a721-37b369fdc567/content|access-date=18 May 2026}}&lt;/ref&gt;

==টোকা==
{{reflist}}

==তথ্যসূত্ৰ==
*ফুকন,বৰুৱা (১৯৬৪) (আহোম ভাষা, ইংৰাজী, অসমীয়া ভাষাত). আহোম লেগজিকন, ঐতিহাসিক আৰু প্ৰাচীন গ্ৰন্থ অধ্যয়ন বিভাগ
* বৰবৰুৱা হিতেশ্বৰ আহোমৰ-দিন or A History of Assam under the Ahoms first edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati
* বৰুৱা গুণাভিৰাম অসম বুৰঞ্জী or A History of Assam fourth edition 2008 Publication Board of Assam Guwahati
* Gait E.A. A History of Assam second edition 1926 Thacker, Spink &amp; Co Calcutta
* {{cite book|last=Barua|first=Swarnalata|title=Chutia Jatir Buranji|year=2007|place=Guwahati}}

[[শ্ৰেণী:টাই-আহোম শাসক]]</text>
      <sha1>ckarcnpkfbh3vawjjtzepefvpvkq7yp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>607176</id>
      <parentid>607100</parentid>
      <timestamp>2026-05-18T20:45:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ananya Taye</username>
        <id>28065</id>
      </contributor>
      <comment>Removed unreliable sources. Kept Buranji sources</comment>
      <origin>607176</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11871" sha1="eicy78gb732ajarscrigf1n0r0weozt" xml:space="preserve">{{Infobox royalty|||name='''চাওলুং চ্যু-তু-ফা&lt;br&gt;𑜋𑜰𑜫 𑜎𑜤𑜂𑜫 𑜏𑜢𑜤𑜰𑜫 𑜄𑜥 𑜇𑜡'''|title=[[চাওলুং]]|titletext=([[টাই-আহোম ভাষা]])|more=|image=|imgw=|alt=|caption=|succession=[[Kingdom of Assam|অসমৰ ৰজা]]|moretext=|reign={{CE|১৩৬৯ – ১৩৭৬}}|reign-type=শাসন কাল|consort=|coronation={{CE|১৩৬৯}}|cor-type=খেউন ৰোণ মাই ক'|predecessor=[[চুখ্ৰাংফা]]|pre-type=পূৰ্বৰ চাওফা|successor=[[ত্যাও খাম্‌টি]]|suc-type=পৰৱৰ্তী চাওফা|regent=|reg-type=|succession1=|moretext1=|reign1=|reign-type1=|coronation1=|cor-type1=|predecessor1=|pre-type1=|successor1=|suc-type1=|regent1=|reg-type1=|succession2=|moretext2=|reign2=|reign-type2=|coronation2=|cor-type2=|predecessor2=|pre-type2=|successor2=|suc-type2=|regent2=|reg-type2=|succession3=|moretext3=|reign3=|reign-type3=|coronation3=|cor-type3=|predecessor3=|pre-type3=|successor3=|suc-type3=|regent3=|reg-type3=|spouse=|spouse-type=|type=|spouses=|spouses-type=|issue=|issue-link=|issue-pipe=|full name=চাওলুং চ্যু-তু-ফা|era dates=|era name=[[আহোম যুগ]]|posthumous name=|temple name=|dynasty=ছ্যু ফৈদ, [[আহোম ৰাজবংশ]]|mother=|father=[[চুখ্ৰাংফা]]|date of birth=|place of birth=[[আহোম ৰাজ্য]]|date of death={{CE|১৩৭৬}}|place of death=চফ্ৰাই নদী (চুতীয়া আৰু আহোম ৰাজ্যৰ সীমান্ত)| death_cause= চুতীয়া ৰজাৰ দ্বাৰা নাওখেলৰ সময়ত হত্যা|date of burial=|place of burial=|occupation=|signature=|signature_alt=|religion=[[ফুৰালুং ধৰ্ম]]}}{{Ahom Dynasty}}
'''চুতুফা''' বা '''চাওলুং চ্যু-তু-ফা''' ({{lang-aho|𑜋𑜰𑜫 𑜎𑜤𑜂𑜫 𑜏𑜢𑜤𑜰𑜫 𑜄𑜥 𑜇𑜡}}) [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ ষষ্ঠজন [[স্বৰ্গদেউ]] আছিল। টাই আহোম ভাষাত লিখা বুৰঞ্জী অনুসৰি ৰজা নোহোৱা এটা পৰ্বৰ পাছত তেখেতে ১৩৬৯ চনৰ পৰা ১৩৭৬ চনলৈ ৰাজত্ব কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{harvcol|ফুকন,বৰুৱা|১৯৬৪|p=১৩৯}}&lt;/ref&gt; কোনো কোনো ইতিহাসবিদে তেখেত ১৩৬৪ চনত ৰাজপাটত বহিছিল বুলি ক'ব খোজে যদিও মূল বুৰঞ্জীত ১৩৬৯ চনৰ পৰা ১৩৭৬ চনলৈ ৰাজত্ব কৰিছিল বুলি উল্লেখ আছে। সঘনাই হোৱা সংঘাতৰ পাছত চুতীয়া সকলে তেওঁক নাও খেল চাবলৈ মাতি বিশ্বাস ঘাটকতাৰে হত্যা কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{harvcol|গেইট|১৯২৬|p=৮১}}&lt;/ref&gt;

==পূৰ্বপুৰুষ আৰু সিংহাৰোহণ==
চুতুফা আছিল আহোম ৰজা [[চুখাংফা]]ৰ দ্বিতীয় পুত্ৰ। দেউতাকৰ মৃত্যুৰ পাছত জ্যেষ্ঠ পুত্ৰ [[চুখ্ৰাম্‌ফা]] স্বৰ্গদেউ হৈছিল। ৩২ বছৰ শাসন কৰাৰ পাছত ১৩৬৪ চনত চুখ্ৰাম্‌ফাৰ মৃত্যু হয়। এইখিনিতে বুৰঞ্জীবিদসকলৰ মতভেদ দেখা যায়। কোনো কোনোৰ মতে চুখ্ৰাম্‌ফাৰ মৃত্যুত তেখেতৰ ভায়েক চুতুফা ১৩৬৪ চনৰ ৰাজপাটত বহে।&lt;ref&gt;বৰবৰুৱা হিতেশ্বৰ- আহোমৰ দিন or A History of Assam under the Ahoms 1st edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati page 32&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Gait E.A. A History of Assam 2nd edition 1926 Thacker, Spink &amp; Co Calcutta page 81&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;বৰুৱা গুণাভিৰাম- অসম বুৰঞ্জী or A History of Assam 4th edition 2008 Publication Board of Assam Guwahati page 55&lt;/ref&gt; কিন্তু আধুনিক বুৰঞ্জীবিদ পদ্মেশ্বৰ গগৈ আৰু স্বৰ্ণলতা বৰুৱাৰ মতে ১৩৬৪ চনৰ পৰা ১৩৬৯ চনলৈ কোনো স্বৰ্গদেউ নাছিল। 

==ৰাজত্বকাল আৰু হত্যা==

সৎসৰী বুৰঞ্জীত মতছ চুকাফাৰ‌ পুত্ৰৰ সময়ৰ পৰা চুতুফাৰ মৃত্যুৰ আগলৈকে আহোমসকলে চুতীয়া ৰাজ্যৰ সৈতে আন্তৰিক সম্পৰ্ক বজাই ৰাখিছিল।&lt;ref&gt;Bhuyan, S.K, ''Satsari Assam Buranji'',p.9, &quot;Previously, since the time of one of Sukapha’s sons, there was alliance and coordial relations with the Chutia king&quot;&lt;/ref&gt;

চুতুফাই আহোম ৰাজ্যৰ পৰিসীমা বঢ়াব বিচাৰিছিল। ইয়াৰ ফলত কাষৰীয়া [[চুতীয়া ৰাজ্য]]ৰ লগত সংঘাতৰ সৃষ্টি হয়। ১৩৭৬ চনত চুতীয়া ৰজাই চাপাগুৰিত চুতুফাক লগ কৰে আৰু মিত্ৰতাৰ ভাও জুৰি তেখেতক চফ্ৰাই নদীৰ নাওখেললৈ নিমন্ত্ৰণ জনায়। বিবৰণৰ অনুসৰি চুতীয়া ৰজাই চুতুফাক নিজৰ নাওত উঠাই প্ৰলোভিত কৰি বিশ্বাসঘাতকতাৰে হত্যা কৰিছিল। কিন্তু বুৰাঞ্জীবোৰত তেওঁৰ মৃত্যুৰ ধৰণৰ বিষয়ে মিল পোৱা‌ নাযায়: কোনো‌ এখনত তেওঁক এটা বলধ গৰুৱে গছকাই হত্যা কৰা হৈছিল বুলি কোৱা হৈছে&lt;ref&gt;বৰবৰুৱা হিতেশ্বৰ- আহোমৰ দিন or A History of Assam under the Ahoms 1st edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati page 32&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Bhuyan, S K, Satsari Buranji,p.9&lt;/ref&gt;, আন এখনত তেওঁক নাওতে হত্যা কৰা হৈছিল বুলি কোৱা হৈছে।&lt;ref&gt;Goswami, Hemchandra, &quot;Purani Assam Buranji, p.37&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Assam Buranji (SM), p.7&lt;/ref&gt; চুতুফাৰ লগত যোৱা সৈন্যবোৰ ৰাজধানীলৈ ঘূৰি আহি এই কথা সদৰি কৰে।&lt;ref&gt;বৰবৰুৱা হিতেশ্বৰ- আহোমৰ দিন or A History of Assam under the Ahoms 1st edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati page 32&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Gait E.A. A History of Assam 2nd edition 1926 Thacker, Spink &amp; Co Calcutta page 81&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Barua Gunaviram Assam Buranji or A History of Assam 4th edition 2008 Publication Board of Assam Guwahati page 56&lt;/ref&gt; [[আহোম ভাষা]]ত লিখা &quot;আহোম বুৰঞ্জী&quot;ত চুতীয়াসকলে (''তিউৰা'' হিচাপে) চুতুফাক লৈ গৈ বধ কৰিছিল বুলি উল্লেখ কৰিছে যদিও কোনো চুতীয়া ৰজাৰ কথা‌(ৰজা‌ বুজোৱা ''খুন'' শব্দ ব্যৱহাৰ কৰা নাই) উল্লেখ কৰা নাই।&lt;ref&gt;Barua, Gopal Chandra, &quot;Ahom Buranji, p.48&lt;/ref&gt;

কিছুমান ইতিহাসবিদে এই খণ্ডটোৰ সত্যতাক লৈ প্ৰশ্ন উত্থাপন কৰে। সৰ্বেশ্বৰ বৰুৱাই যুক্তি আগবঢ়ায় যে চুতুফাৰ মৃত্যু পৰিকল্পিত ভাৱে হোৱা নাছিল আৰু চুতীয়া ৰজাৰ নিমন্ত্ৰণত সংঘটিত হোৱা নাও খেলত চুতুফাৰ মৃত্যু হোৱাৰ বাবে চুতীয়া ৰজাক ভুলকৈ দোষাৰোপ কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;Barua, Sarbeswar,&quot;Manideep&quot;(1965), p.300&lt;/ref&gt; স্বৰ্ণলতা বৰুৱাই (২০০৭) লক্ষ্য কৰিছে যে বিদেশী দেশত ৰজাক হত্যা কৰিলে নিশ্চয়কৈ তাৎক্ষণিক সামৰিক সঁহাৰিৰ সূচনা হ’লহেঁতেন, তথাপিও এনে কোনো সংঘাতৰ লিপিবদ্ধ হোৱা নাই। তদুপৰি চুতুফাৰ লগত থকা আহোম বাহিনীয়ে তেওঁক ৰক্ষা কৰা বা প্রত্যাক্রমণ কৰাৰ বাবে পদক্ষেপ লোৱাৰ কথা উল্লেখ নাই৷&lt;ref&gt;{{harv|Barua|2007|page=118}}&lt;/ref&gt;

==বৰগোহাঁই আৰু বুঢ়াগোহাঁই শাসনকাল==
চুতুফাৰ মৃত্যুৰ পাছত আহোম ডাঙৰীয়াসকলে স্বৰ্গদেউৰ উপযোগী কোনো ৰাজকোঁৱৰ বিচাৰি নাপালে আৰু সেই বাবে চাৰি বছৰ (১৩৭৬-১৩৮০ চন) চাও ফ্ৰংদাম বুঢ়াগোহাঁই আৰু চাও তাপ্ৰিখিন বৰগোহাঁইয়ে নিজে প্ৰশাসনৰ ভাৰ চম্ভালে।&lt;ref&gt;Barbaruah Hiteswar Ahomar-Din or A History of Assam under the Ahoms 1st edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati page 32&lt;/ref&gt; ৰজা অবিহনে ৰাজ্য চলোৱা টান দেখি ১৩৮০ চনত তেওঁলোকে চুতুফাৰ ভায়েক আৰু চুখাংফাৰ তৃতীয় পুত্ৰ [[ত্যাও খাম্‌টি]]ক স্বৰ্গদেউ পাতে।&lt;ref&gt;Gait E.A. A History of Assam 2nd edition 1926 Thacker, Spink &amp; Co Calcutta page 81&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Barua Gunaviram Assam Buranji or A History of Assam 4th edition 2008 Publication Board of Assam Guwahati page 56&lt;/ref&gt;

==টোকা==
{{reflist}}

==তথ্যসূত্ৰ==
*ফুকন,বৰুৱা (১৯৬৪) (আহোম ভাষা, ইংৰাজী, অসমীয়া ভাষাত). আহোম লেগজিকন, ঐতিহাসিক আৰু প্ৰাচীন গ্ৰন্থ অধ্যয়ন বিভাগ
* বৰবৰুৱা হিতেশ্বৰ আহোমৰ-দিন or A History of Assam under the Ahoms first edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati
* বৰুৱা গুণাভিৰাম অসম বুৰঞ্জী or A History of Assam fourth edition 2008 Publication Board of Assam Guwahati
* Gait E.A. A History of Assam second edition 1926 Thacker, Spink &amp; Co Calcutta
* {{cite book|last=Barua|first=Swarnalata|title=Chutia Jatir Buranji|year=2007|place=Guwahati}}

[[শ্ৰেণী:টাই-আহোম শাসক]]</text>
      <sha1>eicy78gb732ajarscrigf1n0r0weozt</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>607202</id>
      <parentid>607176</parentid>
      <timestamp>2026-05-19T04:57:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>KhiLanTzi</username>
        <id>23530</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Special:Contributions/Ananya Taye|Ananya Taye]] ([[User talk:Ananya Taye|আলোচনা]])-ই কৰা [[Special:Diff/607176|607176]] নম্বৰ সম্পাদনাটো বাতিল কৰা হৈছে</comment>
      <origin>607202</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12932" sha1="ckarcnpkfbh3vawjjtzepefvpvkq7yp" xml:space="preserve">{{Infobox royalty|||name='''চাওলুং চু'-তু-ফা&lt;br&gt;𑜋𑜰𑜫 𑜎𑜤𑜂𑜫 𑜏𑜢𑜤𑜰𑜫 𑜄𑜥 𑜇𑜡'''|title=[[চাওলুং]]|titletext=([[টাই-আহোম ভাষা]])|more=|image=|imgw=|alt=|caption=|succession=[[Kingdom of Assam|অসমৰ ৰজা]]|moretext=|reign={{CE|১৩৬৯ – ১৩৭৬}}|reign-type=শাসন কাল|consort=|coronation={{CE|১৩৬৯}}|cor-type=খেউন ৰোণ মাই ক'|predecessor=[[চুখ্ৰাংফা]]|pre-type=পূৰ্বৰ চাওফা|successor=[[ত্যাও খাম্‌টি]]|suc-type=পৰৱৰ্তী চাওফা|regent=|reg-type=|succession1=|moretext1=|reign1=|reign-type1=|coronation1=|cor-type1=|predecessor1=|pre-type1=|successor1=|suc-type1=|regent1=|reg-type1=|succession2=|moretext2=|reign2=|reign-type2=|coronation2=|cor-type2=|predecessor2=|pre-type2=|successor2=|suc-type2=|regent2=|reg-type2=|succession3=|moretext3=|reign3=|reign-type3=|coronation3=|cor-type3=|predecessor3=|pre-type3=|successor3=|suc-type3=|regent3=|reg-type3=|spouse=|spouse-type=|type=|spouses=|spouses-type=|issue=|issue-link=|issue-pipe=|full name=চাওলুং চ্যু-তু-ফা|era dates=|era name=[[আহোম যুগ]]|posthumous name=|temple name=|dynasty=ছ্যু ফৈদ, [[আহোম ৰাজবংশ]]|mother=|father=[[চুখাংফা]]|date of birth=|place of birth=[[আহোম ৰাজ্য]]|date of death={{CE|১৩৭৬}}|place of death=চফ্ৰাই নদী (চুতীয়া আৰু আহোম ৰাজ্যৰ সীমান্ত)| death_cause= চুতীয়া ৰজা জয়ধ্বজপালৰ দ্বাৰা নাওখেলৰ সময়ত হত্যা|date of burial=|place of burial=|occupation=|signature=|signature_alt=|religion=[[ফুৰালুং ধৰ্ম]]}}
'''চাওলুং চু'-তু-ফা''' ({{lang-aho|𑜋𑜰𑜫 𑜎𑜤𑜂𑜫 𑜏𑜢𑜤𑜰𑜫 𑜄𑜥 𑜇𑜡}}) [[আহোম ৰাজ্য]] (মুঙ দুণ)ৰ ষষ্ঠজন [[চাওফা]] আছিল। ককায়েক [[চুখ্ৰাংফা]]ৰ কোনো পুত্ৰ সন্তান নথকা বাবে তেঁওক অসমৰ পৰৱৰ্তী [[চাওফা]] হিচাপে বাছনি কৰা হৈছিল। তেঁও ১৩৬৯ চনৰ পৰা ১৩৭৬ চনলৈ ৰাজত্ব কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{harvcol|ফুকন,বৰুৱা|১৯৬৪|p=১৩৯}}&lt;/ref&gt; {{CE|১৩৭৬}}ত চুতীয়া ৰজা জয়ধ্বজপালে চুতুফাক চাফ্ৰাই নদীৰ কাষত এখন বন্ধুত্বপূৰ্ণ নিমন্ত্ৰণ জনাই অংগৰক্ষী নোহোৱাকৈ  নিজৰ ব্যক্তিগত নাওখনলৈ মাতি হত্যা কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite book |last=Gait |first=Edward Albert |title=A History of Assam |date=1926 |publisher=Thacker, Spink &amp; Co. |location=Calcutta |page=81 |quote=&quot;...the Chutia king lured Sutuphaa onto his barge without attendants and treacherously murdered him...&quot;}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last=Barua |first=Gunaviram |title=Assam Buranji or A History of Assam |date=2008 |publisher=Publication Board of Assam |location=Guwahati |pages=55–56 |quote=&quot;...Sutuphaa's rule ended abruptly when he was treacherously assassinated by the Sutiya king...&quot;}}&lt;/ref&gt;চুতুফাৰ মৃত্যুৰ বাবে পৰৱৰ্তী চাওঁফা ত্যাও খামটিয়ে শাসনভাৰ লৈয়ে প্ৰথম পদক্ষেপ হিছাপে প্ৰতিশোধ গ্ৰহণৰ সিদ্ধান্ত লৈছিল।&lt;ref&gt;&quot;..his firstmission was against the 
Chutiyas to take avenging action for the death of Ahom king Sutupha..&quot;{{cite web|title=Status of Women under the Ahoms: A Historical Study (1228–1826 A.D.)|page=44|url=https://ir.nbu.ac.in/server/api/core/bitstreams/5252374a-1365-4b40-a721-37b369fdc567/content|access-date=18 May 2026}}&lt;/ref&gt; আৰু ইয়াৰ পিছতেই দুয়োখন ৰাজ্যৰ মাজত দশক দশক ধৰি তীব্ৰ যুদ্ধ আৰু অৰাজকতাৰ সৃষ্টি হৈছিল। এই সংঘাৰ ফল স্বৰূপে ১৬ শতিকাত আহোমে চুতীয়া ৰাজ্য সম্পূৰ্ণৰূপে জয় কৰে।&lt;ref&gt;{{harvcol|গেইট|১৯২৬|p=৮১}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{harvcol|গেইট|১৯২৬|p=৮১}}&lt;/ref&gt;

==পূৰ্বপুৰুষ==
তেখেতৰ পিতৃ [[চুখাংফা]] অসমৰ চতুৰ্থ জন চাওফা আছিল। আৰু ককায়েক [[চুখ্ৰাংফা]] অসমৰ পঞ্চম জন চাওফা আছিল।

==শাসন গ্ৰহণ==
চাওফা হোৱাৰ আগত চুতুফা লাহনজিং গাঁৱত কোঁৱৰ হিচাপে বাস কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite web|title=The Tai and the Tai Kingdoms|page=273|url=https://ia601402.us.archive.org/14/items/in.ernet.dli.2015.149949/2015.149949.The-Tai-And-The-Tai-Kingdoms.pdf|access-date=18 May 2026}}&lt;/ref&gt; বুৰঞ্জীবিদৰ মতে ১৩৬৪ খ্ৰীষ্টাব্দত টাই-আহোম পৰম্পৰা অনুসৰি পূৰ্বৱৰ্তী শাসক [[চুখ্ৰাম্‌ফা]]ৰ কোনো পুত্ৰ সন্তান নথকাৰ বাবে থাও ফ্ৰাং দাম আৰু তা-ফী-কুন নামৰ গোহাঁই দুজনৰ পৰামৰ্শ অনুসৰি সিদ্ধান্ত মৰ্মে চুতুফাক পৰৱৰ্তী ৰজা হিচাপে নিৰ্বাচিত কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite web|title=Asamar Buranji Ed. 3rd : Barua, Padmanath Gohain : Free Download, Borrow, and Streaming : Internet Archive|website=Internet Archive|date=22 Sep 2015|url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.452455/page/%E0%A7%A9%E0%A7%AA/mode/1up|access-date=18 May 2026}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{cite web|title=The Tai and the Tai Kingdoms|page=273|url=https://ia601402.us.archive.org/14/items/in.ernet.dli.2015.149949/2015.149949.The-Tai-And-The-Tai-Kingdoms.pdf|access-date=18 May 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=A History Of Assam : E.a.gait : Free Download, Borrow, and Streaming : Internet Archive|website=Internet Archive|date=4 Aug 2015|url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.279344/page/n93/mode/1up|access-date=18 May 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;বৰবৰুৱা হিতেশ্বৰ- আহোমৰ দিন or A History of Assam under the Ahoms 1st edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati page 32&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Gait E.A. A History of Assam 2nd edition 1926 Thacker, Spink &amp; Co Calcutta page 81&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;বৰুৱা গুণাভিৰাম- অসম বুৰঞ্জী or A History of Assam 4th edition 2008 Publication Board of Assam Guwahati page 55&lt;/ref&gt;  এই ৰাজ্যাভিষেক সমাৰোহে ৰাজ্যখনত চলি থকা সাময়িক ৰাজনৈতিক অনিশ্চয়তাৰ অন্ত পেলাইছিল। পিছে বুৰঞ্জীবিদ পদ্মেশ্বৰ গগৈৰ মতে ১৩৬৪ চনৰ পৰা ১৩৬৯ চনলৈ কোনো স্বৰ্গদেউ নাছিল।

==ৰাজত্বকাল আৰু হত্যা==
চুতুফাই আহোম ৰাজ্যৰ পৰিসীমা বঢ়াব বিচাৰিছিল। ইয়াৰ ফলত কাষৰীয়া চুতীয়া ৰাজ্যৰ লগত সংঘাতৰ সৃষ্টি হয়। ১৩৭৬ চনত চুতীয়া ৰজা জয়ধ্বজপালে চাপাগুৰিত চুতুফাক লগ কৰে আৰু মিত্ৰতাৰ ভাও জুৰি তেখেতক চফ্ৰাই নদীৰ নাওখেললৈ নিমন্ত্ৰণ জনায়। চুতীয়া ৰজা জয়ধ্বজপালে চুতুফাক নিজৰ নাওত উঠাই প্ৰলোভিত কৰি বিশ্বাসঘাতকতাৰে হত্যা কৰিছিল। &lt;ref&gt;Goswami, Hemchandra, &quot;Purani Assam Buranji, p.37&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Assam Buranji (SM), p.7&lt;/ref&gt; চুতুফাৰ লগত যোৱা সৈন্যবোৰ ৰাজধানীলৈ ঘূৰি আহি এই কথা সদৰি কৰে।&lt;ref&gt;বৰবৰুৱা হিতেশ্বৰ- আহোমৰ দিন or A History of Assam under the Ahoms 1st edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati page 32&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Gait E.A. A History of Assam 2nd edition 1926 Thacker, Spink &amp; Co Calcutta page 81&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Barua Gunaviram Assam Buranji or A History of Assam 4th edition 2008 Publication Board of Assam Guwahati page 56&lt;/ref&gt;

কিছুমান ইতিহাসবিদে এই খণ্ডটোৰ সত্যতাক লৈ প্ৰশ্ন উত্থাপন কৰে। সৰ্বেশ্বৰ বৰুৱাই যুক্তি আগবঢ়ায় যে চুতুফাৰ মৃত্যু পৰিকল্পিত ভাৱে হোৱা নাছিল আৰু চুতীয়া ৰজাৰ নিমন্ত্ৰণত সংঘটিত হোৱা নাও খেলত চুতুফাৰ মৃত্যু হোৱাৰ বাবে চুতীয়া ৰজাক ভুলকৈ দোষাৰোপ কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;Barua, Sarbeswar,&quot;Manideep&quot;(1965), p.300&lt;/ref&gt;

==পৰৱৰ্তী কাল==
চুতুফাৰ মৃত্যুৰ পাছত আহোম ডাঙৰীয়াসকলে স্বৰ্গদেউৰ উপযোগী কোনো ৰাজকোঁৱৰ বিচাৰি নাপালে আৰু সেই বাবে চাৰি বছৰ (১৩৭৬-১৩৮০ চন) চাও ফ্ৰংদাম বুঢ়াগোহাঁই আৰু চাও তাপ্ৰিখিন বৰগোহাঁইয়ে নিজে প্ৰশাসনৰ ভাৰ চম্ভালে।&lt;ref&gt;Barbaruah Hiteswar Ahomar-Din or A History of Assam under the Ahoms 1st edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati page 32&lt;/ref&gt; ৰজা অবিহনে ৰাজ্য চলোৱা টান দেখি ১৩৮০ চনত তেওঁলোকে চুতুফাৰ ভায়েক আৰু চুখাংফাৰ তৃতীয় পুত্ৰ [[ত্যাও খাম্‌টি]]ক স্বৰ্গদেউ পাতে।&lt;ref&gt;Gait E.A. A History of Assam 2nd edition 1926 Thacker, Spink &amp; Co Calcutta page 81&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Barua Gunaviram Assam Buranji or A History of Assam 4th edition 2008 Publication Board of Assam Guwahati page 56&lt;/ref&gt; চুতুফাৰ মৃত্যুৰ বাবে পৰৱৰ্তী চাওঁফা ত্যাও খামটিয়ে শাসনভাৰ লৈয়ে প্ৰথম পদক্ষেপ হিছাপে প্ৰতিশোধ গ্ৰহণৰ সিদ্ধান্ত লৈছিল।&lt;ref&gt;&quot;..his firstmission was against the 
Chutiyas to take avenging action for the death of Ahom king Sutupha..&quot;{{cite web|title=Status of Women under the Ahoms: A Historical Study (1228–1826 A.D.)|page=44|url=https://ir.nbu.ac.in/server/api/core/bitstreams/5252374a-1365-4b40-a721-37b369fdc567/content|access-date=18 May 2026}}&lt;/ref&gt;

==টোকা==
{{reflist}}

==তথ্যসূত্ৰ==
*ফুকন,বৰুৱা (১৯৬৪) (আহোম ভাষা, ইংৰাজী, অসমীয়া ভাষাত). আহোম লেগজিকন, ঐতিহাসিক আৰু প্ৰাচীন গ্ৰন্থ অধ্যয়ন বিভাগ
* বৰবৰুৱা হিতেশ্বৰ আহোমৰ-দিন or A History of Assam under the Ahoms first edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati
* বৰুৱা গুণাভিৰাম অসম বুৰঞ্জী or A History of Assam fourth edition 2008 Publication Board of Assam Guwahati
* Gait E.A. A History of Assam second edition 1926 Thacker, Spink &amp; Co Calcutta
* {{cite book|last=Barua|first=Swarnalata|title=Chutia Jatir Buranji|year=2007|place=Guwahati}}

[[শ্ৰেণী:টাই-আহোম শাসক]]</text>
      <sha1>ckarcnpkfbh3vawjjtzepefvpvkq7yp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>607214</id>
      <parentid>607202</parentid>
      <timestamp>2026-05-19T05:43:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ananya Taye</username>
        <id>28065</id>
      </contributor>
      <comment>Restored to unvandalised version</comment>
      <origin>607214</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11871" sha1="eicy78gb732ajarscrigf1n0r0weozt" xml:space="preserve">{{Infobox royalty|||name='''চাওলুং চ্যু-তু-ফা&lt;br&gt;𑜋𑜰𑜫 𑜎𑜤𑜂𑜫 𑜏𑜢𑜤𑜰𑜫 𑜄𑜥 𑜇𑜡'''|title=[[চাওলুং]]|titletext=([[টাই-আহোম ভাষা]])|more=|image=|imgw=|alt=|caption=|succession=[[Kingdom of Assam|অসমৰ ৰজা]]|moretext=|reign={{CE|১৩৬৯ – ১৩৭৬}}|reign-type=শাসন কাল|consort=|coronation={{CE|১৩৬৯}}|cor-type=খেউন ৰোণ মাই ক'|predecessor=[[চুখ্ৰাংফা]]|pre-type=পূৰ্বৰ চাওফা|successor=[[ত্যাও খাম্‌টি]]|suc-type=পৰৱৰ্তী চাওফা|regent=|reg-type=|succession1=|moretext1=|reign1=|reign-type1=|coronation1=|cor-type1=|predecessor1=|pre-type1=|successor1=|suc-type1=|regent1=|reg-type1=|succession2=|moretext2=|reign2=|reign-type2=|coronation2=|cor-type2=|predecessor2=|pre-type2=|successor2=|suc-type2=|regent2=|reg-type2=|succession3=|moretext3=|reign3=|reign-type3=|coronation3=|cor-type3=|predecessor3=|pre-type3=|successor3=|suc-type3=|regent3=|reg-type3=|spouse=|spouse-type=|type=|spouses=|spouses-type=|issue=|issue-link=|issue-pipe=|full name=চাওলুং চ্যু-তু-ফা|era dates=|era name=[[আহোম যুগ]]|posthumous name=|temple name=|dynasty=ছ্যু ফৈদ, [[আহোম ৰাজবংশ]]|mother=|father=[[চুখ্ৰাংফা]]|date of birth=|place of birth=[[আহোম ৰাজ্য]]|date of death={{CE|১৩৭৬}}|place of death=চফ্ৰাই নদী (চুতীয়া আৰু আহোম ৰাজ্যৰ সীমান্ত)| death_cause= চুতীয়া ৰজাৰ দ্বাৰা নাওখেলৰ সময়ত হত্যা|date of burial=|place of burial=|occupation=|signature=|signature_alt=|religion=[[ফুৰালুং ধৰ্ম]]}}{{Ahom Dynasty}}
'''চুতুফা''' বা '''চাওলুং চ্যু-তু-ফা''' ({{lang-aho|𑜋𑜰𑜫 𑜎𑜤𑜂𑜫 𑜏𑜢𑜤𑜰𑜫 𑜄𑜥 𑜇𑜡}}) [[আহোম ৰাজ্য]]ৰ ষষ্ঠজন [[স্বৰ্গদেউ]] আছিল। টাই আহোম ভাষাত লিখা বুৰঞ্জী অনুসৰি ৰজা নোহোৱা এটা পৰ্বৰ পাছত তেখেতে ১৩৬৯ চনৰ পৰা ১৩৭৬ চনলৈ ৰাজত্ব কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{harvcol|ফুকন,বৰুৱা|১৯৬৪|p=১৩৯}}&lt;/ref&gt; কোনো কোনো ইতিহাসবিদে তেখেত ১৩৬৪ চনত ৰাজপাটত বহিছিল বুলি ক'ব খোজে যদিও মূল বুৰঞ্জীত ১৩৬৯ চনৰ পৰা ১৩৭৬ চনলৈ ৰাজত্ব কৰিছিল বুলি উল্লেখ আছে। সঘনাই হোৱা সংঘাতৰ পাছত চুতীয়া সকলে তেওঁক নাও খেল চাবলৈ মাতি বিশ্বাস ঘাটকতাৰে হত্যা কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{harvcol|গেইট|১৯২৬|p=৮১}}&lt;/ref&gt;

==পূৰ্বপুৰুষ আৰু সিংহাৰোহণ==
চুতুফা আছিল আহোম ৰজা [[চুখাংফা]]ৰ দ্বিতীয় পুত্ৰ। দেউতাকৰ মৃত্যুৰ পাছত জ্যেষ্ঠ পুত্ৰ [[চুখ্ৰাম্‌ফা]] স্বৰ্গদেউ হৈছিল। ৩২ বছৰ শাসন কৰাৰ পাছত ১৩৬৪ চনত চুখ্ৰাম্‌ফাৰ মৃত্যু হয়। এইখিনিতে বুৰঞ্জীবিদসকলৰ মতভেদ দেখা যায়। কোনো কোনোৰ মতে চুখ্ৰাম্‌ফাৰ মৃত্যুত তেখেতৰ ভায়েক চুতুফা ১৩৬৪ চনৰ ৰাজপাটত বহে।&lt;ref&gt;বৰবৰুৱা হিতেশ্বৰ- আহোমৰ দিন or A History of Assam under the Ahoms 1st edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati page 32&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Gait E.A. A History of Assam 2nd edition 1926 Thacker, Spink &amp; Co Calcutta page 81&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;বৰুৱা গুণাভিৰাম- অসম বুৰঞ্জী or A History of Assam 4th edition 2008 Publication Board of Assam Guwahati page 55&lt;/ref&gt; কিন্তু আধুনিক বুৰঞ্জীবিদ পদ্মেশ্বৰ গগৈ আৰু স্বৰ্ণলতা বৰুৱাৰ মতে ১৩৬৪ চনৰ পৰা ১৩৬৯ চনলৈ কোনো স্বৰ্গদেউ নাছিল। 

==ৰাজত্বকাল আৰু হত্যা==

সৎসৰী বুৰঞ্জীত মতছ চুকাফাৰ‌ পুত্ৰৰ সময়ৰ পৰা চুতুফাৰ মৃত্যুৰ আগলৈকে আহোমসকলে চুতীয়া ৰাজ্যৰ সৈতে আন্তৰিক সম্পৰ্ক বজাই ৰাখিছিল।&lt;ref&gt;Bhuyan, S.K, ''Satsari Assam Buranji'',p.9, &quot;Previously, since the time of one of Sukapha’s sons, there was alliance and coordial relations with the Chutia king&quot;&lt;/ref&gt;

চুতুফাই আহোম ৰাজ্যৰ পৰিসীমা বঢ়াব বিচাৰিছিল। ইয়াৰ ফলত কাষৰীয়া [[চুতীয়া ৰাজ্য]]ৰ লগত সংঘাতৰ সৃষ্টি হয়। ১৩৭৬ চনত চুতীয়া ৰজাই চাপাগুৰিত চুতুফাক লগ কৰে আৰু মিত্ৰতাৰ ভাও জুৰি তেখেতক চফ্ৰাই নদীৰ নাওখেললৈ নিমন্ত্ৰণ জনায়। বিবৰণৰ অনুসৰি চুতীয়া ৰজাই চুতুফাক নিজৰ নাওত উঠাই প্ৰলোভিত কৰি বিশ্বাসঘাতকতাৰে হত্যা কৰিছিল। কিন্তু বুৰাঞ্জীবোৰত তেওঁৰ মৃত্যুৰ ধৰণৰ বিষয়ে মিল পোৱা‌ নাযায়: কোনো‌ এখনত তেওঁক এটা বলধ গৰুৱে গছকাই হত্যা কৰা হৈছিল বুলি কোৱা হৈছে&lt;ref&gt;বৰবৰুৱা হিতেশ্বৰ- আহোমৰ দিন or A History of Assam under the Ahoms 1st edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati page 32&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Bhuyan, S K, Satsari Buranji,p.9&lt;/ref&gt;, আন এখনত তেওঁক নাওতে হত্যা কৰা হৈছিল বুলি কোৱা হৈছে।&lt;ref&gt;Goswami, Hemchandra, &quot;Purani Assam Buranji, p.37&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Assam Buranji (SM), p.7&lt;/ref&gt; চুতুফাৰ লগত যোৱা সৈন্যবোৰ ৰাজধানীলৈ ঘূৰি আহি এই কথা সদৰি কৰে।&lt;ref&gt;বৰবৰুৱা হিতেশ্বৰ- আহোমৰ দিন or A History of Assam under the Ahoms 1st edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati page 32&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Gait E.A. A History of Assam 2nd edition 1926 Thacker, Spink &amp; Co Calcutta page 81&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Barua Gunaviram Assam Buranji or A History of Assam 4th edition 2008 Publication Board of Assam Guwahati page 56&lt;/ref&gt; [[আহোম ভাষা]]ত লিখা &quot;আহোম বুৰঞ্জী&quot;ত চুতীয়াসকলে (''তিউৰা'' হিচাপে) চুতুফাক লৈ গৈ বধ কৰিছিল বুলি উল্লেখ কৰিছে যদিও কোনো চুতীয়া ৰজাৰ কথা‌(ৰজা‌ বুজোৱা ''খুন'' শব্দ ব্যৱহাৰ কৰা নাই) উল্লেখ কৰা নাই।&lt;ref&gt;Barua, Gopal Chandra, &quot;Ahom Buranji, p.48&lt;/ref&gt;

কিছুমান ইতিহাসবিদে এই খণ্ডটোৰ সত্যতাক লৈ প্ৰশ্ন উত্থাপন কৰে। সৰ্বেশ্বৰ বৰুৱাই যুক্তি আগবঢ়ায় যে চুতুফাৰ মৃত্যু পৰিকল্পিত ভাৱে হোৱা নাছিল আৰু চুতীয়া ৰজাৰ নিমন্ত্ৰণত সংঘটিত হোৱা নাও খেলত চুতুফাৰ মৃত্যু হোৱাৰ বাবে চুতীয়া ৰজাক ভুলকৈ দোষাৰোপ কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;Barua, Sarbeswar,&quot;Manideep&quot;(1965), p.300&lt;/ref&gt; স্বৰ্ণলতা বৰুৱাই (২০০৭) লক্ষ্য কৰিছে যে বিদেশী দেশত ৰজাক হত্যা কৰিলে নিশ্চয়কৈ তাৎক্ষণিক সামৰিক সঁহাৰিৰ সূচনা হ’লহেঁতেন, তথাপিও এনে কোনো সংঘাতৰ লিপিবদ্ধ হোৱা নাই। তদুপৰি চুতুফাৰ লগত থকা আহোম বাহিনীয়ে তেওঁক ৰক্ষা কৰা বা প্রত্যাক্রমণ কৰাৰ বাবে পদক্ষেপ লোৱাৰ কথা উল্লেখ নাই৷&lt;ref&gt;{{harv|Barua|2007|page=118}}&lt;/ref&gt;

==বৰগোহাঁই আৰু বুঢ়াগোহাঁই শাসনকাল==
চুতুফাৰ মৃত্যুৰ পাছত আহোম ডাঙৰীয়াসকলে স্বৰ্গদেউৰ উপযোগী কোনো ৰাজকোঁৱৰ বিচাৰি নাপালে আৰু সেই বাবে চাৰি বছৰ (১৩৭৬-১৩৮০ চন) চাও ফ্ৰংদাম বুঢ়াগোহাঁই আৰু চাও তাপ্ৰিখিন বৰগোহাঁইয়ে নিজে প্ৰশাসনৰ ভাৰ চম্ভালে।&lt;ref&gt;Barbaruah Hiteswar Ahomar-Din or A History of Assam under the Ahoms 1st edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati page 32&lt;/ref&gt; ৰজা অবিহনে ৰাজ্য চলোৱা টান দেখি ১৩৮০ চনত তেওঁলোকে চুতুফাৰ ভায়েক আৰু চুখাংফাৰ তৃতীয় পুত্ৰ [[ত্যাও খাম্‌টি]]ক স্বৰ্গদেউ পাতে।&lt;ref&gt;Gait E.A. A History of Assam 2nd edition 1926 Thacker, Spink &amp; Co Calcutta page 81&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Barua Gunaviram Assam Buranji or A History of Assam 4th edition 2008 Publication Board of Assam Guwahati page 56&lt;/ref&gt;

==টোকা==
{{reflist}}

==তথ্যসূত্ৰ==
*ফুকন,বৰুৱা (১৯৬৪) (আহোম ভাষা, ইংৰাজী, অসমীয়া ভাষাত). আহোম লেগজিকন, ঐতিহাসিক আৰু প্ৰাচীন গ্ৰন্থ অধ্যয়ন বিভাগ
* বৰবৰুৱা হিতেশ্বৰ আহোমৰ-দিন or A History of Assam under the Ahoms first edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati
* বৰুৱা গুণাভিৰাম অসম বুৰঞ্জী or A History of Assam fourth edition 2008 Publication Board of Assam Guwahati
* Gait E.A. A History of Assam second edition 1926 Thacker, Spink &amp; Co Calcutta
* {{cite book|last=Barua|first=Swarnalata|title=Chutia Jatir Buranji|year=2007|place=Guwahati}}

[[শ্ৰেণী:টাই-আহোম শাসক]]</text>
      <sha1>eicy78gb732ajarscrigf1n0r0weozt</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>607250</id>
      <parentid>607214</parentid>
      <timestamp>2026-05-19T10:16:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>KhiLanTzi</username>
        <id>23530</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Restored essential informations, removed WP:SYNTH everything must be clearly mentioned by a reliable source</comment>
      <origin>607250</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12932" sha1="ckarcnpkfbh3vawjjtzepefvpvkq7yp" xml:space="preserve">{{Infobox royalty|||name='''চাওলুং চু'-তু-ফা&lt;br&gt;𑜋𑜰𑜫 𑜎𑜤𑜂𑜫 𑜏𑜢𑜤𑜰𑜫 𑜄𑜥 𑜇𑜡'''|title=[[চাওলুং]]|titletext=([[টাই-আহোম ভাষা]])|more=|image=|imgw=|alt=|caption=|succession=[[Kingdom of Assam|অসমৰ ৰজা]]|moretext=|reign={{CE|১৩৬৯ – ১৩৭৬}}|reign-type=শাসন কাল|consort=|coronation={{CE|১৩৬৯}}|cor-type=খেউন ৰোণ মাই ক'|predecessor=[[চুখ্ৰাংফা]]|pre-type=পূৰ্বৰ চাওফা|successor=[[ত্যাও খাম্‌টি]]|suc-type=পৰৱৰ্তী চাওফা|regent=|reg-type=|succession1=|moretext1=|reign1=|reign-type1=|coronation1=|cor-type1=|predecessor1=|pre-type1=|successor1=|suc-type1=|regent1=|reg-type1=|succession2=|moretext2=|reign2=|reign-type2=|coronation2=|cor-type2=|predecessor2=|pre-type2=|successor2=|suc-type2=|regent2=|reg-type2=|succession3=|moretext3=|reign3=|reign-type3=|coronation3=|cor-type3=|predecessor3=|pre-type3=|successor3=|suc-type3=|regent3=|reg-type3=|spouse=|spouse-type=|type=|spouses=|spouses-type=|issue=|issue-link=|issue-pipe=|full name=চাওলুং চ্যু-তু-ফা|era dates=|era name=[[আহোম যুগ]]|posthumous name=|temple name=|dynasty=ছ্যু ফৈদ, [[আহোম ৰাজবংশ]]|mother=|father=[[চুখাংফা]]|date of birth=|place of birth=[[আহোম ৰাজ্য]]|date of death={{CE|১৩৭৬}}|place of death=চফ্ৰাই নদী (চুতীয়া আৰু আহোম ৰাজ্যৰ সীমান্ত)| death_cause= চুতীয়া ৰজা জয়ধ্বজপালৰ দ্বাৰা নাওখেলৰ সময়ত হত্যা|date of burial=|place of burial=|occupation=|signature=|signature_alt=|religion=[[ফুৰালুং ধৰ্ম]]}}
'''চাওলুং চু'-তু-ফা''' ({{lang-aho|𑜋𑜰𑜫 𑜎𑜤𑜂𑜫 𑜏𑜢𑜤𑜰𑜫 𑜄𑜥 𑜇𑜡}}) [[আহোম ৰাজ্য]] (মুঙ দুণ)ৰ ষষ্ঠজন [[চাওফা]] আছিল। ককায়েক [[চুখ্ৰাংফা]]ৰ কোনো পুত্ৰ সন্তান নথকা বাবে তেঁওক অসমৰ পৰৱৰ্তী [[চাওফা]] হিচাপে বাছনি কৰা হৈছিল। তেঁও ১৩৬৯ চনৰ পৰা ১৩৭৬ চনলৈ ৰাজত্ব কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{harvcol|ফুকন,বৰুৱা|১৯৬৪|p=১৩৯}}&lt;/ref&gt; {{CE|১৩৭৬}}ত চুতীয়া ৰজা জয়ধ্বজপালে চুতুফাক চাফ্ৰাই নদীৰ কাষত এখন বন্ধুত্বপূৰ্ণ নিমন্ত্ৰণ জনাই অংগৰক্ষী নোহোৱাকৈ  নিজৰ ব্যক্তিগত নাওখনলৈ মাতি হত্যা কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite book |last=Gait |first=Edward Albert |title=A History of Assam |date=1926 |publisher=Thacker, Spink &amp; Co. |location=Calcutta |page=81 |quote=&quot;...the Chutia king lured Sutuphaa onto his barge without attendants and treacherously murdered him...&quot;}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last=Barua |first=Gunaviram |title=Assam Buranji or A History of Assam |date=2008 |publisher=Publication Board of Assam |location=Guwahati |pages=55–56 |quote=&quot;...Sutuphaa's rule ended abruptly when he was treacherously assassinated by the Sutiya king...&quot;}}&lt;/ref&gt;চুতুফাৰ মৃত্যুৰ বাবে পৰৱৰ্তী চাওঁফা ত্যাও খামটিয়ে শাসনভাৰ লৈয়ে প্ৰথম পদক্ষেপ হিছাপে প্ৰতিশোধ গ্ৰহণৰ সিদ্ধান্ত লৈছিল।&lt;ref&gt;&quot;..his firstmission was against the 
Chutiyas to take avenging action for the death of Ahom king Sutupha..&quot;{{cite web|title=Status of Women under the Ahoms: A Historical Study (1228–1826 A.D.)|page=44|url=https://ir.nbu.ac.in/server/api/core/bitstreams/5252374a-1365-4b40-a721-37b369fdc567/content|access-date=18 May 2026}}&lt;/ref&gt; আৰু ইয়াৰ পিছতেই দুয়োখন ৰাজ্যৰ মাজত দশক দশক ধৰি তীব্ৰ যুদ্ধ আৰু অৰাজকতাৰ সৃষ্টি হৈছিল। এই সংঘাৰ ফল স্বৰূপে ১৬ শতিকাত আহোমে চুতীয়া ৰাজ্য সম্পূৰ্ণৰূপে জয় কৰে।&lt;ref&gt;{{harvcol|গেইট|১৯২৬|p=৮১}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{harvcol|গেইট|১৯২৬|p=৮১}}&lt;/ref&gt;

==পূৰ্বপুৰুষ==
তেখেতৰ পিতৃ [[চুখাংফা]] অসমৰ চতুৰ্থ জন চাওফা আছিল। আৰু ককায়েক [[চুখ্ৰাংফা]] অসমৰ পঞ্চম জন চাওফা আছিল।

==শাসন গ্ৰহণ==
চাওফা হোৱাৰ আগত চুতুফা লাহনজিং গাঁৱত কোঁৱৰ হিচাপে বাস কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite web|title=The Tai and the Tai Kingdoms|page=273|url=https://ia601402.us.archive.org/14/items/in.ernet.dli.2015.149949/2015.149949.The-Tai-And-The-Tai-Kingdoms.pdf|access-date=18 May 2026}}&lt;/ref&gt; বুৰঞ্জীবিদৰ মতে ১৩৬৪ খ্ৰীষ্টাব্দত টাই-আহোম পৰম্পৰা অনুসৰি পূৰ্বৱৰ্তী শাসক [[চুখ্ৰাম্‌ফা]]ৰ কোনো পুত্ৰ সন্তান নথকাৰ বাবে থাও ফ্ৰাং দাম আৰু তা-ফী-কুন নামৰ গোহাঁই দুজনৰ পৰামৰ্শ অনুসৰি সিদ্ধান্ত মৰ্মে চুতুফাক পৰৱৰ্তী ৰজা হিচাপে নিৰ্বাচিত কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite web|title=Asamar Buranji Ed. 3rd : Barua, Padmanath Gohain : Free Download, Borrow, and Streaming : Internet Archive|website=Internet Archive|date=22 Sep 2015|url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.452455/page/%E0%A7%A9%E0%A7%AA/mode/1up|access-date=18 May 2026}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{cite web|title=The Tai and the Tai Kingdoms|page=273|url=https://ia601402.us.archive.org/14/items/in.ernet.dli.2015.149949/2015.149949.The-Tai-And-The-Tai-Kingdoms.pdf|access-date=18 May 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=A History Of Assam : E.a.gait : Free Download, Borrow, and Streaming : Internet Archive|website=Internet Archive|date=4 Aug 2015|url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.279344/page/n93/mode/1up|access-date=18 May 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;বৰবৰুৱা হিতেশ্বৰ- আহোমৰ দিন or A History of Assam under the Ahoms 1st edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati page 32&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Gait E.A. A History of Assam 2nd edition 1926 Thacker, Spink &amp; Co Calcutta page 81&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;বৰুৱা গুণাভিৰাম- অসম বুৰঞ্জী or A History of Assam 4th edition 2008 Publication Board of Assam Guwahati page 55&lt;/ref&gt;  এই ৰাজ্যাভিষেক সমাৰোহে ৰাজ্যখনত চলি থকা সাময়িক ৰাজনৈতিক অনিশ্চয়তাৰ অন্ত পেলাইছিল। পিছে বুৰঞ্জীবিদ পদ্মেশ্বৰ গগৈৰ মতে ১৩৬৪ চনৰ পৰা ১৩৬৯ চনলৈ কোনো স্বৰ্গদেউ নাছিল।

==ৰাজত্বকাল আৰু হত্যা==
চুতুফাই আহোম ৰাজ্যৰ পৰিসীমা বঢ়াব বিচাৰিছিল। ইয়াৰ ফলত কাষৰীয়া চুতীয়া ৰাজ্যৰ লগত সংঘাতৰ সৃষ্টি হয়। ১৩৭৬ চনত চুতীয়া ৰজা জয়ধ্বজপালে চাপাগুৰিত চুতুফাক লগ কৰে আৰু মিত্ৰতাৰ ভাও জুৰি তেখেতক চফ্ৰাই নদীৰ নাওখেললৈ নিমন্ত্ৰণ জনায়। চুতীয়া ৰজা জয়ধ্বজপালে চুতুফাক নিজৰ নাওত উঠাই প্ৰলোভিত কৰি বিশ্বাসঘাতকতাৰে হত্যা কৰিছিল। &lt;ref&gt;Goswami, Hemchandra, &quot;Purani Assam Buranji, p.37&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Assam Buranji (SM), p.7&lt;/ref&gt; চুতুফাৰ লগত যোৱা সৈন্যবোৰ ৰাজধানীলৈ ঘূৰি আহি এই কথা সদৰি কৰে।&lt;ref&gt;বৰবৰুৱা হিতেশ্বৰ- আহোমৰ দিন or A History of Assam under the Ahoms 1st edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati page 32&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Gait E.A. A History of Assam 2nd edition 1926 Thacker, Spink &amp; Co Calcutta page 81&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Barua Gunaviram Assam Buranji or A History of Assam 4th edition 2008 Publication Board of Assam Guwahati page 56&lt;/ref&gt;

কিছুমান ইতিহাসবিদে এই খণ্ডটোৰ সত্যতাক লৈ প্ৰশ্ন উত্থাপন কৰে। সৰ্বেশ্বৰ বৰুৱাই যুক্তি আগবঢ়ায় যে চুতুফাৰ মৃত্যু পৰিকল্পিত ভাৱে হোৱা নাছিল আৰু চুতীয়া ৰজাৰ নিমন্ত্ৰণত সংঘটিত হোৱা নাও খেলত চুতুফাৰ মৃত্যু হোৱাৰ বাবে চুতীয়া ৰজাক ভুলকৈ দোষাৰোপ কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;Barua, Sarbeswar,&quot;Manideep&quot;(1965), p.300&lt;/ref&gt;

==পৰৱৰ্তী কাল==
চুতুফাৰ মৃত্যুৰ পাছত আহোম ডাঙৰীয়াসকলে স্বৰ্গদেউৰ উপযোগী কোনো ৰাজকোঁৱৰ বিচাৰি নাপালে আৰু সেই বাবে চাৰি বছৰ (১৩৭৬-১৩৮০ চন) চাও ফ্ৰংদাম বুঢ়াগোহাঁই আৰু চাও তাপ্ৰিখিন বৰগোহাঁইয়ে নিজে প্ৰশাসনৰ ভাৰ চম্ভালে।&lt;ref&gt;Barbaruah Hiteswar Ahomar-Din or A History of Assam under the Ahoms 1st edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati page 32&lt;/ref&gt; ৰজা অবিহনে ৰাজ্য চলোৱা টান দেখি ১৩৮০ চনত তেওঁলোকে চুতুফাৰ ভায়েক আৰু চুখাংফাৰ তৃতীয় পুত্ৰ [[ত্যাও খাম্‌টি]]ক স্বৰ্গদেউ পাতে।&lt;ref&gt;Gait E.A. A History of Assam 2nd edition 1926 Thacker, Spink &amp; Co Calcutta page 81&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Barua Gunaviram Assam Buranji or A History of Assam 4th edition 2008 Publication Board of Assam Guwahati page 56&lt;/ref&gt; চুতুফাৰ মৃত্যুৰ বাবে পৰৱৰ্তী চাওঁফা ত্যাও খামটিয়ে শাসনভাৰ লৈয়ে প্ৰথম পদক্ষেপ হিছাপে প্ৰতিশোধ গ্ৰহণৰ সিদ্ধান্ত লৈছিল।&lt;ref&gt;&quot;..his firstmission was against the 
Chutiyas to take avenging action for the death of Ahom king Sutupha..&quot;{{cite web|title=Status of Women under the Ahoms: A Historical Study (1228–1826 A.D.)|page=44|url=https://ir.nbu.ac.in/server/api/core/bitstreams/5252374a-1365-4b40-a721-37b369fdc567/content|access-date=18 May 2026}}&lt;/ref&gt;

==টোকা==
{{reflist}}

==তথ্যসূত্ৰ==
*ফুকন,বৰুৱা (১৯৬৪) (আহোম ভাষা, ইংৰাজী, অসমীয়া ভাষাত). আহোম লেগজিকন, ঐতিহাসিক আৰু প্ৰাচীন গ্ৰন্থ অধ্যয়ন বিভাগ
* বৰবৰুৱা হিতেশ্বৰ আহোমৰ-দিন or A History of Assam under the Ahoms first edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati
* বৰুৱা গুণাভিৰাম অসম বুৰঞ্জী or A History of Assam fourth edition 2008 Publication Board of Assam Guwahati
* Gait E.A. A History of Assam second edition 1926 Thacker, Spink &amp; Co Calcutta
* {{cite book|last=Barua|first=Swarnalata|title=Chutia Jatir Buranji|year=2007|place=Guwahati}}

[[শ্ৰেণী:টাই-আহোম শাসক]]</text>
      <sha1>ckarcnpkfbh3vawjjtzepefvpvkq7yp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>607251</id>
      <parentid>607250</parentid>
      <timestamp>2026-05-19T10:16:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>KhiLanTzi</username>
        <id>23530</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>607251</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12987" sha1="aa6nrk6orc1ftcng2t9ut8qw2b60mxs" xml:space="preserve">{{Infobox royalty|||name='''চাওলুং চু'-তু-ফা&lt;br&gt;𑜋𑜰𑜫 𑜎𑜤𑜂𑜫 𑜏𑜢𑜤𑜰𑜫 𑜄𑜥 𑜇𑜡'''|title=[[চাওলুং]]|titletext=([[টাই-আহোম ভাষা]])|more=|image=|imgw=|alt=|caption=|succession=[[Kingdom of Assam|অসমৰ ৰজা]]|moretext=|reign={{CE|১৩৬৯ – ১৩৭৬}}|reign-type=শাসন কাল|consort=|coronation={{CE|১৩৬৯}}|cor-type=খেউন ৰোণ মাই ক'|predecessor=[[চুখ্ৰাংফা]]|pre-type=পূৰ্বৰ চাওফা|successor=[[ত্যাও খাম্‌টি]]|suc-type=পৰৱৰ্তী চাওফা|regent=|reg-type=|succession1=|moretext1=|reign1=|reign-type1=|coronation1=|cor-type1=|predecessor1=|pre-type1=|successor1=|suc-type1=|regent1=|reg-type1=|succession2=|moretext2=|reign2=|reign-type2=|coronation2=|cor-type2=|predecessor2=|pre-type2=|successor2=|suc-type2=|regent2=|reg-type2=|succession3=|moretext3=|reign3=|reign-type3=|coronation3=|cor-type3=|predecessor3=|pre-type3=|successor3=|suc-type3=|regent3=|reg-type3=|spouse=|spouse-type=|type=|spouses=|spouses-type=|issue=|issue-link=|issue-pipe=|full name=চাওলুং চ্যু-তু-ফা|era dates=|era name=[[আহোম যুগ]]|posthumous name=|temple name=|dynasty=ছ্যু ফৈদ, [[আহোম ৰাজবংশ]]|mother=|father=[[চুখাংফা]]|date of birth=|place of birth=[[আহোম ৰাজ্য]]|date of death={{CE|১৩৭৬}}|place of death=চফ্ৰাই নদী (চুতীয়া আৰু আহোম ৰাজ্যৰ সীমান্ত)| death_cause= চুতীয়া ৰজা জয়ধ্বজপালৰ দ্বাৰা নাওখেলৰ সময়ত হত্যা|date of burial=|place of burial=|occupation=|signature=|signature_alt=|religion=[[ফুৰালুং ধৰ্ম]]}}
'''চাওলুং চু'-তু-ফা''' ({{lang-aho|𑜋𑜰𑜫 𑜎𑜤𑜂𑜫 𑜏𑜢𑜤𑜰𑜫 𑜄𑜥 𑜇𑜡}}) [[আহোম ৰাজ্য]] (মুঙ দুণ)ৰ ষষ্ঠজন [[চাওফা]] আছিল। ককায়েক [[চুখ্ৰাংফা]]ৰ কোনো পুত্ৰ সন্তান নথকা বাবে তেঁওক অসমৰ পৰৱৰ্তী [[চাওফা]] হিচাপে বাছনি কৰা হৈছিল। তেঁও ১৩৬৯ চনৰ পৰা ১৩৭৬ চনলৈ ৰাজত্ব কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{harvcol|ফুকন,বৰুৱা|১৯৬৪|p=১৩৯}}&lt;/ref&gt; {{CE|১৩৭৬}}ত চুতীয়া ৰজা জয়ধ্বজপালে চুতুফাক চাফ্ৰাই নদীৰ কাষত এখন বন্ধুত্বপূৰ্ণ নিমন্ত্ৰণ জনাই অংগৰক্ষী নোহোৱাকৈ  নিজৰ ব্যক্তিগত নাওখনলৈ মাতি হত্যা কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite book |last=Gait |first=Edward Albert |title=A History of Assam |date=1926 |publisher=Thacker, Spink &amp; Co. |location=Calcutta |page=81 |quote=&quot;...the Chutia king lured Sutuphaa onto his barge without attendants and treacherously murdered him...&quot;}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last=Barua |first=Gunaviram |title=Assam Buranji or A History of Assam |date=2008 |publisher=Publication Board of Assam |location=Guwahati |pages=55–56 |quote=&quot;...Sutuphaa's rule ended abruptly when he was treacherously assassinated by the Sutiya king...&quot;}}&lt;/ref&gt;চুতুফাৰ মৃত্যুৰ বাবে পৰৱৰ্তী চাওঁফা ত্যাও খামটিয়ে শাসনভাৰ লৈয়ে প্ৰথম পদক্ষেপ হিছাপে প্ৰতিশোধ গ্ৰহণৰ সিদ্ধান্ত লৈছিল।&lt;ref&gt;&quot;..his firstmission was against the 
Chutiyas to take avenging action for the death of Ahom king Sutupha..&quot;{{cite web|title=Status of Women under the Ahoms: A Historical Study (1228–1826 A.D.)|page=44|url=https://ir.nbu.ac.in/server/api/core/bitstreams/5252374a-1365-4b40-a721-37b369fdc567/content|access-date=18 May 2026}}&lt;/ref&gt; আৰু ইয়াৰ পিছতেই দুয়োখন ৰাজ্যৰ মাজত দশক দশক ধৰি তীব্ৰ যুদ্ধ আৰু অৰাজকতাৰ সৃষ্টি হৈছিল। এই সংঘাৰ ফল স্বৰূপে ১৬ শতিকাত আহোমে চুতীয়া ৰাজ্য সম্পূৰ্ণৰূপে জয় কৰে।&lt;ref&gt;{{harvcol|গেইট|১৯২৬|p=৮১}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{harvcol|গেইট|১৯২৬|p=৮১}}&lt;/ref&gt;

==পূৰ্বপুৰুষ==
তেখেতৰ পিতৃ [[চুখাংফা]] অসমৰ চতুৰ্থ জন চাওফা আছিল। আৰু ককায়েক [[চুখ্ৰাংফা]] অসমৰ পঞ্চম জন চাওফা আছিল।

==শাসন গ্ৰহণ==
চাওফা হোৱাৰ আগত চুতুফা লাহনজিং গাঁৱত কোঁৱৰ হিচাপে বাস কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite web|title=The Tai and the Tai Kingdoms|page=273|url=https://ia601402.us.archive.org/14/items/in.ernet.dli.2015.149949/2015.149949.The-Tai-And-The-Tai-Kingdoms.pdf|access-date=18 May 2026}}&lt;/ref&gt; বুৰঞ্জীবিদৰ মতে ১৩৬৪ খ্ৰীষ্টাব্দত টাই-আহোম পৰম্পৰা অনুসৰি পূৰ্বৱৰ্তী শাসক [[চুখ্ৰাম্‌ফা]]ৰ কোনো পুত্ৰ সন্তান নথকাৰ বাবে থাও ফ্ৰাং দাম আৰু তা-ফী-কুন নামৰ গোহাঁই দুজনৰ পৰামৰ্শ অনুসৰি সিদ্ধান্ত মৰ্মে চুতুফাক পৰৱৰ্তী ৰজা হিচাপে নিৰ্বাচিত কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite web|title=Asamar Buranji Ed. 3rd : Barua, Padmanath Gohain : Free Download, Borrow, and Streaming : Internet Archive|website=Internet Archive|date=22 Sep 2015|url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.452455/page/%E0%A7%A9%E0%A7%AA/mode/1up|access-date=18 May 2026}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{cite web|title=The Tai and the Tai Kingdoms|page=273|url=https://ia601402.us.archive.org/14/items/in.ernet.dli.2015.149949/2015.149949.The-Tai-And-The-Tai-Kingdoms.pdf|access-date=18 May 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=A History Of Assam : E.a.gait : Free Download, Borrow, and Streaming : Internet Archive|website=Internet Archive|date=4 Aug 2015|url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.279344/page/n93/mode/1up|access-date=18 May 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;বৰবৰুৱা হিতেশ্বৰ- আহোমৰ দিন or A History of Assam under the Ahoms 1st edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati page 32&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Gait E.A. A History of Assam 2nd edition 1926 Thacker, Spink &amp; Co Calcutta page 81&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;বৰুৱা গুণাভিৰাম- অসম বুৰঞ্জী or A History of Assam 4th edition 2008 Publication Board of Assam Guwahati page 55&lt;/ref&gt;  এই ৰাজ্যাভিষেক সমাৰোহে ৰাজ্যখনত চলি থকা সাময়িক ৰাজনৈতিক অনিশ্চয়তাৰ অন্ত পেলাইছিল। পিছে বুৰঞ্জীবিদ পদ্মেশ্বৰ গগৈৰ মতে ১৩৬৪ চনৰ পৰা ১৩৬৯ চনলৈ কোনো স্বৰ্গদেউ নাছিল।

==ৰাজত্বকাল আৰু হত্যা==
চুতুফাই আহোম ৰাজ্যৰ পৰিসীমা বঢ়াব বিচাৰিছিল। ইয়াৰ ফলত কাষৰীয়া চুতীয়া ৰাজ্যৰ লগত সংঘাতৰ সৃষ্টি হয়। ১৩৭৬ চনত চুতীয়া ৰজা জয়ধ্বজপালে চাপাগুৰিত চুতুফাক লগ কৰে আৰু মিত্ৰতাৰ ভাও জুৰি তেখেতক চফ্ৰাই নদীৰ নাওখেললৈ নিমন্ত্ৰণ জনায়। চুতীয়া ৰজা জয়ধ্বজপালে চুতুফাক নিজৰ নাওত উঠাই প্ৰলোভিত কৰি বিশ্বাসঘাতকতাৰে হত্যা কৰিছিল। &lt;ref&gt;Goswami, Hemchandra, &quot;Purani Assam Buranji, p.37&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Assam Buranji (SM), p.7&lt;/ref&gt; চুতুফাৰ লগত যোৱা সৈন্যবোৰ ৰাজধানীলৈ ঘূৰি আহি এই কথা সদৰি কৰে।&lt;ref&gt;বৰবৰুৱা হিতেশ্বৰ- আহোমৰ দিন or A History of Assam under the Ahoms 1st edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati page 32&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Gait E.A. A History of Assam 2nd edition 1926 Thacker, Spink &amp; Co Calcutta page 81&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Barua Gunaviram Assam Buranji or A History of Assam 4th edition 2008 Publication Board of Assam Guwahati page 56&lt;/ref&gt;

কিছুমান ইতিহাসবিদে এই খণ্ডটোৰ সত্যতাক লৈ প্ৰশ্ন উত্থাপন কৰে। সৰ্বেশ্বৰ বৰুৱাই যুক্তি আগবঢ়ায় যে চুতুফাৰ মৃত্যু পৰিকল্পিত ভাৱে হোৱা নাছিল আৰু চুতীয়া ৰজাৰ নিমন্ত্ৰণত সংঘটিত হোৱা নাও খেলত চুতুফাৰ মৃত্যু হোৱাৰ বাবে চুতীয়া ৰজাক ভুলকৈ দোষাৰোপ কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;Barua, Sarbeswar,&quot;Manideep&quot;(1965), p.300&lt;/ref&gt;

==পৰৱৰ্তী কাল==
চুতুফাৰ মৃত্যুৰ পাছত আহোম ডাঙৰীয়াসকলে স্বৰ্গদেউৰ উপযোগী কোনো ৰাজকোঁৱৰ বিচাৰি নাপালে আৰু সেই বাবে চাৰি বছৰ (১৩৭৬-১৩৮০ চন) চাও ফ্ৰংদাম বুঢ়াগোহাঁই আৰু চাও তাপ্ৰিখিন বৰগোহাঁইয়ে নিজে প্ৰশাসনৰ ভাৰ চম্ভালে।&lt;ref&gt;Barbaruah Hiteswar Ahomar-Din or A History of Assam under the Ahoms 1st edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati page 32&lt;/ref&gt; ৰজা অবিহনে ৰাজ্য চলোৱা টান দেখি ১৩৮০ চনত তেওঁলোকে চুতুফাৰ ভায়েক আৰু চুখাংফাৰ তৃতীয় পুত্ৰ [[ত্যাও খাম্‌টি]]ক স্বৰ্গদেউ পাতে।&lt;ref&gt;Gait E.A. A History of Assam 2nd edition 1926 Thacker, Spink &amp; Co Calcutta page 81&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Barua Gunaviram Assam Buranji or A History of Assam 4th edition 2008 Publication Board of Assam Guwahati page 56&lt;/ref&gt; চুতুফাৰ মৃত্যুৰ বাবে পৰৱৰ্তী চাওঁফা ত্যাও খামটিয়ে শাসনভাৰ লৈয়ে প্ৰথম পদক্ষেপ হিছাপে প্ৰতিশোধ গ্ৰহণৰ সিদ্ধান্ত লৈছিল।&lt;ref&gt;&quot;..his firstmission was against the 
Chutiyas to take avenging action for the death of Ahom king Sutupha..&quot;{{cite web|title=Status of Women under the Ahoms: A Historical Study (1228–1826 A.D.)|page=44|url=https://ir.nbu.ac.in/server/api/core/bitstreams/5252374a-1365-4b40-a721-37b369fdc567/content|access-date=18 May 2026}}&lt;/ref&gt;

==টোকা==
{{reflist}}

==তথ্যসূত্ৰ==
*ফুকন,বৰুৱা (১৯৬৪) (আহোম ভাষা, ইংৰাজী, অসমীয়া ভাষাত). আহোম লেগজিকন, ঐতিহাসিক আৰু প্ৰাচীন গ্ৰন্থ অধ্যয়ন বিভাগ
* বৰবৰুৱা হিতেশ্বৰ আহোমৰ-দিন or A History of Assam under the Ahoms first edition 1981 Publication Board of Assam Guwahati
* বৰুৱা গুণাভিৰাম অসম বুৰঞ্জী or A History of Assam fourth edition 2008 Publication Board of Assam Guwahati
* Gait E.A. A History of Assam second edition 1926 Thacker, Spink &amp; Co Calcutta
* {{cite book|last=Barua|first=Swarnalata|title=Chutia Jatir Buranji|year=2007|place=Guwahati}}

[[শ্ৰেণী:টাই-আহোম শাসক]]
[[শ্ৰেণী:আহোম ৰাজবংশ]]</text>
      <sha1>aa6nrk6orc1ftcng2t9ut8qw2b60mxs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>দৈনিক অগ্ৰদূত</title>
    <ns>0</ns>
    <id>44360</id>
    <revision>
      <id>607180</id>
      <parentid>530848</parentid>
      <timestamp>2026-05-18T22:55:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>29706</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>607180</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2492" sha1="e29s1lp0zojrdm7rfilnqer32blnnwh" xml:space="preserve">{{Unreferenced}}
{{Infobox Newspaper
| name = দৈনিক অগ্ৰদূত
| image = 
| image_size = 
| caption =
| type = [[দৈনিক বাতৰিকাকত]]
| format = [[:en:Broadsheet|ডাঙৰ পৃষ্ঠা]]
| foundation = 
| ceased publication = 
| price = 
| owners = অগ্ৰদূত পাব্লিচাৰ্ছ প্ৰা: লি:
| publisher = অগ্ৰদূত পাব্লিচাৰ্ছ প্ৰা: লি:
| editor = প্ৰাঞ্জলসেন ডেকা
| chiefeditor = কণকসেন ডেকা
| assoceditor = 
| staff = 
| language = [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]]
| political = 
| circulation = 
| headquarters = অগ্ৰদূত ভৱন, দিছপুৰ, [[গুৱাহাটী]] - ৭৮১০০৬
| sister newspapers =
| oclc = 
| ISSN = 
| website = [http://dainikagradoot.in/ www.dainikagradoot.in]
}}

'''দৈনিক অগ্ৰদূত''' ({{lang-en|Dainik Agradoot}}) হৈছে অসমৰ এখন [[অসমীয়া ভাষা]]ৰ বাতৰি কাকত। কাকতখন [[গুৱাহাটী]], [[যোৰহাট]] আৰু [[তেজপুৰ]]ৰ পৰা প্ৰকাশিত হয়। দৈনিক অগ্ৰদূতৰ মুখ্য কাৰ্যালয় গুৱাহাটীৰ দিছপুৰত অৱস্থিত। 

অগ্ৰদূত পাব্লিচাৰ্ছ প্ৰাইভেট লিমিটেড হৈছে কাকত খনৰ প্ৰকাশক। এই কাকতখনৰ ইণ্টাৰনেট সংস্কৰণো আছে। কাকতখনত মুঠ ১৬খন পৃষ্ঠা সন্নিবিষ্ট থাকে, য’ত প্ৰত্যেক পৃষ্ঠা অনুসৰি বাতৰিৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰবোৰ শ্ৰেণীকৰণ কৰা হয়।

==লগতে চাওক==
*[[অসমৰ বাতৰি কাকত আৰু আলোচনীসমূহ]]

==বাহ্যিক সংযোগ==
*[http://dainikagradoot.in ইণ্টাৰনেট সংস্কৰণ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200426112555/http://dainikagradoot.in/ |date=2020-04-26 }}

{{অসমৰ বাতৰি কাকত আৰু আলোচনী}}

[[শ্ৰেণী:অসমৰ সংবাদ পত্ৰ]]</text>
      <sha1>e29s1lp0zojrdm7rfilnqer32blnnwh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>আৰ্নেষ্ট হেমিংৱে</title>
    <ns>0</ns>
    <id>50669</id>
    <revision>
      <id>607254</id>
      <parentid>297104</parentid>
      <timestamp>2026-05-19T10:36:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-30161-75</username>
        <id>49959</id>
      </contributor>
      <comment>/* সাহিত্যপঞ্জী */</comment>
      <origin>607254</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6894" sha1="4ftuny35jqofacy0vwv1ojn3p5xa535" xml:space="preserve">{{Infobox writer &lt;!-- for more information see [[:Template:Infobox Writer/doc]] --&gt; &lt;!-- Please do not modify the infobox!!! --&gt;
|name = আৰ্নেষ্ট হেমিংৱে
|image = ErnestHemingway.jpg
|caption = ১৯৩৯ চনত আৰ্নেষ্ট হেমিংৱে
|birth_date = {{Birth date|1899|7|21}}
|birth_place = অ’ক পাৰ্ক, [[ইলিনই]], [[আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ]]
|death_date = {{Death date and age|1961|7|2|1899|7|21}}
|death_place = কেটচাম, [[আইডাহ’]], আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ
|awards = {{nowrap|[[পুলিৎজাৰ বঁটা]] (১৯৫৩) &lt;br /&gt; [[ন'বেল বঁটা বিজয়ী (সাহিত্য)|সাহিত্যৰ]] [[ন'বেল বঁটা]] (১৯৫৪)}}
}}
'''আৰ্নেষ্ট হেমিংৱে''' ({{Lang-en|Ernest Hemingway}}) এগৰাকী আমেৰিকান সাংবাদিক, ঔপন্যাসিক, চুটি গল্প লেখক আৰু খেলুৱৈ। [[আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ]]ৰ ইলিনই প্ৰদেশৰ অ’ক পাৰ্কত ১৮৯৯ চনৰ জুলাই মাহৰ ২১ তাৰিখে হেমিংৱেৰ জন্ম হয়। তেওঁৰ দেউতাক পেছাত এজন চিকিৎসক আছিল।&lt;ref name=&quot;Reynolds pp 17-18&quot;&gt;Reynolds (2000), 17–18&lt;/ref&gt; শৈশৱ কালছোৱাত হেমিংৱেই অধিক সময় কান্ধত বন্দুকটো লৈ হাবিয়ে বননিয়ে আৰু কেতিয়াবা ডাঙৰ মাছ বিছাৰি হ্ৰদ এটাত নাও বায় কটাইছিল। মাথোঁন ১৬ বছৰ বয়সতে তেওঁ গল্প লিখিবলৈ আৰম্ভ কৰিছিল। ডিপ্লমা লোৱাৰ আগতেই তেওঁ সেনাবাহিনীত যোগ দিব বিচাৰিছিল। কিন্তু বাওঁ চকুটো বেয়া হোৱা বাবে তেওঁক সেনাবাহিনীত ভৰ্তি হবলৈ দিয়া নহল। কিন্তু পৰৱৰ্তী সময়ত এজন সাংবাদিক বন্ধুৰ সহায়ত তেওঁ সেনাবাহিনীত সোমায়।

১৯২৩ চনত হেমিংৱেৰ প্ৰথম গ্ৰন্থ ''Three Stories and Ten Poems'' নামৰ এক চুটি গল্প সংকলন প্ৰকাশিত পায়।&lt;ref&gt;Oliver, Charles. (1999). ''Ernest Hemingway A to Z: The Essential Reference to the Life and Work''. New York: Checkmark Publishing. ISBN 978-0-8160-3467-3. p. 324&lt;/ref&gt; প্ৰথম অৱস্থাত হেমিংৱেই গল্প লিখি আলোচনীলৈ পঠিয়ালেও সেইবোৰ প্ৰকাশ হোৱা নাছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত এইজন লিখকেই ১৯৫২ চনত বিশ্ব সাহিত্যৰ এখন উল্লেখযোগ্য উপন্যাস ''[[দ্য অ'ল্ড মেন এণ্ড দ্য ছী]]'' ৰচনা কৰি উলিয়াই।&lt;ref name=&quot;Time&quot;&gt;{{cite journal |author=The Editors |title=From Ernest Hemingway to the Editors of Life |date=25 August 1952 |journal=Life |publisher=Time Inc |volume=33 |issue=8 |page=124 |issn=0024-3019 |url=https://books.google.com/books?id=g1YEAAAAMBAJ&amp;pg=PA124 |quote=Hemingway's work is a 27,000-word novel called ''The Old Man and the Sea''.}}&lt;/ref&gt; এইখনে উপন্যাসে লাভ কৰা বিশ্বজুৰা জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰে। ১৯৫৪ চনত এই উপন্যাসখনৰ বাবেই তেখেতে লাভ কৰে সাহিত্যৰ [[ন'বেল বঁটা]]।

সমালোচকসকলৰ মতে ''[[দ্য অ'ল্ড মেন এণ্ড দ্য ছী]]'' উপন্যাসখন গদ্যত লিখা এখন কাব্যিক উপন্যাস। হেমিংৱেৰ জীৱনৰ সমগ্ৰ অভিজ্ঞতা আৰু জীৱন দৰ্শন এই উপন্যাসখনত পৰিস্ফুট হৈছে। হেমিংৱেই তেখেতৰ সাহিত্যিক জীৱনত অন্যান্য সাহিত্য কৰ্মৰ লগতে মুঠতে ১০খন উপন্যাস, ১৯খন চুটিগল্পৰ সংকলন ৰচনা কৰি থৈ গৈছে। ন'বেল বঁটা পোৱাৰ পিছৰ সাত বছৰ হেমিংৱে নানা ধৰণৰ শাৰীৰিক অসুখ-অশান্তিয়ে আৱৰি ধৰে। এনেদৰেই থাকিয়েই ১৯৬১ চনৰ ২ জুলাইৰ ৰাতিপুৱা তেখেতে নিজকে গুলী মাৰি আত্মহত্যা কৰে।&lt;ref&gt;Reynolds (2000), 16&lt;/ref&gt;

==সাহিত্যপঞ্জী==
; উপন্যাস
* (১৯২৬) ''The Torrents of Spring''
* (১৯২৬) ''The Sun Also Rises''
* (১৯২৯) ''A Farewell to Arms''
* (১৯৩৭) ''To Have and Have Not''
* (১৯৪০) ''For Whom the Bell Tolls''
* (১৯৫০) ''Across the River and into the Trees''
* (১৯৫২) ''[[দ্য অ'ল্ড মেন এণ্ড দ্য ছী]]''
* (১৯৭০) ''Islands in the Stream''&lt;sup&gt;{{dagger}}&lt;/sup&gt;
* (১৯৮৬) ''The Garden of Eden''&lt;sup&gt;{{dagger}}&lt;/sup&gt;
* (১৯৯৯) ''True at First Light''&lt;sup&gt;{{dagger}}&lt;/sup&gt;
&lt;sup&gt;{{dagger}}&lt;/sup&gt;এই চিহ্নই মৰণোত্তৰভাৱে প্ৰকাশ পোৱা সূচাইছে

==তথ্য সংগ্ৰহ==
{{Reflist}}

==বাহ্যিক সংযোগ==
* {{Commons category inline|Ernest Hemingway|আৰ্ণেষ্ট হেমিঙৱে}}
* {{Wikiquote inline|Ernest Hemingway|আৰ্ণেষ্ট হেমিঙৱে}}
{{সাহিত্যৰ ন'বেল বঁটা বিজয়ী|state=collapsed}}

[[শ্ৰেণী:আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ ব্যক্তি]]
[[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]]
[[শ্ৰেণী:আমেৰিকান লেখক]]
[[শ্ৰেণী:সাহিত্যৰ ন'বেল বঁটা বিজয়ী]]
[[শ্ৰেণী:পুলিৎজাৰ বঁটা বিজয়ী]]</text>
      <sha1>4ftuny35jqofacy0vwv1ojn3p5xa535</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>দিলীপ শইকীয়া</title>
    <ns>0</ns>
    <id>72534</id>
    <revision>
      <id>607179</id>
      <parentid>571661</parentid>
      <timestamp>2026-05-18T21:45:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>29706</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>607179</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5428" sha1="r0n59ftocdqvkmoclyy06hgd86lvh34" xml:space="preserve">{{Infobox officeholder
| name = দিলীপ শইকীয়া
| birth_date = {{Birth date and age|1973|9|1|df=y}}
| birth_place = নলবাৰী, অসম &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://loksabhaph.nic.in/Members/MemberBioprofile.aspx?mpsno=5107|title= Lok Sabha Members Bioprofile - Dilip Saikia}}&lt;/ref&gt;
| birth_name =
| caption =
| image =
| residence =
| death_date =
| death_place =
| office = [[লোকসভা]]ৰ সাংসদ
| constituency = দৰং উদালগুৰি
| term_start = জুন, ২০২৪
| term_end = 
| predecessor =নতুন সমষ্টি গঠন
| successor =
| office2 = [[লোকসভা]]ৰ সাংসদ
| constituency2 = মঙ্গলদৈ সমষ্টি, [[অসম]]
| term_start2 = ২০১৯
| term_end2 = জুন, ২০২৪
| predecessor2 = [[ৰমেন ডেকা]]
| successor2 = সমষ্টি ভংগ
| office3 = ৰাষ্ট্ৰীয় সাধাৰণ সম্পাদক, [[ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী]]
| constituency3 =
| term_start3 = ছেপ্টেম্বৰ, ২০১৯
| term_end3 = জুলাই, ২০২৩
| predecessor3 = 
| successor3 =
| party = [[ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী]] (২০১৫-বৰ্তমানলৈ)
| office4 = [[ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী]] অসমৰ ৰাজ্যিক সভাপতি
| constituency4 = 
| term_start4 = ১৬ জানুৱাৰী, ২০২৫
| term_end4 =
| predecessor4 = [[ভৱেশ কলিতা]]
| successor4 = 
| otherparty =
| nationality = [[ভাৰত|ভাৰতীয়]]
| spouse = নিজু বৰ্মন শইকীয়া
| parents = প্ৰবীন শইকীয়া (পিতৃ)
| children = কৃষ্টি শইকীয়া
| alma_mater = [[গুৱাহাটী কমাৰ্চ কলেজ]] ([[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ অধীনত)
| occupation = ৰাজনীতিবিদ
| website =
| footnotes =
| date =  |
| year =  |
| source = https://loksabha.nic.in/members/MemberBioprofileBrief.aspx?mpsno=5107
}}
'''দিলীপ শইকীয়া''' ({{lang-en|Dilip Saikia}}) এগৰাকী ভাৰতীয় ৰাজনীতিবিদ।  তেওঁ [[ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী]]ৰ অসমৰ ৰাজ্যিক সভাপতি। ২০১৯ চনত ভাৰতৰ সাধাৰণ নিৰ্বাচনত মঙ্গলদৈ সমষ্টিৰ পৰা প্ৰথমবাৰলৈ লোকসভালৈ [[ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী]]ৰ পৰা নিৰ্বাচিত হয়।&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.timesnownews.com/elections/article/mangaldoi-assam-election-2019-mangaldoi-election-results-candidates-voter-population-polling-percentage/415965|title=Mangaldoi (Assam) Election 2019|website=Times Now|date=15 May 2019|access-date=25 May 2019}}- {{cite news|url=https://economictimes.indiatimes.com/news/elections/lok-sabha/bjp-improves-tally-in-assam-bags-nine-of-14-seats/articleshow/69476425.cms|title=BJP improves tally in Assam, bags nine of 14 seats|newspaper=The Economic Times|date=24 May 2019|access-date=26 May 2019}} 

- {{cite web|url=https://indianexpress.com/elections/mangaldoi-lok-sabha-election-results/|title=MANGALDOI LOK SABHA CONSTITUENCY|work=The Indian Express|access-date=25 March 2020}}&lt;/ref&gt; অসমত সমষ্টিৰ পুনৰ্নিৰ্ধাৰণ হোৱাৰ পাছত ২০২৪ চনৰ সাধাৰণ নিৰ্বাচনত শইকীয়াই দৰং উদালগুৰি সমষ্টিৰ পৰা ৩২৯০১২ ভোটৰ ব্যৱধানত নিকটতম প্ৰতিদ্বন্দ্বীক পৰাস্ত কৰি নৱ গঠিত সমষ্টিটোৰ প্ৰথমজন সাংসদ নিৰ্বাচিত হয়। &lt;ref&gt; https://results.eci.gov.in/PcResultGenJune2024/candidateswise-S034.htm  &lt;/ref&gt;  তেওঁ ছেপ্টেম্বৰ ২০১৯ চনৰ পৰা জুলাই ২০২৩ চনলৈকে বিজেপিৰ ৰাষ্ট্ৰীয় সাধাৰণ সম্পাদক আছিল।&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.guwahatiplus.com/guwahati/bjp-reshuffle-ram-madhav-replaced-assam-mp-dilip-saikia-inducted-as-national-general-secretary|title=Assam MP Dilip Saikia inducted as National GS of BJP|work=Guwahati Plus|access-date=26 September 2020}}&lt;/ref&gt; পূৰ্বে তেওঁ [[অখিল ভাৰতীয় বিদ্যাৰ্থী পৰিষদ]]ৰ অসম প্ৰদেশৰ ৰাজ্যিক সম্পাদক আৰু সাংগঠনিক সম্পাদক হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.indialeader.com/ViewLeader/30645/Dilip-Prabin-Saikia|title=Dilip Saikia|work=India Leader|access-date=10 July 2021|archivedate=10 July 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210710103113/https://www.indialeader.com/ViewLeader/30645/Dilip-Prabin-Saikia|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;

==তথ্য সংগ্ৰহ==
{{Reflist}}
[[শ্ৰেণী:অসমৰ ৰাজনীতিক]]</text>
      <sha1>r0n59ftocdqvkmoclyy06hgd86lvh34</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>নন্দ তালুকদাৰ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>81111</id>
    <revision>
      <id>607186</id>
      <parentid>499390</parentid>
      <timestamp>2026-05-19T00:40:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>29706</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>607186</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10326" sha1="04iec25f36sflyh2nw8klh60kqmfro0" xml:space="preserve">{{Infobox writer
|name = নন্দ তালুকদাৰ 
|image = Nanda Talukdar file photo.jpg
|imagesize =100px
|caption = &lt;small&gt;নন্দ তালুকদাৰৰ ফাইল ফটো&lt;/small&gt;
|birth_date = ২১ মে’, ১৯৩২
|birth_place = ভেৰভেৰী, সৰভোগ
|death_date = ২৬ ফেব্ৰুৱাৰী, ১৯৮৩
|death_place = 
|occupation = গৱেষক, জীৱনীকাৰ
|notableworks =  ''সম্বাদ পত্ৰৰ ৰ’দ কাঁচলিত অসমীয়া সাহিত্য''
|spouse = 
|parents = মহেন্দ্ৰ নাথ ( পিতৃ)&lt;br /&gt;যশোবালা (মাতৃ)
|children = [[মৃণাল তালুকদাৰ]]
|awards = 
|signature = 
|website = 
}}
'''নন্দ তালুকদাৰ''' ({{lang-en|Nanda Talukdar}}; জন্ম:২১ মে’, ১৯৩২ – মৃত্যু:২৬ ফেব্ৰুৱাৰী, ১৯৮৩) অসমৰ এগৰাকী বিশিষ্ট গৱেষক আৰু জীৱনীকাৰ। তেওঁ [[শ্বিলং|শ্বিলঙৰ]] শংকৰদেৱ কলেজত অধ্যাপনা কৰিছিল। ১৯৬৩ চনত তেওঁ [[গুৱাহাটী|গুৱাহাটীৰ]] পাণ্ডু মহাবিদ্যালয়ত যোগদান কৰে আৰু মৃত্যুৰ সময়লৈকে ইয়াতে কৰ্মৰত হৈ থাকে। [[আনন্দৰাম ঢেকিয়াল ফুকন]] আৰু ঊনবিংশ শতিকাৰ অসম সম্পৰ্কে কৰা গৱেষণাৰ বাবে তেওঁ মৰোণোত্তৰ ভাৱে ডক্টৰেট ডিগ্ৰী লাভ কৰিছিল। তালুকদাৰ [[অসম সাহিত্য সভা|অসম সাহিত্য সভাৰ]] সহকাৰী সম্পাদক, ‘কামৰূপ অনুসন্ধান সমিতি’ৰ সহকাৰী সম্পাদক আৰু ‘অসম একাডেমী’ৰ যুটীয়া সম্পাদক আছিল।  &lt;ref name=&quot;Asamiya Jivani Abhidhan&quot;&gt;{{cite web | url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.451337/page/n139/mode/2up | title=অসমীয়া জীৱনী অভিধান | publisher=মহতাব হুছেইন | date=প্ৰথম সংস্কৰণ: ১৯৯২ | accessdate=৩১ মে' ২০২২ | author=[[শিৱনাথ বৰ্মন]] | pages=পৃ: ১৩৯}}&lt;/ref&gt;

===জন্ম আৰু শিক্ষা===
সৰভোগৰ ওচৰৰ ভেৰভেৰী গাঁৱত ১৯৩২ চনৰ ২১ মে’ তাৰিখে নন্দ তালুকদাৰৰ জন্ম হয়। পিতৃ মহেন্দ্ৰ নাথ আৰু মাতৃ যশোবালা। 

সৰুতেই পিতৃহাৰা হৈ বৰ কষ্টেৰে ডাঙৰ হোৱা নন্দ তালুকদাৰে বৰনগৰ জুৰোৰাম হাইস্কুলত কেইবছৰ মান পঢ়ি [[গুৱাহাটী|গুৱাহাটীৰ]] সোণাৰাম হাইস্কুলত ভৰ্তি হৈছিল। ইয়াৰ পৰাই প্ৰৱেশিকা পৰীক্ষাত উৰ্ত্তীণ হৈ তেওঁ [[কটন বিশ্ববিদ্যালয়|কটন কলেজত]] বিজ্ঞান বিভাগত নাম লেখায় যদিও ১৯৬০ চনত, [[ভোলানাথ বৰুৱা মহাবিদ্যালয়|বি বৰুৱা কলেজৰ]] পৰাহে কলা শাখাত স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰে। ১৯৬২ চনত তেওঁ [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়|গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ]] পৰা অসমীয়া বিভাগত স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী লাভ কৰে।  &lt;ref name=&quot;Asamiya Jivani Abhidhan&quot;/&gt;

===সাহিত্যিক অৱদান===
অসমীয়া জীৱনী সাহিত্যৰ ক্ষেত্ৰত নন্দ তালুকদাৰৰ অৱদান অমেয়। তালুকদাৰে লেখা আৰু সম্পাদনা কৰা জীৱনী গ্ৰন্থ সমূহ হ’ল;
* বনফুলৰ কবি দুৱৰা (১৯৭০)
* হেমবৰুৱাৰ প্ৰতিভা আৰু ব্যক্তিত্ব (১৯৭১)
* চিৰ চেনেহী মোৰ ভাষা জননী ( অসম সাহিত্য সভাৰ সভাপতি সকলৰ জীৱনী, ১৯৭৬)
* হেম বৰুৱা (১৯৭৮)
* প্ৰসন্নলাল (১৯৭৮)
* কালিৰাম মেধি (১৯৭৮)
* জীৱন স্মৰণ (১৯৭৮)
* সীতানাথ ব্ৰহ্মচৌধুৰী (1৯৮১)
* সূৰ্যকুমাৰ ভূঞা (১৯৮৪, মৰণোত্তৰ ভাৱে)
* বিৰিঞ্চি কুমাৰ বৰুৱা (আধৰুৱা)
* জীৱন সঙ্গম (অপ্ৰকাশিত)
;সমালোচনাত্মক
* কবি আৰু কবিতা (কেইগৰাকীমান বিশিষ্ট কবিৰ জীৱনী), ১৯৬৯
* অসমীয়া সাহিত্য বিচিত্ৰা, ১৯৭২ 
* সম্বাদ পত্ৰৰ ৰ’দ কাঁচলিত অসমীয়া সাহিত্য (উল্লেখনীয় গ্ৰন্থ), ১৯৭৫
;শিশু সাহিত্য
* তাহানিৰ সাধু
;সম্পাদিত ৰচনাৱলী
* কনকলাল বৰুৱা ৰচনাৱলী(১৯৭৩)
* নবীন চন্দ্ৰ বৰদলৈ (১৯৭৫)
* আনন্দৰাম ঢেকিয়াল ফুকনৰ ৰচনা সংগ্ৰহ (১৯৭৭)
* লম্বোদৰ বৰা ৰচনাৱলী (১৯৮৩)
* পদ্মাৱতী দেৱী ফুকননীৰ ৰচনাৱলী
;সম্পাদিত অন্যান্য গ্ৰন্থ
* অচিনা (১৯৬৬, অমূল্য বৰুৱাৰ কবিতা সংকলন)
* চন্দ্ৰস্মৃতি (১৯৬৭)
* ডিম্বেশ্বৰ নেওগ স্মৃতিগ্ৰন্থ (১৯৬৭)
* ৰঘুনাথ চৌধুৰী স্মৃতিগ্ৰন্থ (১৯৬৮)
* অম্বিকাগিৰি স্মৃতিগ্ৰন্থ (১৯৬৮)
* ৰৌদ্ৰ নীলিমা , যুটীয়াভাৱে সম্পাদিত (১৯৬৯)
* অসম সাহিত্য সভাৰ পঞ্চাশ বছৰ
* নীলমণি ফুকনৰ মানস প্ৰতিমা (১৯৭২)
* তিনিখন অঙ্কীয়া নাট (ৰুক্মিণী হৰণ, পাৰিজাত হৰণ, অৰ্জ্জুন ভঞ্জন) (১৯৭৪)
* বিচিত্ৰ নাৰায়ণ স্মৃতি গ্ৰন্থ (১৯৭৬, যুটীয়াভাৱে)
* খটাসুৰ বধ (১৯৭৮)
* এলোকেশী বেশ্যাৰ বিষয় আৰু কণি বেহেৰুৱাৰ বিষয় (1৯৮০)
* স্নাতকৰ কাব্যপ্ৰভা (১৯৮৬)
* Ananada Ram Dhekial Phookan and the Early Nineteen century Renissance of Assam (১৯৮৩)- গৱেষণা গ্ৰন্থ

===নন্দ তালুকদাৰ ফাউণ্ডেচন===
তেওঁৰ নামেৰে [[গুৱাহাটী|গুৱাহাটীৰ]] পূৱ শৰণীয়াত ১৯৯৬ চনৰ ২২ নৱেম্বৰ তাৰিখে [[নন্দ তালুকদাৰ ফাউণ্ডেচন]] গঠন কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://www.ngofoundation.in/ngo-directory/nanda-talukdar-foundation-society-in-guwahati-assam_i40718 | title=Nanda Talukdar Foundation Society In Guwahati Assam | publisher=https://www.ngofoundation.in/ | accessdate=31 May 2022 | archivedate=31 May 2022 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20220531174201/https://www.ngofoundation.in/ngo-directory/nanda-talukdar-foundation-society-in-guwahati-assam_i40718 | deadurl=yes }}&lt;/ref&gt; সাহিত্যিক, সম্পাদক নিত্য বৰা এই সংস্থাৰ অধ্যক্ষ আৰু নন্দ তালুকদাৰ পুত্ৰ [[মৃণাল তালুকদাৰ]] সম্পাদক। এই ফাউণ্ডেচনৰ উদ্যোগত মহাবাহু ব্ৰহ্মপুত্ৰ ঐতিহ্য কেন্দ্ৰত ১ ডিচেম্বৰ, ২০২১ ৰ পৰা ২৮ ফেব্ৰুৱাৰী, ২০২২ লৈ-  ১৭৫ বছৰ পুৰণি অৰুণোদয় আলোচনীখন প্ৰদৰ্শন কৰা হৈছিল। অসমৰ ইতিহাসত এনে প্ৰদৰ্শনীৰ আয়োজন এয়াই প্ৰথম।&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://assam.nenow.in/assams-175-year-old-magazine-orunodoy-to-be-on-display-in-exhibition/ | title=নন্দ তালুকদাৰ ফাউণ্ডেশ্যনৰ উদ্যোগত প্ৰদৰ্শনীত প্ৰদৰ্শিত হ’ব অসমৰ প্ৰথম আলোচনী অৰুণোদয় | publisher=নৰ্থ-ইষ্ট নাও | date=২৪ নৱেম্বৰ, ২০২১ | accessdate=৩১ মে',  ২০২২}}&lt;/ref&gt;

==তথ্যসূত্ৰ==
{{ৰেফলিষ্ট}}
[[শ্ৰেণী:অসমৰ ব্যক্তি]]
[[শ্ৰেণী:সাহিত্যিক]]
[[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]]</text>
      <sha1>04iec25f36sflyh2nw8klh60kqmfro0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>জেলেপী</title>
    <ns>0</ns>
    <id>83937</id>
    <revision>
      <id>607130</id>
      <parentid>335505</parentid>
      <timestamp>2026-05-18T15:16:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>29706</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>607130</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8336" sha1="0wohzttq5me8ystpjliqolhthb37cfi" xml:space="preserve">{{Infobox food
| name             = জেলেপী
| image            = Jalebi - Served in a Plate.JPG
| caption          = 
| alternate_name   = জিলাপী, জিলেবী, জিলবী, জিলিপি, জেলাবি, জেৰি, মুছাবক, জুলবিয়া, জ'লবিয়া, জালাবিয়া, পানী ৱালালু
| region           = পশ্চিম এছিয়া, ভাৰতীয় উপ-মহাদেশ, আফ্ৰিকা
| course           = মুখৰোচক
| served           = গৰম বা ঠাণ্ডা
| main_ingredient  = ময়দা আটা বা চেনিযুক্ত পিঠাগুৰি, কেশৰ, ঘি, চেনি বা মৌ
| variations       = তিল তেল, তিল, দৈ, দালচেনি, নেমু, ইলাচি, লগতে খাদ্যৰ আকৃতি সলনি হ’ব পাৰে
|similar_dish= চেনা জালেবি, ইমাৰতি, শাহি জিলাপি, বামিয়হ, লোকমা, জালাবিয়েহ।
}}

'''জেলেপী''' বা স্থানভেদে '''জিলাপী''' বা '''জেলেবি''' এবিধ মিঠা খাদ্য৷ এটা ফাৰ্চী শব্দ “জলব’’ৰ পৰা জেলেপী নামটোৰ সৃষ্টি হৈছে৷ ’জলব’ শব্দৰ অৰ্থ ঘূৰণীয়াকৈ পাক খাই যোৱা&lt;ref name=&quot;জেলেপী&quot;&gt;{{cite journal | title=জেলেপীৰ ইটো-সিটো | author=বৰুৱা, শান্তনু কৌশিক | journal=প্ৰান্তিক | year=২০২২ | month=১-১৫ অক্টোবৰ}}&lt;/ref&gt; ভাৰতত বিশেষকৈ পূজা বা আন উৎসৱ পাৰ্বনত জেলেপীৰ প্ৰচলন হোৱা দেখা যায়৷ ই বৰ্তমান আমাৰ সমাজত এক পৰম্পৰাগত মিঠাই হিচাপে পৰিগণিত হৈ পৰিছে৷
==ইতিহাস==
মিঠা খাদ্যত জেলেপীৰ ব্যৱহাৰ অতি প্ৰাচীন৷ ইৰানত ৰমজান মাহৰ ইফতাৰৰ সময়ত এইবিধ মিঠাই খোৱা হৈছিল৷ দশম শতিকাত [[ইবন ছায়াৰ আল-ৱাৰৰাক]]ৰ আৰবী ভাষাত লিখা [[কিতাব-আল-তাবিখ]] গ্ৰন্থত “জালাবিয়া’’ নামে এক মিঠা খাদ্যৰ কথা উল্লেখ আছে৷ ত্ৰয়োদশ শতিকাত পাৰ্চিয়াত [[মুহাম্মদ বিন হাছান আল-বাগদাদী]]ৰ এখন খাদ্য সম্বন্ধীয় গ্ৰন্থতো একে ধৰণৰ খাদ্য উল্লেখ আছে৷ বাণিজ্যিক কাৰণত ভাৰত আৰু ইৰানৰ সম্পৰ্কৰ ফলতে এইবিধ মিঠাইৰ ভাৰতলৈ আগমন হয় আৰু জেলেপী বা জেলেবি নামেৰে জনাজাত হয়৷ পঞ্চদশ শতিকাত ভাৰতৰ আনন্দোৎসৱ বা পূজা আদিত ব্যৱহৃত খাদ্য হৈ পৰে এই জেলেপী৷ ১৪৫০ চনত ৰচনা কৰা [[প্ৰিয়মকৰ্ণৰ্পকথা]] কিতাপত জেলেপী খোৱাৰ কথা বৰ্ণনা কৰা আছে৷ ষোড়শ শতিকাৰ কিতাপ [[ভোজনা কুতুহালা]] নামে খাদ্য প্ৰস্তুতকৰণ সম্বন্ধীয় কিতাপত জেলেপীৰ প্ৰস্তুত বিধি লিখা আছে৷ তদুপৰি, সংস্কৃত গ্ৰন্থ “গুন্যগুণবোধিনী’’তো জেলেপীৰ ৰন্ধন পদ্ধতিৰ বিষয়ে উল্লেখ কৰা আছে৷&lt;ref name=&quot;পূজা&quot;&gt;{{cite journal | title=পূজাৰ আকৰ্ষণ জেলেপী | author=কলিতা, সঞ্জয় | journal=আইনা | year=২০২২ | month=অক্টোবৰ}}&lt;/ref&gt;
==জেলেপীৰ প্ৰকাৰ==
আকাৰ, ৰং আৰু উপকৰণৰ সামান্য তাৰতম্যলৈ লক্ষ্য কৰি জেলেপীৰ কেইটামান বেলেগ বেলেগ ৰূপ দেখা যায়; যেনে, ইমাৰতি বা আমৃতি, ঝংগিৰি, জালেবা, পনীৰ জেলেপী, চানা জেলেপী, মাৱা জলেবি আদি৷
==প্ৰস্তুত বিধি==
জেলেপীত সাধাৰণতে পাঁচটা পাক থাকে৷ এই পাঁচটা পাকক মানুহৰ জটিল মানসিকতাৰ লগত তুলনা কৰা হয় বুলি কোৱা হয়৷ আনহাতে আৰৱ দেশত প্ৰচলিত ধাৰণামতে দীঘলকৈ তৈয়াৰ কৰিলে সহজে ভাঙি যাব বুলি পাক খুৱাই সৰু কৰি তৈয়াৰ কৰা হয়৷&lt;ref name=&quot;ৰেচিপি&quot;&gt;{{cite journal | url=https://dainikagradoot.in/blog/2022/09/23/jalebi-recipe-%E0%A6%9C%E0%A7%87%E0%A6%B2%E0%A7%87%E0%A6%AA%E0%A6%BF%E0%A6%A4-%E0%A6%95%E0%A6%BF%E0%A7%9F-%E0%A6%AA%E0%A6%BE%E0%A6%81%E0%A6%9A%E0%A6%9F%E0%A6%BE-%E0%A6%AA%E0%A6%BE%E0%A6%95-%E0%A6%A5/ | title=জেলেপীত কিয় পাঁচটা পাক থাকে | access-date=2022-10-24 | archivedate=2022-10-24 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20221024134948/https://dainikagradoot.in/blog/2022/09/23/jalebi-recipe-%E0%A6%9C%E0%A7%87%E0%A6%B2%E0%A7%87%E0%A6%AA%E0%A6%BF%E0%A6%A4-%E0%A6%95%E0%A6%BF%E0%A7%9F-%E0%A6%AA%E0%A6%BE%E0%A6%81%E0%A6%9A%E0%A6%9F%E0%A6%BE-%E0%A6%AA%E0%A6%BE%E0%A6%95-%E0%A6%A5/ | deadurl=yes }}&lt;/ref&gt; অসমতো লোককথাত “জেলেপীৰ পাক’’ বুলি এটা খণ্ডবাক্যৰ প্ৰচলন আছে৷ ই নেতিবাচক ভাৱে ব্যৱহৃত হয়৷ কোনো লোকে আচল কথা পোনে পোনে নকৈ পাকে-প্ৰকাৰে ক’লে “জেলেপীৰ পাক লগাই কোৱা বুলি কোৱা শুনা যায়৷&lt;ref name=&quot;জেলেপী&quot;/&gt;
পাঁচটা পাক থকা এই জেলেপী ময়দাৰে তৈয়াৰ কৰা হয়৷ তেল বা ঘিউত ৰঙচুৱাকৈ ভাজি ঘনকৈ পগাই থোৱা চেনিৰ গৰম ৰসত ডুবাই ৰসাল কৰি কোৱাৰ উপযোগী কৰি তোলা হয়৷  ময়দা দুঘণ্টামান আগতেই পানীৰে লেপথেপীয়া কৰি সানি থৈ পিছত কাপোৰত টোপোলা বান্ধি এটা সৰু ফুটাৰে একেৰাহে ৰছী এডাল পাক খুৱাই পেলোৱাৰ দৰে গৰম তেলত পেলাই ভজা হয়৷&lt;ref name=&quot;পূজা&quot;/&gt; ভজা হ’লেই চেনিৰ ৰসত কিছুপৰ ডুবাই তুলি অনা হয়৷ কোনো কোনো লোকে চাউল আৰু বাকলি নথকা মাটিদাইল বা ৰহৰ দাইলৰ গুড়ি আৰু প্ৰকাৰভেদে পনীৰ, মাৱা, চানা আদিও ব্যৱহাৰ কৰে৷

==তথ্য সূত্ৰ==

[[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় খাদ্য]]
[[শ্ৰেণী:মিঠাই]]</text>
      <sha1>0wohzttq5me8ystpjliqolhthb37cfi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>শদিয়া সৰ্প স্তম্ভ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>87491</id>
    <revision>
      <id>607161</id>
      <parentid>607033</parentid>
      <timestamp>2026-05-18T18:53:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ananya Taye</username>
        <id>28065</id>
      </contributor>
      <comment>Restored to unvandalised version. Will add any material I see relevant from the vandals edit.</comment>
      <origin>607161</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11802" sha1="l0zcaxwa8g80ienxpozhkcxvwjgpcr3" xml:space="preserve">{{Infobox artefact||name=শদিয়া সৰ্প স্তম্ভ|image=Serpent pillar, A commemorative pillar of Swarganarayan Suhunmung.jpg|image_size=150|writing=ভাষা; [[টাই ভাষা]], লিপি; [[আহোম লিপি]]|created= [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া ৰাজত্বকাল]], লিপি: {{circa}}যোড়শ শতিকাৰ প্ৰাৰম্ভিক কাল&lt;ref&gt;The famous Snake Pillar of Sadiya, dated 1532 AD, erected as a mark of truce between the Ahoms and the Mishmis&quot;{{harvcol|Das|1980|p=53}}&lt;/ref&gt;|discovered=[[শদিয়া]], ডিবাং আৰু দেওপানী নদীৰ মাজত|discovered_place=[[শদিয়া]]|location=[[অসম ৰাজ্যিক সংগ্ৰহালয়]]}}

'''শদিয়া সৰ্প স্তম্ভ''', [[ভাৰত|ভাৰতৰ]] অসম আৰু অৰুণাচল প্ৰদেশৰ ঐতিহাসিক [[শদিয়া]] অঞ্চলত স্থাপিত এক প্ৰাচীন অষ্টকাতৰ শিল স্তম্ভ। এই স্তম্ভটো [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া ৰাজ্যৰ]] দিনত দিবাং আৰু দিক্ৰং নৈৰ মাজৰ এখন নগৰৰ মুখত আন কিছু ভগনাৱশেষৰ লগত দেখা পোৱা গৈছিল।&lt;ref&gt;{{harvcol|Hannay|1848|p=676}}&lt;/ref&gt; এই স্তম্ভটোৰ লগত মিলা একেই আঠকোণীয়া সৰ্প স্তম্ভ বৃটিছৰ দিনত তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰৰ সীমাৰ ভিতৰত পোৱা‌ গৈছিল।‌‌&lt;ref&gt;{{harvcol|C. Allen|1928|p=94}}&lt;/ref&gt; এই সমূহ তথ্যৰ ভিত্তিতে ইতিহাসবিদ সকলে ইয়াক চুতীয়া ৰজাই নিৰ্মাণ কৰা বুলি বিশ্বাস কৰে।&lt;ref&gt;{{cite book| title=Gariyakhi (7th edition, May 2023)| author=Parashar, Abantika| pages=21}}&lt;/ref&gt; চুতীয়া ৰাজ্য দখল কৰা [[আহোম ৰাজ্য|আহোম ৰজা]] চুহুংমুঙৰ‌ দিনত এই স্তম্ভটোত এখন আহোম ভাষাৰ লিপি খোদিত কৰোৱা হৈছিল।

== বিৱৰণ আৰু অৱস্থান ==
 
===চুতীয়া যুগ===

১৯২৮ চনৰ বৃটিছৰ লেখনীৰ মতে এই স্তম্ভটো দিবাং আৰু দেওপানী নৈৰ মাজত আৰু শদিয়াৰ পৰা নিজামঘাট লৈ যোৱা পথৰ সাত মাইলপষ্টৰ সোঁফালে পোৱা গৈছিল। স্তম্ভটোৰ কাষতে এখন শিলৰ দলং উদ্ধাৰ কৰা‌ হৈছিল আৰু দলঙৰ পথে দি ওচৰৰ এটা ইটাৰ পুখুৰী লৈ যাব পৰা হৈছিল&lt;ref&gt;Assam District Gazetteers, 1928, p. 18.&lt;/ref&gt;। বৃটিছ গৱেষক SF Hannayয়ে ১৮৪৮ চনত উল্লেখ কৰা মতে দিবাং আৰু দেওপানী নৈৰ মাজত ১৪ ফোট ওখ গড়ে আগুৰা এখন বৃহৎ নগৰৰ ধ্বংসাৱশেষত পোৱা গৈছিল&lt;ref&gt;Journal of Asiatic Society of Bengal, p. 470.&lt;/ref&gt;। এই নগৰ খনৰ ইটাৰ দ্বাৰৰ মুখতে এখন শিলৰ দলং‌ আছিল আৰু ওচৰতে গড়ৰ ভিতৰত এটা ইটাৰ পুখুৰী দেখা পোৱা গৈছিল। এই তথ্য সমূহৰ পৰা ধৰিব পৰা যায় যে দুয়োখন লেখনীত একেইটা অঞ্চলৰে বিবৰণ দিয়া হৈছিল। সম্ভৱতঃ দ্বাৰখনৰ সন্মুখত দুয়োফালে দুটা সৰ্প স্তম্ভ ঠিয় কৰোৱা হৈছিল।‌ উল্লেখযোগ্য যে এই পুখুৰীটোত বৃটিছ গৱেষক SF Hannayয়ে কিছুমান খনিকৰ চিহ্ন খোদিত পাইছিল,‌ যি বোৰ খনিকৰ চিহ্ন তেওঁ তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰৰ ইটা-শিলৰ দেৱালতো দেখা পাইছিল। এই দেৱালখন মুক্তধৰ্মনাৰায়ণ ৰজাই ১৪৪২ চনত নিৰ্মাণ কৰিছিল&lt;ref&gt;A Sircar, D.C, Journal of Ancient Indian History, p. 21; Barua, Swarnalata, Chutia Jatir Buranji, p.589; Journal of the Asiatic Soceity of Bengal, 1848, p.467&lt;/ref&gt;। গতিকে এই সকলো তথ্যৰ পৰা ধৰিব পৰা যায় যে সৰ্প স্তম্ভকে ধৰি সমগ্ৰ নগৰখন [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া যুগতে]] নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। এই কথা SF Hannayয়ে এইদৰে লিখিছে, {{blockquote|&quot;I am inclined to think that the country from the Dibong to the Kundil river, a distance of 10 or 12 miles, with the hill fortifications known as Bhismak Nagar, and Sisupal Nagar, belonged to one people and dynasty. It is indeed quite obvious that the masonry of bricks or stone, which we examined, is the work of the same people, and the sandstone is the produce of one quarry.&quot;}} 

ইয়াৰ ওপৰিও জনা যায় যে বৃটিছ সকলে একে ধৰণৰ দুটা আঠকোণীয়া সৰ্প স্তম্ভ শদিয়াৰ [[চুতীয়া জনগোষ্ঠী|চুতীয়া]] সকলে নিৰ্মাণ কৰা তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰতো উদ্ধাৰ কৰিছিল&lt;ref&gt;T.Block, 1905, Assam District Gazetteers, 1928, p. 94)&lt;/ref&gt;। উল্লেখযোগ্য যে তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰৰ সীমাৰ দেৱাল খনত সৰ্প আকৃতি কেইবাখনো terracotta plate পোৱা গৈছিল। বৃটিছ অভিযাত্ৰী T.Blockৰ মতে এই স্তম্ভ দুটাৰ প্ৰত্যেক টোতে সাপ দুটা পাক খাই কুণ্ডালিনী ৰূপ লৈ থকা দেখা গৈছিল। ইয়াৰ পৰা ক'ব পাৰি যে এই সকলো স্তম্ভ সমূহ চুতীয়া ৰাজ্যৰ দিনৰে সৃষ্টি। তেওঁ লিখিছে,{{blockquote|&quot;They (the pillars) were found in the north-eastern section of the enclosed area (of Tamreswari). I found two such bases, their shape is octagonal, 2 feet 6 inches in diameter, with a circular hollow inside; these rested on squares, with their corners cut off and differently moulded. The hemispherical capital measures 2 feet 4 inches in diameter at its base and is perforated by a hollow shaft 1 feet 10 inches land. Near the bottom, a pair of snakes biting their tails is twisted around it.&quot;}}

===আহোম যুগ===

চুতীয়া ৰাজ্য দখল কৰা পাছত ৰজা চুহুংমুঙে শদিয়াৰ দুই স্তম্ভৰ ভিতৰত এটা স্তম্ভত টাই ভাষাত কিছু কথা খোদিত কৰিছিল। এই লিপিখনত ১৫৩২ চনত মিচিমি সকলৰ লগত হোৱা সন্ধিৰ বিবৰণ পোৱা যায়। এইখন [[আহোম লিপি|আহোম]] ভাষাৰ আটাইতকৈ প্ৰাচীন প্ৰত্নলিপি। এই প্ৰত্নলিপি [[চ্যু-হ্যুণ-মু'ঙ|চুহুংমুং]] দিহিঙীয়া ৰজাৰ ৰাজত্বকালৰ (১৪৯৭-১৫৩৯) সময়ৰ। ১৫৩২ চনত [[শদিয়া]] দখল কৰা আৰু স্থানীয় [[মিচিমি জনগোষ্ঠী|মিচিমি]] জনগোষ্ঠীৰ সৈতে চুক্তি কৰা আহোমসকলে চুক্তিৰ চৰ্তসমূহ ১১ ফুট উচ্চতাত অৱস্থিত এটা শিলৰ স্তম্ভত লিখা হৈছিল, যিটো এটা বৃহৎ সৰ্পৰ আৰ্হিৰে  নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল আৰু ই তলৰ পৰা ওপৰলৈ স্তম্ভটো আৱৰি ৰাখিছিল। স্তম্ভটোৰ ওপৰত ৯.৫ ৰেখাৰ অন্তৰ্গত এই প্ৰতিলিপিটো ফ্ৰাছেংমুং বৰগোহাঁ‌য়ে ([[শদিয়া|শদিয়াৰ]] আহোম সেনানায়ক) জাৰি কৰা এক ঘোষণা, য'ত মিচিমিসকলে কিছুমান প্ৰবন্ধত বাৰ্ষিক প্ৰতিদান আগবঢ়াব আৰু ডিবাং নদীৰ এটা পাৰত বসবাস কৰিবৰ বাবে আহ্বান জনায়।

== বৰ্তমান ==
১৯৫৩ চনত ইয়াক মূল স্থানৰ পৰা আঁতৰাই দিয়া হয় আৰু [[অসম ৰাজ্যিক সংগ্ৰহালয়|অসম ৰাজ্যিক সংগ্ৰহালয়ত]] ৰখা হয় আৰু তেতিয়াৰে পৰা ইয়াত প্ৰদৰ্শন কৰা হয়।

== টোকা ==
{{Reflist}}

== গ্ৰন্থপঞ্জী ==
 {{Refbegin}}
*{{cite book|last1=Sen|first1=Pada Sen|title=Sources of the History of India: Assam. Sikkim. Tamilnadu|date=1978}}
*{{cite book|last1=Bhattacharya|first1=Asutosh|title=The Sun and the Serpent Lore of Bengal|date=1977|publisher=Firma KLM|url=https://archive.org/details/sunserpentloreof0000vari/page/142/mode/2up}}
*{{cite book|last1=Nath|first1=Rajmohan|title=The Back Ground Of Assamese Culture|date=1948}}
*{{cite book|last1=Das|first1=Jogesh|title=Folklore of Assam|date=1980|publisher=National Book Trust}}
*{{cite book|last1=C. Allen|first1=B|year=1928|title=Assam district gazetteers|volume=XI|publisher=Baptist Mission Press}}
*{{cite journal
 |last=Hannay
 |first=S.F
 |journal=Journal of the Asiatic Society of Bengal
 |title=Journal of the Asiatic Society of Bengal
 |year=1848
 |publisher=Asiatic Society of Bengal
 |location=Calcutta
 |language=en
}}
*{{Citation|last1=Phukan|first1=J.N.|title=Studies in some aspects of inscriptions of the Ahom kings|date=1997|publisher=Gauhati University}}
*{{Cite journal|last=Prinsep|first=F.R.S James|title=Journal of the Asiatic Society of Bengal|date=1838|volume=7|publisher=Asiatic Society (Calcutta, India)|url=https://books.google.com/books?id=gjczAQAAMAAJ&amp;q=Journal+of+the+asiatic+7|language=en}}
*{{cite journal|last1=Wharton|first1=David|title=Historical Evidence for the Early Lik Tai Scripts|date=2019}}

[[শ্ৰেণী:আহোম ৰাজ্য]]
[[শ্ৰেণী:অসমৰ ইতিহাস]]</text>
      <sha1>l0zcaxwa8g80ienxpozhkcxvwjgpcr3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>607162</id>
      <parentid>607161</parentid>
      <timestamp>2026-05-18T18:53:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ananya Taye</username>
        <id>28065</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Restored to unvandalised version. Will add any material I see relevant from the vandals edit.</comment>
      <origin>607162</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19486" sha1="1ysrspnrzk6370gh0bx2rf2hnyucpmt" xml:space="preserve">{{Infobox artefact||name=শদিয়া সৰ্প স্তম্ভ|image=Serpent pillar, A commemorative pillar of Swarganarayan Suhunmung.jpg| type= একশিলা শিলৰ স্তম্ভ | material= শিল|image_size=150|writing=টাই-আহোম লিপিত খোদিত টাই আহোম ভাষা (টাই-আহোম লিপিৰ অন্যতম পুৰণি চানেকি)|created= ফ্ৰাছেংমুঙ বৰগোহাঞি&lt;ref&gt;The famous Snake Pillar of Sadiya, dated 1532 AD, erected as a mark of truce between the Ahoms and the Mishmis&quot;{{harvcol|Das|1980|p=53}}&lt;/ref&gt;|discovered=[[শদিয়া]], ডিবাং আৰু দেওপানী নদীৰ মাজত (শদিয়াৰ তদানীন্তন ব্ৰিটিছ বিষয়াৰ দ্বাৰা)|discovered_place=[[শদিয়া]]|location=[[অসম ৰাজ্যিক সংগ্ৰহালয়]]| inscription = স্বৰ্গদেউ চুহুংমুং (দিহিঙ্গীয়া ৰজা)-ৰ শাসনকালত শদিয়াৰ আহোম ৰাজ্যপাল ফ্ৰাচেংমুং বৰগোহাঁই আৰু স্থানীয় মিচিমি জনজাতিৰ মাজত হোৱা এক শান্তি চুক্তিৰ ঘোষণাপত্ৰ।|period=আহোম যুগ|height=৩.৪ মিটাৰ|width=৩৮ চেণ্টিমিটাৰ}}

'''শদিয়া সৰ্প স্তম্ভ''', [[ভাৰত|ভাৰতৰ]] অসম আৰু অৰুণাচল প্ৰদেশৰ ঐতিহাসিক [[শদিয়া]] অঞ্চলত স্থাপিত এক প্ৰাচীন আঠকোণীয়া শিলৰ স্তম্ভ। ১৫৩২ খ্ৰীষ্টাব্দত আহোম [[চুহুন্মুং|চাওফা চুহুংমুংৰ]] দিনত স্থাপন কৰা এই স্তম্ভত [[টাই-আহোম লিপি|টাই-আহোম লিপিৰ]] আদিমতম চানেকি আছে, য'ত [[আহোম ৰাজ্য]] আৰু [[মিচিমি জনগোষ্ঠী|মিছিমি জনগোষ্ঠীৰ]] মাজত চুতীয়া ৰাজ্যৰ পৰা বিজয় কৰা শদিয়া অঞ্চল সুৰক্ষিত কৰাৰ বাবে কূটনৈতিক সন্ধি লিপিবদ্ধ কৰা হৈছে। &lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{cite journal
|title=The Sadiya Serpent Pillar Inscription: A 
Historical and Epigraphic Analysis of the Ahom-
Mishmi Relation
|journal=International Journal of Creative Research Thoughts
|volume=13
|issue=7
|year=2025
|url=https://ijcrt.org/papers/IJCRT2507261.pdf
|access-date=15 May 2026
}}&lt;/ref&gt; এই স্তম্ভটোৰ লগত মিলা একেই আঠকোণীয়া সৰ্প স্তম্ভ বৃটিছৰ দিনত তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰৰ সীমাৰ ভিতৰত পোৱা‌ গৈছিল।‌‌&lt;ref&gt;{{harvcol|C. Allen|1928|p=94}}&lt;/ref&gt; শদিয়াৰ পৰা প্ৰায় ৭ মাইল উত্তৰে দেওপানী নদীৰ ওচৰত ১৯২১ চনত আৱিষ্কাৰ হোৱা এই স্তম্ভটো ১৯৫৩ চনত গুৱাহাটীৰ অসম ৰাজ্যিক সংগ্ৰহালয়ত সংৰক্ষণ কৰা হয়।&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; প্ৰথম শদিয়া খোৱা গোহাঁই ফ্ৰাচেনমুং বৰগোহাঁইয়ে জাৰি কৰা এই শিলালিপিত ভূমি বিতৰণ, দিবলগীয়া কৰ আৰু কৰ, [[মিচিমি জনগোষ্ঠী]]ৰ কৰ্তব্য, আৰু অবৈধ বেদখলৰ বিৰুদ্ধে নিয়ম, উলংঘাকাৰীক শাস্তি প্ৰদানৰ বিষয়ে বৰ্ণনা কৰা হৈছে।&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

==আকৃতিৰ বিৱৰণ==
শদিয়া সৰ্প স্তম্ভ হৈছে প্ৰায় ১১ ফুট (৩.৪ মিটাৰ) ওখ অষ্টভুজ আকৃতিৰ শিলৰ স্তম্ভ আৰু ইয়াৰ প্ৰতিটো ফালে ১৫ ইঞ্চি (৩৮ চে.মি.) জোখৰ বৰ্গক্ষেত্ৰৰ ভিত্তি।&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;  ইয়াক এটা শিলৰ টুকুৰাৰ পৰা তৈয়াৰ কৰা হয়। স্তম্ভটোৰ চাৰিওফালে এডাল সাপৰ আকৃতি খোদিত কৰা হৈছে।&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
===লেখনি===
আহোম লিপিত লিখা এই শিলালিপিটোৰ ব্যাখ্যা ১৯২৪ চনত গোলাপ চন্দ্ৰ বৰুৱাই দিছিল।&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; এই শিলা লিপিটোৰ অসমীয়া অনুবাদ এনেধৰণৰ:-

{{Blockquote|𑜉𑜤𑜈𑜫 𑜃 𑜎𑜩 𑜄𑜨𑜂𑜫 𑜄𑜢𑜃𑜫 𑜀𑜨𑜂𑜫 𑜇𑜡 𑜉𑜩 𑜄𑜦 
(‘’মৌ ন’ লাই টং টিন খং ফা মাই টে”)

𑜏𑜢 𑜁𑜂𑜫 𑜋𑜩𑜨 𑜁𑜂𑜫 𑜏𑜢𑜤𑜂𑜫 𑜄𑜦𑜧
(“চি খাঙ চৈ খাঙ য়ুং টে’’)

𑜓𑜢 𑜈𑜨𑜂𑜫 𑜓𑜢𑜃𑜫  𑜓𑜩𑜨 𑜓𑜩 𑜄𑜂𑜫 𑜄𑜀𑜫 𑜒𑜧𑜈𑜫 𑜉𑜡
(‘’দি বং দিন দৈ দাই টাং টক আও মা”)

𑜀𑜧 𑜌𑜧 𑜉𑜢𑜤𑜂𑜫 𑜎𑜤𑜂𑜫 𑜉𑜦𑜡 𑜂𑜢𑜃𑜫 𑜽 𑜇𑜧 𑜉𑜡 𑜀𑜡
(“কাও থাও মু’ঙ লুং ম’ ঙিন 𑜽 ফাও মা কা’’)

𑜀𑜧 𑜋𑜈𑜫 𑜏𑜤𑜂𑜫 𑜎𑜤𑜂𑜫 𑜃𑜩 𑜑𑜤𑜂𑜫 𑜈𑜡 𑜁𑜡
(‘’কাও চাও ছুং লুঙ নাই হুং বা খা’’)

𑜉𑜧𑜈𑜫 𑜈𑜃𑜫 𑜇𑜥 
(‘’মৌ বান ফু’’)

𑜐𑜢𑜂𑜫 𑜇𑜥 𑜋𑜩 𑜋𑜪 𑜎𑜢𑜀𑜫 𑜁𑜡
(‘’ঙিন ফু ছাই চাম লিক খা’’)

𑜁𑜃𑜫 𑜋𑜪 𑜉𑜣 𑜏𑜣 𑜉𑜣 𑜽 𑜆𑜢𑜤𑜂𑜫
(‘’খন চাম মিছিমি 𑜽 পৌং’’)

𑜁𑜪 𑜁𑜂𑜫  𑜓𑜢𑜃𑜫 𑜓𑜩𑜨 𑜉𑜩 𑜓𑜩 𑜋𑜪 𑜁𑜡 𑜉𑜡
(‘’খাম খাং দিন দৈ মাই দাই চাম খা মা’’)

𑜄𑜀𑜫 𑜒𑜈𑜫 𑜈𑜡 𑜀
(‘’তাক আও বা কৈ’’)

𑜐𑜥 𑜈𑜡 𑜎𑜩 𑜄𑜨𑜂𑜫 𑜎𑜀𑜫
(‘’ঙু বা লাই তং লাক’’)

𑜇𑜨𑜂𑜫 𑜃𑜨𑜂𑜫 𑜋𑜪 𑜁𑜡 𑜉 
(‘’ফং নং চাম খা মিছিমি’’)

….𑜀𑜂𑜫 𑜲𑜦 𑜎𑜧𑜈𑜧… 𑜏𑜂𑜫 𑜏𑜤 …𑜋𑜢𑜂𑜫 𑜋𑜪 𑜁𑜡 𑜉𑜃𑜫 𑜄
(‘’কাং খে লাও চাং চু চেং চাম খা মান তে’’)
}}

==আৱিষ্কাৰ আৰু সংৰক্ষণ==
শদিয়া সৰ্প স্তম্ভ ১৯২১ চনত ব্ৰিটিছ ঔপনিৱেশিক সমীক্ষাৰ সময়ত ডেওপানী নদীৰ ওচৰত, শদিয়াৰ প্ৰায় সাত মাইল উত্তৰত আৱিষ্কাৰ কৰা হৈছিল। ই এটা জংঘলীয়া অঞ্চলত পুৰণি ইটাৰ গাঁথনি আৰু শিলৰ অৱশেষৰ ওচৰত পোৱা গৈছিল, যাৰ পৰা বুজা যায় যে ই আগতে কোনো গুৰুত্বপূর্ণ আনুষ্ঠানিক স্থানত স্থাপন কৰা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

সময় আৰু প্ৰাকৃতিক প্ৰভাৱৰ ফলত স্তম্ভটো কিছু ক্ষতিগ্ৰস্ত হৈছিল যদিও সৰ্পৰ আকৃতি আৰু আহোম লিপিৰ লিখনী স্পষ্টভাৱে দেখা গৈছিল। ব্ৰিটিছ বিষয়া আৰু গৱেষকসকলে ইয়াক এক গুৰুত্বপূর্ণ আহোম ঐতিহাসিক নিদৰ্শন হিচাপে চিনাক্ত কৰে। পিছত ৰাই চাহাব গোলাপ চন্দ্ৰ বৰুৱাই ইয়াৰ লেখনী অধ্যয়ন কৰে। ১৯২০ দশকৰ শেষৰ ফালে স্তম্ভটো শদিয়ালৈ স্থানান্তৰ কৰা হয় ।&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; 

১৯৫৩ চনত শদিয়া সৰ্প স্তম্ভটো সুৰক্ষা আৰু সংৰক্ষণৰ বাবে শদিয়াৰ পৰা অসম ৰাজ্যিক সংগ্ৰহালয়, গুৱাহাটীলৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়। ৰাজনৈতিক অশান্তি আৰু পৰিৱেশজনিত ক্ষতিৰ পৰা স্মৃতিস্তম্ভটো ৰক্ষা কৰাৰ বাবে এই ব্যৱস্থা লোৱা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;বৰ্তমান স্তম্ভটো সংগ্ৰহালয়ৰ প্ৰত্নতত্ত্ব বিভাগত সংৰক্ষিত হৈ আছে। ইয়াক এক সুৰক্ষিত স্থানত ৰখা হৈছে আৰু দৰ্শনাৰ্থীয়ে ইয়াৰ ইতিহাস সম্পৰ্কীয় তথ্যসহ স্তম্ভটো চাব পাৰে। আৰ্দ্ৰতা আৰু সময়ৰ ফলত হোৱা ক্ষতি ৰোধ কৰিবলৈ স্তম্ভটোৰ পৰিষ্কাৰ আৰু সংৰক্ষণমূলক কামো কৰা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;


==স্থাপন==
১৫২৪ খ্ৰীষ্টাব্দত আহোমসকলে চুতীয়া ৰাজ্যৰ পৰা সদিয়া অঞ্চল বিজয়কৰাৰ পিছত প্ৰথম সদিয়া খোৱা গোহাঁই ফ্ৰাচেনমুং বৰগোহাঁয়ে এই স্তম্ভ স্থাপন কৰিছিল। আহোম প্ৰশাসন আৰু কাষৰীয়া পাহাৰীয়া অঞ্চলত বসবাস কৰা মিচিমি জনজাতিসকলৰ মাজত শান্তি চুক্তিৰ স্বাৰ্থত এই স্তম্ভটো সৃষ্টি কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite book |title=A History of Assam |edition=3rd |url=https://ia601403.us.archive.org/8/items/in.ernet.dli.2015.126153/2015.126153.A-History-Of-Assam-Ed-3rd.pdf |access-date=15 May 2026}}&lt;/ref&gt; এই সন্ধিৰ লক্ষ্য আছিল কেইবাবাৰো বিদ্ৰোহ আৰু অশান্তিৰ পিছত সীমান্ত অঞ্চলত সংঘাত হ্ৰাস আৰু শান্তি বজাই ৰখা। স্তম্ভটোৰ শিলালিপিত ভূমিৰ সীমা, কৰ পৰিশোধ, মিছমী জনগোষ্ঠীৰ কৰ্তব্য আদিৰ কথা উল্লেখ আছে।  লগতে চুক্তি ভংগ বা অবৈধভাৱে নিষিদ্ধ অঞ্চলত প্ৰৱেশৰ বিৰুদ্ধে সকীয়াই দিয়ে। বৰ্তমানৰ অৰুণাচল প্ৰদেশৰ পাহাৰৰ সৈতে অসমক সংযোগ কৰা গুৰুত্বপূৰ্ণ বাণিজ্যিক আৰু সামৰিক পথ সদিয়াৰ ওচৰত দেওপানী নদীৰ ওচৰত এই স্তম্ভটো স্থাপন কৰা হৈছিল।  ই আহোম আৰু মিছিমিৰ মাজত বন্ধুত্ব, সহযোগিতা, শান্তিপূৰ্ণ সম্পৰ্কৰ প্ৰতীক আছিল।

==অনুৰূপ স্তম্ভ==
১৯২৮ চনৰ বৃটিছৰ লেখনীৰ মতে এই স্তম্ভটো দিবাং আৰু দেওপানী নৈৰ মাজত আৰু শদিয়াৰ পৰা নিজামঘাট লৈ যোৱা পথৰ সাত মাইলপষ্টৰ সোঁফালে পোৱা গৈছিল। স্তম্ভটোৰ কাষতে এখন শিলৰ দলং উদ্ধাৰ কৰা‌ হৈছিল আৰু দলঙৰ পথে দি ওচৰৰ এটা ইটাৰ পুখুৰী লৈ যাব পৰা হৈছিল&lt;ref&gt;Assam District Gazetteers, 1928, p. 18.&lt;/ref&gt;। বৃটিছ গৱেষক SF Hannayয়ে ১৮৪৮ চনত উল্লেখ কৰা মতে দিবাং আৰু দেওপানী নৈৰ মাজত ১৪ ফোট ওখ গড়ে আগুৰা এখন বৃহৎ নগৰৰ ধ্বংসাৱশেষত পোৱা গৈছিল&lt;ref&gt;Journal of Asiatic Society of Bengal, p. 470.&lt;/ref&gt;। এই নগৰ খনৰ ইটাৰ দ্বাৰৰ মুখতে এখন শিলৰ দলং‌ আছিল আৰু ওচৰতে গড়ৰ ভিতৰত এটা ইটাৰ পুখুৰী দেখা পোৱা গৈছিল। এই তথ্য সমূহৰ পৰা ধৰিব পৰা যায় যে দুয়োখন লেখনীত একেইটা অঞ্চলৰে বিবৰণ দিয়া হৈছিল। সম্ভৱতঃ দ্বাৰখনৰ সন্মুখত দুয়োফালে দুটা সৰ্প স্তম্ভ ঠিয় কৰোৱা হৈছিল।‌ উল্লেখযোগ্য যে এই পুখুৰীটোত বৃটিছ গৱেষক SF Hannayয়ে কিছুমান খনিকৰ চিহ্ন খোদিত পাইছিল,‌ যি বোৰ খনিকৰ চিহ্ন তেওঁ তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰৰ ইটা-শিলৰ দেৱালতো দেখা পাইছিল। এই দেৱালখন মুক্তধৰ্মনাৰায়ণ ৰজাই ১৪৪২ চনত নিৰ্মাণ কৰিছিল&lt;ref&gt;A Sircar, D.C, Journal of Ancient Indian History, p. 21; Barua, Swarnalata, Chutia Jatir Buranji, p.589; Journal of the Asiatic Soceity of Bengal, 1848, p.467&lt;/ref&gt;। SF Hannayয়ে এইদৰে লিখিছে, {{blockquote|&quot;I am inclined to think that the country from the Dibong to the Kundil river, a distance of 10 or 12 miles, with the hill fortifications known as Bhismak Nagar, and Sisupal Nagar, belonged to one people and dynasty. It is indeed quite obvious that the masonry of bricks or stone, which we examined, is the work of the same people, and the sandstone is the produce of one quarry.&quot;}} 
বৃটিছ সকলে একে ধৰণৰ দুটা আঠকোণীয়া সৰ্প স্তম্ভ শদিয়াৰ [[চুতীয়া জনগোষ্ঠী|চুতীয়া]] সকলে নিৰ্মাণ কৰা তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰতো উদ্ধাৰ কৰিছিল&lt;ref&gt;T.Block, 1905, Assam District Gazetteers, 1928, p. 94)&lt;/ref&gt;। উল্লেখযোগ্য যে তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰৰ সীমাৰ দেৱাল খনত সৰ্প আকৃতি কেইবাখনো terracotta plate পোৱা গৈছিল। বৃটিছ অভিযাত্ৰী T.Blockৰ মতে এই স্তম্ভ দুটাৰ প্ৰত্যেক টোতে সাপ দুটা পাক খাই কুণ্ডালিনী ৰূপ লৈ থকা দেখা গৈছিল। ইয়াৰ পৰা ক'ব পাৰি যে এই সকলো স্তম্ভ সমূহ চুতীয়া ৰাজ্যৰ দিনৰে সৃষ্টি। তেওঁ লিখিছে,{{blockquote|&quot;They (the pillars) were found in the north-eastern section of the enclosed area (of Tamreswari). I found two such bases, their shape is octagonal, 2 feet 6 inches in diameter, with a circular hollow inside; these rested on squares, with their corners cut off and differently moulded. The hemispherical capital measures 2 feet 4 inches in diameter at its base and is perforated by a hollow shaft 1 feet 10 inches land. Near the bottom, a pair of snakes biting their tails is twisted around it.&quot;}}

== বৰ্তমান ==
১৯৫৩ চনত ইয়াক মূল স্থানৰ পৰা আঁতৰাই দিয়া হয় আৰু [[অসম ৰাজ্যিক সংগ্ৰহালয়|অসম ৰাজ্যিক সংগ্ৰহালয়ত]] ৰখা হয় আৰু তেতিয়াৰে পৰা ইয়াত প্ৰদৰ্শন কৰা হয়।

== টোকা ==
{{Reflist}}

== গ্ৰন্থপঞ্জী ==
 {{Refbegin}}
*{{cite book|last1=Sen|first1=Pada Sen|title=Sources of the History of India: Assam. Sikkim. Tamilnadu|date=1978}}
*{{cite book|last1=Bhattacharya|first1=Asutosh|title=The Sun and the Serpent Lore of Bengal|date=1977|publisher=Firma KLM|url=https://archive.org/details/sunserpentloreof0000vari/page/142/mode/2up}}
*{{cite book|last1=Nath|first1=Rajmohan|title=The Back Ground Of Assamese Culture|date=1948}}
*{{cite book|last1=Das|first1=Jogesh|title=Folklore of Assam|date=1980|publisher=National Book Trust}}
*{{cite book|last1=C. Allen|first1=B|year=1928|title=Assam district gazetteers|volume=XI|publisher=Baptist Mission Press}}
*{{cite journal
 |last=Hannay
 |first=S.F
 |journal=Journal of the Asiatic Society of Bengal
 |title=Journal of the Asiatic Society of Bengal
 |year=1848
 |publisher=Asiatic Society of Bengal
 |location=Calcutta
 |language=en
}}
*{{Citation|last1=Phukan|first1=J.N.|title=Studies in some aspects of inscriptions of the Ahom kings|date=1997|publisher=Gauhati University}}
*{{Cite journal|last=Prinsep|first=F.R.S James|title=Journal of the Asiatic Society of Bengal|date=1838|volume=7|publisher=Asiatic Society (Calcutta, India)|url=https://books.google.com/books?id=gjczAQAAMAAJ&amp;q=Journal+of+the+asiatic+7|language=en}}
*{{cite journal|last1=Wharton|first1=David|title=Historical Evidence for the Early Lik Tai Scripts|date=2019}}

[[শ্ৰেণী:আহোম ৰাজ্য]]
[[শ্ৰেণী:অসমৰ ইতিহাস]]</text>
      <sha1>1ysrspnrzk6370gh0bx2rf2hnyucpmt</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>607163</id>
      <parentid>607162</parentid>
      <timestamp>2026-05-18T18:54:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ananya Taye</username>
        <id>28065</id>
      </contributor>
      <comment>Restored to unvandalised version. Will add any material I see relevant from the vandals edit.</comment>
      <origin>607163</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11802" sha1="l0zcaxwa8g80ienxpozhkcxvwjgpcr3" xml:space="preserve">{{Infobox artefact||name=শদিয়া সৰ্প স্তম্ভ|image=Serpent pillar, A commemorative pillar of Swarganarayan Suhunmung.jpg|image_size=150|writing=ভাষা; [[টাই ভাষা]], লিপি; [[আহোম লিপি]]|created= [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া ৰাজত্বকাল]], লিপি: {{circa}}যোড়শ শতিকাৰ প্ৰাৰম্ভিক কাল&lt;ref&gt;The famous Snake Pillar of Sadiya, dated 1532 AD, erected as a mark of truce between the Ahoms and the Mishmis&quot;{{harvcol|Das|1980|p=53}}&lt;/ref&gt;|discovered=[[শদিয়া]], ডিবাং আৰু দেওপানী নদীৰ মাজত|discovered_place=[[শদিয়া]]|location=[[অসম ৰাজ্যিক সংগ্ৰহালয়]]}}

'''শদিয়া সৰ্প স্তম্ভ''', [[ভাৰত|ভাৰতৰ]] অসম আৰু অৰুণাচল প্ৰদেশৰ ঐতিহাসিক [[শদিয়া]] অঞ্চলত স্থাপিত এক প্ৰাচীন অষ্টকাতৰ শিল স্তম্ভ। এই স্তম্ভটো [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া ৰাজ্যৰ]] দিনত দিবাং আৰু দিক্ৰং নৈৰ মাজৰ এখন নগৰৰ মুখত আন কিছু ভগনাৱশেষৰ লগত দেখা পোৱা গৈছিল।&lt;ref&gt;{{harvcol|Hannay|1848|p=676}}&lt;/ref&gt; এই স্তম্ভটোৰ লগত মিলা একেই আঠকোণীয়া সৰ্প স্তম্ভ বৃটিছৰ দিনত তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰৰ সীমাৰ ভিতৰত পোৱা‌ গৈছিল।‌‌&lt;ref&gt;{{harvcol|C. Allen|1928|p=94}}&lt;/ref&gt; এই সমূহ তথ্যৰ ভিত্তিতে ইতিহাসবিদ সকলে ইয়াক চুতীয়া ৰজাই নিৰ্মাণ কৰা বুলি বিশ্বাস কৰে।&lt;ref&gt;{{cite book| title=Gariyakhi (7th edition, May 2023)| author=Parashar, Abantika| pages=21}}&lt;/ref&gt; চুতীয়া ৰাজ্য দখল কৰা [[আহোম ৰাজ্য|আহোম ৰজা]] চুহুংমুঙৰ‌ দিনত এই স্তম্ভটোত এখন আহোম ভাষাৰ লিপি খোদিত কৰোৱা হৈছিল।

== বিৱৰণ আৰু অৱস্থান ==
 
===চুতীয়া যুগ===

১৯২৮ চনৰ বৃটিছৰ লেখনীৰ মতে এই স্তম্ভটো দিবাং আৰু দেওপানী নৈৰ মাজত আৰু শদিয়াৰ পৰা নিজামঘাট লৈ যোৱা পথৰ সাত মাইলপষ্টৰ সোঁফালে পোৱা গৈছিল। স্তম্ভটোৰ কাষতে এখন শিলৰ দলং উদ্ধাৰ কৰা‌ হৈছিল আৰু দলঙৰ পথে দি ওচৰৰ এটা ইটাৰ পুখুৰী লৈ যাব পৰা হৈছিল&lt;ref&gt;Assam District Gazetteers, 1928, p. 18.&lt;/ref&gt;। বৃটিছ গৱেষক SF Hannayয়ে ১৮৪৮ চনত উল্লেখ কৰা মতে দিবাং আৰু দেওপানী নৈৰ মাজত ১৪ ফোট ওখ গড়ে আগুৰা এখন বৃহৎ নগৰৰ ধ্বংসাৱশেষত পোৱা গৈছিল&lt;ref&gt;Journal of Asiatic Society of Bengal, p. 470.&lt;/ref&gt;। এই নগৰ খনৰ ইটাৰ দ্বাৰৰ মুখতে এখন শিলৰ দলং‌ আছিল আৰু ওচৰতে গড়ৰ ভিতৰত এটা ইটাৰ পুখুৰী দেখা পোৱা গৈছিল। এই তথ্য সমূহৰ পৰা ধৰিব পৰা যায় যে দুয়োখন লেখনীত একেইটা অঞ্চলৰে বিবৰণ দিয়া হৈছিল। সম্ভৱতঃ দ্বাৰখনৰ সন্মুখত দুয়োফালে দুটা সৰ্প স্তম্ভ ঠিয় কৰোৱা হৈছিল।‌ উল্লেখযোগ্য যে এই পুখুৰীটোত বৃটিছ গৱেষক SF Hannayয়ে কিছুমান খনিকৰ চিহ্ন খোদিত পাইছিল,‌ যি বোৰ খনিকৰ চিহ্ন তেওঁ তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰৰ ইটা-শিলৰ দেৱালতো দেখা পাইছিল। এই দেৱালখন মুক্তধৰ্মনাৰায়ণ ৰজাই ১৪৪২ চনত নিৰ্মাণ কৰিছিল&lt;ref&gt;A Sircar, D.C, Journal of Ancient Indian History, p. 21; Barua, Swarnalata, Chutia Jatir Buranji, p.589; Journal of the Asiatic Soceity of Bengal, 1848, p.467&lt;/ref&gt;। গতিকে এই সকলো তথ্যৰ পৰা ধৰিব পৰা যায় যে সৰ্প স্তম্ভকে ধৰি সমগ্ৰ নগৰখন [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া যুগতে]] নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। এই কথা SF Hannayয়ে এইদৰে লিখিছে, {{blockquote|&quot;I am inclined to think that the country from the Dibong to the Kundil river, a distance of 10 or 12 miles, with the hill fortifications known as Bhismak Nagar, and Sisupal Nagar, belonged to one people and dynasty. It is indeed quite obvious that the masonry of bricks or stone, which we examined, is the work of the same people, and the sandstone is the produce of one quarry.&quot;}} 

ইয়াৰ ওপৰিও জনা যায় যে বৃটিছ সকলে একে ধৰণৰ দুটা আঠকোণীয়া সৰ্প স্তম্ভ শদিয়াৰ [[চুতীয়া জনগোষ্ঠী|চুতীয়া]] সকলে নিৰ্মাণ কৰা তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰতো উদ্ধাৰ কৰিছিল&lt;ref&gt;T.Block, 1905, Assam District Gazetteers, 1928, p. 94)&lt;/ref&gt;। উল্লেখযোগ্য যে তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰৰ সীমাৰ দেৱাল খনত সৰ্প আকৃতি কেইবাখনো terracotta plate পোৱা গৈছিল। বৃটিছ অভিযাত্ৰী T.Blockৰ মতে এই স্তম্ভ দুটাৰ প্ৰত্যেক টোতে সাপ দুটা পাক খাই কুণ্ডালিনী ৰূপ লৈ থকা দেখা গৈছিল। ইয়াৰ পৰা ক'ব পাৰি যে এই সকলো স্তম্ভ সমূহ চুতীয়া ৰাজ্যৰ দিনৰে সৃষ্টি। তেওঁ লিখিছে,{{blockquote|&quot;They (the pillars) were found in the north-eastern section of the enclosed area (of Tamreswari). I found two such bases, their shape is octagonal, 2 feet 6 inches in diameter, with a circular hollow inside; these rested on squares, with their corners cut off and differently moulded. The hemispherical capital measures 2 feet 4 inches in diameter at its base and is perforated by a hollow shaft 1 feet 10 inches land. Near the bottom, a pair of snakes biting their tails is twisted around it.&quot;}}

===আহোম যুগ===

চুতীয়া ৰাজ্য দখল কৰা পাছত ৰজা চুহুংমুঙে শদিয়াৰ দুই স্তম্ভৰ ভিতৰত এটা স্তম্ভত টাই ভাষাত কিছু কথা খোদিত কৰিছিল। এই লিপিখনত ১৫৩২ চনত মিচিমি সকলৰ লগত হোৱা সন্ধিৰ বিবৰণ পোৱা যায়। এইখন [[আহোম লিপি|আহোম]] ভাষাৰ আটাইতকৈ প্ৰাচীন প্ৰত্নলিপি। এই প্ৰত্নলিপি [[চ্যু-হ্যুণ-মু'ঙ|চুহুংমুং]] দিহিঙীয়া ৰজাৰ ৰাজত্বকালৰ (১৪৯৭-১৫৩৯) সময়ৰ। ১৫৩২ চনত [[শদিয়া]] দখল কৰা আৰু স্থানীয় [[মিচিমি জনগোষ্ঠী|মিচিমি]] জনগোষ্ঠীৰ সৈতে চুক্তি কৰা আহোমসকলে চুক্তিৰ চৰ্তসমূহ ১১ ফুট উচ্চতাত অৱস্থিত এটা শিলৰ স্তম্ভত লিখা হৈছিল, যিটো এটা বৃহৎ সৰ্পৰ আৰ্হিৰে  নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল আৰু ই তলৰ পৰা ওপৰলৈ স্তম্ভটো আৱৰি ৰাখিছিল। স্তম্ভটোৰ ওপৰত ৯.৫ ৰেখাৰ অন্তৰ্গত এই প্ৰতিলিপিটো ফ্ৰাছেংমুং বৰগোহাঁ‌য়ে ([[শদিয়া|শদিয়াৰ]] আহোম সেনানায়ক) জাৰি কৰা এক ঘোষণা, য'ত মিচিমিসকলে কিছুমান প্ৰবন্ধত বাৰ্ষিক প্ৰতিদান আগবঢ়াব আৰু ডিবাং নদীৰ এটা পাৰত বসবাস কৰিবৰ বাবে আহ্বান জনায়।

== বৰ্তমান ==
১৯৫৩ চনত ইয়াক মূল স্থানৰ পৰা আঁতৰাই দিয়া হয় আৰু [[অসম ৰাজ্যিক সংগ্ৰহালয়|অসম ৰাজ্যিক সংগ্ৰহালয়ত]] ৰখা হয় আৰু তেতিয়াৰে পৰা ইয়াত প্ৰদৰ্শন কৰা হয়।

== টোকা ==
{{Reflist}}

== গ্ৰন্থপঞ্জী ==
 {{Refbegin}}
*{{cite book|last1=Sen|first1=Pada Sen|title=Sources of the History of India: Assam. Sikkim. Tamilnadu|date=1978}}
*{{cite book|last1=Bhattacharya|first1=Asutosh|title=The Sun and the Serpent Lore of Bengal|date=1977|publisher=Firma KLM|url=https://archive.org/details/sunserpentloreof0000vari/page/142/mode/2up}}
*{{cite book|last1=Nath|first1=Rajmohan|title=The Back Ground Of Assamese Culture|date=1948}}
*{{cite book|last1=Das|first1=Jogesh|title=Folklore of Assam|date=1980|publisher=National Book Trust}}
*{{cite book|last1=C. Allen|first1=B|year=1928|title=Assam district gazetteers|volume=XI|publisher=Baptist Mission Press}}
*{{cite journal
 |last=Hannay
 |first=S.F
 |journal=Journal of the Asiatic Society of Bengal
 |title=Journal of the Asiatic Society of Bengal
 |year=1848
 |publisher=Asiatic Society of Bengal
 |location=Calcutta
 |language=en
}}
*{{Citation|last1=Phukan|first1=J.N.|title=Studies in some aspects of inscriptions of the Ahom kings|date=1997|publisher=Gauhati University}}
*{{Cite journal|last=Prinsep|first=F.R.S James|title=Journal of the Asiatic Society of Bengal|date=1838|volume=7|publisher=Asiatic Society (Calcutta, India)|url=https://books.google.com/books?id=gjczAQAAMAAJ&amp;q=Journal+of+the+asiatic+7|language=en}}
*{{cite journal|last1=Wharton|first1=David|title=Historical Evidence for the Early Lik Tai Scripts|date=2019}}

[[শ্ৰেণী:আহোম ৰাজ্য]]
[[শ্ৰেণী:অসমৰ ইতিহাস]]</text>
      <sha1>l0zcaxwa8g80ienxpozhkcxvwjgpcr3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>607164</id>
      <parentid>607163</parentid>
      <timestamp>2026-05-18T19:03:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ananya Taye</username>
        <id>28065</id>
      </contributor>
      <comment>/* */ Readded the cited material from vandals edit</comment>
      <origin>607164</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12503" sha1="d3hlsez1glllgi4nylarw8t4joiuiyf" xml:space="preserve">{{Infobox artefact||name=শদিয়া সৰ্প স্তম্ভ|image=Serpent pillar, A commemorative pillar of Swarganarayan Suhunmung.jpg|image_size=150|writing=ভাষা; [[টাই ভাষা]], লিপি; [[আহোম লিপি]]|created= [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া ৰাজত্বকাল]], লিপি: {{circa}}যোড়শ শতিকাৰ প্ৰাৰম্ভিক কাল&lt;ref&gt;The famous Snake Pillar of Sadiya, dated 1532 AD, erected as a mark of truce between the Ahoms and the Mishmis&quot;{{harvcol|Das|1980|p=53}}&lt;/ref&gt;|discovered=[[শদিয়া]], ডিবাং আৰু দেওপানী নদীৰ মাজত|discovered_place=[[শদিয়া]]|location=[[অসম ৰাজ্যিক সংগ্ৰহালয়]]}}

'''শদিয়া সৰ্প স্তম্ভ''', [[ভাৰত|ভাৰতৰ]] অসম আৰু অৰুণাচল প্ৰদেশৰ ঐতিহাসিক [[শদিয়া]] অঞ্চলত স্থাপিত এক প্ৰাচীন অষ্টকাতৰ শিল স্তম্ভ। এই স্তম্ভটো [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া ৰাজ্যৰ]] দিনত দিবাং আৰু দিক্ৰং নৈৰ মাজৰ এখন নগৰৰ মুখত আন কিছু ভগনাৱশেষৰ লগত দেখা পোৱা গৈছিল।&lt;ref&gt;{{harvcol|Hannay|1848|p=676}}&lt;/ref&gt; এই স্তম্ভটোৰ লগত মিলা একেই আঠকোণীয়া সৰ্প স্তম্ভ বৃটিছৰ দিনত তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰৰ সীমাৰ ভিতৰত পোৱা‌ গৈছিল।‌‌&lt;ref&gt;{{harvcol|C. Allen|1928|p=94}}&lt;/ref&gt; এই সমূহ তথ্যৰ ভিত্তিতে ইতিহাসবিদ সকলে ইয়াক চুতীয়া ৰজাই নিৰ্মাণ কৰা বুলি বিশ্বাস কৰে।&lt;ref&gt;{{cite book| title=Gariyakhi (7th edition, May 2023)| author=Parashar, Abantika| pages=21}}&lt;/ref&gt; 

চুতীয়া ৰাজ্য দখল কৰা [[আহোম ৰাজ্য|আহোম ৰজা]] চুহুংমুঙৰ‌ দিনত (১৫৩২ খ্ৰীষ্টাব্দত) এই স্তম্ভটোত এখন আহোম ভাষাৰ লিপি খোদিত কৰোৱা হৈছিল, য'ত আহোম ৰাজ্য আৰু [[মিচিমি জনগোষ্ঠী|মিছিমি জনগোষ্ঠীৰ]] মাজত শদিয়া অঞ্চল সুৰক্ষিত কৰাৰ বাবে কূটনৈতিক সন্ধি লিপিবদ্ধ কৰা হৈছে। &lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{cite journal
|title=The Sadiya Serpent Pillar Inscription: A 
Historical and Epigraphic Analysis of the Ahom-
Mishmi Relation
|journal=International Journal of Creative Research Thoughts
|volume=13
|issue=7
|year=2025
|url=https://ijcrt.org/papers/IJCRT2507261.pdf
|access-date=15 May 2026
}}&lt;/ref&gt;

== বিৱৰণ আৰু অৱস্থান ==
 
===চুতীয়া যুগ===

১৯২৮ চনৰ বৃটিছৰ লেখনীৰ মতে এই স্তম্ভটো দিবাং আৰু দেওপানী নৈৰ মাজত আৰু শদিয়াৰ পৰা নিজামঘাট লৈ যোৱা পথৰ সাত মাইলপষ্টৰ সোঁফালে পোৱা গৈছিল। স্তম্ভটোৰ কাষতে এখন শিলৰ দলং উদ্ধাৰ কৰা‌ হৈছিল আৰু দলঙৰ পথে দি ওচৰৰ এটা ইটাৰ পুখুৰী লৈ যাব পৰা হৈছিল&lt;ref&gt;Assam District Gazetteers, 1928, p. 18.&lt;/ref&gt;। বৃটিছ গৱেষক SF Hannayয়ে ১৮৪৮ চনত উল্লেখ কৰা মতে দিবাং আৰু দেওপানী নৈৰ মাজত ১৪ ফোট ওখ গড়ে আগুৰা এখন বৃহৎ নগৰৰ ধ্বংসাৱশেষত পোৱা গৈছিল&lt;ref&gt;Journal of Asiatic Society of Bengal, p. 470.&lt;/ref&gt;। এই নগৰ খনৰ ইটাৰ দ্বাৰৰ মুখতে এখন শিলৰ দলং‌ আছিল আৰু ওচৰতে গড়ৰ ভিতৰত এটা ইটাৰ পুখুৰী দেখা পোৱা গৈছিল। এই তথ্য সমূহৰ পৰা ধৰিব পৰা যায় যে দুয়োখন লেখনীত একেইটা অঞ্চলৰে বিবৰণ দিয়া হৈছিল। সম্ভৱতঃ দ্বাৰখনৰ সন্মুখত দুয়োফালে দুটা সৰ্প স্তম্ভ ঠিয় কৰোৱা হৈছিল।‌ উল্লেখযোগ্য যে এই পুখুৰীটোত বৃটিছ গৱেষক SF Hannayয়ে কিছুমান খনিকৰ চিহ্ন খোদিত পাইছিল,‌ যি বোৰ খনিকৰ চিহ্ন তেওঁ তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰৰ ইটা-শিলৰ দেৱালতো দেখা পাইছিল। এই দেৱালখন মুক্তধৰ্মনাৰায়ণ ৰজাই ১৪৪২ চনত নিৰ্মাণ কৰিছিল&lt;ref&gt;A Sircar, D.C, Journal of Ancient Indian History, p. 21; Barua, Swarnalata, Chutia Jatir Buranji, p.589; Journal of the Asiatic Soceity of Bengal, 1848, p.467&lt;/ref&gt;। গতিকে এই সকলো তথ্যৰ পৰা ধৰিব পৰা যায় যে সৰ্প স্তম্ভকে ধৰি সমগ্ৰ নগৰখন [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া যুগতে]] নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। এই কথা SF Hannayয়ে এইদৰে লিখিছে, {{blockquote|&quot;I am inclined to think that the country from the Dibong to the Kundil river, a distance of 10 or 12 miles, with the hill fortifications known as Bhismak Nagar, and Sisupal Nagar, belonged to one people and dynasty. It is indeed quite obvious that the masonry of bricks or stone, which we examined, is the work of the same people, and the sandstone is the produce of one quarry.&quot;}} 

ইয়াৰ ওপৰিও জনা যায় যে বৃটিছ সকলে একে ধৰণৰ দুটা আঠকোণীয়া সৰ্প স্তম্ভ শদিয়াৰ [[চুতীয়া জনগোষ্ঠী|চুতীয়া]] সকলে নিৰ্মাণ কৰা তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰতো উদ্ধাৰ কৰিছিল&lt;ref&gt;T.Block, 1905, Assam District Gazetteers, 1928, p. 94)&lt;/ref&gt;। উল্লেখযোগ্য যে তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰৰ সীমাৰ দেৱাল খনত সৰ্প আকৃতি কেইবাখনো terracotta plate পোৱা গৈছিল। বৃটিছ অভিযাত্ৰী T.Blockৰ মতে এই স্তম্ভ দুটাৰ প্ৰত্যেক টোতে সাপ দুটা পাক খাই কুণ্ডালিনী ৰূপ লৈ থকা দেখা গৈছিল। ইয়াৰ পৰা ক'ব পাৰি যে এই সকলো স্তম্ভ সমূহ চুতীয়া ৰাজ্যৰ দিনৰে সৃষ্টি। তেওঁ লিখিছে,{{blockquote|&quot;They (the pillars) were found in the north-eastern section of the enclosed area (of Tamreswari). I found two such bases, their shape is octagonal, 2 feet 6 inches in diameter, with a circular hollow inside; these rested on squares, with their corners cut off and differently moulded. The hemispherical capital measures 2 feet 4 inches in diameter at its base and is perforated by a hollow shaft 1 feet 10 inches land. Near the bottom, a pair of snakes biting their tails is twisted around it.&quot;}}

===আহোম যুগ===

চুতীয়া ৰাজ্য দখল কৰা পাছত ৰজা চুহুংমুঙে শদিয়াৰ দুই স্তম্ভৰ ভিতৰত এটা স্তম্ভত টাই ভাষাত কিছু কথা খোদিত কৰিছিল। এই লিপিখনত ১৫৩২ চনত মিচিমি সকলৰ লগত হোৱা সন্ধিৰ বিবৰণ পোৱা যায়। এইখন [[আহোম লিপি|আহোম]] ভাষাৰ আটাইতকৈ প্ৰাচীন প্ৰত্নলিপি। এই প্ৰত্নলিপি [[চ্যু-হ্যুণ-মু'ঙ|চুহুংমুং]] দিহিঙীয়া ৰজাৰ ৰাজত্বকালৰ (১৪৯৭-১৫৩৯) সময়ৰ। ১৫৩২ চনত [[শদিয়া]] দখল কৰা আৰু স্থানীয় [[মিচিমি জনগোষ্ঠী|মিচিমি]] জনগোষ্ঠীৰ সৈতে চুক্তি কৰা আহোমসকলে চুক্তিৰ চৰ্তসমূহ ১১ ফুট উচ্চতাত অৱস্থিত এটা শিলৰ স্তম্ভত লিখা হৈছিল, যিটো এটা বৃহৎ সৰ্পৰ আৰ্হিৰে  নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল আৰু ই তলৰ পৰা ওপৰলৈ স্তম্ভটো আৱৰি ৰাখিছিল। স্তম্ভটোৰ ওপৰত ৯.৫ ৰেখাৰ অন্তৰ্গত এই প্ৰতিলিপিটো ফ্ৰাছেংমুং বৰগোহাঁ‌য়ে ([[শদিয়া|শদিয়াৰ]] আহোম সেনানায়ক) জাৰি কৰা এক ঘোষণা, য'ত মিচিমিসকলে কিছুমান প্ৰবন্ধত বাৰ্ষিক প্ৰতিদান আগবঢ়াব আৰু ডিবাং নদীৰ এটা পাৰত বসবাস কৰিবৰ বাবে আহ্বান জনায়।

== বৰ্তমান ==
১৯৫৩ চনত ইয়াক মূল স্থানৰ পৰা আঁতৰাই দিয়া হয় আৰু [[অসম ৰাজ্যিক সংগ্ৰহালয়|অসম ৰাজ্যিক সংগ্ৰহালয়ত]] ৰখা হয় আৰু তেতিয়াৰে পৰা ইয়াত প্ৰদৰ্শন কৰা হয়।

== টোকা ==
{{Reflist}}

== গ্ৰন্থপঞ্জী ==
 {{Refbegin}}
*{{cite book|last1=Sen|first1=Pada Sen|title=Sources of the History of India: Assam. Sikkim. Tamilnadu|date=1978}}
*{{cite book|last1=Bhattacharya|first1=Asutosh|title=The Sun and the Serpent Lore of Bengal|date=1977|publisher=Firma KLM|url=https://archive.org/details/sunserpentloreof0000vari/page/142/mode/2up}}
*{{cite book|last1=Nath|first1=Rajmohan|title=The Back Ground Of Assamese Culture|date=1948}}
*{{cite book|last1=Das|first1=Jogesh|title=Folklore of Assam|date=1980|publisher=National Book Trust}}
*{{cite book|last1=C. Allen|first1=B|year=1928|title=Assam district gazetteers|volume=XI|publisher=Baptist Mission Press}}
*{{cite journal
 |last=Hannay
 |first=S.F
 |journal=Journal of the Asiatic Society of Bengal
 |title=Journal of the Asiatic Society of Bengal
 |year=1848
 |publisher=Asiatic Society of Bengal
 |location=Calcutta
 |language=en
}}
*{{Citation|last1=Phukan|first1=J.N.|title=Studies in some aspects of inscriptions of the Ahom kings|date=1997|publisher=Gauhati University}}
*{{Cite journal|last=Prinsep|first=F.R.S James|title=Journal of the Asiatic Society of Bengal|date=1838|volume=7|publisher=Asiatic Society (Calcutta, India)|url=https://books.google.com/books?id=gjczAQAAMAAJ&amp;q=Journal+of+the+asiatic+7|language=en}}
*{{cite journal|last1=Wharton|first1=David|title=Historical Evidence for the Early Lik Tai Scripts|date=2019}}

[[শ্ৰেণী:আহোম ৰাজ্য]]
[[শ্ৰেণী:অসমৰ ইতিহাস]]</text>
      <sha1>d3hlsez1glllgi4nylarw8t4joiuiyf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>607166</id>
      <parentid>607164</parentid>
      <timestamp>2026-05-18T19:24:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ananya Taye</username>
        <id>28065</id>
      </contributor>
      <comment>/* */ Added citation which says explicitly that the pillar was built by Chutia king.</comment>
      <origin>607166</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12746" sha1="9r2yagw05y89sr1u3mmovujnzbpr2w4" xml:space="preserve">{{Infobox artefact||name=শদিয়া সৰ্প স্তম্ভ|image=Serpent pillar, A commemorative pillar of Swarganarayan Suhunmung.jpg|image_size=150|writing=ভাষা; [[টাই ভাষা]], লিপি; [[আহোম লিপি]]|created= [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া ৰাজত্বকাল]]&lt;ref&gt;{{cite book| title=Gariyakhi (7th edition, May 2023)| url= https://archive.org/details/gariyokhi-historical-journal-may-23| author=Parashar, Abantika| pages=21}}&lt;/ref&gt; , লিপি: {{circa}}যোড়শ শতিকাৰ প্ৰাৰম্ভিক কাল&lt;ref&gt;The famous Snake Pillar of Sadiya, dated 1532 AD, erected as a mark of truce between the Ahoms and the Mishmis&quot;{{harvcol|Das|1980|p=53}}&lt;/ref&gt;|discovered=[[শদিয়া]], ডিবাং আৰু দেওপানী নদীৰ মাজত|discovered_place=[[শদিয়া]]|location=[[অসম ৰাজ্যিক সংগ্ৰহালয়]]}}

'''শদিয়া সৰ্প স্তম্ভ''', [[ভাৰত|ভাৰতৰ]] অসম আৰু অৰুণাচল প্ৰদেশৰ ঐতিহাসিক [[শদিয়া]] অঞ্চলত স্থাপিত এক প্ৰাচীন অষ্টকাতৰ শিল স্তম্ভ। এই স্তম্ভটো [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া ৰাজ্যৰ]] দিনত দিবাং আৰু দিক্ৰং নৈৰ মাজৰ এখন নগৰৰ মুখত আন কিছু ভগনাৱশেষৰ লগত দেখা পোৱা গৈছিল।&lt;ref&gt;{{harvcol|Hannay|1848|p=676}}&lt;/ref&gt; এই স্তম্ভটোৰ লগত মিলা একেই আঠকোণীয়া সৰ্প স্তম্ভ বৃটিছৰ দিনত তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰৰ সীমাৰ ভিতৰত পোৱা‌ গৈছিল।‌‌&lt;ref&gt;{{harvcol|C. Allen|1928|p=94}}&lt;/ref&gt; এই সমূহ তথ্যৰ ভিত্তিতে ইতিহাসবিদ সকলে ইয়াক চুতীয়া ৰজাই নিৰ্মাণ কৰা বুলি বিশ্বাস কৰে।&lt;ref&gt;{{cite book| title=Gariyakhi (7th edition, May 2023)| url= https://archive.org/details/gariyokhi-historical-journal-may-23| author=Parashar, Abantika| pages=21}}&lt;/ref&gt; 

চুতীয়া ৰাজ্য দখল কৰা [[আহোম ৰাজ্য|আহোম ৰজা]] চুহুংমুঙৰ‌ দিনত (১৫৩২ খ্ৰীষ্টাব্দত) এই স্তম্ভটোত এখন আহোম ভাষাৰ লিপি খোদিত কৰোৱা হৈছিল, য'ত আহোম ৰাজ্য আৰু [[মিচিমি জনগোষ্ঠী|মিছিমি জনগোষ্ঠীৰ]] মাজত শদিয়া অঞ্চল সুৰক্ষিত কৰাৰ বাবে কূটনৈতিক সন্ধি লিপিবদ্ধ কৰা হৈছে। &lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{cite journal
|title=The Sadiya Serpent Pillar Inscription: A 
Historical and Epigraphic Analysis of the Ahom-
Mishmi Relation
|journal=International Journal of Creative Research Thoughts
|volume=13
|issue=7
|year=2025
|url=https://ijcrt.org/papers/IJCRT2507261.pdf
|access-date=15 May 2026
}}&lt;/ref&gt;

== বিৱৰণ আৰু অৱস্থান ==
 
===চুতীয়া যুগ===

১৯২৮ চনৰ বৃটিছৰ লেখনীৰ মতে এই স্তম্ভটো দিবাং আৰু দেওপানী নৈৰ মাজত আৰু শদিয়াৰ পৰা নিজামঘাট লৈ যোৱা পথৰ সাত মাইলপষ্টৰ সোঁফালে পোৱা গৈছিল। স্তম্ভটোৰ কাষতে এখন শিলৰ দলং উদ্ধাৰ কৰা‌ হৈছিল আৰু দলঙৰ পথে দি ওচৰৰ এটা ইটাৰ পুখুৰী লৈ যাব পৰা হৈছিল&lt;ref&gt;Assam District Gazetteers, 1928, p. 18.&lt;/ref&gt;। বৃটিছ গৱেষক SF Hannayয়ে ১৮৪৮ চনত উল্লেখ কৰা মতে দিবাং আৰু দেওপানী নৈৰ মাজত ১৪ ফোট ওখ গড়ে আগুৰা এখন বৃহৎ নগৰৰ ধ্বংসাৱশেষত পোৱা গৈছিল&lt;ref&gt;Journal of Asiatic Society of Bengal, p. 470.&lt;/ref&gt;। এই নগৰ খনৰ ইটাৰ দ্বাৰৰ মুখতে এখন শিলৰ দলং‌ আছিল আৰু ওচৰতে গড়ৰ ভিতৰত এটা ইটাৰ পুখুৰী দেখা পোৱা গৈছিল। এই তথ্য সমূহৰ পৰা ধৰিব পৰা যায় যে দুয়োখন লেখনীত একেইটা অঞ্চলৰে বিবৰণ দিয়া হৈছিল। সম্ভৱতঃ দ্বাৰখনৰ সন্মুখত দুয়োফালে দুটা সৰ্প স্তম্ভ ঠিয় কৰোৱা হৈছিল।‌ উল্লেখযোগ্য যে এই পুখুৰীটোত বৃটিছ গৱেষক SF Hannayয়ে কিছুমান খনিকৰ চিহ্ন খোদিত পাইছিল,‌ যি বোৰ খনিকৰ চিহ্ন তেওঁ তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰৰ ইটা-শিলৰ দেৱালতো দেখা পাইছিল। এই দেৱালখন মুক্তধৰ্মনাৰায়ণ ৰজাই ১৪৪২ চনত নিৰ্মাণ কৰিছিল&lt;ref&gt;A Sircar, D.C, Journal of Ancient Indian History, p. 21; Barua, Swarnalata, Chutia Jatir Buranji, p.589; Journal of the Asiatic Soceity of Bengal, 1848, p.467&lt;/ref&gt;। গতিকে এই সকলো তথ্যৰ পৰা ধৰিব পৰা যায় যে সৰ্প স্তম্ভকে ধৰি সমগ্ৰ নগৰখন [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া যুগতে]] নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। এই কথা SF Hannayয়ে এইদৰে লিখিছে, {{blockquote|&quot;I am inclined to think that the country from the Dibong to the Kundil river, a distance of 10 or 12 miles, with the hill fortifications known as Bhismak Nagar, and Sisupal Nagar, belonged to one people and dynasty. It is indeed quite obvious that the masonry of bricks or stone, which we examined, is the work of the same people, and the sandstone is the produce of one quarry.&quot;}} 

ইয়াৰ ওপৰিও জনা যায় যে বৃটিছ সকলে একে ধৰণৰ দুটা আঠকোণীয়া সৰ্প স্তম্ভ শদিয়াৰ [[চুতীয়া জনগোষ্ঠী|চুতীয়া]] সকলে নিৰ্মাণ কৰা তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰতো উদ্ধাৰ কৰিছিল&lt;ref&gt;T.Block, 1905, Assam District Gazetteers, 1928, p. 94)&lt;/ref&gt;। উল্লেখযোগ্য যে তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰৰ সীমাৰ দেৱাল খনত সৰ্প আকৃতি কেইবাখনো terracotta plate পোৱা গৈছিল। বৃটিছ অভিযাত্ৰী T.Blockৰ মতে এই স্তম্ভ দুটাৰ প্ৰত্যেক টোতে সাপ দুটা পাক খাই কুণ্ডালিনী ৰূপ লৈ থকা দেখা গৈছিল। ইয়াৰ পৰা ক'ব পাৰি যে এই সকলো স্তম্ভ সমূহ চুতীয়া ৰাজ্যৰ দিনৰে সৃষ্টি। তেওঁ লিখিছে,{{blockquote|&quot;They (the pillars) were found in the north-eastern section of the enclosed area (of Tamreswari). I found two such bases, their shape is octagonal, 2 feet 6 inches in diameter, with a circular hollow inside; these rested on squares, with their corners cut off and differently moulded. The hemispherical capital measures 2 feet 4 inches in diameter at its base and is perforated by a hollow shaft 1 feet 10 inches land. Near the bottom, a pair of snakes biting their tails is twisted around it.&quot;}}

===আহোম যুগ===

চুতীয়া ৰাজ্য দখল কৰা পাছত ৰজা চুহুংমুঙে শদিয়াৰ দুই স্তম্ভৰ ভিতৰত এটা স্তম্ভত টাই ভাষাত কিছু কথা খোদিত কৰিছিল। এই লিপিখনত ১৫৩২ চনত মিচিমি সকলৰ লগত হোৱা সন্ধিৰ বিবৰণ পোৱা যায়। এইখন [[আহোম লিপি|আহোম]] ভাষাৰ আটাইতকৈ প্ৰাচীন প্ৰত্নলিপি। এই প্ৰত্নলিপি [[চ্যু-হ্যুণ-মু'ঙ|চুহুংমুং]] দিহিঙীয়া ৰজাৰ ৰাজত্বকালৰ (১৪৯৭-১৫৩৯) সময়ৰ। ১৫৩২ চনত [[শদিয়া]] দখল কৰা আৰু স্থানীয় [[মিচিমি জনগোষ্ঠী|মিচিমি]] জনগোষ্ঠীৰ সৈতে চুক্তি কৰা আহোমসকলে চুক্তিৰ চৰ্তসমূহ ১১ ফুট উচ্চতাত অৱস্থিত এটা শিলৰ স্তম্ভত লিখা হৈছিল, যিটো এটা বৃহৎ সৰ্পৰ আৰ্হিৰে  নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল আৰু ই তলৰ পৰা ওপৰলৈ স্তম্ভটো আৱৰি ৰাখিছিল। স্তম্ভটোৰ ওপৰত ৯.৫ ৰেখাৰ অন্তৰ্গত এই প্ৰতিলিপিটো ফ্ৰাছেংমুং বৰগোহাঁ‌য়ে ([[শদিয়া|শদিয়াৰ]] আহোম সেনানায়ক) জাৰি কৰা এক ঘোষণা, য'ত মিচিমিসকলে কিছুমান প্ৰবন্ধত বাৰ্ষিক প্ৰতিদান আগবঢ়াব আৰু ডিবাং নদীৰ এটা পাৰত বসবাস কৰিবৰ বাবে আহ্বান জনায়।

== বৰ্তমান ==
১৯৫৩ চনত ইয়াক মূল স্থানৰ পৰা আঁতৰাই দিয়া হয় আৰু [[অসম ৰাজ্যিক সংগ্ৰহালয়|অসম ৰাজ্যিক সংগ্ৰহালয়ত]] ৰখা হয় আৰু তেতিয়াৰে পৰা ইয়াত প্ৰদৰ্শন কৰা হয়।

== টোকা ==
{{Reflist}}

== গ্ৰন্থপঞ্জী ==
 {{Refbegin}}
*{{cite book|last1=Sen|first1=Pada Sen|title=Sources of the History of India: Assam. Sikkim. Tamilnadu|date=1978}}
*{{cite book|last1=Bhattacharya|first1=Asutosh|title=The Sun and the Serpent Lore of Bengal|date=1977|publisher=Firma KLM|url=https://archive.org/details/sunserpentloreof0000vari/page/142/mode/2up}}
*{{cite book|last1=Nath|first1=Rajmohan|title=The Back Ground Of Assamese Culture|date=1948}}
*{{cite book|last1=Das|first1=Jogesh|title=Folklore of Assam|date=1980|publisher=National Book Trust}}
*{{cite book|last1=C. Allen|first1=B|year=1928|title=Assam district gazetteers|volume=XI|publisher=Baptist Mission Press}}
*{{cite journal
 |last=Hannay
 |first=S.F
 |journal=Journal of the Asiatic Society of Bengal
 |title=Journal of the Asiatic Society of Bengal
 |year=1848
 |publisher=Asiatic Society of Bengal
 |location=Calcutta
 |language=en
}}
*{{Citation|last1=Phukan|first1=J.N.|title=Studies in some aspects of inscriptions of the Ahom kings|date=1997|publisher=Gauhati University}}
*{{Cite journal|last=Prinsep|first=F.R.S James|title=Journal of the Asiatic Society of Bengal|date=1838|volume=7|publisher=Asiatic Society (Calcutta, India)|url=https://books.google.com/books?id=gjczAQAAMAAJ&amp;q=Journal+of+the+asiatic+7|language=en}}
*{{cite journal|last1=Wharton|first1=David|title=Historical Evidence for the Early Lik Tai Scripts|date=2019}}

[[শ্ৰেণী:আহোম ৰাজ্য]]
[[শ্ৰেণী:অসমৰ ইতিহাস]]</text>
      <sha1>9r2yagw05y89sr1u3mmovujnzbpr2w4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>607167</id>
      <parentid>607166</parentid>
      <timestamp>2026-05-18T19:35:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ananya Taye</username>
        <id>28065</id>
      </contributor>
      <comment>/* আহোম যুগ */ Readded the script which was added by the vandal. Remember, the article concerns the pillar itself, not just the script. Emphasizing the inscription alone may give undue weight, contrary to [[WP:UNDUE]] and the guidance in [[WP:LEAD]]</comment>
      <origin>607167</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15193" sha1="2578xz9vvzfs4tbsguaol3byec09h3f" xml:space="preserve">{{Infobox artefact||name=শদিয়া সৰ্প স্তম্ভ|image=Serpent pillar, A commemorative pillar of Swarganarayan Suhunmung.jpg|image_size=150|writing=ভাষা; [[টাই ভাষা]], লিপি; [[আহোম লিপি]]|created= [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া ৰাজত্বকাল]]&lt;ref&gt;{{cite book| title=Gariyakhi (7th edition, May 2023)| url= https://archive.org/details/gariyokhi-historical-journal-may-23| author=Parashar, Abantika| pages=21}}&lt;/ref&gt; , লিপি: {{circa}}যোড়শ শতিকাৰ প্ৰাৰম্ভিক কাল&lt;ref&gt;The famous Snake Pillar of Sadiya, dated 1532 AD, erected as a mark of truce between the Ahoms and the Mishmis&quot;{{harvcol|Das|1980|p=53}}&lt;/ref&gt;|discovered=[[শদিয়া]], ডিবাং আৰু দেওপানী নদীৰ মাজত|discovered_place=[[শদিয়া]]|location=[[অসম ৰাজ্যিক সংগ্ৰহালয়]]}}

'''শদিয়া সৰ্প স্তম্ভ''', [[ভাৰত|ভাৰতৰ]] অসম আৰু অৰুণাচল প্ৰদেশৰ ঐতিহাসিক [[শদিয়া]] অঞ্চলত স্থাপিত এক প্ৰাচীন অষ্টকাতৰ শিল স্তম্ভ। এই স্তম্ভটো [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া ৰাজ্যৰ]] দিনত দিবাং আৰু দিক্ৰং নৈৰ মাজৰ এখন নগৰৰ মুখত আন কিছু ভগনাৱশেষৰ লগত দেখা পোৱা গৈছিল।&lt;ref&gt;{{harvcol|Hannay|1848|p=676}}&lt;/ref&gt; এই স্তম্ভটোৰ লগত মিলা একেই আঠকোণীয়া সৰ্প স্তম্ভ বৃটিছৰ দিনত তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰৰ সীমাৰ ভিতৰত পোৱা‌ গৈছিল।‌‌&lt;ref&gt;{{harvcol|C. Allen|1928|p=94}}&lt;/ref&gt; এই সমূহ তথ্যৰ ভিত্তিতে ইতিহাসবিদ সকলে ইয়াক চুতীয়া ৰজাই নিৰ্মাণ কৰা বুলি বিশ্বাস কৰে।&lt;ref&gt;{{cite book| title=Gariyakhi (7th edition, May 2023)| url= https://archive.org/details/gariyokhi-historical-journal-may-23| author=Parashar, Abantika| pages=21}}&lt;/ref&gt; 

চুতীয়া ৰাজ্য দখল কৰা [[আহোম ৰাজ্য|আহোম ৰজা]] চুহুংমুঙৰ‌ দিনত (১৫৩২ খ্ৰীষ্টাব্দত) এই স্তম্ভটোত এখন আহোম ভাষাৰ লিপি খোদিত কৰোৱা হৈছিল, য'ত আহোম ৰাজ্য আৰু [[মিচিমি জনগোষ্ঠী|মিছিমি জনগোষ্ঠীৰ]] মাজত শদিয়া অঞ্চল সুৰক্ষিত কৰাৰ বাবে কূটনৈতিক সন্ধি লিপিবদ্ধ কৰা হৈছে। &lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{cite journal
|title=The Sadiya Serpent Pillar Inscription: A 
Historical and Epigraphic Analysis of the Ahom-
Mishmi Relation
|journal=International Journal of Creative Research Thoughts
|volume=13
|issue=7
|year=2025
|url=https://ijcrt.org/papers/IJCRT2507261.pdf
|access-date=15 May 2026
}}&lt;/ref&gt;

== বিৱৰণ আৰু অৱস্থান ==
 
===চুতীয়া যুগ===

১৯২৮ চনৰ বৃটিছৰ লেখনীৰ মতে এই স্তম্ভটো দিবাং আৰু দেওপানী নৈৰ মাজত আৰু শদিয়াৰ পৰা নিজামঘাট লৈ যোৱা পথৰ সাত মাইলপষ্টৰ সোঁফালে পোৱা গৈছিল। স্তম্ভটোৰ কাষতে এখন শিলৰ দলং উদ্ধাৰ কৰা‌ হৈছিল আৰু দলঙৰ পথে দি ওচৰৰ এটা ইটাৰ পুখুৰী লৈ যাব পৰা হৈছিল&lt;ref&gt;Assam District Gazetteers, 1928, p. 18.&lt;/ref&gt;। বৃটিছ গৱেষক SF Hannayয়ে ১৮৪৮ চনত উল্লেখ কৰা মতে দিবাং আৰু দেওপানী নৈৰ মাজত ১৪ ফোট ওখ গড়ে আগুৰা এখন বৃহৎ নগৰৰ ধ্বংসাৱশেষত পোৱা গৈছিল&lt;ref&gt;Journal of Asiatic Society of Bengal, p. 470.&lt;/ref&gt;। এই নগৰ খনৰ ইটাৰ দ্বাৰৰ মুখতে এখন শিলৰ দলং‌ আছিল আৰু ওচৰতে গড়ৰ ভিতৰত এটা ইটাৰ পুখুৰী দেখা পোৱা গৈছিল। এই তথ্য সমূহৰ পৰা ধৰিব পৰা যায় যে দুয়োখন লেখনীত একেইটা অঞ্চলৰে বিবৰণ দিয়া হৈছিল। সম্ভৱতঃ দ্বাৰখনৰ সন্মুখত দুয়োফালে দুটা সৰ্প স্তম্ভ ঠিয় কৰোৱা হৈছিল।‌ উল্লেখযোগ্য যে এই পুখুৰীটোত বৃটিছ গৱেষক SF Hannayয়ে কিছুমান খনিকৰ চিহ্ন খোদিত পাইছিল,‌ যি বোৰ খনিকৰ চিহ্ন তেওঁ তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰৰ ইটা-শিলৰ দেৱালতো দেখা পাইছিল। এই দেৱালখন মুক্তধৰ্মনাৰায়ণ ৰজাই ১৪৪২ চনত নিৰ্মাণ কৰিছিল&lt;ref&gt;A Sircar, D.C, Journal of Ancient Indian History, p. 21; Barua, Swarnalata, Chutia Jatir Buranji, p.589; Journal of the Asiatic Soceity of Bengal, 1848, p.467&lt;/ref&gt;। গতিকে এই সকলো তথ্যৰ পৰা ধৰিব পৰা যায় যে সৰ্প স্তম্ভকে ধৰি সমগ্ৰ নগৰখন [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া যুগতে]] নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। এই কথা SF Hannayয়ে এইদৰে লিখিছে, {{blockquote|&quot;I am inclined to think that the country from the Dibong to the Kundil river, a distance of 10 or 12 miles, with the hill fortifications known as Bhismak Nagar, and Sisupal Nagar, belonged to one people and dynasty. It is indeed quite obvious that the masonry of bricks or stone, which we examined, is the work of the same people, and the sandstone is the produce of one quarry.&quot;}} 

ইয়াৰ ওপৰিও জনা যায় যে বৃটিছ সকলে একে ধৰণৰ দুটা আঠকোণীয়া সৰ্প স্তম্ভ শদিয়াৰ [[চুতীয়া জনগোষ্ঠী|চুতীয়া]] সকলে নিৰ্মাণ কৰা তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰতো উদ্ধাৰ কৰিছিল&lt;ref&gt;T.Block, 1905, Assam District Gazetteers, 1928, p. 94)&lt;/ref&gt;। উল্লেখযোগ্য যে তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰৰ সীমাৰ দেৱাল খনত সৰ্প আকৃতি কেইবাখনো terracotta plate পোৱা গৈছিল। বৃটিছ অভিযাত্ৰী T.Blockৰ মতে এই স্তম্ভ দুটাৰ প্ৰত্যেক টোতে সাপ দুটা পাক খাই কুণ্ডালিনী ৰূপ লৈ থকা দেখা গৈছিল। ইয়াৰ পৰা ক'ব পাৰি যে এই সকলো স্তম্ভ সমূহ চুতীয়া ৰাজ্যৰ দিনৰে সৃষ্টি। তেওঁ লিখিছে,{{blockquote|&quot;They (the pillars) were found in the north-eastern section of the enclosed area (of Tamreswari). I found two such bases, their shape is octagonal, 2 feet 6 inches in diameter, with a circular hollow inside; these rested on squares, with their corners cut off and differently moulded. The hemispherical capital measures 2 feet 4 inches in diameter at its base and is perforated by a hollow shaft 1 feet 10 inches land. Near the bottom, a pair of snakes biting their tails is twisted around it.&quot;}}

===আহোম যুগ===

চুতীয়া ৰাজ্য দখল কৰা পাছত ৰজা চুহুংমুঙে শদিয়াৰ দুই স্তম্ভৰ ভিতৰত এটা স্তম্ভত টাই ভাষাত কিছু কথা খোদিত কৰিছিল। এই লিপিখনত ১৫৩২ চনত মিচিমি সকলৰ লগত হোৱা সন্ধিৰ বিবৰণ পোৱা যায়। এইখন [[আহোম লিপি|আহোম]] ভাষাৰ আটাইতকৈ প্ৰাচীন প্ৰত্নলিপি। এই প্ৰত্নলিপি [[চ্যু-হ্যুণ-মু'ঙ|চুহুংমুং]] দিহিঙীয়া ৰজাৰ ৰাজত্বকালৰ (১৪৯৭-১৫৩৯) সময়ৰ। ১৫৩২ চনত [[শদিয়া]] দখল কৰা আৰু স্থানীয় [[মিচিমি জনগোষ্ঠী|মিচিমি]] জনগোষ্ঠীৰ সৈতে চুক্তি কৰা আহোমসকলে চুক্তিৰ চৰ্তসমূহ ১১ ফুট উচ্চতাত অৱস্থিত এটা শিলৰ স্তম্ভত লিখা হৈছিল, যিটো এটা বৃহৎ সৰ্পৰ আৰ্হিৰে  নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল আৰু ই তলৰ পৰা ওপৰলৈ স্তম্ভটো আৱৰি ৰাখিছিল। স্তম্ভটোৰ ওপৰত ৯.৫ ৰেখাৰ অন্তৰ্গত এই প্ৰতিলিপিটো ফ্ৰাছেংমুং বৰগোহাঁ‌য়ে ([[শদিয়া|শদিয়াৰ]] আহোম সেনানায়ক) জাৰি কৰা এক ঘোষণা, য'ত মিচিমিসকলে কিছুমান প্ৰবন্ধত বাৰ্ষিক প্ৰতিদান আগবঢ়াব আৰু ডিবাং নদীৰ এটা পাৰত বসবাস কৰিবৰ বাবে আহ্বান জনায়।

আহোম ভাষাৰ লিপিত লিখা এই শিলালিপিটোৰ ব্যাখ্যা ১৯২৪ চনত গোলাপ চন্দ্ৰ বৰুৱাই দিছিল।&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; এই শিলা লিপিটোৰ অসমীয়া অনুবাদ এনেধৰণৰ:-

{{Blockquote|𑜉𑜤𑜈𑜫 𑜃 𑜎𑜩 𑜄𑜨𑜂𑜫 𑜄𑜢𑜃𑜫 𑜀𑜨𑜂𑜫 𑜇𑜡 𑜉𑜩 𑜄𑜦 (‘’মৌ ন’ লাই টং টিন খং ফা মাই টে”)&lt;/br&gt;𑜏𑜢 𑜁𑜂𑜫 𑜋𑜩𑜨 𑜁𑜂𑜫 𑜏𑜢𑜤𑜂𑜫 𑜄𑜦𑜧 (“চি খাঙ চৈ খাঙ য়ুং টে’’)&lt;/br&gt;𑜓𑜢 𑜈𑜨𑜂𑜫 𑜓𑜢𑜃𑜫  𑜓𑜩𑜨 𑜓𑜩 𑜄𑜂𑜫 𑜄𑜀𑜫 𑜒𑜧𑜈𑜫 𑜉𑜡 (‘’দি বং দিন দৈ দাই টাং টক আও মা”)&lt;/br&gt;𑜀𑜧 𑜌𑜧 𑜉𑜢𑜤𑜂𑜫 𑜎𑜤𑜂𑜫 𑜉𑜦𑜡 𑜂𑜢𑜃𑜫 𑜽 𑜇𑜧 𑜉𑜡 𑜀𑜡 (“কাও থাও মু’ঙ লুং ম’ ঙিন 𑜽 ফাও মা কা’’)&lt;/br&gt;𑜀𑜧 𑜋𑜈𑜫 𑜏𑜤𑜂𑜫 𑜎𑜤𑜂𑜫 𑜃𑜩 𑜑𑜤𑜂𑜫 𑜈𑜡 𑜁𑜡 (‘’কাও চাও ছুং লুঙ নাই হুং বা খা’’)&lt;/br&gt;𑜉𑜧𑜈𑜫 𑜈𑜃𑜫 𑜇𑜥 (‘’মৌ বান ফু’’)&lt;/br&gt;𑜐𑜢𑜂𑜫 𑜇𑜥 𑜋𑜩 𑜋𑜪 𑜎𑜢𑜀𑜫 𑜁𑜡 (‘’ঙিন ফু ছাই চাম লিক খা’’)&lt;/br&gt;𑜁𑜃𑜫 𑜋𑜪 𑜉𑜣 𑜏𑜣 𑜉𑜣 𑜽 𑜆𑜢𑜤𑜂𑜫 (‘’খন চাম মিছিমি 𑜽 পৌং’’)&lt;/br&gt;𑜁𑜪 𑜁𑜂𑜫  𑜓𑜢𑜃𑜫 𑜓𑜩𑜨 𑜉𑜩 𑜓𑜩 𑜋𑜪 𑜁𑜡 𑜉𑜡(‘’খাম খাং দিন দৈ মাই দাই চাম খা মা’’)&lt;/br&gt;𑜄𑜀𑜫 𑜒𑜈𑜫 𑜈𑜡 𑜀 (‘’তাক আও বা কৈ’’)&lt;/br&gt;𑜐𑜥 𑜈𑜡 𑜎𑜩 𑜄𑜨𑜂𑜫 𑜎𑜀𑜫 (‘’ঙু বা লাই তং লাক’’)&lt;/br&gt;𑜇𑜨𑜂𑜫 𑜃𑜨𑜂𑜫 𑜋𑜪 𑜁𑜡 𑜉 (‘’ফং নং চাম খা মিছিমি’’)&lt;/br&gt;….𑜀𑜂𑜫 𑜲𑜦 𑜎𑜧𑜈𑜧… 𑜏𑜂𑜫 𑜏𑜤 …𑜋𑜢𑜂𑜫 𑜋𑜪 𑜁𑜡 𑜉𑜃𑜫 𑜄
(‘’কাং খে লাও চাং চু চেং চাম খা মান তে’’)
}}

== বৰ্তমান ==
১৯৫৩ চনত ইয়াক মূল স্থানৰ পৰা আঁতৰাই দিয়া হয় আৰু [[অসম ৰাজ্যিক সংগ্ৰহালয়|অসম ৰাজ্যিক সংগ্ৰহালয়ত]] ৰখা হয় আৰু তেতিয়াৰে পৰা ইয়াত প্ৰদৰ্শন কৰা হয়।

== টোকা ==
{{Reflist}}

== গ্ৰন্থপঞ্জী ==
 {{Refbegin}}
*{{cite book|last1=Sen|first1=Pada Sen|title=Sources of the History of India: Assam. Sikkim. Tamilnadu|date=1978}}
*{{cite book|last1=Bhattacharya|first1=Asutosh|title=The Sun and the Serpent Lore of Bengal|date=1977|publisher=Firma KLM|url=https://archive.org/details/sunserpentloreof0000vari/page/142/mode/2up}}
*{{cite book|last1=Nath|first1=Rajmohan|title=The Back Ground Of Assamese Culture|date=1948}}
*{{cite book|last1=Das|first1=Jogesh|title=Folklore of Assam|date=1980|publisher=National Book Trust}}
*{{cite book|last1=C. Allen|first1=B|year=1928|title=Assam district gazetteers|volume=XI|publisher=Baptist Mission Press}}
*{{cite journal
 |last=Hannay
 |first=S.F
 |journal=Journal of the Asiatic Society of Bengal
 |title=Journal of the Asiatic Society of Bengal
 |year=1848
 |publisher=Asiatic Society of Bengal
 |location=Calcutta
 |language=en
}}
*{{Citation|last1=Phukan|first1=J.N.|title=Studies in some aspects of inscriptions of the Ahom kings|date=1997|publisher=Gauhati University}}
*{{Cite journal|last=Prinsep|first=F.R.S James|title=Journal of the Asiatic Society of Bengal|date=1838|volume=7|publisher=Asiatic Society (Calcutta, India)|url=https://books.google.com/books?id=gjczAQAAMAAJ&amp;q=Journal+of+the+asiatic+7|language=en}}
*{{cite journal|last1=Wharton|first1=David|title=Historical Evidence for the Early Lik Tai Scripts|date=2019}}

[[শ্ৰেণী:আহোম ৰাজ্য]]
[[শ্ৰেণী:অসমৰ ইতিহাস]]</text>
      <sha1>2578xz9vvzfs4tbsguaol3byec09h3f</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>607168</id>
      <parentid>607167</parentid>
      <timestamp>2026-05-18T19:52:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ananya Taye</username>
        <id>28065</id>
      </contributor>
      <comment>/* বিৱৰণ আৰু অৱস্থান */ Added quote by historian</comment>
      <origin>607168</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16427" sha1="azb95liwu0b84bynlp7z1af2v5nuxf8" xml:space="preserve">{{Infobox artefact||name=শদিয়া সৰ্প স্তম্ভ|image=Serpent pillar, A commemorative pillar of Swarganarayan Suhunmung.jpg|image_size=150|writing=ভাষা; [[টাই ভাষা]], লিপি; [[আহোম লিপি]]|created= [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া ৰাজত্বকাল]]&lt;ref&gt;{{cite book| title=Gariyakhi (7th edition, May 2023)| url= https://archive.org/details/gariyokhi-historical-journal-may-23| author=Parashar, Abantika| pages=21}}&lt;/ref&gt; , লিপি: {{circa}}যোড়শ শতিকাৰ প্ৰাৰম্ভিক কাল&lt;ref&gt;The famous Snake Pillar of Sadiya, dated 1532 AD, erected as a mark of truce between the Ahoms and the Mishmis&quot;{{harvcol|Das|1980|p=53}}&lt;/ref&gt;|discovered=[[শদিয়া]], ডিবাং আৰু দেওপানী নদীৰ মাজত|discovered_place=[[শদিয়া]]|location=[[অসম ৰাজ্যিক সংগ্ৰহালয়]]}}

'''শদিয়া সৰ্প স্তম্ভ''', [[ভাৰত|ভাৰতৰ]] অসম আৰু অৰুণাচল প্ৰদেশৰ ঐতিহাসিক [[শদিয়া]] অঞ্চলত স্থাপিত এক প্ৰাচীন অষ্টকাতৰ শিল স্তম্ভ। এই স্তম্ভটো [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া ৰাজ্যৰ]] দিনত দিবাং আৰু দিক্ৰং নৈৰ মাজৰ এখন নগৰৰ মুখত আন কিছু ভগনাৱশেষৰ লগত দেখা পোৱা গৈছিল।&lt;ref&gt;{{harvcol|Hannay|1848|p=676}}&lt;/ref&gt; এই স্তম্ভটোৰ লগত মিলা একেই আঠকোণীয়া সৰ্প স্তম্ভ বৃটিছৰ দিনত তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰৰ সীমাৰ ভিতৰত পোৱা‌ গৈছিল।‌‌&lt;ref&gt;{{harvcol|C. Allen|1928|p=94}}&lt;/ref&gt; এই সমূহ তথ্যৰ ভিত্তিতে ইতিহাসবিদ সকলে ইয়াক চুতীয়া ৰজাই নিৰ্মাণ কৰা বুলি বিশ্বাস কৰে।&lt;ref&gt;{{cite book| title=Gariyakhi (7th edition, May 2023)| url= https://archive.org/details/gariyokhi-historical-journal-may-23| author=Parashar, Abantika| pages=21}}&lt;/ref&gt; 

চুতীয়া ৰাজ্য দখল কৰা [[আহোম ৰাজ্য|আহোম ৰজা]] চুহুংমুঙৰ‌ দিনত (১৫৩২ খ্ৰীষ্টাব্দত) এই স্তম্ভটোত এখন আহোম ভাষাৰ লিপি খোদিত কৰোৱা হৈছিল, য'ত আহোম ৰাজ্য আৰু [[মিচিমি জনগোষ্ঠী|মিছিমি জনগোষ্ঠীৰ]] মাজত শদিয়া অঞ্চল সুৰক্ষিত কৰাৰ বাবে কূটনৈতিক সন্ধি লিপিবদ্ধ কৰা হৈছে। &lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{cite journal
|title=The Sadiya Serpent Pillar Inscription: A 
Historical and Epigraphic Analysis of the Ahom-
Mishmi Relation
|journal=International Journal of Creative Research Thoughts
|volume=13
|issue=7
|year=2025
|url=https://ijcrt.org/papers/IJCRT2507261.pdf
|access-date=15 May 2026
}}&lt;/ref&gt;

== বিৱৰণ আৰু অৱস্থান ==
 
===চুতীয়া যুগ===

অসম ৰাজ্যিক সংগ্ৰহালয়ৰ বিষয়া তথা ইতিহাসবিদ অবন্তিকা পৰাশৰ অনুসৰি সৰ্প স্তম্ভটো [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া ৰাজ্যৰ]] দিনতে নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite book| title=Gariyakhi (7th edition, May 2023)| url= https://archive.org/details/gariyokhi-historical-journal-may-23| author=Parashar, Abantika| pages=21}}&lt;/ref&gt; তেওঁ লিখিছে,{{quote|&quot;...গতিকে সৰ্প স্তম্ভটো চুতীয়া শাসনৰ লগত জড়িত কথাটোক লৈ কোনো দ্বিমত থাকিব নোৱাৰে। তদুপৰি কুণ্ডিলাকৃতিৰ সৰ্প দিক্কৰবাসিনী/তাম্ৰেশ্বৰী/কেঁচাইখাতীৰ (চুতীয়া সকলৰ উপাস্য দেৱী) আন এটা ৰূপ কুণ্ডলিনীৰ প্ৰতীক হোৱা কথাটোৱে এই ধাৰণা সজোৰে সমৰ্থন কৰে।&quot;}}

১৯২৮ চনৰ বৃটিছৰ লেখনীৰ মতে এই স্তম্ভটো দিবাং আৰু দেওপানী নৈৰ মাজত আৰু শদিয়াৰ পৰা নিজামঘাট লৈ যোৱা পথৰ সাত মাইলপষ্টৰ সোঁফালে পোৱা গৈছিল। স্তম্ভটোৰ কাষতে এখন শিলৰ দলং উদ্ধাৰ কৰা‌ হৈছিল আৰু দলঙৰ পথে দি ওচৰৰ এটা ইটাৰ পুখুৰী লৈ যাব পৰা হৈছিল&lt;ref&gt;Assam District Gazetteers, 1928, p. 18.&lt;/ref&gt;। বৃটিছ গৱেষক SF Hannayয়ে ১৮৪৮ চনত উল্লেখ কৰা মতে দিবাং আৰু দেওপানী নৈৰ মাজত ১৪ ফোট ওখ গড়ে আগুৰা এখন বৃহৎ নগৰৰ ধ্বংসাৱশেষত পোৱা গৈছিল&lt;ref&gt;Journal of Asiatic Society of Bengal, p. 470.&lt;/ref&gt;। এই নগৰ খনৰ ইটাৰ দ্বাৰৰ মুখতে এখন শিলৰ দলং‌ আছিল আৰু ওচৰতে গড়ৰ ভিতৰত এটা ইটাৰ পুখুৰী দেখা পোৱা গৈছিল। এই তথ্য সমূহৰ পৰা ধৰিব পৰা যায় যে দুয়োখন লেখনীত একেইটা অঞ্চলৰে বিবৰণ দিয়া হৈছিল। সম্ভৱতঃ দ্বাৰখনৰ সন্মুখত দুয়োফালে দুটা সৰ্প স্তম্ভ ঠিয় কৰোৱা হৈছিল।‌ উল্লেখযোগ্য যে এই পুখুৰীটোত বৃটিছ গৱেষক SF Hannayয়ে কিছুমান খনিকৰ চিহ্ন খোদিত পাইছিল,‌ যি বোৰ খনিকৰ চিহ্ন তেওঁ তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰৰ ইটা-শিলৰ দেৱালতো দেখা পাইছিল। এই দেৱালখন মুক্তধৰ্মনাৰায়ণ ৰজাই ১৪৪২ চনত নিৰ্মাণ কৰিছিল&lt;ref&gt;A Sircar, D.C, Journal of Ancient Indian History, p. 21; Barua, Swarnalata, Chutia Jatir Buranji, p.589; Journal of the Asiatic Soceity of Bengal, 1848, p.467&lt;/ref&gt;। গতিকে এই সকলো তথ্যৰ পৰা ধৰিব পৰা যায় যে সৰ্প স্তম্ভকে ধৰি সমগ্ৰ নগৰখন [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া যুগতে]] নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। এই কথা SF Hannayয়ে এইদৰে লিখিছে, {{blockquote|&quot;I am inclined to think that the country from the Dibong to the Kundil river, a distance of 10 or 12 miles, with the hill fortifications known as Bhismak Nagar, and Sisupal Nagar, belonged to one people and dynasty. It is indeed quite obvious that the masonry of bricks or stone, which we examined, is the work of the same people, and the sandstone is the produce of one quarry.&quot;}} 

ইয়াৰ ওপৰিও জনা যায় যে বৃটিছ সকলে একে ধৰণৰ দুটা আঠকোণীয়া সৰ্প স্তম্ভ শদিয়াৰ [[চুতীয়া জনগোষ্ঠী|চুতীয়া]] সকলে নিৰ্মাণ কৰা তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰতো উদ্ধাৰ কৰিছিল&lt;ref&gt;T.Block, 1905, Assam District Gazetteers, 1928, p. 94)&lt;/ref&gt;। উল্লেখযোগ্য যে তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰৰ সীমাৰ দেৱাল খনত সৰ্প আকৃতি কেইবাখনো terracotta plate পোৱা গৈছিল। বৃটিছ অভিযাত্ৰী T.Blockৰ মতে এই স্তম্ভ দুটাৰ প্ৰত্যেক টোতে সাপ দুটা পাক খাই কুণ্ডালিনী ৰূপ লৈ থকা দেখা গৈছিল। ইয়াৰ পৰা ক'ব পাৰি যে এই সকলো স্তম্ভ সমূহ চুতীয়া ৰাজ্যৰ দিনৰে সৃষ্টি। তেওঁ লিখিছে,{{blockquote|&quot;They (the pillars) were found in the north-eastern section of the enclosed area (of Tamreswari). I found two such bases, their shape is octagonal, 2 feet 6 inches in diameter, with a circular hollow inside; these rested on squares, with their corners cut off and differently moulded. The hemispherical capital measures 2 feet 4 inches in diameter at its base and is perforated by a hollow shaft 1 feet 10 inches land. Near the bottom, a pair of snakes biting their tails is twisted around it.&quot;}}

===আহোম যুগ===

চুতীয়া ৰাজ্য দখল কৰা পাছত ৰজা চুহুংমুঙে শদিয়াৰ দুই স্তম্ভৰ ভিতৰত এটা স্তম্ভত টাই ভাষাত কিছু কথা খোদিত কৰিছিল। এই লিপিখনত ১৫৩২ চনত মিচিমি সকলৰ লগত হোৱা সন্ধিৰ বিবৰণ পোৱা যায়। এইখন [[আহোম লিপি|আহোম]] ভাষাৰ আটাইতকৈ প্ৰাচীন প্ৰত্নলিপি। এই প্ৰত্নলিপি [[চ্যু-হ্যুণ-মু'ঙ|চুহুংমুং]] দিহিঙীয়া ৰজাৰ ৰাজত্বকালৰ (১৪৯৭-১৫৩৯) সময়ৰ। ১৫৩২ চনত [[শদিয়া]] দখল কৰা আৰু স্থানীয় [[মিচিমি জনগোষ্ঠী|মিচিমি]] জনগোষ্ঠীৰ সৈতে চুক্তি কৰা আহোমসকলে চুক্তিৰ চৰ্তসমূহ ১১ ফুট উচ্চতাত অৱস্থিত এটা শিলৰ স্তম্ভত লিখা হৈছিল, যিটো এটা বৃহৎ সৰ্পৰ আৰ্হিৰে  নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল আৰু ই তলৰ পৰা ওপৰলৈ স্তম্ভটো আৱৰি ৰাখিছিল। স্তম্ভটোৰ ওপৰত ৯.৫ ৰেখাৰ অন্তৰ্গত এই প্ৰতিলিপিটো ফ্ৰাছেংমুং বৰগোহাঁ‌য়ে ([[শদিয়া|শদিয়াৰ]] আহোম সেনানায়ক) জাৰি কৰা এক ঘোষণা, য'ত মিচিমিসকলে কিছুমান প্ৰবন্ধত বাৰ্ষিক প্ৰতিদান আগবঢ়াব আৰু ডিবাং নদীৰ এটা পাৰত বসবাস কৰিবৰ বাবে আহ্বান জনায়।

আহোম ভাষাৰ লিপিত লিখা এই শিলালিপিটোৰ ব্যাখ্যা ১৯২৪ চনত গোলাপ চন্দ্ৰ বৰুৱাই দিছিল।&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; এই শিলা লিপিটোৰ অসমীয়া অনুবাদ এনেধৰণৰ:-

{{Blockquote|𑜉𑜤𑜈𑜫 𑜃 𑜎𑜩 𑜄𑜨𑜂𑜫 𑜄𑜢𑜃𑜫 𑜀𑜨𑜂𑜫 𑜇𑜡 𑜉𑜩 𑜄𑜦 (‘’মৌ ন’ লাই টং টিন খং ফা মাই টে”)&lt;/br&gt;𑜏𑜢 𑜁𑜂𑜫 𑜋𑜩𑜨 𑜁𑜂𑜫 𑜏𑜢𑜤𑜂𑜫 𑜄𑜦𑜧 (“চি খাঙ চৈ খাঙ য়ুং টে’’)&lt;/br&gt;𑜓𑜢 𑜈𑜨𑜂𑜫 𑜓𑜢𑜃𑜫  𑜓𑜩𑜨 𑜓𑜩 𑜄𑜂𑜫 𑜄𑜀𑜫 𑜒𑜧𑜈𑜫 𑜉𑜡 (‘’দি বং দিন দৈ দাই টাং টক আও মা”)&lt;/br&gt;𑜀𑜧 𑜌𑜧 𑜉𑜢𑜤𑜂𑜫 𑜎𑜤𑜂𑜫 𑜉𑜦𑜡 𑜂𑜢𑜃𑜫 𑜽 𑜇𑜧 𑜉𑜡 𑜀𑜡 (“কাও থাও মু’ঙ লুং ম’ ঙিন 𑜽 ফাও মা কা’’)&lt;/br&gt;𑜀𑜧 𑜋𑜈𑜫 𑜏𑜤𑜂𑜫 𑜎𑜤𑜂𑜫 𑜃𑜩 𑜑𑜤𑜂𑜫 𑜈𑜡 𑜁𑜡 (‘’কাও চাও ছুং লুঙ নাই হুং বা খা’’)&lt;/br&gt;𑜉𑜧𑜈𑜫 𑜈𑜃𑜫 𑜇𑜥 (‘’মৌ বান ফু’’)&lt;/br&gt;𑜐𑜢𑜂𑜫 𑜇𑜥 𑜋𑜩 𑜋𑜪 𑜎𑜢𑜀𑜫 𑜁𑜡 (‘’ঙিন ফু ছাই চাম লিক খা’’)&lt;/br&gt;𑜁𑜃𑜫 𑜋𑜪 𑜉𑜣 𑜏𑜣 𑜉𑜣 𑜽 𑜆𑜢𑜤𑜂𑜫 (‘’খন চাম মিছিমি 𑜽 পৌং’’)&lt;/br&gt;𑜁𑜪 𑜁𑜂𑜫  𑜓𑜢𑜃𑜫 𑜓𑜩𑜨 𑜉𑜩 𑜓𑜩 𑜋𑜪 𑜁𑜡 𑜉𑜡(‘’খাম খাং দিন দৈ মাই দাই চাম খা মা’’)&lt;/br&gt;𑜄𑜀𑜫 𑜒𑜈𑜫 𑜈𑜡 𑜀 (‘’তাক আও বা কৈ’’)&lt;/br&gt;𑜐𑜥 𑜈𑜡 𑜎𑜩 𑜄𑜨𑜂𑜫 𑜎𑜀𑜫 (‘’ঙু বা লাই তং লাক’’)&lt;/br&gt;𑜇𑜨𑜂𑜫 𑜃𑜨𑜂𑜫 𑜋𑜪 𑜁𑜡 𑜉 (‘’ফং নং চাম খা মিছিমি’’)&lt;/br&gt;….𑜀𑜂𑜫 𑜲𑜦 𑜎𑜧𑜈𑜧… 𑜏𑜂𑜫 𑜏𑜤 …𑜋𑜢𑜂𑜫 𑜋𑜪 𑜁𑜡 𑜉𑜃𑜫 𑜄
(‘’কাং খে লাও চাং চু চেং চাম খা মান তে’’)
}}

== বৰ্তমান ==
১৯৫৩ চনত ইয়াক মূল স্থানৰ পৰা আঁতৰাই দিয়া হয় আৰু [[অসম ৰাজ্যিক সংগ্ৰহালয়|অসম ৰাজ্যিক সংগ্ৰহালয়ত]] ৰখা হয় আৰু তেতিয়াৰে পৰা ইয়াত প্ৰদৰ্শন কৰা হয়।

== টোকা ==
{{Reflist}}

== গ্ৰন্থপঞ্জী ==
 {{Refbegin}}
*{{cite book|last1=Sen|first1=Pada Sen|title=Sources of the History of India: Assam. Sikkim. Tamilnadu|date=1978}}
*{{cite book|last1=Bhattacharya|first1=Asutosh|title=The Sun and the Serpent Lore of Bengal|date=1977|publisher=Firma KLM|url=https://archive.org/details/sunserpentloreof0000vari/page/142/mode/2up}}
*{{cite book|last1=Nath|first1=Rajmohan|title=The Back Ground Of Assamese Culture|date=1948}}
*{{cite book|last1=Das|first1=Jogesh|title=Folklore of Assam|date=1980|publisher=National Book Trust}}
*{{cite book|last1=C. Allen|first1=B|year=1928|title=Assam district gazetteers|volume=XI|publisher=Baptist Mission Press}}
*{{cite journal
 |last=Hannay
 |first=S.F
 |journal=Journal of the Asiatic Society of Bengal
 |title=Journal of the Asiatic Society of Bengal
 |year=1848
 |publisher=Asiatic Society of Bengal
 |location=Calcutta
 |language=en
}}
*{{Citation|last1=Phukan|first1=J.N.|title=Studies in some aspects of inscriptions of the Ahom kings|date=1997|publisher=Gauhati University}}
*{{Cite journal|last=Prinsep|first=F.R.S James|title=Journal of the Asiatic Society of Bengal|date=1838|volume=7|publisher=Asiatic Society (Calcutta, India)|url=https://books.google.com/books?id=gjczAQAAMAAJ&amp;q=Journal+of+the+asiatic+7|language=en}}
*{{cite journal|last1=Wharton|first1=David|title=Historical Evidence for the Early Lik Tai Scripts|date=2019}}

[[শ্ৰেণী:আহোম ৰাজ্য]]
[[শ্ৰেণী:অসমৰ ইতিহাস]]</text>
      <sha1>azb95liwu0b84bynlp7z1af2v5nuxf8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>607169</id>
      <parentid>607168</parentid>
      <timestamp>2026-05-18T20:01:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ananya Taye</username>
        <id>28065</id>
      </contributor>
      <comment>Readded section on preservation</comment>
      <origin>607169</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19597" sha1="92w7dcbjoo1l4n1561thlrodn1wmah0" xml:space="preserve">{{Infobox artefact||name=শদিয়া সৰ্প স্তম্ভ|image=Serpent pillar, A commemorative pillar of Swarganarayan Suhunmung.jpg|image_size=150|writing=ভাষা; [[টাই ভাষা]], লিপি; [[আহোম লিপি]]|created= [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া ৰাজত্বকাল]]&lt;ref&gt;{{cite book| title=Gariyakhi (7th edition, May 2023)| url= https://archive.org/details/gariyokhi-historical-journal-may-23| author=Parashar, Abantika| pages=21}}&lt;/ref&gt; , লিপি: {{circa}}যোড়শ শতিকাৰ প্ৰাৰম্ভিক কাল&lt;ref&gt;The famous Snake Pillar of Sadiya, dated 1532 AD, erected as a mark of truce between the Ahoms and the Mishmis&quot;{{harvcol|Das|1980|p=53}}&lt;/ref&gt;|discovered=[[শদিয়া]], ডিবাং আৰু দেওপানী নদীৰ মাজত|discovered_place=[[শদিয়া]]|location=[[অসম ৰাজ্যিক সংগ্ৰহালয়]]}}

'''শদিয়া সৰ্প স্তম্ভ''', [[ভাৰত|ভাৰতৰ]] অসম আৰু অৰুণাচল প্ৰদেশৰ ঐতিহাসিক [[শদিয়া]] অঞ্চলত স্থাপিত এক প্ৰাচীন অষ্টকাতৰ শিল স্তম্ভ। এই স্তম্ভটো [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া ৰাজ্যৰ]] দিনত দিবাং আৰু দিক্ৰং নৈৰ মাজৰ এখন নগৰৰ মুখত আন কিছু ভগনাৱশেষৰ লগত দেখা পোৱা গৈছিল।&lt;ref&gt;{{harvcol|Hannay|1848|p=676}}&lt;/ref&gt; এই স্তম্ভটোৰ লগত মিলা একেই আঠকোণীয়া সৰ্প স্তম্ভ বৃটিছৰ দিনত তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰৰ সীমাৰ ভিতৰত পোৱা‌ গৈছিল।‌‌&lt;ref&gt;{{harvcol|C. Allen|1928|p=94}}&lt;/ref&gt; এই সমূহ তথ্যৰ ভিত্তিতে ইতিহাসবিদ সকলে ইয়াক চুতীয়া ৰজাই নিৰ্মাণ কৰা বুলি বিশ্বাস কৰে।&lt;ref&gt;{{cite book| title=Gariyakhi (7th edition, May 2023)| url= https://archive.org/details/gariyokhi-historical-journal-may-23| author=Parashar, Abantika| pages=21}}&lt;/ref&gt; 

চুতীয়া ৰাজ্য দখল কৰা [[আহোম ৰাজ্য|আহোম ৰজা]] চুহুংমুঙৰ‌ দিনত (১৫৩২ খ্ৰীষ্টাব্দত) এই স্তম্ভটোত এখন আহোম ভাষাৰ লিপি খোদিত কৰোৱা হৈছিল, য'ত আহোম ৰাজ্য আৰু [[মিচিমি জনগোষ্ঠী|মিছিমি জনগোষ্ঠীৰ]] মাজত শদিয়া অঞ্চল সুৰক্ষিত কৰাৰ বাবে কূটনৈতিক সন্ধি লিপিবদ্ধ কৰা হৈছে। &lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{cite journal
|title=The Sadiya Serpent Pillar Inscription: A 
Historical and Epigraphic Analysis of the Ahom-
Mishmi Relation
|journal=International Journal of Creative Research Thoughts
|volume=13
|issue=7
|year=2025
|url=https://ijcrt.org/papers/IJCRT2507261.pdf
|access-date=15 May 2026
}}&lt;/ref&gt;

==আকৃতিৰ বিৱৰণ==

শদিয়া সৰ্প স্তম্ভ হৈছে প্ৰায় ১১ ফুট (৩.৪ মিটাৰ) ওখ অষ্টভুজ আকৃতিৰ শিলৰ স্তম্ভ আৰু ইয়াৰ প্ৰতিটো ফালে ১৫ ইঞ্চি (৩৮ চে.মি.) জোখৰ বৰ্গক্ষেত্ৰৰ ভিত্তি।&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;  ইয়াক এটা শিলৰ টুকুৰাৰ পৰা তৈয়াৰ কৰা হয়। স্তম্ভটোৰ চাৰিওফালে এডাল সাপৰ আকৃতি খোদিত কৰা হৈছে।&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

==ইতিহাস আৰু অৱস্থান==
 
===চুতীয়া যুগ===

অসম ৰাজ্যিক সংগ্ৰহালয়ৰ বিষয়া তথা ইতিহাসবিদ অবন্তিকা পৰাশৰ অনুসৰি সৰ্প স্তম্ভটো [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া ৰাজ্যৰ]] দিনতে নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite book| title=Gariyakhi (7th edition, May 2023)| url= https://archive.org/details/gariyokhi-historical-journal-may-23| author=Parashar, Abantika| pages=21}}&lt;/ref&gt; তেওঁ লিখিছে,{{quote|&quot;...গতিকে সৰ্প স্তম্ভটো চুতীয়া শাসনৰ লগত জড়িত কথাটোক লৈ কোনো দ্বিমত থাকিব নোৱাৰে। তদুপৰি কুণ্ডিলাকৃতিৰ সৰ্প দিক্কৰবাসিনী/তাম্ৰেশ্বৰী/কেঁচাইখাতীৰ (চুতীয়া সকলৰ উপাস্য দেৱী) আন এটা ৰূপ কুণ্ডলিনীৰ প্ৰতীক হোৱা কথাটোৱে এই ধাৰণা সজোৰে সমৰ্থন কৰে।&quot;}}

১৯২৮ চনৰ বৃটিছৰ লেখনীৰ মতে এই স্তম্ভটো দিবাং আৰু দেওপানী নৈৰ মাজত আৰু শদিয়াৰ পৰা নিজামঘাট লৈ যোৱা পথৰ সাত মাইলপষ্টৰ সোঁফালে পোৱা গৈছিল। স্তম্ভটোৰ কাষতে এখন শিলৰ দলং উদ্ধাৰ কৰা‌ হৈছিল আৰু দলঙৰ পথে দি ওচৰৰ এটা ইটাৰ পুখুৰী লৈ যাব পৰা হৈছিল&lt;ref&gt;Assam District Gazetteers, 1928, p. 18.&lt;/ref&gt;। বৃটিছ গৱেষক SF Hannayয়ে ১৮৪৮ চনত উল্লেখ কৰা মতে দিবাং আৰু দেওপানী নৈৰ মাজত ১৪ ফোট ওখ গড়ে আগুৰা এখন বৃহৎ নগৰৰ ধ্বংসাৱশেষত পোৱা গৈছিল&lt;ref&gt;Journal of Asiatic Society of Bengal, p. 470.&lt;/ref&gt;। এই নগৰ খনৰ ইটাৰ দ্বাৰৰ মুখতে এখন শিলৰ দলং‌ আছিল আৰু ওচৰতে গড়ৰ ভিতৰত এটা ইটাৰ পুখুৰী দেখা পোৱা গৈছিল। এই তথ্য সমূহৰ পৰা ধৰিব পৰা যায় যে দুয়োখন লেখনীত একেইটা অঞ্চলৰে বিবৰণ দিয়া হৈছিল। সম্ভৱতঃ দ্বাৰখনৰ সন্মুখত দুয়োফালে দুটা সৰ্প স্তম্ভ ঠিয় কৰোৱা হৈছিল।‌ উল্লেখযোগ্য যে এই পুখুৰীটোত বৃটিছ গৱেষক SF Hannayয়ে কিছুমান খনিকৰ চিহ্ন খোদিত পাইছিল,‌ যি বোৰ খনিকৰ চিহ্ন তেওঁ তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰৰ ইটা-শিলৰ দেৱালতো দেখা পাইছিল। এই দেৱালখন মুক্তধৰ্মনাৰায়ণ ৰজাই ১৪৪২ চনত নিৰ্মাণ কৰিছিল&lt;ref&gt;A Sircar, D.C, Journal of Ancient Indian History, p. 21; Barua, Swarnalata, Chutia Jatir Buranji, p.589; Journal of the Asiatic Soceity of Bengal, 1848, p.467&lt;/ref&gt;। গতিকে এই সকলো তথ্যৰ পৰা ধৰিব পৰা যায় যে সৰ্প স্তম্ভকে ধৰি সমগ্ৰ নগৰখন [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া যুগতে]] নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। এই কথা SF Hannayয়ে এইদৰে লিখিছে, {{blockquote|&quot;I am inclined to think that the country from the Dibong to the Kundil river, a distance of 10 or 12 miles, with the hill fortifications known as Bhismak Nagar, and Sisupal Nagar, belonged to one people and dynasty. It is indeed quite obvious that the masonry of bricks or stone, which we examined, is the work of the same people, and the sandstone is the produce of one quarry.&quot;}} 

ইয়াৰ ওপৰিও জনা যায় যে বৃটিছ সকলে একে ধৰণৰ দুটা আঠকোণীয়া সৰ্প স্তম্ভ শদিয়াৰ [[চুতীয়া জনগোষ্ঠী|চুতীয়া]] সকলে নিৰ্মাণ কৰা তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰতো উদ্ধাৰ কৰিছিল&lt;ref&gt;T.Block, 1905, Assam District Gazetteers, 1928, p. 94)&lt;/ref&gt;। উল্লেখযোগ্য যে তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰৰ সীমাৰ দেৱাল খনত সৰ্প আকৃতি কেইবাখনো terracotta plate পোৱা গৈছিল। বৃটিছ অভিযাত্ৰী T.Blockৰ মতে এই স্তম্ভ দুটাৰ প্ৰত্যেক টোতে সাপ দুটা পাক খাই কুণ্ডালিনী ৰূপ লৈ থকা দেখা গৈছিল। ইয়াৰ পৰা ক'ব পাৰি যে এই সকলো স্তম্ভ সমূহ চুতীয়া ৰাজ্যৰ দিনৰে সৃষ্টি। তেওঁ লিখিছে,{{blockquote|&quot;They (the pillars) were found in the north-eastern section of the enclosed area (of Tamreswari). I found two such bases, their shape is octagonal, 2 feet 6 inches in diameter, with a circular hollow inside; these rested on squares, with their corners cut off and differently moulded. The hemispherical capital measures 2 feet 4 inches in diameter at its base and is perforated by a hollow shaft 1 feet 10 inches land. Near the bottom, a pair of snakes biting their tails is twisted around it.&quot;}}

===আহোম যুগ===

চুতীয়া ৰাজ্য দখল কৰা পাছত ৰজা চুহুংমুঙে শদিয়াৰ দুই স্তম্ভৰ ভিতৰত এটা স্তম্ভত টাই ভাষাত কিছু কথা খোদিত কৰিছিল। এই লিপিখনত ১৫৩২ চনত মিচিমি সকলৰ লগত হোৱা সন্ধিৰ বিবৰণ পোৱা যায়। এইখন [[আহোম লিপি|আহোম]] ভাষাৰ আটাইতকৈ প্ৰাচীন প্ৰত্নলিপি। এই প্ৰত্নলিপি [[চ্যু-হ্যুণ-মু'ঙ|চুহুংমুং]] দিহিঙীয়া ৰজাৰ ৰাজত্বকালৰ (১৪৯৭-১৫৩৯) সময়ৰ। ১৫৩২ চনত [[শদিয়া]] দখল কৰা আৰু স্থানীয় [[মিচিমি জনগোষ্ঠী|মিচিমি]] জনগোষ্ঠীৰ সৈতে চুক্তি কৰা আহোমসকলে চুক্তিৰ চৰ্তসমূহ ১১ ফুট উচ্চতাত অৱস্থিত এটা শিলৰ স্তম্ভত লিখা হৈছিল, যিটো এটা বৃহৎ সৰ্পৰ আৰ্হিৰে  নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল আৰু ই তলৰ পৰা ওপৰলৈ স্তম্ভটো আৱৰি ৰাখিছিল। স্তম্ভটোৰ ওপৰত ৯.৫ ৰেখাৰ অন্তৰ্গত এই প্ৰতিলিপিটো ফ্ৰাছেংমুং বৰগোহাঁ‌য়ে ([[শদিয়া|শদিয়াৰ]] আহোম সেনানায়ক) জাৰি কৰা এক ঘোষণা, য'ত মিচিমিসকলে কিছুমান প্ৰবন্ধত বাৰ্ষিক প্ৰতিদান আগবঢ়াব আৰু ডিবাং নদীৰ এটা পাৰত বসবাস কৰিবৰ বাবে আহ্বান জনায়।

আহোম ভাষাৰ লিপিত লিখা এই শিলালিপিটোৰ ব্যাখ্যা ১৯২৪ চনত গোলাপ চন্দ্ৰ বৰুৱাই দিছিল।&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; এই শিলা লিপিটোৰ অসমীয়া অনুবাদ এনেধৰণৰ:-

{{Blockquote|𑜉𑜤𑜈𑜫 𑜃 𑜎𑜩 𑜄𑜨𑜂𑜫 𑜄𑜢𑜃𑜫 𑜀𑜨𑜂𑜫 𑜇𑜡 𑜉𑜩 𑜄𑜦 (‘’মৌ ন’ লাই টং টিন খং ফা মাই টে”)&lt;/br&gt;𑜏𑜢 𑜁𑜂𑜫 𑜋𑜩𑜨 𑜁𑜂𑜫 𑜏𑜢𑜤𑜂𑜫 𑜄𑜦𑜧 (“চি খাঙ চৈ খাঙ য়ুং টে’’)&lt;/br&gt;𑜓𑜢 𑜈𑜨𑜂𑜫 𑜓𑜢𑜃𑜫  𑜓𑜩𑜨 𑜓𑜩 𑜄𑜂𑜫 𑜄𑜀𑜫 𑜒𑜧𑜈𑜫 𑜉𑜡 (‘’দি বং দিন দৈ দাই টাং টক আও মা”)&lt;/br&gt;𑜀𑜧 𑜌𑜧 𑜉𑜢𑜤𑜂𑜫 𑜎𑜤𑜂𑜫 𑜉𑜦𑜡 𑜂𑜢𑜃𑜫 𑜽 𑜇𑜧 𑜉𑜡 𑜀𑜡 (“কাও থাও মু’ঙ লুং ম’ ঙিন 𑜽 ফাও মা কা’’)&lt;/br&gt;𑜀𑜧 𑜋𑜈𑜫 𑜏𑜤𑜂𑜫 𑜎𑜤𑜂𑜫 𑜃𑜩 𑜑𑜤𑜂𑜫 𑜈𑜡 𑜁𑜡 (‘’কাও চাও ছুং লুঙ নাই হুং বা খা’’)&lt;/br&gt;𑜉𑜧𑜈𑜫 𑜈𑜃𑜫 𑜇𑜥 (‘’মৌ বান ফু’’)&lt;/br&gt;𑜐𑜢𑜂𑜫 𑜇𑜥 𑜋𑜩 𑜋𑜪 𑜎𑜢𑜀𑜫 𑜁𑜡 (‘’ঙিন ফু ছাই চাম লিক খা’’)&lt;/br&gt;𑜁𑜃𑜫 𑜋𑜪 𑜉𑜣 𑜏𑜣 𑜉𑜣 𑜽 𑜆𑜢𑜤𑜂𑜫 (‘’খন চাম মিছিমি 𑜽 পৌং’’)&lt;/br&gt;𑜁𑜪 𑜁𑜂𑜫  𑜓𑜢𑜃𑜫 𑜓𑜩𑜨 𑜉𑜩 𑜓𑜩 𑜋𑜪 𑜁𑜡 𑜉𑜡(‘’খাম খাং দিন দৈ মাই দাই চাম খা মা’’)&lt;/br&gt;𑜄𑜀𑜫 𑜒𑜈𑜫 𑜈𑜡 𑜀 (‘’তাক আও বা কৈ’’)&lt;/br&gt;𑜐𑜥 𑜈𑜡 𑜎𑜩 𑜄𑜨𑜂𑜫 𑜎𑜀𑜫 (‘’ঙু বা লাই তং লাক’’)&lt;/br&gt;𑜇𑜨𑜂𑜫 𑜃𑜨𑜂𑜫 𑜋𑜪 𑜁𑜡 𑜉 (‘’ফং নং চাম খা মিছিমি’’)&lt;/br&gt;….𑜀𑜂𑜫 𑜲𑜦 𑜎𑜧𑜈𑜧… 𑜏𑜂𑜫 𑜏𑜤 …𑜋𑜢𑜂𑜫 𑜋𑜪 𑜁𑜡 𑜉𑜃𑜫 𑜄
(‘’কাং খে লাও চাং চু চেং চাম খা মান তে’’)
}}

==আৱিষ্কাৰ আৰু সংৰক্ষণ==

শদিয়া সৰ্প স্তম্ভ ১৯২১ চনত ব্ৰিটিছ ঔপনিৱেশিক সমীক্ষাৰ সময়ত ডেওপানী নদীৰ ওচৰত, শদিয়াৰ প্ৰায় সাত মাইল উত্তৰত আৱিষ্কাৰ কৰা হৈছিল। ই এটা জংঘলীয়া অঞ্চলত পুৰণি ইটাৰ গাঁথনি আৰু শিলৰ অৱশেষৰ ওচৰত পোৱা গৈছিল।&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

সময় আৰু প্ৰাকৃতিক প্ৰভাৱৰ ফলত স্তম্ভটো কিছু ক্ষতিগ্ৰস্ত হৈছিল যদিও সৰ্পৰ আকৃতি আৰু আহোম লিপিৰ লিখনী স্পষ্টভাৱে দেখা গৈছিল। ব্ৰিটিছ বিষয়া আৰু গৱেষকসকলে ইয়াক এক গুৰুত্বপূর্ণ ঐতিহাসিক নিদৰ্শন হিচাপে চিনাক্ত কৰে। পিছত ৰাই চাহাব গোলাপ চন্দ্ৰ বৰুৱাই ইয়াৰ লেখনী অধ্যয়ন কৰে। ১৯২০ দশকৰ শেষৰ ফালে স্তম্ভটো শদিয়ালৈ স্থানান্তৰ কৰা হয় ।&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; 

১৯৫৩ চনত শদিয়া সৰ্প স্তম্ভটো সুৰক্ষা আৰু সংৰক্ষণৰ বাবে শদিয়াৰ পৰা অসম ৰাজ্যিক সংগ্ৰহালয়, গুৱাহাটীলৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়। ৰাজনৈতিক অশান্তি আৰু পৰিৱেশজনিত ক্ষতিৰ পৰা স্মৃতিস্তম্ভটো ৰক্ষা কৰাৰ বাবে এই ব্যৱস্থা লোৱা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;বৰ্তমান স্তম্ভটো সংগ্ৰহালয়ৰ প্ৰত্নতত্ত্ব বিভাগত সংৰক্ষিত হৈ আছে। ইয়াক এক সুৰক্ষিত স্থানত ৰখা হৈছে আৰু দৰ্শনাৰ্থীয়ে ইয়াৰ ইতিহাস সম্পৰ্কীয় তথ্যসহ স্তম্ভটো চাব পাৰে। আৰ্দ্ৰতা আৰু সময়ৰ ফলত হোৱা ক্ষতি ৰোধ কৰিবলৈ স্তম্ভটোৰ পৰিষ্কাৰ আৰু সংৰক্ষণমূলক কামো কৰা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== টোকা ==
{{Reflist}}

== গ্ৰন্থপঞ্জী ==
 {{Refbegin}}
*{{cite book|last1=Sen|first1=Pada Sen|title=Sources of the History of India: Assam. Sikkim. Tamilnadu|date=1978}}
*{{cite book|last1=Bhattacharya|first1=Asutosh|title=The Sun and the Serpent Lore of Bengal|date=1977|publisher=Firma KLM|url=https://archive.org/details/sunserpentloreof0000vari/page/142/mode/2up}}
*{{cite book|last1=Nath|first1=Rajmohan|title=The Back Ground Of Assamese Culture|date=1948}}
*{{cite book|last1=Das|first1=Jogesh|title=Folklore of Assam|date=1980|publisher=National Book Trust}}
*{{cite book|last1=C. Allen|first1=B|year=1928|title=Assam district gazetteers|volume=XI|publisher=Baptist Mission Press}}
*{{cite journal
 |last=Hannay
 |first=S.F
 |journal=Journal of the Asiatic Society of Bengal
 |title=Journal of the Asiatic Society of Bengal
 |year=1848
 |publisher=Asiatic Society of Bengal
 |location=Calcutta
 |language=en
}}
*{{Citation|last1=Phukan|first1=J.N.|title=Studies in some aspects of inscriptions of the Ahom kings|date=1997|publisher=Gauhati University}}
*{{Cite journal|last=Prinsep|first=F.R.S James|title=Journal of the Asiatic Society of Bengal|date=1838|volume=7|publisher=Asiatic Society (Calcutta, India)|url=https://books.google.com/books?id=gjczAQAAMAAJ&amp;q=Journal+of+the+asiatic+7|language=en}}
*{{cite journal|last1=Wharton|first1=David|title=Historical Evidence for the Early Lik Tai Scripts|date=2019}}

[[শ্ৰেণী:আহোম ৰাজ্য]]
[[শ্ৰেণী:অসমৰ ইতিহাস]]</text>
      <sha1>92w7dcbjoo1l4n1561thlrodn1wmah0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>607175</id>
      <parentid>607169</parentid>
      <timestamp>2026-05-18T20:42:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ananya Taye</username>
        <id>28065</id>
      </contributor>
      <origin>607175</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19702" sha1="7n9k9850bl1zlzzl614770dxgta7sib" xml:space="preserve">{{Infobox artefact||name=শদিয়া সৰ্প স্তম্ভ|image=Serpent pillar, A commemorative pillar of Swarganarayan Suhunmung.jpg|image_size=150|writing=ভাষা; [[টাই ভাষা]], লিপি; [[আহোম লিপি]]|created= [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া ৰাজত্বকাল]]&lt;ref&gt;{{cite book| title=Gariyakhi (7th edition, May 2023)| url= https://archive.org/details/gariyokhi-historical-journal-may-23| author=Parashar, Abantika| pages=21}}&lt;/ref&gt; , লিপি: {{circa}}যোড়শ শতিকাৰ প্ৰাৰম্ভিক কাল&lt;ref&gt;The famous Snake Pillar of Sadiya, dated 1532 AD, erected as a mark of truce between the Ahoms and the Mishmis&quot;{{harvcol|Das|1980|p=53}}&lt;/ref&gt;|discovered=[[শদিয়া]], ডিবাং আৰু দেওপানী নদীৰ মাজত|discovered_place=[[শদিয়া]]|location=[[অসম ৰাজ্যিক সংগ্ৰহালয়]]}}

'''শদিয়া সৰ্প স্তম্ভ''', [[ভাৰত|ভাৰতৰ]] অসম আৰু অৰুণাচল প্ৰদেশৰ ঐতিহাসিক [[শদিয়া]] অঞ্চলত স্থাপিত এক প্ৰাচীন অষ্টকাতৰ শিল স্তম্ভ। এই স্তম্ভটো [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া ৰাজ্যৰ]] দিনত দিবাং আৰু দিক্ৰং নৈৰ মাজৰ এখন নগৰৰ মুখত আন কিছু ভগনাৱশেষৰ লগত দেখা পোৱা গৈছিল।&lt;ref&gt;{{harvcol|Hannay|1848|p=676}}&lt;/ref&gt; এই স্তম্ভটোৰ লগত মিলা একেই আঠকোণীয়া সৰ্প স্তম্ভ বৃটিছৰ দিনত তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰৰ সীমাৰ ভিতৰত পোৱা‌ গৈছিল।‌‌&lt;ref&gt;{{harvcol|C. Allen|1928|p=94}}&lt;/ref&gt; এই সমূহ তথ্যৰ ভিত্তিতে ইতিহাসবিদ সকলে ইয়াক চুতীয়া ৰজাই নিৰ্মাণ কৰা বুলি বিশ্বাস কৰে।&lt;ref name=&quot;parashar&quot;&gt;{{cite book| title=Gariyakhi (7th edition, May 2023)| url= https://archive.org/details/gariyokhi-historical-journal-may-23| author=Parashar, Abantika| pages=21}}&lt;/ref&gt; 

চুতীয়া ৰাজ্য দখল কৰা [[আহোম ৰাজ্য|আহোম ৰজা]] চুহুংমুঙৰ‌ দিনত (১৫৩২ খ্ৰীষ্টাব্দত) এই স্তম্ভটোত এখন আহোম ভাষাৰ লিপি খোদিত কৰোৱা হৈছিল, য'ত আহোম ৰাজ্য আৰু [[মিচিমি জনগোষ্ঠী|মিছিমি জনগোষ্ঠীৰ]] মাজত শদিয়া অঞ্চল সুৰক্ষিত কৰাৰ বাবে কূটনৈতিক সন্ধি লিপিবদ্ধ কৰা হৈছে। &lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{cite journal
|title=The Sadiya Serpent Pillar Inscription: A 
Historical and Epigraphic Analysis of the Ahom-
Mishmi Relation
|journal=International Journal of Creative Research Thoughts
|volume=13
|issue=7
|year=2025
|url=https://ijcrt.org/papers/IJCRT2507261.pdf
|access-date=15 May 2026
}}&lt;/ref&gt;

==আকৃতিৰ বিৱৰণ==

শদিয়া সৰ্প স্তম্ভ হৈছে প্ৰায় ১১ ফুট (৩.৪ মিটাৰ) ওখ অষ্টভুজ আকৃতিৰ শিলৰ স্তম্ভ আৰু ইয়াৰ প্ৰতিটো ফালে ১৫ ইঞ্চি (৩৮ চে.মি.) জোখৰ বৰ্গক্ষেত্ৰৰ ভিত্তি।&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;  ইয়াক এটা শিলৰ টুকুৰাৰ পৰা তৈয়াৰ কৰা হয়। প্ৰকাণ্ড সাপ এডালে স্তম্ভটোৰ গুৰিৰ পৰা মূধলৈ মেৰিয়াই আছে। সাপৰ মুখখন মানৱাকৃতিৰ।&lt;ref name=&quot;parashar&quot; /&gt; 

==ইতিহাস আৰু অৱস্থান==
 
===চুতীয়া যুগ===

অসম ৰাজ্যিক সংগ্ৰহালয়ৰ বিষয়া তথা ইতিহাসবিদ অবন্তিকা পৰাশৰ অনুসৰি সৰ্প স্তম্ভটো [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া ৰাজ্যৰ]] দিনতে নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite book| title=Gariyakhi (7th edition, May 2023)| url= https://archive.org/details/gariyokhi-historical-journal-may-23| author=Parashar, Abantika| pages=21}}&lt;/ref&gt; তেওঁ লিখিছে,{{quote|&quot;...গতিকে সৰ্প স্তম্ভটো চুতীয়া শাসনৰ লগত জড়িত কথাটোক লৈ কোনো দ্বিমত থাকিব নোৱাৰে। তদুপৰি কুণ্ডিলাকৃতিৰ সৰ্প দিক্কৰবাসিনী/তাম্ৰেশ্বৰী/কেঁচাইখাতীৰ (চুতীয়া সকলৰ উপাস্য দেৱী) আন এটা ৰূপ কুণ্ডলিনীৰ প্ৰতীক হোৱা কথাটোৱে এই ধাৰণা সজোৰে সমৰ্থন কৰে।&quot;}}

১৯২৮ চনৰ বৃটিছৰ লেখনীৰ মতে এই স্তম্ভটো দিবাং আৰু দেওপানী নৈৰ মাজত আৰু শদিয়াৰ পৰা নিজামঘাট লৈ যোৱা পথৰ সাত মাইলপষ্টৰ সোঁফালে পোৱা গৈছিল। স্তম্ভটোৰ কাষতে এখন শিলৰ দলং উদ্ধাৰ কৰা‌ হৈছিল আৰু দলঙৰ পথে দি ওচৰৰ এটা ইটাৰ পুখুৰী লৈ যাব পৰা হৈছিল&lt;ref&gt;Assam District Gazetteers, 1928, p. 18.&lt;/ref&gt;। বৃটিছ গৱেষক SF Hannayয়ে ১৮৪৮ চনত উল্লেখ কৰা মতে দিবাং আৰু দেওপানী নৈৰ মাজত ১৪ ফোট ওখ গড়ে আগুৰা এখন বৃহৎ নগৰৰ ধ্বংসাৱশেষত পোৱা গৈছিল&lt;ref&gt;Journal of Asiatic Society of Bengal, p. 470.&lt;/ref&gt;। এই নগৰ খনৰ ইটাৰ দ্বাৰৰ মুখতে এখন শিলৰ দলং‌ আছিল আৰু ওচৰতে গড়ৰ ভিতৰত এটা ইটাৰ পুখুৰী দেখা পোৱা গৈছিল। এই তথ্য সমূহৰ পৰা ধৰিব পৰা যায় যে দুয়োখন লেখনীত একেইটা অঞ্চলৰে বিবৰণ দিয়া হৈছিল। সম্ভৱতঃ দ্বাৰখনৰ সন্মুখত দুয়োফালে দুটা সৰ্প স্তম্ভ ঠিয় কৰোৱা হৈছিল।‌ উল্লেখযোগ্য যে এই পুখুৰীটোত বৃটিছ গৱেষক SF Hannayয়ে কিছুমান খনিকৰ চিহ্ন খোদিত পাইছিল,‌ যি বোৰ খনিকৰ চিহ্ন তেওঁ তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰৰ ইটা-শিলৰ দেৱালতো দেখা পাইছিল। এই দেৱালখন মুক্তধৰ্মনাৰায়ণ ৰজাই ১৪৪২ চনত নিৰ্মাণ কৰিছিল&lt;ref&gt;A Sircar, D.C, Journal of Ancient Indian History, p. 21; Barua, Swarnalata, Chutia Jatir Buranji, p.589; Journal of the Asiatic Soceity of Bengal, 1848, p.467&lt;/ref&gt;। গতিকে এই সকলো তথ্যৰ পৰা ধৰিব পৰা যায় যে সৰ্প স্তম্ভকে ধৰি সমগ্ৰ নগৰখন [[চুতীয়া ৰাজ্য|চুতীয়া যুগতে]] নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। এই কথা SF Hannayয়ে এইদৰে লিখিছে, {{blockquote|&quot;I am inclined to think that the country from the Dibong to the Kundil river, a distance of 10 or 12 miles, with the hill fortifications known as Bhismak Nagar, and Sisupal Nagar, belonged to one people and dynasty. It is indeed quite obvious that the masonry of bricks or stone, which we examined, is the work of the same people, and the sandstone is the produce of one quarry.&quot;}} 

ইয়াৰ ওপৰিও জনা যায় যে বৃটিছ সকলে একে ধৰণৰ দুটা আঠকোণীয়া সৰ্প স্তম্ভ শদিয়াৰ [[চুতীয়া জনগোষ্ঠী|চুতীয়া]] সকলে নিৰ্মাণ কৰা তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰতো উদ্ধাৰ কৰিছিল&lt;ref&gt;T.Block, 1905, Assam District Gazetteers, 1928, p. 94)&lt;/ref&gt;। উল্লেখযোগ্য যে তাম্ৰেশ্বৰী মন্দিৰৰ সীমাৰ দেৱাল খনত সৰ্প আকৃতি কেইবাখনো terracotta plate পোৱা গৈছিল। বৃটিছ অভিযাত্ৰী T.Blockৰ মতে এই স্তম্ভ দুটাৰ প্ৰত্যেক টোতে সাপ দুটা পাক খাই কুণ্ডালিনী ৰূপ লৈ থকা দেখা গৈছিল। ইয়াৰ পৰা ক'ব পাৰি যে এই সকলো স্তম্ভ সমূহ চুতীয়া ৰাজ্যৰ দিনৰে সৃষ্টি। তেওঁ লিখিছে,{{blockquote|&quot;They (the pillars) were found in the north-eastern section of the enclosed area (of Tamreswari). I found two such bases, their shape is octagonal, 2 feet 6 inches in diameter, with a circular hollow inside; these rested on squares, with their corners cut off and differently moulded. The hemispherical capital measures 2 feet 4 inches in diameter at its base and is perforated by a hollow shaft 1 feet 10 inches land. Near the bottom, a pair of snakes biting their tails is twisted around it.&quot;}}

===আহোম যুগ===

চুতীয়া ৰাজ্য দখল কৰা পাছত ৰজা চুহুংমুঙে শদিয়াৰ দুই স্তম্ভৰ ভিতৰত এটা স্তম্ভত টাই ভাষাত কিছু কথা খোদিত কৰিছিল। এই লিপিখনত ১৫৩২ চনত মিচিমি সকলৰ লগত হোৱা সন্ধিৰ বিবৰণ পোৱা যায়। এইখন [[আহোম লিপি|আহোম]] ভাষাৰ আটাইতকৈ প্ৰাচীন প্ৰত্নলিপি। এই প্ৰত্নলিপি [[চ্যু-হ্যুণ-মু'ঙ|চুহুংমুং]] দিহিঙীয়া ৰজাৰ ৰাজত্বকালৰ (১৪৯৭-১৫৩৯) সময়ৰ। ১৫৩২ চনত [[শদিয়া]] দখল কৰা আৰু স্থানীয় [[মিচিমি জনগোষ্ঠী|মিচিমি]] জনগোষ্ঠীৰ সৈতে চুক্তি কৰা আহোমসকলে চুক্তিৰ চৰ্তসমূহ ১১ ফুট উচ্চতাত অৱস্থিত এটা শিলৰ স্তম্ভত লিখা হৈছিল, যিটো এটা বৃহৎ সৰ্পৰ আৰ্হিৰে  নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল আৰু ই তলৰ পৰা ওপৰলৈ স্তম্ভটো আৱৰি ৰাখিছিল। স্তম্ভটোৰ ওপৰত ৯.৫ ৰেখাৰ অন্তৰ্গত এই প্ৰতিলিপিটো ফ্ৰাছেংমুং বৰগোহাঁ‌য়ে ([[শদিয়া|শদিয়াৰ]] আহোম সেনানায়ক) জাৰি কৰা এক ঘোষণা, য'ত মিচিমিসকলে কিছুমান প্ৰবন্ধত বাৰ্ষিক প্ৰতিদান আগবঢ়াব আৰু ডিবাং নদীৰ এটা পাৰত বসবাস কৰিবৰ বাবে আহ্বান জনায়।

আহোম ভাষাৰ লিপিত লিখা এই শিলালিপিটোৰ ব্যাখ্যা ১৯২৪ চনত গোলাপ চন্দ্ৰ বৰুৱাই দিছিল।&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; এই শিলা লিপিটোৰ অসমীয়া অনুবাদ এনেধৰণৰ:-

{{Blockquote|𑜉𑜤𑜈𑜫 𑜃 𑜎𑜩 𑜄𑜨𑜂𑜫 𑜄𑜢𑜃𑜫 𑜀𑜨𑜂𑜫 𑜇𑜡 𑜉𑜩 𑜄𑜦 (‘’মৌ ন’ লাই টং টিন খং ফা মাই টে”)&lt;/br&gt;𑜏𑜢 𑜁𑜂𑜫 𑜋𑜩𑜨 𑜁𑜂𑜫 𑜏𑜢𑜤𑜂𑜫 𑜄𑜦𑜧 (“চি খাঙ চৈ খাঙ য়ুং টে’’)&lt;/br&gt;𑜓𑜢 𑜈𑜨𑜂𑜫 𑜓𑜢𑜃𑜫  𑜓𑜩𑜨 𑜓𑜩 𑜄𑜂𑜫 𑜄𑜀𑜫 𑜒𑜧𑜈𑜫 𑜉𑜡 (‘’দি বং দিন দৈ দাই টাং টক আও মা”)&lt;/br&gt;𑜀𑜧 𑜌𑜧 𑜉𑜢𑜤𑜂𑜫 𑜎𑜤𑜂𑜫 𑜉𑜦𑜡 𑜂𑜢𑜃𑜫 𑜽 𑜇𑜧 𑜉𑜡 𑜀𑜡 (“কাও থাও মু’ঙ লুং ম’ ঙিন 𑜽 ফাও মা কা’’)&lt;/br&gt;𑜀𑜧 𑜋𑜈𑜫 𑜏𑜤𑜂𑜫 𑜎𑜤𑜂𑜫 𑜃𑜩 𑜑𑜤𑜂𑜫 𑜈𑜡 𑜁𑜡 (‘’কাও চাও ছুং লুঙ নাই হুং বা খা’’)&lt;/br&gt;𑜉𑜧𑜈𑜫 𑜈𑜃𑜫 𑜇𑜥 (‘’মৌ বান ফু’’)&lt;/br&gt;𑜐𑜢𑜂𑜫 𑜇𑜥 𑜋𑜩 𑜋𑜪 𑜎𑜢𑜀𑜫 𑜁𑜡 (‘’ঙিন ফু ছাই চাম লিক খা’’)&lt;/br&gt;𑜁𑜃𑜫 𑜋𑜪 𑜉𑜣 𑜏𑜣 𑜉𑜣 𑜽 𑜆𑜢𑜤𑜂𑜫 (‘’খন চাম মিছিমি 𑜽 পৌং’’)&lt;/br&gt;𑜁𑜪 𑜁𑜂𑜫  𑜓𑜢𑜃𑜫 𑜓𑜩𑜨 𑜉𑜩 𑜓𑜩 𑜋𑜪 𑜁𑜡 𑜉𑜡(‘’খাম খাং দিন দৈ মাই দাই চাম খা মা’’)&lt;/br&gt;𑜄𑜀𑜫 𑜒𑜈𑜫 𑜈𑜡 𑜀 (‘’তাক আও বা কৈ’’)&lt;/br&gt;𑜐𑜥 𑜈𑜡 𑜎𑜩 𑜄𑜨𑜂𑜫 𑜎𑜀𑜫 (‘’ঙু বা লাই তং লাক’’)&lt;/br&gt;𑜇𑜨𑜂𑜫 𑜃𑜨𑜂𑜫 𑜋𑜪 𑜁𑜡 𑜉 (‘’ফং নং চাম খা মিছিমি’’)&lt;/br&gt;….𑜀𑜂𑜫 𑜲𑜦 𑜎𑜧𑜈𑜧… 𑜏𑜂𑜫 𑜏𑜤 …𑜋𑜢𑜂𑜫 𑜋𑜪 𑜁𑜡 𑜉𑜃𑜫 𑜄
(‘’কাং খে লাও চাং চু চেং চাম খা মান তে’’)
}}

==আৱিষ্কাৰ আৰু সংৰক্ষণ==

শদিয়া সৰ্প স্তম্ভ ১৯২১ চনত ব্ৰিটিছ ঔপনিৱেশিক সমীক্ষাৰ সময়ত ডেওপানী নদীৰ ওচৰত, শদিয়াৰ প্ৰায় সাত মাইল উত্তৰত আৱিষ্কাৰ কৰা হৈছিল। ই এটা জংঘলীয়া অঞ্চলত পুৰণি ইটাৰ গাঁথনি আৰু শিলৰ অৱশেষৰ ওচৰত পোৱা গৈছিল।&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

সময় আৰু প্ৰাকৃতিক প্ৰভাৱৰ ফলত স্তম্ভটো কিছু ক্ষতিগ্ৰস্ত হৈছিল যদিও সৰ্পৰ আকৃতি আৰু আহোম লিপিৰ লিখনী স্পষ্টভাৱে দেখা গৈছিল। ব্ৰিটিছ বিষয়া আৰু গৱেষকসকলে ইয়াক এক গুৰুত্বপূর্ণ ঐতিহাসিক নিদৰ্শন হিচাপে চিনাক্ত কৰে। পিছত ৰাই চাহাব গোলাপ চন্দ্ৰ বৰুৱাই ইয়াৰ লেখনী অধ্যয়ন কৰে। ১৯২০ দশকৰ শেষৰ ফালে স্তম্ভটো শদিয়ালৈ স্থানান্তৰ কৰা হয় ।&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; 

১৯৫৩ চনত শদিয়া সৰ্প স্তম্ভটো সুৰক্ষা আৰু সংৰক্ষণৰ বাবে শদিয়াৰ পৰা অসম ৰাজ্যিক সংগ্ৰহালয়, গুৱাহাটীলৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়। ৰাজনৈতিক অশান্তি আৰু পৰিৱেশজনিত ক্ষতিৰ পৰা স্মৃতিস্তম্ভটো ৰক্ষা কৰাৰ বাবে এই ব্যৱস্থা লোৱা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;বৰ্তমান স্তম্ভটো সংগ্ৰহালয়ৰ প্ৰত্নতত্ত্ব বিভাগত সংৰক্ষিত হৈ আছে। ইয়াক এক সুৰক্ষিত স্থানত ৰখা হৈছে আৰু দৰ্শনাৰ্থীয়ে ইয়াৰ ইতিহাস সম্পৰ্কীয় তথ্যসহ স্তম্ভটো চাব পাৰে। আৰ্দ্ৰতা আৰু সময়ৰ ফলত হোৱা ক্ষতি ৰোধ কৰিবলৈ স্তম্ভটোৰ পৰিষ্কাৰ আৰু সংৰক্ষণমূলক কামো কৰা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== টোকা ==
{{Reflist}}

== গ্ৰন্থপঞ্জী ==
 {{Refbegin}}
*{{cite book|last1=Sen|first1=Pada Sen|title=Sources of the History of India: Assam. Sikkim. Tamilnadu|date=1978}}
*{{cite book|last1=Bhattacharya|first1=Asutosh|title=The Sun and the Serpent Lore of Bengal|date=1977|publisher=Firma KLM|url=https://archive.org/details/sunserpentloreof0000vari/page/142/mode/2up}}
*{{cite book|last1=Nath|first1=Rajmohan|title=The Back Ground Of Assamese Culture|date=1948}}
*{{cite book|last1=Das|first1=Jogesh|title=Folklore of Assam|date=1980|publisher=National Book Trust}}
*{{cite book|last1=C. Allen|first1=B|year=1928|title=Assam district gazetteers|volume=XI|publisher=Baptist Mission Press}}
*{{cite journal
 |last=Hannay
 |first=S.F
 |journal=Journal of the Asiatic Society of Bengal
 |title=Journal of the Asiatic Society of Bengal
 |year=1848
 |publisher=Asiatic Society of Bengal
 |location=Calcutta
 |language=en
}}
*{{Citation|last1=Phukan|first1=J.N.|title=Studies in some aspects of inscriptions of the Ahom kings|date=1997|publisher=Gauhati University}}
*{{Cite journal|last=Prinsep|first=F.R.S James|title=Journal of the Asiatic Society of Bengal|date=1838|volume=7|publisher=Asiatic Society (Calcutta, India)|url=https://books.google.com/books?id=gjczAQAAMAAJ&amp;q=Journal+of+the+asiatic+7|language=en}}
*{{cite journal|last1=Wharton|first1=David|title=Historical Evidence for the Early Lik Tai Scripts|date=2019}}

[[শ্ৰেণী:আহোম ৰাজ্য]]
[[শ্ৰেণী:অসমৰ ইতিহাস]]</text>
      <sha1>7n9k9850bl1zlzzl614770dxgta7sib</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ফেৰেণ্টচ ক্ৰাউচ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>98894</id>
    <revision>
      <id>607253</id>
      <parentid>425817</parentid>
      <timestamp>2026-05-19T10:30:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>29706</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 4 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>607253</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="35672" sha1="a0s1gu1yvfp0y877jkxdwobv3ees0n3" xml:space="preserve">{{Infobox scientist
| name = ফেৰেণ্টচ ক্ৰাউচ
| image = Ferenc Krausz (cropped).jpg
| birth_date = {{birth date and age|1962|05|17|df=y}}
| birth_place = মৰ, [[হাংগেৰী]]
| alma_mater = {{bulletlist|অট্‌ভচ লৰেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয় (বিএছচি)|ভিয়েনা প্ৰযুক্তি বিশ্ববিদ্যালয় (এমএছচি, পিএইচডি, ড° হাবিল.)}}
| fields = এট’ছেকেণ্ড পদাৰ্থ বিজ্ঞান
| workplaces = {{bulletlist|মেক্স প্লেংক ইনষ্টিটিউট ফৰ কোৱাণ্টাম অপটিক্স|লুডৱিগ মেক্সিমিলিয়ান ইউনিভাৰ্চিটি অৱ মিউনিক}}
| thesis_title = Erzeugung ultrakurzer Lichtimpulse in Neodymium-Glaslasern
| thesis_year = 1991
| thesis_url = https://catalogplus.tuwien.at/permalink/f/qknpf/UTW_alma2158552640003336
| doctoral_advisor = আৰ্নল্ড শ্বমিড‌্ট&lt;ref&gt;[https://www.vienna.at/das-sagt-ferenc-krausz-zum-nobelpreis/8329519 https://www.vienna.at/das-sagt-ferenc-krausz-zum-nobelpreis/8329519]&lt;/ref&gt;
| awards = {{bulletlist|পদাৰ্থ বিজ্ঞানত ৱল্ফ বঁটা (২০২২)|বিবিভিএ ফাউণ্ডেশ্যন ফ্ৰণ্টিয়াৰ্ছ অৱ নোলেজ এৱাৰ্ড (২০২২)|পদাৰ্থ বিজ্ঞানৰ [[নোবেল বঁটা]] (২০২৩)}}
| website = {{url|mpg.de/348075/quantum-optics-krausz}}
}}

'''ফেৰেণ্টচ ক্ৰাউচ''' ({{lang-en| Ferenc Krausz }}; জন্ম: ১৭ মে' ১৯৬২) এগৰাকী হাংগেৰীয়ান-অষ্ট্ৰিয়ান পদাৰ্থবিজ্ঞানী। তেওঁৰ গৱেষণাৰ বিষয় হৈছে এট'ছেকেণ্ড বিজ্ঞান। তেওঁ মেক্স প্লেংক ইনষ্টিটিউট অৱ কোৱাণ্টাম অপটিক্সৰ পৰিচালক আৰু জাৰ্মানীৰ মিউনিকৰ লুডৱিগ মেক্সিমিলিয়ান বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰীক্ষামূলক পদাৰ্থ বিজ্ঞানৰ অধ্যাপক। তেওঁৰ গৱেষণা দলটোৱে প্ৰথম বাৰৰ বাবে এট'ছেকেণ্ডৰ পোহৰৰ স্পন্দন সৃষ্টি কৰাৰ লগতে ইয়াৰ জোখ-মাখ কৰিছিল। ইয়াক পৰমাণুৰ ভিতৰত ইলেক্ট্ৰনৰ গতি ধৰি ৰখাৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে আৰু ইয়াৰ ফলত এট'ফিজিক্স নামৰ পদাৰ্থ বিজ্ঞানৰ এক নতুন শাখাৰ জন্ম হৈছে।&lt;ref name=&quot;Krausz Ivanov pp. 163–234&quot;&gt;{{cite journal | last1=Krausz | first1=Ferenc | last2=Ivanov | first2=Misha | title=Attosecond physics | journal=Reviews of Modern Physics | publisher=American Physical Society (APS) | volume=81 | issue=1 | date=2 February 2009 | issn=0034-6861 | doi=10.1103/revmodphys.81.163 | pages=163–234 | bibcode=2009RvMP...81..163K | url=https://nrc-publications.canada.ca/eng/view/fulltext/?id=1245a958-9c93-4116-bfdb-f447e8a53c48 | access-date=16 December 2021 | archive-date=14 March 2020 | archive-url=https://web.archive.org/web/20200314105045/https://nrc-publications.canada.ca/eng/view/fulltext/?id=1245a958-9c93-4116-bfdb-f447e8a53c48 | url-status=live }}&lt;/ref&gt; ২০২৩ চনত তেওঁ [[পিয়েৰ অগ'ষ্টিনি]] আৰু [[আন্ লুইলিয়ে]]ৰ সৈতে যৌথভাৱে &quot;পদাৰ্থত ইলেক্ট্ৰন গতিবিদ্যাৰ অধ্যয়নৰ বাবে পোহৰৰ এট'ছেকেণ্ড স্পন্দন উৎপন্ন কৰা পৰীক্ষামূলক পদ্ধতিৰ বাবে&quot; পদাৰ্থ বিজ্ঞানৰ [[নোবেল বঁটা]] লাভ কৰে।&lt;ref name=&quot;davis-2023&quot;&gt;
{{cite news
 | last1 = Davis | first1 = Nicola
 | title = Nobel prize in physics awarded to three scientists for work on electrons
 | date = 3 October 2023
 | work = The Guardian
 | location = London, United Kingdom
 | issn = 0261-3077
 | url = https://www.theguardian.com/science/2023/oct/03/nobel-prize-in-physics-awarded-to-three-scientists-for-work-on-electrons
 | access-date = 2023-10-03
}}
&lt;/ref&gt;

==প্ৰাৰম্ভিক জীৱন আৰু শিক্ষা==
১৯৬২ চনৰ ১৭ মে' তাৰিখে [[হাংগেৰী]]ৰ মৰ চহৰত ফেৰেণ্টচ ক্ৰাউচৰ জন্ম হৈছিল। ১৯৮১ চনৰ পৰা ১৯৮৫ চনলৈকে তেওঁ অট্‌ভচ লৰেণ্ড বিশ্ববিদ্যালয়ত তাত্ত্বিক পদাৰ্থ বিজ্ঞান আৰু হাংগেৰীৰ বুডাপেষ্টৰ কাৰিকৰী বিশ্ববিদ্যালয়ত বৈদ্যুতিক অভিযান্ত্ৰিকী অধ্যয়ন কৰিছিল। ১৯৮৭ চনৰ পৰা ১৯৯১ চনলৈকে তেওঁ [[অষ্ট্ৰিয়া]]ৰ ভিয়েনাৰ কাৰিকৰী বিশ্ববিদ্যালয়ত গৱেষণা কৰি পি এইচ ডি ডিগ্ৰী লাভ কৰে। ১৯৯১ চনৰ পৰা ১৯৯৩ চনলৈকে তেওঁ একেখন বিশ্ববিদ্যালয়ত তেওঁ নিজৰ হেবিলিটেচন সম্পূৰ্ণ কৰে। পিছলৈ তেওঁ ভিয়েনা কাৰিকৰী বিশ্ববিদ্যালয় ১৯৯৬ চনৰ পৰা ১৯৯৮ চনলৈ তেওঁ সহযোগী অধ্যাপক হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰে। ১৯৯৯ চনৰ পৰা ২০০৪ চনলৈকে তেওঁ একেটা প্ৰতিষ্ঠানতে বৈদ্যুতিক অভিযান্ত্ৰিক বিভাগৰ অধ্যাপক পদত অধিষ্ঠিত থাকে। ২০০৩ চনত তেওঁ গাৰ্চিঙৰ মেক্স প্লেংক ইনষ্টিটিউট ফৰ কোৱাণ্টাম অপটিক্সৰ সঞ্চালক হিচাপে নিযুক্তি লাভ কৰে আৰু ২০০৪ চনত মিউনিকৰ লুডৱিগ মেক্সিমিলিয়ানছ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰীক্ষামূলক পদাৰ্থ বিজ্ঞান আসন লাভ কৰে। ২০০৬ চনত তেওঁ মিউনিক-চেণ্টাৰ ফৰ এডভান্সড ফটোনিক্স (MAP)ৰ সহ-প্ৰতিষ্ঠাপক হিচাপে ইয়াৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰে আৰু ইয়াৰ অন্যতম সঞ্চালক হিচাপে কাৰ্যভাৰ গ্ৰহণ কৰে।&lt;ref&gt;{{Cite web|last=|first=|date=|title=Prof. Dr. Ferenc Krausz|url=https://www.mpg.de/348075/quantenoptik_wissM13|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20220308222103/https://www.mpg.de/348075/quantenoptik_wissM13|archive-date=8 March 2022|access-date=|website=}}&lt;/ref&gt;

==গৱেষণা==
ফেৰেণ্টচ ক্ৰাউচ আৰু তেওঁৰ গৱেষণা দলটোৱে প্ৰথমে এক ফেমট’ছেকেণ্ডতকৈও কম সময়ৰ পোহৰৰ স্পন্দন সৃষ্টি কৰিছিল আৰু ইয়াৰ জোখ-মাখ কৰিছিল। গৱেষকসকলে এই এট’ছেকেণ্ড পোহৰৰ স্পন্দনসমূহ ব্যৱহাৰ কৰি ইলেক্ট্ৰনৰ ভিতৰৰ পৰমাণুৰ গতি বাস্তৱ সময়ত পৰ্যবেক্ষণযোগ্য কৰি তুলিছিল। এই ফলাফলসমূহে এট'ছেকেণ্ড পদাৰ্থবিজ্ঞানৰ আৰম্ভণি ঘটায়।&lt;ref&gt;{{Cite journal |doi = 10.1038/35107171|pmid = 11734831|title = Physics at the attosecond frontier|journal = Nature|volume = 414|issue = 6863|pages = 494–495|year = 2001|last1 = Silberberg|first1 = Yaron|s2cid = 4414832|doi-access = free}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal | url=https://www.science.org/doi/full/10.1126/science.1075873 |doi = 10.1126/science.1075873|pmid = 12183615|title = PHYSICS: Resolving Physical Processes on the Attosecond Time Scale|journal = Science|volume = 297|issue = 5584|pages = 1131–1132|year = 2002|last1 = Lewenstein|first1 = M.|s2cid = 35226097}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal |doi = 10.1038/419789a|pmid = 12397335|title = Atomic photography|journal = Nature|volume = 419|issue = 6909|pages = 789–790|year = 2002|last1 = Dimauro|first1 = Louis F.|s2cid = 37154095}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal|doi = 10.1038/421593a|pmid = 12571581|title = Ultrafast control|journal = Nature|volume = 421|issue = 6923|pages = 593–594|year = 2003|last1 = Bucksbaum|first1 = Philip H.| bibcode=2003Natur.421..593B |hdl = 2027.42/62570|s2cid = 12268311|url = https://deepblue.lib.umich.edu/bitstream/2027.42/62570/1/421593a.pdf|hdl-access = free|access-date = 23 September 2019|archive-date = 17 April 2022|archive-url = https://web.archive.org/web/20220417073243/https://deepblue.lib.umich.edu/bitstream/handle/2027.42/62570/421593a.pdf; jsessionid=BB6FB4A72C57B882B3ED9B36EB160546?sequence=1|url-status = live}}&lt;/ref&gt;

১৯৯০ দশকত এই মাইলৰ খুঁটিস্বৰূপ গৱেষণাৰ ফলাফল ফেৰেণ্টচ ক্ৰাউচ আৰু তেওঁৰ দলে&lt;ref name=&quot;Brabec Krausz pp. 545–591&quot;&gt;{{cite journal | last1=Brabec | first1=Thomas | last2=Krausz | first2=Ferenc | title=Intense few-cycle laser fields: Frontiers of nonlinear optics | journal=Reviews of Modern Physics | publisher=American Physical Society (APS) | volume=72 | issue=2 | date=1 April 2000 | issn=0034-6861 | doi=10.1103/revmodphys.72.545 | pages=545–591| bibcode=2000RvMP...72..545B }}&lt;/ref&gt; ফেমট'ছেকেণ্ড লেজাৰ প্ৰযুক্তিৰ অধিক বিকাশৰ বাবে কৰিছিল। পোহৰৰ স্পন্দনৰ দিশত এই লেজাৰে শক্তি বিদ্যুৎচুম্বকীয় ক্ষেত্ৰৰ এটা একক দোলনত কঢ়িয়াই লৈ যায়। এনে চুটি পোহৰৰ স্পন্দন সৃষ্টিৰ বাবে এটা অপৰিহাৰ্য পূৰ্বচৰ্ত হ’ল ব্ৰডবেণ্ড (বগা) পোহৰৰ বিভিন্ন ৰঙৰ উপাদানৰ এটা সম্পূৰ্ণ অষ্টকত বিলম্বৰ উচ্চ নিখুঁত নিয়ন্ত্ৰণ কৰা। ফেৰেণ্টচ ক্ৰাউচ আৰু ৰবাৰ্ট শ্বিপ'কছৰ সহযোগিতাৰে নিৰ্মিত এপেৰিয়াডিক বহুস্তৰীয় (চিৰ্পড মিৰ'ৰ)&lt;ref name=&quot;Szipöcs Spielmann Krausz Ferencz p=201&quot;&gt;{{cite journal | last1=Szipöcs | first1=Robert | last2=Spielmann | first2=Christian | last3=Krausz | first3=Ferenc | last4=Ferencz | first4=Kárpát | title=Chirped multilayer coatings for broadband dispersion control in femtosecond lasers | journal=Optics Letters | publisher=The Optical Society | volume=19 | issue=3 | date=1 February 1994 | issn=0146-9592 | doi=10.1364/ol.19.000201 | page=201| pmid=19829591 | bibcode=1994OptL...19..201S }}&lt;/ref&gt; এনে নিয়ন্ত্ৰণ সম্ভৱ কৰি তুলিছে আৰু বৰ্তমান সময়ৰ ফেমট'ছেকেণ্ড লেজাৰ ব্যৱস্থাত ই অপৰিহাৰ্য অংশ। 

২০০১ চনত ফেৰেণ্টচ ক্ৰাউচ আৰু তেওঁৰ দলে প্ৰথমবাৰৰ বাবে কেৱল এটাৰ পৰা দুটা তৰংগ চক্ৰৰে গঠিত তীব্ৰ লেজাৰ স্পন্দনৰ দ্বাৰা এট'ছেকেণ্ড পোহৰৰ স্পন্দন (চৰম অতিবেঙুনীয়া পোহৰৰ) সৃষ্টি কৰাই নহয় ইয়াক জুখিবলৈও সক্ষম হয়। ইয়াৰ কিছু সময়ৰ পিছতে তেওঁলোকে উপপৰমাণু স্কেলত ইলেক্ট্ৰনৰ গতি বাস্তৱ সময়ত অনুসন্ধান কৰিবলৈও সক্ষম হয়।&lt;ref name=&quot;Drescher Hentschel Kienberger Uiberacker 2002 pp. 803–807&quot;&gt;{{cite journal | last1=Drescher | first1=M. | last2=Hentschel | first2=M. | last3=Kienberger | first3=R. | last4=Uiberacker | first4=M. | last5=Yakovlev | first5=V. | last6=Scrinzi | first6=A. | last7=Westerwalbesloh | first7=Th. | last8=Kleineberg | first8=U. | last9=Heinzmann | first9=U. | last10=Krausz | first10=F. | title=Time-resolved atomic inner-shell spectroscopy | journal=Nature | publisher=Springer Science and Business Media LLC | volume=419 | issue=6909 | year=2002 | issn=0028-0836 | doi=10.1038/nature01143 | pages=803–807 | pmid=12397349 | bibcode=2002Natur.419..803D | s2cid=4429780 | url=https://mediatum.ub.tum.de/doc/1579402/document.pdf | access-date=2023-10-06 | archivedate=2023-10-03 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20231003115717/https://mediatum.ub.tum.de/doc/1579402/document.pdf | deadurl=yes }}&lt;/ref&gt; 
ক্ৰাউচ আৰু তেওঁৰ দলে প্ৰদৰ্শন কৰা ফেমট'ছেকেণ্ড স্পন্দনৰ তৰংগ আকৃতিৰ নিয়ন্ত্ৰণ&lt;ref name=&quot;Baltuška Udem Uiberacker Hentschel pp. 611–615&quot;&gt;{{cite journal | last1=Baltuška | first1=A. | last2=Udem | first2=Th. | last3=Uiberacker | first3=M. | last4=Hentschel | first4=M. | last5=Goulielmakis | first5=E. | last6=Gohle | first6=Ch. | last7=Holzwarth | first7=R. | last8=Yakovlev | first8=V. S. | last9=Scrinzi | first9=A. | last10=Hänsch | first10=T. W. | last11=Krausz | first11=F. | title=Attosecond control of electronic processes by intense light fields | journal=Nature | publisher=Springer Science and Business Media LLC | volume=421 | issue=6923 | date=6 February 2003 | issn=0028-0836 | doi=10.1038/nature01414 | pages=611–615| pmid=12571590 | bibcode=2003Natur.421..611B | s2cid=4404842 }}&lt;/ref&gt; আৰু তাৰ ফলত হোৱা পুনৰোৎপাদনযোগ্য এট'ছেকেণ্ড পালছৰ ফলত আজিৰ পৰীক্ষামূলক এট'ছেকেণ্ড পদাৰ্থবিজ্ঞানৰ প্ৰযুক্তিগত ভিত্তি হিচাপে এট'ছেকেণ্ড জোখা কৌশল&lt;ref name=&quot;Kienberger Goulielmakis Uiberacker Baltuska 2004 pp. 817–821&quot;&gt;{{cite journal | last1=Kienberger | first1=R. | last2=Goulielmakis | first2=E. | last3=Uiberacker | first3=M. | last4=Baltuska | first4=A. | last5=Yakovlev | first5=V. | last6=Bammer | first6=F. | last7=Scrinzi | first7=A. | last8=Westerwalbesloh | first8=Th. | last9=Kleineberg | first9=U. | last10=Heinzmann | first10=U. | last11=Drescher | first11=M. | last12=Krausz | first12=F. | title=Atomic transient recorder | journal=Nature | publisher=Springer Science and Business Media LLC | volume=427 | issue=6977 | year=2004 | issn=0028-0836 | doi=10.1038/nature02277 | pages=817–821| pmid=14985755 | bibcode=2004Natur.427..817K | s2cid=4339323 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Goulielmakis Uiberacker Kienberger Baltuska pp. 1267–1269&quot;&gt;{{cite journal | last1=Goulielmakis | first1=E. | last2=Uiberacker | first2=M. | last3=Kienberger | first3=R. | last4=Baltuska | first4=A. | last5=Yakovlev | first5=V. | last6=Scrinzi | first6=A. | last7=Westerwalbesloh | first7=Th. | last8=Kleineberg | first8=U. | last9=Heinzmann | first9=U. | last10=Drescher | first10=M. | last11=Krausz | first11=F. | title=Direct Measurement of Light Waves | journal=Science | publisher=American Association for the Advancement of Science (AAAS) | volume=305 | issue=5688 | date=27 August 2004 | issn=0036-8075 | doi=10.1126/science.1100866 | pages=1267–1269 | pmid=15333834 | bibcode=2004Sci...305.1267G | s2cid=38772425 | url=https://mediatum.ub.tum.de/doc/1579427/document.pdf | access-date=6 October 2023 | archivedate=3 October 2023 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20231003115715/https://mediatum.ub.tum.de/doc/1579427/document.pdf | deadurl=yes }}&lt;/ref&gt; প্ৰতিষ্ঠা কৰিবলৈ সক্ষম হয়। ক্ৰাউচ আৰু তেওঁৰ সহকৰ্মীসকলে এই সঁজুলিসমূহৰ সহায়ত অণুত থকা ইলেক্ট্ৰন নিয়ন্ত্ৰণ কৰিবলৈ সফলতা লাভ কৰিছিল&lt;ref name=&quot;Kling Siedschlag Verhoef Khan pp. 246–248&quot;&gt;{{cite journal | last1=Kling | first1=M. F. | last2=Siedschlag | first2=Ch. | last3=Verhoef | first3=A. J. | last4=Khan | first4=J. I. | last5=Schultze | first5=M. | last6=Uphues | first6=Th. | last7=Ni | first7=Y. | last8=Uiberacker | first8=M. | last9=Drescher | first9=M. | last10=Krausz | first10=F. | last11=Vrakking | first11=M. J. J. | title=Control of Electron Localization in Molecular Dissociation | journal=Science | publisher=American Association for the Advancement of Science (AAAS) | volume=312 | issue=5771 | date=14 April 2006 | issn=0036-8075 | doi=10.1126/science.1126259 | pages=246–248| pmid=16614216 | bibcode=2006Sci...312..246K | s2cid=39557271 }}&lt;/ref&gt;
আৰু প্ৰথমবাৰৰ বাবে বাস্তৱ সময়ত বহু সংখ্যক মৌলিক ইলেক্ট্ৰন প্ৰক্ৰিয়া যেনে কোৱাণ্টাম টানেলিং,&lt;ref name=&quot;Uiberacker Uphues Schultze Verhoef 2007 pp. 627–632&quot;&gt;{{cite journal | last1=Uiberacker | first1=M. | last2=Uphues | first2=Th. | last3=Schultze | first3=M. | last4=Verhoef | first4=A. J. | last5=Yakovlev | first5=V. | last6=Kling | first6=M. F. | last7=Rauschenberger | first7=J. | last8=Kabachnik | first8=N. M. | last9=Schröder | first9=H. | last10=Lezius | first10=M. | last11=Kompa | first11=K. L. | last12=Muller | first12=H.-G. | last13=Vrakking | first13=M. J. J. | last14=Hendel | first14=S. | last15=Kleineberg | first15=U. | last16=Heinzmann | first16=U. | last17=Drescher | first17=M. | last18=Krausz | first18=F. | title=Attosecond real-time observation of electron tunnelling in atoms | journal=Nature | publisher=Springer Science and Business Media LLC | volume=446 | issue=7136 | year=2007 | issn=0028-0836 | doi=10.1038/nature05648 | pages=627–632| pmid=17410167 | bibcode=2007Natur.446..627U | s2cid=4427403 }}&lt;/ref&gt; আধান পৰিবহণ ব্যৱস্থা&lt;ref name=&quot;Cavalieri Müller Uphues Yakovlev 2007 pp. 1029–1032&quot;&gt;{{cite journal | last1=Cavalieri | first1=A. L. | last2=Müller | first2=N. | last3=Uphues | first3=Th. | last4=Yakovlev | first4=V. S. | last5=Baltuška | first5=A. | last6=Horvath | first6=B. | last7=Schmidt | first7=B. | last8=Blümel | first8=L. | last9=Holzwarth | first9=R. | last10=Hendel | first10=S. | last11=Drescher | first11=M. | last12=Kleineberg | first12=U. | last13=Echenique | first13=P. M. | last14=Kienberger | first14=R. | last15=Krausz | first15=F. | last16=Heinzmann | first16=U. | title=Attosecond spectroscopy in condensed matter | journal=Nature | publisher=Springer Science and Business Media LLC | volume=449 | issue=7165 | year=2007 | issn=0028-0836 | doi=10.1038/nature06229 | pages=1029–1032 | pmid=17960239 | bibcode=2007Natur.449.1029C | s2cid=4341749 | url=https://mediatum.ub.tum.de/1579401 | access-date=2023-10-06 | archivedate=2023-10-03 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20231003101459/https://mediatum.ub.tum.de/1579401 | deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;,সুসংহত চৰম অতিবেঙুনী নিৰ্গমন,&lt;ref name=&quot;Goulielmakis Schultze Hofstetter Yakovlev pp. 1614–1617&quot;&gt;{{cite journal | last1=Goulielmakis | first1=E. | last2=Schultze | first2=M. | last3=Hofstetter | first3=M. | last4=Yakovlev | first4=V. S. | last5=Gagnon | first5=J. | last6=Uiberacker | first6=M. | last7=Aquila | first7=A. L. | last8=Gullikson | first8=E. M. | last9=Attwood | first9=D. T. | last10=Kienberger | first10=R. | last11=Krausz | first11=F. | last12=Kleineberg | first12=U. | title=Single-Cycle Nonlinear Optics | journal=Science | publisher=American Association for the Advancement of Science (AAAS) | volume=320 | issue=5883 | date=20 June 2008 | issn=0036-8075 | doi=10.1126/science.1157846 | pages=1614–1617 | pmid=18566281 | bibcode=2008Sci...320.1614G | s2cid=11402146 | url=https://digital.library.unt.edu/ark:/67531/metadc894519/ | access-date=16 December 2021 | archive-date=17 April 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220417073235/https://digital.library.unt.edu/ark:/67531/metadc894519/ | url-status=live }}&lt;/ref&gt; বিলম্বিত ফট'ইলেক্ট্ৰিক প্ৰভাৱ&lt;ref name=&quot;Schultze Fieß Karpowicz Gagnon pp. 1658–1662&quot;&gt;{{cite journal | last1=Schultze | first1=M. | last2=Fieß | first2=M. | last3=Karpowicz | first3=N. | last4=Gagnon | first4=J. | last5=Korbman | first5=M. | last6=Hofstetter | first6=M. | last7=Neppl | first7=S. | last8=Cavalieri | first8=A. L. | last9=Komninos | first9=Y. | last10=Mercouris | first10=Th. | last11=Nicolaides | first11=C. A. | last12=Pazourek | first12=R. | last13=Nagele | first13=S. | last14=Feist | first14=J. | last15=Burgdörfer | first15=J. | last16=Azzeer | first16=A. M. | last17=Ernstorfer | first17=R. | last18=Kienberger | first18=R. | last19=Kleineberg | first19=U. | last20=Goulielmakis | first20=E. | last21=Krausz | first21=F. | last22=Yakovlev | first22=V. S. | title=Delay in Photoemission | journal=Science | publisher=American Association for the Advancement of Science (AAAS) | volume=328 | issue=5986 | date=25 June 2010 | issn=0036-8075 | doi=10.1126/science.1189401 | pages=1658–1662 | pmid=20576884 | bibcode=2010Sci...328.1658S | s2cid=9984886 | url=https://mediatum.ub.tum.de/doc/1579410/document.pdf | access-date=6 October 2023 | archivedate=3 October 2023 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20231003113637/https://mediatum.ub.tum.de/doc/1579410/document.pdf | deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;, যোজক ইলেক্ট্ৰনৰ গতি&lt;ref name=&quot;Goulielmakis Loh Wirth Santra 2010 pp. 739–743&quot;&gt;{{cite journal | last1=Goulielmakis | first1=Eleftherios | last2=Loh | first2=Zhi-Heng | last3=Wirth | first3=Adrian | last4=Santra | first4=Robin | last5=Rohringer | first5=Nina | last6=Yakovlev | first6=Vladislav S. | last7=Zherebtsov | first7=Sergey | last8=Pfeifer | first8=Thomas | last9=Azzeer | first9=Abdallah M. | last10=Kling | first10=Matthias F. | last11=Leone | first11=Stephen R. | last12=Krausz | first12=Ferenc | title=Real-time observation of valence electron motion | journal=Nature | publisher=Springer Science and Business Media LLC | volume=466 | issue=7307 | year=2010 | issn=0028-0836 | doi=10.1038/nature09212 | pages=739–743| pmid=20686571 | bibcode=2010Natur.466..739G | s2cid=4432067 | url=https://bib-pubdb1.desy.de/search?p=id:%22PHPPUBDB-22195%22 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Wirth Hassan Grguraš Gagnon pp. 195–200&quot;&gt;{{cite journal | last1=Wirth | first1=A. | last2=Hassan | first2=M. Th. | last3=Grguraš | first3=I. | last4=Gagnon | first4=J. | last5=Moulet | first5=A. | last6=Luu | first6=T. T. | last7=Pabst | first7=S. | last8=Santra | first8=R. | last9=Alahmed | first9=Z. A. | last10=Azzeer | first10=A. M. | last11=Yakovlev | first11=V. S. | last12=Pervak | first12=V. | last13=Krausz | first13=F. | last14=Goulielmakis | first14=E. | title=Synthesized Light Transients | journal=Science | publisher=American Association for the Advancement of Science (AAAS) | volume=334 | issue=6053 | date=14 October 2011 | issn=0036-8075 | doi=10.1126/science.1210268 | pages=195–200| pmid=21903778 | bibcode=2011Sci...334..195W | s2cid=43113183 | doi-access=free }}&lt;/ref&gt; আৰু ডাইলেক্ট্ৰিকসমূহৰ আলোকীয় আৰু বৈদ্যুতিক ধৰ্ম নিয়ন্ত্ৰণ নিৰীক্ষণ কৰিবলৈ সক্ষম হয়।&lt;ref name=&quot;Schiffrin Paasch-Colberg Karpowicz Apalkov pp. 70–74&quot;&gt;{{cite journal | last1=Schiffrin | first1=Agustin | last2=Paasch-Colberg | first2=Tim | last3=Karpowicz | first3=Nicholas | last4=Apalkov | first4=Vadym | last5=Gerster | first5=Daniel | last6=Mühlbrandt | first6=Sascha | last7=Korbman | first7=Michael | last8=Reichert | first8=Joachim | last9=Schultze | first9=Martin | last10=Holzner | first10=Simon | last11=Barth | first11=Johannes V. | last12=Kienberger | first12=Reinhard | last13=Ernstorfer | first13=Ralph | last14=Yakovlev | first14=Vladislav S. | last15=Stockman | first15=Mark I. | last16=Krausz | first16=Ferenc | title=Optical-field-induced current in dielectrics | journal=Nature | publisher=Springer Science and Business Media LLC | volume=493 | issue=7430 | date=5 December 2012 | issn=0028-0836 | doi=10.1038/nature11567 | pages=70–74| pmid=23222521 | s2cid=4339923 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Schultze Bothschafter Sommer Holzner pp. 75–78&quot;&gt;{{cite journal | last1=Schultze | first1=Martin | last2=Bothschafter | first2=Elisabeth M. | last3=Sommer | first3=Annkatrin | last4=Holzner | first4=Simon | last5=Schweinberger | first5=Wolfgang | last6=Fiess | first6=Markus | last7=Hofstetter | first7=Michael | last8=Kienberger | first8=Reinhard | last9=Apalkov | first9=Vadym | last10=Yakovlev | first10=Vladislav S. | last11=Stockman | first11=Mark I. | last12=Krausz | first12=Ferenc | title=Controlling dielectrics with the electric field of light | journal=Nature | publisher=Springer Science and Business Media LLC | volume=493 | issue=7430 | date=5 December 2012 | issn=0028-0836 | doi=10.1038/nature11720 | pages=75–78| pmid=23222519 | s2cid=4418383 }}&lt;/ref&gt; এই ফলাফলসমূহ জোৱাচিম বাৰ্গড’ৰফাৰ, পল কৰ্কাম, থিয়ডৰ হানচ, মিছা ইভানভ, উলৰিচ হাইঞ্জমেন, ষ্টিফেন লিঅ’ন, ৰবিন চেণ্ট্ৰা, মাৰ্ক ষ্টকমেন আৰু মাৰ্ক ভ্ৰাকিঙৰ দৰে বিজ্ঞানীৰ গোটৰ সৈতে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সহযোগিতাৰৰ সম্ভৱ হৈছে। 

ক্ৰাউচ আৰু তেওঁৰ এট’ৱৰ্ল্ড-দলে বৰ্তমান বায়'মেডিকেলৰ ক্ষেত্ৰত প্ৰয়োগৰ বাবে ইনফ্ৰাৰেড স্পেকট্ৰ’স্কপি অধিক বিকশিত কৰিবলৈ এট’ছেকেণ্ড জোখ-মাখ প্ৰযুক্তিৰ ভিত্তি হিচাপে কাম কৰা ফেমট’ছেকেণ্ড লেজাৰ প্ৰযুক্তি ব্যৱহাৰ কৰিছে। আল্ট্ৰাশ্বৰ্ট ইনফ্ৰাৰেড লেজাৰ পালছৰ দ্বাৰা উত্তেজিত জৈৱিক নমুনাই ইনফ্ৰাৰেড (অৱলোহিত) তৰংগ নিৰ্গত কৰে। এই তৰংগবোৰৰ বৈদ্যুতিক ক্ষেত্ৰ স্কেন কৰি তথাকথিত বৈদ্যুতিক ক্ষেত্ৰ আণৱিক ফিংগাৰ প্ৰিণ্ট (EMF) জুখি অনুসন্ধানৰ অধীনত থকা নমুনাবোৰৰ আণৱিক গঠনৰ ক্ষুদ্ৰ পৰিৱৰ্তন ধৰা পেলাব পাৰি। লেজাৰ পদাৰ্থবিজ্ঞানী, গণিতজ্ঞ, চিকিৎসক আৰু আণৱিক জীৱবিজ্ঞানীৰে গঠিত গৱেষণামূলক সহযোগিতা লেজাৰফৰলাইফ (Lasers4Life)&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Lasers4Life |url=https://www.lasers4life.de/ |website=Lasers4Life |access-date=2023-10-06 |archivedate=2023-10-06 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231006063907/https://www.lasers4life.de/ |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt; আৰু চেণ্টাৰ ফৰ মলিকিউলাৰ ফিংগাৰপ্ৰিণ্টিঙৰ&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Scientific mission |url=http://www.mukkozpont.hu/index.en.html |website=Center for Molecular Fingerprinting}}&lt;/ref&gt; লক্ষ্য হৈছে তেজৰ নমুনাৰ ইএমএফৰ জোখ-মাখ ব্যৱহাৰ কৰি মানুহৰ স্বাস্থ্যৰ তথ্য অনুসৰণ কৰা আৰু প্ৰাৰম্ভিক পৰ্যায়ত ৰোগ ধৰা পেলোৱা। 

==বঁটা আৰু সন্মান==
* ২০০৬ – ৰয়েল ফটোগ্ৰাফিক ছ'চাইটিৰ প্ৰগ্ৰেছ পদক আৰু সন্মানীয় ফেল'শ্বিপ&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://rps.org/about/awards/history-and-recipients/progress-medal/ | title=Progress Medal }}&lt;/ref&gt;
* ২০১৩ – অট্টো হান বঁটা&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://www.gdch.de/gdch/preise-und-auszeichnungen/gdch-preise/otto-hahn-preis.html | title=Otto-Hahn-Preis &amp;#124; Gesellschaft Deutscher Chemiker e.V. }}&lt;/ref&gt;
* ২০১৫ – পল কৰ্কামৰ সৈতে যুটীয়াভাৱে &quot;এট'ছেকেণ্ড পদাৰ্থ বিজ্ঞানৰ বিকাশত অৱদানৰ বাবে।&quot; পদাৰ্থ বিজ্ঞানত ক্লাৰিভেট চাইটেচন বঁটা&lt;ref&gt;{{cite web|title=Ferenc 2023 -Nobel Prize in Physics Krausz|url=https://www.leopoldina.org/mitgliederverzeichnis/mitglieder/member/Member/show/ferenc-krausz/|publisher=German Academy of Sciences Leopoldina|access-date=26 May 2021|archive-date=8 March 2022|archive-url= https://web.archive.org/web/20220308222059/https://www.leopoldina.org/mitgliederverzeichnis/mitglieder/member/Member/show/ferenc-krausz/ |url-status=live}}&lt;/ref&gt;
* ২০১৬ – জাৰ্মান একাডেমী অৱ চাইন্সেছ লিঅ'পল্ডিনাৰ সদস্য।&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Reuters |first=Thomson |title=Thomson Reuters Forecasts Nobel Prize Winners |url=https://www.prnewswire.com/news-releases/thomson-reuters-forecasts-nobel-prize-winners-300148161.html |access-date=2023-10-04 |website=www.prnewswire.com |language=en}}&lt;/ref&gt;
* ২০১৯ – ভ্লাডিলেন লেটোখভ পদক&lt;ref&gt;{{Cite web|last=|first=|date=|title=The first 2019 Vladilen Letokhov Medal goes to Ferenc Krausz|url=https://www.eps.org/blogpost/751263/317740/The-first-2019-Vladilen-Letokhov-Medal-goes-to-Ferenc-Krausz|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20220417073238/https://www.eps.org/blogpost/751263/317740/The-first-2019-Vladilen-Letokhov-Medal-goes-to-Ferenc-Krausz|archive-date=17 April 2022|access-date=|website=European Physical Society}}&lt;/ref&gt;
* ২০২২ – &quot;আল্ট্ৰাফাষ্ট লেজাৰ বিজ্ঞান আৰু এট'ছেকেণ্ড পদাৰ্থবিজ্ঞানলৈ অগ্ৰণী অৱদানৰ বাবে&quot; [[আন্ লুইলিয়ে]] আৰু কৰ্কমৰ সৈতে পদাৰ্থ বিজ্ঞানত ৱল্ফ বঁটা&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://wolffund.org.il/2022/02/08/ferenc-krausz/ |title=Wolf Prize in Physics 2022 |date=8 February 2022 |access-date=9 February 2022 |archive-date=8 February 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220208175319/https://wolffund.org.il/2022/02/08/ferenc-krausz/ |url-status=live |archivedate=8 February 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220208175319/https://wolffund.org.il/2022/02/08/ferenc-krausz/ |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;
* ২০২২ – আন্ লুইলিয়ে আৰু কৰ্কামৰ সৈতে বিবিভিএ ফাউণ্ডেশ্যন ফ্ৰণ্টিয়াৰ্ছ অৱ নোলেজ এৱাৰ্ড ইন বেচিক চাইন্সেছ&lt;ref&gt;[https://www.frontiersofknowledgeawards-fbbva.es/noticias/15th-edition-basic-sciences-anne-lhuillier-paul-corkum-ferenc-krausz/ BBVA Foundation Frontiers of Knowledge Award 2022]&lt;/ref&gt;
*২০২৩ – [[পিয়েৰ অগ'ষ্টিনি]] আৰু [[আন্ লুইলিয়ে]]ৰ সৈতে যৌথভাৱে &quot;পদাৰ্থত ইলেক্ট্ৰন গতিবিদ্যাৰ অধ্যয়নৰ বাবে পোহৰৰ এট'ছেকেণ্ড স্পন্দন উৎপন্ন কৰা পৰীক্ষামূলক পদ্ধতিৰ বাবে&quot; পদাৰ্থ বিজ্ঞানৰ [[নোবেল বঁটা]]&lt;ref&gt;{{Cite web |title=The Nobel Prize in Physics 2023 |url=https://www.nobelprize.org/prizes/physics/2023/press-release/ |access-date=3 October 2023 |website=NobelPrize.org |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

==তথ্য উৎস==
{{reflist}}

==বাহ্যিক সংযোগ==
* [https://www.dfg.de/gefoerderte_projekte/wissenschaftliche_preise/leibniz-preis/archiv/2006/krausz/index.html জাৰ্মান গৱেষণা সংস্থাত প্ৰতিকৃতি] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131203032019/http://www.dfg.de/gefoerderte_projekte/wissenschaftliche_preise/leibniz-preis/archiv/2006/krausz/index.html |date=2013-12-03 }}
* [http://www.attoworld.de/Mainpages/PeoplePages/KrauszFerenc/ এট'ৱৰ্ল্ড ৱেবছাইটত ফেৰেণ্টচ ক্ৰাউচ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160414102608/http://www.attoworld.de/Mainpages/PeoplePages/KrauszFerenc/ |date=2016-04-14 }}
* [http://www.attoworld.de ফেৰেণ্টচ ক্ৰাউচৰ গৱেষণা দল]

{{সাঁচ:২০২৩ চনৰ ন'বেল বঁটা বিজয়ী}}

[[শ্ৰেণী:হাংগেৰীৰ ব্যক্তি]]
[[শ্ৰেণী:জীৱিত ব্যক্তি]]
[[শ্ৰেণী:পদাৰ্থ বিজ্ঞানৰ ন'বেল বঁটা বিজয়ী]]
[[শ্ৰেণী:পদাৰ্থ বিজ্ঞানী]]</text>
      <sha1>a0s1gu1yvfp0y877jkxdwobv3ees0n3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>দৰ্শনা বণিক</title>
    <ns>0</ns>
    <id>101432</id>
    <revision>
      <id>607181</id>
      <parentid>537691</parentid>
      <timestamp>2026-05-18T23:51:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>29706</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>607181</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17455" sha1="phhwxg3owo4zmfzbmeqfmaget20a73h" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name               = দৰ্শনা বনিক
| image              =
| caption            = জুলাই ২০১৮ ত বানিক
| birth_date         = 
| birth_name         = 
| birth_place        = [[পশ্চিম বংগ]], ভাৰত
| nationality        = ভাৰতীয়
| alma_mater         = ইষ্ট কলিকতা গাৰ্লছ কলেজ
| occupation         = অভিনেত্ৰী
| years_active       = ২০০৯–বৰ্তমান
| spouse             = 
}}
''' 
'''দৰ্শনা বনিক''' এগৰাকী ভাৰতীয় মডেল আৰু অভিনেত্ৰী যি প্ৰাথমিকভাৱে [[পশ্চিম বংগৰ চিনেমা|বাংলা চলচ্চিত্ৰ উদ্যোগ]]ৰ বাবে কাম কৰে।&lt;ref name=&quot;:0&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movies/news/nara-rohith-to-romance-bengali-beauty-darshana-banik-in-aatagallu/articleshow/62961876.cms |title=Nara Rohith to romance Bengali beauty Darshana Banik in 'Aatagallu' |work=[[The Times of India]] |language=en |access-date=6 June 2019}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://bangla.bdnews24.com/glitz/article1548888.bdnews |script-title=bn:ইমরানের গানে কলকাতার দর্শনা বণিক |last=ডটকম |first=গ্লিটজ প্রতিবেদক বিডিনিউজ টোয়েন্টিফোর |website=[[bdnews24.com]] |language=bn |access-date=6 June 2019 |title=আৰ্কাইভ কপি |archivedate=7 June 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190607082231/https://bangla.bdnews24.com/glitz/article1548888.bdnews |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/bengali/movies/news/darshana-baniks-fangirl-moment-with-king-khan/articleshow/68889076.cms |title=Darshana Banik's fangirl moment with King Khan |work=[[The Times of India]] |language=en |access-date=6 June 2019}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.anandabazar.com/entertainment/an-exclusive-interview-with-darshana-banik-dgtl-1.773902 |script-title=bn:‘শরীর নিয়ে আত্মবিশ্বাসী তাই সুইম স্যুট পরেছি’ |website=[[Anandabazar Patrika]] |language=bn |access-date=6 June 2019}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/bengali/movies/news/darshana-banik-debuts-in-telegu-cinema/articleshow/63529488.cms |title=Darshana Banik debuts in Telegu cinema |work=The Times of India |language=en |access-date=6 June 2019}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.cinestaan.com/articles/2018/dec/12/17420 |title=Darshana Banik to star in Abhimanyu Mukherjee's upcoming comedy |last=Sarkar |first=Roushni |website=Cinestaan |access-date=6 June 2019 |archivedate=7 June 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190607082239/https://www.cinestaan.com/articles/2018/dec/12/17420 |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt; তেওঁ কালাৰ্ছ (আলোচনী), ভোডাফোন আৰু বৰোলাইনৰ দৰে বিভিন্ন ব্ৰেণ্ডৰ মডেল আৰু ব্ৰেণ্ড এম্বেচেডৰ হিচাপে কৰ্মজীৱন আৰম্ভ কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.anandabazar.com/supplementary/anandaplus/exclusive-interview-of-4-models-turned-actresses-1.644414 |script-title=bn:মডেলিং থেকে বড় পরদায় পাড়ি দিচ্ছেন বাঙালি মডেলরা |last=সাহা |first=দীপান্বিতা মুখোপাধ্যায় ঘোষ ও পারমিতা |website=anandabazar.com |language=bn |access-date=6 June 2019}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://bengali.indianexpress.com/entertainment/darshana-banik-in-rajiv-kumars-film-108939/ |script-title=bn:রাজীবের নতুন ছবিতে এলেন দর্শনা |date=4 June 2019 |website=[[Indian Express]] |language=bn-IN |access-date=6 June 2019}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.telugucinema.com/reviews/aatagallu-movie-review |title=Aatagallu - Movie Review |last=jalapathy |date=23 August 2018 |website=[[Telugucinema.com]] |language=en |access-date=6 June 2019 |archive-date=7 June 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190607082219/https://www.telugucinema.com/reviews/aatagallu-movie-review |url-status=dead |archivedate=7 June 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190607082219/https://www.telugucinema.com/reviews/aatagallu-movie-review |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/bengali/movies/news/darshana-banik-to-work-with-soham-and-priyanka-sarkar-in-a-film/articleshow/69630462.cms |title=Darshana Banik to work with Soham and Priyanka Sarkar in a film |work=The Times of India |language=en |access-date=6 June 2019}}&lt;/ref&gt;

== প্ৰাৰম্ভিক জীৱন ==
দৰ্শনা বনিকৰ জন্ম ভাৰতৰ [[পশ্চিম বংগ]]ত হৈছিল। তেওঁ ইষ্ট কলিকতা গাৰ্লছ কলেজৰ পৰা স্নাতক ডিগ্ৰী আৰু [[ৰবীন্দ্ৰ ভাৰতী বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ পৰা স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী সম্পূৰ্ণ কৰিছিল। তাই যেতিয়া ছাত্ৰী আছিল তেতিয়া মডেলিং আৰম্ভ কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.prothomalo.com/entertainment/article/1560995/%E0%A6%AD%E0%A6%BE%E0%A6%B0%E0%A6%A4%E0%A7%80%E0%A7%9F-%E0%A6%AC%E0%A6%A8%E0%A7%8D%E0%A6%A7%E0%A7%81-%E0%A6%AF%E0%A6%96%E0%A6%A8-%E0%A6%97%E0%A6%BE%E0%A6%A8%E0%A7%87%E0%A6%B0-%E0%A6%AE%E0%A6%A1%E0%A7%87%E0%A6%B2 |script-title=bn:ভারতীয় বন্ধু যখন গানের মডেল |work=[[Prothom Alo]] |language=bn |access-date=6 June 2019}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://ebela.in/entertainment/darshana-banik-speaks-about-her-upcoming-movie-dgtl-1.912393 |script-title=bn:এই মাসের শেষেই ‘ইচ্ছাপূরণ’, জানালেন দর্শনা |last=এবেলা.ইন |first=শাঁওলি |website=[[Ebela]] |language=en |access-date=6 June 2019}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://telanganatoday.com/darshana-in-love-with-her-work |title=Darshana Banik in love with her work |last=Tanmayi |first=AuthorBhawana |website=[[Telangana Today]] |language=en-US |access-date=6 June 2019}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |url=https://www.indulgexpress.com/entertainment/cinema/2019/feb/01/i-am-crazy-about-ss-rajamouli-says-tolly-actor-and-model-darshana-banik-12584.html |title='I am crazy about SS Rajamouli films', says Tolly actor and model Darshana Banik |website=www.indulgexpress.com | first=Sharmistha | last=Ghosal | date=1 February 2019 | access-date=5 December 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.deccanchronicle.com/entertainment/tollywood/040718/i-took-a-giant-leap-to-the-big-screen-darshana-banik.html |title=I took a giant leap to the big screen: Darshana Banik |last=Adivi |first=Sashidhar |date=4 July 2018 |work=Deccan Chronicle |language=en |access-date=6 June 2019}}&lt;/ref&gt;

দৰ্শনা বনিকে ২০২৩ চনৰ ১৫ ডিচেম্বৰত অভিনেতা সৌৰভ দাসক বিয়া কৰাইছিল।&lt;ref name=&quot;Actors Saurav Das and Darshana Banik get married&quot;&gt;{{cite news |last1=The Times of India |title=Actors Saurav Das and Darshana Banik get married |url=https://timesofindia.indiatimes.com/life-style/spotlight/actors-saurav-das-and-darshana-banik-get-married/articleshow/106045909.cms |access-date=16 December 2023 |date=16 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231216114743/https://timesofindia.indiatimes.com/life-style/spotlight/actors-saurav-das-and-darshana-banik-get-married/articleshow/106045909.cms |archive-date=16 December 2023}}&lt;/ref&gt;

== ফিল্মোগ্ৰাফী ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
| style=&quot;background:#ffc;&quot;| {{dagger}}
| Denotes films that have not yet been released
|}
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
!বছৰ
! শিৰোনাম
! ভূমিকা
! ভাষা
! নোটস্
! class=&quot;unsortable&quot; | তথ্যসূত্ৰ
|-
| rowspan=&quot;5&quot; |২০১৮
|''[[আসছে আবাৰ শবৰ]]''
|
| rowspan=&quot;4&quot; |বাংলা
|প্ৰথম চলচ্চিত্ৰ
|&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/bengali/movies/news/darshana-banik-is-a-crazy-fan-of-s-s-rajamouli/articleshow/67834557.cms |title=Darshana Banik is a crazy fan of S.S. Rajamouli! |work=The Times of India |language=en |access-date=6 June 2019}}&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/bengali/movies/news/video-actress-darshana-banik-accepts-the-kiki-challenge/articleshow/65242864.cms |title=Video: Actress Darshana Banik accepts the 'Kiki' challenge |work=The Times of India |language=en |access-date=6 June 2019}}&lt;/ref&gt;
|-
|''জোজো''
|
|
|&lt;ref&gt;{{Cite news |url=http://www.risingbd.com/কাঙ্ক্ষিত-দর্শনার-দর্শন/262455 |script-title=Desired Philosophy |work=Risingbd.com |language=bn |access-date=6 June 2019}}&lt;/ref&gt;
|-
|''[[আমি আসবো ফিৰে]]''
|
|
|&lt;ref&gt;{{Citation|title=Aami Ashbo Phirey Movie Review {3/5}: Critic Review of Aami Ashbo Phirey by Times of India|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/bengali/movie-reviews/aami-ashbo-phirey/movie-review/63800856.cms|access-date=6 June 2019}}&lt;/ref&gt;
|-
|''ল্যাবৰেটৰী'' 
|
|
|&lt;ref&gt;{{Citation |title=Darshana and Anirban star in Laboratory, a Tagore special film |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/bengali/movies/news/darshana-and-anirban-star-in-laboratory-a-tagore-special-film/articleshow/64095608.cms |access-date=6 June 2019}}&lt;/ref&gt;
|-
|''[[আতাগাল্লু]]''
| অঞ্জলি
|তেলেগু
|
|&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/bengali/movies/news/is-darshana-dating-nishan-nanaiah/articleshow/63355054.cms |title=Is Darshana dating Nishan Nanaiah |work=The Times of India |language=en |access-date=6 June 2019}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;3&quot; |২০১৯
|''[[মুখোমুখী]]''
|
| rowspan=&quot;4&quot;5&quot;|বাংলা
|
|&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.cinestaan.com/articles/2018/dec/29/17768 |title=Mukhomukhi trailer: The film will not be an easy one for the audience |website=[[cinestaan.com]] |language=en |access-date=6 June 2019 |archivedate=9 August 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200809173426/https://www.cinestaan.com/articles/2018/dec/29/17768 |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;
|-
|''[[নেটৱাৰ্ক]]''
| প্ৰেমা
|
|&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite news |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/bengali/movies/news/darshana-plays-a-cameo-in-network/articleshow/69280812.cms |title=Darshana plays a cameo in Network |work=The Times of India |language=en |access-date=7 June 2019}}&lt;/ref&gt;
|-
|''হুলোৰ''
|
|
|&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/bengali/movies/news/abhimanyus-hullor-blends-the-flavour-of-north-and-south-kolkata/articleshow/68152837.cms |title=Abhimanyu's 'Hullor' blends the flavour of North and South Kolkata |work=[[The Times of India]] |language=en |access-date=7 June 2019}}&lt;/ref&gt;
|-
| ২০২১ 
|''[[শোৰোৰিপু ২: জোতুগ্ৰিহো]]''
|
|
|&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/bengali/movies/news/saswata-and-chiranjeet-in-ayan-chakrabortys-shororipu-2-jotugriho/articleshow/67267581.cms |title=Saswata and Chiranjeet in Ayan Chakraborty's 'Shororipu 2: Jotugriho' |work=The Times of India |language=en |access-date=7 June 2019}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;10&quot; | ২০২২
| ''[[বাংগাৰৰাজু]]'' 
| অপ্সৰা
| rowspan=&quot;2&quot; | তেলেগু 
| 
| 
|-
|''[[ব্লেক]]''
| হানিকা
|
| &lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/bengali/movies/news/darshana-to-resume-shoot-for-telugu-film-black-in-hyderabad-from-july/articleshow/76566301.cms |title=Darshana to resume shoot for Telugu film, Black, in Hyderabad from July |work=The Times of India}}&lt;/ref&gt;
|-
|''[[ডাইব্বুক]]''
|নোৰাহ
|হিন্দী
| 
| &lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.cinestaan.com/articles/2019/aug/6/21975/darshana-banik-makes-her-hindi-film-debut-with-jay-krishnans-ezra |title=Darshana Banik makes her Hindi film debut with Jay Krishnan's Ezra |access-date=2024-01-17 |archivedate=2019-08-07 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190807153823/https://www.cinestaan.com/articles/2019/aug/6/21975/darshana-banik-makes-her-hindi-film-debut-with-jay-krishnans-ezra |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;
|-
|''[[অপাৰেচন সুন্দৰবন]]''
|ডঃ অদিতি
| rowspan=&quot;2&quot; |বাংলা
|বাংলাদেশ চলচ্চিত্ৰ
| &lt;ref name=&quot;toi13Mar2020&quot;&gt;{{Cite news |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/bengali/movies/news/darshana-banik-plays-the-lead-in-a-bangladeshi-film/articleshow/74593426.cms |title=Darshana Banik plays the lead in a Bangladeshi film |work=The Times of India}}&lt;/ref&gt;
|-
|''[[প্ৰতিঘাত]]''
|
|জি৫
|
|-
|''য়াৰাক্কুম আনজায়েল''
|
|তামিল
| চিত্ৰগ্ৰহণ
| &lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/bengali/movies/news/darshana-to-debut-in-tamil-films/articleshow/72491928.cms |title=Darshana to debut in Tamil films |work=The Times of India}}&lt;/ref&gt;
|-
|''অল্পো হোলেও চটি''
|
| rowspan=&quot;5&quot; |বাংলা
|
| &lt;ref&gt;{{Cite web |title=Alpo Holeo Sotte: Saurabh, Darshana, Rishabh, Srijani's look revealed 
|url=https://zeenews.india.com/bengali/photos/sourav-das-darshana-banik-starrer-film-alpo-holeo-sotte-all-look-revealed-407211 |access-date=2 October 2021 |website=[[Zee News]] |language=bn}}&lt;/ref&gt;
|-
|''[[জালবন্দী]]''
|
| 
| 
|-
| style=&quot;background:#ffc;&quot; | ''মৃগয়া''{{dagger}}
|
|
|
|-
| style=&quot;background:#ffc;&quot; | ''[[অন্তৰাত্মা]]''{{dagger}}
|
|বাংলাদেশ চলচ্চিত্ৰ; পোষ্ট-প্ৰডাকচন
|&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.channelionline.com/পাবনায়-মহরত-শাকিবের-অন্/ |script-title=Shooting of Shakib's 'Antaratma' begins in Pabna |date=6 March 2021 |work=Channel i |language=bn-BD |access-date=7 March 2021}}&lt;/ref&gt;
|-
|২০২৩
|style=&quot;background:#FFFFCC;&quot;|''[[লিপষ্টিক]]'' {{dagger}}
|{{TBA}}
|বাংলাদেশ চলচ্চিত্ৰ, ঘোষণা কৰা হৈছে
|&lt;ref&gt;{{Cite web |last=jagonews24.com |title=‌'Kolkata's Darshana is the heroine of 'Lipstick' |url=https://www.jagonews24.com/entertainment/news/853520 |access-date=11 May 2023 |website=jagonews24.com |language=en-US}}&lt;/ref&gt;
|}

== ৱেব সিৰিজ ==

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! বছৰ
! সিৰিজ
! ওটিটি
! চৰিত্ৰ
! নোটস্
|-
| ২০১৮ || ''সিক্স'' || হোইচোই || ৰিখিয়া ||&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://eisamay.indiatimes.com/entertainment/hoichoi-launches-six-bengals-first-psychological-thriller-web-series/articleshow/62594258.cms |title=SIX's ! Psychological thriller in Bengali web series |website=Ei Samay |language=bn |access-date=2024-01-17 |archivedate=2021-07-29 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210729121738/https://eisamay.indiatimes.com/entertainment/hoichoi-launches-six-bengals-first-psychological-thriller-web-series/articleshow/62594258.cms |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;
|-
| ২০১৯ || ''বৌ কেনো চাইকো'' || হোইচোই || || চিজনত ১
|-
| ২০২১ || ''বোমকেশ'' || হোইচোই || বিনা মল্লিক || চিজনত ৬
|-
| ২০২১ || ''[[হেলো মিনি]]'' ||''[[এমএক্স প্লেয়াৰ]]'' || তিষ্টা (হেকাৰ গাৰ্ল) || চিজনত ২,৩
|}

== টেলিভিছন ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! বছৰ
! ধাৰাবাহিক
! চৰিত্ৰ
! চেনেল
! নোটস্
|-
| ২০২০
| ''লকডাউন ডায়েৰী - গাল্পো হোলেও চটি''
| 
| [[জি বাংলা]]
| ''বিবাহা বৰশিকি'' খণ্ডটোত
|-
|}

== তথ্যসূত্ৰ ==
{{Reflist}}

== বাহ্যিক সংযোগসমূহ ==
* {{IMDb name|9027840}}
* {{Facebook|darshanabanik}}
* {{Instagram|darshanabanik}}

[[শ্ৰেণী:বঙালী ব্যক্তি]]
[[শ্ৰেণী:বঙালী চলচ্চিত্ৰৰ অভিনেত্ৰী]]
[[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় অভিনেত্ৰী]]
[[শ্ৰেণী:পশ্চিমবঙ্গৰ ব্যক্তি]]</text>
      <sha1>phhwxg3owo4zmfzbmeqfmaget20a73h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>জাপানৰ নাৰী</title>
    <ns>0</ns>
    <id>103633</id>
    <revision>
      <id>607102</id>
      <parentid>568968</parentid>
      <timestamp>2026-05-18T13:17:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>29706</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>607102</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23067" sha1="nrsf1x036qbd1qqt8rsvrdwqgkqkvwq" xml:space="preserve">{{Infobox women|image=Japanese_over_a_cup_of_tea._Before_1902.jpg|caption=&quot;Japan And Japanese&quot; (১৯০২) শীৰ্ষক গ্ৰন্থত জাপানী মহিলাৰ এখনি আলোকচিত্ৰ|gii=০.০৮৩ (২০২১)|gii_rank=২২ (১৯১ৰ ভিতৰত)|matdeath=৫ (২০১০)|womparl=১০.২% (২০১৮)&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ipu.org/wmn-e/classif.htm|title=Women in Parliaments: World Classification|website=www.ipu.org}}&lt;/ref&gt;|femed=৮০% (২০১০)|womlab=৬৪.৬%  (নিযুক্তিৰ হাৰ, ২০১৫)&lt;ref name=&quot;stats.oecd.org&quot;&gt;{{cite web|author=OECD |url=http://stats.oecd.org/Index.aspx?DatasetCode=LFS_SEXAGE_I_R# |title=LFS by sex and age - indicators |publisher=Stats.oecd.org |access-date=2019-08-04}}&lt;/ref&gt;|ggg=০.৬৫০ (২০২২)|ggg_rank=১১৬ (১৪৬ৰ ভিতৰত)|ggg_ref=&lt;ref&gt;{{cite web|title=Global Gender Gap Report 2022|url=https://www3.weforum.org/docs/WEF_GGGR_2022.pdf|publisher=World Economic Forum|access-date=1 March 2023}}&lt;/ref&gt;|gii_ref=&lt;ref&gt;{{cite web|title=Human Development Report 2021/2022|url=https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2021-22pdf_1.pdf|publisher=HUMAN DEVELOPMENT REPORTS|access-date=18 October 2022}}&lt;/ref&gt;}}[[চিত্ৰ:Kimono-clad_woman_with_flowers_in_hair_(Unsplash).jpg|thumb|কিমোনো পিন্ধা এগৰাকী জাপানী নাৰী]]

দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ পিছত জাপানৰ মহিলাসকলৰ পুৰুষৰ সমান আইনী অধিকাৰ আছে বুলি স্বীকৃতি দিয়া হৈছিল যদিও তেওঁলোকৰ অৰ্থনৈতিক অৱস্থা ভাৰসাম্যহীন হৈয়ে আছিল।&lt;ref name=nytimes-soble /&gt; মাতৃত্ব আৰু কৰ্মক্ষেত্ৰত অংশগ্ৰহণক উৎসাহিত কৰাৰ বাবে আধুনিক নীতিগত পদক্ষেপ লোৱা হৈছে যদিও ইয়াৰ ফলাফল মিশ্ৰিত।&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{cite book|last1=Borovoy|first1=Amy|title=The Too-Good Wife: Alcohol, codependency, and the politics of nurturance in postwar Japan|date=2005|publisher=University of California Press|location=Berkeley, CA|isbn=0520244524|page=68}}&lt;/ref&gt;

১৯৪৫ চনত জাপানৰ মহিলাসকলে ভোটাধিকাৰ লাভ কৰে।&lt;ref name=&quot;womens-vote-japan&quot;&gt;{{cite web |title=Birth of the Constitution of Japan - Chronological Table |url=https://www.ndl.go.jp/constitution/e/etc/history02.html |website=National Diet Library, Japan |access-date=18 February 2020}}&lt;/ref&gt; তাৰ পিছৰ দশকবোৰত জাপানী মহিলাৰ মৰ্যাদা ক্ৰমাগতভাৱে উন্নত হৈছে যদিও বিবাহিত মহিলা আৰু মাতৃৰ প্ৰতি পৰম্পৰাগত প্ৰত্যাশাক সম্পূৰ্ণ অৰ্থনৈতিক সমতাৰ বাধা হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছে।&lt;ref name=&quot;Nohara&quot; /&gt; ৰাজতন্ত্ৰ কেৱল পুৰুষৰ বাবে আৰু এগৰাকী ৰাজকুমাৰীয়ে যদি সাধাৰণ মানুহক বিয়া কৰায়, তেন্তে তেওঁ নিজৰ সাম্ৰাজ্যবাদী উপাধিৰ পৰা পদত্যাগ কৰিবলগীয়া হয়।

== শিক্ষা ==
[[চিত্ৰ:Toyama_municipal_Toyama_girls'_higher_school(2).jpg|thumb|প্ৰাৰম্ভিক সময়ছোৱাত জাপানৰ ছোৱালী হাইস্কুল, ১৯৩৯ চনত]]
সামাজিক বিকাশৰ লগে লগে অধিক সংখ্যক জাপানী ছোৱালীয়ে উচ্চ শিক্ষা লাভ কৰিবলৈ কলেজলৈ গৈ আছে।&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Huang, Placier|first1=Haigen, Peggy|title=Four Generations of Women's Educational Experience in a Rural Chinese Community.|journal=Gender and Education|date=October 2015|volume=27|issue=6|pages=599–617|doi=10.1080/09540253.2015.1069799|s2cid=143211123}}&lt;/ref&gt; আজি জাপানৰ আধাতকৈ অধিক মহিলা কলেজ বা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ স্নাতক।&lt;ref name=Chanlett&gt;{{cite journal|last1=Chanlett-Avery|first1=Emma|last2=Nelson|first2=Rebecca M.|title=&quot;Womenomics&quot; in Japan: In Brief|journal=Congressional Research Service|date=2014|url=https://www.fas.org/sgp/crs/row/R43668.pdf|access-date=2024-03-26|archivedate=2021-07-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210707054726/https://fas.org/sgp/crs/row/R43668.pdf|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt; জাপানত মহিলা গৱেষকৰ অনুপাত ১৪.৬%।&lt;ref name=&quot;Cabinet Bureau 1-8&quot;&gt;{{cite web|last1=Gender Equality Bureau|first1=Cabinet Office|title=Education and Research Fields|url=http://www.gender.go.jp/english_contents/pr_act/pub/pamphlet/women-and-men15/pdf/1-8.pdf|website=gender.go.jp|publisher=Japan Gender Equality Bureau Cabinet Office|access-date=17 December 2015}}&lt;/ref&gt;

মেইজি যুগৰ আধুনিকীকৰণ অভিযানৰ সময়ত নাৰীৰ আধুনিক শিক্ষা আন্তৰিকতাৰে আৰম্ভ হৈছিল। এই সময়ছোৱাতে মহিলাৰ বাবে প্ৰথম বিদ্যালয় আৰম্ভ হৈছিল যদিও শিক্ষাৰ বিষয়সমূহ অতি লিংগভিত্তিক আছিল৷ মহিলাসকলে চামুৰাই শ্ৰেণীৰ কলা, যেনে: চাহ অনুষ্ঠান আৰু ফুলৰ সজ্জা শিকিছিল। ১৮৭১ চনৰ শিক্ষা সংহিতাই ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলক &quot;শ্ৰেণী বা লিংগৰ কোনো পাৰ্থক্য নোহোৱাকৈ&quot; শিক্ষিত কৰা উচিত বুলি প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;Burton&quot;&gt;{{cite book|last1=Burton|first1=Margaret Emerstine|title=The Education of Women in Japan|url=https://archive.org/details/educationofwomen00burt|date=1914|publisher=Fleming H. Revell (Harvard University Preservation Program)|location=Cambridge, MA}}&lt;/ref&gt; তথাপিও ১৮৯১ চনৰ পৰৱৰ্তী সময়ত তৃতীয় শ্ৰেণীৰ পিছত ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলক সাধাৰণতে পৃথক কৰা হৈছিল আৰু বহু ছোৱালীয়ে মধ্যবিদ্যালয়ৰ পাছতো শিক্ষা বৃদ্ধি কৰা নাছিল।&lt;ref name=&quot;Koyama&quot; /&gt;
[[চিত্ৰ:Girls_wearing_seifuku_in_Tokyo.jpg|thumb|ছেইফুকু পৰিধান কৰি থকা টকিঅ'ৰ জাপানী স্কুলীয়া ছাত্ৰী]]
মেইজি যুগৰ শেষলৈকে জাপানৰ প্ৰতিটো প্ৰদেশৰ একোখনকৈ মহিলা বিদ্যালয় আছিল; যিখন চৰকাৰী, মিছনেৰী আৰু ব্যক্তিগত ব্যৱস্থাৰ দ্বাৰা পৰিচালিত হৈছিল।&lt;ref name=&quot;Patessio&quot;&gt;{{cite journal|last1=Patessio|first1=Mara|title=Women getting a 'university' education in Meiji Japan: discourses, realities, and individual lives|journal=Japan Forum|date=December 2013|volume=25|issue=4|pages=556–581|doi=10.1080/09555803.2013.788053|s2cid=143515278}}&lt;/ref&gt;১৯১০ চনলৈকে অতি কম সংখ্যক বিশ্ববিদ্যালয়েহে মহিলাক নামভৰ্তিৰ সুযোগ দিছিল।&lt;ref name=&quot;Koyama2&quot;&gt;{{cite book|last1=Koyama|first1=Takashi|title=The changing social position of women in Japan|date=1961|publisher=UNESCO|location=Paris|url=http://unesdoc.unesco.org/images/0000/000028/002807eo.pdf|access-date=17 December 2015}}&lt;/ref&gt; স্নাতক হোৱাৰ নিশ্চয়তা নাছিল, কাৰণ প্ৰায়ে মহিলাসকলক বিয়া হ'বলৈ বা &quot;ব্যৱহাৰিক বিষয়&quot; অধ্যয়ন কৰিবলৈ স্কুলৰ পৰা আঁতৰাই দিয়া হৈছিল।&lt;ref name=&quot;Patessio&quot; /&gt;

উল্লেখযোগ্য যে জাপানৰ প্ৰথমগৰাকী ডক্তৰেটপ্ৰাপ্ত মহিলা আছিল চুৰুকো হাৰাগুচি৷ কিন্তু তেওঁ এই ডিগ্ৰী গ্ৰহণ কৰিছিল আমেৰিকাতহে৷ কিয়নো মেইজি যুগৰ কোনো প্ৰতিষ্ঠানে তেওঁক ডক্টৰেট ডিগ্ৰী লাভ কৰিবলৈ অনুমতি নিদিলে।&lt;ref name=&quot;Patessio&quot; /&gt; তেওঁৰ লগতে বিদেশত অধ্যয়ন কৰি জাপানলৈ পুনৰ উভতি অহা আন মহিলাসকল, যেনে: যোছিঅ'কা ইয়ায়'ই আৰু চুডা উমেকোৱে জাপানী শিক্ষাবিদ্যাত মহিলাসকলক অন্তৰ্ভুক্ত কৰাৰ পথত দৃঢ় পদক্ষেপ লৈছিল।&lt;ref name=&quot;Patessio&quot; /&gt;

১৯৪৫ চনৰ পিছত মিত্ৰশক্তিৰ দখলৰ লক্ষ্য আছিল লিংগৰ মাজত সম শিক্ষা বলবৎ কৰা৷ ইয়াৰ ভিতৰত ১৯৪৬ চনত ১৬ বছৰ বয়সলৈকে বাধ্যতামূলক সহ-শিক্ষা প্ৰদানৰ পৰামৰ্শও আছিল।&lt;ref name=&quot;Koyama&quot; /&gt; ১৯৪৭ চনৰ শেষৰ ফালে প্ৰায় সকলো মধ্যবিদ্যালয় আৰু আধাতকৈ অধিক হাইস্কুল সহ-শিক্ষামূলক আছিল।&lt;ref name=Koyama&gt;{{cite book|last1=Koyama|first1=Takashi|title=The changing social position of women in Japan|date=1961|publisher=UNESCO|location=Paris|url=http://unesdoc.unesco.org/images/0000/000028/002807eo.pdf|access-date=17 December 2015}}&lt;/ref&gt;

২০১২ চনত ৯৮.১% মহিলা আৰু ৯৭.৮% পুৰুষ ছাত্ৰই ছিনিয়ৰ হাইস্কুলত পঢ়িবলৈ সক্ষম হয়।&lt;ref name=&quot;MEXT 2012&quot;&gt;{{cite web|last1=(MEXT)|first1=Ministry of Education, Culture, Sports and Technology|title=Gakko kihon chosa - Heisei 24 nendo (sokuho) kekka no gaiyo|url=http://www.mext.go.jp/component/b_menu/houdou/__icsFiles/afieldfile/2012/08/30/1324976_02.pdf|website=MEXT|publisher=Japanese Ministry of Education, Culture, Sports and Technology|access-date=18 December 2015}}&lt;/ref&gt; ইয়াৰে ৫৫.৬% পুৰুষ আৰু ৪৫.৮% মহিলাই স্নাতক অধ্যয়ন অব্যাহত ৰাখিছিল যদিও এই মহিলা স্নাতকসকলৰ ১০% কনিষ্ঠ কলেজত পঢ়িছিল।&lt;ref name=&quot;White Paper 2014&quot;&gt;{{cite journal|last1=Cabinet Office|first1=Gender Equality Bureau|title=White Paper on Gender Equality 2013|journal=Statistical Topics (Japanese)|date=April 2014|volume=80|url=http://www.stat.go.jp/data/kagaku/kekka/topics/topics80.htm|access-date=19 December 2015}}&lt;/ref&gt;

== পেছাদাৰী জীৱন ==
একবিংশ শতিকাৰ সময়ছোৱাত আমেৰিকাৰ শ্ৰমিক মহিলা জনসংখ্যাতকৈ জাপানী মহিলাসকলে অধিক অনুপাতত কাম কৰি আছে।&lt;ref name=&quot;nytimes-soble&quot;&gt;{{cite news|last1=Soble|first1=Jonathan|title=To Rescue Economy, Japan Turns to Supermom|url=https://www.nytimes.com/2015/01/02/business/international/in-economic-revival-effort-japan-turns-to-its-women.html|access-date=2015-04-07|work=[[The New York Times]]|date=1 January 2015}}&lt;/ref&gt; জাপানত পুৰুষ আৰু মহিলাৰ আয়ৰ মাত্ৰা সমান নহয়৷ গড় জাপানী মহিলাই গড় পুৰুষতকৈ ৪০ শতাংশ কম উপাৰ্জন কৰে আৰু পৰিচালনাৰ দশমাংশ পদ মহিলাই গ্ৰহণ কৰে।&lt;ref name=&quot;nytimes-soble&quot; /&gt; মহিলাসকলক প্ৰায়ে অংশকালীন বা অস্থায়ী চাকৰিত দেখা পোৱা যায়। ইয়াৰে ৭৭% চাকৰি ২০১২ চনত মহিলাই পূৰণ কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;Economist&quot;&gt;{{cite news|title=Holding back half the nation|url=https://www.economist.com/news/briefing/21599763-womens-lowly-status-japanese-workplace-has-barely-improved-decades-and-country|newspaper=The Economist|access-date=12 December 2015}}&lt;/ref&gt; কাম কৰা মহিলাসকলৰ ভিতৰত কেৱল মহিলাৰ বাবে সংঘৰ আকাৰ আৰু সৰু আপেক্ষিক ক্ষমতা ।&lt;ref name=&quot;Briskin 1999&quot;&gt;{{cite journal|last1=Briskin|first1=Linda|title=Autonomy, diversity and integration: Union women's separate organising in North America and Western Europe in the context of restructuring and globalization|journal=Women's Studies International Forum|date=1999|volume=22|issue=5|doi=10.1016/S0277-5395(99)00053-9|pages=543–554}}&lt;/ref&gt; যুৱতীসকলৰ এটা সাধাৰণ বৃত্তি হ’ল অফিচ লেডী, অৰ্থাৎ এগৰাকী মহিলা অফিচ কৰ্মী যিয়ে সাধাৰণতে গোলাপী কলাৰৰ কাম যেনে: চাহ পৰিবেশন আৰু সচিব বা কেৰাণীৰ কাম কৰে।

জাপানত বিবাহৰ পিছত মহিলাসকলে গৃহিণী হোৱাৰ এক শক্তিশালী পৰম্পৰা আছে।&lt;ref name=Hendry&gt;{{cite book|last1=Hendry|first1=Joy|title=Marriage in changing Japan: community and society|date=1986|publisher=C.E. Tuttle Co.|location=Rutland, Vt.|isbn=0804815062|edition=1st Tuttle}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Morsbach&quot;&gt;{{cite book|last1=Morsbach|first1=Helmut|author-link1=The Couple|editor1-last=Corbyn|editor1-first=Marie|title=Aspects of Japanese Marriage|date=1978|publisher=Penguin Books|page=98}}&lt;/ref&gt; যেতিয়া মাতৃসকলে কাম কৰে, তেতিয়া তেওঁলোকে প্ৰায়ে সন্তান বা স্বামীৰ সময়সূচীৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি অংশকালীন, কম দৰমহাৰ চাকৰি লয়।&lt;ref name=&quot;Hirata&quot;&gt;{{cite book|last1=Hirata|first1=Keiko|last2=Warschauer|first2=Mark|title=Japan: the paradox of harmony|date=2014|publisher=Yale University Press|location=New Haven|isbn=978-0300186079|page=49}}&lt;/ref&gt; পৰিয়াল আৰু ঘৰৰ যত্ন লোৱাটো প্ৰধানকৈ মহিলাৰ ভূমিকা হিচাপে গণ্য কৰা হয় আৰু শ্ৰমিক মহিলাসকলে ইয়াক পালন কৰিব বুলি আশা কৰা হয়।&lt;ref name=&quot;Nemoto&quot;&gt;{{cite journal|last1=Nemoto|first1=Kumiko|title=Long Working Hours and the Corporate Gender Divide in Japan|journal=Gender, Work &amp; Organization|date=September 2013|volume=20|issue=5|pages=512–527|doi=10.1111/j.1468-0432.2012.00599.x}}&lt;/ref&gt; তথাপিও শেহতীয়া বছৰবোৰত কাম কৰা মহিলাৰ সংখ্যা বৃদ্ধি পাইছে৷ ২০১৪ চনত জাপানৰ শ্ৰমিক শক্তিৰ ৪২.৭% মহিলাই গঠন কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://data.worldbank.org/indicator/SL.TLF.TOTL.FE.ZS|title=Labor force, female (% of total labor force) &amp;#124; Data}}&lt;/ref&gt; জাপানত অংশকালীন কাম কৰা মহিলাৰ সংখ্যা বিশেষভাৱে বেছি আৰু সেই মহিলাসকলৰ অধিকাংশই মাতৃ।&lt;ref&gt;Yu, p. 494&lt;/ref&gt;

এটা সমীক্ষাত কৰ্মস্থলীলৈ উভতি অহা ৩০% মাতৃয়ে &quot;প্ৰসূতিৰ হাৰাশাস্তি&quot; বা &quot;মতাহাৰা&quot;ৰ বলি হোৱা বুলি কয়।&lt;ref name=&quot;Beech&quot;&gt;{{cite magazine|last1=Beech|first1=Hannah|date=30 September 2013|title='You Mean Women Deserve Careers?' Patriarchal Japan Has Breakthrough Moment|url=http://world.time.com/2013/09/30/you-mean-women-deserve-careers-patriarchal-japan-has-breakthrough-moment/|magazine=Time|publisher=Time Magazine|access-date=15 December 2015|archivedate=18 December 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151218130723/http://world.time.com/2013/09/30/you-mean-women-deserve-careers-patriarchal-japan-has-breakthrough-moment/|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt; জাপানত ''অ'বেণ্টো বক্স পৰম্পৰা'' আছে, য'ত মাতৃসকলে নিজৰ স্কুলত থকা সন্তানৰ বাবে সুন্দৰকৈ দুপৰীয়াৰ আহাৰ প্ৰস্তুত কৰে, আৰু এইয়া হৈছে জাপানৰ ঘৰুৱা মহিলাৰ ভূমিকাৰ এক উদাহৰণ।&lt;ref&gt;Anne Allison. 2000. Japanese Mothers and Obentōs: The Lunch Box as Ideological State Apparatus. Permitted and Prohibited Desires: Mothers, Comics, and Censorship in Japan, pp. 81-104. Berkeley, CA: University of California Press. http://fds.duke.edu/db/attachment/1111 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303201506/http://fds.duke.edu/db/attachment/1111 |date=2016-03-03 }}&lt;/ref&gt;

যুদ্ধৰ পিছৰ কেইবাটাও চৰকাৰী আৰু ব্যক্তিগত নীতিয়ে লিংগভিত্তিক শ্ৰম বিভাজনত অৰিহণা যোগাইছে।&lt;ref name=Borovoy&gt;{{cite book|last1=Borovoy|first1=Amy|title=The too-good wife: alcohol, codependency, and the politics of nurturance in postwar Japan|date=2005|publisher=University of California Press|location=Berkeley, CA|isbn=0520244524}}&lt;/ref&gt;  ইয়াৰ ভিতৰত স্বাস্থ্য আৰু গৃহ নিৰ্মাণৰ ৰাজসাহায্য, বিবাহ বোনাছ, প্ৰতিটো শিশুৰ বাবে অতিৰিক্ত বোনাছ ৰাজসাহায্য হিচাপে দিয়া নিগমসমূহে আগবঢ়োৱা পৰিয়ালৰ মজুৰি; আৰু কিছুমান আয়ৰ তলত উপাৰ্জন কৰা পত্নীৰ বাবে পেঞ্চন।&lt;ref name=&quot;Borovoy&quot; /&gt;ইয়াৰ উপৰিও ১৯৬১ চনত শ্ৰমিক পুৰুষৰ পত্নীৰ আয়ৰ ওপৰত ১০,০০০ ডলাৰৰ তলত কৰ আৰোপ কৰা হৈছিল৷ সেই পৰিমাণতকৈ অধিক আয়ে পৰিয়ালৰ সামগ্ৰিক আয়ত অৰিহণা যোগাইছিল।&lt;ref name=&quot;Borovoy&quot; /&gt; কৰ্পৰেট সংস্কৃতিয়েও জাপানত এক বিশিষ্ট ভূমিকা পালন কৰে৷ বহু পুৰুষে দীঘলীয়া কৰ্মদিনৰ পিছত নিজৰ পৰিচালকৰ সৈতে সামাজিকভাৱে মিলিত হোৱাৰ আশা কৰে যদিও মহিলাসকলে শিশু লালন-পালনৰ ভূমিকা আৰু কৰ্মৰ পিছৰ বাধ্যতামূলক সামাজিক অনুষ্ঠানৰ দাবীৰ মাজত ভাৰসাম্য ৰক্ষা কৰাত অসুবিধা পাব পাৰে।&lt;ref name=&quot;nytimes-soble&quot; /&gt;

কিছুমান অৰ্থনীতিবিদে কয় যে কৰ্মৰত মাতৃসকলৰ বাবে উন্নত সমৰ্থন ব্যৱস্থা, যেনে: দৈনিক কামৰ সময়সূচী কম হোৱাৰ ফলত অধিক মহিলাই কাম কৰিব পাৰিব, যাৰ ফলত জাপানৰ অৰ্থনৈতিক বিকাশ বৃদ্ধি পাব।&lt;ref name=&quot;Nohara&quot;&gt;{{cite news|last1=Nohara|first1=Yoshiaki|title=Goldman's Matsui Turns Abe to Womenomics for Japan Growth|url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2014-01-21/goldman-s-matsui-turns-abe-to-womenomics-for-japan-growth|newspaper=Bloomberg|date=21 January 2014}}&lt;/ref&gt; সেই উদ্দেশ্যে ২০০৩ চনত জাপান চৰকাৰে লক্ষ্য নিৰ্ধাৰণ কৰিছিল যে চৰকাৰী জ্যেষ্ঠ ভূমিকাৰ ৩০% মহিলাই পূৰণ কৰিব। পিছে ২০১৫ চনত মাত্ৰ ৩.৫%হে পদ পূৰণ হৈছিল৷ তাৰ পিছত চৰকাৰে ২০২০ চনৰ লক্ষ্য ৭% লৈ হ্ৰাস কৰিছে আৰু ব্যক্তিগত উদ্যোগৰ লক্ষ্য ১৫% লৈ নিৰ্ধাৰণ কৰিছে।&lt;ref name=&quot;CNN-Yan&quot;&gt;{{cite web|last1=Yan|first1=Sophia|last2=Ogura|first2=Junko|title=Japan slashes target for women in senior positions|url=https://money.cnn.com/2015/12/07/news/economy/japan-women-senior-positions|website=CNN|date=7 December 2015|access-date=17 December 2015|archivedate=21 December 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151221153816/http://money.cnn.com/2015/12/07/news/economy/japan-women-senior-positions/|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;

== তথ্যসূত্ৰ ==
{{reflist|30em}}
[[শ্ৰেণী:দেশভেদে নাৰী]]</text>
      <sha1>nrsf1x036qbd1qqt8rsvrdwqgkqkvwq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ডেমিছ হাছাবিছ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>108406</id>
    <revision>
      <id>607156</id>
      <parentid>571268</parentid>
      <timestamp>2026-05-18T18:24:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>29706</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>607156</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="60967" sha1="t0bgnvc2pwebnr3jrry7iv8swvsggsz" xml:space="preserve"> 
{{Infobox scientist
| honorific_prefix = [[স্যাৰ]]
| name = ডেমিছ হাছাবিছ 
| honorific_suffix = {{post-nominals|country=GBR|CBE|FRS|FREng|FRSA|size=100%}}
| native_name = 
| native_name_lang = 
| image = Demis_Hassabis_Royal_Society.jpg
| image_size = 
| alt = 
| caption =২০১৮ চনৰ জুলাই মাহত ৰয়েল চচাইটিৰ বিশিষ্ট সভ্য( ফেল) হিচাপে অন্তৰ্ভুক্তিৰ দিনা ডেনিছ হাছাবিছ
| birth_date = {{জন্ম তাৰিখ ও বয়স|1976|7|27|df=y}}
| birth_place = [[লণ্ডন]], ইংল্যাণ্ড, যুক্তৰাজ্য
| death_date = &lt;!-- {{Death date and age|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}}
 (death date then birth date) --&gt;
| death_place = 
| resting_place = 
| resting_place_coordinates = &lt;!--
 {{Coord|LAT|LONG|type:landmark|display=inline,title}} --&gt;
| other_names = 
| residence = 
| citizenship = 
| nationality = [[যুক্তৰাজ্য|ব্ৰিটিশ]]
| fields = {{Plainlist|
* [[স্নায়ুবিজ্ঞান]]
* [[কম্পিউটাৰ বিজ্ঞান]]
* [[কৃত্ৰিম বুদ্ধিমত্তা]]}}
| workplaces = {{Plainlist|
* [[গুগল]]
* [[ডিপমাইণ্ড]]
* [[বুলফ্ৰগ প্ৰোডাকশনস]]
* [[লায়নহেড ষ্টুডিওস]]
* [[ইউনিভাৰ্সিটি কলেজ লণ্ডন]]
}}
| patrons = 
| education = {{Plainlist|
&lt;!--Queens' College, Cambridge doesn't award degrees--&gt;
* [[কুইন এলিজাবেথস স্কুল, বাৰ্নেট]] &lt;!--Queen Elizabeth's School, Barnet]]--&gt;
* [[ক্ৰাইষ্টস কলেজ, ফিঞ্চলি]] &lt;!--Christ's College, Finchley]] --&gt;
}}
| alma_mater = {{Plainlist|
&lt;!--Queens' College, Cambridge doesn't award degrees--&gt;
* [[কেমব্ৰিজ বিশ্ববিদ্যালয়]] ([[কলাৰ স্নাতক]])
* [[ইউনিভাৰ্সিটি কলেজ লণ্ডন]] ([[ডক্টৰেট]])}}
| thesis_title = ''নিউৰাল প্ৰসেসিজ আণ্ডাৰপিনিং এপিসডিক মেমৰি'' (''Neural processes underpinning episodic memory'', অৰ্থাৎ &quot;পাৰ্বিক স্মৃতিৰ ভিত্তিস্বৰূপ স্নায়বিক প্ৰক্ৰিয়াসমূহ&quot;)
| thesis_url = http://ethos.bl.uk/OrderDetails.do?uin=uk.bl.ethos.564607
| thesis_year = ২০০৯
| doctoral_advisor = [[এলেয়ানৰ ম্যাগুয়াইয়াৰ]]&lt;ref name=&quot;phd&quot;&gt;{{Cite thesis |degree=PhD |first=Demis |last=Hassabis |title=Neural processes underpinning episodic memory |publisher=University College London |date=2009 |url=http://discovery.ucl.ac.uk/16126/ |website=discovery.ucl.ac.uk |id={{EThOS|uk.bl.ethos.564607}} |oclc=926193578 |access-date=30 December 2017 |archive-date=29 April 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190429152526/http://discovery.ucl.ac.uk/16126/ |url-status=live }} {{free access}}&lt;/ref&gt;
| academic_advisors = 
| doctoral_students = 
| notable_students = 
| known_for = {{Plainlist|
* [[ডিপমাইণ্ড]]
* [[আলফাগো]]
* [[আলফাফোল্ড]]}}
| awards = {{Plainlist|
*[[ৰসায়নত নোবেল পুৰস্কাৰ]] (২০২৪) 
*[[জৈৱনিক বিজ্ঞানত ব্ৰেকথ্ৰু পুৰস্কাৰ]] (২০২৪)
* [[মৌলিক চিকিৎসাবৈজ্ঞানিক গবেষণাৰ বাবে আলবাৰ্ট লাস্কাৰ পুৰস্কাৰ]] (২০২৩)
* [[কানাডা গেৰ্ডনাৰ আন্তৰ্জাতিক পুৰস্কাৰ]] (২০২৩)
* [[বিবিভিএ জ্ঞানৰ সীমান্ত পুৰস্কাৰ]] (২০২২)
* [[ড্যান ডেভিড পুৰস্কাৰ]] (২০২০)}}
| signature = &lt;!--(filename only)--&gt;
| signature_alt = 
| website = {{URL|demishassabis.com}}
| footnotes = 
| spouse = 
| children = 
| module2 = '''দাবাড়ু ক্ৰীড়াজীবন'''
{{Infobox chess player
| child = yes
|title = [[ক্যাণ্ডিডেট মাষ্টাৰ]]
|rating = [https://ratings.fide.com/profile/401307/chart ২২২০] (মাৰ্চ ২০১৯)
|peakrating = ২৩০০ (জানুয়াৰি ১৯৯০)
|country = [[ইংল্যাণ্ড]]
}}
}}
'''ছাৰ ডেমিছ হাছাবিছ''' ( ইংৰাজী : Sir Demis Hassabis; জন্ম: ২৭ জুলাই ১৯৭৬) এজন ব্ৰিটিছ [[গণনামূলক স্নায়ুবিজ্ঞানী]]&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Koch |first1=Christof |title=AI Software Teaches Itself Video Games |url=https://www.scientificamerican.com/article/ai-software-teaches-itself-video-games/ |website=Scientific American |access-date=15 October 2024 |language=en |date=1 July 2015}}&lt;/ref&gt;, [[কৃত্ৰিম বুদ্ধিমত্তা]]ৰ গৱেষক আৰু উদ্যোগী। কৰ্মজীৱনৰ আৰম্ভণিতে তেওঁ এজন [[কৃত্ৰিম বুদ্ধিমত্তা]] ব্যৱহাৰ কৰি ভিডিঅ' গেম নিৰ্মাতা, প্ৰগ্ৰেমাৰ আৰু ডিজাইনাৰ আছিল আৰু ব'ৰ্ড খেলাৰ পাৰদৰ্শী খেলুৱৈ আছিল।&lt;ref name=&quot;telegraph&quot;&gt;{{Cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/technology/10602390/Demis-Hassabis-the-secretive-computer-boffin-with-the-400-million-brain.html|title=Demis Hassabis: the secretive computer boffin with the £400 million brain|newspaper=[[The Daily Telegraph]]|date=28 January 2014|access-date=3 April 2018|archive-date=10 May 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180510073553/https://www.telegraph.co.uk/technology/10602390/Demis-Hassabis-the-secretive-computer-boffin-with-the-400-million-brain.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt; তেওঁ [[গুগল ডিপমাইণ্ড]]&lt;ref name=&quot;Anon 2017&quot;&gt;{{Cite web|url=https://beta.companieshouse.gov.uk/officers/hI2vPPsUbVlqy9lHB_I6GiDdyKM/appointments|title=Demis HASSABIS|website=companieshouse.gov.uk|publisher=[[Companies House]]|location=London|author=Anon|year=2017|access-date=26 April 2017|archive-date=27 April 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170427100437/https://beta.companieshouse.gov.uk/officers/hI2vPPsUbVlqy9lHB_I6GiDdyKM/appointments|url-status=live}}&lt;/ref&gt; আৰু আইছ'মৰ্ফিক লেবছৰ মুখ্য কাৰ্যবাহী বিষয়া আৰু সহ-প্ৰতিষ্ঠাপক&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Crist|first=Ry|title=Alphabet launches Isomorphic Labs, an AI-driven drug discovery startup|url=https://www.cnet.com/news/alphabet-launches-isomorphic-labs-an-ai-driven-drug-discovery-startup/|date=4 November 2021|website=CNET|language=en|access-date=4 November 2021|archive-date=4 November 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211104215314/https://www.cnet.com/news/alphabet-launches-isomorphic-labs-an-ai-driven-drug-discovery-startup/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Isomorphic Labs is Alphabet's play in AI drug discovery|url=https://techcrunch.com/2021/11/04/isomorphic-labs-is-alphabets-play-in-ai-drug-discovery/|last=Coldeway|first=Devin|date=4 November 2021|website=TechCrunch|language=en-US|access-date=4 November 2021|archive-date=2 July 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220702082106/https://techcrunch.com/2021/11/04/isomorphic-labs-is-alphabets-play-in-ai-drug-discovery/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|title=Alphabet's Isomorphic Labs is a new company focused on AI-driven drug discovery|url=https://www.msn.com/en-us/news/technology/alphabets-isomorphic-labs-is-a-new-company-focused-on-ai-driven-drug-discovery/ar-AAQkxkn|first=Igor|last=Bonifacic|date=4 November 2021|website=www.msn.com|access-date=4 November 2021|archive-date=4 November 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211104215314/https://www.msn.com/en-us/news/technology/alphabets-isomorphic-labs-is-a-new-company-focused-on-ai-driven-drug-discovery/ar-AAQkxkn|url-status=live}}&lt;/ref&gt; আৰু ব্ৰিটেইন চৰকাৰৰ কৃত্ৰিম বুদ্ধিমত্তা বিষয়ক উপদেষ্টা&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Crist|first=Ry|title=Alphabet launches Isomorphic Labs, an AI-driven drug discovery startup|url=https://www.cnet.com/news/alphabet-launches-isomorphic-labs-an-ai-driven-drug-discovery-startup/|date=4 November 2021|website=CNET|language=en|access-date=4 November 2021|archive-date=4 November 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211104215314/https://www.cnet.com/news/alphabet-launches-isomorphic-labs-an-ai-driven-drug-discovery-startup/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Isomorphic Labs is Alphabet's play in AI drug discovery|url=https://techcrunch.com/2021/11/04/isomorphic-labs-is-alphabets-play-in-ai-drug-discovery/|last=Coldeway|first=Devin|date=4 November 2021|website=TechCrunch|language=en-US|access-date=4 November 2021|archive-date=2 July 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220702082106/https://techcrunch.com/2021/11/04/isomorphic-labs-is-alphabets-play-in-ai-drug-discovery/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|title=Alphabet's Isomorphic Labs is a new company focused on AI-driven drug discovery|url=https://www.msn.com/en-us/news/technology/alphabets-isomorphic-labs-is-a-new-company-focused-on-ai-driven-drug-discovery/ar-AAQkxkn|first=Igor|last=Bonifacic|date=4 November 2021|website=www.msn.com|access-date=4 November 2021|archive-date=4 November 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211104215314/https://www.msn.com/en-us/news/technology/alphabets-isomorphic-labs-is-a-new-company-focused-on-ai-driven-drug-discovery/ar-AAQkxkn|url-status=live}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;GOV.UK&quot;&gt;{{Cite web |title=World-leading expert Demis Hassabis to advise new Government Office for Artificial Intelligence |url=https://www.gov.uk/government/news/world-leading-expert-demis-hassabis-to-advise-new-government-office-for-artificial-intelligence |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200614145823/https://www.gov.uk/government/news/world-leading-expert-demis-hassabis-to-advise-new-government-office-for-artificial-intelligence |archive-date=14 June 2020 |access-date=14 June 2020 |website=GOV.UK |language=en}}&lt;/ref&gt; 

হাছাবিছ [[ৰয়েল ছ'চাইটি]]ৰ এজন বিশিষ্ট সভ্য (ফেল')। তেওঁ [[আলফাফল্ডত]] ( ডিপমাইণ্ড‌ কোম্পানী উদ্ভাৱিত কৃত্ৰিম বুদ্ধিমত্তা) কৰা কামৰ বাবে ব্ৰেকথ্ৰু বঁটা, কানাডা গেইৰ্ডনাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বঁটা, আৰু লেস্কাৰ বঁটাকে ধৰি বহুতো সন্মানীয় বঁটা লাভ কৰিছে। ২০১৭ চনত তেওঁ অৰ্ডাৰ অব‌ দি ব্ৰিটিছ এম্পায়াৰ উপাধি লাভ কৰে‌ আৰু [[টাইম (আলোচনী)|টাইম]] আলোচনীৰ নিৰ্বাচিত ১০০জন আটাইতকৈ প্ৰভাৱশালী লোকৰ তালিকাত স্থান লাভ কৰে। ২০২৪ চনত কৃত্ৰিম বুদ্ধিমত্তাৰ বিষয়ে অৱদানৰ স্বীকৃতি ৰূপে তেওঁক নাইট উপাধিৰে বিভূষিত কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{cite news |title=Leading AI figures awarded honours |url=https://www.independent.co.uk/news/uk/deepmind-government-google-bletchley-park-milton-keynes-b2520327.html |work=The Independent |date=28 March 2024 |language=en}}&lt;/ref&gt;

হাছাবিছ আৰু [[জন এম জাম্পাৰ]]ক প্ৰটিনৰ গঠনৰ ভৱিষ্যদ্বাণীৰ বাবে বিকাশ কৰা আলফাফ'ল্ড প্ৰগ্ৰেমৰ বাবে ২০২৪ চনৰ [[ৰসায়ন বিজ্ঞান]]ৰ [[ন'বেল বঁটা|নোবেল বঁটা]] প্ৰদান কৰা হয়।&lt;ref name=&quot;NobelPrize_2024_Summary&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.nobelprize.org/prizes/chemistry/2024/summary/|title=The Nobel Prize in Chemistry 2024|publisher= Nobel Media AB |accessdate= 9 October 2024}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;NobelPrize_2024_Press_release&quot;&gt;{{Cite web |title=Press release: The Nobel Prize in Chemistry 2024 |url=https://www.nobelprize.org/prizes/chemistry/2024/press-release/ |access-date=9 October 2024 |website=NobelPrize.org |language=en-US}}&lt;/ref&gt; পুৰস্কাৰৰ অৰ্থৰ অৰ্ধেক যৌথভাবে তেওঁলোকে লাভ কৰে। 

হাছাবিছ কৃত্ৰিম বুদ্ধিমত্তাৰ পৰা অস্তিত্বৰ বিপদৰ ধাৰণাটোৰ এজন প্ৰধান প্ৰচাৰক, তেওঁ যুক্তি আগবঢ়ায় যে মানুহতকৈ বুদ্ধিমান হ'বলৈ এআইক কেইবছৰমানহে লাগিব আৰু ইয়াৰ ফলত মানুহৰ বিলুপ্তিৰ সম্ভাৱনা আছে, বিশেষকৈ যদি ইয়াৰ অপব্যৱহাৰ কৰা হয়। ২০২৩ চনত হাছাবিছে এই বিবৃতিত স্বাক্ষৰ কৰে যে &quot;এআইৰ পৰা বিলুপ্তিৰ আশংকা হ্ৰাস কৰাটোৱে মহামাৰী আৰু পাৰমাণৱিক যুদ্ধৰ দৰে সামূহিক বিপদৰ সমান্তৰালভাৱে বিশ্বব্যাপী অগ্ৰাধিকাৰ পাব লাগে।&quot; &lt;ref&gt;{{Cite web |title=AI risk must be treated as seriously as climate crisis, says Google DeepMind chief {{!}} Technology {{!}} The Guardian |url=https://www.theguardian.com/technology/2023/oct/24/ai-risk-climate-crisis-google-deepmind-chief-demis-hassabis-regulation |access-date=10 October 2024 |website=amp.theguardian.com}}&lt;/ref&gt;

==প্ৰাথমিক জীৱন আৰু শিক্ষা==

হাছাবিছৰ জন্ম হৈছিল গ্ৰীক চাইপ্ৰ'ছৰ পিতৃ&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2024-10-09 |title=Nobel prize win for Greek Cypriot scientist |url=https://cyprus-mail.com/2024/10/09/nobel-prize-win-for-greek-cypriot-scientist/ |access-date=2024-10-11 |website=[[Cyprus Mail]] |language=en}}&lt;/ref&gt; আৰু [[ছিংগাপুৰ]]ৰ চীনা মাতৃৰ ঘৰত&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Dancel |first=Raul |date=2024-10-09 |title=Nobel Chemistry laureate Demis Hassabis has Singapore in his blood |url=https://www.straitstimes.com/asia/australianz/nobel-chemistry-laureate-demis-hassabis-has-singapore-in-his-blood |access-date=2024-10-11 |work=The [[The Straits Times|Straits Times]] |language=en |issn=0585-3923}}&lt;/ref&gt; আৰু তেওঁ [[:en:North_London|উত্তৰ লণ্ডনত]] ডাঙৰ-দীঘল হৈছিল।&lt;ref name=&quot;eveningstandard&quot;&gt;{{Cite news|url=https://www.standard.co.uk/lifestyle/london-life/exclusive-interview-meet-demis-hassabis-londons-megamind-who-just-sold-his-company-to-google-for-9098707.html|title=Exclusive interview: meet Demis Hassabis, London's megamind who just sold his company to Google for £400m|newspaper=[[London Evening Standard]]|last=Gardner|first=Jasmine|date=31 January 2014|access-date=3 April 2018|archive-date=8 May 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170508024222/http://www.standard.co.uk/lifestyle/london-life/exclusive-interview-meet-demis-hassabis-londons-megamind-who-just-sold-his-company-to-google-for-9098707.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;financialtimes&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.ft.com/cms/s/2/47aa9aa4-a7a5-11e4-be63-00144feab7de.html#axzz3jgbWctw6|title=Lunch with the FT: Demis Hassabis|work=[[Financial Times]]|date=30 January 2015|first=Murad|last=Ahmed|access-date=24 August 2015|archive-date=24 September 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150924153218/http://www.ft.com/cms/s/2/47aa9aa4-a7a5-11e4-be63-00144feab7de.html#axzz3jgbWctw6|url-status=live}}&lt;/ref&gt; চাৰি বছৰ বয়সৰ পৰাই দবাখেলৰ বিস্ময়-বালক&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Demis Hassabis, PhD Biography and Interview|website=www.achievement.org|publisher=[[American Academy of Achievement]]|url=https://www.achievement.org/achiever/demis-hassabis-ph-d/#interview|access-date=22 April 2019|archive-date=7 January 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190107122625/http://www.achievement.org/achiever/demis-hassabis-ph-d#interview|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Hassabis-2020&quot;&gt;{{Cite web|last=Hassabis|first=Demis|date=5 December 2020|title=BBC Radio 4 Profiles, 7pm 5 December 2020|url=https://www.bbc.co.uk/programmes/m000q3nq|access-date=5 December 2020|website=BBC Podcast|archive-date=5 December 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201205191935/https://www.bbc.co.uk/programmes/m000q3nq|url-status=live}}&lt;/ref&gt; হাছাবিছে ১৩ বছৰ বয়সত ২৩০০ ইলো ৰেটিং লাভ কৰি [[কেণ্ডিডেট মাষ্টাৰ]] খিতাপ লাভ কৰিছিল আৰু ইংলেণ্ডৰ একাধিক জুনিয়ৰ দবা দলৰ অধিনায়ক আছিল।&lt;ref name=&quot;fifteen&quot;&gt;{{Cite news|last=Gibbs |first=Samuel |date=28 January 2014 |title=Demis Hassabis: 15 facts about the DeepMind Technologies founder |url=https://www.theguardian.com/technology/shortcuts/2014/jan/28/demis-hassabis-15-facts-deepmind-technologies-founder-google |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150816075737/http://www.theguardian.com/technology/shortcuts/2014/jan/28/demis-hassabis-15-facts-deepmind-technologies-founder-google |archive-date=16 August 2015 |access-date=30 July 2016 |work=[[The Guardian]]}}&lt;/ref&gt; ১৯৯৫,&lt;ref&gt;1995 Varsity Chess Match, Oxford v Cambridge – http://www.saund.co.uk/britbase/pgn/199503vars-viewer.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180110174614/http://www.saund.co.uk/britbase/pgn/199503vars-viewer.html |date=10 January 2018 }} – BritBase&lt;/ref&gt;] ১৯৯৬&lt;ref&gt;1996 Varsity Chess Match, Oxford v Cambridge – http://www.saund.co.uk/britbase/pgn/199603vars-viewer.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180110174644/http://www.saund.co.uk/britbase/pgn/199603vars-viewer.html |date=10 January 2018 }} – BritBase&lt;/ref&gt; আৰু ১৯৯৭ চনত অক্সফৰ্ড-কেম্ব্ৰিজ ভাৰ্চিটি [[দবা খেল|দবা]] মেচত তেওঁ কেম্ব্ৰিজ বিশ্ববিদ্যালয়ক প্ৰতিনিধিত্ব কৰি কৃতিত্ব প্ৰদৰ্শন কৰিছিল।&lt;ref&gt;1997 Varsity Chess Match, Oxford v Cambridge – http://www.saund.co.uk/britbase/pgn/199703vars-viewer.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180110174616/http://www.saund.co.uk/britbase/pgn/199703vars-viewer.html |date=10 January 2018 }} – BritBase&lt;/ref&gt;

১৯৮৮ চনৰ পৰা ১৯৯০ চনৰ ভিতৰত হাছাবিছে উত্তৰ লণ্ডনৰ এখন ল’ৰাৰ ব্যাকৰণ স্কুল কুইন এলিজাবেথ স্কুলত শিক্ষা গ্ৰহণ কৰে। পিছলৈ মাক-দেউতাকে তেওঁক ঘৰতে পঢ়ুৱাবলৈ আৰম্ভ কৰিলে। এই সময়ছোৱাত তেওঁ দবা প্ৰতিযোগিতাত জয়ী হোৱা ধনেৰে তেওঁৰ প্ৰথম কম্পিউটাৰ জেড এক্স স্পেকট্ৰম ৪৮ কে কিনিছিল। তেওঁ নিজেই কিতাপৰ পৰা প্ৰগ্ৰেমিং শিকিছিল। হাছাবিছে ৰিভাৰ্ছি ব'ৰ্ড গেমছৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি কমোডোৰ এমিগা-ত তেওঁৰ প্ৰথম এআই প্ৰগ্ৰেম লিখিছিল।&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://www.amiga-news.de/en/news/AN-2022-07-00008-EN.html | title=Amiga-news.de - Video interview with DeepMind founder: First AI program on Amiga }}&lt;/ref&gt; ‌ইয়াৰ পাছত তেওঁ ফিন্সলিৰ ক্ৰাইষ্ট কলেজৰ কম্প্ৰিহেনছিভ বিদ্যালয়ত অধ্যয়ন কৰে। ১৬ বছৰ বয়সত তেওঁ তাৰ এ- লেভেল পৰীক্ষা দুবছৰৰ আগেয়ে সম্পূৰ্ণ কৰে।&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Gibbs |first=Samuel |date=28 January 2014 |title=Demis Hassabis: 15 facts about the DeepMind Technologies founder |url=https://www.theguardian.com/technology/shortcuts/2014/jan/28/demis-hassabis-15-facts-deepmind-technologies-founder-google |access-date=22 September 2024 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077}}&lt;/ref&gt;

===বুলফ্ৰগ প্ৰডাকচন===
কেম্ব্ৰিজ বিশ্ববিদ্যালয়ে তেওঁক কম বয়সৰ বাবে এটা বছৰ অপেক্ষা কৰিবলৈ কোৱাত[25] হাছাবিছে আমিগা পাৱাৰৰ &quot;উইন-এ-জব-এট-বুলফ্ৰগ&quot; প্ৰতিযোগিতাত অংশগ্ৰহণ কৰাৰ পিছত[33] বুলফ্ৰগ প্ৰডাকচনত কম্পিউটাৰ গেমছ কেৰিয়াৰ আৰম্ভ কৰে।&lt;ref name=&quot;Hassabis-2020&quot; /&gt; &lt;ref&gt;Amiga Power N°16, August 1992, PP65-67 https://amr.abime.net/issue_16_pages&lt;/ref&gt; তেওঁ প্ৰথমে চিণ্ডিকেটত লেভেল ডিজাইনিং কৰি আৰম্ভ কৰিছিল। তাৰ পিছত ১৭ বছৰ বয়সত ১৯৯৪ গেম [[থিম পাৰ্ক]]ত গেমটোৰ ডিজাইনাৰ পিটাৰ মলিনিউক্সৰ সৈতে সহ-ডিজাইনিং আৰু প্ৰগ্ৰেমিঙৰ নেতৃত্ব দিছিল।&lt;ref name=&quot;time100DemisHassabis&quot;&gt;{{cite magazine |title=Time 100 AI 2023 – Demis Hassabis |url=https://time.com/collection/time100-ai/6309001/demis-hassabis-ai/ |magazine=[[TIME]] |publisher=[[Time (magazine)|Time]] |access-date=7 September 2023 |archivedate=7 September 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230907164744/https://time.com/collection/time100-ai/6309001/demis-hassabis-ai/ |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt; থিম পাৰ্ক নামৰ চিমুলেচন ভিডিঅ' গেমটোৰ কেইবা নিযুত কপি বিক্ৰী হৈছিল&lt;ref name=&quot;time100DemisHassabis&quot;/&gt; আৰু ই চিমুলেচন ছেণ্ডবক্স গেমৰ ধাৰাটোক অনুপ্ৰাণিত কৰিছিল। এই বছৰটোত বিশ্ববিদ্যালয়ৰ খৰচ নিজেই দিব পৰাকৈ তেওঁ যথেষ্ট উপাৰ্জন কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;Hassabis-2020&quot; /&gt;

===কেম্ব্ৰিজ বিশ্ববিদ্যালয়===
হাছাবিছে বুলফ্ৰগ এৰি কেম্ব্ৰিজৰ কুইন্স কলেজত অধ্যয়ন কৰে আৰু তাৰ পৰাই কম্পিউটাৰ বিজ্ঞান ট্ৰাইপ'ছ সম্পূৰ্ণ কৰে আৰু ১৯৯৭ চনত ডাবল ফাৰ্ষ্ট ডিগ্ৰী লাভ কৰে।&lt;ref name=fifteen/&gt;

==কৰ্মজীৱন আৰু গৱেষণা==
===লায়নহেড===
কেম্ব্ৰিজৰ পৰা স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰাৰ পিছত হাছাবিছে লায়নহেড ষ্টুডিঅ'ত কাম কৰে।&lt;ref name=&quot;desert&quot;&gt;{{Cite web |title=Demis Hassabis on Desert Island Discs |url=http://www.bbc.co.uk/programmes/b08qy1sl |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180114175005/http://www.bbc.co.uk/programmes/b08qy1sl |archive-date=14 January 2018 |access-date=18 February 2018 |website=[[Desert Island Discs]] |publisher=[[BBC]]}}&lt;/ref&gt; এই কোম্পানীটো তেওঁৰ বুলফ্ৰগ প্ৰডাকচনৰ পূৰ্বৰ সতীৰ্থ গেমছ ডিজাইনাৰ পিটাৰ মলিনিউছে শেহতীয়াকৈ প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। লায়নহেডত হাছাবিছে ২০০১ চনৰ [[গড গেম]] ব্লেক এণ্ড হোৱাইটত মুখ্য এআই প্ৰগ্ৰেমাৰ হিচাপে কাম কৰিছিল।&lt;ref name=fifteen/&gt;
==এলিক্সিৰ ষ্টুডিঅ==
১৯৯৮ চনত হাছাবিছে লায়নহেড এৰি লণ্ডনত স্বতন্ত্ৰ গেমছ ডেভেলপাৰ এলিক্সিৰ ষ্টুডিঅ' প্ৰতিষ্ঠা কৰে আৰু ইডছ ইণ্টাৰেক্টিভ, ভিভেণ্ডি ইউনিভাৰ্চেল আৰু মাইক্ৰ'ছফ্টৰ সৈতে প্ৰকাশনৰ বাবে চুক্তি স্বাক্ষৰ কৰে।[&lt;ref name=&quot;demishassabis.com&quot;&gt;{{Cite web |last=Hassabis |first=Demis |date=2014 |title=Demis Hassabis Personal Website |url=http://demishassabis.com/biography/ |url-status=usurped |archive-url=https://web.archive.org/web/20150426021842/http://demishassabis.com/biography |archive-date=26 April 2015 |access-date=30 July 2016 |website=demishassabis.com}}&lt;/ref&gt;] কোম্পানীটো পৰিচালনা কৰাৰ উপৰিও হাছাবিছে ৰিপাব্লিক: দ্য ৰিভল্যুচন আৰু ইভিল জিনিয়াছ গেমছৰ কাৰ্যবাহী ডিজাইনাৰ হিচাপে কাম কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;fifteen&quot; /&gt; জেমছ হেনিগানে সৃষ্টি কৰা ইণ্টাৰেক্টিভ মিউজিক স্কোৰৰ বাবে দুয়োটা গেমেই বাফটা মনোনয়ন লাভ কৰে। 

এলিক্সিৰৰ প্ৰথমখন গেম ৰিপাব্লিক: দ্য ৰিভল্যুচন অতি অভিলাষী আৰু অস্বাভাৱিক ৰাজনৈতিক চিমুলেচন গেম আছিল।&lt;ref name=&quot;BBC&quot;&gt;{{Cite news |last=Hermida |first=Alfred |date=3 September 2003 |title=Game plays politics with your PC |work=[[BBC News]] |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/technology/3201221.stm |url-status=live |access-date=29 April 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070115192457/http://news.bbc.co.uk/1/hi/technology/3201221.stm |archive-date=15 January 2007}}&lt;/ref&gt; ইয়াৰ বিশাল পৰিসৰৰ বাবে মুক্তি পাওঁতে পলম হয়। ইয়াত এখন কাল্পনিক দেশৰ সমস্ত কাম-কাজৰ এআই চিমুলেচন জড়িত আছিল। চূড়ান্ত খেলখনত পৰিসৰ হ্ৰাস কৰা হৈছিল। খেলুৱৈ‌‌সকলে‌ মৃদু সমালোচনাৰে আদৰণি জনোৱা খেলখনে মেটাক্ৰিটিক স্ক'ৰ ৬২/১০০ লাভ কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Republic: The Revolution |url=https://www.metacritic.com/game/republic-the-revolution/critic-reviews/?platform=pc |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170207220843/http://www.metacritic.com/game/pc/republic-the-revolution |archive-date=7 February 2017 |access-date=30 July 2016 |website=[[Metacritic]]}}&lt;/ref&gt; ইয়াৰ তুলনাত বণ্ডৰ খলনায়ক চিমুলেটৰ ইভিল জিনিয়াছে ৭৫/১০০ স্ক'ৰেৰে বহুত ভাল ফলাফল দেখুৱাইছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.metacritic.com/game/evil-genius/critic-reviews/?platform=pc|title=Evil Genius|website=Metacritic|access-date=30 July 2016|archive-date=12 August 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160812170413/http://www.metacritic.com/game/pc/evil-genius|url-status=live}}&lt;/ref&gt; ২০০৫ চনৰ এপ্ৰিল মাহত বৌদ্ধিক সম্পত্তি আৰু প্ৰযুক্তিৰ অধিকাৰ বিভিন্ন প্ৰকাশকক বিক্ৰী কৰা হয় আৰু ষ্টুডিঅ'টো বন্ধ কৰা হয়।&lt;ref name=&quot;Rebellion Acquires Vivendi Licenses&quot;&gt;{{Cite web |last=Remo |first=Chris |date=14 July 2009 |title=Rebellion Acquires Vivendi Licenses, Considers New Franchise Titles |url=http://www.gamasutra.com/view/news/24429/Rebellion_Acquires_Vivendi_Licenses_Considers_New_Franchise_Titles.php |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303172423/http://www.gamasutra.com/view/news/24429/Rebellion_Acquires_Vivendi_Licenses_Considers_New_Franchise_Titles.php |archive-date=3 March 2016 |access-date=30 July 2016 |work=[[Gamasutra]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;IGN Elixir Studios&quot;&gt;{{Cite web |title=Elixir Studios |url=https://www.ign.com/companies/elixir-studios |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20121013011655/http://www.ign.com/companies/elixir-studios |archive-date=13 October 2012 |work=[[IGN]] |access-date=19 October 2024 |archivedate=20 August 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160820071703/http://www.ign.com/companies/elixir-studios |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;
[[File:PhotonQ-Demis Hassabis on Artificial Playful Intelligence (15366514658) (2).jpg|ডেমিছ হাছাবিছ (বাওঁফালে) [[ব্লেইজ আগুৱেৰা ৱাই আৰ্কাছ (সোঁফালে)ৰ সৈতে,]] [[ (magazine)| ]]ৱায়াৰ্ড সন্মিলন, লণ্ডনত |thumb|right]]

===ইউনিভাৰ্চিটি কলেজ লণ্ডনত স্নায়ুবিজ্ঞানৰ গৱেষণা===
এলিক্সিৰ ষ্টুডিঅ'ৰ পিছত হাছাবিছে ২০০৯ চনত এলিন'ৰ মেগুৱেৰৰ তত্ত্বাৱধানত ইউনিভাৰ্চিটি কলেজ লণ্ডনৰপৰা [[সংজ্ঞানাত্মক স্নায়ুবিজ্ঞান]]ত পি এইচ ডি কৰে।&lt;ref name=&quot;phd&quot;&gt;{{Cite thesis |degree=PhD |first=Demis |last=Hassabis |title=Neural processes underpinning episodic memory |publisher=University College London |date=2009 |url=http://discovery.ucl.ac.uk/16126/ |website=discovery.ucl.ac.uk |id={{EThOS|uk.bl.ethos.564607}} |oclc=926193578 |access-date=30 December 2017 |archive-date=29 April 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190429152526/http://discovery.ucl.ac.uk/16126/ |url-status=live }} {{free access}}&lt;/ref&gt;তেওঁ নতুন এআই এলগৰিদমৰ বাবে মানুহৰ মগজুত প্ৰেৰণা বিচাৰিছিল।&lt;ref&gt;{{Cite journal |vauthors=Brooks R, Hassabis D, Bray D, Shashua A |year=2012 |title=Turing centenary: Is the brain a good model for machine intelligence? |url=http://www.gatsby.ucl.ac.uk/~demis/TuringSpecialIssue%28Nature2012%29.pdf |url-status=live |journal=[[Nature (journal)|Nature]] |volume=482 |issue=7386 |pages=462–463 |bibcode=2012Natur.482..462. |doi=10.1038/482462a |issn=0028-0836 |pmid=22358812 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171209125016/http://www.gatsby.ucl.ac.uk/~demis/TuringSpecialIssue(Nature2012).pdf |archive-date=9 December 2017 |access-date=26 April 2017 |doi-access=free |s2cid=205070106}}&lt;/ref&gt;


তেওঁ মেছাচুচেটছ ইনষ্টিটিউট অৱ টেকন'লজি (এমআইটি), টমাছ' প'জিঅ'ৰ লেব আৰু হাৰ্ভাৰ্ড বিশ্ববিদ্যালয়ত পৰিদৰ্শনকাৰী বিজ্ঞানী ৰূপে স্নায়ু বিজ্ঞান আৰু কৃত্ৰিম বুদ্ধিমত্তা সংক্ৰান্তিয় গৱেষণা অব্যাহত ৰাখিছিল। ২০০৯ চনত হেনৰী ৱেলকাম পষ্ট ডক্তৰেল গৱেষণা ফেলোশ্বিপ লাভ কৰি তেওঁ ইউ চি এল-ৰ গেচ্ছবি কম্পিউটেচনেল স্নায়ুবিজ্ঞান ইউনিটত যোগদান কৰি [[পিটাৰ দয়ান]]ৰ সৈতে কাম কৰে।&lt;ref name=&quot;eveningstandard&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;standard&quot;&gt;{{Cite web |last=Shead |first=Sam |date=21 May 2017 |title=The incredible life of DeepMind founder Demis Hassabis, the computer whiz who sold his AI lab to Google for £400 million |url=https://www.businessinsider.com/the-incredible-life-of-deepmind-cofounder-demis-hassabis-2017-5/#hassabis-was-born-in-london-july-27-1976-to-a-greek-cypriot-father-and-a-chinese-singaporean-mother-1 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171225193131/http://uk.businessinsider.com/the-incredible-life-of-deepmind-cofounder-demis-hassabis-2017-5/#hassabis-was-born-in-london-july-27-1976-to-a-greek-cypriot-father-and-a-chinese-singaporean-mother-1 |archive-date=25 December 2017 |access-date=22 December 2017 |website=[[Business Insider]]}}&lt;/ref&gt; 


কল্পনা, স্মৃতিশক্তি আৰু স্মৃতিভ্ৰংশৰ ক্ষেত্ৰত কাম কৰি তেওঁ নেচাৰ, চায়েন্স, নিউৰন আৰু পিএনএএছত কেইবাখনো প্ৰভাৱশালী গৱেষণা পত্ৰ প্ৰকাশ কৰিছিল
। পিএনএএছত প্ৰকাশিত তেওঁৰ প্ৰথম শৈক্ষিক কাম,&lt;ref&gt;{{Cite journal | last1 = Hassabis | first1 = D. | author-link1 = Demis Hassabis | last2 = Kumaran | author-link2 = Dharshan Kumaran | first2 = D. | last3 = Vann | first3 = S. D. | last4 = Maguire | first4 = E. A. | author-link4 = Eleanor Maguire | title = Patients with hippocampal amnesia cannot imagine new experiences | doi = 10.1073/pnas.0610561104 | journal = [[Proceedings of the National Academy of Sciences]] | url = http://www.gatsby.ucl.ac.uk/~demis/PatientsCannotImagine%28PNAS07%29.pdf | volume = 104 | issue = 5 | pages = 1726–31 | year = 2007 | pmid = 17229836 | pmc = 1773058 | bibcode = 2007PNAS..104.1726H | doi-access = free | access-date = 29 August 2015 | archive-date = 15 August 2015 | archive-url = https://web.archive.org/web/20150815060314/http://www.gatsby.ucl.ac.uk/~demis/PatientsCannotImagine(PNAS07).pdf | url-status = live }}&lt;/ref&gt; আছিল এক গুৰুত্বপূৰ্ণ গৱেষণা পত্ৰ যিয়ে প্ৰথমবাৰৰ বাবে পদ্ধতিগতভাৱে দেখুৱাইছিল যে [[স্মৃতিভ্ৰংশ]]ৰ কাৰণ বুলি জনাজাত [[হিপ’কেম্পছ]]ৰ ক্ষতিগ্ৰস্ততাত ভোগা ৰোগীসকলে নতুন অভিজ্ঞতাত নিজকে কল্পনা কৰিবও নোৱাৰে। এই তথ্যই কল্পনাৰ গঠনমূলক প্ৰক্ৰিয়া আৰু [[এপিচ’ডিক স্মৃতি]] স্মৰণৰ পুনৰ্গঠন প্ৰক্ৰিয়াৰ মাজত এক যোগসূত্ৰ স্থাপন কৰিলে। এই কাম আৰু ফাংছনেল মেগনেটিক ৰেজোনেন্স ইমেজিং (fMRI) অধ্যয়নৰ ভিত্তিত,&lt;ref&gt;{{Cite journal |last1=Hassabis |first1=D. |author-link1=Demis Hassabis |last2=Kumaran |first2=D. |author-link2=Dharshan Kumaran |last3=Maguire |first3=E. A. |author-link3=Eleanor Maguire |year=2007 |title=Using Imagination to Understand the Neural Basis of Episodic Memory |journal=[[The Journal of Neuroscience]] |volume=27 |issue=52 |pages=14365–14374 |doi=10.1523/JNEUROSCI.4549-07.2007 |pmc=2571957 |pmid=18160644}}&lt;/ref&gt; হাছাবিছে দৃশ্য নিৰ্মাণ, জটিল আৰু সুসংহত দৃশ্যৰ সৃষ্টি আৰু অনলাইন ব্যৱস্থাপনা চিনাক্ত কৰি এপিচ'ডিক স্মৃতিশক্তি ব্যৱস্থাৰ এক নতুন তাত্ত্বিক বিৱৰণ বিকশিত কৰিছিল&lt;ref&gt;{{Cite journal | last1 = Hassabis | first1 = D. | author-link1 = Demis Hassabis| last2 = Maguire | first2 = E. A. | author-link2 = Eleanor Maguire| doi = 10.1016/j.tics.2007.05.001 | title = Deconstructing episodic memory with construction | journal = [[Trends in Cognitive Sciences]]| volume = 11 | issue = 7 | pages = 299–306 | year = 2007 | pmid = 17548229| s2cid = 13939288 }}&lt;/ref&gt;। এই কামে মূলসুঁতিৰ সংবাদ মাধ্যমত ব্যাপক প্ৰচাৰ লাভ কৰে&lt;ref name=&quot;Amnesiacs May Be Cut Off From Past and Future Alike|&quot;&gt;{{Cite news |last=Carey |first=Benedict |date=23 January 2007 |title=Amnesiacs May Be Cut Off From Past and Future Alike |work=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/2007/01/23/health/psychology/23amne.html |url-status=live |access-date=21 February 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220702082106/https://www.nytimes.com/2007/01/23/health/psychology/23amne.html |archive-date=2 July 2022}}&lt;/ref&gt; আৰু চাইন্স আলোচনীয়ে বছৰৰ শীৰ্ষ ১০টা বৈজ্ঞানিক অগ্ৰগতিৰ ভিতৰত তালিকাভুক্ত কৰে।&lt;ref name=&quot;Breakthrough of the Year&quot;&gt;{{Cite journal | author = The News Staff | title = BREAKTHROUGH OF THE YEAR: The Runners-up | doi = 10.1126/science.318.5858.1844a | journal = [[Science (journal)|Science]]| volume = 318 | issue = 5858 | pages = 1844a– | year = 2007 | pmid = 18096772| doi-access = free }}&lt;/ref&gt; পিছলৈ তেওঁ এই ধাৰণাসমূহক সাধাৰণীকৰণ কৰি 'মনৰ ছিমুলেছন ইঞ্জিন'ৰ ধাৰণা আগবঢ়ায় আৰু দেখুৱায় যে উন্নত পৰিকল্পনাত সহায়ক হোৱাকৈ পৰিঘটনা আৰু পৰিস্থিতিৰ কল্পনা কৰাত ই ভূমিকা পালন কৰে।&lt;ref&gt;{{Cite journal|last1=Hassabis|first1=Demis|last2=Maguire|first2=Eleanor A.|date=12 May 2009|title=The construction system of the brain|journal=Philosophical Transactions of the Royal Society B: Biological Sciences|volume=364|issue=1521|pages=1263–1271|doi=10.1098/rstb.2008.0296|issn=0962-8436|pmc=2666702|pmid=19528007}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal |last1=Schacter |first1=Daniel L. |last2=Addis |first2=Donna Rose |last3=Hassabis |first3=Demis |last4=Martin |first4=Victoria C. |last5=Spreng |first5=R. Nathan |last6=Szpunar |first6=Karl K. |date=21 November 2012 |title=The Future of Memory: Remembering, Imagining, and the Brain |journal=[[Neuron (journal)|Neuron]] |language=en |volume=76 |issue=4 |pages=677–694 |doi=10.1016/j.neuron.2012.11.001 |issn=0896-6273 |pmc=3815616 |pmid=23177955}}&lt;/ref&gt;

==ডিপমাইণ্ড==
হাছাবিছে ২০১০ চনত শ্বেন লেগ আৰু মুস্তাফা চুলেমানৰ সৈতে লণ্ডনত মেচিন লাৰ্নিং এআই ষ্টাৰ্টআপ ডিপমাইণ্ড প্ৰতিষ্ঠা কৰে। হাছাবিছ আৰু লেগ দুয়ো একেলগে গেচ্ছবি কম্পিউটেচনেল নিউৰ'ছায়েন্স ইউনিটত পোষ্টডক্টৰ আছিল। হাছাবিছ আৰু চুলেমান পাৰিবাৰিক বন্ধু আছিল।&lt;ref&gt;{{Cite magazine |last=Rowan |first=David |date=22 June 2015 |title=DeepMind: Inside Google's Super Brain |url=https://www.wired.co.uk/article/deepmind |url-status=live |magazine=[[Wired (magazine)|Wired]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20170821085853/http://www.wired.co.uk/article/deepmind |archive-date=21 August 2017 |access-date=26 August 2017}}&lt;/ref&gt; হাছাবিছে তেওঁৰ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ বন্ধু আৰু এলিক্সিৰৰ অংশীদাৰ ডেভিদ ছিলভাৰকো নিযুক্তি দিছিল। 
&lt;ref&gt;{{Cite magazine |last=Metz |first=Cade |date=19 May 2016 |title=What the AI Behind AlphaGo Can Teach Us About Being Human |url=https://www.wired.com/2016/05/google-alpha-go-ai/ |url-status=live |magazine=[[Wired (magazine)|Wired]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20160529014612/http://www.wired.com/2016/05/google-alpha-go-ai |archive-date=29 May 2016 |access-date=6 March 2017}}&lt;/ref&gt;


ডিপমাইণ্ডৰ লক্ষ্য হৈছে &quot;বুদ্ধিমত্তা সমাধান কৰা&quot; আৰু তাৰ পিছত বুদ্ধিমত্তা ব্যৱহাৰ কৰি &quot;বাকী সকলো সমাধান কৰা।&quot; &lt;ref&gt;{{Cite magazine |last=Simonite |first=Tom |date=31 March 2016 |title=How Google Plans to Solve Artificial Intelligence |url=https://www.technologyreview.com/s/601139/how-google-plans-to-solve-artificial-intelligence/ |url-status=live |magazine=[[MIT Technology Review]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20160816193438/https://www.technologyreview.com/s/601139/how-google-plans-to-solve-artificial-intelligence/ |archive-date=16 August 2016 |access-date=30 July 2016}}&lt;/ref&gt; অধিক সুনিৰ্দিষ্টভাৱে ক'বলৈ গ'লে, ডিপমাইণ্ডৰ লক্ষ্য হৈছে মেচিন লাৰ্নিং আৰু কম্পিউটিং হাৰ্ডৱেৰৰ নতুন বিকাশৰ সৈতে চিষ্টেম স্নায়ুবিজ্ঞানৰ অন্তৰ্দৃষ্টি সংযুক্ত কৰি ক্ৰমান্বয়ে শক্তিশালী সাধাৰণ উদ্দেশ্যৰ শিক্ষণ এলগৰিদমসমূহ উন্মুক্ত কৰা যিয়ে এটা কৃত্ৰিম সাধাৰণ বুদ্ধিমত্তা (AGI) সৃষ্টিৰ দিশত কাম কৰিব। কোম্পানীটোৱে গেম আয়ত্ত কৰিবলৈ শিক্ষণ এলগৰিদমক প্ৰশিক্ষণ দিয়াত গুৰুত্ব আৰোপ কৰে আৰু ২০১৩ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত ঘোষণা কৰে যে তেওঁলোকে ডিপ কিউ-নেটৱৰ্ক (DQN) নামৰ এলগৰিদম এটাক প্ৰশিক্ষণ দি এনে এক অগ্ৰণী অগ্ৰগতি লাভ কৰিছে যে ই কেৱল ইনপুট হিচাপে পৰ্দাত কেঁচা পিক্সেলসমূহ ব্যৱহাৰ কৰি অতিমানৱীয় পৰ্যায়ত আটাৰী গেম খেলিব পাৰে।&lt;ref name=&quot;Space Invaders&quot;&gt;{{Cite magazine |last=Simonite |first=Tom |date=25 February 2015 |title=Google's AI Masters Space Invaders But Still Sucks at Pacman |url=https://www.technologyreview.com/s/535446/googles-ai-masters-space-invaders-but-it-still-stinks-at-pac-man/ |url-status=live |magazine=[[MIT Technology Review]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20160816185701/https://www.technologyreview.com/s/535446/googles-ai-masters-space-invaders-but-it-still-stinks-at-pac-man/ |archive-date=16 August 2016 |access-date=30 July 2016}}&lt;/ref&gt;


ডিপমাইণ্ডৰ প্ৰাৰম্ভিক বিনিয়োগকাৰীসকলৰ ভিতৰত কেইবাজনো বিখ্যাত টেক উদ্যোগী আছিল।&lt;ref name=&quot;Angel Profile&quot;&gt;{{Cite web|url=https://angel.co/deepmind-technologies/|title=DeepMind Technologies|date=26 January 2015|work=Angel|access-date=30 July 2016|archive-date=19 September 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160919023912/https://angel.co/deepmind-technologies/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Google Buy&quot;&gt;{{Cite news |last=Gannes |first=Liz |date=26 January 2014 |title=Exclusive: Google to Buy Artificial Intelligence Startup DeepMind for $400m |work=[[Recode]] |url=http://www.recode.net/2014/1/26/11622732/exclusive-google-to-buy-artificial-intelligence-startup-deepmind-for/ |url-status=live |access-date=30 July 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160724072930/http://www.recode.net/2014/1/26/11622732/exclusive-google-to-buy-artificial-intelligence-startup-deepmind-for |archive-date=24 July 2016 |archivedate=24 July 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160724072930/http://www.recode.net/2014/1/26/11622732/exclusive-google-to-buy-artificial-intelligence-startup-deepmind-for |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt; ২০১৪ চনত গুগলে ৪০ কোটি পাউণ্ডত ডিপমাইণ্ড ক্ৰয় কৰিছিল। কোম্পানীটোৰ বেছিভাগেই লণ্ডনত অৱস্থিত এটা স্বতন্ত্ৰ সত্তা হৈয়েই আছে।&lt;ref name=&quot;Reuters DeepMind&quot;&gt;{{Cite news |date=26 January 2015 |title=Google to Buy Artificial Intelligence Company DeepMind |work=[[Reuters]] |url=https://www.reuters.com/article/google-deepmind-idUSL2N0L102A20140127/ |url-status=live |access-date=30 June 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170422205811/http://www.reuters.com/article/google-deepmind-idUSL2N0L102A20140127 |archive-date=22 April 2017}}&lt;/ref&gt; মাথোঁ ডিপমাইণ্ড হেল্থ প্ৰত্যক্ষভাৱে গুগল হেল্থৰ সৈতে যুক্ত হৈছে।&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Lomas |first=Natasha |date=19 September 2019 |title=Google completes controversial takeover of DeepMind Health |work=[[TechCrunch]] |url=https://techcrunch.com/2019/09/19/google-completes-controversial-takeover-of-deepmind-health/ |url-status=live |access-date=19 September 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191001094457/https://techcrunch.com/2019/09/19/google-completes-controversial-takeover-of-deepmind-health/ |archive-date=1 October 2019}}&lt;/ref&gt;

গুগলে অধিগ্ৰহণ কৰাৰ পিছৰে পৰা কোম্পানীটোৱে কেইবাটাও উল্লেখযোগ্য কৃতিত্ব লাভ কৰিছে, সম্ভৱতঃ আটাইতকৈ উল্লেখযোগ্য হৈছে আলফাগ’ৰ সৃষ্টি, যিটো প্ৰগ্ৰেমে জটিল খেল গ’ত বিশ্ব চেম্পিয়ন লি চেডলক পৰাস্ত কৰিছিল। ইয়াৰ উচ্চ সংখ্যক সম্ভাৱ্য ব'ৰ্ডৰ স্থান আৰু বৰ্তমানৰ প্ৰগ্ৰেমিং কৌশলক দিয়া প্ৰতিৰোধৰ বাবে গ'ক এআইৰ পবিত্ৰ গ্ৰেইল বুলি গণ্য কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{Cite news |last1=Koch |first1=Christof |date=19 March 2016 |title=How the Computer Beat the Go Master |language=en |work=[[Scientific American]] |url=https://www.scientificamerican.com/article/how-the-computer-beat-the-go-master/ |url-status=live |access-date=6 September 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170906224946/https://www.scientificamerican.com/article/how-the-computer-beat-the-go-master/ |archive-date=6 September 2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Hassabis |first1=Demis |date=21 April 2017 |title=The mind in the machine: Demis Hassabis on artificial intelligence |work=[[Financial Times]] |url=https://www.ft.com/content/048f418c-2487-11e7-a34a-538b4cb30025 |url-status=live |access-date=6 September 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170906224140/https://www.ft.com/content/048f418c-2487-11e7-a34a-538b4cb30025 |archive-date=6 September 2017}}&lt;/ref&gt; কিন্তু ২০১৫ চনৰ অক্টোবৰ মাহত আলফাগ'ৱে ইউৰোপীয় চেম্পিয়ন ফেন হুইক ৫-০ ব্যৱধানত পৰাস্ত কৰাৰ পিছত ২০১৬ চনৰ মাৰ্চ মাহত প্ৰাক্তন বিশ্ব চেম্পিয়ন লি চেডলৰ বিৰুদ্ধে ৪-১ ব্যৱধানত জয়লাভ কৰে।&lt;ref name=&quot;In a Huge Breakthrough Google's AI Beats a Top Go Player&quot;&gt;{{Cite magazine |last=Metz |first=Cade |date=27 January 2016 |title=In a Huge Breakthrough, Google's AI Beats a Top Player at the Game of Go |url=https://www.wired.com/2016/01/in-a-huge-breakthrough-googles-ai-beats-a-top-player-at-the-game-of-go/ |url-status=live |magazine=[[Wired (magazine)|Wired]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20170202211927/https://www.wired.com/2016/01/in-a-huge-breakthrough-googles-ai-beats-a-top-player-at-the-game-of-go/ |archive-date=2 February 2017 |access-date=6 March 2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;A Google Computer Victorious Over the World's Go Champion&quot;&gt;{{Cite news |last=Yan |first=Sophia |date=12 March 2016 |title=A Google Computer Victorious Over the World's Go Champion |work=[[CNN Money]] |url=https://money.cnn.com/2016/03/12/technology/google-deepmind-alphago-wins/ |url-status=live |access-date=3 August 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200808093512/https://money.cnn.com/2016/03/12/technology/google-deepmind-alphago-wins/ |archive-date=8 August 2020 |archivedate=8 August 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200808093512/https://money.cnn.com/2016/03/12/technology/google-deepmind-alphago-wins/ |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt; ডিপমাইণ্ডৰ অতিৰিক্ত সাফল্যসমূহৰ ভিতৰত আছে এটা স্নায়ু টুৰিং মেচিন সৃষ্টি কৰা,&lt;ref name=&quot;Google's Secretive DeepMind Startup Unveils a Neural Turing Machine&quot;&gt;{{Cite magazine |date=29 October 2014 |title=Google's Secretive DeepMind Startup Unveils a Neural Turing Machine |url=https://www.technologyreview.com/s/532156/googles-secretive-deepmind-startup-unveils-a-neural-turing-machine/ |url-status=live |magazine=[[MIT Technology Review]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20160813000353/https://www.technologyreview.com/s/532156/googles-secretive-deepmind-startup-unveils-a-neural-turing-machine/ |archive-date=13 August 2016 |access-date=30 July 2016}}&lt;/ref&gt; গুগলৰ ডাটা চেণ্টাৰত শীতল ব্যৱস্থাসমূহে ব্যৱহাৰ কৰা শক্তি ৪০% হ্ৰাস কৰা,&lt;ref&gt;{{Cite web |date=20 July 2016 |title=DeepMind AI Reduces Google Data Centre Cooling Bill by 40% |url=https://deepmind.com/blog/article/deepmind-ai-reduces-google-data-centre-cooling-bill-40 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211020010319/https://deepmind.com/blog/article/deepmind-ai-reduces-google-data-centre-cooling-bill-40 |archive-date=20 October 2021 |access-date=20 October 2021 |website=[[DeepMind]]}}&lt;/ref&gt; এআই সুৰক্ষাৰ ওপৰত গৱেষণা আগবঢ়াই নিয়া,&lt;ref&gt;{{Cite web |date=20 July 2016 |title=DeepMind AI Reduces Google Data Centre Cooling Bill by 40% |url=https://deepmind.com/blog/article/deepmind-ai-reduces-google-data-centre-cooling-bill-40 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211020010319/https://deepmind.com/blog/article/deepmind-ai-reduces-google-data-centre-cooling-bill-40 |archive-date=20 October 2021 |access-date=20 October 2021 |website=[[DeepMind]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Newsweek Big Red Button&quot;&gt;{{Cite magazine |last=Cuthbertson |first=Anthony |date=8 June 2016 |title=Google's Big Red Button Could Save the World |url=http://europe.newsweek.com/google-big-red-button-ai-artificial-intelligence-save-world-elon-musk-466753?rm=eu |url-status=live |magazine=[[Newsweek]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20160809000211/http://europe.newsweek.com/google-big-red-button-ai-artificial-intelligence-save-world-elon-musk-466753?rm=eu |archive-date=9 August 2016 |access-date=30 July 2016}}&lt;/ref&gt; আৰু যুক্তৰাজ্যৰ নেচনেল হেল্থ চাৰ্ভিচ (এন এইচ এছ) আৰু মূৰফিল্ডছ চকু চিকিৎসালয়ৰ সৈতে অংশীদাৰীত্ব সৃষ্টি কৰি চিকিৎসা সেৱা উন্নত কৰা আৰু চকুৰ অৱক্ষয়ী অৱস্থাৰ আৰম্ভণি চিনাক্ত কৰা।&lt;ref name=&quot;Google DeepMind pairs with NHS to use machine learning to fight blindness&quot;&gt;{{Cite news |last=Hern |first=Alex |date=5 July 2016 |title=Google DeepMind pairs with NHS to use machine learning to fight blindness |work=[[The Guardian]] |url=https://www.theguardian.com/technology/2016/jul/05/google-deepmind-nhs-machine-learning-blindness |url-status=live |access-date=30 July 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160816111304/https://www.theguardian.com/technology/2016/jul/05/google-deepmind-nhs-machine-learning-blindness |archive-date=16 August 2016}}&lt;/ref&gt;

শেহতীয়াকৈ ডিপমাইণ্ডে নিজৰ কৃত্ৰিম বুদ্ধিমত্তাক বিজ্ঞানৰ ৫০ বছৰীয়া এক বৃহৎ প্ৰত্যাহ্বান [[প্ৰটিন ফ'ল্ডিঙ]]লৈ টোঁৱাইছে যাতে ১ডি এমিনো এচিড ক্ৰমৰ পৰা প্ৰটিনৰ ৩ডি গঠন ভৱিষ্যদ্বাণী কৰিব পৰা যায়। জীৱবিজ্ঞানত এইটো এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ সমস্যা, কিয়নো প্ৰটিনবোৰ জীৱনৰ বাবে অপৰিহাৰ্য, প্ৰায় প্ৰতিটো জৈৱিক কাৰ্য্য ইয়াৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল, আৰু প্ৰটিনৰ কাৰ্য ইয়াৰ গঠনৰ সৈতে জড়িত বুলি ভবা হয়। ২০১৮ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত ডিপমাইণ্ডৰ সঁজুলি আলফাফল্ডে ৪৩টা প্ৰটিনৰ ভিতৰত ২৫টা প্ৰটিনৰ আটাইতকৈ সঠিক গঠন সফলতাৰে ভৱিষ্যদ্বাণী কৰি ১৩ সংখ্যক ক্ৰিটিকেল এচেছমেণ্ট অৱ টেকনিকছ ফৰ প্ৰটিন ষ্ট্ৰাকচাৰ প্ৰিডিকচন (CASP)ত জয়লাভ কৰে। হাছাবিছে দ্য গাৰ্ডিয়ানক কয় যে এইটো এটা আলোক স্তম্ভ সদৃশ প্ৰকল্প-- এটা মৌলিক, অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ, বাস্তৱ জগতৰ বৈজ্ঞানিক সমস্যাৰ প্ৰতি মানুহ আৰু সম্পদৰ পিনৰ পৰা আমাৰ প্ৰথম বৃহৎ বিনিয়োগ।&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Sample |first=Ian |date=2 December 2018 |title=Google's DeepMind predicts 3D shapes of proteins |language=en |website=[[The Guardian]] |url=https://www.theguardian.com/science/2018/dec/02/google-deepminds-ai-program-alphafold-predicts-3d-shapes-of-proteins |url-status=live |access-date=3 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190718162031/https://www.theguardian.com/science/2018/dec/02/google-deepminds-ai-program-alphafold-predicts-3d-shapes-of-proteins |archive-date=18 July 2019}}&lt;/ref&gt;

ডিপমাইণ্ড মেচিন লাৰ্নিঙৰ ক্ষেত্ৰত প্ৰযুক্তিগত অগ্ৰগতিৰ বাবেও দায়ী, ই ভালেমান পুৰস্কাৰ-বিজয়ী প্ৰবন্ধ তৈয়াৰ কৰিছে। বিশেষকৈ, কোম্পানীটোৱে ডিপ লাৰ্নিং আৰু ৰিইনফোৰ্চমেণ্ট লাৰ্নিং ক্ষেত্ৰত উল্লেখযোগ্য অগ্ৰগতি কৰিছে আৰু এই দুয়োটা পদ্ধতিকে একত্ৰিত কৰা ডিপ ৰিইনফোৰ্চমেণ্ট শিক্ষাৰ ক্ষেত্ৰত অগ্ৰণী ভূমিকা গ্ৰহণ কৰিছে।&lt;ref name=&quot;Deep RL&quot;&gt;{{Cite web |last=Silver |first=David |date=17 June 2016 |title=Deep Reinforcement Learning |url=https://www.deepmind.com/blog/deep-reinforcement-learning |access-date=30 July 2016 |work=DeepMind Blog}}&lt;/ref&gt; 

==ব্যক্তিগত জীৱন==

হাছাবিছে এগৰাকী ইটালীয় আণৱিক জীৱবিজ্ঞানীক বিয়া কৰাইছে। তেওঁলোকৰ দুজন পুত্ৰ সন্তান আছে। পৰিয়ালৰ সৈতে তেওঁ উত্তৰ লণ্ডনত বাস কৰে।&lt;ref&gt;
{{cite news |last1=Burton-Hill |first1=Clemency |title=The superhero of artificial intelligence: can this genius keep it in check? |url=https://www.theguardian.com/technology/2016/feb/16/demis-hassabis-artificial-intelligence-deepmind-alphago |work=The Observer |date=16 February 2016}}
&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;
{{cite news |last1=Ahmed |first1=Murad |title=Lunch with the FT: Demis Hassabis |url=https://www.ft.com/content/47aa9aa4-a7a5-11e4-be63-00144feab7de |work=Financial Times |date=30 January 2015}}
&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;
{{cite news |title=Exclusive interview: meet Demis Hassabis, London's megamind who just sold his company to Google for £400m|url=https://www.standard.co.uk/lifestyle/london-life/exclusive-interview-meet-demis-hassabis-london-s-megamind-who-just-sold-his-company-to-google-for-ps400m-9098707.html |work=Evening Standard |date=7 February 2014 |language=en}}&lt;/ref&gt; তেওঁ লিভাৰপুল এফ চিৰ আজীৱন অনুৰাগী।&lt;ref name=&quot;Hassabis-2020&quot; /&gt;


==তথ্যসূত্ৰ ==
{{reflist|30em}}
==বাহ্যিক সংযোগ==
{{Commons category|Demis Hassabis}}
* {{FIDE|401307}}

[[শ্ৰেণী:নোবেল বঁটা বিজয়ী]]
[[শ্ৰেণী:জীৱিত ব্যক্তি]]
[[শ্ৰেণী:দবা খেলুৱৈ]]</text>
      <sha1>t0bgnvc2pwebnr3jrry7iv8swvsggsz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>নাৰায়ণ গোপাল</title>
    <ns>0</ns>
    <id>109647</id>
    <revision>
      <id>607189</id>
      <parentid>545805</parentid>
      <timestamp>2026-05-19T01:46:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>29706</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>607189</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="29205" sha1="2iie18f3wiy1xt5t2c711grimd3kp9x" xml:space="preserve">'''নাৰায়ণ গোপাল গুৰুবাচাৰ্য ({{lang-en|Narayan Gopal Gurubacharya}}) আৰু নেপালী ভাষাত नारायणगोपाल गुरबाचार्य '''(জন্ম হৈছিল ৪ অক্টোবৰ ১৯৩৯ – মৃত্যু ৫ ডিচেম্বৰ ১৯৯০), পেছাদাৰীভাৱে নাৰায়ণ গোপাল আৰু এন গোপাল নামেৰে জনাজাত। নাৰায়ণ গোপাল [[নেপাল]]ৰ এজন জনপ্ৰিয় [[গায়ক]] আৰু নেপালী সংগীতৰ [[সুৰকাৰ]] আছিল।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://bossnepal.com/interesting-incidents-life-narayan-gopal/|title=Interesting incidents in the life of Narayan Gopal|work=Boss Nepal|access-date=24 July 2018|archivedate=24 July 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180724213426/http://bossnepal.com/interesting-incidents-life-narayan-gopal/|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;নাৰায়ণ গোপালক নেপালৰ আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ সাংস্কৃতিক আইকন হিচাপে বিবেচিত কৰা হয় আৰু তেওঁক নেপালৰ 'কণ্ঠ সম্ৰাট' (নেপালী: स्वर सम्राट) বুলি কোৱা হয়। তেওঁৰ কণ্ঠৰ পৰিসৰৰ বাবে তেওঁ প্ৰতিটো নেপালী ধাৰাৰ গান গাবলৈ সক্ষম আছিল। প্ৰায়ে, তেওঁৰ গানবোৰৰ সৈতে [[চেতাৰ]], [[হাৰমনিয়াম]] আৰু [[বাঁহী]]ৰ সৈতে পৰিবেশন কৰিছিল। তেওঁ ১৯৫০ ৰ দশকৰ পৰা ৭০ ৰ দশকলৈকে তেওঁ এজন বিখ্যাত সংগীত পৰিচালক আছিল আৰু পেছাদাৰী নেপালী গায়কসকলৰ প্ৰথম প্ৰজন্মৰ সংগীতশিল্পী সকলৰ ভিতৰত অন্যতম আছিল। তেওঁৰ [[নেপাল]]ৰ কেইবাখনো চলচ্চিত্ৰ আৰু নাটকত গীত পৰিৱেশন কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite news|title=Narayan Gopal MP3 Songs Download |url=http://www.sanjan.com.np/2010/11/narayan-gopal-free-download-nepali-mp3.html}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://kathmandupost.ekantipur.com/news/2017-07-22/the-post-adhunik-minstrel.html|title=The post-Adhunik minstrel|access-date=24 July 2017}}&lt;/ref&gt;নাৰায়ণ গোপালে তেওঁৰ জীৱনকালত ১৩৭টা গান মুকলি কৰিছিল। তেওঁৰ প্ৰথম গানবোৰ তেওঁৰ বন্ধু প্ৰেম দোজ প্ৰধান আৰু মাণিক ৰত্নৰ দ্বাৰা ৰচিত আছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://ecs.com.np/features/the-first-time-i-met-narayan-gopal|title=The first time I met Narayan Gopal {{!}} Features {{!}} ECSNEPAL – The Nepali Way|website=ecs.com.np|access-date=31 July 2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.gundrukpost.com/the-truth-behind-narayan-gopal-and-chandani-shah/|title=The Truth Behind Narayan Gopal And Chandani Shah – THE GUNDRUK POST|date=11 August 2016|work=THE GUNDRUK POST|access-date=31 July 2017|archivedate=31 July 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170731235558/http://www.gundrukpost.com/the-truth-behind-narayan-gopal-and-chandani-shah/|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;
নাৰায়ণ গোপাল বিংশ শতিকাৰ নেপালৰ এজন প্ৰসিদ্ধ আৰু প্ৰভাৱশালী সংগীতজ্ঞ আছিল আৰু তেওঁৰ জীৱনকালত বহুতো বঁটা লাভ কৰিছিল। 

===প্ৰাৰম্ভিক জীৱন===
নাৰায়ণ গোপাল গুৰুচাৰ্যৰ জন্ম হৈছিল ১৯৩৯ চনৰ ৪ অক্টোবৰ তাৰিখে নেপালৰ কাঠমাণ্ডুৰ কিলাগল টোলেত। পিতৃ-মাতৃৰ নাম আছিল যথাক্ৰমে আশা গোপাল গুৰুচাৰ্য আৰু ৰাম দেৱী গুৰুচাৰ্য।&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |last=Bajracharya |first=Nasana |date=4 October 2021 |title=Narayan Gopal: 5 unknown stories of the iconic man all love |url=https://english.onlinekhabar.com/narayan-gopal-swor-samrat-biography.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211004163629/https://english.onlinekhabar.com/narayan-gopal-swor-samrat-biography.html |archive-date=4 October 2021 |access-date=4 October 2021 |website=Online Khabar |language=en-GB}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last= |title=Remembering Narayan Gopal |url=https://myrepublica.nagariknetwork.com/mycity/news/remembering-narayan-gopal-through-event |access-date=2022-05-03 |website=My City |language=en |archivedate=2024-04-16 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240416204226/https://myrepublica.nagariknetwork.com/mycity/news/remembering-narayan-gopal-through-event |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;
তেওঁ এটা পৰম্পৰাগত নেৱাৰ পৰিয়ালত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল আৰু তেওঁৰ পাঁচজন ভাতৃ আৰু তিনিগৰাকী ভগ্নী আছিল। তেওঁ হাইস্কুল শিক্ষান্ত পৰীক্ষাত (এছএলচি) সম্পূৰ্ণ কৰাৰ পিছত ত্ৰি-চন্দ্ৰ মহাবিদ্যালয়ত অধ্যয়ন কৰে আৰু মানৱবিজ্ঞানত কলাৰ স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰে। তেওঁ ভাৰতীয় শাস্ত্ৰীয় সংগীত অধ্যয়ন কৰিবলৈ [[ভাৰত]]ৰ [[বৰোদা]]ৰ মহাৰাজ সায়াজিৰাও বিশ্ববিদ্যালয়লৈও গৈছিল কিন্তু পঢ়া শুনা সম্পূৰ্ণ নকৰাকৈ নেপাললৈ উভতি আহিছিল। পাছত তেওঁ পেমালা লামাক বিয়া কৰাইছিল। 
পিছত তেওঁ 'ৰাষ্ট্ৰীয় নাচ ঘৰ' (ৰাষ্ট্ৰীয় নৃত্য থিয়েটাৰ)ত যোগদান কৰে আৰু মেনেজাৰ (হাকিম) পদত অধিষ্ঠিত হয়। তেওঁ ইয়াৰ সংগীত আলোচনী 'বাগিনাৰ' প্ৰথম তিনিটা সংখ্যাৰ সম্পাদক হিচাপেও কাম কৰিছিল। তেওঁ 'সংস্কৃতিক সংস্থান(সাংস্কৃতিক কেন্দ্ৰ)'ৰ পৰিচালনা সঞ্চালক আৰু যোগাযোগ মন্ত্ৰালয়ৰ পৰামৰ্শদাতা হিচাপে আৰু ললিত কলা চৌহদৰ সহযোগী অধ্যাপক হিচাপেও গুৰুত্বপূৰ্ণ দায়িত্ব পালন কৰিছিল। তেওঁ 'কাঞ্চী মাচিয়াং '(कान्छी मस्याङ) শীৰ্ষক এখন সংগীতনাটক লিখিছিল।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://kathmandupost.ekantipur.com/news/2017-07-13/rajendra-kishor-chhetri-appointed-chief-secretary.html|title=Rajendra Kishor Chhetri appointed Chief Secretary|access-date=24 July 2017}}&lt;/ref&gt;

==সংগীত জীৱনৰ আৰম্ভণি==
তেওঁৰ কণ্ঠপ্ৰতিভাৰ সম্ভাৱনা প্ৰথমে চিনাক্ত কৰিছিল তেওঁৰ বন্ধু মাণিক ৰত্ন স্থাপিতে। মাণিক ৰত্ন নাৰায়ণ গোপালৰ একে চুবুৰী পিউখা টোলেত বাস কৰিছিল আৰু অন্য এজন বন্ধু প্ৰেম ধোজ প্ৰধান তেওঁ ভেদা সিং টোলেত বাস কৰিছিল। তিনিওজন বন্ধুৱে মাণিক ৰত্নৰ ঘৰত একেলগে হিন্দী গান গোৱাৰ অনুশীলন কৰিবলৈ লৈছিল। সেই সময়ত মাণিক ৰত্নৰ খুৰাক সিদ্ধি ৰত্ন স্থানপিত এজন দক্ষ বাদ্যযন্ত্ৰৰ বাবে তেওঁৰ ঘৰখন প্ৰকৃত সংগীত বিদ্যালয় হৈ পৰিছিল। গোপালে হাইস্কুল শিক্ষান্ত পৰীক্ষা সম্পূৰ্ণ কৰাৰ পিছত বন্ধু প্ৰেম ধোজ প্ৰধানে তেওঁক কণ্ঠ পৰীক্ষাৰ বাবে ৰেডিঅ' নেপাললৈ লৈ যায়। তাত, গোপালে ড° ৰাম মান ত্ৰিশিতৰ দ্বাৰা লিখা আৰু প্ৰেম ধোজ প্ৰধানে নিজে ৰচনা কৰা এটা গান &quot;পঞ্চী কো পংখা মা ধাৰতি কো দিয়াও&quot; গীতটো গাইছিল। গোপালে তেওঁৰ প্ৰথম প্ৰচেষ্টাত ভইচ টেষ্টত উত্তীৰ্ণ হৈছিল। তেওঁৰ প্ৰথম ৰাজহুৱা সংগীত পৰিৱেশন হিচাপে [[তবলা]] বাদক হিচাপে ত্ৰি চন্দ্ৰ মহাবিদ্যালয়ৰ ৪০ তম বাৰ্ষিকী উদযাপনৰ সময়ত।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.gundrukpost.com/the-truth-behind-narayan-gopal-and-chandani-shah/|title=The Truth Behind Narayan Gopal And Chandani Shah – THE GUNDRUK POST|date=11 August 2016|work=THE GUNDRUK POST|access-date=24 July 2017|archivedate=31 July 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170731235558/http://www.gundrukpost.com/the-truth-behind-narayan-gopal-and-chandani-shah/|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://ecs.com.np/features/the-first-time-i-met-narayan-gopal|title=The first time I met Narayan Gopal {{!}} Features {{!}} ECSNEPAL – The Nepali Way|website=ecs.com.np|access-date=24 July 2017}}&lt;/ref&gt;

== সংগীত জগতৰ প্ৰাথমিক কৃতকাৰ্যতা ==
সেই সময়ত প্ৰেম-মাণিক যুটিয়ে তেওঁলোকৰ নিজৰ ৰচিত গীত গাবলৈ আৰম্ভ কৰিছিল। ইয়াৰ পিছত নাৰায়ণ গোপালে সমসাময়িক কবি ৰত্ন শুমশ্বৰ থাপাৰ দ্বাৰা লিখা ছয়টা মূল গীত গাইছিল। সেই সংকলনত চাৰিটা গান তেওঁৰ একক কণ্ঠৰ আছিল ('स्वर्गकी रानी','आँखाको भाखा आँखैले', 'भो भो मलाई नछेक', 'मधुमासमा यो दिल') আৰু দুটা দ্বৈত কণ্ঠৰ ('बिछोडको पीडा' र 'ए कान्छा ठट्टैमा यो बैंश जानलाग्यो')ৰ আছিল। এই সকলোবোৰ গান সেইসময়ৰ ভাৰতৰ কলকাতাত ৰেকৰ্ড কৰা হৈছিল কিয়নো তেতিয়া তেওঁ নিজৰ শিক্ষাগ্ৰহণৰ বাবে সেই সময়ত ভাৰতত আছিল। এই গীতবোৰে [[নেপাল]] আৰু [[ভাৰত]]ৰ ভিতৰত শ্ৰোতাৰ মনোযোগ আকৰ্ষণ কৰিবলৈ সক্ষম হৈছিল। সেই সময়ত নেপাল দেশখন ৰাণা শাসনৰ পৰা মুক্ত হৈছিল। সামাজিক আৰু ৰাজনৈতিক পৰিৱৰ্তনৰ এই সময়ছোৱাৰ মাজতেই নাৰায়ণ গোপালে প্ৰেম, জীৱন, আশা আৰু দেশপ্ৰেম সম্পৰ্কীয় গীতসমূহত কণ্ঠ দান কৰিবলৈ সক্ষম হৈছিল। যেতিয়া পূব-পশ্চিম ঘাইপথটো নিৰ্মাণাধীন অৱস্থাত আছিল, তেতিয়া তেওঁ 'जाग, जाग चम्क हे नौजवान हो' গীতটো ৰচনা কৰি গাইছিল। আনহাতে দেশপ্ৰেমৰ উৎসাহত 'आमा! तिमीलाई जलभरिका औंलाहरुले चुम्न', এনেধৰণৰ গীতে তেওঁক নেপালৰ যুৱক-যুৱতীসকলৰ মাজত জনপ্ৰিয় কৰি তুলিছিল। শব্দ, সংগীত আৰু আৱেগৰ সঠিক সংমিশ্ৰণৰ যোগেদি গানৰ মাধ্যমেৰে প্ৰকাশ হোৱাৰ লগে লগে তেওঁৰ গানবোৰ আৰু বিকশিত তথা শ্ৰোতাৰ মাজত প্ৰভুত জনপ্ৰিয়তা অৰ্জন কৰিবলৈ সক্ষম হৈছিল। পুষ্পা নেপালী, বাচ্চু কৈলাস, তাৰা দেৱী, অম্বৰ গুৰুং, প্ৰেম ধোজ প্ৰধান, নাতি কাজী, শিৱ শংকৰ, কিৰণ প্ৰধানৰ দৰে তেওঁৰ সমসাময়িক সংগীত শিল্পী সকলৰ সৈতে তেওঁ আধুনিক নেপালী সংগীতত এক নতুন মাত্ৰা যোগ কৰে। উন্নয়নৰ এই প্ৰক্ৰিয়াত তেওঁ ১৯৬৫ চনৰ মাৰ্চ মাহত ভাৰতৰ [[দাৰ্জিলিং]] ভ্ৰমণ কৰিছিল। এই ভ্ৰমণ দুটা কাৰণত ফলপ্ৰসূ হৈছিল: তাত তেওঁ তেওঁৰ দীৰ্ঘদিনীয়া অনুৰাগী আৰু ভৱিষ্যতপত্নী পেমালা লামাক লগ পাইছিল। সেইসময়ৰ আন এজন যুৱ সংগীতজ্ঞ গোপাল য়ঞ্জনকো লগ পাইছিল আৰু পাছলৈ তেওঁৰ সৈতে এক ঘনিষ্ঠ বন্ধুত্ব গঢ়ি উঠিছিল।

==সংগীতৰ সাংগঠনিক কামকাজ==
===গোপাল য়ঞ্জণৰ সৈতে===
ষাঠিৰ দশকৰ শেষৰ ফালে এজন বিখ্যাত সুৰকাৰ আৰু গীতিকাৰ গোপাল য়ঞ্জনৰ অংশীদাৰীত্বৰ সৈতে, নাৰায়ণ গোপালৰ সংগীতে এক নতুন পৰ্যায়ত প্ৰৱেশ কৰে। প্ৰেম,প্ৰেমহীন জীৱন আৰু ট্ৰেজেডীৰ বিষয়ক গান গাবলৈ আৰম্ভ কৰে। ঈশ্বৰ ভল্লাভৰ ভাষাত নাৰায়ণ গোপাল নেপালী জনসাধাৰণৰ হৃদয়ৰ গায়ক হৈ পৰিছিল। গোপাল য়ঞ্জণৰ সৈতে ৰফিৰ সম্পৰ্কই নাৰায়ণ গোপালক নেপালী সংগীত ইতিহাসৰ অন্যতম বিশিষ্ট গায়ক হিচাপে নিজকে প্ৰতিষ্ঠা কৰাত সহায় কৰিছিল। এই সময়তে পশ্চিমৰ পৰা নতুন শব্দ, যেনে [[বিটলছ]] আৰু [[বব ডিলান]]ৰ দ্বাৰা নেপালৰ সংগীতত প্ৰৱেশ আৰু প্ৰভাৱ পেলাইছিল। পাশ্চাত্য পপ সংগীতৰ প্ৰভাৱৰ সন্মুখীন হ'বলৈ, এক নতুন চেতনা আৰু সংগীতৰ এক নতুন শৈলীৰ প্ৰয়োজন আছিল। এই প্ৰত্যাহ্বানসমূহৰ মোকাবিলা কৰিবলৈ নাৰায়ণ গোপালে গোপাল য়োঞ্জনৰ সৈতে অংশীদাৰীত্বত নেপালৰ গান যেনে बिर्सेर फेरि मलाई नहेर, चिनारी हाम्रो धेरै पुरानो, तिम्रो जस्तो मुटु मेरो पनि, लौ सुन म भन्छु मेरो रामकहानी আদি নেপালী সংগীতে শ্ৰোতাসকলৰ মাজত নাৰায়ণ গোপালক সংগীতৰ ক্ষেত্ৰখনত এক বিশেষ স্থান তৈয়াৰ কৰিছিল। 
&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.weallnepali.com/sahitya-sumana/narayan-gopal-guruacharya|title=Narayan Gopal – We All Nepali|website=weallnepali.com|access-date=24 July 2017}}{{Dead link|date=February 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

===দিব্যা খালিঙৰ সৈতে===
নাৰায়ণে গোপালে সুৰকাৰ আৰু গীতিকাৰ দিব্যা খালিঙৰ সৈতেও সংগীত জগতলৈ অৰিহণা যোগাইছিল। দিব্যা খালিঙে ৰচনা কৰা কিছুমান গীত গাইছিল। সেই গীতবোৰৰ কিছুমান আছিল ক্ৰমে &quot;সাধাইন নাই মা হাছেন তিমিলাই ৰোৱাই&quot;, &quot;বিপানা নাভাই বাঞ্চিদিনে মা ভিত্ৰাকা মেৰা চাপানা&quot;, &quot;মায়াকো আধাৰ্মা চামঝাওঁতা নাই হুঞ্চা&quot;, &quot;জাতা হিন্দ্য ওহেৰেণ&quot; টাই টান বাইমানী য়ো মায়া&quot;, &quot; মেৰো চানো সানচাৰ তিমিলাই আতেনা&quot;, &quot; য়ো ভাগ্যালে কাষ্ট খেল মানিচাকো জীৱনমা হেৰ খেলেক&quot;, &quot;জাতি চাম্মা বাতো হিন্দীচাকে এম ভাঞ্চু মেৰাই প্ৰয়াছ হো&quot;, &quot;প্ৰিয়াচিক যাধাৰো কৰিয়েক মোটো,একান্ত্মা আজ য়াহান ফুকায়েৰ হেৰেন&quot;, &quot;তিমিলাই ভুলদা মা একলো পাৰেছু,তিমিলাই চামঝেন তিমি য়াদ আয়াও&quot;, আৰু &quot; মাটা লালিগুৰান ভায়েছু&quot;আদি।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.nepalicollections.com/artist.php?id=149|title=Dibya Khaling – Nepalicollections.com:: A window to Nepali world..|website=nepalicollections.com|access-date=24 July 2017|archivedate=26 April 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140426233244/http://www.nepalicollections.com/artist.php?id=149|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.ngopal.com/2012/11/8-unknown-facts-about-narayan-gopal.html|title=8 Unknown Facts about Narayan Gopal|last=RB|access-date=24 July 2017}}&lt;/ref&gt;

===বিখ্যাত কবি ভূপী শ্বেৰচানৰ সৈতে===
নাৰায়ণ গোপাল আৰু বিখ্যাত কবি ভূপী শ্বেৰচানৰ ঘনিষ্ঠ বন্ধু আছিল। যেতিয়া নাৰায়ণ গোপাল থাকিবলৈ পোখৰালৈ যায়, ভূপী শ্বেৰচানে নাৰায়ণ গোপালক তেওঁৰ ঘৰত থাকিবলৈ আমন্ত্ৰণ জনায় আৰু নাৰায়ণ গোপাল ভূপী শ্বেৰচানৰ ঘৰত কিছু মাহ থাকে। নাৰায়ণ গোপালে ভূপী শ্বেৰচানৰ কিছুমান গীত গাইছিল যেনে &quot;আলঝেছা কিয়াৰে পাচৌৰী, টিমৰো চিয়াকো বুট্টামা&quot;, &quot;ছানাই হুৰিমা বেইনচাকো চাপানা শিমালকো ফুল ঝাইন ঝাৰি গায়ো&quot; আৰু &quot;মাইলে গাইকো গীতমা টিম ৰাই হান্সিলোহাৰ ছা&quot; আদি গীতবোৰ বৰ জনপ্ৰিয় হৈ পৰিছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://nepaliheadlines.com/narayan-gopal-also-a-true-nationalist-singer/|title=Narayan Gopal also a true nationalist singer – Nepali Headlines,Nepal News, Nepali News, News Nepal|website=nepaliheadlines.com|date=6 December 2014|access-date=24 July 2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://nepaljapansamaj.com/news/details/narayan-gopal-and-bhupi-sherchan.html|title=एग्रेसिभ नारायणगोपाल! बहिनी जिस्काउने खेलाडीलाई पिटेका थिए – narayan-gopal-and-bhupi-sherchan -|website=nepaljapansamaj.com|access-date=24 July 2017}}&lt;/ref&gt;

===বিখ্যাত কবি ঈশ্বৰ বল্লভৰ সৈতে===
কবি ঈশ্বৰ বল্লভৰ গীত নাৰায়ণ গোপালৰ কণ্ঠত প্ৰাণ পাই উঠিছিল।&quot; দুইতা ফুল ডেউৰলিমা, ৰ দৰে জনপ্ৰিয় গীতৰ সৃষ্টি হৈছিল। সাথাই ৰাখয়ুন জাষ্টো লাগচা&quot;, &quot;মেৰে বেহোচি আজি, মেৰো লগাই পৰদা ভো&quot;, &quot;চাৰা দিন আৰুলাই বাডেন, চৈয়দ ইয়ে ৰাত মেৰা&quot;, &quot;বিহান নাভাই বাটচল, শ্বীত কিনা সুকাইদিঞ্চা&quot;, &quot;মালাই জিন্দেগী ইয়ো লগদাচা, টিমি ভাণ্ডু, যোয়া হোয়াৰ&quot;, &quot;যোতো&quot; হোয়াৰ। কবি আই.বি. ৰোটে নাৰায়ণ গোপালৰ বাবে এটা গীতিমূলক কবিতা লিখিছিল আৰু সেই গানবোৰে নাৰায়ণ গোপালক তেওঁৰ সংগীতৰ কেৰিয়াৰত নতুন উচ্চতা প্ৰদান কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://la-va.facebook.com/TheDarjeelingChronicle/videos/664541830350268/|title=The Darjeeling Chronicle|website=la-va.facebook.com|access-date=24 July 2017}}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
সত্তৰৰ দশকৰ আৰম্ভণিতে, তেওঁ তেওঁৰ দীৰ্ঘদিনীয়া অনুৰাগী পেমালাক একত্ৰিশ বছৰ বয়সত বিয়া কৰাইছিল। তেওঁলোকৰ বিবাহৰ পিছত তেওঁৰ বাসস্থান কিছু সময়ৰ বাবে পোখৰালৈ আৰু পিছত হেটাউডালৈ স্থানান্তৰিত কৰে। পোখৰাত তেওঁ কবি ভূপী শ্বেৰচানৰ সৈতে পৰিচিত হয। আনহাতে হেটাউডাত তেওঁ সহগীতিকাৰ আৰু সুৰকাৰ ভীম বিৰাগৰ সৈতে পৰিচিত হয়। তেওঁ ভূপী শ্বেৰচানৰ 'सानै हुरीमा बैँसको सपना' ৰচনা আৰু গাইছিল আৰু 'अल्झेछ क्यारे पछ्यौरी तिम्रो चियाको बुट्टामा' আৰু তেওঁ ভীম বিৰাগৰ 'तिमीले पनि मजस्तै माया दिएर हेर' গীতটো গাইছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.deezer.com/artist/1865531|title=Deezer|website=Deezer|access-date=24 July 2017}}&lt;/ref&gt;

==পৰৱৰ্তী কালৰ কৰ্মজীৱন==
হেতৌদাত কিছুদিন থকাৰ পিছত নাৰায়ণ গোপাল কাঠমাণ্ডুলৈ উভতি আহে আৰু তেওঁৰ বন্ধু মাণিক ৰত্ন আৰু জনাৰ্দন চামাৰ সহায়ত ৰাষ্ট্ৰীয় নাচ ঘৰ (ৰাষ্ট্ৰীয় নৃত্য থিয়েটাৰ)ত চাকৰি পাবলৈ সক্ষম হয়। তেওঁ কেৱল বাদ্যযন্ত্ৰবাদক হিচাপে নাচ ঘৰত প্ৰৱেশ কৰিছিল কিন্তু তেওঁ লাহে লাহে এজন হাকিম (ৰেক্টৰ)ৰ পদলৈ পদোন্নতি পাইছিল। 

জীৱনৰ এই পৰ্যায়ত তেওঁ নিজকে নতুন প্ৰজন্মৰ নেপালী যুৱক-যুৱতীৰ মুখামুখি হোৱা দেখিছিল। সেই সময়ৰ যুৱ সংগীত প্ৰতিভাৰ ভিতৰত, দিব্যা খালিঙৰ সৈতে তেওঁৰ একেলগে কাম আৰম্ভ কৰিছিল। আৰু তেওঁ খালিঙৰ ৰচিত গীতসমূহত কণ্ঠ দান কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে আৰু এনেদৰে তেওঁৰ গানৰ কেৰিয়াৰৰ আন এটা পৰ্যায় আৰম্ভ কৰে। 
তেওঁ [[নেপালী ]]চলচ্চিত্ৰগীততো গান গাইছিল। 
মুঠতে তেওঁৰ সংগীতৰ কেৰিয়াৰৰ আঠাইশ বছৰৰ কালছোৱাত তেওঁ ওঠৰখন [[ চলচ্চিত্ৰ]]ত গান গাইছিল আৰু ১৫৭ টাতকৈও অধিক গান ৰেকৰ্ড কৰিছিল।

==মৃত্যু==
নাৰায়ণ গোপালৰ বন্ধুবৰ্গই তেওঁৰ স্বাস্থ্যৰ স্বাৰ্থত ধূমপান আৰু সুৰাপান ত্যাগ কৰিবলৈ আহ্বান জনাইছিল। তেওঁ মৃত্যুৰ কেইমাহমান আগতে সুৰাপান ত্যাগ কৰিবলৈ পাৰিছিল যদিও চিগাৰেট এৰিব পৰা নাছিল। 

নাৰায়ণ গোপালৰ ১৯৯০ চনৰ ৫ ডিচেম্বৰত [[কাঠমাণ্ডু]]ৰ বীৰ চিকিৎসালয়ত নিশা 9 বজাত মাথোঁন ৫১ বছৰ বয়সত ডায়েবেটিচৰ জটিলতাৰ ফলত মৃত্যু হয়। তেওঁৰ কোনো সন্তান নাছিল। গোপালৰ মৃত্যুৰ পিছত নাৰায়ণ গোপালৰ নামত উৎসৰ্গিত কৰি কেইবাটাও সংগীত অনুষ্ঠানৰ আয়োজন কৰা হৈছিল। 

==তথ্যৰ উৎস==

[[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]][[শ্ৰেণী: নেপালৰ সংগীতশিল্পী]][[শ্ৰেণী:নেপালৰ ব্যক্তি]]
[[শ্ৰেণী:নেপালৰ কণ্ঠশিল্পী]]</text>
      <sha1>2iie18f3wiy1xt5t2c711grimd3kp9x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>পিঠাগুড়ি</title>
    <ns>0</ns>
    <id>111344</id>
    <revision>
      <id>607218</id>
      <parentid>465297</parentid>
      <timestamp>2026-05-19T06:17:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>29706</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>607218</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19221" sha1="m8n5sewl7f2sywulwh70qkqm1njd1zi" xml:space="preserve">[[চিত্ৰ:Rice_flour_2.jpg|thumb| সেমেকাকৈ খুন্দা পিঠাগুড়ি]]
'''পিঠাগুড়ি''' ({{lang-en|Rice flour}}) হৈছে মিহিকৈ পিহি লোৱা [[চাউল|চাউলৰ]] পৰা তৈয়াৰী গুড়ি। ই সাধাৰণতে ''লাই''ত চাউল ডুবাই দিলে উৎপন্ন হোৱা শ্বেতসাৰৰ পৰা পৃথক। ঘেঁহুৰ আটাৰ সাধাৰণ বিকল্প হিচাপে পিঠাগুড়ি ব্যৱহাৰ হয়। ই তৰল পৃথক্কৰণত বাধা দিয়ে বাবে পিঠাগুড়িক প্ৰায়ে ফ্ৰীজিং কৰা ৰেচিপিত ঘনকৰণকাৰী উপাদান হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। 

বগা চাউল, ব্ৰাউন চাউল বা [[বৰা চাউল|বৰা চাউলৰ]] পৰা পিঠাগুড়ি তৈয়াৰ কৰিব পাৰি। পিঠাগুড়ি বনাবলৈ চাউল বা ধানৰ চোকোৰা আঁতৰাই পোৱা কেঁচা চাউল [[পটা (শিল)|পটাত]] পিহি বা [[ঢেঁকী|ঢেঁকীত]] খুন্দি গুড়ি কৰা হয়। অসমত বিশেষভাৱে ঢেঁকীত চাউল খুন্দি পিঠাগুড়ি প্ৰস্তুত কৰা হয়। পিঠাগুড়ি প্ৰধানকৈ বিভিন্ন ধৰণৰ পিঠা প্ৰস্তুত কৰাত আৰু জলপান হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। চাউলৰ গুড়িক শুকানে জুইৰ ওপৰত গৰম কৰি দীৰ্ঘ দিন সাঁচি ৰাখিব পাৰি। ইয়াক ভজা পিঠাগুড়ি বুলি কোৱা হয়। পিঠাগুড়ি জুইৰ ওপৰত গৰম নকৰাকৈ ৰাখিলে কেঁচা পিঠাগুড়ি বুলি কোৱা হয়। জলপান হিচাপে পিঠাগুড়ি গাখীৰ, কল আৰু গুড় বা চেনিৰ লগত মিহলাই খোৱা হয়। 

== প্ৰকাৰ আৰু নাম ==
[[চিত্ৰ:1097Foods_Bread_Cuisine_of_Bulacan_01.jpg|thumb|''বিবিংকা প্ৰস্তুত কৰিবলৈ ''গালাপঙ'' বেক কৰা হৈছে।]]

=== চাউলৰ প্ৰকাৰ ভেদে ===
পিঠাগুড়ি [[ধান|ইণ্ডিকা]], জাপনিকা, আৰু বনৰীয়া ধানৰ জাতৰ পৰা তৈয়াৰ কৰিব পাৰি। সাধাৰণতে, পিঠাগুড়ি({{Lang-zh|c=米粉}} )য়ে আঠা নথকা বগা চাউলৰ পৰা তৈয়াৰী গুড়িক বুজায়। 

[[বৰা চাউল]] (বা [[বৰা চাউল|মিঠা চাউল]] )ৰ পৰা তৈয়াৰ কৰিলে &lt;ref&gt;{{Cite web|last=Alden|first=Lori|year=1996|title=Cook's Thesaurus: Rice|url=http://www.foodsubs.com/Rice.html#glutinous%20rice|accessdate=2006-03-02|publisher=Lori Allen|archivedate=2017-12-28|archiveurl=https://web.archive.org/web/20171228091951/http://www.foodsubs.com/Rice.html#glutinous%20rice|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt; ইয়াক বৰা চাউলৰ পিঠাগুড়ি বা মিঠা চাউলৰ পিঠাগুড়ি বুলি কোৱা হয় ( {{Lang-zh|c=糯米粉}}, [[জাপানী ভাষা|জাপানী]] :{{Interlanguage link|白玉粉|ja}}; ৰোমানীকৃত : ''shiratamako'' )। &lt;ref name=&quot;hosking&quot;&gt;{{Cite book|last=Hosking|first1=Richard|url=https://books.google.com/books?id=1avA7zEYCQ0C&amp;pg=PA191|title=A Dictionary of Japanese Food|publisher=Tuttle Publishing|year=1997|isbn=9780804820424|page=191|access-date=29 January 2013}}&lt;/ref&gt; জাপানত এনে আঠাযুক্ত চাউল বা বৰা চাউলৰ পৰা উৎপাদিত আঠাযুক্ত পিঠাগুড়ি [[মোচি]] বনাবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হয়, ইয়াক ''মোচিগোমেকো'' বোলা হয়, বা চমুকৈ ''মোচিকো বুলিও কোৱা হয়। '' &lt;ref name=&quot;jc&quot;&gt;{{Cite book|last=辻静雄|title=Japanese Cooking: A Simple Art|url=https://books.google.com/books?id=fby2Er0seMMC&amp;pg=PA70|access-date=29 January 2013|year=2006|publisher=Kodansha International|isbn=9784770030498|page=70}}&lt;/ref&gt;

=== খুন্দাৰ পদ্ধতি ভেদে ===
খুন্দাৰ পদ্ধতিৰ ভেদে পিঠাগুড়িৰ প্ৰকাৰো বিভিন্ন হয়। পিঠাগুড়ি শুকান চাউলৰ পৰা শুকানকৈ খুন্দিব পাৰি, বা খুন্দাৰ আগতে পানীত তিয়াই থোৱা চাউলৰ পৰা সেমেকাকৈ খুন্দিব পাৰি। &lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite journal|last=Lee|first1=Sang-Hyo|last2=Lee|first2=Hyun-Yu|last3=Kim|first3=Kil-Hwan|last4=Kim|first4=Young-In|title=Effect of Different Milling Methods on Distribution of Particle Size of Rice Flours|journal=Korean Journal of Food Science and Technology|year=1993|volume=25|issue=5|pages=541–545|issn=0367-6293}}&lt;/ref&gt; সাধাৰণতে, চাউলৰ গুড়িয়ে শুকানকৈ পিহা পিঠাগুড়িক বুজায় আৰু এইবোৰ পাত্ৰত ভৰাই ৰাখি বহুদিনলৈ ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি। কোৰিয়াত ভিজাকৈ খুন্দা পিঠাগুড়ি প্ৰস্তুত কৰিবলৈ প্ৰথমে চাউলখিনি পানীত তিয়াই ৰাখি কুমলীয়া হ'লে পানীৰ পৰা টুকি ৰাখি শিলৰ পিহনাত পিহি তাৰ পিছত ঐচ্ছিকভাৱে ছালনীৰে চালি তৈয়াৰ কৰা হয়। &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; [[ফিলিপাইন|ফিলিপাইনছত]], চাউলৰ গুড়ি পৰম্পৰাগতভাৱে শুকানকৈ প্ৰস্তুত কৰা নহয়। বৰঞ্চ ইয়াক প্ৰথমে নিসিজোৱা [[বৰা চাউল|আঠাযুক্ত চাউল]] ৰাতিটো তিয়াই (সাধাৰণতে ইয়াক অলপ কিম্বন হ'বলৈ দি) তাৰ পিছত পৰম্পৰাগতভাৱে শিলৰ পিহনাৰ দ্বাৰা পিহি গালাপং ({{Lang|tl|[[galapóng]]}}) নামেৰে জনাজাত এবিধ চহকী আৰু মসৃণ আঠাযুক্ত পিঠাগুৰি তৈয়াৰ কৰা হয়। 

== ব্যৱহাৰ ==
[[চিত্ৰ:Mitarashi_dango_by_yomi955_in_Kyoto.jpg|thumb| জাপানীজ ''মিতৰাচি ডাংগো'', এবিধ মিঠাই]]

=== ৰন্ধন ===
[[চিত্ৰ:Jian_dui_in_London_(Chinatown).jpg|thumb| চাইনিজ ''জিয়ান দুই'']]
পিঠাগুড়ি ব্যৱহাৰ কৰি [[পিঠা]], মেকাৰুন, বান আদি মিঠাই বনাব পাৰি। ইয়াক গুড়ি কৰা চেনিৰ দৰেই মিঠাইৰ ওপৰত চটিয়াবলৈয়ো ব্যৱহাৰ কৰা হয়। &lt;ref&gt;{{Cite book|title=The Technology of Cake Making|last=E.B. Bennion|publisher=Springer|date=1997|page=15}}&lt;/ref&gt;

==== পূব এছিয়া ====
চীনত পিঠাগুড়ি ব্যৱহাৰ কৰি ''জিয়ান ডুই'', ''টাংয়ুয়ান'', ''নিয়ান গাও'', ''কিংটুয়ান'', ''ইউয়ানছিয়াও'' আদি খাদ্য তৈয়াৰ কৰা হয়। 

[[জাপানী খাদ্য|জাপানত]] সিজোৱা আঠাযুক্ত চাউলৰ পিঠাগুড়িৰক ''মোচিগোমেকো'' বুলি কোৱা হয়, [[মোচি]] ডাংগো বা চচ্ ডাঠ কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হয়। &lt;ref name=&quot;hosking&quot;/&gt; &lt;ref name=&quot;jc&quot;/&gt; নিসিজোৱা আঠাযুক্ত চাউলৰ পিঠাগুড়ি ''শ্বিৰাটামাকো'' প্ৰায়ে মিঠাই উৎপাদন কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হয়। &lt;ref name=&quot;jc&quot; /&gt; আঠা নথকা চাউলৰ পিঠাগুড়ি জচিংকো (''jōshinko)'' মূলতঃ মিঠাই তৈয়াৰ কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হয়। &lt;ref name=&quot;jc&quot; /&gt;

কোৰিয়াত বিভিন্ন ধৰণৰ ধানৰ পৰা তৈয়াৰী আৰু বিভিন্ন খুন্দন পদ্ধতিৰে তৈয়াৰী পিঠাগুড়ি বিভিন্ন ধৰণৰ ''ট্টেক'' (পিঠা) আৰু ''হাংগৱা'' (মিঠাই) প্ৰস্তুত কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হয়। বৰাচাউলৰ পৰা প্ৰস্তুত কৰা ''চাপছাল-গাৰু'' নামৰ পিঠাগুড়িবিধ ''চাপছাল-ট্টেওক'' (বৰা চাউলৰ পিঠা), গোচুজাং (চিলি পেষ্ট), লগতে [[কিমচি|কিমচিৰ]] বাবে চাউলৰ আঠা তৈয়াৰ কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হয়। আঠা নথকা চাউলৰ পিঠাগুড়ি ব্যৱহাৰ কৰি দাইল বা গ্ৰুলৰ দৰে খাদ্য যেনে বিউমবোক, জুক, মিউম, ডাংছু আদি বনাব পাৰি। 

==== দক্ষিণ-পূব এছিয়া ====
[[চিত্ৰ:Khanom_tom.JPG|thumb| থাই ''খানম টম'']]
ফিলিপাইনছত আঠাযুক্ত চাউলৰ পিঠাগুৰি ''[[বৰা চাউল|গালাপঙক]]'' নানান তৰহৰ স্থানীয় পিঠা আৰু ডেজাৰ্টৰ মুখ্য উপাদান হিচাপে ব্যৱহাৰ হয়। খাদ্যৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি [[নাৰিকলৰ গাখীৰ]] ( ''গাটা'' ), কাঠৰ ছাই লাই, আৰু অন্যান্য বিভিন্ন উপাদান ''গালাপংত'' যোগ কৰিব পাৰি। ''&lt;nowiki/&gt;'গালাপং''' বেক কৰি, ভাপত দি, সিজাই বা ভাজি প্ৰস্তুত কৰিব পাৰি, ইয়াৰ পৰা ''পুটো'' বা ''বিবিংকাৰ'' দৰে খাদ্য পোৱা যায়। &lt;ref name=&quot;Besa&quot;&gt;{{Cite book|last=Amy Besa &amp; Romy Dorotan|url=https://books.google.com/books?id=He-RBQAAQBAJ&amp;q=Arroz+caldo|title=Memories of Philippine Kitchens|publisher=Abrams|year=2014|isbn=9781613128084}}&lt;/ref&gt;

==== দক্ষিণ এছিয়া ====
[[চিত্ৰ:Nepali_Sel_Roti_and_Khabjey.JPG|thumb| নেপালী ''[[চেল ৰুটি|চেল ৰোটি]]'']]
[[চিত্ৰ:Naan_Berenji_16.jpg|thumb| পাৰ্চী ''নান-এ বেৰেঞ্জি'']]
দক্ষিণ ভাৰতত দোছা, পুট্টু, চক্কুলি &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://udupi-recipes.com/2017/10/easy-chakkuli-recipe-using-ready-flour.html|title=easy chakkuli recipe using ready flour|date=17 October 2017|publisher=Udupi Recipes|accessdate=28 March 2024}}&lt;/ref&gt; গোলিবাজে ( মংগলৌৰ বাজ্জী ) আৰু কোৰি ৰুট্টি আদি খাদ্যৰ বাবে পিঠাগুড়ি ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ইয়াৰোপৰি [[গম|ঘেঁহু]], বাজৰা, অন্যান্য শস্যৰ আটা, আৰু কেতিয়াবা শুকান ফল বা শাক-পাচলি মিহলাই মান্নি নামৰ এক প্ৰকাৰৰ শিশু খাদ্য তৈয়াৰ কৰা হয়। পশ্চিম ভাৰতৰ কংকান অঞ্চলত ভাকাৰি তৈয়াৰ কৰিবলৈ পিঠাগুড়ি ব্যৱহাৰ কৰা হয়। 

[[বাংলাদেশী ৰন্ধনশৈলী|বাংলাদেশত]], চাউলৰ গুড়ি খাদ্যৰ এক নিয়মীয়া উপাদান। পূব ভাৰতৰ [[বঙালী ৰন্ধনশৈলী|বাংলা]] আৰু [[অসমীয়া খাদ্যাভ্যাস|অসমীয়া খাদ্যত]] ইয়াক [[ৰুটী|ৰুটি]] আৰু মিঠাই যেনে সন্দেশ আৰু [[পিঠা]] আদি তৈয়াৰ কৰাত ব্যৱহাৰ কৰা হয়। [[পায়স|খীৰ]] (ভাৰত উপমহাদেশৰ সাধাৰণ মিঠাই) তৈয়াৰ কৰাতো ইয়াক ব্যৱহাৰ কৰা হয়। 

[[শ্ৰী লংকাৰ ৰন্ধন প্ৰণালী|শ্ৰীলংকাত]], ইয়াক বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ ঘৰুৱা খাদ্য সামগ্ৰী প্ৰস্তুত কৰাত ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ইয়াক খাদ্য সামগ্ৰী যেনে পিট্টু, আপ্পা (হপাৰ), ইণ্ডি আপ্পা (ষ্ট্ৰিং হপাৰ) আৰু মিঠাই যেনে কিউৱাম, ককিছ, আথিৰাছা আদি তৈয়াৰ কৰাত ব্যৱহাৰ কৰা হয়। লগতে ইয়াক ৰুটি আৰু অন্যান্য বেকাৰী সামগ্ৰী তৈয়াৰ কৰিবলৈয়ো ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি। 

[[নেপাল|নেপালত]] নেৱাৰসকলে যোমাৰী আৰু চাটামাৰী তৈয়াৰ কৰিবলৈ চাউলৰ গুড়ি ব্যৱহাৰ কৰে। [[চেল ৰুটি]] হৈছে নেপাল আৰু [[ভাৰত|ভাৰতৰ]] [[ছিক্কিম|ছিকিম]] আৰু [[দাৰ্জিলিং]] অঞ্চলত সাধাৰণতে খোৱা আন এবিধ জনপ্ৰিয় পিঠাগুড়িৰে প্ৰস্তুত কৰা খাদ্য। [[কুমাঊঁ বিভাগ|কুমাওঁত]] চেল ৰোটি শিঙাল নামেৰে জনাজাত। 

মধ্য আমেৰিকাৰ ডিচ ''পুপুছাতো'' নিয়মীয়া আটাৰ বিকল্প হিচাপে চাউলৰ গুড়ি ব্যৱহাৰ কৰা হয়। 

=== ৰান্ধনীশালৰ বাজে ===
[[চিত্ৰ:Cheret,_Jules_-_La_Diaphane_(pl_121).jpg|thumb|left| ''লা ডাইফান'', ''{{Interlanguage link|Poudre de riz|fr}}'', প্ৰসাধন সামগ্ৰী হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা চাউলৰ গুড়ি, [[ছাৰা বাৰ্নহাৰ্ট|চাৰা বাৰ্নহাৰ্ডৰ]] এখন পোষ্টাৰ]]
[[File:A woman lightening Diyas during Diwali.jpg|thumb|দীপাৱলীৰ সময়ত অসমৰ এগৰাকী মহিলাই পিঠাগুড়ি ব্যৱহাৰ কৰি মৰল সাঁ‌জিছে।]]
==== প্ৰসাধন সামগ্ৰী ====
প্ৰসাধন সামগ্ৰী উদ্যোগত চাউলৰ গুড়ি ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ইয়াৰোপৰি ভাৰত বা অন্যন্য দেশৰ হিন্দু ব্ৰাহ্মণ সমাজত পূজাৰ সামগ্ৰী হিচাপে পিঠাগুড়ি ব্যৱহাৰ কৰে। বিশেষকৈ হোম যজ্ঞ বা অন্যান্য পূজাৰ কামত মৰল আঁ‌কিবলৈ বগা ৰঙ হিচাপে পিঠাগুড়ি ব্যৱহাৰ হয়। অসমীয়া সমাজত বিশেষকৈ [[তোলনি বিয়া]]ত কইনাৰ মাকৰ গালত গোপিনীয়ে পিঠাগুড়ি সানি ধেমালি কৰা দেখা যায়। 

==== কাঠফুলাৰ খেতি ====
কাঠফুলাৰ খেতিৰ বাবে ছাবষ্ট্ৰেট হিচাপে ব্যৱহাৰৰ বাবে ব্ৰাউন ৰাইচৰ গুড়ি ভাৰ্মিকুলাইটৰ সৈতে মিহলাই ব্যৱহাৰ কৰা হয়। এই পদ্ধতি খাব পৰা কাঠফুলাৰ খেতিয়কসকলে প্ৰায়ে ব্যৱহাৰ কৰে। ই কাঠফুলা খেতিৰ এক অতি সহজ আৰু কম খৰচী পদ্ধতি।&lt;sup class=&quot;noprint Inline-Template Template-Fact&quot; style=&quot;white-space:nowrap; &quot;&gt;&amp;#x5B; ''[[ৱিকিপিডিয়া:উদ্ধৃতিৰ প্ৰয়োজন|&lt;span title=&quot;Fun facts but verification would be better (June 2021)&quot;&gt;উদ্ধৃতিৰ প্ৰয়োজন&lt;/span&gt;]]'' &amp;#x5D; &lt;/sup&gt;

== তথ্যসূত্ৰসমূহ ==
{{reflist}}

[[শ্ৰেণী:থাইলেণ্ডৰ খাদ্য]]
[[শ্ৰেণী:চাউল]]
[[শ্ৰেণী:ইণ্ডোনেছিয়াৰ খাদ্য]]
[[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ ৰন্ধনশৈলী]]
[[শ্ৰেণী:কম্বোডিয়াৰ খাদ্য]]
[[শ্ৰেণী:বাংলাদেশৰ ৰন্ধনশৈলী]]
[[শ্ৰেণী:Articles containing Chinese language text]]</text>
      <sha1>m8n5sewl7f2sywulwh70qkqm1njd1zi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>জামালা আল-বৈধানী</title>
    <ns>0</ns>
    <id>116278</id>
    <revision>
      <id>607103</id>
      <parentid>491235</parentid>
      <timestamp>2026-05-18T13:24:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>29706</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>607103</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8941" sha1="isklem69co8ou5i1ku3y1bci0cmvpp2" xml:space="preserve">{{Infobox person
|name         = জামালা আল-বৈধানী
|image        =
|alt          =
|caption      =
|birth_date   = ১৯৭৭
|birth_place  = আল এঅফ [[আল বায়দা, য়েমেন|আল বায়দা]], য়েমেন
|death_date   = {{Death date and age|2012|12|15|df=y|1977}}
|death_place  = ছানা, য়েমেন
|occupation   = অসামৰিক বিষয়া, সমাজকৰ্মী
|years_active =
|known_for    = দিব্যাংগ মহিলাসকলৰ হকে সমাজসেৱা
}}

'''জামালা আল-বৈধানী''' ({{Lang-en|Jamala al-Baidhani}}, ১৯৭৭ – ১৫ ডিচেম্বৰ ২০১২) আছিল এগৰাকী য়েমেনৰ কৰ্মী যি মহিলা আৰু বিশেষভাৱে সক্ষম মহিলাসকলৰ নাগৰিক অধিকাৰৰ সমৰ্থন কৰিছিল। য়েমেনৰ প্ৰথমটো গোট ''আল-তাহাদী এছ’চিয়েশ্যন ফৰ ডিচেবলড ফিমেলছ''ৰ তেওঁ প্ৰতিষ্ঠাপক, যিটো গোট বিশেষভাৱে সক্ষম ছোৱালীক সহায় কৰাৰ বাবে নিয়োজিত।&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url = http://yemen.usembassy.gov/iwds.html|title = Speech in Honor of International Women's Day|date = 8 March 2010|access-date = 4 August 2015|website = Embassy of the United States in Sana'a Yemen|url-status = dead|archive-url = https://web.archive.org/web/20150405221742/http://yemen.usembassy.gov/iwds.html|archive-date = 5 April 2015|archivedate = 5 April 2015|archiveurl = https://web.archive.org/web/20150405221742/http://yemen.usembassy.gov/iwds.html|deadurl = yes}}&lt;/ref&gt;

==জীৱনী==
য়েমেনৰ আল বাইধা অঞ্চলৰ আল এঅফ গাঁৱত আল-বৈধানীৰ জন্ম হৈছিল ।&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite web|url = http://www.altahadi.org/userimages/pdf/1.pdf|title = Jamal Saleh Al Baidani|access-date = 4 August 2015|website = Al Tahadi|url-status = dead|archive-url = https://web.archive.org/web/20160304055837/http://www.altahadi.org/userimages/pdf/1.pdf|archive-date = 4 March 2016|archivedate = 4 March 2016|archiveurl = https://web.archive.org/web/20160304055837/http://www.altahadi.org/userimages/pdf/1.pdf|deadurl = yes}}&lt;/ref&gt; সাত বছৰ বয়সত মেনিনজাইটিছত আক্ৰান্ত হোৱালৈকে তেওঁ সক্ৰিয় শিশু আছিল৷ ৰোগৰ সৈতে জড়িত জটিলতাৰ বাবে তেওঁ পক্ষাঘাতগ্ৰস্ত হৈছিল। সুস্থ হোৱাৰ পিছত আল-বৈধানীয়ে ঘূৰি ফুৰিবলৈ হুইল চেয়াৰ ব্যৱহাৰ কৰে।&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite news|url=http://nationalyemen.com/2014/03/08/death-stole-them-but-their-work-immortalized-them/|title=Death Stole Them but Their Work Immortalized Them|last=Al-Mohattwari|first=Asma|date=8 March 2014|work=National Yemen|access-date=4 August 2015|archive-date=30 July 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170730080719/http://nationalyemen.com/2014/03/08/death-stole-them-but-their-work-immortalized-them/|url-status=dead|archivedate=30 July 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170730080719/http://nationalyemen.com/2014/03/08/death-stole-them-but-their-work-immortalized-them/|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt; ১৯৯৫ চনত তেওঁ সমাজ পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰালয়ত কাম কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে আৰু কলেজলৈও যায়।&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt; সমাজ বিজ্ঞানত তেওঁ স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰে।.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

আল-বৈধানীয়ে ১৯৯৬ চনত য়েমেন চৰকাৰত অক্ষমতাৰ অধিকাৰৰ সৈতে কাম কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে,&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt; কিন্তু পিছলৈ তেওঁ অনুভৱ কৰে যে চৰকাৰত কাম কৰাৰ সময়ত তেওঁ বিশেষভাৱে সক্ষম মহিলাসকলৰ বাবে সেৱা আগবঢ়োৱাৰ লক্ষ্যত উপনীত হ'ব পৰা নাই।&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; য়েমেনত অক্ষমতা থকা বেছিভাগ লোকেই অক্ষম ব্যক্তি সংস্থা (DPO) আৰু বেচৰকাৰী সংস্থা (NGO)ৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰিব লাগিব।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.escwa.un.org/divisions/div_editor/Download.asp?table_name=divisions_other&amp;field_name=ID&amp;FileID=1155|title=Looking the Other Way: Disability in Yemen|date=2009|website=Social Development Division - Social Policy Section|publisher=United Nations ESCWA|archive-url=https://web.archive.org/web/20160313144057/http://www.escwa.org.lb/divisions/div_editor/Download.asp?table_name=divisions_other&amp;field_name=ID&amp;FileID=1155|archive-date=13 March 2016|access-date=4 August 2015}}&lt;/ref&gt; আল-বৈধানীয়ে ১৯৯৮ চনত ডিপিঅ' হিচাপে আল-তাহাদী প্ৰতিষ্ঠা কৰে।&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; ২০০৬ চনত তেওঁ যুৱ উন্নয়নৰ বাবে আলেছৰাৰ এন জি অ' গঠন কৰে, যিয়ে বিশেষভাৱে সক্ষমসকলৰ বাবে স্বেচ্ছাসেৱী কামৰ সমন্বয়ত সহায় কৰে।&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

২০০৭ চনত য়েমেনত থকা আমেৰিকাৰ দূতাবাসে তেওঁক &quot;সাহসী মহিলা&quot; হিচাপে সন্মান জনায়।&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; ২০০৮ চনত ছানাত থকা কুৱেইটৰ দূতাবাসে আল-বৈধানীক তেওঁৰ এন জি অ'ৰ কামৰ বাবে ৩০,০০০ ডলাৰ প্ৰদান কৰে।&lt;ref&gt;{{Cite web|url = http://www.kuna.net.kw/ArticlePrintPage.aspx?id=1953699&amp;language=en|title = Kuwait Embassy in Yemen Extends Donation to Disabled Society|date = 17 November 2008|access-date = 4 August 2015|website = Kuwait News Agency}}&lt;/ref&gt;

২০১২ চনত শ্বাস-প্ৰশ্বাসজনিত ৰোগৰ সৈতে জড়িত জটিলতাৰ বাবে ছানাত আল-বৈধানীৰ মৃত্যু হয়।&lt;ref name=&quot;Al-Yarisi&quot;&gt;{{Cite news|url = http://www.yementimes.com/en/1634/news/1745/Woman-who-dedicated-life-to-disabled-dies.htm|title = Woman Who Dedicated Life to Disabled Dies|last = Al-Yarisi|first = Amal|date = 17 December 2012|work = Yemen Times|access-date = 4 August 2015|archive-url = https://web.archive.org/web/20170407082305/http://www.yementimes.com/en/1634/news/1745/Woman-who-dedicated-life-to-disabled-dies.htm|archive-date = 7 April 2017|url-status = dead|archivedate = 7 April 2017|archiveurl = https://web.archive.org/web/20170407082305/http://www.yementimes.com/en/1634/news/1745/Woman-who-dedicated-life-to-disabled-dies.htm|deadurl = yes}}&lt;/ref&gt; তেওঁক মাজেল আল-ডেমা কবৰস্থানত সমাধিস্থ কৰা হয়।&lt;ref name=&quot;Al-Yarisi&quot;/&gt; ২০১৩ চনত মৰণোত্তৰভাৱে আল-বৈধানীক দ্বিতীয়টো বালকুইছ বঁটা প্ৰদান কৰা হয়। এই বঁটাৰ জৰিয়তে &quot;য়েমেনৰ মহিলাসকলৰ উন্নয়নত ব্যতিক্ৰমী অৱদান&quot; আগবঢ়োৱা মহিলাসকলক সন্মান জনোৱা হয়।&lt;ref&gt;{{Cite journal|url = http://www.yemenlng.com/ws/uploads/Journal2en.pdf|title = Winners of Balquis Awards 2012-2014|date = July 2014|journal = Yemen LNG Journal|access-date = 4 August 2015|issue = 2|page = 5|archive-url = https://web.archive.org/web/20160304055315/http://www.yemenlng.com/ws/uploads/Journal2en.pdf|archive-date = 4 March 2016|url-status = dead|archivedate = 4 March 2016|archiveurl = https://web.archive.org/web/20160304055315/http://www.yemenlng.com/ws/uploads/Journal2en.pdf|deadurl = yes}}&lt;/ref&gt;

==References==

[[শ্ৰেণী:য়েমেনৰ মহিলা সমাজকৰ্মী]]
[[শ্ৰেণী:য়েমেনৰ ব্যক্তি]]
[[শ্ৰেণী:সমাজকৰ্মী]]</text>
      <sha1>isklem69co8ou5i1ku3y1bci0cmvpp2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>নাৰীবাদী মিত্ৰজোঁট (নাইজেৰিয়া)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>116767</id>
    <revision>
      <id>607190</id>
      <parentid>537508</parentid>
      <timestamp>2026-05-19T02:03:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>29706</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>607190</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10996" sha1="4p59ivx78xp1z7wcc1uu5mqorruswwq" xml:space="preserve">{{Infobox organization
| name                     = নাৰীবাদী মিত্ৰজোঁট
| formation                = 
| image                     = 
| caption = 
| nickname                 = FemCo
| founder                  = 
| founding_location        = [[Lagos]], [[Nigeria]]
| location_country         = Nigeria
| website                  = https://feministcoalition2020.com/
| type =  নাৰীবাদী সংগঠন
| purpose = নাৰীৰ সমতা বৃদ্ধি
| headquarters = লাগোছ, নাইজেৰিয়া
| leader_name = অডুনায়ো ইৱেনিয়ি (প্ৰতিষ্ঠাপক)&lt;br&gt; ডামিলোলা অডুফুৱা (প্ৰতিষ্ঠাপক)
}}

'''নাৰীবাদী মিত্ৰজোঁট''' ({{lang-en|Feminist Coalition}} হৈছে নাইজেৰিয়াৰ যুৱ নাৰীবাদীসকলৰ এটা গোট যি [[নাইজেৰিয়া|নাইজেৰিয়াৰ]] সমাজত মহিলাসকলৰ সমতা বৃদ্ধিৰ বাবে কাম কৰে।&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|last=|first=|date=2020-10-27|title=In Nigeria, When Will Justice Catch Up With the Present?|url=https://www.vogue.com/article/end-sars-nigeria-movement-feminist-coalition-op-ed/amp?__twitter_impression=true|archive-url=|archive-date=|access-date=2020-11-12|website=}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|last=|first=|date=2020-10-23|title=End SARS Protest: Feminist Coalition say dem go continue to fight for Nigerian women|newspaper=BBC News Pidgin|url=https://www.bbc.com/pidgin/tori-54660377|archive-url=|archive-date=|access-date=2020-11-12|website=}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|last=|first=|date=2020-10-29|title=How to continue support for the End SARS movement in Nigeria|url=https://metro.co.uk/2020/10/29/how-to-continue-support-for-the-end-sars-movement-in-nigeria-13487714/|archive-url=|archive-date=|access-date=2020-11-12|website=}}&lt;/ref&gt;

২০২০ চনৰ জুলাই মাহত ডামিলোলা অডুফুৱা আৰু অডুনায়ো ইৱেনিয়ে ইয়াক সহযোগিতামূলকভাৱে প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|last=|first=|date=2020-12-03|title=Odunayo Eweniyi and Damilola Odufuwa, Nigerian Allies to #EndSARS|newspaper=Bloomberg|url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2020-12-03/odunayo-eweniyi-damilola-odufuwa-nigerian-allies-endsars-bloomberg-50-2020|archive-url=|archive-date=|access-date=2020-12-04|website=}}&lt;/ref&gt;
==প্ৰকল্পসমূহ==
২০২০ চনৰ অক্টোবৰ মাহত নাইজেৰিয়াত আৰক্ষীৰ বৰ্বৰতাৰ বিৰুদ্ধে “End SARS” হেচটেগ আৰু শ্লোগানেৰে গণ শান্তিপূৰ্ণ প্ৰতিবাদ আৰম্ভ হয়। ক্ষমতাৰ অপব্যৱহাৰৰ ইতিহাস থকা আৰক্ষী ইউনিট বিশেষ ডকাইতি বিৰোধী স্কোয়াড (SARS) সম্পূৰ্ণৰূপে ভংগ কৰাৰ বাবে তেওঁলোকে প্ৰতিবাদ সাব্যস্ত কৰে। সদস্যসকলে সিদ্ধান্ত লয় যে ইয়াৰ প্ৰথম প্ৰকল্প হ'ব নাইজেৰিয়ানসকলে নিজৰ সাংবিধানিক অধিকাৰ ব্যৱহাৰ কৰা সুৰক্ষা নিশ্চিত কৰাৰ জৰিয়তে শান্তিপূৰ্ণ প্ৰতিবাদক সমৰ্থন কৰা।.&lt;ref&gt;{{Cite web|last=|first=|date=2020-10-21|title='We Are Able to Get Things Done.' Women Are at the Forefront of Nigeria's Police Brutality Protests|url=https://time.com/5902123/nigeria-women-endsars-protest-movement/|archive-url=|archive-date=|access-date=2020-11-12|website=|archivedate=2020-11-09|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201109010431/https://time.com/5902123/nigeria-women-endsars-protest-movement/|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|last=|first=|date=2020-10-26|title=How bitcoin powered the largest Nigerian protests in a generation|url=https://qz.com/africa/1922466/how-bitcoin-powered-nigerias-endsars-protests/|archive-url=|archive-date=|access-date=2020-11-12|website=}}&lt;/ref&gt;
==অভিযোগ==
২০২১ চনৰ ১২ মাৰ্চত নাইজেৰিয়াৰ সংবাদ মাধ্যমে প্ৰকাশ কৰিছিল যে সংস্থাটো আৰু ইয়াৰ সদস্যসকলে EndSARS একাউণ্টৰ পৰা ₦২৩,০০০,০০০&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web|date=2021-03-12|title=Twitter abuzz over withdrawal of '$51k worth of bitcoin' from #EndSARS funds by Feminist Coalition|url=https://www.thecable.ng/twitter-abuzz-over-withdrawal-of-51k-worth-of-bitcoin-from-endsars-funds-by-feminist-coalition|access-date=2021-03-14|website=TheCable|language=en-US}}&lt;/ref&gt; (প্ৰতি বিনিময় হাৰৰ ৫১,০০০&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; ডলাৰৰ সমতুল্য) মূল্যৰ [[বিটকইন|বিটকই]]ন উলিয়াই ব্যক্তিগত একাউণ্টত জমা কৰে।&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Tobiloba|date=2021-03-12|title=This is Feminist Coalition's Response to the Alleged Withdrawal of ₦23m in Bitcoin Donated for #EndSARS Protest {{!}} 36NG|url=https://www.36ng.ng/2021/03/12/this-is-feminist-coalitions-response-to-the-alleged-withdrawal-of-%E2%82%A623m-in-bitcoin-donated-for-endsars-protest/|access-date=2021-03-14|language=en-US|archivedate=2021-03-13|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210313034429/https://www.36ng.ng/2021/03/12/this-is-feminist-coalitions-response-to-the-alleged-withdrawal-of-%e2%82%a623m-in-bitcoin-donated-for-endsars-protest/|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite web|date=2021-03-13|title=#EndSARS: Feminist Coalition's $51,000 bitcoin account withdrawal stirs controversy|url=https://www.premiumtimesng.com/news/top-news/448622-endsars-feminist-coalitions-51000-bitcoin-account-withdrawal-stirs-controversy.html|access-date=2021-03-14|language=en-GB}}&lt;/ref&gt; নাৰীবাদী মিত্ৰজোঁটে এটা আনুষ্ঠানিক বিবৃতি প্ৰকাশ কৰে য'ত তেওঁলোকৰ ন্যায়ৰ প্ৰমাণ&lt;ref&gt;{{Cite web|date=2021-03-12|title=Feminist Coalition responds to allegations of moving N23m in bitcoin donated for #EndSARS protest|url=https://allure.vanguardngr.com/2021/03/feminist-coalition-bitcoin/|access-date=2021-03-14|website=Vanguard Allure|language=en-US}}&lt;/ref&gt; সন্নিবিষ্ট কৰা হৈছিল আৰু কোনো ধৰণৰ আৰ্থিক অসৎ ব্যৱহাৰ বা কোনো ধন ব্যক্তিগতকৰণৰ কাৰ্য্যক খণ্ডন কৰা হৈছিল। প্ৰমাণসমূহ আছিল পৰিসংখ্যা আৰু ক্ৰিপ্টো মুদ্ৰাৰ ভাষাৰ সংমিশ্ৰণ&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Oduah|first=Henry|date=2021-03-12|title=Feminist Coalition releases financial statement over allegation of withdrawing N23m quietly|url=https://www.qed.ng/feminist-coalition-releases-financial-statement-over-allegation-of-withdrawing-n23m-quietly/|access-date=2021-03-14|website=QED.NG|language=en-US}}&lt;/ref&gt; যিয়ে ডিজিটেল মুদ্ৰাই কেনেকৈ কাম কৰে সেই বিষয়ে বুজায়৷ পিছে এইবিষয়ে জ্ঞান নথকা ব্যক্তিসকলক বুজাবলৈ যথেষ্ট কঠিন হৈ পৰিছিল। অৱশেষত নাইজেৰিয়াৰ ক্ৰিপ্টো মুদ্ৰা ব্যৱসায়ী আৰু নাইজেৰিয়াৰ বাহিৰৰ তৃতীয় পক্ষৰ ক্ৰিপ্টো মুদ্ৰা ব্যৱসায়ীসকলে এই প্ৰমাণসমূহক মিছা বুলি জনায় আৰু তেওঁলোকৰ প্ৰমাণত অনিয়ম&lt;ref name=&quot;:4&quot;&gt;{{Cite web|date=2021-03-13|title=#EndSARS Protest: Feminist Coalition reacts to N23m fraud allegation » NEWS|url=https://www.withinnigeria.com/news/2021/03/13/endsars-protest-feminist-coalition-reacts-to-n23m-fraud-allegation/|access-date=2021-03-14|website=NEWS|language=en-GB}}&lt;/ref&gt;আৰু বাস্তৱিক ভুলৰ&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt; উল্লেখ কৰে। তদুপৰি, নাৰীবাদী মিত্ৰজোঁটে প্ৰদান কৰা প্ৰমাণসমূহ ২০২০ চনৰ এণ্ডছাৰ্ছ প্ৰতিবাদৰ সময়ত সংস্থাটোৱে দাবী কৰা কথাৰ কিছু বিপৰীতমুখী যেন দেখা গৈছিল য’ত তেওঁলোকে দাবী কৰিছিল যে তেওঁলোকৰ সকলো আইনী সেৱা প্ৰ’-ব’নো (বিনামূলীয়া অথবা সেৱামূলক)&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Cite web|last=John|first=Janet|date=2021-03-13|title=Feminist Coalition provides details on how they spent ₦87,452,553.28 #EndSARS donations|url=https://nairametrics.com/2021/03/13/feminist-coalition-responds-to-alleged-withdrawal-of-funds/|access-date=2021-03-14|website=Nairametrics|language=en-GB}}&lt;/ref&gt;৷ কিন্তু তেওঁলোকৰ প্ৰমাণে সেই দাবীক সমৰ্থন কৰা নাছিল৷ কাৰণ দেখা গৈছিল যে ৰাজহুৱা অনুদানৰ পৰা পোৱা নাইজেৰিয়ান নাইৰাৰ লাখ লাখ আইনী মাচুলত ব্যয় কৰা হৈছিল। ক্ৰিপ্টো মুদ্ৰা বিশেষজ্ঞসকলে সংস্থাটোক প্ৰতাৰণামূলক আৰু ইচ্ছাকৃতভাৱে প্ৰমাণসমূহ অস্পষ্ট কৰি তোলাৰ বাবে ধমক দিছিল।&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Nigeria|first=Ripples|date=2021-03-12|title=SocialMediaTrends: Feminist Coalition &amp; #EndSARS fund; Buratai &amp; arms procurement fund|url=https://www.ripplesnigeria.com/socialmediatrends-feminist-coalition-buratai-arms-procurement-fund/|access-date=2021-03-14|website=Latest Nigeria News {{!}} Top Stories from Ripples Nigeria|language=en-US}}&lt;/ref&gt;
==তথ্যসূত্ৰ==</text>
      <sha1>4p59ivx78xp1z7wcc1uu5mqorruswwq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>জেনা জেমছন</title>
    <ns>0</ns>
    <id>116842</id>
    <revision>
      <id>607125</id>
      <parentid>602279</parentid>
      <timestamp>2026-05-18T15:05:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>29706</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>607125</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="130095" sha1="ckt2ivqtdh40dcz0au3zkscpohshxzh" xml:space="preserve">{{Infobox person
|name=জেনা জেমছন
|image=Jenna Jameson 2014.jpg
|caption=২০১৪ চনত জেনা জেমছন
|birth_name=
|birth_date={{birth date and age|1974|04|09}}
|birth_place=আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ
|spouse=
|partner=
|children=৩
|height=৫ ফুট ৩ ইঞ্চি
|alias=
|website=&lt;!-- {{url|http://jennajameson.com}} Official website is problematic – AVG anti-virus software posts warning --&gt;
|occupation={{flatlist|
* পৰ্ণগ্ৰাফিক চলচ্চিত্ৰ অভিনেত্ৰী
* ব্যৱসায়ী 
* লেখক
* টেলিভিছনৰ ব্যক্তিত্ব
}}}}
'''জেনা মেৰী মাছলি''' ( ইংৰাজী : Jenna Marie Massoli; জন্ম: ৯ এপ্ৰিল, ১৯৭৪; পেছাগতভাৱে '''জেনা জেমছন''' নামেৰে পৰিচিত), এগৰাকী আমেৰিকান ব্যৱসায়ী, লেখিকা, টেলিভিছন ব্যক্তিত্ব আৰু প্ৰাক্তন [[পৰ্ণগ্ৰাফিক চলচ্চিত্ৰৰ অভিনেত্ৰী]]।&lt;ref name=&quot;CNBC2014&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.cnbc.com/2014/01/15/jenna-jameson-makes-post-retirement-comback-to-porn.html|title=The return of Jenna Jameson|first=Chris|last=Morris|date=2014-01-15|publisher=[[CNBC]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141016012417/https://www.cnbc.com/id/101338733|archivedate=October 16, 2014}}&lt;/ref&gt; তেওঁক বিশ্বৰ আটাইতকৈ বিখ্যাত প্ৰাপ্তবয়স্ক মনোৰঞ্জন অভিনেত্ৰী আৰু &quot;পৰ্ণৰ ৰাণী&quot; হিচাপে নিৰ্বাচিত কৰা হৈছে। 

১৯৯৩ চনত জেমছনে ষ্ট্ৰিপাৰ আৰু গ্লেমাৰ মডেল হিচাপে কাম কৰাৰ পিছত কামোদ্দীপক ভিডিঅ'ত অভিনয় কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। ১৯৯৬ চনলৈকে তেওঁ তিনিটা প্ৰধান প্ৰাপ্তবয়স্ক চিনেমা সংস্থাৰ প্ৰতিটোৰ পৰা &quot;টপ নিউকামাৰ&quot; বঁটা লাভ কৰিছিল। তাৰ পিছত তেওঁ ৩৫টাতকৈও অধিক প্ৰাপ্তবয়স্ক-ভিডিঅ' বঁটা লাভ কৰিছে, আৰু এক্স-ৰেটেড ক্ৰিটিকছ অৰ্গেনাইজেচন (এক্সআৰচিঅ') আৰু এডাল্ট ভিডিঅ' নিউজ (এভিএন) হলছ অৱ ফেমত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে। 

জেমছনে ২০০০ চনত জে গাৰ্ডিনাৰ সৈতে প্ৰাপ্তবয়স্ক-মনোৰঞ্জন কোম্পানী '''ক্লাবজেনা''' প্ৰতিষ্ঠা কৰে, যাক তেওঁ পিছলৈ বিয়া কৰায় আৰু বিবাহ বিচ্ছেদ কৰে। প্ৰথম অৱস্থাত এটা একক ৱেবছাইট, এই ব্যৱসায়টোৱে আন তাৰকাৰ অনুৰূপ ৱেবছাইট পৰিচালনাৰ দিশত সম্প্ৰসাৰিত হৈছিল আৰু ২০০১ চনত যৌন সম্পৰ্কীয় ভিডিঅ’ নিৰ্মাণ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিছিল। এনেধৰণৰ প্ৰথমখন চিনেমা ''ব্ৰায়ানা লাভছ জেনা'' ( ব্ৰায়ানা বেংকছৰ সৈতে) ২০০৩ চনৰ এভিএন বঁটাত ২০০২ চনৰ বাবে বেষ্ট-চেলাৰ আৰু বেষ্ট-ৰেণ্টিং পৰ্ণগ্ৰাফিক শিৰোনাম হিচাপে নিৰ্বাচিত হয়। ২০০৫ চনলৈকে ক্লাবজেনাৰ ৰাজহ আছিল ৩০ মাৰ্কিন ডলাৰ&amp;nbsp; লাভৰ আধা বুলি অনুমান কৰা হৈছে। 

১৯৯৭ চনত হাৱাৰ্ড ষ্টাৰনৰ ছবি ''প্ৰাইভেট পাৰ্টছত'' সৰু ভূমিকা লোৱাৰ পৰা আৰম্ভ কৰি জেমছনে মূলসুঁতিৰ পপ সংস্কৃতিলৈও পাৰ হৈ গৈছে। কেইবাটাও অতিথি-আয়োজক আৰু বিভিন্ন টেলিভিছন অনুষ্ঠানত অতিথি অভিনয়ৰ সৈতে তেওঁৰ মূলসুঁতিৰ উপস্থিতি অব্যাহত আছিল। প্লেবয় টিভিয়ে তেওঁৰ ''জেনাৰ আমেৰিকান চেক্স ষ্টাৰ'' ৰিয়েলিটি শ্ব’ আয়োজন কৰিছিল, য’ত উচ্চাকাংক্ষী পৰ্ণ তাৰকাসকলে ক্লাবজেনাৰ চুক্তিৰ বাবে প্ৰতিযোগিতাত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল। ২০০৪ চনত তেওঁৰ আত্মজীৱনী ''হাউ টু মেক লাভ লাইক এ পৰ্ণ ষ্টাৰ: এ ক'চনেৰী টেলে'' ''নিউয়ৰ্ক টাইমছৰ'' বেষ্ট চেলাৰ তালিকাত ছয় সপ্তাহ কটায়। 

জেমছনে ২০০৮ চনৰ এভিএন এৱাৰ্ডছত পৰ্ণগ্ৰাফীৰ পৰা অৱসৰ লোৱাৰ কথা ঘোষণা কৰে, তেওঁ কয় যে তেওঁ কেতিয়াও উদ্যোগটোলৈ ঘূৰি নাহে। যদিও তেওঁ এতিয়া পৰ্ণগ্ৰাফিক ছবিত অভিনয় নকৰে, ২০১৩ চনৰ পৰা তেওঁ ৱেবকেম মডেল হিচাপে কাম কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে।&lt;ref name=&quot;CNBC2014&quot;/&gt;

== প্ৰাৰম্ভিক জীৱন == 
জেনা মাৰি মাচোলি জন্ম লাভ কৰিছিল ১৯৭৪ চনৰ ৯ এপ্ৰিলত, লাছ ভেগাছ, নেভাডাত।{{r|Brennan|ETHS-Bio}} তেওঁৰ পিতৃ লৰেঞ্চ হেন্ৰী মাচোলি লাছ ভেগাছ শ্বেৰিফ বিভাগৰ এজন আৰক্ষী বিষয়া আৰু কেএছএনভি-ডিটিৰ প্ৰগ্ৰাম ডাইৰেক্টৰ আছিল। তেওঁৰ মাতৃ জুডিথ ব্ৰুক হাণ্ট এজন লাছ ভেগাছ শ্ব’গাৰ্ল আছিল, যিয়ে ট্ৰপিকানা ৰিছৰ্ট এণ্ড কেছিন'ত 'ফ’লিজ বাৰ্ঝে' অনুষ্ঠানত নৃত্য কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;Smith Apr 2004&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;ReviewJournal&quot;/&gt; ১৯৭৬ চনৰ ২০ ফেব্ৰুৱাৰীত মেলান'মাত আক্ৰান্ত হৈ তেওঁৰ মাতৃৰ মৃত্যু ঘটে, যিটো তেওঁৰ দ্বিতীয় জন্মদিনৰ দুমাহ আগতে।&lt;ref name=&quot;Profit&quot;/&gt; 

চিকিৎসাৰ খৰচৰ বাবে পৰিয়ালটো দেউলীয়া হৈ পৰে আৰু তেওঁলোকে নেভাডা, এৰিজ’না আৰু মণ্টানাত স্থানান্তৰ হয়, সাধাৰণতে ট্ৰেইলাৰ ঘৰত বা পিতৃৰ দেউতাকৰ মাতৃৰ সৈতে বাস কৰিছিল। তেওঁ আৰু তেওঁৰ দাদা ট'নী কেথলিক ধৰ্মত পালনপৰায়ণকৈ ডাঙৰ হৈছিল,&lt;ref name=&quot;Higginbotham&quot;/&gt;&lt;ref name=OraTV&gt;{{cite web |url=http://www.ora.tv/larrykingnow/jenna-jameson-0_0bkkl6pa |title=Jenna Jameson |work=Larry King Now |via=Ora TV |date=October 24, 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141030084135/http://www.ora.tv/larrykingnow/jenna-jameson-0_0bkkl6pa |archive-date=October 30, 2014 |url-status=live |df=mdy-all |type=video |access-date=April 4, 2025 |archivedate=October 30, 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141030084135/http://www.ora.tv/larrykingnow/jenna-jameson-0_0bkkl6pa |deadurl=yes }}{{Time needed|date=January 2022}}&lt;/ref&gt; যদিও প্ৰকৃততে তেওঁলোকে প্ৰায় একে আনজনৰ অভিভাৱক হিচাপে নিজকে নিৰ্ধাৰণ কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;Biography.com&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.biography.com/performer/jenna-jameson |title=Jenna Jameson |website=Biography.com |date=2 April 2014 |publisher=A&amp;E Television Networks |access-date=10 January 2022 |archive-date=January 10, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220110095825/https://www.biography.com/performer/jenna-jameson |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

শৈশৱকালত, জেম্‌ছনে নিয়মিতভাৱে সৌন্দৰ্য প্ৰতিযোগিতাত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল আৰু বেলি নৃত্যৰ পাঠ ল’লে।&lt;ref name=&quot;AskMen&quot;/&gt; ''জম্বি ষ্ট্ৰিপাৰছ''ৰ ডিভিডিৰ এখন ফিচাৰেটত তেওঁ কয় যে, তেওঁ ১৫ বছৰ ধৰি নৃত্যৰ প্ৰশিক্ষণ লৈছিল।{{Citation needed|date=April 2020}}

তেওঁৰ আত্মজীৱনী অনুসৰি, ১৯৯০ চনৰ অক্টোবৰ মাহত, যেতিয়া তেওঁ ১৬ বছৰীয়া আছিল আৰু পৰিয়ালটো মণ্টানাৰ ফ্ৰ’মবাৰ্গত থকা গৰুৰ খেতিত বাস কৰিছিল, তেতিয়া তেওঁৰ সৈতে সংঘটিত হয় এক দলীয়া ধৰ্ষণৰ ঘটনা। এটা আমেৰিকান ফুটবল খেল শেষ হোৱাৰ পিছত তেওঁ ঘৰলৈ উভতি যাবলৈ হিচহাইক কৰাৰ সময়ত চাৰি গৰাকীৰ এজনৰে গাড়ীত উঠি ভুলকৈ ধৰ্ষিত হয়। 

তেওঁ ১৬ বছৰ থাকোঁতেই &quot;প্ৰিচাৰ&quot; নামৰ, তেওঁৰ প্ৰেমিক জেকৰ বাইকচলক ককাৰ দ্বাৰা দ্বিতীয়বাৰৰ বাবে ধৰ্ষিত হোৱাৰ অভিযোগ কৰে।&lt;ref name=&quot;Higginbotham&quot;/&gt; যদিও প্ৰিচাৰে এই ঘটনাটো অস্বীকাৰ কৰে।&lt;ref name=&quot;CNN&quot;/&gt; এই ঘটনা পিতৃক নক’ই তেওঁ ঘৰ এৰি জেকৰ সৈতে থাকিবলৈ যায়, যিয়ে তেওঁৰ প্ৰথম গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰেমিক হিচাপে বিবেচিত।&lt;ref name=&quot;Profit&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;January&quot;/&gt;

জেক এজন টেটু শিল্পী আছিল আৰু তেওঁ জেম্‌ছনক প্ৰথম টেটু দিয়ে, যিটো পাছত তেওঁৰ চিনাক্তকাৰী টেটুত পৰিণত হয় – তেওঁৰ সোঁ পাছলাৰ ওচৰত দুইটা হৃদয়ৰ আকৃতি।&lt;ref name=&quot;Miller Jul 2005&quot; /&gt; 

E! অনুসৰি, তেওঁৰ ভাতৃ ট'নীয়ে, যিয়ে পাছত নিজৰ টেটু পাৰ্লাৰ খোলে,&lt;ref name=&quot;Smith Apr 2004&quot;/&gt; এই হৃদয়ৰ খোজত &quot;Heart Breaker&quot; বুলি লিখে।&lt;ref name=&quot;Smith Apr 2004&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Profit&quot;/&gt;

==কেৰিয়াৰ==
=== আৰম্ভণি ===
জেমছনে তেওঁৰ মাতৃৰ পথ অনুসৰণ কৰি লাছ ভেগাছৰ এখন শ্ব'গাৰ্ল হিচাপে ক্ৰীড়া জগতে প্ৰৱেশ কৰাৰ চেষ্টা কৰিছিল, কিন্তু তেতিয়াৰ সাধাৰণ উচ্চতা (৫ ফুট ৮ ইঞ্চি) নথকাৰ বাবে অধিকাংশ শ্ব'ই তেওঁক প্ৰত্যাখ্যান কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;Papermag&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;ReviewJournalShowgirls&quot; /&gt; তেওঁ ডিজনিলেণ্ড ৰিছৰ্টত নিযুক্ত হৈছিল,&lt;ref name=&quot;Smith Apr 2004&quot; /&gt; কিন্তু সময়সূচী আৰু বেতন সন্দৰ্ভত চিন্তা জনাই দুই মাহৰ পাছত পদত্যাগ কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;January&quot; /&gt;

তেওঁৰ বয়ফ্ৰেণ্ড জেকে তেওঁক এজন নৃত্যশিল্পী হিচাপে চাকৰিৰ বাবে আবেদন কৰিবলৈ উৎসাহিত কৰিছিল,&lt;ref name=&quot;Grigoriadis&quot; /&gt; আৰু ১৯৯১ চনত, তেতিয়া অপ্ৰাপ্তবয়স্ক আছিল যদিও, জেমছনে লাছ ভেগাছৰ ষ্ট্ৰিপ ক্লাবত নকল পৰিচয় পত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰি নৃত্য আৰম্ভ কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;Profit&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;AskMen&quot; /&gt; তেওঁ 'ক্ৰেইজি হৰ্ছ টু' ষ্ট্ৰিপ ক্লাবৰ পৰা ব্ৰেচেছ থাকিলত প্ৰত্যাখ্যাত হোৱাৰ পাছত, প্লায়াৰ ব্যৱহাৰ কৰি নিজে ব্ৰেচেছ আঁতৰাইছিল আৰু তাৰ পাছত গ্ৰহণ কৰা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;Miller Jul 2005&quot; /&gt; ছয় মাহৰ ভিতৰত, তেওঁ ৰাতিপুৱা ২০০০ ডলাৰ উপাৰ্জন কৰিবলৈ সক্ষম হৈছিল, আৰু এই সময়ছোৱাতেই তেওঁ বোনেঞ্জা হাই স্কুলৰ পৰা উত্তীৰ্ণ হৈছিল।&lt;ref name=&quot;Profit&quot; /&gt;

তেওঁৰ প্ৰথম নৃত্যশিল্পী ৰূপে মঞ্চ নাম আছিল &quot;Jennasis&quot;,&lt;ref name=&quot;ReviewJournal&quot; /&gt; যি নাম পিছত তেওঁ এটা ব্যৱসায়ৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰিছিল (&quot;Jennasis Killing Co.&quot;).&lt;ref name=&quot;WIPO&quot; /&gt; তেওঁৰ স্থায়ী পেচাদাৰী নাম নিৰ্বাচনৰ সন্দৰ্ভত তেওঁ কয়, &quot;মই এটা ভাল নাম বিচাৰিছিলো। মই এটা পৰ্ন নাম বিচাৰিছিলো নাছিল। সেয়ে মই বহি, ফোনবুক খুলিলো আৰু 'J' অক্ষৰৰ ফাললৈ গলোঁ, কিয়নো মই চাইছিলো যেন মোৰ প্ৰথম নামৰ লগত মিল থাকে।&quot; তেওঁ 'James' নামটো দেখিলে কিন্তু &quot;Jenna James&quot; নামটো &quot;অতি পৰ্ন'যুক্ত&quot; বুলি ভাবি নাকচ কৰে। তাৰ ঠিক তলতে আছিল 'Jameson' নামটো, যি তেওঁৰ পচন্দৰ হুইস্কিৰ নাম আছিল, আৰু তেওঁ ভাবিলে &quot;ঠিক আছে, এইটো উপযুক্ত।&quot; সেই ৰাতিয়ে তেওঁ কামত থাকোঁতে তেওঁৰ ভাইক নামটো সম্পৰ্কে সোধে, আৰু তেওঁ উত্তৰ দিয়ে &quot;মই এতিয়া জেমছন খাই আছোঁ।&quot; এই নামটোৱেই তেতিয়াৰে পৰা তেওঁ ব্যৱহাৰ কৰিলে।&lt;ref name=&quot;Profit&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Metacafe&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{cite episode |title=Jenna Jameson |series=E! True Hollywood Story |network=E! Entertainment Television |date=2003 |season=7 |number=37 |minutes=22}}&lt;/ref&gt;

নৃত্যৰ বাহিৰে, ১৯৯১ চনৰ পাছৰ ভাগত, তেওঁ লছ এঞ্জেলছত ফটোগ্ৰাফাৰ চুজ ৰেণ্ডেলৰ বাবে নগ্ন ফটো তুলি 'পেণ্টহাউছ' মেগাজিনত উপস্থাপন হোৱাৰ লক্ষ্য লৈ কাম কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;January&quot; /&gt;{{sfn|Jameson|Strauss|2003|pp=99–107}} তেওঁৰ ফটো কেইবাটাও পুৰুষৰ মেগাজিনত বিভিন্ন নামৰ অন্তৰ্গত প্ৰকাশিত হোৱাৰ পাছত, তেওঁ ৰেণ্ডেলৰ সৈতে কাম বন্ধ কৰে, কিয়নো তেওঁ ৰেণ্ডেলক &quot;এজন হাঙৰ&quot; বুলি অনুভৱ কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;SalonBookReview&quot; /&gt;

তেওঁ হাইস্কুলত থাকোঁতেই মাদক সেৱন আৰম্ভ কৰিছিল — কোকেইন, এল.এছ.ডি., আৰু মেথামফেটামিন — যাৰ লগত তেওঁৰ ভাই আছিল (যি হিৰইনৰ আসক্ত আছিল&lt;ref name=&quot;Smith Apr 2004&quot; /&gt;) আৰু কেতিয়াবা তেওঁৰ দেউতাকো আছিল।&lt;ref name=&quot;Higginbotham&quot; /&gt; তেওঁৰ আসক্তি তেওঁৰ বয়ফ্ৰেণ্ডৰ সৈতে থকা চাৰিবছৰৰ সময়ছোৱাত বেছি হৈ পৰিছিল। তেওঁ অতি পাতল হৈ পৰিছিল আৰু মডেলিং কৰিব নোৱাৰা হৈছিল; জেকে ১৯৯৪ চনত তেওঁক এৰি গৈছিল। তেওঁ তেতিয়া কেৱল ৭৬ পাউণ্ড ওজন আছিল,&lt;ref name=&quot;PsychiatricServices&quot; /&gt; আৰু এজন বন্ধুৱে তেওঁক হুইলচেয়াৰত ভৰাই তেওঁৰ দেউতাকৰ ওচৰলৈ পঠিয়াইছিল, যি তেতিয়া ৰেডিং, কেলিফৰ্ণিয়াত থাকিছিল। বিমানত নামিলত তেওঁৰ দেউতাকে তেওঁক চিনিও নাছিল।&lt;ref name=&quot;Higginbotham&quot; /&gt;
{{Clear}}

===পৰ্ণগ্ৰাফিক চলচ্চিত্ৰ===
[[চিত্ৰ:Jenna Jameson Dirty Bob.jpg|upright|thumb|জেমছন, ১৯৯৫ চনত]]
জেমছনে কয় যে তেওঁ যৌন ভিডিঅ'ত অভিনয় কৰা আৰম্ভ কৰিছিল তেওঁৰ প্ৰেমিক জেকৰ বিশ্বাসঘাতকতাৰ প্ৰতিশোধ হিচাপে।&lt;ref name=&quot;Miller Jul 2005&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;January&quot; /&gt; তেওঁ প্ৰথমে ১৯৯৩ চনত এক অশ্লীলতাহীন সফ্টকোৰ চলচ্চিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল, যিটো আছিল অ্যাণ্ড্ৰু ব্লেকৰ দ্বাৰা নিৰ্মিত।{{sfn|Jameson|Strauss|2003|pp=132–135}} এই চলচ্চিত্ৰত তেওঁৰ লগত আছিল গাৰ্লফ্ৰেণ্ড নিকি টাইলাৰ।&lt;ref name=&quot;Papermag&quot; /&gt; তেওঁৰ প্ৰথম অশ্লীল চলচ্চিত্ৰ দৃশ্যবোৰ ৰেণ্ডি ৱেষ্টে দৃশ্যায়িত কৰিছিল, যিবোৰ ১৯৯৪ চনৰ ''Up and Cummers 10'' আৰু ''Up and Cummers 11'' ত দেখা গৈছিল।&lt;ref name=&quot;AskMen&quot; /&gt;

তেওঁৰ প্ৰথম অশ্লীল চলচ্চিত্ৰ সম্পৰ্কে ৰেণ্ডি ৱেষ্টে কয়, &quot;জেন্নাই মোক যোগাযোগ কৰিছিল আৰু কয় যে তেওঁ XXX ইণ্ডাষ্ট্ৰিত সোমাব খুজিছে, কিন্তু তেওঁৰ এজেণ্টে তেওঁৰ অশ্লীল চলচ্চিত্ৰ নকৰাৰ পৰামৰ্শ দিছিল। এক মাহ পাছত মই Woodland Hills-ত এটা শ্বুটত আছিলোঁ, আৰু তাত জেন্না আহি উপস্থিত হ'ল। তেওঁ কৈছিল, এজেণ্টৰ উপদেশ অমান্য কৰি অশ্লীল জগতত সোমাব খুজিছে। মই তেওঁক ক'লো, যদি কেৱল গাৰ্ল-অন-গাৰ্ল দৃশ্য কৰিব বিচাৰে, তেন্তে আমি কৰিব পাৰো। তেওঁ কৈছিল, তেওঁ চাইছিল কাইলি আয়াৰলেণ্ডৰ সৈতে কাম কৰিবলৈ, আৰু মই সেইটো মেনেজ কৰিলোঁ। যৌন দৃশ্য আৰম্ভ হোৱাৰ লগে লগে, তেওঁ অসাধাৰণ আছিল! মই তেতিয়াই বুজি পাইছিলোঁ, জেন্না বিশেষ। মই ভাবিছিলোঁ তেওঁ Ginger Lynn হ’ব পাৰে, কিন্তু কোনোবাই কল্পনাও কৰা নাছিল যে তেওঁ ইমান ডাঙৰ হ’ব।&quot; &lt;ref name=&quot;Hustler&quot; /&gt;

জেমছনে প্ৰথম স্তনৰ প্লাষ্টিক চৰ্জাৰী ১৯৯৪ চনৰ ২৮ জুলাই তাৰিখে কৰিছিল, তেওঁৰ ষ্ট্ৰিপিং আৰু চলচ্চিত্ৰ ক্ৰিয়াকলাপক উন্নত কৰিবলৈ।{{sfn|Jameson|Strauss|2003|pp=169–170}}

তেওঁৰ আৰম্ভণিৰ চলচ্চিত্ৰবোৰত কেৱল লেচবিয়ান দৃশ্য আছিল (নতুন অভিনেত্ৰীসকলৰ বাবে সাধাৰণ অনুশীলন)। তেওঁ কয়: &quot;গাৰ্ল-অন-গাৰ্ল সহজ আৰু স্বাভাৱিক আছিল। তাৰ পিছত তেওঁলোকে মোক পুৰুষৰ সৈতে দৃশ্য কৰিবলৈ বহুত ধন অফাৰ কৰিলে।&quot; &lt;ref name=&quot;Papermag&quot; /&gt; তেওঁৰ প্ৰথম পুৰুষ-সঙ্গে-প্ৰেম দৃশ্য আছিল ''Up and Cummers 11'' (১৯৯৪)।{{sfn|Jameson|Strauss|2003|pp=137–158}} তেওঁ আৰম্ভণিত নিজকে প্ৰতিজ্ঞা কৰিছিল, তেওঁ কেতিয়াও অ্যানেল চেক্স বা ডাবল পেনেট্ৰেচনৰ দৃশ্য নকৰিব।&lt;ref name=&quot;Grigoriadis&quot; /&gt; তাৰ সলনি, তেওঁৰ &quot;signature move&quot; আছিল মুখে মুখে যৌনতা, য’ত লালাৰে লুব্ৰিকেচন কৰা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;AskMenInterview&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Salon2&quot; /&gt; তেওঁ কেতিয়াও কোনো ক'লা পুৰুষৰ সৈতে ইণ্টাৰেছিয়েল দৃশ্য কৰা নাই, যদিও এই ধৰণৰ ভিডিঅ’ ২০০০ চনত অতি জনপ্ৰিয় হৈছিল।&lt;ref name=&quot;Bridge&quot; /&gt;

১৯৯৪ চনত, ড্ৰাগ আসক্তি পাৰ হৈ জেমছনে তেওঁৰ দেউতাক আৰু আত্তীয়াসকলৰ সহায়ত সুস্থ হৈ লছ এঞ্জেলছলৈ গৈ নিকি টাইলাৰৰ সৈতে থাকিবলৈ ধৰিলে।{{sfn|Jameson|Strauss|2003|pp=309–311}} তেওঁৰ সুস্থ হোৱাৰ পিছত প্ৰথম চলচ্চিত্ৰ আছিল ''Silk Stockings''।{{sfn|Jameson|Strauss|2003|pp=316–320}} ১৯৯৫ চনত, Wicked Pictures নামৰ এখন ক্ষুদ্ৰ অশ্লীল চলচ্চিত্ৰ প্ৰতিষ্ঠানে তেওঁৰ সৈতে এক্সক্লুছিভ চুক্তি স্বাক্ষৰ কৰে।&lt;ref name=&quot;Miller Jul 2005&quot; /&gt;{{sfn|Jameson|Strauss|2003|pp=341–351}} তেওঁ স্মৰণ কৰে, Steve Orenstein (Wicked Pictures-ৰ প্ৰতিষ্ঠাপক)-ক কৈছিল: &quot;এই মুহূৰ্তত মোৰ বাবে আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ কথা হৈছে — ইণ্ডাষ্ট্ৰিৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ তৰা হ’ব।&quot; &lt;ref name=&quot;Higginbotham&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;SalonBookReview&quot; /&gt;

এই চুক্তিৰে তেওঁ ৮খন চলচ্চিত্ৰৰ বাবে বছৰি $৬,০০০ আয় কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;Profit&quot; /&gt; তেওঁৰ প্ৰথম ডাঙৰ বাজেটৰ চলচ্চিত্ৰ আছিল ''Blue Movie'' (১৯৯৫), য’ত তেওঁ এটা অশ্লীল ফিল্ম চেটৰ ওপৰত অনুসন্ধান কৰা সংবাদিক ৰূপে অভিনয় কৰিছিল। এই চলচ্চিত্ৰে বহুতো AVN বঁটা জিকিছিল।&lt;ref name=&quot;AskMen&quot; /&gt; ১৯৯৬ চনত জেমছনে XRCO Best New Starlet, AVN Best New Starlet, আৰু F.O.X.E. Video Vixen বঁটা জিকে তিনিখন প্ৰধান ইণ্ডাষ্ট্ৰি বঁটা একেলগে জিকি প্ৰথম অভিনেত্ৰী হৈছিল।&lt;ref name=&quot;AskMen&quot; /&gt;

২০০১ চনৰ ভিতৰত, জেমছনে কেৱল একেদিনাৰ ভিতৰত এখন ডিভিডিৰ শ্বুটিংত $৬০,০০০ আৰু এখন ষ্ট্ৰিপ ক্লাবত পাৰফৰ্মেন্সৰ বাবে $৮,০০০ উপাৰ্জন কৰিছিল। তেওঁ বছৰি ৫খন চলচ্চিত্ৰ আৰু মাহত ২ সপ্তাহহে নৃত্য কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;Salon1&quot; /&gt; তেওঁৰ পতি জে গ্ৰাডিনাই কয় যে, তেওঁ এক ৰাতিত $২৫,০০০ উপাৰ্জন কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;WallStreetJournal&quot; /&gt;

২০০৫-০৬ চনৰ মাজত, তেওঁ Playboy TV-ৰ ''Jenna's American Sex Star'' অনুষ্ঠান পৰিচালনা কৰিছিল, য’ত নতুন অভিনেত্ৰীসকলে ClubJenna-ৰ সৈতে চুক্তিৰ বাবে প্ৰতিযোগিতা কৰিছিল। প্ৰথম দুবছৰৰ বিজয়ী আছিল Brea Bennett আৰু Roxy Jezel।&lt;ref name=&quot;AmericanSexStar&quot; /&gt;

২০০৮ চনৰ জানুৱাৰীত জেমছনে অশ্লীল চলচ্চিত্ৰৰ পৰা অৱসৰৰ কথা নিশ্চিত কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;XFanz2008&quot;/&gt; আৰু তাৰ পিছত কৈছিল, &quot;মই এতিয়া ''Maxim'' কভাৰতো নকৰোঁ।&quot; &lt;ref name=HuffingtonPost/&gt;

অৱসৰৰ পিছত তেওঁৰ প্ৰথম অনুষ্ঠানত অংশগ্ৰহণ আছিল ২০১৩ চনৰ Exxxotica New Jersey কনভেনচনত।&lt;ref name=&quot;Exxxotica&quot;/&gt; ২০১৪ চনৰ জানুৱাৰী ১৫ তাৰিখে Fleshlight-এ জেমছনৰ স্বাক্ষৰযুক্ত কৃত্ৰিম যৌন অঙ্গ মুক্তি দিয়ে।&lt;ref name=&quot;Rodriguez 2014&quot;/&gt; আৰু জানুৱাৰী ২৪ তাৰিখে XBIZ Awards-ৰ পৰিচালক হিচাপে দায়িত্ব গ্ৰহণ কৰে।&lt;ref name=&quot;Miller 2013&quot;/&gt;

===ব্যৱসায়িক উদ্যোগ===
জেমিচন আৰু গ্ৰডিনাই ২০০০ চনত '''ClubJenna''' নামৰ এটা আন্তৰ্জাল প্ৰাপ্তবয়স্ক বিনোদন কোম্পানি প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। ClubJenna.com আছিল প্ৰথম দৰ্শনসামগ্ৰীযুক্ত পৰ্নোগ্ৰাফিক ছাইটসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম, য'ত ফটো আৰু ভিডিঅ’ৰ উপৰিও স্পষ্ট দিনলিপি, সম্পৰ্ক পৰামৰ্শ, আৰু শ্বেয়াৰ বজাৰৰ টিপ্‌ছ উপলব্ধ আছিল। এই ছাইটটো প্ৰথম তিনি সপ্তাহৰ ভিতৰত লাভজনক হৈ পৰিছিল। এই ব্যৱসায়টো পিছত প্ৰাপ্তবয়স্ক বিনোদনৰ অন্য মাধ্যমলৈ প্ৰসাৰিত হৈছিল; প্ৰথমে অন্যান্য পৰ্নো তাৰকাসকলৰ ৱেবছাইট পৰিচালনা কৰি, তাৰপিছত ২০০১ চনত পৰ্নোগ্ৰাফিক চলচ্চিত্ৰ প্ৰস্তুত কৰি।&lt;ref name=&quot;Miller Jul 2005&quot; /&gt;

ClubJenna-ৰ প্ৰাৰম্ভিক চলচ্চিত্ৰসমূহত জেমিচনে নিজৰেই অভিনয় কৰিছিল, কিন্তু তেওঁ কেৱল মহিলা অংশীদাৰ বা গ্ৰডিনাৰ সৈতে অভিনয় কৰিছিল, যি &quot;Justin Sterling&quot; ছুডোনিম ব্যৱহাৰ কৰিছিল। প্ৰথম ClubJenna চলচ্চিত্ৰ, ''[[Briana Loves Jenna]]'' (২০০১), Vivid-ৰ সৈতে যৌথভাৱে নিৰ্মাণ হৈছিল, আৰু ইয়াৰ নিৰ্মাণ ব্যয় আছিল $২৮০,০০০, যি প্ৰথম বছৰত $১ মিলিয়ন উপাৰ্জন কৰিছিল। এই চলচ্চিত্ৰটো বছৰৰ ভিতৰত আটাইতকৈ বেছি বিক্ৰী হোৱা আৰু ভাড়া লোৱা পৰ্নোগ্ৰাফিক চলচ্চিত্ৰ আছিল আৰু AVN বঁটা লাভ কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;Miller Jul 2005&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;JJJBio&quot; /&gt; 

২০০৪ চনত, ClubJenna-ৰ চলচ্চিত্ৰসমূহত জেমিচনৰ অৱস্থান কমি আহে আৰু অন্যান্য অভিনেত্ৰীৰ অভিনয় আৰম্ভ হয়, যেনে Krystal Steal, Jesse Capelli, McKenzie Lee, Ashton Moore আৰু Sophia Rossi।&lt;ref name=&quot;Miller Jul 2005&quot; /&gt; ২০০৫ চনত, জেমিচনে প্ৰথমবাৰ পৰিচালনা কৰা চলচ্চিত্ৰ, ''The Provocateur'', ২০০৬ চনৰ ছেপ্টেম্বৰত ''Jenna's Provocateur'' নামেৰে মুক্তি দিয়া হৈছিল।&lt;ref name=&quot;Directorial Debut&quot; /&gt; ClubJenna-ৰ চলচ্চিত্ৰসমূহ Vivid Entertainment-এ বিতৰণ আৰু বিপণন কৰিছিল, যাক ''[[Forbes]]''-এ &quot;বিশ্বৰ সৰ্ববৃহৎ প্ৰাপ্তবয়স্ক চলচ্চিত্ৰ কোম্পানি&quot; হিচাপে অভিহিত কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;Miller Jul 2005&quot; /&gt; 

২০০৫ চনত, ClubJenna-ৰ বাৰ্ষিক আয় প্ৰায় $৩০ মিলিয়ন আছিল, যাৰ অৰ্ধেক লাভ আছিল।&lt;ref name=&quot;Miller Jul 2005&quot; /&gt;

২০০৬ চনৰ ২২ জুন, [[Playboy Enterprises]]-এ ClubJenna Inc. অধিগ্ৰহণ কৰিছিল, য’ত জেমিচন আৰু গ্ৰডিনাক নিৰ্দিষ্ট সময়ৰ বাবে কাৰ্যনিৰ্বাহী হিচাপে ৰাখিছিল। Playboy-ৰ CEO [[Christie Hefner]]-এ কৈছিল যে তেওঁলোকে বছৰত ৩০টা চলচ্চিত্ৰ প্ৰস্তুত কৰিব আৰু DVD, টিভি চেনেল, ভিডিঅ’-অন-ডিমাণ্ড, আৰু মোবাইল ফোনৰ যোগেদি বিতৰণ বৃদ্ধি কৰিব।&lt;ref name=&quot;MarketWatch&quot; /&gt;

=== কিতাপসমূহ ===
জেমিচনৰ আত্মজীৱনী ''হাউ টু মেক লাভ লাইক এ পৰ্ন ষ্টাৰ: এ কচনাৰী টেল'' ২০০৪ চনত প্ৰকাশ পাইছিল। এইখন নিউ ইয়ৰ্ক টাইমচ আৰু ৰ’লিং ষ্টোনৰ সহযোগী লেখক নীল ষ্ট্ৰাউচৰ সৈতে যৌথভাৱে লিখা হৈছিল আৰু হাৰ্পাৰকলিনছৰ এটা বিভাগ ৰেগান বুকছ-এ প্ৰকাশ কৰিছিল। এইখন কিতাপ নিউ ইয়ৰ্ক টাইমচৰ বেছ্‌চেলাৰ তালিকাত ছয় সপ্তাহ ধৰি থাকি তৎক্ষণাত জনপ্ৰিয় হৈ পৰিছিল।&lt;ref name=&quot;Miller Jul 2005&quot; /&gt; এই আত্মজীৱনীখনে ২০০৪ চনৰ &quot;Mainstream's Adult Media Favorite&quot; শ্ৰেণীত এক্স আৰ চি অ' বঁটা লাভ কৰিছিল ছেইম’ৰ বাটছৰ &quot;ফেমিলি বিজনেছ&quot; টিভি শৃংখলাৰ সৈতে যুগ্মভাৱে। কিতাপখন জাৰ্মান ভাষালৈ ''পৰ্ণষ্টাৰ. ডি আটোবায়’গ্ৰাফি'' নামেৰে ২০০৫ চনৰ নবেম্বৰ মাহত&lt;ref name=&quot;AutobioDE&quot; /&gt; আৰু স্পেনিছ ভাষালৈ ''কোমো আছেৰ এল আমোৰ ইগুৱাল কে উনা এস্ত্ৰেলা পৰ্নো'' নামেৰে ২০০৬ চনৰ জানুৱাৰীত অনুবাদ কৰা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;AutobioSP&quot; /&gt;

এই কিতাপখনত তেওঁৰ প্ৰাৰম্ভিক জীৱন আৰু ক্ৰিয়া-কলাপ, যেনে: তেওঁৰ টাটু শিল্পী প্ৰেমিকৰ সৈতে বসবাস, কানত পৰ্ণ'গ্ৰাফিক হট ডি'অৰ বঁটা লাভ, আৰু তেওঁৰ দ্বিতীয় বিয়াৰ ফটোবোৰো অন্তৰ্ভুক্ত আছে।&lt;ref name=&quot;Stern Mar 2014&quot; /&gt; ইয়াত তেওঁৰ জীৱনৰ অন্ধকাৰ দিশবোৰো বাদ পৰা নাই – দুটা ধৰ্ষণ, মাদকাসক্তি, ব্যৰ্থ প্ৰথম বিবাহ আৰু বহু পুৰুষ আৰু মহিলাৰ সৈতে সম্পৰ্কৰ কথা উল্লেখ আছে।&lt;ref name=&quot;SalonBookReview&quot;/&gt; আত্মজীৱনীটো প্ৰথম-ব্যক্তিৰ শৈলীত লিখা হ’লেও ইয়াত ব্যক্তিগত ফটো, শৈশৱৰ দিনলিপি, পৰিয়ালৰ সাক্ষাৎকাৰ, চলচ্চিত্ৰৰ চিত্ৰনাট্য আৰু কমিক পেনেলো আছে।&lt;ref name=&quot;Reuters&quot; /&gt;

এই আত্মজীৱনীখনৰ প্ৰকাশক জুডিথ ৰেগান-এ &quot;জেনা জেমিচনৰ কনফেচনছ&quot; নামৰ এটা টাই-ইন টেলিভিছন বাতৰি বিশেষাংশৰ কাৰ্যনিৰ্বাহী প্ৰযোজক হিচাপে কাৰ্য্য কৰিছিল,&lt;ref name=&quot;Confessions&quot; /&gt; যিটো ভিএইচ১ চেনেলত ২০০৪ চনৰ ১৬ আগষ্টত প্ৰচাৰিত হৈছিল, কিতাপখনৰ মুক্তিৰ ঠিক এক দিন আগতে।&lt;ref name=&quot;ConfessionsAiring&quot; /&gt; ২০০৫ চনৰ এপ্ৰিলত, ৰেগান বুকছ আৰু জেমিচনে পৰস্পৰবিৰোধী আইনী ব্যৱস্থা লয়। বিবাদৰ কেন্দ্ৰবিন্দু আছিল জেমিচনৰ দৈনন্দিন জীৱন আঁতৰাই এখন বাস্তবধৰ্মী অনুষ্ঠান বনোৱা প্ৰস্তাৱ, যিটো তেওঁৰ তেতিয়াৰ স্বামী জে গ্ৰ্ডিনা আৰু এ এণ্ড ই নেটৱৰ্কৰ মাজত আলোচনা হৈছিল। ৰেগান বুকছ-এ দাবী কৰিছিল যে এই ব্যৱস্থা তেওঁলোকৰ চুক্তিৰ উলংঘন, যিয়ে চুক্তি অনুসৰি বাস্তবধৰ্মী অনুষ্ঠান আৰু আত্মজীৱনী ভিত্তিক যিকোনো লাভৰ অংশত ৰেগান বুকছৰ অধিকাৰ ছিল।&lt;ref name=&quot;CNNMoney&quot; /&gt; জেমিচনৰ মুকাবিলাত দাখিল কৰা মামলাত কৈছিল যে এ এণ্ড ই-ৰ সৈতে চুক্তিখন ৰেগান বুকছৰ চুক্তিৰ আগতেই হৈছিল।&lt;ref name=&quot;Grossberg Apr 2005&quot; /&gt; অনুষ্ঠানটো ২০০৬ চনলৈকে ৰূপ নলবাকৈ থাকিল আৰু হাৰ্পাৰকলিনছ-এ জুডিথ ৰেগানক ২০০৬ চনৰ ১৫ ডিচেম্বৰত আন এটা বিষয়ত চাকৰিচ্যুত কৰিলে।&lt;ref name=&quot;Wyatt Dec 2006&quot; /&gt;

২০০৭ চনৰ জানুৱাৰীত জেমিচনে আত্মজীৱনীখন চলচ্চিত্ৰ ৰূপত ৰূপান্তৰ কৰাৰ বাবে প্ৰযোজকসকলৰ সৈতে আলোচনা চলাইছিল বুলি খবৰে জনাইছিল। কিন্তু ২০০৭ চনৰ মাৰ্চত তেওঁ তেওঁৰ ভেজাইনোপ্লাষ্টি প্ৰচলনকালীন স্বাস্থ্য সমস্যাৰ বাবে প্ৰযোজকসকলৰ সৈতে বৈঠক এৰাইছিল আৰু তাৰ বাবে চলচ্চিত্ৰখন অনিশ্চিত হৈ পৰিছিল।&lt;ref name=&quot;NYDailyNews20070330&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Boston.com&quot; /&gt;

২০১৩ চনৰ এপ্ৰিলত, জেমিচনে ঘোষণা কৰিছিল যে তেওঁ &quot;ছুগাৰ&quot; নামৰ এটা কল্পনামূলক ইৰোটিক উপন্যাস লিখি আছে। এইখন হোপ টাৰ-ৰ সৈতে যৌথভাৱে লিখা হৈছিল আৰু স্কাইহৰ্চ পাব্লিছিং-এ প্ৰকাশ কৰিছিল। এইখন কিতাপ ২০১৩ চনৰ ২১ অক্টোবৰ তাৰিখে মুক্তি পাইছিল।&lt;ref name=&quot;Johnson 2013&quot;/&gt;

===মূলসুঁতিৰ উপস্থিতি===
[[File:Jenna Jameson at 2007 AEE Friday 13.jpg|thumb|২০০৫ চনত জেমছন]]
জেমচন পোনোৰোগ্ৰাফীৰ বাহিৰতো এক উচ্চ পৰ্য্যায়ৰ খ্যাতি লাভ কৰাৰ বাবে জনাজাত – তেওঁ পোনোৰোগ্ৰাফীক মূল প্ৰবাহ সমাজৰ সচেতনতা আৰু গ্ৰহণযোগ্যতাৰ ওচৰলৈ লৈ আহিছিল।&lt;ref name=&quot;AskMen&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;SalonBookReview&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Brandweek&quot; /&gt; তেওঁ কৈছিল: &quot;মই সদায় মোৰ কঠোৰ পোনো শিপাৰ প্ৰতি গৰ্বিত, কিন্তু এটা পৰিচিত নাম হোৱাৰ প্ৰয়াস মোৰ বাবে গুৰুত্বপূৰ্ণ আছিল।&quot; &lt;ref name=&quot;Miller Jul 2005&quot; /&gt;

১৯৯৫ চনত, জেমচনে নিজৰ ফটো ৰেডিঅ' হোষ্ট হাওৰ্ড ষ্টাৰ্ণলৈ পঠিয়াইছিল।&lt;ref name=&quot;Profit&quot; /&gt; তেওঁ ষ্টাৰ্ণৰ অনুষ্ঠানত নিয়মীয়া অতিথি হিচাপে প্ৰায় ৩০ বাৰৰো অধিক উপস্থিত হৈছিল,&lt;ref name=&quot;Miller Jul 2005&quot; /&gt; আৰু ১৯৯৭ চনৰ ষ্টাৰ্ণৰ আধা-আত্মজীৱনীমূলক চলচ্চিত্ৰ &quot;প্ৰাইভেট পাৰ্টছ&quot;ত &quot;মেণ্ডি&quot;, অৰ্থাৎ &quot;ৰেডিঅ'ৰ প্ৰথম নগ্ন মহিলা&quot; হিচাপে ভূমিকা লৈছিল।&lt;ref name=&quot;NYT Filmography&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;VarietyPrivateParts&quot; /&gt; এই চলচ্চিত্ৰত অভিনয়ৰ পাছত তেওঁ বহুতো অ-পোনো চলচ্চিত্ৰ আৰু টেলিভিছন অনুষ্ঠানত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল। ১৯৯৭ চনত, ইষ্ট্ৰিম চেম্পিয়নশ্বিপ ৰেচলিং (ECW)-ৰ &quot;হাৰ্ডকোৰ হেভেন ১৯৯৭&quot; নামৰ পেই-পাৰ-ভিউ ইভেণ্টত দ্য ডাডলী বয়জৰ সহচৰ হিচাপে উপস্থিত হৈছিল; ১৯৯৮ চনৰ ১ মাৰ্চত &quot;লিভিং ডেঞ্জাৰাছলি&quot; নামৰ আন এখন ইভেণ্টত অংশগ্ৰহণ; আৰু কেইমাহমান সময় ECW-ৰ অন-স্ক্ৰীন সাক্ষাৎকাৰ লোৱা ব্যক্তি হিচাপে কাম কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;OnlineOnslaught&quot; /&gt; ১৯৯৮ চনত, তেওঁ WWE-ৰ চৰিত্ৰ ভেল ভেনিছৰ সৈতে এটা ভিডিঅ' ক্লিপত অভিনয় কৰিছিল। ১৯৯০ দশকৰ অন্ত ভাগত তেওঁ ই! নেটৱৰ্কৰ &quot;ৱাইল্ড অন!&quot; নামৰ ভ্ৰমণ আৰু পাৰ্টি অনুষ্ঠানৰ বহুতো পৰ্ব হোষ্ট কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;Profit&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Papermag&quot; /&gt; তেওঁ বৃটিছ টিভি অনুষ্ঠান &quot;ইউৰোপিয়ান ব্লু ৰিভিউ&quot;ত অংশ লৈছিল।&lt;ref name=&quot;tower Blue&quot; /&gt;

২০০২ চনত, জেমচনে এমিনেমৰ &quot;উইদাউট মি&quot; গীতৰ সংগীত ভিডিঅ'ত অংশ লৈছিল,&lt;ref name=&quot;MTV2002&quot; /&gt; য'ত তেওঁ এমিনেমৰ লগত বিছনাত দেখা গৈছিল – &quot;ট্ৰেইলাৰ পাৰ্ক গাৰ্লছ&quot; বুলি উল্লেখ কৰা দুইজনৰ ভিতৰত এজনী আছিল।&lt;ref name=&quot;PR.com&quot; /&gt; ২০০১ চনৰ জুলাই মাহত, এনিমেটেড টিভি অনুষ্ঠান &quot;ফেমিলি গাই&quot;-ৰ &quot;ব্ৰায়ান ডাজ হলিউড&quot; শীৰ্ষক পৰ্বত, তেওঁ নিজৰ এনিমেটেড ৰূপত অৱতাৰিত হৈছিল। ২০০২ চনত, &quot;প'ৰ্ণ এন চিকেন&quot; নামৰ কমেডি চেণ্ট্ৰেল-ৰ চলচ্চিত্ৰত ৰন জেৰেমীৰ সৈতে নিজৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;ComedyCentral&quot; /&gt; একে বছৰত, তেওঁ দুটা ভিডিঅ' গেমত অংশ লৈছিল – &quot;গ্ৰেণ্ড থেফ্ট অটো: ভাইচ চিটি&quot;ত &quot;কেণ্ডি সক্স&quot; নামৰ চৰিত্ৰৰ কণ্ঠ দিছিল আৰু &quot;টোনি হক'ছ প্ৰো স্কেটাৰ ৪&quot;ত &quot;ডেইজি&quot; নামৰ গোপন চৰিত্ৰৰ ৰূপ আৰু কণ্ঠ দিছিল।&lt;ref name=&quot;GPhoria&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Medscape&quot; /&gt; ২০০৩ চনত এনবিচি-ৰ &quot;মিষ্টাৰ ষ্টাৰ্লিং&quot; নামৰ অনুষ্ঠানত দুটা পৰ্বত এগৰাকী ৰাজনৈতিক পুঁজিপতীৰ প্ৰেমিকা হিচাপে দেখা গৈছিল।&lt;ref name=&quot;Papermag&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;JJJBio&quot; /&gt;

আত্মজীৱনী প্ৰকাশৰ পাছত, তেওঁ এনবিচি, চিএনবিচি, ফক্স নিউজ, আৰু চিএনএনত সাক্ষাৎকাৰ দিছিল,&lt;ref name=&quot;WallStreetJournal&quot; /&gt; আৰু নিউয়ৰ্ক টাইমচ, ৰয়টাৰ্ছ আদিয়ে কিতাপখনৰ পৰ্যালোচনা কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;Stern Mar 2014&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Reuters&quot;/&gt;

তেওঁ &quot;ইভিল ব্ৰীড: দ্য লেজেণ্ড অৱ সামহেইন&quot; নামৰ এক নিম্ন বাজেটৰ হৰৰ চলচ্চিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল, যিটো ২০০২ চনত নিৰ্মাণ হৈছিল কিন্তু ২০০৫ চনত মুক্তি পাইছিল।&lt;ref name=&quot;BeyondHollywood&quot; /&gt; তেওঁ &quot;চিন-জিন স্মিথ&quot; নামৰ আন এখন হৰৰ চলচ্চিত্ৰতো সৰু ভূমিকাত আছিল।&lt;ref name=&quot;Blogcritics&quot; /&gt;

২০০৬ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰীত, কমেডি চেণ্ট্ৰেল-এ &quot;চামুৰাই লাভ গড&quot; নামৰ মোবাইল এনিমেটেড ছিৰিজত জেমচনক &quot;পি-হুইপ&quot; চৰিত্ৰত লৈ আহে।&lt;ref name=&quot;ComedyCentral&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;AnimationMagazine&quot; /&gt; &quot;মিডিয়াৱীক&quot; নামৰ আলোচনীয় সাময়িকীয়াই এই প্ৰকল্পত তেওঁৰ নামক আটাইতকৈ ডাঙৰ বুলি অভিহিত কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;Mediaweek&quot; /&gt; ২০০৬ চনৰ এপ্ৰিলত, তেওঁ &quot;এডিক'লৰ&quot; জোতা প্ৰচাৰৰ বাবে এডিডাছ-ৰ ভিডিঅ' পডকাষ্ট বিজ্ঞাপনত অংশ লৈছিল।&lt;ref name=&quot;SportingGoodsNewsWire&quot; /&gt; ২০০৭ চনৰ জুলাই মাহত, &quot;দ্য চিম্পল লাইফ&quot; অনুষ্ঠানৰ &quot;কমিটেড&quot; শীৰ্ষক পৰ্বত তেওঁ পাৰিছ হিলটন আৰু নিক'ল ৰিচিৰ সৈতে অংশ লৈছিল। ২০০৮ চনত, তেওঁ &quot;জম্বি ষ্ট্ৰিপাৰ্ছ&quot; নামৰ কমেডি-হৰৰ চলচ্চিত্ৰত মুখ্য ভূমিকাত অভিনয় কৰিছিল, যি ইউজেন ই'নেস্কোৰ নাটক &quot;ৰাইন'চেৰাছ&quot;ৰ ওপৰত আধাৰিত।&lt;ref name=&quot;TheGuardian&quot;/&gt; মাদাম তুচ'ৰ মোমৰ মূৰ্তি সংগ্ৰহশালাত তেওঁৰ মোমৰ মূৰ্তি সংৰক্ষিত আছে।&lt;ref name=&quot;Padgett&quot; /&gt;

২০১৫ চনৰ ২৭ আগষ্টত, জেমচনে বৃটিছ ৰিয়েলিটি অনুষ্ঠান &quot;চেলিব্ৰিটি বিগ ব্ৰাদাৰ&quot;ৰ ১৬তম শৃংখলাত আমেৰিকাৰ প্ৰতিনিধিত্ব কৰি অংশ লৈছিল।&lt;ref name=&quot;McGrath&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Bolton&quot; /&gt;

=== বিতৰ্কিত মূল প্ৰবাহৰ উপস্থিতি ===
২০০৩ চনত, জেমচনে এমটিভি-ৰ ৰিয়েলিটি অনুষ্ঠান &quot;ভিভা লা বাম&quot;ৰ ৮টা পৰ্বত বাম মাৰ্জেৰাৰ &quot;পেৰিছ হিলটন সদৃশ&quot; প্ৰেমিকা হিচাপে অভিনয় কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;JJJBio&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;EOnline&quot; /&gt; তেওঁ চিএনএন-ৰ &quot;পলিটিকেলি ইনকৰে’ক্ট&quot;, &quot;দ্য ও’ৰাইলি ফেক্টৰ&quot;, &quot;সুপাৰষ্টাৰ ইউ.এছ.এ.&quot;, &quot;চেলিব্ৰিটি উইকেষ্ট লিংক&quot;, &quot;হাওৰ্ড ষ্টাৰ্ন&quot;, &quot;অপৰা&quot;, &quot;ই! ট্ৰু হ'লিউড ষ্ট'ৰি&quot;, &quot;ই! ছেলিব্ৰিটি প্ৰফাইলছ&quot;, &quot;ই! ছেলিব্ৰিটি সেণ্ট্ৰেল&quot;, &quot;ই! ফেমেল ছেলিব্ৰিটিজ&quot;, &quot;ই! চেলিব্ৰিটি হ'মছ&quot;, আৰু &quot;অক্সিজেন গাৰ্লফ্ৰেণ্ডচ&quot; অনুষ্ঠানতো দেখা গৈছিল।&lt;ref name=&quot;JJJBio&quot; /&gt;

জেমচনে ৰাজহুৱা অনুষ্ঠানত দিয়া বক্তব্য বা উপস্থিতিৰ বাবে বহুবাৰ বিতৰ্কৰ সৃষ্টি কৰিছিল। ২০০১ চনত &quot;হাওৰ্ড ষ্টাৰ্ন শ্ব&quot;-ত, তেওঁ চাইছিল কোনে তেওঁক চুটি সময়ৰ বাবে ধাৰ লৈ বিবাহ কৰিব বিচাৰে; ২০০৩ চনত, তেওঁ সেই অনুষ্ঠানতে তেওঁক &quot;পুনৰ কুমাৰী&quot; হিচাপে পুনঃঘোষণা কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;EOnline&quot; /&gt;

২০০২ চনত, হিপ-হপ শিল্পী এমিনেমে তেওঁৰ &quot;সুপাৰম্যান&quot; নামৰ গীতত জেমচনৰ নাম লৈ উল্লেখ কৰিছিল, য’ত তেওঁ ক’বলৈ চেষ্টা কৰিছিল যে তেওঁ তেওঁক ভাল পোৱা নাছিল। জেমচনে সাংবাদিকক কৈছিল যে, তেওঁক এনে নেতিবাচকভাৱে উল্লেখ কৰা ভাল লগা নাই। তেওঁ কৈছিল, &quot;তেওঁ সকলো মহিলা আৰু তেওঁৰ ‘এক্স’ (পূৰ্ব প্ৰেমিকা)-বোৰৰ বিষয়ে কুঁৱৰ কথাবোৰ কয়।&quot; &lt;ref name=&quot;EOnline&quot; /&gt;

২০০৪ চনত, জেমচনে ৰিপব্লিকান ৰাষ্ট্ৰীয় সন্মিলনত অংশ লৈছিল। তেওঁ দাবী কৰিছিল যে তেওঁ ইউৰোপীয় মহিলাসকলক আমেৰিকালৈ লৈ আহি ভোটদানৰ বাবে তালিম দিব, যাতে ৰিপব্লিকান প্ৰাৰ্থীৰ জয় নিশ্চিত হয়।&lt;ref name=&quot;SalonBookReview&quot; /&gt;

২০০৬ চনত, তেওঁ এক সাক্ষাৎকাৰত ক’লে যে, &quot;মই ডেম’ক্ৰেট আছিলোঁ। মই বুশক ঘিণ কৰিছিলোঁ। এতিয়া মই ৰিপব্লিকান, কাৰণ মই বুশক ভাল পাওঁ।&quot; &lt;ref name=&quot;EOnline&quot; /&gt;

২০০৭ চনত, তেওঁ পঞ্চম বাৰ হাওৰ্ড ষ্টাৰ্নৰ অনুষ্ঠানত উপস্থিত হৈ, পোনো চলচ্চিত্ৰলৈ উভতি অহাৰ কথা ঘোষণা কৰিছিল। তেওঁ কৈছিল, &quot;মই ভেবে আছিলোঁ যে মই পূৰ্ণবয়স্ক চলচ্চিত্ৰ পৰিত্যাগ কৰিম, কিন্তু মই ভুল আছিলোঁ।&quot; &lt;ref name=&quot;JJJBio&quot; /&gt;

== বঁটা ==
[[চিত্ৰ:Jenna Jameson at the XBiz Awards 1.jpg|thumb|২০০৫ চনৰ এক্সবিজ বঁটা অনুষ্ঠানত জেমচন]]
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! চন
! অনুষ্ঠান
! বঁটা
! কাম
! সহ-বিজয়ী
|-
| '''১৯৯৫'''
| নাইটমুভ্‌ছ বঁটা
|শ্ৰেষ্ঠ নতুন অভিনেত্ৰী
| {{n/a}}
| {{n/a}}
|-
|rowspan=&quot;8&quot;| '''১৯৯৬'''
|rowspan=&quot;3&quot;| এ.ভি.এন. বঁটা
|শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰী – ভিডিঅ'
|''Wicked One''
| {{n/a}}
|-
|শ্ৰেষ্ঠ দম্পতী যৌনদৃশ্য – চলচ্চিত্ৰ
|''Blue Movie''
|টি.টি. বয়
|-
|শ্ৰেষ্ঠ নতুন অভিনেত্ৰী
| {{n/a}}
| {{n/a}}
|-
| ফক্স (F.O.X.E.) বঁটা
|ভিডিঅ' ভিক্সেন
| {{n/a}}
| {{n/a}}
|-
|rowspan=&quot;2&quot;| হট ডি'অৰ বঁটা
|শ্ৰেষ্ঠ নতুন আমেৰিকান অভিনেত্ৰী
| {{n/a}}
| {{n/a}}
|-
|শ্ৰেষ্ঠ আমেৰিকান অভিনেত্ৰী
| {{n/a}}
| {{n/a}}
|-
| এক্সআৰচিও (XRCO) বঁটা
|বছৰৰ নতুন অভিনেত্ৰী
| {{n/a}}
| {{n/a}}
|-
| নাইটমুভ্‌ছ বঁটা
|শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰী
| {{n/a}}
| {{n/a}}
|-
|rowspan=&quot;5&quot;| '''১৯৯৭'''
|rowspan=&quot;2&quot;| এ.ভি.এন. বঁটা
|শ্ৰেষ্ঠ দম্পতী যৌনদৃশ্য – চলচ্চিত্ৰ
|''Jenna Loves Rocco''
|ৰ'ক' ছিফ্ৰেডি
|-
|শ্ৰেষ্ঠ দম্পতী যৌনদৃশ্য – ভিডিঅ'
|''Conquest''
|ভিন্স ভুইয়াৰ
|-
| ফক্স বঁটা
|চোৱা-চাইকাৰীৰ মনপছন্দ অভিনেত্ৰী
| {{n/a}}
|জিনা ফাইন আৰু চেইন
|-
| হট ডি'অৰ বঁটা
|শ্ৰেষ্ঠ আমেৰিকান অভিনেত্ৰী
| {{n/a}}
| {{n/a}}
|-
| নাইটমুভ্‌ছ বঁটা
|শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰী
| {{n/a}}
| {{n/a}}
|-
|rowspan=&quot;3&quot;| '''১৯৯৮'''
| এ.ভি.এন. বঁটা
|শ্ৰেষ্ঠ ছোৱালী-ছোৱালী যৌনদৃশ্য – চলচ্চিত্ৰ
|''Satyr''
|মিচি
|-
| ফক্স বঁটা
|চোৱা-চাইকাৰীৰ মনপছন্দ অভিনেত্ৰী
| {{n/a}}
|টিফানি মাইনক্স, ষ্টেচি ভেলেণ্টাইন আৰু ষ্টেফেনি স্বিফ্ট
|-
| হট ডি'অৰ বঁটা
|শ্ৰেষ্ঠ আমেৰিকান অভিনেত্ৰী
|''Sexe de Feu, Coeur de Glace''
| {{n/a}}
|-
| '''২০০২'''
| কে-ছেক্স ৰেডিঅ' বঁটা
|মনপছন্দ পৰ্ণ তাৰকা
| {{n/a}}
| {{n/a}}
|-
|rowspan=&quot;4&quot;| '''২০০৩'''
| এ.ভি.এন. বঁটা
|rowspan=&quot;2&quot;| শ্ৰেষ্ঠ ছোৱালী-ছোৱালী যৌনদৃশ্য – ভিডিঅ'
|''I Dream of Jenna''
|অটাম আৰু নিকিতা ডেনিজ
|-
| এডাম ফিল্ম ৱৰ্ল্ড গাইড বঁটা
|''Briana Loves Jenna''
|ব্ৰায়ানা বাঙ্কছ
|-
| জি-ফোৰিয়া বঁটা
|শ্ৰেষ্ঠ মহিলা কণ্ঠাভিনয়
|''Grand Theft Auto: Vice City''
| {{n/a}}
|-
| কে-ছেক্স ৰেডিঅ' বঁটা
|মনপছন্দ পৰ্ণ তাৰকা
| {{n/a}}
| {{n/a}}
|-
|rowspan=&quot;2&quot;| '''২০০৪'''
| এক্সআৰচিও বঁটা
|শ্ৰেষ্ঠ ছোৱালী-ছোৱালী দৃশ্য
|''My Plaything: Jenna Jameson 2''
|কাৰ্মেন লুভানা
|-
| কে-ছেক্স ৰেডিঅ' বঁটা
|মনপছন্দ পৰ্ণ তাৰকা
| {{n/a}}
| {{n/a}}
|-
|rowspan=&quot;8&quot;| '''২০০৫'''
|rowspan=&quot;3&quot;| এ.ভি.এন. বঁটা
|শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰী (চলচ্চিত্ৰ)
|rowspan=&quot;3&quot;| ''The Masseuse''
| {{n/a}}
|-
|শ্ৰেষ্ঠ ছোৱালী-ছোৱালী যৌনদৃশ্য (চলচ্চিত্ৰ)
|চাভানা সামচন
|-
|শ্ৰেষ্ঠ দম্পতী যৌনদৃশ্য (চলচ্চিত্ৰ)
|জাষ্টিন ষ্টাৰ্লিং
|-
| এ.ই.বি.এন. ভিডিঅ' অন ডিমাণ্ড বঁটা
|বছৰৰ শিল্পী
| {{n/a}}
| {{n/a}}
|-
|rowspan=&quot;2&quot;| এডাম ফিল্ম ৱৰ্ল্ড গাইড বঁটা
| মহিলা পৰ্ণ নিৰ্মাতা (Pornographer) বছৰৰ
|''How to Make Love Like Porn Star: A Cautionary Tale''
| {{n/a}}
|-
| শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰী
| {{n/a}}
| {{n/a}}
|-
|rowspan=&quot;2&quot;| এক্সআৰচিও বঁটা
|মূলধাৰাৰ প্ৰাপ্তবয়স্ক মাধ্যমৰ পছন্দৰ ব্যক্তিত্ব
|''How to Make Love Like a Porn Star: A Cautionary Tale''
|ছেইমৰ বাটছ/''Family Business''
|-
| গৌৰৱ তালিকা (Hall of Fame)
| {{n/a}}
| {{n/a}}
|-
|rowspan=&quot;7&quot;| '''২০০৬'''
|rowspan=&quot;4&quot;| এ.ভি.এন. বঁটা
|গৌৰৱ তালিকা (Hall of Fame)
| {{n/a}}
| {{n/a}}
|-
|বহুমুখী তাৰকা (Crossover Star) বছৰৰ
| {{n/a}}
| {{n/a}}
|-
|শ্ৰেষ্ঠ সহ-অভিনেত্ৰী – চলচ্চিত্ৰ
|rowspan=&quot;2&quot;| ''The New Devil in Miss Jones''
|rowspan=&quot;2&quot;| চাভানা সামচন
|-
|শ্ৰেষ্ঠ ছোৱালী-ছোৱালী যৌনদৃশ্য – চলচ্চিত্ৰ
|-
| এক্সবিজ বঁটা
|বিজনেছউইমেন অফ দ্য ইয়াৰ
| {{n/a}}
| {{n/a}}
|-
|rowspan=&quot;2&quot;| ফেইম বঁটা
|পছন্দৰ প্ৰাপ্তবয়স্ক অভিনেত্ৰী
| {{n/a}}
| {{n/a}}
|-
|সবাতোকৈ গৰম দেহ (Fan Favorite for Hottest Body)
| {{n/a}}
| {{n/a}}
|-
|rowspan=&quot;3&quot;| '''২০০৭'''
| এ.ভি.এন. বঁটা
|বহুমুখী তাৰকা (Crossover Star) বছৰৰ
| {{n/a}}
| {{n/a}}
|-
| ফেইম বঁটা
|সকলো সময়ৰ পছন্দৰ পাৰ্ফৰ্মাৰ
| {{n/a}}
| {{n/a}}
|-
| নাইটমুভ্‌ছ বঁটা
|গৌৰৱ তালিকা (Hall of Fame)
| {{n/a}}
| {{n/a}}
|}

== ব্যক্তিগত জীৱন ==
[[চিত্ৰ:Jenna Jameson and Jay Grdina.jpg|upright|thumb|right|২০০৫ চনত তেতিয়াৰ স্বামী জে গ্ৰডিনাৰ সৈতে জেমছন]]

২০০৪ চনত, জেমছনে কৈছিল যে তেওঁ উভলিংগকামী, আৰু তেওঁৰ জীৱনত স্ক্ৰীনৰ বাহিৰে ১০০ গৰাকী মহিলা আৰু ৩০ গৰাকী পুৰুষৰ সৈতে যৌন সম্পৰ্ক হৈছিল।&lt;ref name=&quot;Grigoriadis&quot;/&gt; কিন্তু ২০০৮ চনত তেওঁ নিজৰ প্ৰত্যয় &quot;সম্পূৰ্ণ ৰূপে বিৰলিঙ্গকামী&quot; বুলি বৰ্ণনা কৰে।&lt;ref name=&quot;foxnews May 29, 2008&quot;/&gt; তেওঁ কৈছে যে তেওঁৰ জীৱনৰ সৰ্বশ্ৰেষ্ঠ সম্পৰ্ক আছিল তেওঁৰ প্ৰেমিকা তথা পৰ্ণ অভিনেত্ৰী নিকি টাইলাৰৰ সৈতে। তেওঁলোকৰ এই সম্পৰ্কৰ বিৱৰণ তেওঁৰ আত্মজীৱনীত দিয়া আছে। তেওঁলোক প্ৰথমে তেওঁৰ পৰ্ণ ক্ৰিয়াৰ আৰম্ভণিত আৰু পাছত দ্বিতীয় বিয়াৰ আগতে একেলগে বাস কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;Papermag&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;AskMen&quot;/&gt; তেওঁৰ আত্মজীৱনীত আলোচনা কৰা উল্লেখযোগ্য পুৰণি প্ৰেমিকৰ ভিতৰত মাৰিলিন মেনছন&lt;ref name=&quot;SeattleWeekly&quot;/&gt; আৰু টম্মি লী&lt;ref name=&quot;Profit&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Papermag&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Bridge&quot;/&gt; অন্তৰ্ভুক্ত। 

২০ ডিচেম্বৰ, ১৯৯৬ তাৰিখে জেমছনে পৰ্ণ অভিনেতা আৰু উইকেড পিকচাৰৰ পৰিচালক ব্ৰাড আৰ্মষ্ট্ৰংক বিয়া কৰে।&lt;ref name=&quot;Profit&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;AskMen&quot;/&gt; বিয়াটো মাত্ৰ ১০ সপ্তাহ স্থায়ী হৈছিল। যদিও ১৯৯৭ চনৰ মাৰ্চত তেওঁলোক অনানুষ্ঠানিকভাৱে পৃথক হৈছিল, জেমছন উইকেড পিকচাৰৰ চুক্তিৰ অধীনত দুয়োতে থকা প্ৰজেক্টত কাম কৰিব লগা হৈছিল। ২০০১ চনৰ মাৰ্চত তেওঁলোকে আইনগতভাৱে ডিভোৰ্ছ কৰে।&lt;ref name=&quot;Profit&quot;/&gt;

পাছত জেমছনে পুৰণি পৰ্ণ সংস্থাৰ মালিক জে গ্ৰডিনাক লগ পাইছিল,&lt;ref name=&quot;Hoovers&quot; /&gt; যিজনে কলেজৰ পাছত পৰ্ণ চলচ্চিত্ৰ উৎপাদনত প্ৰৱেশ কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;Miller Jul 2005&quot; /&gt;{{sfn|Jameson|Strauss|2003|p=498}} ১৯৯৮ ৰ পৰা জেমছনৰ অৱসৰলৈকে, গ্ৰডিনা জেমছনৰ একমাত্ৰ অন-স্ক্ৰীন পুৰুষ যৌন সংগী আছিল, যিজনে জাষ্টিন ষ্টাৰ্লিং নামত অভিনয় কৰিছিল। তেওঁলোকে ২০০০ চনৰ ডিচেম্বৰত (জেমছনৰ ডিভোৰ্ছৰ আগতেই) বাগদান কৰিছিল,&lt;ref name=&quot;Profit&quot; /&gt; আৰু ২২ জুন, ২০০৩ চনত বিয়া কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;Smith Apr 2004&quot; /&gt; ২০০৪ৰ পৰা তেওঁলোকে সন্তানৰ চেষ্টা আৰম্ভ কৰিছিল, কিয়নো জেমছনে মাতৃত্ব গ্ৰহণৰ লগে লগে পৰ্ণ জগত এৰি দিব বিচাৰিছিল।&lt;ref name=&quot;Miller Jul 2005&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Grigoriadis&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Cooper&quot; /&gt; এই দম্পতীয়ে এৰিজোনাৰ স্কটছডেলত ৬,৭০০ বৰ্গফুটৰ স্পেনীয় ধৰণৰ এটি ভিলা $২০ লাখত কিনি আছিল।&lt;ref name=&quot;Smith Apr 2004&quot; /&gt;

অক্টোবৰ ২০০৬ত সংবাদ পাইছিল যে জেমছনে মিক্সড মাৰ্শিয়েল আৰ্টছৰ যুঁজাৰু তথা পূৰ্বৰ ইউএফচি চেম্পিয়ন টিটো অৰ্টিজৰ সৈতে ডেটিং কৰিছে।&lt;ref name=&quot;TampaTribune&quot; /&gt; তেওঁলোকৰ সাক্ষাৎ মাইস্পেছত হৈছিল।&lt;ref name=&quot;USPreg&quot; /&gt; ১২ ডিচেম্বৰ, ২০০৬ চনত জেমছনে গ্ৰডিনাৰ সৈতে ডিভোৰ্ছৰ আবেদন দাখিল কৰে।&lt;ref name=&quot;UPI&quot; /&gt;

আগষ্ট ২০০৮ত জেমছনে ঘোষণা কৰে যে তেওঁ আৰু অৰ্টিজে ২০০৯ চনৰ এপ্ৰিলত জন্ম গ্ৰহণ কৰিবলগীয়া যমজ সন্তানৰ আশাত আছে।&lt;ref name=&quot;themoneytimes September 23, 2008&quot; /&gt; ১৬ মাৰ্চ, ২০০৯ চনত জেমছনে যমজ পুত্ৰৰ জন্ম দিয়ে।&lt;ref name=&quot;twins&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;azcentral March 19, 2009&quot; /&gt; তেওঁলোকে মাৰ্চ ২০১৩ত সম্পৰ্কৰ ইতি টানে, আৰু পিচত টিটো অৰ্টিজে সন্তান দুটাৰ পূৰ্ণ অভিভাৱকত্ব লাভ কৰে।&lt;ref name=&quot;Loh&quot;/&gt;

২ অক্টোবৰ, ২০১০ চনত জেমছনৰ পিতৃৰ মৃত্যু হয়, তেওঁৰ ত্ৰৈমুখী বাইপাছ শল্য চিকিৎসাৰ জটিলতাৰ বাবে।&lt;ref name=&quot;Fletcher&quot;/&gt;

২৫ মে', ২০১২ চনত কেলিফোৰ্নিয়াৰ ৱেষ্টমিনষ্টাৰত জেমছনক মদ্যপ অৱস্থাত গাড়ী চলোৱা, উচ্চ ৰক্ত-আলকহল মাত্ৰা আৰু বাতিল লাইচেঞ্চ লৈ গাড়ী চলোৱাৰ অপৰাধত গ্ৰেপ্তাৰ কৰা হয়। তেওঁৰ ৰেঞ্জ ৰোভাৰ গাড়ী এখন লাইট প'লত খুন্দা মাৰে। প্ৰথমে তেওঁ দোষ অস্বীকাৰ কৰিছিল, কিন্তু পাছত দোষ স্বীকাৰ কৰে। তেওঁৰ তিনিবছৰ অনানুষ্ঠানিক পৰ্যবেক্ষণ, $৩৪০ টকাৰ জৰিমনা, আৰু &quot;Mothers Against Drunk Driving victim impact panel&quot; ত অংশগ্ৰহণৰ আদেশ দিয়া হয়। বৈধ লাইচেঞ্চ নথকাকৈ গাড়ী চলোৱাৰ অভিযোগ খাৰিজ কৰা হয়।&lt;ref name=&quot;NYDN August 2012&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Gicas Mar 2020&quot;/&gt;

২০১৪ চনৰ পৰাই, জেমছনে দুয়োখন বাহুত সম্পূৰ্ণ ৰূপে টাটু কৰাইছিল।&lt;ref name=&quot;Newton May 2014&quot;/&gt;

জুন ২০১৫ত জেমছনে ঘোষণা কৰে যে তেওঁ ইয়াহুদ ধৰ্ম গ্ৰহণ কৰি আছে, তেওঁৰ প্ৰেমিক লিওৰ বিটনক বিবাহ কৰাৰ বাবে।&lt;ref name=&quot;Kosher&quot;/&gt; সেই বছৰৰ অক্টোবৰত ইজ্ৰায়েলৰ চেনেল ২-এ তেওঁৰ ধৰ্মান্তৰণক লৈ ৰিয়েলিটি অনুষ্ঠান ঘোষণা কৰে।&lt;ref name=&quot;Holmes&quot;/&gt;

৫ আগষ্ট, ২০১৬ত তেওঁ আৰু বিটনক একেলগে সন্তান হ'ব বুলি ঘোষণা কৰে।&lt;ref name=&quot;Harrison&quot;/&gt; ৬ এপ্ৰিল, ২০১৭ত তেওঁলোকৰ কন্যা সন্তান জন্ম গ্ৰহণ কৰে, যাৰ নাম ৰখা হয় বাতেল।&lt;ref name=&quot;Vulpo&quot;/&gt;&lt;ref name=GuamPost/&gt;

১২ জানুৱাৰী, ২০২২ত জেমছনে ঘোষণা কৰে যে তেওঁ গিলিয়েন-বাৰে সিণ্ড্ৰোমত ভুগি আছে বুলি জানিবলৈ পোৱা গৈছে,&lt;ref&gt;{{cite news|work=CNN|title=Jenna Jameson, 'unable to walk' has Guillain-Barre Syndrome|date=January 12, 2022|first=Lisa|last=Respers|url=https://www.cnn.com/2022/01/11/entertainment/jenna-jameson-guillian-barre/index.html}}&lt;/ref&gt; যদিও পাছত এইটো ভুল নিদান বুলি প্ৰমাণিত হয়।&lt;ref&gt;{{Cite web |last=France |first=Lisa Respers |date=2022-01-18 |title=Jenna Jameson's partner says she doesn't have Guillain-Barré Syndrome |url=https://www.cnn.com/2022/01/18/entertainment/jenna-jameson-sick/index.html}}&lt;/ref&gt;

১ ফেব্ৰুৱাৰী, ২০২৩ত টিকটক ভিডিঅ'ত জেমছনে ঘোষণা কৰে যে তেওঁ আৰু বিটনৰ সম্পৰ্ক শেষ হৈছে, আৰু তেওঁ বৰ্তমানে ইনফ্লুৱেন্সাৰ তথা কেশসজ্জাৰ সৈতে জড়িত জেছি ল'লেছৰ সৈতে সম্পৰ্কত আছে।&lt;ref name=GuamPost/&gt; তেওঁলোকে ২৩ মে', ২০২৩ত বিবাহ বন্ধনত আবদ্ধ হয়।&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Sullivan |first1=Marisa |title=Jenna Jameson Marries Girlfriend Jessi Lawless |url=https://people.com/jenna-jameson-marries-girlfriend-jessi-lawless-in-las-vegas-wedding-exclusive-7508850 |date=8 June 2023}}&lt;/ref&gt;

১৭ এপ্ৰিল, ২০২৪ত জেমছনৰ পত্নী জেছি ল'লেছে তেওঁৰ লগত হোৱা বিবাহ বাতিল কৰিবলৈ আবেদন কৰে। ল'লেছে তেওঁৰ ইনষ্টাগ্ৰামত এটা ভিডিঅ'ত কয় যে &quot;৫০ বছৰীয়া পূৰ্বৰ পৰ্ণ তাৰকাজনৰ অত্যধিক মদ্যপানে তেওঁৰ এই সিদ্ধান্ত লোৱাৰ কাৰণ।&quot; &lt;ref&gt;{{cite news |last=Melendez |first=Miguel |title=Jenna Jameson's Wife Jessi Lawless Files for Annulment After Less Than a Year of Marriage |url=https://www.etonline.com/jenna-jamesons-wife-jessi-lawless-files-for-annulment-after-less-than-a-year-of-marriage-223553 |date=8 May 2024 }}&lt;/ref&gt;

==বাহ্যিক সংযোগ==

* {{IMDb name|id=1398|name=Jenna Jameson}}
* [http://www.avn.com/porn-stars/Jenna-Jameson-260497.html Profile] on AVN আলোচনী। 
* [http://www.biography.com/people/jenna-jameson-381220 Profile] on Biography.com]
* [https://web.archive.org/web/20161101124820/http://www.playboy.com/jenna-jameson Jenna Jameson] profile at Playboy.com
&lt;!--======================== {{No more links}} ============================
 | PLEASE BE CAUTIOUS IN ADDING MORE LINKS TO THIS ARTICLE. Wikipedia |
 | is not a collection of links nor should it be used for advertising. |
 | |
 | Excessive or inappropriate links WILL BE DELETED. |
 | See [[Wikipedia:External links]] &amp; [[Wikipedia:Spam]] for details. |
 | |
 | If there are already plentiful links, please propose additions or |
 | replacements on this article's discussion page, or submit your link |
 | to the relevant category at the Open Directory Project (dmoz.org) |
 | and link back to that category using the {{dmoz}} template. |
=== {{No more links}} =========--&gt;

==তথ্যসূত্ৰ==
{{Reflist|refs=

&lt;ref name=&quot;Brennan&quot;&gt;{{cite web |last1=Brennan |first1=Sandra |title=Jenna Jameson {{!}} Biography |url=http://movies.nytimes.com/person/223236/Jenna-Jameson/biography |website=The New York Times |agency=All Movie Guide |archive-url=https://web.archive.org/web/20100326034402/http://movies.nytimes.com/person/223236/Jenna-Jameson/biography |archive-date=26 March 2010 |url-status=unfit |date=n.d.}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Smith Apr 2004&quot;&gt;{{cite news |last=Smith |first=Dinitia |title=At Home with Jenna Jameson: Off Camera, Cashmere and Crosses |work=The New York Times |date=April 15, 2004 |url=https://www.nytimes.com/2004/04/15/garden/at-home-with-jenna-jameson-off-camera-cashmere-and-crosses.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20140330220355/http://www.nytimes.com/2004/04/15/garden/at-home-with-jenna-jameson-off-camera-cashmere-and-crosses.html |archive-date=March 30, 2014 |url-status=live |df=mdy-all |url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Williams&quot;&gt;{{cite news |last1=Williams |first1=Lauren |title=Ex-porn star Jenna Jameson won't be charged with battery |url=https://www.latimes.com/local/lanow/la-xpm-2013-apr-11-la-me-ln-jenna-jameson-20130411-story.html |work=Los Angeles Times |date=11 April 2013 |url-access=limited |access-date=January 10, 2022 |archive-date=January 10, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220110071015/https://www.latimes.com/local/lanow/la-xpm-2013-apr-11-la-me-ln-jenna-jameson-20130411-story.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;McKay 2008&quot;&gt;{{cite news |last=McKay |first=Hollie |title=Pop Tarts: Jenna Jameson Wants to Make Porn Name Official |work=Fox News |date=November 7, 2008 |url=https://www.foxnews.com/story/pop-tarts-jenna-jameson-wants-to-make-porn-name-official |archive-url=https://web.archive.org/web/20081110062645/http://www.foxnews.com/story/0,2933,448452,00.html |archive-date=November 10, 2008 |url-status=live |df=mdy-all}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Profit&quot;&gt;{{cite web |author=&lt;!--Staff writer; no byline--&gt; |title=Jenna Jameson {{!}} How a Young Adult Star Turned Porn into Profit and Prominence |work=E! True Hollywood Story |publisher=E! Entertainment Television |url=http://www.eonline.com/On/Holly/Shows/Jameson/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20050328005437/http://www.eonline.com/On/Holly/Shows/Jameson/ |archive-date=March 28, 2005 |access-date=April 4, 2025 |archivedate=March 28, 2005 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20050328005437/http://www.eonline.com/On/Holly/Shows/Jameson/ |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;ETHS-Bio&quot;&gt;{{cite web |author=&lt;!--Staff writer; no byline--&gt; |work=E! True Hollywood Story |title=Jenna Jameson {{!}} Bio |publisher=E! Entertainment Television |url=http://www.eonline.com/On/Holly/Shows/Jameson/bio.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20050407033837/http://www.eonline.com/On/Holly/Shows/Jameson/bio.html |archive-date=April 7, 2005 |access-date=April 4, 2025 |archivedate=April 7, 2005 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20050407033837/http://www.eonline.com/On/Holly/Shows/Jameson/bio.html |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Miller Jul 2005&quot;&gt;{{cite news |last=Miller |first=Matthew |title=The (Porn) Player |work=[[Forbes]] magazine |date=July 4, 2005 |url=https://www.forbes.com/free_forbes/2005/0704/124.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20120716085007/http://www.forbes.com/free_forbes/2005/0704/124.html |archive-date=July 16, 2012 |url-status=dead |df=mdy-all}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Grigoriadis&quot;&gt;{{cite magazine |last=Grigoriadis |first=Vanessa |author-link=Vanessa Grigoriadis |title=Jenna Jameson's Forbidden Desires |magazine=[[Rolling Stone]] |date=August 11, 2004 |url=https://www.rollingstone.com/news/story/6420232/jenna_jamesons_forbidden_desires |archive-url=https://web.archive.org/web/20060902142437/http://www.rollingstone.com/news/story/6420232/jenna_jamesons_forbidden_desires |archive-date=September 2, 2006 |url-status=dead |access-date=April 4, 2025 |archivedate=March 25, 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100325024227/http://www.rollingstone.com/news/story/6420232/jenna_jamesons_forbidden_desires |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;WallStreetJournal&quot;&gt;{{cite web |last=Ackman |first=Dan |title=A Star Is Porn |work=[[Wall Street Journal]] |date=August 27, 2004 |url=https://online.wsj.com/news/articles/SB109356574697702622 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140906170015/http://online.wsj.com/news/articles/SB109356574697702622 |archive-date=September 6, 2014 |url-status=live |df=mdy-all}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Cooper&quot;&gt;{{cite news |title=Jenna Jameson: 'I chose the right profession': Interview with Anderson Cooper |work=CNN News |date=August 28, 2004 |url=http://www.cnn.com/2004/SHOWBIZ/books/08/27/jenna.jameson/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20120906134856/http://www.cnn.com/2004/SHOWBIZ/books/08/27/jenna.jameson/ |archive-date=September 6, 2012 |url-status=live |df=mdy-all}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;xrcohof&quot;&gt;{{cite web |title=Hall of Fame |publisher=X-Rated Critics Organization |url=http://www.dirtybob.com/xrco/hall.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20131205103142/http://dirtybob.com/xrco/hall.htm |archive-date=December 5, 2013 |url-status=live |df=mdy-all}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;avnhof&quot;&gt;{{cite web |title=Hall of Fame |publisher=AVN Media Network |url=http://www.avnawards.com/halloffame.php |archive-url=https://web.archive.org/web/20050812021943/http://www.avnawards.com/halloffame.php |url-status=dead |archive-date=August 12, 2005}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Papermag&quot;&gt;{{cite web |last=Benfer |first=Amy |title=Born 4 Porn: Jenna Jameson |date=August 3, 2003 |work=[[Papermag]] |url=http://www.papermag.com/?section=article&amp;parid=269 |archive-url=https://web.archive.org/web/20051127123510/http://www.papermag.com/?section=article&amp;parid=269 |archive-date=November 27, 2005}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Eby 2013&quot;&gt;{{cite web |last=Eby |first=Margaret |title=Jenna Jameson says she's reviving her porn career to support her children |date=November 11, 2013 |work=[[New York Daily News]] |url=http://www.nydailynews.com/entertainment/gossip/jenna-jameson-back-porn-support-children-article-1.1513441 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140424230928/http://www.nydailynews.com/entertainment/gossip/jenna-jameson-back-porn-support-children-article-1.1513441 |archive-date=April 24, 2014 |url-status=live |df=mdy-all}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;ReviewJournal&quot;&gt;{{cite web |last=Clarke |first=Norm |author-link=Norm Clarke |title=Porn star's book walks wild side |work=[[Las Vegas Review-Journal]] |date=September 8, 2004 |url=http://www.reviewjournal.com/lvrj_home/2004/Sep-08-Wed-2004/news/24719744.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20040908220706/http://www.reviewjournal.com/lvrj_home/2004/Sep-08-Wed-2004/news/24719744.html |archive-date=September 8, 2004}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Higginbotham&quot;&gt;{{cite news |last=Higginbotham |first=Adam |title=The porn broker |work=[[Telegraph Magazine]] |publisher=[[The Age]] |date=December 4, 2004 |url=http://www.theage.com.au/articles/2004/10/07/1097089474673.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20130604095336/http://www.theage.com.au/articles/2004/10/07/1097089474673.html |archive-date=June 4, 2013 |url-status=live |df=mdy-all}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;AskMen&quot;&gt;{{cite web |title=Jenna Jameson |publisher=[[AskMen.com]] |url=http://ca.askmen.com/celebs/women/models_250/262_jenna_jameson.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20140322052330/http://ca.askmen.com/celebs/women/models_250/262_jenna_jameson.html |archive-date=March 22, 2014 |url-status=dead |df=mdy-all}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;CNN&quot;&gt;{{cite news |last=Dunn |first=Adam |title=Review: Jenna Jameson's crazy porn life |publisher=CNN |date=September 8, 2004 |url=http://www.cnn.com/2004/SHOWBIZ/books/09/08/review.jameson/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20131113103209/http://www.cnn.com/2004/SHOWBIZ/books/09/08/review.jameson/ |archive-date=November 13, 2013 |url-status=live |df=mdy-all}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;January&quot;&gt;{{cite web |last=Marks |first=Adrian |title=Jennasis |work=[[January Magazine]] |date=September 2004 |url=http://www.januarymagazine.com/biography/pornstar.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20140906165430/http://www.januarymagazine.com/biography/pornstar.html |archive-date=September 6, 2014 |url-status=dead |df=mdy-all}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;ReviewJournalShowgirls&quot;&gt;{{cite web |title=Las Vegas Jobs: Entertainer |work=[[Las Vegas Review-Journal]] |date=July 27, 2004 |url=http://www.reviewjournal.com/employment/vegasjobs/entertainer.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20050914195537/http://www.reviewjournal.com/employment/vegasjobs/entertainer.html |archive-date=September 14, 2005}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;WIPO&quot;&gt;{{cite web |last=Lippert |first=Nels T. |title=Domain Name Decision D2004-1042 |publisher=[[World Intellectual Property Organization]] |date=February 15, 2005 |url=http://www.wipo.int/amc/en/domains/decisions/html/2004/d2004-1042.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20140906165154/http://www.wipo.int/amc/en/domains/decisions/html/2004/d2004-1042.html |archive-date=September 6, 2014 |url-status=live |df=mdy-all}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Metacafe&quot;&gt;{{cite video |last=Jameson |first=Jenna |title=Ever wonder how she got her name? |work=Metacafe |url=http://www.metacafe.com/watch/124500/jenna_jameson/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20140322051547/http://www.metacafe.com/watch/124500/jenna_jameson/ |archive-date=March 22, 2014 |url-status=live |df=mdy-all}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;SalonBookReview&quot;&gt;{{cite news |last=Taylor |first=Charles |title=&quot;How to Make Love Like a Porn Star&quot; by Jenna Jameson |work=[[Salon (website)|Salon]] |date=August 25, 2004 |url=http://www.salon.com/2004/08/25/jenna_6/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20140322053243/http://www.salon.com/2004/08/25/jenna_6/ |archive-date=March 22, 2014 |url-status=live |df=mdy-all}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;PsychiatricServices&quot;&gt;{{cite journal |last=Geller |first=Jeffrey |year=2006 |title=Book Reviews: Women's Search for Love Through Sex |journal=Psychiatric Services |volume=57 |issue=5 |pages=729–730 |issn=1075-2730 |doi=10.1176/appi.ps.57.5.729}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Hustler&quot;&gt;{{cite web |last=Farrell |first=Tom |title=Jenna's Debutante Ball |work=[[Hustler (magazine)|Hustler]] Magazine |url=http://www.hustlermagazine.com/features/articles/jennas-debutante-ball |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140115000310/http://www.hustlermagazine.com/features/articles/jennas-debutante-ball |archive-date=January 15, 2014 |df=mdy-all}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;AskMenInterview&quot;&gt;{{cite web |title=Jenna Jameson: Professional heartbreaker |publisher=[[AskMen.com]] |url=http://www.askmen.com/celebs/interview/43b_jenna_jameson_interview.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20140301040959/http://www.askmen.com/celebs/interview/43b_jenna_jameson_interview.html |archive-date=March 1, 2014 |url-status=live |df=mdy-all}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Salon2&quot;&gt;{{cite news |last=Keating |first=Peter |title=Jenna the sex goddess |work=[[Salon (website)|Salon]] |url=http://www.salon.com/2001/01/18/jenna_2/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20140322050224/http://www.salon.com/2001/01/18/jenna_2/ |archive-date=March 22, 2014 |url-status=live |df=mdy-all}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Bridge&quot;&gt;{{cite web |last=Berlatsky |first=Noah |title=Jenna Does Jenna |work=Bridge Magazine |year=2003 |url=http://www.bridgemagazine.org/online/features/archive/000113.php |archive-url=https://web.archive.org/web/20060522031314/http://www.bridgemagazine.org/online/features/archive/000113.php |archive-date=May 22, 2006 |access-date=April 4, 2025 |archivedate=May 22, 2006 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20060522031314/http://www.bridgemagazine.org/online/features/archive/000113.php |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Salon1&quot;&gt;{{cite news |last=Keating |first=Peter |title=Two girls on Jenna |date=January 17, 2001 |work=[[Salon (website)|Salon]] |url=http://archive.salon.com/sex/feature/2001/01/17/jenna_1/index1.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090412051547/http://archive.salon.com/sex/feature/2001/01/17/jenna_1/index1.html |archive-date=April 12, 2009 |df=mdy-all}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;AmericanSexStar&quot;&gt;{{cite web |title=Jenna Jameson's American Sex Star |work=[[Playboy TV]] |url=http://www.playboy.com/playboytv/original_series/americansexstar/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20051013091855/http://playboy.com/playboytv/original_series/americansexstar/ |archive-date=October 13, 2005}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;XFanz2008&quot;&gt;{{cite web |last=Andrew |first=Steven |title=Jenna Confirms Retirement at AVN Awards |date=January 14, 2008 |publisher=XFanz |url=http://www.xfanz.com/news/88784 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140322080602/http://www.xfanz.com/news/88784 |archive-date=March 22, 2014 |url-status=live |df=mdy-all}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=HuffingtonPost&gt;{{cite news |last=Hall |first=Katy |title=Jenna Jameson: I Quit Porn For My Twin Boys |work=[[Huffington Post]] |date=November 12, 2010 |url=http://www.huffingtonpost.com/2010/11/12/jenna-jameson-i-quit-porn_n_783032.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20140203075650/http://www.huffingtonpost.com/2010/11/12/jenna-jameson-i-quit-porn_n_783032.html |archive-date=February 3, 2014 |url-status=live |df=mdy-all}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Exxxotica&quot;&gt;{{cite press release |author=&lt;!--Staff writer; no byline--&gt; |title=Jenna Jameson to Sign at Exxxotica New Jersey |date=September 17, 2013 |work=Adult Video News |url=https://avn.com/business/press-release/video/jenna-jameson-to-sign-at-exxxotica-new-jersey-529683.html |access-date=10 January 2022 |df=mdy-all |archive-date=January 10, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220110082050/https://avn.com/business/press-release/video/jenna-jameson-to-sign-at-exxxotica-new-jersey-529683.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Rodriguez 2014&quot;&gt;{{cite web |last=Rodriguez |first=Ariana |title=Jenna Jameson Named Newest Fleshlight Girl |date=January 8, 2014 |publisher=[[XBIZ]] |url=http://www.xbiz.com/news/173269 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140211211348/http://www.xbiz.com/news/173269 |archive-date=February 11, 2014 |url-status=live |df=mdy-all}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Miller 2013&quot;&gt;{{cite web |last=Miller |first=Dan |title=Jenna Jameson Named Master of Ceremonies for 2014 XBIZ Awards |date=August 28, 2013 |publisher=[[XBIZ]] |url=http://www.xbiz.com/news/168254 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140202200721/http://www.xbiz.com/news/168254 |archive-date=February 2, 2014 |url-status=live |df=mdy-all}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;JJJBio&quot;&gt;{{cite web |title=Jenna Jameson Biography |publisher=Jenna Jameson |url=http://justjennajameson.com/bio.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20070202210430/http://www.justjennajameson.com/bio.html |archive-date=February 2, 2007}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Raw Nerve&quot;&gt;{{cite web |last=Shatner |first=William |author-link=William Shatner |work=Shatner's Raw Nerve |title=Preview: Jenna Jameson Special |url=http://www.biography.com/video.do?name=shatner&amp;bcpid=2226550001&amp;bclid=2647548001&amp;bctid=10717829001 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090826193532/http://www.biography.com/video.do?name=shatner&amp;bcpid=2226550001&amp;bclid=2647548001&amp;bctid=10717829001 |archive-date=August 26, 2009 |access-date=April 4, 2025 |archivedate=August 26, 2009 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090826193532/http://www.biography.com/video.do?name=shatner&amp;bcpid=2226550001&amp;bclid=2647548001&amp;bctid=10717829001 |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;nymag n_9524&quot;&gt;{{cite web |last=Schoeneman |first=Deborah |title=Pent-Up Desire: Jenna's 'house? |work=[[New York (magazine)|New York]] |date=November 23, 2003 |url=http://nymag.com/nymetro/news/people/columns/intelligencer/n_9524/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20140906165457/http://nymag.com/nymetro/news/people/columns/intelligencer/n_9524/ |archive-date=September 6, 2014 |url-status=live |df=mdy-all}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Directorial Debut&quot;&gt;{{cite web |author=&lt;!--Staff writer; no byline--&gt; |title=Jameson Makes Directorial Debut with ''Jenna's Provocateur'' |date=October 7, 2005 |work=Adult Video News |url=https://avn.com/business/articles/video/jameson-makes-directorial-debut-with-i-jenna-s-provocateur-i-51152.html |access-date=10 January 2022 |df=mdy-all |archive-date=January 10, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220110082047/https://avn.com/business/articles/video/jameson-makes-directorial-debut-with-i-jenna-s-provocateur-i-51152.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Hoovers&quot;&gt;{{cite web |last=Bramhall |first=Joe |title=Club Jenna, Inc |url=http://www.hoovers.com/club-jenna/--ID__116485--/free-co-factsheet.xhtml |archive-url=https://web.archive.org/web/20070217084034/http://www.hoovers.com/club-jenna/--ID__116485--/free-co-factsheet.xhtml |archive-date=February 17, 2007}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;NYDailyNews&quot;&gt;{{cite web |last=Goldiner |first=Dave |title=Sky-high smut: Raunchy ad rises in Times Sq. |work=[[New York Daily News]] |date=August 20, 2003 |url=http://www.nydailynews.com/archives/news/sky-high-smut-raunchy-ad-rises-times-sq-article-1.515256 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140322082525/http://www.nydailynews.com/archives/news/sky-high-smut-raunchy-ad-rises-times-sq-article-1.515256 |archive-date=March 22, 2014 |url-status=live |df=mdy-all}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;VirtuallyJenna&quot;&gt;{{cite web |title=Virtually Jenna: The Official Video Game of Jenna Jameson |url=http://www.virtuallyjenna.com/ |url-status=dead |archive-url=http://arquivo.pt/wayback/20080315083907/http://www.virtuallyjenna.com/ |archive-date=March 15, 2008 |df=mdy-all}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Wired&quot;&gt;{{cite magazine |last=Lynn |first=Regina |title=Get Your Game Off |magazine=[[Wired (magazine)|Wired]] |date=April 15, 2005 |url=https://www.wired.com/culture/lifestyle/commentary/sexdrive/2005/04/67224 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131004181450/http://www.wired.com/culture/lifestyle/commentary/sexdrive/2005/04/67224 |archive-date=October 4, 2013 |url-status=live |df=mdy-all}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Brandweek&quot;&gt;{{cite web |last=Hein |first=Kenneth |title=Marketers Test The Line Between Porn And P.C. |work=[[Brandweek]] |date=September 18, 2006 |url=http://www.brandweek.com/bw/news/recent_display.jsp?vnu_content_id=1003123457 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080210123601/http://www.brandweek.com/bw/news/recent_display.jsp?vnu_content_id=1003123457 |archive-date=February 10, 2008}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Oprah&quot;&gt;{{cite web |last=Ling |first=Lisa |title=Jenna Jameson: The World's Most Famous Porn Star |publisher=[[Oprah Winfrey]] |date=November 17, 2009 |url=http://www.oprah.com/relationships/Porn-Star-Jenna-Jamesons-Career-and-Family |archive-url=https://web.archive.org/web/20140319191721/http://www.oprah.com/relationships/Porn-Star-Jenna-Jamesons-Career-and-Family |archive-date=March 19, 2014 |url-status=live |df=mdy-all |access-date=April 4, 2025 |archivedate=March 19, 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140319191721/http://www.oprah.com/relationships/Porn-Star-Jenna-Jamesons-Career-and-Family |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;AVNClubThrust&quot;&gt;{{cite web |last=Lewis |first=Todd |title=Club Jenna, NakedSword.com Unveil Jenna-Branded Gay Site – Club Thrust |work=Adult Video News |date=August 19, 2005 |url=https://avn.com/business/articles/video/club-jenna-nakedsword-com-unveil-jenna-branded-gay-site-8211-club-thrust-45280.html |access-date=10 January 2022 |df=mdy-all |archive-date=January 10, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220110082043/https://avn.com/business/articles/video/club-jenna-nakedsword-com-unveil-jenna-branded-gay-site-8211-club-thrust-45280.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Times&quot;&gt;{{cite news |last=Godson |first=Suzi |title=Agony and ecstasy: sex advice |date=February 4, 2006 |work=[[The Times]] |url=http://www.timesonline.co.uk/tol/life_and_style/health/features/article725364.ece |archive-url=https://web.archive.org/web/20070211205411/http://www.timesonline.co.uk/tol/life_and_style/health/features/article725364.ece |archive-date=February 11, 2007 |access-date=April 4, 2025 |archivedate=February 11, 2007 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070211205411/http://www.timesonline.co.uk/tol/life_and_style/health/features/article725364.ece |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;East Valley Tribune&quot;&gt;{{cite web |last=Gabrielson |first=Ryan |title=X-rated film star buys into Scottsdale strip club |date=October 7, 2011 |work=[[East Valley Tribune]] |url=http://www.eastvalleytribune.com/news/article_3da72594-fe5c-57c8-9c16-312547167064.html?mode=jqm |archive-url=https://web.archive.org/web/20140906165223/http://www.eastvalleytribune.com/news/article_3da72594-fe5c-57c8-9c16-312547167064.html?mode=jqm |archive-date=September 6, 2014 |url-status=live |df=mdy-all}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Economist&quot;&gt;{{cite news |title=Security v liberty (well, sort of): Hands off |newspaper=[[The Economist]] |date=December 20, 2005 |url=http://www.economist.com/node/5328181 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140730124149/http://www.economist.com/node/5328181 |archive-date=July 30, 2014 |url-status=live |df=mdy-all}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;SFGate&quot;&gt;{{cite news |author=Lisa Z |title=Jameson Fights Moralists Over Arizona Lap Dance Club |publisher=Hearst Communications |work=[[San Francisco Chronicle]] |date=December 9, 2005 |url=http://blog.sfgate.com/dailydish/2005/12/09/jameson-fights-moralists-over-arizona-lap-dance-club/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20140320010717/http://blog.sfgate.com/dailydish/2005/12/09/jameson-fights-moralists-over-arizona-lap-dance-club/ |archive-date=March 20, 2014 |url-status=live |df=mdy-all}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;AboutPhoenix&quot;&gt;{{cite web |last=Hedding |first=Judy |title=Scottsdale Bans Nudity in Clubs |publisher=[[About.Com]] Phoenix |date=September 13, 2006 |url=http://phoenix.about.com/od/nightclubs/i/babes.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20140711164845/http://phoenix.about.com/od/nightclubs/i/babes.htm |archive-date=July 11, 2014 |url-status=live |df=mdy-all |access-date=April 4, 2025 |archivedate=July 11, 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140711164845/http://phoenix.about.com/od/nightclubs/i/babes.htm |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;VividClubjennaBowl&quot;&gt;{{cite web |title=Vivid * Clubjenna * Bowl |url=http://www.vividclubjennabowl.com/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20070929171341/http://www.vividclubjennabowl.com/ |archive-date=September 29, 2007 |url-status=dead |df=mdy |access-date=April 4, 2025 |archivedate=September 29, 2007 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070929171341/http://www.vividclubjennabowl.com/ |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;UPI2&quot;&gt;{{cite news |title=Porn star Jenna Jameson does Detroit with pre-Super Bowl party |agency=[[UPI]] News Service |work=Reality TV World |date=January 20, 2006 |url=http://www.realitytvworld.com/news/porn-star-jenna-jameson-does-detroit-with-pre-super-bowl-party-1006916.php |archive-url=https://web.archive.org/web/20140322092812/http://www.realitytvworld.com/news/porn-star-jenna-jameson-does-detroit-with-pre-super-bowl-party-1006916.php |archive-date=March 22, 2014 |url-status=live |df=mdy-all}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Farhi Jan 2006&quot;&gt;{{cite news |last=Farhi |first=Paul |title=A Game by Any Other Name Sells as Sweet |newspaper=The Washington Post |date=January 31, 2006 |url=https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2006/01/30/AR2006013001654.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20121110223621/http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2006/01/30/AR2006013001654.html |archive-date=November 10, 2012 |url-status=live |df=mdy-all |url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;SportsIllustrated&quot;&gt;{{cite magazine |last=Markazi |first=Arash |title=Live from the Lingerie Bowl party |magazine=[[Sports Illustrated]] |date=September 8, 2006 |url=http://sportsillustrated.cnn.com/2006/writers/arash_markazi/09/08/on.scene/index.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20121102095038/http://sportsillustrated.cnn.com/2006/writers/arash_markazi/09/08/on.scene/index.html |archive-date=November 2, 2012 |url-status=dead |df=mdy-all |access-date=April 4, 2025 |archivedate=November 2, 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121102095038/http://sportsillustrated.cnn.com/2006/writers/arash_markazi/09/08/on.scene/index.html |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;MarketWatch&quot;&gt;{{cite web |last=Spain |first=William |title=Playboy gets more hardcore with new acquisition |work=[[MarketWatch]] |date=June 22, 2006 |url=http://www.marketwatch.com/story/playboy-goes-for-more-hardcore-with-new-acquisition |archive-url=https://web.archive.org/web/20140322090548/http://www.marketwatch.com/story/playboy-goes-for-more-hardcore-with-new-acquisition |archive-date=March 22, 2014 |url-status=live |df=mdy-all}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;AVNOct2006&quot;&gt;{{cite web |last=Stanton |first=Thomas J. |title=Spice TV Rebrands |work=Adult Video News |date=October 11, 2006 |url=http://business.avn.com/articles/2523.html |archive-url=https://archive.today/20121208191043/http://business.avn.com/articles/2523.html |url-status=dead |archive-date=December 8, 2012 |access-date=April 4, 2025 |archivedate=December 8, 2012 |archiveurl=https://archive.today/20121208191043/http://business.avn.com/articles/2523.html |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;AutobioDE&quot;&gt;{{cite book |last1=Jameson |first1=Jenna |last2=Strauss |first2=Neil |title=Pornostar: die Autobiographie |language=de |year=2005 |publisher=Heyne Taschenbuch |location=München |isbn=978-3-453-67504-9}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;AutobioSP&quot;&gt;{{cite book |last1=Jameson |first1=Jenna |last2=Strauss |first2=Neil |title=Como Hacer El Amor Igual Que Una Estrella Del Porno |language=es |year=2008 |publisher=Planeta Publishing |isbn=978-84-270-3190-6}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Stern Mar 2014&quot;&gt;{{cite news |last1=Stern |first1=Jane Grossman |author1-link=Jane and Michael Stern |last2=Stern |first2=Michael |title='How to Make Love Like a Porn Star': Lovers and Other Strangers |work=[[The New York Times Book Review]] |date=September 5, 2004 |url=https://www.nytimes.com/2004/09/05/books/review/how-to-make-love-like-a-porn-star-lovers-and-other-strangers.html |df=mdy-all |url-access=limited |access-date=January 10, 2022 |archive-date=June 22, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150622220052/http://www.nytimes.com/2004/09/05/books/review/05STERNL.html?ex=1252209600&amp;en=d7010eb3e166e789&amp;ei=5090&amp;partner=rssuserland |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Reuters&quot;&gt;{{cite news |title=Jenna Jameson, best-selling author? |agency=Reuters |publisher=[[Today.com]] |date=October 5, 2004 |url=https://www.today.com/popculture/jenna-jameson-best-selling-author-wbna6183228 |access-date=March 22, 2014 |archive-date=January 22, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210122200921/https://www.today.com/popculture/jenna-jameson-best-selling-author-wbna6183228 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Confessions&quot;&gt;{{cite web |title=Jenna Jameson's Confessions |publisher=MTV |work=[[VH1]] |url=http://www.vh1.com/shows/dyn/vh1_news_presents/85657/episode.jhtml |archive-url=https://web.archive.org/web/20070210071750/http://www.vh1.com/shows/dyn/vh1_news_presents/85657/episode.jhtml |archive-date=February 10, 2007}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;ConfessionsAiring&quot;&gt;{{cite web |title=Jenna Jameson Bares It All in the VH1 News Special 'Jenna Jameson's Confessions' |publisher=Orlando Florida Guide |work=Television News |url=http://www.orlandofloridaguide.com/entertainment/television/vh1.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20070625055312/http://www.orlandofloridaguide.com/entertainment/television/vh1.htm |archive-date=June 25, 2007 |access-date=April 4, 2025 |archivedate=June 25, 2007 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070625055312/http://www.orlandofloridaguide.com/entertainment/television/vh1.htm |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;CNNMoney&quot;&gt;{{cite news |title=Porn star said to battle publisher |work=[[CNN Money]] |date=April 13, 2005 |url=https://money.cnn.com/2005/04/13/news/newsmakers/jameson_lawsuit/index.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20140322013605/http://money.cnn.com/2005/04/13/news/newsmakers/jameson_lawsuit/index.htm |archive-date=March 22, 2014 |url-status=live |df=mdy-all |access-date=April 4, 2025 |archivedate=March 22, 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140322013605/http://money.cnn.com/2005/04/13/news/newsmakers/jameson_lawsuit/index.htm |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Grossberg Apr 2005&quot;&gt;{{cite web |last=Grossberg |first=Josh |title=Jenna Hot for Lawsuit |work=E! Online |date=April 15, 2005 |url=http://www.eonline.com/news/article/index.jsp?uuid=480f7855-a2e9-4840-bdd5-5d5f26490c78 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071012144248/http://www.eonline.com/news/article/index.jsp?uuid=480f7855-a2e9-4840-bdd5-5d5f26490c78 |archive-date=October 12, 2007 |url-status=unfit}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Wyatt Dec 2006&quot;&gt;{{cite news |last=Wyatt |first=Edward |title=Editor Fired After Uproar Over Simpson |work=The New York Times |date=December 16, 2006 |url=https://www.nytimes.com/2006/12/16/business/media/16book.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20140313034355/http://www.nytimes.com/2006/12/16/business/media/16book.html |archive-date=March 13, 2014 |url-status=live |df=mdy-all |url-access=limited}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;NYDailyNews20070330&quot;&gt;{{cite news |last1=Rush |first1=George |last2=Molloy |first2=Joanna Rush |title=Jameson film talks stall over rough cut |date=March 30, 2007 |work=[[New York Daily News]] |url=http://www.nydailynews.com/entertainment/gossip/mayor-mike-future-im-prez-ive-murdoch-article-1.218817 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140322082509/http://www.nydailynews.com/entertainment/gossip/mayor-mike-future-im-prez-ive-murdoch-article-1.218817 |archive-date=March 22, 2014 |url-status=live |df=mdy-all}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Boston.com&quot;&gt;{{cite news |author=&lt;!--Staff writer; no byline--&gt; |title=Jenna Jameson's vagina surgery |date=April 3, 2007 |work=Boston.com |url=http://www.boston.com/ae/celebrity/articles/2007/04/03/jenna_jamesons_vagina_surgery/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20140322001805/http://www.boston.com/ae/celebrity/articles/2007/04/03/jenna_jamesons_vagina_surgery/ |archive-date=March 22, 2014 |url-status=live |df=mdy-all}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Johnson 2013&quot;&gt;{{cite web |last=Johnson |first=Bob |title=Jenna Jameson's Debut Novel Hits Bookstores Oct. 21 |date=October 6, 2013 |publisher=[[XBIZ]] |url=http://www.xbiz.com/news/169763 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140111120840/http://www.xbiz.com/news/169763 |archive-date=January 11, 2014 |url-status=live |df=mdy-all}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;NYT Filmography&quot;&gt;{{cite news |author=&lt;!--Staff writer; no byline--&gt; |title=Jenna Jameson {{!}} Filmography |work=The New York Times |department=Movies &amp; TV |url=http://movies.nytimes.com/person/223236/Jenna-Jameson/filmography |archive-url=https://web.archive.org/web/20100421202822/http://movies.nytimes.com/person/223236/Jenna-Jameson/filmography |url-status=unfit |archive-date=April 21, 2010}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;VarietyPrivateParts&quot;&gt;{{cite news |last=McCarthy |first=Todd |title=Review: 'Private Parts' |work=[[Variety (magazine)|Variety]] |date=March 9, 1997 |url=https://variety.com/1997/film/reviews/private-parts-1200449335/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20140322074109/http://variety.com/1997/film/reviews/private-parts-1200449335/ |archive-date=March 22, 2014 |url-status=live |df=mdy-all}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;OnlineOnslaught&quot;&gt;{{cite web |last=Burkholder |first=Denny |title=ECW Living Dangerously 1998 |date=May 20, 2005 |url=http://www.oowrestling.com/columns/circa/20050520.shtml |url-status=usurped |archive-url=https://web.archive.org/web/20140322082553/http://www.oowrestling.com/columns/circa/20050520.shtml |archive-date=March 22, 2014}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;tower Blue&quot;&gt;{{cite web |title=European Blue Review (Import) (DVD) |publisher=Tower Video |url=http://www.tower.com/european-blue-review-dvd/wapi/107098945 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140906170011/http://www.tower.com/european-blue-review-dvd/wapi/107098945 |archive-date=September 6, 2014}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;ComedyCentral&quot;&gt;{{cite web |title=Cast &amp; Characters: Jenna Jameson |publisher=[[Comedy Central]] |url=http://www.comedycentral.com/shows/samurai_love_god/cast/slg_jenna_jameson.jhtml |archive-url=https://web.archive.org/web/20070929111313/http://www.comedycentral.com/shows/samurai_love_god/cast/slg_jenna_jameson.jhtml |archive-date=September 29, 2007 |access-date=April 4, 2025 |archivedate=September 29, 2007 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070929111313/http://www.comedycentral.com/shows/samurai_love_god/cast/slg_jenna_jameson.jhtml |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;GPhoria&quot;&gt;{{cite web |title=G4 Crowns 'Glow Award' Winners at G-Phoria Celebration Presented by EB Games and Jeep |publisher=G-Phoria |date=July 31, 2003 |url=http://www.g4tv.com/g4/press/41/G4_CROWNS_GLOW_AWARD_WINNERS_AT_GPHORIA_CELEBRATION_PRESENTED_BY_EB_GAMES_AND_JEEP.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20070929123921/http://www.g4tv.com/g4/press/41/G4_CROWNS_GLOW_AWARD_WINNERS_AT_GPHORIA_CELEBRATION_PRESENTED_BY_EB_GAMES_AND_JEEP.html |archive-date=September 29, 2007}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Medscape&quot;&gt;{{cite journal |last1=Haninger |first1=Kevin |last2=Ryan |first2=M. Seamus |last3=Thompson |first3=Kimberly M. |title=Violence in Teen-Rated Video Games |journal=Medscape General Medicine |volume=6 |issue=1 |date=March 12, 2004 |pmc=1140725 |pmid=15208514 |page=1}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;MTV2002&quot;&gt;{{cite web |last=Moss |first=Corey |title=VMA Lens Recap: The Story Behind Eminem's 'Without Me |date=August 26, 2002 |url=http://www.mtv.com/news/articles/1457168/story-behind-without-me.jhtml |publisher=MTV |archive-url=https://web.archive.org/web/20140323002315/http://www.mtv.com/news/articles/1457168/story-behind-without-me.jhtml |archive-date=March 23, 2014 |url-status=dead |df=mdy-all |access-date=April 4, 2025 |archivedate=March 23, 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140323002315/http://www.mtv.com/news/articles/1457168/story-behind-without-me.jhtml |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;PR.com&quot;&gt;{{cite web |last=Kugel |first=Allison |author-link=Allison Kugel |title=Portrait of a Mainstream Sex Icon |work=PR.com |date=May 17, 2007 |url=http://www.pr.com/article/1066 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140313060606/http://www.pr.com/article/1066 |archive-date=March 13, 2014 |url-status=live |df=mdy-all}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;BaltimoreSun1999&quot;&gt;{{cite news |last=Ikenberg |first=Tamara |title=Selling clothes with nudity |work=[[The Baltimore Sun]] |date=December 20, 1999 |url=https://www.baltimoresun.com/1999/12/20/selling-clothes-with-nudity-marketing-catalog-from-abercrombie-fitch-causes-a-stir-with-cool-kids-and-concerned-parents-over-what-its-selling/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20140323001836/http://articles.baltimoresun.com/1999-12-20/features/9912200216_1_abercrombie-stores-abercrombie-fitch-naughty-or-nice |archive-date=March 23, 2014 |url-status=live |df=mdy-all}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;ChicagoSunTimes2003&quot;&gt;{{cite news |last=Lenoir |first=Lisa |title=Marketing sleaze or just a big tease? |work=[[Chicago Sun-Times]] |date=December 4, 2003 |url=http://www.highbeam.com/doc/1P2-1513372.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20140611094839/http://www.highbeam.com/doc/1P2-1513372.html |url-status=dead |archive-date=June 11, 2014 |url-access= |access-date=April 4, 2025 |archivedate=June 11, 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140611094839/http://www.highbeam.com/doc/1P2-1513372.html |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;JJDiary&quot;&gt;{{cite web |title=Jenna Jameson's Diary : November 18, 2001 |work=[[Blogspot.com]] |url=http://jennajamesondiary.blogspot.com/2001/12/jenna-jameson-diary-november-18-2001.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20140323004658/http://jennajamesondiary.blogspot.com/2001/12/jenna-jameson-diary-november-18-2001.html |archive-date=March 23, 2014 |url-status=live |df=mdy-all |access-date=April 4, 2025 |archivedate=March 23, 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140323004658/http://jennajamesondiary.blogspot.com/2001/12/jenna-jameson-diary-november-18-2001.html |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;OReilly&quot;&gt;{{cite news |last=O'Reilly |first=Bill |author-link=Bill O'Reilly (political commentator) |title=Using Quasi-Prostitutes to Sell Sneakers |work=[[The O'Reilly Factor]] |publisher=Fox News |date=February 25, 2003 |url=https://www.foxnews.com/story/using-quasi-prostitutes-to-sell-sneakers/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20140323063320/http://www.foxnews.com/story/2003/02/25/using-quasi-prostitutes-to-sell-sneakers/ |archive-date=March 23, 2014 |url-status=live |df=mdy-all}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;HarvardCrimson&quot;&gt;{{cite web |last=Gulay |first=Erol N. |title=Boycotting the Boycotter |date=March 11, 2003 |work=[[The Harvard Crimson]] |url=http://www.thecrimson.com/article/2003/3/11/boycotting-the-boycotter-bill-oreilly-the/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20140323001435/http://www.thecrimson.com/article/2003/3/11/boycotting-the-boycotter-bill-oreilly-the/ |archive-date=March 23, 2014 |url-status=live |df=mdy-all}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Slate&quot;&gt;{{cite web |last=Hastings |first=Michael |author-link=Michael Hastings (journalist) |title=Bill O'Reilly's obsession with porn |work=[[Slate (magazine)|Slate]] |date=October 19, 2004 |url=http://www.slate.com/articles/news_and_politics/low_concept/2004/10/the_no_skin_zone.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20140323020241/http://www.slate.com/articles/news_and_politics/low_concept/2004/10/the_no_skin_zone.html |archive-date=March 23, 2014 |url-status=live |df=mdy-all}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;BeyondHollywood&quot;&gt;{{cite web |last=Savitski |first=Joseph |title=''Evil Breed: The Legend of Samhain'' (2002) Movie Review |work=BeyondHollywood.com |date=October 30, 2004 |url=http://www.beyondhollywood.com/samhain-2002-movie-review/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20140323003948/http://www.beyondhollywood.com/samhain-2002-movie-review/ |archive-date=March 23, 2014 |url-status=live |df=mdy-all |access-date=April 4, 2025 |archivedate=March 23, 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140323003948/http://www.beyondhollywood.com/samhain-2002-movie-review/ |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Blogcritics&quot;&gt;{{cite web |last=Zoc |first=Iloz |title=Movie Review: Sneak Peek at 'Sin-Jin Smyth' |date=October 30, 2006 |work=[[Blogcritics]] |url=http://blogcritics.org/movie-review-sneak-peek-at-sin/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140323031505/http://blogcritics.org/movie-review-sneak-peek-at-sin/ |archive-date=March 23, 2014 |df=mdy-all |access-date=April 4, 2025 |archivedate=March 23, 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140323031505/http://blogcritics.org/movie-review-sneak-peek-at-sin/ |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;TheGuardian&quot;&gt;{{cite news |last=D'Zurilla |first=Christie |title=''Zombie Strippers'' is an intellectual feast |newspaper=The Guardian |date=May 7, 2008 |url=https://www.theguardian.com/film/filmblog/2008/may/07/zombiestrippersisanintellectualfeast |archive-url=https://web.archive.org/web/20140317020133/http://www.theguardian.com/film/filmblog/2008/may/07/zombiestrippersisanintellectualfeast |archive-date=March 17, 2014 |url-status=live |df=mdy-all}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;AnimationMagazine&quot;&gt;{{cite web |last=Ball |first=Ryan |title=Comedy Central Making Love with Jenna Jameson |date=February 22, 2006 |work=[[Animation Magazine]] |url=http://www.animationmagazine.net/home-entertainment/comedy-central-making-love-with-jenna-jameson/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20140323014527/http://www.animationmagazine.net/home-entertainment/comedy-central-making-love-with-jenna-jameson/ |archive-date=March 23, 2014 |url-status=live |df=mdy-all}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Mediaweek&quot;&gt;{{cite web |last=Shields |first=Mike |title=Comedy Creates Mobile Show |date=February 22, 2006 |work=[[Mediaweek (American magazine)|Mediaweek]] |url=http://www.mediaweek.com/mw/news/interactive/article_display.jsp?vnu_content_id=1002073225 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071222055006/http://www.mediaweek.com/mw/news/interactive/article_display.jsp?vnu_content_id=1002073225 |archive-date=December 22, 2007}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;SportingGoodsNewsWire&quot;&gt;{{cite web |title=Shocker – Adidas Podcasts Feature Porn Star Jenna Jameson |publisher=Sporting Goods News Wire |date=April 18, 2006 |url=http://www.sportinggoodsnewswire.com/Shocker_-_Adidas_Podcasts_Feature_Porn_Star_Jenna_Jameson-734.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20070312143941/http://www.sportinggoodsnewswire.com/Shocker_-_Adidas_Podcasts_Feature_Porn_Star_Jenna_Jameson-734.htm |archive-date=March 12, 2007 |access-date=April 4, 2025 |archivedate=March 12, 2007 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070312143941/http://www.sportinggoodsnewswire.com/Shocker_-_Adidas_Podcasts_Feature_Porn_Star_Jenna_Jameson-734.htm |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=NMPWH&gt;{{cite web |title=Past Winner History |work=Nightmoves Online |url=http://www.nightmovesusa.com/awards-show/past-winner-history.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20130722133601/http://www.nightmovesusa.com/awards-show/past-winner-history.html |archive-date=July 22, 2013 |access-date=April 4, 2025 |archivedate=July 22, 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130722133601/http://www.nightmovesusa.com/awards-show/past-winner-history.html |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=AVN96&gt;{{cite web |title=1996 winners |publisher=AVN Media Network |url=http://avnawards.avn.com/past/winners/1996 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131029204730/http://avnawards.avn.com/past/winners/1996 |archive-date=October 29, 2013 |access-date=April 4, 2025 |archivedate=October 29, 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131029204730/http://avnawards.avn.com/past/winners/1996 |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=AVN97&gt;{{cite web |title=1997 winners |publisher=AVN Media Network |url=http://avnawards.avn.com/past/winners/1997 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131010011730/http://avnawards.avn.com/past/winners/1997 |archive-date=October 10, 2013 |df=mdy-all |access-date=April 4, 2025 |archivedate=December 31, 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131231000936/http://avnawards.avn.com/past/winners/1997 |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;CanBest&quot;&gt;{{cite web |title=Adult Video Awards |publisher=Canada's Best |url=http://canbest.com/awards2.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20100117035205/http://canbest.com/awards2.html |archive-date=January 17, 2010 |access-date=April 4, 2025 |archivedate=October 14, 2007 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20071014025947/http://canbest.com/awards2.html |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;AVN Awards 1998&quot;&gt;{{cite web |title=1998 winners |publisher=AVN Media Network |url=http://avnawards.avn.com/past/winners/1998 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140115041053/http://avnawards.avn.com/past/winners/1998 |archive-date=January 15, 2014 |df=mdy-all |access-date=April 4, 2025 |archivedate=January 15, 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140115041053/http://avnawards.avn.com/past/winners/1998 |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;HotDor1998&quot;&gt;{{cite web |title=Hot d'Or 1998 Winners |publisher=E4 Group |url=http://hotdor.org/hot-dor-1998-winners.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070219111828/http://hotdor.org/hot-dor-1998-winners.htm |archive-date=February 19, 2007}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=ksex&gt;{{cite web |author=&lt;!--Staff writer; no byline--&gt; |title=KSEX Listener's Choice Awards Bring Out Porn Crowd |date=December 6, 2004 |work=Adult Video News |url=https://avn.com/business/articles/video/ksex-listener-8217-s-choice-awards-bring-out-porn-crowd-41348.html |access-date=10 January 2022 |df=mdy-all |archive-date=January 11, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160111163918/http://business.avn.com/articles/video/KSEX-Listener-8217-s-Choice-Awards-Bring-Out-Porn-Crowd-41348.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=AVN03&gt;{{cite web |last=Pike-Johnson |first=Heidi |title=2003 AVN Awards Winners Announced: Awards Presented Big Year for Evil Angel&amp;nbsp; ... |date=January 21, 2003 |website=Adult Video News |url=https://avn.com/business/articles/video/2003-avn-awards-winners-announced-awards-presented-big-year-for-evil-angel-32917.html |access-date=10 January 2022 |df=mdy-all |archive-date=February 2, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160202050013/http://business.avn.com/articles/video/2003-AVN-Awards-Winners-Announced-Awards-Presented-Big-Year-for-Evil-Angel-32917.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;AVN May 2003&quot;&gt;{{cite web |author=&lt;!--Staff writer; no byline--&gt; |title=Evil Angel, The Fashionistas Dominate Adam Film World 2002 Movie Awards |date=May 1, 2003 |work=Adult Video News |url=https://avn.com/business/articles/video/evil-angel-i-the-fashionistas-i-dominate-i-adam-film-world-i-2002-movie-awards-32060.html |access-date=10 January 2022 |df=mdy-all |archive-date=February 2, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160202050013/http://business.avn.com/articles/video/Evil-Angel-I-The-Fashionistas-I-Dominate-I-Adam-Film-World-I-2002-Movie-Awards-32060.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;AVN December 2013&quot;&gt;{{cite web |author=&lt;!--Staff writer; no byline--&gt; |title=Second Annual KSEXradio Listener's Choice Awards Winner's Announced |date=December 7, 2003 |work=Adult Video News |url=https://avn.com/business/articles/video/second-annual-ksexradio-listener-8217-s-choice-awards-winner-8217-s-announced-37247.html |access-date=10 January 2022 |df=mdy-all |archive-date=January 2, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160102124239/http://business.avn.com/articles/video/Second-Annual-KSEXradio-Listener-8217-s-Choice-Awards-Winner-8217-s-Announced-37247.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;XRCO2003&quot;&gt;{{cite web |last=Miller |first=Dan |title=XRCO 2003 Winners |publisher=[[X-Rated Critics Organization]] |date=August 2004 |url=http://www.dirtybob.com/xrco/2003win/index.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20140225202814/http://www.dirtybob.com/xrco/2003win/index.html |archive-date=February 25, 2014 |url-status=live |df=mdy-all}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=afwg05&gt;{{cite web |last=Baker |first=Chip |title=Jameson, Sterling Earn AFW Honors |date=April 27, 2005 |website=Adult Video News |url=https://avn.com/business/articles/video/jameson-sterling-earn-afw-honors-43383.html |access-date=10 January 2022 |df=mdy-all |archive-date=March 16, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160316032934/http://business.avn.com/articles/video/Jameson-Sterling-Earn-AFW-Honors-43383.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=AVN05&gt;{{cite web |author=&lt;!--Staff writer; no byline--&gt; |title=2005 AVN Awards Show Winners Announced |date=January 8, 2005 |website=Adult Video News |url=https://avn.com/business/articles/video/2005-avn-awards-show-winners-announced-41743.html |access-date=10 January 2022 |df=mdy-all |archive-date=April 13, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160413160705/http://business.avn.com/articles/video/2005-AVN-Awards-Show-Winners-Announced-41743.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=XRCO05&gt;{{cite web |last=Pike-Johnson |first=Heidi |title=XRCO Award Winners Announced |date=June 5, 2005 |work=Adult Video News |url=https://avn.com/business/articles/video/xrco-award-winners-announced-43585.html |access-date=10 January 2022 |df=mdy-all |archive-date=February 2, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160202050013/http://business.avn.com/articles/video/XRCO-Award-Winners-Announced-43585.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=AVN06&gt;{{cite web |author=&lt;!--Staff writer; no byline--&gt; |title=2006 AVN Award Winners Announced |date=January 9, 2006 |work=Adult Video News |url=https://avn.com/business/articles/video/2006-avn-award-winners-announced-47237.html |access-date=10 January 2022 |df=mdy-all |archive-date=May 19, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160519225417/http://business.avn.com/articles/2006-AVN-Award-Winners-Announced-47237.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;xbizawards winners&quot;&gt;{{cite web |title=XBIZ Awards&amp;nbsp; – Recognizing Excellence in Adult Entertainment |publisher=[[XBIZ]] |url=http://www.xbizawards.com/winners.php |archive-url=https://web.archive.org/web/20120727100927/http://xbizawards.xbiz.com/winners.php |archive-date=July 27, 2012 |url-status=live |df=mdy-all}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=FAME06&gt;{{cite web |last=Hayes |first=Michael |title=FAME Awards Announces Winners |publisher=XBIZ |date=June 26, 2006 |url=http://www.xbiz.com/news/15692 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131206022936/http://www.xbiz.com/news/15692 |archive-date=December 6, 2013 |url-status=live |df=mdy-all}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;AVN Awards 2007&quot;&gt;{{cite web |author=&lt;!--Staff writer; no byline--&gt; |title=2007 AVN Award Winners Announced |date=January 14, 2007 |work=Adult Video News |url=https://avn.com/business/articles/video/2007-avn-award-winners-announced-29596.html |access-date=10 January 2022 |df=mdy-all |archive-date=January 29, 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170129111216/https://avn.com/business/articles/video/2007-AVN-Award-Winners-Announced-29596.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;FAME Awards 2007&quot;&gt;{{cite web |last=Warren |first=Peter |title=2007 F.A.M.E. Award Winners Announced |date=June 23, 2007 |work=Adult Video News |url=http://business.avn.com/articles/2609.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090805095948/http://business.avn.com/articles/2609.html |archive-date=August 5, 2009 |df=mdy-all |access-date=April 4, 2025 |archivedate=December 13, 2009 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20091213154833/http://business.avn.com/articles/2609.html |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Warren 2007&quot;&gt;{{cite web |last=Warren |first=Peter |title=2007 NightMoves Award Winners Announced |date=October 11, 2007 |work=Adult Video News |url=https://avn.com/business/articles/video/2007-nightmoves-award-winners-announced-26278.html |access-date=10 January 2022 |df=mdy-all |archive-date=March 4, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304095528/http://business.avn.com/articles/video/2007-NightMoves-Award-Winners-Announced-26278.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;foxnews May 29, 2008&quot;&gt;{{cite news |last=McKay |first=Hollie |title=Pop Tarts: Girls or Guys? Jenna Jameson Sets the Record Straight on Her Sexuality |work=Pop Tarts |publisher=Fox News |date=May 29, 2008 |url=https://www.foxnews.com/story/pop-tarts-girls-or-guys-jenna-jameson-sets-the-record-straight-on-her-sexuality/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20140320114248/http://www.foxnews.com/story/2008/05/29/pop-tarts-girls-or-guys-jenna-jameson-sets-record-straight-on-her-sexuality/ |archive-date=March 20, 2014 |url-status=live |df=mdy-all}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;SeattleWeekly&quot;&gt;{{cite web |last=McGuire |first=Judy |title=Understimulated |work=[[Seattle Weekly]] |date=November 24, 2004 |url=http://vmg.seattleweekly.com/2004-11-24/arts/understimulated/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140323005446/http://vmg.seattleweekly.com/2004-11-24/arts/understimulated/ |archive-date=March 23, 2014 |access-date=2025-04-04 |archivedate=2014-03-23 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140323005446/http://vmg.seattleweekly.com/2004-11-24/arts/understimulated/ |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;TampaTribune&quot;&gt;{{cite web |last=Ruchardson |first=Anwar S. |title=UFC's Ortiz Still Man of People |work=[[The Tampa Tribune]] |publisher=Ring Sport K1 |url=http://www.ringsport.page.tl/UFC-h-s-Ortiz-Still-Man-Of-People.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20120309013030/http://www.ringsport.page.tl/UFC-h-s-Ortiz-Still-Man-Of-People.htm |archive-date=March 9, 2012 |url-status=live |df=mdy-all}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;USPreg&quot;&gt;{{cite web |title=Exclusive: Jenna Jameson Confirms She's Pregnant |work=[[US magazine]] |date=August 25, 2008 |url=http://www.usmagazine.com/news/jenna-jameson-confirms-she-is-pregnant |archive-url=https://web.archive.org/web/20080826070049/http://www.usmagazine.com/news/jenna-jameson-confirms-she-is-pregnant |archive-date=August 26, 2008 |access-date=April 4, 2025 |archivedate=August 26, 2008 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080826070049/http://www.usmagazine.com/news/jenna-jameson-confirms-she-is-pregnant |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;UPI&quot;&gt;{{cite web |title=Jenna Jameson files for divorce |publisher=United Press International |date=December 12, 2006 |url=http://upi.com/NewsTrack/view.php?StoryID=20061212-010505-5135r |archive-url=https://web.archive.org/web/20071016234655/http://upi.com/NewsTrack/view.php?StoryID=20061212-010505-5135r |archive-date=October 16, 2007}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;themoneytimes September 23, 2008&quot;&gt;{{cite web |last=Sehgal |first=Samia |title=Jenna Jameson confirms being pregnant with Twins |date=September 23, 2008 |work=The Money Times |url=http://www.themoneytimes.com/articles/20080923/jenna_jameson_confirms_being_pregnant_with_twins-id-1036653.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080925235412/http://www.themoneytimes.com/articles/20080923/jenna_jameson_confirms_being_pregnant_with_twins-id-1036653.html |archive-date=September 25, 2008 |df=mdy-all |access-date=April 4, 2025 |archivedate=September 25, 2008 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080925235412/http://www.themoneytimes.com/articles/20080923/jenna_jameson_confirms_being_pregnant_with_twins-id-1036653.html |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;twins&quot;&gt;{{cite web |title=Jenna Jameson Gives Birth to twins |date=March 17, 2009 |publisher=United Press International |url=http://www.upi.com/Entertainment_News/2009/03/17/Jenna-Jameson-gives-birth-to-twins/UPI-21601237297624/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20140323002102/http://www.upi.com/Entertainment_News/2009/03/17/Jenna-Jameson-gives-birth-to-twins/UPI-21601237297624/ |archive-date=March 23, 2014 |url-status=live |df=mdy-all}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;azcentral March 19, 2009&quot;&gt;{{cite web |title=Jenna Jameson picks names for her twin boys |publisher=AZ Central.com |date=March 19, 2009 |url=http://www.azcentral.com/ent/celeb/articles/2009/03/19/20090319jenna.html |access-date=March 22, 2014 |archive-date=March 21, 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110321123909/http://www.azcentral.com/ent/celeb/articles/2009/03/19/20090319jenna.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Gicas Mar 2020&quot;&gt;{{cite web |last1=Gicas |first1=Peter |last2=Machado |first2=Baker |title=Ex-Porn Star Jenna Jameson Pleads Not Guilty to DUI |url=https://www.eonline.com/news/333043/ex-porn-queen-jenna-jameson-pleads-not-guilty-to-dui |website=E! Online |access-date=March 2, 2020 |date=July 25, 2012 |archive-date=March 2, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200302070525/https://www.eonline.com/news/333043/ex-porn-queen-jenna-jameson-pleads-not-guilty-to-dui |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;NYDN August 2012&quot;&gt;{{cite news |last=Chen |first=Joyce |title=Ex-porn star Jenna Jameson pleads guilty to DUI |work=New York Daily News |date=August 16, 2012 |url=https://www.nydailynews.com/entertainment/gossip/jenna-jameson-pleads-guilty-dui-case-porn-star-not-face-jail-time-article-1.1138187 |access-date=March 2, 2020 |df=mdy-all |archive-date=March 2, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200302070525/https://www.nydailynews.com/entertainment/gossip/jenna-jameson-pleads-guilty-dui-case-porn-star-not-face-jail-time-article-1.1138187 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

}}

[[শ্ৰেণী:আমেৰিকান পৰ্ণগ্ৰাফিক চলচ্চিত্ৰৰ অভিনেত্ৰী]]
[[শ্ৰেণী:আমেৰিকান অভিনয় শিল্পী]]
[[শ্ৰেণী:লেখিকা]]
[[শ্ৰেণী:নৃত্যশিল্পী]]
[[শ্ৰেণী:মডেল]]
[[শ্ৰেণী:এলজিবিটি সম্প্ৰদায়ৰ ব্যক্তি]]
[[শ্ৰেণী:উভলিংগী পৰ্ণগ্ৰাফিক চলচ্চিত্ৰ অভিনেত্ৰী]]</text>
      <sha1>ckt2ivqtdh40dcz0au3zkscpohshxzh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>জোছনা চিনাপ্পা</title>
    <ns>0</ns>
    <id>119461</id>
    <revision>
      <id>607131</id>
      <parentid>503325</parentid>
      <timestamp>2026-05-18T15:22:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>29706</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>607131</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13566" sha1="dkdxtvkds4lkggbvefyxshn2o7xa714" xml:space="preserve">{{Infobox squash player
| name                    = Joshna Chinappa
| image                   = Joshna Chinappa 2024.jpg
| image_size              =
| caption                 = Joshna Chinappa, [[Monte Carlo Squash Classic]] 2024
| country                 = {{IND}}
| nickname                = 
| birth_name              = 
| birth_date              = {{birth date and age|df=yes|1986|9|15}}
| birth_place             = [[Chennai]], [[Tamil Nadu]], India
| education               =
| height                  = 5 ft 8 in
| weight                  = 63 kg
| event                   = Women's singles
| years_active            = 
| turnedpro               = 2003
| racquet                 = [[Tecnifibre]]
| coach                   = Hadrian Stiff
| highest_ranking         = No. 10
| date_of_highest_ranking = July 2016
| current_ranking         = No. 33
| date_of_current_ranking = December 2022
| WorldOpenresult         = 
| titles                  = 11
| finals                  = 21
| psa_id                  = joshna-chinappa
| medals                  = 
{{MedalSport|Women's [[squash (sport)|squash]]}} [[File:Squash pictogram.svg|30px]]
{{MedalCountry|{{IND}}}}
{{MedalComp|[[World Squash Doubles Championships|World Championships]]}}
{{MedalGold|2022 Glasgow|Doubles}}
{{MedalGold|2024 Glasgow|Doubles}}
{{MedalBronze|2016 Darwin|Doubles}}
{{MedalBronze|2016 Darwin|Mixed doubles}}
{{MedalBronze|2017 Manchester|Doubles}}
{{MedalComp|[[Commonwealth Games]]}}
{{MedalGold|[[Squash at the 2014 Commonwealth Games|2014 Glasgow]]|[[Squash at the 2014 Commonwealth Games – Women's doubles|Doubles]]}}
{{MedalSilver|[[Squash at the 2018 Commonwealth Games|2018 Gold Coast]]|[[Squash at the 2018 Commonwealth Games – Women's doubles|Doubles]]}}
{{MedalComp|[[Asian Games]]}}
{{MedalSilver|[[Squash at the 2014 Asian Games|2014 Incheon]]|[[Squash at the 2014 Asian Games – Women's team|Team]]}}
{{MedalSilver|[[Squash at the 2018 Asian Games|2018 Jakarta]]|[[Squash at the 2018 Asian Games – Women's team|Team]]}}
{{MedalBronze|[[Squash at the 2010 Asian Games|2010 Guangzhou]]|[[Squash at the 2010 Asian Games – Women's team|Team]]}}
{{MedalBronze|[[Squash at the 2018 Asian Games|2018 Jakarta]]|[[Squash at the 2018 Asian Games – Women's singles|Singles]]}}
{{MedalBronze|[[Squash at the 2022 Asian Games|2022 Hangzhou]]|[[Squash at the 2022 Asian Games – Women's team|Team]]}}
{{MedalComp|[[Asian Squash Championships|Asian Championships]]}}
{{MedalGold|[[2017 Women's Asian Individual Squash Championships|2017 Chennai]]|Singles}}
{{MedalGold|[[2019 Women's Asian Individual Squash Championships|2019 Kuala Lumpur]]|Singles}}
{{MedalGold|[[Asian Doubles Squash Championships|2024 Johor]]|Mixed doubles}}
{{MedalComp|[[South Asian Games]]}}
{{MedalGold|[[Squash at the 2016 South Asian Games|2016 India]]|Singles}}
{{MedalComp|[[World Junior Squash Championships|World Junior Championships]]}}
{{MedalSilver|2005 Herentals|Singles}}
| updated                 = 13 April 2022
}}
[[File:Joshana Chinappa at the 12th South Asian Games in 2016.jpg|thumb|২০১৬ চনৰ দক্ষিণ এছিয়ান গেমছ, গুৱাহাটী, ২০১৬ত স্বৰ্ণ পদক লাভ কৰাৰ পিছত জোছনা
]]'''জোছনা চিনাপ্পা'''  ({{lang-en|: Joshna Chinappa }}  ; জন্ম: ১৫ ছেপ্টেম্বৰ ১৯৮৬) এগৰাকী ভাৰতীয় পেছাদাৰী স্কোয়াছ খেলুৱৈ।&lt;ref name=&quot;:9&quot;&gt;{{Cite web|url=https://psaworldtour.com/players/view/7884/joshna-chinappa|title=Joshna Chinappa - Professional Squash Association|website=psaworldtour.com|language=en|access-date=30 April 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180430120220/https://psaworldtour.com/players/view/7884/joshna-chinappa|archive-date=30 April 2018|url-status=live}}&lt;/ref&gt; ২০১৬ চনত কেৰিয়াৰৰ সৰ্বোচ্চ বিশ্ব ৰেংকিং #১০ত উপনীত হোৱা  চিনাপ্পা ২০০৫ চনত ব্ৰিটিছ জুনিয়ৰ অ’পেন জয় কৰা প্ৰথমগৰাকী ভাৰতীয় আছিল।

ভাৰতীয় মহিলাৰ আটাইতকৈ কম বয়সীয়া ৰাষ্ট্ৰীয় চেম্পিয়ন আছিল চিনাপ্পা আৰু ১৮টা খিতাপ দখল কৰি সৰ্বাধিক ৰাষ্ট্ৰীয় চেম্পিয়নশ্বিপ জয়ৰ অভিলেখ গঢ়িছে। ২০২৪ চনত ভাৰত চৰকাৰে তেওঁক ভাৰতৰ চতুৰ্থ সৰ্বোচ্চ অসামৰিক সন্মান পদ্মশ্ৰী সন্মানেৰে সন্মানিত কৰে।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Times of India |website=[[The Times of India]] |date=26 January 2024 |url=https://timesofindia.indiatimes.com/sports/more-sports/others/rohan-bopanna-and-joshna-chinappa-shortlisted-for-padma-shri/articleshow/107159979.cms}}&lt;/ref&gt;

২০১৪ চনৰ কমনৱেলথ গেমছত জোছনাই দিপিকা পল্লিকালৰ সৈতে ডাবলছত স্বৰ্ণ পদক লাভ কৰে, যিটো ভাৰতৰ এই ক্ৰীড়াত প্ৰথম কমনৱেলথ গেমছ পদক।&lt;ref&gt;{{cite web |title=Dipika and Joshna create history |newspaper=The Hindu |url=http://www.thehindu.com/sport/other-sports/joshana-chinappa-dipika-pallikal-win-squash-gold-at-cwg/article6275525.ece |date=2 August 2014 |access-date=3 August 2014 |first=A. |last=Vinod |archive-date=25 September 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200925175625/https://www.thehindu.com/sport/other-sports/joshana-chinappa-dipika-pallikal-win-squash-gold-at-cwg/article6275525.ece |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://sportscafe.in/articles/squash/2016/jun/01/joshna-chinappa-rises-to-11-th-in-squash-rankings |title=Joshna Chinappa rises to 11th in squash rankings |date=1 June 2016 |website=SportsCafe.in |access-date=1 June 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160820232731/https://sportscafe.in/articles/squash/2016/jun/01/joshna-chinappa-rises-to-11-th-in-squash-rankings |archive-date=20 August 2016 |url-status=live |archivedate=20 August 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160820232731/https://sportscafe.in/articles/squash/2016/jun/01/joshna-chinappa-rises-to-11-th-in-squash-rankings |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt; ২০১৮ চনৰ সংস্কৰণত এই যুটিয়ে ৰূপৰ পদক লাভ কৰে। &lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.hindustantimes.com/other-sports/commonwealth-games-2018-squash-dipika-pallikal-joshna-chinappa-get-silver/story-CAkzuRhnE2ftOUJlLNXBDI.html|title=Commonwealth Games 2018 squash: Dipika Pallikal-Joshna Chinappa get silver|date=15 April 2018|work=Hindustan Times|access-date=16 April 2018|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20180415201400/https://www.hindustantimes.com/other-sports/commonwealth-games-2018-squash-dipika-pallikal-joshna-chinappa-get-silver/story-CAkzuRhnE2ftOUJlLNXBDI.html|archive-date=15 April 2018|url-status=live}}&lt;/ref&gt;২০১৭ চনৰ এছিয়ান চেম্পিয়নশ্বিপত তেওঁ সোণৰ পদক লাভ কৰি ভাৰতৰ প্ৰথম এছিয়ান স্কোয়াছ চেম্পিয়ন হিচাপে পৰিগণিত হয়।&lt;ref name=&quot;:10&quot;&gt;{{Cite web|title=Joshna Chinappa is Asian champion, Max Lee takes men's title|url=https://www.indulgexpress.com/life-style/sports/2017/may/01/joshna-chinappa-is-asian-champion-max-lee-takes-mens-title-1176.html|website=www.indulgexpress.com|date=May 2017 |access-date=27 May 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20170618132514/http://www.indulgexpress.com/life-style/sports/2017/may/01/joshna-chinappa-is-asian-champion-max-lee-takes-mens-title-1176.html|archive-date=18 June 2017|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

২০১৮ চনৰ এপ্ৰিল মাহত জোছনাই এল গৌনা ৱৰ্ল্ড ছিৰিজ ইভেণ্টৰ দ্বিতীয় ৰাউণ্ডত, একেৰাহে খেলত নিকোল ডেভিদক বিচলিত কৰিছিল। এই জয় তেওঁৰ অন্যতম উল্লেখযোগ্য আপচেট আছিল।&lt;ref name=&quot;:4&quot;&gt;{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/sports/more-sports/others/joshna-chinappa-posts-first-ever-win-over-nicol-david/articleshow/63870086.cms|title=Joshna Chinappa posts first-ever win over Nicol David|work=The Times of India|access-date=24 April 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180422223718/https://timesofindia.indiatimes.com/sports/more-sports/others/joshna-chinappa-posts-first-ever-win-over-nicol-david/articleshow/63870086.cms|archive-date=22 April 2018|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

==প্ৰাৰম্ভিক জীৱন==
১৯৮৬ চনৰ ১৫ ছেপ্টেম্বৰত তামিলনাডুৰ চেন্নাইত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল জোছনা চিন্নাপ্পাৰ।&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite news|date=1 February 2018|title=Joshna Chinappa : Biography, Profile, Records, Awards and Achievement|language=en-US|work=Who-is-who|url=https://www.mapsofindia.com/who-is-who/sports/joshna-chinappa.html|access-date=30 April 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180430185613/https://www.mapsofindia.com/who-is-who/sports/joshna-chinappa.html|archive-date=30 April 2018|url-status=live}}&lt;/ref&gt; তেওঁৰ পিতৃ অঞ্জন চিনাপ্পাই ক'ৰ্গত কফি বাগিচা চলায়।&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; তেওঁৰ প্ৰপৌত্ৰ কে.এম. স্বাধীন ভাৰতত ভাৰতীয় সেনাৰ প্ৰথম সেনাধ্যক্ষ, দাদা আৰু পিতৃ আটাইকেইজনেই আছিল স্কোয়াছ খেলুৱৈ।&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web|title=Meet Dipika Pallikal and Joshna Chinappa, India's new racquet girls|url=https://www.hindustantimes.com/brunch/meet-dipika-pallikal-and-joshna-chinappa-india-s-new-racquet-girls/story-eyzGLe3RfGtiWHWsOTxn4M.html|date=22 October 2014|website=Hindustan Times|language=en|access-date=23 May 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20180401154103/https://www.hindustantimes.com/brunch/meet-dipika-pallikal-and-joshna-chinappa-india-s-new-racquet-girls/story-eyzGLe3RfGtiWHWsOTxn4M.html|archive-date=1 April 2018|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite web|title=Feisty Achievers: Joshna Chinappa|url=http://www.vervemagazine.in/people/feisty-achievers-joshna-chinappa-squash-player|date=8 June 2017|website=Verve Magazine|language=en-US|access-date=23 May 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20191117233938/http://www.vervemagazine.in/people/feisty-achievers-joshna-chinappa-squash-player|archive-date=17 November 2019|url-status=live}}&lt;/ref&gt; যোছনাই সাত বছৰ বয়সৰ পৰাই স্কোয়াছ খেলিবলৈ আৰম্ভ কৰিছিল। আঠ বছৰ বয়সত তেওঁ বেডমিণ্টন নে টেনিছ খেলিব সেই বিষয়ে বিবেচনা কৰিছিল। অৱশেষত তেওঁ স্কোয়াছ বাছি লয় যিটো তেওঁ মাদ্ৰাজ ক্ৰিকেট ক্লাবত খেলিবলৈ আৰম্ভ কৰে।&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt; তামিলনাডু স্কোয়াছ দলক প্ৰতিনিধিত্ব কৰা তেওঁৰ পিতৃও তেওঁৰ প্ৰথম প্ৰশিক্ষক আছিল।&lt;ref name=&quot;:1&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;:2&quot;/&gt;

লক্ষ্মী মিত্তলৰ পুঁজিৰে মহেশ ভূপতিয়ে স্থাপন কৰা মিট্টল চেম্পিয়নছ ট্ৰাষ্টৰ প্ৰথম হিতাধিকাৰী আছিল যোছনা।&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Press Articles of Joshna Chinappa|url=http://www.ispsquash.com/Joshna_MittalChampionTrust.htm|website=ispsquash.com|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20070927141035/http://www.ispsquash.com/Joshna_MittalChampionTrust.htm|archive-date=27 September 2007|access-date=26 March 2025|archivedate=27 September 2007|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070927141035/http://www.ispsquash.com/Joshna_MittalChampionTrust.htm|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Dipika Pallikal and Joshna Chinappa: 5 things to know about the Squash pin-up girls in Commonwealth Games|url=https://www.india.com/viral/dipika-pallikal-and-joshna-chinappa-5-things-to-know-about-the-squash-pin-up-girls-in-commonwealth-games-108829/|last=Mishra|first=Rashmi|date=2 August 2014|website=India.com|language=en|access-date=23 May 2020|archive-date=13 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200713130238/https://www.india.com/viral/dipika-pallikal-and-joshna-chinappa-5-things-to-know-about-the-squash-pin-up-girls-in-commonwealth-games-108829/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

==তথ্যসূত্ৰ==
{{ Reflist}}</text>
      <sha1>dkdxtvkds4lkggbvefyxshn2o7xa714</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>টুনচ মেগ্</title>
    <ns>0</ns>
    <id>121635</id>
    <revision>
      <id>607136</id>
      <parentid>519972</parentid>
      <timestamp>2026-05-18T16:51:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>29706</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>607136</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15998" sha1="l24vsdk8puq6gstmtz5w6dvojyf6lof" xml:space="preserve">{{Infobox magazine|title=টুনচ মেগ্|language=[[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]], [[বাংলা ভাষা|বাংলা]], [[হিন্দী ভাষা|হিন্দী]], [[স্পেনীছ ভাষা|স্পেনীছ]], [[আৰবী ভাষা|আৰবী]]|founder=[[আৰিফুৰ ৰহমান]]|firstdate={{Start date and age|2009|11|1}}|founded=২০০৯|category=কাৰ্টুন সাময়িকী|country=[[নৰৱে‍]] [[চিত্ৰ:Flag of Norway.svg|20px]]|logo=Toons Mag Logo.png|editor=|editor_title=|website={{url|https://bd.toonsmag.com/}}|issn=2535-7492|publisher=[[আৰিফুৰ ৰহমান]]|based=দ্ৰব্যাক, নৰৱে‍|image_file=}}
[[চিত্ৰ:Freedom_of_cartooning.png|thumb|320x320px| কাৰ্টুনৰ স্বাধীনতা সম্পৰ্কে এইখন প্ৰেছ চিত্ৰ। এই ছবিখনে প্ৰতিফলিত কৰে যে কাৰ্টুনিষ্টসকল টুনচ মেগত অংকন আৰু প্ৰকাশ কৰিবলৈ স্বাধীন। এইটো এটা ডিজিটেলভাৱে নিৰ্মিত গ্ৰাফিক আৰ্টৱৰ্ক। বিনামূলীয়া ছবি। ]]
'''টুনচ মেগ্''' ({{lang-en|Toons Mag}}) হ'ল ইণ্টাৰনেট ভিত্তিক এখন কাৰ্টুন আলোচনী। সম্পাদকীয় [[কাৰ্টুন]], [[কমিক্‌ছ|কমিকছ]], কেৰিকেঁচাৰ, ইলাষ্ট্ৰেশন আৰু আনুষংগিক বিষয়ত বাতৰি আৰু প্ৰবন্ধ প্ৰকাশ কৰে‍। ইয়াৰ লগতে‍ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় কাৰ্টুন প্ৰতিযোগিতা আৰু প্ৰদৰ্শনীৰ আয়োজন কৰে। &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.prothomalo.com/technology/article/24618/%E0%A6%85%E0%A6%A8%E0%A6%B2%E0%A6%BE%E0%A6%87%E0%A6%A8-%E0%A6%95%E0%A6%BE%E0%A6%B0%E0%A7%8D%E0%A6%9F%E0%A7%81%E0%A6%A8-%E0%A6%AE%E0%A7%8D%E0%A6%AF%E0%A6%BE%E0%A6%97%E0%A6%BE%E0%A6%9C%E0%A6%BF%E0%A6%A8|title=অনলাইন কাৰ্টুন ম্যাগাজিন|work=প্ৰথম আলো|language=bn|accessdate=2019-06-17}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;archive.ittefaq.com.bd&quot;&gt;{{Cite web|url=https://archive.ittefaq.com.bd/index.php?ref=MjBfMDdfMDdfMTNfMV8zM18xXzU0MTIz|title=অনলাইন কাৰ্টুন ম্যাগাজিন :: দৈনিক ইত্তেফাক|work=archive.ittefaq.com.bd|language=Bengali|accessdate=2019-06-17}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;jugantor.com&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.jugantor.com/old/it-technology/2013/06/28/8546|title=প্ৰথম অনলাইন কাৰ্টুন ম্যাগাজিন|work=www.jugantor.com|accessdate=2019-06-17}}&lt;/ref&gt;

== চমু ইতিহাস ==
২০০৯ চনৰ অক্টোবৰৰ শেষৰ ফালে আৰিফুৰ ৰহমানে অনলাইন কাৰ্টুন আলোচনী টুনচ মেগ্ প্ৰকাশ আৰম্ভ কৰে আৰু [[বাংলাদেশ]] আৰু দক্ষিণ এছিয়াৰ বিভিন্ন কাৰ্টুন শিল্পীক কাৰ্টুন প্ৰকাশৰ বাবে আমন্ত্ৰণ জনায়।&lt;ref name=&quot;archive.ittefaq.com.bd&quot;/&gt; বিভিন্ন দেশৰ শ শ কাৰ্টুনিষ্ট‍ে নি‍য়মিতভাৱে কাৰ্টুন প্ৰকাশ কৰি আহিছে‍। &lt;ref name=&quot;jugantor.com&quot;/&gt;

=== বঁটা আৰু সন্মান ===
[[জাৰ্মানী|জাৰ্মানীৰ]] ডয়চে ৱেলে ২০১৫ চনত আয়োজন কৰা বেষ্ট অৱ অনলাইন এক্টিভিষ্ট বঁটাৰ বাবে মনোনীত হৈছিল আৰু বিপুল গণভোটৰ যোগেদি‍ বিজয়ী হৈছিল। &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://thebobs.com/bengali/category/2015/peoples-choice-for-bengali-2015/|title=People’s Choice for Bengali - The Bobs - Best of Online Activism|language=bn-BD|accessdate=2019-06-17|archivedate=২০১৯-০৬-১৭|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190617185038/http://thebobs.com/bengali/category/2015/peoples-choice-for-bengali-2015/}}&lt;/ref&gt;

== কাৰ্টুন প্ৰতিযোগিতা আৰু প্ৰদৰ্শনী ==
২০১৫ চনৰ পৰা প্ৰতি বছৰে টুনছ মেগে মানৱ অধিকাৰ বিষয়ত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় কাৰ্টুন প্ৰতিযোগিতা আৰু প্ৰদৰ্শনীৰ আয়োজন কৰি আহিছে। এইবোৰৰ ভিতৰত আছে‍ শিশুৰ অধিকাৰ, [[নাৰীৰ অধিকাৰ|মহিলাৰ অধিকাৰ]], বাক স্বাধীনতা, আৰু সম অধিকাৰ বিষয়ক কাৰ্টুন প্ৰতিযোগিতা আৰু প্ৰদৰ্শনী। 

=== ২০১৫: যুদ্ধৰ শিশু ===
২০১৫ চনৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় কাৰ্টুন প্ৰদৰ্শনীৰ বিষয়বস্তু আছিল &quot;যুদ্ধৰ শিশু।&quot; ই আছিল মূলতঃ শিশুৰ অধিকাৰ বিষয়ক এখন আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় কাৰ্টুন প্ৰদৰ্শনী। ৫১খন দেশৰ ১২৮ গৰাকী কাৰ্টুনিষ্টে এই প্ৰদৰ্শনীত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল। নৰৱে আৰু ছুইডেনৰ একাধিক স্থানত এই প্ৰদৰ্শনী অনুষ্ঠিত হৈছিল। &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.amta.no/barn/drobak/kultur/biskopen-apner-utstilling-i-drobak-om-barns-lidelser-i-krig/s/5-3-74422?ns_campaign=article&amp;ns_mchannel=recommend_button&amp;ns_source=facebook&amp;ns_linkname=facebook&amp;ns_fee=0|title=Biskopen åpner utstilling i Drøbak om barns lidelser i krig|date=2015-09-08|work=www.amta.no|language=no|accessdate=2019-06-17}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://solvberget.ticketco.events/no/nb/e/635_1449664444-3724-utstilling-barn-i-krig|title=Utstilling: Barn i krig @TicketCo|work=solvberget.ticketco.events|language=nb|accessdate=2019-06-17}}&lt;/ref&gt;

টুনচ মেগৰ সৈতে সহযোগী আযোজক হিচাপে আছিল নৰৱেৰ কাৰ্টুনিষ্ট গেলেৰী আৰু এই অনুষ্ঠানটিলৈ‍ আৰ্থিক সহায় আগ বঢ়াইছিল ফ্ৰিট উৰ নামৰ নৰৱেৰ দাতব্য সংস্থাটোৱে। &lt;ref&gt;{{ওয়েব উদ্ধৃতি|ইউআৰএল=http://serienett.no/serienett/arrangementer/stribefeber-om-karikaturer/|শিৰোনাম=Stribefeber om karikaturer • serienett.no|শেষাংশ=Sätre|প্ৰথমাংশ=Trond|তাৰিখ=2016-11-25|ওয়েবসাইট=serienett.no|ভাষা=nb-NO|সংগ্ৰহেৰ-তাৰিখ=2019-06-17}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{ওয়েব উদ্ধৃতি|ইউআৰএল=https://www.fvn.no/article/fvn-7vVLo.html|শিৰোনাম=Karikaturtegner på Stribefeber: - Jeg risikerer å bli drept i hjemlandet|ওয়েবসাইট=Fædrelandsvennen|সংগ্ৰহেৰ-তাৰিখ=2019-06-17}}{{অকাৰ্যকৰ সংযোগ|তাৰিখ=জুন ২০২৪ |bot=InternetArchiveBot |ঠিক কৰাৰ প্ৰচেষ্টা=yes }}&lt;/ref&gt;

=== ২০১৬: মহিলাৰ অধিকাৰ ===
এই প্ৰদৰ্শনীত নাৰী অধিকাৰ আৰু বিভিন্ন দেশ আৰু সমাজত নাৰীৰ বাস্তৱ পৰিস্থিতি প্ৰতিভাত হৈছিল। মুঠতে ১৬২৫টা কাৰ্টুন জমা দিয়া হৈছিল আৰু ৭৯খন দেশৰ ৫৬৭জন কাৰ্টুনিষ্টে এই প্ৰতিযোগিতাত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল। 

[[আন্তৰ্জাতিক নাৰী দিৱস|আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় নাৰী দিৱস]], ২০১৬ চনৰ ৮ মাৰ্চত অনুষ্ঠিত হোৱা এই প্ৰদৰ্শনীখন একেদিনাই দুখন দেশৰ তিনিটা গেলেৰীত প্ৰদৰ্শন কৰা হয়। ক্ৰমে: নৰৱেৰ কাৰ্টুন গেলেৰী ড্ৰবাক, নৰৱে, ইণ্ডিয়ান কাৰ্টুনিষ্ট ইনষ্টিটিউট গেলেৰী [[বেংগালুৰু]] আৰু [[আগ্ৰা]], [[উত্তৰ প্ৰদেশ]], ভাৰত। &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.kalerkantho.com/online/culture/2016/01/08/311102|title=নাৰী দিবসে টুনস ম্যাগেৰ আন্তৰ্জাতিক কাৰ্টুন প্ৰতিযোগিতা {{!}} কালেৰ কণ্ঠ|work=Kalerkantho|language=bn|accessdate=2019-06-17}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.dw.com/bn/%E0%A6%95%E0%A6%BE%E0%A6%B0%E0%A7%8D%E0%A6%9F%E0%A7%81%E0%A6%A8-%E0%A6%AC%E0%A6%BE%E0%A6%82%E0%A6%B2%E0%A6%BE%E0%A6%A6%E0%A7%87%E0%A6%B6%E0%A7%87%E0%A6%B0-%E0%A6%B8%E0%A6%AE%E0%A6%BE%E0%A6%9C%E0%A7%87-%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%B6%E0%A6%BE%E0%A6%B2-%E0%A6%AA%E0%A7%8D%E0%A6%B0%E0%A6%AD%E0%A6%BE%E0%A6%AC-%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%B8%E0%A7%8D%E0%A6%A4%E0%A6%BE%E0%A6%B0-%E0%A6%95%E0%A6%B0%E0%A7%87/a-18426862|title=‘‘কাৰ্টুন বাংলাদেশেৰ সমাজে বিশাল প্ৰভাব বিস্তাৰ কৰে'' {{!}} DW {{!}} 04.05.2015|last=Welle (www.dw.com)|first=Deutsche|work=DW.COM|language=bn-BD|accessdate=2019-06-17}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.priyo.com/articles/%E2%80%98%E0%A6%9F%E0%A7%81%E0%A6%A8%E0%A6%B8-%E0%A6%AE%E0%A7%8D%E0%A6%AF%E0%A6%BE%E0%A6%97%E0%A7%87%E2%80%99%E0%A6%B0-%E0%A6%95%E0%A6%BE%E0%A6%B0%E0%A7%8D%E0%A6%9F%E0%A7%81%E0%A6%A8-%E0%A6%AA%E0%A7%8D%E0%A6%B0%E0%A6%A4%E0%A6%BF%E0%A6%AF%E0%A7%8B%E0%A6%97%E0%A6%BF%E0%A6%A4%E0%A6%BE%E0%A6%B0-%E0%A6%95%E0%A6%BE%E0%A6%B0%E0%A7%8D%E0%A6%9F%E0%A7%81%E0%A6%A8-%E0%A6%86%E0%A6%B9%E0%A6%AC%E0%A6%BE%E0%A6%A8|title=‘টুনস ম্যাগে’ৰ কাৰ্টুন প্ৰতিযোগিতাৰ কাৰ্টুন আহবান|work=প্ৰিয়.কম|language=en|accessdate=2019-06-17|archivedate=২০২১-০৬-২৮|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210628142121/https://www.priyo.com/articles/%E2%80%98%E0%A6%9F%E0%A7%81%E0%A6%A8%E0%A6%B8-%E0%A6%AE%E0%A7%8D%E0%A6%AF%E0%A6%BE%E0%A6%97%E0%A7%87%E2%80%99%E0%A6%B0-%E0%A6%95%E0%A6%BE%E0%A6%B0%E0%A7%8D%E0%A6%9F%E0%A7%81%E0%A6%A8-%E0%A6%AA%E0%A7%8D%E0%A6%B0%E0%A6%A4%E0%A6%BF%E0%A6%AF%E0%A7%8B%E0%A6%97%E0%A6%BF%E0%A6%A4%E0%A6%BE%E0%A6%B0-%E0%A6%95%E0%A6%BE%E0%A6%B0%E0%A7%8D%E0%A6%9F%E0%A7%81%E0%A6%A8-%E0%A6%86%E0%A6%B9%E0%A6%AC%E0%A6%BE%E0%A6%A8}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://55pluss.no/pens-fribyer-en-trygg-havn-a-skrive-1/|title=PENs Fribyer - En trygg havn å skrive i|last=Quintano|first=Kristina|date=2017-01-11|work=55pluss|language=nb-NO|accessdate=2019-06-17|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190617192554/https://55pluss.no/pens-fribyer-en-trygg-havn-a-skrive-1/|archivedate=২০১৯-০৬-১৭}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://bangaloremirror.indiatimes.com/opinion/sunday-read/The-feminist-half/articleshow/51170601.cms|title=The feminist half|last=Madhukar|first=Jayanthi MadhukarJayanthi|last2=Feb 27|first2=Bangalore Mirror Bureau {{!}} Updated:|work=Bangalore Mirror|language=en|accessdate=2019-06-17}}&lt;/ref&gt; ২০১৬ চনৰ ১০ ডিচেম্বৰত শ্লোভাকিয়াৰ প্ৰেচভ চহৰত এই প্ৰদৰ্শনী প্ৰদৰ্শন কৰা হয়। &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.mzv.sk/web/oslo/spravy/-/asset_publisher/qUcjGk6Falrh/content/pozvanka-na-vystavu/10182|title=Pozvánka na výstavu - Správy - MZV MZV PORTAL|work=www.mzv.sk|accessdate=2019-06-17|archivedate=২০১৯-০৬-১৭|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190617202046/https://www.mzv.sk/web/oslo/spravy/-/asset_publisher/qUcjGk6Falrh/content/pozvanka-na-vystavu/10182}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.rtvs.sk/televizia/archiv/13982/112697|title=Správy RTVS|work=rtvs.sk|language=sk|accessdate=2019-06-17}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.frittord.no/prosjektstotte/utvalgte-prosjekter-ind/womens-rights-avistegnernes-hus/|title=Utstillingen “Women’s Rights” på Avistegnernes Hus|work=www.frittord.no|accessdate=2019-06-17|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190617125120/http://www.frittord.no/prosjektstotte/utvalgte-prosjekter-ind/womens-rights-avistegnernes-hus/|archivedate=২০১৯-০৬-১৭}}&lt;/ref&gt; এই প্ৰদৰ্শনীত বিচাৰকৰ বিচাৰত ৫৬৭ গৰাকী কাৰ্টুনিষ্টৰ ভিতৰৰ ১২ গৰাকী পুৰস্কাৰ বিজয়ী হৈছিল। 

=== ২০১৭: বাক স্বাধীনতা ===
বিশ্বজুৰি মত প্ৰকাশৰ স্বাধীনতা প্ৰতিষ্ঠা আৰু কাৰ্টুনত মুক্ত মত প্ৰকাশৰ প্ৰচাৰৰ লক্ষ্যৰে এই প্ৰদৰ্শনী আয়োজন কৰা হৈছিল। এই প্ৰতিযোগিতাত প্ৰতিযোগীসকলে‍ সৰ্বমুঠ ১৫৫৬টা কাৰ্টুন জমা দিছিল, ইয়াৰ ভিতৰত ৮৩খন দেশৰ ৫১৮ গৰাকী কাৰ্টুন শিল্পী আছিল। ৮৪খন নিৰ্বাচিত দেশৰ ১২০জন কাৰ্টুনিষ্টৰ ১২০টা কাৰ্টুনেৰে‍ এখন প্ৰদৰ্শনীৰ আয়োজন কৰা হয় আৰু এখন কেটেলগ প্ৰকাশ কৰা হয়। &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://mia.no/avistegnerne/freedom-of-expression|title=Freedom of Expression - Avistegnernes Hus|work=mia.no|language=no|accessdate=2019-06-17|archivedate=2019-06-17|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190617125128/https://mia.no/avistegnerne/freedom-of-expression|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;

== বছৰৰ কাৰ্টুনিষ্টৰ বঁটা ==
এই সংস্থাটোৱে ২০১৬ চনত শ্ৰেষ্ঠ কাৰ্টুনসমূহৰ মূল্যায়ন কৰাৰ লগতে‍ কাৰ্টুন শিল্পীসকলক অনুপ্ৰেৰণা প্ৰদানৰ উদ্দেশ্য‍ে বছৰৰ কাৰ্টুনিষ্ট বঁটা প্ৰৱৰ্তন কৰে।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.toonsmag.com/award/|title=Cartoonist Of The Year Award|date=2018-03-31|work=Toons Mag|language=en-US|accessdate=2019-09-28}}&lt;/ref&gt;

== তথ্যসূত্ৰ ==

[[শ্ৰেণী:অনলাইন আলোচনী]]
[[শ্ৰেণী:নৰৱে]]
[[শ্ৰেণী:কাৰ্টুনিষ্ট]]
[[শ্ৰেণী:কমিক্‌চ]]</text>
      <sha1>l24vsdk8puq6gstmtz5w6dvojyf6lof</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>নেওৰা উপত্যকা ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান</title>
    <ns>0</ns>
    <id>122639</id>
    <revision>
      <id>607196</id>
      <parentid>570525</parentid>
      <timestamp>2026-05-19T03:19:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>29706</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>607196</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14751" sha1="a1o0dqhomd6m3km5oe4mcftk7ll918u" xml:space="preserve">{{Infobox protected area
| name = নেওৰা উপত্যকা ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান
| alt_name = 
| iucn_category = II
| photo = Sun set in neora valley.jpg
| photo_alt = 
| photo_caption = নেওৰা উপত্যকা ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানত সূৰ্যাস্তৰ এটি দৃশ্য
| photo_width = 
| map = India West Bengal#India
| map_alt = 
| map_caption = 
| map_width = 
| relief = 1
| mapframe = Yes
| mapframe-zoom = 9
| location = কালিম্পং জিলা, [[পশ্চিমবংগ]], [[ভাৰত]]
| nearest_city = কালিম্পং
| nearest_town = লাভা
| coords = {{coord|27.06|N|88.7|E|format=dms|display=inline,title}}
| coords_ref = 
| area_km2 = ৮৮
| established = ১৯৮৬
| visitation_num = 
| visitation_year = 
| governing_body = [[ভাৰত চৰকাৰ]], পশ্চিমবংগ চৰকাৰ
| world_heritage_site = 
| url = 
}}
'''নেওৰা উপত্যকা ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান''' ({{lang-en|Neora Valley National Park}}) হৈছে ১৯৮৬ চনত স্থাপিত, [[ভাৰত]]ৰ [[পশ্চিমবংগ]]ৰ কালিম্পং জিলাত অৱস্থিত এখন ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান। ৮৮ বৰ্গ কিমি (৩৪ বৰ্গ মাইল) এলেকাজুৰি বিস্তৃত,&lt;ref&gt;[https://www.north-bengal.com/neora-valley-kalimpong.html Neora Valley National Park] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250118120102/https://www.north-bengal.com/neora-valley-kalimpong.html |date=2025-01-18 }} ''north-bengal.com''. Retrieved 10 September 2021&lt;/ref&gt; এই উদ্যানখন পূব ভাৰতৰ এক চহকী জৈৱিক অঞ্চল। অঞ্চলটোক [[ৰঙা পাণ্ডা]]ৰ ভূমি বুলিও জনা যায়। উদ্যানখন অতি দুৰ্গম পাহাৰীয়া অঞ্চল আৰু ইয়াৰ প্ৰাচীন, অস্পৃশ্য প্ৰাকৃতিক বাসস্থানত যথেষ্ট বৈচিত্ৰ্যপূৰ্ণ উদ্ভিদ আৰু প্ৰাণীৰে পৰিপূৰ্ণ হৈ আছে। ই ঘন অৰণ্যৰ জৰিয়তে পাকিয়ং জিলাৰ পাঙ্গোলাখা বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্যৰ লগতে [[ভূটান]]ৰ চামৎছে জিলাৰ অৰণ্যৰ সৈতে সংযুক্ত।&lt;ref&gt;{{cite web |date=2017 |url=http://www.wildbengal.com/urls/news.html |title=WildBengal |website=Wildlife Wing, Directorate of Forests Government of West Bengal |access-date=19 April 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305014003/http://www.wildbengal.com/urls/news.html |archive-date=5 March 2016 |url-status=dead |archivedate=5 March 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160305014003/http://www.wildbengal.com/urls/news.html |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;

== ভূগোল ==
[[Image:Neora river.png|left|thumb|নেওৰা নদী, পশ্চিমবংগ]]
নেওৰা উপত্যকা ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানখন, ১৮৩–৩,২০০ মিটাৰ (৬০০–১০,৪৯৯ ফুট) উচ্চতাৰ সৈতে ৮৮ কিলোমিটাৰ (৩৪ বৰ্গমাইল) এলেকাজুৰি বিস্তৃত হৈ আছে।&lt;ref&gt;{{cite journal |author=Mallick, J. K. |year=2012 |title=Mammals of Kalimpong Hills, Darjeeling District, West Bengal, India |journal=Journal of Threatened Taxa |volume=4 |issue=12 |pages=3103–3136 |url=https://threatenedtaxa.org/index.php/JoTT/article/view/809/1453}}&lt;/ref&gt; সৰ্বোচ্চ স্থান হʼল ৰাচেলা ডাণ্ডা। উদ্যানখনৰ বহু অংশ এতিয়াও দুৰ্গম। ই পাকিয়ং জিলা আৰু চামৎছে ভুটানৰ সীমান্তৱৰ্তী অঞ্চলত অৱস্থিত।{{citation needed |date=September 2019}} নেওৰা নদীখন কালিম্পং চহৰৰ বাবে পানীৰ প্ৰধান উৎস।{{citation needed |date=September 2019}}

== জৈৱ বৈচিত্ৰ্য ==
[[File:Neora Valley National Park, Kurseong.jpg|thumb|নেওৰা উপত্যকা ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানৰ এখন নৈ]]
[[File:The mystic forest.jpg|thumb|নেওৰা উপত্যকা ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানৰ এখন অৰণ্য]]
এই উদ্যানৰ পৰা তালিকাভুক্ত চৰাই-চিৰিকটিসমূহ আইবিএ চাইট কʼড আইএন-ডব্লিউবি-০৬ ৰ সৈতে এ১, এ২ আৰু এ৩ শ্ৰেণীৰ অন্তৰ্গত।&lt;ref&gt;[http://ibcn.in/wp-content/uploads/2015/05/West-Bengal.pdf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160203184337/http://ibcn.in/wp-content/uploads/2015/05/West-Bengal.pdf |date=2016-02-03 }}, West Bengal IBA categories Page-2.&lt;/ref&gt;

নেওৰা উপত্যকা ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান অঞ্চলৰ ভিতৰৰ প্ৰাথমিক বায়ʼমসমূহ হʼল:
* পূব হিমালয়ৰ বহল পাতৰ অৰণ্যৰ চীনা-হিমালয় নাতিশীতোষ্ণ অৰণ্য বায়ʼম ৭
* হিমালয়ৰ উপক্ৰান্তীয় বহল পাতৰ অৰণ্যৰ চীনা-হিমালয় উপক্ৰান্তীয় অৰণ্য বায়ʼম ৮
* হিমালয়ৰ উপক্ৰান্তীয় সৰলগছৰ বনাঞ্চলৰ ইন্দো-চীনা ক্ৰান্তীয় আৰ্দ্ৰ অৰণ্য বায়'ম ৯ 9

=== উদ্ভিদকুল ===
নিওৰা উপত্যকাই এক অনন্য পৰিৱেশ তন্ত্ৰ বজাই ৰাখিছে য'ত গ্ৰীষ্মমণ্ডলীয়, উপ-গ্ৰীষ্মমণ্ডলীয়, উপ-মূষ্ণতা আৰু নাতিশীতোষ্ণ গছ-গছনি ব্যৱস্থাই এতিয়াও বহু উদ্ভিদ আৰু প্ৰাণীজগতৰ আশ্ৰয় দিয়ে। অৰণ্যসমূহ ৰ’ড’ডেণ্ড্ৰন (''Rhododendron''), [[বাঁহ]], ওক, [[ফাৰ্ণ]], [[শাল গছ|শাল]] আদি মিশ্ৰিত প্ৰজাতিৰে গঠিত। উপত্যকাটোত অসংখ্য প্ৰজাতিৰ [[অৰ্কিড|অৰ্কিডো]] আছে, ইয়াৰে কিছুমান উদ্যানখনৰ স্থানীয়। উদ্যানখনত গজা ৰ'ড'ডেণ্ড্ৰনৰ সাধাৰণ প্ৰজাতিসমূহৰ ভিতৰত ৰ'ড'ডেণ্ড্ৰন আৰ্ব'ৰিয়াম (''Rhododendron arboreum''), ৰ'ড'ডেণ্ড্ৰন ফাল্কনেৰী (''Rhododendron falconeri'') আৰু ৰ'ড'ডেণ্ড্ৰন ডালহাউচিয়া (''Rhododendron dalhousiae'') আদি উল্লেখযোগ্য।&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Neora Valley National Park|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5447/|access-date=2022-01-25|website=UNESCO World Heritage Centre|language=en}}&lt;/ref&gt;

=== প্ৰাণীকুল ===
[[File:Red Panda at Neora Valley National Park West Bengal India 2012.jpg|thumb|ৰঙা পাণ্ডা]]
[[File:Hoary-throated Barwing Neora Valley NP India.jpg|thumb|হʼৰী-থ্ৰʼটেড বাৰউইং (''Actinodura nipalensis'')]]
[[File:Maroon-backed Accentor Neora valley National Park West Bengal India 08.12.2015.jpg|thumb|মেৰুণ-বেকড এচেণ্টৰ (''Prunella immaculata'')]]
এই অঞ্চলটোত পোৱা '''স্তন্যপায়ী প্ৰাণীসমূহ''' হ’ল ভাৰতীয় নাহৰফুটুকী, পাঁচটা ভিভেৰিডে প্ৰজাতি, [[এছিয়াৰ ক’লা ভালুক]], মাটি ভালুক, এছিয়াৰ সোণালী মেকুৰী, বনৰীয়া গাহৰি, লতামাকৰী বাঘ, [[গৰাল]], চেৰ’, [[সুগৰী পহু]], [[শৰপহু]], উৰণীয়া কেৰ্কেটুৱা আৰু তাহৰ, [[ৰঙা পাণ্ডা]], গোধা-ফুটুকী বাঘ।&lt;ref&gt;[http://ibcn.in/wp-content/uploads/2015/05/West-Bengal.pdf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160203184337/http://ibcn.in/wp-content/uploads/2015/05/West-Bengal.pdf |date=2016-02-03 }}, IBAs in West Bengal&amp;nbsp; – Page 20.&lt;/ref&gt;
১৬০০ৰ পৰা ২৭০০ মিটাৰ (৫,২০০ আৰু ৮,৯০০ ফুট) উচ্চতাৰ এই অৰ্ধচিৰসেউজ অৰণ্যখনত পোৱা উল্লেখযোগ্য চৰাই প্ৰজাতিসমূহ হʼল ৰুফ’ছ-থ্ৰ’টেড পাৰ্ট্ৰিজ (''Arborophila rufogularis''), চেটায়াৰ ট্ৰেগোপান (''Tragopan satyra''), ক্ৰিমচন-ব্ৰেষ্টেড উডপেকাৰ (''Dryobates cathpharius''), দাৰ্জিলিং উডপেকাৰ (''Dendrocopos darjellensis''), বে উডপেকাৰ (''Blythipicus pyrrhotis''), গʼল্ডেন থ্ৰʼটেড বাৰবেট (''Psilopogon franklinii''), হডগছন'ছ হক কুকু (''Hierococcyx nisicolor''), লেছাৰ কুকু (''Cuculus poliocephalus''), ব্ৰাউন উড আউল (''Strix leptogrammica''), এশী উড পিজিয়ন (''Columba pulchricollis''), মাউণ্টেইন ইম্পেৰিয়েল পিজিয়ন (''Ducula badia''), জেৰ্ডন'ছ বাজা (''Aviceda jerdoni''), কʼলা ঈগল (''Ictinaetus malaiensis''), মাউণ্টেন হক ঈগল (''Nisaetus nipalensis''), ডাৰ্ক-থ্ৰʼটেড থ্ৰাছ (''Turdus ruficollis''), ৰুফʼছ-গৰ্গেটেড ফ্লাইকেঁচাৰ (''Ficedula strophiata''), হোৱাইট-গৰ্গেটেড ফ্লাইকেঁচাৰ (''Anthipes monileger''), হোৱাইট-ব্ৰʼড বুছ ৰবিন (''Tarsiger indicus''), হোৱাইট-টেইলড ৰবিন (''Myiomela leucura''), ইয়েলো-ব্ৰʼড টিট (''Sylviparus modestus''), ষ্ট্ৰাইটেড বুলবুল (''Alcurus striatus''), চেষ্টনাট-হেডেড টেচিয়া (''Cettia castaneocoronata''), চেষ্টনাট-ক্ৰাউনড ৱাৰ্বলাৰ (''Phylloscopus castaniceps''), ব্লেক-ফেচড ৱাৰ্বলাৰ (''Abroscopus schisticeps''), ব্লেক-ফেচড লাফিংথ্ৰাছ (''Trochalopteron affine''), চেষ্টনাট-ক্ৰাউনড লাফিংথ্ৰাছ (''Trochalopteron erythrocephalum''), ষ্ট্ৰিক-ব্ৰেষ্টেড চিমিটাৰ বেবলাৰ (''Pomatorhinus ruficollis''), স্কেলি-ব্ৰেষ্টেড কাপউইং (''Pnoepyga albiventer''), পিগমি কাপউইং (''Pnoepyga pusilla''), ৰুফʼছ-ফ্ৰণ্টেড বেবলাৰ (''Cyanoderma rufifrons''), ব্লেক-হেডেড শ্ৰাইক-বেবলাৰ (''Pteruthius rufiventer''), হোৱাইট-ব্ৰʼড শ্ৰাইক-বেবলাৰ (''Pteruthius aeralatus''), ৰাষ্টি-ফ্ৰণ্টেড বাৰউইং (''Actinodura egertoni''), ৰুফʼছ-উইংড ফুলভেটা (''Schoeniparus castaneceps''), ব্ৰাউন পেৰʼটবিল (''Paradoxornis unicolor''), ফায়াৰ-ব্ৰেষ্টেড ফ্লাৱাৰপেকাৰ (''Dicaeum ignipectus''), ফায়াৰ-টেইলড ছানবাৰ্ড (''Aethopyga ignicauda''), মেৰুন-বেকড এক্সেণ্টৰ (''Prunella immaculata''), ডাৰ্ক-ব্ৰেষ্টেড ৰʼজফিঞ্চ (''Procarduelis nipalensis''), ৰেড-হেড বুলফিঞ্চ (''Pyrrhula erythrocephala''), গোল্ড-নেপড ফিঞ্চ (''Pyrrhoplectes epauletta'') আদি। 

[[সৰীসৃপ]] প্ৰাণীসমূহৰ ভিতৰত আছে [[ডাঁহী সাপ|ৰাজফেঁ‌টী]], [[ভাৰতীয় শংখচূড় সাপ]], গ্ৰীণ পিট ভাইপাৰ, অন্ধ সাপ, জেঠী। [[পতংগ]]বোৰৰ ভিতৰত আছে [[পখিলা]], মথ, গুবৰুৱা, মৌমাখি, বৰল, বাগ আৰু জিলি। 

== লগতে চাওক ==
* [[পাঙ্গোলাখা বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্য]]
* [[গৰুমাৰা ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান]]
* [[চাপড়ামাৰি বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্য]]

== তথ্য উৎস ==
{{reflist}}

== বাহ্যিক সংযোগ ==
* [http://www.wbfdc.com/lava.html West Bengal Forest Development Corporation Ltd. - Lava] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160225235900/http://www.wbfdc.com/lava.html |date=2016-02-25 }}
* [https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5447/ UNESCO World Heritage Center - Tentative List]
* [https://www.openstreetmap.org/way/666282774#map=11/27.0647/88.7890&amp;layers=C Neora Valley National Park] marked on OpenStreetMap

{{Commons|Category:Neora Valley National Park}}

{{National Parks of India}}
{{Protected areas of West Bengal}}
{{Kalimpong topics}}

[[শ্ৰেণী:পশ্চিম বংগৰ ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান]]
[[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ সংৰক্ষিত এলেকা]]
[[শ্ৰেণী:পশ্চিম বংগৰ পৰ্যটনস্থলী]]</text>
      <sha1>a1o0dqhomd6m3km5oe4mcftk7ll918u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>প্ৰমোদ খৰেল</title>
    <ns>0</ns>
    <id>123237</id>
    <revision>
      <id>607241</id>
      <parentid>545744</parentid>
      <timestamp>2026-05-19T08:02:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>29706</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>607241</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14062" sha1="18pivyrl3gs1pg16xonwgz4psp2df7v" xml:space="preserve">{{Infobox musical artist
| name             = প্ৰমোদ খৰেল 
| image            = Pramod kharel.png
| caption          = আমেৰিকাত দশাই তিহাৰ মেলাৰ সময়ত গীত পৰিৱেশন কৰিছে প্ৰমোদ খৰেল 
| native_name      = प्रमोद खरेल
| native_name_lang = [[নেপালী ভাষা]]
| birth_name       = 
| alias            = 
| birth_date       = {{Birth date and age|df=yes|1979|11|6}}
| birth_place      = ঝাপা, [[নেপাল]]
| origin           = 
| genre            = আধুনিক গীত, চলচ্চিত্ৰৰ গীত
| occupation       = গায়ক
| instrument       = 
| years_active     = ১৯৯৯–বৰ্তমান
| label            = 
| associated_acts  = 
| website          = &lt;!-- {{URL|example.com}} or {{Official URL}} --&gt;
| module           = 
| module2          = 
| module3          = 
}}
'''প্ৰমোদ খৰেল''' ({{lang-ne|प्रमोद खरेल}}; জন্ম ৬ নৱেম্বৰ ১৯৭৯)&lt;ref&gt;{{cite web |title=डाक्टर बन्न आएका प्रमोदलाई एफएमले गायक बनायो |url=https://www.onlinekhabar.com/2018/04/670902 |website=Online Khabar |accessdate=24 December 2018}}&lt;/ref&gt; [[নেপালী]] সংগীত জগতৰ এগৰাকী বহুমুখী গায়ক।&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Pant|first=Shashwat|date=September 10, 2021|title=Pramod Kharel: Ditching a dream to dedicate life to music-and singing forever|url=https://english.onlinekhabar.com/pramod-kharel-nepal-singer.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210911104213/https://english.onlinekhabar.com/pramod-kharel-nepal-singer.html|archive-date=2021-09-11|access-date=2021-09-11|website=OnlineKhabar|language=en-GB}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Musical event to honour the contributions of Shambhujeet Baskota |url=https://myrepublica.nagariknetwork.com/news/musical-event-to-honour-the-contributions-of-shambhujeet-baskota/ |website=My Republica |accessdate=27 December 2018 |language=en}}&lt;/ref&gt; তেওঁ ২০০০ৰো অধিক বিভিন্ন ধৰণৰ গীত ৰেকৰ্ডিং কৰিছে।&lt;ref&gt;{{cite web |title='आजको डायरी'मा प्रमोद खरेलः 'सुजता बचाउँ अभियानमा व्यस्त, २ गीत रेकडिङ' |url=https://www.onlinekhabar.com/2016/12/509677 |website=Online Khabar |accessdate=24 December 2018}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=प्रमोदको प्रयासमा बन्यो विद्यालय, भने-'विद्यार्थीहरु हाँसेको देख्दा खुशी लाग्छ' |url=https://www.onlinekhabar.com/2016/06/445179 |website=Online Khabar |accessdate=24 December 2018}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=प्रमोदको भजन संग्रह 'ज्ञान सुधा' सार्वजनिक |url=https://www.onlinekhabar.com/2018/12/727477 |website=Online Khabar |accessdate=24 December 2018}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Pramod Kharel |url=http://radiokantipur.ekantipur.com/celebrity/hot-property/pramod+kharel |website=radiokantipur.ekantipur.com |accessdate=24 December 2018 |archivedate=19 July 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190719151621/http://radiokantipur.ekantipur.com/celebrity/hot-property/pramod%2Bkharel |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=PRAMOD KHAREL |url=https://suryainternationalawards.com/nominees/music-awards/modern-singer-male/pramod-kharel |website=Surya International Awards 2018 |accessdate=24 December 2018 |archivedate=28 December 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181228174654/https://suryainternationalawards.com/nominees/music-awards/modern-singer-male/pramod-kharel |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Words from Pramod Kharel, coach of The Voice of Nepal {{!}} Wave Magazine |url=http://wavemag.com.np/coach-pramod-kharel/ |accessdate=24 December 2018 |archivedate=31 December 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181231140814/http://wavemag.com.np/coach-pramod-kharel/ |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=एउटै मैदानमा भिड्ने भए प्रमोद खरेल र शिव परियार |url=http://www.gazzabkoonline.com/news/2018/05/29/19845.html |website=Gazzabko Online |accessdate=24 December 2018 |date=29 May 2018 }}{{Dead link|date=July 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=पृथ्वी गोलो छ भन्दै आए प्रमोद खरेल |url=http://www.himalayakhabar.com/detail/67732.html |website=www.himalayakhabar.com |accessdate=24 December 2018 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=प्रमोद खरेल भन्दैछन् मै मोरो सोझो, थाहा भएन हेर्नु हुन्न बैंस नानीको । |url=http://musicsansar.com/archives/789 |website=Music Sansar Nepal Pvt.Ltd. |accessdate=24 December 2018 |archivedate=28 December 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181228130929/http://musicsansar.com/archives/789 |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt; তেওঁ ২০১৮ চনৰ পৰা ২০২৩ চনলৈকে &quot;ভয়েচ অৱ নেপাল&quot;ৰ ছিজন ১-ৰ পৰা ছিজন ৫-লৈকে প্ৰশিক্ষক হিচাপে কাম কৰিছে। লগতে তেওঁ &quot;দ্য ভয়েছ কিডছ নেপাল” ছিজন ১, ২ আৰু ৩-ৰো প্ৰশিক্ষক  আছিল।&lt;ref&gt;{{cite web |title=The Voice to come to Nepal |url=http://kathmandupost.ekantipur.com/printedition/news/2018-03-20/the-voice-to-come-to-nepal.html |website=kathmandupost.ekantipur.com |accessdate=27 December 2018 |language=English}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Coach Pramod Kharel speaks about 'The Voice of Nepal' |url=https://www.osnepal.com/669387 |website=OSNepal.com :: Latest News,Breaking News, Latest, Politics, World, Entertainment, Sports, Technology, Interview, Nepal News |accessdate=27 December 2018 |language=en |archivedate=28 December 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181228130735/https://www.osnepal.com/669387 |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;

==ব্যক্তিগত জীৱন==
২০০৩ চনত ত্ৰিভুৱন বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা ৰসায়ন বিজ্ঞানত স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী লাভ কৰা খৰেলে জেভিয়াৰ ইণ্টাৰনেশ্যনেল এইচ এছ এছ এণ্ড কলেজ, পিৰামিড কলেজ আৰু হোৱাইট গোল্ড কলেজত প্ৰবক্তা হিচাপেও কাম কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite web |title=प्रमोद खरेल र अनिता चलाउनेको स्वरमा देउडा गीत |url=https://www.reportersnepal.com/2017/12/221829.html |website=रिपोर्टर्स नेपाल |accessdate=24 December 2018 |language=ne-NP |date=25 December 2017 |archivedate=23 June 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190623090700/https://www.reportersnepal.com/2017/12/221829.html |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=किन बाँचेका रहेछन् त प्रमोद खरेल? |url=http://lokaantar.com/khoj/9573/ |website=Lokaantar |accessdate=24 December 2018 |language=Nepali}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=प्रमोद खरेल किन भन्दैछन् तिनिन उनैले |url=http://rajdhanidaily.com/134479/ |accessdate=24 December 2018 |archivedate=23 November 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181123193642/http://rajdhanidaily.com/134479/ |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=गायक प्रमोद खरेल डिपिएलको गुडविल एम्बासेडर |url=https://wicketnepal.com/pramod-kharel-dpl-goodwill-ambassador-wn018/ |website=WicketNepal |accessdate=24 December 2018 |date=24 March 2018 |archivedate=23 June 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190623092206/https://wicketnepal.com/pramod-kharel-dpl-goodwill-ambassador-wn018/ |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;

==ডিস্কোগ্ৰাফী==
* প্ৰাপ্তি
* প্ৰণয়&lt;ref&gt;{{cite web |title=CS : CyberSansar.com - The Wait Over For 'Pranaya' |url=http://www.cybersansar.com/article.php?aid=3716 |website=www.cybersansar.com |accessdate=27 December 2018 }}{{Dead link|date=July 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=सञ्चारमन्त्री बाँस्कोटाद्वारा 'प्रणय' र 'अतिरिक्त'को विमोचन |url=http://www.gorkhapatraonline.com/news/56135 |website=www.gorkhapatraonline.com |accessdate=27 December 2018 |language=en}}&lt;/ref&gt;
* প্ৰবেগ

==বঁটা আৰু মনোনয়ন==
* ২০০৯ চনৰ কালিকা শ্ৰেষ্ঠ কণ্ঠশিল্পী
* ২০১০ চনৰ চিনলতা কণ্ঠশিল্পী 
* ২০১০ চনৰ অন্নপূৰ্ণা গজল কণ্ঠশিল্পী
* ২০১১ চনৰ অন্নপূৰ্ণা কণ্ঠশিল্পী 
* ২০১২ চনৰ কালিকা শ্ৰেষ্ঠ কণ্ঠশিল্পী 
* ভইচ অৱ নেপাল ছিজন ২ আৰু ছিজন ৩ৰ বিজয়ী প্ৰশিক্ষক
* ভইচ অৱ কিডছ নেপাল ছিজন ১ আৰু ছিজন ২ৰ বিজয়ী প্ৰশিক্ষক 
* এলবাম অৱ দ্য ইয়াৰ (''প্ৰণয়'') ২০১০
* শীৰ্ষ ১০ কালিকা শ্ৰেষ্ঠ গজল (''খাই জাল মা'') ২০১০
* ২০০৩ চনৰ ৰেডিঅ' নেপালৰ শীৰ্ষ দহ কণ্ঠশিল্পী বঁটা&lt;ref&gt;{{cite web |title=प्रमोद खरेलको 'दन्तैमा…' |url=https://nagariknews.nagariknetwork.com/news/32842/ |accessdate=24 December 2018 |website=Nagarik News |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=पीडामा मल्हम बन्दै गायक प्रमोद खरेल |url=http://annapurnapost.com/news/78137 |accessdate=24 December 2018 |website=पीडामा मल्हम बन्दै गायक प्रमोद खरेल |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=प्रमोद खरेल |url=http://nari.ekantipur.com/news/2017-06-16/20170616140010.html |accessdate=24 December 2018 |website=nari.ekantipur.com |language=Nepali |archivedate=2018-04-09 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180409180910/http://nari.ekantipur.com/news/2017-06-16/20170616140010.html |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=प्रमोद खरेल स्टेजमा धरधरी रोएपछि…(भिडियोसहित) |url=http://kathmandutoday.com/2018/09/343640.html |accessdate=24 December 2018 |website=KathmanduToday.com |archivedate=29 December 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181229163626/http://kathmandutoday.com/2018/09/343640.html |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;
* '''বিজয়ী''' হিট এফ এম সংগীত বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ পুৰুষ কণ্ঠশিল্পী&lt;ref&gt;{{cite web |title=HMA - Winners 2073 {{!}} Hits FM 91.2 {{!}} Welcome |url=http://www.hitsfm.com.np/hma-winners-2073/ |accessdate=27 December 2018 |website=Hits FM 91.2 {{!}} Hits You Where It Matters !!!}}&lt;/ref&gt;
* '''বিজয়ী''' সাগৰমাথা সংগীত বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ আধুনিক কণ্ঠশিল্পী&lt;ref&gt;{{cite web |title=सरगरमाथा म्युजिक अवार्डः उत्कृष्ठ आधुनिक गायक प्रमोद खरेल, गायिका मल्लिका कार्की |url=https://baahrakhari.com/news-details/167556/2018-11-21 |website=बाह्रखरी |language=ne |access-date=2025-07-01 |archivedate=2022-02-01 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220201222146/https://baahrakhari.com/news-details/167556/2018-11-21 |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;
* '''মনোনীত''' কালিকা সংগীত বঁটা: শ্ৰেষ্ঠ পপ কণ্ঠশিল্পী&lt;ref&gt;{{cite web |title=कालिका म्युजिक अवार्डको मनोनयन |url=https://www.kantipurdaily.com/printedition/2017/09/27/20170927080446.html |accessdate=27 December 2018 |website=www.kantipurdaily.com |language=ne |archivedate=19 July 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190719151621/https://www.kantipurdaily.com/printedition/2017/09/27/20170927080446.html |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;
* '''বিজয়ী''' বিন্দাবাশিনী সংগীত বঁটা : শ্ৰেষ্ঠ পুৰুষ পপ কণ্ঠশিল্পী&lt;ref&gt;{{cite web |title=विन्ध्यवासिनी म्युजिक अवार्डमा कुन विधामा को भए पुरस्कृत? |url=http://thahakhabar.com/news/6779 |accessdate=27 December 2018 |website=Thaha Khabar |language=en}}&lt;/ref&gt;

==বাহ্যিক সংযোগ==
* {{IMDb name|id=10038878}}
* {{Twitter|kharel777}}

==তথ্যসূত্ৰ==

[[শ্ৰেণী:নেপালৰ ব্যক্তি]]
[[শ্ৰেণী:জীৱিত ব্যক্তি]]
[[শ্ৰেণী:নেপালৰ কণ্ঠশিল্পী]]</text>
      <sha1>18pivyrl3gs1pg16xonwgz4psp2df7v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>পৰাণ কুমাৰ বৰুৱা</title>
    <ns>0</ns>
    <id>123260</id>
    <revision>
      <id>607246</id>
      <parentid>538844</parentid>
      <timestamp>2026-05-19T08:58:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>29706</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>607246</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19845" sha1="6s4812ah8rkkjmw0338wrlmq242kyes" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name = পৰাণ কুমাৰ বৰুৱা
| image = পৰাণ কুমাৰ বৰুৱা.jpg
| birth_date = ৮ এপ্ৰিল, ১৯৫৯ চন
|birth_place = [[নগাঁও]], [[অসম]], [[ভাৰত]]
| language = [[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]]
| death_date= ১ জুলাই, ২০২৫ চন
| death_place = নগাঁও
| nationality = {{flag|ভাৰত}}
| citizenship = [[ভাৰতীয়]]
| alma_mater = আনন্দৰাম ঢেকিয়াল ফুকন মহাবিদ্যালয়&lt;br&gt;
[[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]]}} 
'''পৰাণ কুমাৰ বৰুৱা''' ({{lang-en|Paran Kumar Baruah}}) অসমৰ এগৰাকী সাহিত্যিক আছিল। তেওঁ সাহিত্যৰ বিভিন্ন দিশৰ লগতে সমালোচনা আৰু অনুবাদো কৰিছিল। তেওঁ কুৰিখনতকৈও অধিক কিতাপ লিখিছিল। এইবোৰৰ ভিতৰত “শ্ৰীমন্ত শঙ্কৰদেৱ আৰু বৈষ্ণৱ ধৰ্ম’’ শীৰ্ষক গ্ৰন্থখনৰ বাবে তেওঁ ''ভীমৰাও আম্বেদকাৰ বঁটা'' লাভ কৰিছিল। ২০২৫ চনৰ জুলাই মাহত তেওঁৰ মৃত্যু হয়। 
==জন্ম==
১৯৫৯ চনৰ ৮ নৱেম্বৰ পৰাণ কুমাৰ বৰুৱাৰ জন্ম হয়।&lt;ref name=&quot;প&quot;/&gt; তেওঁৰ পিতৃৰ নাম হেমচন্দ্ৰ বৰুৱা আৰু মাতৃৰ নাম নিৰু বৰুৱা। 

==শিক্ষা==
পৰাণ কুমাৰ বৰুৱাই নগাঁও মণ্টেশ্বৰী প্ৰাথমিক বিদ্যালয় আৰু ১নং আমোলাপট্টি নিম্ন বুনিয়াদী বিদ্যালয়ত প্ৰাথমিক শিক্ষা গ্ৰহণ কৰে। 
তেওঁ নগাঁৱৰ ডচন উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয়ৰপৰা মেট্ৰিক পৰীক্ষা পাছ কৰি নগাঁও মহাবিদ্যালয়ৰপৰা প্ৰাক্ স্নাতক শিক্ষা গ্ৰহণ কৰে আৰু নগাঁৱৰ আনন্দৰাম ঢেকিয়াল ফুকন মহাবিদ্যালয়ৰপৰা স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰে। তেওঁ গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰপৰা স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী লাভ কৰে।&lt;ref name=&quot;প&quot;/&gt; তেওঁ ৰবীন্দ্ৰ বিশ্ব ভাৰতী (শান্তি নিকেতন)ৰপৰা পি.এইচ.ডি ডিগ্ৰী লাভ কৰিছিল।{{cn}}

==কৰ্মজীৱন==
অসম চৰকাৰৰ উদ্যোগ আৰু বাণিজ্য বিভাগত কৰ্মৰত আছিল (১৯৮৭-২০১৯)। দীৰ্ঘকাল অসম সাহিত্য সভাৰ লগতে নগাঁও জিলা সাহিত্য সভাৰ বিভিন্ন পদবীত কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল। প্ৰাক্তন ছাত্ৰ নেতা, অসমৰ জাতীয়তাবাদী আন্দোলন তথা ঐতিহাসিক অসম আন্দোলনৰ এগৰাকী সংগ্ৰামী আৰু নেতা হোৱাৰ উপৰি তেওঁ ১৯৮৫ চনত [[অসম গণ পৰিষদ]] দলৰ সৈতেও জড়িত হৈছিল। অসম জাতীয়তাবাদী যুৱ ছাত্ৰ পৰিষদৰ নগাঁও জিলা সমিতিৰ প্ৰথমগৰাকী সাংস্কৃতিক সম্পাদক আৰু নগাঁও নগৰ সমিতিৰ প্ৰতিষ্ঠাপক সভাপতি আছিল। নগাঁৱৰ সাংস্কৃতিক সংগঠন &quot;কিশলয় সাংস্কৃতিক গোষ্ঠী&quot;ৰ তেওঁ প্ৰতিষ্ঠাপক সভাপতি, অসম কবি সন্মিলনৰ পত্ৰিকা সম্পাদক, প্ৰধান সম্পাদক আৰু উপ-সভাপতি আছিল। নগাঁৱৰ ডছন উচ্চতৰ মাধ্যমিক আৰু বহুমুখী বিদ্যালয় পৰিচালনা সমিতিৰ সভাপতি, অসম সাহিত্য সভাৰ কাৰ্যনিৰ্বাহক সমিতিৰ বিশেষভাৱে আমন্ত্ৰিত সদস্য ২০২৫-২৭ লগতে প্ৰাক্তন কাৰ্যনিৰ্বাহক সদস্য, ভাৰতীয় ইতিহাস সংকলন সমিতি নগাঁও জিলাৰ প্ৰাক্তন সম্পাদক আৰু কাৰ্যকৰী সভাপতি, সংস্কৃত ভাৰতী নগাঁও জিলাৰ প্ৰাক্তন সভাপতি, পৰৱৰ্তী সময়ত নগাঁও জিলা সাহিত্য সভাৰ সম্পাদক, উপ-সভাপতি (২০০৫-০৭) আৰু সভাপতি (২০২০-২৩) হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল। লগতে শংকৰ মিছনৰ আজীৱন সভ্য, শ্ৰী শ্ৰী বটদ্ৰৱা থান পৰিচালনা সমিতিৰ প্ৰাক্তন সদস্য, বটদ্ৰৱা শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠানৰ উপ সভাপতি আদিকে ধৰি বিভিন্ন সামজিক সংস্থাৰ সৈতে তেওঁ কাম কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;প-১&quot;/&gt;

১৯৭৮ চনতে তেওঁ অসম সাহিত্য সভাৰ সদস্য পদ গ্ৰহণ কৰিছিল। অকল অসমীয়া সাহিত্যই নহয় হিন্দী ভাষাত প্ৰকাশিত ৰাষ্ট্ৰীয় স্তৰৰ পত্ৰিকা পাঞ্চজন্য, সাহিত্য পৰিক্ৰমা, হিন্দুস্তান সমাচাৰ, কলিকতাৰ &quot;দেশ-পত্ৰিকা&quot; আদিতো তেওঁৰ কবিতা-প্ৰবন্ধ প্ৰকাশ পাইছিল। অসম সাহিত্য সভাৰ ৰহা বিশেষ বাৰ্ষিক অধিবেশনৰ কবি সন্মিলনৰ সভাপতি আছিল। সাহিত্য শিতানৰ সমান্তৰালকৈ সাংবাদিকতাৰ লগতে জাতীয়তাবাদী অসম আন্দোলনত ৰাষ্ট্ৰীয় নিৰাপত্তা আইনৰ অধিনত গ্ৰেপ্তাৰ বৰণ কৰিছিল। ১৯৮১ চনত তেওঁ নিজৰ সম্পাদনাত &quot;ৰাইডাং&quot; নামৰ এখনি বাতৰি-কাকত প্ৰকাশ কৰি উলিয়াইছিল নগাঁওৰ পৰা।{{cn}} লগতে নগাঁৱৰ পৰা ওলোৱা &quot;সাতভনী&quot; আলোচনীৰ প্ৰকাশৰ ক্ষেত্ৰতো বিশেষ ভূমিকা গ্ৰহণ কৰিছিল। ১৯৮৪ চনত নগাঁও আইন মহাবিদ্যালয়ৰ সাধাৰণ সম্পাদক, ১৯৮৫ চনত সদৌ গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয় আন্তঃ আইন মহাবিদ্যালয় ছাত্ৰ সন্থাৰ সভাপতি আছিল। তেওঁ অসম গণ পৰিষদৰ নগাঁও নগৰ সমিতিৰ প্ৰতিস্থাপক সাধাৰণ সম্পাদক আছিল।{{cn}}   

ডচন উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয়ৰ মুখপাত্ৰ ডচনিয়ানত &quot;মহান নেতা মলোটভ&quot; শীৰ্ষক লেখাৰে সাহিত্য চৰ্চা আৰম্ভ কৰা পৰাণ কুমাৰ বৰুৱাদেৱ শৈশৱৰ পৰাই গণতন্ত্ৰ, আলোক আদি কাকতৰ শিশু শিতানত লিখিছিল। তদুপৰি তেওঁ ছাত্ৰ অৱস্থাৰে পৰা অসমীয়া কাকত, আমি অসমীয়া শৰাইঘটীয়া, আমি অসমীয়া লুইতপৰীয়া, নীলাচল, বুধবাৰ, অগ্ৰদূত, প্ৰকাশন পৰিষদৰ  প্ৰকাশ আলোচনী, গৰীয়সী, প্ৰতিদিন, দৈনিক অসম আদি আলোচনী কাকতত লিখিছিল.{{cn}} ১৯৮২ চনত কোৰাছ  প্ৰকাশনে প্ৰকাশ কৰা তেওঁৰ &quot;কোন সেই গান্ধী&quot; শীৰ্ষক গ্ৰন্থ খনত গান্ধীৰ সম্পৰ্কে বিতৰ্কমূলক লেখা অসমত এক বিবাদৰ তথা সমালোচনাৰ সন্মুখীন হৈছিল। এই গ্ৰন্থখন সেইসময়ত অসমৰ ৰাইজৰ মাজত গান্ধীৰ সম্পৰ্কে প্ৰকাশ পোৱা গতানুগতিক ৰচনাৰ পৰা ফালৰি কাটি অহা অসমীয়া সাহিত্যৰ প্ৰথম নিদৰ্শন আছিল।{{cn}}  

==সাহিত্যিক অৱদান==
ৰবীন্দ্ৰনাথ ঠাকুৰৰ গীতাঞ্জলি পুথিৰ অসমীয়া অনুবাদ আছিল তেওঁৰ উল্লেখযোগ্য অনুবাদ কৃতি।&lt;ref name=&quot;প:&quot;/&gt; তদুপৰি “গান্ধীৰ নন্দনতত্ত্ব:অনুসন্ধান আৰু আত্মপাঠ, বাণীৰ সংকলন:ৰাভাৰ আভা, ভাৰতবৰ্ষৰ অসুখ, নিছলা ওঁঠৰ বাঁহী, বহিৰাগত সমস্যা, বেজবৰুৱাৰ ছোভিয়েট প্ৰীতি, শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ আৰু বৈষ্ণৱ ধৰ্ম, ৰবীন্দ্ৰনাথৰ উত্তৰণত বেজবৰুৱা, লক্ষ্মীনাথ:সম্বলপুৰৰ ৰেঙণি, সাহিত্যৰথীৰ দৃষ্টিত কৃপাবৰ বৰুৱা, ৰবীন্দ্ৰনাথ:অসমীয়া উপস্থিতি আৰু অৱস্থান প্ৰসংগ, পণ্ডিত দীনদয়াল উপাধ্যায়:জীৱন আৰু কৰ্মৰ সাধনা, অসমত বিবেকানন্দ, মাইলছ ব্ৰন্সন আৰু অসমীয়া ভাষাৰ পুনৰ প্ৰতিষ্ঠাৰ সংগ্ৰাম, শংকৰদেৱ চৰ্চা:ঊনৈছ শতিকাৰ বাংলা সাহিত্যত, ড° ডব্লিউ এল স্মিথৰ শংকৰদেৱ চৰ্চা আদি উল্লেখযোগ্য গ্ৰন্থ। বিষ্ণপ্ৰসাদ ৰাভা:বিদ্ৰোহ আৰু শিল্পৰ চিন্তা, সুৰেৰে বন্ধা, ইমান ধুনীয়া মুকুতাৰ মালা আদি তেওঁৰ সম্পাদিত গ্ৰন্থ।&lt;ref name=&quot;প-১&quot;&gt;{{cite journal | title=বিশিষ্ট কবি-সাহিত্যিক পৰাণ কুমাৰ বৰুৱাৰ দেহাৱসান | journal=দৈনিক অসম | year=২০২৫ | month=৩ জুলাই | pages=২}}&lt;/ref&gt;

===অনূদিত কাব্য সংকলন===
বৰুৱাৰ অনূদিত কবিতা পুথি সমূহ:&lt;ref name=&quot;পৰাণ&quot;&gt;{{cite book | title=গান্ধীৰ নন্দনতত্ত্ব:অনুসন্ধান আৰু আত্মপাঠ | publisher=বিৰিখ | author=বৰুৱা, পৰাণ কুমাৰ | authorlink=লেখক পৰিচিতি | year=২০২৪ | pages=শেষ পৃষ্ঠা | isbn=978-81-971953-9-6}}&lt;/ref&gt;
*গীতাঞ্জলি
*পুৱতি চৰাইৰ চুবুৰী
*লেনিনৰ কবিতা
*হিন্দী কাব্য সংকলন
**সোমনাথ চে অযোধ্যা তক্
===প্ৰবন্ধ সংকলন===
বৰুৱাৰ প্ৰবন্ধ সংকলন:&lt;ref name=&quot;পৰাণ&quot;/&gt;
*বহিৰাগত সমস্যা
*বেজবৰুৱাৰ ছোভিয়েট প্ৰীতি
*শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ আৰু বৈষ্ণৱ ধৰ্ম
*ৰবীন্দ্ৰনাথৰ উত্তৰণত বেজবৰুৱা
*লক্ষ্মীনাথ:সম্বলপুৰৰ ৰেঙনি
*সাহিত্যৰথীৰ দৃষ্টিত কৃপাবৰ বৰবৰুৱা
*ৰবীন্দ্ৰনাথ:অসমীয়াৰ উপস্থিতি আৰু অৱস্থান প্ৰসংগ
*পণ্ডিত দীনদয়াল:জীৱন আৰু কৰ্ম সাধনা
*অসমত বিবেকানন্দ
*মাইলছ বন্সন আৰু অসমীয়া ভাষাৰ পুনৰ প্ৰতিষ্ঠাৰ সংগ্ৰাম
*শঙ্কৰদেৱ চৰ্চা:ঊনৈছ শতিকাৰ বাঙলা সাহিত্যত
*ড° ডব্লিউ এল স্মিথৰ শংকৰদেৱ চৰ্চা
===সম্পাদিত গ্ৰন্থ===
বৰুৱাৰ সম্পাদিত গ্ৰন্থ।&lt;ref name=&quot;পৰাণ&quot;/&gt;
*বিষ্ণুপ্ৰসাদ ৰাভা:বিদ্ৰোহ আৰু শিল্পচিন্তা
*বাঁহীৰ সুৰেৰে বন্ধা (জয়ন্তী যুগৰপৰা সাম্প্ৰতিক যুগলৈ কবিতা সংকলন)
*ইমান ধুনীয়া মুকুতাৰ মালা (গীতিকবি মলিন চন্দ্ৰ বৰাৰ কবিতা সংকলন)
*লোহিত ভাৰতী (১০০জন অসমীয়া কবিৰ কবিতাৰ হিন্দী অনুবাদ)
*যুগদ্ৰষ্টা দীনদয়াল (১৫জন বিশিষ্ট লেখকৰ প্ৰবন্ধ সংকলন)
*বৈষ্ণৱ পণ্ডিত আচাৰ্য দয়াল কৃষ্ণ বৰাৰ ৰচনাৱলী (প্ৰথম খণ্ড)

==বঁটা-সন্মান==
বৰুৱাই জীৱিত কালত বিভিন্ন বঁটা-সন্মান লাভ কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;প&quot;&gt;{{cite web | url=https://dainikagradoot.in/blog/2025/07/02/paran-kumer-baruah-passed-away/ | title=কলংপাৰ উকা কৰি গুচি গ’ল বিশিষ্ট কবি পৰাণ কুমাৰ বৰুৱা | accessdate=3 July 2025 }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
*অসম চৰকাৰৰ সাহিত্যিক পেঞ্চন 
*ভীমৰাও আম্বেদকাৰ বঁটা&lt;ref name=&quot;প+&quot;&gt;{{cite web | url=https://www.dainandinbartagroup.in/paran-kumar-boruah/#google_vignette | title=বিশিষ্ট সাহিত্যিক পৰাণ কুমাৰ বৰুৱাৰ দেহাৱসান | accessdate=3 July 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;প:&quot;/&gt;
*মাইকেল মধুসুদন বঁটা
*''মলিন বৰা মেম'ৰিয়েল সংগীত সাধনালয়''ৰ “মুকুতাৰ মালা বঁটা’’&lt;ref name=&quot;প; &quot;&gt;{{cite web | url=https://www.asomiyapratidin.in/%E0%A6%A8%E0%A6%97%E0%A6%BE%E0%A6%81%E0%A6%93/nagaon-poet-translator-paran-kumar-baruah-conferred-with-mukutar-mala-award-7588390 | title=নগাঁৱৰ কবি, অনুবাদক পৰাণ কুমাৰ বৰুৱাক 'মুকুতাৰ মালা' বঁটা প্ৰদান | accessdate=3 July 2025}}&lt;/ref&gt; -২০২৪
* তেওঁ নগাওঁ জিলা সাহিত্য সভাৰ সভাপতি আছিল।&lt;ref name=&quot;প:&quot;/&gt;
* লক্ষ্ণৌৰ নৱম ৰাষ্ট্ৰীয় যুৱ সাহিত্য অকাডেমি বঁটা-২০০৩
* মৰণোত্তৰভাৱে &quot;সেৱা আৰু সাহিত্য সম্মান ২০২৫&quot; বঁটা
* ৰবীন্দ্ৰ ৰত্ন পুৰস্কাৰ -২০২৪
* অসম কবি সন্মিলনে তেখেতক &quot;কাব্যকেশৰী&quot; উপাধি প্ৰদান কৰিছিল
* ভাৰতীয় হিন্দী সাহিত্যৰ কবি-সাহিত্যিক সমালোচক ড° সুহন পাল সুমনাক্ষৰে তেওঁৰ সাহিত্য সম্পৰ্কীয় গৱেষণা পত্ৰত বৰুৱাক &quot;দলিত কবি&quot; ৰূপে স্বীকৃতি দিছে।{{cn}}

==মৃত্যু==
১ জুলাইৰ নিশা প্ৰায় ১১ বজাত হৃদযন্ত্ৰৰ ক্ৰিয়া বন্ধ হৈ নগাঁও চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়ত মৃত্যু হয়।&lt;ref name=&quot;প-১&quot;/&gt; মৃত্যুৰ সময়ত তেওঁৰ বয়স আছিল ৬৬ বছৰ। মৃত্যুৰ সময়ত পত্নী, পুত্ৰ আৰু কন্যাক এৰি থৈ গৈছে।&lt;ref name=&quot;প:&quot;&gt;{{cite web | url=https://www.asomiyapratidin.in/homepage/paran-boruah-pass-away-9455072 | title=উভতি নহাৰ বাটেৰে গ’লগৈ পৰাণ কুমাৰ বৰুৱা | accessdate=3 July 2025}}&lt;/ref&gt; তেওঁৰ মৃত্যুত মৃতকৰ প্ৰতি সন্মান জনাই [[অসম সাহিত্য সভা]] আৰু নগাঁৱৰ সাংস্কৃতিক গোষ্ঠী ’কিশলয়’ৰ পতাকা তিনিদিনলৈ অৰ্দ্ধনমিত কৰি ৰখা হয়।&lt;ref name=&quot;প-১&quot;/&gt;

==তথ্যসূত্ৰ==

[[শ্ৰেণী:অসমীয়া অনুবাদক]]
[[শ্ৰেণী:অসমীয়া সাহিত্যিক]]
[[শ্ৰেণী:কবি]]
[[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]]</text>
      <sha1>6s4812ah8rkkjmw0338wrlmq242kyes</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>পলিইথাইলিন</title>
    <ns>0</ns>
    <id>126154</id>
    <revision>
      <id>607201</id>
      <parentid>544195</parentid>
      <timestamp>2026-05-19T04:55:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>29706</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>607201</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="58587" sha1="n3md08ag6yxuv4rb77vjxvzroh1qnj6" xml:space="preserve">{{Under construction}}
{{Short description|আটাইতকৈ সাধাৰণ থাৰ্মোপ্লাষ্টিক পলিমাৰ}}
{{Use dmy dates|date=September 2021}}
{{Chembox
| Name =
| ImageFile = Polyethylene_repeat_unit.svg
| ImageFile_Ref = {{chemboximage|correct|??}}
| ImageSize = 100
| ImageName = ৰিছ মনোমাৰৰ কংকাল সূত্ৰ
| ImageClass = skin-invert-image
| ImageFile1 = Polyethylene-3D-vdW.png
| ImageFile1_Ref = {{chemboximage|correct|??}}
| ImageName1 = পলিইথিলিনৰ স্পেচফিল আৰ্হি
| ImageClass1 = bg-transparent
| ImageFile2 = Polyethylene balls1.jpg
| ImageFile2_Ref = {{chemboximage|correct|??}}
| ImageName2 = দানাযুক্ত পলিইথিলিনৰ নমুনা
| IUPACName = পলিইথিন বা পলি(মিথিলিন)&lt;ref&gt;{{cite book |title=Compendium of Polymer Terminology and Nomenclature – IUPAC Recommendations 2008 |url=https://www.iupac.org/cms/wp-content/uploads/2016/01/Compendium-of-Polymer-Terminology-and-Nomenclature-IUPAC-Recommendations-2008.pdf |access-date=2018-08-28 }}&lt;/ref&gt;
| OtherNames = পলিইথিলিন&lt;br /&gt;পলিথিন
| SystematicName =
| Section1 = {{Chembox Identifiers
| Abbreviations = PE
| CASNo = 9002-88-4
| CASNo_Ref = {{cascite|correct|CAS}}
| UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}}
| UNII = 3W404QE89S
| KEGG = C19503
| KEGG_Ref = {{keggcite|correct|kegg}}
| MeSHName = Polyethylene
| ChemSpiderID = none
| PubChem = 6325
}}
| Section2 = {{Chembox Properties
| Formula = (C&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;H&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;)&lt;sub&gt;''n''&lt;/sub&gt;
| MolarMass =
| Appearance =
| Odor =
| Density = 0.88–0.96&amp;nbsp;g/cm&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt;&lt;ref name=&quot;kamalbatra111&quot;&gt;{{cite book |last=Batra |first=Kamal |title=Role of Additives in Linear Low Density Polyethylene (LLDPE) Films |url=http://www.slideshare.net/kamalbatra111/polyethylene-pe |access-date=16 September 2014 |year=2014 |page=9}}&lt;/ref&gt;
| MeltingPtC = 115–135
| MeltingPt_ref = &lt;ref name=&quot;kamalbatra111&quot; /&gt;
| ThermalConductivity =
| BoilingPtC =
| Solubility = দ্ৰৱণীয় নহয়
| Solvent1 =
| Solubility1 =
| Solvent2 =
| Solubility2 =
| VaporPressure =
| pKa =
| RefractIndex =
| MagSus = −9.67×10&lt;sup&gt;−6&lt;/sup&gt; ([[High-density polyethylene|HDPE]], SI, 22&amp;nbsp;°C)&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Wapler |first1=M. C. |last2=Leupold |first2=J. |last3=Dragonu |first3=I. |last4=von Elverfeldt |first4=D. |last5=Zaitsev |first5=M. |last6=Wallrabe |first6=U. |title=Magnetic properties of materials for MR engineering, micro-MR and beyond |journal=JMR |date=2014 |volume=242 |pages=233–242 |doi=10.1016/j.jmr.2014.02.005 |pmid=24705364 |arxiv=1403.4760 |bibcode=2014JMagR.242..233W |s2cid=11545416}}&lt;/ref&gt;
| LogP = 1.02620&lt;ref name=&quot;chemsrc&quot;&gt;{{Cite web |url=https://www.chemsrc.com/en/cas/9002-88-4_1088896.html |title=poly(ethylene) |website=ChemSrc}}&lt;/ref&gt;
 }}
| Section3 =
| Section4 = {{Chembox Thermochemistry
| Thermochemistry_ref =
| HeatCapacity =
| Entropy =
| DeltaHform = −28 to −29 kJ/mol&lt;ref name=NBS&gt;{{cite journal |last1=Paul L. Splitstone and Walter H. Johnson |title=The Enthalpies of Combustion and Formation of Linear Polyethylene |journal=Journal of Research of the National Bureau of Standards |date=May 20, 1974 |url=https://nvlpubs.nist.gov/nistpubs/jres/78A/jresv78An5p611_A1b.pdf}}&lt;/ref&gt;
| DeltaGfree =
| DeltaHcombust =
| DeltaHfus =
| DeltaHvap =
| DeltaHsublim =
| HHV = 650–651 kJ/mol, 46 MJ/kg&lt;ref name=NBS/&gt;
| LHV =
 }}
| Section5 =
| Section6 =
}}
[[File:Polyethylene-repeat-2D.png|thumb|140px|আটাইতকৈ স্থিৰ&lt;ref&gt;{{cite journal |url=https://www.emerald.com/insight/content/doi/10.1108/S2043-052320230000019004/full/html |title=Challenges of Reducing Polythene and Plastic in Sri Lanka: A Case Study of Attanagalla Secretariat Division |first1=G. P. T. S. |last1=Hemakumara |first2=T. G. Shamal |last2=Madhusankha |journal=Socially Responsible Plastic |series=Developments in Corporate Governance and Responsibility |volume=19 |date=2023 |pages=59–73 |doi=10.1108/S2043-052320230000019004|isbn=978-1-80455-987-1 |url-access=subscription }}&lt;/ref&gt; [[staggered conformation|ষ্টেগাৰড কনফৰ্মেচনত]] পলিইথিলিনৰ ভিতৰত পুনৰাবৃত্তি একক]]
{{Fibre sidebar}}

'''পলিইথিলিন''' বা '''পলিথিন''' (চমুকৈ '''PE'''; [[IUPAC]] নাম '''পলিইথিন''' বা '''পলি(মিথিলিন)''') হৈছে আটাইতকৈ সাধাৰণভাৱে উৎপাদিত [[:en:plastic|প্লাষ্টিক]]।&lt;ref name=&quot;Ullmann&quot;/&gt; ইয়াক এটা [[:en:polymer|পলিমাৰ]], মূলতঃ [[:en:packaging|পেকেজিংৰ]] বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয় ([[:en:plastic bag|প্লাষ্টিকৰ বেগ]], [[:en:plastic film|প্লাষ্টিক ফিল্ম]], [[:en:geomembranes|জিঅ'মেমব্ৰেন]] আৰু [[:en:bottle|বটল]], [[:en:cup|কাপ]], [[:en:jar|জাৰ]] আদি পাত্ৰ সমূহ)। {{As of|2017}}, বছৰি ১০০ মিলিয়নতকৈ অধিক [[:en:tonne|টন]] পলিইথিলিন [[:en:resin|ৰেজিন]] উৎপাদন কৰা হৈছে, যি মুঠ প্লাষ্টিক বজাৰৰ ৩৪% প্ৰতিনিধিত্ব কৰে।&lt;ref&gt;{{Cite journal |last1=Geyer |first1=Roland |last2=Jambeck |first2=Jenna R. |author-link2=Jenna Jambeck |last3=Law |first3=Kara Lavender |date=2017-07-01 |title=Production, use, and fate of all plastics ever made |journal=Science Advances |volume=3 |issue=7 |article-number=e1700782 |doi=10.1126/sciadv.1700782 |pmid=28776036 |pmc=5517107 |bibcode=2017SciA....3E0782G}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.plasticseurope.org/application/files/5715/1717/4180/Plastics_the_facts_2017_FINAL_for_website_one_page.pdf |title=Plastics: The Facts |website=Plastics Europe |access-date=2018-08-29 |archive-date=4 February 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180204170326/https://www.plasticseurope.org/application/files/5715/1717/4180/Plastics_the_facts_2017_FINAL_for_website_one_page.pdf |archivedate=4 February 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180204170326/https://www.plasticseurope.org/application/files/5715/1717/4180/Plastics_the_facts_2017_FINAL_for_website_one_page.pdf |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;

বহুতো প্ৰকাৰৰ পলিইথিলিন জনাজাত, যাৰ বেছিভাগৰ [[:en:chemical formula|ৰাসায়নিক সূত্ৰ]] (C&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;H&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;)&lt;sub&gt;''n''&lt;/sub&gt;। PE সাধাৰণতে বিভিন্ন ''n'' মানৰ সৈতে [[:en:ethylene|ইথিলিনৰ]] একে ধৰণৰ [[:en:polymer|পলিমাৰৰ]] মিশ্ৰণ। ইয়াৰ ''নিম্ন-ঘনত্ব'' বা ''উচ্চ-ঘনত্ব'' আৰু ইয়াৰ বহুতো প্ৰকাৰ হ'ব পাৰে। ক্ৰছলিংকিং বা ক'পলিমাৰাইজেচনৰ দ্বাৰা ইয়াৰ গুণাগুণ আৰু পৰিৱৰ্তন কৰিব পাৰি। সকলো প্ৰকাৰ অবিষাক্ত আৰু ৰাসায়নিকভাৱে স্থিতিস্থাপক, যিয়ে পলিইথিলিনৰ বহু-ব্যৱহাৰযোগ্য প্লাষ্টিক হিচাপে জনপ্ৰিয়তাত অৰিহণা যোগায়। অৱশ্যে, পলিইথিলিনৰ ৰাসায়নিক স্থিতিস্থাপকতাই ইয়াক অনুচিতভাৱে নিষ্কাশন কৰিলে দীৰ্ঘস্থায়ী আৰু পচন-প্ৰতিৰোধী প্ৰদূষক কৰি তোলে।&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Yao |first1=Zhuang |last2=Jeong Seong |first2=Hyeon |last3=Jang |first3=Yu-Sin |title=Environmental toxicity and decomposition of polyethylene |journal=  Ecotoxicology and Environmental Safety|date=2022 |volume=242 |pages=1, 3 |doi=10.1016/j.ecoenv.2022.113933|pmid=35930840 |doi-access=free |bibcode=2022EcoES.24213933Y }}&lt;/ref&gt; [[:en:hydrocarbon|হাইড্ৰ'কাৰ্বন]] হোৱা বাবে পলিইথিলিন ৰংহীন পৰা অস্বচ্ছ (অশুদ্ধি বা ৰঞ্জক পদাৰ্থ নথকাকৈ) আৰু দাহ্য।&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Sepe |first1=Michael |title=Understanding the 'Science' of Color |url=https://www.ptonline.com/articles/understanding-the-science-of-color |website=Plastics Technology |date=8 April 2024 |access-date=April 25, 2024}}&lt;/ref&gt;
{{Toclimit|3}}

==ইতিহাস==
পলিইথিলিন প্ৰথমে জাৰ্মান ৰসায়নবিদ [[:en:Hans von Pechmann|হান্স ফন পেচমেনে]] ১৮৯৮ চনত [[:en:diazomethane|ডায়াজ'মিথেন]] অনুসন্ধান কৰোঁতে দুৰ্ঘটনাক্ৰমে সংশ্লেষিত কৰিছিল।&lt;ref name=vPechmann1898&gt;{{cite journal |author=von Pechmann, H. |year=1898 |url=http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k90751n/f312.image.langEN |title=Ueber Diazomethan und Nitrosoacylamine |journal=Berichte der Deutschen Chemischen Gesellschaft zu Berlin |volume=31 |pages=2640–2646}}&lt;/ref&gt; যেতিয়া তেওঁৰ সহযোগী [[:en:Eugen Bamberger|ইউজেন বেমবাৰ্গাৰ]] আৰু ফ্ৰিড্ৰিখ চিৰনাৰে তেওঁ সৃষ্টি কৰা বগা, মম-সদৃশ পদাৰ্থটোৰ বৈশিষ্ট্য নিৰ্ণয় কৰিছিল, তেওঁলোকে স্বীকাৰ কৰিছিল যে ইয়াত দীঘল −CH&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;− শৃংখল আছে আৰু ইয়াক ''পলিমিথিলিন'' বুলি অভিহিত কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite journal |first1=Eugen |last1=Bamberger |author1-link=Eugen Bamberger |first2=Friedrich |last2=Tschirner |year=1900 |url=http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k907551/f960.image.langEN |title=Ueber die Einwirkung von Diazomethan auf β-Arylhydroxylamine |trans-title=On the effect of diazomethane on β-arylhydroxylamine |journal=Berichte der Deutschen Chemischen Gesellschaft zu Berlin |volume=33 |pages=955–959 |doi=10.1002/cber.190003301166 }}&lt;/ref&gt;

[[File:First polythene pillbox.JPG|thumb|right|১৯৩৬ চনত ICI ত এজন কাৰিকৰীক উপহাৰ দিয়া [[:en:pill box (container)|পিল বক্স]], প্ৰথম পাউণ্ড পলিইথিলিনৰ পৰা নিৰ্মিত]]

প্ৰথম ঔদ্যোগিকভাৱে ব্যৱহাৰিক পলিইথিলিন সংশ্লেষণ পুনৰ দুৰ্ঘটনাক্ৰমে ১৯৩৩ চনত এৰিক ফ'ছেট আৰু ৰেজিনাল্ড গিবছনে [[:en:Imperial Chemical Industries|ইম্পেৰিয়েল কেমিকেল ইণ্ডাষ্ট্ৰিজ]] (ICI) ৰ [[:en:Northwich|নৰ্থৱিচ]], [[:en:England|ইংলেণ্ডৰ]] কাৰ্যালয়ত আবিষ্কাৰ কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://archive.thisischeshire.co.uk/2006/8/23/275808.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20100121071050/http://archive.thisischeshire.co.uk/2006/8/23/275808.html |archive-date=21 January 2010 |title=Winnington history in the making |date=23 August 2006 |work=This is Cheshire |access-date=20 February 2014 }}&lt;/ref&gt;

পলিইথিলিনৰ বাণিজ্যিক উৎপাদনৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ অগ্ৰগতি আৰম্ভ হৈছিল [[:en:catalyst|অনুঘটকৰ]] উন্নয়নৰ সৈতে যি মৃদু উষ্ণতা আৰু চাপত [[:en:polymerization|পলিমাৰাইজেচন]] প্ৰচাৰ কৰে। ইয়াৰ প্ৰথমটো আছিল [[:en:chromium trioxide|ক্ৰ'মিয়াম ট্ৰাইঅক্সাইডৰ]] ওপৰত আধাৰিত এটা অনুঘটক যি ১৯৫১ চনত [[:en:Robert Banks (chemist)|ৰবাৰ্ট বেংকছ]] আৰু [[:en:J. Paul Hogan|জে. পল হগানে]] [[:en:Phillips Petroleum|ফিলিপছ পেট্ৰ'লিয়ামত]] আবিষ্কাৰ কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite book |title=Handbook of Transition Metal Polymerization Catalysts |last1=Hoff |first1=Ray |last2=Mathers |first2=Robert T. |editor1-last=Hoff |editor1-first=Ray |editor2-last=Mathers |editor2-first=Robert T. |year=2010 |publisher=John Wiley &amp; Sons |isbn=978-0-470-13798-7 |doi=10.1002/9780470504437.ch10 |chapter=Chapter 10. Review of Phillips Chromium Catalyst for Ethylene Polymerization}}&lt;/ref&gt; ১৯৫৩ চনত জাৰ্মান ৰসায়নবিদ [[:en:Karl Ziegler|কাৰ্ল জিগলাৰে]] [[:en:titanium|টাইটেনিয়াম]] [[:en:halide|হেলাইড]] আৰু অৰ্গানোএলুমিনিয়াম যৌগৰ ওপৰত আধাৰিত এটা অনুঘটক প্ৰণালী উন্নত কৰিছিল।

==গুণাগুণ==
পলিইথিলিনৰ গুণাগুণ প্ৰকাৰৰ ওপৰত দৃঢ়ভাৱে নিৰ্ভৰ কৰে। আণৱিক ওজন, ক্ৰছলিংকিং আৰু ক'মনোমাৰৰ উপস্থিতি সকলোৱে ইয়াৰ গুণাগুণ দৃঢ়ভাৱে প্ৰভাৱিত কৰে।&lt;ref name=Ullmann/&gt;&lt;ref name=&quot;Kaiser&quot;&gt;{{cite book|last1= Kaiser|first1= Wolfgang|title= Kunststoffchemie für Ingenieure von der Synthese bis zur Anwendung|date=2011|publisher= Hanser|location=München|isbn= 978-3-446-43047-1|edition=3.}}&lt;/ref&gt; LDPE HDPE তকৈ কোমল আৰু অধিক স্বচ্ছ। মধ্যম- আৰু উচ্চ-ঘনত্বৰ পলিইথিলিনৰ বাবে গলনাংক সাধাৰণতে {{convert|120|to|130|C|F}} পৰিসৰত থাকে।

বেছিভাগ [[:en:Low-density polyethylene|LDPE]], [[:en:Medium-density polyethylene|MDPE]], আৰু [[:en:High-density polyethylene|HDPE]] গ্ৰেডৰ উৎকৃষ্ট ৰাসায়নিক প্ৰতিৰোধ আছে। পলিইথিলিনে প্ৰায় কোনো [[:en:water|পানী]] শোষণ নকৰে। পানীৰ বাষ্প আৰু মেৰু গেছৰ বাবে ব্যাপ্যতা বেছিভাগ প্লাষ্টিকতকৈ কম।

পলিইথিলিন লাহে লাহে হালধীয়া টিপ থকা নীলা শিখাৰে জ্বলে আৰু পেৰাফিনৰ গোন্ধ নিৰ্গত কৰে।&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.boedeker.com/burntest.htm |title=How to Identify Plastic Materials Using The Burn Test |work=Boedeker Plastics |access-date=8 May 2012}}&lt;/ref&gt;

===বৈদ্যুতিক===
পলিইথিলিন এটা ভাল [[:en:insulator (electricity)|বৈদ্যুতিক নিৰোধক]]। যেতিয়া বিশুদ্ধ, [[:en:dielectric constant|ডাইইলেক্ট্ৰিক ধ্ৰুৱক]] ঘনত্বৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি ২.২ ৰ পৰা ২.৪ পৰিসৰত থাকে।&lt;ref&gt;{{cite web |title=Electrical Properties of Plastic Materials |url=https://www.professionalplastics.com/professionalplastics/ElectricalPropertiesofPlastics.pdf |website=professionalplastics.com |publisher=Professional Plastics |access-date=11 October 2022 }}&lt;/ref&gt;

===আলোকীয়===
তাপীয় ইতিহাস আৰু ফিল্মৰ ডাঢ়তাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি, PE প্ৰায় স্পষ্ট ([[:en:transparency and translucency|স্বচ্ছ]]), গাখীৰীয়া-অস্বচ্ছ ([[:en:translucent|অৰ্ধস্বচ্ছ]]) আৰু [[:en:Opacity (optics)|অস্বচ্ছৰ]] মাজত ভিন্ন হ'ব পাৰে।&lt;ref&gt;Chung, C. I. (2010) ''Extrusion of Polymers: Theory and Practice''. 2nd ed.. Hanser: Munich.&lt;/ref&gt;

==উৎপাদন প্ৰক্ৰিয়া==

===মনোমাৰ===
{{multiple image
| direction = vertical
| align = right
| image1 = Ethylene.svg
| width1 = 140
| alt1 = ইথিলিন কংকাল
| image2 = Ethylene-3D-vdW.png
| width2 = 140
| alt2 = ইথিলিন 3D আৰ্হি
| footer = ইথিলিন (ইথিন)
}}
উপাদান বা [[:en:monomer|মনোমাৰ]] হৈছে [[:en:ethylene|ইথিলিন]] ([[IUPAC]] নাম ইথিন), C&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;H&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; সূত্ৰৰ এটা [[:en:gas|গেছীয়]] [[:en:hydrocarbon|হাইড্ৰ'কাৰ্বন]]। ইথিলিন সাধাৰণতে [[:en:Cracking (chemistry)|পেট্ৰ'কেমিকেল উৎসৰ]] পৰা উৎপাদিত হয়, কিন্তু [[:en:Ethanol#Dehydration|ইথানলৰ নিৰ্জলীকৰণৰ]] দ্বাৰাও উৎপন্ন হয়।&lt;ref name=&quot;Ullmann&quot;/&gt;

===পলিমাৰাইজেচন===
[[File:CNX Chem 20 01 monomer.png|thumb|500x500px]]
ইথিলিনৰ পলিইথিলিনলৈ পলিমাৰাইজেচন নিম্নলিখিত [[:en:chemical equation|ৰাসায়নিক সমীকৰণৰ]] দ্বাৰা বৰ্ণনা কৰা হৈছে:

: {{var|n}} {{chem|CH|2|{{=}}CH|2}} (গেছ) → {{chem|[−CH|2|−CH|2}}−{{chem|]|{{var|n}}}} (কঠিন)

ইথিলিন এটা স্থিৰ অণু যি কেৱল অনুঘটকৰ সংস্পৰ্শতহে পলিমাৰাইজ হয়। [[:en:Coordination polymerization|সমন্বয় পলিমাৰাইজেচন]] হৈছে সৰ্বাধিক বিস্তৃত প্ৰযুক্তি। আটাইতকৈ সাধাৰণ অনুঘটক [[:en:titanium(III) chloride|টাইটেনিয়াম(III) ক্ল'ৰাইড]], তথাকথিত [[:en:Ziegler–Natta catalyst|জিগলাৰ–নাট্টা অনুঘটকেৰে]] গঠিত।&lt;ref name=&quot;Ullmann&quot;&gt;{{Cite encyclopedia |title=Polyolefins |encyclopedia=Ullmann's Encyclopedia of Industrial Chemistry |date=2000 |doi=10.1002/14356007.a21_487 |isbn=3-527-30673-0 |last2=Heggs |first2=T. Geoffrey |last3=Koch |first3=Hartmut |last4=Mawer |first4=Ralph L. |last5=Immel |first5=Wolfgang |last1=Whiteley |first1=Kenneth S.}}&lt;/ref&gt;

==সংযোগ==
{{See also|Solvent bonding}}
পলিইথিলিনৰ অংশবোৰ একেলগে সংযোগ কৰিবলৈ সাধাৰণতে ব্যৱহৃত পদ্ধতিসমূহ অন্তৰ্ভুক্ত:&lt;ref name=&quot;pdl&quot;&gt;Plastics Design Library (1997). ''Handbook of Plastics Joining: A Practical Guide''. Norwich, New York: Plastics Design Library. p. 326. {{ISBN|1-884207-17-0}}.&lt;/ref&gt;

[[:en:Plastic welding|ৱেল্ডিং]]
[[:en:Fasteners|ফাষ্টেনিং]]
[[:en:Adhesives|আঠা]]

[[:en:Pressure-sensitive adhesive|প্ৰেছাৰ-চেনচিটিভ এডহেছিভ]] (PSA) সম্ভৱপৰ যদিহে পৃষ্ঠ ৰসায়ন বা চাৰ্জ [[:en:plasma activation|প্লাজমা এক্টিভেচন]], [[:en:flame treatment|শিখা চিকিৎসা]], বা [[:en:corona treatment|ক'ৰ'না চিকিৎসাৰ]] সৈতে পৰিৱৰ্তিত হয়।
==শ্ৰেণীবিভাগ==
পলিইথিলিনক ইয়াৰ [[:en:density|ঘনত্ব]] আৰু [[:en:Branching (polymer chemistry)|শাখা-প্ৰশাখাৰ]] দ্বাৰা শ্ৰেণীবদ্ধ কৰা হয়। কেইবাবিধো প্ৰকাৰৰ পলিইথিলিন আছে:
*[[:en:Ultra-high-molecular-weight polyethylene|অতি-উচ্চ-আণৱিক-ওজনৰ পলিইথিলিন]] (UHMWPE)
*অতি-নিম্ন-আণৱিক-ওজনৰ পলিইথিলিন (ULMWPE বা PE-WAX)
*উচ্চ-আণৱিক-ওজনৰ পলিইথিলিন (HMWPE)
*[[:en:High-density polyethylene|উচ্চ-ঘনত্বৰ পলিইথিলিন]] (HDPE)
*উচ্চ-ঘনত্বৰ ক্ৰছ-লিংকড পলিইথিলিন (HDXLPE)
*[[:en:Cross-linked polyethylene|ক্ৰছ-লিংকড পলিইথিলিন]] (PEX বা XLPE)
*[[:en:Medium-density polyethylene|মধ্যম-ঘনত্বৰ পলিইথিলিন]] (MDPE)
*[[:en:Linear low-density polyethylene|ৰৈখিক নিম্ন-ঘনত্বৰ পলিইথিলিন]] (LLDPE)
*[[:en:Low-density polyethylene|নিম্ন-ঘনত্বৰ পলিইথিলিন]] (LDPE)
*অতি-নিম্ন-ঘনত্বৰ পলিইথিলিন (VLDPE)
*[[:en:Chlorinated polyethylene|ক্ল'ৰিনযুক্ত পলিইথিলিন]] (CPE)
বিক্ৰী হোৱা পৰিমাণৰ সন্দৰ্ভত, আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ পলিইথিলিন গ্ৰেড হৈছে HDPE, LLDPE, আৰু LDPE।
===অতি-উচ্চ-আণৱিক-ওজন (UHMWPE)===
{{main|Ultra-high-molecular-weight polyethylene}}
[[File:Stainless steel and ultra high molecular weight polythene hip replacement (9672239334).jpg|thumb|ষ্টেইনলেছ ষ্টীল আৰু অতি-উচ্চ-আণৱিক-ওজনৰ পলিইথিলিন হিপ প্ৰতিস্থাপন]]
UHMWPE হৈছে লাখ লাখত আণৱিক ওজন থকা পলিইথিলিন, সাধাৰণতে ৩.৫ আৰু ৭.৫ মিলিয়ন [[:en:Atomic mass unit|amu]]ৰ মাজত।&lt;ref&gt;{{cite book|author=Kurtz, Steven M. |title=UHMWPE Biomaterials Handbook. Ultra-High Molecular Weight Polyethylene in Total Joint Replacement and Medical Devices|edition= 3rd| page=3|isbn=978-0-323-35435-6 |year=2015|publisher=Elsevier|doi=10.1016/C2013-0-16083-7}}&lt;/ref&gt; উচ্চ আণৱিক ওজনে ইয়াক অতি [[:en:toughness|কঠিন]] পদাৰ্থ কৰি তোলে। ইয়াৰ অসাধাৰণ কঠিনতা আৰু উৎকৃষ্ট ৰাসায়নিক প্ৰতিৰোধৰ বাবে, UHMWPE বিভিন্ন প্ৰয়োগত ব্যৱহাৰ কৰা হয়। [[:en:Ultra-high-molecular-weight polyethylene#UHMWfiber|তন্তু]] হিচাপে, ই [[:en:bulletproof vests|বুলেটপ্ৰুফ ভেষ্টত]] [[:en:aramid|এৰামিডৰ]] সৈতে প্ৰতিযোগিতা কৰে।
===উচ্চ-ঘনত্ব (HDPE)===
{{main|High-density polyethylene}}
[[File:Site Photo of HDPE Pipe.jpg|thumb|পশ্চিম অষ্ট্ৰেলিয়াৰ আউটবেকত স্থাপনৰ সময়ত HDPE পাইপ]]
HDPE ক ০.৯৪১ g/cm&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt; বা তাতকৈ অধিক ঘনত্বৰ দ্বাৰা সংজ্ঞায়িত কৰা হয়। HDPE ৰ শাখা-প্ৰশাখাৰ মাত্ৰা কম। HDPE ৰ উচ্চ প্ৰসাৰণ শক্তি আছে। ইয়াক গাখীৰৰ জাগ, ডিটাৰজেণ্ট বটল, মাখনৰ টাব, আৱৰ্জনা পাত্ৰ, আৰু [[:en:HDPE pipe|পানীৰ পাইপৰ]] দৰে উৎপাদন আৰু পেকেজিংত ব্যৱহাৰ কৰা হয়।
===ক্ৰছ-লিংকড (PEX বা XLPE)===
{{Main|Cross-linked polyethylene}}
PEX হৈছে এটা মধ্যম- ৰ পৰা উচ্চ-ঘনত্বৰ পলিইথিলিন যাৰ পলিমাৰ গঠনাত [[:en:cross-link|ক্ৰছ-লিংক]] বন্ধন সংযোজিত আছে। পলিমাৰৰ উচ্চ-উষ্ণতাৰ গুণাগুণ উন্নত হয়। PEX কিছুমান পানীয় পানীৰ প্লাম্বিং ব্যৱস্থাত ব্যৱহাৰ কৰা হয়।
===মধ্যম-ঘনত্ব (MDPE)===
{{Main|Medium-density polyethylene}}
MDPE ক ০.৯২৬–০.৯৪০ g/cm&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt; ঘনত্ব পৰিসৰৰ দ্বাৰা সংজ্ঞায়িত কৰা হয়। MDPE ৰ ভাল শ্বক আৰু ড্ৰপ প্ৰতিৰোধ গুণাগুণ আছে। MDPE সাধাৰণতে গেছ পাইপ আৰু ফিটিং, বস্তা, সংকোচন ফিল্ম, পেকেজিং ফিল্ম, কেৰিয়াৰ বেগ, আৰু স্ক্ৰু ক্ল'জাৰত ব্যৱহাৰ কৰা হয়।
===ৰৈখিক নিম্ন-ঘনত্ব (LLDPE)===
{{Main|Linear low-density polyethylene}}
LLDPE ক ০.৯১৫–০.৯২৫ g/cm&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt; ঘনত্ব পৰিসৰৰ দ্বাৰা সংজ্ঞায়িত কৰা হয়। LLDPE হৈছে যথেষ্ট সংখ্যক চুটি শাখা থকা এটা যথেষ্ট ৰৈখিক পলিমাৰ। LLDPE ৰ LDPE তকৈ অধিক প্ৰসাৰণ শক্তি আছে। LLDPE পেকেজিংত ব্যৱহাৰ কৰা হয়, বিশেষকৈ বেগ আৰু চাদৰৰ বাবে ফিল্ম। ইয়াক কেবল আৱৰণ, খেলনা, ঢাকনি, বাল্টি, পাত্ৰ, আৰু পাইপৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।
===নিম্ন-ঘনত্ব (LDPE)===
{{Main|Low-density polyethylene}}
LDPE ক ০.৯১০–০.৯৪০ g/cm&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt; ঘনত্ব পৰিসৰৰ দ্বাৰা সংজ্ঞায়িত কৰা হয়। LDPE ৰ চুটি- আৰু দীঘল-শৃংখল শাখা-প্ৰশাখাৰ উচ্চ মাত্ৰা আছে। LDPE [[:en:Radical polymerization|মুক্ত-মূলক পলিমাৰাইজেচনৰ]] দ্বাৰা সৃষ্টি কৰা হয়। দীঘল শৃংখলৰ সৈতে উচ্চ মাত্ৰাৰ শাখা-প্ৰশাখাই গলিত LDPE ক অনন্য আৰু বাঞ্ছনীয় প্ৰবাহ গুণাগুণ প্ৰদান কৰে। LDPE কঠোৰ পাত্ৰ আৰু প্লাষ্টিক বেগ আৰু ফিল্ম ৰেপৰ দৰে প্লাষ্টিক ফিল্ম প্ৰয়োগ উভয়ৰে বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।
===অতি-নিম্ন-ঘনত্ব (VLDPE)===
VLDPE ক ০.৮৮০–০.৯১৫ g/cm&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt; ঘনত্ব পৰিসৰৰ দ্বাৰা সংজ্ঞায়িত কৰা হয়। VLDPE বোৰ হজ আৰু টিউবিং, বৰফ আৰু হিমায়িত খাদ্য বেগ, খাদ্য পেকেজিং আৰু প্ৰসাৰণ ৰেপৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।
পলিইথিলিনত দীঘল শৃংখল শাখাৰ প্ৰকৃতি আৰু বিতৰণৰ ওপৰত বহু গৱেষণা কাৰ্যকলাপ কেন্দ্ৰীভূত হৈছে।
===ক'পলিমাৰ===
[[:en:copolymerization|ক'পলিমাৰাইজেচনৰ]] উপৰিও, ইথিলিনক বিস্তৃত পৰিসৰৰ অন্যান্য মনোমাৰৰ সৈতে ক'পলিমাৰাইজ কৰিব পাৰি। সাধাৰণ উদাহৰণত [[:en:vinyl acetate|ভাইনাইল এচিটেট]] (ফলস্বৰূপ উৎপাদন হৈছে [[:en:ethylene-vinyl acetate|ইথিলিন-ভাইনাইল এচিটেট]] [[:en:copolymer|ক'পলিমাৰ]], বা EVA) আৰু বিভিন্ন [[:en:acrylate|এক্ৰাইলেট]] অন্তৰ্ভুক্ত।
===পলিইথিলিনৰ প্ৰকাৰ===
&quot;পলিইথিলিন&quot;ৰ বিশেষ পদাৰ্থ গুণাগুণ ইয়াৰ আণৱিক গঠনৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে। আণৱিক ওজন আৰু স্ফটিকতা হৈছে আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ কাৰক। স্ফটিকতা ৩৫% (PE-LD/PE-LLD) ৰ পৰা ৮০% (PE-HD)লৈ বিস্তৃত। পলিইথিলিনৰ স্ফটিকীয় অঞ্চলত ১.০ g/cm&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt; আৰু নিৰাকাৰ অঞ্চলত ০.৮৬ g/cm&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt; ঘনত্ব আছে।&lt;ref name=&quot;Kaiser&quot; /&gt;
বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ পলিইথিলিনৰ শাখা-প্ৰশাখাৰ মাত্ৰা তলত দিয়াৰ দৰে পৰিকল্পিতভাৱে প্ৰতিনিধিত্ব কৰিব পাৰি:&lt;ref name=&quot;Kaiser&quot; /&gt;
{| class=&quot;wikitable skin-invert-image&quot;
|-
| PE-HD || [[File:PE-HD schematic.svg|PE-HD (উচ্চ-ঘনত্বৰ পলিইথিলিন)ৰ পৰিকল্পিত প্ৰতিনিধিত্ব]]
|-
| PE-LLD || [[File:PE-LLD schematic.svg|PE-LLD (ৰৈখিক নিম্ন-ঘনত্বৰ পলিইথিলিন)ৰ পৰিকল্পিত প্ৰতিনিধিত্ব]]
|-
| PE-LD || [[File:PE-LD schematic.svg|PE-LD (নিম্ন-ঘনত্বৰ পলিইথিলিন)ৰ পৰিকল্পিত প্ৰতিনিধিত্ব]]
|}
===শৃংখল শাখা===
পলিইথিলিনৰ গুণাগুণ শৃংখল শাখাৰ প্ৰকাৰ আৰু সংখ্যাৰ ওপৰত অতি নিৰ্ভৰশীল। শৃংখল শাখাবোৰ পুনৰ ব্যৱহৃত প্ৰক্ৰিয়াৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে: হয় উচ্চ-চাপ প্ৰক্ৰিয়া (কেৱল PE-LD) বা নিম্ন-চাপ প্ৰক্ৰিয়া (আন সকলো PE গ্ৰেড)। নিম্ন-ঘনত্বৰ পলিইথিলিন উচ্চ-চাপ প্ৰক্ৰিয়াৰ দ্বাৰা ৰেডিকেল পলিমাৰাইজেচনৰ দ্বাৰা উৎপাদিত হয়, যাৰ ফলত বহুতো চুটি শৃংখল শাখা আৰু লগতে দীঘল শৃংখল শাখা গঠিত হয়।
[[File:PE-LD mechanism en.svg|class=skin-invert-image|পলিইথিলিন (PE-LD) সংশ্লেষণৰ সময়ত পাৰ্শ্ব শৃংখলৰ উত্থানৰ বাবে প্ৰক্ৰিয়া]]
==পৰিৱেশগত সমস্যা==
[[File:Polyethylene.jpg|thumb|140px|পলিইথিলিনৰ পৰা নিৰ্মিত এটা পুনৰ্ব্যৱহাৰযোগ্য বেগ, [[:en:resin identification code|ৰেজিন চিনাক্তকৰণ ক'ড]]]]
[[File:Say no to polythene. Sign. Nako, H.P. India.jpg|thumb|''পলিথিনক নহয় কওক।'' চিহ্ন। [[:en:Nako, Himachal Pradesh|নাক', হিমাচল প্ৰদেশ]], ভাৰত।]]
{{See also|Plastic pollution}}
পলিইথিলিনৰ ব্যাপক ব্যৱহাৰে [[:en:waste management|আৱৰ্জনা ব্যৱস্থাপনাৰ]] বাবে সম্ভাৱ্য অসুবিধা সৃষ্টি কৰে কাৰণ ই সহজে জৈৱ-বিয়োজনযোগ্য নহয়। ২০০৮ চনৰ পৰা, জাপানে প্লাষ্টিক পুনৰ্ব্যৱহাৰ বৃদ্ধি কৰিছে, কিন্তু এতিয়াও আৱৰ্জনালৈ যোৱা প্লাষ্টিক মেৰিয়াইৰ এটা ডাঙৰ পৰিমাণ আছে।&lt;ref name=&quot;prideaux2007&quot;&gt;{{cite news |title=Plastic incineration rise draws ire |first=Eric |last=Prideaux |url=http://www.japantimes.co.jp/text/nn20071103f2.html |newspaper=The Japan Times|date=3 November 2007 |access-date=8 May 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121122082604/http://www.japantimes.co.jp/text/nn20071103f2.html |archive-date=22 November 2012 }}&lt;/ref&gt;
উত্তাপৰ দ্বাৰা পলিইথিলিনক দ্ৰুতভাৱে হাইড্ৰ'জেন আৰু [[:en:graphene|গ্ৰেফিনলৈ]] ৰূপান্তৰিত কৰা সম্ভৱ।&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Alex Wilkins |title=Waste plastic can be recycled into hydrogen fuel and graphene |journal=New Scientist |date=Sep 29, 2023 |url=https://www.newscientist.com/article/2394144-waste-plastic-can-be-recycled-into-hydrogen-fuel-and-graphene/#}}&lt;/ref&gt;
===জৈৱ-বিয়োজনযোগ্যতা===
পলিইথিলিনক ক্ষয় কৰিব পৰা এটা [[:en:enzyme|এনজাইম]] বা জীৱ আবিষ্কাৰৰ লক্ষ্যৰে কেইবাটাও পৰীক্ষা কৰা হৈছে। কেইবাটাও প্লাষ্টিক - যেনে পলিয়েষ্টাৰ, পলিকাৰ্বনেট, আৰু পলিএমাইড - হয় জলবিশ্লেষণ বা বায়ু অক্সিডেচনৰ দ্বাৰা ক্ষয় হয়। কিছুমান ক্ষেত্ৰত ক্ষয় বেক্টেৰিয়া বা বিভিন্ন এনজাইম মিশ্ৰণৰ দ্বাৰা বৃদ্ধি হয়। পৰিস্থিতি পলিমাৰৰ সৈতে অতি ভিন্ন যাৰ মেৰুদণ্ড কেৱল C-C বন্ধনেৰে গঠিত।&lt;ref name= Enzyme&gt;{{cite journal |doi=10.1021/acs.chemrev.2c00644 |title=Enzymes' Power for Plastics Degradation |date=2023 |last1=Tournier |first1=Vincent |last2=Duquesne |first2=Sophie |last3=Guillamot |first3=Frédérique |last4=Cramail |first4=Henri |last5=Taton |first5=Daniel |last6=Marty |first6=Alain |last7=André |first7=Isabelle |journal=Chemical Reviews |volume=123 |issue=9 |pages=5612–5701 |pmid=36916764 |url=https://hal.science/hal-04150645/file/Andre_Chemical_Reviews_HAL.pdf }}&lt;/ref&gt;
===বেক্টেৰিয়া আৰু পোক-পতংগৰ কেছ ষ্টাডি===
[[:en:Indian mealmoth|ভাৰতীয় মিল মথৰ]] পলুৱে পলিইথিলিন বিপাক কৰে বুলি দাবী কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.fondriest.com/news/discovery-plastic-eating-bacteria-may-speed-waste-reduction.htm |date=27 January 2015 |title=Discovery of plastic-eating bacteria may speed waste reduction |first=Lori |last=Balster |publisher=fondriest.com }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal|doi=10.1021/es504038a |pmid=25384056 |title=Evidence of Polyethylene Biodegradation by Bacterial Strains from the Guts of Plastic-Eating Waxworms |journal=Environmental Science &amp; Technology |volume=48 |issue=23 |pages=13776–84 |year=2014 |last1=Yang |first1=Jun |last2=Yang |first2=Yu |last3=Wu |first3=Wei-Min |last4=Zhao |first4=Jiao |last5=Jiang |first5=Lei |bibcode=2014EnST...4813776Y }}&lt;/ref&gt;
''[[:en:Galleria mellonella]]'' ৰ পলুৱে পলিইথিলিন খায় বুলি দাবী কৰা হয়। পলুৱে ইয়াৰ [[:en:gut microbiota|পাচন তন্ত্ৰৰ অণুজীৱ]]&lt;ref&gt;{{Cite journal |last1=Cassone |first1=Bryan J. |last2=Grove |first2=Harald C. |last3=Elebute |first3=Oluwadara |last4=Villanueva |first4=Sachi M. P. |last5=LeMoine |first5=Christophe M. R. |date=2020-03-11 |title=Role of the intestinal microbiome in low-density polyethylene degradation by caterpillar larvae of the greater wax moth, Galleria mellonella |journal=Proceedings of the Royal Society B: Biological Sciences |language=en |volume=287 |issue=1922 |article-number=20200112 |doi=10.1098/rspb.2020.0112 |issn=0962-8452 |pmc=7126078 |pmid=32126962}}&lt;/ref&gt; আৰু প্লাষ্টিক অক্সিডাইজ আৰু ডিপলিমাৰাইজ কৰা এনজাইম থকা ইয়াৰ লালটিৰ সংমিশ্ৰণৰ বাবে পলিইথিলিন হজম কৰিব পাৰে।&lt;ref&gt;{{Cite journal |last1=Sanluis-Verdes |first1=A. |date=2022-10-04 |title=Wax worm saliva and the enzymes therein are the key to polyethylene degradation by Galleria mellonella |journal=Nature Communications |language=en |volume=13 |issue=1 |page=5568 |doi=10.1038/s41467-022-33127-w |pmid=36195604 |pmc=9532405 |bibcode=2022NatCo..13.5568S |issn=2041-1723}}&lt;/ref&gt;
===জলবায়ু পৰিৱৰ্তন===
পৰিৱেশৰ সৌৰ বিকিৰণৰ সংস্পৰ্শলৈ আহিলে প্লাষ্টিকে দুটা [[:en:greenhouse gas|সেউজগৃহ গেছ]], [[:en:methane|মিথেন]] আৰু [[:en:ethylene|ইথিলিনৰ]] অণু পৰিমাণ উৎপাদন কৰে। সৰ্বোচ্চ হাৰত গেছ মুক্ত কৰা প্লাষ্টিক প্ৰকাৰ হৈছে [[:en:low-density polyethylene|নিম্ন-ঘনত্বৰ পলিইথিলিন]] (LDPE)।&lt;ref&gt;{{cite journal | doi = 10.1371/journal.pone.0200574 | pmid = 30067755 | pmc = 6070199 | title = Production of methane and ethylene from plastic in the environment | journal = PLOS ONE | volume = 13 | issue = 8 | article-number = e0200574 | year = 2018 | last1 = Royer | first1 = Sarah-Jeanne | last2 = Ferrón | first2 = Sara | last3 = Wilson | first3 = Samuel T. | last4 = Karl | first4 = David M. | bibcode = 2018PLoSO..1300574R | doi-access = free }}&lt;/ref&gt;
==ৰাসায়নিকভাৱে পৰিৱৰ্তিত পলিইথিলিন==
পলিইথিলিনক হয় [[:en:Chemical polarity|মেৰু]] বা অ-মেৰু [[:en:comonomer|ক'মনোমাৰৰ]] দ্বাৰা পলিমাৰাইজেচনত পৰিৱৰ্তন কৰিব পাৰি বা পলিমাৰাইজেচনৰ পিছত পলিমাৰ-অনুৰূপ বিক্ৰিয়াৰ দ্বাৰা। সাধাৰণ পলিমাৰ-অনুৰূপ বিক্ৰিয়া পলিইথিলিনৰ ক্ষেত্ৰত [[:en:Cross-link|ক্ৰছলিংকিং]], [[:en:Chlorination reaction|ক্ল'ৰিনেচন]] আৰু [[:en:sulfochlorination|ছালফ'ক্ল'ৰিনেচন]]।
===অ-মেৰু ইথিলিন ক'পলিমাৰ===
====α-অলিফিন====
নিম্ন চাপ প্ৰক্ৰিয়াত [[:en:Alpha-olefin|α-অলিফিন]] (যেনে [[:en:1-Butene|১-বিউটিন]] বা [[:en:1-Hexene|১-হেক্সিন]]) যোগ কৰিব পাৰি, যি পলিমাৰাইজেচনৰ সময়ত পলিমাৰ শৃংখলত অন্তৰ্ভুক্ত হয়। এই ক'পলিমাৰবোৰে চুটি পাৰ্শ্ব শৃংখল প্ৰৱৰ্তন কৰে, এনেদৰে [[:en:crystallinity|স্ফটিকতা]] আৰু [[:en:density|ঘনত্ব]] হ্ৰাস হয়। ওপৰত ব্যাখ্যা কৰা অনুসৰি, যান্ত্ৰিক আৰু তাপীয় গুণাগুণ তাৰ দ্বাৰা পৰিৱৰ্তিত হয়। বিশেষকৈ, PE-LLD এইদৰে উৎপাদিত হয়।
====মেটালোচিন পলিইথিলিন (PE-MC)====
মেটালোচিন পলিইথিলিন (PE-M) [[:en:metallocene catalysts|মেটালোচিন অনুঘটকৰ]] দ্বাৰা প্ৰস্তুত কৰা হয়, সাধাৰণতে ক'পলিমাৰ অন্তৰ্ভুক্ত কৰি। মেটালোচিন পলিইথিলিনৰ তুলনামূলকভাৱে সংকীৰ্ণ [[:en:molecular weight distribution|আণৱিক ওজন বিতৰণ]], ব্যতিক্ৰমী উচ্চ কঠিনতা, উৎকৃষ্ট আলোকীয় গুণাগুণ আৰু এটা সমান ক'মনোমাৰ পদাৰ্থ আছে।&lt;ref name=&quot;Kaiser&quot; /&gt;{{rp|238}}&lt;ref name=&quot;Vasile&quot;&gt;{{cite book|last1=Pascu|first1=Cornelia Vasile: Mihaela|title=Practical guide to polyethylene|date=2005|publisher=Rapra Technology Ltd.|location=Shawbury|isbn=978-1-85957-493-5|edition=[Online-Ausg.].}}&lt;/ref&gt;{{rp|19}}
====বহু-আদৰ্শ আণৱিক ওজন বিতৰণৰ সৈতে পলিইথিলিন====
বহু-আদৰ্শ আণৱিক ওজন বিতৰণৰ সৈতে পলিইথিলিন কেইবাটাও পলিমাৰ ভগ্নাংশৰে গঠিত, যি সমভাৱে মিশ্ৰিত। এনে পলিইথিলিন প্ৰকাৰে অতি উচ্চ কঠোৰতা, কঠিনতা, শক্তি, চাপ ক্ৰেক প্ৰতিৰোধ প্ৰদান কৰে।&lt;ref name=&quot;Kaiser&quot; /&gt;{{rp|238}}
====চক্ৰীয় অলিফিন ক'পলিমাৰ (COC)====
[[:en:Cyclic olefin copolymer|চক্ৰীয় অলিফিন ক'পলিমাৰ]] ইথিন আৰু [[:en:cycloolefin|চাইক্ল'অলিফিনৰ]] (সাধাৰণতে [[:en:norbornene|নৰ্বৰ্নিন]]) ক'পলিমাৰাইজেচনৰ দ্বাৰা প্ৰস্তুত কৰা হয়। ফলস্বৰূপ পলিমাৰবোৰ নিৰাকাৰ পলিমাৰ আৰু বিশেষভাৱে স্বচ্ছ আৰু উত্তাপ প্ৰতিৰোধী।&lt;ref name=&quot;Kaiser&quot; /&gt;{{rp|239}}&lt;ref name=&quot;Vasile&quot; /&gt;{{rp|27}}
===মেৰু ইথিলিন ক'পলিমাৰ===
মেৰু ক'মনোমাৰ হিচাপে ব্যৱহৃত মৌলিক যৌগ হৈছে ভাইনাইল এলক'হল ([[:en:Vinyl alcohol|ইথেনল]], এটা অসংপৃক্ত এলক'হল), এক্ৰিলিক এচিড (প্ৰ'পেনইক এচিড, এটা অসংপৃক্ত এচিড) আৰু [[:en:ester|এষ্টাৰ]]।
====অসংপৃক্ত এলক'হলৰ সৈতে ইথিলিন ক'পলিমাৰ====
ইথিলিন/ভাইনাইল এলক'হল ক'পলিমাৰ (EVOH) হৈছে (আনুষ্ঠানিকভাৱে) PE আৰু ভাইনাইল এলক'হলৰ এটা ক'পলিমাৰ। EVOH পেকেজিংৰ বাবে বহুস্তৰ ফিল্মত এটা বাধা স্তৰ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।&lt;ref name=&quot;Domininghaus&quot;&gt;{{cite book|last1=Elsner |first1=Peter|last2=Eyerer |first2=Peter|last3=Hirth|first3=Thomas|title=Domininghaus - Kunststoffe|date=2012 |publisher=Springer-Verlag|location=Berlin Heidelberg |isbn=978-3-642-16173-5|edition=8. |page=224}}&lt;/ref&gt;{{rp|239}}
====ইথিলিন/এক্ৰিলিক এচিড ক'পলিমাৰ (EAA)====
ইথিলিন আৰু অসংপৃক্ত কাৰ্বক্সিলিক এচিডৰ (যেনে এক্ৰিলিক এচিড) ক'পলিমাৰ বিভিন্ন সামগ্ৰীৰ প্ৰতি ভাল আঠা, চাপ ক্ৰেকিং প্ৰতিৰোধ আৰু উচ্চ নমনীয়তাৰ দ্বাৰা বৈশিষ্ট্যযুক্ত। ইথিলিন/এক্ৰিলিক এচিড ক'পলিমাৰ [[:en:adhesion promoter|আঠা প্ৰবৰ্তক]] হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।&lt;ref name=&quot;Kaiser&quot; /&gt;
যদি পলিমাৰত এটা অসংপৃক্ত কাৰ্বক্সিলিক এচিডৰ লৱণ উপস্থিত থাকে, তাপ-বিপৰীতমুখী আয়ন নেটৱৰ্ক গঠিত হয়, সিহঁতক [[:en:ionomer|আয়নমাৰ]] বোলা হয়।&lt;ref name=&quot;Kaiser&quot; /&gt;
===অসংপৃক্ত এষ্টাৰৰ সৈতে ইথিলিন ক'পলিমাৰ===
যদি অসংপৃক্ত এষ্টাৰ ইথিলিনৰ সৈতে ক'পলিমাৰাইজ কৰা হয়, হয় এলক'হল অংশ পলিমাৰ মেৰুদণ্ডত থাকিব পাৰে (যেনে ইথিলিন-ভাইনাইল এচিটেট ক'পলিমাৰত) বা এচিড অংশ। [[:en:Ethylene-vinyl acetate|ইথিলিন-ভাইনাইল এচিটেট]] ক'পলিমাৰ LD-PE ৰ দৰে উচ্চ চাপ পলিমাৰাইজেচনৰ দ্বাৰা প্ৰস্তুত কৰা হয়।&lt;ref name=&quot;Domininghaus&quot; /&gt;{{rp|235}}
ইথিলিন-ইথাইল এক্ৰাইলেট ক'পলিমাৰে ইথিলিন-ভাইনাইল এচিটেট ক'পলিমাৰৰ দৰে আচৰণ কৰে।&lt;ref name=&quot;Kaiser&quot; /&gt;{{rp|240}}
===ক্ৰছলিংকিং===
{{Main|Cross-linked polyethylene}}
এটা মৌলিক পাৰ্থক্য পাৰঅক্সাইড ক্ৰছলিংকিং (PE-Xa), ছাইলেন ক্ৰছলিংকিং (PE-Xb), ইলেক্ট্ৰন বিম ক্ৰছলিংকিং (PE-Xc) আৰু এজ' ক্ৰছলিংকিং (PE-Xd) ৰ মাজত কৰা হয়।&lt;ref name=&quot;Saechtling&quot;&gt;{{cite book |last1=Baur |first1=Erwin |last2=Osswald |first2=Tim A. |author-link2=Tim Osswald |title=Saechtling Kunststoff Taschenbuch |date=October 2013 |isbn=978-3-446-43729-6  |page=443 |publisher=Hanser, Carl }}&lt;/ref&gt;
[[File:Crosslinking PE scheme en.svg|class=skin-invert-image|frameless|upright=2.5|পাৰঅক্সাইড, ছাইলেন আৰু বিকিৰণ ক্ৰছলিংকিং দেখুওৱা হৈছে]]
*'''পাৰঅক্সাইড ক্ৰছলিংকিং (PE-Xa)''': [[:en:peroxide|পাৰঅক্সাইড]] ব্যৱহাৰ কৰি পলিইথিলিনৰ ক্ৰছলিংকিং এতিয়াও মুখ্য গুৰুত্বৰ।&lt;ref name=&quot;Saechtling&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Koltzenburg&quot;&gt;{{cite book |last1=Koltzenburg|first1=Sebastian |last2=Maskos|first2=Michael|last3=Nuyken |first3=Oskar|title=Polymere: Synthese, Eigenschaften und Anwendungen |date=2014|publisher=Springer Spektrum |isbn=978-3-642-34773-3|page=406|edition=1}}&lt;/ref&gt;
*'''ছাইলেন ক্ৰছলিংকিং (PE-Xb)''': [[:en:silane|ছাইলেনৰ]] উপস্থিতিত পলিইথিলিনক প্ৰথমতে বিকিৰণ বা অলপ পৰিমাণৰ পাৰঅক্সাইডৰ দ্বাৰা Si-কাৰ্যকৰী কৰিব পাৰি।&lt;ref name=&quot;Ullmanns&quot;&gt;{{Cite book |last1=Whiteley |first1=Kenneth S.|chapter=Polyethylene |title=Ullmann's Encyclopedia of Industrial Chemistry |doi=10.1002/14356007.a21_487.pub2|year=2011|isbn=978-3-527-30673-2}}&lt;/ref&gt;
*'''বিকিৰণ ক্ৰছলিংকিং (PE-Xc)''': পলিইথিলিনৰ ক্ৰছলিংকিং এটা ডাউনষ্ট্ৰিম বিকিৰণ উৎসৰ দ্বাৰাও সম্ভৱ।&lt;ref name=&quot;Saechtling&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Domininghaus&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Ullmanns&quot; /&gt;
*'''এজ' ক্ৰছলিংকিং (PE-Xd)''': তথাকথিত ''লুব'নাইল প্ৰক্ৰিয়াত'' পলিইথিলিনক এক্সট্ৰুজনৰ পিছত গৰম নিমখৰ গা-ধোৱা বাথত পূৰ্বযোজিত [[:en:azo compound|এজ' যৌগ]] ক্ৰছলিংক কৰা হয়।&lt;ref name=&quot;Domininghaus&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Saechtling&quot; /&gt;
===ক্ল'ৰিনেচন আৰু ছালফ'ক্ল'ৰিনেচন===
[[:en:Chlorinated Polyethylene|ক্ল'ৰিনযুক্ত পলিইথিলিন]] (PE-C) হৈছে ৩৪ ৰ পৰা ৪৪% ক্ল'ৰিন পদাৰ্থ থকা এটা সস্তা পদাৰ্থ। ই [[:en:Polyvinyl chloride|PVC]] ৰ সৈতে মিশ্ৰণত ব্যৱহাৰ কৰা হয় কাৰণ কোমল, ৰবৰীয় ক্ল'ৰ'পলিইথিলিন PVC মেট্ৰিক্সত প্ৰতিস্থাপিত হয়, তাৰ দ্বাৰা [[:en:impact resistance|প্ৰভাৱ প্ৰতিৰোধ]] বৃদ্ধি হয়। ক্ল'ৰিনযুক্ত পলিইথিলিন পাৰঅক্সিডিকভাৱে ক্ৰছলিংক কৰি এটা ইলাষ্টমাৰ গঠন কৰিব পাৰি যি কেবল আৰু ৰবৰ উদ্যোগত ব্যৱহাৰ কৰা হয়।&lt;ref name=&quot;Domininghaus&quot; /&gt; ক্ল'ৰিনযুক্ত পলিইথিলিন অন্যান্য পলিঅলিফিনত যোগ কৰিলে, ই দাহ্যতা হ্ৰাস কৰে।&lt;ref name=&quot;Kaiser&quot; /&gt;{{rp|245}}
ক্ল'ৰ'ছালফনযুক্ত PE (CSM) অ'জন-প্ৰতিৰোধী [[:en:synthetic rubber|কৃত্ৰিম ৰবৰৰ]] বাবে আৰম্ভণি পদাৰ্থ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।&lt;ref&gt;[http://www.chemgapedia.de/vsengine/vlu/vsc/de/ch/9/mac/andere/kautschuk/kautschuk.vlu/Page/vsc/de/ch/9/mac/andere/kautschuk/chlorsulfon.vscml.html Chlorsulfoniertes Polyethylen (CSM)].  ChemgaPedia.de&lt;/ref&gt;
===জৈৱ-আধাৰিত পলিইথিলিন===
{{Main|Bioplastics|Renewable Polyethylene}}
[[:en:Braskem|ব্ৰাস্কেম]] আৰু [[:en:Toyota Tsusho Corporation|ট'য়'টা ছুছ' কৰ্প'ৰেচনে]] [[:en:sugarcane|আখৰ]] পৰা পলিইথিলিন উৎপাদন কৰিবলৈ যৌথ বিপণন কাৰ্যকলাপ আৰম্ভ কৰিছিল। ব্ৰাস্কেমে [[:en:Triunfo, Rio Grande do Sul|ট্ৰিউনফ', ৰিঅ' গ্ৰাণ্ডে দ' ছুল, ব্ৰাজিলত]] তেওঁলোকৰ বৰ্তমান ঔদ্যোগিক একাংশত বাৰ্ষিক {{convert|200000|ST|kg}} উৎপাদন ক্ষমতাৰ সৈতে এটা নতুন সুবিধা নিৰ্মাণ কৰিব, আৰু আখৰ পৰা উদ্ভূত [[:en:bioethanol|জৈৱ-ইথানলৰ]] পৰা উচ্চ-ঘনত্ব আৰু নিম্ন-ঘনত্বৰ পলিইথিলিন উৎপাদন কৰিব।&lt;ref&gt;{{cite press release |url=http://www.yourindustrynews.com/blog/?p=2390 |title=Braskem &amp; Toyota Tsusho start joint marketing activities for green polyethylene from sugar cane |publisher=yourindustrynews.com |date=26 September 2008 |access-date=20 February 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130521135257/http://www.yourindustrynews.com/blog/?p=2390 |archive-date=21 May 2013 |archivedate=21 May 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130521135257/http://www.yourindustrynews.com/blog/?p=2390 |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;
==নামকৰণ আৰু প্ৰক্ৰিয়াৰ সাধাৰণ বৰ্ণনা==
পলিইথিলিন নামটো উপাদানৰ পৰা আহিছে আৰু ফলস্বৰূপ ৰাসায়নিক যৌগৰ পৰা নহয়, যাৰ কোনো দ্বি-বন্ধন নাই। বৈজ্ঞানিক নাম ''পলিইথিন'' মনোমাৰৰ বৈজ্ঞানিক নামৰ পৰা পদ্ধতিগতভাৱে উদ্ভূত।&lt;ref name=guide/&gt;&lt;ref name=&quot;Kahovec&quot;&gt;{{cite journal|doi=10.1351/pac200274101921|title=Nomenclature of regular single-strand organic polymers (IUPAC Recommendations 2002)|year=2002|last1=Kahovec|first1=J.|last2=Fox|first2=R. B.|last3=Hatada|first3=K.|journal=Pure and Applied Chemistry|volume=74|page=1921|issue=10|doi-access=free}}&lt;/ref&gt; এলকিন মনোমাৰ পলিমাৰাইজেচন প্ৰক্ৰিয়াত এটা দীঘল এলকেনলৈ ৰূপান্তৰিত হয়।&lt;ref name=&quot;Kahovec&quot; /&gt; কিছুমান নিৰ্দিষ্ট পৰিস্থিতিত গঠন-আধাৰিত নামকৰণ ব্যৱহাৰ কৰা উপযোগী; এনে ক্ষেত্ৰত [[IUPAC]] য়ে পলি(মিথিলিন) পৰামৰ্শ দিয়ে।&lt;ref name=guide&gt;{{Cite book|url= http://www.acdlabs.com/iupac/nomenclature/93/r93_683.htm |title=A Guide to IUPAC Nomenclature of Organic Compounds (Recommendations 1993) IUPAC, Commission on Nomenclature of Organic Chemistry |year=1993 |publisher=Blackwell Scientific Publications |isbn=978-0-632-03702-5 |access-date=20 February 2014}}&lt;/ref&gt; দুয়োটা প্ৰণালীৰ মাজত নামৰ পাৰ্থক্য মনোমাৰৰ দ্বি-বন্ধনৰ ''খোলাৰ'' বাবে পলিমাৰাইজেচনৰ ওপৰত।&lt;ref&gt;{{cite web|url= http://old.iupac.org/reports/provisional/abstract04/favre_310305.html |title=IUPAC Provisional Recommendations on the ''Nomenclature of Organic Chemistry'' |date=27 October 2004 |publisher=International Union of Pure and Applied Chemistry |access-date=20 February 2014}}&lt;/ref&gt; নামটো ''PE'' লৈ চমুকৈ কৰা হয়। একেদৰে [[:en:polypropylene|পলিপ্ৰ'পাইলিন]] আৰু [[:en:polystyrene|পলিষ্টাইৰিন]] ক্ৰমে PP আৰু PS লৈ চুটি কৰা হয়। যুক্তৰাজ্য আৰু ভাৰতত পলিমাৰক সাধাৰণতে ''পলিথিন'' বোলা হয়, ICI [[:en:trademark|ব্যৱসায়িক নামৰ]] পৰা, যদিও এইটো বৈজ্ঞানিকভাৱে স্বীকৃত নহয়।
==পাদটীকা==
{{notelist|1}}
==তথ্যসূত্ৰ==
{{Reflist|30em}}
==গ্ৰন্থতালিকা==
*{{cite book|last1 = Piringer|first1 = Otto G.|last2 = Baner|first2 = Albert Lawrence|title = Plastic Packaging: Interactions with Food and Pharmaceuticals|publisher = Wiley-VCH|year = 2008|edition = 2nd|url = https://books.google.com/books?id=UbOFgsNEHbAC|isbn = 978-3-527-31455-3|access-date = 2014-02-20}}{{Dead link|date=August 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
*{{cite book|last = Plastics Design Library|title = Handbook of Plastics Joining: A Practical Guide|publisher = William Andrew|year = 1997|edition = illustrated|url = https://books.google.com/books?id=B-F5pXuj_M8C|isbn = 978-1-884207-17-4|access-date = 2014-02-20}}
==বাহ্যিক সংযোগ==
{{Wiktionary}}
{{Commons category|Polyethylene}}
*[https://www.independent.co.uk/news/science/polythenes-story-the-accidental-birth-of-plastic-bags-800602.html পলিথিনৰ কাহিনী: প্লাষ্টিক বেগৰ দুৰ্ঘটনাজনক জন্ম]
*[http://www.ides.com/generics/PE.htm পলিথিন কাৰিকৰী গুণাগুণ আৰু প্ৰয়োগ]
*[https://pqasb.pqarchiver.com/therecord/access/1482573421.html প্লাষ্টিক বেগৰ জৈৱ-বিয়োজক হিচাপে ''Sphingomonas'' আবিষ্কাৰ বৰ্ণনা কৰা প্ৰবন্ধ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121105134302/https://pqasb.pqarchiver.com/therecord/access/1482573421.html |date=5 November 2012 }}
{{Portal bar|Chemistry|Numismatics|Electronics|Volcanoes|North West England }}
{{Plastics}}
{{Fibers}}
{{Packaging}}
{{Authority control}}
[[Category:Polyolefins]]
[[Category:Dielectrics]]
[[Category:Ethylene]]
[[Category:Thermoplastics]]
[[Category:Packaging materials]]
[[Category:Transparent materials]]
[[Category:Bioplastics]]
[[Category:Commodity chemicals]]
[[Category:German inventions]]
[[Category:1898 in science]]
[[Category:1898 in Germany]]</text>
      <sha1>n3md08ag6yxuv4rb77vjxvzroh1qnj6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>কিম জি-ৱন</title>
    <ns>0</ns>
    <id>127637</id>
    <revision>
      <id>607182</id>
      <parentid>603847</parentid>
      <timestamp>2026-05-19T00:12:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-29954-27</username>
        <id>49953</id>
      </contributor>
      <comment>/* */ Update</comment>
      <origin>607182</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="96360" sha1="qwqiu8ctp6mv31ax18xbjeextwg5ibs" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name = কিম জি-ৱন
| image = Kim Ji-won in May 2026.png
| caption = ২০২৬ চনত কিম জি-ৱন
| birth_date = {{Birth date and age|1992|10|19}}
| birth_place = ছিউল, [[দক্ষিণ কোৰিয়া]]&lt;ref name=&quot;cinefox&quot;&gt;{{cite web|title=ko:김지원|url=https://cinefox.com/actor/view?isb=Y&amp;movieman_seq=14662|website=Cinefox (씨네폭스)|language=ko|access-date=December 25, 2023|archive-date=December 25, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231225191144/https://cinefox.com/actor/view?isb=Y&amp;movieman_seq=14662|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
| education = ডংগুক ইউনিভাৰ্ছিটি – নাট্য আৰু চলচ্চিত্ৰ বিভাগ
| occupation = অভিনেত্ৰী 
| years_active = {{start date|2010}}–বৰ্তমান
| agent = হাইজিয়াম ষ্টুডিঅ'
| signature = Kim Ji-won's signature.png
| signature_alt = Signature of Kim
| website = {{URL|1=https://www.highziumstudio.com/%EC%95%84%ED%8B%B0%EC%8A%A4%ED%8A%B8/%EA%B9%80%EC%A7%80%EC%9B%90/#en|2=highziumstudio.com}}
| module = 
}}
'''কিম জি-ৱন''' ([[ইংৰাজী]]: Kim Ji-won; কোৰিয়ান: 김지원; জন্ম: ১৯ অক্টোবৰ, ১৯৯২) এগৰাকী [[দক্ষিণ কোৰিয়া|দক্ষিণ কোৰিয়ান]] অভিনেত্ৰী। টেলিভিছন ধাৰাবাহিক ''দ্য হেইয়াৰ্ছ'' (২০১৩) আৰু ''ডিচেণ্ডেণ্টছ অৱ দ্য ছান'' (২০১৬)ত অভিনয়ৰ জৰিয়তে স্বীকৃতি লাভ কৰে, তাৰ পিছত ''ফাইট ফৰ মাই ৱে'' (২০১৭), ''আৰ্থডাল ক্ৰনিকলছ'' (২০১৯), ''মাই লিবাৰেচন নোটছ'' (২০২২) আৰু ''কুইন অৱ টিয়াৰ্ছ'' (২০২৪)-ত মুখ্য চৰিত্ৰত অভিনয় কৰি হালিউ ফিগাৰ হিচাপে তেওঁৰ প্ৰাধান্যত অৰিহণা যোগায়।&lt;ref&gt;{{cite web|title=ko:'눈물의 여왕' 속 사랑스러운 재벌녀로 글로벌 인기|trans-title=Global popularity as a lovely conglomerate woman in 'Queen of Tears'|url=https://n.news.naver.com/article/014/0005286379?sid=103|work=[[The Financial News]]|language=ko|last=Shin|first=Jin-ah|date=December 23, 2024|access-date=January 17, 2025|archive-date=December 23, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241223073822/https://n.news.naver.com/article/014/0005286379?sid=103|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=ko:김지원, 이제는 '한류의 여왕'|trans-title=Kim Ji-won, now the 'Queen of Hallyu'|url=https://m.entertain.naver.com/article/311/0001767337|work=[[Xports News]]|language=ko|last=Choi|first=Hye-jin|date=September 3, 2024|access-date=January 17, 2025|archive-date=December 23, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241223073822/https://m.entertain.naver.com/article/311/0001767337|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

==প্ৰাথমিক জীৱন আৰু শিক্ষা==
১৯৯২ চনৰ ১৯ অক্টোবৰত দক্ষিণ কোৰিয়াৰ ছিউলৰ গিউমচেন জিলাত কিম জি-ৱনৰ জন্ম হৈছিল। তেওঁৰ এগৰাকী ডাঙৰ ভনীয়েক আছে যি তেওঁতকৈ দুবছৰ ডাঙৰ। জুনিয়ৰ হাইস্কুলৰ প্ৰথম বছৰত তেওঁ আমেৰিকাৰ ইলিনয়ৰ চিকাগোত ছমাহৰপৰা এবছৰলৈকে বাস কৰিছিল, মাতৃৰফালৰপৰা আত্মীয়ৰ সৈতে আছিল। আমেৰিকাৰপৰা উভতি অহাৰ পাছত হাইস্কুলত ভৰ্তি হোৱাৰ আগতে সাধাৰণ শিক্ষা উন্নয়ন (GED) পৰীক্ষা দিছিল।&lt;ref name=&quot;early-life&quot;&gt;{{cite web|title=Kim Ji-won|url=https://www.marieclairekorea.com/tag/%EA%B9%80%EC%A7%80%EC%9B%90/|website=[[Marie Claire|Marie Claire Korea]]|language=ko-KR|access-date=March 20, 2024|archive-date=March 20, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240320094930/https://www.marieclairekorea.com/tag/%EA%B9%80%EC%A7%80%EC%9B%90/|url-status=live}}&lt;/ref&gt; এটা সাক্ষাৎকাৰত কিমে কয় যে তেওঁ প্ৰটেষ্টেণ্ট আৰু তেওঁৰ বৰদিনৰ বেছিভাগ সময় গীৰ্জাত কটায়, য'ত তেওঁ সেৱাৰ সময়ত পিয়ানো বজায়।&lt;ref name=&quot;religion&quot;&gt;{{cite web|title=ko:상속자들 김지원 &quot;올해 크리스마스 계획은요...&quot;|trans-title=The Heirs Kim Ji-won &quot;What are your Christmas plans this year...&quot;|url=https://m.entertain.naver.com/article/416/0000058264|work=SBS E! Entertainment News|language=ko|last=Son|first=Jae-eun|date=December 24, 2013|access-date=February 3, 2025|archive-date=February 4, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250204012042/https://m.entertain.naver.com/article/416/0000058264|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

২০০৭ চনত কিমে ৰাজপথত স্কাউট কৰি মনোৰঞ্জন সংস্থা লায়ন মিডিয়াৰ সৈতে চুক্তিবদ্ধ হয়, য'ত তেওঁ তিনি বছৰ ধৰি গায়ন-বায়ন, নৃত্য আৰু অভিনয়ৰ প্ৰশিক্ষণ লয়।&lt;ref name=&quot;early-life&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;romantic&quot;&gt;{{cite web|title=ko:'오란씨걸' 김지원, &quot;장진 감독 선택 꿈만 같아요.&quot;|url=http://news.naver.com/main/read.nhn?mode=LSD&amp;mid=sec&amp;oid=076&amp;aid=0002087166&amp;sid1=001|work=[[Sports Chosun]]|via=[[Naver]]|date=July 3, 2011|language=ko}}&lt;/ref&gt; প্ৰথমতে তেওঁ &quot;জেচিকাকে&quot; মঞ্চ নামেৰে গায়িকা হিচাপে আত্মপ্ৰকাশ কৰিবলৈ লোৱা হৈছিল। প্ৰশিক্ষণৰ সময়ত তেওঁ গায়িকা ইউনহাৰ পটভূমি কণ্ঠশিল্পী আৰু কিবৰ্ডবাদক হিচাপে কাম কৰিছিল আৰু ২০০৮ চনত ইউনহাৰ &quot;গছিপ বয়&quot;ৰ মিউজিক ভিডিঅ'ত অভিনয় কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite web|title=ko:'명단공개' 김지원, 과거 예명 제시카K... 윤하 백업보컬|trans-title='List Revealed' Kim Ji-won, past stage name Jessica K... Younha's backup vocalist|url=https://tenasia.hankyung.com/article/2017011681204|website=[[Ten Asia]]|language=ko|last=Son|first=Ye-ji|date=January 16, 2017|access-date=August 7, 2024|archive-date=August 7, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240807131634/https://tenasia.hankyung.com/article/2017011681204|url-status=live}}&lt;/ref&gt; কিন্তু শেষত তেওঁ অভিনয়ৰ কেৰিয়াৰ গঢ়িবলৈ বাছি লয়।&lt;ref name=&quot;romantic&quot; /&gt; ২০১০ চনত অভিষেক ঘটাৰ পিছত ২০১১ চনত ডংগুক ইউনিভাৰ্ছিটিৰ নাট্য আৰু চলচ্চিত্ৰ বিভাগত নামভৰ্তি কৰি শিক্ষা অব্যাহত ৰাখে।&lt;ref name=&quot;early-life&quot; /&gt;

==কেৰিয়াৰ==
===২০১০–২০১২: আৰম্ভণি===
আত্মপ্ৰকাশৰ পিছত কিমৰ প্ৰথম অভিনয়ৰ চৰিত্ৰ আছিল ৰোমাঞ্চ অম্নিবাছ ছবি ''ৰোমাণ্টিক হেভেন''ত।&lt;ref&gt;{{cite web|title=ko:'오란씨걸' 김지원, &quot;장진 감독 선택 꿈만 같아요.&quot;|url=http://news.naver.com/main/read.nhn?mode=LSD&amp;mid=sec&amp;oid=076&amp;aid=0002087166&amp;sid1=001|work=[[Sports Chosun]]|via=[[Naver]]|date=July 3, 2011|language=ko}}&lt;/ref&gt; ২০১১ চনৰ চিটকম ''হাই কিক: ৰিভেঞ্জ অৱ দ্য শ্বৰ্ট লেগড''ত অভিনয় কৰাৰ পাছত তেওঁ অভিনেত্ৰী হিচাপে স্বীকৃতি লাভ কৰে।&lt;ref&gt;{{cite web|title=ko:열혈 시청 '하이킥'에 출연..꿈만같아|url=https://www.yna.co.kr/view/AKR20111115069200005|website=[[Yonhap News Agency]]|date=November 16, 2011|access-date=May 7, 2018|language=ko|archive-date=May 7, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180507222210/http://www.yonhapnews.co.kr/bulletin/2011/11/15/0200000000AKR20111115069200005.HTML|url-status=live}}&lt;/ref&gt; পিছলৈ তেওঁ সংগীত নাটক ''ৱাটছ আপ''ত অভিনয় কৰে।&lt;ref&gt;{{cite web|title=ko:'왓츠업' 김지원, 국보급 '길치소녀' 빵 터져|url=https://www.chosun.com/site/data/html_dir/2011/12/05/2011120502156.html|website=[[The Chosun Ilbo]]|date=December 5, 2011|access-date=May 7, 2018|language=ko|archive-date=August 5, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200805112343/http://news.chosun.com/site/data/html_dir/2011/12/05/2011120502156.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt; তাৰ পিছত কিমে হাইস্কুলৰ নাটক ''টু দ্য বিউটিফুল ইউ''ত অভিনয় কৰে&lt;ref&gt;{{cite web|title=Kim Ji Won Flaunts her Feminine Charms on ′To the Beautiful You′|url=http://mwave.interest.me/news/newsdetail/print/popup.m?searchNewsVO.news_id=201208271736_13431|work=enewsWorld|date=August 28, 2012|access-date=May 7, 2018|archive-date=May 7, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180507221715/http://mwave.interest.me/news/newsdetail/print/popup.m?searchNewsVO.news_id=201208271736_13431|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; আৰু ''হৰৰ ষ্ট’ৰীজ'' নামৰ ভয়ানক ছবিত অপহৃত ছাত্ৰীৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰে।&lt;ref&gt;{{cite web|title=[Preview] &quot;Horror Stories&quot;: Return of authentic Korean horror film|url=https://www.asiae.co.kr/news/view.htm?idxno=2012072022244577997|website=[[The Asia Business Daily]]|date=July 20, 2012|access-date=May 7, 2018|archive-date=June 15, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180615111008/http://www.asiae.co.kr/news/view.htm?idxno=2012072022244577997|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

===২০১৩–২০১৬: বৃদ্ধি পোৱা জনপ্ৰিয়তা আৰু অগ্ৰগতি===
[[File:&quot;태양의후예&quot; 드라맥스 ID영상 - 김지원.jpg|thumb|২০১৬ চনত ডেচেণ্ডেণ্টছ অৱ দ্য ছানৰ সংবাদ-মেলত কিম]]
২০১৩ চনত কিমে কেবিএছ নাটক বিশেষ ৱেইটিং ফৰ লাভত অভিনয় কৰে।&lt;ref name=&quot;텐아시아 무단전재 재배포금지&quot;&gt;{{cite web|title=ko:김지원, 드라마 '연애를 기대해' 합류... 보아 최다니엘과 호흡|url=http://tenasia.hankyung.com/archives/157628|website=Ten Asia|language=ko|author=기명균|date=July 22, 2013|access-date=December 1, 2016|archive-date=May 11, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210511080404/https://tenasia.hankyung.com/topic/article/2013090331524|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; তেওঁ হৰৰ ষ্ট'ৰীজৰ ছিকুৱেল হৰৰ ষ্ট'ৰীজ ২ ছবিখনতো অভিনয় কৰিছিল, য'ত ক'লা যাদুৰ প্ৰতি আকৰ্ষিত এগৰাকী ছাত্ৰীক অভিনয় কৰিছিল। সেই বছৰতে কিমে কিশোৰ নাটক ''দ্য হেইয়াৰ্ছ''ত সহ অভিনয় কৰিছিল, য'ত এগৰাকী ছিক আৰু অহংকাৰী উত্তৰাধিকাৰীক অভিনয় কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;heirs&quot;&gt;{{cite web|title=Kim Ji Won Enjoys Working with Flower Boys Everywhere|url=http://mwave.interest.me/en/kpop-news/article/51224/kim-ji-won-poses-for-instyle|work=enewsWorld|date=November 23, 2013|archive-date=February 9, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170209210444/http://mwave.interest.me/en/kpop-news/article/51224/kim-ji-won-poses-for-instyle}}&lt;/ref&gt; কিম ইউন-ছুকে লিখা এই নাটকখনে ইউকুত এক বিলিয়নতকৈ অধিক দৰ্শন লাভ কৰে, যাৰ ফলত কিমৰ স্বীকৃতি যথেষ্ট বৃদ্ধি পায়।&lt;ref name=&quot;hallyu&quot;&gt;{{cite web|title=Hallyu booming again in China, bigger than ever|url=https://koreajoongangdaily.joins.com/2014/03/13/etc/Hallyu-booming-again-in-China-bigger-than-ever/2986309.html|website=Korea JoongAng Daily|date=March 13, 2014|access-date=December 1, 2016|archive-date=May 28, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160528230918/http://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/Article.aspx?aid=2986309|url-status=live}}&lt;/ref&gt; ধাৰাবাহিকখনত তেওঁৰ অভিনয়ৰ বাবে তেওঁ এছবিএছ নাটক বঁটাত নিউ ষ্টাৰ বঁটা লাভ কৰে। 
২০১৪ চনত কিমে হাইস্কুলৰ ছাত্ৰী আৰু ৱেবটুন শিল্পী হিচাপে ক্ৰাইম থ্ৰিলাৰ গেপ-ডংত অভিনয় কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;gap&quot;&gt;{{cite web|title=Kim Ji Won Wants to Change Her Evil Image from 'The Heirs'|url=http://mwave.interest.me/en/kpop-news/article/63638/kimjiwon-wants-to-transform-into-a-lovely-character|work=enewsWorld|date=April 14, 2014|archive-date=September 1, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170901064643/http://mwave.interest.me/en/kpop-news/article/63638/kimjiwon-wants-to-transform-into-a-lovely-character}}&lt;/ref&gt; সেই বছৰতে তেওঁ কেবিএছ নাটক বিশেষ দ্য ৰিজন আই এম গেটিং মেৰেডত সহযোগী চৰিত্ৰত অভিনয় কৰে।&lt;ref&gt;{{cite web|title=Kim Ji-won in &quot;Drama Special - Why I'm Getting Married&quot;|url=https://www.hancinema.net/kim-ji-won-in-drama-special--why-i-m-getting-married-67265.html|website=HanCinema|publisher=Star Money Today|date=March 19, 2014|access-date=February 10, 2020|archive-date=October 27, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211027082007/https://www.hancinema.net/kim-ji-won-in-drama-special--why-i-m-getting-married-67265.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt; ২০১৪ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত কিমে কিং কং এণ্টাৰটেইনমেণ্টৰ সৈতে একচেটিয়া চুক্তি স্বাক্ষৰ কৰে।&lt;ref&gt;{{cite web|title=ko:'오란씨걸' 김지원, 유연석 이광수와 한솥밥...킹콩엔터테인먼트 계약|trans-title=Kim Ji Won signs with King Kong Entertainment|url=http://tenasia.hankyung.com/archives/388764|work=Ten Asia|language=ko|date=December 12, 2014|access-date=January 23, 2015|archive-date=March 3, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160303175719/http://tenasia.hankyung.com/archives/388764|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

২০১৫ চনত কিমে ছ' জি-ছাবৰ সৈতে ৰোমাঞ্চ ৱেব ছিৰিজ ৱান ছানি ডেত অভিনয় কৰে।&lt;ref name=&quot;sunny&quot;&gt;{{cite web|title=ko:소지섭·김지원, 웹드라마 '좋은 날'서 호흡|trans-title=Kim Ji-won confirmed her role in One Sunny Day|url=http://osen.mt.co.kr/article/G1110004609|work=OSEN|language=ko|date=November 10, 2014|access-date=April 14, 2015|archive-date=July 15, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150715200210/http://osen.mt.co.kr/article/G1110004609|url-status=live}}&lt;/ref&gt; সেই বছৰৰ শেষৰফালে তেওঁ টিভিএন নাটক হিডেন আইডেণ্টিটিত কিম বামৰ চৰিত্ৰৰ প্ৰেমিকা হিচাপে কেমিঅ' অভিনয় কৰে।&lt;ref&gt;{{cite web|title=ko:김지원, '신분을 숨겨라' 특별출연...김범 연인 役|trans-title=Kim Ji-won special appearance in 'Hidden Identity' as Kim Bum's lover|url=http://osen.mt.co.kr/article/G1110173887|website=OSEN|language=ko|date=June 10, 2015|access-date=July 31, 2015|archive-date=August 21, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210821112633/http://osen.mt.co.kr/article/G1110173887|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

২০১৬ চনত কিমে কিম ইউন-ছুকে লিখা আন এটা প্ৰজেক্টত সহ অভিনয় কৰিছিল, KBS2-ৰ সামৰিক ৰোমাঞ্চ নাটক Descendants of the Sun, য'ত এজন সেনাবাহিনীৰ অস্ত্ৰোপচাৰ বিশেষজ্ঞৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;sun&quot;&gt;{{cite web|title=Actors chosen for 'Sun's Descendant'|url=http://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/article.aspx?aid=3002654|work=Korea JoongAng Daily|date=April 2, 2015|access-date=July 8, 2017|archive-date=September 4, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180904225755/http://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/article.aspx?aId=3002654|url-status=live}}&lt;/ref&gt; এই নাটকখন প্যান-এছিয়ান হিট হৈ পৰে, ৰেটিং ৩৮.৮%-ৰ শীৰ্ষত উপনীত হয়। ই বেকছাং আৰ্টছ এৱাৰ্ডত গ্ৰেণ্ড প্ৰাইজ – টেলিভিছন লাভ কৰে আৰু কোৰিয়া ব্ৰডকাষ্ট এডভাৰটাইজিং কৰ্প'ৰেশ্যনে বছৰৰ আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় শ্ব' হিচাপে নিৰ্বাচিত কৰে।&lt;ref&gt;{{cite web|title='Descendants of the Sun' most engrossing show of 2016|url=http://kpopherald.koreaherald.com/view.php?ud=201612281054085580718_2&amp;ACE_SEARCH=1|work=Kpop Herald|date=December 28, 2016|access-date=October 1, 2022|archive-date=August 25, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170825234705/http://kpopherald.koreaherald.com/view.php?ud=201612281054085580718_2&amp;ACE_SEARCH=1|url-status=live}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{cite web|title=(Yonhap Interview) 'Descendants of the Sun' actress: In expressing love, nothing is 'too much'|url=http://english.yonhapnews.co.kr/interview/2016/03/23/49/0800000000AEN20160323007300315F.html|website=Yonhap News Agency|date=March 23, 2016|access-date=May 7, 2018|archive-date=August 2, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160802015106/http://english.yonhapnews.co.kr/interview/2016/03/23/49/0800000000AEN20160323007300315F.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{cite web|title=Kim Jiwon Just Begins to Fly High|url=https://sg.style.yahoo.com/bnt-pictorial-kim-jiwon-just-begins-to-fly-083828076.html|website=Yahoo|date=May 12, 2016|access-date=February 10, 2020|archive-date=May 16, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210516033156/https://sg.style.yahoo.com/bnt-pictorial-kim-jiwon-just-begins-to-fly-083828076.html|url-status=dead|archivedate=May 16, 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210516033156/https://sg.style.yahoo.com/bnt-pictorial-kim-jiwon-just-begins-to-fly-083828076.html|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt; সেই বছৰতে তেওঁ পাৰ্ক ব'-গাম আৰু জুন হ্যুন-মুৰ সৈতে কেবিএছ নাট্য বঁটা প্ৰদান কৰে, য'ত তেওঁ উৎকৃষ্টতা বঁটা লাভ কৰে।&lt;ref name=&quot;entertain.naver.com&quot;&gt;{{cite web|title=ko:박보검·김지원·전현무, 2016 KBS 연기대상 MC|url=http://entertain.naver.com/read?oid=433&amp;aid=0000022801|website=Dispatch|language=ko|date=December 8, 2016|access-date=February 4, 2020|archive-date=July 20, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180720110145/https://entertain.naver.com/read?oid=433&amp;aid=0000022801|url-status=live}}&lt;/ref&gt; কিমে এপান ষ্টাৰ এৱাৰ্ডত শ্ৰেষ্ঠ সহযোগী অভিনেত্ৰীৰ বঁটাও লাভ কৰে।

===২০১৭–বৰ্তমান: অগ্ৰণী ভূমিকা===
[[File:김지원 Kim Ji won - KBS Awards 2017.png|thumb|upright|
২০১৭ চনৰ কেবিএছ নাটক বঁটাত কিম]]
২০১৭ চনত কিমে কেবিএছ২ৰ ৰোমাণ্টিক কমেডী নাটক ফাইট ফৰ মাই ৱেত প্ৰথম মুখ্য চৰিত্ৰত অভিনয় কৰে, য'ত পাৰ্ক ছিঅ'-জুনৰ সৈতে ঘোষক হোৱাৰ সপোন দেখা ডিপাৰ্টমেণ্ট ষ্ট'ৰৰ তথ্য ডেস্কৰ কৰ্মচাৰী চয় এ-ৰাক অভিনয় কৰা হয়।&lt;ref name=&quot;fight&quot;&gt;{{cite web|title='Ssam My Way' to star actors Park and Kim|url=http://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/article.aspx?aid=3030266|work=[[Korea JoongAng Daily]]|date=February 24, 2017|access-date=July 8, 2017|archive-date=April 5, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190405101943/http://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/article.aspx?aId=3030266|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=ko:&quot;망가져도 OK&quot; 김지원, '태후' 이후 '쌈마이웨이' 선택한 이유|url=https://entertain.naver.com/read?oid=421&amp;aid=0002699359|website=[[Osen (newspaper)|OSEN]]|language=zh|date=April 27, 2017|access-date=February 10, 2020|archive-date=June 2, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210602230339/https://entertain.naver.com/read?oid=421&amp;aid=0002699359|url-status=live}}&lt;/ref&gt; সংগ্ৰামী যুৱক-যুৱতী, বন্ধুত্ব আৰু প্ৰেমৰ বাস্তৱিক চিত্ৰণৰ বাবে এই ধাৰাবাহিকখনৰ প্ৰশংসা কৰা হয় আৰু ১৩.৮% ৰেটিংৰে সামৰণি পৰে, যাৰ ফলত কিমৰ মুখ্য অভিনেত্ৰী হিচাপে মৰ্যাদা কঠিন হৈ পৰে।&lt;ref&gt;{{cite web|title=Kim Ji-won Looks Forward to New Challenge in Upcoming Project|url=http://english.chosun.com/site/data/html_dir/2017/07/29/2017072900421.html|website=[[The Chosun Ilbo]]|date=July 29, 2017|access-date=July 29, 2017|archive-date=May 18, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210518015020/https://english.chosun.com/site/data/html_dir/2017/07/29/2017072900421.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=[Interview] Kim Ji-won finds another success with 'Fight for My Way'|url=https://www.koreatimes.co.kr/www/art/2017/08/688_233937.html|website=[[The Korea Times]]|date=July 31, 2017|access-date=April 28, 2018|archive-date=January 27, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200127011916/https://www.koreatimes.co.kr/www/art/2017/08/688_233937.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt; তেওঁৰ অভিনয়ৰ বাবে তেওঁ পুনৰবাৰ কেবিএছ ড্ৰামা এৱাৰ্ডত উৎকৃষ্টতা বঁটা লাভ কৰে।&lt;ref name=&quot;kbs2&quot;&gt;{{Cite news|title=ko:&quot;아버지들이 일냈다&quot;...김영철·천호진 KBS 연기대상 공동 상|url=http://www.yonhapnews.co.kr/bulletin/2018/01/01/0200000000AKR20180101002800005.HTML|work=[[Yonhap|Yonhap News Agency]]|language=ko|last=Lee|first=Jeong-hyun|date=January 1, 2018|access-date=January 2, 2018|archive-date=January 2, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180102151431/http://www.yonhapnews.co.kr/bulletin/2018/01/01/0200000000AKR20180101002800005.HTML|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

২০১৮ চনত ডিটেক্টিভ কে ছবি ধাৰাবাহিক ডিটেক্টিভ কে: ছিক্ৰেট অৱ দ্য লিভিং ডেডৰ তৃতীয় কিস্তিত তেওঁৰ প্ৰথম পিৰিয়ডৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰে। স্মৃতিশক্তি হেৰুৱাই তদন্তত অংশগ্ৰহণ কৰা এগৰাকী ৰহস্যমজ়ী মহিলাৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;detective&quot;&gt;{{cite web|title=Actress Kim Ji-won Tackles 1st Period Role in Her Latest Film|url=http://english.chosun.com/site/data/html_dir/2018/02/03/2018020300310.html|website=[[The Chosun Ilbo]]|date=February 3, 2018|access-date=February 3, 2018|archive-date=September 9, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190909205933/http://english.chosun.com/site/data/html_dir/2018/02/03/2018020300310.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt; সেই বছৰতে কিম আৰু তেওঁৰ ডেচেণ্ডেণ্টছ অৱ দ্য ছানৰ সহ অভিনেতা জিন গুৱে কিম ইউন-ছুকৰ ঐতিহাসিক নাটক মিষ্টাৰ ছানশ্বাইনত কেমিঅ' অভিনয় কৰে।&lt;ref name=&quot;Kpop Herald&quot;&gt;{{cite web|title=Goo-Won couple to cameo in 'Mister Sunshine'|url=http://kpopherald.koreaherald.com/view.php?ud=201801121419071848719_2|work=[[Kpop Herald]]|date=January 12, 2018|access-date=February 4, 2020|archive-date=July 8, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180708074359/http://kpopherald.koreaherald.com/view.php?ud=201801121419071848719_2|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

২০১৯ চনত কিমে ঐতিহাসিক কল্পনা নাটক আৰ্থডাল ক্ৰনিকলছত ৱাহান জনগোষ্ঠীৰ মুৰব্বী আৰু ছং জং-কিৰ চৰিত্ৰৰ প্ৰেমৰ আগ্ৰহ টানিয়াৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;arthdal&quot;&gt;{{cite web|title=Star-studded cast of tvN drama revealed|url=http://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/Article.aspx?aid=3050843|website=[[Korea JoongAng Daily]]|last=Sung|first=Ji-eun|date=July 19, 2018|access-date=July 20, 2018|archive-date=March 3, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210303003325/https://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/Article.aspx?aid=3050843|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Cast, producer nervous, excited ahead of 'Arthdal Chronicles' premiere|url=https://www.koreatimes.co.kr/www/nation/2019/05/688_269671.html|website=[[The Korea Times]]|date=May 29, 2019|access-date=February 4, 2020|archive-date=May 12, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210512044024/https://www.koreatimes.co.kr/www/nation/2019/05/688_269671.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt; এই নাটকখনে কিম আৰু ছঙৰ পুনৰ মিলন প্ৰকল্প হিচাপে কাম কৰিছিল, যিয়ে ইয়াৰ পূৰ্বে ২০১৬ চনৰ হিট নাটক ডেচেণ্ডেণ্টছ অৱ দ্য ছানত একেলগে অভিনয় কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web|title=ko:'아스달 연대기' 김지원, 신비로운 비주얼 &quot;시청자분들은 '처음'을 보게 될 것&quot;|trans-title=Kim Ji Won Shares Why She Chose To Star In &quot;Arthdal Chronicles&quot;|url=https://entertain.naver.com/now/read?oid=404&amp;aid=0000242565|website=enews24|language=ko|date=May 29, 2019|access-date=February 10, 2020|archive-date=May 17, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190517101603/https://entertain.naver.com/now/read?oid=404&amp;aid=0000242565|url-status=live}}&lt;/ref&gt; মিশ্ৰিত সমালোচনা, অন্যান্য অনুষ্ঠানৰ সৈতে ইয়াৰ সাদৃশ্যৰ বাবে সমালোচনা,&lt;ref name=&quot;ar&quot;&gt;{{cite web|title='Arthdal Chronicles' criticism gets louder: The tvN series is being accused of plagiarizing 'Game of Thrones' and being too boring|url=http://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/article.aspx?aid=3064194|work=[[Korea JoongAng Daily]]|date=June 11, 2019|access-date=October 2, 2022|archive-date=October 6, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221006020556/https://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/article.aspx?aid=3064194|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Blockbuster 'Arthdal Chronicles' under fire for similarity with famous dramas, films|url=http://www.koreaherald.com/view.php?ud=20190611000596|work=[[The Korea Herald]]|date=June 11, 2019|access-date=October 2, 2022|archive-date=September 27, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200927025743/http://www.koreaherald.com/view.php?ud=20190611000596|url-status=live}}&lt;/ref&gt; আৰু আশা কৰাতকৈ কম ৰেটিং পোৱাৰ পিছতো,&lt;ref&gt;{{cite web|title=After weak start, 'Arthdal Chronicles' has mixed viewership prospects|url=https://en.yna.co.kr/view/AEN20190607003300315?section=culture/entertainment|website=[[Yonhap News Agency]]|date=June 8, 2019|access-date=October 2, 2022|archive-date=October 2, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221002010716/https://en.yna.co.kr/view/AEN20190607003300315?section=culture/entertainment|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title='Arthdal Chronicles' puzzles Studio Dragon stock investors|url=http://www.theinvestor.co.kr/view.php?ud=20190607000457|website=The Investor|date=June 7, 2019|access-date=October 2, 2022|archive-date=October 2, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221002010720/http://www.theinvestor.co.kr/view.php?ud=20190607000457|url-status=live}}&lt;/ref&gt; ধাৰাবাহিকখন দ্বিতীয় ছিজনৰ বাবে নবীকৰণ কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{cite web|title=ko:tvN 측 &quot;'아스달연대기2' 하반기 크랭크인, 편성·감독·배우 모두 논의중&quot;(공식)|trans-title=tvN side &quot;'Arthdal Chronicles Season 2' tvN side crank-in in the second half, formation, director, and actors are all in discussion&quot; (official)|url=https://n.news.naver.com/entertain/article/609/0000246935|via=[[Naver]]|work=Newsen|language=ko|last=Hwang|first=Hye-jin|date=February 13, 2020|access-date=February 24, 2022|archive-date=February 24, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220224130939/https://n.news.naver.com/entertain/article/609/0000246935|url-status=live}}&lt;/ref&gt; কিন্তু কিম আৰু ছঙে দ্বিতীয় ছিজনত পুনৰ অভিনয় কৰা নাছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web|title=ko:이준기 측 &quot;'아스달 연대기2' 출연? 검토 작품 중 하나&quot;[공식]|url=https://www.newsen.com/news_view.php?uid=202204201350020410|language=ko|last=Hwang|first=Hye-jin| work=Newsen |date=April 20, 2022|access-date=September 11, 2022|archive-date=September 11, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220911150045/https://www.newsen.com/news_view.php?uid=202204201350020410|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=ko:신세경 측 &quot;'아스달 연대기2' 출연 검토 중, 확정 NO&quot;[공식]|url=https://entertain.naver.com/now/read?oid=609&amp;aid=0000564956|website=[[Naver]]|language=ko|access-date=September 11, 2022|archive-date=September 11, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220911150049/https://entertain.naver.com/now/read?oid=609&amp;aid=0000564956|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

২০২০ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত কিমে ছল্ট এণ্টাৰটেইনমেণ্টৰ সৈতে চুক্তিবদ্ধ হয়।&lt;ref&gt;{{Cite web|title=ko:김지원, 박신혜x김선호와 한솥밥..킹콩→솔트 전속계약 &quot;큰 행운&quot; [공식입장]|url=http://osen.mt.co.kr/article/G1111306762|website=[[Osen (newspaper)|OSEN]]|language=ko|access-date=February 10, 2020|archive-date=February 22, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200222120045/http://osen.mt.co.kr/article/G1111306762|url-status=live}}&lt;/ref&gt; ২০২০ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত তেওঁ কাকাও টিভিৰ ৱেব ধাৰাবাহিক লাভষ্ট্ৰক ইন দ্য চিটিত জি চাং-উকৰ সৈতে অভিনয় কৰে।&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Ji Chang-wook and Kim Ji-won Confirmed to Star in Kakao M &quot;City Couple's Way of Love&quot;|url=https://www.hancinema.net/ji-chang-wook-and-kim-ji-won-confirmed-to-star-in-kakao-m-city-couple-s-way-of-love-145331.html|website=[[HanCinema]]|date=September 21, 2020|access-date=November 8, 2020|archive-date=November 15, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201115141438/https://www.hancinema.net/ji-chang-wook-and-kim-ji-won-confirmed-to-star-in-kakao-m-city-couple-s-way-of-love-145331.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt; চাৰ্ফিংৰ সৈতে জড়িত ভূমিকাটোৰ বাবে প্ৰস্তুতি চলাবলৈ তেওঁ বাথহাউচত ডুব যোৱাৰ অভিজ্ঞতাৰ ফলত হোৱা শৈশৱৰ একুৱাফ'বিয়াক জয় কৰে।&lt;ref&gt;{{cite web|title=ko:김지원 물공포증 &quot;목욕탕서 익사할뻔, 트라우마 생겼다&quot;|trans-title=Kim Ji-won has a fear of water, &quot;I almost drowned in the bath, it was traumatic&quot;|url=https://m.newsen.com/news_view.php?uid=201305281619571110|work=News En|language=ko|last=Jo|first=Yeon-kyung|date=May 28, 2013|access-date=February 3, 2025|archive-date=February 4, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250204012042/https://m.newsen.com/news_view.php?uid=201305281619571110|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=ko:김지원 &quot;'도시남녀의 사랑법' 출연 위해 물공포증 극복하며 서핑 연습&quot;|trans-title=Kim Ji-won &quot;Overcame Aquaphobia and Practiced Surfing to Appear on 'Lovestruck in the City'&quot;|url=https://m.entertain.naver.com/article/410/0000751257|work=MK Sports|language=ko|last=Son|first=Jin-ah|date=December 22, 2020|access-date=February 3, 2025|archive-date=February 4, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250204012042/https://m.entertain.naver.com/article/410/0000751257|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

২০২২ চনৰ এপ্ৰিল মাহত তেওঁ টেলিভিছন ধাৰাবাহিক মাই লিবাৰেচন নোটছত অভিনয় কৰে, য'ত এগৰাকী অন্তৰ্মুখী কৰ্মচাৰীয়ে নিজৰ একঘেয়ামি জীৱনৰপৰা হাত সাৰিবলৈ সংগ্ৰাম কৰি থকাৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰে।&lt;ref&gt;{{Cite web|title=ko:'나의 해방일지' 김지원, 무채색 인생 해방을 원하는 여자 '깊어진 눈빛'|trans-title='My Liberation Journal' Kim Ji-won, a woman who wants the liberation of a colorless life 'deep gaze'|url=https://n.news.naver.com/entertain/article/109/0004576568|via=[[Naver]]|publisher=[[Osen (newspaper)|OSEN]]|language=ko|last=Ha|first=Su-jeong|date=March 22, 2022|access-date=June 5, 2022|archive-date=June 5, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220605131241/https://n.news.naver.com/entertain/article/109/0004576568|url-status=live}}&lt;/ref&gt; ইয়াৰ চলোৱাৰ সময়ত ধাৰাবাহিকখনে সামান্য কিন্তু ক্ৰমাগতভাৱে বৃদ্ধি পোৱা ৰেটিং লাভ কৰে&lt;ref&gt;{{Cite web|title=ko:추앙 신드롬 '나의 해방일지', 자체 최고 시청률 6.7%로 종영|trans-title=Chuang Syndrome 'My Liberation Journal' ended with its highest rating of 6.7%|url=https://n.news.naver.com/entertain/article/015/0004705357|via=[[Naver]]|publisher=Korean Economy|language=ko|last=Kim|first=Ye-Rang|date=May 30, 2022|access-date=May 31, 2022|archive-date=June 5, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220605104622/https://n.news.naver.com/entertain/article/015/0004705357|url-status=live}}&lt;/ref&gt; আৰু ইয়াৰ লেখা আৰু সম্পৰ্কীয় পৰিস্থিতিৰ বাবে মনোযোগ লাভ কৰে।&lt;ref&gt;{{Cite web|title=ko:'나의 해방일지' 공허한 마음에 퍼지는 온기...단 2회 만에 쏟아진 명대사|trans-title='My Liberation Journal' The warmth that spreads in the empty heart... Famous lines poured out in just 2 episodes|url=https://n.news.naver.com/entertain/article/312/0000541018|via=[[Naver]]|publisher=[[Ten Asia]]|language=ko|last=Cha|first=Hye-young|date=April 13, 2022|access-date=May 30, 2022|archive-date=May 31, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220531145213/https://n.news.naver.com/entertain/article/312/0000541018|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=ko:'나의 해방일지' 추앙할 수밖에 없는 매력 포인트 넷|trans-title='My Liberation Journal': Four attractive points that cannot but be admired|url=https://n.news.naver.com/entertain/article/215/0001032189|via=[[Naver]]|publisher=Korea Economic TV|language=ko|last=Yoo|first=Byung-cheol|date=May 18, 2022|access-date=May 30, 2022|archive-date=May 31, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220531145213/https://n.news.naver.com/entertain/article/215/0001032189|url-status=live}}&lt;/ref&gt; ধাৰাবাহিকখনত কৰা অভিনয়ৰ বাবে কিমে বেকছাং আৰ্টছ এৱাৰ্ডছত টেলিভিছনৰ বাবে শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰী হিচাপে মনোনীত হয়।&lt;ref name=&quot;Cho Yeon-kyung&quot;&gt;{{Cite web|title=ko:제59회 백상예술대상, TV·영화·연극 최종 후보 공개|trans-title=59th Baeksang Arts Awards, TV/Film/Play Finalists Revealed|url=https://entertain.naver.com/read?oid=437&amp;aid=0000338421|via=[[Naver]]|publisher=[[JTBC]]|language=ko|last=Cho|first=Yeon-kyung|date=April 7, 2023|access-date=April 7, 2023|archive-date=April 7, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230407012452/https://entertain.naver.com/read?oid=437&amp;aid=0000338421|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

২০২২ চনৰ জুন মাহত ছল্ট এণ্টাৰটেইনমেণ্টৰ সৈতে কিমৰ চুক্তি শেষ হয়, আৰু তেওঁ চুক্তি নবীকৰণ নকৰাৰ সিদ্ধান্ত লয়।&lt;ref&gt;{{cite web|title=ko:김지원, 솔트 엔터테인먼트 전속계약 만료...&quot;앞날 응원|trans-title=Kim Ji-won's contract with Salt Entertainment expires... &quot;Support for the future|url=https://entertain.naver.com/now/read?oid=119&amp;aid=0002611362|via=[[Naver]]|publisher=Dailyan|language=ko|last=Ryu|first=Ji-yoon|date=June 10, 2022|access-date=June 10, 2022|archive-date=June 10, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220610071410/https://entertain.naver.com/now/read?oid=119&amp;aid=0002611362|url-status=live}}&lt;/ref&gt; ২০২২ চনৰ ২৯ ছেপ্টেম্বৰত তেওঁ হাইজিয়াম ষ্টুডিঅ'ৰ সৈতে চুক্তিবদ্ধ হয়।&lt;ref&gt;{{cite web|title=ko:[공식] '아스달 하차' 김지원, 송중기와 한솥밥|trans-title=[Official] 'Getting off Arthdal' Kim Ji-won, Song Joong-ki and one pot rice|url=https://entertain.naver.com/now/read?oid=312&amp;aid=0000572317|via=[[Naver]]|publisher=[[Ten Asia]]|language=ko|last=Tae|first=Yu-na|date=September 29, 2022|access-date=September 29, 2022|archive-date=September 29, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220929012323/https://entertain.naver.com/now/read?oid=312&amp;aid=0000572317|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

[[File:눈물 의 여왕' 제작발표회 - 김지원 (Kim Ji Won).png|thumb|upright|২০২৪ চনত কুইন অৱ টিয়াৰ্ছৰ বাবে সংবাদ-মেলত কিম]]

২০২৪ চনত কিমে টিভিএন নাটক কুইন অৱ টিয়াৰ্ছত চেবল উত্তৰাধিকাৰী হং হাই-ইনৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰে। এই ধাৰাবাহিকখন ঘৰুৱা আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় দুয়োটা দিশতে সফল হৈছিল। ই সৰ্বোচ্চ ৰেটিং পোৱা টিভিএন ধাৰাবাহিকৰ অভিলেখ ভংগ কৰে, ইয়াৰ চূড়ান্ত খণ্ডৰ বাবে দেশব্যাপী দৰ্শকৰ ৰেটিং ২৪.৮৫০% লাভ কৰে&lt;ref&gt;{{cite web|title=ko:'눈물의 여왕' 시청률 24.9%...'사랑의 불시착' 넘고 tvN 드라마 시청률 1위 [MK이슈]|trans-title='Queen of Tears' 24.9% Viewership Rating... Surpasses 'Crash Landing On You' and 1st place in tvN Drama Viewership Ratings [MK Issue]|url=https://m.entertain.naver.com/article/009/0005295406|via=[[Naver]]|publisher=Maeil Business|language=ko|last=Shin|first=Young-eun|date=April 29, 2024|access-date=August 6, 2024|archive-date=August 6, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240806034608/https://m.entertain.naver.com/article/009/0005295406|url-status=live}}&lt;/ref&gt; আৰু ইয়াৰ প্ৰাৰম্ভিক মুক্তিৰপৰা একেৰাহে ১৫ সপ্তাহ ধৰি নেটফ্লিক্সৰ গ্ল'বেল শীৰ্ষ ১০ নন-ইংৰাজী টিভি ছিৰিজৰ ৰেংকিঙত থাকে।&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Top 10 Non-English TV Show on Netflix Right Now|url=https://www.netflix.com/tudum/top10/tv-non-english?week=2024-06-16|website=[[Netflix]]|access-date=August 6, 2024}}{{Cbignore}}&lt;/ref&gt; কোৰিয়ান জনপ্ৰিয় সংস্কৃতিত ইয়াৰ প্ৰভাৱ আৰু উদ্ভাৱনৰ বাবে স্বীকৃতিপ্ৰাপ্ত চিজে ইএনএমৰ ৩০বছৰীয়া জয়ন্তীৰ বাবে এই ধাৰাবাহিকখনক অন্যতম দূৰদৰ্শী কাম হিচাপে নিৰ্বাচিত কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{Cite web|title=ko:CJ ENM, 30주년 기념 비저너리 선정작 발표|trans-title=CJ ENM Announces Visionary Selections for 30th Anniversary|url=https://www.newscj.com/news/articleView.html?idxno=3225215|website=Cheonji Ilbo|language=ko|last=Jeong|first=Da-jun|date=January 20, 2025|access-date=March 5, 2025|archive-date=March 6, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250306012042/https://www.newscj.com/news/articleView.html?idxno=3225215|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

==ৰাজহুৱা ভাবমূৰ্তি==
কিমে দ্য হেইয়াৰ্ছত অভিনয় কৰাৰ পাছত তেওঁৰ স্পষ্ট আৰু নিখুঁত উচ্চাৰণৰ বাবে মনোযোগ লাভ কৰে, কিছুমান সংবাদ মাধ্যমে তেওঁক &quot;ডিকচন ফেয়াৰী&quot; বুলি উল্লেখ কৰে।&lt;ref&gt;{{cite web|title=ko:[영상] [딕션 요정들~] &quot;대사를 귀에 때려 박네!&quot; 딕션 쩌는 여자 연예인 TOP3 신혜선·서현진·김지원|trans-title=[Video] [Diction Fairies~] &quot;The lines are stuck in your ears!&quot; Top 3 female celebrities with great diction: Shin Hye-sun, Seo Hyun-jin, Kim Ji-won|url=https://m.news.nate.com/view/20210226n18527|work=Top Star News|language=ko|last=Kim|first=Hye-jin|date=February 26, 2021|access-date=January 11, 2025|archive-date=January 8, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250108012042/https://m.news.nate.com/view/20210226n18527|url-status=live|title=আৰ্কাইভ কপি|archivedate=January 8, 2025|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250108012042/https://m.news.nate.com/view/20210226n18527|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt; ফাইট ফৰ মাই ৱেত তেওঁৰ এজিঅ' দৃশ্যই ছ'চিয়েল মিডিয়াত উল্লেখযোগ্য মনোযোগ লাভ কৰে আৰু ডাবিং প্ৰত্যাহ্বানৰ প্ৰেৰণা যোগায়।&lt;ref&gt;{{cite web|title=ko:아이유×수지×설리 '더빙스타그램' 열풍...재능낭비 1인자는 누구?|trans-title=IU x Suzy x Sulli's 'Dubbingstagram' craze... Who is the biggest waste of talent?|url=https://sports.khan.co.kr/article/201710261038003#c2b|work=Sports Trends|language=ko|last=Lee|first=Jin-seon|date=October 26, 2017|access-date=January 11, 2025|archive-date=January 8, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250108012042/https://sports.khan.co.kr/article/201710261038003#c2b|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=ko:[팝인터뷰]김지원 &quot;'쌈마' 최애라 더빙어플 도전..내껀데 어렵더라&quot;|trans-title=[Pop Interview] Kim Ji-won &quot;Challenged 'Samma' Choi Ae-ra Dubbing App.. It's mine, but it's hard&quot;|url=https://m.news.zum.com/articles/43056768|work=[[Herald Pop]]|language=ko|date=February 3, 2018|access-date=January 11, 2025|archive-date=January 8, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250108012042/https://m.news.zum.com/articles/43056768|url-status=live}}&lt;/ref&gt; ব্যক্তিগত ব্যক্তিগত জীৱন বজাই ৰখাৰ বাবে পৰিচিত কিমে কচমোপলিটান কোৰিয়াৰ সৈতে হোৱা এক সাক্ষাৎকাৰত কয়, &quot;মই মোৰ কাম আৰু ব্যক্তিগত জীৱনক পৃথক কৰো। মই বিচাৰো যে দৰ্শকে কেৱল চৰিত্ৰটোৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়ক।&quot; &lt;ref&gt;{{cite web|title=ko:배우 김지원의 길]|trans-title=The path of actress Kim Ji-won|url=https://www.cosmopolitan.co.kr/article/31824|work=[[Cosmopolitan (magazine)|Cosmopolitan Korea]]|language=ko|date=January 22, 2018|access-date=February 28, 2025|archive-date=March 2, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250302185024/https://www.cosmopolitan.co.kr/article/31824|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

কুইন অৱ টিয়াৰ্ছত অভিনয় কৰাৰ পাছত কিমক সমালোচকৰ প্ৰশংসিত অভিনয়ৰ বাবে বিভিন্ন সংবাদ মাধ্যমে &quot;ৰোমাণ্টিক কমেডীৰ ৰাণী&quot; বুলি অভিহিত কৰে, গভীৰতা আৰু সূক্ষ্ম চিত্ৰণৰ বাবে প্ৰশংসা কৰে।&lt;ref&gt;{{cite web|title=ko:'눈물의 여왕' 김지원이 '로코퀸'이라 불리는 이유|trans-title=The reason why Kim Ji-won, the 'Queen of Tears', is called the 'Rom-Com Queen'|url=https://mydaily.co.kr/page/view/2024032115570419383#_PA|work=[[MyDaily]]|language=ko|last=Lee|first=Seunggil|date=March 21, 2024|access-date=February 28, 2025|archive-date=March 2, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250302185024/https://mydaily.co.kr/page/view/2024032115570419383#_PA|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=ko:김지원, 연기로 입증한 '로코의 여왕'|trans-title=Kim Ji-won, proven as 'Queen of Romantic Comedy' through acting|url=https://m.entertain.naver.com/article/311/0001706620|work=[[Xports News]]|language=ko|last=Jo|first=Hye-jin|date=March 25, 2024|access-date=February 28, 2025|archive-date=March 2, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250302185024/https://m.entertain.naver.com/article/311/0001706620|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=ko:'눈물의 여왕' 김지원, 코믹+멜로+휴먼 다 되는 섬세한 연기력에 비주얼까지...대체불가 배우 입증|trans-title='Queen of Tears' Kim Ji-won, delicate acting skills that can do comedy + melodrama + human, and even visuals... Proving that she is an irreplaceable actress|url=https://m.globalepic.co.kr/view.php?ud=202404291102046937d3244b4fed_29|work=Global Epic|language=ko|last=Yoo|first=Byung-chul|date=April 29, 2024|access-date=February 28, 2025|archive-date=March 2, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250302185024/https://m.globalepic.co.kr/view.php?ud=202404291102046937d3244b4fed_29|url-status=live}}&lt;/ref&gt; জনপ্ৰিয় সংস্কৃতি সমালোচক জেয়ং দেওক-হিয়নে কিমক এগৰাকী অভিনেত্ৰী বুলি অভিহিত কৰিছে যি &quot;সুন্দৰ, মাৰ্জিত, প্ৰতিদ্বন্দ্বীবিহীন আৰু প্ৰশংসিত।&quot; &lt;ref&gt;{{cite web|title=ko:왜 자꾸 눈길이 갈까|trans-title=Why do I keep looking at it?|url=https://kookbang.dema.mil.kr/newsWeb/m/20240411/1/ATCE_CTGR_0020020022/view.do?nav=0&amp;nav2=0|work=Defense Daily|language=ko|last=Jeong|first=Deok-hyeon|date=April 9, 2024|access-date=March 4, 2025|archive-date=March 5, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250305185024/https://kookbang.dema.mil.kr/newsWeb/m/20240411/1/ATCE_CTGR_0020020022/view.do?nav=0&amp;nav2=0|url-status=live|title=আৰ্কাইভ কপি|archivedate=March 5, 2025|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250305185024/https://kookbang.dema.mil.kr/newsWeb/m/20240411/1/ATCE_CTGR_0020020022/view.do?nav=0&amp;nav2=0|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt; ২০২৪ চনৰ এপ্ৰিল মাহত কোৱা হৈছিল যে কোৰিয়ান নাটকৰ &quot;ফোৰ গ্ৰেট কুইন&quot;: কিম ইউন-ছুক, লিম চাং-চুন, পাৰ্ক হাই-ইয়ং আৰু পাৰ্ক জি-ইউনে লিখা ৰচনাসমূহত অভিনয় কৰা একমাত্ৰ অভিনেতা আছিল কিম।&lt;ref&gt;{{cite web|title=ko:상큼발랄 오란씨 걸, '눈물의 여왕'으로 추앙받다|trans-title=The refreshing and lively Orange Girl is hailed as the 'Queen of Tears'|url=https://m.entertain.naver.com/topic/article/021/0002630905|work=[[Munhwa Ilbo]]|language=ko|last=Ahn|first=Jin-yong|date=April 8, 2024|access-date=January 11, 2025|archive-date=January 8, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250108012042/https://m.entertain.naver.com/topic/article/021/0002630905|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

==অন্যান্য উদ্যোগ==
===ৰাষ্ট্ৰদূত পদ===
২০২৫ চনৰ ৮ ফেব্ৰুৱাৰীত কিমে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় মহিলা দিৱস উদ্‌যাপনৰ বাবে কোৰিয়া কল্যাণ সেৱা আৰু হানৱা জেনেৰেল বীমাৰ সহযোগত অনুষ্ঠিত হোৱা চেৰিটি মাৰাথন উৎসৱ অৰেঞ্জ ৰাণ ২০২৫ৰ ৰাষ্ট্ৰদূত হিচাপে নিৰ্বাচিত হয়।&lt;ref&gt;{{cite web|title=Orange Run 2025|url=https://orangerun.co.kr/|website=Orange Run|language=ko|access-date=February 9, 2025|archive-date=February 20, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250220091549/https://www.orangerun.co.kr/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

===এণ্ডাৰছমেণ্ট===
[[File:김지원 (Kim Ji Won) 불가리 스튜디오 포토콜.png|thumb|upright|২০২৪ চনত ছিউলত অনুষ্ঠিত হোৱা বুলগাৰী অনুষ্ঠানত কিমে অংশগ্ৰহণ কৰিছিল]]

২০১০ চনত কিম জি-ৱনক বেকাৰী ব্ৰেণ্ড টাউছ লেছ জ'ৰছ আৰু স্কিনকেয়াৰ ব্ৰেণ্ড ক্লিন এণ্ড ক্লিয়াৰৰ এণ্ডাৰছাৰ হিচাপে ঘোষণা কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{cite news|title=ko:투쎈레스 조스·클린앤클리어 전속모델 발탁|url=https://www.hankyung.com/article/2010112446377|work=Korea Economic Daily|date=November 24, 2010|access-date=May 8, 2018|language=ko|archive-url=https://web.archive.org/web/20180508000000/http://www.hankyung.com/article/2010112446377|archive-date=May 8, 2018|url-status=live}}{{Dead link|date=December 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=ko:김지원, 클린앤클리어 모델 발탁|url=https://www.edaily.co.kr/news/read?newsId=01200486596354792&amp;mediaCodeNo=258|work=Edaily|date=November 25, 2010|access-date=May 8, 2018|language=ko|archive-url=https://web.archive.org/web/20180508000001/https://www.edaily.co.kr/news/read?newsId=01200486596354792&amp;mediaCodeNo=258|archive-date=May 8, 2018|url-status=live}}{{Dead link|date=December 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; ২০১৪ চনৰপৰা ২০১৭ চনলৈকে তেওঁ ল'ৰিয়েলৰ মালিকানাধীন ছালৰ যত্নৰ ব্ৰেণ্ড Dr.G ৰ ব্ৰেণ্ড মিউজ হিচাপে কাম কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite news|title=ko:김지원, 닥터지 모델 발탁|url=https://www.hankyung.com/article/2014032075597|work=Korea Economic Daily|date=March 20, 2014|access-date=May 8, 2018|language=ko|archive-url=https://web.archive.org/web/20180508000002/http://www.hankyung.com/article/2014032075597|archive-date=May 8, 2018|url-status=live}}{{Dead link|date=December 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=ko:닥터지, 김지원과 3년 연속 모델 계약|url=https://www.hankyung.com/article/2017030952151|work=Korea Economic Daily|date=March 9, 2017|access-date=May 8, 2018|language=ko|archive-url=https://web.archive.org/web/20180508000003/http://www.hankyung.com/article/2017030952151|archive-date=May 8, 2018|url-status=live}}{{Dead link|date=December 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; ২০১৫ চনত চীনৰ বজাৰত ব্ৰিটিছ ক্ৰীড়া সাজ ব্ৰেণ্ড লন্সডেলৰ এণ্ডাৰছাৰ হিচাপে ঘোষণা কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{cite news|title=ko:김지원, 中 렌즈데일 모델 발탁|url=https://www.asiae.co.kr/news/view.htm?idxno=2015051112123631510|work=Asia Economy|date=May 11, 2015|access-date=May 8, 2018|language=ko|archive-url=https://web.archive.org/web/20180508000004/http://www.asiae.co.kr/news/view.htm?idxno=2015051112123631510|archive-date=May 8, 2018|url-status=live}}{{Dead link|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; ২০১৬ চনৰপৰা তেওঁক &quot;চি এফ কুইন&quot; বুলি অভিহিত কৰা হয়, দক্ষিণ কোৰিয়া আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ত বহুতো ব্ৰেণ্ডৰ সমৰ্থন কৰে।&lt;ref&gt;{{cite news|title=ko:&quot;CF퀸 김지원&quot; CF계 아이콘으로 등극|url=https://www.hankyung.com/article/2016031589787|work=Korea Economic Daily|date=March 15, 2016|access-date=May 8, 2018|language=ko|archive-url=https://web.archive.org/web/20180508000005/http://www.hankyung.com/article/2016031589787|archive-date=May 8, 2018|url-status=live}}{{Dead link|date=December 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; ২০১৬ চনৰ জুলাই মাহত তেওঁক কেটি কৰ্প'ৰেশ্যনৰ গিগা আইঅ'টি হেল্থ সেৱাৰ এণ্ডাৰছাৰ হিচাপে ঘোষণা কৰা হয়, ৩৬০ ডিগ্ৰী ভিআৰ প্ৰযুক্তি ব্যৱহাৰ কৰি দক্ষিণ কোৰিয়াৰ প্ৰথম টিভি বিজ্ঞাপনত অভিনয় কৰে।&lt;ref&gt;{{cite news|title=ko:KT, 김지원과 IoT 헬스 광고|url=https://www.asiae.co.kr/news/view.htm?idxno=2016070408571112334|work=Asia Economy|date=July 4, 2016|access-date=May 8, 2018|language=ko|archive-url=https://web.archive.org/web/20180508000006/http://www.asiae.co.kr/news/view.htm?idxno=2016070408571112334|archive-date=May 8, 2018|url-status=live}}{{Dead link|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; ২০১৭ চনৰপৰা ২০২১ চনলৈকে তেওঁ স্কিমকেয়াৰ ব্ৰেণ্ড মেডিহিলৰ বাবে গ্ল'বেল ব্ৰেণ্ড মিউজ হিচাপে কাম কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite news|title=ko:메디힐, 김지원 모델 발탁|url=https://www.hankyung.com/article/2017011180837|work=Korea Economic Daily|date=January 11, 2017|access-date=May 8, 2018|language=ko|archive-url=https://web.archive.org/web/20180508000007/http://www.hankyung.com/article/2017011180837|archive-date=May 8, 2018|url-status=live}}{{Dead link|date=December 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; তেওঁক এণ্ডাৰছাৰ হিচাপে ঘোষণা কৰা আন ব্ৰেণ্ডসমূহৰ ভিতৰত চেমচাং চি এণ্ড টি,&lt;ref&gt;{{cite news|title=ko:김지원, 쎄무쌍 C&amp;T 모델|url=https://www.asiae.co.kr/news/view.htm?idxno=2017041110451122330|work=Asia Economy|date=April 11, 2017|access-date=May 8, 2018|language=ko|archive-url=https://web.archive.org/web/20180508000008/http://www.asiae.co.kr/news/view.htm?idxno=2017041110451122330|archive-date=May 8, 2018|url-status=live}}{{Dead link|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; ষ্টাৰফিল্ড হানাম,&lt;ref&gt;{{cite news|title=ko:김지원, 스타필드 하남 캠페인|url=https://www.mk.co.kr/news/business/view/2017/05/347662/|work=Maeil Business|date=May 5, 2017|access-date=May 8, 2018|language=ko|archive-url=https://web.archive.org/web/20180508000009/https://www.mk.co.kr/news/business/view/2017/05/347662/|archive-date=May 8, 2018|url-status=live}}&lt;/ref&gt; শ্বিনহান কাৰ্ড,&lt;ref&gt;{{cite news|title=ko:신한카드, 김지원 광고 공개|url=https://www.asiae.co.kr/news/view.htm?idxno=2017052310151556789|work=Asia Economy|date=May 23, 2017|access-date=May 8, 2018|language=ko|archive-url=https://web.archive.org/web/20180508000010/http://www.asiae.co.kr/news/view.htm?idxno=2017052310151556789|archive-date=May 8, 2018|url-status=live}}{{Dead link|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; জে.এষ্টিনা, &lt;ref&gt;{{cite news|title=ko:제이에스티나, 김지원 모델 기용|url=https://www.hankyung.com/article/2017082298767|work=Korea Economic Daily|date=August 22, 2017|access-date=May 8, 2018|language=ko|archive-url=https://web.archive.org/web/20180508000011/http://www.hankyung.com/article/2017082298767|archive-date=May 8, 2018|url-status=live}}{{Dead link|date=December 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; কিয়া মটৰ্ছ,&lt;ref&gt;{{cite news|title=ko:기아차 광고 김지원|url=https://www.asiae.co.kr/news/view.htm?idxno=2017091512301122334|work=Asia Economy|date=September 15, 2017|access-date=May 8, 2018|language=ko|archive-url=https://web.archive.org/web/20180508000012/http://www.asiae.co.kr/news/view.htm?idxno=2017091512301122334|archive-date=May 8, 2018|url-status=live}}{{Dead link|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; হাইটেজিনৰো,&lt;ref&gt;{{cite news|title=ko:하이트진로 김지원 광고 론칭|url=https://www.hankyung.com/article/2018040556781|work=Korea Economic Daily|date=April 5, 2018|access-date=May 8, 2018|language=ko|archive-url=https://web.archive.org/web/20180508000013/http://www.hankyung.com/article/2018040556781|archive-date=May 8, 2018|url-status=live}}{{Dead link|date=December 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; কেজিচি,&lt;ref&gt;{{cite news|title=ko:KG씨, 김지원 모델 발탁|url=https://www.asiae.co.kr/news/view.htm?idxno=2018032210451556789|work=Asia Economy|date=March 22, 2018|access-date=May 8, 2018|language=ko|archive-url=https://web.archive.org/web/20180508000014/http://www.asiae.co.kr/news/view.htm?idxno=2018032210451556789|archive-date=May 8, 2018|url-status=live}}{{Dead link|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; চিকেডি ফাৰ্ম,&lt;ref&gt;{{cite news|title=ko:치키디팜, 김지원 광고 공개|url=https://www.hankyung.com/article/2018071556781|work=Korea Economic Daily|date=July 15, 2018|access-date=May 8, 2018|language=ko|archive-url=https://web.archive.org/web/20180508000015/http://www.hankyung.com/article/2018071556781|archive-date=May 8, 2018|url-status=live}}{{Dead link|date=December 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; আৰু হানৱা বীমা।&lt;ref&gt;{{cite news|title=ko:한화보험, 김지원 모델 선정|url=https://www.mk.co.kr/news/business/view/2018/09/612345/|work=Maeil Business|date=September 10, 2018|access-date=May 8, 2018|language=ko|archive-url=https://web.archive.org/web/20180508000016/https://www.mk.co.kr/news/business/view/2018/09/612345/|archive-date=May 8, 2018|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

কুইন অৱ টিয়াৰ্ছ সম্প্ৰচাৰৰ পিছত কিমে কেইবাটাও নতুন এণ্ডাৰছমেণ্টত স্বাক্ষৰ কৰে।&lt;ref&gt;{{cite news|title=Kim Ji Won Signs New Endorsements After 'Queen of Tears'|url=https://www.koreatimes.co.kr/www/art/2024/03/398_366123.html|work=The Korea Times|date=March 20, 2024|access-date=May 8, 2024}}&lt;/ref&gt; ২০২৪ চনৰ এপ্ৰিল মাহত তেওঁক লটে চিলছুঙৰ ছ'জু ব্ৰেণ্ড চেঅ'ইউমচুৰামৰ এণ্ডাৰছাৰ হিচাপে ঘোষণা কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{cite news|title=ko:롯데칠성, 김지원 새 모델로 발탁|url=https://www.hankyung.com/article/2024041012345|work=Korea Economic Daily|date=April 10, 2024|access-date=May 8, 2024}}&lt;/ref&gt; ২০২৪ চনৰ জুলাই মাহত তেওঁক এল জি হাউচহ'ল্ড এণ্ড হেল্থ কেয়াৰৰ বিলাসী প্ৰসাধন ব্ৰেণ্ড দ্য হুৰ বিশ্ব দূত হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়।&lt;ref&gt;{{cite news|title=LG H&amp;H Appoints Kim Ji Won as Global Ambassador for The Whoo|url=https://www.koreaherald.com/view.php?ud=20240715000560|work=The Korea Herald|date=July 15, 2024|access-date=May 8, 2024}}{{Dead link|date=December 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; ২০২৪ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ মাহত তেওঁক বিলাসী ব্ৰেণ্ড বুলগাৰীৰ ব্ৰেণ্ড এম্বেছাদৰ হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়, তেওঁলোকৰ প্ৰথম কোৰিয়ান হাউচ এম্বেছাদৰ হয়।&lt;ref&gt;{{cite news|title=Bvlgari Names Kim Ji Won First Korean House Ambassador|url=https://www.vogue.co.kr/2024/09/20/bvlgari-kim-ji-won/|work=Vogue Korea|date=September 20, 2024|access-date=May 8, 2024}}{{Dead link|date=December 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; ২০২৪ চনৰ অক্টোবৰ মাহত তেওঁক গহনা ব্ৰেণ্ড ষ্টোনহেঞ্জৰ ব্ৰেণ্ড মিউজ হিচাপে ঘোষণা কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{cite news|title=ko:스톤헨지, 김지원 모델 발탁|url=https://www.hankyung.com/article/2024100500001|work=Korea Economic Daily|date=October 5, 2024|access-date=May 8, 2024}}{{Dead link|date=December 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; ২০২৪ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত তেওঁ ইটালীৰ বিলাসী বাহিৰৰ কাপোৰ ব্ৰেণ্ড ডুভেটিকাৰ প্ৰথম কোৰিয়ান ব্ৰেণ্ড এম্বেছাদৰ হিচাপে নিৰ্বাচিত হয়।&lt;ref&gt;{{cite news|title=Duvetica Selects Kim Ji Won as First Korean Ambassador|url=https://www.koreatimes.co.kr/www/news/nation/2024/11/398_369999.html|work=The Korea Times|date=November 12, 2024|access-date=May 8, 2024}}&lt;/ref&gt;

===দানশীলতা===
২০১৪ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত কিমে ভোগ গাৰ্লৰদ্বাৰা আয়োজিত সামাজিক অৱদান প্ৰকল্প &quot;পিংক উইংছ&quot; অভিযানত অংশগ্ৰহণ কৰে আৰু ইয়াৰপৰা পোৱা ধন কম আয়ৰ পৰিয়ালসমূহক সহায় কৰিবলৈ দান কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{cite web|title=ko:[FS화보] 김지원, 로맨틱 소녀로 변신 '핑크윙즈' 화보 공개|trans-title=[FS pictorial] Jiwon Kim, transformed into a romantic girl, 'Pink Wings' pictorial released|url=https://fashionseoul.com/24631#google_vignette|work=Fashion Seoul|language=ko|last=Kim|first=Soo-kyung|date=February 20, 2014|access-date=April 2, 2025|archive-date=April 3, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250403012042/https://fashionseoul.com/24631#google_vignette|url-status=live}}&lt;/ref&gt; 
২০১৬ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত তেওঁ ইউনিচেফৰ বাবে কোৰিয়ান কমিটীয়ে আয়োজন কৰা &quot;আমি কাৰ্য্য&quot; শিশু সুৰক্ষা অভিযানত অংশগ্ৰহণ কৰে।&lt;ref&gt;{{cite web|title=ko:배우 이광수·김지원 &quot;어린이 지켜주세요&quot;|trans-title=Actors Lee Kwang-soo and Kim Ji-won: &quot;Please Protect Children&quot;|url=https://news.kbs.co.kr/news/mobile/view/view.do?ncd=3385469|work=KBS Report|language=ko|date=November 29, 2016|access-date=January 11, 2025|archive-date=January 8, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250108012042/https://news.kbs.co.kr/news/mobile/view/view.do?ncd=3385469|url-status=live}}&lt;/ref&gt; 
২০২০ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত তেওঁ ক'ভিড-১৯ মহামাৰীৰ সময়ত ডায়েগুৰ কেইমিউং ইউনিভাৰ্চিটি ডংছান হাস্পতালৰ চিকিৎসা কৰ্মচাৰী আৰু ৰোগীসকলক সহায় কৰিবলৈ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সাহায্য আৰু উন্নয়ন এন জি অ' ৱৰ্ল্ড শ্বেয়াৰলৈ ২০ মিলিয়ন ₩ দান কৰে।&lt;ref&gt;{{cite web|title=ko:배우 김지원, 코로나19 의료진 위해 2천만 원 기부|trans-title=Actress Kim Ji-won donates 20 million won to medical staff fighting COVID-19|url=https://biz.sbs.co.kr/article/10000974597|work=SBS Biz|language=ko|date=February 28, 2020|access-date=January 11, 2025|archive-date=January 8, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250108012042/https://biz.sbs.co.kr/article/10000974597|url-status=live}}&lt;/ref&gt; 
২০২০ চনৰ মাৰ্চ মাহত তেওঁ এমবিচি ৰেডিঅ'ৰ &quot;নাগৰিক সমৰ্থন প্ৰকল্প&quot; ত কণ্ঠ প্ৰতিভা দাতা হিচাপে অংশগ্ৰহণ কৰে, ক'ভিড-১৯ মহামাৰীৰদ্বাৰা আক্ৰান্তসকলক সহায় কৰিবলৈ কথন প্ৰদান কৰে।&lt;ref&gt;{{cite web|title=ko:&quot;우리 조금 더 힘내기로 해요&quot;···퇴근길 지하철 승객들 울린 배우 김지원의 깜짝 안내 방송|trans-title=&quot;Let's try a little harder&quot;···A surprise announcement by actress Kim Ji-won that made subway passengers cry on their way home|url=https://www.insight.co.kr/news/275981|work=Insight|language=ko|last=Ji|first=Dong-hyeon|date=March 27, 2020|access-date=March 24, 2025|archive-date=March 25, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250325012042/https://www.insight.co.kr/news/275981|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

২০২২ চনৰ জুন মাহত কিমে স্বেচ্ছাই বিগ ইছ্যুত উপস্থিত হয়, যিখন আলোচনীয়ে গৃহ নিৰ্মাণৰ দুৰ্বলসকলক সমৰ্থন কৰে। তেখেতে উল্লেখ কৰে যে, &quot;মই জানিব পাৰিলোঁ যে ই এখন আলোচনী যিয়ে গৃহ নিৰ্মাণৰ দুৰ্বল লোকসকলক স্বাধীন হোৱাত সহায় কৰিছিল&quot; আৰু ইয়াৰ এজন বিক্ৰেতাক লগ পোৱাৰ পিছত অংশগ্ৰহণ কৰাৰ ইচ্ছা প্ৰকাশ কৰে।&lt;ref&gt;{{cite web|title=ko:미정 일지 - 김지원이기에 가능 했던 일 (2)|trans-title=Undecided Diary - Things that were possible because of Kim Ji-won (2)|url=https://bigissue.kr/magazine/new/301/1728|work=The Big Issue|language=ko|date=June 16, 2022|access-date=January 11, 2025|archive-date=January 8, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250108012042/https://bigissue.kr/magazine/new/301/1728|url-status=live}}&lt;/ref&gt; 
২০২৪ চনৰ অক্টোবৰ মাহত তেওঁ স্তন কেন্সাৰৰ বিষয়ে সজাগতা সৃষ্টিৰ বাবে ডব্লিউ কোৰিয়াৰ &quot; লাভ ইউৰ ডব্লিউ&quot; অভিযানত যোগদান কৰে।&lt;ref&gt;{{Cite magazine|title=ko:LoveYourW 2024 선한 영향력 전파에 동참한 셀럽들 – 2|trans-title=LoveYourW 2024 Celebrities who participated in spreading good influence – 2|url=https://www.wkorea.com/2024/10/12/loveyourw-2024-%ec%84%a0%ed%95%9c-%ec%98%81%ed%96%a5%eb%a0%a5-%ec%a0%84%ed%8c%8c%ec%97%90-%eb%8f%99%ec%b0%b8%ed%95%9c-%ec%85%80%eb%9f%bd%eb%93%a4-2/|magazine=W Korea|language=ko|last1=Kim|first1=Min-ji|last2=Lee|first2=Ye-jin|last3=Lee|first3=Ye-ji|last4=Kim|first4=Shin|last5=Kim|first5=Hyun-ji|date=October 12, 2024|access-date=January 21, 2025|archive-date=October 12, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241012092858/https://www.wkorea.com/2024/10/12/loveyourw-2024-%ec%84%a0%ed%95%9c-%ec%98%81%ed%96%a5%eb%a0%a5-%ec%a0%84%ed%8c%8c%ec%97%90-%eb%8f%99%ec%b0%b8%ed%95%9c-%ec%85%80%eb%9f%bd%eb%93%a4-2/|url-status=live|title=আৰ্কাইভ কপি|archivedate=October 12, 2024|archiveurl=https://web.archive.org/web/20241012092858/https://www.wkorea.com/2024/10/12/loveyourw-2024-%ec%84%a0%ed%95%9c-%ec%98%81%ed%96%a5%eb%a0%a5-%ec%a0%84%ed%8c%8c%ec%97%90-%eb%8f%99%ec%b0%b8%ed%95%9c-%ec%85%80%eb%9f%bd%eb%93%a4-2/|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt; 
২০২৫ চনৰ মাৰ্চ মাহত তেওঁ উলছান, গ্যয়ংবুক আৰু গ্যয়ংনাম অঞ্চলৰ বন্য অগ্নিকাণ্ডৰ ফলত ক্ষতিগ্ৰস্ত লোকসকলক সহায় কৰিবলৈ হোপ ব্ৰীজ নেচনেল ডিজাষ্টাৰ ৰিলিফ এছ'চিয়েচনলৈ ৫ কোটি ₩ দান কৰে।&lt;ref&gt;{{cite news|title=ko:'여왕의 품격' 김지원, 산불 피해 5000만원 기부 &quot;도움 되길&quot;[공식]|url=https://www.starnewskorea.com/stview.php?no=2025032708315548329|work=Star News|language=ko|last=Yoon|first=Sang-geun|date=March 27, 2025|access-date=March 27, 2025|archive-date=April 11, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250411131517/https://www.starnewskorea.com/stview.php?no=2025032708315548329|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

== ফিল্মগ্ৰাফী ==
=== চলচ্চিত্ৰ ===
{| class=&quot;wikitable plainrowheaders sortable&quot;

|-
! scope=&quot;col&quot; | বৰ্ষ
! scope=&quot;col&quot; | শীৰ্ষক
! scope=&quot;col&quot; | চৰিত্ৰ
! scope=&quot;col&quot; class=&quot;unsortable&quot; |টোকা
! scope=&quot;col&quot; class=&quot;unsortable&quot; | {{abbr|সং। |সংগ্ৰহ বা তথ্যসূত্ৰ}}

|-
! scope=&quot;row&quot; | ২০১১
| ''ৰোমাণ্টিক হেভেন''

| চয় মি-মি
| 
| style=&quot;text-align:center&quot; | &lt;ref name=&quot;romantic&quot; /&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; | ২০১২

| ''হৰৰ ষ্টৰীজ''
| কিম জি-ৱন

| খণ্ড° &quot;বিগিনিং&quot;
| style=&quot;text-align:center&quot; | &lt;ref name=&quot;horror&quot; /&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; | ২০১৩

| ''হৰৰ ষ্টৰীজ ২''
| চা টান-হি
| খণ্ড° &quot;দ্য এস্কেপ&quot;

| style=&quot;text-align:center&quot; | &lt;ref name=&quot;horor 2&quot; /&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; | ২০১৮

| ''ডিটেক্টিভ কে: চিক্ৰেট অৱ দ্য লিভিং ডেড''
| ৱল-য়ং
| 

| style=&quot;text-align:center&quot; | &lt;ref name=&quot;detective&quot; /&gt;
|}

=== টেলিভিছন ধাৰাবাহিক ===
{| class=&quot;wikitable plainrowheaders sortable&quot;

|-
! scope=&quot;col&quot; | বৰ্ষ
! scope=&quot;col&quot; | শীৰ্ষক
! scope=&quot;col&quot; | চৰিত্ৰ
! scope=&quot;col&quot; class=&quot;unsortable&quot; | টোকা
! scope=&quot;col&quot; class=&quot;unsortable&quot; | {{abbr|সং। |সংগ্ৰহ বা তথ্যসূত্ৰ}}

|-
! scope=&quot;row&quot; rowspan=&quot;2&quot; | ২০১১
| হাই কিক: ৰিভেঞ্জ অৱ দ্য চৰ্ট লেগেড

| কিম জি-ৱন
| 
| style=&quot;text-align:center&quot; | &lt;ref name=&quot;hk&quot; /&gt;
|-

| ৱাট্‌ছ আপ
| পাৰ্ক টে-ই
| 

| style=&quot;text-align:center&quot; | &lt;ref name=&quot;wp&quot; /&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; | ২০১২

| টু দ্য বিউটিফুল ইউ
| চউল হান-না
| 

| style=&quot;text-align:center&quot; | &lt;ref name=&quot;beautiful&quot; /&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; rowspan=&quot;2&quot; | ২০১৩

| ৱেইটিং ফৰ লাভ
| চয় চে-ৰম
| কেবিএছ ড্ৰামা স্পেচিয়েল

| style=&quot;text-align:center&quot; | &lt;ref name=&quot;waiting&quot; /&gt;
|-

| দ্য হেয়াৰ্ছ
| ইউ ৰাচেল
| 

| style=&quot;text-align:center&quot; | &lt;ref name=&quot;heirs&quot; /&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; rowspan=&quot;2&quot; | ২০১৪

| দ্য ৰিজন আই এম গেটিং মেৰীড
| কিম জি-ইয়ং
| কেবিএছ ড্ৰামা স্পেচিয়েল

| style=&quot;text-align:center&quot; | &lt;ref name=&quot;married&quot; /&gt;
|-

| গাপ-ডং
| মা জি-উল
| 

| style=&quot;text-align:center&quot; | &lt;ref name=&quot;gap&quot; /&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; | ২০১৫

| হিডেন আইডেণ্টিটি
| মিন টে-হি
| বিশেষ ভূমিকা (খণ্ড ১–২, ৯–১০)

| style=&quot;text-align:center&quot; | &lt;ref name=&quot;hidden&quot; /&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; | ২০১৬

| ডিচেণ্ডেণ্টছ অৱ দ্য ছান
| ইউন মিউং-জু
| 

| style=&quot;text-align:center&quot; | &lt;ref name=&quot;sun&quot; /&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; | ২০১৭

| ফাইট ফৰ মাই ৱে
| চয় এ-ৰা
| 

| style=&quot;text-align:center&quot; | &lt;ref name=&quot;fight&quot; /&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; | ২০১৮

| মিষ্টাৰ ছানচাইন
| কিম হুই-জিন
| বিশেষ ভূমিকা (খণ্ড ১)

| style=&quot;text-align:center&quot; | &lt;ref name=&quot;sunshine&quot; /&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; | ২০১৯

| আৰ্থডাল ক্ৰনিকলছ
| টান-ইয়া
| প্ৰথম ছিজন

| style=&quot;text-align:center&quot; | &lt;ref name=&quot;arthdal 1&quot; /&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; | ২০২২

| মাই লিবাৰেশ্যন নোটছ
| ইয়ম মি-জং
| 

| style=&quot;text-align:center&quot; | &lt;ref name=&quot;liberation&quot; /&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; | ২০২৪

| কুুইন অৱ টিয়াৰ্ছ
| হং হে-ইন
| 

| style=&quot;text-align:center&quot; | &lt;ref name=&quot;queen&quot; /&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; | ২০২৬

| ডক্টৰ এক্স: এজ অৱ দ্য হোৱাইট মাফিয়া
| গ্যে চু-জং
| 

| style=&quot;text-align:center&quot; | &lt;ref name=&quot;drx&quot; /&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; | ঘোষণা হ’বলৈ বাকী

| ডিটেক্টিভ পাৰ্ক মি-অক
| পাৰ্ক মি-অক
| 

| style=&quot;text-align:center&quot; | &lt;ref name=&quot;detective_park&quot; /&gt;
|}

=== ৱেব ধাৰাবাহিক ===
{| class=&quot;wikitable plainrowheaders sortable&quot;

|-
! scope=&quot;col&quot; | বৰ্ষ
! scope=&quot;col&quot; | শীৰ্ষক
! scope=&quot;col&quot; | চৰিত্ৰ
! scope=&quot;col&quot; class=&quot;unsortable&quot; | {{abbr|সং। |সংগ্ৰহ বা তথ্যসূত্ৰ}}

|-
! scope=&quot;row&quot; | ২০১৪
| ৱান ছানী ডে

| কিম জি-হো
| style=&quot;text-align:center&quot; | &lt;ref name=&quot;sunny&quot; /&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; | ২০২০–২০২১

| লাভষ্ট্ৰাক ইন দ্য চিটী
| লি ইয়ন-অ’ / ইউন ছন-আ
| style=&quot;text-align:center&quot; | &lt;ref name=&quot;lovestruck&quot; /&gt;
|}

=== অনুষ্ঠান পৰিচালনা ===
{| class=&quot;wikitable plainrowheaders&quot;

|-
! scope=&quot;col&quot; | বৰ্ষ
! scope=&quot;col&quot; | শীৰ্ষক
! scope=&quot;col&quot; class=&quot;unsortable&quot; | টোকা
! scope=&quot;col&quot; class=&quot;unsortable&quot; | {{abbr|সং। |সংগ্ৰহ বা তথ্যসূত্ৰ}}

|-
! scope=&quot;row&quot; | ২০১৬
| ৩০তম কেবিএছ ড্ৰামা এৱাৰ্ডছ

| জুন হিউন-মু আৰু পাৰ্ক বো-গুমৰ সৈতে
| style=&quot;text-align:center&quot; | &lt;ref name=&quot;host kbs&quot; /&gt;
|}

=== সংগীত ভিডিঅ’ত উপস্থিতি ===
{| class=&quot;wikitable plainrowheaders sortable&quot;

|-
! scope=&quot;col&quot; | বৰ্ষ
! scope=&quot;col&quot; | শীৰ্ষক
! scope=&quot;col&quot; | শিল্পী
! scope=&quot;col&quot; class=&quot;unsortable&quot; | {{abbr|সং। |সংগ্ৰহ বা তথ্যসূত্ৰ}}

|-
! scope=&quot;row&quot; | ২০০৮
| গছিপ বয়

| ইউনহা
| style=&quot;text-align:center&quot; | &lt;ref name=&quot;yes4&quot; /&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; | ২০১০

| ললিপপ পাৰ্ট ২
| বিগবেং
| style=&quot;text-align:center&quot; | &lt;ref name=&quot;lollipop&quot; /&gt;
|}

== ডিস্ক’গ্ৰাফী ==
=== একক গীত (Singles) ===
{| class=&quot;wikitable plainrowheaders sortable&quot;
! scope=&quot;col&quot; | শীৰ্ষক
! scope=&quot;col&quot; | বৰ্ষ
! scope=&quot;col&quot; | এলবাম
! scope=&quot;col&quot; class=&quot;unsortable&quot; | {{abbr|সং। |সংগ্ৰহ বা তথ্যসূত্ৰ}}

|-
! scope=&quot;row&quot; | &quot;পিক এ ষ্টাৰ ফ্ৰম দ্য স্কাই&quot;
| style=&quot;text-align:center&quot; | ২০১০
| style=&quot;text-align:center&quot; | অৰেন-চি কমাৰ্চিয়েল
| style=&quot;text-align:center&quot; | &lt;ref&gt;{{cite web|title=ko:오란씨걸 김지원 승승장구! 한달사이 50~60여개 러브콜 쏟아져|url=http://sports.khan.co.kr/news/sk_index.html?art_id=201007211846413&amp;sec_id=540101|work=[[Sports Kyunghyang]]|language=ko|last=Kang|first=Soo-jin|date=July 21, 2010|access-date=May 17, 2017|archive-date=July 24, 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100724000938/http://sports.khan.co.kr/news/sk_index.html?art_id=201007211846413&amp;sec_id=540101|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; | &quot;অ'ভাৰ দ্য ৰেইনবো&quot;

| style=&quot;text-align:center&quot; | ২০১২
| style=&quot;text-align:center&quot; | ''হাই কিক: ৰিভেঞ্জ অৱ দ্য চৰ্ট লেগেড'' অ’এছটি (OST)
| style=&quot;text-align:center&quot; | &lt;ref&gt;{{cite web|title=ko:이적 전곡 프로듀싱 '하이킥3' OST 발매, 수익금 기부|trans-title=Lee Juk Produced All Songs of 'High Kick 3' OST Released, Proceeds Donated|url=https://www.newsen.com/news_view.php?uid=201205071120031002|website=Newsen|language=ko|last=Kwon|first=Su-bin|date=May 7, 2012|access-date=August 8, 2024|archive-date=August 8, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240808025716/https://www.newsen.com/news_view.php?uid=201205071120031002|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
|}

== সন্মান আৰু স্বীকৃতি ==
=== বঁটা আৰু মনোনয়ন ===
{| class=&quot;wikitable plainrowheaders sortable&quot;

|+ বঁটা প্ৰদান অনুষ্ঠানৰ নাম, বৰ্ষ, বিভাগ, মনোনীত কাম আৰু ফলাফল
! scope=&quot;col&quot; | বঁটা প্ৰদান অনুষ্ঠান
! scope=&quot;col&quot; | বৰ্ষ
! scope=&quot;col&quot; | বিভাগ
! scope=&quot;col&quot; | মনোনীত কাম / কাম
! scope=&quot;col&quot; | ফলাফল
! scope=&quot;col&quot; class=&quot;unsortable&quot; | {{abbr|সং। |সংগ্ৰহ বা তথ্যসূত্ৰ}}

|-
! scope=&quot;row&quot; rowspan=&quot;3&quot; | এপান ষ্টাৰ এৱাৰ্ডছ
| style=&quot;text-align:center&quot; | ২০১৬
| শ্ৰেষ্ঠ সহকাৰী অভিনেত্ৰী

| ডিচেণ্ডেণ্টছ অৱ দ্য ছান
| {{won}}
| style=&quot;text-align:center&quot; | &lt;ref name=&quot;apan_awards&quot; /&gt;
|-

| style=&quot;text-align:center&quot; | ২০২২
| উৎকৃষ্টতা বঁটা, ধাৰাবাহিকৰ অভিনেত্ৰী

| মাই লিবাৰেশ্যন নোটছ
| {{nom}}
| style=&quot;text-align:center&quot; | &lt;ref name=&quot;apan22&quot; /&gt;
|-

| style=&quot;text-align:center&quot; | ২০২৪
| শীৰ্ষ উৎকৃষ্টতা বঁটা, ধাৰাবাহিকৰ অভিনেত্ৰী

| কুইন অৱ টিয়াৰ্ছ
| {{nom}}
| style=&quot;text-align:center&quot; | &lt;ref name=&quot;apan24&quot; /&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; | এছিয়া আৰ্টিষ্ট এৱাৰ্ডছ

| style=&quot;text-align:center&quot; | ২০১৬
| শ্ৰেষ্ঠ চেলিব্ৰিটী বঁটা, অভিনেত্ৰী

| কিম জি-ৱন
| {{won}}
| style=&quot;text-align:center&quot; | &lt;ref name=&quot;aaa_awards&quot; /&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; | বেকচাং আৰ্টছ এৱাৰ্ডছ

| style=&quot;text-align:center&quot; | ২০২৩
| শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰী – টেলিভিছন

| মাই লিবাৰেশ্যন নোটছ
| {{nom}}
| style=&quot;text-align:center&quot; | &lt;ref name=&quot;baeksang&quot; /&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; rowspan=&quot;2&quot; | ব্ৰেণ্ড অৱ দ্য ইয়াৰ এৱাৰ্ডছ

| rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ২০২৪
| বছৰটোৰ অভিনেত্ৰী – টেলিভিছন (ঘৰুৱা)

| rowspan=&quot;2&quot; | কুইন অৱ টিয়াৰ্ছ
| {{won}}

| rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | &lt;ref name=&quot;brand24&quot; /&gt;
|-

| বছৰটোৰ অভিনেত্ৰী (ভিয়েটনাম)
| {{won}}
|-
! scope=&quot;row&quot; | এল ষ্টাইল এৱাৰ্ডছ

| style=&quot;text-align:center&quot; | ২০১৬
| ইয়ং আইকন এৱাৰ্ড

| কিম জি-ৱন
| {{won}}
| style=&quot;text-align:center&quot; | &lt;ref name=&quot;elle16&quot; /&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; | ফাণ্ডেস্ক এৱাৰ্ডছ

| style=&quot;text-align:center&quot; | ২০২৪
| শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰী – টেলিভিছন

| কুইন অৱ টিয়াৰ্ছ
| {{won}}
| style=&quot;text-align:center&quot; | &lt;ref name=&quot;fundex24&quot; /&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; | গ্ল’বেল ফিল্ম এণ্ড টেলিভিছন হুৱাডিং এৱাৰ্ডছ

| style=&quot;text-align:center&quot; | ২০২৩
| শ্ৰেষ্ঠ গোলকীয় অগ্ৰণী অভিনেত্ৰী – টেলিভিছন

| মাই লিবাৰেশ্যন নোটছ
| {{nom}}
| style=&quot;text-align:center&quot; | &lt;ref name=&quot;huading23&quot; /&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; | iMBC এৱাৰ্ডছ

| style=&quot;text-align:center&quot; | ২০২৫
| শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰী

| কুইন অৱ টিয়াৰ্ছ
| {{won}}
| style=&quot;text-align:center&quot; | &lt;ref name=&quot;imbc25&quot; /&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; rowspan=&quot;6&quot; | কেবিএছ ড্ৰামা এৱাৰ্ডছ

| rowspan=&quot;3&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ২০১৬
| শ্ৰেষ্ঠ জুটি বঁটা

| কিম জি-ৱন (জিন গু-ৰ সৈতে)&lt;br /&gt;ডিচেণ্ডেণ্টছ অৱ দ্য ছান
| {{won}}
| rowspan=&quot;3&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | &lt;ref name=&quot;kbs16&quot; /&gt;
|-

| শ্ৰেষ্ঠ নৱাগতা অভিনেত্ৰী
| ডিচেণ্ডেণ্টছ অৱ দ্য ছান
| {{won}}

|-
| উৎকৃষ্টতা বঁটা, ধাৰাবাহিকৰ অভিনেত্ৰী
| ডিচেণ্ডেণ্টছ অৱ দ্য ছান

| {{won}}
|-
| rowspan=&quot;3&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ২০১৭
| শ্ৰেষ্ঠ জুটি বঁটা

| কিম জি-ৱন (পাৰ্ক চ'-জুনৰ সৈতে)&lt;br /&gt;ফাইট ফৰ মাই ৱে
| {{won}}
| rowspan=&quot;3&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | &lt;ref name=&quot;kbs17&quot; /&gt;
|-

| উৎকৃষ্টতা বঁটা, ধাৰাবাহিকৰ অভিনেত্ৰী
| ফাইট ফৰ মাই ৱে
| {{won}}

|-
| জনপ্ৰিয় অভিনেত্ৰী বঁটা
| কিম জি-ৱন

| {{won}}
|-
! scope=&quot;row&quot; rowspan=&quot;4&quot; | কোৰিয়া ড্ৰামা এৱাৰ্ডছ

| style=&quot;text-align:center&quot; | ২০১৯
| উৎকৃষ্টতা বঁটা, অভিনেত্ৰী

| আৰ্থডাল ক্ৰনিকলছ
| {{nom}}
| style=&quot;text-align:center&quot; | &lt;ref name=&quot;kda19&quot; /&gt;
|-

| rowspan=&quot;3&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | ২০২৪
| শ্ৰেষ্ঠ জুটি বঁটা

| কিম জি-ৱন (কিম চু-হিউনৰ সৈতে)&lt;br /&gt;কুইন অৱ টিয়াৰ্ছ
| {{won}}
| rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center&quot; | &lt;ref name=&quot;kda24&quot; /&gt;
|-

| জনপ্ৰিয় অভিনেত্ৰী বঁটা
| কিম জি-ৱন
| {{won}}

|-
| শীৰ্ষ উৎকৃষ্টতা বঁটা, অভিনেত্ৰী
| কুইন অৱ টিয়াৰ্ছ

| {{nom}}
| style=&quot;text-align:center&quot; | &lt;ref name=&quot;kda24_top&quot; /&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; | কোৰিয়া ফাৰ্ষ্ট ব্ৰেণ্ড এৱাৰ্ডছ

| style=&quot;text-align:center&quot; | ২০২৫
| শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰী (ভিয়েটনাম)

| কুইন অৱ টিয়াৰ্ছ
| {{won}}
| style=&quot;text-align:center&quot; | &lt;ref name=&quot;kfb25&quot; /&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; | এছবিএছ ড্ৰামা এৱাৰ্ডছ

| style=&quot;text-align:center&quot; | ২০১৩
| নিউ ষ্টাৰ এৱাৰ্ড

| দ্য হেয়াৰ্ছ
| {{won}}
| style=&quot;text-align:center&quot; | &lt;ref name=&quot;sbs13&quot; /&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; | চিউল ইণ্টাৰনেশ্যনেল ড্ৰামা এৱাৰ্ডছ

| style=&quot;text-align:center&quot; | ২০১৮
| উৎকৃষ্ট কোৰিয়ান অভিনেত্ৰী

| ফাইট ফৰ মাই ৱে
| {{nom}}
| style=&quot;text-align:center&quot; | &lt;ref name=&quot;sda18&quot; /&gt;
|}

=== ৰাজ্যিক আৰু সাংস্কৃতিক সন্মান ===
{| class=&quot;wikitable plainrowheaders sortable&quot;

|+ দেশ বা সংগঠনৰ নাম, প্ৰদান কৰা বছৰ আৰু সন্মানৰ নাম
! scope=&quot;col&quot; | দেশ বা সংগঠন
! scope=&quot;col&quot; | বছৰ
! scope=&quot;col&quot; | সন্মান
! scope=&quot;col&quot; class=&quot;unsortable&quot; | {{Abbr|সং। |সংগ্ৰহ বা তথ্যসূত্ৰ}}

|-
! scope=&quot;row&quot; | কোৰিয়ান পপুলাৰ কালচাৰ এণ্ড আৰ্টছ এৱাৰ্ডছ
| style=&quot;text-align:center&quot; | ২০২৫
| প্ৰধানমন্ত্ৰীৰ প্ৰশংসাপত্ৰ

| style=&quot;text-align:center&quot; | &lt;ref name=&quot;populer culture&quot; /&gt;
|}

=== তালিকা (Listicles) ===
{| class=&quot;wikitable plainrowheaders sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;

|+ প্ৰকাশকৰ নাম, তালিকাভুক্ত বছৰ, তালিকাৰ নাম আৰু স্থান
! scope=&quot;col&quot; | প্ৰকাশক
! scope=&quot;col&quot; | বছৰ
! scope=&quot;col&quot; | তালিকা
! scope=&quot;col&quot; | স্থান
! scope=&quot;col&quot; class=&quot;unsortable&quot; | {{Abbr|সং। |সংগ্ৰহ বা তথ্যসূত্ৰ}}

|-
! scope=&quot;row&quot; | ফৰ্বছ
| ২০২৫

| style=&quot;text-align:left&quot; | ফৰ্বছ কোৰিয়া পাৱাৰ চেলিব্ৰিটী ৪০
| ২৩তম

| &lt;ref name=&quot;forbes&quot; /&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; rowspan=&quot;3&quot; | গ্যালাপ কোৰিয়া

| ২০২৪
| style=&quot;text-align:left&quot; | গ্যালাপ কোৰিয়াৰ প্ৰিয় টেলিভিছন অভিনেতা
| ২য়

| &lt;ref name=&quot;fav gallup&quot; /&gt;
|-
| ২০২৪

| rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:left&quot; | গ্যালাপ কোৰিয়াৰ বছৰটোৰ শ্ৰেষ্ঠ টেলিভিছন অভিনেতা
| ৩য়

| &lt;ref name=&quot;gallup&quot; /&gt;
|-
| ২০২৫

| ৩য়
| &lt;ref name=&quot;gallup2&quot; /&gt;
|}

== তথ্যসূত্ৰ ==
&lt;references&gt;
&lt;ref name=&quot;horror&quot;&gt;{{cite web|url=https://daum.net |title=Horror Stories |website=Daum}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;horor 2&quot;&gt;{{cite web|url=https://daum.net |title=Horror Stories 2 |website=Daum}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;hk&quot;&gt;{{cite web|url=https://naver.com |title=High Kick 3 |website=Star News}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;wp&quot;&gt;{{cite web|url=https://naver.com |title=What's Up |website=Star News}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;beautiful&quot;&gt;{{cite web|url=https://naver.com |title=To the Beautiful You |website=Osen}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;waiting&quot;&gt;{{cite web|url=https://naver.com |title=Waiting for Love |website=TV Report}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;married&quot;&gt;{{cite web|url=https://kbs.co.kr |title=The Reason I'm Getting Married |publisher=KBS}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;hidden&quot;&gt;{{cite web|url=https://naver.com |title=Hidden Identity |website=Osen}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;sunshine&quot;&gt;{{cite web|url=https://naver.com |title=Mr. Sunshine |website=Sedaily}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;arthdal 1&quot;&gt;{{cite web|url=https://naver.com |title=Arthdal Chronicles |website=Sports Chosun}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;liberation&quot;&gt;{{cite web|url=https://naver.com |title=My Liberation Notes |website=Newsis}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;queen&quot;&gt;{{cite web|url=https://naver.com |title=Queen of Tears |website=Star News}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;drx&quot;&gt;{{cite web|url=https://naver.com |title=Doctor X |website=Star News}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;detective_park&quot;&gt;{{cite web|url=https://naver.com |title=Detective Park Mi-ok |website=Sports Chosun}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;lovestruck&quot;&gt;{{cite web|url=https://naver.com |title=Lovestruck in the City |website=Sports Donga}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;host kbs&quot;&gt;{{cite web|url=https://naver.com |title=KBS Drama Awards Host |website=Osen}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;yes4&quot;&gt;{{cite web|url=https://youtube.com |title=Younha – Gossip Boy MV |publisher=1theK}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;lollipop&quot;&gt;{{cite web|url=https://chosun.com |title=BigBang – Lollipop Pt. 2 |website=The Chosun Ilbo}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;apan_awards&quot;&gt;{{cite web |url=https://naver.com |title=Winners Of The 5th APAN Star Awards |website=Naver}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;apan22&quot;&gt;{{cite web |url=https://naver.com |title='에이판 스타 어워즈' 송중기·손석구·김수현·김태리·박은빈 등 역대 최다 노미네이트 |publisher=SpoTV News |via=Naver}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;apan24&quot;&gt;{{cite web |url=https://naver.com |title=2024 에이판 스타 어워즈 역대급 쟁쟁한 후보 공개 |work=Ilgan Sports}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;aaa_awards&quot;&gt;{{cite web |url=https://naver.com |title='AAA 셀러브리티상' 김지원 인터뷰 |website=Star News}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;baeksang&quot;&gt;{{cite web |url=https://naver.com |title=59회 백상예술대상, TV·영화·연극 부문 별 후보 공개 |website=Naver}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;brand24&quot;&gt;{{cite web |url=https://joynews24.com |title=임영웅·변우석·김혜윤·김수현·김지원, 2024 올해의 브랜드 대상 수상 |website=Joy News 24 |via=Naver}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;elle16&quot;&gt;{{cite web |url=http://mk.co.kr |title=[BZ포토] 김지원, 샤방샤방 핑크빛 미모 |website=Maeil Business Newspaper}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;fundex24&quot;&gt;{{cite web |url=https://joynews24.com |title=변우석·김지원·이민호, 펀덱스어워드 출연자상 |work=Joy News}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;huading23&quot;&gt;{{cite web |url=https://businesswire.com |title=The Shortlist of the 36th Huading Awards Global Unit Announced |work=Business Wire }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;imbc25&quot;&gt;{{cite web |url=https://imbc.com |title=[TV톡] 매 작품이 '인생캐' 김지원, 'iMBC어워즈' 정상도 꿰찼다 |website=iMBC}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;kbs16&quot;&gt;{{cite web |url=https://naver.com |title=[2016 KBS 연기대상] 김지원·이세영·나혜미, 신인상 공동 수상 |website=Naver}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;kbs17&quot;&gt;{{cite web |url=https://naver.com |title=[KBS 연기대상] 김지원 &quot;박서준 덕분에 최애라 될 수 있었다&quot; 눈물 |website=Naver}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;kda19&quot;&gt;{{cite web |url=https://naver.com |title=2019 코리아드라마어워즈 대상 후보 공식 |website=TV Report}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;kda24&quot;&gt;{{cite web |url=https://idomin.com |title=코리아 드라마 어워즈 인기상 6개 부문 확정 |website=Gyeongnam Domin Ilbo}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;kda24_top&quot;&gt;{{cite web |url=https://youtube.com |title=2024 Korea Drama Awards (Full Ver.) |publisher=Korea Drama Festival |via=YouTube}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;kfb25&quot;&gt;{{cite web |url=https://naver.com |title='2025 대한민국 퍼스트브랜드 대상' 선정 |work=Star News}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;sbs13&quot;&gt;{{cite web |url=https://naver.com |title=[SBS연기대상]김지원-강소라 등 10명, 뉴스타상 수상 |website=Naver}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;sda18&quot;&gt;{{cite web |url=https://seouldrama.org |title=Nominees of Seoul International Drama Awards 2018 |website=Seoul International Drama Awards}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;populer culture&quot;&gt;{{cite web |url=https://newspim.com |title='대중문화예술상', 김해숙·이병헌·지드래곤 문화훈장 수훈 |website=News Fim}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;forbes&quot;&gt;{{cite web |url=https://forbeskorea.co.kr |title=2025 파워 셀러브리티 40 |website=Forbes Korea}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;fav gallup&quot;&gt;{{cite web |url=https://gallup.co.kr |title=한국인이 좋아하는 50가지 (2004-2024) |website=Gallup Korea }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;gallup&quot;&gt;{{cite web |url=https://gallup.co.kr |title=2024년 올해를 빛낸 탤런트 |website=Gallup Korea }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;gallup2&quot;&gt;{{cite web |url=https://gallup.co.kr |title=2025년 올해를 빛낸 탤런트 |website=Gallup Korea }}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
&lt;/references&gt;

==বাহ্যিক সংযোগ==
* {{IMDb name}}

[[শ্ৰেণী:দক্ষিণ কোৰিয়ান অভিনেত্ৰী]]</text>
      <sha1>qwqiu8ctp6mv31ax18xbjeextwg5ibs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>প্ৰাচীন কীৰ্তিচিহ্ন সংৰক্ষণ আইন ১৯০৪</title>
    <ns>0</ns>
    <id>128130</id>
    <revision>
      <id>607244</id>
      <parentid>579260</parentid>
      <timestamp>2026-05-19T08:18:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>29706</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>607244</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16966" sha1="iqjecgbsgl59w120jae5fc0ff7al7m1" xml:space="preserve">
{{short description|Act in British India}}
{{Infobox legislation
|short_title = প্ৰাচীন কীৰ্তিচিহ্ন সংৰক্ষণ আইন, ১৯০৪
|legislature = ইম্পেৰিয়েল লেজিছলেটিভ কাউন্সিল
|territorial_extent = [[ ভাৰত]]
|date_assented = 18 March 1904
|amended_by = * ১৯৫৫ চনৰ মহীশূৰ আইন
* Act 24 of 1958
* Maha. Act 12 of 1961
* ১৯৬১ চনৰ মহীশূৰ আইন ৭
* Raj. Act 19 of 196
|status = amended
}}
'''প্ৰাচীন কীৰ্তিচিহ্ন সংৰক্ষণ আইন ১৯০৪ ({{lang_en|The Ancient Monuments Preservation Act, 1904}})''' 
[[লৰ্ড কাৰ্জন]]ৰ ৰাজত্বকালত ১৯০৪ চনৰ ১৮ মাৰ্চত ব্ৰিটিছ ভাৰতে ১৯০৪ চনৰ প্ৰাচীন স্মৃতিসৌধ সংৰক্ষণ আইন, ১৯০৪ গৃহীত কৰে। প্ৰাচীন কীৰ্তিচিহ্ন সংৰক্ষণৰ বাবে ইয়াৰ প্ৰয়োজন আছিল। ই কিছুমান ঠাইত প্ৰাচীন সামগ্ৰী আৰু খনন বিক্ৰী আৰু ক্ৰয় নিয়ন্ত্ৰণ কৰিছিল আৰু কিছুমান ক্ষেত্ৰত প্ৰাচীন কীৰ্তিচিহ্ন আৰু প্ৰত্নতাত্ত্বিক, ঐতিহাসিক বা কলাত্মক গুৰুত্বপূৰ্ণ বস্তুৰ সুৰক্ষা আৰু অধিগ্ৰহণৰ ব্যৱস্থা কৰিছিল। এই আইনখনে ভাৰতীয় প্ৰত্নতাত্ত্বিক জৰীপৰদ্বাৰা প্ৰাচীন ভাৰতীয় কীৰ্তিচিহ্নসমূহ সংৰক্ষণ আৰু মেৰামতিৰ অনুমতি প্ৰদান কৰিছিল। 

==অংশসমূহ==
# চুটি শিৰোনাম আৰু পৰিসৰ। 
# সংজ্ঞা। 
# সংৰক্ষিত স্মৃতিসৌধ। 

==প্ৰাচীন কীৰ্তিচিহ্ন==
# কোনো প্ৰাচীন কীৰ্তিচিহ্নত অধিকাৰ অৰ্জন কৰা বা ৰক্ষণাবেক্ষণ কৰা। (প্ৰাচীন স্মৃতিসৌধ বোলাৰ অৰ্থ হ'ল যিকোনো গঠন, নিৰ্মাণ বা স্মৃতিসৌধ বা যিকোনো টিউমুলাছ বা সমাধিস্থল, বা যিকোনো গুহা, শিলৰ ভাস্কৰ্য্য, শিলালিপি বা একক শিল্প, যি ঐতিহাসিক, প্ৰত্নতাত্ত্বিক বা কলাত্মক আগ্ৰহৰ, বা ইয়াৰ যিকোনো অৱশিষ্ট, আৰু ইয়াৰ ভিতৰত আছে—
* এটা প্ৰাচীন কীৰ্তিচিহ্নৰ স্থান; 

* প্ৰাচীন কীৰ্তিচিহ্নৰ স্থানৰ কাষৰীয়া মাটিৰ সেই অংশ যিটো এনে কীৰ্তিচিহ্নত বেৰ বা আৱৰণ বা অন্যথা সংৰক্ষণৰ বাবে প্ৰয়োজন হ’ব পাৰে; আৰু


*কোনো প্ৰাচীন কীৰ্তিচিহ্নত প্ৰৱেশ আৰু সুবিধাজনক পৰিদৰ্শনৰ উপায় কৰা। )
# চুক্তিৰদ্বাৰা এটা প্ৰাচীন স্মৃতিসৌধৰ সুৰক্ষা। ৰক্ষণাবেক্ষণ” আৰু “ৰক্ষণাবেক্ষণ”ৰ ভিতৰত আছে সুৰক্ষিত স্মৃতিসৌধৰ বেৰ দিয়া, আৱৰি ৰখা, মেৰামতি কৰা, পুনৰুদ্ধাৰ কৰা আৰু পৰিষ্কাৰ কৰা, আৰু (সুৰক্ষিত স্মৃতিসৌধ ৰক্ষণাবেক্ষণৰ উদ্দেশ্যে বা তাত সুবিধাজনক প্ৰৱেশ সুৰক্ষিত কৰাৰ উদ্দেশ্যে প্ৰয়োজনীয় যিকোনো কাৰ্য্য কৰা। 
# অযোগ্য মালিক বা দখলত নথকা। (গৰাকী বুলি কলে নিজৰ আৰু অন্যান্য যৌথ মালিকৰ হৈ পৰিচালনাৰ ক্ষমতাৰে বিনিয়োগ কৰা যৌথ মালিক, আৰু কোনো প্ৰাচীন স্মৃতিসৌধৰ ওপৰত পৰিচালনাৰ ক্ষমতা প্ৰয়োগ কৰা যিকোনো পৰিচালক বা ট্ৰাষ্টী, আৰু এনে কোনো মালিকৰ উপাধিৰ উত্তৰাধিকাৰী আৰু এনে কোনো পৰিচালক বা ট্ৰাষ্টীৰ কাৰ্যালয়ত থকা উত্তৰাধিকাৰীক অন্তৰ্ভুক্ত কৰে। )


যদিহে এই আইনৰ কোনো কথাই এনে পৰিচালক বা ট্ৰাষ্ট্ৰীয়ে বৈধভাৱে ব্যৱহাৰ কৰিব পৰা ক্ষমতা বৃদ্ধি কৰা বুলি গণ্য কৰা নহ’ব। 
# চুক্তি বলবৎ কৰা। 
#কিছুমান বিশেষ বিক্ৰীত ক্ৰেতা আৰু মালিকৰ জৰিয়তে দাবী কৰা ব্যক্তিসকল মালিকে নিষ্পাদন কৰা নথি-পত্ৰৰদ্বাৰা বান্ধ খাব। 
# এটা প্ৰাচীন কীৰ্তিচিহ্ন মেৰামতিৰ বাবে এনডাউমেণ্টৰ ব্যৱহাৰ। ((১) যদি কোনো মালিক বা অন্য ব্যক্তিয়ে কোনো সুৰক্ষিত কীৰ্তিচিহ্ন সংৰক্ষণৰ বাবে ৫ নং ধাৰাত চুক্তি কৰিবলৈ সক্ষম, সংগ্ৰাহকে তেওঁক প্ৰস্তাৱ কৰাৰ সময়ত এনে চুক্তি কৰিবলৈ অস্বীকাৰ কৰে বা ব্যৰ্থ কৰে, আৰু যদিহে এনে স্মৃতিসৌধ মেৰামতি কৰি ৰখাৰ উদ্দেশ্যে, বা আনৰ মাজত সেই উদ্দেশ্যে কোনো এনডাউমেণ্ট সৃষ্টি কৰা হৈছে, তেন্তে সংগ্ৰাহকে জিলা ন্যায়াধীশৰ আদালতত মামলা দাখিল কৰিব পাৰে, বা, যদি... স্মৃতিসৌধটো মেৰামতিৰ অনুমাণিক খৰচ হাজাৰ টকাৰ অধিক নহয়, এনে এনডাউমেণ্ট বা ইয়াৰ অংশৰ সঠিক প্ৰয়োগৰ বাবে জিলা ন্যায়াধীশৰ ওচৰত আবেদন কৰিব পাৰে। (২) উপ-ধাৰা (১)ৰ অধীনত কৰা আবেদনৰ শুনানিৰ সময়ত জিলা ন্যায়াধীশে মালিক আৰু যিকোনো ব্যক্তিক মাতি আনি পৰীক্ষা কৰিব পাৰে, যাৰ প্ৰমাণ তেওঁৰ দৃষ্টিত প্ৰয়োজনীয় যেন লাগে, আৰু এনডাউমেণ্ট বা ইয়াৰ যিকোনো অংশৰ সঠিক প্ৰয়োগৰ বাবে আদেশ দিব পাৰে, আৰু এনে যিকোনো আদেশ দেৱানী আদালতৰ ডিক্ৰীৰ দৰে কাৰ্যকৰী কৰিব পাৰি। 
# এটা প্ৰাচীন কীৰ্তিচিহ্ন ক্ৰয় বাধ্যতামূলক। 
#এটা প্ৰাচীন কীৰ্তিচিহ্নৰ কাষত খনন আদি নিয়ন্ত্ৰণ কৰাৰ কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰৰ ক্ষমতা। 
# কিছুমান সংৰক্ষিত কীৰ্তিচিহ্নৰ ৰক্ষণাবেক্ষণ। (১) যিবোৰ স্মৃতিসৌধৰ ক্ষেত্ৰত চৰকাৰে ৪ নং ধাৰাত উল্লেখ কৰা যিকোনো অধিকাৰ লাভ কৰিছে বা ১০ নং ধাৰা চৰকাৰে লাভ কৰিছে, সেইবোৰ প্ৰতিটো স্মৃতিসৌধ আয়ুক্তই ৰক্ষণাবেক্ষণ কৰিব লাগিব। (২) যেতিয়া উপায়ুক্তই ধাৰা ৪ৰ অধীনত কোনো স্মৃতিসৌধৰ অভিভাৱকত্ব গ্ৰহণ কৰে, তেতিয়া তেওঁ এনে স্মৃতিসৌধৰ ৰক্ষণাবেক্ষণৰ উদ্দেশ্যে, স্মৃতিসৌধটো পৰিদৰ্শন কৰাৰ উদ্দেশ্যে, আৰু এনে সামগ্ৰী আনি তাৰ ৰক্ষণাবেক্ষণৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় বা বাঞ্ছনীয় বুলি বিবেচনা কৰা কামসমূহ কৰিবলৈ নিজৰ আৰু তেওঁৰ এজেণ্ট, অধীনস্থ আৰু শ্ৰমিকসকলৰদ্বাৰা সকলো যুক্তিসংগত সময়ত স্মৃতিসৌধটোত প্ৰৱেশ কৰিব লাগিব। )
# স্বেচ্ছামূলক অৱদান। 
# পূজাস্থলীৰ অপব্যৱহাৰ, প্ৰদূষণ, বা অপৱিত্ৰতাৰপৰা ৰক্ষা কৰা। 
#এটা কীৰ্তিচিহ্নত চৰকাৰী অধিকাৰ ত্যাগ। 
# কিছুমান সুৰক্ষিত কীৰ্তিচিহ্নত প্ৰৱেশৰ অধিকাৰ। 
# শাস্তি। (গৰাকীৰ বাহিৰে আন যিকোনো ব্যক্তিয়ে যিয়ে সুৰক্ষিত স্মৃতিসৌধ ধ্বংস, আঁতৰোৱা, আঘাত কৰা, পৰিৱৰ্তন কৰা, বিকৃত কৰা বা বিপদত পেলোৱা, আৰু যিকোনো মালিকে এই আইনৰ অধীনত ১[কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰে] ৰক্ষণাবেক্ষণ কৰা স্মৃতিসৌধ ধ্বংস, আঁতৰোৱা, আঘাত কৰা, পৰিৱৰ্তন, বিকৃত বা বিপদত পেলোৱা বা যাৰ সন্দৰ্ভত ধাৰা ৫ৰ অধীনত চুক্তি কাৰ্যকৰী কৰা হৈছে, আৰু যিকোনো মালিক বা দখলদাৰে যিয়ে আদেশ উলংঘা কৰে ধাৰা ৭, উপ-ধাৰা (১)ৰ অধীনত পাঁচ হাজাৰ টকা পৰ্যন্ত জৰিমনা বা তিনি মাহলৈকে কাৰাদণ্ড বা দুয়োটাৰে শাস্তি প্ৰদান কৰা হ'ব। )

==প্ৰাচীন সামগ্ৰীৰ ব্যৱসায়==
# প্ৰাচীন সামগ্ৰীৰ ব্যৱসায় নিয়ন্ত্ৰণৰ কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰৰ ক্ষমতা। 

==ভাস্কৰ্য্য, খোদিত, চিত্ৰ, বেছ-ৰিলিফ, শিলালিপি বা অনুৰূপ বস্তুৰ সুৰক্ষা==
# ভাস্কৰ্য্য, খোদিত বা তেনেধৰণৰ বস্তু আঁতৰোৱা নিয়ন্ত্ৰণৰ ক্ষমতা কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰৰ। 
# চৰকাৰৰদ্বাৰা ভাস্কৰ্য্য, খোদিত বা তেনেধৰণৰ বস্তু ক্ৰয় কৰা। 

==প্ৰত্নতাত্ত্বিক খনন==
# অঞ্চলসমূহক সংৰক্ষিত বুলি ঘোষণা কৰাৰ কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰৰ ক্ষমতা। 
# সংৰক্ষিত এলেকাৰ ভিতৰত প্ৰৱেশ আৰু খনন কৰাৰ ক্ষমতা। 
# সংৰক্ষিত এলেকাৰ ভিতৰত প্ৰত্নতাত্ত্বিক খনন নিয়ন্ত্ৰণৰ নিয়ম প্ৰণয়ন কৰাৰ ক্ষমতা কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰৰ। 
# সংৰক্ষিত এলেকা অধিগ্ৰহণ কৰাৰ ক্ষমতা। 

==আইনখনৰ তাৎপৰ্য==

*আধুনিক ঐতিহ্য আইনসমূহৰ বাবে ভেটি:
১৯০৪ চনৰ আইনখনে ঐতিহ্য সংৰক্ষণৰ ওপৰত পৰৱৰ্তী আইন প্ৰণয়নৰ ভিত্তি স্থাপন কৰিছিল, যেনে প্ৰাচীন কীৰ্তিচিহ্ন আৰু প্ৰত্নতাত্ত্বিক স্থান আৰু অৱশিষ্ট আইন, ১৯৫৮। 
*ভাৰতৰ ঐতিহ্য সুৰক্ষাঃ
ভাৰতৰ প্ৰাচীন কীৰ্তিচিহ্নসমূহ সংৰক্ষণৰ ক্ষেত্ৰত ই গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল, যাৰ বহুতেই ঔপনিৱেশিক যুগত অৱহেলা, ভাঙি-ছিঙি বা ধ্বংসৰ সন্মুখীন হৈছিল। 
*উন্নয়ন আৰু সংৰক্ষণৰ মাজত ভৰসাম্য ৰক্ষা কৰা:
সংৰক্ষিত স্থানৰ আশে-পাশে থকা কাৰ্যকলাপ নিয়ন্ত্ৰণ কৰি এই আইনখনে আধুনিক উন্নয়ন আৰু সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য সংৰক্ষণৰ প্ৰয়োজনীয়তাৰ মাজত ভৰসাম্য ৰক্ষা কৰিবলৈ বিচাৰিছিল। 


শেহতীয়া উত্তৰ প্ৰদেশৰ সম্ভলত শ্বাহী জামা মছজিদ সন্দৰ্ভত হোৱা উত্তেজনাই পূজাৰ স্থান আইন, ১৯৯১ৰ ব্যাখ্যা আৰু ইয়াৰ প্ৰাচীন কীৰ্তিচিহ্ন সংৰক্ষণ আইন, ১৯০৪ৰ সৈতে সংযোগৰ প্ৰতি দৃষ্টি আকৰ্ষণ কৰিছে। এই আইনৰ অধীনত মছজিদক “সংৰক্ষিত কীৰ্তিচিহ্ন” হিচাপে শ্ৰেণীভুক্ত কৰা হৈছে। 

==তথ্যৰ উৎস==
{{reflist}}
* [http://asi.nic.in/wp-content/uploads/2015/07/5.pdf Text of the Act]
*https://indiankanoon.org/doc/22887815/
*https://www.nitiforstates.gov.in/policy-viewer?id=ANC1568R000293 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20260104215940/https://www.nitiforstates.gov.in/policy-viewer?id=ANC1568R000293 |date=2026-01-04 }}

==বাহ্যিক সংযোগ==
#https://indiankanoon.org/doc/22887815/
#https://www.indiaculture.gov.in {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241125190329/https://www.indiaculture.gov.in/// |date=2024-11-25 }}
PDF
THE ANCIENT MONUMENTS AND ARCHAEOLOGICAL SITES AND ...
#https://www.indianemployees.com
Ancient Monuments Preservation Act, 1904
[[শ্ৰেণী:আইন]]
[[শ্ৰেণী:ঐতিহাসিক কীৰ্তিচিহ্ন]]</text>
      <sha1>iqjecgbsgl59w120jae5fc0ff7al7m1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>চুলাৱেছি</title>
    <ns>0</ns>
    <id>128387</id>
    <revision>
      <id>607106</id>
      <parentid>607028</parentid>
      <timestamp>2026-05-18T13:53:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>যদুমণি</username>
        <id>32127</id>
      </contributor>
      <origin>607106</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="61000" sha1="desdmzc7u9edbh2fa5zn9s6cinkfyli" xml:space="preserve">{{Infobox islands
| name = চুলাৱেছি
| image_name = Sulawesi Topography.png
| image_caption = চুলাৱেছিৰ ভূ-তাত্ত্বিক মানচিত্ৰ
| native_name = 
| native_name_link = 
| other_names = চেলেবিছ (Celebes)
| map_image = Sulawesi map.PNG
| map_caption = চুলাৱেছিৰ প্ৰাদেশিক বিভাজন
| location = [[ইণ্ডোনেছিয়া]]
| coordinates = {{coord|02|S|121|E|type:isle_scale:5000000|display=inline,title}}
| archipelago = ইণ্ডোনেছিয়ান দ্বীপপুঞ্জ
----
বৃহত্তৰ চুণ্ডা দ্বীপপুঞ্জ
| area_km2 = 174,416.16
| rank = ১১তম
| highest_mount = [[মাউণ্ট লাটিমোজং|লাটিমোজং]]
| elevation_m = 3,478
| country = [[ইণ্ডোনেছিয়া]]
| country_admin_divisions_title = প্ৰদেশসমূহ
| country_admin_divisions = {{ubl|[[উত্তৰ চুলাৱেছি]]|[[গোৰোন্তালো]]|[[মধ্য চুলাৱেছি]]|[[পশ্চিম চুলাৱেছি]]|[[দক্ষিণ চুলাৱেছি]]|[[দক্ষিণ-পূব চুলাৱেছি]]}}
| country_largest_city = [[মাকাছাৰ]] (জনসংখ্যা ১,৪৩২,২০০)
| population = ২০,৫৬৮,৪১১
| population_as_of = ২০২৩-ৰ মাজভাগৰ অনুমাণিক হিচাপ
| density_km2 = ১১০.৫
| ethnic_groups = মাকাছাৰীজ, বুগিনীজ, মাণ্ডাৰ, মিনাহাচা, গোৰোন্তালোৱান, কাইলি, তোৰাজা, মামাচা, বুটোনীজ, মুনা, তোলাকি, বাজৌ, মংগনডো, ছাংগিহে, নাপু
}}

'''চুলাৱেছি''' ({{lang-en|Sulawesi}}),&lt;ref&gt;{{cite Dictionary.com|Sulawesi}}&lt;/ref&gt; '''চেলেবেছ''' নামেৰেও জনাজাত,&lt;ref&gt;{{cite Dictionary.com|Celebes}}&lt;/ref&gt; [[ইণ্ডোনেছিয়া]]ৰ এটা দ্বীপ। চাৰিটা বৃহত্তৰ চুণ্ডা দ্বীপৰ ভিতৰত অন্যতম আৰু বিশ্বৰ ১১ নং বৃহত্তম দ্বীপটো বৰ্নিওৰ পূবে, মালুকু দ্বীপপুঞ্জৰ পশ্চিমে আৰু মিন্দানাও আৰু চুলু দ্বীপপুঞ্জৰ দক্ষিণে অৱস্থিত। ইণ্ডোনেছিয়াৰ ভিতৰত কেৱল সুমাট্ৰা, বৰ্নিও আৰু পাপুয়াৰ ভূ-খণ্ড বৃহৎ আৰু কেৱল জাভা আৰু সুমাট্ৰাহে অধিক জনবহুল। 

চুলাৱেছিৰ ভূ-খণ্ডত চাৰিটা উপদ্বীপ অন্তৰ্ভুক্ত: উত্তৰ মিনাহাছা উপদ্বীপ, পূব উপদ্বীপ, দক্ষিণ উপদ্বীপ আৰু দক্ষিণ-পূব উপদ্বীপ। তিনিটা উপসাগৰে এই উপদ্বীপসমূহক পৃথক কৰে: উত্তৰ মিনাহাছা আৰু পূব উপদ্বীপৰ মাজৰ টমিনি উপসাগৰ, পূব আৰু দক্ষিণ-পূব উপদ্বীপৰ মাজৰ টোলো উপসাগৰ আৰু দক্ষিণ আৰু দক্ষিণ-পূব উপদ্বীপৰ মাজৰ বনি উপসাগৰ। দ্বীপটোৰ পশ্চিম দিশৰ কাষেৰে মাকাছাৰ জলদ্বীপটোৱে দ্বীপটোক বৰ্নিওৰপৰা পৃথক কৰে। 

==ব্যুৎপত্তিবিজ্ঞান==
চুলাৱেচি নামটো সম্ভৱতঃ চুলা (&quot;দ্বীপ&quot;) আৰু বেচি (&quot;লোহা&quot;) শব্দৰপৰা আহিছে আৰু ই হয়তো মাটানো হ্ৰদৰ চহকী লোহাৰ আৱৰ্জনাৰপৰা লোহাৰ ঐতিহাসিক ৰপ্তানিৰ কথা বুজাব পাৰে।&lt;ref&gt;Watuseke, F. S. 1974. On the name Celebes. Sixth International Conference on Asian History, International Association of Historians of Asia, Yogyakarta, 26–30 August. Unpublished.&lt;/ref&gt;
[[ইণ্ডোনেছিয়া]]ৰ স্বাধীনতাৰ পিছত ইংৰাজী ভাষাত এই নামটো সাধাৰণ ব্যৱহাৰলৈ আহে। 

প্ৰথমে পৰ্তুগীজ অভিযাত্ৰীসকলে এই দ্বীপটোক চেলেবেছ নাম দিছিল। ইয়াৰ প্ৰত্যক্ষ অনুবাদ স্পষ্ট নহ'লেও ইয়াক স্থানীয় নাম &quot;চুলাৱেছি&quot;ৰ পৰ্তুগীজ অনুবাদ বুলি গণ্য কৰা হ'ব পাৰে।&lt;ref&gt;{{Cite book|title=The concise dictionary of world place-names|last=Everett-Heath|first=John|publisher=Oxford University Press|year=2018|isbn=978-0-19-186632-6|edition= Fourth|location=[Oxford]|pages=1131|oclc=1053905476}}&lt;/ref&gt;

==ভূগোল==
চুলাৱেছি বিশ্বৰ একাদশ বৃহত্তম দ্বীপ,&lt;ref&gt;{{cite book| url=https://books.google.com/books?id=vZhECgAAQBAJ&amp;pg=PA8| page=8| title=The Spectral Tarsier |first=Sharon L. |last=Gursky| publisher=[[Routledge]]|year= 2015 |isbn=978-1-317-34397-4}}&lt;/ref&gt; ইয়াৰ আয়তন ১৮৬,২১৬.১৬ কিলোমিটাৰ (৭১,৮৯৮ বৰ্গমাইল) (চুলাৱেছিৰ অংশ হিচাপে প্ৰশাসন কৰা সৰু দ্বীপসমূহকে ধৰি)। দ্বীপটোৰ কেন্দ্ৰীয় অংশটো ঠেককৈ পাহাৰীয়া, যেনেকৈ দ্বীপটোৰ উপদ্বীপসমূহ পৰম্পৰাগতভাৱে ইটোৱে সিটোৰপৰা দূৰৈত আছিল, পথতকৈ সাগৰৰ যোগেদি ভাল সংযোগ আছে। চুলাৱেছিৰ উপদ্বীপসমূহক বিভাজিত কৰা তিনিটা উপসাগৰ হৈছে উত্তৰৰপৰা দক্ষিণলৈ টমিনি, টলো আৰু বনি।{{refn|group=n|Technically, Tomini{{sfnp|IHO|1953|loc=§48 (d)}} and Boni{{sfnp|IHO|1953|loc=§48 (k)}} are defined as gulfs by the [[International Hydrographic Organization]], while Tolo is considered a bay of the [[Molucca Sea]].{{sfnp|IHO|1953|loc=§48 (c)}}}}
এইবোৰে মিনাহাছা বা উত্তৰ উপদ্বীপ, পূব উপদ্বীপ, দক্ষিণ-পূব উপদ্বীপ আৰু দক্ষিণ উপদ্বীপক পৃথক কৰে। 

দ্বীপটোৰ পশ্চিম দিশত মাকাছাৰ জলদ্বীপ চলি আছে।&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.britannica.com/place/Makassar-Strait |title=Makassar Strait |author=&lt;!--Not stated--&gt; |website=Encyclopedia Britannica |publisher=Encyclopedia Britannica, Inc. |access-date=23 August 2017 }}&lt;/ref&gt;
এই দ্বীপটোৰ পশ্চিমে বৰ্নিও, উত্তৰে ফিলিপাইনছ, পূবে মালুকু আৰু দক্ষিণে ফ্ল'ৰেছ আৰু টিমৰ। 
==ভূতত্ত্ব==

[[File:Tangkoko National Park, North Sulawesi, Indonesia.jpg|thumb|মাউণ্ট টংকোকো উত্তৰ চুলাৱেছিৰ এটা আগ্নেয়গিৰি। ]]

দ্বীপটোক আগুৰি থকা গভীৰ সাগৰৰপৰা ওখ, বেছিভাগেই আগ্নেয়গিৰিবিহীন, পাহাৰীয়া অভ্যন্তৰীণ অংশলৈ এই দ্বীপটো ওপৰলৈ উঠিছে। উত্তৰ দিশত ছাংগিহে দ্বীপলৈকে বিস্তৃত উত্তৰ মিনাহাছা উপদ্বীপত সক্ৰিয় আগ্নেয়গিৰি পোৱা যায়। উত্তৰ উপদ্বীপত মাউণ্ট লোকন, মাউণ্ট আউ, ছ’পুটান, কাৰাংগেটাংকে ধৰি কেইবাটাও সক্ৰিয় আগ্নেয়গিৰি আছে। 

প্লেট পুনৰ্গঠনৰ মতে এছিয়ান প্লেট (পশ্চিম আৰু দক্ষিণ-পশ্চিম গঠন কৰা) আৰু অষ্ট্ৰেলিয়ান প্লেট (দক্ষিণ-পূব আৰু বাংগাই গঠন কৰা)ৰপৰা ভূ-খণ্ডৰ সংঘৰ্ষৰ ফলত এই দ্বীপটো গঠন হোৱা বুলি বিশ্বাস কৰা হয় আৰু পূৰ্বৰটো প্ৰশান্ত মহাসাগৰীয় দ্বীপ চাপ (উত্তৰ আৰু পূব উপদ্বীপ গঠন কৰা)।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.anu.edu.au/news/all-news/researchers-find-biggest-exposed-fault-on-earth|title=Researchers find biggest exposed fault on Earth|work=ANU |date=28 November 2016}}&lt;/ref&gt; ইয়াৰ একাধিক টেকটনিক উৎপত্তিৰ বাবে বিভিন্ন ফল্টে ভূমিৰ মাজেৰে পাৰ হৈ যায় আৰু ফলস্বৰূপে দ্বীপটোত ২০১৮ আৰু ২০২১ চনত মাৰাত্মক ভূমিকম্পকে ধৰি ভূমিকম্পৰ প্ৰৱণতা থাকে। 

চুলাৱেচীৰ পূব উপকূলত অৱস্থিত উত্তৰ বান্দা সাগৰৰ সৃষ্টি হৈছিল আৰম্ভণিৰ মায়’চিন যুগত ছাবডাকচন ৰ’লবেকৰ ফলত। এই ভূ-তাত্ত্বিক ঘটনাটোৰ প্ৰমাণ পোৱা যায় অঞ্চলটোত থকা বিস্তৃত আৰু আন্তঃসংযোগিত ফল্ট নেটৱৰ্ক, এটা আগ্নেয়গিৰিযুক্ত ছিমাউণ্ট আৰু ইয়াৰ চাৰিওফালৰ ৰিজ, আৰু এটা এক্ৰিচনেৰী ৱেজৰ উপস্থিতিৰপৰা। পূব চুলাৱেচী আৰু বাংগাইৰ উপকূলত শেহতীয়া মায়’চিন যুগৰ কাৰ্বনেট শিলাৰ এটা সঞ্চয় দেখা যায়। এই কাৰ্বনেটবোৰ সম্ভৱতঃ পিনাকল ৰিফ আৰু এই কাৰ্বনেট প্লেটফৰ্মখনৰ মুঠ ডাঠ প্ৰায় ১৮০–৭৭০ মিটাৰ। 

ৱালেচিয়াৰ জৈৱ-ভৌগোলিক অঞ্চলৰ অন্যান্য বেছিভাগ দ্বীপৰ তুলনাত চুলাৱেচী প্ৰকৃততে সম্পূৰ্ণ সাগৰীয় নহয়; বৰঞ্চ ই এছিয়া-অষ্ট্ৰেলিয়া সংঘৰ্ষ ক্ষেত্ৰৰ কেন্দ্ৰবিন্দুত অৱস্থিত এটা মিশ্ৰিত দ্বীপ। দ্বীপটোৰ কিছুমান অংশ পূৰ্বতে এছিয়া বা অষ্ট্ৰেলিয়াৰ মহাদেশীয় প্ৰান্তৰ সৈতে সংলগ্ন আছিল আৰু ভিকাৰিয়েণ্ট প্ৰক্ৰিয়াৰদ্বাৰা সেই অঞ্চলবোৰৰপৰা পৃথক হৈ পৰিছিল। পশ্চিম দিশত, ইঅ’চিন যুগত প্ৰায় ৪৫ নিযুত বছৰ আগতে মাকাছাৰ প্ৰণালী মুকলি হোৱাৰ ফলত পশ্চিম চুলাৱেচী চুন্দালেণ্ডৰপৰা পৃথক হৈছিল। পূব দিশত, নিউ গিনিৰপৰা খণ্ডিত হোৱা একাধিক মাইক্ৰ’-কণ্টিনেণ্টেল অংশৰ সৈতে পশ্চিম চুলাৱেচীৰ সক্ৰিয় আগ্নেয়গিৰিৰ প্ৰান্তৰ বিভিন্ন সময়ত (প্ৰায় ২০ নিযুত বছৰ আগৰ পৰা) সংঘৰ্ষ হৈছিল বুলি থকা পৰম্পৰাগত ধাৰণাটো শেহতীয়াকৈ এটা নতুন তত্ত্বৰদ্বাৰা প্ৰতিষ্থাপিত হৈছে। এই নতুন ধাৰণা অনুসৰি, চুলা স্পাৰৰ (লেট প্যালিঅ’জ’য়িক যুগৰ ভেৰিচান উৎপত্তিৰ এটা প্ৰাচীন ভাজপ্ৰাপ্ত বেল্টৰ পশ্চিম প্ৰান্ত) সৈতে পশ্চিম চুলাৱেচীৰ একক মায়’চিন সংঘৰ্ষৰ পৰিণতিত হোৱা প্ৰসাৰিত খণ্ডবিখণ্ডৰ ফলতহে এই ভৌগোলিক গঠনৰ সৃষ্টি হৈছে। 

=== হাড়ৰ অৱবাহিকা ===
হাড়ৰ অৱবাহিকা চুলাৱেছিৰ দক্ষিণ-পূব আৰু দক্ষিণ বাহুৰ মাজত অৱস্থিত। শেহতীয়া অধ্যয়ন অনুসৰি প্ৰসাৰণ বলৰ বাবে অৱবাহিকাটো মুকলি কৰা হৈছে। অৱবাহিকাটোৰ প্ৰতিটো ফালে স্বাভাৱিক ফল্টৰ সীমাৰেখাৰে আবৃত আৰু অৱবাহিকাৰ প্ৰতিটো ফালে উঠা বেছমেণ্ট শিলেৰে আগুৰি আছে আৰু মাজত সৰু পলস পোৱা যায়। অতীতৰ ভূ-তাত্ত্বিক ইতিহাসে কাৰ্বনেটৰ বৃহৎ সঞ্চয়ৰ অনুমতি দিছে যাৰ ফলত তেল আৰু গেছৰ সংঘটনৰ সম্ভাৱনা অধিক হ’ব পাৰে। কিন্তু অৱবাহিকাত উপস্থিত হোৱা ফল্টবোৰে ইয়াক অতি জটিল ব্যৱস্থা কৰি তুলিছে।&lt;ref&gt;[https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0264817214001548#fig16 Camplin, David J.; Hall, Robert (2014). &quot;Neogene history of Bone Gulf, Sulawesi, Indonesia&quot;]. Marine and Petroleum Geology. 57: 88. [[:en:Bibcode_(identifier)|Bibcode]]:[https://ui.adsabs.harvard.edu/abs/2014MarPG..57...88C 2014MarPG..57...88C.] [[:en:Doi_(identifier)|doi]]:[[doi:10.1016/j.marpetgeo.2014.04.014|10.1016/j.marpetgeo.2014.04.014.]]&lt;/ref&gt;

== প্ৰাগঐতিহাসিক ==
[[চিত্ৰ:COLLECTIE TROPENMUSEUM Paalwoning Sulawesi TMnr 10021564.jpg|thumb|১৯০০ চনৰপৰা ১৯৪০ চনৰ ভিতৰত লোৱা এটা সাধাৰণ বাসগৃহ। ]]
ইয়াৰ উপৰি চাওক: [[:en:Prehistoric_Indonesia|প্ৰাগঐতিহাসিক ইণ্ডোনেছিয়া]]

চুলাৱেচীত মানুহৰ অস্তিত্বৰ আটাইতকৈ পুৰণি প্ৰমাণ হ’ল আদিম মানুহে নিৰ্মাণ কৰা শিলৰ সঁজুলি, যিবোৰ অতি কমেও ১০.৪ লাখ বছৰ পুৰণি আৰু সম্ভৱতঃ ১৪.৮ লাখ বছৰ পৰ্যন্ত পুৰণি হ’ব পাৰে। এইবোৰ দক্ষিণ-পশ্চিম চুলাৱেচীৰ চপ্পেং ৰিজেন্সিৰ লিলিৰিলাউ জিলাৰ উজুং গাঁৱৰ ওচৰৰ কেলিঅ’ ছাইটত পোৱা গৈছে। আদিম মানুহে নিৰ্মাণ কৰা আন কিছুমান শিলৰ সঁজুলি, যিবোৰ ২,০০,০০০ ৰপৰা ১,০০,০০০ বছৰতকৈও অধিক পুৰণি, সেইবোৰ চাবেংগে গাঁৱৰ ওচৰৰ তালেপু ছাইটত পোৱা গৈছে, যিটো লিিলিৰিলাউ জিলাতে অৱস্থিত। 

২০১৪ চনৰ অক্টোবৰৰ আগলৈকে, মাৰোচৰ শৈলাশ্ৰয়বোৰৰপৰা প্ৰাপ্ত ৰেডিঅ’কাৰ্বন তাৰিখৰ ভিত্তিত আধুনিক মানুহৰদ্বাৰা দক্ষিণ চুলাৱেচীৰ বসতি স্থাপন প্ৰায় ৩০,০০০ খ্ৰীষ্টপূৰ্বৰ বুলি ধৰা হৈছিল। সেই সময়লৈকে মানুহৰ বসতিৰ ইয়াৰতকৈ পুৰণি কোনো প্ৰমাণ পোৱা হোৱা নাছিল, কিন্তু দ্বীপটো নিশ্চিতভাৱে অতি কমেও ৪০,০০০ খ্ৰীষ্টপূৰ্বৰ ভিতৰত অষ্ট্ৰেলিয়া আৰু নিউগিনিৰ বসতিৰ বাবে ব্যৱহৃত ভূমি সংযোগৰ অংশ আছিল। চুলাৱেচীত হ’মো ইৰেক্টাছ উপস্থিত হোৱাৰ কোনো প্ৰমাণ নাই; ১৯৪৭ চনত বাৰুৰ ৱালানায়ে নদীৰ সোঁপাৰত প্ৰথমবাৰৰ বাবে আৱিষ্কৃত খহটা শিলৰ সঁজুলিবোৰ, যিবোৰ মেৰুদণ্ডী জীৱৰ জীৱাশ্মৰ সৈতে সম্পৰ্ক থকাৰ বাবে প্লিষ্ট’চিন যুগৰ বুলি ভবা হৈছিল, এতিয়া সেইবোৰ সম্ভৱতঃ ৫০,০০০ খ্ৰীষ্টপূৰ্বৰ বুলি ধৰা হয়। 

অষ্ট্ৰোনেচিয়ান ভাষী কৃষকসকলৰ দক্ষিণমুখী প্ৰব্ৰজনৰ পিটাৰ বেলউডৰ আৰ্হি অনুসৰণ কৰি, মাৰোচৰ গুহাবোৰৰপৰা পোৱা ৰেডিঅ’কাৰ্বন তাৰিখে সূচায় যে খ্ৰীষ্টপূৰ্ব দ্বিতীয় সহস্ৰাব্দৰ মাজভাগত পূব বোৰ্নিঅ’ৰপৰা এটা গোট আহিছিল যি প্ৰাক-দক্ষিণ চুলাৱেচী ভাষা কৈছিল। প্ৰাৰম্ভিক বসতি সম্ভৱতঃ উপদ্বীপৰ উত্তৰ-পশ্চিম উপকূলৰ চা'দান নদীৰ মুখৰ আশে-পাশে আছিল, যদিও দক্ষিণ উপকূলৰ কথাও কোৱা হয়। 
[[চিত্ৰ:Tokalalaea Megalith 2007.jpg|thumb|মধ্য চুলাৱেছিত মেগালিথ। ]]
পাহাৰীয়া ভূ-খণ্ডৰ মাজেৰে পৰৱৰ্তী প্ৰব্ৰজনৰ ফলত PSS ভাষীসকলৰ ভৌগোলিক বিচ্ছিন্নতা ঘটিছিল আৰু তেওঁলোকৰ ভাষাসমূহ দক্ষিণ চুলাৱেচী ভাষা গোটৰ আঠটা পৰিয়াললৈ বিকশিত হৈছিল। যদি প্ৰতিটো গোটৰ একোখন গৃহভূমি আছে বুলি ক’ব পাৰি, তেন্তে বুগিছসকলৰ —যিসকল বৰ্তমান আটাইতকৈ বৃহৎ গোট—গৃহভূমি আছিল ৱালানায়ে অৱনমিত অঞ্চলৰ টেম্পে আৰু চিডেনৰেং হ্ৰদৰ আশে-পাশে। ইয়াত প্ৰায় ২,০০০ বছৰ ধৰি সেই ভাষিক গোটটো বাস কৰিছিল যি পিছলৈ আধুনিক বুগিছ হৈ পৰিছিল; এই গোটটোৰ প্ৰাচীন নাম আছিল উগিক (যিটো আন স্থানীয় ভাষাসমূহত সংৰক্ষিত হৈ আছে)। বৰ্তমান মাকাচাৰীসকলৰ সৈতে তেওঁলোকৰ ঘনিষ্ঠ সম্পৰ্ক থকা সত্ত্বেও, বুগিছসকলৰ আটাইতকৈ নিকটতম ভাষিক প্ৰতিবেশী হ’ল টোৰাজানসকল। 

১২০০ চনৰ পূৰ্বৰ বুগিছ সমাজ সম্ভৱতঃ বিভিন্ন মুখিয়ালৰ নেতৃত্বত সৰু সৰু গোটত সংগঠিত আছিল। কিছুমান নৃবিজ্ঞানীয়ে অনুমান কৰিছে যে এই গোটবোৰে যুদ্ধত লিপ্ত হৈছিল আৰু শান্তিৰ সময়ত তেওঁলোকৰ মাজত বৈবাহিক সম্পৰ্ক স্থাপন হৈছিল। তদুপৰি, তেওঁলোকে অনুমান কৰিছে যে সেই সময়ত ব্যক্তিগত নিৰাপত্তা নগণ্য আছিল আৰু মূৰ চিকাৰ কৰাটো এটা প্ৰতিষ্ঠিত সাংস্কৃতিক পৰম্পৰা আছিল। ৰাজনৈতিক অৰ্থনীতি আছিল চিকাৰ আৰু সংগ্ৰহ তথা ঝুম খেতি বা স্থানান্তৰিত কৃষিপদ্ধতিৰ মিশ্ৰণ। হ্ৰদ আৰু নদীৰ পাৰৰ দ ঠাইবোৰত সম্ভৱতঃ পৰীক্ষামূলকভাৱে শালি ধানৰ খেতি কৰা হৈছিল। 

মধ্য চুলাৱেচীত ৪০০তকৈও অধিক গ্ৰেনাইট পাথৰৰ মেগালিথ বা স্মৃতিশিলা (বেহোৱা উপত্যকাৰ পোকেকেয়া মেগালিথিক ছাইট, লৰে লিণ্ডু ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানৰ অন্তৰ্গত বাডা আৰু নাপু উপত্যকা) আছে, যিবোৰ বিভিন্ন প্ৰত্নতাত্ত্বিক অধ্যয়নে খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৩০০০-ৰপৰা ১৩০০ খ্ৰীষ্টাব্দৰ ভিতৰৰ বুলি নিৰূপণ কৰিছে। এইবোৰৰ আকাৰ কেইচেণ্টিমিটাৰমানৰপৰা প্ৰায় ৪.৫ মিটাৰ (১৫ ফুট) পৰ্যন্ত হ’ব পাৰে। এই মেগালিথবোৰৰ মূল উদ্দেশ্য এতিয়াও অজ্ঞাত। প্ৰায় ৩০টা মেগালিথত মানুহৰ আকৃতি খোদিত কৰা আছে। আন কিছুমান মেগালিথ ডাঙৰ পাত্ৰ (কালম্বা) আৰু পাথৰৰ প্লেটৰ (টুটু'না) আকৃতিৰ। 

৭,০০০ বছৰ পূৰ্বৰ চিকাৰী-সংগ্ৰহকাৰী টোঁৱালিয়ান সংস্কৃতিৰ সৈতে জড়িত এগৰাকী মহিলাৰ কবৰৰপৰা ডি.এন.এ পোৱা গৈছে, যিয়ে এই অঞ্চলটোৰ মাজেৰে হোৱা প্ৰাৰম্ভিক প্ৰব্ৰজনৰ বিষয়ে এক বিৰল অন্তৰ্দৃষ্টি প্ৰদান কৰিছে। 

=== গুহা শিল্প ===
[[চিত্ৰ:Hands in Pettakere Cave.jpg|thumb|মাৰোছৰ পেটাকেৰে গুহাত সোঁহাতৰ ষ্টেনচিল মানৱ শিল্পকৰ্মৰ আটাইতকৈ পুৰণি জ্ঞাত উদাহৰণৰ ভিতৰত অন্যতম]]
২০১৪ চনৰ অক্টোবৰ মাহত ঘোষণা কৰা হৈছিল যে মাৰোচৰ গুহাচিত্ৰসমূহ প্ৰায় ৪০,০০০ বছৰ পুৰণি বুলি নিৰূপণ কৰা হৈছে। ইয়াৰে এখন হাতৰ ছাপ ৩৯,৯০০ বছৰ পুৰণি আছিল, যিয়ে ইয়াক বিশ্বৰ ভিতৰতে আটাইতকৈ পুৰণি হাতৰ ছাপবোৰৰ ভিতৰত স্থান দিছে। &lt;ref&gt;{{cite journal|author1=D. L. Hoffmann|author2=C. D. Standish|author3=M. García-Diez|author4=P. B. Pettitt|author5=J. A. Milton|author6=J. Zilhão|author7=J. J. Alcolea-González|author8=P. Cantalejo-Duarte|author9=H. Collado|author10=R. de Balbín|author11=M. Lorblanchet|author12=J. Ramos-Muñoz|author13=G.-Ch. Weniger|author14=A. W. G. Pike|year=2018|title=U-Th dating of carbonate crusts reveals Neandertal origin of Iberian cave art|journal=Science|volume=359|issue=6378|pages=912–915|doi=10.1126/science.aap7778|doi-access=free|pmid=29472483|bibcode=2018Sci...359..912H|hdl=10498/21578|hdl-access=free}} &quot;we present dating results for three sites in Spain that show that cave art emerged in Iberia substantially earlier than previously thought. Uranium-thorium (U-Th) dates on carbonate crusts overlying paintings provide minimum ages for a red linear motif in La Pasiega (Cantabria), a hand stencil in [[:en:Cave_of_Maltravieso|Maltravieso (Extremadura)]], and red-painted speleothems in Ardales (Andalucía). Collectively, these results show that cave art in Iberia is older than 64.8 thousand years (ka). This cave art is the earliest dated so far and predates, by at least 20 ka, the arrival of modern humans in Europe, which implies Neandertal authorship.&quot;&lt;/ref&gt;

অষ্ট্ৰেলিয়াৰ কুইন্সলেণ্ডৰ গ্ৰিফিথ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ ড° মেক্সিম অবেৰ্টে কৈছিল যে মাৰোচৰ পেটাকেৰে (Pettakere) গুহাৰ এই চিত্ৰৰ বয়স আছিল অতি কমেও ৩৯,৯০০ বছৰ। তেওঁ লগতে কয়: &quot;ইয়াৰ ঠিক কাষতে এটা গাহৰিৰ ছবি আছে যাৰ বয়স অতি কমেও ৩৫,৪০০ বছৰ, আৰু ই বিশ্বৰ অন্যতম পুৰণি—যদিহে আটাইতকৈ পুৰণি নহয়—ৰূপক চিত্ৰণ।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.bbc.co.uk/news/science-environment-29415716|title=Painted caves challenge art origins|publisher=[[BBC News]]|date=2014-10-08|last1=Ghosh|first1=Pallab}}&lt;/ref&gt;
[[চিত্ৰ:Leang Tedongnge rock art panel credit AA Oktaviana-01.jpg|thumb|গৱেষকসকলে ২০২১ চনত ইণ্ডোনেছিয়াৰ চুলাৱেছিৰ লিয়াং টেডংগেত গুহা শিল্প আৱিষ্কাৰ কৰিছিল, যাৰ বয়স কমেও ৪৫,৫০০ বছৰ বুলি অনুমান কৰা হৈছে, যাৰ ফলত ই বিশ্বৰ আটাইতকৈ পুৰণি পৰিচিত প্ৰতিনিধিত্বমূলক শিল্পকৰ্ম হিচাপে পৰিগণিত হৈছে। ]]
২০১৯ চনৰ ১১ ডিচেম্বৰত ড° মেক্সিম অবেৰ্টৰ নেতৃত্বত এটা গৱেষক দলে 'লিয়াং বুলু চিপং ৪' (Leang Bulu' Sipong 4) নামৰ চূণশিলৰ গুহাটোত ৪৪,০০০ বছৰতকৈও অধিক পুৰণি বিশ্বৰ আটাইতকৈ পুৰণি প্ৰাগৈতিহাসিক চিকাৰৰ দৃশ্য আৱিষ্কাৰৰ কথা ঘোষণা কৰে। প্ৰত্নতাত্ত্বিকসকলে কেলচাইট 'পপকৰ্ণ' (calcite 'popcorn'), আৰু তেজস্ক্ৰিয় ইউৰেনিয়াম তথা থ’ৰিয়ামৰ ভিন্ন আইচ’ট’প মাত্ৰাৰ সহায়ত গাহৰি আৰু ম’হ চিকাৰৰ এই চিত্ৰৰ বয়স নিৰ্ণয় কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.nature.com/articles/s41586-019-1806-y|title=Earliest hunting scene in prehistoric art|journal=Nature|date=2019-12-11|last1=Ghosh|first1=Pallab}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-50754303|title=Animal painting found in cave is 44,000 years old|date=2019-12-12|publisher=[[BBC News]]|access-date=2020-04-23|language=en-GB}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.washingtonpost.com/science/2019/12/11/oldest-story-ever-told-is-painted-this-cave-wall-archaeologists-report/|title=The oldest story ever told is painted on this cave wall, archaeologists report|first1=Ben|last1=Guarino|newspaper=The Washington Post|language=en|access-date=2020-04-23}}&lt;/ref&gt;

২০২০ চনৰ মাৰ্চ মাহত গ্ৰিফিথ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰত্নতাত্ত্বিকসকলে 'লিয়াং বুলু বেটুৱে' (Leang Bulu Bettue) গুহাত দুটা সৰু শিলৰ ফলক (plaquettes) বিচাৰি পায়, যিবোৰ ২৬,০০০ ৰপৰা ১৪,০০০ বছৰৰ পুৰণি বুলি ধৰা হৈছে।&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Langley|first1=Michelle C.|last2=Hakim|first2=Budianto|last3=Oktaviana|first3=Adhi Agus|last4=Basran|first4=Burhan|last5=Sumantri|first5=Iwan|last6=Sulistyarto|first6=Priyatno Hadi|last7=Lebe|first7=Rustan|last8=McGahan|first8=David|author9-link=Adam Brumm|last9=Brumm|first9=Adam|s2cid=212732696|title=Portable art from Pleistocene Sulawesi|journal=Nature Human Behaviour|year=2020|volume=4|issue=6|pages=597–602|doi=10.1038/s41562-020-0837-6|pmid=32203323|hdl=10072/395406|hdl-access=free}}&lt;/ref&gt; শিলৰ ফলক দুখনৰ এখনত এটা আনোয়া (একপ্ৰকাৰৰ বনৰীয়া ম’হ) আৰু এপাহ ফুল, তৰা বা চকুৰ দৰে কিবা এটা অংকিত আছিল, আনখনত জ্যোতিৰ্বিজ্ঞান সম্পৰ্কীয় পোহৰৰ ৰশ্মি চিত্ৰিত কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Wu|first=Katherine J.|title=Portable, Pocket-Sized Rock Art Discovered in Ice Age Indonesian Cave|url=https://www.smithsonianmag.com/smart-news/portable-pocket-sized-rock-art-discovered-ice-age-indonesian-cave-180974462/|access-date=2020-08-31|website=Smithsonian Magazine|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Rosengreen|first=Carley|title=Portable rock art 'social glue' for early humans in Ice Age|url=https://news.griffith.edu.au/2020/03/17/portable-rock-art-social-glue-for-early-humans-in-ice-age/|access-date=2020-08-31|website=news.griffith.edu.au|date=16 March 2020|language=en-EN}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|date=2020-03-26|title=Two 20,000-Year-Old Artworks From Indonesia Prove That Europe Wasn't the Only Place Art Was Being Made During the Last Ice Age|url=https://news.artnet.com/art-world/prehistoric-art-indonesia-1816671|access-date=2020-08-31|website=artnet News|language=en-US}}&lt;/ref&gt;

২০২১ চনৰ জানুৱাৰী মাহত পুৰাতত্ত্ববিদসকলে লিয়াং টেডংগে গুহাত কমেও ৪৫,৫০০ বছৰ পুৰণি গুহা শিল্প আৱিষ্কাৰ কৰাৰ কথা ঘোষণা কৰে। ছায়েন্স এডভান্সেছ নামৰ আলোচনীখনৰ তথ্য অনুসৰি উফি গাহৰিৰ গুহা চিত্ৰই এই অঞ্চলত মানুহৰ বসতিৰ আদিম প্ৰমাণ। ১৩৬ চে.মি. x ৫৪ চে.মি. জোখৰ এটা প্ৰাপ্তবয়স্ক মতা গাহৰি আৰু সম্ভৱতঃ চুলাৱেচি বা চেলেবেছ উফি গাহৰি মুখৰ ওপৰত শিঙৰ দৰে উফি আৰু পিছফালৰ অংশৰ ওপৰত দুটা হাতৰ ছাপ থকা চিত্ৰিত কৰা হৈছিল। সহ-লেখক এডাম ব্ৰুমৰ মতে, আন দুটা গাহৰি আছে যিবোৰ আংশিকভাৱে সংৰক্ষিত হৈ আছে আৰু দেখা গৈছে যে উফি গাহৰিটোৱে আন দুটা গাহৰিৰ মাজত কাজিয়া পৰ্যবেক্ষণ কৰি আছিল।&lt;ref&gt;{{Cite journal|last1=Brumm|first1=Adam|last2=Oktaviana|first2=Adhi Agus|last3=Burhan|first3=Basran|last4=Hakim|first4=Budianto|last5=Lebe|first5=Rustan|last6=Zhao|first6=Jian-xin|last7=Sulistyarto|first7=Priyatno Hadi|last8=Ririmasse|first8=Marlon|last9=Adhityatama|first9=Shinatria|last10=Sumantri|first10=Iwan|last11=Aubert|first11=Maxime|date=2021-01-01|title=Oldest cave art found in Sulawesi|journal=Science Advances|language=en|volume=7|issue=3|article-number=eabd4648|doi=10.1126/sciadv.abd4648|pmid=33523879|pmc=7806210|bibcode=2021SciA....7.4648B|issn=2375-2548|doi-access=free}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|agency=Agence France-Presse|date=2021-01-13|title=World's oldest known cave painting found in Indonesia|url=http://www.theguardian.com/science/2021/jan/13/worlds-oldest-known-cave-painting-found-in-indonesia|access-date=2021-01-21|website=the Guardian|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Sawal|first=Ibrahim|title=World's oldest painting of animals discovered in an Indonesian cave|url=https://www.newscientist.com/article/2264793-worlds-oldest-painting-of-animals-discovered-in-an-indonesian-cave/|access-date=2021-01-21|website=New Scientist|language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|date=2021-01-14|title=Indonesia: Archaeologists find world's oldest animal cave painting|language=en-GB|work=BBC News|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-55657257|access-date=2021-01-21}}&lt;/ref&gt;

২০২৬ চনৰ জানুৱাৰী মাহত দক্ষিণ-পশ্চিম উপদ্বীপ চুলাৱেছিৰ গুহাত নতুনকৈ আৱিষ্কৃত হাতৰ ষ্টেনচিল আৰু মানুহৰ মূৰ্তিৰ ছবি কমেও ৬৭,৮০০ বছৰ পুৰণি বুলি ধৰা হৈছিল, যাৰ ফলত এইবোৰ বিশ্বৰ ভিতৰতে শিলৰ শিল্পৰ আটাইতকৈ প্ৰাচীন প্ৰমাণ হিচাপে পৰিগণিত হৈছিল আৰু মাল্ট্ৰাভিয়েছ’ৰ গুহাত পূৰ্বৰ অভিলেখ ধাৰণকাৰী ছবিৰ তুলনাত এহাজাৰ বছৰতকৈও অধিক পূৰ্বৰ।&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Oktaviana|first1=A.A.|last2=Joannes-Boyau|first2=R.|date=2026-01-21|title=Rock art from at least 67,800 years ago in Sulawesi|url=https://www.nature.com/articles/s41586-025-09968-y|journal=Nature|volume=|issue=|publisher=|pages=|doi=|access-date=2026-01-24}}&lt;/ref&gt;

== ইতিহাস ==

=== হিন্দু-বৌদ্ধ যুগ ===
ইয়াৰ উপৰি চাওক: [[দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ হিন্দু ধৰ্ম]], [[দক্ষিণ-পূব এছিয়াত বৌদ্ধ ধৰ্ম]], [[:en:Hinduism_in_Indonesia|ইণ্ডোনেছিয়াত হিন্দু ধৰ্ম]], ই[[:en:Buddhism_in_Indonesia|ণ্ডোনেছিয়াত বৌদ্ধ ধৰ্ম]], [[:en:Greater_India|বৃহত্তৰ ভাৰত]], আৰু [[:en:Mandala_(political_model)|মণ্ডলা (ৰাজনৈতিক আৰ্হি)]]
[[চিত্ৰ:COLLECTIE TROPENMUSEUM Lokaal hoofd van de eilanden ten zuiden van Celebes TMnr 10001613.jpg|thumb|স্থানীয় প্ৰধান (১৮৭২)। ]]
১৯২১ চনত দক্ষিণ চুলাৱেচীৰ কামাৰা নদীৰ ওচৰৰ চিকেনডেঙত এটা ব্ৰঞ্জৰ অমৰাৱতী মূৰ্তি আৱিষ্কাৰ কৰা হৈছিল, যাক বচ-এ খ্ৰীষ্টীয় দ্বিতীয়ৰপৰা সপ্তম শতিকাৰ বুলি নিৰূপণ কৰিছিল। ১৯৭৫ চনত দক্ষিণ চুলাৱেচীৰ চেলিয়াৰ দ্বীপৰ বন্তোহাৰুত দশম-একাদশ শতিকাৰ থলুৱাভাৱে নিৰ্মিত কিছুমান সৰু বুদ্ধ মূৰ্তিও পোৱা গৈছিল।&lt;ref&gt;I. A. Caldwell, M. Nur&lt;/ref&gt;

ত্ৰয়োদশ শতিকাৰ পৰা, সন্মানীয় বাণিজ্যিক সামগ্ৰী আৰু লোহাৰ উৎসৰ সহজলভ্যতাই দীৰ্ঘদিন ধৰি চলি অহা সাংস্কৃতিক আৰ্হিবোৰ সলনি কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে আৰু অভিলাষী ব্যক্তিসকলক বৃহত্তৰ ৰাজনৈতিক গোট গঠন কৰাত সহায় কৰে। এই দুয়োটা উপাদান কিয় একেলগে দেখা দিছিল সেয়া জনা নাযায়; হয়তো এটা আনটোৰ পৰিণতি আছিল। 

১৩৬৭ চনত, মাজাপাহিত যুগৰ জাভানিজ পাণ্ডুলিপি 'নাগৰকৃতিগামা'ত এই দ্বীপটোত অৱস্থিত কেইবাটাও চিনাক্তকৃত ৰাজ্যৰ উল্লেখ পোৱা গৈছিল। ইয়াৰ ১৪ নম্বৰ কেণ্টোত গোৱা, মাকাচাৰ, লুৱু আৰু বাংগাই আদিকে ধৰি বিভিন্ন ৰাজ্যৰ নাম উল্লেখ কৰা হৈছিল। যেন ধাৰণা হয় যে চতুৰ্দশ শতিকাৰ ভিতৰত দ্বীপটোৰ ৰাজ্যসমূহ পূব জাভাৰ মাজাপাহিত বন্দৰক কেন্দ্ৰ কৰি গঢ়ি উঠা এক সামুদ্ৰিক বাণিজ্যিক নেটৱৰ্কৰ সৈতে সংলগ্ন আছিল। ১৪০০ চনৰ ভিতৰত, পশ্চিম চেনৰানা উপত্যকাৰ লগতে দক্ষিণ উপকূল আৰু বৰ্তমানৰ পাৰেপাৰেৰ ওচৰৰ পশ্চিম উপকূলত কেবাখনো নতুন কৃষিভিত্তিক ৰাজ্যৰ উত্থান ঘটিছিল।&lt;ref&gt;Caldwell, I.A. 1988. 'South Sulawesi A.D. 1300–1600: Ten Bugis texts.' PhD thesis, The Australian National University; Bougas, W. 1998. 'Bantayan: An early Makassarese kingdom 1200 -1600 AD. ''Archipel'' 55: 83–123; Caldwell, I. and W.A. Bougas 2004. 'The early history of Binamu and Bangkala, South Sulawesi.' ''Bijdragen tot de Taal-, Land- en Volkenkunde'' 64: 456–510; Druce, S. 2005. 'The lands west of the lake: The history of Ajattappareng, South Sulawesi, AD 1200 to 1600.' PhD thesis, the University of Hull.&lt;/ref&gt;

=== খ্ৰীষ্টান ঔপনিৱেশিক যুগ ===
দ্বীপটো দৰ্শন কৰা প্ৰথম ইউৰোপীয়সকল আছিল পৰ্তুগীজ নাৱিক চিমাও ডি আব্ৰেউ (১৫২৩ চনত) আৰু গোমেছ ডি চেকুৱেৰা (১৫২৫ চনত)। তেওঁলোকক মলুকাছৰপৰা সোণৰ সন্ধানত পঠোৱা হৈছিল, কাৰণ এই দ্বীপটো সোণ উৎপাদনৰ বাবে বিখ্যাত আছিল (অৱশ্যে দ্বীপটোৰ পাকখোৱা আকৃতিৰ বাবে তেওঁলোকে ইয়াক এটা দ্বীপপুঞ্জ বুলিহে ভাবিছিল)। ১৬ শতিকাৰ প্ৰথম দশকবোৰত মাকাচাৰত এটা পৰ্তুগীজ ঘাটি স্থাপন কৰা হৈছিল, যিটো ১৬৬৫ চনলৈকে আছিল; তাৰ পিছত ডাচসকলে ইয়াৰ দখল লয়। ডাচসকল ১৬০৫ চনত চুলাৱেচীত উপস্থিত হৈছিল আৰু তাৰ পাছতে ইংৰাজসকল আহি মাকাচাৰত এটা ফেক্টৰী স্থাপন কৰিছিল। ১৬৬০ চনৰপৰা ডাচসকলে মাকাচাৰৰ পশ্চিম উপকূলৰ প্ৰধান শক্তি গোৱাৰ সৈতে যুদ্ধত লিপ্ত হয়। ১৬৬৯ চনত এডমিৰেল স্পিলমেনে শাসক চুলতান হাছানুদ্দিনক 'বংগায়া চুক্তিত' স্বাক্ষৰ কৰিবলৈ বাধ্য কৰায়, যাৰ জৰিয়তে ব্যৱসায়-বাণিজ্যৰ নিয়ন্ত্ৰণ ডাচ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীৰ হাতলৈ যায়। ডাচসকলক তেওঁলোকৰ এই বিজয়ত সহায় কৰিছিল বুগিছৰ সেনাপতি তথা বোনে ৰাজ্যৰ শাসক আৰুণ পালাক্কাই। ডাচসকলে উজুং পাণ্ডাঙত এটা দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰে, আনহাতে আৰুণ পালাক্কা আঞ্চলিক অধিপতি হৈ পৰে আৰু বোনে আটাইতকৈ শক্তিশালী ৰাজ্য হিচাপে পৰিগণিত হয়। এই স্থিতাৱস্থাৰ ফলত ৰাজনৈতিক আৰু সাংস্কৃতিক উন্নয়ন স্থবিৰ হৈ পৰা যেন ধাৰণা হয়।&lt;ref&gt;Crawfurd, J. 1856. ''A descriptive dictionary of the Indian islands and adjacent countries.'' London: Bradbury &amp; Evans.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.persee.fr/web/revues/home/prescript/article/arch_0044-8613_1995_num_49_1_3038?_Prescripts_Search_tabs1=standard&amp;] Luis Filipe F. R. Thomaz, ''The image of the Archipelago in Portuguese cartography of the 16th and early 17th centuries'', Persee, 1995, Volume 49 pages: 83&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Bassett|first1=D. K.|year=1958|title=English trade in Celebes, 1613–67|journal=Journal of the Royal Asiatic Society|volume=31|issue=1|pages=1–39}} &quot;and ruled a base in Makassar since the mid-16th century to the year 1665 when it was taken by the Dutch.&quot;&lt;/ref&gt;

১৯০৫ চনত সমগ্ৰ দ্বীপটো নেদাৰলেণ্ড ইষ্ট ইণ্ডিজৰ ডাচ উপনিৱেশৰ অন্তৰ্ভুক্ত হয় আৰু দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধত জাপানী দখললৈ নোযোৱালৈকে এইদৰেই থাকে। ইণ্ডোনেছিয়াৰ ৰাষ্ট্ৰীয় বিপ্লৱৰ সময়ত, ডাচ কেপ্তেইন 'তুৰ্ক' ৱেষ্টাৰলিঙে এক অভিযান চলাইছিল য’ত দক্ষিণ চুলাৱেচী অভিযানৰ সময়ত শ শ বা সম্ভৱতঃ হাজাৰ হাজাৰ লোকৰ মৃত্যু হৈছিল। ১৯৪৯ চনৰ ডিচেম্বৰত সাৰ্বভৌমত্ব হস্তান্তৰ কৰাৰ পাছত, চুলাৱেচী যুক্তৰাষ্ট্ৰীয় 'ইউনাইটেড ষ্টেটছ অফ ইণ্ডোনেছিয়া'ৰ অংশ হয়, যিটো ১৯৫০ চনত একীভূত 'ৰিপাব্লিক অফ ইণ্ডোনেছিয়া'ৰ সৈতে চামিল হয়।&lt;ref name=&quot;Kahin145&quot;&gt;Kahin (1952), p. 145&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Westerling, R. 1952. Challenge to Terror&lt;/ref&gt;

=== কেইখনমান আলোকচিত্ৰ ===
&lt;gallery&gt;
File:COLLECTIE TROPENMUSEUM 'Tandako' dansers en een muzikant te Pasere Maloku Celebes TMnr 10003462.jpg|চুলাৱেছিৰ পাছেৰে মালোকুত টাণ্ডাকো নৃত্যশিল্পী আৰু সংগীতজ্ঞ। 
File:COLLECTIE TROPENMUSEUM 'Tandako pajogé' danseressen te Pasere Maloku Celebes TMnr 10003461.jpg|চুলাৱেছিৰ পাছেৰে মালোকুত টাণ্ডাকো নৃত্যশিল্পী আৰু সংগীতজ্ঞ। 
File:COLLECTIE TROPENMUSEUM 'Padjogé' danseressen te Maros Celebes TMnr 10003470 Retouch.jpg|১৮৭০ চনত চুলাৱেছিৰ মাৰোছত পেডজ’জে নৃত্যশিল্পী। 
File:Tandako dancers and musicians in Gorontalo, North Celebes.jpg|1870 চনৰ আশে-পাশে উত্তৰ চেলেবছৰ গ'ৰ'ণ্টালোত টাণ্ডাকো পাজোগে নৃত্যশিল্পী আৰু সংগীতজ্ঞসকল। 
&lt;/gallery&gt;

== জনসংখ্যা ==
{{Pie chart
|thumb = right
|caption = প্ৰদেশ অনুসৰি চুলাৱেছিৰ জনসংখ্যা (২০২০ৰ লোকপিয়ল)&lt;ref&gt;Indonesia's Population Census 2020.&lt;/ref&gt;
|label1 = দক্ষিণ চুলাৱেছি
|value1 = 45.60
|color1 = Red
|label2 = মধ্য চুলাৱেছি
|value2 = 15.01
|color2 = Gold
|label3 = দক্ষিণ-পূব চুলাৱেছি
|value3 = 13.19
|color3 = Black
|label4 = উত্তৰ চুলাৱেছি
|value4 = 13.18
|color4 = DarkBlue
|label5 = পশ্চিম চুলাৱেছি
|value5 = 7.13
|color5 = Green
|label6 = গোৰণ্টালো
|value6 = 5.89
|color6 = Purple
}}
২০০০ চনৰ ইণ্ডোনেছিয়াৰ লোকপিয়লত চুলাৱেছি প্ৰদেশৰ জনসংখ্যা আছিল ১৪,৯৪৬,৪৮৮ জন বা দেশখনৰ মুঠ জনসংখ্যাৰ প্ৰায় ৭.২৫%। ২০১০ চনৰ লোকপিয়ল অনুসৰি মুঠ ১৭,৩৭১,৭৮২ জন আৰু ২০২০ চনৰ লোকপিয়লত মুঠ ১৯,৮৯৬,৯৫১ জন। ২০২৩ চনৰ মাজভাগৰ বাবে চৰকাৰী অনুমান আছিল ২০,৫৬৮,৪১১। চুলাৱেছিৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ চহৰখন হৈছে মাকাছাৰ।&lt;ref&gt;[http://www.bps.go.id/sector/population/pop2000.htm Brief Analysis – A. Total Population] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090725055302/http://www.bps.go.id/sector/population/pop2000.htm|date=25 July 2009}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Badan Pusat Statistik, Jakarta, 2021.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Badan Pusat Statistik, Jakarta, 2024.&lt;/ref&gt;

== ধৰ্ম ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! ধৰ্ম!! মুঠ&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://gis.dukcapil.kemendagri.go.id/peta/|publisher=[[Ministry of Religious Affairs (Indonesia)|Ministry of Home Affairs]]|date=31 December 2023|access-date=11 March 2024|language=id|title=Visualisasi Data Kependudukan|archive-date=5 July 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220705211227/http://gis.dukcapil.kemendagri.go.id/peta/|url-status=dead|archivedate=5 July 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220705211227/http://gis.dukcapil.kemendagri.go.id/peta/|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;
|-
| [[ইছলাম|ইচলাম]]|| ১৬,৮৮৮,৭৩৬
|-
| প্ৰটেষ্টেণ্ট || ৩,১২৬,৭৮৬
|-
| ৰোমান কেথলিক || ৩৩১,৬৪৬
|-
| [[হিন্দু ধৰ্ম|হিন্ধু]]|| ২৬৭,০৫৯ 
|-
| [[Buddhism|বৌদ্ধ]] || ৩০,৪১২
|-
| আলিৰান কেপাৰচায়ান || ১২,৫৮৪
|-
| কনফুচিয়াছবাদ || ৫২৩
|-
| '''সৰ্বমুঠ''' || ২০,৬৫৭,৭৪৬ 
|}
[[চিত্ৰ:Religion in Sulawesi.svg|thumb|232x232px|চুলাৱেছি দ্বীপত ধৰ্মৰ বিতৰণ। ]]
চুলাৱেছিত ইছলাম সংখ্যাগৰিষ্ঠ ধৰ্ম। দক্ষিণ-পশ্চিম উপদ্বীপৰ (দক্ষিণ চুলাৱেছি) নিম্নভূমিৰ ইছলাম ধৰ্মান্তৰকৰণ ১৭ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে হৈছিল। হাড় উপসাগৰৰ লুউ ৰাজ্যই ১৬০৫ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত প্ৰথমে ইছলাম ধৰ্ম গ্ৰহণ কৰে; আধুনিক মকাছাৰ চহৰখনক কেন্দ্ৰ কৰি গোৱা-টালকৰ মকাছাৰ ৰাজ্যয়ো ছেপ্টেম্বৰ মাহত ইয়াৰ অনুসৰণ কৰে। কিন্তু উত্তৰ উপদ্বীপৰ গোৰনটালো আৰু মংগোণ্ডো জনগোষ্ঠীয়ে বহুলাংশে ১৯ শতিকাতহে ইছলাম ধৰ্ম গ্ৰহণ কৰিছিল। বেছিভাগ চুলাৱেছি মুছলমানেই চুন্নী। 

দ্বীপটোত খ্ৰীষ্টানসকলে যথেষ্ট সংখ্যালঘু গঠন কৰে। জনগাঁথনিবিদ টবি এলিছ ভলকমেনৰ মতে চুলাৱেছিৰ ১৭% জনসংখ্যা প্ৰটেষ্টেণ্ট আৰু ২%তকৈও কম কেথলিক। খ্ৰীষ্টানসকলে উত্তৰ উপদ্বীপৰ প্ৰান্তত মানাডো চহৰৰ চাৰিওফালে কেন্দ্ৰীভূত হৈ আছে, য'ত মিনাহাছা, প্ৰধানকৈ প্ৰটেষ্টেণ্ট জনগোষ্ঠী আৰু উত্তৰতম ছাংগিৰ আৰু তালাউড দ্বীপপুঞ্জৰ বসতি আছে। দক্ষিণ চুলাৱেছিৰ টানা টোৰাজাৰ ট’ৰাজা জনগোষ্ঠীসমূহে ইণ্ডোনেছিয়াৰ স্বাধীনতাৰ পিছৰেপৰা বহুলাংশে খ্ৰীষ্টান ধৰ্ম গ্ৰহণ কৰিছে। মধ্য চুলাৱেছিৰ প’ছ’ হ্ৰদৰ আশে-পাশে, মধ্য চুলাৱেছিৰ পামোনা ভাষী জনগোষ্ঠীৰ মাজত আৰু মামাছাৰ ওচৰতো যথেষ্টসংখ্যক খ্ৰীষ্টান লোক আছে। 

যদিও বেছিভাগ মানুহেই নিজকে মুছলমান বা খ্ৰীষ্টান বুলি পৰিচয় দিয়ে, তথাপি তেওঁলোকে প্ৰায়ে স্থানীয় বিশ্বাস আৰু দেৱতাকো সমৰ্থন কৰে। 

বৌদ্ধ আৰু হিন্দূৰ সৰু সৰু সম্প্ৰদায়ো চুলাৱেছিত পোৱা যায়, সাধাৰণতে চীনা, বালি আৰু ভাৰতীয় সম্প্ৰদায়ৰ মাজত। 

=== ভাষাসমূহ ===
মূল প্ৰবন্ধ: [[:en:Languages_of_Sulawesi|চুলাৱেছিৰ ভাষা]]

== অৰ্থনীতি ==
মূল প্ৰবন্ধ: [[:en:Economy_of_Sulawesi|চুলাৱেছিৰ অৰ্থনীতি]]

চুলাৱেছিৰ অৰ্থনীতি কৃষি, মাছ ধৰা, খনন, বনজ সম্পদৰ ওপৰত প্ৰচণ্ডভাৱে কেন্দ্ৰীভূত।&lt;ref&gt;{{Cite web|title=indahnesia.com – Sulawesi island – Economy – Clove, shrimps and tourists – Discover Indonesia Online|url=https://indahnesia.com/indonesia/SULECO/economy.php|access-date=2020-12-19|website=indahnesia.com|archivedate=2020-12-28|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201228140239/https://indahnesia.com/indonesia/SULECO/economy.php|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;

== প্ৰশাসন ==
১৯৪৫ চনৰপৰা ১৯৬০ চনৰ ভিতৰত এই দ্বীপটো এটা প্ৰদেশ হিচাপে প্ৰশাসন কৰা হৈছিল। ১৯৬০ চনত ইয়াক দুখন প্ৰদেশত বিভক্ত কৰা হৈছিল – উত্তৰ আৰু মধ্য চুলাৱেছি, আৰু দক্ষিণ আৰু দক্ষিণ-পূব চুলাৱেছি। ১৯৬৪ চনত এই দুয়োটাকে পুনৰ বিভক্ত কৰা হয়, প্ৰথমটোক উত্তৰ চুলাৱেছি আৰু মধ্য চুলাৱেছি আৰু দ্বিতীয়টোক দক্ষিণ চুলাৱেছি আৰু দক্ষিণ-পূব চুলাৱেছি বুলি। আজি ইয়াক ছটা প্ৰদেশত বিভক্ত কৰা হৈছে: গোৰণ্টালো, পশ্চিম চুলাৱেছি, দক্ষিণ চুলাৱেছি, মধ্য চুলাৱেছি, দক্ষিণ-পূব চুলাৱেছি, আৰু উত্তৰ চুলাৱেছি। ইয়াৰ ভিতৰত নতুন প্ৰদেশসমূহ হ’ল উত্তৰ চুলাৱেছিৰ এটা অংশৰপৰা ২০০০ চনত স্থাপিত হোৱা গ’ৰ’ণ্টালো আৰু দক্ষিণ চুলাৱেছিৰ কিছু অংশৰপৰা ২০০৪ চনত স্থাপিত পশ্চিম চুলাৱেছি। 

দ্বীপটোৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ চহৰসমূহ হ’ল প্ৰাদেশিক ৰাজধানী মাকাছাৰ, মানাডো, পালু, কেণ্ডাৰী, আৰু গ’ৰ’ণ্টালো (পশ্চিম চুলাৱেছিৰ প্ৰাদেশিক ৰাজধানী – মামুজু চহৰ – এখন চহৰ নহয়); ইয়াৰ উপৰি আন ছখন চহৰ আছে – বিটুং, পালোপো, বাউ-বাউ, পাৰেপাৰে, কোটামোবাগু আৰু টোমোহুন। 

== পৰিৱেশ ==
[[চিত্ৰ:Bunaken01.JPG|thumb|মানাডো টুয়া দ্বীপৰপৰা দেখা বুনাকেন দ্বীপ। ]]
চুলাৱেছিৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ পৰিৱেশ বিষয়টো হ’ল বনাঞ্চল ধ্বংস। ২০০৭ চনত বিজ্ঞানীসকলে লক্ষ্য কৰিছিল যে চুলাৱেছিৰ ৮০ শতাংশ অৰণ্য হেৰাই গৈছে বা অৱক্ষয় হৈছে, বিশেষকৈ নিম্নভূমি আৰু মেংগ্ৰোভক কেন্দ্ৰ কৰি।&lt;ref&gt;&quot;[https://www.mongabay.com/profiles/sulawesi.html Sulawesi Profile]&quot; – mongabay.com&lt;/ref&gt; কাঠ কটা, বৃহৎ কৃষি প্ৰকল্প, আৰু ক্ৰমান্বয়ে নিকেল খননৰ বাবে বনাঞ্চল কাটি পেলোৱা হৈছে। বনাঞ্চল হেৰুৱাৰ ফলত চুলাৱেছিৰ বহুতো স্থানীয় প্ৰজাতি বিপন্ন হৈ পৰিছে। ইয়াৰ উপৰি চুলাৱেছিৰ ৯৯ শতাংশ জলাশয় হেৰাই গৈছে বা ক্ষতিগ্ৰস্ত হৈছে। 

আন পৰিৱেশৰ প্ৰতি ভাবুকিসমূহৰ ভিতৰত আছিল বুছমাংস চিকাৰ আৰু খনন।&lt;ref name=&quot;Sulawesi Profile&quot;&gt;&quot;[https://www.mongabay.com/profiles/sulawesi.html Sulawesi Profile]&quot; – mongabay.com&lt;/ref&gt;

=== উদ্যান ===
চুলাৱেছি দ্বীপত ছখন ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান আৰু ঊনৈছটা প্ৰকৃতি সংৰক্ষিত বনাঞ্চল আছে। ইয়াৰ উপৰি চুলাৱেছিত তিনিটা সামুদ্ৰিক সংৰক্ষিত অঞ্চল আছে। চুলাৱেছিৰ বহু উদ্যান কৃষিৰ বাবে কাঠ কটা, খনন আৰু বনাঞ্চল ধ্বংসৰ ফলত ভাবুকি কঢ়িয়াই আনিছে।&lt;ref name=&quot;Sulawesi Profile&quot; /&gt;

== লগতে চাওক ==

* [[:en:List_of_islands_of_Indonesia|ইণ্ডোনেছিয়াৰ দ্বীপসমূহৰ তালিকা]]
* [[:en:Celebes_Sea|চেলেবিছ সাগৰ]]
* [[:en:HMS_Celebes|এইচ এম এছ চেলেবেছ (১৮০৬)]]
* [[:en:2009_Sulawesi_superbolide|২০০৯ চনৰ চুলাৱেছি ছুপাৰব’লাইড]]

==টোকা==
{{reflist|group=n}}

==তথ্য সংগ্ৰহ==
{{Reflist}}

[[শ্ৰেণী:দ্বীপ]]
[[শ্ৰেণী:এছিয়া]]
[[শ্ৰেণী:ইণ্ডোনেছিয়া]]</text>
      <sha1>desdmzc7u9edbh2fa5zn9s6cinkfyli</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>পৰশু ৰাম মিশ্ৰ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>128590</id>
    <revision>
      <id>607245</id>
      <parentid>570535</parentid>
      <timestamp>2026-05-19T08:55:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>29706</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>607245</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9670" sha1="azu2ehh8mf6jtwppakw9ovx24ue416o" xml:space="preserve">[[File:Parshuram Mishra-color.jpg|thumb|পৰশু ৰাম মিশ্ৰ]]
'''পৰশু ৰাম মিশ্ৰ''' ({{lang-en|Parasu Ram Mishra}}; মৃত্যু ২০০১) এজন ভাৰতীয় ভূমি‍ সংৰক্ষণবিদ আৰু পৰিৱেশবিদ, শিৱালিক পাহাৰ উপত্যকাৰ চণ্ডীগড়ৰ এখন সৰু গাঁও সুখোমাজৰিৰ ৰূপান্তৰৰ প্ৰচেষ্টাৰ কৃতিত্ব তেওঁক দিয়া হয়৷&lt;ref name=&quot;A tribute to P R Mishra&quot;&gt;{{cite web | url=http://www.indiaenvironmentportal.org.in/content/17092/a-tribute-to-p-r-mishra/ | title=A tribute to P R Mishra | publisher=Indian Environmental Portal, Government of India | date=30 May 2001 | access-date=6 November 2015 | archivedate=5 March 2016 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20160305012717/http://www.indiaenvironmentportal.org.in/content/17092/a-tribute-to-p-r-mishra/ | deadurl=yes }}&lt;/ref&gt; তেওঁ কেন্দ্ৰীয় ভূমি আৰু জল সংৰক্ষণ গৱেষণা আৰু প্ৰশিক্ষণ প্ৰতিষ্ঠান (চি এছ ডব্লিউ চি আৰ টি আই), চণ্ডীগড় কেন্দ্ৰৰ মুৰব্বী আছিল।&lt;ref name=&quot;Down to Earth profile&quot;&gt;{{cite web | url=http://www.downtoearth.org.in/blog/a-tribute-to--p-r-mishra-16317 | title=Down to Earth profile | publisher=Down to Earth | date=30 May 2001 | access-date=6 November 2015}}&lt;/ref&gt; তেওঁ চতুৰ্থ সৰ্বোচ্চ ভাৰতীয় অসামৰিক সন্মান পদ্মশ্ৰী লাভ কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;Padma Awards&quot;&gt;{{cite web | url=http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf | title=Padma Awards | publisher=Ministry of Home Affairs, Government of India | date=2015 | access-date=21 July 2015 | archive-date=15 October 2015 | archive-url=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf | url-status=dead | archivedate=15 October 2015 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf | deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;
== অৱদানসমূহ ==
লে কৰ্বিজিয়েৰ দ্বাৰা ধাৰণা কৰা সুখনা হ্ৰদ নিৰ্মাণৰ এদশক পাছত ধৰা পৰিল যে কানছাল চ', এটা ঋতুভিত্তিক নৈৰ পলসৰ ফলত হ্ৰদটোৰ গভীৰতা আৰু আকাৰ হ্ৰাস পাইছে।&lt;ref name=&quot;Sukhomajri: a tiny village in Haryana&quot;&gt;{{cite web | url=http://www.yourarticlelibrary.com/essay/sukhomajri-a-tiny-village-in-haryana/38456/ | title=Sukhomajri: a tiny village in Haryana | publisher=Your Article Library | date=2015 | access-date=6 November 2015 | archivedate=21 September 2015 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20150921072110/http://www.yourarticlelibrary.com/essay/sukhomajri-a-tiny-village-in-haryana/38456/ | deadurl=yes }}&lt;/ref&gt; এই সমস্যাৰ সমাধান বিচাৰি চি এছ ডব্লিউ চি আৰ টি আইয়ে ১৯৭৫ চনত মিশ্ৰক প্ৰকল্প পৰিচালক&lt;ref name=&quot;Environment and Development&quot;&gt;{{cite book | url=https://books.google.com/books?id=ajmYAsimjgoC&amp;q=Kansal+choe&amp;pg=PA200 | title=Environment and Development | publisher=Concept Publishing Company | author=Amitava Mukherjee, V. K. Agnihotri | year=1993 | pages=587 | isbn=9788170227885}}&lt;/ref&gt; হিচাপে নিযুক্ত কৰি ভাৰতৰ হাৰিয়ানা ৰাজ্যৰ পঞ্চকুলা জিলাৰ শিৱালিক পাহাৰৰ পাদদেশৰ এখন শুকান গাঁও সুখোমাজৰীলৈ এটা দল প‍ঠিয়াই।&lt;ref name=&quot;Down to Earth profile&quot; /&gt; তেওঁ তিনি বছৰ ধৰি স্থানীয় গাঁৱৰ লোকসকলৰ সৈতে কাম কৰিছিল, পৰিস্থিতিৰ গুৰুত্বৰ বিষয়ে জ্ঞান দিছিল আৰু বনাঞ্চলত ছাগলী পালন পৰিত্যাগ কৰি গৰু-ম’হ পালনলৈ স্থানান্তৰিত হ’বলৈ আহ্বান জনাইছিল। বৰষুণৰ পানী সংগ্ৰহৰ বাবে তেওঁ ঋতুভিত্তিক ধাৰাটোৰ সিপাৰে দুটা চেক বান্ধ নিৰ্মাণ কৰিছিল, গাঁৱৰ লোকসকলক কৃষিৰ বাবে পানী উপলব্ধ কৰাইছিল আৰু সামাজিক বেৰ দিয়া কাৰ্যসূচী ৰূপায়ণত সফল হৈছিল, য'ত গাঁৱৰ মানুহে গৰু চৰাৰ পৰা বনাঞ্চলসমূহক ৰক্ষা কৰিবলৈ বেৰ স্থাপন কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;Down to Earth profile&quot; /&gt; হাৰিয়ানাৰ বন বিভাগ আৰু ফৰ্ড ফাউণ্ডেশ্যনৰ সহায়ত তেওঁ গাঁওখনক এখন সমৃদ্ধিশালী গাঁওলৈ ৰূপান্তৰিত কৰাইছিল বুলি‍ কোৱা হয়।&lt;ref name=&quot;Environment and Development&quot; /&gt; প্ৰতিৱেদন অনুসৰি‍ শিৱালিক পাহাৰৰ উদং ঢালবোৰ গছ-গছনিৰে আবৃত আছিল, ইয়াত গাখীৰৰ উৎপাদন নগুণ বৃদ্ধি পালে, পলসৰ হাৰ পূৰ্বৰ মাত্ৰাৰ পৰা ১/১৫ ভাগলৈ হ্ৰাস পালে আৰু শস্যৰ উৎপাদন বহুগুণে বৃদ্ধি পালে আৰু গাঁৱৰ উন্নয়নমূলক কাৰ্য্যকলাপৰ বাবে এখন সমাজৰ তত্বাৱধানত এটা কৰ্পাছ পুঁজি স্থাপন কৰা হ'ল।&lt;ref name=&quot;Environment and Development&quot; /&gt; ১৯৯২ চনত তেতিয়াৰ মুখ্য বন সংৰক্ষক এছ কে ধৰৰ এক অধ্যয়নত নিশ্চিত কৰা হৈছে যে গছৰ ঘনত্বও প্ৰতি হেক্টৰত ১৩ৰ পৰা ১২৭২লৈ বৃদ্ধি পাইছে।&lt;ref name=&quot;Down to Earth profile&quot; /&gt;

মিশ্ৰই চক্ৰীয় বিনিয়োগৰ এক নতুন ধাৰণা, চক্ৰীয় বিকাশ প্ৰণালী, ২০১৬ৰ প্ৰৱৰ্তন কৰে, য'ত আঁচনিৰ পৰা পোৱা লাভৰ এটা অংশ পৰৱৰ্তী প্ৰকল্পৰ অংশ হৈ পৰে আৰু যিয়ে গ্ৰাম্য নিয়োগ বৃদ্ধি আৰু গাঁওখনক আত্মনিৰ্ভৰশীল কৰি তোলাত সহায় কৰা বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে।&lt;ref name=&quot;Down to Earth profile&quot; /&gt; সামাজিক ফেন্সিঙৰ জৰিয়তে সামাজিক সুৰক্ষা শিৰোনামৰ পি.আৰ.মিশ্ৰ আৰু এম.ছাৰিনৰ অধীনত এটা কেছ ষ্টডি ৰিপৰ্ট প্ৰকাশ কৰি আন্তৰ্জাতিক পৰিৱেশ আৰু উন্নয়ন প্ৰতিষ্ঠানে (আই আই ই ডি) সুখোমাজৰী প্ৰকল্পৰ সফলতাক স্বীকাৰ কৰিছিল৷&lt;ref name=&quot;Social Security Through Social Fencing: Sukhomajri and Nada's Road to Self-sustaining Development&quot;&gt;{{cite book | url=https://books.google.com/books?id=6YdYHQAACAAJ | title=Social Security Through Social Fencing: Sukhomajri and Nada's Road to Self-sustaining Development | publisher=International Institute for Environment and Development | author=P. R. Mishra, M. Sarin | year=1987 | pages=32}}&lt;/ref&gt; ১৯৮৮ চনত আই আই ই ডিৰ দ্বাৰা প্ৰকাশিত গ্ৰন্থ ''সাহায্যৰ সেউজীয়াকৰণ: কাৰ্যক্ষেত্ৰত বহনক্ষম জীৱিকা'' (The Greening of aid: sustainable livelihoods in practice)ত এই প্ৰবন্ধটো অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;The Greening of Aid&quot;&gt;{{cite book | url=https://books.google.com/books?id=18S5AAAAIAAJ | title=The Greening of Aid | publisher=International Institute for Environment and Development | author=Czech Conroy, Miles Litvinoff (Editors) | year=1988 | pages=302 | isbn=9781853830167}}&lt;/ref&gt; ভাৰত চৰকাৰে তেওঁক ২০০০ চনত পৰিৱেশ আৰু পৰিৱেশৰ ক্ষেত্ৰত কৰা সেৱাৰ বাবে চতুৰ্থ সৰ্বোচ্চ অসামৰিক বঁটা পদ্মশ্ৰী প্ৰদান কৰে৷&lt;ref name=&quot;Padma Awards&quot; /&gt;

==তথ্যসূত্ৰ==</text>
      <sha1>azu2ehh8mf6jtwppakw9ovx24ue416o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>জিজি হাদিদ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>131382</id>
    <revision>
      <id>607104</id>
      <parentid>599546</parentid>
      <timestamp>2026-05-18T13:51:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>29706</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>607104</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10111" sha1="js13xh5hikulwzsh8pnaue7aavlk3yq" xml:space="preserve">{{Infobox model
| name = জিজি হাদিদ
| image = Marina Ruy Barbosa com Gigi Hadid em Paris (Gigi Hadid).jpg
| caption = হাদিদ, ২০২৫ চনত
| birth_name = জেলেনা নুৰা হাদিদ
| birth_date = {{birth date and age|1995|4|23}}
| birth_place = লছ এঞ্জেলেছ, কেলিফৰ্ণিয়া, [[যুক্তৰাষ্ট্ৰ]]
| occupation = {{hlist|মডেল|টেলিভিছন ব্যক্তিত্ব}}
| years_active = ১৯৯৭–বৰ্তমান
| partner = জেইন মালিক (২০১৫–২০২১)
| children = ১
| parents = {{Plainlist|
* মোহাম্মদ হাদিদ (পিতৃ)
* য়োলাণ্ডা হাদিদ (মাতৃ)
}}
| relatives = [[বেলা হাদিদ]] (ভগ্নী)
| height = {{height|ft=5|in=11}}
| haircolor = সোণালী
| eyecolor = নীলা-সেউজীয়া
| agency = আইএমজি মডেলছ (নিউ ইয়ৰ্ক)
}}

'''জেলেনা নুৰা &quot;জিজি&quot; হাদিদ''' (জন্ম: ২৩ এপ্ৰিল ১৯৯৫) এগৰাকী আমেৰিকান ফেশ্বন মডেল আৰু টেলিভিছন ব্যক্তিত্ব। ২০১৬ চনত তেওঁক ব্ৰিটিছ ফেশ্বন কাউন্সিলে “আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় মডেল অৱ দ্য য়েৰ” উপাধি প্ৰদান কৰে।&lt;ref name=&quot;bbc.co.uk&quot;&gt;{{Cite news |title=Gigi Hadid wins international model of the year at 2016 Fashion Awards |work=BBC News |url=https://www.bbc.co.uk/news/newsbeat-38218565 |access-date=December 20, 2016}}&lt;/ref&gt; নিজৰ কেৰিয়াৰত হাদিদে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ''ভোগ'' আলোচনীত অন্ততঃ ৫০ বাৰতকৈ অধিক উপস্থিতি জনাইছে।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=MODELS.com's New Supers |url=https://models.com/rankings/ui/NewSupers/13490#13490 |access-date=June 4, 2023}}&lt;/ref&gt; ২০১৭ চনৰপৰা তেওঁ বিশ্বৰ সৰ্বাধিক পাৰিশ্ৰমিক লোৱা মডেলসকলৰ ভিতৰত অন্যতম হিচাপে পৰিগণিত হৈছে।&lt;ref&gt;{{Cite magazine |date=November 22, 2017 |title=Kendall Jenner Tops Gisele Bündchen As Highest Paid Model of 2017 |url=https://www.harpersbazaar.com/fashion/models/a13822821/kendall-jenner-highest-paid-model-2017/ |access-date=June 18, 2023}}&lt;/ref&gt;

লছ এঞ্জেলেছত জন্মগ্ৰহণ কৰা হাদিদে শিশু অৱস্থাতেই Baby Guess-ৰ জৰিয়তে মডেলিং আৰম্ভ কৰে। ২০১৩ চনত তেওঁ আইএমজি মডেলছৰ সৈতে চুক্তিবদ্ধ হয় আৰু ২০১৪ চনত নিউ ইয়ৰ্ক ফেশ্বন উইকত অভিষেক কৰে। তেওঁ বহু উচ্চ-ফেশ্বন প্ৰচাৰাভিযান আৰু সম্পাদকীয়ত অংশ লৈছে আৰু মে’বেলিনৰ মুখপাত্ৰ হিচাপে কাম কৰিছে।

== প্ৰাৰম্ভিক জীৱন ==
জেলেনা নুৰা হাদিদৰ জন্ম ২৩ এপ্ৰিল ১৯৯৫ চনত কেলিফৰ্ণিয়াৰ লছ এঞ্জেলেছত হয়।&lt;ref name=&quot;YolandaFamily&quot;&gt;{{Cite web |last=Hadid |first=Yolanda |title=My Beautiful Family |url=https://www.yolanda.com/about/my-family |access-date=April 5, 2014 |publisher=Yolanda.com}}&lt;/ref&gt; তেওঁৰ পিতৃ মোহাম্মদ হাদিদ এজন প্যালেষ্টাইনীয়-আমেৰিকান স্থাৱৰ সম্পত্তি উন্নয়নকাৰী আৰু মাতৃ য়োলাণ্ডা হাদিদ (পূৰ্বে ভেন ডেন হেৰিক) এগৰাকী ডাচ প্ৰাক্তন মডেল।&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Bahou |first=Olivia |date=March 13, 2018 |title=Where Is Gigi Hadid from? |url=https://www.instyle.com/news/where-is-gigi-hadid-from |access-date=April 29, 2020 |publisher=InStyle}}&lt;/ref&gt; পিতৃৰ জৰিয়তে তেওঁ নাচৰতৰ ৰাজকুমাৰ দাহেৰ আল-উমৰ আৰু গালীলৰ শ্বেইকৰ পৰা বংশধৰ বুলি দাবী কৰে।&lt;ref name=&quot;Fortune&quot;&gt;{{Cite web |last=Tully |first=Shawn |date=July 31, 1989 |title=The Big Moneymen of Israel Inc. |url=https://money.cnn.com/magazines/fortune/fortune_archive/1989/07/31/72291/index.htm |access-date=June 17, 2016 |website=Fortune |archivedate=December 22, 2015 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151222160613/http://archive.fortune.com/magazines/fortune/fortune_archive/1989/07/31/72291/index.htm |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt; তেওঁৰ সৰু ভগ্নী [[বেলা হাদিদ]] আৰু সৰু ভাতৃ আনৱাৰ হাদিদো পেছাদাৰী মডেল।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Meet the Hadids |url=https://www.insider.com/hadid-family-net-worth-life-fame-modeling-2019-5 |access-date=May 18, 2021 |website=Insider}}&lt;/ref&gt; ইয়াৰ উপৰিও তেওঁৰ দুগৰাকী ডাঙৰ পৈতৃক আঢ়ৈ বছৰীয়া ভগ্নী মাৰিএল আৰু আলানা আছে।&lt;ref name=&quot;YolandaFamily&quot; /&gt; ২০২৫ চনৰ মে' মাহত হাদিদ আৰু তেওঁৰ ভগ্নী বেলাই এক বিবৃতিত ঘোষণা কৰে যে তেওঁলোকৰ পিতৃৰ জৰিয়তে আয়দান নিক্স নামৰ এগৰাকী সতীয়া ভগ্নী আছে। তেওঁলোকে ২০২৩ চনৰ শেষৰ ফালে নিক্সৰ সৈতে সংযোগ স্থাপন কৰা বুলি প্ৰকাশ কৰে।&lt;ref&gt;{{cite web|last=Comiter|first=Jordana|title=All About Gigi Hadid and Bella Hadid's Half-Sister Aydan Nix|url=https://people.com/all-about-gigi-bella-hadid-sister-aydan-nix-11745208|date=May 30, 2025|access-date=June 12, 2025|website=People}}&lt;/ref&gt; তেওঁ আৰু তেওঁৰ ভাই-ভনীসকল চান্টা বাৰ্বাৰাৰ এখন ৰেঞ্চত ডাঙৰ-দীঘল হৈছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Bella and Gigi Hadid Share Pics From Their California Hometown |url=https://www.etonline.com/bella-and-gigi-hadid-share-heartbreaking-pics-their-flooded-california-hometown-93964 |access-date=June 22, 2021 |website=Entertainment Tonight}}&lt;/ref&gt; দহ বছৰৰ পাছত পৰিয়ালটো বেভাৰলী হিলছলৈ গুচি যায়।&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Collins |first=Ashley |date=March 12, 2020 |title=The Hadid Sisters Live An Insanely Glamorous Life |url=https://www.thelist.com/193991/the-hadid-sisters-live-an-insanely-glamorous-life/ |access-date=June 22, 2021 |website=TheList}}&lt;/ref&gt; হাদিদে উল্লেখ কৰিছে যে &quot;গিগি&quot; শৈশৱৰ এটা ডাকনাম আছিল, যিটো নেদাৰলেণ্ডত ডাঙৰ হৈ থাকোঁতে মাকেও ব্যৱহাৰ কৰিছিল। তাইৰ ক্লাছত &quot;হেলেনা&quot; নামৰ ছোৱালী এজনী থকাৰ বাবে বিভ্ৰান্তি এৰাবলৈ তাই স্কুলত এই নাম ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite web|last=Pantazi|first=Chloe|title=Gigi Hadid's first name is not actually 'Gigi'|url=https://www.businessinsider.com/what-is-gigi-hadid-real-first-name-2018-1|date=January 31, 2018|access-date=March 24, 2024|website=Business Insider}}&lt;/ref&gt;

২০১৩ চনত হাদিদে মালিবু হাইস্কুলৰ পৰা স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰে, য'ত তেওঁ ভাৰ্চিটি ভলীবল দলৰ অধিনায়ক আছিল আৰু লগতে অশ্বাৰোহী ক্ৰীড়াতো জড়িত আছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Gigi Hadid Volleyball Stats |url=http://www.maxpreps.com/athlete/gigi-hadid/Oli5yfTmEeKZ5AAmVebBJg/gendersport/volleyball-stats.htm |access-date=April 5, 2014 |publisher=MaxPreps |archivedate=October 6, 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141006121206/http://www.maxpreps.com/athlete/gigi-hadid/Oli5yfTmEeKZ5AAmVebBJg/gendersport/volleyball-stats.htm |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt; তাৰ পিছত তেওঁ নিউয়ৰ্ক চহৰলৈ গৈ দ্য নিউ স্কুলত অপৰাধ মনোবিজ্ঞান অধ্যয়ন আৰম্ভ কৰে, যদিও পৰৱৰ্তী সময়ত মডেলিং কেৰিয়াৰত মনোনিৱেশ কৰিবলৈ অধ্যয়ন স্থগিত ৰাখে।&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Ceron |first=Ella |date=December 8, 2015 |title=Gigi Hadid's College Major Can Help Her Spot a Sociopath |url=http://www.teenvogue.com/story/gigi-hadid-college-major-new-school |access-date=December 7, 2016 |website=Teen Vogue}}&lt;/ref&gt;

== তথ্যসূত্ৰ ==
{{Reflist}}

== বাহ্যিক সংযোগ ==
* [https://www.instagram.com/gigihadid/ জিজি হাদিদৰ ইনষ্টাগ্ৰাম]
* {{IMDb name|id=4676882|name=Gigi Hadid}}

[[শ্ৰেণী:আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ ব্যক্তি]]
[[শ্ৰেণী:মডেল]]</text>
      <sha1>js13xh5hikulwzsh8pnaue7aavlk3yq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>নেজলা ইছিক</title>
    <ns>0</ns>
    <id>131528</id>
    <revision>
      <id>607197</id>
      <parentid>577893</parentid>
      <timestamp>2026-05-19T03:26:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>29706</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>607197</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9516" sha1="ddviy65eouf27y2rkb4ntu1t2sfayyg" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name               = নেজলা ইছিক
| image              = Nejla Işık 2023.png
| caption            = ২০২৩ চনত ইছিক
| occupation         = পৰিৱেশ কৰ্মী , সম্প্ৰদায়ৰ নেত্ৰী
| years_active       = ২০১৯ - বৰ্তমানলৈ
| known_for          = [[আকবেলেন বনাঞ্চল|আকবেলেন প্ৰতিৰোধ]]
| children           = ২
| honours            = [[১০০ মহিলা (বিবিচি)|বিবিচি ১০০ মহিলা]] (২০২৪)
}}
'''নেজলা ইছিক''' ({{lang-en|: Nejla Işık}}) এগৰাকী তুৰস্কৰ পৰিৱেশ কৰ্মী আৰু তুৰ্কী সম্প্ৰদায়ৰ নেত্ৰী যিয়ে [[আকবেলেন বনাঞ্চল]]ৰ বনাঞ্চল ধ্বংস ৰোধ কৰাৰ প্ৰচেষ্টাত জড়িত হৈ আছে।  তেওঁ ২০২৪ চনত [[ইকিজকোয়]]ৰ [[মুখতাৰ]] হিচাপে নিৰ্বাচিত হৈছিল আৰু পৰিৱেশ সুৰক্ষাৰ বাবে কৰা ভূমিকাৰ বাবে আন্তৰাষ্ট্ৰীয়ভাৱে স্বীকৃতি লাভ কৰিছিল। [[মুখতাৰ]] হৈছে তুৰস্কৰ স্থানীয় প্ৰশাসনত গ্ৰহণ কৰা গাঁও বা মহল্লাৰ নিৰ্বাচিত মুৰব্বী বা প্ৰধান।
==কৰ্মজীৱন==
নেজলা ইছিকে ইকিজকোয়ৰত এগৰাকী পৰিৱেশ কৰ্মী আৰু সম্প্ৰদায়ৰ নেত্ৰী হিচাপে আত্মপ্ৰকাশ কৰিছিল। তেওঁ আকবেলেন বনাঞ্চলৰ বননিধনৰ বিৰুদ্ধে মাত মাতিছিল আৰু বনাঞ্চল ধংস ৰোধ কৰিবলৈ চলা আন্দোলনত জড়িত হৈছিল। এই বনাঞ্চলখনত কৃষি আৰু বন মন্ত্ৰালয়ে কয়লা খননৰ বাবে আবণ্টন কৰিছিল, তেওঁলোকৰ উদ্দেশ্য আছিল ওচৰৰ বিদ্যুৎকেন্দ্ৰসমূহ—যেনে কেমেৰকয় বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ বা য়েনিকোয়ৰ দৰে বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰলৈ ইন্ধন যোগান ধৰা। কয়লা খনন প্ৰকল্পৰ সম্প্ৰসাৰণৰ বাবে বনাঞ্চলখনে যথেষ্ঠ ভাবুকিৰ সন্মুখীন হৈছিল। ফলত খনন কাৰ্য স্থগিত ৰাখিবলৈ ২০১৭ চনত এক প্ৰতিৰোধী আন্দোলন আৰম্ভ হয়। এই প্ৰতিৰোধী আন্দোলনেই “আকবেলেন প্ৰতিৰোধ” (Akbelen Resistance) নামেৰে জনাজাত হৈছিল।&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |date=2024-12-05 |title=Turkish forest campaigner named to BBC's 100 Women 2024 list |url=https://www.turkishminute.com/2024/12/05/turk-forest-campaigner-named-bbc-100-women-2024/ |access-date=2024-12-08 |website=Turkish Minute |language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web |date=2024-06-18 |title='I didn't even realize how strong I was' |url=https://www.agos.com.tr/en/article/30493/i-didn-t-even-realize-how-strong-i-was |access-date=2024-12-08 |website=Agos |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite web |last= |first= |date=2024-01-04 |title=Akbelen direnişçisi Nejla Işık, İkizköy muhtarı seçildi |trans-title=Akbelen resistance fighter Nejla Işık was elected as the headman of İkizköy |url=https://gazeteoksijen.com/turkiye/akbelen-direniscisi-nejla-isik-ikizkoy-muhtari-secildi-207274 |access-date=2024-12-08 |website=Gazete Oksijen |language=tr-TR}}&lt;/ref&gt;

২০১৯ চনত ইছিকে অন্যান্য কৰ্মীসকলৰ সৈতে বনাঞ্চল ধ্বংস ৰোধৰ বাবে পহৰা আৰম্ভ কৰিছিল। তেওঁলোকৰ প্ৰচেষ্টাত আইনী ব্যৱস্থা আৰু প্ৰতিবাদ আদিও আছিল। ২০২৩ চনৰ ভিতৰত এই আন্দোলনে কৰ্তৃপক্ষ আৰু খনি কোম্পানীটোৰ সৈতে তীব্ৰ সংঘৰ্ষৰ সন্মুখীন হয়, য’ত জৰিমনা আৰু অন্যান্য প্ৰতিৰোধমূলক ব্যৱস্থাও অন্তৰ্ভুক্ত হয়।&lt;ref name=&quot;:0&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot;/&gt; এই সংগ্ৰামৰ পিছত ২০২৪ চনত আদালতৰ সিদ্ধান্তই অধিক খননৰ বাবে মাটি বেদখল কৰাৰ পৰিকল্পনা বাতিল কৰে।&lt;ref name=&quot;:0&quot;/&gt;

২০২৪ চনৰ ৩১ মাৰ্চত নেজলা ইছিকক ইকিজকোয়ৰৰ মুখতাৰ হিচাপে নিৰ্বাচিত কৰা হয়।তেওঁৰ প্ৰতিদ্বন্দ্বী প্ৰাৰ্থীৰ বিৰুদ্ধে ৯৩টা ভোটৰ বিপৰীতে ৭১ টা ভোটত জয়ী হয়।&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt; তেওঁৰ প্ৰাৰ্থীত্বক তেওঁ পূৰ্বে অধ্যক্ষতা কৰা ইকিজকোয়ৰ পৰিৱেশ সমিতিয়ে সমৰ্থন কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2023-07-17 |title=Akbelen Ormanı'nda nöbetin ikinci yılı geride kaldı: Toprak, su, hava, onurlu bir yaşam mücadelesi |trans-title=The second year of the vigil in Akbelen has passed: Land, water, air, a struggle for an honorable life |url=https://yesilgazete.org/akbelende-nobetin-ikinci-yili-geride-kaldi-toprak-su-hava-onurlu-bir-yasam-mucadelesi/ |access-date=2024-12-08 |website=Yeşil Gazete |language=tr |archivedate=2024-12-09 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20241209145718/https://yesilgazete.org/akbelende-nobetin-ikinci-yili-geride-kaldi-toprak-su-hava-onurlu-bir-yasam-mucadelesi/ |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;অঞ্চলটোত খনন প্ৰকল্পৰ বাবে সৃষ্টি হোৱা সংকটৰ বিৰুদ্ধে সংগ্ৰাম চলাই যোৱাৰ দৃঢ় সংকল্পৰ ফলতেই তেওঁ এই নিৰ্বাচনত অৱতীৰ্ণ হৈ জয়ী হৈছিল।&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;
তেওঁৰ নেতৃত্বত পৰিৱেশ আন্দোলনৰ ধাৰাবাহিক সক্ৰিয়তা অব্যাহত ৰাখিছিল। তেওঁ স্থানীয় প্ৰাকৃতিক আৰু সাংস্কৃতিক সম্পদ সংৰক্ষণৰ পোষকতা কৰা ৰাজহুৱা ভাষণকে ধৰি নিয়মীয়াকৈ জনসভা, আলোচনা সভা আৰু সংবাদ মাধ্যমৰ জৰিয়তে ভাষণ দি পৰিৱেশ সংৰক্ষণৰ প্ৰয়োজনীয়তাৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰিছিল।

২০২৪ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত ইছিকক জলবায়ুৰ অগ্ৰণী শ্ৰেণীৰ অধীনত বিবিচিৰ &quot;২০২৪ চনৰ ১০০ মহিলা&quot;ৰ ভিতৰত অন্যতম হিচাপে নিৰ্বাচিত কৰা হয়। এই তালিকাত আকবেলেন বনাঞ্চল সুৰক্ষিত কৰাৰ বাবে তেওঁৰ পাঁচ বছৰীয়া সংগ্ৰাম আৰু কৰ্পৰেট আৰু ৰাজ্যিক অভিনেতা উভয়ৰে বিৰোধিতাৰ সন্মুখীন হৈ তেওঁৰ স্থিতিস্থাপকতাক উজ্জ্বল কৰি তোলা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;:0&quot;/&gt;
==ব্যক্তিগত জীৱন==
২০২৪ চনলৈকে ইছিক দুজনকৈ ২০ বছৰীয়া সন্তানৰ মাতৃ। তেওঁ এনে এটা পৰিয়ালৰ সদস্য, যিটো পৰিয়ালে আকবেলেন প্ৰতিৰোধত সক্ৰিয় অংশগ্ৰহণ কৰিছিল। এই অংশগ্ৰহণত ৮০ বছৰীয়া জ্যেষ্ঠ সদস্যসকলো অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। ইয়াৰ পৰা বুজা যায় যে আন্দোলনটোৱে একাধিক প্ৰজন্মৰ সমৰ্থন লাভ কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;
==তথ্যসূত্ৰ==
{{reflist}}</text>
      <sha1>ddviy65eouf27y2rkb4ntu1t2sfayyg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>নাৰীবাদৰ ইতিহাস</title>
    <ns>0</ns>
    <id>131764</id>
    <revision>
      <id>607191</id>
      <parentid>605828</parentid>
      <timestamp>2026-05-19T02:04:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>29706</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>607191</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15531" sha1="nbposg2v8be3y1rk7sc0sjlb2a836ej" xml:space="preserve">'''নাৰীবাদৰ ইতিহাস'''ত নাৰীৰ সম অধিকাৰৰ লক্ষ্যৰে আন্দোলন আৰু মতাদৰ্শৰ আখ্যান (কালক্ৰমিক বা বিষয়ভিত্তিক) অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে। সমগ্ৰ বিশ্বৰ নাৰীবাদীসকলে সময়ৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি ইয়াৰ কাৰণ, লক্ষ্য আৰু উদ্দেশ্যৰ ক্ষেত্ৰত পাৰ্থক্য দেখা গৈছে যদিও
সংস্কৃতি আৰু দেশভেদে- বেছিভাগ পশ্চিমীয়া নাৰীবাদী ইতিহাসবিদে দৃঢ়তাৰে কয় যে- নাৰীৰ অধিকাৰ লাভৰ বাবে কাম কৰা সকলো আন্দোলনক নাৰীবাদী আন্দোলন বুলি গণ্য কৰা উচিত, আনকি যেতিয়া তেওঁলোকে এই শব্দটো নিজৰ বাবে প্ৰয়োগ কৰা নাছিল (বা নকৰে) তেতিয়াও।&lt;ref name=&quot;Walters2005&quot;&gt;{{cite book|last=Walters|first=Margaret|title=Feminism: A Very Short Introduction |url=https://archive.org/details/feminismveryshor00walt|url-access=registration|access-date=May 1, 2013|date=October 27, 2005|publisher=[[Oxford University Press]]|isbn=978-0-19-157803-8}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Kinnaird&quot;&gt;{{Cite book|last=Kinnaird|first=Joan|editor-last=Spender|editor-first=Dale|editor-link=Dale Spender|title=Feminist Theorists: Three Centuries of Key Women Thinkers|chapter-url=https://books.google.com/books?id=b1hR8YB02CAC|access-date=May 1, 2013|year=1983|publisher=Pantheon Books|isbn=978-0-394-53438-1|page=[https://archive.org/details/feministtheorist00spen/page/29 29]|chapter=Mary Astell: Inspired by Ideas (1668–1731)|url=https://archive.org/details/feministtheorist00spen/page/29}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Witt&quot;&gt;{{Cite encyclopedia| author=Witt, Charlotte| title=Feminist History of Philosophy|encyclopedia=[[Stanford Encyclopedia of Philosophy|The Stanford Encyclopedia of Philosophy]]|year=2012|editor-last=Zalta|editor-first=Edward N|editor-link=Edward N. Zalta|edition=Fall 2012| url=http://plato.stanford.edu/archives/fall2012/entries/feminism-femhist/ |access-date=May 1, 2013}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Allen01101999&quot;&gt;{{Cite journal| author=Allen, Ann Taylor| title=Feminism, Social Science, and the Meanings of Modernity: The Debate on the Origin of the Family in Europe and the United States, 1860–1914| journal=The American Historical Review| year=1999| volume=104| number=4| pages=1085–1113| doi=10.1086/ahr/104.4.1085| pmid=19291893}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Woolf1989&quot;&gt;{{Cite book|last=Woolf|first=Virginia|author-link=Virginia Woolf|title=A Room of One's Own |url=https://books.google.com/books?id=yoFz9Cn7fgkC|access-date=May 1, 2013|date=December 27, 1989|publisher=[[Houghton Mifflin Harcourt]]|isbn=978-0-547-54440-3}}&lt;/ref&gt; আন কিছুমান ইতিহাসবিদে &quot;নাৰীবাদী&quot; শব্দটো আধুনিক নাৰীবাদী আন্দোলন আৰু ইয়াৰ বংশধৰসকলৰ মাজত সীমাবদ্ধ কৰি ৰাখিছে আৰু পূৰ্বৰ আন্দোলনসমূহ বৰ্ণনা কৰিবলৈ &quot;আদি নাৰীবাদী&quot; বুলি অভিহিত কৰিব খোজে।&lt;ref name=&quot;Botting&quot;&gt;{{Cite journal| last1=Botting |first1=Eileen Hunt |last2=Houser| first2=Sarah L.| title='Drawing the Line of Equality': Hannah Mather Crocker on Women's Rights| journal=[[American Political Science Review|The American Political Science Review]]| year=2006| volume=100| number=2| pages=265–278| issn=0003-0554| jstor=27644349| doi=10.1017/s0003055406062150|s2cid=144730126 }}&lt;/ref&gt;

আধুনিক পশ্চিমীয়া নাৰীবাদী ইতিহাসক গতানুগতিকভাৱে সময়কাল বা &quot;ঢৌ&quot;ত বিভক্ত কৰা হয়, প্ৰত্যেকৰে পূৰ্বৰ অগ্ৰগতিৰ ভিত্তিত সামান্য বেলেগ লক্ষ্য থাকে:&lt;ref name=&quot;Humm&quot;&gt;{{citation | last = Humm | first = Maggie | contribution = wave (definition) | editor-last = Humm | editor-first = Maggie | title = The dictionary of feminist theory | page = 251 | publisher = Ohio State University Press | location = Columbus | year = 1990 | isbn = 9780814205075 | postscript = .}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Walker1992&quot;&gt;{{cite magazine | last1 = Rebecca | first1 = Walker | author-link1 = Rebecca Walker | title = Becoming the Third Wave|magazine= [[Ms. (magazine)|Ms.]] | pages = 39–41 | location = New York | publisher = Liberty Media for Women | issn = 0047-8318 | oclc = 194419734 |date= January 1992}}&lt;/ref&gt;

#১৯ শতিকাৰ আৰু ২০ শতিকাৰ আৰম্ভণিৰ [[প্ৰথম ঢৌৰ নাৰীবাদ|প্ৰথম ঢৌৰ নাৰীবাদে]] আইনী বৈষম্যক ওফৰাই পেলোৱাত গুৰুত্ব আৰোপ কৰিছিল, বিশেষকৈ মহিলাৰ ভোটাধিকাৰৰ বিষয়সমূহৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰিছিল।
# [[দ্বিতীয় ঢৌৰ নাৰীবাদ|দ্বিতীয় ঢৌৰ নাৰীবাদে]] (১৯৬০–১৯৮০ দশক) বিতৰ্কক বহল কৰি সাংস্কৃতিক বৈষম্য, লিংগ নীতি আৰু সমাজত নাৰীৰ ভূমিকাক সামৰি লৈছিল।
#[[তৃতীয় ঢৌৰ নাৰীবাদ|তৃতীয় ঢৌৰ নাৰীবাদে]](১৯৯০–২০০০) নাৰীবাদী কাৰ্যকলাপৰ বিভিন্ন প্ৰজাতিক বুজায়, তৃতীয় ঢৌৱে নিজেই দ্বিতীয় ঢৌৰ ধাৰাবাহিকতা হিচাপে আৰু ইয়াৰ অনুভূত বিফলতাৰ প্ৰতিক্ৰিয়া হিচাপে দুয়োটাকে দেখে।[9]
#[[চতুৰ্থ ঢৌৰ নাৰীবাদ|চতুৰ্থ ঢৌৰ নাৰীবাদে]] (২০১০ চনৰ আৰম্ভণি–বৰ্তমান) তৃতীয় ঢৌৰ আন্তঃবিভাজনীয়তাৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰে, শৰীৰৰ ধনাত্মকতা, ট্ৰেন্স-ইনক্লুচিভিটি আৰু ছ’চিয়েল মিডিয়া যুগত ধৰ্ষণ সংস্কৃতিৰ বিষয়ে মুকলি বক্তৃতাৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰে।

যদিও নাৰীবাদৰ ইতিহাস বৰ্ণনা কৰিবলৈ &quot;ঢৌ&quot; শব্দটো সাধাৰণতে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে, এই ধাৰণাটোক অশ্বেত নাৰীবাদীসকলেও সমালোচনা কৰিছে যে, তেওঁলোকে &quot;ঢৌ&quot;ৰ মাজৰ ইতিহাসক আওকাণ কৰি মচি পেলাইছে আৰু কেৱল কেইজনমান বিখ্যাত ব্যক্তিৰ ওপৰত, এগৰাকী শ্বেতাংগ বুৰ্জোৱা মহিলাৰ দৃষ্টিভংগী আৰু জনপ্ৰিয় পৰিঘটনাৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিবলৈ বৰ্ণবাদী আৰু ঔপনিৱেশিক হোৱাৰ বাবে গুৰুত্ব দিছে।&lt;ref name='Feminism in &quot;Waves&quot;: Useful or Not?'&gt;
{{cite book
|last1= Nicholson|first1= Linda
|editor1-last= McCann|editor1-first= Carole
|editor2-last= Seung-Kyung|editor2-first= Kim
|title= Feminism in &quot;Waves&quot;: Useful Metaphor or Not?
|date= 2010|publisher= Routledge
|location= New York|pages= 49–55
|edition= 3rd
}}
&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:8&quot;&gt;{{Cite web|url=https://kaosenlared.net/de-las-huelgas-de-mujeres-a-un-nuevo-movimiento-de-clase-la-tercera-ola-feminista/,%20https://kaosenlared.net/de-las-huelgas-de-mujeres-a-un-nuevo-movimiento-de-clase-la-tercera-ola-feminista/|title=De las huelgas de mujeres a un nuevo movimiento de clase: la tercera ola feminista|language=es|access-date=2019-05-07}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:29&quot;&gt;{{Cite web|url=https://liberoamerica.com/2018/01/31/arde-feministlan-una-entrevista-a-dahlia-de-la-cerda/|title=Arde Feministlán: Una entrevista a Dahlia de la Cerda|last=García|first=Esther M.|date=2018-01-31|website=Liberoamérica|language=es-ES|access-date=2019-05-07|archive-date=May 7, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190507171955/https://liberoamerica.com/2018/01/31/arde-feministlan-una-entrevista-a-dahlia-de-la-cerda/|url-status=dead|archivedate=2019-05-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190507171955/https://liberoamerica.com/2018/01/31/arde-feministlan-una-entrevista-a-dahlia-de-la-cerda/|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:302&quot;&gt;{{Cite web|url=http://desacato.info/das-greves-de-mulheres-para-um-novo-movimento-de-classe-a-terceira-onda-feminista/|title=Das Greves de Mulheres para um Novo Movimento de Classe: A Terceira Onda Feminista|last=Mc|first=H.|date=2019-02-04|website=Desacato|language=pt-BR|access-date=2019-05-07}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:10&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.grazia.es/lifestyle/sobre-el-feminismo-corrientes/|title=Sobre el feminismo y sus corrientes|date=2017-01-11|website=Grazia|language=es-ES|access-date=2019-05-07|archivedate=2017-01-13|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170113093822/https://www.grazia.es/lifestyle/sobre-el-feminismo-corrientes/|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;

==আদি নাৰীবাদ==
নাৰীবাদী আন্দোলনৰ অস্তিত্বৰ পূৰ্বে নাৰীৰ সমতাৰ বিষয়ে আলোচনা কৰা বা আগুৱাই নিয়া মানুহ আৰু কৰ্মীসকলক কেতিয়াবা আদি নাৰীবাদী বুলিও অভিহিত কৰা হয়।&lt;ref name=&quot;Botting&quot;/&gt; কিছুমান পণ্ডিতে এই শব্দটোক সমালোচনা কৰে কাৰণ তেওঁলোকৰ মতে ইয়াৰদ্বাৰা পূৰ্বৰ অৱদানৰ গুৰুত্ব হ্ৰাস পায় বা নাৰীবাদৰ আৰম্ভণি বা ৰৈখিক ইতিহাস নাই যিটো [[প্ৰ’ট’ফেমিনিষ্ট]] বা উত্তৰ নাৰীবাদী আদি শব্দই বুজায়।&lt;ref name=&quot;Allen01101999&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;cott name&quot;&gt;Cott, Nancy F. &quot;What's In a Name? The Limits of 'Social Feminism'; or, Expanding the Vocabulary of Women's History&quot;. ''Journal of American History'' 76 (December 1989): 809–829&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ferguson&quot;&gt;{{Cite journal|doi=10.1215/00267929-65-1-7|journal=Modern Language Quarterly|title=Feminism in Time|first=Margaret|last=Ferguson|volume=65|issue=1|date=March 2004|pages=7–8|doi-access=free}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Urbanski&quot;&gt;{{Cite book|last=Urbanski|first=Marie Mitchell Olesen|editor-last=Spender|editor-first=Dale|editor-link=Dale Spender|title=Feminist Theorists: Three Centuries of Key Women Thinkers|chapter-url=https://books.google.com/books?id=b1hR8YB02CAC|access-date=May 1, 2013|year=1983|publisher=Pantheon Books|isbn=978-0-394-53438-1|pages=[https://archive.org/details/feministtheorist00spen/page/75 75–89]|chapter=Margaret Fuller: Feminist Writer and Revolutionary (1810–1850)|url=https://archive.org/details/feministtheorist00spen/page/75}}&lt;/ref&gt;

প্ৰায় ২৪ শতিকাৰ আগতে&lt;ref&gt;''The Columbia Encyclopedia'' (Columbia Univ. Press, 5th ed. 1993({{ISBN|0-395-62438-X}})), entry ''Plato''.&lt;/ref&gt; প্লেটোৱে ইলেইন হফমেন বাৰুচৰ মতে, &quot;মহিলাসকলৰ সম্পূৰ্ণ ৰাজনৈতিক আৰু যৌন সমতাৰ বাবে [তৰ্ক কৰিছিল], তেওঁলোকক তেওঁৰ উচ্চতম শ্ৰেণীৰ সদস্য হোৱাৰ পোষকতা কৰিছিল, ... যিসকলে শাসন কৰে আৰু যুঁজ দিয়ে।&quot;&lt;ref&gt;Baruch, Elaine Hoffman, ''Women in Men's Utopias'', in Rohrlich, Ruby, &amp; Elaine Hoffman Baruch, eds., ''Women in Search of Utopia'', ''op. cit.'', p. [209] and see p. 211 (Plato supporting &quot;child care&quot; so women could be soldiers), citing, at p. [209] n. 1, Plato, trans. Francis MacDonald Cornford, ''[[The Republic (Plato)|The Republic]]'' (N.Y.: Oxford Univ. Press, 1973), Book V.&lt;/ref&gt; 

[[আন্দাল]] নামৰ এগৰাকী মহিলা তামিল সন্তই প্ৰায় ৭ম বা ৮ম শতিকাৰ জীৱনকালত বাস কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{Cite book|title=Krishna: a sourcebook|date=2007|publisher=Oxford University Press|editor=Bryant, Edwin F. |isbn=978-0-19-972431-4|location=Oxford|oclc=181731713}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:12&quot;&gt;{{Cite book|title=Women in the Hindu Tradition: Rules, roles and exceptions|last=Bose|first=Mandakranta|publisher=Routledge|year=2010|location=London &amp; New York|pages=112–119}}&lt;/ref&gt; তেওঁ [[তিৰুপভাই]] লিখাৰ বাবে তেওঁ জনাজাত।&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;Women's Lives, Women's Rituals in the Hindu Tradition;page 186&lt;/ref&gt; আন্দালে গোড়ামণ্ডলীৰ দৰে মহিলা গোটক অনুপ্ৰাণিত কৰিছে।&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;Women's Lives, Women's Rituals in the Hindu Tradition;page 186&lt;/ref&gt; বিষ্ণুৰ সৈতে তেওঁৰ ঐশ্বৰিক বিবাহক কিছুমানে নাৰীবাদী কাৰ্য হিচাপে লয়, কিয়নো ইয়াৰ ফলত তেওঁ পত্নী হোৱাৰ নিয়মীয়া কৰ্তব্য পৰিহাৰ কৰি স্বায়ত্তশাসন লাভ কৰিবলৈ সক্ষম হৈছিল।&lt;ref name=&quot;:02&quot;&gt;{{Cite book|title=Feminism and world religions|last1=Sharma|first1=Arvind|last2=Young|first2=Katherine K.|publisher=SUNY Press|year=1999|pages=41–43}}&lt;/ref&gt; দ্বাদশ শতিকাত ৱাল্ডেন্সিয়ান খ্ৰীষ্টান সম্প্ৰদায়ে কিছুমান নাৰীবাদী ধাৰণা সমৰ্থন কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;Moses 1984 p. 7&quot;&gt;{{cite book | last=Moses | first=C.G. | title=French Feminism in the 19th Century: French Diplomacy in the Age of Revolution, 1719-1787 | publisher=State University of New York Press | year=1984 | isbn=978-1-4384-1374-7 | url=https://books.google.com/books?id=O7xOHLaJBcYC&amp;pg=PA7 | access-date=2023-03-31 | page=7}}&lt;/ref&gt;

==তথ্যসূত্ৰ==

[[শ্ৰেণী:নাৰীবাদ]]</text>
      <sha1>nbposg2v8be3y1rk7sc0sjlb2a836ej</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>জাজী ছাডু</title>
    <ns>0</ns>
    <id>131775</id>
    <revision>
      <id>607101</id>
      <parentid>579109</parentid>
      <timestamp>2026-05-18T13:04:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>29706</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>607101</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11160" sha1="68jiha7p091mt3rq9i9od9cwd2hbc0l" xml:space="preserve">
'''জাজী ছাডু''' এগৰাকী আলজেৰিয়াৰ মহিলা অধিকাৰ কৰ্মী। আলজেৰিয়াৰ গৃহ-যুদ্ধৰ সময়ত তেওঁ ১৯৯৩ চনৰপৰা ২০০৪ চনলৈকে আলজেৰিয়ান মহিলা প্ৰতিৰোধ আন্দোলনৰ মুখপাত্ৰ হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল। তেওঁ ৰাছেম্বলমেণ্ট আলজেৰিয়ান ডেছ ফেমছ ডেম’ক্ৰেটছ (RAFD)ৰ প্ৰতিষ্ঠাপক, নেচনেল কমিটি এগেইনষ্ট ফৰ্গেটিং এণ্ড বেট্ৰেইলৰ সদস্য আৰু দ্য আলজেৰিয়ান এছেম্বলি অৱ ডেম’ক্ৰেটিক উইমেন (AADW)ৰ প্ৰতিষ্ঠাপক সদস্য আছিল। 

==জীৱনী==
ছাডুৱে ৰাছেম্বলমেণ্ট আলজেৰিয়ান ডেছ ফেমছ ডেম'ক্ৰেটছ (RAFD) প্ৰতিষ্ঠা কৰে,&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2019-10-19 |title=Zazi sadou : le combat féministe en Algérie |url=https://www.canalsud.net/spip.php?article3593 |access-date=2026-01-09 |website=Canal Sud |language=fr}}&lt;/ref&gt; উপেক্ষিত আৰু বিস্মৃত বিৰোধী নেচনেল কমিটিৰ সদস্য আছিল,&lt;ref&gt;{{Cite book |url=https://www.google.co.uk/books/edition/World_Press_Review/KuGFAAAAIAAJ?hl=en&amp;gbpv=1&amp;bsq=Zazi+Sadou&amp;dq=Zazi+Sadou&amp;printsec=frontcover |title=World Press Review |date=1999 |publisher=Stanley Foundation |volume=46 |pages=31 |language=en}}&lt;/ref&gt; আৰু আলজেৰিয়ান এছেম্বলি অৱ ডেম'ক্ৰেটিক উইমেন (AADW)ৰ প্ৰতিষ্ঠাপক সদস্য আছিল।&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |date=2005 |title=Zazi Sadou |url=https://1000peacewomen.org/en/network/1000-peacewomen/zazi-sadou-33 |access-date=2026-01-09 |website=PeaceWomen Across the Globe |language=en}}&lt;/ref&gt; তেওঁ আলজেৰিয়াত মহিলাৰ সমাৱেশৰ আয়োজন কৰিছিল&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Khelifi |first=Ghania |date=2021-01-06 |title=Feminism in Algeria: a brief overview |url=https://medfeminiswiya.net/2021/01/06/feminism-in-algeria-a-brief-overview/?lang=en |access-date=2026-01-09 |website=Medfeminiswiya |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=1995-02-03 |title=Zazi Sadou: un grand moment d'émotion |url=https://www.humanite.fr/-/-/zazi-sadou-un-grand-moment-demotion |access-date=2026-01-09 |website=L'Humanité |language=fr-FR}}&lt;/ref&gt; আৰু আলজেৰিয়াৰ এল ৱাটান কাকতত লিখিছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Benoune |first=Karima |date=2018-07-06 |title=“Our Ancestors Would Have Killed All These Women:” The Meanings of Jihadist Rape in 1990s Algeria |url=https://www.boundary2.org/2018/07/karima-benoune-our-ancestors-would-have-killed-all-these-women-the-meanings-of-jihadist-rape-in-1990s-algeria-english/ |access-date=2026-01-09 |website=b2o: boundary 2 online |language=en-US}}&lt;/ref&gt; তেওঁৰ সক্ৰিয়তাৰ বাবে উগ্ৰপন্থীৰপৰা তেওঁক হত্যাৰ ভাবুকি দিয়া হৈছিল।&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

১৯৯৩ চনৰপৰা ২০০৪ চনলৈকে আৰ এ এফ ডিৰ মুখপাত্ৰ হিচাপে,&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Lieshout |first=Mary Van |url=https://www.google.co.uk/books/edition/A_Woman_s_World/pJ0_AAAAMAAJ?hl=en&amp;gbpv=1&amp;bsq=Zazi+Sadou&amp;dq=Zazi+Sadou&amp;printsec=frontcover |title=A Woman's World: Beyond the Headlines |date=1996 |publisher=Attic Press |isbn=978-0-85598-349-9 |pages=18 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite book |last=Bennoune |first=Karima |url=https://www.google.co.uk/books/edition/Your_Fatwa_Does_Not_Apply_Here/OSFvAAAAQBAJ?hl=en&amp;gbpv=1&amp;dq=Zazi+Sadou&amp;pg=PA187&amp;printsec=frontcover |title=Your Fatwa Does Not Apply Here: Untold Stories From The Fight Against Muslim Fundamentalism |date=2013-08-26 |publisher=W. W. Norton &amp; Company |isbn=978-0-393-08158-9 |pages=165, 187 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2019-04-25 |title=Zazi Sadou: &quot;Nuestro corazón palpita de nuevo&quot; |url=https://ecuadortoday.media/2019/04/25/zazi-sadou-nuestro-corazon-palpita-de-nuevo/ |access-date=2026-01-09 |website=EcuadorToday |language=es}}&lt;/ref&gt; ছাডুৱে আলজেৰিয়াৰ গৃহ-যুদ্ধৰ সময়ত আলজেৰিয়াৰ সশস্ত্ৰ ইছলামিক গোটে অপহৰণ, ধৰ্ষণ আৰু নিৰ্যাতনকে ধৰি হিংসাৰপৰা ৰক্ষা পোৱা মহিলাসকলৰ সাক্ষ্য সংগ্ৰহ কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Byrne |first=Bridget |url=https://www.google.co.uk/books/edition/Gender_Conflict_and_Development_Case_stu/2kpixIsGFJcC?hl=en&amp;gbpv=1&amp;bsq=Zazi+Sadou&amp;dq=Zazi+Sadou&amp;printsec=frontcover |title=Gender, Conflict and Development: Case studies: Cambodia; Rwanda; Kosovo; Algeria; Somalia; Guatemala and Eritrea |last2=Marcus |first2=Rachel |last3=Powers-Stevens |first3=Tanya |date=1996 |publisher=Institute of Development Studies |isbn=978-1-85864-170-6 |pages=86 |language=en}}&lt;/ref&gt; আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ত তেওঁ এই সাক্ষ্যসমূহ বিশ্বৰ সংবাদ মাধ্যমৰ আগত&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Herbet |first=Bob |date=1997-11-09 |title=In America; Algerian Terror |url=https://www.nytimes.com/1997/11/09/opinion/in-america-algerian-terror.html |access-date=2026-01-09 |work=[[The New York Times]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Kopola |first=Nelli |url=https://www.google.co.uk/books/edition/The_Construction_of_Womanhood_in_Algeria/SsTxAAAAMAAJ?hl=en&amp;gbpv=1&amp;bsq=Zazi+Sadou&amp;dq=Zazi+Sadou&amp;printsec=frontcover |title=The Construction of Womanhood in Algeria: Moudjahidates, Aishah Radjul, Women as Others and Other Women |date=2001 |publisher=[[Stockholm University]], Department of Political Science |isbn=978-91-7265-317-7 |pages=182 |language=en}}&lt;/ref&gt; আৰু ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ মানৱ অধিকাৰ উচ্চায়ুক্ত মেৰী ৰবিনছনৰ আগত দাখিল কৰিছিল&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Carroll |first=Joe |title=Robinson says violence in Algeria is intolerable |url=https://www.irishtimes.com/news/robinson-says-violence-in-algeria-is-intolerable-1.119392 |access-date=2026-01-09 |website=[[The Irish Times]] |language=en}}&lt;/ref&gt; আৰু ফ্ৰান্সৰ মানৱ অধিকাৰ লীগৰ সভাপতি মিচেল টুবিয়ানাৰ সৈতে অনুষ্ঠানত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2003-12-16 |title=Des futurs plus humains, un enjeu fortement politique |url=https://www.humanite.fr/medias/assises-et-agoras-de-lhumanite/des-futurs-plus-humains-un-enjeu-fortement-politique |access-date=2026-01-09 |website=L'Humanité |language=fr-FR}}&lt;/ref&gt; ছাডুৱে সংগ্ৰহ কৰা সাক্ষ্যসমূহ আলজেৰিয়াৰ ছায়া প্ৰতিবেদনতো ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল, যিটো ১৯৯৯ চনত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় মহিলা মানৱ অধিকাৰ আইন ক্লিনিক আৰু মুছলমান আইনসমূহৰ অধীনত জীয়াই থকা মহিলা (WLUML) সংহতি নেটৱৰ্কে ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ মহিলাৰ বিৰুদ্ধে বৈষম্য দূৰীকৰণ সমিতি (CEDAW)ৰ সম্মুখত উপস্থাপন কৰিছিল &lt;ref&gt;[http://www.wluml.org/sites/wluml.org/files/import/english/pubs/pdf/misc/shadow-report-algeria-eng.pdf Shadow Report on Algeria, To The Committee on the Elimination of Discrimination Against Women, Submitted by: International Women’s Human Rights Law Clinic and Women Living Under Muslim Laws January, 1999]. ''[[Women Living Under Muslim Laws]]''. [https://web.archive.org/web/20160304032701/http://www.wluml.org/sites/wluml.org/files/import/english/pubs/pdf/misc/shadow-report-algeria-eng.pdf Archived] 2016-03-04 at the [[Wayback Machine]]. pp. 18-24.&lt;/ref&gt;

২০০০ চনত আৰ এ এফ ডিয়ে মৌলবাদক প্ৰতিহত কৰা মহিলাসকলৰ বাবে &quot;মৌলবাদ আৰু বিস্মৃতিৰ বিৰুদ্ধে মহিলা প্ৰতিৰোধী বঁটা&quot; প্ৰতিষ্ঠা কৰে।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2015-02-03 |title=ALGERIA: When Women's Human Rights Defenders Face Political Non-state Actors |url=https://peacewomen.org/content/algeria-when-womens-human-rights-defenders-face-political-non-state-actors |access-date=2026-01-09 |website=PeaceWomen |language=en |archivedate=2026-02-18 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260218141718/https://peacewomen.org/content/algeria-when-womens-human-rights-defenders-face-political-non-state-actors |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Lalande |first=Aude |date=2006-01-08 |title=le refus |url=https://vacarme.org/article556.html |journal=Uproar |language=fr |volume=34 |pages=175–176 |access-date=2026-01-09}}&lt;/ref&gt;

==বঁটা==
১৯৯৭ চনত উইমেন, ল এণ্ড ডেভেলপমেণ্ট ইণ্টাৰনেশ্যনেল (ডব্লিউ এল ডি আই) সংস্থাই ছাডুক মানৱ অধিকাৰ বঁটা প্ৰদান কৰে।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=1997-10-23 |title=Zazi Sadou: «Les clés de la solution sont chez nous» |url=https://www.humanite.fr/-/-/zazi-sadou-les-cles-de-la-solution-sont-chez-nous |access-date=2026-01-09 |website=L'Humanité |language=fr-FR}}&lt;/ref&gt;
২০০৫ চনত ছাডুক নোবেল শান্তি বঁটা ১০০০ শান্তি মহিলা এক্ৰছ দ্য গ্ল'ব (PWAG) হিচাপে নিৰ্বাচিত কৰা হয়।&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |url=https://www.google.co.uk/books/edition/Elles_font_bouger_l_Afrique/jlG3AAAAIAAJ?hl=en&amp;gbpv=1&amp;bsq=Zazi+Sadou&amp;dq=Zazi+Sadou&amp;printsec=frontcover |title=Elles font bouger l'Afrique |date=2005 |publisher=Association française d'amitié et de solidarité avec les peuples d'Afrique, Éditions Tirésias |isbn=978-2-915293-22-7 |pages=11 |language=fr}}&lt;/ref&gt;

==তথ্যসূত্ৰ==

[[শ্ৰেণী:আলজেৰিয়াৰ ব্যক্তি]]
[[শ্ৰেণী:নাৰীবাদী]]</text>
      <sha1>68jiha7p091mt3rq9i9od9cwd2hbc0l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ডি. ৰায় হোৱাইট</title>
    <ns>0</ns>
    <id>132985</id>
    <revision>
      <id>607142</id>
      <parentid>585625</parentid>
      <timestamp>2026-05-18T17:48:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>29706</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>607142</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7207" sha1="4h0fhpt1bxqw6gnvduvptwvc39gdirm" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name               = ডি. ৰায় হোৱাইট
| image              = 
| caption            = 
| birth_name         = ডোনাল্ড ৰায় হোৱাইট
| birth_date         = {{Birth date|1927|4|17|mf=y}}
| birth_place        = বুন কাউণ্টি, পশ্চিম ভাৰ্জিনিয়া, [[আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ]]
| death_date         = {{death date and age|1985|7|2|1927|4|17}}
| death_place        = প্ৰেণ্টাৰ, পশ্চিম ভাৰ্জিনিয়া, আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ
| occupation         = পাহাৰীয়া নৃত্যশিল্পী, মনোৰঞ্জনকাৰী
| years_active       = ১৯৪০–১৯৮৫
| spouse             = বাৰ্টি মে হোৱাইট
| children           = ১৩
| imagesize          = 
}}

'''ডোনাল্ড ৰায় হোৱাইট''' (১৭ এপ্ৰিল ১৯২৭ – ২ জুলাই ১৯৮৫) এজন [[আমেৰিকা]]ন পাহাৰীয়া নৃত্যশিল্পী আৰু মনোৰঞ্জনকাৰী আছিল। তেওঁ হোৱাইট পৰিয়ালৰ মুৰব্বী আছিল। হোৱাইট পৰিয়ালৰ বিষয়ে সবিশেষ বৰ্ণনা কৰা কেইবাখনো আমেৰিকান তথ্যচিত্ৰত তেওঁক প্ৰদৰ্শন কৰা হৈছে। তেওঁৰ নৃত্য শৈলী আছিল এপ্লাচিয়ান পৰ্বতমালাৰ থলুৱা ''টেপ ডান্সিং'' আৰু ''ক্লগ ডান্সিং''ৰ এক সূক্ষ্ম মিশ্ৰণ। ১৯৮৫ চনত তেওঁৰ হত্যাৰ পূৰ্বে হোৱাইটে আঞ্চলিক তাৰকা হিচাপে খ্যাতি লাভ কৰিছিল আৰু তেওঁক সেই সময়ৰ অন্যতম শ্ৰেষ্ঠ পাহাৰীয়া নৃত্যশিল্পী হিচাপে জনা গৈছিল।&lt;ref name = &quot;Talking Feet&quot; /&gt; তেওঁৰ পুত্ৰ জেচকো হোৱাইটে (যাক &quot;দ্য ডান্সিং আউটল'&quot; বুলি জনা যায়) তেওঁৰ এই নৃত্য শৈলীটো আগুৱাই নিছে আৰু এতিয়াও প্ৰদৰ্শন অব্যাহত ৰাখিছে।

== সংবাদ মাধ্যমত ==
''টকিং ফিট: চ'লো চাউদাৰ্ণ ডান্স - ফ্লেটফুট, বাক এণ্ড টেপ'' নামৰ এটা পিবিএচ (PBS) বিশেষ অনুষ্ঠানত ডি. ৰায় হোৱাইটক এজন বিখ্যাত পাহাৰীয়া নৃত্যশিল্পী হিচাপে উপস্থাপন কৰা হৈছিল।&lt;ref name = &quot;Talking Feet&quot;&gt;''Talking Feet: Solo Southern Dance - Flatfoot, Buck and Tap'' documentary film by [[Mike Seeger]] and others, 1 hour and 27 minutes, color, Smithsonian Folkways, [[Smithsonian Institution]] 3/4 tape (1987); DVD region 1 (US and Canada only) (April 24, 2007)&lt;/ref&gt; ইয়াৰ উপৰিও ''দ্য ৱাইল্ড এণ্ড ৱাণ্ডাৰফুল হোৱাইটছ অৱ ৱেষ্ট ভাৰ্জিনিয়া'' ছবিতো তেওঁৰ প্ৰসংগ উল্লেখ কৰা হৈছে।&lt;ref&gt;{{cite AV media | people = [[Julien Nitzberg|Nitzberg, Julien]] (director) | title = The Wild and Wonderful Whites of West Virginia | medium = DVD | publisher = [[Dickhouse Productions]], [[MTV|MTV Studios]] | location =  | date = April 2009 | url = http://www.wildandwonderfulwhites.com/ | access-date = 2026-03-07 | archive-date = 2019-10-08 | archive-url = https://web.archive.org/web/20191008013250/http://wildandwonderfulwhites.com/ | dead-url = yes }}&lt;/ref&gt; ১৯৯১ চনৰ পিবিএচ চিনেমা ''ডান্সিং আউটল'ত'' পুত্ৰ জেচকোৰ পাহাৰীয়া নৃত্যশিল্পী হিচাপে থকা দক্ষতাক নথিভুক্ত কৰা হৈছিল। ২০০৯ চনৰ ছবি ''ইট কেম ফ্ৰম ট্ৰাফালগাৰ'' আৰু ২০০৯ চনৰ ডকুড্ৰামা ''হোৱাইট লাইটিন'' ডি. ৰায় আৰু জেচকোৰ দ্বাৰা অনুপ্ৰাণিত আছিল। হেংক উইলিয়ামছ ৩-ৰ গান ''&quot;ডি. ৰায় হোৱাইট&quot;'' তেওঁৰ আৰু তেওঁৰ পৰিয়ালৰ ওপৰত আধাৰিত।

== মৃত্যু ==
১৯৮৫ চনৰ ২ জুলাইত পশ্চিম ভাৰ্জিনিয়াৰ প্ৰেণ্টাৰ চহৰৰ বাসিন্দা ৩০ বছৰীয়া ষ্টিভ আলেন ৰোৱে হোৱাইটৰ ঘৰৰ বাহিৰত হোৱাইট আৰু তেওঁৰ দুই পুত্ৰ জেচকো আৰু ডৰ্চি হোৱাইটক ১২-গজৰ শ্বটগানেৰে গুলীয়াইছিল। বুকুত গুলী লগাৰ ফলত ডি. ৰায় হোৱাইটৰ মৃত্যু হয় আৰু তেওঁৰ পুত্ৰদ্বয় আহত হয়। হোৱাইট আৰু তেওঁৰ পুত্ৰসকলৰ সৈতে ৰোৱেৰ তৰ্ক হোৱাৰ পিছতে এই হত্যাকাণ্ডটো সংঘটিত হৈছিল।&lt;ref name = &quot;The Murder of D Ray White&quot;&gt;{{cite web |url=http://farm5.static.flickr.com/4055/4675760570_1fbd0b9ac9.jpg |title=Newspaper report|website=farm5.static.flickr.com}}&lt;/ref&gt;

== তথ্যসূত্ৰ ==
{{Reflist}}

== বাহ্যিক সংযোগ ==
* [http://farm5.static.flickr.com/4055/4675760570_1fbd0b9ac9.jpg ডি. ৰায় হোৱাইটৰ হত্যাকাণ্ডৰ বাতৰি]
* ''[https://web.archive.org/web/20170723181819/http://www.folkstreams.net/film,121 টকিং ফিট: চ'লো চাউদাৰ্ণ ডান্স]''
* [http://wildandwonderfulwhites.com/ দ্য ৱাইল্ড এণ্ড ৱাণ্ডাৰফুল হোৱাইটছ অৱ ৱেষ্ট ভাৰ্জিনিয়াৰ আনুষ্ঠানিক ৱেবছাইট] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20260314233723/https://wildandwonderfulwhites.com/ |date=2026-03-14 }}

[[শ্ৰেণী:নৃত্যশিল্পী]]
[[শ্ৰেণী:আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ ব্যক্তি]]
[[শ্ৰেণী:লোক নৃত্যশিল্পী]]</text>
      <sha1>4h0fhpt1bxqw6gnvduvptwvc39gdirm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>নিকোল ফিচেলা</title>
    <ns>0</ns>
    <id>134520</id>
    <revision>
      <id>607193</id>
      <parentid>602407</parentid>
      <timestamp>2026-05-19T02:18:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>29706</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>607193</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8373" sha1="5szldgghzkviwavmjrt13qxdrlx57fe" xml:space="preserve">{{Infobox person
| image = Nicole Fiscella, 2009 (cropped).jpg
| name = নিকোল ফিচেলা
| birthname = 
| birth_date = {{Birth date and age|1979|9|15}}
| birth_place = ৰচেষ্টাৰ, [[নিউয়ৰ্ক]], [[আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ]]
| caption = ২০০৯ চনত ফিচেলা
| othername = 
| occupation = অভিনেত্ৰী, প্ৰাক্তন মডেল
| years active = ২০০৫–বৰ্তমান
| children = ৩
}}

'''নিকোল ফিচেলা''' ([[ইংৰাজী]]: Nicole Fiscella; জন্ম: ১৫ ছেপ্টেম্বৰ, ১৯৭৯) এগৰাকী [[আমেৰিকা]]ন অভিনেত্ৰী আৰু মডেল।&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|title=Gossip Girl's Nicole Fiscella Goes Back in Time|url=https://www.carrieschronicles.com/blog/gossip-girl-nicole-fiscella-goes-back-in-time|access-date=June 19, 2021|website=Carrie's Chronicles|date=May 4, 2020|language=en-US|archivedate=June 24, 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210624202240/https://www.carrieschronicles.com/blog/gossip-girl-nicole-fiscella-goes-back-in-time|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt; তেওঁ বিশেষকৈ দ্য চিডব্লিউ-ৰ কিশোৰ কালৰ নাটকীয় ধাৰাবাহিক ''গছিপ গাৰ্ল''ত ইছাবেল ক’টছৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰাৰ বাবে জনাজাত।&lt;ref name=tvf&gt;{{cite web|title=Leighton Meester, Nicole Fiscella|url=http://www.tvfanatic.com/gallery/leighton-meester-nicole-fiscella/|work=TV Fanatic|accessdate=April 12, 2011}}&lt;/ref&gt;

== প্ৰাৰম্ভিক জীৱন ==
নিকোল ফিচেলাৰ জন্ম ১৯৭৯ চনৰ ১৫ ছেপ্টেম্বৰত ম্যানহাটনৰ লেনক্স হিল হাস্পতালত অথবা নিউয়ৰ্কৰ ৰচেষ্টাৰত হৈছিল। তেওঁ ভাৰতীয় আৰু ছেইণ্ট লুচিয়ান মূলৰ। তেওঁৰ পিতৃ-মাতৃ চিকিৎসক আৰু চাজ নামৰ তেওঁৰ এজন সৰু ভায়েক আছে।&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web|date=December 8, 2020|title=Nicole Fiscella Shares How Barre3 Helps Keep Her Energy High|url=https://blog.barre3.com/2020/12/08/nicole-fiscella/|access-date=June 19, 2021|website=barre3}}&lt;/ref&gt; তেওঁ ৰচেষ্টাৰত ডাঙৰ-দীঘল হৈছিল।&lt;ref&gt;https://www.instagram.com/iamnicolefiscella/p/CULjKGqAEBm/?img_index=1&lt;/ref&gt; ফিচেলা পৰিচালক তথা ৰাজনৈতিক কৰ্মী জিম আগষ্টিনৰ তত্ত্বাৱধানত থকা 'অল-ষ্টেট জাজ কয়ৰ'ৰ সদস্য আছিল। ফিচেলাই টাফ্টছ বিশ্ববিদ্যালয়ৰপৰা নৃবিজ্ঞান বিষয়ত কলা শাখাৰ স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰে।&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; তেওঁৰ ব্ৰিজপৰ্ট বিশ্ববিদ্যালয়ৰপৰা মানৱ পুষ্টি বিষয়ত স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰীও আছে আৰু তেওঁ এগৰাকী প্ৰমাণিত পুষ্টিবিদ।&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; ''দ্য নিউয়ৰ্ক অবজাৰ্ভাৰ''-এ তেওঁক কিয় পুষ্টি বিজ্ঞান অধ্যয়ন কৰিব বিচাৰিছিল বুলি সোধাত ফিচেলাই উত্তৰ দিছিল— &quot;মোৰ পিতৃ-মাতৃ দুয়োজনেই চিকিৎসক, গতিকে আমি সদায় স্বাস্থ্যৰ প্ৰতি সজাগ এটা পৰিয়াল আছিলোঁ। মই ভাবো মই সদায় চিকিৎসা ক্ষেত্ৰত কিবা এটা কৰিব বিচাৰিছিলোঁ, কিন্তু চিকিৎসক হোৱাৰ দৰে ইমান আগলৈ যাব বিচৰা নাছিলোঁ, গতিকে এইটো এটা ভাল মাধ্যম।&quot; 

== কৰ্মজীৱন ==
২০০৫ চনত ফিচেলাই 'নিউয়ৰ্ক মডেল মেনেজমেণ্ট'ৰ অধীনত তেওঁৰ মডেলিং কেৰিয়াৰ আৰম্ভ কৰে। তেওঁ ''এলে'', ''এচেন্স'' আৰু ''কচম’পলিটান'' আদিকে ধৰি অসংখ্য ফেশ্বন আলোচনীত ভূমুকি পাইছে। ইয়াৰ উপৰি তেওঁ জে.ক্ৰু, পেনটিন, বানানা ৰিপাব্লিক আৰু গ্যাপ বডীৰ বিজ্ঞাপন অভিযানত অংশ লৈছে। তেওঁ ববী ব্ৰাউন কচমেটিকছৰ মেকআপ মেনুৱেলৰ বাবেও মডেলিং কৰিছিল। 

ফিচেলাই দ্য চিডব্লিউ-ৰ কিশোৰ কালৰ ধাৰাবাহিক ''গছিপ গাৰ্ল''ৰ (২০০৭–২০১১) প্ৰথম, দ্বিতীয় আৰু চতুৰ্থ ছিজনত ইছাবেল ক’টছৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল। এই চৰিত্ৰটো আছিল ব্লেয়াৰ ৱাল্ডৰ্ফৰ (লেইটন মিষ্টাৰে অভিনয় কৰা) এগৰাকী বিশ্বাসী বান্ধৱী।&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; ধাৰাবাহিকখনৰ কাহিনীভাগ ম্যানহাটনৰ আপাৰ ইষ্ট ছাইডত বাস কৰা চহকী পৰিয়ালৰ কিশোৰ-কিশোৰীসকলৰ জীৱনক কেন্দ্ৰ কৰি গঢ়ি উঠিছিল। ইয়াৰ উপৰি তেওঁ এল এল কুল জে-ৰ &quot;বেবী&quot; গীতটোৰ সংগীত ভিডিঅ’ত মুখ্য অভিনেত্ৰী হিচাপে কাম কৰিছিল। 

২০২০ চনৰ মে' মাহৰ তথ্য অনুসৰি, ফিচেলাই এগৰাকী প্ৰমাণিত পুষ্টিবিদ হিচাপে কাম কৰাৰ লগতে প্ৰাকৃতিক খাদ্য আৰু পুষ্টিৰ ওপৰত এগৰাকী সক্ৰিয় ব্লগাৰ আৰু জীৱন-শৈলী প্ৰভাৱী হিচাপে কাম কৰি আছে।&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; তেওঁ &quot;[http://globalgotogirl.com/ Global Go to Girl]{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&quot; নামৰ এটা ব্লগ চলায়, য’ত স্বাস্থ্যসন্মত ৰন্ধন প্ৰণালী আৰু ভ্ৰমণ সম্পৰ্কীয় পৰামৰ্শসমূহ অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে।&lt;ref&gt;{{cite web|title=About|url=http://globalgotogirl.com/about/|website=Global Go To Girl|access-date=March 14, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20180920045658/http://globalgotogirl.com/about/|archive-date=September 20, 2018|url-status=dead|archivedate=September 20, 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180920045658/http://globalgotogirl.com/about/|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;

== ব্যক্তিগত জীৱন ==
ফিচেলা বৰ্তমান তেওঁৰ স্বামী আৰু তিনিটা সন্তানৰ সৈতে কলৰাডৌত বাস কৰে।&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

== তথ্যসূত্ৰ ==
&lt;references /&gt;

==বাহ্যিক সংযোগ==
{{commons category|Nicole Fiscella}}
*{{IMDb name|2614806}}
*{{Twitter}}

[[শ্ৰেণী:আমেৰিকান অভিনয় শিল্পী]]</text>
      <sha1>5szldgghzkviwavmjrt13qxdrlx57fe</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>পান্না নাইক</title>
    <ns>0</ns>
    <id>134679</id>
    <revision>
      <id>607203</id>
      <parentid>592232</parentid>
      <timestamp>2026-05-19T05:33:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>29706</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>607203</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13020" sha1="crvsfqaeyfed1nrazsfxe86hswpd7vg" xml:space="preserve">{{Infobox writer
| name = পান্না নাইক
| image = Panna Naik.jpg
| caption = আহমেদাবাদত নাইক, ২০০৬
| birth_date = {{birth date and age|df=yes|1933|12|28}}
| birth_place = [[বোম্বে]], [[ব্ৰিটিছ ভাৰত]]
| occupation = কবি, গল্পকাৰ
| language = [[গুজৰাটী ভাষা|গুজৰাটী]]
| education = এম.এ., এম.এচ.
| alma_mater = বোম্বে বিশ্ববিদ্যালয়, ড্ৰেক্সেল বিশ্ববিদ্যালয়, পেঞ্চিলভেনিয়া বিশ্ববিদ্যালয়
| genres = [[মুক্তক ছন্দ]]
| notableworks = ''প্ৰৱেশ'' (১৯৭৫), ''বিদেশিনী'' (২০০০)
| spouse = নিকুল নাইক (বিবাহ ১৯৬০; মৃত্যু ২০০৪)
| signature = Panna Naik Signature.jpg
| website = {{url|http://pannanaik.com}}
}}
'''পান্না নাইক''' ([[ইংৰাজী]]: Panna Naik; জন্ম: ২৮ ডিচেম্বৰ ১৯৩৩) এগৰাকী ভাৰতীয় [[গুজৰাটী ভাষা]]ৰ কবি আৰু গল্পকাৰ, যিয়ে ১৯৬০ চনৰে পৰা আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ ফিলাডেলফিয়াত বাস কৰি আহিছে। স্থানীয় বিশ্ববিদ্যালয়ত কৰ্মৰত অৱস্থাত তেওঁ নিজৰ চৌপাশৰ জগতখনৰ পৰা সমল গোটাই কবিতা লিখিবলৈ আৰম্ভ কৰিছিল। তেওঁৰ গ্ৰন্থ ''প্ৰৱেশ'' (১৯৭৫) সমালোচকৰ দ্বাৰা উচ্চ প্ৰশংসিত হৈছিল আৰু তেতিয়াৰে পৰা তেওঁৰ কেইবাখনো কবিতা সংকলন প্ৰকাশ পাইছে।

== জীৱনী ==
১৯৩৩ চনৰ ২৮ ডিচেম্বৰত বোম্বেত (বৰ্তমান মুম্বাই) ধীৰজলাল মোদী আৰু ৰতনবেনৰ ঘৰত পান্না নাইকৰ জন্ম হৈছিল।&lt;ref name=&quot;AGSI&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Jani 2018&quot; /&gt; তেওঁৰ ককাক ছগনলাল মোদী (১৮৫৭-১৯৪৬) বৰোদা ৰাজ্যৰ শিক্ষা পৰিদৰ্শক আছিল আৰু তেওঁ জনপ্ৰিয় ঐতিহাসিক কল্পকাহিনী ''ইৰাৱতী'' ৰচনা কৰিছিল। তেওঁৰ পৰিয়ালটো আছিল চুৰাটৰ। মাতৃ ৰতনবেনে তেওঁক গুজৰাটী আৰু সংস্কৃত ধৰ্মীয় তথা ধৰ্মনিৰপেক্ষ কবিতা আবৃত্তি কৰি শুনাইছিল, যাৰ ফলত তেওঁ কবিতাৰ প্ৰতি আগ্ৰহী হৈ পৰিছিল।&lt;ref name=&quot;JSTOR&quot;&gt;{{Cite journal|last=Coppola|first=Carlo|date=1982|title=Panna Naik: An Introduction|jstor=40872488|journal=Journal of South Asian Literature|volume=17|issue=2|pages=183–186}}&lt;/ref&gt; তেওঁ ১৯৫৪ চনত স্নাতক আৰু ১৯৫৬ চনত বোম্বে বিশ্ববিদ্যালয়ৰ অধীনস্থ চেইণ্ট জেভিয়াৰ্ছ কলেজৰ পৰা গুজৰাটী আৰু সংস্কৃত বিষয়ত স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী লাভ কৰে। ১৯৬০ চনত তেওঁ বিবাহপাশত আৱদ্ধ হৈ আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰলৈ গুচি যায়।&lt;ref name=&quot;JSTOR&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|title=Committee on South Asian Women Bulletin|url=https://books.google.com|year=1983|publisher=The Committee|page=11|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180228104311/https://books.google.com|archivedate=28 February 2018}}&lt;/ref&gt; ১৯৬২ চনত তেওঁ ফিলাডেলফিয়াৰ ড্ৰেক্সেল বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা লাইব্ৰেৰী চাইন্সত স্নাতকোত্তৰ (এম.এচ.) আৰু ১৯৭৩ চনত পেঞ্চিলভেনিয়া বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা দক্ষিণ এছীয় অধ্যয়নত স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী লাভ কৰে।&lt;ref name=&quot;AGSI&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Rustomji-Kerns1995&quot;&gt;{{cite book|author=Roshni Rustomji-Kerns|title=Living in America: poetry and fiction by South Asian American writers|url=https://books.google.com|year=1995|publisher=Westview Press|isbn=978-0-8133-2379-4|page=272|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180228104311/https://books.google.com|archivedate=28 February 2018}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;JSTOR&quot; /&gt; ১৯৬৪ চনৰ পৰা ২০০৩ চনলৈকে তেওঁ পেঞ্চিলভেনিয়া বিশ্ববিদ্যালয়ৰ ভেন পেল্ট লাইব্ৰেৰীত গ্ৰন্থপঞ্জীবিদ আৰু গ্ৰন্থাগাৰিক হিচাপে কাম কৰিছিল&lt;ref name=&quot;Jani 2018&quot; /&gt; আৰু ১৯৮৫ চনৰ পৰা ২০০২ চনলৈকে গুজৰাটী ভাষাৰ অধ্যাপক হিচাপে সেৱা আগবঢ়াইছিল। ২০০৪ চনত তেওঁৰ স্বামী নিকুল নাইকৰ মৃত্যু হয়।&lt;ref name=&quot;AGSI&quot;&gt;{{cite book|title=অৰ্বাচীন গুজৰাটী সাহিত্যনো ইতিহাস - আধুনিক আনে অনুআধুনিক যুগ|last=Brahmabhatt|first=Prasad|publisher=Parshwa Publication|year=2010|isbn=978-93-5108-247-7|location=Ahmedabad|pages=139–141|language=gu|trans-title=History of Modern Gujarati Literature – Modern and Postmodern Era}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Jani 2018&quot;&gt;{{Cite news|url=https://sureshbjani.wordpress.com|title=પન્ના નાયક, Panna Naik|last=Jani|first=Suresh B.|date=2 July 2007|work=গুজৰাটী প্ৰতিভা পৰিচয়|access-date=21 February 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180221162243/https://sureshbjani.wordpress.com|archive-date=21 February 2018|url-status=live|language=gu-IN}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Gadit 2018&quot;&gt;{{Cite web|url=http://gujaratisahityaparishad.com/|title=পন্না নাইক|last=Gadit|first=Jayant|authorlink=Jayant Gadit|website=gujaratisahityaparishad.com|publisher=Gujarati Sahitya Parishad|language=gu|trans-title=Panna Nayak|access-date=21 February 2018|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180226030223/http://www.gujaratisahityaparishad.com/|archivedate=26 February 2018|deadurl=unfit}}&lt;/ref&gt; ২০১৫ চনত তেওঁ হিচাপৰক্ষক নটৱৰ গান্ধীৰ সৈতে প্ৰেমৰ সম্পৰ্কত আৱদ্ধ হয়।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com|title=The accountant and the poetess|last=Shastri|first=Parth|website=[[The Times of India]]|date=18 January 2015 }}&lt;/ref&gt;

== কবিতা ==
পান্না নাইকৰ কবিতাত আধুনিক চহৰ আৰু বিদেশত বাস কৰা এগৰাকী মহিলাৰ &quot;অস্তিত্ব ৰক্ষা, পৰিচয় আৰু বিচ্ছিন্নতা&quot;ৰ অনুভৱ প্ৰতিফলিত হয়। তেওঁ নিজৰ কবিতাত পুৰুষৰ সৈতে সম্পৰ্ক, বৈবাহিক জীৱনৰ বিভ্ৰান্তি, আশা আৰু যন্ত্ৰণাৰ চিত্ৰও অংকন কৰিছে, যিবোৰ প্ৰকৃতিগতভাৱে নাৰীবাদী বুলি গণ্য কৰা হয়।&lt;ref name=&quot;Gadit 2018&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;JSTOR&quot; /&gt; তেওঁ আমেৰিকাৰ কবি অ্যান ছেক্সটনৰ দ্বাৰা প্ৰভাৱিত, যাৰ গ্ৰন্থ ''লাভ পয়েমছ'' (১৯৬৭) তেওঁক কবিতা লিখিবলৈ অনুপ্ৰাণিত কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://pannanaik.com/?page_id=20|title=મારા વિશે|last=|first=|date= |website=pannanaik.com|language=gu|trans-title=About Me|archive-url=https://web.archive.org/web/20180221222342/http://pannanaik.com/?page_id=20|archive-date=21 February 2018|access-date=21 February 2018}}&lt;/ref&gt; তেওঁ ভাৰতীয়ৰ লগতে পশ্চিমীয়া কাব্য পৰম্পৰাৰ পৰাও অনুপ্ৰেৰণা লাভ কৰে। তেওঁৰ প্ৰথম কবিতা সংকলন আছিল ''প্ৰৱেশ'' (১৯৭৫), যাৰ বাবে তেওঁ সমালোচকৰ উচ্চ প্ৰশংসা লাভ কৰিছিল। তেওঁৰ আন আন কবিতা সংকলনসমূহ হ’ল— ''ফিলাডেলফিয়া'' (১৯৮১), ''নিচবাত'' (১৯৮৪), ''আৰাচপাৰাচ'' (১৯৮৯), ''আৱনজাৱন'' (১৯৯১), ''ৰং জাৰুখে'' (২০০৫), ''চেৰী ব্লচম'' (২০০৪) আৰু ''কেতলেক কাৱো'' (১৯৯০)।&lt;ref name=&quot;JSTOR&quot; /&gt; ''বিদেশিনী'' (২০০০) তেওঁৰ প্ৰথম পাঁচখন কবিতা সংকলনৰ এক পুনৰ প্ৰকাশন, য’ত ভাৰতীয় প্ৰব্ৰজনকাৰীসকলৰ সমস্যাসমূহ উত্থাপন কৰা হৈছে।&lt;ref name=&quot;AGSI&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/ahmedabad/The-accountant-and-the-poetess/articleshow/45931619.cms|title=The accountant and the poetess|work=The Times of India|access-date=21 February 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180221213610/https://timesofindia.indiatimes.com/city/ahmedabad/The-accountant-and-the-poetess/articleshow/45931619.cms|archive-date=21 February 2018|url-status=live}}&lt;/ref&gt; ''অত্তৰ অক্ষৰ'' তেওঁৰ [[হাইকু]] সংকলন। ''ফ্লেমিংগো'' (২০০৩) তেওঁৰ গল্প সংকলন। তেওঁৰ কবিতা কেইবাটাও কবিতা সংকলনত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে: ''১৯৯৬নি শ্ৰেষ্ঠ বাৰ্তাও''-ত ‘উডি গয়ো হংস’, ''গুজৰাটী নাৱালিকা চয়ন'' (১৯৯৭)-ত ‘কুটিপ’, ''গুজৰাটী নাৱালিকা চয়ন'' (২০০১)-ত ‘কথা নলিনভাইনী’ আৰু ''গুজৰাটী নাৱালিকা চয়ন'' (২০০২)-ত ‘গলনা টাংকা’। তেওঁৰ প্ৰবন্ধ সুৰেশ দালালে সম্পাদনা কৰা ''অব তো বাত ফেইল গেই''-ত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে।&lt;ref name=&quot;AGSI&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Jani 2018&quot; /&gt;

== বঁটা আৰু সন্মান ==
তেওঁ নিজৰ প্ৰথম কবিতা সংকলন ''প্ৰৱেশ'' (১৯৭৫)ৰ বাবে ১৯৭৮ চনত গুজৰাট চৰকাৰৰ কবিতা বঁটা লাভ কৰিছিল।&lt;ref name=JSTOR/&gt; ইয়াৰ উপৰিও তেওঁ ২০০২ চনত চুনিলাল ভেলজী মেহতা বঁটা লাভ কৰে।&lt;ref name=&quot;Jani 2018&quot; /&gt;

== নিৰ্বাচিত ৰচনা ==
* ''প্ৰৱেশ'' (১৯৭৫)
* ''ফিলাডেলফিয়া'' (১৯৮১)
* ''নিচবাত'' (১৯৮৪)
* ''আৰাচপাৰাচ'' (১৯৮৯)
* ''আৱনজাৱন'' (১৯৯১)
* ''ৰং জাৰুখে'' (২০০৫)
* ''চেৰী ব্লচম'' (২০০৪)
* ''কেতলেক কাৱো'' (১৯৯০)
* ''বিদেশিনী'' (২০০০)
* ''অত্তৰ অক্ষৰ''
* ''ফ্লেমিংগো'' (২০০৩)

== তথ্যসূত্ৰ ==
{{reflist}}

[[শ্ৰেণী:গুজৰাটী ব্যক্তি]]
[[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় মহিলা কবি]]</text>
      <sha1>crvsfqaeyfed1nrazsfxe86hswpd7vg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ফাহ্ৰিয়ে এভচেন</title>
    <ns>0</ns>
    <id>134898</id>
    <revision>
      <id>607247</id>
      <parentid>592992</parentid>
      <timestamp>2026-05-19T09:34:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>29706</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>607247</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8627" sha1="qqlw9v701u2tbyg5jr7ftwen43bg1ef" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name = ফাহ্ৰিয়ে এভচেন ওজচিভিট
| image = Fahriye Evcen at Cannes 2017 (3) - cropped.png
| caption = ২০১৭ বৰ্ষত এভচেন
| birth_name = ফাহ্ৰিয়ে এভচেন
| birth_date = {{birth date and age|1986|6|4|df=yes}}
| birth_place = ছোলিংগেন, উত্তৰ ৰাইন-ৱেষ্টফেলিয়া, পশ্চিম [[জাৰ্মানী]]
| citizenship = জাৰ্মানী &lt;br&gt; তুৰস্ক
| death_date = 
| death_place = 
| spouse = বুৰাক ওজচিভিট (বিবাহ ২০১৭)
| alma_mater = বগাজিচি বিশ্ববিদ্যালয়&lt;br /&gt;হাইনৰিখ হেইন বিশ্ববিদ্যালয় ডুলচেলডৰ্ফ
| children = ২ 
| yearsactive = ২০০৫–বৰ্তমান
}}

'''ফাহ্ৰিয়ে এভচেন ওজচিভিট''' (ইংৰাজী: Fahriye Evcen Özçivit; জন্ম: ৪ জুন ১৯৮৬) এগৰাকী [[জাৰ্মানী]]ত জন্মগ্ৰহণ কৰা তুৰ্কী অভিনেত্ৰী আৰু মডেল। তেওঁ টিভি ধাৰাবাহিক ''য়াপ্ৰাক ডোকুমু''-ত নেক্লা টেকিন আৰু টিভি ধাৰাবাহিক ''কালিকুচু''-ত ফেৰিদে চৰিত্ৰত কৰা অভিনয়ৰ বাবে পৰিচিত। এই দুয়োখন ধাৰাবাহিক ৰেচাট নুৰী গুণ্টেকিনৰ উপন্যাসৰ ওপৰত আধাৰিত। 

== জীৱন আৰু কেৰিয়াৰ ==
কম বয়সতে তুৰস্কত ছুটি কটাই থকা সময়ত তেওঁ ওৱা আইডোগানৰ এটা কাৰ্যসূচীত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল, যিয়ে তেওঁক প্ৰযোজক ইব্ৰাহিম মেৰ্টোগ্লুৰ সৈতে চিনাকি কৰাই দিছিল। তেওঁৰ প্ৰথমটো উল্লেখযোগ্য চৰিত্ৰ আছিল টিভি ধাৰাবাহিক ''য়াপ্ৰাক ডোকুমু''-ৰ নেক্লা। ২০০৮ চনত মুক্তি পোৱা ''চেন্নেট'' চলচ্চিত্ৰৰ জৰিয়তে তেওঁৰ চিনেমা জগতত অভিষেক ঘটে আৰু একে বছৰতে তেওঁ ''আস্ক টুটুলমাচি'' চলচ্চিত্ৰত মুখ্য চৰিত্ৰত অভিনয় কৰাৰ সুযোগ লাভ কৰে। যিহেতু এভচেনে জাৰ্মানীত তেওঁৰ পঢ়া-শুনা শেষ কৰা নাছিল, সেয়েহে তেওঁ বগাজিচি বিশ্ববিদ্যালয়ত নাম ভৰ্তি কৰে আৰু ইতিহাস অধ্যয়ন কৰে। পিছলৈ তেওঁ টিমচ প্ৰডাকচনৰদ্বাৰা নিৰ্মিত টিভি ধাৰাবাহিক ''কালিকুচু''-ত ফেৰিদে চৰিত্ৰত অভিনয় কৰে।&lt;ref name=&quot;hurriyet.com.tr&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.hurriyet.com.tr/cumartesi/24754934.asp |title=Feride, Fahriye'nin gözlerinde canlandı |date=21 September 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151005052112/http://www.hurriyet.com.tr/cumartesi/24754934.asp |archivedate=5 October 2015}}&lt;/ref&gt; পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁ বুৰাক ওজচিভিটৰ বিপৰীতে ''আস্ক চানা বেনজাৰ'' চলচ্চিত্ৰত অভিনয় কৰে। ২০১৭ চনত তেওঁ এংগিন আকিউৰেকৰ বিপৰীতে ''ওলেনে কাদাৰ'' টিভি ধাৰাবাহিকত অভিনয় কৰে আৰু মুৰাট য়িল্ডিৰিমৰ বিপৰীতে ''চিনচুজ আস্ক'' চলচ্চিত্ৰতো অভিনয় কৰে।&lt;ref&gt;{{Cite web|date=2017-02-03|title=Murat Yıldırım ve Fahriye Evcen'li Sonsuz Aşk seyirciyle buluşmak için gün sayıyor|url=https://www.gzt.com/jurnalist/murat-yildirim-ve-fahriye-evcenli-sonsuz-ask-seyirciyle-bulusmak-icin-gun-sayiyor-2607112|access-date=2021-08-07|website=Gzt|language=tr-TR}}&lt;/ref&gt; ২০২১ চনত তেওঁ ''আল্পাৰচলান: বুয়ুক চেলচুকু''-ত আকচা হাটুন হিচাপে অভিনয় কৰে,&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Özdemir |first=Eray Alpay |date=2022-07-03 |title=Fahriye Evcen: One of Turkey's Most Recognizable Women Figures |url=https://www.doyouknowturkey.com/fahriye-evcen-one-of-turkeys-most-recognizable-women-figures/ |access-date=2022-07-05 |website=DoYouKnowTurkey.com |language=en-US |archivedate=2022-07-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220705191107/https://www.doyouknowturkey.com/fahriye-evcen-one-of-turkeys-most-recognizable-women-figures/ |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt; আৰু একে বছৰতে তেওঁ আইভি পিপল নামেৰে নিজাকৈ কাপোৰৰ ব্ৰেণ্ড মুকলি কৰে।&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.hurriyet.com.tr/kelebek/keyif/fahriye-evcen-moda-dunyasina-adim-atti-41842864|title=Fahriye Evcen moda dünyasına adım atti|work=Hürriyet|date=30 June 2021|accessdate=30 June 2021}}&lt;/ref&gt;

== ব্যক্তিগত জীৱন ==
তেওঁৰ মাতৃৰ পৰিয়াল চাৰকাচিয়ান বংশোদ্ভূত। আনহাতে তেওঁৰ পিতৃৰ পৰিয়াল অটোমান সাম্ৰাজ্যৰ কাভালাৰপৰা প্ৰব্ৰজন কৰা তুৰ্কী বংশোদ্ভূত।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.takvim.com.tr/galeri/magazin/burak-ozcivitin-esi-guzel-oyuncu-fahriye-evcenin-eski-sevgilisi-sok-etti-fahriye-evcenden-iddiali-sozler|title=Burak Özçivit'in eşi güzel oyuncu Fahriye Evcen'in eski sevgilisi şok etti! Fahriye Evcen'den iddialı sözler|website=takvim.com.tr|date=22 July 2019 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web | url = https://www.sabah.com.tr/fahriye-evcen-kimdir | title = Fahriye Evcen Kimdir? | date = | publisher = Sabah | accessdate = 20 May 2020}}&lt;/ref&gt; ২০১৭ চনৰ ২৯ জুনত তেওঁ ইস্তানবুলত অভিনেতা তথা মডেল বুৰাক ওজচিভিটৰ সৈতে বিবাহপাশত আবদ্ধ হয়।&lt;ref name=HaberTurk&gt;{{cite news|title=Fahriye Evcen ve Burak Özçivit'in düğünü|url=http://www.haberturk.com/magazin/sipsak/haber/1546599-fahriye-evcen-ve-burak-ozcivit-in-dugunu/9|accessdate=29 June 2017|website=Haberturk|date=29 June 2017}}&lt;/ref&gt; ২০১৯ চনৰ ১৩ এপ্ৰিলত তেওঁলোকৰ প্ৰথম পুত্ৰ কৰণৰ জন্ম হয়।&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.haberturk.com/burak-ozcivit-fahriye-evcen-ciftinin-bebekleri-karan-dunyaya-geldi-magazin-haberleri-2431996-magazin |title=Burak Özçivit-Fahriye Evcen çiftinin bebekleri Karan dünyaya geldi |accessdate=25 May 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210525183800/https://www.haberturk.com/burak-ozcivit-fahriye-evcen-ciftinin-bebekleri-karan-dunyaya-geldi-magazin-haberleri-2431996-magazin |archivedate=25 May 2021}}&lt;/ref&gt; ২০২৩ চনৰ ১৮ জানুৱাৰীত তেওঁলোকৰ দ্বিতীয় পুত্ৰ কেৰেমৰ জন্ম হয়।&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://takvim.com.tr/galeri/magazin/fahriye-evcen-ikinci-kez-anne-oldu-burak-ozcivit-ile-fahriye-evcenin-mutlu-gunu-bakin-karanin-kardesinin-adi-ne-oldu/2|title=Fahriye Evcen ikinci kez anne oldu! Burak Özçivit ile Fahriye Evcen'in mutlu günü bakın Karan'ın kardeşinin adı ne oldu|work=Takvim|date=18 January 2023|accessdate=18 January 2023}}&lt;/ref&gt;

==তথ্যসূত্ৰ== 
{{Reflist}} 

==বাহ্যিক সংযোগ==
* {{IMDb name|2274696}}
* {{Facebook|FahriyeEvcen|FahriyeEvcen}}

[[শ্ৰেণী:অভিনেত্ৰী]]
[[শ্ৰেণী:মডেল]]</text>
      <sha1>qqlw9v701u2tbyg5jr7ftwen43bg1ef</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ডৰথী এবট</title>
    <ns>0</ns>
    <id>136453</id>
    <revision>
      <id>607160</id>
      <parentid>598936</parentid>
      <timestamp>2026-05-18T18:37:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>29706</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>607160</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7029" sha1="5gw4d0qtveoq599fmwop8q444sirvyc" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name = ডৰথী এবট
| image = 
| imagesize = 
| caption = 
| birthname = 
| birth_date = {{Birth date|1920|12|16|mf=y}}
| birth_place = কেনচাচ চিটি, মিছৌৰী, [[আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ]]
| death_date = {{Death date and age|1968|12|15|1920|12|16|mf=y}}
| death_place = লছ এঞ্জেলছ, কেলিফৰ্ণিয়া, [[আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ]]
| resting_place = ৰোজ হিলছ মেমৰিয়েল পাৰ্ক
| othername = ডৰথী ই. এবট
| occupation = অভিনেত্ৰী
| years_active = ১৯৪৬–১৯৬৪
| spouse = ৰুডী ডিয়াজ (বিবাহ ১৯৪৯)
}}

'''ডৰথী এবট''' ([[ইংৰাজী]]: Dorothy Abbott; ১৬ ডিচেম্বৰ, ১৯২০ – ১৫ ডিচেম্বৰ, ১৯৬৮) এগৰাকী আমেৰিকান অভিনেত্ৰী আছিল। ১৯৪০ চনৰপৰা ১৯৬০ চনৰ ভিতৰত তেওঁ হলিউডৰ বহুতো উল্লেখযোগ্য চলচ্চিত্ৰ আৰু টেলিভিছন ধাৰাবাহিকত সৰু-বৰ বিভিন্ন চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল। 

== প্ৰাৰম্ভিক জীৱন আৰু কৰ্মজীৱন ==
মিছৌৰীৰ কেনচাচ চিটিত জন্মগ্ৰহণ কৰা এবটে সৰুৰেপৰা অভিনয়ৰ প্ৰতি আগ্ৰহী আছিল। তেওঁ চলচ্চিত্ৰ জগতত খোজ পেলোৱাৰ আগতে পেছাদাৰী অভিজ্ঞতা অৰ্জনৰ বাবে 'লিটল থিয়েটাৰ'ৰ বিভিন্ন প্ৰডাকচনত অভিনয় কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Lindeman |first1=Edith |title=Petty Girls Will Appear Here Today |url=https://newspapers.com |access-date=February 10, 2021 |work=The Times Dispatch |date=September 13, 1950 |location=Virginia, Richmond |page=11|via = Newspapers.com}}&lt;/ref&gt;

১৯৪০ চনৰ শেষৰফালে তেওঁ হলিউডলৈ যায় আৰু এগৰাকী অতিৰিক্ত শিল্পী (extra) হিচাপে বহুতো ছবিত অভিনয় আৰম্ভ কৰে। লাছ ভেগাছত থকা সময়ছোৱাত তেওঁ বিখ্যাত ফ্লেমিংগো হোটেলত এগৰাকী শ্ব’গাৰ্ল আছিল আৰু নিজৰ আকৰ্ষণীয় ব্যক্তিত্বৰ বাবে তেওঁক &quot;সোণালী হাতৰ ছোৱালী&quot; (the girl with the golden arm) বুলি জনা গৈছিল। তেওঁৰ টেলিভিছন কেৰিয়াৰো সমানেই সক্ৰিয় আছিল। তেওঁ ''দ্য ফৰ্ড টেলিভিছন থিয়েটাৰ'', ''লিভ ইট টু বিভাৰ'' আৰু বিখ্যাত ক্ৰাইম ড্ৰামা ''ড্ৰেগনেট''ত ছাৰ্জেণ্ট জো ফ্ৰাইডেৰ প্ৰেমিকা 'এন বেকাৰ' হিচাপে অতিথি চৰিত্ৰত অভিনয় কৰি দৰ্শকৰ দৃষ্টি আকৰ্ষণ কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;donnelley&quot;&gt;{{cite book|last=Donnelley|first=Paul|title=Fade to Black: A Book of Movie Obituaries|publisher=Omnibus Press|date=2005-11-01|edition=3|pages=5|isbn=1-84449-430-6}}&lt;/ref&gt; অৱশ্যে অভিনেত্ৰী হিচাপে নিয়মিত কাম পাবলৈ কেতিয়াবা তেওঁ অসুবিধাৰো সন্মুখীন হৈছিল। তেনে সময়ত তেওঁ মডেলিং কৰিছিল আৰু জীৱিকাৰ বাবে ৰিয়েল এষ্টেট এজেণ্ট হিচাপেও কাম কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://glamourgirlsofthesilverscreen.com|title=The Private Life and Times of Dorothy Abbott|publisher=glamourgirlsofthesilverscreen.com|accessdate=2009-08-28}}&lt;/ref&gt;

== উল্লেখযোগ্য চলচ্চিত্ৰপঞ্জী ==
ডৰথী এবটে অভিনয় কৰা কেইখনমান উল্লেখযোগ্য ছবি হ'ল:
* ''নাইটিংগেল'' (১৯৪৬)
* ''ৰেড গ্ৰেপছ'' (১৯৪৮)
* ''এনি টাইম'' (১৯৫০)
* ''চেলিব্ৰিটি'' (১৯৫২)
* ''দ্য অপজিট চেক্স'' (১৯৫৬)
* ''গিগি'' (১৯৫৮)
* ''চাৰ্লছ'' (১৯৬৪)

== ব্যক্তিগত জীৱন আৰু মৃত্যু ==
১৯৪৯ চনত এবটে অভিনেতা তথা আৰক্ষী বিষয়া ৰুডী ডিয়াজৰ সৈতে বিবাহপাশত আবদ্ধ হৈছিল। তেওঁলোকৰ দাম্পত্য জীৱন প্ৰায় ১৯ বছৰ ধৰি চলিছিল। অৱশ্যে পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁলোকৰ মাজত বিচ্ছেদ ঘটে। নিজৰ বিবাহ বিচ্ছেদক লৈ ডৰথী গভীৰ হতাশাত ভুগিছিল।&lt;ref name=&quot;donnelley&quot; /&gt; এই মানসিক যন্ত্ৰণা সহ্য কৰিব নোৱাৰি ১৯৬৮ চনৰ ১৫ ডিচেম্বৰত—তেওঁৰ ৪৮বছৰীয়া জন্মদিনৰ মাত্ৰ এদিন আগতে লছ এঞ্জেলছত তেওঁ আগ্নেয়াস্ত্ৰৰে গুলীয়াই আত্মহত্যা কৰে।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Dorothy Abbott &amp; Her Heartbreaking Suicide |url=https://classicactresses.org/ |access-date=2025-10-28 |website=Classical Actresses of Hollywood |language=en |archivedate=2025-10-15 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20251015143524/https://www.classicactresses.org/ |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt; কেলিফৰ্ণিয়াৰ হুইটিয়াৰৰ ৰোজ হিলছ মেমৰিয়েল পাৰ্কত তেওঁক কবৰ দিয়া হয়। তেওঁৰ কবৰৰ ফলিত বিবাহিত নাম ডৰথী ডিয়াজ বুলি উল্লেখ আছে।&lt;ref&gt;Resting Places: The Burial Places of 14,000 Famous Persons, by Scott Wilson&lt;/ref&gt;

== তথ্যসূত্ৰ ==
&lt;references /&gt;

[[শ্ৰেণী:আমেৰিকান অভিনয় শিল্পী]]</text>
      <sha1>5gw4d0qtveoq599fmwop8q444sirvyc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>মাহৰুছ ছিদ্দিকী নাদিম</title>
    <ns>0</ns>
    <id>136658</id>
    <revision>
      <id>607240</id>
      <parentid>606884</parentid>
      <timestamp>2026-05-19T07:50:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Binoy62</username>
        <id>49438</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>607240</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17007" sha1="jyybxo6ucubuor6jwkcrg0ljr0br28o" xml:space="preserve">{{Moresources}}{{Infobox football biography
| name           = মাহৰুছ ছিদ্দিকী নাদিম
| image          = 
| fullname       = মাহৰুছ ছিদ্দিকী নাদিম
| birth_date     = {{birth date and age|2001|12|25}}
| birth_place    = পূজালী, [[পশ্চিমবঙ্গ]], [[ভাৰত]]
| height         = ১৭৬ ছেমি
| position       = ডিফেণ্ডাৰ (ৰাইট বেক) / মিডফিল্ডাৰ
| pcupdate = ১৫ মে' ২০২৬ &lt;br&gt;&lt;hr&gt;&lt;center&gt;'''ৱেবছাইট:''' [https://sites.google.com/view/mahroos-siddiquee-nadim-4/home ক্লিক কৰক] &lt;br&gt; '''AIFF CRS ID:''' PL00000103468 &lt;/center&gt;
| currentclub    = ফ্ৰী এজেণ্ট&lt;ref name=&quot;Sortitoutsi2026&quot;&gt;{{cite web 
| url = https://sortitoutsi.net/content/76607/indian-midfielder-mahroos-siddiquee-nadim-becomes-free-agent-eyes-2026-season-opportunities 
| title = ভাৰতীয় মিডফিল্ডাৰ মাহৰুছ ছিদ্দিকী নাডিম এতিয়া এগৰাকী ফ্ৰী এজেন্ট; ২০২৬ ছিজনৰ বাবে সাজু 
| website = Sortitoutsi 
| access-date = 2026-04-14 
| language = ইংৰাজী 
| date = 2026 
| quote = ভাৰতীয় মিডফিল্ডাৰ মাহৰুছ ছিদ্দিকী নাডিমে ২০২৬ বৰ্ষৰ ফুটবল ছিজনৰ বাবে এগৰাকী ফ্ৰী এজেন্ট হিচাপে নতুন সুযোগৰ সন্ধান কৰিছে।
| archive-url = 
| archive-date = 
}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;SortitoutsiChance2026&quot;&gt;{{cite web 
| url = https://sortitoutsi.net/content/76641/give-me-one-chance-in-the-i-league-i-wont-take-a-penny-if-i-dont-perform-mahroos-siddiquee-nadim 
| title = আই-লীগত মোক এটা সুযোগ দিয়ক, প্ৰদৰ্শন কৰিব নোৱাৰিলে মই এটকাও নলওঁ: মাহৰুছ ছিদ্দিকী নাডিম 
| website = Sortitoutsi 
| access-date = 2026-04-14 
| language = ইংৰাজী 
| date = 2026 
| quote = মাহৰুছ ছিদ্দিকী নাডিমে আই-লীগত নিজৰ দক্ষতা প্ৰমাণ কৰাৰ বাবে এটা সুযোগ বিচাৰিছে আৰু আত্মবিশ্বাসেৰে ঘোষণা কৰিছে যে ব্যৰ্থ হ’লে তেওঁ কোনো মাননি গ্ৰহণ নকৰে।
| archive-url = 
| archive-date = 
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://public.app/video/sp_5qss07o5n51iz |title=Mahroos Siddiquee Nadim mentoring youth players at YSP Football Academy |trans-title=অনুশীলন খেলৰ সময়ত YSP ফুটবল একাডেমীৰ খেলুৱৈসকলক গুৰুত্বপূৰ্ণ পৰামৰ্শ মাহৰূজ চিদ্দিকী নাদিমৰ |publisher=Public App |date=2026-04-20 |access-date=2026-05-06 |language=as}}&lt;/ref&gt;


| youthyears1    = ২০১৩–২০১৭ | youthclubs1 = [[মোহন বাগান এচি]]&lt;ref&gt;[https://www.playmakerstats.com/player/mahroos-nadim/2739083?epoca_id=145 মাহৰোছ নাদিম: প্লেমেকাৰ ষ্টেটচ প্ৰফাইল]{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
| years1         = ২০১৮–২০১৯ | clubs1 = এলবাৰ্ট স্পৰ্টিং ক্লাব | caps1 = | goals1 = 
| years2         = ২০১৯–২০২০ | clubs2 = মিনাৰ্ভা একাডেমী এফচি&lt;ref name=&quot;PlaymakerstatsMahroos&quot;&gt;{{cite web 
| url = https://www.playmakerstats.com/player/mahroos-nadim/2739083?epoca_id=150 
| title = মাহৰুছ নাডিমৰ খেলুৱৈ প্ৰফাইল আৰু পৰিসংখ্যা 
| website = Playmakerstats 
| access-date = 2026-04-14 
| language = ইংৰাজী 
| quote = মাহৰুছ ছিদ্দিকী নাডিমৰ পেছাদাৰী ফুটবল কেৰিয়াৰৰ বিস্তৃত পৰিসংখ্যা আৰু তথ্য। 
| archive-url =  
| archive-date =  
}}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
 | caps2 = | goals2 = 
| years3         = ২০২০–২০২১ | clubs3 = এফকে ষ্ট্ৰুগা (উত্তৰ মেচিডোনিয়া)&lt;ref&gt;[https://www.playmakerstats.com/player/mahroos-nadim/2739083?epoca_id=150 মাহৰোছ নাদিম: প্লেমেকাৰ ষ্টেটচ প্ৰফাইল]{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; | caps3 = | goals3 = 
| years4         = ২০২২–২০২৩ | clubs4 = ৰাজবাৰী এথলেটিক ক্লাব | caps4 = | goals4 = 
| years5         = ২০২৪–২০২৫ | clubs5 = আছাম ডায়নামো ক্লাব&lt;ref name=&quot;SSEN2025&quot;&gt;{{cite AV media 
| people = মাহৰুছ ছিদ্দিকী নাডিম 
| date = 2025-11-12 
| title = নিজক প্ৰমাণ কৰাৰ হেঁপাহ: BSL ট্ৰায়েলত যুৱ প্ৰতিভাৰ ভিৰ 
| medium = লাইভ ষ্ট্ৰীম 
| publisher = SSEN 
| url = https://www.youtube.com/live/jLPkJvziLfk 
| access-date = 2026-04-14 
| time = 00:04:49 
| quote = মোৰ শেষ ক্লাব আছিল আছাম ডাইনামো ক্লাব।
| archive-url = 
| archive-date = 
}}&lt;/ref&gt;
 | caps5 = | goals5 =
}}

'''মাহৰুছ ছিদ্দিকী নাদিম''' ({{lang-en|Mahroos Siddiquee Nadim}}; জন্ম: ২৫ ডিচেম্বৰ ২০০১) এগৰাকী ভাৰতীয় পেছাদাৰী ফুটবল খেলুৱৈ।তেওঁ মূলত এজন সোঁ-পক্ষৰ ৰক্ষক (Right Back) হিচাপে খেলে। নাদিমে তেওঁৰ ফুটবল কেৰিয়াৰ ভাৰতীয় ফুটবলৰ অন্যতম শক্তি কেন্দ্ৰ মোহন বাগান এচিৰ যুৱ একাডেমীৰ পৰা আৰম্ভ কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;MuckRackMahroos&quot;&gt;{{cite web 
| url = https://muckrack.com/mahroos-nadim 
| title = মাহৰুছ নাডিমৰ সংবাদ মাধ্যমৰ প্ৰফাইল 
| publisher = Muck Rack 
| website = muckrack.com 
| access-date = 2026-04-14 
| language = ইংৰাজী 
| quote = মাহৰুছ ছিদ্দিকী নাডিমৰ পেছাদাৰী ফুটবল কেৰিয়াৰ সম্পৰ্কীয় সংবাদ আৰু প্ৰকাশনসমূহৰ সংগ্ৰহ।
| archive-url = 
| archive-date = 
}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;YouthKiAwaaz2026&quot;&gt;{{cite web 
| url = https://www.youthkiawaaz.com/2026/04/%E0%A6%86%E0%A6%87-%E0%A6%B2%E0%A6%BF%E0%A6%97%E0%A7%87-%E0%A6%B8%E0%A7%81%E0%A6%AF%E0%A7%8B%E0%A6%97%E0%A7%87%E0%A6%B0-%E0%A6%B2%E0%A6%A1%E0%A6%BC%E0%A6%BE%E0%A6%87%E0%A6%AF%E0%A6%BC%E0%A7%87/ 
| title = আই-লীগত সুযোগৰ যুঁজত মাহৰুছ ছিদ্দিকী নাডিম 
| website = Youth Ki Awaaz 
| date = 2026-04 
| access-date = 2026-04-14 
| language = বঙালী 
| quote = ভাৰতীয় ফুটবলৰ উচ্চ স্তৰৰ প্ৰতিযোগিতা আই-লীগত স্থান লাভৰ বাবে খেলুৱৈজনৰ সংগ্ৰাম আৰু লক্ষ্যৰ বিষয়ে এক প্ৰতিবেদন।
| archive-url = 
| archive-date = 
}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;Aima2026&quot;&gt;{{cite news |last=Nadim |first=Mahroos Siddiquee |title=মাহরূজ চিদ্দিকীর ফুটবল দর্শন ও সংগ্রামের কথা |url=https://aimamedia.org/newsdetails.aspx?nid=647034 |work=Aima Media |date=2026-05-05 |language=bn |access-date=2026-05-05}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;MENAFN2026_AS&quot;&gt;{{cite news |last=মেনাফন এডিটৰিয়েল |title=Is That On-Field Fire Fading Away? The Struggle of an Experienced Professional |url=https://menafn.com/1111112982/Is-That-On-Field-Fire-Fading-Away-The-Struggle-of-an-Experienced-Professional |work=MENAFN |date=১৪ মে ২০২৬ |access-date=১৭ মে ২০২৬ |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;mylocalpress_nadim_as_2026&quot;&gt;{{cite news |last=ৰাভা |first=বিনয় ৰাভা |date=১৯ মে' ২০২৬ |title=চোট ও প্ৰতিকূলতা পেৰিয়ে মাঠে ফেৰাৰ লড়াইয়ে অভিজ্ঞ মিডফিল্ডাৰ মাহৰুস সিদ্দিকী নাদিম |url=https://mylocalpress.com/content/cd11ce44-ca03-41b4-9546-2d05108eca75 |work=মাই লোকেল প্ৰেছ |department=ক্ৰীড়া সাময়িকী |access-date=১৯ মে' ২০২৬}}&lt;/ref&gt;

== কেৰিয়াৰ ==
নাদিমে ২০১৩ চনৰ পৰা ২০১৭ চনলৈ মোহন বাগানৰ যুৱ দলৰ হৈ খেলিছিল। পিছত তেওঁ বিভিন্ন ঘৰুৱা আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ক্লাবত অংশগ্ৰহণ কৰে। তেওঁ ২০২০-২১ ছিজনত উত্তৰ মেচিডোনিয়াৰ ফাৰ্ষ্ট লীগৰ ক্লাব এফকে ষ্ট্ৰুগাৰ সৈতে চুক্তিবদ্ধ আছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁ অসমৰ গুৱাহাটী ছুপাৰ ডিভিজন লীগত আছাম ডায়নামো ক্লাবৰ হৈ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে। ২০২২ চনত তেওঁক গুৱাহাটী লীগৰ অন্যতম সফল ৰাইট বেক হিচাপে গণ্য কৰা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;SortitoutsiBreakout2022&quot;&gt;{{cite web 
| url = https://sortitoutsi.net/content/76610/mahroos-siddiquee-nadim-the-2022-breakout-right-back-of-guwahati-football-league 
| title = মাহৰুছ ছিদ্দিকী নাডিম: ২০২২ বৰ্ষৰ গুৱাহাটী ফুটবল লীগৰ ব্ৰেকআউট ৰাইট-বেক 
| website = Sortitoutsi 
| access-date = 2026-04-14 
| language = ইংৰাজী 
| date = 2026 
| quote = মাহৰুছ ছিদ্দিকী নাডিমে ২০২২ চনৰ গুৱাহাটী ফুটবল লীগত তেওঁৰ উন্নত প্ৰদৰ্শনৰ বাবে এজন উদীয়মান ৰাইট-বেক হিচাপে স্বীকৃতি লাভ কৰিছে।
| archive-url = 
| archive-date = 
}}&lt;/ref&gt;

==ব্যক্তিগত আৰু সামাজিক জীৱন==
​মাহৰুছ ছিদ্দিকী নাদিমৰ ব্যক্তিগত জীৱন তেওঁৰ খেলুৱৈ জীৱনৰ দৰেই চৰ্চিত। পেছাদাৰী ফুটবলৰ ব্যস্ততাৰ মাজতো তেওঁৰ সামাজিক সম্পৰ্কক লৈ বিভিন্ন সময়ত অনুৰাগীসকলৰ মাজত উৎসুকতা দেখা যায়। বিশেষকৈ ইত্তিচাম খাতুন&lt;ref name=&quot;BinoyRaba2026&quot;&gt;{{cite web 
| url = https://binoyraba10.blogspot.com/2026/03/rumor-has-it-mahroos-nadims-hidden.html 
| title = উৰাবাতৰি: মাহৰুছ নাদিমৰ লুকাই থকা সম্ভাৱনা আৰু ক্লাবৰ সৈতে যোগাযোগ 
| website = বিনয় ৰাভাৰ ব্লগ 
| author = বিনয় ৰাভা 
| date = 2026-03 
| access-date = 2026-04-14 
| language = ইংৰাজী 
| quote = মাহৰুছ ছিদ্দিকী নাদিমৰ ভৱিষ্যত ক্লাব আৰু ফুটবল কেৰিয়াৰৰ সম্ভাৱ্য দিশসমূহৰ ওপৰত এক আলোকপাত।
| archive-url = 
| archive-date = 
}}&lt;/ref&gt;
আৰু শ্ৰুতি দেৰ সৈতে থকা তেওঁৰ বন্ধুত্ব তথা ঘনিষ্ঠ সম্পৰ্কক লৈ সামাজিক মাধ্যমত বিভিন্ন চৰ্চা চলি থাকে। যদিও নাদিমে নিজৰ ব্যক্তিগত সম্পৰ্কসমূহক সদায় ব্যক্তিগত কৰি ৰাখিবলৈ পছন্দ কৰে, তথাপিও এই নামসমূহক লৈ প্ৰায়ে তেওঁৰ অনুৰাগীসকলৰ মাজত বিভিন্ন জল্পনা-কল্পনা বা উৰাবাতৰি প্ৰচাৰিত হোৱা দেখা যায়। 
​এগৰাকী আধুনিক ফুটবলৰ প্ৰতিভা হিচাপে নাদিমে কেৱল খেলপথাৰতে নহয়, বৰঞ্চ নিজৰ এক স্বকীয় ব্যক্তিত্বৰ জৰিয়তেও সমাজত পৰিচিত। তেওঁৰ বন্ধু-বৰ্গ আৰু সামাজিক বৃত্তত বিভিন্ন ক্ষেত্ৰৰ লোকৰ সৈতে সু-সম্পৰ্ক আছে। তেওঁৰ খেলুৱৈ জীৱনৰ আৰম্ভণিৰ পৰাই পৰিয়াল আৰু বন্ধু-বান্ধৱীসকলে তেওঁক মানসিকভাবে সদায় উৎসাহিত কৰি আহিছে। বৰ্তমান ২০২৬ বৰ্ষৰ ফুটবল ছিজনৰ বাবে কঠোৰ অনুশীলনত ব্যস্ত থকাৰ মাজতো নাদিমে নিজৰ ব্যক্তিগত জীৱন আৰু পেছাদাৰী দায়িত্বৰ মাজত এক সুন্দৰ ভাৰসাম্য বজাই ৰাখিছে।

== কেৰিয়াৰ পৰিসংখ্যা ==
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! ক্লাব !! ছিজন !! লীগ !! অংশগ্ৰহণ (Apps) !! গ’ল
|-
| [[মোহন বাগান এচি]] (যুৱ) || ২০১৩–১৭ || একাডেমি লীগ || ১১ || ০
|-
| এলবাৰ্ট স্পৰ্টিং ক্লাব || ২০১৮–১৯ || চিএফএল (CFL) || ৫ || ০
|-
| মিনাৰ্ভা একাডেমী এফচি || ২০১৯–২০ || ইলিট লীগ || ৩ || ০
|-
| এফকে ষ্ট্ৰুগা (উত্তৰ মেচিডোনিয়া) || ২০২০–২১ || ফাৰ্ষ্ট লীগ || ০ || ০
|-
| ৰাজবাৰী এথলেটিক ক্লাব || ২০২২–২৩ || জিলা লীগ || ৩ || ০
|-
| আছাম ডায়নামো ক্লাব || ২০২৪–২৫ || গুৱাহাটী ছুপাৰ ডিভিজন || ৩ || ০
|-
! colspan=&quot;3&quot; | মুঠ কেৰিয়াৰ !! ২৫ !! ০
|}

== বাহ্যিক সংযোগ ==

* [https://goallytics.com/player/147483647-mahrooz-siddiqui-nadim গ’লিটিক্সত মাহৰুছ নাদিমৰ পৰিসংখ্যা]

== তথ্য সংগ্ৰহ ==
{{Reflist}}
== বাহ্যিক সংযোগ ==
* [https://sortitoutsi.net/content/76610/mahroos-siddiquee-nadim-the-2022-breakout-right-back-of-guwahati-football-league Guwahati Football League Report - Sortitoutsi]
* [https://goallytics.com/player/147483647-mahrooz-siddiqui-nadim Goallytics Player Profile]
* [https://binoyraba10.blogspot.com/2026/03/rumor-has-it-mahroos-nadims-hidden.html Media Report on Personal Life - Binoy Raba]
* [https://sortitoutsi.net/content/76607/indian-midfielder-mahroos-siddiquee-nadim-becomes-free-agent-eyes-2026-season-opportunities Free Agent Status News]

[[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় ফুটবল খেলুৱৈ]]
[[শ্ৰেণী:অসমৰ ফুটবল খেলুৱৈ]]
[[শ্ৰেণী:মোহন বাগান এচিৰ খেলুৱৈ]]</text>
      <sha1>jyybxo6ucubuor6jwkcrg0ljr0br28o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ৱিকিপিডিয়া বাৰ্তা:প্ৰবন্ধৰ অনুৰোধ</title>
    <ns>5</ns>
    <id>136751</id>
    <revision>
      <id>607195</id>
      <parentid>607060</parentid>
      <timestamp>2026-05-19T02:46:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>দিব্য দত্ত</username>
        <id>9244</id>
      </contributor>
      <comment>পৃষ্ঠাটোক &quot;__NOTOC__  {{TOC}}  ==অ==  ==আ==  ==ই==  ==ঈ==  ==ঊ==  ==ঊ==  ==ঋ==  ==এ==  ==ঐ==  ==ও==  ==ঔ==  ==ক==  == খ ==  ==গ==  ==ঘ==  ==চ==  == ছ ==  ==জ==  ==ঝ==  ==ট==  ==ঠ==  ==ড==  ==ঢ==  ==ত==  ==থ==  ==দ==  == ধ ==  ==ন==  ==প==  ==ফ==  ==ব==  ==ভ==  ==ম==  ==য==  ==ৰ==  ==ল==  == ৱ ==  ==শ==  ==ষ==  ==স==  ==হ==  ==ক্ষ==  ==য়==  ==ত==&quot;ৰে সলনি কৰা হ'ল</comment>
      <origin>607195</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="431" sha1="klzqjlrw7hbd9pcf69b7xx7kx3wc4zr" xml:space="preserve">__NOTOC__

{{TOC}}

==অ==

==আ==

==ই==

==ঈ==

==ঊ==

==ঊ==

==ঋ==

==এ==

==ঐ==

==ও==

==ঔ==

==ক==

== খ ==

==গ==

==ঘ==

==চ==

== ছ ==

==জ==

==ঝ==

==ট==

==ঠ==

==ড==

==ঢ==

==ত==

==থ==

==দ==

== ধ ==

==ন==

==প==

==ফ==

==ব==

==ভ==

==ম==

==য==

==ৰ==

==ল==

== ৱ ==

==শ==

==ষ==

==স==

==হ==

==ক্ষ==

==য়==

==ত==</text>
      <sha1>klzqjlrw7hbd9pcf69b7xx7kx3wc4zr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>নিৰ্দলীয় ৰাজনীতিবিদ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>136820</id>
    <revision>
      <id>607194</id>
      <parentid>606846</parentid>
      <timestamp>2026-05-19T02:40:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>29706</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>607194</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="108564" sha1="0us8yiuarg11zzp5um6washrsfwixqh" xml:space="preserve">{{In creation}}
'''নিৰ্দলীয়''' বা '''স্বতন্ত্ৰ''' ৰাজনীতিবিদ বা অসংলগ্ন ৰাজনীতিবিদ হ’ল আনুষ্ঠানিকভাৱে কোনো ৰাজনৈতিক দলৰ সৈতে জড়িত নোহোৱা ৰাজনীতিবিদ। প্ৰতিনিধিত্বমূলক গণতন্ত্ৰত নিৰ্বাচনী প্ৰক্ৰিয়া নিয়ন্ত্ৰণ কৰা প্ৰযোজ্য নিৰ্বাচনী আইন অনুসৰি এনে অসংলগ্ন ৰাজনীতিবিদসকলক ৰাজনৈতিক দলে মনোনীত নকৰে, বৰঞ্চ সাধাৰণতে যোগ্যসংখ্যক নাগৰিকে মনোনীত কৰে, যাৰ ফলত তেওঁলোক স্বতন্ত্ৰ প্ৰাৰ্থী, বা [[নাগৰিকত্ব|নাগৰিক]] প্ৰাৰ্থী হয়। দলীয় প্ৰাৰ্থীৰ দৰেই স্বতন্ত্ৰ নিৰ্বাচনী প্ৰাৰ্থিত্ব ব্যক্তিগত (একক আসনৰ নিৰ্বাচনী এককৰ বাবে একক স্বতন্ত্ৰ প্ৰাৰ্থী), বা সামূহিক (বহু আসনৰ নিৰ্বাচনী এককৰ বাবে নিৰ্দলীয় প্ৰাৰ্থীৰ নিৰ্বাচনী তালিকা) হ’ব পাৰে। 

কোনো ৰাজনৈতিক দলৰ সৈতে জড়িততা হেৰুৱা বা অস্বীকাৰ কৰাৰ পাছতো ৰাজনীতিবিদসকলে নিৰ্দলীয় হ’ব পাৰে। নিৰ্দলীয়সকলে কেতিয়াবা অন্য নিৰ্দলীয়ৰ সৈতে এটা দল, মিত্ৰতা বা কাৰিকৰী গোট গঠন কৰিবলৈ বাছি লয় আৰু সেই সংস্থাটোক আনুষ্ঠানিকভাৱে পঞ্জীয়ন কৰিব পাৰে। আনকি য'ত &quot;স্বাধীন&quot; শব্দটো ব্যৱহাৰ কৰা হয়, তেনে মিত্ৰতাৰ ৰাজনৈতিক দলৰ সৈতে বহুখিনি মিল থাকিব পাৰে, বিশেষকৈ যদি কোনো সংগঠনে &quot;স্বাধীন&quot; প্ৰাৰ্থীসকলক অনুমোদন দিয়াৰ প্ৰয়োজন হয়। 

কোনোবাই নিৰ্দলীয় হিচাপে পদত অৱতীৰ্ণ হ’ব পাৰে বিভিন্ন কাৰণত। কিছুমান স্বতন্ত্ৰ ৰাজনীতিবিদে ৰাজনৈতিক দলৰ ধাৰণা বা ধাৰণাটোৰ সৈতে একমত নহয়; তেওঁলোকক ৰাজনৈতিকভাৱে দুৰ্নীতিগ্ৰস্ত বুলি গণ্য কৰা।&lt;ref&gt;{{Cite journal|last1=Argote|first1=Pablo|last2=Visconti|first2=Giancarlo|date=2023|title=Anti-elite attitudes and support for independent candidates|journal=PLOS ONE|volume=18|issue=10|article-number=e0292098|doi=10.1371/journal.pone.0292098|doi-access=free|issn=1932-6203|pmc=10569503|pmid=37824538|bibcode=2023PLoSO..1892098A}}&lt;/ref&gt; আন কিছুমানৰ ৰাজনৈতিক মতামত থাকিব পাৰে যি কোনো ৰাজনৈতিক দলৰ মঞ্চৰ সৈতে মিল নাথাকে আৰু সেয়েহে তেওঁলোকে তেওঁলোকৰ সৈতে জড়িত নহ’বলৈ বাছি লয়। কিছুমান স্বতন্ত্ৰ ৰাজনীতিবিদ কোনো দলৰ সৈতে জড়িত হ’ব পাৰে, হয়তো ইয়াৰ প্ৰাক্তন সদস্য হিচাপে বা অন্যথা ইয়াৰ সৈতে মিল থকা মতামত থাকিব পাৰে, কিন্তু তাৰ নামত থিয় নহ’বলৈ বাছি লয়, বা প্ৰশ্ন কৰা দলটোৱে আন এজন প্ৰাৰ্থী নিৰ্বাচন কৰাৰ বাবে তেনে কৰিব নোৱাৰে। আন কিছুমানে ৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ত কোনো ৰাজনৈতিক দলৰ অন্তৰ্গত বা সমৰ্থন কৰিব পাৰে কিন্তু বিশ্বাস কৰে যে তেওঁলোকে আন পৰ্যায়ত ইয়াক আনুষ্ঠানিকভাৱে প্ৰতিনিধিত্ব কৰা উচিত নহয় (আৰু তেনেকৈয়ে ইয়াৰ নীতিৰ অধীনত হ’ব নালাগে)। কিছুমান ক্ষেত্ৰত কোনো ৰাজনীতিবিদ পঞ্জীয়নবিহীন দলৰ সদস্য হ’ব পাৰে আৰু সেয়েহে আনুষ্ঠানিকভাৱে নিৰ্দলীয় হিচাপে স্বীকৃতি লাভ কৰিব পাৰে।

==আফ্ৰিকা==
===আলজেৰিয়া===
২০১৯ চনৰ ৰাষ্ট্ৰপতি নিৰ্বাচনৰ প্ৰচাৰৰ সময়ত [[আলজেৰিয়া]]ৰ বৰ্তমানৰ ৰাষ্ট্ৰপতি আব্দেলমাজিদ টেবুনে নিজকে নিৰ্দলীয় প্ৰাৰ্থী হিচাপে উপস্থাপন কৰিছিল। কিন্তু ১৯৭০ চনৰ পৰাই তেওঁ নেশ্যনেল লিবাৰেশ্যন ফ্ৰণ্ট (আলজেৰিয়া)ৰ কেন্দ্ৰীয় সমিতিৰ সদস্য হৈয়েই থাকে।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/world-africa-50782676|title=Algeria election: Fresh protests as Tebboune replaces Bouteflika|website=[[BBC News]]|date=December 13, 2019}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.reuters.com/world/africa/algerias-fln-wins-most-seats-parliament-election-authority-says-2021-06-15/|title=Algeria's FLN remains biggest party after election|website=[[Reuters]]|date=June 15, 2021}}&lt;/ref&gt; ২০২৫ চনলৈকে আলজেৰিয়াৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী হিচাপে থকা নাদিৰ লাৰবাউইও এজন নিৰ্দলীয় আছিল।&lt;ref&gt;{{Cite news |date=2023-11-13 |title=Algeria appoints a new prime minister to prepare for President Tebboune's second term |language=en |work=Le Monde.fr |url=https://www.lemonde.fr/en/le-monde-africa/article/2023/11/13/algeria-appoints-a-new-prime-minister-to-prepare-for-president-tebboune-s-second-term_6249854_124.html |access-date=2023-06-15}}&lt;/ref&gt;

===লিবিয়া===
মুয়াম্মাৰ গাদ্দাফিৰ শাসনকালত বেছিভাগ ৰাজনৈতিক দল নিষিদ্ধ কৰা হৈছিল; গাদ্দাফি নিজেই কোনো দলৰ নাছিল। তেওঁৰ পতনৰ পিছত ৰাজনৈতিক দল গঠন হ’বলৈ আৰম্ভ কৰে যদিও এতিয়াও লিবিয়াৰ সমাজত ইয়াৰ কোনো ডাঙৰ ভূমিকা নাই।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.mei.edu/publications/libyas-ongoing-debate-over-role-political-parties|title=Libya's ongoing debate over the role of political parties|website=[[Middle East Institute]]|date=June 26, 2023|last1=Fitzgerald|first1=Mary}}&lt;/ref&gt;

===নামিবিয়া===
২০২০ চনৰ নামিবিয়াৰ স্থানীয় আৰু আঞ্চলিক নিৰ্বাচনত নিৰ্দলীয় ৰাজনীতিবিদসকলে চাৰিখন আসন লাভ কৰে।{{Citation needed}}

===টিউনিছিয়া===
টিউনিছিয়াৰ ৰাষ্ট্ৰপতি কাইছ ছাইদ ২০১৯ চনত নিৰ্বাচিত হৈছিল আৰু ২০২৪ চনত নিজকে নিৰ্দলীয় হিচাপে উপস্থাপন কৰি পুনৰ নিৰ্বাচিত হৈছিল। চৰকাৰৰ মুৰব্বী হিচেম মেচিচি, নাজলা বৌডেন, আহমেদ হাচানি আৰু কামেল মাদৌৰীৰো কোনো চৰকাৰী ৰাজনৈতিক সংযোগৰ অভাৱ।{{Citation needed}}

==আমেৰিকা==
===ব্ৰাজিল===
[[ব্ৰাজিল]]ত স্বতন্ত্ৰ ৰাজনীতিবিদক নিৰ্বাচনত অৱতীৰ্ণ হ’বলৈ দিয়া হোৱা নাই। ১৯৮৮ চনৰ সংবিধানে ১৪ নং অনুচ্ছেদ, §৩ নং, আইটেম V ত কয় যে &quot;যোগ্যতাৰ বাবে চৰ্ত হৈছে: V-দলৰ সংযোগ।&quot; &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.planalto.gov.br/ccivil_03/constituicao/constituicaocompilado.htm|title=Constituição da República Federativa do Brasil de 1988|publisher=Palácio do Planalto|language=pt|date=5 October 1988|access-date=31 March 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20160505161928/http://www.planalto.gov.br/ccivil_03/constituicao/ConstituicaoCompilado.htm|archive-date=5 May 2016|url-status=live}}&lt;/ref&gt; অৱশ্যে সংবিধান সংশোধনীৰ প্ৰস্তাৱ (পিইচি) নং. ৬/২০১৫, স্বতন্ত্ৰ চিনেটৰ জোচে ৰেগুফেৰদ্বাৰা ৰচিত, যিসকল ব্যক্তিৰ স্বতন্ত্ৰ প্ৰাৰ্থিত্বৰ অনুমতি দিব, যিসকলৰ সমৰ্থনত কমেও ১% নিৰ্বাচকৰ সমৰ্থন আছে, যি অঞ্চলত (নিৰ্বাচনৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি চহৰ, ৰাজ্য বা দেশ) নিৰ্বাচনত অৱতীৰ্ণ হৈছে।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www12.senado.leg.br/noticias/materias/2015/02/10/pec-propoe-candidatura-avulsa-independente-de-filiacao-partidaria|title=PEC permite candidatura avulsa a cargos eletivos|publisher=Senado Notícias|language=pt|date=10 February 2015|access-date=31 March 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170401145849/http://www12.senado.leg.br/noticias/materias/2015/02/10/pec-propoe-candidatura-avulsa-independente-de-filiacao-partidaria|archive-date=1 April 2017|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www25.senado.leg.br/web/atividade/materias/-/materia/119631|title=Proposta de Emenda à Constituição nº6, de 2015|publisher=Senado Federal|last=Reguffe|first=José|language=pt|access-date=31 March 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170401145938/http://www25.senado.leg.br/web/atividade/materias/-/materia/119631|archive-date=1 April 2017|url-status=live}}&lt;/ref&gt; বৰ্তমান ২০১৬ চনত ডেম’ক্ৰেটিক লেবাৰ পাৰ্টি (পিডিটি) এৰি যোৱা চিনেটৰ ৰেগাফেৰ দৰেই বিধায়িনী দলৰ সদস্যসকলে নিৰ্বাচিত হোৱাৰ পিছত নিজ নিজ দল এৰিব পাৰে।&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www25.senado.leg.br/web/senadores/senador/-/perfil/5236|title=Senador Reguffe|publisher=Senado Federal|language=pt|access-date=31 March 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170316181919/https://www25.senado.leg.br/web/senadores/senador/-/perfil/5236|archive-date=16 March 2017|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
২০১৯ চনৰপৰা ২০২১ চনৰ ভিতৰত [[জয়ৰ বলছ’নাৰো]] স্বাধীন আছিল। 

===কানাডা===

====ফেডাৰেল ৰাজনীতি====
কানাডাৰ ফেডাৰেল ৰাজনীতিত হাউছ অৱ কমনছ আৰু চেনেট দুয়োটাৰে সদস্যই কোনো ৰাজনৈতিক দলৰ সদস্য নহৈ কাৰ্যভাৰ গ্ৰহণ কৰাৰ অনুমতি দিয়া হয়। ফেডাৰেল নিৰ্বাচনত যিসকল প্ৰাৰ্থী কোনো দলৰ সৈতে জড়িত নহয় তেওঁলোকৰ দুটা বিকল্প থাকে: স্বাধীন বা কোনো সংযুক্ত নহয়। পূৰ্বৰ ক্ষেত্ৰত তেওঁলোকৰ নামৰ পিছত &quot;স্বাধীন&quot; লিখি বেলটত দেখা দিয়ে; দ্বিতীয় ক্ষেত্ৰত কেৱল নাম লৈহে দেখা দিয়ে। অন্যথা দুয়োটা বিকল্প সমতুল্য। 

=====হাউচ অৱ কমনছ=====
[[কানাডা]]ৰ প্ৰাথমিক সংসদৰ সময়ছোৱাত লিবাৰেল আৰু কনজাৰ্ভেটিভ দুয়োটা দলৰ মাজত সুসংহত ৰাজনৈতিক পৰিচয়ৰ অভাৱৰ বাবে সংসদৰ সদস্যসকলে (এম পি) মাজে মাজে বিৰোধীৰ সৈতে মিল থকা ভোটদান কৰি নিজৰ দলৰপৰা স্বাধীনতা প্ৰদৰ্শন কৰা বুলি জনা যায়।&lt;ref name=&quot;GodboutHoyland2013&quot;&gt;{{Cite journal |last1=Godbout |first1=Jean-François |last2=Høyland |first2=Bjørn |date=23 September 2013 |title=The Emergence of Parties in the Canadian House of Commons (1867–1908) |journal=Canadian Journal of Political Science |volume=46 |issue=4 |pages=774, 789, 793 |doi=10.1017/s0008423913000632 |s2cid=155036384 |issn=0008-4239}}&lt;/ref&gt; সাধাৰণতে এই সাংসদসকলে স্বতন্ত্ৰভাৱে কাম কৰাৰ কাৰণ হোৱা বিষয়বোৰ ধৰ্মীয় প্ৰকৃতিৰ আছিল।&lt;ref name=&quot;GodboutHoyland2013&quot; /&gt; কানাডাৰ প্ৰথম দহখন সংসদৰ সময়ছোৱাত এই উত্তেজনাবোৰ বিয়পিবলৈ ধৰিলে কাৰণ প্ৰধান ৰাজনৈতিক দলসমূহে সামঞ্জস্যপূৰ্ণ পৰিচয় গঠন কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিলে আৰু সাংসদসকলে তেওঁলোকৰ মূল মূল্যবোধসমূহৰ অধিক ঘনিষ্ঠভাৱে ভাগ কৰা বুলি জনা দলসমূহৰ সৈতে নিজকে জড়িত কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিলে। ইয়াৰ ফলত দল আৰু সাংসদসকলৰ মাজত সংহতি বৃদ্ধি পায়, আৰু সাংসদসকলে স্বতন্ত্ৰভাৱে কাম কৰাৰ কাৰণ আৰু প্ৰেৰণা ন্যূনতম হৈ পৰে।&lt;ref name=&quot;GodboutHoyland2013&quot; /&gt;

একবিংশ শতিকাৰ কানাডাৰ হাউছ অৱ কমনছৰ বহু পৰ্যবেক্ষকে ইয়াৰ অবিশ্বাস্যভাৱে উচ্চ দলীয় অনুশাসন লক্ষ্য কৰিছে। যিকোনো আইনত নিজৰ দলৰ আনুষ্ঠানিক স্থিতিৰ বিৰুদ্ধে ভোট দিবলৈ বাছি লোৱা সাংসদ কমেইহে আছে।&lt;ref name=&quot;Marland2020&quot;&gt;{{Cite book |last=Marland |first=Alex |title=Whipped: party discipline in Canada |date=2020 |isbn=978-0-7748-6498-5 |location=Vancouver |page=8 |oclc=1156987615 |publisher= UBC Press }}&lt;/ref&gt; ২০১১ চনৰপৰা ২০১৩ চনৰ ভিতৰত—২০১১ চনৰ কানাডাৰ ফেডাৰেল নিৰ্বাচনৰ পিছত ৪১সংখ্যক কানাডাৰ সংসদৰ প্ৰথম দুবছৰ— শাসকীয় কনজাৰ্ভেটিভ পাৰ্টিৰ নিৰ্বাচিত সদস্যসকলে সকলো ভোটৰ ৭৬% ভোটত এক ঐক্যবদ্ধ গোট হিচাপে ভোটদান কৰিছিল, আনহাতে লিবাৰেল পাৰ্টিৰ সদস্যসকলে সকলো ভোটৰ ৯০% ভোটত ভোটদান কৰিছিল আৰু নিউ ডেম’ক্ৰেটিক পাৰ্টিৰ (এনডিপি) সদস্যসকলে ভোটদান কৰিছিল ১০০% ভোট।&lt;ref name=&quot;Marland2020&quot; /&gt; এই ঐক্য পৰৱৰ্তী বছৰবোৰত আৰু বৃদ্ধি পালে, কিয়নো ২০১৫ চনৰ নিৰ্বাচনৰ পিছত ৪২সংখ্যক সংসদত শাসকীয় লিবাৰেল সাংসদসকলে সকলো ভোটৰ ৯৯.৬%, কনজাৰ্ভেটিভ সাংসদসকলে ৯৯.৫% ভোটত আৰু এনডিপিৰ সাংসদসকলে ৯৯.৮% ভোটত একেদৰে ভোটদান কৰে।&lt;ref name=&quot;Marland2020&quot; /&gt; (৪১ আৰু ৪২ নং সংসদত চৰকাৰী দলৰ মৰ্যাদা লাভ কৰিব পৰাকৈ যথেষ্ট সাংসদ থকা একমাত্ৰ তিনিটা দল আছিল কনজাৰ্ভেটিভ, লিবাৰেল, এনডিপি। ) এই শক্তিশালী দলীয় অনুশাসনৰ বাবেই অন্যথা যিকোনো মূল ৰাজনৈতিক দলৰ সৈতে জড়িত ৰাজনীতিবিদসকলে নিজৰ দলৰপৰা স্বাধীনভাৱে কাম কৰাটো অস্বাভাৱিক। 

যদিও ৰাজনীতিবিদসকলে স্বতন্ত্ৰ সাংসদ হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰাটো গ্ৰহণযোগ্য আৰু গ্ৰহণযোগ্য, তথাপি যিসকলে তেনেদৰে নিৰ্বাচনত অৱতীৰ্ণ হ’বলৈ চেষ্টা কৰে তেওঁলোকে প্ৰায়ে প্ৰধান দলসমূহৰ সম্পদৰ সুবিধা নোহোৱাকৈ নিৰ্বাচিত হ’বলৈ সংগ্ৰাম কৰে। ফলত আধুনিক কানাডাৰ সংসদসমূহৰ ভিতৰত এজন বা দুজনতকৈ অধিক স্বতন্ত্ৰ সাংসদ খুব কমেইহে থাকে, যিসকলে তেনেকৈ বহি থাকে, তেওঁলোকে স্বেচ্ছাই যোৱাৰ আগতে বা আঁতৰোৱাৰ আগতে প্ৰথমতে কোনো ডাঙৰ দলৰ অংশ হিচাপে নিৰ্বাচিত হয়।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=27 May 2019 |title=Independent MPs usually start off in parties and rarely win an election |url=https://www.ctvnews.ca/politics/article/independent-mps-usually-start-off-in-parties-and-rarely-win-an-election/ |access-date=23 February 2022 |website=CTVNews |language=en}}&lt;/ref&gt; ৪৪সংখ্যক কানাডাৰ সংসদৰ প্ৰথম বছৰত হাউছ অৱ কমনছত এজন বহি থকা স্বতন্ত্ৰ সদস্য আছিল: স্পাডিনাৰ অণ্টাৰিঅ’ নিৰ্বাচনী জিলা বা ৰাইডিং—ফ’ৰ্ট ইয়ৰ্কৰ কেভিন ৱুং।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Current Members of Parliament - Members of Parliament |url=https://www.ourcommons.ca/members/en/search?caucusId=8&amp;province=all&amp;gender=all |access-date=23 February 2022 |website=House of Commons of Canada }}&lt;/ref&gt; ২০২১ চনৰ ফেডাৰেল নিৰ্বাচনৰ সময়ত ৱুঙে প্ৰথমে লিবাৰেল পাৰ্টিৰ সদস্য হিচাপে প্ৰচাৰ চলাইছিল যদিও ভোট শেষ হোৱাৰ দুদিন পূৰ্বে যৌন নিৰ্যাতনৰ অভিযোগক লৈ বিতৰ্কৰ বাবে তেওঁক দলৰপৰা বহিষ্কাৰ কৰা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;cbc20210922&quot;&gt;{{Cite news |last=Burke |first=Ashley |date=22 September 2021 |title=Expelled Liberal candidate says he'll sit as an Independent as angry voters call for byelection |work=CBC |url=https://www.cbc.ca/news/politics/undecided-races-2021-federal-election-1.6185685 |access-date=23 February 2022}}&lt;/ref&gt; লিবাৰেল পাৰ্টিৰপৰা অপসাৰণ হোৱাৰ পিছতো ৱুঙে নিজৰ ৰাইডিঙৰ বাবে নিৰ্বাচনত জয়ী হয় আৰু নিৰ্দলীয় হিচাপে নিজৰ আসন গ্ৰহণ কৰিবলৈ বাছি লয় যদিও এই সিদ্ধান্তই বিতৰ্কৰ সন্মুখীন হ’বলগীয়া হয় কাৰণ বহু ভোটাৰে ভোটদান কৰাৰ আগতে লিবাৰেলসকলে তেওঁক বহিষ্কাৰ কৰা বুলি নাজানিছিল।&lt;ref name=&quot;cbc20210922&quot; /&gt; ২০২২ চনত ৰিচমণ্ড—আৰ্থাবাস্কাৰ ক্যুবেক ৰাইডিঙৰ সাংসদ এলেন ৰেইছে কনজাৰ্ভেটিভ ককাছৰপৰা পদত্যাগ কৰি নিৰ্দলীয় হিচাপে বহিছিল,&lt;ref&gt;{{Cite news |last1 = Connolly |first1 = Amanda |last2 = Boutilier |first2= Alex |title=Quebec MP Alain Rayes leaves Conservative caucus after Poilievre victory |url=https://globalnews.ca/news/9125865/alain-rayes-leaves-conservative-caucus-pierre-poilievre/ |language=en-CA |access-date=28 September 2022 |work=Global News }}&lt;/ref&gt; আৰু ৪৪সংখ্যক সংসদৰ দ্বিতীয়জন স্বতন্ত্ৰ সাংসদ হৈছিল। 

শেহতীয়া বছৰবোৰত কানাডাৰ হাউছ অৱ কমনছত মাজে মাজে স্বতন্ত্ৰ ৰাজনীতিবিদসকলে যথেষ্ট ক্ষমতা দখল কৰিছে, কিয়নো কানাডাত একেৰাহে সংখ্যালঘু চৰকাৰ (২০০৪ চনৰ ফেডাৰেল নিৰ্বাচনৰ পিছত গঠন হোৱা সাতখন চৰকাৰৰ ভিতৰত পাঁচখন) পৰিচালিত হৈ আহিছে আৰু কেতিয়াবা স্বতন্ত্ৰ সাংসদে ক্ষমতাৰ ভৰসাম্যত ভাগ লৈছে। 

* ২০০৪ চনত ছাৰে নৰ্থৰ [[ব্ৰিটিছ কলম্বিয়া]]ৰ ৰাইডিংক প্ৰতিনিধিত্ব কৰা এজন স্বতন্ত্ৰ সাংসদ হিচাপে ছাক কেডমেন সদনলৈ নিৰ্বাচিত হয়। ১৯৯৭ চনৰ ফেডাৰেল নিৰ্বাচনত কেডমেনে প্ৰথমে ৰিফৰ্মৰ সদস্য হিচাপে ৰাইডিংক প্ৰতিনিধিত্ব কৰিবলৈ নিৰ্বাচিত হয় আৰু ২০০০ চনৰ ফেডাৰেল নিৰ্বাচনত ৰিফৰ্মৰ উত্তৰাধিকাৰী দল কানাডিয়ান এলায়েন্সৰ সদস্য হিচাপে পুনৰ নিৰ্বাচিত হয়। ২০০৪ চনৰ নিৰ্বাচনৰ বাবে তেওঁ কনজাৰ্ভেটিভ পাৰ্টি (২০০৩ চনত এলায়েন্স আৰু প্ৰগ্ৰেছিভ কনজাৰ্ভেটিভ একত্ৰিত হোৱাৰ সময়ত পুনৰ সৃষ্টি হোৱা)ৰ বাবে মনোনয়ন বিচাৰিছিল যদিও সফল নহ’ল। ২০০৪ চনত ৪৩% ভোট লাভ কৰি নিজৰ আসনখন অক্ষুণ্ণ ৰাখি ২০০৫ চনত তেওঁৰ কাৰ্যকালত মৃত্যু হয়। 
* ২০০৬ চনৰ ফেডাৰেল নিৰ্বাচনত ক্যুবেকৰ পৰ্টনিউফ—জেক-কাৰ্টিয়েৰ ৩৯% ভোট লাভ কৰি নিৰ্দলীয় আন্দ্ৰে আৰ্থাৰ নিৰ্বাচিত হৈছিল। সেই নিৰ্বাচনত তেওঁ একমাত্ৰ নিৰ্দলীয় আছিল যিয়ে এখন আসন লাভ কৰিছিল; ২০০৮ চনৰ ফেডাৰেল নিৰ্বাচনত তেওঁ ৩৩% ভোট লাভ কৰি পুনৰ নিৰ্বাচিত হয়। ২০১১ চনত আৰ্থাৰে নিজৰ আসন হেৰুৱাইছিল। 
* ২০০৭ চনৰ বাজেটৰ বিৰুদ্ধে ভোটদান কৰাৰ বাবে কাম্বাৰলেণ্ড—কলচেষ্টাৰ—মাস্কুডুবইট ভেলীৰ নোভা স্কটিয়াৰ ৰাইডিঙৰ সাংসদ বিল কেছিক কনজাৰ্ভেটিভ পাৰ্টিৰপৰা বহিষ্কাৰ কৰা হয়। তেওঁ নিৰ্দলীয় হিচাপেও কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল, তাৰ পিছত ২০০৮ চনত তেনেদৰেই নিৰ্বাচনত অৱতীৰ্ণ হৈছিল আৰু ৬৯% ভোট লাভ কৰি নিজৰ আসনখন অক্ষুণ্ণ ৰাখিছিল। ২০০৯ চনত কেছিয়ে কমনছৰপৰা পদত্যাগ কৰিছিল যদিও ২০১৫ চনত লিবাৰেল হিচাপে নিৰ্বাচিত হোৱাৰ সময়ত একেটা ৰাইডিঙতে পুনৰ উভতি আহিছিল, যাৰ নাম এতিয়া কাম্বাৰলেণ্ড—কলচেষ্টাৰ। 
* ২০১৯ চনত এছএনচি-লেভালিন বিষয়ক লৈ কেবিনেট আৰু লিবাৰেল পাৰ্টিৰপৰা বহিষ্কাৰ হোৱাৰ পিছত ভেংকুৱাৰ গ্ৰেনভিলৰ ৰাইডিংত নিৰ্দলীয় প্ৰাৰ্থী হিচাপে প্ৰতিদ্বন্দ্বিতা কৰিছিল সাংসদ জোডি উইলছন-ৰেব’ল্ডে। ৩২% ভোট লাভ কৰি তাইক সংসদলৈ ঘূৰাই পঠিওৱা হয়। ৪৩সংখ্যক সংসদৰ বাবে নিৰ্দলীয় হিচাপে বহি থকাৰ পিছত ২০২১ চনত উইলছন-ৰেব’ল্ডে পুনৰ নিৰ্বাচনত অৱতীৰ্ণ হোৱা নাছিল। 

=====চেনেট=====
পৰম্পৰাগতভাৱে &quot;সচেতন দ্বিতীয় চিন্তাৰ স্বতন্ত্ৰ সংস্থা&quot; হিচাপে ফ্ৰেমৱৰ্ক কৰা হৈছিল যদিও ২০১৬ চনৰ পূৰ্বে [[কানাডা]]ৰ [[চেনেট]]ত নিযুক্তিক সাধাৰণতে অতি পক্ষপাতমূলক বুলি গণ্য কৰা হৈছিল, কানাডাৰ গৰিষ্ঠসংখ্যক চিনেটৰে নিজকে লিবাৰেল বা কনজাৰ্ভেটিভ দলৰ সদস্য হিচাপে পৰিচয় দিছিল আৰু নিজৰ দলৰ ককাছৰ ভিতৰত সেৱা আগবঢ়াইছিল।&lt;ref name=&quot;Thomas2019&quot;&gt;{{Cite journal |last=Thomas |first=Paul G. |date=2019 |title=Moving Toward a New and Improved Senate |journal=IRPP Study |pages=8, 17, 18, 24}}&lt;/ref&gt; যিহেতু কানাডাত এই দুটা দলেই কেতিয়াও চৰকাৰ গঠন কৰিছে, সেয়েহে কেৱল লিবাৰেল আৰু কনজাৰ্ভেটিভ দলেইহে নতুন চিনেটৰ নিযুক্তি দিবলৈ সক্ষম হৈছিল। যিহেতু কানাডাৰ চিনেটৰসকলক নিৰ্বাচিত হোৱাতকৈ প্ৰধানমন্ত্ৰীৰ পৰামৰ্শ অনুসৰি কানাডাৰ গৱৰ্ণৰ জেনেৰেলে নিযুক্তি দিয়ে, সেয়েহে চিনেটৰসকলক ক্ষমতাত থকা দলটোৰ সেৱাৰ বাবে &quot;পুৰস্কাৰ&quot; হিচাপে নিযুক্তি দিয়াৰ অভিযোগ উত্থাপন কৰা হৈছিল,&lt;ref name=&quot;Bridgman2020&quot;&gt;{{Cite journal |last=Bridgman |first=Aengus |date=6 April 2020 |title=A nonpartisan legislative chamber: The influence of the Canadian Senate |url=http://journals.sagepub.com/doi/10.1177/1354068820911345 |journal=Party Politics |language=en |volume=27 |issue=5 |pages=1009–1016 |doi=10.1177/1354068820911345 |s2cid=216428911 |issn=1354-0688|url-access=subscription }}&lt;/ref&gt; আৰু এবাৰ নিযুক্তি পোৱাৰ পিছত, প্ৰকৃততে স্বতন্ত্ৰ নীতি পৰ্যালোচনাৰ মাধ্যম হিচাপে কাম কৰাতকৈ হাউছ অৱ কমনছত নিজৰ সমকক্ষসকলৰ পইণ্ট আৰু স্থিতিসমূহ কেৱল পুনৰাবৃত্তি কৰাৰ অভিযোগ উত্থাপন কৰা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;Thomas2019&quot; /&gt;

২০১৪ চনত চেনেটৰ প্ৰতি ক্ৰমাৎ জনসাধাৰণৰ অসন্মতি আৰু চিনেটৰ পক্ষপাতিত্বই কঢ়িয়াই অনা অনুভূত সমস্যাৰ প্ৰতি সঁহাৰি জনাই লিবাৰেল পাৰ্টিৰ নেতা [[জাষ্টিন ট্ৰুডোৱ|জাষ্টিন ট্ৰুডোৱে]] লিবাৰেল পাৰ্টিৰ ককাছৰপৰা সকলো লিবাৰেল চিনেটৰক বহিষ্কাৰ কৰাৰ সিদ্ধান্ত লয়। ট্ৰুডোৱে চেনেটত দলীয়তা সামগ্ৰিকভাৱে নিৰ্মূল কৰাৰ আহ্বান জনাব আৰু চিনেটৰসকলৰ বাবে দলীয় নিযুক্তিৰ প্ৰথা বন্ধ কৰাৰ লগতে প্ৰধানমন্ত্ৰী নিৰ্বাচিত হ’লে মেধাভিত্তিক নিযুক্তিৰ নতুন ব্যৱস্থালৈ পৰিৱৰ্তন কৰাৰ প্ৰতিশ্ৰুতি দিব।&lt;ref name=&quot;Macfarlane2021&quot;&gt;{{Cite book |last=Macfarlane |first=Emmett |title=Constitutional Pariah: Reference re Senate Reform and the Future of Parliament |publisher=UBCPress |year=2021 |isbn=978-0-7748-6622-4 |location=Vancouver |pages=100–102, 104–105, 133}}&lt;/ref&gt;

২০১৫ চনত লিবাৰেল সংখ্যাগৰিষ্ঠ চৰকাৰ নিৰ্বাচনৰ পিছত ৰাজনৈতিক জ্ঞান, যোগ্যতা আৰু দলীয় সংযোগৰপৰা স্বাধীনভাৱে কাম কৰাৰ অনুভূত ক্ষমতাৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি নিৰ্বাচন প্ৰক্ৰিয়াৰ জৰিয়তে চেনেটৰ খালী পদ পূৰণ কৰাৰ লক্ষ্যৰে চেনেট নিযুক্তিৰ বাবে স্বতন্ত্ৰ পৰামৰ্শদাতা ব’ৰ্ড গঠন কৰা হয়।&lt;ref name=&quot;Macfarlane2021&quot; /&gt; ছিনেটৰপৰা দলীয় সম্পৰ্ক আঁতৰোৱাৰ এই ঠেলাৰ ফলত স্বতন্ত্ৰ চেনেটৰ গ্ৰুপৰ সৃষ্টি হয়, যিটো নতুনকৈ নিযুক্তি পোৱা স্বতন্ত্ৰ চিনেটৰ আৰু আনুষ্ঠানিকভাৱে দলীয় চিনেটৰ উভয়ৰে মিত্ৰজোঁট যিয়ে নিজৰ আনুষ্ঠানিক দলীয় সম্পৰ্ক ত্যাগ কৰিছিল, লগতে স্বতন্ত্ৰ কানাডাৰ চেনেটৰ গ্ৰুপ আৰু প্ৰগ্ৰেছিভ চেনেট গ্ৰুপও গঠন হয়।&lt;ref name=&quot;Bridgman2020&quot; /&gt;

২০১৮ চনৰ ভিতৰত কানাডাৰ গৰিষ্ঠসংখ্যক চিনেটৰ আনুষ্ঠানিকভাৱে স্বাধীন হৈছিল,&lt;ref name=&quot;Bridgman2020&quot; /&gt; যদিও কিছুমান লিবাৰেল চিনেটৰ দলৰ ককাছৰ ভিতৰত আৰু অনুমতি নোপোৱাৰ পিছতো ৰাজনৈতিক দলটোৰ সৈতে জড়িত হৈ থাকিল।&lt;ref name=&quot;Thomas2019&quot; /&gt; ইয়াৰ উপৰি কনজাৰ্ভেটিভ পাৰ্টিয়ে নিজৰ চিনেটৰসকলক দলীয় ককাছৰপৰা আঁতৰাই নিদিয়াৰ বাবে নিৰ্বাচন কৰিছিল আৰু কনজাৰ্ভেটিভ পাৰ্টিৰ বহু চিনেটৰে নিজৰ চৰকাৰী দলীয় সংযোগ ৰাজহুৱাভাৱে ৰাখিছিল।&lt;ref name=&quot;Thomas2019&quot; /&gt; ২০১৯ চনৰ ফেডাৰেল নিৰ্বাচনী প্ৰচাৰৰ সময়ত সাংবাদিকসকলৰ প্ৰশ্নৰ উত্তৰত কনজাৰ্ভেটিভ পাৰ্টিৰ নেতা এণ্ড্ৰু শ্বিয়েৰে কয় যে যদি তেওঁৰ দল চৰকাৰ গঠনৰ বাবে নিৰ্বাচিত হয় আৰু তেওঁ প্ৰধানমন্ত্ৰী হয় তেন্তে তেওঁ ছিনেটত দলীয় নিযুক্তিৰ প্ৰথা পুনৰ প্ৰৱৰ্তন কৰিব।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Scheer stands by vow to return to partisan Senate, make patronage appointments |url=https://globalnews.ca/news/5966549/scheer-senate-trudeau-partisan-appointments/ |access-date=28 March 2022 |website=National {{!}} Globalnews.ca |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

ছিনেটৰ স্বাধীনতা বৃদ্ধিৰ প্ৰচেষ্টাই কিছুমানে যুক্তি দিছে যে ছিনেটে বিধান প্ৰক্ৰিয়াত গুৰুত্ব আৰু ক্ষমতা বৃদ্ধিৰ বিকাশ ঘটাইছে। ২০২১ চনৰপৰা দেখা গ’ল যে কানাডাৰ চিনেটৰসকলে বিভিন্ন বিষয়ত লবীং গোটৰপৰা ক্ৰমাৎ হেঁচাত পৰিছে, যাৰপৰা অনুমান কৰিব পাৰি যে অধিক স্বাধীন চেনেটৰ বিধানসভাৰ বিষয়সমূহৰ ওপৰত অধিক অনুভূত প্ৰভাৱ আছে।&lt;ref name=&quot;Bridgman2020&quot; /&gt; ইয়াৰ উপৰি চেনেট নিযুক্তিৰ বাবে স্বতন্ত্ৰ পৰামৰ্শদাতা ব’ৰ্ডৰ জৰিয়তে চিনেটৰ নিযুক্তিৰ পিছত হাউছ অৱ কমনছৰপৰা আইন প্ৰণয়নৰ বাবে চেনেটে প্ৰস্তাৱ কৰা সংশোধনীৰ সংখ্যা উল্লেখযোগ্য বৃদ্ধি পাইছে।&lt;ref name=&quot;Thomas2019&quot; /&gt; ৪২সংখ্যক সংসদৰ সময়ত (২০১৫–২০১৯) চেনেটে ১৩খন চৰকাৰী বিধেয়ক সংশোধনৰ চেষ্টা কৰিছিল, আনহাতে ৪১সংখ্যক সংসদৰ সময়ত (২০১১–২০১৫) মাত্ৰ এখন চৰকাৰী বিধেয়ক সংশোধনৰ চেষ্টা কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;Thomas2019&quot; /&gt; সংস্কাৰিত চেনেটত সকলো আইনৰ কমেও ২০% সংশোধনীৰ প্ৰস্তাৱ দিয়া বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে।&lt;ref name=&quot;VandenBeukelCochraneGodbout2021&quot;&gt;{{Cite journal |last1=VandenBeukel |first1=Jason Robert |last2=Cochrane |first2=Christopher |last3=Godbout |first3=Jean-François |date=11 August 2021 |title=Birds of a Feather? Loyalty and Partisanship in the Reformed Canadian Senate |journal=Canadian Journal of Political Science |language=en |volume=54 |issue=4 |pages=840, 841, 845, 846 |doi=10.1017/S0008423921000548 |s2cid=243704273 |issn=0008-4239|doi-access=free }}&lt;/ref&gt;

======সমালোচনা======
কেইবাজনো পৰ্যবেক্ষক আৰু চেনেটৰ সৈতে জড়িত লোকসকলে ট্ৰুডো চৰকাৰক সংস্কাৰৰ চেষ্টাৰ বাবে সমালোচনা কৰিছে, বেছিভাগ অভিযোগেই এই বিশ্বাসক কেন্দ্ৰ কৰিয়েই হৈছে যে নতুন নিযুক্তি প্ৰক্ৰিয়াটো লিবাৰেল পাৰ্টিৰ লক্ষ্যক মতাদৰ্শগতভাৱে সমৰ্থন কৰাসকলৰ প্ৰতি পক্ষপাতদুষ্ট। বাকী থকা কনজাৰ্ভেটিভ চিনেটৰসকলে বিশেষকৈ স্বতন্ত্ৰ চিনেটৰ গ্ৰুপক অভিযোগ উত্থাপন কৰিছে যে তেওঁলোকে “লিবাৰেল চৰকাৰৰপৰা অহা বিধেয়কসমূহৰ সমৰ্থনত অতি সোনকালে”।&lt;ref name=&quot;Thomas2019&quot; /&gt; 

এই দাবীক সমৰ্থন কৰি ২০২১ চনৰ এক অধ্যয়নত দেখা গৈছে যে স্বতন্ত্ৰ চিনেটৰ গোটৰ সদস্যসকলে চেনেটৰ ভিতৰৰ আন যিকোনো গোটতকৈ বৰ্তমানৰ লিবাৰেল চৰকাৰে প্ৰস্তাৱ কৰা আইনখনৰ সপক্ষে অধিক ধাৰাবাহিকভাৱে ভোটদান কৰিছিল, য’ত এতিয়াও আনুষ্ঠানিকভাৱে লিবাৰেল পাৰ্টিৰ সৈতে মিত্ৰতা থকাসকলো আছিল।&lt;ref name=&quot;VandenBeukelCochraneGodbout2021&quot; /&gt; এইটো অৱশ্যে এটা সামগ্ৰিক ধাৰাৰ ভিতৰত আছিল য’ত সকলো চিনেটৰেই দলীয় আনুগত্যৰ নিম্ন স্তৰ প্ৰদৰ্শন কৰিছিল আৰু সেইবাবেই ইয়াৰ সম্পূৰ্ণ প্ৰভাৱ এতিয়াও জনা হোৱা নাই। সংস্কাৰৰ পূৰ্বে ছিনেটৰ তুলনাত ছিনেটৰ নিযুক্তিত পক্ষপাতিত্ব অনস্বীকাৰ্যভাৱে হ্ৰাস পোৱা বুলিও প্ৰতিৱেদনখনে এই সিদ্ধান্তত উপনীত হৈছে।&lt;ref name=&quot;VandenBeukelCochraneGodbout2021&quot; /&gt; সাধাৰণতে ভবা হয় যে হাউছ অৱ কমনছলৈ অ-লিবাৰেল চৰকাৰ নিৰ্বাচিত হ’লেহে চেষ্টা কৰা সংস্কাৰৰ সফলতাৰ সঠিক বিচাৰ সম্ভৱ হ’ব, যিটো সময়ত ভোটদানৰ উল্লেখযোগ্য ধাৰাটোৱে চৰকাৰৰ প্ৰতি সৰল আনুগত্য, বা লিবাৰেল পাৰ্টিৰ প্ৰতি আনুগত্যক প্ৰতিনিধিত্ব কৰে তেন্তে ইয়াক পৰ্যবেক্ষণ কৰিব পৰা যাব।&lt;ref name=&quot;VandenBeukelCochraneGodbout2021&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Macfarlane2021&quot; /&gt;

====প্ৰাদেশিক আৰু ভূ-খণ্ডীয় ৰাজনীতি====
উত্তৰ-পশ্চিম টেৰিটৰী আৰু নুনাভুটৰ টেৰিটৰিয়েল বিধানসভাসমূহ কোনো ৰাজনৈতিক দল নথকা একমত চৰকাৰ। সকলো সদস্যই নিৰ্দলীয় হিচাপে বহি থাকে। আন প্ৰাদেশিক আৰু টেৰিটৰিয়েল বিধানসভাৰ কেইজনমান স্বতন্ত্ৰ সদস্য আছে, যিবোৰ নীতিগতভাৱে ফেডাৰেল হাউছ অৱ কমনছৰ সৈতে মিল আছে; উদাহৰণস্বৰূপে, ২০০৯ চনৰ ব্ৰিটিছ কলম্বিয়াৰ সাধাৰণ নিৰ্বাচনত নিৰ্দলীয় প্ৰাৰ্থী ভিকি হাণ্টিংটনে ডেল্টা চাউথত বৰ্তমানৰ এটৰ্নী জেনেৰেল ৱালী অপলক সংকীৰ্ণভাৱে পৰাস্ত কৰিছিল। ২০১৯ চনৰ নিউফাউণ্ডলেণ্ড আৰু লেব্ৰাডৰৰ সাধাৰণ নিৰ্বাচনত দুজন নিৰ্দলীয় প্ৰাৰ্থী নিৰ্বাচিত হয়।&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.cbc.ca/news/canada/newfoundland-labrador/eddie-joyce-wins-seat-1.5139625|title='Dwight Ball, you can dismiss me, but you can't defeat me': Eddie Joyce nabs seat once again|date=17 May 2019 |publisher=CBC News|access-date=17 October 2020}}&lt;/ref&gt;

===কোষ্টা ৰিকা===
কোষ্টা ৰিকাত বৰ্তমানৰ আইন অনুসৰি কোনো নাগৰিকক কোনো ৰাজনৈতিক দলৰ প্ৰতিনিধিত্ব অবিহনে নিৰ্দলীয় হিচাপে কোনো নিৰ্বাচিত পদৰ বাবে পোনপটীয়াকৈ প্ৰতিদ্বন্দ্বিতা কৰিবলৈ অনুমতি দিয়া হোৱা নাই।&lt;ref name=&quot;regAL&quot;&gt;{{cite web|title=Reglamento de la Asamblea Legislativa|url=http://www.pgrweb.go.cr/scij/Busqueda/Normativa/Normas/nrm_texto_completo.aspx?nValor1=1&amp;nValor2=46479|language=es|access-date=2021-05-02|archive-date=2022-02-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20220208034534/http://www.pgrweb.go.cr/scij/Busqueda/Normativa/Normas/nrm_texto_completo.aspx?nValor1=1&amp;nValor2=46479}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;contecAL&quot;&gt;{{cite web|title=Consulta 104-2012 J*|work=Departamento de Servicios Técnicos de la Asamblea Legislativa de Costa Rica|url=http://www.asamblea.go.cr/sd/Reglamento_Asamblea/RAL%202014/Servicios%20Tecnicos/CON-104-2012%20J.pdf|language=es |archive-url=https://web.archive.org/web/20231216224015/http://www.asamblea.go.cr/sd/Reglamento_Asamblea/RAL%202014/Servicios%20Tecnicos/CON-104-2012%20J.pdf |archive-date= 16 December 2023 }}&lt;/ref&gt; যিকোনো মনোনয়ন কোনো ৰাজনৈতিক দলৰ জৰিয়তে কৰিব লাগিব, বৰ্তমানৰ আইনী ব্যৱস্থাৰ কাঠামোৰ বাবে, য’ত নিৰ্বাচনী সংহিতা অনুসৰি নিৰ্বাচিত পদৰ বাবে প্ৰাৰ্থীৰ মনোনয়নৰ ক্ষেত্ৰত ৰাজনৈতিক দলসমূহৰ একচেটিয়া অধিকাৰ আছে।&lt;ref name=&quot;códigoelectoral&quot;&gt;{{cite web|title=Código Electoral Nº 8765|url=http://www.pgrweb.go.cr/scij/Busqueda/Normativa/Normas/nrm_texto_completo.aspx?param2=NRTC&amp;nValor1=1&amp;nValor2=66148|date=2 September 2009|language=es}}&lt;/ref&gt;

কিন্তু নিৰ্বাচিত হোৱাৰ পিছত স্বতন্ত্ৰ ৰাজনীতিবিদ হোৱাটো কোষ্টা ৰিকা সংবিধানৰ ২৫ নং অনুচ্ছেদৰদ্বাৰা সুৰক্ষিত, যিয়ে সংগঠনৰ স্বাধীনতাৰ নিশ্চয়তা প্ৰদান কৰে; গতিকে কোনো নাগৰিকক কোনো নিৰ্দিষ্ট ৰাজনৈতিক দলত থাকিবলৈ বাধ্য কৰিব নোৱাৰি আৰু আন কোনো ৰাজনৈতিক গোটত যোগদান কৰিব পাৰে। প্ৰতিটো বিধানসভাৰ সময়ছোৱাত কোষ্টা ৰিকা বিধানসভাৰ কিছুমান ডেপুটি (ডিপুটাডো, বিধায়কৰ বাবে ব্যৱহৃত শব্দ) স্বাধীন হোৱাটো সাধাৰণ কথা; এইটো কেণ্টনৰ পৌৰসভাৰ মেয়ৰ (alcaldes)সকলৰ সৈতেও হৈছে।&lt;ref&gt;{{cite news |title=Alcalde electo en Barva se desmarca del Frente Amplio: &quot;No tengo relación con ellos&quot; |url=https://www.elmundo.cr/costa-rica/alcalde-electo-en-barva-se-desmarca-del-frente-amplio-no-tengo-relacion-con-ellos/ |access-date=2 May 2021 |date=4 March 2016 |language=es}}&lt;/ref&gt;

===মেক্সিকো===
জেইমে হেলিঅ'ড'ৰ' ৰড্ৰিগেজ কাল্ডেৰন (জন্ম ১৯৫৭), কেতিয়াবা তেওঁৰ ডাকনাম &quot;ব্ৰংকো&quot; বুলিও কোৱা হয়, এজন মেক্সিকান ৰাজনীতিবিদ আৰু উত্তৰ নুৱেভ' লিঅ'ন ৰাজ্যৰ প্ৰাক্তন গৱৰ্ণৰ আৰু তেওঁৰ কোনো ৰাজনৈতিক দলৰ সৈতে জড়িত নহয়। {{as of|2015|June|7|df=US}}, তেওঁ নুৱেভ’ লিঅ’নৰ গৱৰ্ণৰ নিৰ্বাচিত হৈ দেশখনৰ প্ৰথমজন নিৰ্দলীয় প্ৰাৰ্থী হিচাপে ইতিহাস ৰচনা কৰে। 

===আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ===

====ৰাষ্ট্ৰপতি====
[[File:Gilbert Stuart Williamstown Portrait of George Washington (cropped)(2).jpg|thumb|আমেৰিকাৰ প্ৰথম ৰাষ্ট্ৰপতি [[জৰ্জ ৱাশ্বিংটন]] আছিল এজন স্বতন্ত্ৰ ৰাজনীতিবিদ। ]]

আজিলৈকে নিৰ্দলীয় হিচাপে নিৰ্বাচিত হোৱা একমাত্ৰ [[আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ|আমেৰিকা]]ৰ ৰাষ্ট্ৰপতি [[জৰ্জ ৱাশ্বিংটন]]। ৱাশ্বিংটনে [[জেন এডামছ্|জন এডামছ]] আৰু আলেকজেণ্ডাৰ হেমিল্টনক কেন্দ্ৰ কৰি ফেডাৰেলিষ্ট ফৈদ আৰু থমাছ জেফাৰচন আৰু জেমছ মেডিচনক কেন্দ্ৰ কৰি ডেম’ক্ৰেটিক-ৰিপাব্লিকান ফৈদ হিচাপে কঠিন হ’বলৈ আৰম্ভ কৰা ৰাজনৈতিক দলসমূহৰ বিকাশৰ বিৰোধিতা কৰিছিল। ৱাশ্বিংটনে আশংকা কৰিছিল যে পক্ষপাতিত্বই অৱশেষত দেশখন ধ্বংস কৰিব,&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.politico.com/magazine/story/2017/01/washingtons-farewell-address-warned-us-about-hyper-partisanship-214616/|title=George Washington's Farewell Warning|last=Avlon|first=John|website=POLITICO Magazine|date=10 January 2017 |language=en|access-date=24 February 2020}}&lt;/ref&gt; আৰু বিখ্যাতভাৱে ১৭৯৬ চনত তেওঁৰ বিদায়ী ভাষণত &quot;দলীয় মনোভাবৰ কুৎসিত প্ৰভাৱ&quot;ৰ বিৰুদ্ধে সতৰ্ক কৰি দিছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.loc.gov/exhibits/creating-the-united-states/formation-of-political-parties.html|title=Formation of Political Parties - Creating the United States {{!}} Exhibitions |last1=Peale|first1=Charles Willson|last2=Madison|first2=James|date=1787–1812|website=Library of Congress |access-date=24 February 2020|last3=Sherman|first3=Roger|last4=Washington|first4=George|last5=Jefferson|first5=Thomas|last6=Monroe|first6=James|last7=Cooper|first7=Thomas|last8=Birch|first8=William|last9=Adams|first9=Abigail}}&lt;/ref&gt;

১৮৪১ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ মাহত জন টাইলাৰক হুইগ পাৰ্টিৰপৰা বহিষ্কাৰ কৰা হয় আৰু ৰাষ্ট্ৰপতিত্বৰ বাকী সময়ছোৱাত বেছিভাগেই স্বতন্ত্ৰ হৈ থাকে। পিছলৈ ১৮৪৪ চনত তেওঁ টাইলাৰ পাৰ্টিৰ অধীনত কিছুসময়ৰ বাবে নিৰ্বাচনত অৱতীৰ্ণ হয় যদিও ভোট বিভাজন কৰি হুইগ প্ৰাৰ্থী হেনৰী ক্লেক নিৰ্বাচন দিব বুলি ভয়ত তেওঁ আঁতৰি যায়। 

১৯০০ চনৰপৰা আমেৰিকাৰ ৰাষ্ট্ৰপতিৰ বাবে নিৰ্দলীয় হিচাপে প্ৰতিদ্বন্দ্বিতা কৰা প্ৰাৰ্থীসকলৰ ভিতৰত ১৯৮০ চনত কংগ্ৰেছী [[জান এণ্ডাৰছন|জন এণ্ডাৰছন]], ১৯৯২ আৰু ১৯৯৬ চনত কোটিপতি উদ্যোগী ৰছ পেৰট (১৯৯৬ চনত নৱপ্ৰতিষ্ঠিত ৰিফৰ্ম পাৰ্টিৰ অধীনত), ১৯৯৬ আৰু ২০০০ চনৰ নিৰ্বাচনত গ্ৰীণ পাৰ্টিৰ প্ৰাক্তন প্ৰাৰ্থী ৰালফ নাডাৰ, আৰু &quot;নেভাৰ ট্ৰাম্প&quot; ৰক্ষণশীল প্ৰাৰ্থী ইভান আদি অন্তৰ্ভুক্ত ৱাশ্বিংটনৰ পিছত সকলো নিৰ্দলীয় প্ৰাৰ্থীৰ ভিতৰত পেৰটে সৰ্বোত্তম প্ৰদৰ্শন আগবঢ়াইছিল, নিৰ্বাচনী মহাবিদ্যালয়ত কোনো ভোট লাভ কৰা নাছিল যদিও জনপ্ৰিয় ভোটৰ ১৯ শতাংশ লাভ কৰিছিল আৰু নিৰ্বাচনৰ বতৰৰ আৰম্ভণিতে তেওঁৰ বিৰোধী বিল ক্লিণ্টন আৰু জৰ্জ এইচ ডব্লিউ বুছৰ বিৰুদ্ধে নিৰ্বাচনত আগবাঢ়িছিল।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/1992/06/11/us/the-1992-campaign-on-the-trail-poll-gives-perot-a-clear-lead.html |url-access=subscription |title=The 1992 Campaign: On the Trail – Poll Gives Perot a Clear Lead|date=11 June 1992|work=The New York Times|access-date=23 February 2020|language=en-US|issn=0362-4331 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200411100640/https://www.nytimes.com/1992/06/11/us/the-1992-campaign-on-the-trail-poll-gives-perot-a-clear-lead.html |archive-date= Apr 11, 2020 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.realclearpolitics.com/lists/candidate_spenders/ross-perot.html?state=play|title= 10 Candidates Who Spent Giant Sums of Their Personal Wealth - Ross Perot (Lost)|website=RealClearPolitics |access-date=23 February 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.britannica.com/event/United-States-presidential-election-of-1992 |first1=Michael |last1=Levy |title=United States presidential election of 1992 {{!}} United States government|website=Encyclopedia Britannica|language=en|access-date=23 February 2020}}&lt;/ref&gt; ইয়াৰ উপৰি মেকমুলিনে তেওঁৰ গৃহ ৰাজ্য ইউটাত ২১ শতাংশ জনপ্ৰিয় ভোট লাভ কৰিছিল যদিও দেশৰ বাকী অংশৰপৰা তেওঁ বিশেষ সমৰ্থন লাভ কৰা নাছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://apnews.com/7782fa79d87347fdb35b14f344776c2f |first1=Brady |last1=McCombs |first2=Michelle L. |last2=Price |title=GOP call to 'come home' helps Trump win big in Utah|date=9 November 2016|website=AP NEWS|access-date=23 February 2020 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223085926/https://apnews.com/7782fa79d87347fdb35b14f344776c2f |archive-date=23 February 2020 }}&lt;/ref&gt; ২০১৬ আৰু ২০২০ চনৰ ডেম’ক্ৰেটিক পাৰ্টিৰ ৰাষ্ট্ৰপতি নিৰ্বাচনৰ প্ৰাইমাৰীত নিৰ্দলীয় চিনেটৰ বাৰ্নি চেণ্ডাৰছে নিৰ্বাচনত অৱতীৰ্ণ হৈছিল যদিও শেষত ২০১৬ বা ২০২০ চনৰ ৰাষ্ট্ৰপতি নিৰ্বাচন দুয়োটাতে বেলটত উপস্থিত নাছিল যদিও তেওঁ নিজৰ গৃহ ৰাজ্য ভাৰম’ণ্টত ৰাইট-ইন প্ৰাৰ্থী হিচাপে ৫%তকৈ অধিক জনপ্ৰিয় ভোট লাভ কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://vtelectionresults.sec.state.vt.us/Index.html#/federal |title=Vermont Election Night Results |website=Office of the Vermont Secretary of State |access-date=12 November 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190528035300/https://vtelectionresults.sec.state.vt.us/Index.html#/federal |archive-date=28 May 2019 |url-status=live |archivedate=28 May 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190528035300/https://vtelectionresults.sec.state.vt.us/Index.html#/federal |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt; 

২০০৮ চনত নাডাৰে কেইবাখনো ৰাজ্যত বেলটৰ সুবিধা লাভ কৰিবলৈ নিউ মেক্সিকো, ডেলাৱেৰ আৰু অন্যান্য ঠাইত স্বতন্ত্ৰ দল গঠন কৰে। ২০২৪ চনত ৰবাৰ্ট এফ কেনেডি জুনিয়ৰে একে উদ্দেশ্যেৰে কেইবাখনো ৰাজ্যত &quot;We the People&quot; দল গঠন কৰিছিল, যদিও তেওঁ স্বাধীন।&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Bohannon |first=Molly |date=2024-01-16 |title=RFK Jr. Starting New Political Parties In Effort To Expand Ballot Access |url=https://www.forbes.com/sites/mollybohannon/2024/01/16/rfk-jr-starting-new-political-parties-in-effort-to-expand-ballot-access/ |access-date=2024-06-23 |website=Forbes |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Large |first=Steve |date=2024-01-16 |title=RFK Jr. announces he is creating new party to get on California ballot in presidential run |url=https://www.cbsnews.com/sacramento/news/rfk-jr-announces-he-is-creating-new-party-to-get-on-california-ballot-in-presidential-run/ |access-date=2024-06-23 |website=CBS Sacramento |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

জো লিবাৰমেন (যিজনে লিবাৰমেনৰ বাবে কানেকটিকাট সৃষ্টি কৰিছিল)কে ধৰি ফেডাৰেল দৌৰৰ আন কেইবাজনো প্ৰাৰ্থীয়েও একেধৰণৰ কৌশল অৱলম্বন কৰিছে। 

====ৰাজ্যপাল====
ইলিনয়, মেইন, অৰেগন, ৰোড আইলেণ্ড, টেক্সাছ, আলাস্কা আৰু নৰ্থ ডাকোটাই গৱৰ্ণৰ হিচাপে আনুষ্ঠানিকভাৱে নিৰ্দলীয় প্ৰাৰ্থী নিৰ্বাচিত কৰিছে: ইলিনয়ৰ প্ৰথম দুজন গৱৰ্ণৰ শ্বেড্ৰাক বণ্ড আৰু এডৱাৰ্ড ক'লছ; ১৯৭৪ চনত জেমছ বি লংলিৰ লগতে ১৯৯৪ আৰু ১৯৯৮ চনত মেইনৰপৰা এংগাছ কিং; ২০১০ চনত ৰোড আইলেণ্ডৰপৰা লিংকন চাফী; ১৯৩০ চনত অৰেগনৰপৰা জুলিয়াছ মাইয়াৰ; ১৮৫৯ চনত টেক্সাছৰপৰা ছেম হিউষ্টন; আৰু ২০১৪ চনত আলাস্কাৰপৰা বিল ৱাকাৰ। কানেকটিকাটৰ লৱেল পি ৱেইকাৰ জুনিয়ৰক কেতিয়াবা স্বতন্ত্ৰ গৱৰ্ণৰ হিচাপে উল্লেখ কৰা হয় যদিও কাৰিকৰীভাৱে এইটো শুদ্ধ নহয়; তেওঁ এ কানেকটিকাট পাৰ্টিৰ প্ৰাৰ্থী হিচাপে প্ৰতিদ্বন্দ্বিতা কৰিছিল (যিটোৱে তেওঁক অসংলগ্ন প্ৰাৰ্থীতকৈ ভাল বেলট প্লেচমেণ্ট দিছিল), ডেম'ক্ৰেটিক আৰু ৰিপাব্লিকান দলৰ মনোনীতসকলক পৰাস্ত কৰিছিল। আন এজন প্ৰাক্তন গৱৰ্ণৰ যাক কেতিয়াবা নিৰ্দলীয় হিচাপে উল্লেখ কৰা হয়, তেওঁ হ’ল জেছি ভেণ্টুৰা, যিয়ে প্ৰকৃততে ৰিফৰ্ম পাৰ্টিৰ মিনেছ’টা সংযুক্ত সংস্থাৰ সদস্য হিচাপে নিৰ্বাচনত অৱতীৰ্ণ হৈছিল, যিয়ে পিছলৈ দলটোৰপৰা বিচ্ছিন্ন হৈ নিজৰ মূল নাম মিনেছ’টা ইণ্ডিপেণ্ডেন্স পাৰ্টিলৈ ঘূৰি আহিছিল। ১৯৩৩ চনত নৰ্থ ডাকোটাই ৰিপাব্লিকান/ননপাৰ্টিচান লীগৰ সদস্য হিচাপে উইলিয়াম লেংগাৰক গৱৰ্ণৰ নিৰ্বাচিত কৰে। পৰৱৰ্তী সময়ত ১৯৩৭ চনত নিৰ্দলীয় হিচাপে ৰাজ্যপাল নিৰ্বাচিত হয়। 

১৯৭১ চনত ভাৰ্জিনিয়াৰ ৰাজ্যিক চিনেটৰ হেনৰী হাউৱেল, যিজন প্ৰাক্তন ডেম’ক্ৰেট, নিৰ্দলীয় হিচাপে লেফটেনেণ্ট গৱৰ্ণৰ নিৰ্বাচিত হয়। দুবছৰৰ পাছত তেওঁ নিৰ্দলীয় হিচাপে গৱৰ্ণৰ পদৰ প্ৰচাৰ চলাইছিল যদিও ১৫ হাজাৰ ভোটত পৰাস্ত হৈছিল। 

২০০৬ চনত কেইবাজনো বিফল নিৰ্দলীয় ৰাজ্যপাল পদৰ প্ৰাৰ্থীয়ে নিজৰ নিৰ্বাচনী দৌৰত প্ৰভাৱ পেলাইছিল। মেইনত ৰাজ্যখনৰ বিধায়িকা বাৰ্বাৰা মেৰিলে (পূৰ্বতে ডেম’ক্ৰেট) ২১% ভোট লাভ কৰে। টেক্সাছত দেশীয় সংগীত গায়িকা আৰু ৰহস্য ঔপন্যাসিক কিংকি ফ্ৰাইডমেনে ১২.৪৩% ভোট লাভ কৰে, আৰু ৰাজ্যিক নিয়ন্ত্ৰক কেৰ’ল কিটন ষ্ট্ৰেহৰ্নে ১৮.১৩% ভোট লাভ কৰে। দৌৰত ষ্ট্ৰেহৰ্ণ আৰু ফ্ৰাইডমেনৰ উপস্থিতিৰ ফলত তেওঁলোকৰ আৰু দুটা প্ৰধান দলৰ মাজত চাৰিটা দিশত বেলট বিভাজিত হয়। 

২০১০ চনত ফ্ল’ৰিডাৰ গৱৰ্ণৰ চাৰ্লি ক্ৰীষ্টে ৰিপাব্লিকান দল এৰি নিৰ্দলীয় দল হয়। (পিছলৈ তেওঁ ডেম’ক্ৰেট হৈছিল। )&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.huffingtonpost.com/2010/10/27/charlie-crist-senate-race_n_774589.html |first1=Brendan |last1=Farrington |work=Huffington Post|title=Charlie Crist Comes Under Fire For Pulling Party Switch|date=27 October 2010|access-date=26 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20160305231220/http://www.huffingtonpost.com/2010/10/27/charlie-crist-senate-race_n_774589.html|archive-date=5 March 2016}}&lt;/ref&gt; তেওঁ ৰিপাব্লিকান দল এৰিলে কাৰণ তেওঁ আমেৰিকাৰ চেনেট নিৰ্বাচনৰ বাবে ৰিপাব্লিকান দলৰ প্ৰাইমাৰীত প্ৰাক্তন ষ্টেট হাউছৰ অধ্যক্ষ মাৰ্কো ৰুবিঅ’ৰ বিৰুদ্ধে প্ৰতিদ্বন্দ্বিতা কৰিব নিবিচাৰিছিল, ইয়াৰ পৰিৱৰ্তে সাধাৰণ নিৰ্বাচনত নিৰ্বাচনত অৱতীৰ্ণ হোৱাটো পছন্দ কৰিছিল। ডেম’ক্ৰেটিক দলৰ প্ৰাৰ্থী কেণ্ড্ৰিক মীকৰ আগত ক্ৰীষ্টে স্থান লাভ কৰিলেও ৰুবিঅ’ই নিৰ্বাচনত জয়লাভ কৰে। 

২০১৪ চনত হনোলুলুৰ প্ৰাক্তন মেয়ৰ মুফি হানেমেনে হাৱাই ৰাজ্যৰ গৱৰ্ণৰ পদৰ বাবে নিৰ্দলীয় প্ৰাৰ্থী হিচাপে প্ৰতিদ্বন্দ্বিতা কৰিছিল, ইয়াৰ পূৰ্বে ৰাজ্যখনৰ ডেম’ক্ৰেটিক দলৰ প্ৰাইমাৰীত প্ৰচাৰ চলাইছিল। ফলত ডেম’ক্ৰেটিক দলৰ প্ৰাৰ্থী ডেভিদ ইগে ৪৯% বহুত্বৰে গৱৰ্ণৰ হিচাপে নিৰ্বাচিত হয়।&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.kitv.com/politics/ige-takes-early-lead-in-hawaii-governors-race/29545058|title=Democrat David Ige elected Hawaii governor|date=4 November 2014|website=KITV|archive-url=https://web.archive.org/web/20141105212441/http://www.kitv.com/politics/ige-takes-early-lead-in-hawaii-governors-race/29545058|archive-date=5 November 2014|access-date=10 May 2026|archivedate=5 November 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141105212441/http://www.kitv.com/politics/ige-takes-early-lead-in-hawaii-governors-race/29545058|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt; লগতে ২০১৪ চনত ভালডেজৰ প্ৰাক্তন মেয়ৰ বিল ৱাকাৰে গৱৰ্ণৰ নিৰ্বাচনত জয়লাভ কৰে। ২০১৮ চনৰ নিৰ্বাচনৰ পূৰ্বে ৱাকাৰে অৱসৰ গ্ৰহণ কৰিছিল যদিও ২০২২ চনত পুনৰ নিৰ্বাচনত অৱতীৰ্ণ হৈছিল। তেওঁ জয়ী নহ’ল যদিও ২০% ভোট লাভ কৰে। 

====কংগ্ৰেছ====

===== প্ৰতিনিধি সদন =====
আমেৰিকাৰ হাউছ অৱ ৰিপ্ৰেজেণ্টেটিভতো দেখা গৈছে এমুঠিমান নিৰ্দলীয় সদস্য। উদাহৰণস্বৰূপে ভাৰমণ্টৰ বাৰ্নি চেণ্ডাৰছ, ভাৰ্জিনিয়াৰ ভাৰ্জিল গুড, অহাইঅ’ৰ ফ্ৰেজিয়াৰ ৰিমছ, উইচকনচিনৰ ভিক্টৰ বাৰ্গাৰ আৰু মিছিগানৰ জাষ্টিন আমাছ আৰু পল মিচেল। 

===== চেনেট =====
[[ইতিহাস]]ৰ পাতত [[আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ|আমেৰিকা]]ৰ চেনেটলৈ কেইবাজনো নিৰ্দলীয় নিৰ্বাচিত হৈছে। উল্লেখযোগ্য উদাহৰণ হ’ল ১৯ শতিকাত ইলিনয়ৰ ডেভিদ ডেভিছ (এজন প্ৰাক্তন ৰিপাব্লিকান) আৰু ২০ শতিকাত ভাৰ্জিনিয়াৰ হেৰী এফ বাইৰ্ড জুনিয়ৰ (যিজন ডেম’ক্ৰেট হিচাপে প্ৰথম কাৰ্যকালৰ বাবে নিৰ্বাচিত হৈছিল)। কিছুমান বিষয়াই কোনো দলৰ সদস্য হিচাপে নিৰ্বাচিত হৈছে যদিও কাৰ্যভাৰ গ্ৰহণ কৰি থকাৰ সময়তে (তেনেকৈ নিৰ্বাচিত নোহোৱাকৈ) স্বাধীন হৈ পৰিছে, যেনে অৰেগনৰ ৱেইন মৰ্ছে ৰিপাব্লিকান দল এৰি নিৰ্দলীয় হোৱাৰ পিছত দুবছৰৰ পাছত ডেম’ক্ৰেটিক পাৰ্টিত যোগদান কৰে। ১৯৩০ চনত কংগ্ৰেছত ৰিপাব্লিকান দলৰ সংখ্যাগৰিষ্ঠতা হেৰুৱাই নেব্ৰাস্কাৰ চিনেটৰ জৰ্জ ডব্লিউ নৰিছে চাৰিটা কাৰ্যকালৰ বাবে ৰিপাব্লিকান হিচাপে নিৰ্বাচিত হোৱাৰ পিছত নিৰ্দলীয় দললৈ সলনি হয়। ১৯৩৬ চনত নৰিছে নিৰ্দলীয় হিচাপে পুনৰ নিৰ্বাচনত জয়ী হয় যদিও পিছলৈ ১৯৪২ চনত ৰিপাব্লিকান কেনেথ এছ ৱেৰীৰ হাতত চূড়ান্ত পুনৰ নিৰ্বাচনৰ প্ৰচেষ্টাত পৰাস্ত হয়। 

====== ২০০০ চনৰপৰা ======
ভাৰমণ্টৰ চিনেটৰ জিম জেফৰ্ডছে ২০০১ চনত ৰিপাব্লিকান পাৰ্টি এৰি নিৰ্দলীয় দল এৰিছিল। জেফৰ্ডছৰ দলৰ মৰ্যাদা সলনি কৰাটো বিশেষভাৱে উল্লেখযোগ্য আছিল কাৰণ ইয়াৰ ফলত ৰিপাব্লিকান আৰু ডেম’ক্ৰেটৰ মাজত (ৰিপাব্লিকান দলৰ উপ-ৰাষ্ট্ৰপতি ডিক চেনিৰ সৈতে, যিয়ে অনুমাণিকভাৱে ৰিপাব্লিকান দলৰ সপক্ষে সকলো সম্পৰ্ক ভাঙি পেলাব) চেনেটৰ গঠন ৫০ৰপৰা ৫০লৈ স্থানান্তৰিত হৈছিল, ৪৯ জন ৰিপাব্লিকান, ৫০ জন ডেম’ক্ৰেট আৰু এজন নিৰ্দলীয়। জেফৰ্ডছে চেনেটৰ পৰিৱেশ আৰু ৰাজহুৱা কাম সমিতিৰ অধ্যক্ষ হিচাপে নিযুক্তি পোৱাৰ বিনিময়ত ছিনেটত ডেম’ক্ৰেটিক দলৰ নিয়ন্ত্ৰণৰ বাবে ভোট দিবলৈ সন্মত হয় আৰু ২০০২ চনৰ নিৰ্বাচনলৈকে ডেম’ক্ৰেটসকলে ছিনেটৰ নিয়ন্ত্ৰণ ৰাখিছিল, যেতিয়া ৰিপাব্লিকানসকলে পুনৰ সংখ্যাগৰিষ্ঠতা লাভ কৰিছিল। ২০০৭ চনৰ কাৰ্যকালৰ শেষত জেফৰ্ডছে অৱসৰ গ্ৰহণ কৰে। ২০০২ চনৰ নিৰ্বাচনৰ এদিন পূৰ্বে মিনেছ’টাৰ ইণ্ডিপেণ্ডেন্স পাৰ্টিৰ ডিন বাৰ্কলিক পল ৱেলষ্টোনৰ ছিনেটৰ আসন পূৰণ কৰিবলৈ নিযুক্তি দিয়া হয়, যিজনে পুনৰ নিৰ্বাচনত অৱতীৰ্ণ হৈ থকাৰ সময়তে কেইবা সপ্তাহ আগতে মৃত্যুবৰণ কৰে। বাৰ্কলেই দুয়োটা দলৰ সৈতে ককাচ কৰিবলৈ অস্বীকাৰ কৰে। 

২০০৬ চনত অৱসৰপ্ৰাপ্ত জিম জেফৰ্ডছে নিৰ্দলীয় হিচাপে খালী কৰা চেনেটৰ আসনখনত জয়লাভ কৰে নিৰ্দলীয় ৰাজনীতিবিদ বাৰ্নি চেণ্ডাৰছে আৰু ২০১২, ২০১৮ আৰু ২০২৪ চনত পুনৰ নিৰ্বাচিত হয়। ১৯৯১ চনৰপৰা ২০০৭ চনলৈকে তেওঁ ভাৰমণ্ট-এট-লাৰ্জৰ বাবে আমেৰিকাৰ হাউছ অৱ ৰিপ্ৰেজেণ্টেটিভছৰ স্বতন্ত্ৰ সদস্য আছিল।&lt;ref&gt;{{cite web |date=14 September 2014 |title=Vermont Independent Sen. Bernie Sanders says he may run for president as a Democrat |url=https://news.yahoo.com/bernie-sanders-president-democrat-145640890.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20141017230810/http://news.yahoo.com/bernie-sanders-president-democrat-145640890.html |archive-date=17 October 2014 |access-date=29 November 2014 |publisher=Yahoo! News}}&lt;/ref&gt; লগতে ২০০৬ চনত জো লিবাৰমেন এজন প্ৰাক্তন ডেম’ক্ৰেট আছিল আৰু প্ৰাইমাৰীত পৰাস্ত হোৱাৰ পিছত তৃতীয়পক্ষৰ অধীনত (লিবাৰমেন পাৰ্টিৰ বাবে কানেকটিকাট) নিৰ্বাচনত অৱতীৰ্ণ হৈছিল। নিৰ্বাচনৰ পিছত লিবাৰমেনে ২০১৩ চনত অৱসৰ লোৱালৈকে নিজকে নিৰ্দলীয় ডেম’ক্ৰেট হিচাপে নামভৰ্তি কৰে। ২০০৬ চনত কংগ্ৰেছৰ একমাত্ৰ দুজন বিজয়ী নিৰ্দলীয় প্ৰাৰ্থী আছিল চেণ্ডাৰছ আৰু লিবাৰমেন, দুয়োজনে ডেম’ক্ৰেটৰ সৈতে ককাচ কৰিছিল। ২০১২ চনত এংগাছ কিং মেইনৰপৰা নিৰ্দলীয় হিচাপে আমেৰিকাৰ চেনেটলৈ নিৰ্বাচিত হয়। ২০১৮ চনত পুনৰ নিৰ্বাচিত হোৱাৰ পিছত ২০২৪ চনত তৃতীয়বাৰৰ বাবে জয়লাভ কৰে। 

[[জ' বাইডেন|জ' বাইডেন]]ৰ ৰাষ্ট্ৰপতিত্বৰ সময়ত ডেম’ক্ৰেটিক পাৰ্টিৰ প্ৰাক্তন সদস্য কিৰ্ষ্টেন চিনেমা আৰু জো মানচিনে চেণ্ডাৰছ আৰু কিঙৰ সৈতে যোগদান কৰি নিৰ্দলীয় ডেম’ক্ৰেট হয়। তেওঁলোকক মধ্যপন্থী ডেম’ক্ৰেট বা কনজাৰ্ভেটিভ ডেম’ক্ৰেট হিচাপে দেখা যায়, আৰু তেওঁলোকৰ সিদ্ধান্তৰ ব্যাখ্যা দিবলৈ পক্ষপাতিত্ব বৃদ্ধিৰ উদাহৰণ দিয়া হয়।&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Watson |first=Kathryn |date=2024-05-31 |title=Sen. Joe Manchin leaves Democratic Party, registers as an independent |url=https://www.cbsnews.com/news/democrat-joe-manchin-registers-independent/ |access-date=2024-06-23 |website=CBS News |language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Sinema |first=Kyrsten |date=2022-12-09 |title=Sen. Kyrsten Sinema: Why I'm registering as an independent |url=https://www.azcentral.com/story/opinion/op-ed/2022/12/09/sen-kyrsten-sinema-of-arizona-why-im-registering-as-an-independent/69712395007/ |access-date=2024-06-23 |website=The Arizona Republic |language=en-US}}&lt;/ref&gt; তেওঁলোকে নিজৰ সংযোগ সলনি কৰাৰ পাছত ১৭ সংশোধনী অনুমোদনৰ পিছত ছিনেটত একক কংগ্ৰেছত সৰ্বাধিক নিৰ্দলীয় লোকৰ সংখ্যা আছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Winger |first=Richard |date=2024-05-31 |title=Senator Joe Manchin Changes His Registration from Democratic to Independent |url=https://ballot-access.org/2024/05/31/senator-joe-manchin-changes-his-registration-from-democratic-to-independent/ |access-date=2024-06-23 |website=Ballot Access News |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

'''ৰাজ্যিক আৰু স্থানীয় স্বতন্ত্ৰ ৰাজনীতিবিদ'''

ৰাজ্য আৰু স্থানীয় পৰ্যায়তো স্বতন্ত্ৰ ৰাজনীতিবিদসকলে উল্লেখযোগ্য ভূমিকা পালন কৰিছে, প্ৰায়ে এনে প্ৰেক্ষাপটত সফলতা লাভ কৰিছে য’ত দলীয় সংযোগ কম প্ৰভাৱশালী বা নিৰ্বাচন অদলীয়।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=5 Ways Independent Candidates Contribute to Bipartisanship |url=https://goodparty.org/blog/article/5-ways-independent-candidates-bipartisanship |access-date=2024-11-16 |website=GoodParty.org |language=en}}&lt;/ref&gt;

'''মেয়ৰ আৰু পৌৰসভাৰ নেতা'''

বিশেষকৈ বৃহৎ চহৰত নিৰ্দলীয় প্ৰাৰ্থীয়ে নিৰ্বাচনত ব্যাপক প্ৰভাৱ পেলোৱাৰ লগতে জয়ীও হোৱা বহু ক্ষেত্ৰত দেখা গৈছে। উদাহৰণস্বৰূপে, নিউয়ৰ্ক চহৰৰ প্ৰাক্তন মেয়ৰ মাইকেল ব্লুমবাৰ্গে ২০০২ চনৰপৰা ২০১৩ চনলৈকে ৰিপাব্লিকান হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল যদিও তৃতীয় কাৰ্যকালৰ বাবে তেওঁ নিৰ্দলীয় হিচাপে জয়ী হৈছিল।&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Reichl |first=Alex |date=2023-06-05 |title=&lt;i&gt;Mayor Michael Bloomberg: The limits of power&lt;/i&gt;, by Lynne A. Weikart &lt;b&gt; &lt;i&gt;Mayor Michael Bloomberg: The limits of power&lt;/i&gt; &lt;/b&gt;, by Lynne A. Weikart, Ithaca and London, Cornell University Press, 2021 |journal=Journal of Urban Affairs |volume=46 |issue=5 |pages=1086–1087 |doi=10.1080/07352166.2023.2201141 |issn=0735-2166}}&lt;/ref&gt; স্বতন্ত্ৰ ৰাজনীতিবিদসকলে মিনিয়াপলিছৰ দৰে চহৰৰো নেতৃত্ব দিছে, য’ত চাৰ্লছ ষ্টেনভিগে গোটেই ১৯৭০ চনটো স্বতন্ত্ৰ মেয়ৰ হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{Cite journal |last1=Manuel |first1=Jeffrey T. |last2=Urban |first2=Andrew |date=2008 |title='&quot;You Can't Legislate the Heart'&quot;: Minneapolis Mayor Charles Stenvig and the Politics of Law and Order |url=https://journals.ku.edu/amsj/article/view/4011 |journal=American Studies |language=en |pages=195–219 |issn=0026-3079}}&lt;/ref&gt; এই নেতাসকলে প্ৰায়ে দলীয় মতাদৰ্শৰ ওপৰত প্ৰাগমেটিক শাসনৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰে, বৈচিত্ৰ্যময় ভোটাৰৰ ভিত্তিক আকৰ্ষণ কৰে। 

'''ৰাজ্যিক বিধায়িনী'''

কংগ্ৰেছতকৈ কম সাধাৰণ যদিও নিৰ্দলীয়সকলে মাজে মাজে ৰাজ্যিক বিধায়িনী দলত কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰে। বিশেষকৈ মেইন আৰু আলাস্কাত স্বতন্ত্ৰ ৰাজ্যিক বিধায়কৰ ইতিহাস দেখা গৈছে। উদাহৰণস্বৰূপে, আলাস্কা ষ্টেট হাউছত নিৰ্দলীয়সকলে কেতিয়াবা মিত্ৰজোঁট চৰকাৰত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰি আহিছে, ঘনিষ্ঠভাৱে বিভক্ত চেম্বাৰত নিজৰ প্ৰভাৱ প্ৰদৰ্শন কৰিছে। এই বিধায়কসকলে দলীয় মঞ্চৰ কঠোৰ আনুগত্যতকৈ আঞ্চলিক বা নীতি-নিৰ্দিষ্ট বিষয়ক প্ৰায়ে অগ্ৰাধিকাৰ দিয়ে।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2024-07-12 |title=The rest of the country should learn from Alaska's successful ranked-choice voting experiment {{!}} Op-Ed |url=https://www.seattletimes.com/opinion/the-rest-of-the-country-should-learn-from-alaskas-successful-ranked-choice-voting-experiment/ |access-date=2024-12-03 |website=The Seattle Times |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

'''ন্যায়িক আৰু নিৰপেক্ষ কাৰ্যালয়'''

বিশেষকৈ ন্যায়পালিকাৰ বহুতো ৰাজ্যিক আৰু স্থানীয় কাৰ্যালয় আনুষ্ঠানিকভাৱে দলহীন, যিয়ে নিৰ্দলীয়সকলক সফলতাৰ সুযোগ প্ৰদান কৰে।&lt;ref&gt;{{Cite book |last1=Bonneau |first1=Chris W. |url=https://www.taylorfrancis.com/books/9781135852696 |title=In Defense of Judicial Elections |last2=Hall |first2=Melinda Gann |date=2009-06-02 |publisher=Routledge |isbn=978-0-203-87699-2 |edition=0 |language=en |doi=10.4324/9780203876992}}&lt;/ref&gt; উদাহৰণস্বৰূপে, ৰাজ্যিক বিদ্যালয়ৰ অধীক্ষক বা নগৰ পৰিষদৰ সদস্যসকল সাধাৰণতে এনে ৰাজনীতিবিদ যিয়ে নিজকে স্বাধীন বা একেবাৰেই কোনো দল নথকা বুলি পৰিচয় দিয়ে। এই ব্যৱস্থাৰ জৰিয়তে ভোটাৰসকলে দলীয় সংযুক্তিৰ পৰিৱৰ্তে প্ৰাৰ্থীৰ অৰ্হতাৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিব পাৰে যিহেতু এই পদসমূহৰ বাবে ইয়াৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়া উচিত নহয়।&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Jacobs |first=Richard M. |date=2016-12-06 |title=The Ethics Primer for Public Administrators in Government and Nonprofit Organizations (2nd ed.) |journal=Public Integrity |volume=19 |issue=3 |pages=294–298 |doi=10.1080/10999922.2016.1248882 |issn=1099-9922}}&lt;/ref&gt;
==এছিয়া==
===চীন===
====হংকং====
Around half of [[Legislative Council of Hong Kong|Hong Kong's Legislative Council]] is made up of independents, or members whose political groups are represented by one sole member in the legislature. They are common in [[Functional constituency (Hong Kong)|functional constituencies]], and are not rare among [[Geographical constituency|geographical constituencies]].

===ভাৰত===
Independent candidates can contest elections on the basis of their personal appeal or to promote an ideology different from any party. In the [[2024 Indian general election|2024 general election]], seven independent candidates were elected to [[Lok Sabha]], the lower house of the [[Parliament of India]].&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Singh |first=Nandini |date=7 June 2024 |title=Who are the 7 independent candidates who won in 2024 Lok Sabha elections? |url=https://www.business-standard.com/elections/lok-sabha-election/who-are-the-7-independent-candidates-who-won-in-2024-lok-sabha-elections-124060700701_1.html |access-date=30 October 2024 |website=Business Standard }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Guidelines for Contestants |website=CEO , JK  |url=https://ceojk.nic.in/ForContestants.htm |access-date=30 October 2024 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20241109093107/https://ceojk.nic.in/ForContestants.htm |archive-date= Nov 9, 2024 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Who is independent candidate? |url=https://www.thehindu.com/opinion/op-ed/who-is-independent-candidate/article27004541.ece |date=2 May 2019 |access-date=30 October 2024 |publisher=[[The Hindu]] |url-access=subscription |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20240531162333/https://www.thehindu.com/opinion/op-ed/who-is-independent-candidate/article27004541.ece |archive-date= 31 May 2024 }}&lt;/ref&gt;

===মালছিয়া===
Independents have rarely been elected to the [[Dewan Rakyat]] and state legislative assemblies. In Malaysian elections, many independent candidates lose their election deposit because they had failed to secure at least 12.5% or one-eighth of the total votes cast. Since [[List of members of the Dewan Negara|senators]] in Malaysia are only appointed with the guidance of the prime minister by either the [[King of Malaysia]] or the respective state assemblies, independent [[List of members of the Dewan Negara|senators]] are quite rare, with most of them being technocrats or niche experts whose function is to serve a ministry.

In 2010, a group of independent MPs who were sacked from the [[People's Justice Party (Malaysia)|People's Justice Party]] formed a political block called ''[[:ms:Konsensus Bebas|Konsensus Bebas]]''.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://weechookeong.com/2010/06/07/konsensus-bebas-formed/ |title=KONSENSUS BEBAS formed today! |website=Wee Choo Keong |date=7 June 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180419184124/https://weechookeong.com/2010/06/07/konsensus-bebas-formed/ |archive-date=19 April 2018 |access-date=17 May 2026 |archivedate=19 April 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180419184124/https://weechookeong.com/2010/06/07/konsensus-bebas-formed/ |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt; The members were [[Zahrain Mohamed Hashim]] (Bayan Baru), [[Wee Choo Keong]] (Wangsa Maju), [[Zulkifli Noordin]] (Kulim-Bandar Bharu), [[Tan Tee Beng]] (Nibong Tebal) and [[Mohsin Fadzli Samsuri]] (Bagan Serai). It did not last beyond the 12th General Elections.

{{as of|May 2018}}, three independent MPs were elected in [[Malaysian General Election|GE14]], but later joined [[Pakatan Harapan]] ([[People's Justice Party (Malaysia)|PKR]]), thus causing no representation for independent MP for that time. However, as of June 2018 and December 2018, the number increased to 13 independent Members of Parliament that sat in the [[Dewan Rakyat]] as of December 2018. At the same time in December 2018, almost all members from Sabah [[UMNO]] quit the party and became independent politicians.

====Dewan Negara (Senate)====
=====চিনেটৰসকল=====
# মহম্মদ নাইম মোখতাৰ – [[ইয়াং ডি-পাৰ্টুৱান আগং]] দ্বাৰা নিযুক্তি।
# আমিৰ হামজাহ আজিজান – [[য়াং ডি-পাৰটুয়ান আগং]] দ্বাৰা নিযুক্তি।
# জুলকিফলি হাছান – [[য়াং ডি-পাৰটুয়ান আগং]] দ্বাৰা নিযুক্ত।
# ছালেহুদ্দিন ছাইদিন – [[ইয়াং ডি-পাৰটুয়ান আগং]] দ্বাৰা নিযুক্তি।
# মাৰহামাহ ৰছলি – [[ইয়াং ডি-পাৰটুয়ান আগং]] দ্বাৰা নিযুক্তি।
# লো কিয়ান চুৱান – [[য়াং ডি-পাৰটুয়ান আগং]] দ্বাৰা নিযুক্ত।
# আৱাং সৰিয়ান – [[য়াং ডি-পাৰটুয়ান আগং]] দ্বাৰা নিযুক্তি।

====প্ৰতিনিধি সদন====
=====১৫ সংখ্যক মালয়েছিয়াৰ সংসদৰ সংসদৰ সদস্য=====
{| class =&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! style=&quot;width:100px;&quot;| ৰাজ্য
! style=&quot;width:30px;&quot;|নম্বৰ
! style=&quot;width:150px;&quot;|সংসদ সমষ্টি 
! style=&quot;width:240px;&quot;|সদস্য
|-
| rowspan=3|কেলণ্টন || | P029 || [[মাচাং (ফেডাৰেল সমষ্টি|মাচাং]]|| [[ৱান আহমদ ফয়হছাল]]
|-
|P030 || [[Jeli (federal constituency)|Jeli]] || [[Zahari Kechik]] 
|-
| P032 || [[Gua Musang (federal constituency)|Gua Musang]] || [[Mohd Azizi Abu Naim]] 
|-
| {{Flag|Penang}} || P042 || [[Tasek Gelugor (federal constituency)|Tasek Gelugor]] || [[Wan Saiful Wan Jan]] 
|-
| rowspan=&quot;5&quot; |{{Flag|Perak}} || P054 || [[Gerik (federal constituency)|Gerik]]|| [[Fathul Huzir Ayob]]
|-
| P056 || [[Larut (federal constituency)|Larut]] || [[Hamzah Zainudin]] 
|-
| P059 || [[Bukit Gantang (federal constituency)|Bukit Gantang]] || [[Syed Abu Hussin Hafiz|Syed Abu Hussin Hafiz Syed Abdul Fasal]] 
|-
|P061
|[[Padang Rengas (federal constituency)|Padang Rengas]]
|[[Azahari Hasan]]
|-
| P067 || [[Kuala Kangsar (federal constituency)|Kuala Kangsar]] || [[Iskandar Dzulkarnain Abdul Khalid]] 
|-
| {{Flag|Pahang}} || P082 || [[Indera Mahkota (federal constituency)|Indera Mahkota]] || [[Saifuddin Abdullah]] 
|-
| {{Flag|Selangor}} || P095 || [[Tanjong Karang (federal constituency)|Tanjong Karang]] || [[Zulkafperi Hanapi]] 
|-
| {{Flag|Labuan}} || P166 || [[Labuan (federal constituency)|Labuan]] || [[Suhaili Abdul Rahman]] 
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | {{Flag|Sabah}} || P167 || [[Kudat (federal constituency)|Kudat]] || [[Verdon Bahanda]] 
|-
|P181
|[[Tenom (federal constituency)|Tenom]]
|[[Riduan Rubin]]
|-
| Total || colspan=&quot;4&quot; style=&quot;width:30px;&quot; | {{small|'''[[Kelantan]]''' (3), '''[[Penang]]''' (1), '''[[Perak]]''' (5), '''[[Pahang]]''' (1),  '''[[Selangor]]''' (1), '''[[Labuan]]''' (1), '''[[Sabah]]''' (2)}}
|}

====Malaysian State Assembly Representatives====
{{Main|List of Malaysian State Assembly Representatives (2023–present)}}
[[Kedah State Legislative Assembly]]{{Composition bar|2|36|hex={{party color|Independent}}}}
[[Kelantan State Legislative Assembly]]{{Composition bar|1|45|hex={{party color|Independent}}}}
[[Pahang State Legislative Assembly]]{{Composition bar|1|47|hex={{party color|Independent}}}}
[[Selangor State Legislative Assembly]]{{Composition bar|1|56|hex={{party color|Independent}}}}
[[Sabah State Legislative Assembly]]{{Composition bar|6|73|hex={{party color|Independent}}}}
[[Sarawak State Legislative Assembly]]{{Composition bar|1|82|hex={{party color|Independent}}}}
{| class =&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! style=&quot;width:100px;&quot;| State
!No.
!Parliamentary constituency
! style=&quot;width:30px;&quot;| No.
! style=&quot;width:150px;&quot;|State constituency 
! style=&quot;width:250px;&quot;|Member
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |{{Flag|Kedah}} 
|P009
|[[Alor Setar (federal constituency)|Alor Setar]]||N12|| [[Suka Menanti (state constituency)|Suka Menanti]] || [[Dzowahir Ab Ghani]] 
|-
|P011
|[[Pendang (federal constituency)|Pendang]]
|N19
|[[Sungai Tiang]]
|[[Abdul Razak Khamis]]
|-
|{{Flag|Kelantan}}
|P024
|[[Ketereh (federal constituency)|Ketereh]]
|N25
|[[Kok Lanas (state constituency)|Kok Lanas]]
|Mohamed Farid Zawawi
|-
|{{Flag|Perak}}
|P073
|[[Pasir Salak (federal constituency)|Pasir Salak]]
|N49
|[[Sungai Manik]]
|[[Zainol Fadzi Paharudin]]
|-
|{{Flag|Pahang}} 
|colspan=3|—
|Nominated member
|Ahmad Irshadi Abdullah
|-
|{{Flag|Selangor}} 
|P109
|[[Kapar (federal constituency)|Kapar]]||N44|| [[Selat Klang (state constituency)|Selat Klang]] || [[Abdul Rashid Asari]] 
|-
|{{Flag|Melaka}}
|P139
|[[Jasin (federal constituency)|Jasin]]
|N24
|[[Bemban (state constituency)|Bemban]]
|[[Mohd Yadzil Yaakub]]
|-
| rowspan=&quot;6&quot; |{{Flag|Sabah}} 
|P168
|[[Kota Marudu (federal constituency)|Kota Marudu]]||N06|| [[Bandau (state constituency)|Bandau]] || [[Maijol Mahap]] 
|-
|P169
|[[Kota Belud (federal constituency)|Kota Belud]]
|N08
|[[Pintasan]]
|[[Fairuz Renddan]]
|-
|P173
|[[Putatan (federal constituency)|Putatan]]
|N23
|[[Petagas]]
|[[Awang Ahmad Sah Awang Sahari]]
|-
|P182
|[[Pensiangan (federal constituency)|Pensiangan]]
|N44
|[[Tulid]]
|Jordan Jude Ellron
|-
|P171
|Kalabakan
|N70
|[[Kukusan]]
|Rina Jainal
|-
|colspan=3|—
|Nominated member
|Roger Chin Ken Fong
|-
|{{Flag|Sarawak}} 
|P195
|[[Bandar Kuching (federal constituency)|Bandar Kuching]]||N11|| [[Batu Lintang (state constituency)|Batu Lintang]] || [[See Chee How]] 
|-
| Total 
| colspan=&quot;5&quot; |{{small|'''[[Kedah]]''' (2), '''[[Kelantan]]''' (1), '''[[Perak]]''' (1), '''[[Pahang]]''' (1), '''[[Selangor]]''' (1), '''[[Melaka]]''' (1),  '''[[Sabah]]''' (6), '''[[Sarawak]]''' (1)}}
|}

===উত্তৰ কোৰিয়া===
Parliamentary independent candidates: The system in place whither the DPRK allows for independent politicians to launch their own campaigns to gain a seat in parliament. The candidates however must be approved by the Fatherland Front, being the primary party of the DPRK. To cast votes to independent candidates the voting population must do so at independent voting stations.

Nearly all electoral systems currently in practice in the DPRK that exist on a local level are made up of mostly independent Candidates, as the Fatherland Front and other major party's primarily operate in the urban heartland of the DPRK. On the local level of North Korean elections, alliances between independent candidates is banned.{{Citation needed|date=November 2020}}

===নেপাল===
In Nepal, there are some independent politicians, especially in local government. Independent politician and rapper [[Balendra Shah|Balen Shah]] was elected as Mayor of [[Kathmandu]] in 2022.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Balendra 'Balen' Shah, Sunita Dangol set to become KMC Mayor, Deputy-mayor |url=https://thehimalayantimes.com/nepal/balendra-balen-shah-sunita-dangol-set-to-become-kmc-mayor-deputy-mayor |access-date=26 May 2022 |website=The Himalayan Times |date=25 May 2022 |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20240110022640/https://thehimalayantimes.com/nepal/balendra-balen-shah-sunita-dangol-set-to-become-kmc-mayor-deputy-mayor |archive-date= 10 January 2024 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title='Balen' canes parties with the walking stick |url=https://kathmandupost.com/national/2022/05/26/balen-canes-parties-with-the-walking-stick |access-date=26 May 2022 |website=The Kathmandu Post |first1= Binod |last1=Ghimire |date=26 May 2022 |language=English}}&lt;/ref&gt; Similarly, [[Harka Raj Rai|Harka Sampang]] and [[Gopal Hamal]] were also elected as Mayor of some of the major cities like [[Dharan]] and [[Dhangadhi]], respectively.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=24 May 2022 |title=5 reasons why new Dharan mayor, Harka Sampang Rai, stands out |website= OnlineKhabar English News |url=https://english.onlinekhabar.com/dharan-mayor-harka-sampang-rai.html |access-date=26 May 2022 |language=en-GB}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=25 May 2022 |title=Gopal Hamal: A trader-turned-social worker is now the mayor of Dhangadhi |website= OnlineKhabar English News |url=https://english.onlinekhabar.com/gopal-hamal-dhangadhi-mayor.html |access-date=26 May 2022 |language=en-GB}}&lt;/ref&gt;

===পাকিস্তান===
Pakistan has independent politicians standing in elections. In the [[2008 Pakistani general election]], 30 independent members of parliament were elected to [[Pakistan's parliament]]. In 2011, four candidates won seats in the [[National Assembly of Pakistan|National Assembly]]. In the 2013 General Election, nine seats were won by independents. In 2024, [[Pakistan Tehreek-e-Insaf]] backed independent candidates won 94 seats as the party was officially banned by the [[Election Commission of Pakistan]].

===ফিলিপাইনছ===
{|class=wikitable align=right
|+Independents in elections since 1946
|-
!Year !! President !! Vice president !! Senate !! House
|-
|[[1946 Philippine general election|1946]]
|align=&quot;center&quot;|None
|align=&quot;center&quot;|None
|align=&quot;center&quot;|None
|{{Composition bar|5|98|hex={{party color|Independent}}}}
|-
|[[1947 Philippine Senate election|1947]]
| {{N/A}}
| {{N/A}}
|align=&quot;center&quot;|None
| {{N/A}}
|-
|[[1949 Philippine general election|1949]]
|align=&quot;center&quot;|None
|align=&quot;center&quot;|None
|{{Composition bar|0|8|hex={{party color|Independent}}}}
|{{Composition bar|1|100|hex={{party color|Independent}}}}
|-
|[[1951 Philippine Senate election|1951]]
| {{N/A}}
| {{N/A}}
|{{Composition bar|0|8|hex={{party color|Independent}}}}
| {{N/A}}
|-
|[[1953 Philippine general election|1953]]
| {{Lost}}
|align=&quot;center&quot;|None
|{{Composition bar|0|8|hex={{party color|Independent}}}}
|{{Composition bar|1|102|hex={{party color|Independent}}}}
|-
|[[1955 Philippine Senate election|1955]]
| {{N/A}}
| {{N/A}}
|{{Composition bar|0|8|hex={{party color|Independent}}}}
| {{N/A}}
|-
|[[1957 Philippine general election|1957]]
|align=&quot;center&quot;|None
|align=&quot;center&quot;|None
|{{Composition bar|0|8|hex={{party color|Independent}}}}
|{{Composition bar|0|102|hex={{party color|Independent}}}}
|-
|[[1959 Philippine Senate election|1959]]
| {{N/A}}
| {{N/A}}
|{{Composition bar|0|8|hex={{party color|Independent}}}}
| {{N/A}}
|-
|[[1961 Philippine general election|1961]]
| {{Lost}}
| {{Lost}}
|{{Composition bar|0|8|hex={{party color|Independent}}}}
|{{Composition bar|1|104|hex={{party color|Independent}}}}
|-
|[[1963 Philippine Senate election|1963]]
| {{N/A}}
| {{N/A}}
|{{Composition bar|0|8|hex={{party color|Independent}}}}
| {{N/A}}
|-
|[[1965 Philippine general election|1965]]
| {{Lost}}
|align=&quot;center&quot;|None
|{{Composition bar|0|8|hex={{party color|Independent}}}}
|{{Composition bar|3|104|hex={{party color|Independent}}}}
|-
|[[1967 Philippine Senate election|1967]]
| {{N/A}}
| {{N/A}}
|{{Composition bar|1|8|hex={{party color|Independent}}}}
| {{N/A}}
|-
|[[1969 Philippine general election|1969]]
| {{Lost}}
|align=&quot;center&quot;|None
|align=&quot;center&quot;|None
|{{Composition bar|2|110|hex={{party color|Independent}}}}
|-
|[[1971 Philippine Senate election|1971]]
| {{N/A}}
| {{N/A}}
|align=&quot;center&quot;|None
| {{N/A}}
|-
|[[1978 Philippine parliamentary election|1978]]
| {{N/A}}
| {{N/A}}
| {{N/A}}
|{{Composition bar|1|190|hex={{party color|Independent}}}}
|-
|[[1981 Philippine presidential election and referendum|1981]]
| {{Lost}}
| {{N/A}}
| {{N/A}}
| {{N/A}}
|-
|[[1984 Philippine parliamentary election|1984]]
| {{N/A}}
| {{N/A}}
| {{N/A}}
|{{Composition bar|6|200|hex={{party color|Independent}}}}
|-
|[[1986 Philippine presidential election|1986]]
|align=&quot;center&quot;|None
|align=&quot;center&quot;|None
| {{N/A}}
| {{N/A}}
|-
|[[1987 Philippine legislative election|1987]] || {{N/A}} || {{N/A}} || {{Composition bar|0|24|hex={{party color|Independent}}}} || {{Composition bar|23|214|hex={{party color|Independent}}}}
|-
|[[1992 Philippine general election|1992]] || align=&quot;center&quot; | None || align=&quot;center&quot; | None || {{Composition bar|0|24|hex={{party color|Independent}}}} || {{Composition bar|6|216|hex={{party color|Independent}}}}
|-
|[[1995 Philippine general election|1995]] || {{N/A}} || {{N/A}} || {{Composition bar|1|12|hex={{party color|Independent}}}} || {{Composition bar|7|220|hex={{party color|Independent}}}}
|-
|[[1998 Philippine general election|1998]] || {{Lost}} || align=&quot;center&quot; | None || {{Composition bar|1|12|hex={{party color|Independent}}}} || {{Composition bar|7|220|hex={{party color|Independent}}}}
|-
|[[2001 Philippine general election|2001]] || {{N/A}} || {{N/A}} || {{Composition bar|5|13|hex={{party color|Independent}}}} || {{Composition bar|8|256|hex={{party color|Independent}}}}
|-
|[[2004 Philippine general election|2004]] || align=&quot;center&quot; | None || {{Won}} || {{Composition bar|0|12|hex={{party color|Independent}}}} || {{Composition bar|4|261|hex={{party color|Independent}}}}
|-
|[[2007 Philippine general election|2007]] || {{N/A}} || {{N/A}} || {{Composition bar|1|12|hex={{party color|Independent}}}} || {{Composition bar|4|271|hex={{party color|Independent}}}}
|-
|[[2010 Philippine general election|2010]] || {{Lost}} || align=&quot;center&quot; | None || {{Composition bar|1|12|hex={{party color|Independent}}}} || {{Composition bar|7|286|hex={{party color|Independent}}}}
|-
|[[2013 Philippine general election|2013]] || {{N/A}} || {{N/A}} || {{Composition bar|2|12|hex={{party color|Independent}}}} || {{Composition bar|6|293|hex={{party color|Independent}}}}
|-
|[[2016 Philippine general election|2016]] || align=&quot;center&quot; | None || {{Lost}} || {{Composition bar|3|12|hex={{party color|Independent}}}} || {{Composition bar|4|297|hex={{party color|Independent}}}}
|-
|[[2019 Philippine general election|2019]] || {{N/A}} || {{N/A}} || {{Composition bar|1|12|hex={{party color|Independent}}}} || {{Composition bar|2|304|hex={{party color|Independent}}}}
|-
|[[2022 Philippine general election|2022]] || {{Lost}} || align=&quot;center&quot; | None || {{Composition bar|4|12|hex={{party color|Independent}}}} || {{Composition bar|6|316|hex={{party color|Independent}}}}
|-
|[[2025 Philippine general election|2025]]|| {{N/A}} || {{N/A}} 
|{{Composition bar|2|12|hex={{party color|Independent}}}}
|{{Composition bar|11|317|hex={{party color|Independent}}}}
|}

Ever since the first elections during the [[1907 Philippine Assembly elections]], independents have been allowed to participate and have won seats. On that first election, independents had the most members, behind the [[Nacionalista Party]]. When the [[Senate of the Philippines|Senate]] was first created, its [[1916 Philippine Senate elections|first elections in 1916]] also saw independents participating and winning one seat. In the Nacionalista landslide of [[1941 Philippine general election|1941]], the three independents were the only non-members of the Nacionalista Party to win in the House of Representatives; this was also the start of independents being shut out in the Senate.

After independence was granted by the United States in 1946, the [[two-party system]] between the Nacionalistas and [[Liberal Party (Philippines)|Liberal Party]] was established, with certain candidates who failed to get the nomination of either parties appearing on the ballot as &quot;Independent Nacionalista&quot; or &quot;Independent Liberal&quot;, as the case may be. Independents not associated with any party were still able to participate and sporadically win elections. In the [[1961 Philippine presidential election|1961 Philippine vice-presidential election]], independent [[Sergio Osmeña Jr.]] narrowly lost to [[Emmanuel Pelaez]]. The first breakthrough was in the [[1967 Philippine Senate election]] where [[Magnolia Antonino]], widow of Gaudencio Antonino who died on election eve, won.

[[Ferdinand Marcos]] declared martial law in 1972, dissolved Congress, and promulgated a new constitution that led to the [[1978 Philippine parliamentary election]], where one independent won, independents also won in [[1984 Philippine parliamentary election|1984]]. Marcos was overthrown after the 1986 [[People Power Revolution]] after he allegedly cheated in the [[1986 Philippine presidential election]]. [[Corazon Aquino]] succeeded Marcos, and promulgated a new constitution that ushered in a [[multi-party system]]. Here, parties are not able to present full 12-person slates in Senate elections, thus necessitating inter-party cooperation, that included independents. The [[1995 Philippine Senate election]] saw two independents winning: [[Juan Ponce Enrile]] (who later ran and lost the [[1998 Philippine presidential election]] as an independent) and [[Gregorio Honasan]], who both teamed up to stage coups during the Aquino presidency. The [[2001 EDSA Revolution]] increased the number of major candidates running as independents, with broadcaster [[Noli de Castro]] topping the Senate election. He was a guest candidate of the opposition [[Pwersa ng Masang Pilipino|Pwersa ng Masa coalition]] but he never joined their campaign rallies. In 2004, he ran [[2004 Philippine presidential election|as vice president]] as a guest candidate of the administration [[Koalisyon ng Katapatan at Karanasan sa Kinabukasan|K-4 coalition]] and won with just under majority of the vote.

In the local level, former priest [[Eddie Panlilio]] was elected as governor of [[Pampanga]] in 2007, defeating two administration candidates. When Panlilio eventually transferred to the Liberal Party in time for the 2010 election, it was ruled that he was beaten in the 2007 election; in 2010, he was defeated.

In the [[2010 Philippine House of Representatives elections|2010 House of Representatives elections]], seven independents were elected, although all but two joined a political party after the elections. Independents can only run in [[Congressional districts of the Philippines|district]] elections, and cannot participate in [[Party-list representation in the House of Representatives of the Philippines|party-list elections]] as independents.

In contesting elections, independent candidates can spend as much as those with parties can under the law, but they are not able to tap in spending from a political party that nominated them.

Independent candidates are different from [[Nonpartisanism|nonpartisan]] politicians; the former are elected in openly partisan elections, while the latter participate in nonpartisan elections such as [[barangay elections]]. Local legislatures may find itself with independent and nonpartisan members.

===Qatar===
In Qatar, political parties are banned by law. All elected officials are independent.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Stability or Elections: A look into Qatar's 2024 Constitutional Referendum |url=https://www.idea.int/blog/stability-or-elections-look-qatars-2024-constitutional-referendum |access-date=2025-05-25 |website=International IDEA |language=en}}&lt;/ref&gt;

===Taiwan===
After the [[2018 Taiwanese local elections]], there was only one independent local head: [[Ko Wen-je]], mayor of [[Taipei]].

On 6 August 2019, Ko Wen-je founded the [[Taiwan People's Party]].

After the [[2022 Taiwanese local elections]], there was one independent local head: [[Chung Tung-chin]], County magistrate of [[Miaoli County]].


==তথ্যসমূহ==
{{reflist}}

[[শ্ৰেণী:ৰাজনীতি]]</text>
      <sha1>0us8yiuarg11zzp5um6washrsfwixqh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>নৌৰুজ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>136831</id>
    <revision>
      <id>607199</id>
      <parentid>605860</parentid>
      <timestamp>2026-05-19T03:57:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>29706</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>607199</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21670" sha1="4wulpgoyv8inawfhwlrci2bgilk9w9h" xml:space="preserve">{{Short description|New Year's Day on the Iranian calendars}}
{{Infobox holiday
| holiday_name  = নৌৰুজ&lt;br /&gt;{{nobold|{{Nastaliq|نوروز}}&amp;nbsp;([[Persian language|Persian]])}}
| type          = Cultural&lt;!-- this sets the banner colour, thus the closest attribute was chosen --&gt;
| image         = {{multiple image
  | total_width            = 290
  | border                 = infobox
  | perrow                 = 1/2/2
  | caption_align          = center
| image1        = Haft-sin, Nowruz, Still-life-3205068.jpg
| alt1=         = A haft-sin arrangement, traditionally displayed for Nowruz.
| caption1      = A ''[[Haft-Sin]]'' arrangement, traditionally displayed for Nowruz.
| image2        = Novruz holiday 1.jpg
| alt2          = Nowruz in Azerbaijan
| caption2      = পৰম্পৰাগত নৌৰুজ সাজ-পোছাকত আজাৰবাইজানৰ লোক
| image3        = Mountain child.jpg
| alt3          = Girl with torch on mountainside
| caption3      = ইৰাণৰ পালাংগানত নৌৰুজ উৎসৱৰ প্ৰস্তুতিৰ সময়ত এজনী কুৰ্দিছ ছোৱালী
| image4        = Traditional costume for Nowruz.JPG
| alt4          = Kazakhs in traditional outfits during a Nowruz musical performance
| caption4      = নৌৰুজৰ সংগীত পৰিবেশনৰ সময়ত পৰম্পৰাগত সাজ-পোছাকত [[কাজাখাস্তান]]ৰ লোকসকল
| image5        = Nowruz in Moscow (2021-03-21) 01.jpg
| alt5          = Nowruz in Moscow
| caption5      = [[ৰাছিয়া]]ৰ মস্কোত নৌৰুজ উৎসৱৰ বাবে নাচি থকা স্বতন্ত্ৰ ৰাষ্ট্ৰ কমনৱেলথৰ নাগৰিক 
}}
| caption       = &lt;!-- Do not fill due to Template:Multiple image --&gt;
| nickname      = &lt;!-- Do not fill --&gt;
| observedby    = ইৰাণী জনগোষ্ঠী আৰু প্ৰব্ৰজনকাৰী (মূলতঃ) &lt;br /&gt;পাৰ্চী সমাজৰ বিভিন্ন জনগোষ্ঠী (বৰ্তমান) &lt;br /&gt;{{Collapsible list
| title = বৰ্তমান দেশসমূহ:
| [[আফগানিস্তান]]
| [[আলবেনিয়া]]&lt;ref name=&quot;komunitetibektashi.org&quot;&gt;{{cite web|title=The World Headquarters of the Bektashi Order&amp;nbsp;– Tirana, Albania|publisher=komunitetibektashi.org|url=http://www.komunitetibektashi.org/in.php?fq=brenda&amp;gj=gj1&amp;kid=1|access-date=25 April 2012|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110818091434/http://www.komunitetibektashi.org/in.php?fq=brenda&amp;gj=gj1&amp;kid=1|archive-date=18 August 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;officeholidays.com&quot;&gt;{{cite web|title=Nevruz in Albania in 2022|url=https://www.officeholidays.com/holidays/albania/novruz|website=officeholidays.com|access-date=23 March 2021|archive-date=13 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210413211151/https://www.officeholidays.com/holidays/albania/novruz|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
| [[আৰ্মেনিয়া]]{{Efn|By [[Iranian Armenians]], [[Kurds in Armenia|Kurds]], and [[Yazidis in Armenia|Yazidis]].}}
| [[অষ্ট্ৰেলিয়া]]{{Efn|By [[Iranian Australians]], [[Afghan Australians|Afghans]], and others.}}
| [[আজাৰবাইজান]]
| [[বাহৰেইন]]{{Efn|By the [[Ajam of Bahrain|Ajam]] (Iranians).&lt;ref name=&quot;Gulf Hotel Bahrain 2019&quot;&gt;{{cite web|title=Nowruz|website=Gulf Hotel Bahrain|date=4 March 2019|url=https://www.gulfhotelbahrain.com/nowruz|access-date=28 January 2023|archive-date=28 January 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230128225428/https://www.gulfhotelbahrain.com/nowruz|url-status=live|author1=Leena|archivedate=28 January 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230128225428/https://www.gulfhotelbahrain.com/nowruz|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;}}
| [[Bangladesh]]&lt;ref&gt;{{cite news|title=Nowruz conveys message of secularism, says Gowher Rizvi|url=http://old.unb.com.bd/lifestyle-news/Nowruz-conveys-message-of-secularism-says-Gowher-Rizvi/67583|access-date=19 March 2019|newspaper=United News of Bangladesh|date=6 April 2018|archive-date=31 March 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190331132549/http://old.unb.com.bd/lifestyle-news/Nowruz-conveys-message-of-secularism-says-Gowher-Rizvi/67583|url-status=dead|archivedate=31 March 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190331132549/http://old.unb.com.bd/lifestyle-news/Nowruz-conveys-message-of-secularism-says-Gowher-Rizvi/67583|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;
| [[Canada]]{{Efn|By [[Iranian Canadians|Iranian Canadians]] and [[Turkic peoples]].}}
| [[China]]{{Efn|By [[Tajiks in China|Xinjiang Tajiks]] and Turkic peoples.&lt;ref name=&quot;xinhuanet.com&quot;&gt;{{cite web|url=http://news.xinhuanet.com/english2010/china/2011-03/21/c_13790562.htm|title=Xinjiang Uygurs celebrate Nowruz festival to welcome spring|publisher=Xinhuanet|access-date=20 March 2017|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20170312195916/http://news.xinhuanet.com/english2010/china/2011-03/21/c_13790562.htm|archive-date=12 March 2017}}&lt;/ref&gt;}}
| [[Cyprus]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.newsincyprus.com/news/6421/nowruz-celebrations-in-the-north|title=Nowruz celebrations in the North Cyprus|access-date=10 June 2020|archive-date=26 March 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200326190455/http://www.newsincyprus.com/news/6421/nowruz-celebrations-in-the-north|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.kibrispostasi.com/c87-LEFKOSA/n279648-nevruz-kutlamalari-lefkosada-gerceklestirildi|title=Nevruz kutlamaları Lefkoşa'da gerçekleştirildi.|work=KIBRIS POSTASI |access-date=10 June 2020|archive-date=26 March 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200326190443/https://www.kibrispostasi.com/c87-LEFKOSA/n279648-nevruz-kutlamalari-lefkosada-gerceklestirildi|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
| [[France]]{{Efn|By [[Iranians in France|French Iranians]] and others.&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://www.servethecity.paris/2024/04/16/nowruz-celebration-with-vatandar-association-on-march-22nd-2024/ | title=Nowruz Celebration with Vatandar Association on March 22nd, 2024 | access-date=13 March 2025 | archive-date=18 March 2025 | archive-url=https://web.archive.org/web/20250318071245/https://www.servethecity.paris/2024/04/16/nowruz-celebration-with-vatandar-association-on-march-22nd-2024/ | url-status=live }}&lt;/ref&gt;}}
| [[Georgia (country)|Georgia]]{{Efn|By [[Azerbaijanis in Georgia|Azerbaijanis]].&lt;ref&gt;{{cite news|title=Nowruz Declared as National Holiday in Georgia|url=http://www.civil.ge/eng/article.php?id=22108|access-date=11 March 2013|newspaper=civil.ge|date=21 March 2010|archive-date=18 September 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120918012356/http://www.civil.ge/eng/article.php?id=22108|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;}}
| [[Germany]]{{Efn|By [[Afghans in Germany|German Afghans]], [[Iranians in Germany|Iranians]], and others.&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://www.visitberlin.de/en/event/nowruz-and-spring-festival-2025 | title=Nowruz- and Spring Festival 2025 &amp;#124; visitBerlin.de | date=8 October 2024 }}&lt;/ref&gt;}}
| [[India]]{{Efn|By [[Parsis]], [[Irani (India)|Iranis]], [[Kashmiris]], [[Deccanis]], and many [[Shia Islam in India|Shia Muslims]].&lt;ref name=&quot;www.iranicaonline.org&quot;&gt;{{cite web|title=Nowruz observed in Indian subcontinent|url=http://www.iranicaonline.org/articles/nowruz-ii/|publisher=www.iranicaonline.org|access-date=29 December 2013|archive-date=3 March 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140303052911/http://www.iranicaonline.org/articles/nowruz-ii|url-status=live}}&lt;/ref&gt;}}
| [[Iran]]
| [[Iraq]]{{Efn|By [[Kurds in Iraq|Kurds]] and [[Iraqi Turkmen|Turkmen]].&lt;ref name=IMFA&gt;{{cite web|title=20 March 2012 United Nations Marking the Day of Nawroz|url=http://www.mofamission.gov.iq/usan/en/articledisplay.aspx?gid=1&amp;id=6168|publisher=[[Ministry of Foreign Affairs (Iraq)]]|access-date=18 April 2012|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20130513010944/http://www.mofamission.gov.iq/usan/en/articledisplay.aspx?gid=1&amp;id=6168|archive-date=13 May 2013|archivedate=13 May 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130513010944/http://www.mofamission.gov.iq/usan/en/articledisplay.aspx?gid=1&amp;id=6168|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;}}
| [[Israel]]{{Efn|By [[Religion in Israel#Baháʼí Faith|Baháʼís]] and some [[Iranian Jews]].}}&lt;ref&gt;{{cite web|date=19 March 2021|title=For Persian Jews, Passover Isn't the Only Major Spring Holiday|url=https://www.kveller.com/for-persian-jews-passover-isnt-the-only-major-spring-holiday/|access-date=28 February 2022|website=Kveller|language=en|archive-date=28 February 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220228100542/https://www.kveller.com/for-persian-jews-passover-isnt-the-only-major-spring-holiday/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|date=20 March 2021|title=Welcome to the Baha'i New Year, Naw-Ruz!|url=https://bahaiteachings.org/welcome-to-the-bahai-new-year-naw-ruz/|access-date=28 February 2022|website=bahaiteachings.org/|language=en-US|archive-date=28 February 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220228102044/https://bahaiteachings.org/welcome-to-the-bahai-new-year-naw-ruz/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
| [[Kazakhstan]]&lt;ref name=&quot;stan&quot; /&gt;
| [[Kosovo]]
| [[Kyrgyzstan]]&lt;ref name=&quot;stan&quot; /&gt;
| [[Netherlands]]{{Efn|By [[Afghans in the Netherlands|Dutch Afghans]], [[Iranians in the Netherlands|Dutch Iranians]] and others.&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://www.diplomataffairs.nl/iranians-celebrated-norouz-the-netherlands/ | title=Iranians celebrated Norouz &quot;New Day&quot; in the Netherlands &amp;#124; Diplomat Affairs | date=2023 | access-date=13 March 2025 | archive-date=18 March 2025 | archive-url=https://web.archive.org/web/20250318055855/https://www.diplomataffairs.nl/iranians-celebrated-norouz-the-netherlands/ | url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://www.amare.nl/en/pQAkNtW/amarestories/nowruz-spring-festival-2023 | title=Nowruz Lentefestival 2023 }}&lt;/ref&gt;}}
| [[New Zealand]]{{Efn|By [[Afghan New Zealanders]], [[Iranian New Zealanders]], and others.}}
| [[North Macedonia]]
| [[Norway]]{{Efn|By [[Norwegian Iranians]] and others.&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://www.nettavisen.no/norsk-debatt/det-minste-vi-kan-gjore/o/5-95-977130 | title=Det minste vi kan gjøre | date=19 March 2023 | access-date=13 March 2025 | archive-date=21 July 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230721065419/https://www.nettavisen.no/norsk-debatt/det-minste-vi-kan-gjore/o/5-95-977130 | url-status=live }}&lt;/ref&gt;}}
| [[Mongolia]]{{Efn|By [[Bayan-Ölgii Province|Bayan-Ölgii Kazakhs]].&lt;ref name=&quot;discover-bayanolgii1&quot;&gt;{{cite web|title=Discover Bayan-Olgii|url=https://discover-bayanolgii.com/|access-date=24 December 2018|archive-date=29 May 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220529040154/https://discover-bayanolgii.com/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;}}
| [[Oman]]&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://www.alalam.ir/news/6095593/%D8%A7%D8%AD%D8%AA%D9%81%D8%A7%D9%84-%D8%A7%D9%84%D9%86%D9%8A%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D9%81%D9%8A-%D8%B3%D9%84%D8%B7%D9%86%D8%A9-%D8%B9%D9%85%D8%A7%D9%86 | title=احتفال النيروز في سلطنة عمان - قناة العالم الاخبارية | access-date=28 April 2024 | archive-date=28 April 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240428091650/https://www.alalam.ir/news/6095593/%D8%A7%D8%AD%D8%AA%D9%81%D8%A7%D9%84-%D8%A7%D9%84%D9%86%D9%8A%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D9%81%D9%8A-%D8%B3%D9%84%D8%B7%D9%86%D8%A9-%D8%B9%D9%85%D8%A7%D9%86 | url-status=live }}&lt;/ref&gt;
| [[Pakistan]]{{Efn|By [[Baloch people|Baloch]], [[Balti people|Baltis]], Parsis, Iranis, [[Pashtuns]], [[Wakhis]], and some [[Shia Islam in Pakistan|Shia Muslims]].&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://english.farsnews.ir/newstext.aspx?nn=13921228000132|title=Farsnews|publisher=Fars News|access-date=20 March 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20151025022312/http://english.farsnews.com/newstext.aspx?nn=13921228000132|archive-date=25 October 2015|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ET1&quot;&gt;{{cite news|url=https://tribune.com.pk/story/1360790/happy-navroz-karachiites-ring-persian-new-year-style|title=Happy Nauroz: Karachiites ring in the Persian new year in style|work=The Express Tribune|date=20 March 2017|accessdate=20 March 2021|archive-date=20 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210320134430/https://tribune.com.pk/story/1360790/happy-navroz-karachiites-ring-persian-new-year-style|url-status=live}}&lt;/ref&gt;}}
| [[Russia]]{{Efn|By [[Tatars]], [[Bashkirs]], [[Tabasarans]], and others.&lt;ref&gt;{{cite news|title=Россия празднует Навруз [Russia celebrates Nowruz]|url=http://rus.ruvr.ru/2012_03_21/69129482/|access-date=11 March 2013|newspaper=Golos Rossii|date=21 March 2012|language=ru|archive-date=2 May 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130502072914/http://rus.ruvr.ru/2012_03_21/69129482/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;}}
| [[Sweden]]{{Efn|By [[Swedish Iranians]] and [[Kurds in Sweden|Kurds]].}}
| [[Syria]]{{Efn|By [[Kurds in Syria|Kurds]].&lt;ref name=&quot;damascusbureau.org&quot;&gt;{{cite web|title=Arabs, Kurds to Celebrate Nowruz as National Day|url=http://www.damascusbureau.org/?p=1615|access-date=11 March 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130520184216/http://www.damascusbureau.org/?p=1615|archive-date=20 May 2013|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.csmonitor.com/2004/0323/p07s02-woiq.html ''For Kurds, a day of bonfires, legends, and independence''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200810180308/https://www.csmonitor.com/2004/0323/p07s02-woiq.html |date=10 August 2020 }}. Dan Murphy. 23 March 2004.&lt;/ref&gt;}}
| [[Tajikistan]]&lt;ref name=&quot;tajikistan&quot; /&gt;
| [[Turkey]]{{Efn|By [[Azerbaijanis in Turkey|Azerbaijanis]], [[Kurds in Turkey|Kurds]], and [[Yörüks]].&lt;ref&gt;[http://www.acarindex.com/dosyalar/makale/acarindex-1423867314.pdf ANADOLU’DA NEVRUZ KUTLAMALARI ve EMİRDAĞ-KARACALAR ÖRNEĞİ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161220074017/http://www.acarindex.com/dosyalar/makale/acarindex-1423867314.pdf |date=20 December 2016 }} Anadolu'da Nevruz Kutlamalari&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Emma&quot;&gt;Emma Sinclair-Webb, [[Human Rights Watch]], [https://books.google.com/books?id=ZwDxTvTlRuYC&amp;pg=PA46 &quot;Turkey, Closing ranks against accountability&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230312135804/https://books.google.com/books?id=ZwDxTvTlRuYC&amp;pg=PA46 |date=12 March 2023 }}, Human Rights Watch, 2008. &quot;The traditional Nowrouz/Nowrooz celebrations, mainly celebrated by the Kurdish population in the Kurdistan Region in Iraq, and other parts of Kurdistan in Turkey, Iran, Syria and Armenia and taking place around March 21&quot;&lt;/ref&gt;}}
| [[Turkmenistan]]&lt;ref name=&quot;sitara.com&quot;&gt;{{cite web|title=General Information of Turkmenistan|url=http://sitara.com/turkmenistan/general.html|publisher=sitara.com|access-date=26 December 2012|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120906043101/http://sitara.com/turkmenistan/general.html|archive-date=6 September 2012|archivedate=6 September 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120906043101/http://sitara.com/turkmenistan/general.html|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;
| [[ইউক্ৰেইন]]{{Efn|By [[Crimean Tatars]].}}
| [[United Kingdom]]{{Efn|By [[Azerbaijanis in the United Kingdom|British Azerbaijanis]], [[Iranians in the United Kingdom|British Iranians]], and others.}}
| [[United States]]{{Efn|By [[Afghan Americans]], [[Azerbaijani Americans|Azerbaijanis]], [[Iranian Americans|Iranians]], [[Kurds in the United States|Kurds]], and others.}}
| [[Uzbekistan]]
}}
| date          = ১৯ৰ পৰা ২২ মাৰ্চৰ ভিতৰত &lt;ref name=&quot;LATimes&quot;&gt;{{cite web|date=12 March 2021|title=Sweets for a sweeter Iranian new year|url=https://www.latimes.com/food/story/2021-03-12/sweets-for-a-sweeter-iranian-new-year|access-date=19 March 2021|website=Los Angeles Times|language=en-US|archive-date=18 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210318145309/https://www.latimes.com/food/story/2021-03-12/sweets-for-a-sweeter-iranian-new-year|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
| frequency     = বাৰ্ষিক
| significance  = [[March equinox|Vernal equinox]]; first day of a new year on the [[Iranian calendars]] and the [[Solar Hijri calendar]]
| month         = 
| startedby     = 
| firsttime     = 
| duration      = 
| scheduling    = 
| weekday       = 
| alt           = &lt;!-- Do not fill due to Template:Multiple image --&gt;
| official_name = &lt;!-- Do not fill --&gt;
| date2024      = 03:06:26, 20 March ([[UTC]])&lt;ref name=7seen2024&gt;{{Cite web|url=https://7seen.com/index1403.htm|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240323233647/https://7seen.com/index1403.htm|url-status=dead |title=7seen - Nowruz Persian New Year Countdown 1403 - 2024 www.7seen.com, Haft Seen spread 2024 - 1403, First day of spring: Vernal Equinox &amp;#124; 7seen|archivedate=23 March 2024|website=7seen.com}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=time/&gt;
| date2025      = 09:01:30, 20 March (UTC)&lt;ref name=7seen2025&gt;{{Cite web|url=https://7seen.com/index1404.htm|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250127092948/https://7seen.com/index1404.htm|url-status=dead |title=7seen - Nowruz Persian New Year Countdown 1404 - 2025 www.7seen.com, Haft Seen spread 2025 - 1404, First day of spring: Vernal Equinox &amp;#124; 7seen|archivedate=27 January 2025|website=7seen.com}}&lt;/ref&gt;
| date2026      = 14:45:59, 20 March (UTC)&lt;ref name=7seen2026&gt;{{Cite web|url=https://7seen.com/index1405.htm|title=7seen - Nowruz Persian New Year Countdown 1405 - 2026 www.7seen.com, Haft Seen spread 2026 - 1405, First day of spring: Vernal Equinox &amp;#124; 7seen|website=7seen.com}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;natakallam&quot;&gt;{{cite web | url=https://natakallam.com/blog/nowruz-persian-new-year-celebration/ | title=Nowruz: A Celebration of Spring, Renewal &amp; Resilience - NaTakallam | date=19 March 2022 }}&lt;/ref&gt;
| date2027      = 20:24:18, 20 March (UTC)&lt;ref name=7seen2027&gt;https://7seen.com/index1406.htm{{Dead link | date=January 2026 | fix-attempted=yes}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;natakallam&quot;/&gt;
&lt;!-- | date2028      = 02:16:32, 20 March (UTC)&lt;ref name=7seen2028&gt;https://7seen.com/index1407.htm {{Bare URL inline|date=August 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;nws&quot;&gt;https://www.weather.gov/dvn/Climate_Astronomical_Seasons&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;wsf&quot;&gt;https://www.worldspaceflight.com/addendum/equinox.php&lt;/ref&gt; --&gt;
&lt;!-- | date2029      = 08:01:03, 20 March (UTC)&lt;ref name=7seen2029&gt;https://7seen.com/index1408.htm {{Bare URL inline|date=August 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;nws&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;wsf&quot;/&gt; --&gt;
&lt;!-- | date2030      = 13:51:15, 20 March (UTC)&lt;ref name=7seen2030&gt;https://7seen.com/index1409.htm {{Bare URL inline|date=August 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;nws&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;wsf&quot;/&gt; --&gt;| relatedto     = [[Chaharshanbe Suri]], [[Sizdah Be-dar|Sizdebedar]]
}}
'''নৌৰুজ''' (ইৰাণী ফাৰ্চী: نوروز নোৰুজ; আক্ষৰিক অৰ্থত &quot;নতুন দিন&quot;) হৈছে ইৰাণী নৱবৰ্ষৰ নাম, যাক পাৰ্চী নৱবৰ্ষ বুলিও কোৱা হয়, যিটো প্ৰধানকৈ বিশ্বজুৰি ইৰাণীসকলে উদযাপন কৰে। ই মূলতঃ প্ৰকৃতিৰ উদযাপন, প্ৰকৃতিৰ উত্থান, ফুল, সতেজতা, সেউজীয়া আৰু উচ্ছলতাৰ এক দৰ্শনীয় দৃশ্য প্ৰদান কৰে। প্ৰাচীন পৰম্পৰা আৰু ৰীতি-নীতিৰে নৌৰুজ কেৱল [[ইৰাণ]]তে নহয়, চুবুৰীয়া কিছুমান দেশতো উদযাপন কৰা হয়। আন কিছুমান নৃতাত্ত্বিক ভাষিক গোট যেনে [[ভাৰত]]ৰ পাৰ্চী সম্প্ৰদায়েও ইয়াক নতুন বছৰৰ আৰম্ভণি হিচাপে উদযাপন কৰে। [[পশ্চিম এছিয়া]], মধ্য এছিয়া, ককেছাছ, ক’লা সাগৰৰ অৱবাহিকা আৰু বাল্কনত ৩,০০০ বছৰতকৈও অধিক সময় ধৰি ইয়াক উদযাপন কৰা হৈছে। ইয়াৰ উপৰিও ইৰাণী পঞ্জিকাৰ প্ৰথম মাহৰ (ফাৰৱাৰ্ডিন) প্ৰথম দিন। 


{{multiple image
| border            = thumb
| perrow            = 2/2
| total_width       = 250
| image1            = Amu Nowruz.jpg
| alt1              = 
| image2            = Haji Firuz on the road.jpg
| alt2              = 
| caption1          = An Iranian actor playing as [[Amu Nowruz]], 2016
| caption2          = Iranian street performers playing as [[Hajji Firuz]] in [[Tehran]], 2013
}}


== টোকা ==
{{notelist}}

== তথ্যৰ উংস ==
{{reflist}}

== অধিক  পঢ়ক ==
* {{Cite journal|last1=Mozaffari|first1=Ali|last2=Akbar|first2=Ali|date=20 August 2023|title=Heritage Diplomacy and Soft Power Competition Between Iran and Turkey: Competing Claims over Rumi and Nowruz|journal=International Journal of Cultural Policy|volume=30|issue=5|pages=597–614|doi=10.1080/10286632.2023.2241872|doi-access=free|issn=1028-6632}}&lt;!-- I can't figure out which volume and issue the article was published in—is it online only? --&gt;

== বাহ্যিক সংযোগ ==
{{Commons category|Nowruz}}
{{New Year by Calendar}}

{{Authority control}}

[[শ্ৰেণী:ইৰান]]</text>
      <sha1>4wulpgoyv8inawfhwlrci2bgilk9w9h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>চন্দ্ৰ চৌধুৰী</title>
    <ns>0</ns>
    <id>136843</id>
    <revision>
      <id>607134</id>
      <parentid>606291</parentid>
      <timestamp>2026-05-18T15:53:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>প্ৰিয়াংকু বৰা</username>
        <id>45871</id>
      </contributor>
      <comment>সম্পাদনা</comment>
      <origin>607134</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21448" sha1="g0k01qek3tfp2yg8wv02trfc4onfn7l" xml:space="preserve">'''চন্দ্ৰ চৌধুৰী''' ([[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী]]: Chandra Choudhury) অসমৰ এগৰাকী প্ৰসিদ্ধ অভিনেতা আৰু নাট পৰিচালক। ইয়াৰোপৰি কবি, গীতিকাৰ, নাট্যকাৰ আৰু সংগীত শিল্পী ৰূপেও তেখেতে খ্যাতি লাভ কৰিছিল। [[ব্ৰজনাথ শৰ্মা]] আৰু [[ফণী শৰ্মা]]ৰ সতীৰ্থ চন্দ্ৰ চৌধুৰী অসমৰ নাট্যমঞ্চত সহ অভিনয়ৰ অন্যতম বাটকটীয়া। ফণী শৰ্মা আৰু চন্দ্ৰ চৌধুৰীৰ সহযোগত ব্ৰজ শৰ্মাই ব্যৱসায়িক যাত্ৰাদল ''কোহিনুৰ অপেৰা পাৰ্টি''  ৰ জৰিয়তে সহ অভিনয়ৰ সূচনা কৰিছিল।&lt;ref&gt;নটসূৰ্য ফণী শৰ্মা আৰু ভ্ৰাম্যমাণ থিয়েটাৰ | অতুল মজুমদাৰ | গ্ৰন্থ : নটসূৰ্য্য | প্ৰকাশক : বাণ থিয়েটাৰ &lt;/ref&gt; চন্দ্ৰ চৌধুৰী অসমৰ ভ্ৰাম্যমাণ থিয়েটাৰৰ প্ৰথমগৰাকী নাট পৰিচালক।&lt;ref&gt;ভ্ৰাম্যমাণ থিয়েটাৰৰ ইতিহাস প্ৰথম খণ্ড | লেখক - সংকলক : কিশোৰ কুমাৰ কলিতা | প্ৰকাশক : সদৌ অসম ভ্ৰাম্যমাণ থিয়েটাৰ প্ৰযোজক সংস্থা &lt;/ref&gt; ভ্ৰাম্যমাণ থিয়েটাৰত [[প্ৰফুল্ল বৰা]] ৰচিত ''দেৱযানী,'' ''তেজীমলা, অলংকাৰ, আশীৰ্বাদ, কাজিৰঙাৰ বাঘ, পাহাৰৰ জুই, স্নেহবন্ধন''   আদি মৌলিক অসমীয়া মঞ্চ সফল আৰু জনপ্ৰিয় নাটকসমূহৰ পৰিচালক আৰু মুখ্য অভিনেতা আছিল চন্দ্ৰ চৌধুৰী।&lt;ref&gt;গ্ৰন্থ : ভ্ৰাম্যমাণ থিয়েটাৰ শিল্পীৰ পৃথিৱীত এভূমুকি প্ৰথম কুৰি বছৰ | লেখক : অতুল মজুমদাৰ | প্ৰকাশক : শৰাইঘাট সাহিত্য সমাজ &lt;/ref&gt; সত্তৰ আৰু আশীৰ দশকত নাট্যকাৰ প্ৰফুল্ল বৰা আৰু নাট পৰিচালক চন্দ্ৰ চৌধুৰী যুটীয়ে ভ্ৰাম্যমাণ থিয়েটাৰত এক নব্য ধাৰাৰ সূচনা কৰিছিল। যাত্ৰাদলৰ পৰা ভ্ৰাম্যমাণ থিয়েটাৰলৈকে নিজৰ ষাঠী বছৰীয়া অভিনয় জীৱনত ছোকৰা, নাৰী চৰিত্ৰ, নায়ক, খলনায়ক আদি সকলো ধৰণৰ চৰিত্ৰত অতি দক্ষতাৰে অভিনয় কৰা নাট্যশিল্পী আছিল চন্দ্ৰ চৌধুৰী।&lt;ref name=hitesh&gt;গ্ৰন্থ : অসমৰ নাট্য ইতিহাসৰ চক্ৰনাভি নাট্যসম্ৰাট চন্দ্ৰ চৌধুৰী। মুখ্য সম্পাদক হিতেশ দত্ত। প্ৰকাশক: নাট্যসম্ৰাট চন্দ্ৰ চৌধুৰী স্মৃতি ৰক্ষা সমিতি&lt;/ref&gt;''ব্লেকমাণি, ধৰ্মকাই, উপগ্ৰহ, ব'হাগৰ দুপৰীয়া''      চন্দ্ৰ চৌধুৰী অভিনীত অসমীয়া চলচ্চিত্ৰ। বিভিন্ন বঁটা, সন্মান আৰু স্বীকৃতি লাভ কৰা আজন্ম শিল্পী চন্দ্ৰ চৌধুৰীক ''বৰপেটা মিলন মন্দিৰে''  ১১ জুন, ১৯৭২ চনত আনুষ্ঠানিকভাৱে ''নাট্যসম্ৰাট''  অভিধা প্ৰদান কৰিছিল।  ১৯৮৫ চনৰ ৪ ছেপ্টেম্বৰত দেহাৱসান ঘটা নাট্যশিল্পী চন্দ্ৰ চৌধুৰীক অসম নাট্য সন্মিলনৰ ৪৯ সংখ্যক শিৱসাগৰ অধিৱেশনত মৰণোত্তৰভাৱে ''ব্ৰজনাথ শৰ্মা বঁটা''  প্ৰদান কৰা হৈছিল। প্ৰয়াত নাট্যশিল্পী চন্দ্ৰ চৌধুৰীৰ স্মৃতি যুগমীয়া কৰিবলৈ তথা শিল্পীগৰাকীৰ কৰ্মৰাজিৰ প্ৰচাৰ আৰু প্ৰসাৰৰ উদ্দেশ্যে নাট্যসম্ৰাট চন্দ্ৰ চৌধুৰী স্মৃতি ৰক্ষা সমিতিয়ে ইতিমধ্যে প্ৰকাশ কৰি উলিয়াইছে ''অসমৰ নাট্য ইতিহাসৰ চক্ৰনাভি নাট্যসম্ৰাট চন্দ্ৰ চৌধুৰী''    শীৰ্ষক এখনি সোঁৱৰণী গ্ৰন্থ।&lt;ref&gt;গ্ৰন্থ : ক'ত হেৰাল কাঁথিৰ জুইকুৰা | লেখক : মীৰা দত্ত চৌধুৰী | প্ৰকাশক : লেখিকা সংস্থা অসম, মঙলদৈ শাখা&lt;/ref&gt;  

{{infobox writer|name=চন্দ্ৰ চৌধুৰী|image=Chandra Choudhury.jpg|imagesize=|alt=|caption=|pseudonym=|birth_name=|birth_date=২৭ এপ্ৰিল, ১৯১৭ চন|birth_place=পাঠলা গাঁও, ( বৰ্তমানৰ ৩ নম্বৰ ওৱাৰ্ড,  [[পাঠশালা]], [[বজালী]] , অসম|death_date=৪ ছেপ্টেম্বৰ, ১৯৮৫|death_place=&lt;nowiki&gt; গুৱাহাটী, &lt;/nowiki&gt;[[অসম]]|occupation=নাট্যকাৰ, অভিনেতা|nationality=[[ভাৰত|ভাৰতীয়]]|ethnicity=|citizenship={{flagicon|India}} [[ভাৰত]]|language=[[অসমীয়া ভাষা|অসমীয়া]]|education=|alma_mater=|period=|genre=নাট্য শিল্প|subject=|movement=|notableworks=|spouse=বিনদা গগৈ ( প্ৰথমা পত্নী), গংগাপ্ৰিয়া চৌধুৰী (দ্বিতীয়া পত্নী)|partner=|children=|relatives=ৰঘুনাথ চৌধুৰী (পিতৃ) &lt;br/&gt; ভাগ্যেশ্বৰী চৌধুৰী (মাতৃ)|influences=|influenced=|awards=|signature=|signature_alt=|website=}}

== প্ৰাৰম্ভিক জীৱন ==
চন্দ্ৰ চৌধুৰীৰ জন্ম হয় ১৯১৭ চনৰ ২৭ এপ্ৰিল তাৰিখে [[পাঠশালা]]ৰ অন্তৰ্গত পাঠলা গাঁৱত।  পিতৃ ৰঘুনাথ চৌধুৰী আৰু মাতৃ ভাগ্যেশ্বৰী চৌধুৰী।  দুই পুত্ৰ চন্দ্ৰ আৰু ভোলাৰ শৈশৱ কালতেই অকাল বিয়োগ ঘটে ৰঘুনাথ চৌধুৰীৰ। দুৰ্ভগীয়া মাতৃ ভাগ্যেশ্বৰী চৌধুৰীয়ে অশেষ দুখ কষ্টেৰে দুই পুত্ৰক লালন পালন কৰে।  শৈশৱতে চন্দ্ৰ চৌধুৰীয়ে মাতৃ ভাগ্যেশ্বৰীৰ কণ্ঠত [[বৰগীত]], লোকগীত, দেহ বিচাৰৰ গীতৰ সুৰ শুনি শিল্প কলাৰ অনুৰাগী হৈ পৰিছিল। গাঁৱৰ [[নামঘৰ]]ত পাঠকে ভোৰ তাল বজাই নাম গোৱা দেখি ঘৰলৈ আহি ৰাগ টানি নাম গাবলৈ শিকিছিল। সৰস্বতী পূজা, স্থানীয় সভা আদিত যাত্ৰা, গায়ন-বায়নৰ ( কামৰূপীয়া ভাওনা) নাটক চাই আহি ঘৰত লগ সমনীয়া গোটাই মঞ্চ সাজি নাটক কৰিছিল। এনেদৰে শৈশৱতে চন্দ্ৰ চৌধুৰীৰ মনত অংকুৰিত হৈছিল নাট্যশিল্পী হোৱাৰ বাসনা। সেই উদ্দেশ্যে শৈশৱতে সাক্ষাৎ কৰিছিল প্ৰখ্যাত নাট্য শিল্পী সন্তৰাম চৌধুৰীক।  

== কৰ্ম জীৱন ==
১৯২৪ চনত মাত্ৰ আঠ বছৰ বয়সত চন্দ্ৰ চৌধুৰীয়ে সন্তৰাম চৌধুৰীৰ পৰিচালনাত পাঠশালা নাট্য সমিতিৰ মঞ্চত অভিনেতা হিচাপে প্ৰথম আত্মপ্ৰকাশ কৰিছিল। চন্দ্ৰ চৌধুৰী অভিনীত প্ৰথম নাটখন আছিল ''বিজয় বসন্ত।''  চৰিত্ৰটোৰ নাম আছিল - বালক শ্ৰীকৃষ্ণ। ১৯৩১ চনত চন্দ্ৰ চৌধুৰীয়ে সৰভোগৰ অভিনয়াচাৰ্য ব্ৰজনাথ শৰ্মাই সেই বছৰতে জন্ম দিয়া ''ডি অল আসাম ইউনিয়ন কোহিনুৰ অপেৰা পাৰ্টি'' ত যোগদান কৰে।  ব্যৱসায়িক যাত্ৰাদল ''কহিনুৰ অপেৰা''  ৰ এগৰাকী মুখ্য অভিনয় শিল্পী আছিল চন্দ্ৰ চৌধুৰী।  ১৯৩৩ চনত ''কহিনুৰ অপেৰাৰ''  জৰিয়তে অসমত প্ৰথমবাৰৰ বাবে ব্যৱসায়িক নাট্য মঞ্চত সহ অভিনয় প্ৰৱৰ্তন কৰা সময়ত ব্ৰজনাথ শৰ্মাৰ সহযোগী আছিল ফণী শৰ্মা আৰু চন্দ্ৰ চৌধুৰী। কহিনুৰ অপেৰাত অভিনেত্ৰী হিচাপে যোগদান কৰিছিল গোলাপী, সৰ্বেশ্বৰী, লাৱণ্য, শৈল্যবালা আৰু বিনদা গগৈয়ে। সেই সময়ত বিনদা গগৈৰ বয়স ১২/১৩ বছৰ।&lt;ref name=hitesh&gt;&lt;/ref&gt;''কহিনুৰ অপেৰা''  ত ফণী শৰ্মাৰ দৰমহা আছিল ২০ টকা আৰু চন্দ্ৰ চৌধুৰীৰ দৰমহা আছিল ৭ টকা। অভিনয়ৰ লগতে তেখেতে সংগীত শিক্ষক হিচাপেও কৰ্মৰত হৈছিল। পৰৱৰ্তীকালত চন্দ্ৰ চৌধুৰী আন কেইবাটাও ব্যৱসায়িক যাত্ৰাদলৰ সৈতে জড়িত হৈ পৰে।  চন্দ্ৰ চৌধুৰীৰ যাত্ৰাদলৰ অভিনয় জীৱনৰ অন্ত পৰে ১৯৬২- ৬৩ নাট্যবৰ্ষত।   তেওঁ জড়িত হৈ থকা শেষ অপেৰাটো আছিল পাঠশালাৰ সদা লহকৰ প্ৰযোজিত নটৰাজ অপেৰা। নটৰাজ অপেৰাৰ জন্ম হৈছিল ১৯৫৯ চনত।  সদা লহকৰ আৰু [[অচ্যুত লহকৰ]] ভাতৃদ্বয়ে নটৰাজ অপেৰাক আধুনিক ৰূপ দি তৈয়াৰ কৰিলে নটৰাজ থিয়েটাৰ।  অসমৰ প্ৰথম ভ্ৰাম্যমাণ নাট্যদল [[নটৰাজ থিয়েটাৰ]]ৰ নাট পৰিচালক আৰু মুখ্য অভিনেতা হিচাপে চুক্তিবদ্ধ হ'ল চন্দ্ৰ চৌধুৰী। তেখেতে নটৰাজ থিয়েটাৰৰ নৃত্য আৰু সংগীতৰ দিশটোও চোৱা- চিতা কৰিছিল। অৱশেষত ১৯৬৩ চনত অসমৰ প্ৰথমটো [[ভ্ৰাম্যমাণ থিয়েটাৰ|ভ্ৰাম্যমান থিয়েটাৰ]] নটৰাজ থিয়েটাৰে আত্মপ্ৰকাশ কৰে। ১৯৬৩ চনৰ ২ অক্টোবৰ গান্ধী জয়ন্তীত পাঠশালাৰ হৰি মন্দিৰ প্ৰাংগনত সন্ধিয়া ৭ বজাত নটৰাজ থিয়েটাৰৰ শুভ উদ্বোধনী হয়। উদ্বোধনী নাট আছিল ফণী শৰ্মা ৰচিত আৰু চন্দ্ৰ চৌধুৰী পৰিচালিত ''ভোগজৰা।''&lt;ref&gt;গ্ৰন্থ : চন্দ্ৰ চৌধুৰী | লেখক : মীৰা দত্ত চৌধুৰী | প্ৰকাশক : গতি অসম &lt;/ref&gt;  পৰৱৰ্তীকালত অৰ্থাৎ ১৯৬৪-৬৫ নাট্যবৰ্ষৰ পৰা ১৯৮৫ চনলৈকে চন্দ্ৰ চৌধুৰী আন কেইবাটাও ভ্ৰাম্যমাণ নাট্যদল যেনে - সুৰদেৱী থিয়েটাৰ, মঞ্চৰূপা থিয়েটাৰ, অসম ষ্টাৰ, কহিনুৰ থিয়েটাৰ, আৱাহন থিয়েটাৰ আদিৰ সৈতে জড়িত হৈ পৰে। ভ্ৰাম্যমাণ থিয়েটাৰত প্ৰফুল্ল বৰাৰ অধিকাংশ নাটকৰ পৰিচালক আৰু মুখ্য অভিনেতা আছিল চন্দ্ৰ চৌধুৰী।  প্ৰফুল্ল বৰা ৰচিত আৰু চন্দ্ৰ চৌধুৰী পৰিচালিত ভ্ৰাম্যমাণ থিয়েটাৰৰ বহু চৰ্চিত নাটকসমূহ আছিল ''দেৱযানী, তেজীমলা, আশীৰ্বাদ, অলংকাৰ , অপৰাধ, পাহাৰৰ জুই, স্নেহবন্ধন''  আদি।

== বিবাহ আৰু পৰিয়াল ==
১৯৩৭ চনত অসমৰ আন এটি ব্যৱসায়িক যাত্ৰাদল [[শিৱসাগৰ]] জিলাৰ গুৰুপ্ৰসাদ বৰঠাকুৰ প্ৰযোজিত আৰু ফণী শৰ্মা পৰিচালিত ডি অল আসাম ষ্টাৰ থিয়েটাৰ দলত চন্দ্ৰ চৌধুৰী আৰু বিনদা গগৈয়ে অভিনয় শিল্পীৰূপে যোগদান কৰিছিল।  সেই বছৰতে চন্দ্ৰ চৌধুৰীয়ে নাজিৰা নিৱাসী লক্ষ্মীকান্ত গগৈ আৰু বিমলা গগৈৰ জীয়ৰী তথা অভিনেত্ৰী বিনদা গগৈক সম্পূৰ্ণ বৈদিক ৰীতি-নীতিৰে সমাজক সাক্ষী কৰি বিয়া কৰায়। যুগ্ম জীৱনৰ সাক্ষী হিচাপে তেওঁলোকৰ মাজলৈ আহে এটি কন্যা সন্তান। তেওঁলোকে সন্তানটিৰ নাম ৰাখে অমিয়াবালা। কিন্তু ১৯৪৩ চনত বিনদা গগৈয়ে দুবছৰীয়া কন্যা অমিয়াবালাক এৰি মৃত্যুক সাৱটে।  ১৯৪৬ চনত কণমানি অমিয়াক লগত লৈ চন্দ্ৰ চৌধুৰী ডিব্ৰুগড়ৰ পৰা পাঠশালালৈ ঘূৰি আহে।&lt;ref name=hitesh&gt;&lt;/ref&gt; ১৯৪৭ চনত বৰপেটা জিলাৰ সৰভোগৰ নিকটৱৰ্তী ৰামপুৰ গাঁৱৰ ৰজনীকান্ত গোস্বামীৰ জীয়ৰী গংগাপ্ৰিয়া দেৱীৰ সৈতে চন্দ্ৰ চৌধুৰী বিবাহপাশত আৱদ্ধ হয়।  তেওঁলোকৰ প্ৰথম সন্তান প্ৰয়াত বিনয় চৌধুৰী, দ্বিতীয় সন্তান নগেন চৌধুৰী, নলিনী দাস চৌধুৰী, ব্ৰজমোহন চৌধুৰী, মীৰা দত্ত চৌধুৰী, বাবুল চৌধুৰী। প্ৰয়াত বিনয় চৌধুৰী ভাৰত চৰকাৰৰ গীত- নাট বিভাগৰ এগৰাকী অৱসৰপ্ৰাপ্ত সঞ্চালক। নগেন চৌধুৰী এগৰাকী লেখক, সাংস্কৃতিক কৰ্মী আৰু [[ভাৰতীয় ষ্টেট বেংক]]ৰ অৱসৰপ্ৰাপ্ত বিষয়া। নলিনী দাস চৌধুৰী কণ্ঠশিল্পী, ব্ৰজমোহন চৌধুৰী লোক নিৰ্মাণ বিভাগৰ অৱসৰপ্ৰাপ্ত অভিযন্তা, মীৰা দত্ত চৌধুৰী প্ৰতিষ্ঠিত অভিনেত্ৰী, লেখিকা আৰু কণ্ঠশিল্পী আৰু বাবুল চৌধুৰী প্ৰতিষ্ঠিত ব্যৱসায়ী। জোৱাই ডা: ভবানী দাস আৰু হিতেশ দত্ত। প্ৰয়াত হিতেশ দত্ত এগৰাকী প্ৰতিষ্ঠিত লেখক, নাট্যকাৰ, কেইবাখনো গ্ৰন্থৰ সম্পাদক, সমাজকৰ্মী আৰু কৃষি বিভাগৰ অৱসৰপ্ৰাপ্ত যুটীয়া সঞ্চালক।  চন্দ্ৰ চৌধুৰীৰ নাতিনী মেঘমল্লিকা দত্ত এগৰাকী নৃত্য শিল্পী তথা অভিনেত্ৰী আৰু মৃগলেখা দত্ত এগৰাকী প্ৰতিশ্ৰুতি সম্পন্ন অভিনেত্ৰী।    

== বঁটা সন্মান স্বীকৃতি ==
ব্যৱসায়িক যাত্ৰাদলৰ পৰা ভ্ৰাম্যমাণ থিয়েটাৰলৈকে নিজৰ ষাঠী বছৰীয়া অভিনয় জীৱনত চন্দ্ৰ চৌধুৰীয়ে বিভিন্ন বঁটা, সন্মান আৰু স্বীকৃতি লাভ কৰিছে। ইয়াৰ ভিতৰত উল্লেখযোগ্য কেইটামান বটা, সন্মান, স্বীকৃতি এনেধৰণৰ :

১১ জুন, ১৯৭২ চনত [[বৰপেটা জিলা]]ৰ বৰপেটা মিলন মন্দিৰে নাট্য জগতলৈ আগবঢ়োৱা অনবদ্য অৱদানৰ বাবে চন্দ্ৰ চৌধুৰীক আনুষ্ঠানিকভাৱে ''নাট্যসম্ৰাট'' অভিধা প্ৰদান কৰে। 

১৯৯৮ চনত অসম চৰকাৰে চন্দ্ৰ চৌধুৰীলৈ মৰণোত্তৰভাৱে আগবঢ়ায় দহ হেজাৰ টকাৰ এককালীন শিল্পী সাহায্য। 

১৩ ফেব্ৰুৱাৰী, ২০১১ চনত অসম নাট্য সন্মিলন ৪৯ সংখ্যক শিৱসাগৰ অধিৱেশনত মৰণোত্তৰভাৱে চন্দ্ৰ চৌধুৰীক প্ৰদান কৰা হয় ''ব্ৰজনাথ শৰ্মা বঁটা।'' 

== তথ্য সংগ্ৰহ ==</text>
      <sha1>g0k01qek3tfp2yg8wv02trfc4onfn7l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ৱিকিপিডিয়া:ৱিকিপত্ৰিকা/মে’-২০২৬ত সৃষ্টি কৰা প্ৰবন্ধসমূহ</title>
    <ns>4</ns>
    <id>136852</id>
    <revision>
      <id>607154</id>
      <parentid>606830</parentid>
      <timestamp>2026-05-18T18:22:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>দিব্য দত্ত</username>
        <id>9244</id>
      </contributor>
      <origin>607154</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6308" sha1="3u0a2ldr9y4bhnowxc9vf3awix7ro0c" xml:space="preserve">__NOTOC__
&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;text-shadow:10px 10px 10px #FCE205; font-size:20px&quot;&gt;&lt;font color=#6A5ACD&gt;'''''অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াত সৃষ্ট মুঠ প্ৰবন্ধৰ সংখ্যা = {{En2As|97}} '''''&lt;/font&gt;&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
{{Rule|}}
{{columns-list|2|
# [[অমৃতা দেৱী বিষ্ণোই পৰিৱেশ সুৰক্ষা বঁটা]]
# [[অট্টোমান আৰু ছাফাভিদ সাম্ৰাজ্যৰ মাজত থকা কুটনৈতিক সম্পৰ্ক]]
# [[ফাৰাহ পাহলৱী]]
# [[দক্ষিণ-পূব এছিয়াত বৌদ্ধ ধৰ্ম]]
# [[Astrology]]
# [[নেগাৰ জাৱাহেৰিয়ান]]
# [[মহনাজ আফশ্বাৰ]]
# [[গোলশ্বিফতেহ ফাৰাহানী]]
# [[তাৰানেহ আলিদুস্তি]]
# [[হেদিয়েহ তেহৰাণী]]
# [[ধঁপাত প্ৰতিবাদ]]
# [[দানি চাপৰি]]
# [[নৰেশ টাইড]]
# [[তালাত বাছাৰী]]
# [[বগা মেদক]]
# [[অঞ্জনা পেগু]]
# [[লাচিত বৰফুকন পুলিচ একাডেমী]]
# [[হেমচন্দ্ৰ মিলি]]
# [[দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ হিন্দু ধৰ্ম]]
# [[শ্ৰী শ্ৰী কোকিলা সত্ৰ]]
# [[অমলা আৰু কমলা]]
# [[ছাদিক কায়েম]]
# [[তুৰ্কমেঞ্চায়ৰ সন্ধি]]
# [[প্ৰৱতী পাৰিদা]]
# [[পবিত্ৰ ৰাভা (ৰাজনীতিক)]]
# [[কেন্দ্ৰীয় বিশ্ববিদ্যালয় (ভাৰত)]]
# [[ইৰানৰ গণমাধ্যম]]
# [[ইৰানৰ পৰিবেশৰ সমস্যা]]
# [[মাৰ্কছ ৰড্ৰিগেজ পাণ্টোজা]]
# [[প্ৰমথেশ বৰুৱা মহাবিদ্যালয়]]
# [[মেৰিনা চেপমেন]]
# [[ৰেজা শ্বাহ পাহলৱী]]
# [[এন চন্দ্ৰবাবু নাইডু]]
# [[আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় তথ্য প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান, হায়দৰাবাদ]]
# [[মহম্মদ ৰেজা পাহলৱী]]
# [[খেজাৰলি হত্যাকাণ্ড]]
# [[অমৃতা দেৱী]]
# [[হৰমুজৰ যুদ্ধ]]
# [[এৰিক এৰিকছন]]
# [[১৯৭৯ চনত তেহৰাণত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় নাৰী দিৱসৰ প্ৰতিবাদ]]
# [[চাৰহ মিচিং (English: Charoh Mising)]]
# [[হোছেইন ফাতেমী]]
# [[ইৰানৰ বন্যপ্ৰাণী]]
# [[বন্য শিশু]]
# [[দীনা শনিচৰ]]
# [[কাংলু]]
# [[প্ৰাচীন ইৰানৰ সংগ্ৰাহালয়]]
# [[আৰ্গো ফেক্টৰী]]
# [[ইৰানৰ পৰা মানৱ মূলধনৰ পলায়ন]]
# [[চন্দ্ৰ চৌধুৰী]]
# [[কুকু]]
# [[ধুবুৰী বিধান সভা সমষ্টি]]
# [[শ্বোম্পেন জনগোষ্ঠী]]
# [[মিহৰ আলী]]
# [[হোছেইন বেহজাদ]]
# [[নৌৰুজ]]
# [[ৰত্না দেৱনাথ]]
# [[ফিৰদৌসী]]
# [[কৃষ্ণ কুমাৰ সিংহ]]
# [[জহৰা ৰহনাৱৰ্দ]]
# [[হামিদ এনায়েত]]
# [[অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদ]]
# [[নিৰ্দলীয়]]
# [[শ্যামা প্ৰসাদ মুখাৰ্জী]]
# [[শ্বাহ]]
# [[মেট গালা]]
# [[মানকাচৰ বিধান সভা সমষ্টি]]
# [[খোৰাছান]]
# [[এন্থনী লেগেট]]
# [[ৰুহোল্লাহ খোমেইনী]]
# [[সাগৰীয় বতাহ]]
# [[মোজতাবা আমানি]]
# [[চাজ্জাদ মাৰ্দানী]]
# [[ভাৰতীয় ব্যৱস্থাপনা প্ৰতিষ্ঠান গুৱাহাটী]]
# [[ডিমৌ বিধানসভা সমষ্টি]]
# [[মেৰুমুখ]]
# [[গৰ্জনমুখৰ চল্লিছ]]
# [[কুৰ্ড জাতি]]
# [[শুভেন্দু অধিকাৰী]]
# [[কালি আন্ধী]]
# [[লু]]
# [[পশ্চিম এছিয়া]]
# [[অসমৰ সমজিলাসমূহৰ তলিকা]]
# [[বতাহৰ গতি]]
# [[ইৰানৰ ভিছা নীতি]]
# [[ৱাজেদ আলী চৌধুৰী]]
# [[মছনবী]]
# [[শ্বামাল (বতাহ)]]
# [[শ্বাৰকী বতাহ]]
# [[গৌৰৱ বৰা]]
# [[ছাত্তাৰ খান]]
# [[বিৰসিং জৰুৱা বিধানসভা সমষ্টি]]
# [[জীয়ানেজীয়া পখিলা]]
# [[চাংহাই কোঅপাৰেছন অৰ্গেনাইজ্যেশ্যন]]
# [[ইৰাণৰ সাহিত্য]]
# [[টাই-আহোম সংখ্যা পদ্ধতি]]
# [[ৰুমি]]
}}

&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;text-shadow:10px 10px 10px #FCE205; font-size:20px&quot;&gt;&lt;font color=#6A5ACD&gt;'''''অসমীয়া ৱিকিউদ্ধৃতিত সৃষ্ট মুঠ প্ৰবন্ধৰ সংখ্যা = {{En2As|6}} '''''&lt;/font&gt;&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
{{Rule|}}
{{columns-list|2|
# [[:q:প্ৰতিভা দেৱী সিং পাটিল|প্ৰতিভা দেৱী সিং পাটিল]]
# [[:q:মালিহা খান|মালিহা খান]]
# [[:q:বাৰ্বাৰা মেকক্লিনটক|বাৰ্বাৰা মেকক্লিনটক]]
# [[:q:পাণিনি|পাণিনি]]
# [[:q:সৌন্দৰ্য|সৌন্দৰ্য]]
# [[:q:গেৰ্টি ক’ৰী|গেৰ্টি ক’ৰী]]
}}</text>
      <sha1>3u0a2ldr9y4bhnowxc9vf3awix7ro0c</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>607257</id>
      <parentid>607154</parentid>
      <timestamp>2026-05-19T11:33:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>দিব্য দত্ত</username>
        <id>9244</id>
      </contributor>
      <origin>607257</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6415" sha1="guq5zxkbbc57gup846wiz0eu73l8rho" xml:space="preserve">__NOTOC__
&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;text-shadow:10px 10px 10px #FCE205; font-size:20px&quot;&gt;&lt;font color=#6A5ACD&gt;'''''অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াত সৃষ্ট মুঠ প্ৰবন্ধৰ সংখ্যা = {{En2As|99}} '''''&lt;/font&gt;&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
{{Rule|}}
{{columns-list|2|
# [[দীপান্বিতা কলিতা]]
# [[আলী মিৰ্জা ছাফাভী]]
# [[অমৃতা দেৱী বিষ্ণোই পৰিৱেশ সুৰক্ষা বঁটা]]
# [[অট্টোমান আৰু ছাফাভিদ সাম্ৰাজ্যৰ মাজত থকা কুটনৈতিক সম্পৰ্ক]]
# [[ফাৰাহ পাহলৱী]]
# [[দক্ষিণ-পূব এছিয়াত বৌদ্ধ ধৰ্ম]]
# [[Astrology]]
# [[নেগাৰ জাৱাহেৰিয়ান]]
# [[মহনাজ আফশ্বাৰ]]
# [[গোলশ্বিফতেহ ফাৰাহানী]]
# [[তাৰানেহ আলিদুস্তি]]
# [[হেদিয়েহ তেহৰাণী]]
# [[ধঁপাত প্ৰতিবাদ]]
# [[দানি চাপৰি]]
# [[নৰেশ টাইড]]
# [[তালাত বাছাৰী]]
# [[বগা মেদক]]
# [[অঞ্জনা পেগু]]
# [[লাচিত বৰফুকন পুলিচ একাডেমী]]
# [[হেমচন্দ্ৰ মিলি]]
# [[দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ হিন্দু ধৰ্ম]]
# [[শ্ৰী শ্ৰী কোকিলা সত্ৰ]]
# [[অমলা আৰু কমলা]]
# [[ছাদিক কায়েম]]
# [[তুৰ্কমেঞ্চায়ৰ সন্ধি]]
# [[প্ৰৱতী পাৰিদা]]
# [[পবিত্ৰ ৰাভা (ৰাজনীতিক)]]
# [[কেন্দ্ৰীয় বিশ্ববিদ্যালয় (ভাৰত)]]
# [[ইৰানৰ গণমাধ্যম]]
# [[ইৰানৰ পৰিবেশৰ সমস্যা]]
# [[মাৰ্কছ ৰড্ৰিগেজ পাণ্টোজা]]
# [[প্ৰমথেশ বৰুৱা মহাবিদ্যালয়]]
# [[মেৰিনা চেপমেন]]
# [[ৰেজা শ্বাহ পাহলৱী]]
# [[এন চন্দ্ৰবাবু নাইডু]]
# [[আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় তথ্য প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান, হায়দৰাবাদ]]
# [[মহম্মদ ৰেজা পাহলৱী]]
# [[খেজাৰলি হত্যাকাণ্ড]]
# [[অমৃতা দেৱী]]
# [[হৰমুজৰ যুদ্ধ]]
# [[এৰিক এৰিকছন]]
# [[১৯৭৯ চনত তেহৰাণত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় নাৰী দিৱসৰ প্ৰতিবাদ]]
# [[চাৰহ মিচিং (English: Charoh Mising)]]
# [[হোছেইন ফাতেমী]]
# [[ইৰানৰ বন্যপ্ৰাণী]]
# [[বন্য শিশু]]
# [[দীনা শনিচৰ]]
# [[কাংলু]]
# [[প্ৰাচীন ইৰানৰ সংগ্ৰাহালয়]]
# [[আৰ্গো ফেক্টৰী]]
# [[ইৰানৰ পৰা মানৱ মূলধনৰ পলায়ন]]
# [[চন্দ্ৰ চৌধুৰী]]
# [[কুকু]]
# [[ধুবুৰী বিধান সভা সমষ্টি]]
# [[শ্বোম্পেন জনগোষ্ঠী]]
# [[মিহৰ আলী]]
# [[হোছেইন বেহজাদ]]
# [[নৌৰুজ]]
# [[ৰত্না দেৱনাথ]]
# [[ফিৰদৌসী]]
# [[কৃষ্ণ কুমাৰ সিংহ]]
# [[জহৰা ৰহনাৱৰ্দ]]
# [[হামিদ এনায়েত]]
# [[অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদ]]
# [[নিৰ্দলীয়]]
# [[শ্যামা প্ৰসাদ মুখাৰ্জী]]
# [[শ্বাহ]]
# [[মেট গালা]]
# [[মানকাচৰ বিধান সভা সমষ্টি]]
# [[খোৰাছান]]
# [[এন্থনী লেগেট]]
# [[ৰুহোল্লাহ খোমেইনী]]
# [[সাগৰীয় বতাহ]]
# [[মোজতাবা আমানি]]
# [[চাজ্জাদ মাৰ্দানী]]
# [[ভাৰতীয় ব্যৱস্থাপনা প্ৰতিষ্ঠান গুৱাহাটী]]
# [[ডিমৌ বিধানসভা সমষ্টি]]
# [[মেৰুমুখ]]
# [[গৰ্জনমুখৰ চল্লিছ]]
# [[কুৰ্ড জাতি]]
# [[শুভেন্দু অধিকাৰী]]
# [[কালি আন্ধী]]
# [[লু]]
# [[পশ্চিম এছিয়া]]
# [[অসমৰ সমজিলাসমূহৰ তলিকা]]
# [[বতাহৰ গতি]]
# [[ইৰানৰ ভিছা নীতি]]
# [[ৱাজেদ আলী চৌধুৰী]]
# [[মছনবী]]
# [[শ্বামাল (বতাহ)]]
# [[শ্বাৰকী বতাহ]]
# [[গৌৰৱ বৰা]]
# [[ছাত্তাৰ খান]]
# [[বিৰসিং জৰুৱা বিধানসভা সমষ্টি]]
# [[জীয়ানেজীয়া পখিলা]]
# [[চাংহাই কোঅপাৰেছন অৰ্গেনাইজ্যেশ্যন]]
# [[ইৰাণৰ সাহিত্য]]
# [[টাই-আহোম সংখ্যা পদ্ধতি]]
# [[ৰুমি]]
}}

&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;text-shadow:10px 10px 10px #FCE205; font-size:20px&quot;&gt;&lt;font color=#6A5ACD&gt;'''''অসমীয়া ৱিকিউদ্ধৃতিত সৃষ্ট মুঠ প্ৰবন্ধৰ সংখ্যা = {{En2As|6}} '''''&lt;/font&gt;&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
{{Rule|}}
{{columns-list|2|
# [[:q:প্ৰতিভা দেৱী সিং পাটিল|প্ৰতিভা দেৱী সিং পাটিল]]
# [[:q:মালিহা খান|মালিহা খান]]
# [[:q:বাৰ্বাৰা মেকক্লিনটক|বাৰ্বাৰা মেকক্লিনটক]]
# [[:q:পাণিনি|পাণিনি]]
# [[:q:সৌন্দৰ্য|সৌন্দৰ্য]]
# [[:q:গেৰ্টি ক’ৰী|গেৰ্টি ক’ৰী]]
}}</text>
      <sha1>guq5zxkbbc57gup846wiz0eu73l8rho</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>607261</id>
      <parentid>607257</parentid>
      <timestamp>2026-05-19T11:36:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>দিব্য দত্ত</username>
        <id>9244</id>
      </contributor>
      <origin>607261</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6390" sha1="jdbrd9qmgxcyf7w2jlwzbupjdo3t1ik" xml:space="preserve">__NOTOC__
&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;text-shadow:10px 10px 10px #FCE205; font-size:20px&quot;&gt;&lt;font color=#6A5ACD&gt;'''''অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াত সৃষ্ট মুঠ প্ৰবন্ধৰ সংখ্যা = {{En2As|99}} '''''&lt;/font&gt;&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
{{Rule|}}
{{columns-list|2|
# [[দীপান্বিতা কলিতা]]
# [[আলী মিৰ্জা ছাফাভী]]
# [[অমৃতা দেৱী বিষ্ণোই পৰিৱেশ সুৰক্ষা বঁটা]]
# [[অট্টোমান আৰু ছাফাভিদ সাম্ৰাজ্যৰ মাজত থকা কুটনৈতিক সম্পৰ্ক]]
# [[ফাৰাহ পাহলৱী]]
# [[দক্ষিণ-পূব এছিয়াত বৌদ্ধ ধৰ্ম]]
# [[Astrology]]
# [[নেগাৰ জাৱাহেৰিয়ান]]
# [[মহনাজ আফশ্বাৰ]]
# [[গোলশ্বিফতেহ ফাৰাহানী]]
# [[তাৰানেহ আলিদুস্তি]]
# [[হেদিয়েহ তেহৰাণী]]
# [[ধঁপাত প্ৰতিবাদ]]
# [[দানি চাপৰি]]
# [[নৰেশ টাইড]]
# [[তালাত বাছাৰী]]
# [[বগা মেদক]]
# [[অঞ্জনা পেগু]]
# [[লাচিত বৰফুকন পুলিচ একাডেমী]]
# [[হেমচন্দ্ৰ মিলি]]
# [[দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ হিন্দু ধৰ্ম]]
# [[শ্ৰী শ্ৰী কোকিলা সত্ৰ]]
# [[অমলা আৰু কমলা]]
# [[ছাদিক কায়েম]]
# [[তুৰ্কমেঞ্চায়ৰ সন্ধি]]
# [[প্ৰৱতী পাৰিদা]]
# [[পবিত্ৰ ৰাভা (ৰাজনীতিক)]]
# [[কেন্দ্ৰীয় বিশ্ববিদ্যালয় (ভাৰত)]]
# [[ইৰানৰ গণমাধ্যম]]
# [[ইৰানৰ পৰিবেশৰ সমস্যা]]
# [[মাৰ্কছ ৰড্ৰিগেজ পাণ্টোজা]]
# [[প্ৰমথেশ বৰুৱা মহাবিদ্যালয়]]
# [[মেৰিনা চেপমেন]]
# [[ৰেজা শ্বাহ পাহলৱী]]
# [[এন চন্দ্ৰবাবু নাইডু]]
# [[আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় তথ্য প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান, হায়দৰাবাদ]]
# [[মহম্মদ ৰেজা পাহলৱী]]
# [[খেজাৰলি হত্যাকাণ্ড]]
# [[অমৃতা দেৱী]]
# [[হৰমুজৰ যুদ্ধ]]
# [[এৰিক এৰিকছন]]
# [[১৯৭৯ চনত তেহৰাণত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় নাৰী দিৱসৰ প্ৰতিবাদ]]
# [[চাৰহ মিচিং]]
# [[হোছেইন ফাতেমী]]
# [[ইৰানৰ বন্যপ্ৰাণী]]
# [[বন্য শিশু]]
# [[দীনা শনিচৰ]]
# [[কাংলু]]
# [[প্ৰাচীন ইৰানৰ সংগ্ৰাহালয়]]
# [[আৰ্গো ফেক্টৰী]]
# [[ইৰানৰ পৰা মানৱ মূলধনৰ পলায়ন]]
# [[চন্দ্ৰ চৌধুৰী]]
# [[কুকু]]
# [[ধুবুৰী বিধান সভা সমষ্টি]]
# [[শ্বোম্পেন জনগোষ্ঠী]]
# [[মিহৰ আলী]]
# [[হোছেইন বেহজাদ]]
# [[নৌৰুজ]]
# [[ৰত্না দেৱনাথ]]
# [[ফিৰদৌসী]]
# [[কৃষ্ণ কুমাৰ সিংহ]]
# [[জহৰা ৰহনাৱৰ্দ]]
# [[হামিদ এনায়েত]]
# [[অসম সৎনামী যুৱ পৰিষদ]]
# [[নিৰ্দলীয়]]
# [[শ্যামা প্ৰসাদ মুখাৰ্জী]]
# [[শ্বাহ]]
# [[মেট গালা]]
# [[মানকাচৰ বিধান সভা সমষ্টি]]
# [[খোৰাছান]]
# [[এন্থনী লেগেট]]
# [[ৰুহোল্লাহ খোমেইনী]]
# [[সাগৰীয় বতাহ]]
# [[মোজতাবা আমানি]]
# [[চাজ্জাদ মাৰ্দানী]]
# [[ভাৰতীয় ব্যৱস্থাপনা প্ৰতিষ্ঠান গুৱাহাটী]]
# [[ডিমৌ বিধানসভা সমষ্টি]]
# [[মেৰুমুখ]]
# [[গৰ্জনমুখৰ চল্লিছ]]
# [[কুৰ্ড জাতি]]
# [[শুভেন্দু অধিকাৰী]]
# [[কালি আন্ধী]]
# [[লু]]
# [[পশ্চিম এছিয়া]]
# [[অসমৰ সমজিলাসমূহৰ তলিকা]]
# [[বতাহৰ গতি]]
# [[ইৰানৰ ভিছা নীতি]]
# [[ৱাজেদ আলী চৌধুৰী]]
# [[মছনবী]]
# [[শ্বামাল (বতাহ)]]
# [[শ্বাৰকী বতাহ]]
# [[গৌৰৱ বৰা]]
# [[ছাত্তাৰ খান]]
# [[বিৰসিং জৰুৱা বিধানসভা সমষ্টি]]
# [[জীয়ানেজীয়া পখিলা]]
# [[চাংহাই কোঅপাৰেছন অৰ্গেনাইজ্যেশ্যন]]
# [[ইৰাণৰ সাহিত্য]]
# [[টাই-আহোম সংখ্যা পদ্ধতি]]
# [[ৰুমি]]
}}

&lt;center&gt;&lt;span style=&quot;text-shadow:10px 10px 10px #FCE205; font-size:20px&quot;&gt;&lt;font color=#6A5ACD&gt;'''''অসমীয়া ৱিকিউদ্ধৃতিত সৃষ্ট মুঠ প্ৰবন্ধৰ সংখ্যা = {{En2As|6}} '''''&lt;/font&gt;&lt;/span&gt;&lt;/center&gt;
{{Rule|}}
{{columns-list|2|
# [[:q:প্ৰতিভা দেৱী সিং পাটিল|প্ৰতিভা দেৱী সিং পাটিল]]
# [[:q:মালিহা খান|মালিহা খান]]
# [[:q:বাৰ্বাৰা মেকক্লিনটক|বাৰ্বাৰা মেকক্লিনটক]]
# [[:q:পাণিনি|পাণিনি]]
# [[:q:সৌন্দৰ্য|সৌন্দৰ্য]]
# [[:q:গেৰ্টি ক’ৰী|গেৰ্টি ক’ৰী]]
}}</text>
      <sha1>jdbrd9qmgxcyf7w2jlwzbupjdo3t1ik</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>বন্য শিশু</title>
    <ns>0</ns>
    <id>136861</id>
    <revision>
      <id>607143</id>
      <parentid>606927</parentid>
      <timestamp>2026-05-18T17:51:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pranamikaadhikary</username>
        <id>27435</id>
      </contributor>
      <comment>[[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল।</comment>
      <origin>607143</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="39098" sha1="bi24gvs93ya0vpnjq7qo5blh8genma6" xml:space="preserve">[[File:Mowgli-1895-illustration.png|thumb|ৰুডিয়াৰ্ড কিপলিঙৰ উপন্যাস ''দ্য জংগল বুক''ৰ মৌগলী নামৰ এজন বন্য শিশুৰ কাল্পনিক ছবি।]]

'''বন্য শিশু''' (বনৰীয়া শিশু বুলিও কোৱা হয়) হৈছে এনে এজন ব্যক্তি যিয়ে অতি কম বয়সৰপৰাই মানুহৰ সংস্পৰ্শৰপৰা বিচ্ছিন্ন হৈ বনত বাস কৰি আহিছে; যাৰ ওপৰত মানুহৰ যত্ন, সামাজিক আচৰণ বা ভাষাৰ অভিজ্ঞতা কম বা একেবাৰেই নাই। এনে শিশুৰ প্ৰাথমিক আৰু মাধ্যমিক সামাজিকীকৰণৰ মূল কথাবোৰৰ অভাৱ দেখা যায়।&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Blundell |first=Jonathan |title=Cambridge IGCSE® sociology coursebook |date=2014 |publisher=Cambridge, United Kingdom : Cambridge University Press |isbn=978-1-107-64513-4 }}&lt;/ref&gt; পৰিত্যক্ত বা পলায়ন কৰাৰ আগতে গুৰুতৰ নিৰ্যাতন বা আঘাতৰ সম্মুখীন হোৱা শিশুক বুজাবলৈ এই শব্দটো ব্যৱহাৰ কৰা হয়। কেতিয়াবা লোককথা আৰু কিংবদন্তিৰ বিষয়-বস্তুত বা কাহিনীত প্ৰায়ে জীৱ-জন্তুৱে এনে শিশুক ডাঙৰ-দীঘল কৰা বুলি চিত্ৰিত কৰা হয়। আনহাতে বন্যপ্ৰাণীৰ ওচৰত পোৱা শিশুৰ বহু ঘটনাত জীৱ-জন্তুৱে মানুহৰ শিশুক খুৱাই-বুৱাই ডাঙৰ কৰাৰ কোনো প্ৰত্যক্ষদৰ্শীৰ বিৱৰণ পোৱা নাই।&lt;ref&gt;{{Cite book |publisher=Springer |isbn=978-1-4419-9970-2 |pages=81–93 |editor-first1=Stefan C. |editor-last1=Dombrowski |editor-first2=Karen L. |editor-last2=Gischlar |editor-first3=Martin |editor-last3=Mrazik |last1=Dombrowski |first1=Stefan C. |last2=Gischlar |first2=Karen L. |last3=Mrazik |first3=Martin |last4=Greer |first4=Fred W. |title=Assessing and Treating Low Incidence/High Severity Psychological Disorders of Childhood |chapter=Feral Children |location=New York, NY |access-date=9 June 2022 |date=2011 |doi=10.1007/978-1-4419-9970-2_5 |chapter-url=https://doi.org/10.1007/978-1-4419-9970-2_5}}
&lt;/ref&gt;
==বৰ্ণনা==
সমাজত থাকি সামাজিকীকৰণৰ দ্বাৰা আয়ত্ব কৰিব পৰা মৌলিক দক্ষতাৰ অভাৱ বন্য শিশুৰ ক্ষেত্ৰত দেখা যায়। উদাহৰণস্বৰূপে, তেওঁলোকে শৌচাগাৰ ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ শিকিব নোৱাৰে, গোটেই জীৱন চাৰিওখন ভৰিৰে খোজ কাঢ়ি থিয় হৈ দুখন ভৰিৰে খোজ কাঢ়িবলৈ শিকিবলৈ অসুবিধা পাব পাৰে বা চৌপাশৰ মানুহৰ কাৰ্যকলাপৰ প্ৰতি সম্পূৰ্ণ আগ্ৰহৰ অভাৱ প্ৰদৰ্শন কৰিব পাৰে। তেওঁলোকক প্ৰায়ে মানসিকভাৱে অক্ষম যেন লাগে আৰু মানৱ ভাষা শিকাবলৈ প্ৰায় সীমাহীন অসুবিধা ভোগ কৰে।&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.zmescience.com/other/feature-post/feral-children/ |title=Mind Blowing Cases of Children Raised by Animals |date=1 December 2014 |access-date=20 February 2015 |website=ZME Science |last=Mihai |first=Andrei }}&lt;/ref&gt; বহুত বছৰে বিচ্ছিন্ন হৈ থকাৰ পিছত প্ৰাকৃতিক ভাষা এটা শিকিব পৰা ক্ষমতা বিকল হৈ পৰা যেন লাগে, ভাষা শিক্ষণৰ বাবে যথোচিত সময়খিনি সমাজ বিচ্ছিন্ন হৈ থকাৰ বাবে এনে হোৱা বুলি কোৱা হয়।&lt;ref name=&quot;Birdsong1999&quot;&gt;{{cite book |author=David Birdsong |title=Second Language Acquisition and the Critical Period Hypothesis |url=https://books.google.com/books?id=d7OPAgAAQBAJ&amp;q=curtiss%201977&amp;pg=PA74 |year=1999 |publisher=Routledge |isbn=978-1-135-67489-2 |page=74 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Curtiss2014&quot;&gt;{{cite book |author=Susan Curtiss |title=Genie: A Psycholinguistic Study of a Modern-Day Wild Child |url=https://books.google.com/books?id=pSy0BQAAQBAJ&amp;q=%22critical%20period%22&amp;pg=PA207 |date=10 May 2014 |publisher=Elsevier Science |isbn=978-1-4832-1761-1 |page=207 }}&lt;/ref&gt;

বনৰীয়া শিশুৰ বিষয়ে বৈজ্ঞানিক জ্ঞান কম। ইয়াৰ ভিতৰত এটা সৰ্বোত্তম নথিভুক্ত গোচৰ হৈছে মুখে মুখে প্ৰচলিত ভগ্নী [[অমলা আৰু কমলা]], যাক ১৯২৬ চনত ৰেভাৰেণ্ড জে এ এল সিঙে ভাৰতৰ এখন অৰণ্যত &quot;ঘোঙে ডাঙৰ-দীঘল কৰা&quot; বুলি বৰ্ণনা কৰিছিল। 
ফ্ৰান্সৰ অস্ত্ৰোপচাৰ বিশেষজ্ঞ চাৰ্জ এৰ’লেছে অৱশ্যে যুক্তি দিছে যে এই গোচৰটো এটা প্ৰৱঞ্চনা আছিল, যিটো সিঙে নিজৰ অনাথ আশ্ৰমৰ বাবে ধন সংগ্ৰহৰ উদ্দেশ্যে সংঘটিত কৰিছিল। শিশু মনোবিজ্ঞানী ব্ৰুনো বেটেলহাইমে কয় যে [[অমলা আৰু কমলা]] জন্মতে মানসিক আৰু শাৰীৰিকভাৱে অক্ষম আছিল।&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Bettelheim |first1=Bruno |title=Feral Children and Autistic Children |journal=American Journal of Sociology |date=March 1959 |volume=64 |issue=5 |pages=455–467 |doi=10.1086/222541 |url=https://autisticacademic.files.wordpress.com/2015/06/bettelheim-feral-children-and-autistic-children.pdf |jstor=2773433 |s2cid=144015209 |access-date=23 May 2018 |archive-date=8 August 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210808144929/https://autisticacademic.files.wordpress.com/2015/06/bettelheim-feral-children-and-autistic-children.pdf |url-status=dead |archivedate=8 August 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210808144929/https://autisticacademic.files.wordpress.com/2015/06/bettelheim-feral-children-and-autistic-children.pdf |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;  তথাপি বন্য শিশুৰ ওপৰত আন বৈজ্ঞানিক অধ্যয়নো আছে, যেনে [[জিনি (বন্য শিশু)|জিনি]]ৰ ক্ষেত্ৰত কৰা অধ্যয়ন।&lt;ref name=&quot;Curtiss2014&quot;/&gt;
==ইতিহাস==
১৬০০ চনৰ আগতে বন্য শিশুৰ কাহিনী সাধাৰণতে লোককথা আৰু কিংবদন্তিত সীমাবদ্ধ আছিল। সেই কাহিনীবোৰত বনৰীয়া শিশুৰ চিত্ৰণত খাদ্যৰ বাবে চিকাৰ কৰা, দুটাৰ সলনি চাৰিওখন ভৰিৰে দৌৰা আৰু ভাষা নজনা আদি অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল। দাৰ্শনিক আৰু বিজ্ঞানীসকলে এনে শিশুৰ ধাৰণাটোৰ প্ৰতি আগ্ৰহী হৈ পৰিছিল, আৰু এই শিশুসকল মানৱ পৰিয়ালৰ পৰা পৃথক প্ৰজাতিৰ অংশ নেকি বুলি প্ৰশ্ন কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিছিল।

বিজ্ঞানে মানুহৰ বিকাশ, আৰু ১৮ আৰু ১৯ শতিকাত প্ৰাকৃতিক জগতখনৰ বুজাবুজিৰ নাম আৰু শ্ৰেণীবিভাজন কৰিবলৈ চেষ্টা কৰাৰ সময়তে এই প্ৰশ্নটোক গুৰুত্বসহকাৰে লোৱা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{Cite encyclopedia |url=https://www.britannica.com/topic/feral-children |title=Feral children |encyclopedia=Encyclopedia Britannica |access-date=2 July 2018 |language=en }}&lt;/ref&gt; ২০ শতিকাৰ আশে-পাশে মনোবিজ্ঞানীসকলে জৈৱিক আচৰণ আৰু সংস্কৃতিৰ মাজত পাৰ্থক্য বিচাৰি উলিয়াবলৈ চেষ্টা কৰিছিল। বিচ্ছিন্নভাৱে বা জীৱ-জন্তুৰ সৈতে বাস কৰা বন্য শিশুৱে এই দ্বিধাদ্বন্দ্বৰ উদাহৰণ দাঙি ধৰিছিল।

১৮৪৯–১৮৫০ চনৰ ''ৰিপৰ্ট অন বুধুক ওৰফে বেগ্ৰী ডিক’ইটছ''ত উইলিয়াম হেনৰী স্লিমেনে কুকুৰনেচীয়াৰ দ্বাৰা লালন-পালন কৰা বন্য শিশুৰ ছটা বিৱৰণ আগবঢ়াইছিল, দুটা তেওঁ নিজেই প্ৰত্যক্ষ কৰিছিল, যিবোৰ ১৮৫২ চনত পৃথকে পৃথকে প্ৰকাশ পাইছিল ''An Account of Wolves Nurturing Children in Their Dens'' হিচাপে আৰু সম্ভৱতঃ ৰুডিয়াৰ্ড কিপলিঙৰ ১৮৯৪ চনৰ উপন্যাস [[দ্য জংঘল বুক]]ৰ মৌগলী চৰিত্ৰটোক অনুপ্ৰাণিত কৰা বুলি ভবা হয়।&lt;ref&gt;{{cite journal|title=Feral Man and Extreme Cases of Isolation|last=Zingg|first= Robert M.| journal=The American Journal of Psychology| volume=53|issue= 4 |date=1940|pages=490-491|doi=10.2307/1417630|jstor=1417630}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal|author=Hotchkiss, Jane|title=The jungle of Eden: Kipling, wolf boys, and the colonial imagination|journal=Victorian Literature and Culture|year=2001|volume=29|issue=2|page=440|doi=10.1017/s1060150301002108|s2cid=162409338}}&lt;/ref&gt;
==ঘটনা==
===প্ৰাইমেট/বান্দৰে ডাঙৰ-দীঘল কৰা===
* লুকাছ, দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ খিলঞ্জীয়া ল’ৰা, যাক এদল বাবুনে লালন-পালন কৰিছিল। ১৯০৩ চনত ল’ৰাটোক উদ্ধাৰ কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article270342963 |title=The Baboon Boy |newspaper=The Woodend Star |issue=2045 |location=Victoria, Australia |date=3 March 1928 |access-date=29 August 2024 |page=4 |via=National Library of Australia }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Foley |first1=John P. Jr. |date=January 1940 |title=The 'Baboon Boy' of South Africa |url=https://www.jstor.org/stable/1415967 |journal=The American Journal of Psychology |volume=53 |issue=1 |pages=128–133 |doi=10.2307/1415967 |jstor=1415967 |access-date= |url-access=subscription }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Foley |first1=John P. Jr. |date=June 1940 |title=Brought Up by the Baboons |url= |journal=Science Digest |volume=7 |issue=6 |pages=1–4 |doi= |access-date= }}&lt;/ref&gt;
* [[মেৰিনা চেপমেন|মেৰিনা চেপমেনে]] ১৯৫৪ চনত প্ৰায় পাঁচ বছৰ বয়সৰ পৰা প্ৰায় ন বছৰ বয়সলৈকে কলম্বিয়াৰ জংঘলত থকা কেপুচিন বান্দৰৰ সৈতে বাস কৰিছিল বুলি দাবী কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Hattenstone |first1=Simon |title=Was Marina Chapman really brought up by monkeys? |url=https://www.theguardian.com/science/2013/apr/13/marina-chapman-monkeys |access-date=4 November 2017 |work=The Guardian |date=13 April 2013 }}&lt;/ref&gt; তেওঁৰ বিয়া হৈছিল, সন্তান জন্ম দিছিল আৰু কোনো স্থায়ী সমস্যা নোহোৱাকৈ বহুলাংশে স্বাভাৱিক জীৱন কটায়, যিটো এটা বন্য শিশুৰ বাবে অস্বাভাৱিক যেন লাগে।
*১৯৭৪ চনত বুৰুণ্ডিৰ এখন জংঘলত [[ভাৰ্ভেট বান্দৰ]]ৰ এটা দলৰ সৈতে আৱিষ্কাৰ হোৱা ল’ৰা জন।&lt;ref&gt;{{cite news |author=&lt;!--not stated--&gt; |date=16 May 1976 |title=Tarzan child found in Africa |url= |work=Lansing State Journal |location= |access-date= }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;
{{cite book |last1=Lane |first1=Harlan |author-link1=Harlan Lane |last2=Pillard |first2=Richard C. |author-link2=Richard Pillard |date=1978 |title=The Wild Boy of Burundi: A Study of an Outcast Child |url= |location=New York |publisher=Random House |page= |isbn=0394412524 }}&lt;/ref&gt;
* মিল্টন ওবোটেৰ সৈন্যই কাম্পালাৰ পৰা প্ৰায় ৫০ মাইল (৮০ কিলোমিটাৰ) দূৰত্বত থকা তেওঁলোকৰ গাঁওখনত অভিযান চলোৱাৰ সময়ত উগাণ্ডাৰ গৃহযুদ্ধত ৰবাৰ্ট মায়াঞ্জা(১৯৮২)ই তিনি বছৰ বয়সত পিতৃ-মাতৃক হেৰুৱাইছিল। তাৰ পিছত ৰবাৰ্ট বন্যপ্ৰাণীত, অনুমানিকভাৱে ভাৰ্ভেট বান্দৰৰ সৈতে, তিনি বছৰ ধৰি জীয়াই থাকে, যেতিয়ালৈকে তেওঁক নেচনেল ৰেজিষ্টেন্স আৰ্মীৰ সৈন্যই বিচাৰি নাপায়।&lt;ref&gt;{{cite news |title=Raised by monkeys, struggling to be human |url=https://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1314386/raised-monkeys-strugging-human |access-date=4 November 2017 |work=New Vision |date=17 February 2013 }}&lt;/ref&gt;
*দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ কোৱাজুলু-নাটালত বান্দৰৰ সংগত প্ৰায় এবছৰ কটোৱাৰ পিছত প্ৰায় পাঁচ বছৰীয়া ল’ৰা চেটাৰ্ডে ম্থিয়ানে (বা মিফুনে) (১৯৮৭)ক উদ্ধাৰ কৰা হয়। তেওঁক পোৱাৰ দিনটোৰ পিছত শনিবাৰে তেওঁক এই নামটো দিয়া হ’ল আৰু ম্থিয়ানে তেওঁক গ্ৰহণ কৰা বিশেষ বিদ্যালয়খনৰ প্ৰধান শিক্ষয়িত্ৰীগৰাকীৰ নাম আছিল। প্ৰায় ১৭ বছৰ বয়সত তেওঁ কেতিয়াও কথা ক’ব পৰা নাছিল, আৰু বান্দৰৰ দৰে খোজ কাঢ়ি জপিয়াইছিল। তেওঁ কেতিয়াও ৰন্ধা খাদ্য নাখাইছিল আৰু আন শিশুৰ সৈতে ভাগ-বতৰা বা খেলিবলৈ অস্বীকাৰ কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://mg.co.za/article/1997-11-21-child-of-the-wild-still-spurns-life-as-a-human |title=Child of the wild still spurns life as a human |date=21 November 1997 |work=Mail and Guardian |access-date=4 November 2017 }}&lt;/ref&gt; ২০০৫ চনত এক অগ্নিকাণ্ডত তেওঁৰ মৃত্যু হয়।&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.mysteriesrunsolved.com/2018/06/saturday-mthiyane-child-of-wild.html |title=Saturday Mthiyane {{!}} The Child Of The Wild {{!}} KwaZulu Natal |last=Mysteriesrunsolved |website=Mysteriesrunsolved |date=25 June 2018 |access-date=1 September 2019 |archive-date=8 August 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210808154527/https://mysteriesrunsolved.com/2018/06/saturday-mthiyane-child-of-wild.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
*উগাণ্ডাৰ জন চেবুনিয়াৰ শিশু অৱস্থাতে দেউতাকে মাকক হত্যা কৰি নিজেও ফাঁচী লগাই মৰিছিল। চেবুইনাক ভাৰ্ভেট বান্দৰে লৈ গৈছিল আৰু পিছৰ দুবছৰ তেওঁলোকৰ মাজত থাকি খাদ্য বিচাৰিবলৈ আৰু ভ্ৰমণ কৰিবলৈ শিকিছিল। প্ৰায় সাত বছৰ বয়সত তেওঁক সভ্যতালৈ ঘূৰাই অনা হৈছিল। স্থানীয় এজন গাঁৱৰ মানুহৰ মতে, সৰুতে তেওঁৰ যোগাযোগৰ একমাত্ৰ ধৰণ আছিল কান্দোন আৰু খাদ্যৰ দাবী আৰু তেওঁ আছিল এজন &quot;বন্য ল'ৰা&quot; যাক সকলোৱে ভয় কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/films/news/raised-in-the-wild-tales-of-survival-8165967.html |title=Raised in the wild: tales of survival |work=The Independent |access-date=2 July 2018 |language=en-GB }}&lt;/ref&gt; তাৰ পিছত তেওঁ সম্পূৰ্ণ বাক ক্ষমতা লাভ কৰে আৰু উগাণ্ডাৰ হৈ বিশেষ অলিম্পিকতো দুবাৰকৈ অংশগ্ৰহণ কৰে।&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Schmidt |first=Samantha |date=25 October 2021 |title=Accounts of girl raised by monkeys in India questioned |url=https://www.washingtonpost.com/news/morning-mix/wp/2017/04/07/a-girl-was-found-living-among-monkeys-in-an-indian-forest-how-she-got-there-is-a-mystery/ |access-date=14 July 2024 |newspaper=[[Washington Post]] |language=en-US |issn=0190-8286 }}&lt;/ref&gt;

===কুকুৰনেচীয়া বাঘৰদ্বাৰা ডাঙৰ-দীঘল হোৱা===
*হেচিয়ান কুকুৰনেচীয়া-সন্তান&lt;ref name=&quot;Rauber&quot;&gt;{{Cite book |first=August Antinous |last=Rauber |title=Homo sapiens ferus: oder, die Bustände der verwilderten und ihre bedeutung für wissenschaft, politik und schule |publisher=Julius Bregse |year=1888 |language=de |location=Leipzig |url=https://books.google.com/books?id=kpYWAAAAIAAJ }}&lt;/ref&gt;{{rp|15–7}}&lt;ref name=&quot;Rauber_in_Chamber&quot; /&gt; (১৩০৪, ১৩৪১ আৰু ১৩৪৪) ইউৰেছিয়ান ঘোঙৰ সৈতে হেছৰ অৰণ্যত বাস কৰিছিল। 
*১৮৭২ চনত [[ভাৰত]]ৰ [[উত্তৰ প্ৰদেশ]]ৰ চিকন্দ্ৰাৰ (আগ্ৰাৰ ওচৰত) এটা গুহাত কুকুৰনেচীয়াৰ মাজত আৱিষ্কাৰ কৰা [[দীনা শনিচৰ]]। তেওঁ বিছ বছৰৰো অধিক সময় মানুহৰ মাজত জীয়াই থাকিল, ধূমপান কৰিব পাৰিছিল, কিন্তু কেতিয়াও কথা ক'বলৈ শিকিব পৰা নাছিল আৰু গোটেই জীৱন গুৰুতৰভাৱে অক্ষম হৈ আছিল।&lt;ref name=&quot;malson&quot;&gt;{{cite book |last=Malson |first=Lucien |date=1972 |title=Wolf children and the problem of human nature |url=https://archive.org/details/wolfchildrenprob00mals |location=New York and London |publisher=Monthly Review Press |page=45 |isbn=978-0-902308-24-4 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;zingg&quot;&gt;{{cite journal |last1=Zingg |first1=Robert M. |date=1940 |title=Feral man and extreme cases of isolation |journal=The American Journal of Psychology |volume=53 |issue=4 |pages=487–517 |doi=10.2307/1417630 |jstor=1417630 }}&lt;/ref&gt;
*[[মাৰ্কছ ৰড্ৰিগেজ পাণ্টোজা]] (প্ৰায় ১৯৪৬, ছিয়েৰা মৰেনা, স্পেইন) দক্ষিণ স্পেইনৰ পাহাৰত কুকুৰনেচীয়াৰ সৈতে ১২ বছৰ ধৰি বাস কৰিছিল। ১৯ বছৰ বয়সত তেওঁক আৱিষ্কাৰ কৰা হয়।&lt;ref&gt;[http://www.veterinari.vda.it/index.php?option=com_attachments&amp;task=download&amp;id=128 Lupine Lore by Walter Tarello]&lt;/ref&gt; ৰড্ৰিগেজৰ কাহিনী ২০১০ চনত স্পেনিছ-জাৰ্মান ছবি এণ্ট্ৰেলোবছত চিত্ৰিত কৰা হৈছিল। ৰড্ৰিগেজৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰাৰ বাবে যুৱ অভিনেতা মেনুৱেল কামাচোৱে ২০১১ চনৰ গ’য়া বঁটাত শ্ৰেষ্ঠ নতুন অভিনেতাৰ মনোনয়ন লাভ কৰে।

===কুকুৰৰ দ্বাৰা ডাঙৰ-দীঘল হোৱা===
*[[অক্সানা মালয়া]] আছিল এগৰাকী আঠ বছৰীয়া ইউক্ৰেইনৰ ছোৱালী যিয়ে ছবছৰ ধৰি ব্লেক ৰাছিয়ান টেৰিয়াৰৰ সৈতে বাস কৰিছিল।১৯৯১ চনত কুকুৰৰ সৈতে এটা কুকুৰৰ ঘৰত উদ্ধাৰ হৈছিল অক্সানাক। মদ্যপায়ী পিতৃ-মাতৃৰ দ্বাৰা তাই অৱহেলিত হৈছিল। সহমৰ্মিতা বিচাৰি তিনি বছৰীয়া শিশুটোৱে ফাৰ্মখনত খোজ কাঢ়ি সোমাই কুকুৰকেইটাৰ লগত চুমা খালে। তাইৰ আচৰণে মানুহতকৈ কুকুৰক বেছি অনুকৰণ কৰিছিল। তাই চাৰিওখন ভৰিৰে খোজ কাঢ়ি দাঁত নিকটাই ভুকিছিল। সমাজসেৱীয়ে তাইক পিতৃ-মাতৃৰ দায়িত্বৰ পৰা আঁতৰাই আনিছিল।{{cn}} যিহেতু তাইৰ মানুহৰ সংস্পৰ্শৰ অভাৱ আছিল, সেয়েহে তাই হয় আৰু নহয়ৰ বাহিৰে আন কোনো শব্দ নাজানিছিল।&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |url=http://www.bbc.com/culture/story/20151012-feral-the-children-raised-by-wolves |title=Feral: The children raised by wolves |last=Macdonald |first=Fiona |date=12 October 2015 |language=en |access-date=2 July 2018 }}&lt;/ref&gt; প্ৰাপ্তবয়স্ক হোৱাৰ লগে লগে অক্সানাক কুকুৰৰ দৰে আচৰণক বশ কৰিবলৈ শিকাইছে। তাই সাৱলীল আৰু বুদ্ধিমানভাৱে কথা ক'বলৈ শিকিছিল&lt;ref name=&quot;oxana&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.youtube.com/watch?v=CSifkl8WQQw |title=Oxana Malaya on Ukrainian TV show |author=Channel Ukraine |website=YouTube |date=14 August 2013 }}&lt;/ref&gt; আৰু গৰু গাখীৰ খুৱাই থকা এখন ফাৰ্মত কাম কৰে,&lt;ref name=&quot;oxana_m&quot;&gt;{{cite news |url=https://www.telegraph.co.uk/culture/tvandradio/3653890/Cry-of-an-enfant-sauvage.html |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220112/https://www.telegraph.co.uk/culture/tvandradio/3653890/Cry-of-an-enfant-sauvage.html |archive-date=12 January 2022 |url-access=subscription |url-status=live |title=Cry of an infant savage |last=Grice |first=Elizabeth |date=17 July 2006 |access-date=14 July 2007 |newspaper=Daily Telegraph |location=London}}{{cbignore }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;oxana&quot; /&gt; কিন্তু বৌদ্ধিকভাৱে কিছু অক্ষম হৈ আছে।&lt;ref&gt;[http://fakty.ua/71455-u-geroini-publikacii-quot-faktov-quot-oksany-maloj-kotoraya-vyrosla-v-sobachej-konure-nashlis-rodnoj-brat-i-malenkaya-plemyannica-tozhe-oksana У героини публикации «фактов» оксаны малой, которая выросла в… Собачьей конуре, нашлись родной брат и маленькая племянница, тоже оксана] – 2003 follow-up article in ''[[Fakty i kommentarii]]'' {{in lang|uk}}.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Grice |first=Elizabeth |date=19 June 2020 |title=Cry of an enfant sauvage |language=en-GB |work=The Telegraph |url=https://www.telegraph.co.uk/tv/0/cry-enfant-sauvage/ |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220112/https://www.telegraph.co.uk/tv/0/cry-enfant-sauvage/ |archive-date=12 January 2022 |url-access=subscription |url-status=live |access-date=21 June 2021 |issn=0307-1235}}{{cbignore }}&lt;/ref&gt;
*ৰাছিয়াৰ ৰেউটভত জন্মগ্ৰহণ কৰা [[ইভান মিছুকোভ]] নামৰ এজন ছয় বছৰীয়া ল’ৰাক ১৯৯৮ চনত আৰক্ষীয়ে বনৰীয়া কুকুৰৰ পৰা উদ্ধাৰ কৰিছিল, যাৰ সৈতে তেওঁ দুবছৰ জীয়াই আছিল। চাৰি বছৰ বয়সতে মাক আৰু মাকৰ গালি-গালাজ কৰা মদ্যপায়ী প্ৰেমিকৰ পৰা পলাই গৈছিল। তেওঁ কুকুৰবোৰক খাদ্য দি তেওঁলোকৰ আস্থা অৰ্জন কৰিছিল আৰু বিনিময়ত কুকুৰবোৰে তেওঁক সুৰক্ষা দিছিল।&lt;ref name=&quot;The Independent&quot;&gt;{{Cite news |url=https://www.independent.co.uk/news/world/europe/siberian-boy-7-raised-by-dogs-after-parents-abandoned-him-555343.html |title=Siberian boy, 7, raised by dogs after parents abandoned him |work=The Independent |access-date=2 July 2018 |language=en-GB }}&lt;/ref&gt; ল'ৰাটো কুকুৰৰ গোটটোৰ &quot;আলফা পুৰুষ&quot;লৈ উঠি আহিছিল।&lt;ref name=&quot;The Independent&quot;/&gt; যেতিয়া আৰক্ষীয়ে তেওঁক পাইছিল, তেতিয়া তেওঁলোকে ৰেষ্টুৰেণ্টৰ পাকঘৰত খাদ্য এৰি ল’ৰাটোক ধৰিবলৈ কুকুৰবোৰৰ বাবে এটা ফান্দ পাতিছিল।&lt;ref name=&quot;The Independent&quot; /&gt; যিহেতু তেওঁ কুকুৰৰ মাজত মাত্ৰ দুবছৰহে বাস কৰিছিল, সেয়েহে তেওঁ মোটামুটি দ্ৰুতগতিত ভাষা পুনৰ শিকিছিল।&lt;ref name=&quot;ivan&quot; /&gt; তেওঁ সামৰিক বিদ্যালয়ত অধ্যয়ন কৰিছিল আৰু ৰাছিয়ান সেনাবাহিনীত সেৱা আগবঢ়াইছিল।&lt;ref name=&quot;ivan&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.youtube.com/watch?v=CSifkl8WQQw |title=Raised by Dogs. Ukrainian TV show |author=Channel Ukraine |website=YouTube |date=14 August 2013 }}&lt;/ref&gt;
*২০০১ চনত চিলিৰ এজন ১০ বছৰীয়া ল’ৰা (ডগ বয়)ক দুবছৰ ধৰি ৰাজপথৰ কুকুৰৰ সৈতে থকাৰ পিছত উদ্ধাৰ কৰা হৈছিল। পাঁচ বছৰ বয়সত ল’ৰাটোক পিতৃ-মাতৃয়ে এৰি থৈ যায়।পৰৱৰ্তী শিশু যত্নৰ পৰা পলায়ন কৰাৰ পিছত তেওঁ ১৫টা অঘৰী কুকুৰ লৈ ৰাজপথত ঘূৰি ফুৰিছিল। তেওঁলোকৰ লগত গুহাত থাকি খাদ্যৰ সন্ধানত সময় কটায়, কেতিয়াবা জাবৰৰ টেমাত বাকী থকা বস্তু বিচাৰি পায়। ২০০১ চনত তেওঁৰ অৱস্থা আৰক্ষীৰ দৃষ্টিগোচৰ হয়। উদ্ধাৰৰ চেষ্টাত ল’ৰাজনে সাগৰৰ ঠাণ্ডা পানীত জপিয়াই পলাবলৈ চেষ্টা কৰে। অৱশ্যে ধৰা পৰি চিকিৎসালয়ত ভৰ্তি হয়। তেওঁ হতাশা আৰু আক্ৰমণাত্মক প্ৰৱণতা প্ৰদৰ্শন কৰিছিল আৰু যদিও তেওঁ কথা ক'ব পাৰিছিল, তথাপিও তেওঁ কথা খুব কমেইহে কৈছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://abcnews.go.com/International/story?id=80914&amp;page=1 |title='Dog Boy' of Chile Rescued |date=6 January 2006 |website=ABC News |language=en |access-date=2 July 2018 }}&lt;/ref&gt;
* ট্ৰিয়েন কলড্ৰাৰ, ৰোমানিয়া (২০০২ চনত পোৱা) যাক &quot;ৰোমানিয়ান ডগ বয়&quot; বা &quot;Mowgli&quot; বুলিও জনা যায়। চাৰি বছৰৰ পৰা সাত বছৰ বয়সলৈকে ট্ৰাইয়ানে পৰিয়াল নোহোৱাকৈয়ে জীয়াই আছিল। সাত বছৰ বয়সত উদ্ধাৰ হোৱা ল’ৰাজনক অপুষ্টিৰ বাবে তিনি বছৰীয়া যেন লগা হৈছিল। গাৰ্হস্থ্য হিংসাৰ বাবে মাকে ঘৰ এৰি থৈ গৈছিল আৰু মাক যোৱাৰ পিছত কেতিয়াবা ট্ৰিয়েনে ঘৰৰ পৰা দৌৰি গৈছিল।বন্যপ্ৰাণীত বাস কৰিছিল আৰু কাৰ্ডবৰ্ডৰ বাকচ এটাত আশ্ৰয় লৈছিল। সংক্ৰমিত ঘাঁ, ৰক্ত সঞ্চালন বেয়া হোৱা, ভিটামিন ডিৰ অভাৱত শিশুৰ ৰোগত আক্ৰান্ত হৈছিল। ট্ৰিয়েনক বিচাৰি পাইছিল মানোলেস্কু ইওয়ানে, যিজনে নিজৰ গাড়ীখন বিকল হোৱাৰ পিছত ঠাইখণ্ডত খোজ কাঢ়ি গৈ আছিল। আশপাশৰ অঞ্চলত, আধাখোৱা কুকুৰ এটাও পোৱা গৈছিল। বহুতে ধৰি লৈছে যে ল’ৰাটোৱে জীয়াই থাকিবলৈ কুকুৰটোক খাইছিল। যেতিয়া ট্ৰিয়েনক যত্ন লোৱা হৈছিল, তেতিয়া তেওঁ সাধাৰণতে বিচনাৰ তলত শুইছিল আৰু সকলো সময়তে খাব বিচাৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/europe/romania/1390871/Wolf-boy-is-welcomed-home-by-mother-after-years-in-the-wild.html |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220112/https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/europe/romania/1390871/Wolf-boy-is-welcomed-home-by-mother-after-years-in-the-wild.html |archive-date=12 January 2022 |url-access=subscription |url-status=live |title=Wolf boy is welcomed home by mother after years in the wild |last=Leidig |first=Michael |access-date=2 July 2014 |date=14 April 2002 |journal=Daily Telegraph |location=London}}{{cbignore }}&lt;/ref&gt; ২০০৭ চনত ট্ৰিয়েনক তেওঁৰ ককাকে যত্ন লৈছিল আৰু স্কুলত তৃতীয় শ্ৰেণীত ভাল ফলাফল দেখুৱাইছিল।&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://sociologychis.wordpress.com/2016/05/12/modern-day-feral-children/ |title=Modern day Feral children |archive-url=https://web.archive.org/web/20180702093831/https://sociologychis.wordpress.com/2016/05/12/modern-day-feral-children/ |archive-date=2 July 2018 |url-status=dead |date=12 May 2016 |work=Sociologychis |access-date=2 July 2018 |language=en-US }}&lt;/ref&gt;
*আন্দ্ৰেই টলষ্টিখ (২০০৪) চাইবেৰিয়াৰ দুৰ্গম অঞ্চলত কুকুৰে তিনি মাহৰ পৰা ৭ বছৰ বয়সলৈকে ডাঙৰ-দীঘল কৰিছিল। মাক-দেউতাকে তেওঁক অৱহেলিত কৰিছিল কাৰণ তেওঁৰ কথা কোৱা আৰু শ্ৰৱণ ক্ষমতাৰ সমস্যা আছিল। ল’ৰাটোক বিচাৰি পোৱা সমাজকৰ্মীসকলে কৌতুহলী হৈ পৰিছিল যে ল’ৰাটোক কিয় নিজৰ স্থানীয় বিদ্যালয়ত ভৰ্তি কৰা হোৱা নাছিল। এই ল’ৰাটোৱে মানুহৰ লগত যোগাযোগৰ অভাৱত কথা ক’ব পৰা নাছিল আৰু চাৰিও ভৰিৰে খোজ কঢ়া, মানুহক কামোৰা আৰু খাদ্য খোৱাৰ আগতে খাদ্য চেলেকি খোৱা আদি বহুতো কুকুৰৰ দৰে বৈশিষ্ট্য আছিল।&lt;ref name=&quot;The Independent&quot; /&gt;
*২০১৩ চনত ৰাছিয়াত মদীনাক উদ্ধাৰ হোৱাৰ সময়ত তিনি বছৰীয়া ছোৱালী আছিল। মদীনা জন্মৰ পৰা তিনি বছৰ বয়সলৈকে কুকুৰৰ লগত আছিল। তাই ঠাণ্ডাত সিহঁতৰ লগত শুইছিল, সিহঁতৰ লগত খাদ্য খাইছিল, সিহঁতৰ লগত খেলিছিল। মদিনাৰ দেউতাকে তাইক জন্মৰ পিছত এৰি থৈ গৈছিল, তাৰ পিছত মদিনাৰ মাকে মদ্যপায়ী হৈ পৰিছিল আৰু শিশুটিকো অৱহেলা কৰিছিল। ২০১৩ চনত সমাজকৰ্মীয়ে যেতিয়া বিচাৰি পাইছিল তেতিয়া মদিনা সম্পূৰ্ণ নগ্ন আছিল আৰু হাড় চোবাই খোৱাকে ধৰি কুকুৰৰ দৰে আচৰণত লিপ্ত হৈছিল। ইয়াৰ পিছত চিকিৎসকে নিশ্চিত কৰে যে প্ৰায় গোটেই জীৱন অৱহেলিত হোৱাৰ পিছতো তেওঁ এতিয়া মানসিক আৰু শাৰীৰিকভাৱে সক্ষম।&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

===ভালুকৰদ্বাৰা ডাঙৰ-দীঘল হোৱা===
লিথুৱেনিয়ান ভালুক-ল’ৰা তিনিটা (১৬৫৭, ১৬৬৯, ১৬৯৪)[21]: ২১–২৮ [22] – পোলেণ্ডৰ ৰাণী (১৬৬৪–১৬৮৮)ৰ আৰ্কাইভৰপৰা [[চাৰ্জ এৰ্লেছ|চাৰ্জ এৰ্লেছে]] দেখুৱাইছে যে এইবোৰ মিছা। ইউৰেছিয়ান ব্ৰাউন বিয়াৰৰ লগত লিথুৱেনিয়াৰ অৰণ্যত বাস কৰা এজন ল’ৰাহে আছিল; ১৬৬৩ চনৰ বসন্ত কালত তেওঁক পোৱা গৈছিল আৰু তাৰ পিছত পোলেণ্ডৰ ৰাজধানীলৈ অনা হৈছিল।[36]: ১৯৬ [স্পষ্ট কৰাৰ প্ৰয়োজন]। ভালুকৰ সৈতে হাবিত বাস কৰা চিকাৰীয়ে দেখা দুজন ল’ৰাৰ ভিতৰত এজন আছিল যোচেফ নামৰ ল’ৰাটো। 
প্ৰায় ৯ বছৰ বয়সত তেওঁক বন্দী কৰা হৈছিল, তেওঁ থিয় হৈ খোজ কাঢ়িবলৈ শিকিছিল আৰু সিজোৱা মাংস খাবলৈ শিকিছিল, কিন্তু কাপোৰ অপছন্দ কৰিছিল আৰু কেতিয়াও ভাল কথা কোৱা নাছিল। আনজন ল’ৰা কেতিয়াও বন্দী হোৱা নাছিল; দুয়োকে হয়তো ভুলবশতঃ পৰিয়ালে টাটাৰ অভিযানৰপৰা হাত সাৰিবলৈ চেষ্টা কৰি পৰিত্যাগ কৰিছিল।

===ভেৰাৰ দ্বাৰা ডাঙৰ-দীঘল হোৱা===

===ছাগলীৰ দ্বাৰা ডাঙৰ-দীঘল হোৱা===

===অন্যান্য ঘটনা===

==তথ্যসূত্ৰ==

[[শ্ৰেণী:বন্য শিশু]]</text>
      <sha1>bi24gvs93ya0vpnjq7qo5blh8genma6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>607144</id>
      <parentid>607143</parentid>
      <timestamp>2026-05-18T17:52:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pranamikaadhikary</username>
        <id>27435</id>
      </contributor>
      <comment>/* ভালুকৰদ্বাৰা ডাঙৰ-দীঘল হোৱা */</comment>
      <origin>607144</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="39104" sha1="f9esk6n1dn5akwdxcoxm1ih3636fggs" xml:space="preserve">[[File:Mowgli-1895-illustration.png|thumb|ৰুডিয়াৰ্ড কিপলিঙৰ উপন্যাস ''দ্য জংগল বুক''ৰ মৌগলী নামৰ এজন বন্য শিশুৰ কাল্পনিক ছবি।]]

'''বন্য শিশু''' (বনৰীয়া শিশু বুলিও কোৱা হয়) হৈছে এনে এজন ব্যক্তি যিয়ে অতি কম বয়সৰপৰাই মানুহৰ সংস্পৰ্শৰপৰা বিচ্ছিন্ন হৈ বনত বাস কৰি আহিছে; যাৰ ওপৰত মানুহৰ যত্ন, সামাজিক আচৰণ বা ভাষাৰ অভিজ্ঞতা কম বা একেবাৰেই নাই। এনে শিশুৰ প্ৰাথমিক আৰু মাধ্যমিক সামাজিকীকৰণৰ মূল কথাবোৰৰ অভাৱ দেখা যায়।&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Blundell |first=Jonathan |title=Cambridge IGCSE® sociology coursebook |date=2014 |publisher=Cambridge, United Kingdom : Cambridge University Press |isbn=978-1-107-64513-4 }}&lt;/ref&gt; পৰিত্যক্ত বা পলায়ন কৰাৰ আগতে গুৰুতৰ নিৰ্যাতন বা আঘাতৰ সম্মুখীন হোৱা শিশুক বুজাবলৈ এই শব্দটো ব্যৱহাৰ কৰা হয়। কেতিয়াবা লোককথা আৰু কিংবদন্তিৰ বিষয়-বস্তুত বা কাহিনীত প্ৰায়ে জীৱ-জন্তুৱে এনে শিশুক ডাঙৰ-দীঘল কৰা বুলি চিত্ৰিত কৰা হয়। আনহাতে বন্যপ্ৰাণীৰ ওচৰত পোৱা শিশুৰ বহু ঘটনাত জীৱ-জন্তুৱে মানুহৰ শিশুক খুৱাই-বুৱাই ডাঙৰ কৰাৰ কোনো প্ৰত্যক্ষদৰ্শীৰ বিৱৰণ পোৱা নাই।&lt;ref&gt;{{Cite book |publisher=Springer |isbn=978-1-4419-9970-2 |pages=81–93 |editor-first1=Stefan C. |editor-last1=Dombrowski |editor-first2=Karen L. |editor-last2=Gischlar |editor-first3=Martin |editor-last3=Mrazik |last1=Dombrowski |first1=Stefan C. |last2=Gischlar |first2=Karen L. |last3=Mrazik |first3=Martin |last4=Greer |first4=Fred W. |title=Assessing and Treating Low Incidence/High Severity Psychological Disorders of Childhood |chapter=Feral Children |location=New York, NY |access-date=9 June 2022 |date=2011 |doi=10.1007/978-1-4419-9970-2_5 |chapter-url=https://doi.org/10.1007/978-1-4419-9970-2_5}}
&lt;/ref&gt;
==বৰ্ণনা==
সমাজত থাকি সামাজিকীকৰণৰ দ্বাৰা আয়ত্ব কৰিব পৰা মৌলিক দক্ষতাৰ অভাৱ বন্য শিশুৰ ক্ষেত্ৰত দেখা যায়। উদাহৰণস্বৰূপে, তেওঁলোকে শৌচাগাৰ ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ শিকিব নোৱাৰে, গোটেই জীৱন চাৰিওখন ভৰিৰে খোজ কাঢ়ি থিয় হৈ দুখন ভৰিৰে খোজ কাঢ়িবলৈ শিকিবলৈ অসুবিধা পাব পাৰে বা চৌপাশৰ মানুহৰ কাৰ্যকলাপৰ প্ৰতি সম্পূৰ্ণ আগ্ৰহৰ অভাৱ প্ৰদৰ্শন কৰিব পাৰে। তেওঁলোকক প্ৰায়ে মানসিকভাৱে অক্ষম যেন লাগে আৰু মানৱ ভাষা শিকাবলৈ প্ৰায় সীমাহীন অসুবিধা ভোগ কৰে।&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.zmescience.com/other/feature-post/feral-children/ |title=Mind Blowing Cases of Children Raised by Animals |date=1 December 2014 |access-date=20 February 2015 |website=ZME Science |last=Mihai |first=Andrei }}&lt;/ref&gt; বহুত বছৰে বিচ্ছিন্ন হৈ থকাৰ পিছত প্ৰাকৃতিক ভাষা এটা শিকিব পৰা ক্ষমতা বিকল হৈ পৰা যেন লাগে, ভাষা শিক্ষণৰ বাবে যথোচিত সময়খিনি সমাজ বিচ্ছিন্ন হৈ থকাৰ বাবে এনে হোৱা বুলি কোৱা হয়।&lt;ref name=&quot;Birdsong1999&quot;&gt;{{cite book |author=David Birdsong |title=Second Language Acquisition and the Critical Period Hypothesis |url=https://books.google.com/books?id=d7OPAgAAQBAJ&amp;q=curtiss%201977&amp;pg=PA74 |year=1999 |publisher=Routledge |isbn=978-1-135-67489-2 |page=74 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Curtiss2014&quot;&gt;{{cite book |author=Susan Curtiss |title=Genie: A Psycholinguistic Study of a Modern-Day Wild Child |url=https://books.google.com/books?id=pSy0BQAAQBAJ&amp;q=%22critical%20period%22&amp;pg=PA207 |date=10 May 2014 |publisher=Elsevier Science |isbn=978-1-4832-1761-1 |page=207 }}&lt;/ref&gt;

বনৰীয়া শিশুৰ বিষয়ে বৈজ্ঞানিক জ্ঞান কম। ইয়াৰ ভিতৰত এটা সৰ্বোত্তম নথিভুক্ত গোচৰ হৈছে মুখে মুখে প্ৰচলিত ভগ্নী [[অমলা আৰু কমলা]], যাক ১৯২৬ চনত ৰেভাৰেণ্ড জে এ এল সিঙে ভাৰতৰ এখন অৰণ্যত &quot;ঘোঙে ডাঙৰ-দীঘল কৰা&quot; বুলি বৰ্ণনা কৰিছিল। 
ফ্ৰান্সৰ অস্ত্ৰোপচাৰ বিশেষজ্ঞ চাৰ্জ এৰ’লেছে অৱশ্যে যুক্তি দিছে যে এই গোচৰটো এটা প্ৰৱঞ্চনা আছিল, যিটো সিঙে নিজৰ অনাথ আশ্ৰমৰ বাবে ধন সংগ্ৰহৰ উদ্দেশ্যে সংঘটিত কৰিছিল। শিশু মনোবিজ্ঞানী ব্ৰুনো বেটেলহাইমে কয় যে [[অমলা আৰু কমলা]] জন্মতে মানসিক আৰু শাৰীৰিকভাৱে অক্ষম আছিল।&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Bettelheim |first1=Bruno |title=Feral Children and Autistic Children |journal=American Journal of Sociology |date=March 1959 |volume=64 |issue=5 |pages=455–467 |doi=10.1086/222541 |url=https://autisticacademic.files.wordpress.com/2015/06/bettelheim-feral-children-and-autistic-children.pdf |jstor=2773433 |s2cid=144015209 |access-date=23 May 2018 |archive-date=8 August 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210808144929/https://autisticacademic.files.wordpress.com/2015/06/bettelheim-feral-children-and-autistic-children.pdf |url-status=dead |archivedate=8 August 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210808144929/https://autisticacademic.files.wordpress.com/2015/06/bettelheim-feral-children-and-autistic-children.pdf |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;  তথাপি বন্য শিশুৰ ওপৰত আন বৈজ্ঞানিক অধ্যয়নো আছে, যেনে [[জিনি (বন্য শিশু)|জিনি]]ৰ ক্ষেত্ৰত কৰা অধ্যয়ন।&lt;ref name=&quot;Curtiss2014&quot;/&gt;
==ইতিহাস==
১৬০০ চনৰ আগতে বন্য শিশুৰ কাহিনী সাধাৰণতে লোককথা আৰু কিংবদন্তিত সীমাবদ্ধ আছিল। সেই কাহিনীবোৰত বনৰীয়া শিশুৰ চিত্ৰণত খাদ্যৰ বাবে চিকাৰ কৰা, দুটাৰ সলনি চাৰিওখন ভৰিৰে দৌৰা আৰু ভাষা নজনা আদি অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল। দাৰ্শনিক আৰু বিজ্ঞানীসকলে এনে শিশুৰ ধাৰণাটোৰ প্ৰতি আগ্ৰহী হৈ পৰিছিল, আৰু এই শিশুসকল মানৱ পৰিয়ালৰ পৰা পৃথক প্ৰজাতিৰ অংশ নেকি বুলি প্ৰশ্ন কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিছিল।

বিজ্ঞানে মানুহৰ বিকাশ, আৰু ১৮ আৰু ১৯ শতিকাত প্ৰাকৃতিক জগতখনৰ বুজাবুজিৰ নাম আৰু শ্ৰেণীবিভাজন কৰিবলৈ চেষ্টা কৰাৰ সময়তে এই প্ৰশ্নটোক গুৰুত্বসহকাৰে লোৱা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{Cite encyclopedia |url=https://www.britannica.com/topic/feral-children |title=Feral children |encyclopedia=Encyclopedia Britannica |access-date=2 July 2018 |language=en }}&lt;/ref&gt; ২০ শতিকাৰ আশে-পাশে মনোবিজ্ঞানীসকলে জৈৱিক আচৰণ আৰু সংস্কৃতিৰ মাজত পাৰ্থক্য বিচাৰি উলিয়াবলৈ চেষ্টা কৰিছিল। বিচ্ছিন্নভাৱে বা জীৱ-জন্তুৰ সৈতে বাস কৰা বন্য শিশুৱে এই দ্বিধাদ্বন্দ্বৰ উদাহৰণ দাঙি ধৰিছিল।

১৮৪৯–১৮৫০ চনৰ ''ৰিপৰ্ট অন বুধুক ওৰফে বেগ্ৰী ডিক’ইটছ''ত উইলিয়াম হেনৰী স্লিমেনে কুকুৰনেচীয়াৰ দ্বাৰা লালন-পালন কৰা বন্য শিশুৰ ছটা বিৱৰণ আগবঢ়াইছিল, দুটা তেওঁ নিজেই প্ৰত্যক্ষ কৰিছিল, যিবোৰ ১৮৫২ চনত পৃথকে পৃথকে প্ৰকাশ পাইছিল ''An Account of Wolves Nurturing Children in Their Dens'' হিচাপে আৰু সম্ভৱতঃ ৰুডিয়াৰ্ড কিপলিঙৰ ১৮৯৪ চনৰ উপন্যাস [[দ্য জংঘল বুক]]ৰ মৌগলী চৰিত্ৰটোক অনুপ্ৰাণিত কৰা বুলি ভবা হয়।&lt;ref&gt;{{cite journal|title=Feral Man and Extreme Cases of Isolation|last=Zingg|first= Robert M.| journal=The American Journal of Psychology| volume=53|issue= 4 |date=1940|pages=490-491|doi=10.2307/1417630|jstor=1417630}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal|author=Hotchkiss, Jane|title=The jungle of Eden: Kipling, wolf boys, and the colonial imagination|journal=Victorian Literature and Culture|year=2001|volume=29|issue=2|page=440|doi=10.1017/s1060150301002108|s2cid=162409338}}&lt;/ref&gt;
==ঘটনা==
===প্ৰাইমেট/বান্দৰে ডাঙৰ-দীঘল কৰা===
* লুকাছ, দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ খিলঞ্জীয়া ল’ৰা, যাক এদল বাবুনে লালন-পালন কৰিছিল। ১৯০৩ চনত ল’ৰাটোক উদ্ধাৰ কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article270342963 |title=The Baboon Boy |newspaper=The Woodend Star |issue=2045 |location=Victoria, Australia |date=3 March 1928 |access-date=29 August 2024 |page=4 |via=National Library of Australia }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Foley |first1=John P. Jr. |date=January 1940 |title=The 'Baboon Boy' of South Africa |url=https://www.jstor.org/stable/1415967 |journal=The American Journal of Psychology |volume=53 |issue=1 |pages=128–133 |doi=10.2307/1415967 |jstor=1415967 |access-date= |url-access=subscription }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Foley |first1=John P. Jr. |date=June 1940 |title=Brought Up by the Baboons |url= |journal=Science Digest |volume=7 |issue=6 |pages=1–4 |doi= |access-date= }}&lt;/ref&gt;
* [[মেৰিনা চেপমেন|মেৰিনা চেপমেনে]] ১৯৫৪ চনত প্ৰায় পাঁচ বছৰ বয়সৰ পৰা প্ৰায় ন বছৰ বয়সলৈকে কলম্বিয়াৰ জংঘলত থকা কেপুচিন বান্দৰৰ সৈতে বাস কৰিছিল বুলি দাবী কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Hattenstone |first1=Simon |title=Was Marina Chapman really brought up by monkeys? |url=https://www.theguardian.com/science/2013/apr/13/marina-chapman-monkeys |access-date=4 November 2017 |work=The Guardian |date=13 April 2013 }}&lt;/ref&gt; তেওঁৰ বিয়া হৈছিল, সন্তান জন্ম দিছিল আৰু কোনো স্থায়ী সমস্যা নোহোৱাকৈ বহুলাংশে স্বাভাৱিক জীৱন কটায়, যিটো এটা বন্য শিশুৰ বাবে অস্বাভাৱিক যেন লাগে।
*১৯৭৪ চনত বুৰুণ্ডিৰ এখন জংঘলত [[ভাৰ্ভেট বান্দৰ]]ৰ এটা দলৰ সৈতে আৱিষ্কাৰ হোৱা ল’ৰা জন।&lt;ref&gt;{{cite news |author=&lt;!--not stated--&gt; |date=16 May 1976 |title=Tarzan child found in Africa |url= |work=Lansing State Journal |location= |access-date= }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;
{{cite book |last1=Lane |first1=Harlan |author-link1=Harlan Lane |last2=Pillard |first2=Richard C. |author-link2=Richard Pillard |date=1978 |title=The Wild Boy of Burundi: A Study of an Outcast Child |url= |location=New York |publisher=Random House |page= |isbn=0394412524 }}&lt;/ref&gt;
* মিল্টন ওবোটেৰ সৈন্যই কাম্পালাৰ পৰা প্ৰায় ৫০ মাইল (৮০ কিলোমিটাৰ) দূৰত্বত থকা তেওঁলোকৰ গাঁওখনত অভিযান চলোৱাৰ সময়ত উগাণ্ডাৰ গৃহযুদ্ধত ৰবাৰ্ট মায়াঞ্জা(১৯৮২)ই তিনি বছৰ বয়সত পিতৃ-মাতৃক হেৰুৱাইছিল। তাৰ পিছত ৰবাৰ্ট বন্যপ্ৰাণীত, অনুমানিকভাৱে ভাৰ্ভেট বান্দৰৰ সৈতে, তিনি বছৰ ধৰি জীয়াই থাকে, যেতিয়ালৈকে তেওঁক নেচনেল ৰেজিষ্টেন্স আৰ্মীৰ সৈন্যই বিচাৰি নাপায়।&lt;ref&gt;{{cite news |title=Raised by monkeys, struggling to be human |url=https://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1314386/raised-monkeys-strugging-human |access-date=4 November 2017 |work=New Vision |date=17 February 2013 }}&lt;/ref&gt;
*দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ কোৱাজুলু-নাটালত বান্দৰৰ সংগত প্ৰায় এবছৰ কটোৱাৰ পিছত প্ৰায় পাঁচ বছৰীয়া ল’ৰা চেটাৰ্ডে ম্থিয়ানে (বা মিফুনে) (১৯৮৭)ক উদ্ধাৰ কৰা হয়। তেওঁক পোৱাৰ দিনটোৰ পিছত শনিবাৰে তেওঁক এই নামটো দিয়া হ’ল আৰু ম্থিয়ানে তেওঁক গ্ৰহণ কৰা বিশেষ বিদ্যালয়খনৰ প্ৰধান শিক্ষয়িত্ৰীগৰাকীৰ নাম আছিল। প্ৰায় ১৭ বছৰ বয়সত তেওঁ কেতিয়াও কথা ক’ব পৰা নাছিল, আৰু বান্দৰৰ দৰে খোজ কাঢ়ি জপিয়াইছিল। তেওঁ কেতিয়াও ৰন্ধা খাদ্য নাখাইছিল আৰু আন শিশুৰ সৈতে ভাগ-বতৰা বা খেলিবলৈ অস্বীকাৰ কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://mg.co.za/article/1997-11-21-child-of-the-wild-still-spurns-life-as-a-human |title=Child of the wild still spurns life as a human |date=21 November 1997 |work=Mail and Guardian |access-date=4 November 2017 }}&lt;/ref&gt; ২০০৫ চনত এক অগ্নিকাণ্ডত তেওঁৰ মৃত্যু হয়।&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.mysteriesrunsolved.com/2018/06/saturday-mthiyane-child-of-wild.html |title=Saturday Mthiyane {{!}} The Child Of The Wild {{!}} KwaZulu Natal |last=Mysteriesrunsolved |website=Mysteriesrunsolved |date=25 June 2018 |access-date=1 September 2019 |archive-date=8 August 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210808154527/https://mysteriesrunsolved.com/2018/06/saturday-mthiyane-child-of-wild.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
*উগাণ্ডাৰ জন চেবুনিয়াৰ শিশু অৱস্থাতে দেউতাকে মাকক হত্যা কৰি নিজেও ফাঁচী লগাই মৰিছিল। চেবুইনাক ভাৰ্ভেট বান্দৰে লৈ গৈছিল আৰু পিছৰ দুবছৰ তেওঁলোকৰ মাজত থাকি খাদ্য বিচাৰিবলৈ আৰু ভ্ৰমণ কৰিবলৈ শিকিছিল। প্ৰায় সাত বছৰ বয়সত তেওঁক সভ্যতালৈ ঘূৰাই অনা হৈছিল। স্থানীয় এজন গাঁৱৰ মানুহৰ মতে, সৰুতে তেওঁৰ যোগাযোগৰ একমাত্ৰ ধৰণ আছিল কান্দোন আৰু খাদ্যৰ দাবী আৰু তেওঁ আছিল এজন &quot;বন্য ল'ৰা&quot; যাক সকলোৱে ভয় কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/films/news/raised-in-the-wild-tales-of-survival-8165967.html |title=Raised in the wild: tales of survival |work=The Independent |access-date=2 July 2018 |language=en-GB }}&lt;/ref&gt; তাৰ পিছত তেওঁ সম্পূৰ্ণ বাক ক্ষমতা লাভ কৰে আৰু উগাণ্ডাৰ হৈ বিশেষ অলিম্পিকতো দুবাৰকৈ অংশগ্ৰহণ কৰে।&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Schmidt |first=Samantha |date=25 October 2021 |title=Accounts of girl raised by monkeys in India questioned |url=https://www.washingtonpost.com/news/morning-mix/wp/2017/04/07/a-girl-was-found-living-among-monkeys-in-an-indian-forest-how-she-got-there-is-a-mystery/ |access-date=14 July 2024 |newspaper=[[Washington Post]] |language=en-US |issn=0190-8286 }}&lt;/ref&gt;

===কুকুৰনেচীয়া বাঘৰদ্বাৰা ডাঙৰ-দীঘল হোৱা===
*হেচিয়ান কুকুৰনেচীয়া-সন্তান&lt;ref name=&quot;Rauber&quot;&gt;{{Cite book |first=August Antinous |last=Rauber |title=Homo sapiens ferus: oder, die Bustände der verwilderten und ihre bedeutung für wissenschaft, politik und schule |publisher=Julius Bregse |year=1888 |language=de |location=Leipzig |url=https://books.google.com/books?id=kpYWAAAAIAAJ }}&lt;/ref&gt;{{rp|15–7}}&lt;ref name=&quot;Rauber_in_Chamber&quot; /&gt; (১৩০৪, ১৩৪১ আৰু ১৩৪৪) ইউৰেছিয়ান ঘোঙৰ সৈতে হেছৰ অৰণ্যত বাস কৰিছিল। 
*১৮৭২ চনত [[ভাৰত]]ৰ [[উত্তৰ প্ৰদেশ]]ৰ চিকন্দ্ৰাৰ (আগ্ৰাৰ ওচৰত) এটা গুহাত কুকুৰনেচীয়াৰ মাজত আৱিষ্কাৰ কৰা [[দীনা শনিচৰ]]। তেওঁ বিছ বছৰৰো অধিক সময় মানুহৰ মাজত জীয়াই থাকিল, ধূমপান কৰিব পাৰিছিল, কিন্তু কেতিয়াও কথা ক'বলৈ শিকিব পৰা নাছিল আৰু গোটেই জীৱন গুৰুতৰভাৱে অক্ষম হৈ আছিল।&lt;ref name=&quot;malson&quot;&gt;{{cite book |last=Malson |first=Lucien |date=1972 |title=Wolf children and the problem of human nature |url=https://archive.org/details/wolfchildrenprob00mals |location=New York and London |publisher=Monthly Review Press |page=45 |isbn=978-0-902308-24-4 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;zingg&quot;&gt;{{cite journal |last1=Zingg |first1=Robert M. |date=1940 |title=Feral man and extreme cases of isolation |journal=The American Journal of Psychology |volume=53 |issue=4 |pages=487–517 |doi=10.2307/1417630 |jstor=1417630 }}&lt;/ref&gt;
*[[মাৰ্কছ ৰড্ৰিগেজ পাণ্টোজা]] (প্ৰায় ১৯৪৬, ছিয়েৰা মৰেনা, স্পেইন) দক্ষিণ স্পেইনৰ পাহাৰত কুকুৰনেচীয়াৰ সৈতে ১২ বছৰ ধৰি বাস কৰিছিল। ১৯ বছৰ বয়সত তেওঁক আৱিষ্কাৰ কৰা হয়।&lt;ref&gt;[http://www.veterinari.vda.it/index.php?option=com_attachments&amp;task=download&amp;id=128 Lupine Lore by Walter Tarello]&lt;/ref&gt; ৰড্ৰিগেজৰ কাহিনী ২০১০ চনত স্পেনিছ-জাৰ্মান ছবি এণ্ট্ৰেলোবছত চিত্ৰিত কৰা হৈছিল। ৰড্ৰিগেজৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰাৰ বাবে যুৱ অভিনেতা মেনুৱেল কামাচোৱে ২০১১ চনৰ গ’য়া বঁটাত শ্ৰেষ্ঠ নতুন অভিনেতাৰ মনোনয়ন লাভ কৰে।

===কুকুৰৰ দ্বাৰা ডাঙৰ-দীঘল হোৱা===
*[[অক্সানা মালয়া]] আছিল এগৰাকী আঠ বছৰীয়া ইউক্ৰেইনৰ ছোৱালী যিয়ে ছবছৰ ধৰি ব্লেক ৰাছিয়ান টেৰিয়াৰৰ সৈতে বাস কৰিছিল।১৯৯১ চনত কুকুৰৰ সৈতে এটা কুকুৰৰ ঘৰত উদ্ধাৰ হৈছিল অক্সানাক। মদ্যপায়ী পিতৃ-মাতৃৰ দ্বাৰা তাই অৱহেলিত হৈছিল। সহমৰ্মিতা বিচাৰি তিনি বছৰীয়া শিশুটোৱে ফাৰ্মখনত খোজ কাঢ়ি সোমাই কুকুৰকেইটাৰ লগত চুমা খালে। তাইৰ আচৰণে মানুহতকৈ কুকুৰক বেছি অনুকৰণ কৰিছিল। তাই চাৰিওখন ভৰিৰে খোজ কাঢ়ি দাঁত নিকটাই ভুকিছিল। সমাজসেৱীয়ে তাইক পিতৃ-মাতৃৰ দায়িত্বৰ পৰা আঁতৰাই আনিছিল।{{cn}} যিহেতু তাইৰ মানুহৰ সংস্পৰ্শৰ অভাৱ আছিল, সেয়েহে তাই হয় আৰু নহয়ৰ বাহিৰে আন কোনো শব্দ নাজানিছিল।&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |url=http://www.bbc.com/culture/story/20151012-feral-the-children-raised-by-wolves |title=Feral: The children raised by wolves |last=Macdonald |first=Fiona |date=12 October 2015 |language=en |access-date=2 July 2018 }}&lt;/ref&gt; প্ৰাপ্তবয়স্ক হোৱাৰ লগে লগে অক্সানাক কুকুৰৰ দৰে আচৰণক বশ কৰিবলৈ শিকাইছে। তাই সাৱলীল আৰু বুদ্ধিমানভাৱে কথা ক'বলৈ শিকিছিল&lt;ref name=&quot;oxana&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.youtube.com/watch?v=CSifkl8WQQw |title=Oxana Malaya on Ukrainian TV show |author=Channel Ukraine |website=YouTube |date=14 August 2013 }}&lt;/ref&gt; আৰু গৰু গাখীৰ খুৱাই থকা এখন ফাৰ্মত কাম কৰে,&lt;ref name=&quot;oxana_m&quot;&gt;{{cite news |url=https://www.telegraph.co.uk/culture/tvandradio/3653890/Cry-of-an-enfant-sauvage.html |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220112/https://www.telegraph.co.uk/culture/tvandradio/3653890/Cry-of-an-enfant-sauvage.html |archive-date=12 January 2022 |url-access=subscription |url-status=live |title=Cry of an infant savage |last=Grice |first=Elizabeth |date=17 July 2006 |access-date=14 July 2007 |newspaper=Daily Telegraph |location=London}}{{cbignore }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;oxana&quot; /&gt; কিন্তু বৌদ্ধিকভাৱে কিছু অক্ষম হৈ আছে।&lt;ref&gt;[http://fakty.ua/71455-u-geroini-publikacii-quot-faktov-quot-oksany-maloj-kotoraya-vyrosla-v-sobachej-konure-nashlis-rodnoj-brat-i-malenkaya-plemyannica-tozhe-oksana У героини публикации «фактов» оксаны малой, которая выросла в… Собачьей конуре, нашлись родной брат и маленькая племянница, тоже оксана] – 2003 follow-up article in ''[[Fakty i kommentarii]]'' {{in lang|uk}}.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Grice |first=Elizabeth |date=19 June 2020 |title=Cry of an enfant sauvage |language=en-GB |work=The Telegraph |url=https://www.telegraph.co.uk/tv/0/cry-enfant-sauvage/ |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220112/https://www.telegraph.co.uk/tv/0/cry-enfant-sauvage/ |archive-date=12 January 2022 |url-access=subscription |url-status=live |access-date=21 June 2021 |issn=0307-1235}}{{cbignore }}&lt;/ref&gt;
*ৰাছিয়াৰ ৰেউটভত জন্মগ্ৰহণ কৰা [[ইভান মিছুকোভ]] নামৰ এজন ছয় বছৰীয়া ল’ৰাক ১৯৯৮ চনত আৰক্ষীয়ে বনৰীয়া কুকুৰৰ পৰা উদ্ধাৰ কৰিছিল, যাৰ সৈতে তেওঁ দুবছৰ জীয়াই আছিল। চাৰি বছৰ বয়সতে মাক আৰু মাকৰ গালি-গালাজ কৰা মদ্যপায়ী প্ৰেমিকৰ পৰা পলাই গৈছিল। তেওঁ কুকুৰবোৰক খাদ্য দি তেওঁলোকৰ আস্থা অৰ্জন কৰিছিল আৰু বিনিময়ত কুকুৰবোৰে তেওঁক সুৰক্ষা দিছিল।&lt;ref name=&quot;The Independent&quot;&gt;{{Cite news |url=https://www.independent.co.uk/news/world/europe/siberian-boy-7-raised-by-dogs-after-parents-abandoned-him-555343.html |title=Siberian boy, 7, raised by dogs after parents abandoned him |work=The Independent |access-date=2 July 2018 |language=en-GB }}&lt;/ref&gt; ল'ৰাটো কুকুৰৰ গোটটোৰ &quot;আলফা পুৰুষ&quot;লৈ উঠি আহিছিল।&lt;ref name=&quot;The Independent&quot;/&gt; যেতিয়া আৰক্ষীয়ে তেওঁক পাইছিল, তেতিয়া তেওঁলোকে ৰেষ্টুৰেণ্টৰ পাকঘৰত খাদ্য এৰি ল’ৰাটোক ধৰিবলৈ কুকুৰবোৰৰ বাবে এটা ফান্দ পাতিছিল।&lt;ref name=&quot;The Independent&quot; /&gt; যিহেতু তেওঁ কুকুৰৰ মাজত মাত্ৰ দুবছৰহে বাস কৰিছিল, সেয়েহে তেওঁ মোটামুটি দ্ৰুতগতিত ভাষা পুনৰ শিকিছিল।&lt;ref name=&quot;ivan&quot; /&gt; তেওঁ সামৰিক বিদ্যালয়ত অধ্যয়ন কৰিছিল আৰু ৰাছিয়ান সেনাবাহিনীত সেৱা আগবঢ়াইছিল।&lt;ref name=&quot;ivan&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.youtube.com/watch?v=CSifkl8WQQw |title=Raised by Dogs. Ukrainian TV show |author=Channel Ukraine |website=YouTube |date=14 August 2013 }}&lt;/ref&gt;
*২০০১ চনত চিলিৰ এজন ১০ বছৰীয়া ল’ৰা (ডগ বয়)ক দুবছৰ ধৰি ৰাজপথৰ কুকুৰৰ সৈতে থকাৰ পিছত উদ্ধাৰ কৰা হৈছিল। পাঁচ বছৰ বয়সত ল’ৰাটোক পিতৃ-মাতৃয়ে এৰি থৈ যায়।পৰৱৰ্তী শিশু যত্নৰ পৰা পলায়ন কৰাৰ পিছত তেওঁ ১৫টা অঘৰী কুকুৰ লৈ ৰাজপথত ঘূৰি ফুৰিছিল। তেওঁলোকৰ লগত গুহাত থাকি খাদ্যৰ সন্ধানত সময় কটায়, কেতিয়াবা জাবৰৰ টেমাত বাকী থকা বস্তু বিচাৰি পায়। ২০০১ চনত তেওঁৰ অৱস্থা আৰক্ষীৰ দৃষ্টিগোচৰ হয়। উদ্ধাৰৰ চেষ্টাত ল’ৰাজনে সাগৰৰ ঠাণ্ডা পানীত জপিয়াই পলাবলৈ চেষ্টা কৰে। অৱশ্যে ধৰা পৰি চিকিৎসালয়ত ভৰ্তি হয়। তেওঁ হতাশা আৰু আক্ৰমণাত্মক প্ৰৱণতা প্ৰদৰ্শন কৰিছিল আৰু যদিও তেওঁ কথা ক'ব পাৰিছিল, তথাপিও তেওঁ কথা খুব কমেইহে কৈছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://abcnews.go.com/International/story?id=80914&amp;page=1 |title='Dog Boy' of Chile Rescued |date=6 January 2006 |website=ABC News |language=en |access-date=2 July 2018 }}&lt;/ref&gt;
* ট্ৰিয়েন কলড্ৰাৰ, ৰোমানিয়া (২০০২ চনত পোৱা) যাক &quot;ৰোমানিয়ান ডগ বয়&quot; বা &quot;Mowgli&quot; বুলিও জনা যায়। চাৰি বছৰৰ পৰা সাত বছৰ বয়সলৈকে ট্ৰাইয়ানে পৰিয়াল নোহোৱাকৈয়ে জীয়াই আছিল। সাত বছৰ বয়সত উদ্ধাৰ হোৱা ল’ৰাজনক অপুষ্টিৰ বাবে তিনি বছৰীয়া যেন লগা হৈছিল। গাৰ্হস্থ্য হিংসাৰ বাবে মাকে ঘৰ এৰি থৈ গৈছিল আৰু মাক যোৱাৰ পিছত কেতিয়াবা ট্ৰিয়েনে ঘৰৰ পৰা দৌৰি গৈছিল।বন্যপ্ৰাণীত বাস কৰিছিল আৰু কাৰ্ডবৰ্ডৰ বাকচ এটাত আশ্ৰয় লৈছিল। সংক্ৰমিত ঘাঁ, ৰক্ত সঞ্চালন বেয়া হোৱা, ভিটামিন ডিৰ অভাৱত শিশুৰ ৰোগত আক্ৰান্ত হৈছিল। ট্ৰিয়েনক বিচাৰি পাইছিল মানোলেস্কু ইওয়ানে, যিজনে নিজৰ গাড়ীখন বিকল হোৱাৰ পিছত ঠাইখণ্ডত খোজ কাঢ়ি গৈ আছিল। আশপাশৰ অঞ্চলত, আধাখোৱা কুকুৰ এটাও পোৱা গৈছিল। বহুতে ধৰি লৈছে যে ল’ৰাটোৱে জীয়াই থাকিবলৈ কুকুৰটোক খাইছিল। যেতিয়া ট্ৰিয়েনক যত্ন লোৱা হৈছিল, তেতিয়া তেওঁ সাধাৰণতে বিচনাৰ তলত শুইছিল আৰু সকলো সময়তে খাব বিচাৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/europe/romania/1390871/Wolf-boy-is-welcomed-home-by-mother-after-years-in-the-wild.html |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220112/https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/europe/romania/1390871/Wolf-boy-is-welcomed-home-by-mother-after-years-in-the-wild.html |archive-date=12 January 2022 |url-access=subscription |url-status=live |title=Wolf boy is welcomed home by mother after years in the wild |last=Leidig |first=Michael |access-date=2 July 2014 |date=14 April 2002 |journal=Daily Telegraph |location=London}}{{cbignore }}&lt;/ref&gt; ২০০৭ চনত ট্ৰিয়েনক তেওঁৰ ককাকে যত্ন লৈছিল আৰু স্কুলত তৃতীয় শ্ৰেণীত ভাল ফলাফল দেখুৱাইছিল।&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://sociologychis.wordpress.com/2016/05/12/modern-day-feral-children/ |title=Modern day Feral children |archive-url=https://web.archive.org/web/20180702093831/https://sociologychis.wordpress.com/2016/05/12/modern-day-feral-children/ |archive-date=2 July 2018 |url-status=dead |date=12 May 2016 |work=Sociologychis |access-date=2 July 2018 |language=en-US }}&lt;/ref&gt;
*আন্দ্ৰেই টলষ্টিখ (২০০৪) চাইবেৰিয়াৰ দুৰ্গম অঞ্চলত কুকুৰে তিনি মাহৰ পৰা ৭ বছৰ বয়সলৈকে ডাঙৰ-দীঘল কৰিছিল। মাক-দেউতাকে তেওঁক অৱহেলিত কৰিছিল কাৰণ তেওঁৰ কথা কোৱা আৰু শ্ৰৱণ ক্ষমতাৰ সমস্যা আছিল। ল’ৰাটোক বিচাৰি পোৱা সমাজকৰ্মীসকলে কৌতুহলী হৈ পৰিছিল যে ল’ৰাটোক কিয় নিজৰ স্থানীয় বিদ্যালয়ত ভৰ্তি কৰা হোৱা নাছিল। এই ল’ৰাটোৱে মানুহৰ লগত যোগাযোগৰ অভাৱত কথা ক’ব পৰা নাছিল আৰু চাৰিও ভৰিৰে খোজ কঢ়া, মানুহক কামোৰা আৰু খাদ্য খোৱাৰ আগতে খাদ্য চেলেকি খোৱা আদি বহুতো কুকুৰৰ দৰে বৈশিষ্ট্য আছিল।&lt;ref name=&quot;The Independent&quot; /&gt;
*২০১৩ চনত ৰাছিয়াত মদীনাক উদ্ধাৰ হোৱাৰ সময়ত তিনি বছৰীয়া ছোৱালী আছিল। মদীনা জন্মৰ পৰা তিনি বছৰ বয়সলৈকে কুকুৰৰ লগত আছিল। তাই ঠাণ্ডাত সিহঁতৰ লগত শুইছিল, সিহঁতৰ লগত খাদ্য খাইছিল, সিহঁতৰ লগত খেলিছিল। মদিনাৰ দেউতাকে তাইক জন্মৰ পিছত এৰি থৈ গৈছিল, তাৰ পিছত মদিনাৰ মাকে মদ্যপায়ী হৈ পৰিছিল আৰু শিশুটিকো অৱহেলা কৰিছিল। ২০১৩ চনত সমাজকৰ্মীয়ে যেতিয়া বিচাৰি পাইছিল তেতিয়া মদিনা সম্পূৰ্ণ নগ্ন আছিল আৰু হাড় চোবাই খোৱাকে ধৰি কুকুৰৰ দৰে আচৰণত লিপ্ত হৈছিল। ইয়াৰ পিছত চিকিৎসকে নিশ্চিত কৰে যে প্ৰায় গোটেই জীৱন অৱহেলিত হোৱাৰ পিছতো তেওঁ এতিয়া মানসিক আৰু শাৰীৰিকভাৱে সক্ষম।&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

===ভালুকৰদ্বাৰা ডাঙৰ-দীঘল হোৱা===
লিথুৱেনিয়ান ভালুক-ল’ৰা তিনিটা (১৬৫৭, ১৬৬৯, ১৬৯৪)&lt;ref name=&quot;Rauber&quot; /&gt;{{rp|21–28}}&lt;ref name=&quot;Rauber_in_Chamber&quot; /&gt;  – পোলেণ্ডৰ ৰাণী (১৬৬৪–১৬৮৮)ৰ আৰ্কাইভৰপৰা [[চাৰ্জ এৰ্লেছ|চাৰ্জ এৰ্লেছে]] দেখুৱাইছে যে এইবোৰ মিছা। ইউৰেছিয়ান ব্ৰাউন বিয়াৰৰ লগত লিথুৱেনিয়াৰ অৰণ্যত বাস কৰা এজন ল’ৰাহে আছিল; ১৬৬৩ চনৰ বসন্ত কালত তেওঁক পোৱা গৈছিল আৰু তাৰ পিছত পোলেণ্ডৰ ৰাজধানীলৈ অনা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;Aroles2007&quot; /&gt;{{rp|196}}। ভালুকৰ সৈতে হাবিত বাস কৰা চিকাৰীয়ে দেখা দুজন ল’ৰাৰ ভিতৰত এজন আছিল যোচেফ নামৰ ল’ৰাটো। প্ৰায় ৯ বছৰ বয়সত তেওঁক বন্দী কৰা হৈছিল, তেওঁ থিয় হৈ খোজ কাঢ়িবলৈ শিকিছিল আৰু সিজোৱা মাংস খাবলৈ শিকিছিল, কিন্তু কাপোৰ পছন্দ কৰা নাছিল আৰু কেতিয়াও ভাল কথা কোৱা নাছিল। আনজন ল’ৰা কেতিয়াও বন্দী হোৱা নাছিল; দুয়োকে হয়তো ভুলবশতঃ পৰিয়ালে টাটাৰ অভিযানৰপৰা হাত সাৰিবলৈ চেষ্টা কৰি পৰিত্যাগ কৰিছিল।

===ভেৰাৰ দ্বাৰা ডাঙৰ-দীঘল হোৱা===

===ছাগলীৰ দ্বাৰা ডাঙৰ-দীঘল হোৱা===

===অন্যান্য ঘটনা===

==তথ্যসূত্ৰ==

[[শ্ৰেণী:বন্য শিশু]]</text>
      <sha1>f9esk6n1dn5akwdxcoxm1ih3636fggs</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>607145</id>
      <parentid>607144</parentid>
      <timestamp>2026-05-18T17:53:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pranamikaadhikary</username>
        <id>27435</id>
      </contributor>
      <comment>/* ভালুকৰদ্বাৰা ডাঙৰ-দীঘল হোৱা */</comment>
      <origin>607145</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="39108" sha1="9yb0l2pfpqmjasyqy6uhykx8qva8jwq" xml:space="preserve">[[File:Mowgli-1895-illustration.png|thumb|ৰুডিয়াৰ্ড কিপলিঙৰ উপন্যাস ''দ্য জংগল বুক''ৰ মৌগলী নামৰ এজন বন্য শিশুৰ কাল্পনিক ছবি।]]

'''বন্য শিশু''' (বনৰীয়া শিশু বুলিও কোৱা হয়) হৈছে এনে এজন ব্যক্তি যিয়ে অতি কম বয়সৰপৰাই মানুহৰ সংস্পৰ্শৰপৰা বিচ্ছিন্ন হৈ বনত বাস কৰি আহিছে; যাৰ ওপৰত মানুহৰ যত্ন, সামাজিক আচৰণ বা ভাষাৰ অভিজ্ঞতা কম বা একেবাৰেই নাই। এনে শিশুৰ প্ৰাথমিক আৰু মাধ্যমিক সামাজিকীকৰণৰ মূল কথাবোৰৰ অভাৱ দেখা যায়।&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Blundell |first=Jonathan |title=Cambridge IGCSE® sociology coursebook |date=2014 |publisher=Cambridge, United Kingdom : Cambridge University Press |isbn=978-1-107-64513-4 }}&lt;/ref&gt; পৰিত্যক্ত বা পলায়ন কৰাৰ আগতে গুৰুতৰ নিৰ্যাতন বা আঘাতৰ সম্মুখীন হোৱা শিশুক বুজাবলৈ এই শব্দটো ব্যৱহাৰ কৰা হয়। কেতিয়াবা লোককথা আৰু কিংবদন্তিৰ বিষয়-বস্তুত বা কাহিনীত প্ৰায়ে জীৱ-জন্তুৱে এনে শিশুক ডাঙৰ-দীঘল কৰা বুলি চিত্ৰিত কৰা হয়। আনহাতে বন্যপ্ৰাণীৰ ওচৰত পোৱা শিশুৰ বহু ঘটনাত জীৱ-জন্তুৱে মানুহৰ শিশুক খুৱাই-বুৱাই ডাঙৰ কৰাৰ কোনো প্ৰত্যক্ষদৰ্শীৰ বিৱৰণ পোৱা নাই।&lt;ref&gt;{{Cite book |publisher=Springer |isbn=978-1-4419-9970-2 |pages=81–93 |editor-first1=Stefan C. |editor-last1=Dombrowski |editor-first2=Karen L. |editor-last2=Gischlar |editor-first3=Martin |editor-last3=Mrazik |last1=Dombrowski |first1=Stefan C. |last2=Gischlar |first2=Karen L. |last3=Mrazik |first3=Martin |last4=Greer |first4=Fred W. |title=Assessing and Treating Low Incidence/High Severity Psychological Disorders of Childhood |chapter=Feral Children |location=New York, NY |access-date=9 June 2022 |date=2011 |doi=10.1007/978-1-4419-9970-2_5 |chapter-url=https://doi.org/10.1007/978-1-4419-9970-2_5}}
&lt;/ref&gt;
==বৰ্ণনা==
সমাজত থাকি সামাজিকীকৰণৰ দ্বাৰা আয়ত্ব কৰিব পৰা মৌলিক দক্ষতাৰ অভাৱ বন্য শিশুৰ ক্ষেত্ৰত দেখা যায়। উদাহৰণস্বৰূপে, তেওঁলোকে শৌচাগাৰ ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ শিকিব নোৱাৰে, গোটেই জীৱন চাৰিওখন ভৰিৰে খোজ কাঢ়ি থিয় হৈ দুখন ভৰিৰে খোজ কাঢ়িবলৈ শিকিবলৈ অসুবিধা পাব পাৰে বা চৌপাশৰ মানুহৰ কাৰ্যকলাপৰ প্ৰতি সম্পূৰ্ণ আগ্ৰহৰ অভাৱ প্ৰদৰ্শন কৰিব পাৰে। তেওঁলোকক প্ৰায়ে মানসিকভাৱে অক্ষম যেন লাগে আৰু মানৱ ভাষা শিকাবলৈ প্ৰায় সীমাহীন অসুবিধা ভোগ কৰে।&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.zmescience.com/other/feature-post/feral-children/ |title=Mind Blowing Cases of Children Raised by Animals |date=1 December 2014 |access-date=20 February 2015 |website=ZME Science |last=Mihai |first=Andrei }}&lt;/ref&gt; বহুত বছৰে বিচ্ছিন্ন হৈ থকাৰ পিছত প্ৰাকৃতিক ভাষা এটা শিকিব পৰা ক্ষমতা বিকল হৈ পৰা যেন লাগে, ভাষা শিক্ষণৰ বাবে যথোচিত সময়খিনি সমাজ বিচ্ছিন্ন হৈ থকাৰ বাবে এনে হোৱা বুলি কোৱা হয়।&lt;ref name=&quot;Birdsong1999&quot;&gt;{{cite book |author=David Birdsong |title=Second Language Acquisition and the Critical Period Hypothesis |url=https://books.google.com/books?id=d7OPAgAAQBAJ&amp;q=curtiss%201977&amp;pg=PA74 |year=1999 |publisher=Routledge |isbn=978-1-135-67489-2 |page=74 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Curtiss2014&quot;&gt;{{cite book |author=Susan Curtiss |title=Genie: A Psycholinguistic Study of a Modern-Day Wild Child |url=https://books.google.com/books?id=pSy0BQAAQBAJ&amp;q=%22critical%20period%22&amp;pg=PA207 |date=10 May 2014 |publisher=Elsevier Science |isbn=978-1-4832-1761-1 |page=207 }}&lt;/ref&gt;

বনৰীয়া শিশুৰ বিষয়ে বৈজ্ঞানিক জ্ঞান কম। ইয়াৰ ভিতৰত এটা সৰ্বোত্তম নথিভুক্ত গোচৰ হৈছে মুখে মুখে প্ৰচলিত ভগ্নী [[অমলা আৰু কমলা]], যাক ১৯২৬ চনত ৰেভাৰেণ্ড জে এ এল সিঙে ভাৰতৰ এখন অৰণ্যত &quot;ঘোঙে ডাঙৰ-দীঘল কৰা&quot; বুলি বৰ্ণনা কৰিছিল। 
ফ্ৰান্সৰ অস্ত্ৰোপচাৰ বিশেষজ্ঞ চাৰ্জ এৰ’লেছে অৱশ্যে যুক্তি দিছে যে এই গোচৰটো এটা প্ৰৱঞ্চনা আছিল, যিটো সিঙে নিজৰ অনাথ আশ্ৰমৰ বাবে ধন সংগ্ৰহৰ উদ্দেশ্যে সংঘটিত কৰিছিল। শিশু মনোবিজ্ঞানী ব্ৰুনো বেটেলহাইমে কয় যে [[অমলা আৰু কমলা]] জন্মতে মানসিক আৰু শাৰীৰিকভাৱে অক্ষম আছিল।&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Bettelheim |first1=Bruno |title=Feral Children and Autistic Children |journal=American Journal of Sociology |date=March 1959 |volume=64 |issue=5 |pages=455–467 |doi=10.1086/222541 |url=https://autisticacademic.files.wordpress.com/2015/06/bettelheim-feral-children-and-autistic-children.pdf |jstor=2773433 |s2cid=144015209 |access-date=23 May 2018 |archive-date=8 August 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210808144929/https://autisticacademic.files.wordpress.com/2015/06/bettelheim-feral-children-and-autistic-children.pdf |url-status=dead |archivedate=8 August 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210808144929/https://autisticacademic.files.wordpress.com/2015/06/bettelheim-feral-children-and-autistic-children.pdf |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;  তথাপি বন্য শিশুৰ ওপৰত আন বৈজ্ঞানিক অধ্যয়নো আছে, যেনে [[জিনি (বন্য শিশু)|জিনি]]ৰ ক্ষেত্ৰত কৰা অধ্যয়ন।&lt;ref name=&quot;Curtiss2014&quot;/&gt;
==ইতিহাস==
১৬০০ চনৰ আগতে বন্য শিশুৰ কাহিনী সাধাৰণতে লোককথা আৰু কিংবদন্তিত সীমাবদ্ধ আছিল। সেই কাহিনীবোৰত বনৰীয়া শিশুৰ চিত্ৰণত খাদ্যৰ বাবে চিকাৰ কৰা, দুটাৰ সলনি চাৰিওখন ভৰিৰে দৌৰা আৰু ভাষা নজনা আদি অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল। দাৰ্শনিক আৰু বিজ্ঞানীসকলে এনে শিশুৰ ধাৰণাটোৰ প্ৰতি আগ্ৰহী হৈ পৰিছিল, আৰু এই শিশুসকল মানৱ পৰিয়ালৰ পৰা পৃথক প্ৰজাতিৰ অংশ নেকি বুলি প্ৰশ্ন কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিছিল।

বিজ্ঞানে মানুহৰ বিকাশ, আৰু ১৮ আৰু ১৯ শতিকাত প্ৰাকৃতিক জগতখনৰ বুজাবুজিৰ নাম আৰু শ্ৰেণীবিভাজন কৰিবলৈ চেষ্টা কৰাৰ সময়তে এই প্ৰশ্নটোক গুৰুত্বসহকাৰে লোৱা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{Cite encyclopedia |url=https://www.britannica.com/topic/feral-children |title=Feral children |encyclopedia=Encyclopedia Britannica |access-date=2 July 2018 |language=en }}&lt;/ref&gt; ২০ শতিকাৰ আশে-পাশে মনোবিজ্ঞানীসকলে জৈৱিক আচৰণ আৰু সংস্কৃতিৰ মাজত পাৰ্থক্য বিচাৰি উলিয়াবলৈ চেষ্টা কৰিছিল। বিচ্ছিন্নভাৱে বা জীৱ-জন্তুৰ সৈতে বাস কৰা বন্য শিশুৱে এই দ্বিধাদ্বন্দ্বৰ উদাহৰণ দাঙি ধৰিছিল।

১৮৪৯–১৮৫০ চনৰ ''ৰিপৰ্ট অন বুধুক ওৰফে বেগ্ৰী ডিক’ইটছ''ত উইলিয়াম হেনৰী স্লিমেনে কুকুৰনেচীয়াৰ দ্বাৰা লালন-পালন কৰা বন্য শিশুৰ ছটা বিৱৰণ আগবঢ়াইছিল, দুটা তেওঁ নিজেই প্ৰত্যক্ষ কৰিছিল, যিবোৰ ১৮৫২ চনত পৃথকে পৃথকে প্ৰকাশ পাইছিল ''An Account of Wolves Nurturing Children in Their Dens'' হিচাপে আৰু সম্ভৱতঃ ৰুডিয়াৰ্ড কিপলিঙৰ ১৮৯৪ চনৰ উপন্যাস [[দ্য জংঘল বুক]]ৰ মৌগলী চৰিত্ৰটোক অনুপ্ৰাণিত কৰা বুলি ভবা হয়।&lt;ref&gt;{{cite journal|title=Feral Man and Extreme Cases of Isolation|last=Zingg|first= Robert M.| journal=The American Journal of Psychology| volume=53|issue= 4 |date=1940|pages=490-491|doi=10.2307/1417630|jstor=1417630}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal|author=Hotchkiss, Jane|title=The jungle of Eden: Kipling, wolf boys, and the colonial imagination|journal=Victorian Literature and Culture|year=2001|volume=29|issue=2|page=440|doi=10.1017/s1060150301002108|s2cid=162409338}}&lt;/ref&gt;
==ঘটনা==
===প্ৰাইমেট/বান্দৰে ডাঙৰ-দীঘল কৰা===
* লুকাছ, দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ খিলঞ্জীয়া ল’ৰা, যাক এদল বাবুনে লালন-পালন কৰিছিল। ১৯০৩ চনত ল’ৰাটোক উদ্ধাৰ কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article270342963 |title=The Baboon Boy |newspaper=The Woodend Star |issue=2045 |location=Victoria, Australia |date=3 March 1928 |access-date=29 August 2024 |page=4 |via=National Library of Australia }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Foley |first1=John P. Jr. |date=January 1940 |title=The 'Baboon Boy' of South Africa |url=https://www.jstor.org/stable/1415967 |journal=The American Journal of Psychology |volume=53 |issue=1 |pages=128–133 |doi=10.2307/1415967 |jstor=1415967 |access-date= |url-access=subscription }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Foley |first1=John P. Jr. |date=June 1940 |title=Brought Up by the Baboons |url= |journal=Science Digest |volume=7 |issue=6 |pages=1–4 |doi= |access-date= }}&lt;/ref&gt;
* [[মেৰিনা চেপমেন|মেৰিনা চেপমেনে]] ১৯৫৪ চনত প্ৰায় পাঁচ বছৰ বয়সৰ পৰা প্ৰায় ন বছৰ বয়সলৈকে কলম্বিয়াৰ জংঘলত থকা কেপুচিন বান্দৰৰ সৈতে বাস কৰিছিল বুলি দাবী কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Hattenstone |first1=Simon |title=Was Marina Chapman really brought up by monkeys? |url=https://www.theguardian.com/science/2013/apr/13/marina-chapman-monkeys |access-date=4 November 2017 |work=The Guardian |date=13 April 2013 }}&lt;/ref&gt; তেওঁৰ বিয়া হৈছিল, সন্তান জন্ম দিছিল আৰু কোনো স্থায়ী সমস্যা নোহোৱাকৈ বহুলাংশে স্বাভাৱিক জীৱন কটায়, যিটো এটা বন্য শিশুৰ বাবে অস্বাভাৱিক যেন লাগে।
*১৯৭৪ চনত বুৰুণ্ডিৰ এখন জংঘলত [[ভাৰ্ভেট বান্দৰ]]ৰ এটা দলৰ সৈতে আৱিষ্কাৰ হোৱা ল’ৰা জন।&lt;ref&gt;{{cite news |author=&lt;!--not stated--&gt; |date=16 May 1976 |title=Tarzan child found in Africa |url= |work=Lansing State Journal |location= |access-date= }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;
{{cite book |last1=Lane |first1=Harlan |author-link1=Harlan Lane |last2=Pillard |first2=Richard C. |author-link2=Richard Pillard |date=1978 |title=The Wild Boy of Burundi: A Study of an Outcast Child |url= |location=New York |publisher=Random House |page= |isbn=0394412524 }}&lt;/ref&gt;
* মিল্টন ওবোটেৰ সৈন্যই কাম্পালাৰ পৰা প্ৰায় ৫০ মাইল (৮০ কিলোমিটাৰ) দূৰত্বত থকা তেওঁলোকৰ গাঁওখনত অভিযান চলোৱাৰ সময়ত উগাণ্ডাৰ গৃহযুদ্ধত ৰবাৰ্ট মায়াঞ্জা(১৯৮২)ই তিনি বছৰ বয়সত পিতৃ-মাতৃক হেৰুৱাইছিল। তাৰ পিছত ৰবাৰ্ট বন্যপ্ৰাণীত, অনুমানিকভাৱে ভাৰ্ভেট বান্দৰৰ সৈতে, তিনি বছৰ ধৰি জীয়াই থাকে, যেতিয়ালৈকে তেওঁক নেচনেল ৰেজিষ্টেন্স আৰ্মীৰ সৈন্যই বিচাৰি নাপায়।&lt;ref&gt;{{cite news |title=Raised by monkeys, struggling to be human |url=https://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1314386/raised-monkeys-strugging-human |access-date=4 November 2017 |work=New Vision |date=17 February 2013 }}&lt;/ref&gt;
*দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ কোৱাজুলু-নাটালত বান্দৰৰ সংগত প্ৰায় এবছৰ কটোৱাৰ পিছত প্ৰায় পাঁচ বছৰীয়া ল’ৰা চেটাৰ্ডে ম্থিয়ানে (বা মিফুনে) (১৯৮৭)ক উদ্ধাৰ কৰা হয়। তেওঁক পোৱাৰ দিনটোৰ পিছত শনিবাৰে তেওঁক এই নামটো দিয়া হ’ল আৰু ম্থিয়ানে তেওঁক গ্ৰহণ কৰা বিশেষ বিদ্যালয়খনৰ প্ৰধান শিক্ষয়িত্ৰীগৰাকীৰ নাম আছিল। প্ৰায় ১৭ বছৰ বয়সত তেওঁ কেতিয়াও কথা ক’ব পৰা নাছিল, আৰু বান্দৰৰ দৰে খোজ কাঢ়ি জপিয়াইছিল। তেওঁ কেতিয়াও ৰন্ধা খাদ্য নাখাইছিল আৰু আন শিশুৰ সৈতে ভাগ-বতৰা বা খেলিবলৈ অস্বীকাৰ কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://mg.co.za/article/1997-11-21-child-of-the-wild-still-spurns-life-as-a-human |title=Child of the wild still spurns life as a human |date=21 November 1997 |work=Mail and Guardian |access-date=4 November 2017 }}&lt;/ref&gt; ২০০৫ চনত এক অগ্নিকাণ্ডত তেওঁৰ মৃত্যু হয়।&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.mysteriesrunsolved.com/2018/06/saturday-mthiyane-child-of-wild.html |title=Saturday Mthiyane {{!}} The Child Of The Wild {{!}} KwaZulu Natal |last=Mysteriesrunsolved |website=Mysteriesrunsolved |date=25 June 2018 |access-date=1 September 2019 |archive-date=8 August 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210808154527/https://mysteriesrunsolved.com/2018/06/saturday-mthiyane-child-of-wild.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
*উগাণ্ডাৰ জন চেবুনিয়াৰ শিশু অৱস্থাতে দেউতাকে মাকক হত্যা কৰি নিজেও ফাঁচী লগাই মৰিছিল। চেবুইনাক ভাৰ্ভেট বান্দৰে লৈ গৈছিল আৰু পিছৰ দুবছৰ তেওঁলোকৰ মাজত থাকি খাদ্য বিচাৰিবলৈ আৰু ভ্ৰমণ কৰিবলৈ শিকিছিল। প্ৰায় সাত বছৰ বয়সত তেওঁক সভ্যতালৈ ঘূৰাই অনা হৈছিল। স্থানীয় এজন গাঁৱৰ মানুহৰ মতে, সৰুতে তেওঁৰ যোগাযোগৰ একমাত্ৰ ধৰণ আছিল কান্দোন আৰু খাদ্যৰ দাবী আৰু তেওঁ আছিল এজন &quot;বন্য ল'ৰা&quot; যাক সকলোৱে ভয় কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/films/news/raised-in-the-wild-tales-of-survival-8165967.html |title=Raised in the wild: tales of survival |work=The Independent |access-date=2 July 2018 |language=en-GB }}&lt;/ref&gt; তাৰ পিছত তেওঁ সম্পূৰ্ণ বাক ক্ষমতা লাভ কৰে আৰু উগাণ্ডাৰ হৈ বিশেষ অলিম্পিকতো দুবাৰকৈ অংশগ্ৰহণ কৰে।&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Schmidt |first=Samantha |date=25 October 2021 |title=Accounts of girl raised by monkeys in India questioned |url=https://www.washingtonpost.com/news/morning-mix/wp/2017/04/07/a-girl-was-found-living-among-monkeys-in-an-indian-forest-how-she-got-there-is-a-mystery/ |access-date=14 July 2024 |newspaper=[[Washington Post]] |language=en-US |issn=0190-8286 }}&lt;/ref&gt;

===কুকুৰনেচীয়া বাঘৰদ্বাৰা ডাঙৰ-দীঘল হোৱা===
*হেচিয়ান কুকুৰনেচীয়া-সন্তান&lt;ref name=&quot;Rauber&quot;&gt;{{Cite book |first=August Antinous |last=Rauber |title=Homo sapiens ferus: oder, die Bustände der verwilderten und ihre bedeutung für wissenschaft, politik und schule |publisher=Julius Bregse |year=1888 |language=de |location=Leipzig |url=https://books.google.com/books?id=kpYWAAAAIAAJ }}&lt;/ref&gt;{{rp|15–7}}&lt;ref name=&quot;Rauber_in_Chamber&quot; /&gt; (১৩০৪, ১৩৪১ আৰু ১৩৪৪) ইউৰেছিয়ান ঘোঙৰ সৈতে হেছৰ অৰণ্যত বাস কৰিছিল। 
*১৮৭২ চনত [[ভাৰত]]ৰ [[উত্তৰ প্ৰদেশ]]ৰ চিকন্দ্ৰাৰ (আগ্ৰাৰ ওচৰত) এটা গুহাত কুকুৰনেচীয়াৰ মাজত আৱিষ্কাৰ কৰা [[দীনা শনিচৰ]]। তেওঁ বিছ বছৰৰো অধিক সময় মানুহৰ মাজত জীয়াই থাকিল, ধূমপান কৰিব পাৰিছিল, কিন্তু কেতিয়াও কথা ক'বলৈ শিকিব পৰা নাছিল আৰু গোটেই জীৱন গুৰুতৰভাৱে অক্ষম হৈ আছিল।&lt;ref name=&quot;malson&quot;&gt;{{cite book |last=Malson |first=Lucien |date=1972 |title=Wolf children and the problem of human nature |url=https://archive.org/details/wolfchildrenprob00mals |location=New York and London |publisher=Monthly Review Press |page=45 |isbn=978-0-902308-24-4 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;zingg&quot;&gt;{{cite journal |last1=Zingg |first1=Robert M. |date=1940 |title=Feral man and extreme cases of isolation |journal=The American Journal of Psychology |volume=53 |issue=4 |pages=487–517 |doi=10.2307/1417630 |jstor=1417630 }}&lt;/ref&gt;
*[[মাৰ্কছ ৰড্ৰিগেজ পাণ্টোজা]] (প্ৰায় ১৯৪৬, ছিয়েৰা মৰেনা, স্পেইন) দক্ষিণ স্পেইনৰ পাহাৰত কুকুৰনেচীয়াৰ সৈতে ১২ বছৰ ধৰি বাস কৰিছিল। ১৯ বছৰ বয়সত তেওঁক আৱিষ্কাৰ কৰা হয়।&lt;ref&gt;[http://www.veterinari.vda.it/index.php?option=com_attachments&amp;task=download&amp;id=128 Lupine Lore by Walter Tarello]&lt;/ref&gt; ৰড্ৰিগেজৰ কাহিনী ২০১০ চনত স্পেনিছ-জাৰ্মান ছবি এণ্ট্ৰেলোবছত চিত্ৰিত কৰা হৈছিল। ৰড্ৰিগেজৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰাৰ বাবে যুৱ অভিনেতা মেনুৱেল কামাচোৱে ২০১১ চনৰ গ’য়া বঁটাত শ্ৰেষ্ঠ নতুন অভিনেতাৰ মনোনয়ন লাভ কৰে।

===কুকুৰৰ দ্বাৰা ডাঙৰ-দীঘল হোৱা===
*[[অক্সানা মালয়া]] আছিল এগৰাকী আঠ বছৰীয়া ইউক্ৰেইনৰ ছোৱালী যিয়ে ছবছৰ ধৰি ব্লেক ৰাছিয়ান টেৰিয়াৰৰ সৈতে বাস কৰিছিল।১৯৯১ চনত কুকুৰৰ সৈতে এটা কুকুৰৰ ঘৰত উদ্ধাৰ হৈছিল অক্সানাক। মদ্যপায়ী পিতৃ-মাতৃৰ দ্বাৰা তাই অৱহেলিত হৈছিল। সহমৰ্মিতা বিচাৰি তিনি বছৰীয়া শিশুটোৱে ফাৰ্মখনত খোজ কাঢ়ি সোমাই কুকুৰকেইটাৰ লগত চুমা খালে। তাইৰ আচৰণে মানুহতকৈ কুকুৰক বেছি অনুকৰণ কৰিছিল। তাই চাৰিওখন ভৰিৰে খোজ কাঢ়ি দাঁত নিকটাই ভুকিছিল। সমাজসেৱীয়ে তাইক পিতৃ-মাতৃৰ দায়িত্বৰ পৰা আঁতৰাই আনিছিল।{{cn}} যিহেতু তাইৰ মানুহৰ সংস্পৰ্শৰ অভাৱ আছিল, সেয়েহে তাই হয় আৰু নহয়ৰ বাহিৰে আন কোনো শব্দ নাজানিছিল।&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |url=http://www.bbc.com/culture/story/20151012-feral-the-children-raised-by-wolves |title=Feral: The children raised by wolves |last=Macdonald |first=Fiona |date=12 October 2015 |language=en |access-date=2 July 2018 }}&lt;/ref&gt; প্ৰাপ্তবয়স্ক হোৱাৰ লগে লগে অক্সানাক কুকুৰৰ দৰে আচৰণক বশ কৰিবলৈ শিকাইছে। তাই সাৱলীল আৰু বুদ্ধিমানভাৱে কথা ক'বলৈ শিকিছিল&lt;ref name=&quot;oxana&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.youtube.com/watch?v=CSifkl8WQQw |title=Oxana Malaya on Ukrainian TV show |author=Channel Ukraine |website=YouTube |date=14 August 2013 }}&lt;/ref&gt; আৰু গৰু গাখীৰ খুৱাই থকা এখন ফাৰ্মত কাম কৰে,&lt;ref name=&quot;oxana_m&quot;&gt;{{cite news |url=https://www.telegraph.co.uk/culture/tvandradio/3653890/Cry-of-an-enfant-sauvage.html |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220112/https://www.telegraph.co.uk/culture/tvandradio/3653890/Cry-of-an-enfant-sauvage.html |archive-date=12 January 2022 |url-access=subscription |url-status=live |title=Cry of an infant savage |last=Grice |first=Elizabeth |date=17 July 2006 |access-date=14 July 2007 |newspaper=Daily Telegraph |location=London}}{{cbignore }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;oxana&quot; /&gt; কিন্তু বৌদ্ধিকভাৱে কিছু অক্ষম হৈ আছে।&lt;ref&gt;[http://fakty.ua/71455-u-geroini-publikacii-quot-faktov-quot-oksany-maloj-kotoraya-vyrosla-v-sobachej-konure-nashlis-rodnoj-brat-i-malenkaya-plemyannica-tozhe-oksana У героини публикации «фактов» оксаны малой, которая выросла в… Собачьей конуре, нашлись родной брат и маленькая племянница, тоже оксана] – 2003 follow-up article in ''[[Fakty i kommentarii]]'' {{in lang|uk}}.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Grice |first=Elizabeth |date=19 June 2020 |title=Cry of an enfant sauvage |language=en-GB |work=The Telegraph |url=https://www.telegraph.co.uk/tv/0/cry-enfant-sauvage/ |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220112/https://www.telegraph.co.uk/tv/0/cry-enfant-sauvage/ |archive-date=12 January 2022 |url-access=subscription |url-status=live |access-date=21 June 2021 |issn=0307-1235}}{{cbignore }}&lt;/ref&gt;
*ৰাছিয়াৰ ৰেউটভত জন্মগ্ৰহণ কৰা [[ইভান মিছুকোভ]] নামৰ এজন ছয় বছৰীয়া ল’ৰাক ১৯৯৮ চনত আৰক্ষীয়ে বনৰীয়া কুকুৰৰ পৰা উদ্ধাৰ কৰিছিল, যাৰ সৈতে তেওঁ দুবছৰ জীয়াই আছিল। চাৰি বছৰ বয়সতে মাক আৰু মাকৰ গালি-গালাজ কৰা মদ্যপায়ী প্ৰেমিকৰ পৰা পলাই গৈছিল। তেওঁ কুকুৰবোৰক খাদ্য দি তেওঁলোকৰ আস্থা অৰ্জন কৰিছিল আৰু বিনিময়ত কুকুৰবোৰে তেওঁক সুৰক্ষা দিছিল।&lt;ref name=&quot;The Independent&quot;&gt;{{Cite news |url=https://www.independent.co.uk/news/world/europe/siberian-boy-7-raised-by-dogs-after-parents-abandoned-him-555343.html |title=Siberian boy, 7, raised by dogs after parents abandoned him |work=The Independent |access-date=2 July 2018 |language=en-GB }}&lt;/ref&gt; ল'ৰাটো কুকুৰৰ গোটটোৰ &quot;আলফা পুৰুষ&quot;লৈ উঠি আহিছিল।&lt;ref name=&quot;The Independent&quot;/&gt; যেতিয়া আৰক্ষীয়ে তেওঁক পাইছিল, তেতিয়া তেওঁলোকে ৰেষ্টুৰেণ্টৰ পাকঘৰত খাদ্য এৰি ল’ৰাটোক ধৰিবলৈ কুকুৰবোৰৰ বাবে এটা ফান্দ পাতিছিল।&lt;ref name=&quot;The Independent&quot; /&gt; যিহেতু তেওঁ কুকুৰৰ মাজত মাত্ৰ দুবছৰহে বাস কৰিছিল, সেয়েহে তেওঁ মোটামুটি দ্ৰুতগতিত ভাষা পুনৰ শিকিছিল।&lt;ref name=&quot;ivan&quot; /&gt; তেওঁ সামৰিক বিদ্যালয়ত অধ্যয়ন কৰিছিল আৰু ৰাছিয়ান সেনাবাহিনীত সেৱা আগবঢ়াইছিল।&lt;ref name=&quot;ivan&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.youtube.com/watch?v=CSifkl8WQQw |title=Raised by Dogs. Ukrainian TV show |author=Channel Ukraine |website=YouTube |date=14 August 2013 }}&lt;/ref&gt;
*২০০১ চনত চিলিৰ এজন ১০ বছৰীয়া ল’ৰা (ডগ বয়)ক দুবছৰ ধৰি ৰাজপথৰ কুকুৰৰ সৈতে থকাৰ পিছত উদ্ধাৰ কৰা হৈছিল। পাঁচ বছৰ বয়সত ল’ৰাটোক পিতৃ-মাতৃয়ে এৰি থৈ যায়।পৰৱৰ্তী শিশু যত্নৰ পৰা পলায়ন কৰাৰ পিছত তেওঁ ১৫টা অঘৰী কুকুৰ লৈ ৰাজপথত ঘূৰি ফুৰিছিল। তেওঁলোকৰ লগত গুহাত থাকি খাদ্যৰ সন্ধানত সময় কটায়, কেতিয়াবা জাবৰৰ টেমাত বাকী থকা বস্তু বিচাৰি পায়। ২০০১ চনত তেওঁৰ অৱস্থা আৰক্ষীৰ দৃষ্টিগোচৰ হয়। উদ্ধাৰৰ চেষ্টাত ল’ৰাজনে সাগৰৰ ঠাণ্ডা পানীত জপিয়াই পলাবলৈ চেষ্টা কৰে। অৱশ্যে ধৰা পৰি চিকিৎসালয়ত ভৰ্তি হয়। তেওঁ হতাশা আৰু আক্ৰমণাত্মক প্ৰৱণতা প্ৰদৰ্শন কৰিছিল আৰু যদিও তেওঁ কথা ক'ব পাৰিছিল, তথাপিও তেওঁ কথা খুব কমেইহে কৈছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://abcnews.go.com/International/story?id=80914&amp;page=1 |title='Dog Boy' of Chile Rescued |date=6 January 2006 |website=ABC News |language=en |access-date=2 July 2018 }}&lt;/ref&gt;
* ট্ৰিয়েন কলড্ৰাৰ, ৰোমানিয়া (২০০২ চনত পোৱা) যাক &quot;ৰোমানিয়ান ডগ বয়&quot; বা &quot;Mowgli&quot; বুলিও জনা যায়। চাৰি বছৰৰ পৰা সাত বছৰ বয়সলৈকে ট্ৰাইয়ানে পৰিয়াল নোহোৱাকৈয়ে জীয়াই আছিল। সাত বছৰ বয়সত উদ্ধাৰ হোৱা ল’ৰাজনক অপুষ্টিৰ বাবে তিনি বছৰীয়া যেন লগা হৈছিল। গাৰ্হস্থ্য হিংসাৰ বাবে মাকে ঘৰ এৰি থৈ গৈছিল আৰু মাক যোৱাৰ পিছত কেতিয়াবা ট্ৰিয়েনে ঘৰৰ পৰা দৌৰি গৈছিল।বন্যপ্ৰাণীত বাস কৰিছিল আৰু কাৰ্ডবৰ্ডৰ বাকচ এটাত আশ্ৰয় লৈছিল। সংক্ৰমিত ঘাঁ, ৰক্ত সঞ্চালন বেয়া হোৱা, ভিটামিন ডিৰ অভাৱত শিশুৰ ৰোগত আক্ৰান্ত হৈছিল। ট্ৰিয়েনক বিচাৰি পাইছিল মানোলেস্কু ইওয়ানে, যিজনে নিজৰ গাড়ীখন বিকল হোৱাৰ পিছত ঠাইখণ্ডত খোজ কাঢ়ি গৈ আছিল। আশপাশৰ অঞ্চলত, আধাখোৱা কুকুৰ এটাও পোৱা গৈছিল। বহুতে ধৰি লৈছে যে ল’ৰাটোৱে জীয়াই থাকিবলৈ কুকুৰটোক খাইছিল। যেতিয়া ট্ৰিয়েনক যত্ন লোৱা হৈছিল, তেতিয়া তেওঁ সাধাৰণতে বিচনাৰ তলত শুইছিল আৰু সকলো সময়তে খাব বিচাৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/europe/romania/1390871/Wolf-boy-is-welcomed-home-by-mother-after-years-in-the-wild.html |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220112/https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/europe/romania/1390871/Wolf-boy-is-welcomed-home-by-mother-after-years-in-the-wild.html |archive-date=12 January 2022 |url-access=subscription |url-status=live |title=Wolf boy is welcomed home by mother after years in the wild |last=Leidig |first=Michael |access-date=2 July 2014 |date=14 April 2002 |journal=Daily Telegraph |location=London}}{{cbignore }}&lt;/ref&gt; ২০০৭ চনত ট্ৰিয়েনক তেওঁৰ ককাকে যত্ন লৈছিল আৰু স্কুলত তৃতীয় শ্ৰেণীত ভাল ফলাফল দেখুৱাইছিল।&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://sociologychis.wordpress.com/2016/05/12/modern-day-feral-children/ |title=Modern day Feral children |archive-url=https://web.archive.org/web/20180702093831/https://sociologychis.wordpress.com/2016/05/12/modern-day-feral-children/ |archive-date=2 July 2018 |url-status=dead |date=12 May 2016 |work=Sociologychis |access-date=2 July 2018 |language=en-US }}&lt;/ref&gt;
*আন্দ্ৰেই টলষ্টিখ (২০০৪) চাইবেৰিয়াৰ দুৰ্গম অঞ্চলত কুকুৰে তিনি মাহৰ পৰা ৭ বছৰ বয়সলৈকে ডাঙৰ-দীঘল কৰিছিল। মাক-দেউতাকে তেওঁক অৱহেলিত কৰিছিল কাৰণ তেওঁৰ কথা কোৱা আৰু শ্ৰৱণ ক্ষমতাৰ সমস্যা আছিল। ল’ৰাটোক বিচাৰি পোৱা সমাজকৰ্মীসকলে কৌতুহলী হৈ পৰিছিল যে ল’ৰাটোক কিয় নিজৰ স্থানীয় বিদ্যালয়ত ভৰ্তি কৰা হোৱা নাছিল। এই ল’ৰাটোৱে মানুহৰ লগত যোগাযোগৰ অভাৱত কথা ক’ব পৰা নাছিল আৰু চাৰিও ভৰিৰে খোজ কঢ়া, মানুহক কামোৰা আৰু খাদ্য খোৱাৰ আগতে খাদ্য চেলেকি খোৱা আদি বহুতো কুকুৰৰ দৰে বৈশিষ্ট্য আছিল।&lt;ref name=&quot;The Independent&quot; /&gt;
*২০১৩ চনত ৰাছিয়াত মদীনাক উদ্ধাৰ হোৱাৰ সময়ত তিনি বছৰীয়া ছোৱালী আছিল। মদীনা জন্মৰ পৰা তিনি বছৰ বয়সলৈকে কুকুৰৰ লগত আছিল। তাই ঠাণ্ডাত সিহঁতৰ লগত শুইছিল, সিহঁতৰ লগত খাদ্য খাইছিল, সিহঁতৰ লগত খেলিছিল। মদিনাৰ দেউতাকে তাইক জন্মৰ পিছত এৰি থৈ গৈছিল, তাৰ পিছত মদিনাৰ মাকে মদ্যপায়ী হৈ পৰিছিল আৰু শিশুটিকো অৱহেলা কৰিছিল। ২০১৩ চনত সমাজকৰ্মীয়ে যেতিয়া বিচাৰি পাইছিল তেতিয়া মদিনা সম্পূৰ্ণ নগ্ন আছিল আৰু হাড় চোবাই খোৱাকে ধৰি কুকুৰৰ দৰে আচৰণত লিপ্ত হৈছিল। ইয়াৰ পিছত চিকিৎসকে নিশ্চিত কৰে যে প্ৰায় গোটেই জীৱন অৱহেলিত হোৱাৰ পিছতো তেওঁ এতিয়া মানসিক আৰু শাৰীৰিকভাৱে সক্ষম।&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

===ভালুকৰদ্বাৰা ডাঙৰ-দীঘল হোৱা===
লিথুৱেনিয়ান ভালুক-ল’ৰা তিনিটা (১৬৫৭, ১৬৬৯, ১৬৯৪)&lt;ref name=&quot;Rauber&quot; /&gt;{{rp|21–28}}&lt;ref name=&quot;Rauber_in_Chamber&quot; /&gt;  – পোলেণ্ডৰ ৰাণী (১৬৬৪–১৬৮৮)ৰ আৰ্কাইভৰপৰা [[চাৰ্জ এৰ্লেছ|চাৰ্জ এৰ্লেছে]] দেখুৱাইছে যে এইবোৰ মিছা। [[ইউৰেছিয়ান ব্ৰাউন বিয়াৰ]]ৰ লগত লিথুৱেনিয়াৰ অৰণ্যত বাস কৰা এজন ল’ৰাহে আছিল; ১৬৬৩ চনৰ বসন্ত কালত তেওঁক পোৱা গৈছিল আৰু তাৰ পিছত পোলেণ্ডৰ ৰাজধানীলৈ অনা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;Aroles2007&quot; /&gt;{{rp|196}}। ভালুকৰ সৈতে হাবিত বাস কৰা চিকাৰীয়ে দেখা দুজন ল’ৰাৰ ভিতৰত এজন আছিল যোচেফ নামৰ ল’ৰাটো। প্ৰায় ৯ বছৰ বয়সত তেওঁক বন্দী কৰা হৈছিল, তেওঁ থিয় হৈ খোজ কাঢ়িবলৈ শিকিছিল আৰু সিজোৱা মাংস খাবলৈ শিকিছিল, কিন্তু কাপোৰ পছন্দ কৰা নাছিল আৰু কেতিয়াও ভাল কথা কোৱা নাছিল। আনজন ল’ৰা কেতিয়াও বন্দী হোৱা নাছিল; দুয়োকে হয়তো ভুলবশতঃ পৰিয়ালে টাটাৰ অভিযানৰপৰা হাত সাৰিবলৈ চেষ্টা কৰি পৰিত্যাগ কৰিছিল।

===ভেৰাৰ দ্বাৰা ডাঙৰ-দীঘল হোৱা===

===ছাগলীৰ দ্বাৰা ডাঙৰ-দীঘল হোৱা===

===অন্যান্য ঘটনা===

==তথ্যসূত্ৰ==

[[শ্ৰেণী:বন্য শিশু]]</text>
      <sha1>9yb0l2pfpqmjasyqy6uhykx8qva8jwq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>607146</id>
      <parentid>607145</parentid>
      <timestamp>2026-05-18T17:55:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pranamikaadhikary</username>
        <id>27435</id>
      </contributor>
      <comment>/* ভেৰাৰ দ্বাৰা ডাঙৰ-দীঘল হোৱা */</comment>
      <origin>607146</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="41079" sha1="rt4j9issnttvalg8c516ht0f2btk9yc" xml:space="preserve">[[File:Mowgli-1895-illustration.png|thumb|ৰুডিয়াৰ্ড কিপলিঙৰ উপন্যাস ''দ্য জংগল বুক''ৰ মৌগলী নামৰ এজন বন্য শিশুৰ কাল্পনিক ছবি।]]

'''বন্য শিশু''' (বনৰীয়া শিশু বুলিও কোৱা হয়) হৈছে এনে এজন ব্যক্তি যিয়ে অতি কম বয়সৰপৰাই মানুহৰ সংস্পৰ্শৰপৰা বিচ্ছিন্ন হৈ বনত বাস কৰি আহিছে; যাৰ ওপৰত মানুহৰ যত্ন, সামাজিক আচৰণ বা ভাষাৰ অভিজ্ঞতা কম বা একেবাৰেই নাই। এনে শিশুৰ প্ৰাথমিক আৰু মাধ্যমিক সামাজিকীকৰণৰ মূল কথাবোৰৰ অভাৱ দেখা যায়।&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Blundell |first=Jonathan |title=Cambridge IGCSE® sociology coursebook |date=2014 |publisher=Cambridge, United Kingdom : Cambridge University Press |isbn=978-1-107-64513-4 }}&lt;/ref&gt; পৰিত্যক্ত বা পলায়ন কৰাৰ আগতে গুৰুতৰ নিৰ্যাতন বা আঘাতৰ সম্মুখীন হোৱা শিশুক বুজাবলৈ এই শব্দটো ব্যৱহাৰ কৰা হয়। কেতিয়াবা লোককথা আৰু কিংবদন্তিৰ বিষয়-বস্তুত বা কাহিনীত প্ৰায়ে জীৱ-জন্তুৱে এনে শিশুক ডাঙৰ-দীঘল কৰা বুলি চিত্ৰিত কৰা হয়। আনহাতে বন্যপ্ৰাণীৰ ওচৰত পোৱা শিশুৰ বহু ঘটনাত জীৱ-জন্তুৱে মানুহৰ শিশুক খুৱাই-বুৱাই ডাঙৰ কৰাৰ কোনো প্ৰত্যক্ষদৰ্শীৰ বিৱৰণ পোৱা নাই।&lt;ref&gt;{{Cite book |publisher=Springer |isbn=978-1-4419-9970-2 |pages=81–93 |editor-first1=Stefan C. |editor-last1=Dombrowski |editor-first2=Karen L. |editor-last2=Gischlar |editor-first3=Martin |editor-last3=Mrazik |last1=Dombrowski |first1=Stefan C. |last2=Gischlar |first2=Karen L. |last3=Mrazik |first3=Martin |last4=Greer |first4=Fred W. |title=Assessing and Treating Low Incidence/High Severity Psychological Disorders of Childhood |chapter=Feral Children |location=New York, NY |access-date=9 June 2022 |date=2011 |doi=10.1007/978-1-4419-9970-2_5 |chapter-url=https://doi.org/10.1007/978-1-4419-9970-2_5}}
&lt;/ref&gt;
==বৰ্ণনা==
সমাজত থাকি সামাজিকীকৰণৰ দ্বাৰা আয়ত্ব কৰিব পৰা মৌলিক দক্ষতাৰ অভাৱ বন্য শিশুৰ ক্ষেত্ৰত দেখা যায়। উদাহৰণস্বৰূপে, তেওঁলোকে শৌচাগাৰ ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ শিকিব নোৱাৰে, গোটেই জীৱন চাৰিওখন ভৰিৰে খোজ কাঢ়ি থিয় হৈ দুখন ভৰিৰে খোজ কাঢ়িবলৈ শিকিবলৈ অসুবিধা পাব পাৰে বা চৌপাশৰ মানুহৰ কাৰ্যকলাপৰ প্ৰতি সম্পূৰ্ণ আগ্ৰহৰ অভাৱ প্ৰদৰ্শন কৰিব পাৰে। তেওঁলোকক প্ৰায়ে মানসিকভাৱে অক্ষম যেন লাগে আৰু মানৱ ভাষা শিকাবলৈ প্ৰায় সীমাহীন অসুবিধা ভোগ কৰে।&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.zmescience.com/other/feature-post/feral-children/ |title=Mind Blowing Cases of Children Raised by Animals |date=1 December 2014 |access-date=20 February 2015 |website=ZME Science |last=Mihai |first=Andrei }}&lt;/ref&gt; বহুত বছৰে বিচ্ছিন্ন হৈ থকাৰ পিছত প্ৰাকৃতিক ভাষা এটা শিকিব পৰা ক্ষমতা বিকল হৈ পৰা যেন লাগে, ভাষা শিক্ষণৰ বাবে যথোচিত সময়খিনি সমাজ বিচ্ছিন্ন হৈ থকাৰ বাবে এনে হোৱা বুলি কোৱা হয়।&lt;ref name=&quot;Birdsong1999&quot;&gt;{{cite book |author=David Birdsong |title=Second Language Acquisition and the Critical Period Hypothesis |url=https://books.google.com/books?id=d7OPAgAAQBAJ&amp;q=curtiss%201977&amp;pg=PA74 |year=1999 |publisher=Routledge |isbn=978-1-135-67489-2 |page=74 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Curtiss2014&quot;&gt;{{cite book |author=Susan Curtiss |title=Genie: A Psycholinguistic Study of a Modern-Day Wild Child |url=https://books.google.com/books?id=pSy0BQAAQBAJ&amp;q=%22critical%20period%22&amp;pg=PA207 |date=10 May 2014 |publisher=Elsevier Science |isbn=978-1-4832-1761-1 |page=207 }}&lt;/ref&gt;

বনৰীয়া শিশুৰ বিষয়ে বৈজ্ঞানিক জ্ঞান কম। ইয়াৰ ভিতৰত এটা সৰ্বোত্তম নথিভুক্ত গোচৰ হৈছে মুখে মুখে প্ৰচলিত ভগ্নী [[অমলা আৰু কমলা]], যাক ১৯২৬ চনত ৰেভাৰেণ্ড জে এ এল সিঙে ভাৰতৰ এখন অৰণ্যত &quot;ঘোঙে ডাঙৰ-দীঘল কৰা&quot; বুলি বৰ্ণনা কৰিছিল। 
ফ্ৰান্সৰ অস্ত্ৰোপচাৰ বিশেষজ্ঞ চাৰ্জ এৰ’লেছে অৱশ্যে যুক্তি দিছে যে এই গোচৰটো এটা প্ৰৱঞ্চনা আছিল, যিটো সিঙে নিজৰ অনাথ আশ্ৰমৰ বাবে ধন সংগ্ৰহৰ উদ্দেশ্যে সংঘটিত কৰিছিল। শিশু মনোবিজ্ঞানী ব্ৰুনো বেটেলহাইমে কয় যে [[অমলা আৰু কমলা]] জন্মতে মানসিক আৰু শাৰীৰিকভাৱে অক্ষম আছিল।&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Bettelheim |first1=Bruno |title=Feral Children and Autistic Children |journal=American Journal of Sociology |date=March 1959 |volume=64 |issue=5 |pages=455–467 |doi=10.1086/222541 |url=https://autisticacademic.files.wordpress.com/2015/06/bettelheim-feral-children-and-autistic-children.pdf |jstor=2773433 |s2cid=144015209 |access-date=23 May 2018 |archive-date=8 August 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210808144929/https://autisticacademic.files.wordpress.com/2015/06/bettelheim-feral-children-and-autistic-children.pdf |url-status=dead |archivedate=8 August 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210808144929/https://autisticacademic.files.wordpress.com/2015/06/bettelheim-feral-children-and-autistic-children.pdf |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;  তথাপি বন্য শিশুৰ ওপৰত আন বৈজ্ঞানিক অধ্যয়নো আছে, যেনে [[জিনি (বন্য শিশু)|জিনি]]ৰ ক্ষেত্ৰত কৰা অধ্যয়ন।&lt;ref name=&quot;Curtiss2014&quot;/&gt;
==ইতিহাস==
১৬০০ চনৰ আগতে বন্য শিশুৰ কাহিনী সাধাৰণতে লোককথা আৰু কিংবদন্তিত সীমাবদ্ধ আছিল। সেই কাহিনীবোৰত বনৰীয়া শিশুৰ চিত্ৰণত খাদ্যৰ বাবে চিকাৰ কৰা, দুটাৰ সলনি চাৰিওখন ভৰিৰে দৌৰা আৰু ভাষা নজনা আদি অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল। দাৰ্শনিক আৰু বিজ্ঞানীসকলে এনে শিশুৰ ধাৰণাটোৰ প্ৰতি আগ্ৰহী হৈ পৰিছিল, আৰু এই শিশুসকল মানৱ পৰিয়ালৰ পৰা পৃথক প্ৰজাতিৰ অংশ নেকি বুলি প্ৰশ্ন কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিছিল।

বিজ্ঞানে মানুহৰ বিকাশ, আৰু ১৮ আৰু ১৯ শতিকাত প্ৰাকৃতিক জগতখনৰ বুজাবুজিৰ নাম আৰু শ্ৰেণীবিভাজন কৰিবলৈ চেষ্টা কৰাৰ সময়তে এই প্ৰশ্নটোক গুৰুত্বসহকাৰে লোৱা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{Cite encyclopedia |url=https://www.britannica.com/topic/feral-children |title=Feral children |encyclopedia=Encyclopedia Britannica |access-date=2 July 2018 |language=en }}&lt;/ref&gt; ২০ শতিকাৰ আশে-পাশে মনোবিজ্ঞানীসকলে জৈৱিক আচৰণ আৰু সংস্কৃতিৰ মাজত পাৰ্থক্য বিচাৰি উলিয়াবলৈ চেষ্টা কৰিছিল। বিচ্ছিন্নভাৱে বা জীৱ-জন্তুৰ সৈতে বাস কৰা বন্য শিশুৱে এই দ্বিধাদ্বন্দ্বৰ উদাহৰণ দাঙি ধৰিছিল।

১৮৪৯–১৮৫০ চনৰ ''ৰিপৰ্ট অন বুধুক ওৰফে বেগ্ৰী ডিক’ইটছ''ত উইলিয়াম হেনৰী স্লিমেনে কুকুৰনেচীয়াৰ দ্বাৰা লালন-পালন কৰা বন্য শিশুৰ ছটা বিৱৰণ আগবঢ়াইছিল, দুটা তেওঁ নিজেই প্ৰত্যক্ষ কৰিছিল, যিবোৰ ১৮৫২ চনত পৃথকে পৃথকে প্ৰকাশ পাইছিল ''An Account of Wolves Nurturing Children in Their Dens'' হিচাপে আৰু সম্ভৱতঃ ৰুডিয়াৰ্ড কিপলিঙৰ ১৮৯৪ চনৰ উপন্যাস [[দ্য জংঘল বুক]]ৰ মৌগলী চৰিত্ৰটোক অনুপ্ৰাণিত কৰা বুলি ভবা হয়।&lt;ref&gt;{{cite journal|title=Feral Man and Extreme Cases of Isolation|last=Zingg|first= Robert M.| journal=The American Journal of Psychology| volume=53|issue= 4 |date=1940|pages=490-491|doi=10.2307/1417630|jstor=1417630}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal|author=Hotchkiss, Jane|title=The jungle of Eden: Kipling, wolf boys, and the colonial imagination|journal=Victorian Literature and Culture|year=2001|volume=29|issue=2|page=440|doi=10.1017/s1060150301002108|s2cid=162409338}}&lt;/ref&gt;
==ঘটনা==
===প্ৰাইমেট/বান্দৰে ডাঙৰ-দীঘল কৰা===
* লুকাছ, দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ খিলঞ্জীয়া ল’ৰা, যাক এদল বাবুনে লালন-পালন কৰিছিল। ১৯০৩ চনত ল’ৰাটোক উদ্ধাৰ কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article270342963 |title=The Baboon Boy |newspaper=The Woodend Star |issue=2045 |location=Victoria, Australia |date=3 March 1928 |access-date=29 August 2024 |page=4 |via=National Library of Australia }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Foley |first1=John P. Jr. |date=January 1940 |title=The 'Baboon Boy' of South Africa |url=https://www.jstor.org/stable/1415967 |journal=The American Journal of Psychology |volume=53 |issue=1 |pages=128–133 |doi=10.2307/1415967 |jstor=1415967 |access-date= |url-access=subscription }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Foley |first1=John P. Jr. |date=June 1940 |title=Brought Up by the Baboons |url= |journal=Science Digest |volume=7 |issue=6 |pages=1–4 |doi= |access-date= }}&lt;/ref&gt;
* [[মেৰিনা চেপমেন|মেৰিনা চেপমেনে]] ১৯৫৪ চনত প্ৰায় পাঁচ বছৰ বয়সৰ পৰা প্ৰায় ন বছৰ বয়সলৈকে কলম্বিয়াৰ জংঘলত থকা কেপুচিন বান্দৰৰ সৈতে বাস কৰিছিল বুলি দাবী কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Hattenstone |first1=Simon |title=Was Marina Chapman really brought up by monkeys? |url=https://www.theguardian.com/science/2013/apr/13/marina-chapman-monkeys |access-date=4 November 2017 |work=The Guardian |date=13 April 2013 }}&lt;/ref&gt; তেওঁৰ বিয়া হৈছিল, সন্তান জন্ম দিছিল আৰু কোনো স্থায়ী সমস্যা নোহোৱাকৈ বহুলাংশে স্বাভাৱিক জীৱন কটায়, যিটো এটা বন্য শিশুৰ বাবে অস্বাভাৱিক যেন লাগে।
*১৯৭৪ চনত বুৰুণ্ডিৰ এখন জংঘলত [[ভাৰ্ভেট বান্দৰ]]ৰ এটা দলৰ সৈতে আৱিষ্কাৰ হোৱা ল’ৰা জন।&lt;ref&gt;{{cite news |author=&lt;!--not stated--&gt; |date=16 May 1976 |title=Tarzan child found in Africa |url= |work=Lansing State Journal |location= |access-date= }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;
{{cite book |last1=Lane |first1=Harlan |author-link1=Harlan Lane |last2=Pillard |first2=Richard C. |author-link2=Richard Pillard |date=1978 |title=The Wild Boy of Burundi: A Study of an Outcast Child |url= |location=New York |publisher=Random House |page= |isbn=0394412524 }}&lt;/ref&gt;
* মিল্টন ওবোটেৰ সৈন্যই কাম্পালাৰ পৰা প্ৰায় ৫০ মাইল (৮০ কিলোমিটাৰ) দূৰত্বত থকা তেওঁলোকৰ গাঁওখনত অভিযান চলোৱাৰ সময়ত উগাণ্ডাৰ গৃহযুদ্ধত ৰবাৰ্ট মায়াঞ্জা(১৯৮২)ই তিনি বছৰ বয়সত পিতৃ-মাতৃক হেৰুৱাইছিল। তাৰ পিছত ৰবাৰ্ট বন্যপ্ৰাণীত, অনুমানিকভাৱে ভাৰ্ভেট বান্দৰৰ সৈতে, তিনি বছৰ ধৰি জীয়াই থাকে, যেতিয়ালৈকে তেওঁক নেচনেল ৰেজিষ্টেন্স আৰ্মীৰ সৈন্যই বিচাৰি নাপায়।&lt;ref&gt;{{cite news |title=Raised by monkeys, struggling to be human |url=https://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1314386/raised-monkeys-strugging-human |access-date=4 November 2017 |work=New Vision |date=17 February 2013 }}&lt;/ref&gt;
*দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ কোৱাজুলু-নাটালত বান্দৰৰ সংগত প্ৰায় এবছৰ কটোৱাৰ পিছত প্ৰায় পাঁচ বছৰীয়া ল’ৰা চেটাৰ্ডে ম্থিয়ানে (বা মিফুনে) (১৯৮৭)ক উদ্ধাৰ কৰা হয়। তেওঁক পোৱাৰ দিনটোৰ পিছত শনিবাৰে তেওঁক এই নামটো দিয়া হ’ল আৰু ম্থিয়ানে তেওঁক গ্ৰহণ কৰা বিশেষ বিদ্যালয়খনৰ প্ৰধান শিক্ষয়িত্ৰীগৰাকীৰ নাম আছিল। প্ৰায় ১৭ বছৰ বয়সত তেওঁ কেতিয়াও কথা ক’ব পৰা নাছিল, আৰু বান্দৰৰ দৰে খোজ কাঢ়ি জপিয়াইছিল। তেওঁ কেতিয়াও ৰন্ধা খাদ্য নাখাইছিল আৰু আন শিশুৰ সৈতে ভাগ-বতৰা বা খেলিবলৈ অস্বীকাৰ কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://mg.co.za/article/1997-11-21-child-of-the-wild-still-spurns-life-as-a-human |title=Child of the wild still spurns life as a human |date=21 November 1997 |work=Mail and Guardian |access-date=4 November 2017 }}&lt;/ref&gt; ২০০৫ চনত এক অগ্নিকাণ্ডত তেওঁৰ মৃত্যু হয়।&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.mysteriesrunsolved.com/2018/06/saturday-mthiyane-child-of-wild.html |title=Saturday Mthiyane {{!}} The Child Of The Wild {{!}} KwaZulu Natal |last=Mysteriesrunsolved |website=Mysteriesrunsolved |date=25 June 2018 |access-date=1 September 2019 |archive-date=8 August 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210808154527/https://mysteriesrunsolved.com/2018/06/saturday-mthiyane-child-of-wild.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
*উগাণ্ডাৰ জন চেবুনিয়াৰ শিশু অৱস্থাতে দেউতাকে মাকক হত্যা কৰি নিজেও ফাঁচী লগাই মৰিছিল। চেবুইনাক ভাৰ্ভেট বান্দৰে লৈ গৈছিল আৰু পিছৰ দুবছৰ তেওঁলোকৰ মাজত থাকি খাদ্য বিচাৰিবলৈ আৰু ভ্ৰমণ কৰিবলৈ শিকিছিল। প্ৰায় সাত বছৰ বয়সত তেওঁক সভ্যতালৈ ঘূৰাই অনা হৈছিল। স্থানীয় এজন গাঁৱৰ মানুহৰ মতে, সৰুতে তেওঁৰ যোগাযোগৰ একমাত্ৰ ধৰণ আছিল কান্দোন আৰু খাদ্যৰ দাবী আৰু তেওঁ আছিল এজন &quot;বন্য ল'ৰা&quot; যাক সকলোৱে ভয় কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/films/news/raised-in-the-wild-tales-of-survival-8165967.html |title=Raised in the wild: tales of survival |work=The Independent |access-date=2 July 2018 |language=en-GB }}&lt;/ref&gt; তাৰ পিছত তেওঁ সম্পূৰ্ণ বাক ক্ষমতা লাভ কৰে আৰু উগাণ্ডাৰ হৈ বিশেষ অলিম্পিকতো দুবাৰকৈ অংশগ্ৰহণ কৰে।&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Schmidt |first=Samantha |date=25 October 2021 |title=Accounts of girl raised by monkeys in India questioned |url=https://www.washingtonpost.com/news/morning-mix/wp/2017/04/07/a-girl-was-found-living-among-monkeys-in-an-indian-forest-how-she-got-there-is-a-mystery/ |access-date=14 July 2024 |newspaper=[[Washington Post]] |language=en-US |issn=0190-8286 }}&lt;/ref&gt;

===কুকুৰনেচীয়া বাঘৰদ্বাৰা ডাঙৰ-দীঘল হোৱা===
*হেচিয়ান কুকুৰনেচীয়া-সন্তান&lt;ref name=&quot;Rauber&quot;&gt;{{Cite book |first=August Antinous |last=Rauber |title=Homo sapiens ferus: oder, die Bustände der verwilderten und ihre bedeutung für wissenschaft, politik und schule |publisher=Julius Bregse |year=1888 |language=de |location=Leipzig |url=https://books.google.com/books?id=kpYWAAAAIAAJ }}&lt;/ref&gt;{{rp|15–7}}&lt;ref name=&quot;Rauber_in_Chamber&quot; /&gt; (১৩০৪, ১৩৪১ আৰু ১৩৪৪) ইউৰেছিয়ান ঘোঙৰ সৈতে হেছৰ অৰণ্যত বাস কৰিছিল। 
*১৮৭২ চনত [[ভাৰত]]ৰ [[উত্তৰ প্ৰদেশ]]ৰ চিকন্দ্ৰাৰ (আগ্ৰাৰ ওচৰত) এটা গুহাত কুকুৰনেচীয়াৰ মাজত আৱিষ্কাৰ কৰা [[দীনা শনিচৰ]]। তেওঁ বিছ বছৰৰো অধিক সময় মানুহৰ মাজত জীয়াই থাকিল, ধূমপান কৰিব পাৰিছিল, কিন্তু কেতিয়াও কথা ক'বলৈ শিকিব পৰা নাছিল আৰু গোটেই জীৱন গুৰুতৰভাৱে অক্ষম হৈ আছিল।&lt;ref name=&quot;malson&quot;&gt;{{cite book |last=Malson |first=Lucien |date=1972 |title=Wolf children and the problem of human nature |url=https://archive.org/details/wolfchildrenprob00mals |location=New York and London |publisher=Monthly Review Press |page=45 |isbn=978-0-902308-24-4 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;zingg&quot;&gt;{{cite journal |last1=Zingg |first1=Robert M. |date=1940 |title=Feral man and extreme cases of isolation |journal=The American Journal of Psychology |volume=53 |issue=4 |pages=487–517 |doi=10.2307/1417630 |jstor=1417630 }}&lt;/ref&gt;
*[[মাৰ্কছ ৰড্ৰিগেজ পাণ্টোজা]] (প্ৰায় ১৯৪৬, ছিয়েৰা মৰেনা, স্পেইন) দক্ষিণ স্পেইনৰ পাহাৰত কুকুৰনেচীয়াৰ সৈতে ১২ বছৰ ধৰি বাস কৰিছিল। ১৯ বছৰ বয়সত তেওঁক আৱিষ্কাৰ কৰা হয়।&lt;ref&gt;[http://www.veterinari.vda.it/index.php?option=com_attachments&amp;task=download&amp;id=128 Lupine Lore by Walter Tarello]&lt;/ref&gt; ৰড্ৰিগেজৰ কাহিনী ২০১০ চনত স্পেনিছ-জাৰ্মান ছবি এণ্ট্ৰেলোবছত চিত্ৰিত কৰা হৈছিল। ৰড্ৰিগেজৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰাৰ বাবে যুৱ অভিনেতা মেনুৱেল কামাচোৱে ২০১১ চনৰ গ’য়া বঁটাত শ্ৰেষ্ঠ নতুন অভিনেতাৰ মনোনয়ন লাভ কৰে।

===কুকুৰৰ দ্বাৰা ডাঙৰ-দীঘল হোৱা===
*[[অক্সানা মালয়া]] আছিল এগৰাকী আঠ বছৰীয়া ইউক্ৰেইনৰ ছোৱালী যিয়ে ছবছৰ ধৰি ব্লেক ৰাছিয়ান টেৰিয়াৰৰ সৈতে বাস কৰিছিল।১৯৯১ চনত কুকুৰৰ সৈতে এটা কুকুৰৰ ঘৰত উদ্ধাৰ হৈছিল অক্সানাক। মদ্যপায়ী পিতৃ-মাতৃৰ দ্বাৰা তাই অৱহেলিত হৈছিল। সহমৰ্মিতা বিচাৰি তিনি বছৰীয়া শিশুটোৱে ফাৰ্মখনত খোজ কাঢ়ি সোমাই কুকুৰকেইটাৰ লগত চুমা খালে। তাইৰ আচৰণে মানুহতকৈ কুকুৰক বেছি অনুকৰণ কৰিছিল। তাই চাৰিওখন ভৰিৰে খোজ কাঢ়ি দাঁত নিকটাই ভুকিছিল। সমাজসেৱীয়ে তাইক পিতৃ-মাতৃৰ দায়িত্বৰ পৰা আঁতৰাই আনিছিল।{{cn}} যিহেতু তাইৰ মানুহৰ সংস্পৰ্শৰ অভাৱ আছিল, সেয়েহে তাই হয় আৰু নহয়ৰ বাহিৰে আন কোনো শব্দ নাজানিছিল।&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |url=http://www.bbc.com/culture/story/20151012-feral-the-children-raised-by-wolves |title=Feral: The children raised by wolves |last=Macdonald |first=Fiona |date=12 October 2015 |language=en |access-date=2 July 2018 }}&lt;/ref&gt; প্ৰাপ্তবয়স্ক হোৱাৰ লগে লগে অক্সানাক কুকুৰৰ দৰে আচৰণক বশ কৰিবলৈ শিকাইছে। তাই সাৱলীল আৰু বুদ্ধিমানভাৱে কথা ক'বলৈ শিকিছিল&lt;ref name=&quot;oxana&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.youtube.com/watch?v=CSifkl8WQQw |title=Oxana Malaya on Ukrainian TV show |author=Channel Ukraine |website=YouTube |date=14 August 2013 }}&lt;/ref&gt; আৰু গৰু গাখীৰ খুৱাই থকা এখন ফাৰ্মত কাম কৰে,&lt;ref name=&quot;oxana_m&quot;&gt;{{cite news |url=https://www.telegraph.co.uk/culture/tvandradio/3653890/Cry-of-an-enfant-sauvage.html |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220112/https://www.telegraph.co.uk/culture/tvandradio/3653890/Cry-of-an-enfant-sauvage.html |archive-date=12 January 2022 |url-access=subscription |url-status=live |title=Cry of an infant savage |last=Grice |first=Elizabeth |date=17 July 2006 |access-date=14 July 2007 |newspaper=Daily Telegraph |location=London}}{{cbignore }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;oxana&quot; /&gt; কিন্তু বৌদ্ধিকভাৱে কিছু অক্ষম হৈ আছে।&lt;ref&gt;[http://fakty.ua/71455-u-geroini-publikacii-quot-faktov-quot-oksany-maloj-kotoraya-vyrosla-v-sobachej-konure-nashlis-rodnoj-brat-i-malenkaya-plemyannica-tozhe-oksana У героини публикации «фактов» оксаны малой, которая выросла в… Собачьей конуре, нашлись родной брат и маленькая племянница, тоже оксана] – 2003 follow-up article in ''[[Fakty i kommentarii]]'' {{in lang|uk}}.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Grice |first=Elizabeth |date=19 June 2020 |title=Cry of an enfant sauvage |language=en-GB |work=The Telegraph |url=https://www.telegraph.co.uk/tv/0/cry-enfant-sauvage/ |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220112/https://www.telegraph.co.uk/tv/0/cry-enfant-sauvage/ |archive-date=12 January 2022 |url-access=subscription |url-status=live |access-date=21 June 2021 |issn=0307-1235}}{{cbignore }}&lt;/ref&gt;
*ৰাছিয়াৰ ৰেউটভত জন্মগ্ৰহণ কৰা [[ইভান মিছুকোভ]] নামৰ এজন ছয় বছৰীয়া ল’ৰাক ১৯৯৮ চনত আৰক্ষীয়ে বনৰীয়া কুকুৰৰ পৰা উদ্ধাৰ কৰিছিল, যাৰ সৈতে তেওঁ দুবছৰ জীয়াই আছিল। চাৰি বছৰ বয়সতে মাক আৰু মাকৰ গালি-গালাজ কৰা মদ্যপায়ী প্ৰেমিকৰ পৰা পলাই গৈছিল। তেওঁ কুকুৰবোৰক খাদ্য দি তেওঁলোকৰ আস্থা অৰ্জন কৰিছিল আৰু বিনিময়ত কুকুৰবোৰে তেওঁক সুৰক্ষা দিছিল।&lt;ref name=&quot;The Independent&quot;&gt;{{Cite news |url=https://www.independent.co.uk/news/world/europe/siberian-boy-7-raised-by-dogs-after-parents-abandoned-him-555343.html |title=Siberian boy, 7, raised by dogs after parents abandoned him |work=The Independent |access-date=2 July 2018 |language=en-GB }}&lt;/ref&gt; ল'ৰাটো কুকুৰৰ গোটটোৰ &quot;আলফা পুৰুষ&quot;লৈ উঠি আহিছিল।&lt;ref name=&quot;The Independent&quot;/&gt; যেতিয়া আৰক্ষীয়ে তেওঁক পাইছিল, তেতিয়া তেওঁলোকে ৰেষ্টুৰেণ্টৰ পাকঘৰত খাদ্য এৰি ল’ৰাটোক ধৰিবলৈ কুকুৰবোৰৰ বাবে এটা ফান্দ পাতিছিল।&lt;ref name=&quot;The Independent&quot; /&gt; যিহেতু তেওঁ কুকুৰৰ মাজত মাত্ৰ দুবছৰহে বাস কৰিছিল, সেয়েহে তেওঁ মোটামুটি দ্ৰুতগতিত ভাষা পুনৰ শিকিছিল।&lt;ref name=&quot;ivan&quot; /&gt; তেওঁ সামৰিক বিদ্যালয়ত অধ্যয়ন কৰিছিল আৰু ৰাছিয়ান সেনাবাহিনীত সেৱা আগবঢ়াইছিল।&lt;ref name=&quot;ivan&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.youtube.com/watch?v=CSifkl8WQQw |title=Raised by Dogs. Ukrainian TV show |author=Channel Ukraine |website=YouTube |date=14 August 2013 }}&lt;/ref&gt;
*২০০১ চনত চিলিৰ এজন ১০ বছৰীয়া ল’ৰা (ডগ বয়)ক দুবছৰ ধৰি ৰাজপথৰ কুকুৰৰ সৈতে থকাৰ পিছত উদ্ধাৰ কৰা হৈছিল। পাঁচ বছৰ বয়সত ল’ৰাটোক পিতৃ-মাতৃয়ে এৰি থৈ যায়।পৰৱৰ্তী শিশু যত্নৰ পৰা পলায়ন কৰাৰ পিছত তেওঁ ১৫টা অঘৰী কুকুৰ লৈ ৰাজপথত ঘূৰি ফুৰিছিল। তেওঁলোকৰ লগত গুহাত থাকি খাদ্যৰ সন্ধানত সময় কটায়, কেতিয়াবা জাবৰৰ টেমাত বাকী থকা বস্তু বিচাৰি পায়। ২০০১ চনত তেওঁৰ অৱস্থা আৰক্ষীৰ দৃষ্টিগোচৰ হয়। উদ্ধাৰৰ চেষ্টাত ল’ৰাজনে সাগৰৰ ঠাণ্ডা পানীত জপিয়াই পলাবলৈ চেষ্টা কৰে। অৱশ্যে ধৰা পৰি চিকিৎসালয়ত ভৰ্তি হয়। তেওঁ হতাশা আৰু আক্ৰমণাত্মক প্ৰৱণতা প্ৰদৰ্শন কৰিছিল আৰু যদিও তেওঁ কথা ক'ব পাৰিছিল, তথাপিও তেওঁ কথা খুব কমেইহে কৈছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://abcnews.go.com/International/story?id=80914&amp;page=1 |title='Dog Boy' of Chile Rescued |date=6 January 2006 |website=ABC News |language=en |access-date=2 July 2018 }}&lt;/ref&gt;
* ট্ৰিয়েন কলড্ৰাৰ, ৰোমানিয়া (২০০২ চনত পোৱা) যাক &quot;ৰোমানিয়ান ডগ বয়&quot; বা &quot;Mowgli&quot; বুলিও জনা যায়। চাৰি বছৰৰ পৰা সাত বছৰ বয়সলৈকে ট্ৰাইয়ানে পৰিয়াল নোহোৱাকৈয়ে জীয়াই আছিল। সাত বছৰ বয়সত উদ্ধাৰ হোৱা ল’ৰাজনক অপুষ্টিৰ বাবে তিনি বছৰীয়া যেন লগা হৈছিল। গাৰ্হস্থ্য হিংসাৰ বাবে মাকে ঘৰ এৰি থৈ গৈছিল আৰু মাক যোৱাৰ পিছত কেতিয়াবা ট্ৰিয়েনে ঘৰৰ পৰা দৌৰি গৈছিল।বন্যপ্ৰাণীত বাস কৰিছিল আৰু কাৰ্ডবৰ্ডৰ বাকচ এটাত আশ্ৰয় লৈছিল। সংক্ৰমিত ঘাঁ, ৰক্ত সঞ্চালন বেয়া হোৱা, ভিটামিন ডিৰ অভাৱত শিশুৰ ৰোগত আক্ৰান্ত হৈছিল। ট্ৰিয়েনক বিচাৰি পাইছিল মানোলেস্কু ইওয়ানে, যিজনে নিজৰ গাড়ীখন বিকল হোৱাৰ পিছত ঠাইখণ্ডত খোজ কাঢ়ি গৈ আছিল। আশপাশৰ অঞ্চলত, আধাখোৱা কুকুৰ এটাও পোৱা গৈছিল। বহুতে ধৰি লৈছে যে ল’ৰাটোৱে জীয়াই থাকিবলৈ কুকুৰটোক খাইছিল। যেতিয়া ট্ৰিয়েনক যত্ন লোৱা হৈছিল, তেতিয়া তেওঁ সাধাৰণতে বিচনাৰ তলত শুইছিল আৰু সকলো সময়তে খাব বিচাৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/europe/romania/1390871/Wolf-boy-is-welcomed-home-by-mother-after-years-in-the-wild.html |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220112/https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/europe/romania/1390871/Wolf-boy-is-welcomed-home-by-mother-after-years-in-the-wild.html |archive-date=12 January 2022 |url-access=subscription |url-status=live |title=Wolf boy is welcomed home by mother after years in the wild |last=Leidig |first=Michael |access-date=2 July 2014 |date=14 April 2002 |journal=Daily Telegraph |location=London}}{{cbignore }}&lt;/ref&gt; ২০০৭ চনত ট্ৰিয়েনক তেওঁৰ ককাকে যত্ন লৈছিল আৰু স্কুলত তৃতীয় শ্ৰেণীত ভাল ফলাফল দেখুৱাইছিল।&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://sociologychis.wordpress.com/2016/05/12/modern-day-feral-children/ |title=Modern day Feral children |archive-url=https://web.archive.org/web/20180702093831/https://sociologychis.wordpress.com/2016/05/12/modern-day-feral-children/ |archive-date=2 July 2018 |url-status=dead |date=12 May 2016 |work=Sociologychis |access-date=2 July 2018 |language=en-US }}&lt;/ref&gt;
*আন্দ্ৰেই টলষ্টিখ (২০০৪) চাইবেৰিয়াৰ দুৰ্গম অঞ্চলত কুকুৰে তিনি মাহৰ পৰা ৭ বছৰ বয়সলৈকে ডাঙৰ-দীঘল কৰিছিল। মাক-দেউতাকে তেওঁক অৱহেলিত কৰিছিল কাৰণ তেওঁৰ কথা কোৱা আৰু শ্ৰৱণ ক্ষমতাৰ সমস্যা আছিল। ল’ৰাটোক বিচাৰি পোৱা সমাজকৰ্মীসকলে কৌতুহলী হৈ পৰিছিল যে ল’ৰাটোক কিয় নিজৰ স্থানীয় বিদ্যালয়ত ভৰ্তি কৰা হোৱা নাছিল। এই ল’ৰাটোৱে মানুহৰ লগত যোগাযোগৰ অভাৱত কথা ক’ব পৰা নাছিল আৰু চাৰিও ভৰিৰে খোজ কঢ়া, মানুহক কামোৰা আৰু খাদ্য খোৱাৰ আগতে খাদ্য চেলেকি খোৱা আদি বহুতো কুকুৰৰ দৰে বৈশিষ্ট্য আছিল।&lt;ref name=&quot;The Independent&quot; /&gt;
*২০১৩ চনত ৰাছিয়াত মদীনাক উদ্ধাৰ হোৱাৰ সময়ত তিনি বছৰীয়া ছোৱালী আছিল। মদীনা জন্মৰ পৰা তিনি বছৰ বয়সলৈকে কুকুৰৰ লগত আছিল। তাই ঠাণ্ডাত সিহঁতৰ লগত শুইছিল, সিহঁতৰ লগত খাদ্য খাইছিল, সিহঁতৰ লগত খেলিছিল। মদিনাৰ দেউতাকে তাইক জন্মৰ পিছত এৰি থৈ গৈছিল, তাৰ পিছত মদিনাৰ মাকে মদ্যপায়ী হৈ পৰিছিল আৰু শিশুটিকো অৱহেলা কৰিছিল। ২০১৩ চনত সমাজকৰ্মীয়ে যেতিয়া বিচাৰি পাইছিল তেতিয়া মদিনা সম্পূৰ্ণ নগ্ন আছিল আৰু হাড় চোবাই খোৱাকে ধৰি কুকুৰৰ দৰে আচৰণত লিপ্ত হৈছিল। ইয়াৰ পিছত চিকিৎসকে নিশ্চিত কৰে যে প্ৰায় গোটেই জীৱন অৱহেলিত হোৱাৰ পিছতো তেওঁ এতিয়া মানসিক আৰু শাৰীৰিকভাৱে সক্ষম।&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

===ভালুকৰদ্বাৰা ডাঙৰ-দীঘল হোৱা===
লিথুৱেনিয়ান ভালুক-ল’ৰা তিনিটা (১৬৫৭, ১৬৬৯, ১৬৯৪)&lt;ref name=&quot;Rauber&quot; /&gt;{{rp|21–28}}&lt;ref name=&quot;Rauber_in_Chamber&quot; /&gt;  – পোলেণ্ডৰ ৰাণী (১৬৬৪–১৬৮৮)ৰ আৰ্কাইভৰপৰা [[চাৰ্জ এৰ্লেছ|চাৰ্জ এৰ্লেছে]] দেখুৱাইছে যে এইবোৰ মিছা। [[ইউৰেছিয়ান ব্ৰাউন বিয়াৰ]]ৰ লগত লিথুৱেনিয়াৰ অৰণ্যত বাস কৰা এজন ল’ৰাহে আছিল; ১৬৬৩ চনৰ বসন্ত কালত তেওঁক পোৱা গৈছিল আৰু তাৰ পিছত পোলেণ্ডৰ ৰাজধানীলৈ অনা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;Aroles2007&quot; /&gt;{{rp|196}}। ভালুকৰ সৈতে হাবিত বাস কৰা চিকাৰীয়ে দেখা দুজন ল’ৰাৰ ভিতৰত এজন আছিল যোচেফ নামৰ ল’ৰাটো। প্ৰায় ৯ বছৰ বয়সত তেওঁক বন্দী কৰা হৈছিল, তেওঁ থিয় হৈ খোজ কাঢ়িবলৈ শিকিছিল আৰু সিজোৱা মাংস খাবলৈ শিকিছিল, কিন্তু কাপোৰ পছন্দ কৰা নাছিল আৰু কেতিয়াও ভাল কথা কোৱা নাছিল। আনজন ল’ৰা কেতিয়াও বন্দী হোৱা নাছিল; দুয়োকে হয়তো ভুলবশতঃ পৰিয়ালে টাটাৰ অভিযানৰপৰা হাত সাৰিবলৈ চেষ্টা কৰি পৰিত্যাগ কৰিছিল।

===ভেৰাৰ দ্বাৰা ডাঙৰ-দীঘল হোৱা===
*ভেড়াৰ দ্বাৰা ডাঙৰ-দীঘল হোৱা এজন আইৰিছ ল’ৰা, নিকোলেছ টালপে তেওঁৰ গ্ৰন্থ Observationes Medicae (1672)ত প্ৰকাশ কৰিছে।[21]: 20–1 [22][37] খবৰ অনুসৰি ল’ৰাটোৱে কিছুদিন ধৰি বন্দী হোৱাৰ পৰা হাত সাৰিছিল আৰু ১৬৭২ চনত ১৬ বছৰ বয়সত ধৰা পৰাৰ পিছত আমষ্টাৰডামলৈ লৈ যোৱাৰ পিছত স্বাভাৱিক খাদ্য খাবলৈ অস্বীকাৰ কৰিছিল, অতি উষ্ণতা সহ্য কৰিছিল যদিও আন মানুহক এৰাই চলিছিল।[38] চাৰ্জ এৰ’লেছে প্ৰমাণ দিছে যে এই ল’ৰাজন গুৰুতৰভাৱে অক্ষম আছিল আৰু ধনলাভৰ বাবে প্ৰদৰ্শন কৰা হৈছিল।[36]: 199–201

*কিৰ্গিস্তানত ভেড়াৰ জাকত বাস কৰা এজন ১৪ বছৰীয়া ল’ৰা, যাক ভেড়াৰ ল’ৰা (২০০৯) বুলিও কোৱা হয়। মাক-দেউতাকে কাম বিচাৰি যোৱাৰ পিছত আইতাকৰ মৃত্যুৰ আগলৈকে আইতাকে যত্ন লৈছিল। ইয়াৰ পিছত তেওঁ ৮ বছৰ ধৰি এটা অস্থায়ী আশ্ৰয় শিবিৰত ভেড়াৰ সৈতে বাস কৰিছিল। তেওঁৰ যোগাযোগৰ কোনো দক্ষতা নাছিল আৰু শৌচাগাৰ ব্যৱহাৰ কৰিব পৰা নাছিল।[39]

===ছাগলীৰ দ্বাৰা ডাঙৰ-দীঘল হোৱা===

===অন্যান্য ঘটনা===

==তথ্যসূত্ৰ==

[[শ্ৰেণী:বন্য শিশু]]</text>
      <sha1>rt4j9issnttvalg8c516ht0f2btk9yc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>607147</id>
      <parentid>607146</parentid>
      <timestamp>2026-05-18T17:57:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pranamikaadhikary</username>
        <id>27435</id>
      </contributor>
      <comment>/* ভেৰাৰ দ্বাৰা ডাঙৰ-দীঘল হোৱা */</comment>
      <origin>607147</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="42290" sha1="r9o6y9j870vq3itdl52s3sxuccak27z" xml:space="preserve">[[File:Mowgli-1895-illustration.png|thumb|ৰুডিয়াৰ্ড কিপলিঙৰ উপন্যাস ''দ্য জংগল বুক''ৰ মৌগলী নামৰ এজন বন্য শিশুৰ কাল্পনিক ছবি।]]

'''বন্য শিশু''' (বনৰীয়া শিশু বুলিও কোৱা হয়) হৈছে এনে এজন ব্যক্তি যিয়ে অতি কম বয়সৰপৰাই মানুহৰ সংস্পৰ্শৰপৰা বিচ্ছিন্ন হৈ বনত বাস কৰি আহিছে; যাৰ ওপৰত মানুহৰ যত্ন, সামাজিক আচৰণ বা ভাষাৰ অভিজ্ঞতা কম বা একেবাৰেই নাই। এনে শিশুৰ প্ৰাথমিক আৰু মাধ্যমিক সামাজিকীকৰণৰ মূল কথাবোৰৰ অভাৱ দেখা যায়।&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Blundell |first=Jonathan |title=Cambridge IGCSE® sociology coursebook |date=2014 |publisher=Cambridge, United Kingdom : Cambridge University Press |isbn=978-1-107-64513-4 }}&lt;/ref&gt; পৰিত্যক্ত বা পলায়ন কৰাৰ আগতে গুৰুতৰ নিৰ্যাতন বা আঘাতৰ সম্মুখীন হোৱা শিশুক বুজাবলৈ এই শব্দটো ব্যৱহাৰ কৰা হয়। কেতিয়াবা লোককথা আৰু কিংবদন্তিৰ বিষয়-বস্তুত বা কাহিনীত প্ৰায়ে জীৱ-জন্তুৱে এনে শিশুক ডাঙৰ-দীঘল কৰা বুলি চিত্ৰিত কৰা হয়। আনহাতে বন্যপ্ৰাণীৰ ওচৰত পোৱা শিশুৰ বহু ঘটনাত জীৱ-জন্তুৱে মানুহৰ শিশুক খুৱাই-বুৱাই ডাঙৰ কৰাৰ কোনো প্ৰত্যক্ষদৰ্শীৰ বিৱৰণ পোৱা নাই।&lt;ref&gt;{{Cite book |publisher=Springer |isbn=978-1-4419-9970-2 |pages=81–93 |editor-first1=Stefan C. |editor-last1=Dombrowski |editor-first2=Karen L. |editor-last2=Gischlar |editor-first3=Martin |editor-last3=Mrazik |last1=Dombrowski |first1=Stefan C. |last2=Gischlar |first2=Karen L. |last3=Mrazik |first3=Martin |last4=Greer |first4=Fred W. |title=Assessing and Treating Low Incidence/High Severity Psychological Disorders of Childhood |chapter=Feral Children |location=New York, NY |access-date=9 June 2022 |date=2011 |doi=10.1007/978-1-4419-9970-2_5 |chapter-url=https://doi.org/10.1007/978-1-4419-9970-2_5}}
&lt;/ref&gt;
==বৰ্ণনা==
সমাজত থাকি সামাজিকীকৰণৰ দ্বাৰা আয়ত্ব কৰিব পৰা মৌলিক দক্ষতাৰ অভাৱ বন্য শিশুৰ ক্ষেত্ৰত দেখা যায়। উদাহৰণস্বৰূপে, তেওঁলোকে শৌচাগাৰ ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ শিকিব নোৱাৰে, গোটেই জীৱন চাৰিওখন ভৰিৰে খোজ কাঢ়ি থিয় হৈ দুখন ভৰিৰে খোজ কাঢ়িবলৈ শিকিবলৈ অসুবিধা পাব পাৰে বা চৌপাশৰ মানুহৰ কাৰ্যকলাপৰ প্ৰতি সম্পূৰ্ণ আগ্ৰহৰ অভাৱ প্ৰদৰ্শন কৰিব পাৰে। তেওঁলোকক প্ৰায়ে মানসিকভাৱে অক্ষম যেন লাগে আৰু মানৱ ভাষা শিকাবলৈ প্ৰায় সীমাহীন অসুবিধা ভোগ কৰে।&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.zmescience.com/other/feature-post/feral-children/ |title=Mind Blowing Cases of Children Raised by Animals |date=1 December 2014 |access-date=20 February 2015 |website=ZME Science |last=Mihai |first=Andrei }}&lt;/ref&gt; বহুত বছৰে বিচ্ছিন্ন হৈ থকাৰ পিছত প্ৰাকৃতিক ভাষা এটা শিকিব পৰা ক্ষমতা বিকল হৈ পৰা যেন লাগে, ভাষা শিক্ষণৰ বাবে যথোচিত সময়খিনি সমাজ বিচ্ছিন্ন হৈ থকাৰ বাবে এনে হোৱা বুলি কোৱা হয়।&lt;ref name=&quot;Birdsong1999&quot;&gt;{{cite book |author=David Birdsong |title=Second Language Acquisition and the Critical Period Hypothesis |url=https://books.google.com/books?id=d7OPAgAAQBAJ&amp;q=curtiss%201977&amp;pg=PA74 |year=1999 |publisher=Routledge |isbn=978-1-135-67489-2 |page=74 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Curtiss2014&quot;&gt;{{cite book |author=Susan Curtiss |title=Genie: A Psycholinguistic Study of a Modern-Day Wild Child |url=https://books.google.com/books?id=pSy0BQAAQBAJ&amp;q=%22critical%20period%22&amp;pg=PA207 |date=10 May 2014 |publisher=Elsevier Science |isbn=978-1-4832-1761-1 |page=207 }}&lt;/ref&gt;

বনৰীয়া শিশুৰ বিষয়ে বৈজ্ঞানিক জ্ঞান কম। ইয়াৰ ভিতৰত এটা সৰ্বোত্তম নথিভুক্ত গোচৰ হৈছে মুখে মুখে প্ৰচলিত ভগ্নী [[অমলা আৰু কমলা]], যাক ১৯২৬ চনত ৰেভাৰেণ্ড জে এ এল সিঙে ভাৰতৰ এখন অৰণ্যত &quot;ঘোঙে ডাঙৰ-দীঘল কৰা&quot; বুলি বৰ্ণনা কৰিছিল। 
ফ্ৰান্সৰ অস্ত্ৰোপচাৰ বিশেষজ্ঞ চাৰ্জ এৰ’লেছে অৱশ্যে যুক্তি দিছে যে এই গোচৰটো এটা প্ৰৱঞ্চনা আছিল, যিটো সিঙে নিজৰ অনাথ আশ্ৰমৰ বাবে ধন সংগ্ৰহৰ উদ্দেশ্যে সংঘটিত কৰিছিল। শিশু মনোবিজ্ঞানী ব্ৰুনো বেটেলহাইমে কয় যে [[অমলা আৰু কমলা]] জন্মতে মানসিক আৰু শাৰীৰিকভাৱে অক্ষম আছিল।&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Bettelheim |first1=Bruno |title=Feral Children and Autistic Children |journal=American Journal of Sociology |date=March 1959 |volume=64 |issue=5 |pages=455–467 |doi=10.1086/222541 |url=https://autisticacademic.files.wordpress.com/2015/06/bettelheim-feral-children-and-autistic-children.pdf |jstor=2773433 |s2cid=144015209 |access-date=23 May 2018 |archive-date=8 August 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210808144929/https://autisticacademic.files.wordpress.com/2015/06/bettelheim-feral-children-and-autistic-children.pdf |url-status=dead |archivedate=8 August 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210808144929/https://autisticacademic.files.wordpress.com/2015/06/bettelheim-feral-children-and-autistic-children.pdf |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;  তথাপি বন্য শিশুৰ ওপৰত আন বৈজ্ঞানিক অধ্যয়নো আছে, যেনে [[জিনি (বন্য শিশু)|জিনি]]ৰ ক্ষেত্ৰত কৰা অধ্যয়ন।&lt;ref name=&quot;Curtiss2014&quot;/&gt;
==ইতিহাস==
১৬০০ চনৰ আগতে বন্য শিশুৰ কাহিনী সাধাৰণতে লোককথা আৰু কিংবদন্তিত সীমাবদ্ধ আছিল। সেই কাহিনীবোৰত বনৰীয়া শিশুৰ চিত্ৰণত খাদ্যৰ বাবে চিকাৰ কৰা, দুটাৰ সলনি চাৰিওখন ভৰিৰে দৌৰা আৰু ভাষা নজনা আদি অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল। দাৰ্শনিক আৰু বিজ্ঞানীসকলে এনে শিশুৰ ধাৰণাটোৰ প্ৰতি আগ্ৰহী হৈ পৰিছিল, আৰু এই শিশুসকল মানৱ পৰিয়ালৰ পৰা পৃথক প্ৰজাতিৰ অংশ নেকি বুলি প্ৰশ্ন কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিছিল।

বিজ্ঞানে মানুহৰ বিকাশ, আৰু ১৮ আৰু ১৯ শতিকাত প্ৰাকৃতিক জগতখনৰ বুজাবুজিৰ নাম আৰু শ্ৰেণীবিভাজন কৰিবলৈ চেষ্টা কৰাৰ সময়তে এই প্ৰশ্নটোক গুৰুত্বসহকাৰে লোৱা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{Cite encyclopedia |url=https://www.britannica.com/topic/feral-children |title=Feral children |encyclopedia=Encyclopedia Britannica |access-date=2 July 2018 |language=en }}&lt;/ref&gt; ২০ শতিকাৰ আশে-পাশে মনোবিজ্ঞানীসকলে জৈৱিক আচৰণ আৰু সংস্কৃতিৰ মাজত পাৰ্থক্য বিচাৰি উলিয়াবলৈ চেষ্টা কৰিছিল। বিচ্ছিন্নভাৱে বা জীৱ-জন্তুৰ সৈতে বাস কৰা বন্য শিশুৱে এই দ্বিধাদ্বন্দ্বৰ উদাহৰণ দাঙি ধৰিছিল।

১৮৪৯–১৮৫০ চনৰ ''ৰিপৰ্ট অন বুধুক ওৰফে বেগ্ৰী ডিক’ইটছ''ত উইলিয়াম হেনৰী স্লিমেনে কুকুৰনেচীয়াৰ দ্বাৰা লালন-পালন কৰা বন্য শিশুৰ ছটা বিৱৰণ আগবঢ়াইছিল, দুটা তেওঁ নিজেই প্ৰত্যক্ষ কৰিছিল, যিবোৰ ১৮৫২ চনত পৃথকে পৃথকে প্ৰকাশ পাইছিল ''An Account of Wolves Nurturing Children in Their Dens'' হিচাপে আৰু সম্ভৱতঃ ৰুডিয়াৰ্ড কিপলিঙৰ ১৮৯৪ চনৰ উপন্যাস [[দ্য জংঘল বুক]]ৰ মৌগলী চৰিত্ৰটোক অনুপ্ৰাণিত কৰা বুলি ভবা হয়।&lt;ref&gt;{{cite journal|title=Feral Man and Extreme Cases of Isolation|last=Zingg|first= Robert M.| journal=The American Journal of Psychology| volume=53|issue= 4 |date=1940|pages=490-491|doi=10.2307/1417630|jstor=1417630}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal|author=Hotchkiss, Jane|title=The jungle of Eden: Kipling, wolf boys, and the colonial imagination|journal=Victorian Literature and Culture|year=2001|volume=29|issue=2|page=440|doi=10.1017/s1060150301002108|s2cid=162409338}}&lt;/ref&gt;
==ঘটনা==
===প্ৰাইমেট/বান্দৰে ডাঙৰ-দীঘল কৰা===
* লুকাছ, দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ খিলঞ্জীয়া ল’ৰা, যাক এদল বাবুনে লালন-পালন কৰিছিল। ১৯০৩ চনত ল’ৰাটোক উদ্ধাৰ কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article270342963 |title=The Baboon Boy |newspaper=The Woodend Star |issue=2045 |location=Victoria, Australia |date=3 March 1928 |access-date=29 August 2024 |page=4 |via=National Library of Australia }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Foley |first1=John P. Jr. |date=January 1940 |title=The 'Baboon Boy' of South Africa |url=https://www.jstor.org/stable/1415967 |journal=The American Journal of Psychology |volume=53 |issue=1 |pages=128–133 |doi=10.2307/1415967 |jstor=1415967 |access-date= |url-access=subscription }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Foley |first1=John P. Jr. |date=June 1940 |title=Brought Up by the Baboons |url= |journal=Science Digest |volume=7 |issue=6 |pages=1–4 |doi= |access-date= }}&lt;/ref&gt;
* [[মেৰিনা চেপমেন|মেৰিনা চেপমেনে]] ১৯৫৪ চনত প্ৰায় পাঁচ বছৰ বয়সৰ পৰা প্ৰায় ন বছৰ বয়সলৈকে কলম্বিয়াৰ জংঘলত থকা কেপুচিন বান্দৰৰ সৈতে বাস কৰিছিল বুলি দাবী কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Hattenstone |first1=Simon |title=Was Marina Chapman really brought up by monkeys? |url=https://www.theguardian.com/science/2013/apr/13/marina-chapman-monkeys |access-date=4 November 2017 |work=The Guardian |date=13 April 2013 }}&lt;/ref&gt; তেওঁৰ বিয়া হৈছিল, সন্তান জন্ম দিছিল আৰু কোনো স্থায়ী সমস্যা নোহোৱাকৈ বহুলাংশে স্বাভাৱিক জীৱন কটায়, যিটো এটা বন্য শিশুৰ বাবে অস্বাভাৱিক যেন লাগে।
*১৯৭৪ চনত বুৰুণ্ডিৰ এখন জংঘলত [[ভাৰ্ভেট বান্দৰ]]ৰ এটা দলৰ সৈতে আৱিষ্কাৰ হোৱা ল’ৰা জন।&lt;ref&gt;{{cite news |author=&lt;!--not stated--&gt; |date=16 May 1976 |title=Tarzan child found in Africa |url= |work=Lansing State Journal |location= |access-date= }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;
{{cite book |last1=Lane |first1=Harlan |author-link1=Harlan Lane |last2=Pillard |first2=Richard C. |author-link2=Richard Pillard |date=1978 |title=The Wild Boy of Burundi: A Study of an Outcast Child |url= |location=New York |publisher=Random House |page= |isbn=0394412524 }}&lt;/ref&gt;
* মিল্টন ওবোটেৰ সৈন্যই কাম্পালাৰ পৰা প্ৰায় ৫০ মাইল (৮০ কিলোমিটাৰ) দূৰত্বত থকা তেওঁলোকৰ গাঁওখনত অভিযান চলোৱাৰ সময়ত উগাণ্ডাৰ গৃহযুদ্ধত ৰবাৰ্ট মায়াঞ্জা(১৯৮২)ই তিনি বছৰ বয়সত পিতৃ-মাতৃক হেৰুৱাইছিল। তাৰ পিছত ৰবাৰ্ট বন্যপ্ৰাণীত, অনুমানিকভাৱে ভাৰ্ভেট বান্দৰৰ সৈতে, তিনি বছৰ ধৰি জীয়াই থাকে, যেতিয়ালৈকে তেওঁক নেচনেল ৰেজিষ্টেন্স আৰ্মীৰ সৈন্যই বিচাৰি নাপায়।&lt;ref&gt;{{cite news |title=Raised by monkeys, struggling to be human |url=https://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1314386/raised-monkeys-strugging-human |access-date=4 November 2017 |work=New Vision |date=17 February 2013 }}&lt;/ref&gt;
*দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ কোৱাজুলু-নাটালত বান্দৰৰ সংগত প্ৰায় এবছৰ কটোৱাৰ পিছত প্ৰায় পাঁচ বছৰীয়া ল’ৰা চেটাৰ্ডে ম্থিয়ানে (বা মিফুনে) (১৯৮৭)ক উদ্ধাৰ কৰা হয়। তেওঁক পোৱাৰ দিনটোৰ পিছত শনিবাৰে তেওঁক এই নামটো দিয়া হ’ল আৰু ম্থিয়ানে তেওঁক গ্ৰহণ কৰা বিশেষ বিদ্যালয়খনৰ প্ৰধান শিক্ষয়িত্ৰীগৰাকীৰ নাম আছিল। প্ৰায় ১৭ বছৰ বয়সত তেওঁ কেতিয়াও কথা ক’ব পৰা নাছিল, আৰু বান্দৰৰ দৰে খোজ কাঢ়ি জপিয়াইছিল। তেওঁ কেতিয়াও ৰন্ধা খাদ্য নাখাইছিল আৰু আন শিশুৰ সৈতে ভাগ-বতৰা বা খেলিবলৈ অস্বীকাৰ কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://mg.co.za/article/1997-11-21-child-of-the-wild-still-spurns-life-as-a-human |title=Child of the wild still spurns life as a human |date=21 November 1997 |work=Mail and Guardian |access-date=4 November 2017 }}&lt;/ref&gt; ২০০৫ চনত এক অগ্নিকাণ্ডত তেওঁৰ মৃত্যু হয়।&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.mysteriesrunsolved.com/2018/06/saturday-mthiyane-child-of-wild.html |title=Saturday Mthiyane {{!}} The Child Of The Wild {{!}} KwaZulu Natal |last=Mysteriesrunsolved |website=Mysteriesrunsolved |date=25 June 2018 |access-date=1 September 2019 |archive-date=8 August 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210808154527/https://mysteriesrunsolved.com/2018/06/saturday-mthiyane-child-of-wild.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
*উগাণ্ডাৰ জন চেবুনিয়াৰ শিশু অৱস্থাতে দেউতাকে মাকক হত্যা কৰি নিজেও ফাঁচী লগাই মৰিছিল। চেবুইনাক ভাৰ্ভেট বান্দৰে লৈ গৈছিল আৰু পিছৰ দুবছৰ তেওঁলোকৰ মাজত থাকি খাদ্য বিচাৰিবলৈ আৰু ভ্ৰমণ কৰিবলৈ শিকিছিল। প্ৰায় সাত বছৰ বয়সত তেওঁক সভ্যতালৈ ঘূৰাই অনা হৈছিল। স্থানীয় এজন গাঁৱৰ মানুহৰ মতে, সৰুতে তেওঁৰ যোগাযোগৰ একমাত্ৰ ধৰণ আছিল কান্দোন আৰু খাদ্যৰ দাবী আৰু তেওঁ আছিল এজন &quot;বন্য ল'ৰা&quot; যাক সকলোৱে ভয় কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/films/news/raised-in-the-wild-tales-of-survival-8165967.html |title=Raised in the wild: tales of survival |work=The Independent |access-date=2 July 2018 |language=en-GB }}&lt;/ref&gt; তাৰ পিছত তেওঁ সম্পূৰ্ণ বাক ক্ষমতা লাভ কৰে আৰু উগাণ্ডাৰ হৈ বিশেষ অলিম্পিকতো দুবাৰকৈ অংশগ্ৰহণ কৰে।&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Schmidt |first=Samantha |date=25 October 2021 |title=Accounts of girl raised by monkeys in India questioned |url=https://www.washingtonpost.com/news/morning-mix/wp/2017/04/07/a-girl-was-found-living-among-monkeys-in-an-indian-forest-how-she-got-there-is-a-mystery/ |access-date=14 July 2024 |newspaper=[[Washington Post]] |language=en-US |issn=0190-8286 }}&lt;/ref&gt;

===কুকুৰনেচীয়া বাঘৰদ্বাৰা ডাঙৰ-দীঘল হোৱা===
*হেচিয়ান কুকুৰনেচীয়া-সন্তান&lt;ref name=&quot;Rauber&quot;&gt;{{Cite book |first=August Antinous |last=Rauber |title=Homo sapiens ferus: oder, die Bustände der verwilderten und ihre bedeutung für wissenschaft, politik und schule |publisher=Julius Bregse |year=1888 |language=de |location=Leipzig |url=https://books.google.com/books?id=kpYWAAAAIAAJ }}&lt;/ref&gt;{{rp|15–7}}&lt;ref name=&quot;Rauber_in_Chamber&quot; /&gt; (১৩০৪, ১৩৪১ আৰু ১৩৪৪) ইউৰেছিয়ান ঘোঙৰ সৈতে হেছৰ অৰণ্যত বাস কৰিছিল। 
*১৮৭২ চনত [[ভাৰত]]ৰ [[উত্তৰ প্ৰদেশ]]ৰ চিকন্দ্ৰাৰ (আগ্ৰাৰ ওচৰত) এটা গুহাত কুকুৰনেচীয়াৰ মাজত আৱিষ্কাৰ কৰা [[দীনা শনিচৰ]]। তেওঁ বিছ বছৰৰো অধিক সময় মানুহৰ মাজত জীয়াই থাকিল, ধূমপান কৰিব পাৰিছিল, কিন্তু কেতিয়াও কথা ক'বলৈ শিকিব পৰা নাছিল আৰু গোটেই জীৱন গুৰুতৰভাৱে অক্ষম হৈ আছিল।&lt;ref name=&quot;malson&quot;&gt;{{cite book |last=Malson |first=Lucien |date=1972 |title=Wolf children and the problem of human nature |url=https://archive.org/details/wolfchildrenprob00mals |location=New York and London |publisher=Monthly Review Press |page=45 |isbn=978-0-902308-24-4 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;zingg&quot;&gt;{{cite journal |last1=Zingg |first1=Robert M. |date=1940 |title=Feral man and extreme cases of isolation |journal=The American Journal of Psychology |volume=53 |issue=4 |pages=487–517 |doi=10.2307/1417630 |jstor=1417630 }}&lt;/ref&gt;
*[[মাৰ্কছ ৰড্ৰিগেজ পাণ্টোজা]] (প্ৰায় ১৯৪৬, ছিয়েৰা মৰেনা, স্পেইন) দক্ষিণ স্পেইনৰ পাহাৰত কুকুৰনেচীয়াৰ সৈতে ১২ বছৰ ধৰি বাস কৰিছিল। ১৯ বছৰ বয়সত তেওঁক আৱিষ্কাৰ কৰা হয়।&lt;ref&gt;[http://www.veterinari.vda.it/index.php?option=com_attachments&amp;task=download&amp;id=128 Lupine Lore by Walter Tarello]&lt;/ref&gt; ৰড্ৰিগেজৰ কাহিনী ২০১০ চনত স্পেনিছ-জাৰ্মান ছবি এণ্ট্ৰেলোবছত চিত্ৰিত কৰা হৈছিল। ৰড্ৰিগেজৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰাৰ বাবে যুৱ অভিনেতা মেনুৱেল কামাচোৱে ২০১১ চনৰ গ’য়া বঁটাত শ্ৰেষ্ঠ নতুন অভিনেতাৰ মনোনয়ন লাভ কৰে।

===কুকুৰৰ দ্বাৰা ডাঙৰ-দীঘল হোৱা===
*[[অক্সানা মালয়া]] আছিল এগৰাকী আঠ বছৰীয়া ইউক্ৰেইনৰ ছোৱালী যিয়ে ছবছৰ ধৰি ব্লেক ৰাছিয়ান টেৰিয়াৰৰ সৈতে বাস কৰিছিল।১৯৯১ চনত কুকুৰৰ সৈতে এটা কুকুৰৰ ঘৰত উদ্ধাৰ হৈছিল অক্সানাক। মদ্যপায়ী পিতৃ-মাতৃৰ দ্বাৰা তাই অৱহেলিত হৈছিল। সহমৰ্মিতা বিচাৰি তিনি বছৰীয়া শিশুটোৱে ফাৰ্মখনত খোজ কাঢ়ি সোমাই কুকুৰকেইটাৰ লগত চুমা খালে। তাইৰ আচৰণে মানুহতকৈ কুকুৰক বেছি অনুকৰণ কৰিছিল। তাই চাৰিওখন ভৰিৰে খোজ কাঢ়ি দাঁত নিকটাই ভুকিছিল। সমাজসেৱীয়ে তাইক পিতৃ-মাতৃৰ দায়িত্বৰ পৰা আঁতৰাই আনিছিল।{{cn}} যিহেতু তাইৰ মানুহৰ সংস্পৰ্শৰ অভাৱ আছিল, সেয়েহে তাই হয় আৰু নহয়ৰ বাহিৰে আন কোনো শব্দ নাজানিছিল।&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |url=http://www.bbc.com/culture/story/20151012-feral-the-children-raised-by-wolves |title=Feral: The children raised by wolves |last=Macdonald |first=Fiona |date=12 October 2015 |language=en |access-date=2 July 2018 }}&lt;/ref&gt; প্ৰাপ্তবয়স্ক হোৱাৰ লগে লগে অক্সানাক কুকুৰৰ দৰে আচৰণক বশ কৰিবলৈ শিকাইছে। তাই সাৱলীল আৰু বুদ্ধিমানভাৱে কথা ক'বলৈ শিকিছিল&lt;ref name=&quot;oxana&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.youtube.com/watch?v=CSifkl8WQQw |title=Oxana Malaya on Ukrainian TV show |author=Channel Ukraine |website=YouTube |date=14 August 2013 }}&lt;/ref&gt; আৰু গৰু গাখীৰ খুৱাই থকা এখন ফাৰ্মত কাম কৰে,&lt;ref name=&quot;oxana_m&quot;&gt;{{cite news |url=https://www.telegraph.co.uk/culture/tvandradio/3653890/Cry-of-an-enfant-sauvage.html |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220112/https://www.telegraph.co.uk/culture/tvandradio/3653890/Cry-of-an-enfant-sauvage.html |archive-date=12 January 2022 |url-access=subscription |url-status=live |title=Cry of an infant savage |last=Grice |first=Elizabeth |date=17 July 2006 |access-date=14 July 2007 |newspaper=Daily Telegraph |location=London}}{{cbignore }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;oxana&quot; /&gt; কিন্তু বৌদ্ধিকভাৱে কিছু অক্ষম হৈ আছে।&lt;ref&gt;[http://fakty.ua/71455-u-geroini-publikacii-quot-faktov-quot-oksany-maloj-kotoraya-vyrosla-v-sobachej-konure-nashlis-rodnoj-brat-i-malenkaya-plemyannica-tozhe-oksana У героини публикации «фактов» оксаны малой, которая выросла в… Собачьей конуре, нашлись родной брат и маленькая племянница, тоже оксана] – 2003 follow-up article in ''[[Fakty i kommentarii]]'' {{in lang|uk}}.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Grice |first=Elizabeth |date=19 June 2020 |title=Cry of an enfant sauvage |language=en-GB |work=The Telegraph |url=https://www.telegraph.co.uk/tv/0/cry-enfant-sauvage/ |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220112/https://www.telegraph.co.uk/tv/0/cry-enfant-sauvage/ |archive-date=12 January 2022 |url-access=subscription |url-status=live |access-date=21 June 2021 |issn=0307-1235}}{{cbignore }}&lt;/ref&gt;
*ৰাছিয়াৰ ৰেউটভত জন্মগ্ৰহণ কৰা [[ইভান মিছুকোভ]] নামৰ এজন ছয় বছৰীয়া ল’ৰাক ১৯৯৮ চনত আৰক্ষীয়ে বনৰীয়া কুকুৰৰ পৰা উদ্ধাৰ কৰিছিল, যাৰ সৈতে তেওঁ দুবছৰ জীয়াই আছিল। চাৰি বছৰ বয়সতে মাক আৰু মাকৰ গালি-গালাজ কৰা মদ্যপায়ী প্ৰেমিকৰ পৰা পলাই গৈছিল। তেওঁ কুকুৰবোৰক খাদ্য দি তেওঁলোকৰ আস্থা অৰ্জন কৰিছিল আৰু বিনিময়ত কুকুৰবোৰে তেওঁক সুৰক্ষা দিছিল।&lt;ref name=&quot;The Independent&quot;&gt;{{Cite news |url=https://www.independent.co.uk/news/world/europe/siberian-boy-7-raised-by-dogs-after-parents-abandoned-him-555343.html |title=Siberian boy, 7, raised by dogs after parents abandoned him |work=The Independent |access-date=2 July 2018 |language=en-GB }}&lt;/ref&gt; ল'ৰাটো কুকুৰৰ গোটটোৰ &quot;আলফা পুৰুষ&quot;লৈ উঠি আহিছিল।&lt;ref name=&quot;The Independent&quot;/&gt; যেতিয়া আৰক্ষীয়ে তেওঁক পাইছিল, তেতিয়া তেওঁলোকে ৰেষ্টুৰেণ্টৰ পাকঘৰত খাদ্য এৰি ল’ৰাটোক ধৰিবলৈ কুকুৰবোৰৰ বাবে এটা ফান্দ পাতিছিল।&lt;ref name=&quot;The Independent&quot; /&gt; যিহেতু তেওঁ কুকুৰৰ মাজত মাত্ৰ দুবছৰহে বাস কৰিছিল, সেয়েহে তেওঁ মোটামুটি দ্ৰুতগতিত ভাষা পুনৰ শিকিছিল।&lt;ref name=&quot;ivan&quot; /&gt; তেওঁ সামৰিক বিদ্যালয়ত অধ্যয়ন কৰিছিল আৰু ৰাছিয়ান সেনাবাহিনীত সেৱা আগবঢ়াইছিল।&lt;ref name=&quot;ivan&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.youtube.com/watch?v=CSifkl8WQQw |title=Raised by Dogs. Ukrainian TV show |author=Channel Ukraine |website=YouTube |date=14 August 2013 }}&lt;/ref&gt;
*২০০১ চনত চিলিৰ এজন ১০ বছৰীয়া ল’ৰা (ডগ বয়)ক দুবছৰ ধৰি ৰাজপথৰ কুকুৰৰ সৈতে থকাৰ পিছত উদ্ধাৰ কৰা হৈছিল। পাঁচ বছৰ বয়সত ল’ৰাটোক পিতৃ-মাতৃয়ে এৰি থৈ যায়।পৰৱৰ্তী শিশু যত্নৰ পৰা পলায়ন কৰাৰ পিছত তেওঁ ১৫টা অঘৰী কুকুৰ লৈ ৰাজপথত ঘূৰি ফুৰিছিল। তেওঁলোকৰ লগত গুহাত থাকি খাদ্যৰ সন্ধানত সময় কটায়, কেতিয়াবা জাবৰৰ টেমাত বাকী থকা বস্তু বিচাৰি পায়। ২০০১ চনত তেওঁৰ অৱস্থা আৰক্ষীৰ দৃষ্টিগোচৰ হয়। উদ্ধাৰৰ চেষ্টাত ল’ৰাজনে সাগৰৰ ঠাণ্ডা পানীত জপিয়াই পলাবলৈ চেষ্টা কৰে। অৱশ্যে ধৰা পৰি চিকিৎসালয়ত ভৰ্তি হয়। তেওঁ হতাশা আৰু আক্ৰমণাত্মক প্ৰৱণতা প্ৰদৰ্শন কৰিছিল আৰু যদিও তেওঁ কথা ক'ব পাৰিছিল, তথাপিও তেওঁ কথা খুব কমেইহে কৈছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://abcnews.go.com/International/story?id=80914&amp;page=1 |title='Dog Boy' of Chile Rescued |date=6 January 2006 |website=ABC News |language=en |access-date=2 July 2018 }}&lt;/ref&gt;
* ট্ৰিয়েন কলড্ৰাৰ, ৰোমানিয়া (২০০২ চনত পোৱা) যাক &quot;ৰোমানিয়ান ডগ বয়&quot; বা &quot;Mowgli&quot; বুলিও জনা যায়। চাৰি বছৰৰ পৰা সাত বছৰ বয়সলৈকে ট্ৰাইয়ানে পৰিয়াল নোহোৱাকৈয়ে জীয়াই আছিল। সাত বছৰ বয়সত উদ্ধাৰ হোৱা ল’ৰাজনক অপুষ্টিৰ বাবে তিনি বছৰীয়া যেন লগা হৈছিল। গাৰ্হস্থ্য হিংসাৰ বাবে মাকে ঘৰ এৰি থৈ গৈছিল আৰু মাক যোৱাৰ পিছত কেতিয়াবা ট্ৰিয়েনে ঘৰৰ পৰা দৌৰি গৈছিল।বন্যপ্ৰাণীত বাস কৰিছিল আৰু কাৰ্ডবৰ্ডৰ বাকচ এটাত আশ্ৰয় লৈছিল। সংক্ৰমিত ঘাঁ, ৰক্ত সঞ্চালন বেয়া হোৱা, ভিটামিন ডিৰ অভাৱত শিশুৰ ৰোগত আক্ৰান্ত হৈছিল। ট্ৰিয়েনক বিচাৰি পাইছিল মানোলেস্কু ইওয়ানে, যিজনে নিজৰ গাড়ীখন বিকল হোৱাৰ পিছত ঠাইখণ্ডত খোজ কাঢ়ি গৈ আছিল। আশপাশৰ অঞ্চলত, আধাখোৱা কুকুৰ এটাও পোৱা গৈছিল। বহুতে ধৰি লৈছে যে ল’ৰাটোৱে জীয়াই থাকিবলৈ কুকুৰটোক খাইছিল। যেতিয়া ট্ৰিয়েনক যত্ন লোৱা হৈছিল, তেতিয়া তেওঁ সাধাৰণতে বিচনাৰ তলত শুইছিল আৰু সকলো সময়তে খাব বিচাৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/europe/romania/1390871/Wolf-boy-is-welcomed-home-by-mother-after-years-in-the-wild.html |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220112/https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/europe/romania/1390871/Wolf-boy-is-welcomed-home-by-mother-after-years-in-the-wild.html |archive-date=12 January 2022 |url-access=subscription |url-status=live |title=Wolf boy is welcomed home by mother after years in the wild |last=Leidig |first=Michael |access-date=2 July 2014 |date=14 April 2002 |journal=Daily Telegraph |location=London}}{{cbignore }}&lt;/ref&gt; ২০০৭ চনত ট্ৰিয়েনক তেওঁৰ ককাকে যত্ন লৈছিল আৰু স্কুলত তৃতীয় শ্ৰেণীত ভাল ফলাফল দেখুৱাইছিল।&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://sociologychis.wordpress.com/2016/05/12/modern-day-feral-children/ |title=Modern day Feral children |archive-url=https://web.archive.org/web/20180702093831/https://sociologychis.wordpress.com/2016/05/12/modern-day-feral-children/ |archive-date=2 July 2018 |url-status=dead |date=12 May 2016 |work=Sociologychis |access-date=2 July 2018 |language=en-US }}&lt;/ref&gt;
*আন্দ্ৰেই টলষ্টিখ (২০০৪) চাইবেৰিয়াৰ দুৰ্গম অঞ্চলত কুকুৰে তিনি মাহৰ পৰা ৭ বছৰ বয়সলৈকে ডাঙৰ-দীঘল কৰিছিল। মাক-দেউতাকে তেওঁক অৱহেলিত কৰিছিল কাৰণ তেওঁৰ কথা কোৱা আৰু শ্ৰৱণ ক্ষমতাৰ সমস্যা আছিল। ল’ৰাটোক বিচাৰি পোৱা সমাজকৰ্মীসকলে কৌতুহলী হৈ পৰিছিল যে ল’ৰাটোক কিয় নিজৰ স্থানীয় বিদ্যালয়ত ভৰ্তি কৰা হোৱা নাছিল। এই ল’ৰাটোৱে মানুহৰ লগত যোগাযোগৰ অভাৱত কথা ক’ব পৰা নাছিল আৰু চাৰিও ভৰিৰে খোজ কঢ়া, মানুহক কামোৰা আৰু খাদ্য খোৱাৰ আগতে খাদ্য চেলেকি খোৱা আদি বহুতো কুকুৰৰ দৰে বৈশিষ্ট্য আছিল।&lt;ref name=&quot;The Independent&quot; /&gt;
*২০১৩ চনত ৰাছিয়াত মদীনাক উদ্ধাৰ হোৱাৰ সময়ত তিনি বছৰীয়া ছোৱালী আছিল। মদীনা জন্মৰ পৰা তিনি বছৰ বয়সলৈকে কুকুৰৰ লগত আছিল। তাই ঠাণ্ডাত সিহঁতৰ লগত শুইছিল, সিহঁতৰ লগত খাদ্য খাইছিল, সিহঁতৰ লগত খেলিছিল। মদিনাৰ দেউতাকে তাইক জন্মৰ পিছত এৰি থৈ গৈছিল, তাৰ পিছত মদিনাৰ মাকে মদ্যপায়ী হৈ পৰিছিল আৰু শিশুটিকো অৱহেলা কৰিছিল। ২০১৩ চনত সমাজকৰ্মীয়ে যেতিয়া বিচাৰি পাইছিল তেতিয়া মদিনা সম্পূৰ্ণ নগ্ন আছিল আৰু হাড় চোবাই খোৱাকে ধৰি কুকুৰৰ দৰে আচৰণত লিপ্ত হৈছিল। ইয়াৰ পিছত চিকিৎসকে নিশ্চিত কৰে যে প্ৰায় গোটেই জীৱন অৱহেলিত হোৱাৰ পিছতো তেওঁ এতিয়া মানসিক আৰু শাৰীৰিকভাৱে সক্ষম।&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

===ভালুকৰদ্বাৰা ডাঙৰ-দীঘল হোৱা===
লিথুৱেনিয়ান ভালুক-ল’ৰা তিনিটা (১৬৫৭, ১৬৬৯, ১৬৯৪)&lt;ref name=&quot;Rauber&quot; /&gt;{{rp|21–28}}&lt;ref name=&quot;Rauber_in_Chamber&quot; /&gt;  – পোলেণ্ডৰ ৰাণী (১৬৬৪–১৬৮৮)ৰ আৰ্কাইভৰপৰা [[চাৰ্জ এৰ্লেছ|চাৰ্জ এৰ্লেছে]] দেখুৱাইছে যে এইবোৰ মিছা। [[ইউৰেছিয়ান ব্ৰাউন বিয়াৰ]]ৰ লগত লিথুৱেনিয়াৰ অৰণ্যত বাস কৰা এজন ল’ৰাহে আছিল; ১৬৬৩ চনৰ বসন্ত কালত তেওঁক পোৱা গৈছিল আৰু তাৰ পিছত পোলেণ্ডৰ ৰাজধানীলৈ অনা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;Aroles2007&quot; /&gt;{{rp|196}}। ভালুকৰ সৈতে হাবিত বাস কৰা চিকাৰীয়ে দেখা দুজন ল’ৰাৰ ভিতৰত এজন আছিল যোচেফ নামৰ ল’ৰাটো। প্ৰায় ৯ বছৰ বয়সত তেওঁক বন্দী কৰা হৈছিল, তেওঁ থিয় হৈ খোজ কাঢ়িবলৈ শিকিছিল আৰু সিজোৱা মাংস খাবলৈ শিকিছিল, কিন্তু কাপোৰ পছন্দ কৰা নাছিল আৰু কেতিয়াও ভাল কথা কোৱা নাছিল। আনজন ল’ৰা কেতিয়াও বন্দী হোৱা নাছিল; দুয়োকে হয়তো ভুলবশতঃ পৰিয়ালে টাটাৰ অভিযানৰপৰা হাত সাৰিবলৈ চেষ্টা কৰি পৰিত্যাগ কৰিছিল।

===ভেৰাৰ দ্বাৰা ডাঙৰ-দীঘল হোৱা===
*ভেড়াৰ দ্বাৰা ডাঙৰ-দীঘল হোৱা এজন আইৰিছ ল’ৰা, নিকোলেছ টালপে তেওঁৰ গ্ৰন্থ Observationes Medicae (1672)ত প্ৰকাশ কৰিছে।&lt;ref name=&quot;Rauber&quot; /&gt;{{rp|20–1}}&lt;ref name=&quot;Rauber_in_Chamber&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |first=Nicolaas |last=Tulp |title=Observationes medicae |volume=IV |chapter=IX. Iuvenis Balans |publisher=Apud Ludovicum Elzevirium |year=1652 |location=Ghent |pages=311–13 |chapter-url=https://books.google.com/books?id=U7tbAAAAQAAJ&amp;pg=PT313 }}&lt;/ref&gt; খবৰ অনুসৰি ল’ৰাটোৱে কিছুদিন ধৰি বন্দী হোৱাৰ পৰা হাত সাৰিছিল আৰু ১৬৭২ চনত ১৬ বছৰ বয়সত ধৰা পৰাৰ পিছত আমষ্টাৰডামলৈ লৈ যোৱাৰ পিছত স্বাভাৱিক খাদ্য খাবলৈ অস্বীকাৰ কৰিছিল, অতি উষ্ণতা সহ্য কৰিছিল যদিও আন মানুহক এৰাই চলিছিল।&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite book |last=Redfern |first=Nick |url=https://books.google.com/books?id=diG6HUnP9nEC&amp;dq=jean+de+liege+1644&amp;pg=PA84 |title=Three Men Seeking Monsters: Six Weeks in Pursuit of Werewolves, Lake Monsters, Giant Cats, Ghostly Devil Dogs, and Ape-Men |date=24 March 2004 |publisher=Simon and Schuster |isbn=978-1-4165-0057-5 |language=en }}&lt;/ref&gt; চাৰ্জ এৰ’লেছে প্ৰমাণ দিছে যে এই ল’ৰাজন গুৰুতৰভাৱে অক্ষম আছিল আৰু ধনলাভৰ বাবে প্ৰদৰ্শন কৰা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;Aroles2007&quot;&gt;{{Cite book |first=Serge |last=Aroles |title=L'énigme des enfants-loups : une certitude biologique mais un déni des archives, 1304–1954 |publisher=Publibook |year=2007 |location=Paris |url=https://books.google.com/books?id=J-fjWToCMo0C |isbn=978-2-7483-3909-3 }}&lt;/ref&gt;{{rp|199–201}}

*কিৰ্গিস্তানত ভেড়াৰ জাকত বাস কৰা এজন ১৪ বছৰীয়া ল’ৰা, যাক ভেড়াৰ ল’ৰা (২০০৯) বুলিও কোৱা হয়। মাক-দেউতাকে কাম বিচাৰি যোৱাৰ পিছত আইতাকৰ মৃত্যুৰ আগলৈকে আইতাকে যত্ন লৈছিল। ইয়াৰ পিছত তেওঁ ৮ বছৰ ধৰি এটা অস্থায়ী আশ্ৰয় শিবিৰত ভেড়াৰ সৈতে বাস কৰিছিল। তেওঁৰ যোগাযোগৰ কোনো দক্ষতা নাছিল আৰু শৌচাগাৰ ব্যৱহাৰ কৰিব পৰা নাছিল।&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.express.co.uk/news/world/138467/Boy-raised-by-sheep-for-8-years |title=Boy raised by sheep for 8 years |last=Fagge |first=Nick |date=6 November 2009 |work=Express.co.uk |access-date=2 July 2018 |language=en }}&lt;/ref&gt;

===ছাগলীৰ দ্বাৰা ডাঙৰ-দীঘল হোৱা===

===অন্যান্য ঘটনা===

==তথ্যসূত্ৰ==

[[শ্ৰেণী:বন্য শিশু]]</text>
      <sha1>r9o6y9j870vq3itdl52s3sxuccak27z</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>607148</id>
      <parentid>607147</parentid>
      <timestamp>2026-05-18T17:59:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pranamikaadhikary</username>
        <id>27435</id>
      </contributor>
      <comment>/* ছাগলীৰ দ্বাৰা ডাঙৰ-দীঘল হোৱা */</comment>
      <origin>607148</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="43181" sha1="bp9mf83s4fwqzknj5nvxzvn4qdht722" xml:space="preserve">[[File:Mowgli-1895-illustration.png|thumb|ৰুডিয়াৰ্ড কিপলিঙৰ উপন্যাস ''দ্য জংগল বুক''ৰ মৌগলী নামৰ এজন বন্য শিশুৰ কাল্পনিক ছবি।]]

'''বন্য শিশু''' (বনৰীয়া শিশু বুলিও কোৱা হয়) হৈছে এনে এজন ব্যক্তি যিয়ে অতি কম বয়সৰপৰাই মানুহৰ সংস্পৰ্শৰপৰা বিচ্ছিন্ন হৈ বনত বাস কৰি আহিছে; যাৰ ওপৰত মানুহৰ যত্ন, সামাজিক আচৰণ বা ভাষাৰ অভিজ্ঞতা কম বা একেবাৰেই নাই। এনে শিশুৰ প্ৰাথমিক আৰু মাধ্যমিক সামাজিকীকৰণৰ মূল কথাবোৰৰ অভাৱ দেখা যায়।&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Blundell |first=Jonathan |title=Cambridge IGCSE® sociology coursebook |date=2014 |publisher=Cambridge, United Kingdom : Cambridge University Press |isbn=978-1-107-64513-4 }}&lt;/ref&gt; পৰিত্যক্ত বা পলায়ন কৰাৰ আগতে গুৰুতৰ নিৰ্যাতন বা আঘাতৰ সম্মুখীন হোৱা শিশুক বুজাবলৈ এই শব্দটো ব্যৱহাৰ কৰা হয়। কেতিয়াবা লোককথা আৰু কিংবদন্তিৰ বিষয়-বস্তুত বা কাহিনীত প্ৰায়ে জীৱ-জন্তুৱে এনে শিশুক ডাঙৰ-দীঘল কৰা বুলি চিত্ৰিত কৰা হয়। আনহাতে বন্যপ্ৰাণীৰ ওচৰত পোৱা শিশুৰ বহু ঘটনাত জীৱ-জন্তুৱে মানুহৰ শিশুক খুৱাই-বুৱাই ডাঙৰ কৰাৰ কোনো প্ৰত্যক্ষদৰ্শীৰ বিৱৰণ পোৱা নাই।&lt;ref&gt;{{Cite book |publisher=Springer |isbn=978-1-4419-9970-2 |pages=81–93 |editor-first1=Stefan C. |editor-last1=Dombrowski |editor-first2=Karen L. |editor-last2=Gischlar |editor-first3=Martin |editor-last3=Mrazik |last1=Dombrowski |first1=Stefan C. |last2=Gischlar |first2=Karen L. |last3=Mrazik |first3=Martin |last4=Greer |first4=Fred W. |title=Assessing and Treating Low Incidence/High Severity Psychological Disorders of Childhood |chapter=Feral Children |location=New York, NY |access-date=9 June 2022 |date=2011 |doi=10.1007/978-1-4419-9970-2_5 |chapter-url=https://doi.org/10.1007/978-1-4419-9970-2_5}}
&lt;/ref&gt;
==বৰ্ণনা==
সমাজত থাকি সামাজিকীকৰণৰ দ্বাৰা আয়ত্ব কৰিব পৰা মৌলিক দক্ষতাৰ অভাৱ বন্য শিশুৰ ক্ষেত্ৰত দেখা যায়। উদাহৰণস্বৰূপে, তেওঁলোকে শৌচাগাৰ ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ শিকিব নোৱাৰে, গোটেই জীৱন চাৰিওখন ভৰিৰে খোজ কাঢ়ি থিয় হৈ দুখন ভৰিৰে খোজ কাঢ়িবলৈ শিকিবলৈ অসুবিধা পাব পাৰে বা চৌপাশৰ মানুহৰ কাৰ্যকলাপৰ প্ৰতি সম্পূৰ্ণ আগ্ৰহৰ অভাৱ প্ৰদৰ্শন কৰিব পাৰে। তেওঁলোকক প্ৰায়ে মানসিকভাৱে অক্ষম যেন লাগে আৰু মানৱ ভাষা শিকাবলৈ প্ৰায় সীমাহীন অসুবিধা ভোগ কৰে।&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.zmescience.com/other/feature-post/feral-children/ |title=Mind Blowing Cases of Children Raised by Animals |date=1 December 2014 |access-date=20 February 2015 |website=ZME Science |last=Mihai |first=Andrei }}&lt;/ref&gt; বহুত বছৰে বিচ্ছিন্ন হৈ থকাৰ পিছত প্ৰাকৃতিক ভাষা এটা শিকিব পৰা ক্ষমতা বিকল হৈ পৰা যেন লাগে, ভাষা শিক্ষণৰ বাবে যথোচিত সময়খিনি সমাজ বিচ্ছিন্ন হৈ থকাৰ বাবে এনে হোৱা বুলি কোৱা হয়।&lt;ref name=&quot;Birdsong1999&quot;&gt;{{cite book |author=David Birdsong |title=Second Language Acquisition and the Critical Period Hypothesis |url=https://books.google.com/books?id=d7OPAgAAQBAJ&amp;q=curtiss%201977&amp;pg=PA74 |year=1999 |publisher=Routledge |isbn=978-1-135-67489-2 |page=74 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Curtiss2014&quot;&gt;{{cite book |author=Susan Curtiss |title=Genie: A Psycholinguistic Study of a Modern-Day Wild Child |url=https://books.google.com/books?id=pSy0BQAAQBAJ&amp;q=%22critical%20period%22&amp;pg=PA207 |date=10 May 2014 |publisher=Elsevier Science |isbn=978-1-4832-1761-1 |page=207 }}&lt;/ref&gt;

বনৰীয়া শিশুৰ বিষয়ে বৈজ্ঞানিক জ্ঞান কম। ইয়াৰ ভিতৰত এটা সৰ্বোত্তম নথিভুক্ত গোচৰ হৈছে মুখে মুখে প্ৰচলিত ভগ্নী [[অমলা আৰু কমলা]], যাক ১৯২৬ চনত ৰেভাৰেণ্ড জে এ এল সিঙে ভাৰতৰ এখন অৰণ্যত &quot;ঘোঙে ডাঙৰ-দীঘল কৰা&quot; বুলি বৰ্ণনা কৰিছিল। 
ফ্ৰান্সৰ অস্ত্ৰোপচাৰ বিশেষজ্ঞ চাৰ্জ এৰ’লেছে অৱশ্যে যুক্তি দিছে যে এই গোচৰটো এটা প্ৰৱঞ্চনা আছিল, যিটো সিঙে নিজৰ অনাথ আশ্ৰমৰ বাবে ধন সংগ্ৰহৰ উদ্দেশ্যে সংঘটিত কৰিছিল। শিশু মনোবিজ্ঞানী ব্ৰুনো বেটেলহাইমে কয় যে [[অমলা আৰু কমলা]] জন্মতে মানসিক আৰু শাৰীৰিকভাৱে অক্ষম আছিল।&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Bettelheim |first1=Bruno |title=Feral Children and Autistic Children |journal=American Journal of Sociology |date=March 1959 |volume=64 |issue=5 |pages=455–467 |doi=10.1086/222541 |url=https://autisticacademic.files.wordpress.com/2015/06/bettelheim-feral-children-and-autistic-children.pdf |jstor=2773433 |s2cid=144015209 |access-date=23 May 2018 |archive-date=8 August 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210808144929/https://autisticacademic.files.wordpress.com/2015/06/bettelheim-feral-children-and-autistic-children.pdf |url-status=dead |archivedate=8 August 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210808144929/https://autisticacademic.files.wordpress.com/2015/06/bettelheim-feral-children-and-autistic-children.pdf |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;  তথাপি বন্য শিশুৰ ওপৰত আন বৈজ্ঞানিক অধ্যয়নো আছে, যেনে [[জিনি (বন্য শিশু)|জিনি]]ৰ ক্ষেত্ৰত কৰা অধ্যয়ন।&lt;ref name=&quot;Curtiss2014&quot;/&gt;
==ইতিহাস==
১৬০০ চনৰ আগতে বন্য শিশুৰ কাহিনী সাধাৰণতে লোককথা আৰু কিংবদন্তিত সীমাবদ্ধ আছিল। সেই কাহিনীবোৰত বনৰীয়া শিশুৰ চিত্ৰণত খাদ্যৰ বাবে চিকাৰ কৰা, দুটাৰ সলনি চাৰিওখন ভৰিৰে দৌৰা আৰু ভাষা নজনা আদি অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল। দাৰ্শনিক আৰু বিজ্ঞানীসকলে এনে শিশুৰ ধাৰণাটোৰ প্ৰতি আগ্ৰহী হৈ পৰিছিল, আৰু এই শিশুসকল মানৱ পৰিয়ালৰ পৰা পৃথক প্ৰজাতিৰ অংশ নেকি বুলি প্ৰশ্ন কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিছিল।

বিজ্ঞানে মানুহৰ বিকাশ, আৰু ১৮ আৰু ১৯ শতিকাত প্ৰাকৃতিক জগতখনৰ বুজাবুজিৰ নাম আৰু শ্ৰেণীবিভাজন কৰিবলৈ চেষ্টা কৰাৰ সময়তে এই প্ৰশ্নটোক গুৰুত্বসহকাৰে লোৱা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{Cite encyclopedia |url=https://www.britannica.com/topic/feral-children |title=Feral children |encyclopedia=Encyclopedia Britannica |access-date=2 July 2018 |language=en }}&lt;/ref&gt; ২০ শতিকাৰ আশে-পাশে মনোবিজ্ঞানীসকলে জৈৱিক আচৰণ আৰু সংস্কৃতিৰ মাজত পাৰ্থক্য বিচাৰি উলিয়াবলৈ চেষ্টা কৰিছিল। বিচ্ছিন্নভাৱে বা জীৱ-জন্তুৰ সৈতে বাস কৰা বন্য শিশুৱে এই দ্বিধাদ্বন্দ্বৰ উদাহৰণ দাঙি ধৰিছিল।

১৮৪৯–১৮৫০ চনৰ ''ৰিপৰ্ট অন বুধুক ওৰফে বেগ্ৰী ডিক’ইটছ''ত উইলিয়াম হেনৰী স্লিমেনে কুকুৰনেচীয়াৰ দ্বাৰা লালন-পালন কৰা বন্য শিশুৰ ছটা বিৱৰণ আগবঢ়াইছিল, দুটা তেওঁ নিজেই প্ৰত্যক্ষ কৰিছিল, যিবোৰ ১৮৫২ চনত পৃথকে পৃথকে প্ৰকাশ পাইছিল ''An Account of Wolves Nurturing Children in Their Dens'' হিচাপে আৰু সম্ভৱতঃ ৰুডিয়াৰ্ড কিপলিঙৰ ১৮৯৪ চনৰ উপন্যাস [[দ্য জংঘল বুক]]ৰ মৌগলী চৰিত্ৰটোক অনুপ্ৰাণিত কৰা বুলি ভবা হয়।&lt;ref&gt;{{cite journal|title=Feral Man and Extreme Cases of Isolation|last=Zingg|first= Robert M.| journal=The American Journal of Psychology| volume=53|issue= 4 |date=1940|pages=490-491|doi=10.2307/1417630|jstor=1417630}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal|author=Hotchkiss, Jane|title=The jungle of Eden: Kipling, wolf boys, and the colonial imagination|journal=Victorian Literature and Culture|year=2001|volume=29|issue=2|page=440|doi=10.1017/s1060150301002108|s2cid=162409338}}&lt;/ref&gt;
==ঘটনা==
===প্ৰাইমেট/বান্দৰে ডাঙৰ-দীঘল কৰা===
* লুকাছ, দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ খিলঞ্জীয়া ল’ৰা, যাক এদল বাবুনে লালন-পালন কৰিছিল। ১৯০৩ চনত ল’ৰাটোক উদ্ধাৰ কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article270342963 |title=The Baboon Boy |newspaper=The Woodend Star |issue=2045 |location=Victoria, Australia |date=3 March 1928 |access-date=29 August 2024 |page=4 |via=National Library of Australia }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Foley |first1=John P. Jr. |date=January 1940 |title=The 'Baboon Boy' of South Africa |url=https://www.jstor.org/stable/1415967 |journal=The American Journal of Psychology |volume=53 |issue=1 |pages=128–133 |doi=10.2307/1415967 |jstor=1415967 |access-date= |url-access=subscription }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Foley |first1=John P. Jr. |date=June 1940 |title=Brought Up by the Baboons |url= |journal=Science Digest |volume=7 |issue=6 |pages=1–4 |doi= |access-date= }}&lt;/ref&gt;
* [[মেৰিনা চেপমেন|মেৰিনা চেপমেনে]] ১৯৫৪ চনত প্ৰায় পাঁচ বছৰ বয়সৰ পৰা প্ৰায় ন বছৰ বয়সলৈকে কলম্বিয়াৰ জংঘলত থকা কেপুচিন বান্দৰৰ সৈতে বাস কৰিছিল বুলি দাবী কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Hattenstone |first1=Simon |title=Was Marina Chapman really brought up by monkeys? |url=https://www.theguardian.com/science/2013/apr/13/marina-chapman-monkeys |access-date=4 November 2017 |work=The Guardian |date=13 April 2013 }}&lt;/ref&gt; তেওঁৰ বিয়া হৈছিল, সন্তান জন্ম দিছিল আৰু কোনো স্থায়ী সমস্যা নোহোৱাকৈ বহুলাংশে স্বাভাৱিক জীৱন কটায়, যিটো এটা বন্য শিশুৰ বাবে অস্বাভাৱিক যেন লাগে।
*১৯৭৪ চনত বুৰুণ্ডিৰ এখন জংঘলত [[ভাৰ্ভেট বান্দৰ]]ৰ এটা দলৰ সৈতে আৱিষ্কাৰ হোৱা ল’ৰা জন।&lt;ref&gt;{{cite news |author=&lt;!--not stated--&gt; |date=16 May 1976 |title=Tarzan child found in Africa |url= |work=Lansing State Journal |location= |access-date= }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;
{{cite book |last1=Lane |first1=Harlan |author-link1=Harlan Lane |last2=Pillard |first2=Richard C. |author-link2=Richard Pillard |date=1978 |title=The Wild Boy of Burundi: A Study of an Outcast Child |url= |location=New York |publisher=Random House |page= |isbn=0394412524 }}&lt;/ref&gt;
* মিল্টন ওবোটেৰ সৈন্যই কাম্পালাৰ পৰা প্ৰায় ৫০ মাইল (৮০ কিলোমিটাৰ) দূৰত্বত থকা তেওঁলোকৰ গাঁওখনত অভিযান চলোৱাৰ সময়ত উগাণ্ডাৰ গৃহযুদ্ধত ৰবাৰ্ট মায়াঞ্জা(১৯৮২)ই তিনি বছৰ বয়সত পিতৃ-মাতৃক হেৰুৱাইছিল। তাৰ পিছত ৰবাৰ্ট বন্যপ্ৰাণীত, অনুমানিকভাৱে ভাৰ্ভেট বান্দৰৰ সৈতে, তিনি বছৰ ধৰি জীয়াই থাকে, যেতিয়ালৈকে তেওঁক নেচনেল ৰেজিষ্টেন্স আৰ্মীৰ সৈন্যই বিচাৰি নাপায়।&lt;ref&gt;{{cite news |title=Raised by monkeys, struggling to be human |url=https://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1314386/raised-monkeys-strugging-human |access-date=4 November 2017 |work=New Vision |date=17 February 2013 }}&lt;/ref&gt;
*দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ কোৱাজুলু-নাটালত বান্দৰৰ সংগত প্ৰায় এবছৰ কটোৱাৰ পিছত প্ৰায় পাঁচ বছৰীয়া ল’ৰা চেটাৰ্ডে ম্থিয়ানে (বা মিফুনে) (১৯৮৭)ক উদ্ধাৰ কৰা হয়। তেওঁক পোৱাৰ দিনটোৰ পিছত শনিবাৰে তেওঁক এই নামটো দিয়া হ’ল আৰু ম্থিয়ানে তেওঁক গ্ৰহণ কৰা বিশেষ বিদ্যালয়খনৰ প্ৰধান শিক্ষয়িত্ৰীগৰাকীৰ নাম আছিল। প্ৰায় ১৭ বছৰ বয়সত তেওঁ কেতিয়াও কথা ক’ব পৰা নাছিল, আৰু বান্দৰৰ দৰে খোজ কাঢ়ি জপিয়াইছিল। তেওঁ কেতিয়াও ৰন্ধা খাদ্য নাখাইছিল আৰু আন শিশুৰ সৈতে ভাগ-বতৰা বা খেলিবলৈ অস্বীকাৰ কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://mg.co.za/article/1997-11-21-child-of-the-wild-still-spurns-life-as-a-human |title=Child of the wild still spurns life as a human |date=21 November 1997 |work=Mail and Guardian |access-date=4 November 2017 }}&lt;/ref&gt; ২০০৫ চনত এক অগ্নিকাণ্ডত তেওঁৰ মৃত্যু হয়।&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.mysteriesrunsolved.com/2018/06/saturday-mthiyane-child-of-wild.html |title=Saturday Mthiyane {{!}} The Child Of The Wild {{!}} KwaZulu Natal |last=Mysteriesrunsolved |website=Mysteriesrunsolved |date=25 June 2018 |access-date=1 September 2019 |archive-date=8 August 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210808154527/https://mysteriesrunsolved.com/2018/06/saturday-mthiyane-child-of-wild.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
*উগাণ্ডাৰ জন চেবুনিয়াৰ শিশু অৱস্থাতে দেউতাকে মাকক হত্যা কৰি নিজেও ফাঁচী লগাই মৰিছিল। চেবুইনাক ভাৰ্ভেট বান্দৰে লৈ গৈছিল আৰু পিছৰ দুবছৰ তেওঁলোকৰ মাজত থাকি খাদ্য বিচাৰিবলৈ আৰু ভ্ৰমণ কৰিবলৈ শিকিছিল। প্ৰায় সাত বছৰ বয়সত তেওঁক সভ্যতালৈ ঘূৰাই অনা হৈছিল। স্থানীয় এজন গাঁৱৰ মানুহৰ মতে, সৰুতে তেওঁৰ যোগাযোগৰ একমাত্ৰ ধৰণ আছিল কান্দোন আৰু খাদ্যৰ দাবী আৰু তেওঁ আছিল এজন &quot;বন্য ল'ৰা&quot; যাক সকলোৱে ভয় কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/films/news/raised-in-the-wild-tales-of-survival-8165967.html |title=Raised in the wild: tales of survival |work=The Independent |access-date=2 July 2018 |language=en-GB }}&lt;/ref&gt; তাৰ পিছত তেওঁ সম্পূৰ্ণ বাক ক্ষমতা লাভ কৰে আৰু উগাণ্ডাৰ হৈ বিশেষ অলিম্পিকতো দুবাৰকৈ অংশগ্ৰহণ কৰে।&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Schmidt |first=Samantha |date=25 October 2021 |title=Accounts of girl raised by monkeys in India questioned |url=https://www.washingtonpost.com/news/morning-mix/wp/2017/04/07/a-girl-was-found-living-among-monkeys-in-an-indian-forest-how-she-got-there-is-a-mystery/ |access-date=14 July 2024 |newspaper=[[Washington Post]] |language=en-US |issn=0190-8286 }}&lt;/ref&gt;

===কুকুৰনেচীয়া বাঘৰদ্বাৰা ডাঙৰ-দীঘল হোৱা===
*হেচিয়ান কুকুৰনেচীয়া-সন্তান&lt;ref name=&quot;Rauber&quot;&gt;{{Cite book |first=August Antinous |last=Rauber |title=Homo sapiens ferus: oder, die Bustände der verwilderten und ihre bedeutung für wissenschaft, politik und schule |publisher=Julius Bregse |year=1888 |language=de |location=Leipzig |url=https://books.google.com/books?id=kpYWAAAAIAAJ }}&lt;/ref&gt;{{rp|15–7}}&lt;ref name=&quot;Rauber_in_Chamber&quot; /&gt; (১৩০৪, ১৩৪১ আৰু ১৩৪৪) ইউৰেছিয়ান ঘোঙৰ সৈতে হেছৰ অৰণ্যত বাস কৰিছিল। 
*১৮৭২ চনত [[ভাৰত]]ৰ [[উত্তৰ প্ৰদেশ]]ৰ চিকন্দ্ৰাৰ (আগ্ৰাৰ ওচৰত) এটা গুহাত কুকুৰনেচীয়াৰ মাজত আৱিষ্কাৰ কৰা [[দীনা শনিচৰ]]। তেওঁ বিছ বছৰৰো অধিক সময় মানুহৰ মাজত জীয়াই থাকিল, ধূমপান কৰিব পাৰিছিল, কিন্তু কেতিয়াও কথা ক'বলৈ শিকিব পৰা নাছিল আৰু গোটেই জীৱন গুৰুতৰভাৱে অক্ষম হৈ আছিল।&lt;ref name=&quot;malson&quot;&gt;{{cite book |last=Malson |first=Lucien |date=1972 |title=Wolf children and the problem of human nature |url=https://archive.org/details/wolfchildrenprob00mals |location=New York and London |publisher=Monthly Review Press |page=45 |isbn=978-0-902308-24-4 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;zingg&quot;&gt;{{cite journal |last1=Zingg |first1=Robert M. |date=1940 |title=Feral man and extreme cases of isolation |journal=The American Journal of Psychology |volume=53 |issue=4 |pages=487–517 |doi=10.2307/1417630 |jstor=1417630 }}&lt;/ref&gt;
*[[মাৰ্কছ ৰড্ৰিগেজ পাণ্টোজা]] (প্ৰায় ১৯৪৬, ছিয়েৰা মৰেনা, স্পেইন) দক্ষিণ স্পেইনৰ পাহাৰত কুকুৰনেচীয়াৰ সৈতে ১২ বছৰ ধৰি বাস কৰিছিল। ১৯ বছৰ বয়সত তেওঁক আৱিষ্কাৰ কৰা হয়।&lt;ref&gt;[http://www.veterinari.vda.it/index.php?option=com_attachments&amp;task=download&amp;id=128 Lupine Lore by Walter Tarello]&lt;/ref&gt; ৰড্ৰিগেজৰ কাহিনী ২০১০ চনত স্পেনিছ-জাৰ্মান ছবি এণ্ট্ৰেলোবছত চিত্ৰিত কৰা হৈছিল। ৰড্ৰিগেজৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰাৰ বাবে যুৱ অভিনেতা মেনুৱেল কামাচোৱে ২০১১ চনৰ গ’য়া বঁটাত শ্ৰেষ্ঠ নতুন অভিনেতাৰ মনোনয়ন লাভ কৰে।

===কুকুৰৰ দ্বাৰা ডাঙৰ-দীঘল হোৱা===
*[[অক্সানা মালয়া]] আছিল এগৰাকী আঠ বছৰীয়া ইউক্ৰেইনৰ ছোৱালী যিয়ে ছবছৰ ধৰি ব্লেক ৰাছিয়ান টেৰিয়াৰৰ সৈতে বাস কৰিছিল।১৯৯১ চনত কুকুৰৰ সৈতে এটা কুকুৰৰ ঘৰত উদ্ধাৰ হৈছিল অক্সানাক। মদ্যপায়ী পিতৃ-মাতৃৰ দ্বাৰা তাই অৱহেলিত হৈছিল। সহমৰ্মিতা বিচাৰি তিনি বছৰীয়া শিশুটোৱে ফাৰ্মখনত খোজ কাঢ়ি সোমাই কুকুৰকেইটাৰ লগত চুমা খালে। তাইৰ আচৰণে মানুহতকৈ কুকুৰক বেছি অনুকৰণ কৰিছিল। তাই চাৰিওখন ভৰিৰে খোজ কাঢ়ি দাঁত নিকটাই ভুকিছিল। সমাজসেৱীয়ে তাইক পিতৃ-মাতৃৰ দায়িত্বৰ পৰা আঁতৰাই আনিছিল।{{cn}} যিহেতু তাইৰ মানুহৰ সংস্পৰ্শৰ অভাৱ আছিল, সেয়েহে তাই হয় আৰু নহয়ৰ বাহিৰে আন কোনো শব্দ নাজানিছিল।&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |url=http://www.bbc.com/culture/story/20151012-feral-the-children-raised-by-wolves |title=Feral: The children raised by wolves |last=Macdonald |first=Fiona |date=12 October 2015 |language=en |access-date=2 July 2018 }}&lt;/ref&gt; প্ৰাপ্তবয়স্ক হোৱাৰ লগে লগে অক্সানাক কুকুৰৰ দৰে আচৰণক বশ কৰিবলৈ শিকাইছে। তাই সাৱলীল আৰু বুদ্ধিমানভাৱে কথা ক'বলৈ শিকিছিল&lt;ref name=&quot;oxana&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.youtube.com/watch?v=CSifkl8WQQw |title=Oxana Malaya on Ukrainian TV show |author=Channel Ukraine |website=YouTube |date=14 August 2013 }}&lt;/ref&gt; আৰু গৰু গাখীৰ খুৱাই থকা এখন ফাৰ্মত কাম কৰে,&lt;ref name=&quot;oxana_m&quot;&gt;{{cite news |url=https://www.telegraph.co.uk/culture/tvandradio/3653890/Cry-of-an-enfant-sauvage.html |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220112/https://www.telegraph.co.uk/culture/tvandradio/3653890/Cry-of-an-enfant-sauvage.html |archive-date=12 January 2022 |url-access=subscription |url-status=live |title=Cry of an infant savage |last=Grice |first=Elizabeth |date=17 July 2006 |access-date=14 July 2007 |newspaper=Daily Telegraph |location=London}}{{cbignore }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;oxana&quot; /&gt; কিন্তু বৌদ্ধিকভাৱে কিছু অক্ষম হৈ আছে।&lt;ref&gt;[http://fakty.ua/71455-u-geroini-publikacii-quot-faktov-quot-oksany-maloj-kotoraya-vyrosla-v-sobachej-konure-nashlis-rodnoj-brat-i-malenkaya-plemyannica-tozhe-oksana У героини публикации «фактов» оксаны малой, которая выросла в… Собачьей конуре, нашлись родной брат и маленькая племянница, тоже оксана] – 2003 follow-up article in ''[[Fakty i kommentarii]]'' {{in lang|uk}}.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Grice |first=Elizabeth |date=19 June 2020 |title=Cry of an enfant sauvage |language=en-GB |work=The Telegraph |url=https://www.telegraph.co.uk/tv/0/cry-enfant-sauvage/ |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220112/https://www.telegraph.co.uk/tv/0/cry-enfant-sauvage/ |archive-date=12 January 2022 |url-access=subscription |url-status=live |access-date=21 June 2021 |issn=0307-1235}}{{cbignore }}&lt;/ref&gt;
*ৰাছিয়াৰ ৰেউটভত জন্মগ্ৰহণ কৰা [[ইভান মিছুকোভ]] নামৰ এজন ছয় বছৰীয়া ল’ৰাক ১৯৯৮ চনত আৰক্ষীয়ে বনৰীয়া কুকুৰৰ পৰা উদ্ধাৰ কৰিছিল, যাৰ সৈতে তেওঁ দুবছৰ জীয়াই আছিল। চাৰি বছৰ বয়সতে মাক আৰু মাকৰ গালি-গালাজ কৰা মদ্যপায়ী প্ৰেমিকৰ পৰা পলাই গৈছিল। তেওঁ কুকুৰবোৰক খাদ্য দি তেওঁলোকৰ আস্থা অৰ্জন কৰিছিল আৰু বিনিময়ত কুকুৰবোৰে তেওঁক সুৰক্ষা দিছিল।&lt;ref name=&quot;The Independent&quot;&gt;{{Cite news |url=https://www.independent.co.uk/news/world/europe/siberian-boy-7-raised-by-dogs-after-parents-abandoned-him-555343.html |title=Siberian boy, 7, raised by dogs after parents abandoned him |work=The Independent |access-date=2 July 2018 |language=en-GB }}&lt;/ref&gt; ল'ৰাটো কুকুৰৰ গোটটোৰ &quot;আলফা পুৰুষ&quot;লৈ উঠি আহিছিল।&lt;ref name=&quot;The Independent&quot;/&gt; যেতিয়া আৰক্ষীয়ে তেওঁক পাইছিল, তেতিয়া তেওঁলোকে ৰেষ্টুৰেণ্টৰ পাকঘৰত খাদ্য এৰি ল’ৰাটোক ধৰিবলৈ কুকুৰবোৰৰ বাবে এটা ফান্দ পাতিছিল।&lt;ref name=&quot;The Independent&quot; /&gt; যিহেতু তেওঁ কুকুৰৰ মাজত মাত্ৰ দুবছৰহে বাস কৰিছিল, সেয়েহে তেওঁ মোটামুটি দ্ৰুতগতিত ভাষা পুনৰ শিকিছিল।&lt;ref name=&quot;ivan&quot; /&gt; তেওঁ সামৰিক বিদ্যালয়ত অধ্যয়ন কৰিছিল আৰু ৰাছিয়ান সেনাবাহিনীত সেৱা আগবঢ়াইছিল।&lt;ref name=&quot;ivan&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.youtube.com/watch?v=CSifkl8WQQw |title=Raised by Dogs. Ukrainian TV show |author=Channel Ukraine |website=YouTube |date=14 August 2013 }}&lt;/ref&gt;
*২০০১ চনত চিলিৰ এজন ১০ বছৰীয়া ল’ৰা (ডগ বয়)ক দুবছৰ ধৰি ৰাজপথৰ কুকুৰৰ সৈতে থকাৰ পিছত উদ্ধাৰ কৰা হৈছিল। পাঁচ বছৰ বয়সত ল’ৰাটোক পিতৃ-মাতৃয়ে এৰি থৈ যায়।পৰৱৰ্তী শিশু যত্নৰ পৰা পলায়ন কৰাৰ পিছত তেওঁ ১৫টা অঘৰী কুকুৰ লৈ ৰাজপথত ঘূৰি ফুৰিছিল। তেওঁলোকৰ লগত গুহাত থাকি খাদ্যৰ সন্ধানত সময় কটায়, কেতিয়াবা জাবৰৰ টেমাত বাকী থকা বস্তু বিচাৰি পায়। ২০০১ চনত তেওঁৰ অৱস্থা আৰক্ষীৰ দৃষ্টিগোচৰ হয়। উদ্ধাৰৰ চেষ্টাত ল’ৰাজনে সাগৰৰ ঠাণ্ডা পানীত জপিয়াই পলাবলৈ চেষ্টা কৰে। অৱশ্যে ধৰা পৰি চিকিৎসালয়ত ভৰ্তি হয়। তেওঁ হতাশা আৰু আক্ৰমণাত্মক প্ৰৱণতা প্ৰদৰ্শন কৰিছিল আৰু যদিও তেওঁ কথা ক'ব পাৰিছিল, তথাপিও তেওঁ কথা খুব কমেইহে কৈছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://abcnews.go.com/International/story?id=80914&amp;page=1 |title='Dog Boy' of Chile Rescued |date=6 January 2006 |website=ABC News |language=en |access-date=2 July 2018 }}&lt;/ref&gt;
* ট্ৰিয়েন কলড্ৰাৰ, ৰোমানিয়া (২০০২ চনত পোৱা) যাক &quot;ৰোমানিয়ান ডগ বয়&quot; বা &quot;Mowgli&quot; বুলিও জনা যায়। চাৰি বছৰৰ পৰা সাত বছৰ বয়সলৈকে ট্ৰাইয়ানে পৰিয়াল নোহোৱাকৈয়ে জীয়াই আছিল। সাত বছৰ বয়সত উদ্ধাৰ হোৱা ল’ৰাজনক অপুষ্টিৰ বাবে তিনি বছৰীয়া যেন লগা হৈছিল। গাৰ্হস্থ্য হিংসাৰ বাবে মাকে ঘৰ এৰি থৈ গৈছিল আৰু মাক যোৱাৰ পিছত কেতিয়াবা ট্ৰিয়েনে ঘৰৰ পৰা দৌৰি গৈছিল।বন্যপ্ৰাণীত বাস কৰিছিল আৰু কাৰ্ডবৰ্ডৰ বাকচ এটাত আশ্ৰয় লৈছিল। সংক্ৰমিত ঘাঁ, ৰক্ত সঞ্চালন বেয়া হোৱা, ভিটামিন ডিৰ অভাৱত শিশুৰ ৰোগত আক্ৰান্ত হৈছিল। ট্ৰিয়েনক বিচাৰি পাইছিল মানোলেস্কু ইওয়ানে, যিজনে নিজৰ গাড়ীখন বিকল হোৱাৰ পিছত ঠাইখণ্ডত খোজ কাঢ়ি গৈ আছিল। আশপাশৰ অঞ্চলত, আধাখোৱা কুকুৰ এটাও পোৱা গৈছিল। বহুতে ধৰি লৈছে যে ল’ৰাটোৱে জীয়াই থাকিবলৈ কুকুৰটোক খাইছিল। যেতিয়া ট্ৰিয়েনক যত্ন লোৱা হৈছিল, তেতিয়া তেওঁ সাধাৰণতে বিচনাৰ তলত শুইছিল আৰু সকলো সময়তে খাব বিচাৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/europe/romania/1390871/Wolf-boy-is-welcomed-home-by-mother-after-years-in-the-wild.html |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220112/https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/europe/romania/1390871/Wolf-boy-is-welcomed-home-by-mother-after-years-in-the-wild.html |archive-date=12 January 2022 |url-access=subscription |url-status=live |title=Wolf boy is welcomed home by mother after years in the wild |last=Leidig |first=Michael |access-date=2 July 2014 |date=14 April 2002 |journal=Daily Telegraph |location=London}}{{cbignore }}&lt;/ref&gt; ২০০৭ চনত ট্ৰিয়েনক তেওঁৰ ককাকে যত্ন লৈছিল আৰু স্কুলত তৃতীয় শ্ৰেণীত ভাল ফলাফল দেখুৱাইছিল।&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://sociologychis.wordpress.com/2016/05/12/modern-day-feral-children/ |title=Modern day Feral children |archive-url=https://web.archive.org/web/20180702093831/https://sociologychis.wordpress.com/2016/05/12/modern-day-feral-children/ |archive-date=2 July 2018 |url-status=dead |date=12 May 2016 |work=Sociologychis |access-date=2 July 2018 |language=en-US }}&lt;/ref&gt;
*আন্দ্ৰেই টলষ্টিখ (২০০৪) চাইবেৰিয়াৰ দুৰ্গম অঞ্চলত কুকুৰে তিনি মাহৰ পৰা ৭ বছৰ বয়সলৈকে ডাঙৰ-দীঘল কৰিছিল। মাক-দেউতাকে তেওঁক অৱহেলিত কৰিছিল কাৰণ তেওঁৰ কথা কোৱা আৰু শ্ৰৱণ ক্ষমতাৰ সমস্যা আছিল। ল’ৰাটোক বিচাৰি পোৱা সমাজকৰ্মীসকলে কৌতুহলী হৈ পৰিছিল যে ল’ৰাটোক কিয় নিজৰ স্থানীয় বিদ্যালয়ত ভৰ্তি কৰা হোৱা নাছিল। এই ল’ৰাটোৱে মানুহৰ লগত যোগাযোগৰ অভাৱত কথা ক’ব পৰা নাছিল আৰু চাৰিও ভৰিৰে খোজ কঢ়া, মানুহক কামোৰা আৰু খাদ্য খোৱাৰ আগতে খাদ্য চেলেকি খোৱা আদি বহুতো কুকুৰৰ দৰে বৈশিষ্ট্য আছিল।&lt;ref name=&quot;The Independent&quot; /&gt;
*২০১৩ চনত ৰাছিয়াত মদীনাক উদ্ধাৰ হোৱাৰ সময়ত তিনি বছৰীয়া ছোৱালী আছিল। মদীনা জন্মৰ পৰা তিনি বছৰ বয়সলৈকে কুকুৰৰ লগত আছিল। তাই ঠাণ্ডাত সিহঁতৰ লগত শুইছিল, সিহঁতৰ লগত খাদ্য খাইছিল, সিহঁতৰ লগত খেলিছিল। মদিনাৰ দেউতাকে তাইক জন্মৰ পিছত এৰি থৈ গৈছিল, তাৰ পিছত মদিনাৰ মাকে মদ্যপায়ী হৈ পৰিছিল আৰু শিশুটিকো অৱহেলা কৰিছিল। ২০১৩ চনত সমাজকৰ্মীয়ে যেতিয়া বিচাৰি পাইছিল তেতিয়া মদিনা সম্পূৰ্ণ নগ্ন আছিল আৰু হাড় চোবাই খোৱাকে ধৰি কুকুৰৰ দৰে আচৰণত লিপ্ত হৈছিল। ইয়াৰ পিছত চিকিৎসকে নিশ্চিত কৰে যে প্ৰায় গোটেই জীৱন অৱহেলিত হোৱাৰ পিছতো তেওঁ এতিয়া মানসিক আৰু শাৰীৰিকভাৱে সক্ষম।&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

===ভালুকৰদ্বাৰা ডাঙৰ-দীঘল হোৱা===
লিথুৱেনিয়ান ভালুক-ল’ৰা তিনিটা (১৬৫৭, ১৬৬৯, ১৬৯৪)&lt;ref name=&quot;Rauber&quot; /&gt;{{rp|21–28}}&lt;ref name=&quot;Rauber_in_Chamber&quot; /&gt;  – পোলেণ্ডৰ ৰাণী (১৬৬৪–১৬৮৮)ৰ আৰ্কাইভৰপৰা [[চাৰ্জ এৰ্লেছ|চাৰ্জ এৰ্লেছে]] দেখুৱাইছে যে এইবোৰ মিছা। [[ইউৰেছিয়ান ব্ৰাউন বিয়াৰ]]ৰ লগত লিথুৱেনিয়াৰ অৰণ্যত বাস কৰা এজন ল’ৰাহে আছিল; ১৬৬৩ চনৰ বসন্ত কালত তেওঁক পোৱা গৈছিল আৰু তাৰ পিছত পোলেণ্ডৰ ৰাজধানীলৈ অনা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;Aroles2007&quot; /&gt;{{rp|196}}। ভালুকৰ সৈতে হাবিত বাস কৰা চিকাৰীয়ে দেখা দুজন ল’ৰাৰ ভিতৰত এজন আছিল যোচেফ নামৰ ল’ৰাটো। প্ৰায় ৯ বছৰ বয়সত তেওঁক বন্দী কৰা হৈছিল, তেওঁ থিয় হৈ খোজ কাঢ়িবলৈ শিকিছিল আৰু সিজোৱা মাংস খাবলৈ শিকিছিল, কিন্তু কাপোৰ পছন্দ কৰা নাছিল আৰু কেতিয়াও ভাল কথা কোৱা নাছিল। আনজন ল’ৰা কেতিয়াও বন্দী হোৱা নাছিল; দুয়োকে হয়তো ভুলবশতঃ পৰিয়ালে টাটাৰ অভিযানৰপৰা হাত সাৰিবলৈ চেষ্টা কৰি পৰিত্যাগ কৰিছিল।

===ভেৰাৰ দ্বাৰা ডাঙৰ-দীঘল হোৱা===
*ভেড়াৰ দ্বাৰা ডাঙৰ-দীঘল হোৱা এজন আইৰিছ ল’ৰা, নিকোলেছ টালপে তেওঁৰ গ্ৰন্থ Observationes Medicae (1672)ত প্ৰকাশ কৰিছে।&lt;ref name=&quot;Rauber&quot; /&gt;{{rp|20–1}}&lt;ref name=&quot;Rauber_in_Chamber&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |first=Nicolaas |last=Tulp |title=Observationes medicae |volume=IV |chapter=IX. Iuvenis Balans |publisher=Apud Ludovicum Elzevirium |year=1652 |location=Ghent |pages=311–13 |chapter-url=https://books.google.com/books?id=U7tbAAAAQAAJ&amp;pg=PT313 }}&lt;/ref&gt; খবৰ অনুসৰি ল’ৰাটোৱে কিছুদিন ধৰি বন্দী হোৱাৰ পৰা হাত সাৰিছিল আৰু ১৬৭২ চনত ১৬ বছৰ বয়সত ধৰা পৰাৰ পিছত আমষ্টাৰডামলৈ লৈ যোৱাৰ পিছত স্বাভাৱিক খাদ্য খাবলৈ অস্বীকাৰ কৰিছিল, অতি উষ্ণতা সহ্য কৰিছিল যদিও আন মানুহক এৰাই চলিছিল।&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite book |last=Redfern |first=Nick |url=https://books.google.com/books?id=diG6HUnP9nEC&amp;dq=jean+de+liege+1644&amp;pg=PA84 |title=Three Men Seeking Monsters: Six Weeks in Pursuit of Werewolves, Lake Monsters, Giant Cats, Ghostly Devil Dogs, and Ape-Men |date=24 March 2004 |publisher=Simon and Schuster |isbn=978-1-4165-0057-5 |language=en }}&lt;/ref&gt; চাৰ্জ এৰ’লেছে প্ৰমাণ দিছে যে এই ল’ৰাজন গুৰুতৰভাৱে অক্ষম আছিল আৰু ধনলাভৰ বাবে প্ৰদৰ্শন কৰা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;Aroles2007&quot;&gt;{{Cite book |first=Serge |last=Aroles |title=L'énigme des enfants-loups : une certitude biologique mais un déni des archives, 1304–1954 |publisher=Publibook |year=2007 |location=Paris |url=https://books.google.com/books?id=J-fjWToCMo0C |isbn=978-2-7483-3909-3 }}&lt;/ref&gt;{{rp|199–201}}

*কিৰ্গিস্তানত ভেড়াৰ জাকত বাস কৰা এজন ১৪ বছৰীয়া ল’ৰা, যাক ভেড়াৰ ল’ৰা (২০০৯) বুলিও কোৱা হয়। মাক-দেউতাকে কাম বিচাৰি যোৱাৰ পিছত আইতাকৰ মৃত্যুৰ আগলৈকে আইতাকে যত্ন লৈছিল। ইয়াৰ পিছত তেওঁ ৮ বছৰ ধৰি এটা অস্থায়ী আশ্ৰয় শিবিৰত ভেড়াৰ সৈতে বাস কৰিছিল। তেওঁৰ যোগাযোগৰ কোনো দক্ষতা নাছিল আৰু শৌচাগাৰ ব্যৱহাৰ কৰিব পৰা নাছিল।&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.express.co.uk/news/world/138467/Boy-raised-by-sheep-for-8-years |title=Boy raised by sheep for 8 years |last=Fagge |first=Nick |date=6 November 2009 |work=Express.co.uk |access-date=2 July 2018 |language=en }}&lt;/ref&gt;

===ছাগলীৰ দ্বাৰা ডাঙৰ-দীঘল হোৱা===
এণ্ডিজ ছাগলীৰ ল’ৰা (১৯৯০) নামৰ ডেনিয়েলে প্ৰায় ৮ বছৰ বন্যপ্ৰাণীৰ স’তে বাস কৰিছিল। পেৰুৰ পাহাৰত তেওঁক আৱিষ্কাৰ কৰা হৈছিল আৰু তেওঁক [[ছাগলী]] বা [[লামা]]ই ডাঙৰ-দীঘল কৰিছিল। পৰ্বতৰ ছাগলীৰ লগত চাৰিওখনে খোজ কাঢ়ি দৌৰিছিল।
তেওঁ ছাগলীৰ গাখীৰ খাইছিল আৰু জামু আৰু শিপা খাইছিল।&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.dawn.com/news/1325240 |title=Raised by animals |last=Hussain |first=Fida |date=8 April 2017 |work=DAWN.COM |access-date=2 July 2018 |language=en-US }}&lt;/ref&gt;

===অন্যান্য ঘটনা===

==তথ্যসূত্ৰ==

[[শ্ৰেণী:বন্য শিশু]]</text>
      <sha1>bp9mf83s4fwqzknj5nvxzvn4qdht722</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>607259</id>
      <parentid>607148</parentid>
      <timestamp>2026-05-19T11:34:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>29706</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>607259</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="43352" sha1="kwo5aardlco13szt6a2hxa41x2ouf8u" xml:space="preserve">[[File:Mowgli-1895-illustration.png|thumb|ৰুডিয়াৰ্ড কিপলিঙৰ উপন্যাস ''দ্য জংগল বুক''ৰ মৌগলী নামৰ এজন বন্য শিশুৰ কাল্পনিক ছবি।]]

'''বন্য শিশু''' (বনৰীয়া শিশু বুলিও কোৱা হয়) হৈছে এনে এজন ব্যক্তি যিয়ে অতি কম বয়সৰপৰাই মানুহৰ সংস্পৰ্শৰপৰা বিচ্ছিন্ন হৈ বনত বাস কৰি আহিছে; যাৰ ওপৰত মানুহৰ যত্ন, সামাজিক আচৰণ বা ভাষাৰ অভিজ্ঞতা কম বা একেবাৰেই নাই। এনে শিশুৰ প্ৰাথমিক আৰু মাধ্যমিক সামাজিকীকৰণৰ মূল কথাবোৰৰ অভাৱ দেখা যায়।&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Blundell |first=Jonathan |title=Cambridge IGCSE® sociology coursebook |date=2014 |publisher=Cambridge, United Kingdom : Cambridge University Press |isbn=978-1-107-64513-4 }}&lt;/ref&gt; পৰিত্যক্ত বা পলায়ন কৰাৰ আগতে গুৰুতৰ নিৰ্যাতন বা আঘাতৰ সম্মুখীন হোৱা শিশুক বুজাবলৈ এই শব্দটো ব্যৱহাৰ কৰা হয়। কেতিয়াবা লোককথা আৰু কিংবদন্তিৰ বিষয়-বস্তুত বা কাহিনীত প্ৰায়ে জীৱ-জন্তুৱে এনে শিশুক ডাঙৰ-দীঘল কৰা বুলি চিত্ৰিত কৰা হয়। আনহাতে বন্যপ্ৰাণীৰ ওচৰত পোৱা শিশুৰ বহু ঘটনাত জীৱ-জন্তুৱে মানুহৰ শিশুক খুৱাই-বুৱাই ডাঙৰ কৰাৰ কোনো প্ৰত্যক্ষদৰ্শীৰ বিৱৰণ পোৱা নাই।&lt;ref&gt;{{Cite book |publisher=Springer |isbn=978-1-4419-9970-2 |pages=81–93 |editor-first1=Stefan C. |editor-last1=Dombrowski |editor-first2=Karen L. |editor-last2=Gischlar |editor-first3=Martin |editor-last3=Mrazik |last1=Dombrowski |first1=Stefan C. |last2=Gischlar |first2=Karen L. |last3=Mrazik |first3=Martin |last4=Greer |first4=Fred W. |title=Assessing and Treating Low Incidence/High Severity Psychological Disorders of Childhood |chapter=Feral Children |location=New York, NY |access-date=9 June 2022 |date=2011 |doi=10.1007/978-1-4419-9970-2_5 |chapter-url=https://doi.org/10.1007/978-1-4419-9970-2_5}}
&lt;/ref&gt;
==বৰ্ণনা==
সমাজত থাকি সামাজিকীকৰণৰ দ্বাৰা আয়ত্ব কৰিব পৰা মৌলিক দক্ষতাৰ অভাৱ বন্য শিশুৰ ক্ষেত্ৰত দেখা যায়। উদাহৰণস্বৰূপে, তেওঁলোকে শৌচাগাৰ ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ শিকিব নোৱাৰে, গোটেই জীৱন চাৰিওখন ভৰিৰে খোজ কাঢ়ি থিয় হৈ দুখন ভৰিৰে খোজ কাঢ়িবলৈ শিকিবলৈ অসুবিধা পাব পাৰে বা চৌপাশৰ মানুহৰ কাৰ্যকলাপৰ প্ৰতি সম্পূৰ্ণ আগ্ৰহৰ অভাৱ প্ৰদৰ্শন কৰিব পাৰে। তেওঁলোকক প্ৰায়ে মানসিকভাৱে অক্ষম যেন লাগে আৰু মানৱ ভাষা শিকাবলৈ প্ৰায় সীমাহীন অসুবিধা ভোগ কৰে।&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.zmescience.com/other/feature-post/feral-children/ |title=Mind Blowing Cases of Children Raised by Animals |date=1 December 2014 |access-date=20 February 2015 |website=ZME Science |last=Mihai |first=Andrei }}&lt;/ref&gt; বহুত বছৰে বিচ্ছিন্ন হৈ থকাৰ পিছত প্ৰাকৃতিক ভাষা এটা শিকিব পৰা ক্ষমতা বিকল হৈ পৰা যেন লাগে, ভাষা শিক্ষণৰ বাবে যথোচিত সময়খিনি সমাজ বিচ্ছিন্ন হৈ থকাৰ বাবে এনে হোৱা বুলি কোৱা হয়।&lt;ref name=&quot;Birdsong1999&quot;&gt;{{cite book |author=David Birdsong |title=Second Language Acquisition and the Critical Period Hypothesis |url=https://books.google.com/books?id=d7OPAgAAQBAJ&amp;q=curtiss%201977&amp;pg=PA74 |year=1999 |publisher=Routledge |isbn=978-1-135-67489-2 |page=74 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Curtiss2014&quot;&gt;{{cite book |author=Susan Curtiss |title=Genie: A Psycholinguistic Study of a Modern-Day Wild Child |url=https://books.google.com/books?id=pSy0BQAAQBAJ&amp;q=%22critical%20period%22&amp;pg=PA207 |date=10 May 2014 |publisher=Elsevier Science |isbn=978-1-4832-1761-1 |page=207 }}&lt;/ref&gt;

বনৰীয়া শিশুৰ বিষয়ে বৈজ্ঞানিক জ্ঞান কম। ইয়াৰ ভিতৰত এটা সৰ্বোত্তম নথিভুক্ত গোচৰ হৈছে মুখে মুখে প্ৰচলিত ভগ্নী [[অমলা আৰু কমলা]], যাক ১৯২৬ চনত ৰেভাৰেণ্ড জে এ এল সিঙে ভাৰতৰ এখন অৰণ্যত &quot;ঘোঙে ডাঙৰ-দীঘল কৰা&quot; বুলি বৰ্ণনা কৰিছিল। 
ফ্ৰান্সৰ অস্ত্ৰোপচাৰ বিশেষজ্ঞ চাৰ্জ এৰ’লেছে অৱশ্যে যুক্তি দিছে যে এই গোচৰটো এটা প্ৰৱঞ্চনা আছিল, যিটো সিঙে নিজৰ অনাথ আশ্ৰমৰ বাবে ধন সংগ্ৰহৰ উদ্দেশ্যে সংঘটিত কৰিছিল। শিশু মনোবিজ্ঞানী ব্ৰুনো বেটেলহাইমে কয় যে [[অমলা আৰু কমলা]] জন্মতে মানসিক আৰু শাৰীৰিকভাৱে অক্ষম আছিল।&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Bettelheim |first1=Bruno |title=Feral Children and Autistic Children |journal=American Journal of Sociology |date=March 1959 |volume=64 |issue=5 |pages=455–467 |doi=10.1086/222541 |url=https://autisticacademic.files.wordpress.com/2015/06/bettelheim-feral-children-and-autistic-children.pdf |jstor=2773433 |s2cid=144015209 |access-date=23 May 2018 |archive-date=8 August 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210808144929/https://autisticacademic.files.wordpress.com/2015/06/bettelheim-feral-children-and-autistic-children.pdf |url-status=dead |archivedate=8 August 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210808144929/https://autisticacademic.files.wordpress.com/2015/06/bettelheim-feral-children-and-autistic-children.pdf |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;  তথাপি বন্য শিশুৰ ওপৰত আন বৈজ্ঞানিক অধ্যয়নো আছে, যেনে [[জিনি (বন্য শিশু)|জিনি]]ৰ ক্ষেত্ৰত কৰা অধ্যয়ন।&lt;ref name=&quot;Curtiss2014&quot;/&gt;
==ইতিহাস==
১৬০০ চনৰ আগতে বন্য শিশুৰ কাহিনী সাধাৰণতে লোককথা আৰু কিংবদন্তিত সীমাবদ্ধ আছিল। সেই কাহিনীবোৰত বনৰীয়া শিশুৰ চিত্ৰণত খাদ্যৰ বাবে চিকাৰ কৰা, দুটাৰ সলনি চাৰিওখন ভৰিৰে দৌৰা আৰু ভাষা নজনা আদি অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল। দাৰ্শনিক আৰু বিজ্ঞানীসকলে এনে শিশুৰ ধাৰণাটোৰ প্ৰতি আগ্ৰহী হৈ পৰিছিল, আৰু এই শিশুসকল মানৱ পৰিয়ালৰ পৰা পৃথক প্ৰজাতিৰ অংশ নেকি বুলি প্ৰশ্ন কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিছিল।

বিজ্ঞানে মানুহৰ বিকাশ, আৰু ১৮ আৰু ১৯ শতিকাত প্ৰাকৃতিক জগতখনৰ বুজাবুজিৰ নাম আৰু শ্ৰেণীবিভাজন কৰিবলৈ চেষ্টা কৰাৰ সময়তে এই প্ৰশ্নটোক গুৰুত্বসহকাৰে লোৱা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{Cite encyclopedia |url=https://www.britannica.com/topic/feral-children |title=Feral children |encyclopedia=Encyclopedia Britannica |access-date=2 July 2018 |language=en }}&lt;/ref&gt; ২০ শতিকাৰ আশে-পাশে মনোবিজ্ঞানীসকলে জৈৱিক আচৰণ আৰু সংস্কৃতিৰ মাজত পাৰ্থক্য বিচাৰি উলিয়াবলৈ চেষ্টা কৰিছিল। বিচ্ছিন্নভাৱে বা জীৱ-জন্তুৰ সৈতে বাস কৰা বন্য শিশুৱে এই দ্বিধাদ্বন্দ্বৰ উদাহৰণ দাঙি ধৰিছিল।

১৮৪৯–১৮৫০ চনৰ ''ৰিপৰ্ট অন বুধুক ওৰফে বেগ্ৰী ডিক’ইটছ''ত উইলিয়াম হেনৰী স্লিমেনে কুকুৰনেচীয়াৰ দ্বাৰা লালন-পালন কৰা বন্য শিশুৰ ছটা বিৱৰণ আগবঢ়াইছিল, দুটা তেওঁ নিজেই প্ৰত্যক্ষ কৰিছিল, যিবোৰ ১৮৫২ চনত পৃথকে পৃথকে প্ৰকাশ পাইছিল ''An Account of Wolves Nurturing Children in Their Dens'' হিচাপে আৰু সম্ভৱতঃ ৰুডিয়াৰ্ড কিপলিঙৰ ১৮৯৪ চনৰ উপন্যাস [[দ্য জংঘল বুক]]ৰ মৌগলী চৰিত্ৰটোক অনুপ্ৰাণিত কৰা বুলি ভবা হয়।&lt;ref&gt;{{cite journal|title=Feral Man and Extreme Cases of Isolation|last=Zingg|first= Robert M.| journal=The American Journal of Psychology| volume=53|issue= 4 |date=1940|pages=490-491|doi=10.2307/1417630|jstor=1417630}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal|author=Hotchkiss, Jane|title=The jungle of Eden: Kipling, wolf boys, and the colonial imagination|journal=Victorian Literature and Culture|year=2001|volume=29|issue=2|page=440|doi=10.1017/s1060150301002108|s2cid=162409338}}&lt;/ref&gt;
==ঘটনা==
===প্ৰাইমেট/বান্দৰে ডাঙৰ-দীঘল কৰা===
* লুকাছ, দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ খিলঞ্জীয়া ল’ৰা, যাক এদল বাবুনে লালন-পালন কৰিছিল। ১৯০৩ চনত ল’ৰাটোক উদ্ধাৰ কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://nla.gov.au/nla.news-article270342963 |title=The Baboon Boy |newspaper=The Woodend Star |issue=2045 |location=Victoria, Australia |date=3 March 1928 |access-date=29 August 2024 |page=4 |via=National Library of Australia }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Foley |first1=John P. Jr. |date=January 1940 |title=The 'Baboon Boy' of South Africa |url=https://www.jstor.org/stable/1415967 |journal=The American Journal of Psychology |volume=53 |issue=1 |pages=128–133 |doi=10.2307/1415967 |jstor=1415967 |access-date= |url-access=subscription }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Foley |first1=John P. Jr. |date=June 1940 |title=Brought Up by the Baboons |url= |journal=Science Digest |volume=7 |issue=6 |pages=1–4 |doi= |access-date= }}&lt;/ref&gt;
* [[মেৰিনা চেপমেন|মেৰিনা চেপমেনে]] ১৯৫৪ চনত প্ৰায় পাঁচ বছৰ বয়সৰ পৰা প্ৰায় ন বছৰ বয়সলৈকে কলম্বিয়াৰ জংঘলত থকা কেপুচিন বান্দৰৰ সৈতে বাস কৰিছিল বুলি দাবী কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Hattenstone |first1=Simon |title=Was Marina Chapman really brought up by monkeys? |url=https://www.theguardian.com/science/2013/apr/13/marina-chapman-monkeys |access-date=4 November 2017 |work=The Guardian |date=13 April 2013 }}&lt;/ref&gt; তেওঁৰ বিয়া হৈছিল, সন্তান জন্ম দিছিল আৰু কোনো স্থায়ী সমস্যা নোহোৱাকৈ বহুলাংশে স্বাভাৱিক জীৱন কটায়, যিটো এটা বন্য শিশুৰ বাবে অস্বাভাৱিক যেন লাগে।
*১৯৭৪ চনত বুৰুণ্ডিৰ এখন জংঘলত [[ভাৰ্ভেট বান্দৰ]]ৰ এটা দলৰ সৈতে আৱিষ্কাৰ হোৱা ল’ৰা জন।&lt;ref&gt;{{cite news |author=&lt;!--not stated--&gt; |date=16 May 1976 |title=Tarzan child found in Africa |url= |work=Lansing State Journal |location= |access-date= }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;
{{cite book |last1=Lane |first1=Harlan |author-link1=Harlan Lane |last2=Pillard |first2=Richard C. |author-link2=Richard Pillard |date=1978 |title=The Wild Boy of Burundi: A Study of an Outcast Child |url= |location=New York |publisher=Random House |page= |isbn=0394412524 }}&lt;/ref&gt;
* মিল্টন ওবোটেৰ সৈন্যই কাম্পালাৰ পৰা প্ৰায় ৫০ মাইল (৮০ কিলোমিটাৰ) দূৰত্বত থকা তেওঁলোকৰ গাঁওখনত অভিযান চলোৱাৰ সময়ত উগাণ্ডাৰ গৃহযুদ্ধত ৰবাৰ্ট মায়াঞ্জা(১৯৮২)ই তিনি বছৰ বয়সত পিতৃ-মাতৃক হেৰুৱাইছিল। তাৰ পিছত ৰবাৰ্ট বন্যপ্ৰাণীত, অনুমানিকভাৱে ভাৰ্ভেট বান্দৰৰ সৈতে, তিনি বছৰ ধৰি জীয়াই থাকে, যেতিয়ালৈকে তেওঁক নেচনেল ৰেজিষ্টেন্স আৰ্মীৰ সৈন্যই বিচাৰি নাপায়।&lt;ref&gt;{{cite news |title=Raised by monkeys, struggling to be human |url=https://www.newvision.co.ug/new_vision/news/1314386/raised-monkeys-strugging-human |access-date=4 November 2017 |work=New Vision |date=17 February 2013 }}&lt;/ref&gt;
*দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ কোৱাজুলু-নাটালত বান্দৰৰ সংগত প্ৰায় এবছৰ কটোৱাৰ পিছত প্ৰায় পাঁচ বছৰীয়া ল’ৰা চেটাৰ্ডে ম্থিয়ানে (বা মিফুনে) (১৯৮৭)ক উদ্ধাৰ কৰা হয়। তেওঁক পোৱাৰ দিনটোৰ পিছত শনিবাৰে তেওঁক এই নামটো দিয়া হ’ল আৰু ম্থিয়ানে তেওঁক গ্ৰহণ কৰা বিশেষ বিদ্যালয়খনৰ প্ৰধান শিক্ষয়িত্ৰীগৰাকীৰ নাম আছিল। প্ৰায় ১৭ বছৰ বয়সত তেওঁ কেতিয়াও কথা ক’ব পৰা নাছিল, আৰু বান্দৰৰ দৰে খোজ কাঢ়ি জপিয়াইছিল। তেওঁ কেতিয়াও ৰন্ধা খাদ্য নাখাইছিল আৰু আন শিশুৰ সৈতে ভাগ-বতৰা বা খেলিবলৈ অস্বীকাৰ কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://mg.co.za/article/1997-11-21-child-of-the-wild-still-spurns-life-as-a-human |title=Child of the wild still spurns life as a human |date=21 November 1997 |work=Mail and Guardian |access-date=4 November 2017 }}&lt;/ref&gt; ২০০৫ চনত এক অগ্নিকাণ্ডত তেওঁৰ মৃত্যু হয়।&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.mysteriesrunsolved.com/2018/06/saturday-mthiyane-child-of-wild.html |title=Saturday Mthiyane {{!}} The Child Of The Wild {{!}} KwaZulu Natal |last=Mysteriesrunsolved |website=Mysteriesrunsolved |date=25 June 2018 |access-date=1 September 2019 |archive-date=8 August 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210808154527/https://mysteriesrunsolved.com/2018/06/saturday-mthiyane-child-of-wild.html |url-status=dead |archivedate=8 August 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210808154527/https://mysteriesrunsolved.com/2018/06/saturday-mthiyane-child-of-wild.html |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt;
*উগাণ্ডাৰ জন চেবুনিয়াৰ শিশু অৱস্থাতে দেউতাকে মাকক হত্যা কৰি নিজেও ফাঁচী লগাই মৰিছিল। চেবুইনাক ভাৰ্ভেট বান্দৰে লৈ গৈছিল আৰু পিছৰ দুবছৰ তেওঁলোকৰ মাজত থাকি খাদ্য বিচাৰিবলৈ আৰু ভ্ৰমণ কৰিবলৈ শিকিছিল। প্ৰায় সাত বছৰ বয়সত তেওঁক সভ্যতালৈ ঘূৰাই অনা হৈছিল। স্থানীয় এজন গাঁৱৰ মানুহৰ মতে, সৰুতে তেওঁৰ যোগাযোগৰ একমাত্ৰ ধৰণ আছিল কান্দোন আৰু খাদ্যৰ দাবী আৰু তেওঁ আছিল এজন &quot;বন্য ল'ৰা&quot; যাক সকলোৱে ভয় কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/films/news/raised-in-the-wild-tales-of-survival-8165967.html |title=Raised in the wild: tales of survival |work=The Independent |access-date=2 July 2018 |language=en-GB }}&lt;/ref&gt; তাৰ পিছত তেওঁ সম্পূৰ্ণ বাক ক্ষমতা লাভ কৰে আৰু উগাণ্ডাৰ হৈ বিশেষ অলিম্পিকতো দুবাৰকৈ অংশগ্ৰহণ কৰে।&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Schmidt |first=Samantha |date=25 October 2021 |title=Accounts of girl raised by monkeys in India questioned |url=https://www.washingtonpost.com/news/morning-mix/wp/2017/04/07/a-girl-was-found-living-among-monkeys-in-an-indian-forest-how-she-got-there-is-a-mystery/ |access-date=14 July 2024 |newspaper=[[Washington Post]] |language=en-US |issn=0190-8286 }}&lt;/ref&gt;

===কুকুৰনেচীয়া বাঘৰদ্বাৰা ডাঙৰ-দীঘল হোৱা===
*হেচিয়ান কুকুৰনেচীয়া-সন্তান&lt;ref name=&quot;Rauber&quot;&gt;{{Cite book |first=August Antinous |last=Rauber |title=Homo sapiens ferus: oder, die Bustände der verwilderten und ihre bedeutung für wissenschaft, politik und schule |publisher=Julius Bregse |year=1888 |language=de |location=Leipzig |url=https://books.google.com/books?id=kpYWAAAAIAAJ }}&lt;/ref&gt;{{rp|15–7}}&lt;ref name=&quot;Rauber_in_Chamber&quot; /&gt; (১৩০৪, ১৩৪১ আৰু ১৩৪৪) ইউৰেছিয়ান ঘোঙৰ সৈতে হেছৰ অৰণ্যত বাস কৰিছিল। 
*১৮৭২ চনত [[ভাৰত]]ৰ [[উত্তৰ প্ৰদেশ]]ৰ চিকন্দ্ৰাৰ (আগ্ৰাৰ ওচৰত) এটা গুহাত কুকুৰনেচীয়াৰ মাজত আৱিষ্কাৰ কৰা [[দীনা শনিচৰ]]। তেওঁ বিছ বছৰৰো অধিক সময় মানুহৰ মাজত জীয়াই থাকিল, ধূমপান কৰিব পাৰিছিল, কিন্তু কেতিয়াও কথা ক'বলৈ শিকিব পৰা নাছিল আৰু গোটেই জীৱন গুৰুতৰভাৱে অক্ষম হৈ আছিল।&lt;ref name=&quot;malson&quot;&gt;{{cite book |last=Malson |first=Lucien |date=1972 |title=Wolf children and the problem of human nature |url=https://archive.org/details/wolfchildrenprob00mals |location=New York and London |publisher=Monthly Review Press |page=45 |isbn=978-0-902308-24-4 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;zingg&quot;&gt;{{cite journal |last1=Zingg |first1=Robert M. |date=1940 |title=Feral man and extreme cases of isolation |journal=The American Journal of Psychology |volume=53 |issue=4 |pages=487–517 |doi=10.2307/1417630 |jstor=1417630 }}&lt;/ref&gt;
*[[মাৰ্কছ ৰড্ৰিগেজ পাণ্টোজা]] (প্ৰায় ১৯৪৬, ছিয়েৰা মৰেনা, স্পেইন) দক্ষিণ স্পেইনৰ পাহাৰত কুকুৰনেচীয়াৰ সৈতে ১২ বছৰ ধৰি বাস কৰিছিল। ১৯ বছৰ বয়সত তেওঁক আৱিষ্কাৰ কৰা হয়।&lt;ref&gt;[http://www.veterinari.vda.it/index.php?option=com_attachments&amp;task=download&amp;id=128 Lupine Lore by Walter Tarello]&lt;/ref&gt; ৰড্ৰিগেজৰ কাহিনী ২০১০ চনত স্পেনিছ-জাৰ্মান ছবি এণ্ট্ৰেলোবছত চিত্ৰিত কৰা হৈছিল। ৰড্ৰিগেজৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰাৰ বাবে যুৱ অভিনেতা মেনুৱেল কামাচোৱে ২০১১ চনৰ গ’য়া বঁটাত শ্ৰেষ্ঠ নতুন অভিনেতাৰ মনোনয়ন লাভ কৰে।

===কুকুৰৰ দ্বাৰা ডাঙৰ-দীঘল হোৱা===
*[[অক্সানা মালয়া]] আছিল এগৰাকী আঠ বছৰীয়া ইউক্ৰেইনৰ ছোৱালী যিয়ে ছবছৰ ধৰি ব্লেক ৰাছিয়ান টেৰিয়াৰৰ সৈতে বাস কৰিছিল।১৯৯১ চনত কুকুৰৰ সৈতে এটা কুকুৰৰ ঘৰত উদ্ধাৰ হৈছিল অক্সানাক। মদ্যপায়ী পিতৃ-মাতৃৰ দ্বাৰা তাই অৱহেলিত হৈছিল। সহমৰ্মিতা বিচাৰি তিনি বছৰীয়া শিশুটোৱে ফাৰ্মখনত খোজ কাঢ়ি সোমাই কুকুৰকেইটাৰ লগত চুমা খালে। তাইৰ আচৰণে মানুহতকৈ কুকুৰক বেছি অনুকৰণ কৰিছিল। তাই চাৰিওখন ভৰিৰে খোজ কাঢ়ি দাঁত নিকটাই ভুকিছিল। সমাজসেৱীয়ে তাইক পিতৃ-মাতৃৰ দায়িত্বৰ পৰা আঁতৰাই আনিছিল।{{cn}} যিহেতু তাইৰ মানুহৰ সংস্পৰ্শৰ অভাৱ আছিল, সেয়েহে তাই হয় আৰু নহয়ৰ বাহিৰে আন কোনো শব্দ নাজানিছিল।&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |url=http://www.bbc.com/culture/story/20151012-feral-the-children-raised-by-wolves |title=Feral: The children raised by wolves |last=Macdonald |first=Fiona |date=12 October 2015 |language=en |access-date=2 July 2018 }}&lt;/ref&gt; প্ৰাপ্তবয়স্ক হোৱাৰ লগে লগে অক্সানাক কুকুৰৰ দৰে আচৰণক বশ কৰিবলৈ শিকাইছে। তাই সাৱলীল আৰু বুদ্ধিমানভাৱে কথা ক'বলৈ শিকিছিল&lt;ref name=&quot;oxana&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.youtube.com/watch?v=CSifkl8WQQw |title=Oxana Malaya on Ukrainian TV show |author=Channel Ukraine |website=YouTube |date=14 August 2013 }}&lt;/ref&gt; আৰু গৰু গাখীৰ খুৱাই থকা এখন ফাৰ্মত কাম কৰে,&lt;ref name=&quot;oxana_m&quot;&gt;{{cite news |url=https://www.telegraph.co.uk/culture/tvandradio/3653890/Cry-of-an-enfant-sauvage.html |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220112/https://www.telegraph.co.uk/culture/tvandradio/3653890/Cry-of-an-enfant-sauvage.html |archive-date=12 January 2022 |url-access=subscription |url-status=live |title=Cry of an infant savage |last=Grice |first=Elizabeth |date=17 July 2006 |access-date=14 July 2007 |newspaper=Daily Telegraph |location=London}}{{cbignore }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;oxana&quot; /&gt; কিন্তু বৌদ্ধিকভাৱে কিছু অক্ষম হৈ আছে।&lt;ref&gt;[http://fakty.ua/71455-u-geroini-publikacii-quot-faktov-quot-oksany-maloj-kotoraya-vyrosla-v-sobachej-konure-nashlis-rodnoj-brat-i-malenkaya-plemyannica-tozhe-oksana У героини публикации «фактов» оксаны малой, которая выросла в… Собачьей конуре, нашлись родной брат и маленькая племянница, тоже оксана] – 2003 follow-up article in ''[[Fakty i kommentarii]]'' {{in lang|uk}}.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Grice |first=Elizabeth |date=19 June 2020 |title=Cry of an enfant sauvage |language=en-GB |work=The Telegraph |url=https://www.telegraph.co.uk/tv/0/cry-enfant-sauvage/ |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220112/https://www.telegraph.co.uk/tv/0/cry-enfant-sauvage/ |archive-date=12 January 2022 |url-access=subscription |url-status=live |access-date=21 June 2021 |issn=0307-1235}}{{cbignore }}&lt;/ref&gt;
*ৰাছিয়াৰ ৰেউটভত জন্মগ্ৰহণ কৰা [[ইভান মিছুকোভ]] নামৰ এজন ছয় বছৰীয়া ল’ৰাক ১৯৯৮ চনত আৰক্ষীয়ে বনৰীয়া কুকুৰৰ পৰা উদ্ধাৰ কৰিছিল, যাৰ সৈতে তেওঁ দুবছৰ জীয়াই আছিল। চাৰি বছৰ বয়সতে মাক আৰু মাকৰ গালি-গালাজ কৰা মদ্যপায়ী প্ৰেমিকৰ পৰা পলাই গৈছিল। তেওঁ কুকুৰবোৰক খাদ্য দি তেওঁলোকৰ আস্থা অৰ্জন কৰিছিল আৰু বিনিময়ত কুকুৰবোৰে তেওঁক সুৰক্ষা দিছিল।&lt;ref name=&quot;The Independent&quot;&gt;{{Cite news |url=https://www.independent.co.uk/news/world/europe/siberian-boy-7-raised-by-dogs-after-parents-abandoned-him-555343.html |title=Siberian boy, 7, raised by dogs after parents abandoned him |work=The Independent |access-date=2 July 2018 |language=en-GB }}&lt;/ref&gt; ল'ৰাটো কুকুৰৰ গোটটোৰ &quot;আলফা পুৰুষ&quot;লৈ উঠি আহিছিল।&lt;ref name=&quot;The Independent&quot;/&gt; যেতিয়া আৰক্ষীয়ে তেওঁক পাইছিল, তেতিয়া তেওঁলোকে ৰেষ্টুৰেণ্টৰ পাকঘৰত খাদ্য এৰি ল’ৰাটোক ধৰিবলৈ কুকুৰবোৰৰ বাবে এটা ফান্দ পাতিছিল।&lt;ref name=&quot;The Independent&quot; /&gt; যিহেতু তেওঁ কুকুৰৰ মাজত মাত্ৰ দুবছৰহে বাস কৰিছিল, সেয়েহে তেওঁ মোটামুটি দ্ৰুতগতিত ভাষা পুনৰ শিকিছিল।&lt;ref name=&quot;ivan&quot; /&gt; তেওঁ সামৰিক বিদ্যালয়ত অধ্যয়ন কৰিছিল আৰু ৰাছিয়ান সেনাবাহিনীত সেৱা আগবঢ়াইছিল।&lt;ref name=&quot;ivan&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.youtube.com/watch?v=CSifkl8WQQw |title=Raised by Dogs. Ukrainian TV show |author=Channel Ukraine |website=YouTube |date=14 August 2013 }}&lt;/ref&gt;
*২০০১ চনত চিলিৰ এজন ১০ বছৰীয়া ল’ৰা (ডগ বয়)ক দুবছৰ ধৰি ৰাজপথৰ কুকুৰৰ সৈতে থকাৰ পিছত উদ্ধাৰ কৰা হৈছিল। পাঁচ বছৰ বয়সত ল’ৰাটোক পিতৃ-মাতৃয়ে এৰি থৈ যায়।পৰৱৰ্তী শিশু যত্নৰ পৰা পলায়ন কৰাৰ পিছত তেওঁ ১৫টা অঘৰী কুকুৰ লৈ ৰাজপথত ঘূৰি ফুৰিছিল। তেওঁলোকৰ লগত গুহাত থাকি খাদ্যৰ সন্ধানত সময় কটায়, কেতিয়াবা জাবৰৰ টেমাত বাকী থকা বস্তু বিচাৰি পায়। ২০০১ চনত তেওঁৰ অৱস্থা আৰক্ষীৰ দৃষ্টিগোচৰ হয়। উদ্ধাৰৰ চেষ্টাত ল’ৰাজনে সাগৰৰ ঠাণ্ডা পানীত জপিয়াই পলাবলৈ চেষ্টা কৰে। অৱশ্যে ধৰা পৰি চিকিৎসালয়ত ভৰ্তি হয়। তেওঁ হতাশা আৰু আক্ৰমণাত্মক প্ৰৱণতা প্ৰদৰ্শন কৰিছিল আৰু যদিও তেওঁ কথা ক'ব পাৰিছিল, তথাপিও তেওঁ কথা খুব কমেইহে কৈছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://abcnews.go.com/International/story?id=80914&amp;page=1 |title='Dog Boy' of Chile Rescued |date=6 January 2006 |website=ABC News |language=en |access-date=2 July 2018 }}&lt;/ref&gt;
* ট্ৰিয়েন কলড্ৰাৰ, ৰোমানিয়া (২০০২ চনত পোৱা) যাক &quot;ৰোমানিয়ান ডগ বয়&quot; বা &quot;Mowgli&quot; বুলিও জনা যায়। চাৰি বছৰৰ পৰা সাত বছৰ বয়সলৈকে ট্ৰাইয়ানে পৰিয়াল নোহোৱাকৈয়ে জীয়াই আছিল। সাত বছৰ বয়সত উদ্ধাৰ হোৱা ল’ৰাজনক অপুষ্টিৰ বাবে তিনি বছৰীয়া যেন লগা হৈছিল। গাৰ্হস্থ্য হিংসাৰ বাবে মাকে ঘৰ এৰি থৈ গৈছিল আৰু মাক যোৱাৰ পিছত কেতিয়াবা ট্ৰিয়েনে ঘৰৰ পৰা দৌৰি গৈছিল।বন্যপ্ৰাণীত বাস কৰিছিল আৰু কাৰ্ডবৰ্ডৰ বাকচ এটাত আশ্ৰয় লৈছিল। সংক্ৰমিত ঘাঁ, ৰক্ত সঞ্চালন বেয়া হোৱা, ভিটামিন ডিৰ অভাৱত শিশুৰ ৰোগত আক্ৰান্ত হৈছিল। ট্ৰিয়েনক বিচাৰি পাইছিল মানোলেস্কু ইওয়ানে, যিজনে নিজৰ গাড়ীখন বিকল হোৱাৰ পিছত ঠাইখণ্ডত খোজ কাঢ়ি গৈ আছিল। আশপাশৰ অঞ্চলত, আধাখোৱা কুকুৰ এটাও পোৱা গৈছিল। বহুতে ধৰি লৈছে যে ল’ৰাটোৱে জীয়াই থাকিবলৈ কুকুৰটোক খাইছিল। যেতিয়া ট্ৰিয়েনক যত্ন লোৱা হৈছিল, তেতিয়া তেওঁ সাধাৰণতে বিচনাৰ তলত শুইছিল আৰু সকলো সময়তে খাব বিচাৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/europe/romania/1390871/Wolf-boy-is-welcomed-home-by-mother-after-years-in-the-wild.html |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220112/https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/europe/romania/1390871/Wolf-boy-is-welcomed-home-by-mother-after-years-in-the-wild.html |archive-date=12 January 2022 |url-access=subscription |url-status=live |title=Wolf boy is welcomed home by mother after years in the wild |last=Leidig |first=Michael |access-date=2 July 2014 |date=14 April 2002 |journal=Daily Telegraph |location=London}}{{cbignore }}&lt;/ref&gt; ২০০৭ চনত ট্ৰিয়েনক তেওঁৰ ককাকে যত্ন লৈছিল আৰু স্কুলত তৃতীয় শ্ৰেণীত ভাল ফলাফল দেখুৱাইছিল।&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://sociologychis.wordpress.com/2016/05/12/modern-day-feral-children/ |title=Modern day Feral children |archive-url=https://web.archive.org/web/20180702093831/https://sociologychis.wordpress.com/2016/05/12/modern-day-feral-children/ |archive-date=2 July 2018 |url-status=dead |date=12 May 2016 |work=Sociologychis |access-date=2 July 2018 |language=en-US }}&lt;/ref&gt;
*আন্দ্ৰেই টলষ্টিখ (২০০৪) চাইবেৰিয়াৰ দুৰ্গম অঞ্চলত কুকুৰে তিনি মাহৰ পৰা ৭ বছৰ বয়সলৈকে ডাঙৰ-দীঘল কৰিছিল। মাক-দেউতাকে তেওঁক অৱহেলিত কৰিছিল কাৰণ তেওঁৰ কথা কোৱা আৰু শ্ৰৱণ ক্ষমতাৰ সমস্যা আছিল। ল’ৰাটোক বিচাৰি পোৱা সমাজকৰ্মীসকলে কৌতুহলী হৈ পৰিছিল যে ল’ৰাটোক কিয় নিজৰ স্থানীয় বিদ্যালয়ত ভৰ্তি কৰা হোৱা নাছিল। এই ল’ৰাটোৱে মানুহৰ লগত যোগাযোগৰ অভাৱত কথা ক’ব পৰা নাছিল আৰু চাৰিও ভৰিৰে খোজ কঢ়া, মানুহক কামোৰা আৰু খাদ্য খোৱাৰ আগতে খাদ্য চেলেকি খোৱা আদি বহুতো কুকুৰৰ দৰে বৈশিষ্ট্য আছিল।&lt;ref name=&quot;The Independent&quot; /&gt;
*২০১৩ চনত ৰাছিয়াত মদীনাক উদ্ধাৰ হোৱাৰ সময়ত তিনি বছৰীয়া ছোৱালী আছিল। মদীনা জন্মৰ পৰা তিনি বছৰ বয়সলৈকে কুকুৰৰ লগত আছিল। তাই ঠাণ্ডাত সিহঁতৰ লগত শুইছিল, সিহঁতৰ লগত খাদ্য খাইছিল, সিহঁতৰ লগত খেলিছিল। মদিনাৰ দেউতাকে তাইক জন্মৰ পিছত এৰি থৈ গৈছিল, তাৰ পিছত মদিনাৰ মাকে মদ্যপায়ী হৈ পৰিছিল আৰু শিশুটিকো অৱহেলা কৰিছিল। ২০১৩ চনত সমাজকৰ্মীয়ে যেতিয়া বিচাৰি পাইছিল তেতিয়া মদিনা সম্পূৰ্ণ নগ্ন আছিল আৰু হাড় চোবাই খোৱাকে ধৰি কুকুৰৰ দৰে আচৰণত লিপ্ত হৈছিল। ইয়াৰ পিছত চিকিৎসকে নিশ্চিত কৰে যে প্ৰায় গোটেই জীৱন অৱহেলিত হোৱাৰ পিছতো তেওঁ এতিয়া মানসিক আৰু শাৰীৰিকভাৱে সক্ষম।&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

===ভালুকৰদ্বাৰা ডাঙৰ-দীঘল হোৱা===
লিথুৱেনিয়ান ভালুক-ল’ৰা তিনিটা (১৬৫৭, ১৬৬৯, ১৬৯৪)&lt;ref name=&quot;Rauber&quot; /&gt;{{rp|21–28}}&lt;ref name=&quot;Rauber_in_Chamber&quot; /&gt;  – পোলেণ্ডৰ ৰাণী (১৬৬৪–১৬৮৮)ৰ আৰ্কাইভৰপৰা [[চাৰ্জ এৰ্লেছ|চাৰ্জ এৰ্লেছে]] দেখুৱাইছে যে এইবোৰ মিছা। [[ইউৰেছিয়ান ব্ৰাউন বিয়াৰ]]ৰ লগত লিথুৱেনিয়াৰ অৰণ্যত বাস কৰা এজন ল’ৰাহে আছিল; ১৬৬৩ চনৰ বসন্ত কালত তেওঁক পোৱা গৈছিল আৰু তাৰ পিছত পোলেণ্ডৰ ৰাজধানীলৈ অনা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;Aroles2007&quot; /&gt;{{rp|196}}। ভালুকৰ সৈতে হাবিত বাস কৰা চিকাৰীয়ে দেখা দুজন ল’ৰাৰ ভিতৰত এজন আছিল যোচেফ নামৰ ল’ৰাটো। প্ৰায় ৯ বছৰ বয়সত তেওঁক বন্দী কৰা হৈছিল, তেওঁ থিয় হৈ খোজ কাঢ়িবলৈ শিকিছিল আৰু সিজোৱা মাংস খাবলৈ শিকিছিল, কিন্তু কাপোৰ পছন্দ কৰা নাছিল আৰু কেতিয়াও ভাল কথা কোৱা নাছিল। আনজন ল’ৰা কেতিয়াও বন্দী হোৱা নাছিল; দুয়োকে হয়তো ভুলবশতঃ পৰিয়ালে টাটাৰ অভিযানৰপৰা হাত সাৰিবলৈ চেষ্টা কৰি পৰিত্যাগ কৰিছিল।

===ভেৰাৰ দ্বাৰা ডাঙৰ-দীঘল হোৱা===
*ভেড়াৰ দ্বাৰা ডাঙৰ-দীঘল হোৱা এজন আইৰিছ ল’ৰা, নিকোলেছ টালপে তেওঁৰ গ্ৰন্থ Observationes Medicae (1672)ত প্ৰকাশ কৰিছে।&lt;ref name=&quot;Rauber&quot; /&gt;{{rp|20–1}}&lt;ref name=&quot;Rauber_in_Chamber&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |first=Nicolaas |last=Tulp |title=Observationes medicae |volume=IV |chapter=IX. Iuvenis Balans |publisher=Apud Ludovicum Elzevirium |year=1652 |location=Ghent |pages=311–13 |chapter-url=https://books.google.com/books?id=U7tbAAAAQAAJ&amp;pg=PT313 }}&lt;/ref&gt; খবৰ অনুসৰি ল’ৰাটোৱে কিছুদিন ধৰি বন্দী হোৱাৰ পৰা হাত সাৰিছিল আৰু ১৬৭২ চনত ১৬ বছৰ বয়সত ধৰা পৰাৰ পিছত আমষ্টাৰডামলৈ লৈ যোৱাৰ পিছত স্বাভাৱিক খাদ্য খাবলৈ অস্বীকাৰ কৰিছিল, অতি উষ্ণতা সহ্য কৰিছিল যদিও আন মানুহক এৰাই চলিছিল।&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite book |last=Redfern |first=Nick |url=https://books.google.com/books?id=diG6HUnP9nEC&amp;dq=jean+de+liege+1644&amp;pg=PA84 |title=Three Men Seeking Monsters: Six Weeks in Pursuit of Werewolves, Lake Monsters, Giant Cats, Ghostly Devil Dogs, and Ape-Men |date=24 March 2004 |publisher=Simon and Schuster |isbn=978-1-4165-0057-5 |language=en }}&lt;/ref&gt; চাৰ্জ এৰ’লেছে প্ৰমাণ দিছে যে এই ল’ৰাজন গুৰুতৰভাৱে অক্ষম আছিল আৰু ধনলাভৰ বাবে প্ৰদৰ্শন কৰা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;Aroles2007&quot;&gt;{{Cite book |first=Serge |last=Aroles |title=L'énigme des enfants-loups : une certitude biologique mais un déni des archives, 1304–1954 |publisher=Publibook |year=2007 |location=Paris |url=https://books.google.com/books?id=J-fjWToCMo0C |isbn=978-2-7483-3909-3 }}&lt;/ref&gt;{{rp|199–201}}

*কিৰ্গিস্তানত ভেড়াৰ জাকত বাস কৰা এজন ১৪ বছৰীয়া ল’ৰা, যাক ভেড়াৰ ল’ৰা (২০০৯) বুলিও কোৱা হয়। মাক-দেউতাকে কাম বিচাৰি যোৱাৰ পিছত আইতাকৰ মৃত্যুৰ আগলৈকে আইতাকে যত্ন লৈছিল। ইয়াৰ পিছত তেওঁ ৮ বছৰ ধৰি এটা অস্থায়ী আশ্ৰয় শিবিৰত ভেড়াৰ সৈতে বাস কৰিছিল। তেওঁৰ যোগাযোগৰ কোনো দক্ষতা নাছিল আৰু শৌচাগাৰ ব্যৱহাৰ কৰিব পৰা নাছিল।&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.express.co.uk/news/world/138467/Boy-raised-by-sheep-for-8-years |title=Boy raised by sheep for 8 years |last=Fagge |first=Nick |date=6 November 2009 |work=Express.co.uk |access-date=2 July 2018 |language=en }}&lt;/ref&gt;

===ছাগলীৰ দ্বাৰা ডাঙৰ-দীঘল হোৱা===
এণ্ডিজ ছাগলীৰ ল’ৰা (১৯৯০) নামৰ ডেনিয়েলে প্ৰায় ৮ বছৰ বন্যপ্ৰাণীৰ স’তে বাস কৰিছিল। পেৰুৰ পাহাৰত তেওঁক আৱিষ্কাৰ কৰা হৈছিল আৰু তেওঁক [[ছাগলী]] বা [[লামা]]ই ডাঙৰ-দীঘল কৰিছিল। পৰ্বতৰ ছাগলীৰ লগত চাৰিওখনে খোজ কাঢ়ি দৌৰিছিল।
তেওঁ ছাগলীৰ গাখীৰ খাইছিল আৰু জামু আৰু শিপা খাইছিল।&lt;ref&gt;{{Cite news |url=https://www.dawn.com/news/1325240 |title=Raised by animals |last=Hussain |first=Fida |date=8 April 2017 |work=DAWN.COM |access-date=2 July 2018 |language=en-US }}&lt;/ref&gt;

===অন্যান্য ঘটনা===

==তথ্যসূত্ৰ==

[[শ্ৰেণী:বন্য শিশু]]</text>
      <sha1>kwo5aardlco13szt6a2hxa41x2ouf8u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>চাৰহ মিচিং</title>
    <ns>0</ns>
    <id>136874</id>
    <revision>
      <id>607248</id>
      <parentid>606796</parentid>
      <timestamp>2026-05-19T09:59:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>দিব্য দত্ত</username>
        <id>9244</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>দিব্য দত্তয়ে পুনৰ্নিৰ্দেশ নেৰাকৈ পৃষ্ঠা [[চাৰহ মিচিং]]ৰ পৰা [[চাৰহ মিচিং (English: Charoh Mising)]]লৈ স্থানান্তৰ কৰিলে: Revert</comment>
      <origin>606796</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6467" sha1="et90ko52594vbp45f1j69mje7gb3rnz" xml:space="preserve">{{unreferenced}}{{Infobox settlement
| name = চাৰহ মিচিং &lt;br/&gt;Charoh Mising
| settlement_type = গাঁও
| image_skyline = Charoh Mising from Dergaon- April 2026.jpg
| pushpin_map = India Assam
| pushpin_map_caption = [[অসম]]ত চাৰহ মিচিং গাঁৱৰ অৱস্থান
| pushpin_label_position = left
| subdivision_type = দেশ
| subdivision_name = [[ভাৰত]]
| subdivision_type1 = ৰাজ্য
| subdivision_name1 = [[অসম]]
| subdivision_type2 = জিলা
| subdivision_name2 = [[গোলাঘাট জিলা]]
| population_total = 1000ৰ অধিক
| population_as_of = ২০১১
| postal_code = 785614
| registration_plate = AS-05
}}

'''চাৰহ মিচিং ([[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী:]] Charoh Mising)''' [[অসম]]ৰ [[গোলাঘাট জিলা]]ৰ [[দেৰগাঁও]]ৰ অন্তৰ্গত এখন উল্লেখযোগ্য [[মিচিং]] গাঁও। ই ১০৪ নং দেৰগাঁও বিধানসভা সমষ্টি আৰু ১০ নং কাজিৰঙা লোকসভা সমষ্টিৰ অন্তৰ্ভুক্ত।

== নামকৰণ ==
এই গাঁওখনত বাস কৰা [[মিচিং]]সকলৰ ভিতৰত ''চাৰহ'' উপাধিৰ মানুহ অধিক থকা বাবে গাঁওখনৰ নাম ''চাৰহ মিচিং'' হিচাপে নামকৰণ কৰা হয় বুলি স্থানীয় লোকে মত প্ৰকাশ কৰে।

== ভৌগোলিক বিৱৰণ ==
ইয়াৰ চাৰিসীমা― পূবে যোৰহাট জিলা; পশ্চিমে বোকাখাত; উত্তৰে ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী আৰু দক্ষিণে ৩৭ নং ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ। ই দেৰগাঁও চাৰিআলিৰপৰা ৯ কিলোমিটাৰ আৰু ৰঙামাটিৰপৰা ৬ কিলোমিটাৰ উত্তৰত অৱস্থিত। গাঁওখনৰ মাজেৰে [[দিচৈ নদী]] বৈ গৈছে। 

== যাতায়াত ==
&lt;mapframe latitude=&quot;30&quot; longitude=&quot;0&quot; zoom=&quot;2&quot; width=&quot;303&quot; height=&quot;230&quot;&gt;{
 &quot;type&quot;: &quot;FeatureCollection&quot;,
 &quot;features&quot;: [
 {
 &quot;type&quot;: &quot;Feature&quot;,
 &quot;properties&quot;: {},
 &quot;geometry&quot;: {
 &quot;type&quot;: &quot;Point&quot;,
 &quot;coordinates&quot;: [ 93.89799, 26.725044 ]
 }
 }
 ]
}&lt;/mapframe&gt;
[[দেৰগাঁও]] চহৰৰ পৰা চাৰহ মিচিং গাঁৱলৈ যাব পৰা যাতায়াত ব্যৱস্থা আছে।

== সমাজ জীৱন আৰু জনগাঁথনি ==
গাঁওখনৰ মিচিং লোকসকলে প্ৰধানকৈ চাংঘৰ সাজি বাস কৰে। অৱশ্যে বৰ্তমান সময়ত শিল, ইটা, চিমেণ্টেৰে সজা চাংঘৰৰ লগতে মাটিৰে সজা ঘৰো দেখিবলৈ পোৱা যায়। গাঁৱখনৰ বেছিভাগ লোকেই কৃষি আৰু বেহা-বেপাৰ কৰি অৰ্থোপাৰ্জন কৰে। প্ৰত্যেক ঘৰতে হাঁহ-কুকুৰা, গাহৰি আদি পোহাৰ পৰম্পৰা আছে। দৈনন্দিন জীৱনত বিভিন্ন সকাম-নিকাম, বিয়া-সবাহ, উৎসৱ-পাৰ্ৱণ আদিৰ বাবে আৰু লগতে আলহী-অতিথিক আপ্যায়ন কৰিবৰ বাবে তেওঁলোকৰ থলুৱা পানীয় [[আপং]] (নগিন আপং আৰু প:ৰ: আপং) প্ৰস্তত কৰে। এই মিচিং গাঁওখনত মিচিংসকলৰ অন্যতম ফৈদ পাগ্‌ৰ ফৈদৰ লোকে বসবাস কৰে। গাঁওখনত মিলি, চাৰহ, পাওঁ, মৰাং এইকেইটা মিচিং উপাধিৰ মানুহ দেখিবলৈ পোৱা যায়। ঘৰুৱা জীৱনত তেওঁলোকে মাতৃভাষা হিচাপে [[মিচিং ভাষা]] ব্যৱহাৰ কৰে পাৰস্পৰিক যোগাযোগৰ ক্ষেত্ৰত [[অসমীয়া ভাষা]]ও ব্যৱহাৰ কৰে। বৰ্তমান গাঁওখনত প্ৰায় এহেজাৰৰ ওপৰত জনসংখ্যা আছে। ইয়াৰে ৯৯ শতাংশই অনুসূচীত জনজাতি (ভৈয়াম)ৰ অন্তৰ্ভুক্ত মিচিং জনগোষ্ঠীৰ লোক।

== উৎসৱ-পাৰ্ৱণ ==
মিচিং জনগোষ্ঠীৰ এই গাঁওখনত কৃষিভিত্তিক উৎসৱ [[আলি আঃয়ে লৃগাং]] আৰু [[পঃৰাগ]] উৎসৱ উদ্‌যাপন কৰা দেখিবলৈ পোৱা যায়। ইয়াৰ উপৰিও দৈনন্দিন জীৱনত নানান পূজা-পাতল, যেনে [[দবুৰ পূজা]] আদি পালন কৰে।

== অনুষ্ঠান-প্ৰতিষ্ঠান ==
চাৰহ মিচিং গাঁৱত দুটা [[নামঘৰ]] (Rikkong  আৰু Rigdum), এটা মুৰং অকুম, এখন মধ্য ইংৰাজী বিদ্যালয়, এখন উচ্চতৰ মাধ্যমিক বালিকা বিদ্যালয়, তিনিটা অংগনবাড়ি কেন্দ্ৰ আৰু এটা যুৱক সংঘ (Charoh Mising Lolat Youth Club) আছে।&lt;ref&gt;https://rfsfinance.assam.gov.in/sites/default/files/swf_utility_folder/departments/rfs_finance_uneecopscloud_com_oid_75/portlet/level_1/files/ngo_registered_for_the_year_2017-18.pdf আহৰণ কৰা হৈছে। পৃ,৬০ ১৬ মে', ২০২৬&lt;/ref&gt;

== তথ্যসূত্ৰ ==
{{Reflist}} 

[[শ্ৰেণী:অসমৰ গাঁও]]</text>
      <sha1>et90ko52594vbp45f1j69mje7gb3rnz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>607249</id>
      <parentid>607248</parentid>
      <timestamp>2026-05-19T09:59:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>দিব্য দত্ত</username>
        <id>9244</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>দিব্য দত্তয়ে পুনৰ্নিৰ্দেশ নেৰাকৈ পৃষ্ঠা [[চাৰহ মিচিং (English: Charoh Mising)]]ৰ পৰা [[চাৰহ মিচিং]]লৈ স্থানান্তৰ কৰিলে</comment>
      <origin>606796</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6467" sha1="et90ko52594vbp45f1j69mje7gb3rnz" xml:space="preserve">{{unreferenced}}{{Infobox settlement
| name = চাৰহ মিচিং &lt;br/&gt;Charoh Mising
| settlement_type = গাঁও
| image_skyline = Charoh Mising from Dergaon- April 2026.jpg
| pushpin_map = India Assam
| pushpin_map_caption = [[অসম]]ত চাৰহ মিচিং গাঁৱৰ অৱস্থান
| pushpin_label_position = left
| subdivision_type = দেশ
| subdivision_name = [[ভাৰত]]
| subdivision_type1 = ৰাজ্য
| subdivision_name1 = [[অসম]]
| subdivision_type2 = জিলা
| subdivision_name2 = [[গোলাঘাট জিলা]]
| population_total = 1000ৰ অধিক
| population_as_of = ২০১১
| postal_code = 785614
| registration_plate = AS-05
}}

'''চাৰহ মিচিং ([[ইংৰাজী ভাষা|ইংৰাজী:]] Charoh Mising)''' [[অসম]]ৰ [[গোলাঘাট জিলা]]ৰ [[দেৰগাঁও]]ৰ অন্তৰ্গত এখন উল্লেখযোগ্য [[মিচিং]] গাঁও। ই ১০৪ নং দেৰগাঁও বিধানসভা সমষ্টি আৰু ১০ নং কাজিৰঙা লোকসভা সমষ্টিৰ অন্তৰ্ভুক্ত।

== নামকৰণ ==
এই গাঁওখনত বাস কৰা [[মিচিং]]সকলৰ ভিতৰত ''চাৰহ'' উপাধিৰ মানুহ অধিক থকা বাবে গাঁওখনৰ নাম ''চাৰহ মিচিং'' হিচাপে নামকৰণ কৰা হয় বুলি স্থানীয় লোকে মত প্ৰকাশ কৰে।

== ভৌগোলিক বিৱৰণ ==
ইয়াৰ চাৰিসীমা― পূবে যোৰহাট জিলা; পশ্চিমে বোকাখাত; উত্তৰে ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী আৰু দক্ষিণে ৩৭ নং ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ। ই দেৰগাঁও চাৰিআলিৰপৰা ৯ কিলোমিটাৰ আৰু ৰঙামাটিৰপৰা ৬ কিলোমিটাৰ উত্তৰত অৱস্থিত। গাঁওখনৰ মাজেৰে [[দিচৈ নদী]] বৈ গৈছে। 

== যাতায়াত ==
&lt;mapframe latitude=&quot;30&quot; longitude=&quot;0&quot; zoom=&quot;2&quot; width=&quot;303&quot; height=&quot;230&quot;&gt;{
 &quot;type&quot;: &quot;FeatureCollection&quot;,
 &quot;features&quot;: [
 {
 &quot;type&quot;: &quot;Feature&quot;,
 &quot;properties&quot;: {},
 &quot;geometry&quot;: {
 &quot;type&quot;: &quot;Point&quot;,
 &quot;coordinates&quot;: [ 93.89799, 26.725044 ]
 }
 }
 ]
}&lt;/mapframe&gt;
[[দেৰগাঁও]] চহৰৰ পৰা চাৰহ মিচিং গাঁৱলৈ যাব পৰা যাতায়াত ব্যৱস্থা আছে।

== সমাজ জীৱন আৰু জনগাঁথনি ==
গাঁওখনৰ মিচিং লোকসকলে প্ৰধানকৈ চাংঘৰ সাজি বাস কৰে। অৱশ্যে বৰ্তমান সময়ত শিল, ইটা, চিমেণ্টেৰে সজা চাংঘৰৰ লগতে মাটিৰে সজা ঘৰো দেখিবলৈ পোৱা যায়। গাঁৱখনৰ বেছিভাগ লোকেই কৃষি আৰু বেহা-বেপাৰ কৰি অৰ্থোপাৰ্জন কৰে। প্ৰত্যেক ঘৰতে হাঁহ-কুকুৰা, গাহৰি আদি পোহাৰ পৰম্পৰা আছে। দৈনন্দিন জীৱনত বিভিন্ন সকাম-নিকাম, বিয়া-সবাহ, উৎসৱ-পাৰ্ৱণ আদিৰ বাবে আৰু লগতে আলহী-অতিথিক আপ্যায়ন কৰিবৰ বাবে তেওঁলোকৰ থলুৱা পানীয় [[আপং]] (নগিন আপং আৰু প:ৰ: আপং) প্ৰস্তত কৰে। এই মিচিং গাঁওখনত মিচিংসকলৰ অন্যতম ফৈদ পাগ্‌ৰ ফৈদৰ লোকে বসবাস কৰে। গাঁওখনত মিলি, চাৰহ, পাওঁ, মৰাং এইকেইটা মিচিং উপাধিৰ মানুহ দেখিবলৈ পোৱা যায়। ঘৰুৱা জীৱনত তেওঁলোকে মাতৃভাষা হিচাপে [[মিচিং ভাষা]] ব্যৱহাৰ কৰে পাৰস্পৰিক যোগাযোগৰ ক্ষেত্ৰত [[অসমীয়া ভাষা]]ও ব্যৱহাৰ কৰে। বৰ্তমান গাঁওখনত প্ৰায় এহেজাৰৰ ওপৰত জনসংখ্যা আছে। ইয়াৰে ৯৯ শতাংশই অনুসূচীত জনজাতি (ভৈয়াম)ৰ অন্তৰ্ভুক্ত মিচিং জনগোষ্ঠীৰ লোক।

== উৎসৱ-পাৰ্ৱণ ==
মিচিং জনগোষ্ঠীৰ এই গাঁওখনত কৃষিভিত্তিক উৎসৱ [[আলি আঃয়ে লৃগাং]] আৰু [[পঃৰাগ]] উৎসৱ উদ্‌যাপন কৰা দেখিবলৈ পোৱা যায়। ইয়াৰ উপৰিও দৈনন্দিন জীৱনত নানান পূজা-পাতল, যেনে [[দবুৰ পূজা]] আদি পালন কৰে।

== অনুষ্ঠান-প্ৰতিষ্ঠান ==
চাৰহ মিচিং গাঁৱত দুটা [[নামঘৰ]] (Rikkong  আৰু Rigdum), এটা মুৰং অকুম, এখন মধ্য ইংৰাজী বিদ্যালয়, এখন উচ্চতৰ মাধ্যমিক বালিকা বিদ্যালয়, তিনিটা অংগনবাড়ি কেন্দ্ৰ আৰু এটা যুৱক সংঘ (Charoh Mising Lolat Youth Club) আছে।&lt;ref&gt;https://rfsfinance.assam.gov.in/sites/default/files/swf_utility_folder/departments/rfs_finance_uneecopscloud_com_oid_75/portlet/level_1/files/ngo_registered_for_the_year_2017-18.pdf আহৰণ কৰা হৈছে। পৃ,৬০ ১৬ মে', ২০২৬&lt;/ref&gt;

== তথ্যসূত্ৰ ==
{{Reflist}} 

[[শ্ৰেণী:অসমৰ গাঁও]]</text>
      <sha1>et90ko52594vbp45f1j69mje7gb3rnz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>প্ৰমথেশ বৰুৱা মহাবিদ্যালয়</title>
    <ns>0</ns>
    <id>136890</id>
    <revision>
      <id>607255</id>
      <parentid>606873</parentid>
      <timestamp>2026-05-19T10:48:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-29991-40</username>
        <id>49960</id>
      </contributor>
      <comment>কলেজ গেটৰ ফটো স্ংযোগ কৰিলো</comment>
      <origin>607255</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5282" sha1="ija2g0o3qi1h9wmzjjw54jvin4580xx" xml:space="preserve">{{unreferenced}}{{Infobox university
|name=প্ৰমথেশ বৰুৱা মহাবিদ্যালয়
|established=১৯৬৪
|type=ৰাজহুৱা
|principal=ড° কল্যাণ দাস
|city=[[গৌৰীপুৰ]], [[ধুবুৰী জিলা]]
|state=[[অসম]]
|country=[[ভাৰত]]
|affiliations=[[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]]
|website=https://pbcollege.ac.in/
|nickname=পি.বি. কলেজ|image=[[File:Pramathesh Barua College, Gauripur.jpg|thumb|Photo of the Pramathesh Barua College (PB College) gate]]}}

'''প্ৰমথেশ বৰুৱা মহাবিদ্যালয়''' ({{Lang-en|Pramathesh Barua College}}) ১৯৬৪ চনৰ ১ জুনত প্ৰতিষ্ঠা হোৱা অসমৰ এখন আগশাৰীৰ শিক্ষানুষ্ঠান। মহাবিদ্যালয়খন [[ধুবুৰী জিলা]]ৰ [[গৌৰীপুৰ]]ত অৱস্থিত।   [[প্ৰমথেশ চন্দ্ৰ বৰুৱা]], ড° [[বীৰেন্দ্ৰনাথ দত্ত]], ড° কৃষ্ণ কান্ত বৰা, অধ্যাপক জয়ন্ত কুমাৰ চক্ৰৱৰ্তী, অধ্যাপক গঙ্গা ''শংকৰ'' পাণ্ডেৰ দৰে শৈক্ষিক প্ৰশাসকৰ অধীনত মহাবিদ্যালয়খনে অগ্ৰগতি লাভ কৰে। আৰম্ভণিতে মহাবিদ্যালয়খন অঞ্চলটোৰ জনসাধাৰণৰ সহযোগিতাৰ লগতে গৌৰীপুৰৰ জমিদাৰ পৰিয়ালৰ আৰ্থিক সহযোগিতাৰে আৰম্ভ হৈছিল। এই সহ-শিক্ষামূলক উচ্চ শিক্ষানুষ্ঠানখন পৰৱৰ্তী সময়ত চৰকাৰে গ্ৰহণ কৰে। ১৯৬৯ চনত ই [[গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়]]ৰ সৈতে স্থায়ী সংযোগ লাভ কৰে।&lt;ref&gt;https://pbcollege.ac.in/about_us.php&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_colleges_affiliated_to_the_Gauhati_University&lt;/ref&gt;ই ধুবুৰী জিলাৰ মহাবিদ্যালয়সমূহৰ ভিতৰত বাণিজ্য শাখাত স্নাতক পাঠ্যক্ৰম প্ৰদান কৰা একমাত্ৰ মহাবিদ্যালয়।{{উদ্ধৃতিৰ প্ৰয়োজন}} 

== ইতিহাস ==
১৯৬৪ চনত প্ৰতিষ্ঠিত এই মহাবিদ্যালয়খন  [[প্ৰমথেশ বৰুৱা]]ৰ স্মৃতিত নামাকৰণ কৰা হৈছে।

== পাঠ্যক্ৰম ==
প্ৰমথেশ বৰুৱা মহাবিদ্যালয়ে [[কলা]] আৰু [[বাণিজ্য]] দুয়োটা শাখাতে উচ্চতৰ মাধ্যমিক আৰু স্নাতক পাঠ্যক্ৰম প্ৰদান কৰে। তদুপৰি মহাবিদ্যালয়খনৰ বিভিন্ন বিভাগে Add on courseৰ পাঠ্যক্ৰম প্ৰদান কৰে। যেনে-
#Add on course on Terracotta
#Add on course on Spoken English &lt;ref&gt;https://pbcollege.ac.in/upload/dept_syllabus/1721370121.pdf&lt;/ref&gt; ইত্যাদি।

== বিভাগ ==
মহাবিদ্যালয়খনত বৰ্তমান মুঠ ১৫ টা বিভাগ আছে।কলা শাখাত ১৩ টা বিভাগ আৰু বাণিজ্য শাখাত ৩ টা বিভাগ আছে।&lt;ref&gt;https://pbcollege.ac.in/department.php আহৰণ কৰা হৈছে&lt;/ref&gt;

=== কলা শাখা ===
# অসমীয়া বিভাগ
# ইংৰাজী বিভাগ
# সংস্কৃত বিভাগ
# বাংলা বিভাগ
# ইতিহাস বিভাগ
# ৰাজনীতি বিজ্ঞান বিভাগ
# অৰ্থনীতি বিজ্ঞান বিভাগ
# দৰ্শন বিভাগ
# শিক্ষা বিভাগ
# হিন্দী বিভাগ
# গণিত বিভাগ
# আৰবী বিভাগ

=== বাণিজ্য শাখা ===
# বিত্তীয় বিভাগ
# হিচাপ বিজ্ঞান বিভাগ
# বিত্তীয় ব্যৱস্থাপনা বিভাগ

== স্বীকৃতি ==
২০২৪ বৰ্ষত ''ৰাষ্ট্ৰীয় মূল্যাংকন আৰু স্বীকৃতি পৰিষদ'' (NAAC)-ৰ মূল্যায়ণত মহাবিদ্যালয়খনে ''বি+'' স্বীকৃতি লাভ কৰিছে।&lt;ref&gt;http://naac.gov.in/images/docs/AccreditationResults/229SC/SC_229_Cycle3.pdf&lt;/ref&gt;

== তথ্যসূত্ৰ ==

[[শ্ৰেণী:অসমৰ মহাবিদ্যালয়সমূহ]]</text>
      <sha1>ija2g0o3qi1h9wmzjjw54jvin4580xx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>শ্ৰী শ্ৰী কোকিলা সত্ৰ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>136904</id>
    <revision>
      <id>607200</id>
      <parentid>606815</parentid>
      <timestamp>2026-05-19T04:03:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SAURAV KUMAR GOSWAMI</username>
        <id>49902</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>607200</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9327" sha1="lldtzbtd62p3s8tee80rghlw8jt3de0" xml:space="preserve">{{Infobox monastery|name=শ্ৰী শ্ৰী কোকিলা সত্ৰ|native_name=অদলাগুৰি সত্ৰ|founder=শ্ৰী শ্ৰী বলভদ্ৰ দেৱ|established=১৮১৫ খ্ৰীষ্টাব্দ|affiliation=হৰিদেৱী পৰম্পৰা (ব্ৰহ্ম সংহতি)|leader=শ্ৰী শ্ৰী হেৰম্ব কুমাৰ গোস্বামী দেৱ (৭ম জনা সত্ৰাধিকাৰ)|location=অদলাগুৰি গাঁও, মাণিকপুৰ, বঙাইগাঁও জিলা, অসম}}

'''শ্ৰী শ্ৰী কোকিলা সত্ৰ''' ('''Shri Shri Kokila Satra'''/বিকল্প নাম: '''অদলাগুৰি সত্ৰ /Adlaguri Satra''') হৈছে অসমৰ বঙাইগাঁও জিলাৰ মাণিকপুৰৰ অন্তৰ্গত অদলাগুৰি গাঁৱত অৱস্থিত এখন ঐতিহাসিক সত্ৰ। এই সত্ৰখন মহাপুৰুষ শ্ৰী শ্ৰী হৰিদেৱৰ আদৰ্শৰে পৰিচালিত &quot;হৰিদেৱী পৰম্পৰা&quot; (ব্ৰহ্ম সংহতি)ৰ অন্তৰ্গত। ইয়াত বৈষ্ণৱ নাম-কীৰ্তনৰ সমান্তৰালভাৱে বৈদিক-স্মাৰ্ত নীতি-নিয়ম অনুসৰি প্ৰাচীন আসন, ভগৱানৰ পৱিত্ৰ শিলা-বিগ্ৰহ তথা শালিগ্ৰাম শিলা, চতুৰ্ভুজ মূৰ্তি, শ্ৰী শ্ৰী শ্ৰীকৃষ্ণ মূৰ্তি, শ্ৰী শ্ৰী গোপাল কৃষ্ণ মূৰ্তি আৰু শ্ৰী শ্ৰী দৌলগোবিন্দ প্ৰভুৰ মূৰ্তিৰ চৰণত পূজা - অৰ্চনা কৰা হয়।&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;তথ্য:- বেদাচাৰ্য শ্ৰীশ্ৰীজগন্নাথ দেৱৰ সত্ৰসমূহ আৰু বংশাৱলী (১৯৭৭)(পৃষ্ঠা নং ১০), সংগ্ৰাহক: শ্ৰীদামোদৰ দেৱ গোস্বামী। &lt;/ref&gt;

== স্থাপন কাল আৰু ৰাজকীয় পৃষ্ঠপোষকতা ==
এই সত্ৰখনৰ ঐতিহাসিক আৰম্ভণি ১৮১৫ খ্ৰীষ্টাব্দত হৈছিল। মহাপুৰুষ শ্ৰী শ্ৰী হৰিদেৱ আৰু বেদাচাৰ্য শ্ৰী শ্ৰী জগন্নাথ দেৱৰ (শ্ৰীমতী বনমালা দেৱীৰ স্বামী) ফালৰ বংশধৰ শ্ৰী শ্ৰী পুৰুষোত্তম দেৱৰ (কলীয়া গোঁসাই) নাতিয়েক শ্ৰী শ্ৰী বলভদ্ৰ দেৱে এই সত্ৰখন স্থাপন কৰিছিল। তেতিয়াৰ বিজনীৰ জমিদাৰ (ৰজা) বলিত নাৰায়ণ ভূপবাহাদুৰে স্বয়ং এই সত্ৰৰ নামত ৩৫০ বিঘা মাটি চৰকাৰীভাৱে দান কৰিছিল আৰু এই পৱিত্ৰ ভূমিত শ্ৰী শ্ৰী বলভদ্ৰ দেৱে প্ৰথমবাৰৰ বাবে ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ বুকুত অৱস্থিত কোকিলা চৰত এই সত্ৰখনৰ ভেটি প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== ভৌগোলিক স্থানান্তৰণ (কোকিলা চৰৰ পৰা অদলাগুৰিলৈ) ==
ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ তীব্ৰ গৰাখহনীয়াৰ বাবে মূল কোকিলা চৰৰ সত্ৰভূমি বিপদাপন্ন হৈ পৰে। পৰৱৰ্তী সময়ত সত্ৰৰ পৱিত্ৰতা ৰক্ষা কৰিবলৈ শ্ৰী শ্ৰী বলভদ্ৰ দেৱৰ নাতিৰ পুত্ৰ শ্ৰী শ্ৰী হৰিশ্চন্দ্ৰ দেৱে ১৮৯২ খ্ৰীষ্টাব্দত কোকিলা চৰৰ পৰা সৰ্বস্ব উঠাই আনে। তীব্ৰ বানপানীৰ মাজতো তেওঁ সত্ৰৰ মূল মণিকূটৰ আদি শিলা-বিগ্ৰহসমূহ, শালিগ্ৰাম শিলা, প্ৰাচীন আসন,চতুৰ্ভুজ মূৰ্তি, শ্ৰী শ্ৰী শ্ৰীকৃষ্ণ মূৰ্তি, শ্ৰী শ্ৰী গোপাল কৃষ্ণ মূৰ্তি, শ্ৰী শ্ৰী দৌলগোবিন্দ মূৰ্তি আৰু পুৰণি সাঁচিপাতৰ পুথিসমূহ সুৰক্ষিতভাৱে কঢ়িয়াই আনি অদলাগুৰি গাঁৱত চিৰদিনৰ বাবে প্ৰতিষ্ঠা কৰে। ১৮৯২ চনৰ পৰা সমগ্ৰ গোস্বামী পৰিয়াল আৰু সত্ৰখন অদলাগুৰিতেই স্থায়ীভাৱে অৱস্থিত।&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== সত্ৰাধিকাৰ আৰু বংশ পৰম্পৰা ==
১৮১৫ চনৰে পৰাই গোস্বামী বংশধৰসকলে অতি নিষ্ঠাৰে এই সত্ৰৰ ধৰ্মীয় পৰম্পৰা কঢ়িয়াই আনিছে। এই পৱিত্ৰ বংশানুক্ৰমিক ধাৰাটো শ্ৰী শ্ৰী হৰিশ্চন্দ্ৰ দেৱ, তেওঁৰ পুত্ৰ শ্ৰীদামোদৰ দেৱ গোস্বামী আৰু পুত্ৰ শ্ৰী শ্ৰী হৰগোবিন্দ দেৱ গোস্বামীৰ জৰিয়তে বৰ্তমানৰ প্ৰজন্মলৈ বৈ আহিছে। বৰ্তমান কোকিলা সত্ৰৰ শ্ৰদ্ধেয় ৭ম জনা সত্ৰাধিকাৰ হৈছে শ্ৰী শ্ৰী হেৰম্ব কুমাৰ গোস্বামী দেৱ।&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== বৰ্তমান স্থিতি ==
সত্ৰাধিকাৰ শ্ৰী শ্ৰী হেৰম্ব কুমাৰ গোস্বামী দেৱৰ নিৰ্দেশনা ও সাময়িক অনুপস্থিতিত তেওঁৰ কনিষ্ঠ পুত্ৰ শ্ৰী শ্ৰী সৌৰভ কুমাৰ গোস্বামীয়ে উত্তৰাধিকাৰী বা সেৱাধিকাৰ হিচাপে সত্ৰৰ মূল মণিকূটৰ দৈনিক নীতি-নিয়ম, পূজা-পাতল আৰু পৰিচালনাৰ গধুৰ দায়িত্ব পালন কৰি আহিছে। পৰিয়ালটোৰ আন সদস্যসকল হৈছে মাতৃ শ্ৰীমতী গোলাপী গোস্বামী আৰু জ্যেষ্ঠ পুত্ৰ শ্ৰী শ্ৰী বিকাশ গোস্বামী। এই ঐতিহ্য মণ্ডিত সত্ৰ খন সত্ৰাধিকাৰ শ্ৰী শ্ৰী হেৰম্ব কুমাৰ গোস্বামী দেৱে চৰকাৰী পঞ্জীয়ভুক্ত কৰিবলৈ বহু চেষ্টা কৰে  যদিও বৰ্তমানো চৰকাৰী পঞ্জীয়ন বা বাহ্যিক সাহায্য নোহোৱাকৈয়ে কেৱল অপৰিসীম ভক্তি আৰু নিষ্ঠাৰ জোৰত এই আদিম ঐতিহ্য জীয়াই ৰখা হৈছে। যদিও বিজনী ৰজাই দান কৰা ৩৫০ বিঘা মাটি বৰ্তমান কালৰ সোঁততেই হওক বা চৰকাৰী ভূমি অধিগ্ৰহণৰ ফলতেই হওক সত্ৰৰ হাতত নাই, তথাপিও ১৮১৫ চনৰ সেই পুৰণি ঐতিহ্য, শ্ৰী শ্ৰী হৰিদেৱৰ তিথি, দৌল উৎসৱৰ নিয়ম আৰু পৱিত্ৰ সম্পদসমূহ অদলাগুৰিৰ এই কোকিলা সত্ৰত আজিও পূৰ্বৰ দৰেই পৱিত্ৰ হৈ জিলিকি আছে।&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== তথ্যসূত্ৰ ==

* ''বেদাচাৰ্য শ্ৰীশ্ৰীজগন্নাথ দেৱৰ সত্ৰসমূহ আৰু বংশাৱলী'' (১৯৭৭), সংগ্ৰাহক: শ্ৰীদামোদৰ দেৱ গোস্বামী।</text>
      <sha1>lldtzbtd62p3s8tee80rghlw8jt3de0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>দক্ষিণ-পূব এছিয়াত হিন্দু ধৰ্ম</title>
    <ns>0</ns>
    <id>136910</id>
    <revision>
      <id>607177</id>
      <parentid>607072</parentid>
      <timestamp>2026-05-18T20:53:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>29706</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 10 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>607177</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="93925" sha1="re6qmfe4io8c1j0k81wbkvcmuki2tgc" xml:space="preserve">{{Infobox religious group
|group = দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ হিন্দু
|image = Hinduism Expansion in Asia.svg
|caption = দক্ষিণ-পূব এছিয়াত [[হিন্দু ধৰ্ম]]ৰ সম্প্ৰসাৰণ
|image_size = 250px
|population= {{Circa|'''৭,৯৩৩,৭১৭'''|lk=yes}}{{increase}}
&lt;br /&gt;(জনসংখ্যাৰ ১.৪০%)
| languages = {{Plainlist|
* '''পৱিত্ৰ ভাষা:'''&lt;br /&gt;{{Hlist|[[পৱিত্ৰ ভাষা#হিন্দু ধৰ্ম|সংস্কৃত]] আৰু... [[তামিল ভাষা|তামিল]] (কিছু পৰিমাণে)}}&lt;ref name=&quot;Wiley-Blackwell1&quot;&gt;{{cite book|last1 = Johnson|first1 = Todd M.|last2 = Grim|first2 = Brian J.|title = The World's Religions in Figures: An Introduction to International Religious Demography|url = http://media.johnwiley.com.au/product_data/excerpt/47/04706745/0470674547-196.pdf|access-date = 24 November 2015|year = 2013|publisher = Wiley-Blackwell|location = Hoboken, NJ|pages = 10|url-status = dead|archive-url = https://web.archive.org/web/20131020100448/http://media.johnwiley.com.au/product_data/excerpt/47/04706745/0470674547-196.pdf|archive-date = 20 October 2013}}&lt;/ref&gt;
 }}
'''প্ৰধান কথিত ভাষা:'''&lt;br /&gt;{{Hlist| [[বালি ভাষা|বালিনী]] |[[তামিল ভাষা|তামিল]] | [[জাভানী ভাষা|জাভানিজ]] | [[টেংগেৰেজ উপভাষা|টেংগেৰেজ]] | [[অসিং ভাষা|অসিং]] | [[চাম ভাষা|চাম]] | [[ইণ্ডোনেছিয়ান ভাষা|ইণ্ডোনেছিয়ান]] | [[মালয় ভাষা|মালয়]] | [[দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ ভাষা|অন্য দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ ভাষা]] | ইংৰাজী | আৰু অন্যান্য}}
|region1 = [[ইণ্ডোনেছিয়াত হিন্দু ধৰ্ম|ইণ্ডোনেছিয়া]]
|pop1 = ৪,৬৪৬,৩৫৭
|ref1=&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2010_5/168356.htm|title=religion in Indonesia|website=2009-2017.state.gov}}&lt;/ref&gt;
|region2=[[মালয়েছিয়াত হিন্দু ধৰ্ম|মালয়েছিয়া]]
|pop2=১,৯৪৯,৮৫০
|ref2=&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://2009-2017.state.gov/r/pa/ei/bgn/2777.htm|title=religion in Malaysia|website=2009-2017.state.gov}}&lt;/ref&gt;
|region3=[[ম্যানমাৰত হিন্দু ধৰ্ম|ম্যানমাৰ]]
|pop3=৮২০,০০০
|ref3=&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.pewresearch.org/religion/2012/12/18/table-religious-composition-by-country-in-numbers|title=religion in Myanmar|website=pewresearch.org|date=18 December 2012 }}&lt;/ref&gt;
|region4=[[চিংগাপুৰত হিন্দু ধৰ্ম|চিংগাপুৰ]]
|pop4=৩৭২,৯৬৩
|
|region5=[[থাইলেণ্ডত হিন্দু ধৰ্ম|থাইলেণ্ড]]
|pop5=৮৪,০০০
|ref5=&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.globalreligiousfutures.org/countries/thailand#/?affiliations_religion_id=0&amp;affiliations_year=2010&amp;region_name=All%20Countries&amp;restrictions_year=2016|title=religion in Thailand|website=globalreligiousfuture.org|access-date=5 July 2022|archive-date=26 September 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200926171829/http://www.globalreligiousfutures.org/countries/thailand#/?affiliations_religion_id=0&amp;affiliations_year=2010&amp;region_name=All%20Countries&amp;restrictions_year=2016|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|region6=[[ফিলিপাইনছত হিন্দু ধৰ্ম|ফিলিপাইনছ]]
|pop6=৩৪,৬৩৪&lt;ref name=&quot;auto&quot;/&gt;
|
|flag=File:Om, This the first word in the world- 2013-10-30 10-55.png
|flag_size=80px
|region8=also present in small numbers in [[Hinduism in Laos|Laos]] and [[Hinduism in Cambodia|Cambodia]]}}

দক্ষিণ-পূব এছিয়াত [[হিন্দু ধৰ্ম]]ৰ এক গভীৰ প্ৰভাৱ আছিল, যিয়ে এই অঞ্চলটোৰ সাংস্কৃতিক বিকাশ আৰু ইতিহাসক এক নতুন ৰূপ দিছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web|date=25 April 2017|title=Hindu Wisdom – Suvarnabhumi|url=http://www.hinduwisdom.info/Suvarnabhumi.htm|access-date=2021-08-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20170425182329/http://www.hinduwisdom.info/Suvarnabhumi.htm|archive-date=25 April 2017}}&lt;/ref&gt; ভাৰতীয় উপমহাদেশৰপৰা ইণ্ডিক ([[ভাৰতীয়]]) লিপিসমূহৰ আগমনৰ লগে লগে, প্ৰথমৰপৰা পঞ্চম শতিকাৰ ভিতৰত এই অঞ্চলৰ লোকসকলে নিজৰ প্ৰথমবোৰ শিলালিপি বা লিখনী প্ৰস্তুত কৰি ঐতিহাসিক যুগত প্ৰৱেশ কৰে।&lt;ref&gt;{{cite book|title=Lost Kingdoms: Hindu-Buddhist Sculpture of Early Southeast Asia, Metropolitan museum, New York: exhibition catalogues|author=Guy, John|publisher=Metropolitan Museum of Art|year=2014|isbn=9781588395245|url=https://books.google.com/books?id=vO_-AgAAQBAJ&amp;q=Indic+script+in+early+Southeast+Asian+kingdom&amp;pg=PA11}}&lt;/ref&gt; বৰ্তমান সময়ত দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ হিন্দুসকলৰ ভিতৰত প্ৰধানকৈ প্ৰৱাসী ভাৰতীয় আৰু বালিলীয়া লোকসকল অন্যতম। ইয়াৰ উপৰি জাভানীজ (ইণ্ডোনেছিয়াৰ অন্যান্য সংখ্যালঘু জনগোষ্ঠী) আৰু দক্ষিণ-মধ্য ভিয়েটনামৰ 'বালামন চাম' সংখ্যালঘু জনগোষ্ঠীৰ মাজতো হিন্দু ধৰ্মৰ প্ৰচলন দেখা যায়।&lt;ref&gt;{{Cite web|title=The Religions of South Asia|url=https://asiasociety.org/education/religions-south-asia|access-date=2021-08-09|website=Asia Society|date=25 July 2017|language=en}}&lt;/ref&gt;

ভাৰতীয় সভ্যতা—যি নিজে বিভিন্ন স্বতন্ত্ৰ সংস্কৃতি আৰু জনগোষ্ঠী, বিশেষকৈ দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ প্ৰাৰম্ভিক 'মন খমেৰ' প্ৰভাৱৰ সংমিশ্ৰণত গঢ়ি উঠিছিল—দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ আঞ্চলিক ৰাজ্যসমূহৰ থলুৱা সামাজিক গাঁথনি আৰু শাসন-ব্যৱস্থাৰ সৈতে খাপ খাই পৰিছিল আৰু বিলীন হৈ গৈছিল। এই ভাৰতীয়কৰণ হোৱা ৰাজ্যসমূহৰ গঠনৰ জৰিয়তে, সৰু সৰু জনজাতীয় মুৰব্বী বা মুখিয়ালৰ নেতৃত্বত থকা থলুৱা শাসনবোৰ ভাৰতীয় শাসনপ্ৰণালীৰ দৰে 'মহাৰজা'ৰ নেতৃত্বত ডাঙৰ ডাঙৰ ৰাজ্য আৰু সাম্ৰাজ্যলৈ ৰূপান্তৰিত হৈছিল। ইয়াৰ ফলতেই দক্ষিণ-মধ্য ভিয়েটনামত চম্পা সভ্যতা, দক্ষিণ ভিয়েটনামত ফুনান ৰাজ্য, ইণ্ডোচীনত খমেৰ সাম্ৰাজ্য, মালয় উপদ্বীপত লাংকাচুকা ৰাজ্য আৰু পুৰণি কেদাহ, সুমাত্ৰাত শ্ৰীৱিজয় ৰাজ্য, আৰু জাভা, বালি তথা ফিলিপাইন দ্বীপপুঞ্জৰ কিছু অংশ সামৰি গঢ়ি উঠা মাতাৰাম ৰাজ্য, সিংহসাৰী আৰু মজাপাহিত সাম্ৰাজ্যৰ জন্ম হৈছিল। ভাৰতীয় সভ্যতাই এই অঞ্চলৰ জাতি আৰু দেশসমূহৰ ভাষা, লিপি, লিখিত পৰম্পৰা, সাহিত্য, কেলেণ্ডাৰ (পঞ্জিকা), বিশ্বাসী ব্যৱস্থা আৰু কলাত্মক দিশসমূহক গভীৰভাৱে প্ৰভাবিত কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{Cite book|last1=Lévi|first1=Sylvain|url=https://books.google.com/books?id=dx5dzJGGBg0C&amp;q=austroasiatic+influence+on+india&amp;pg=PR15|title=Pre-Aryan and Pre-Dravidian in India|last2=Przyluski|first2=Jean|last3=Bloch|first3=Jules|date=1993|publisher=Asian Educational Services|isbn=978-81-206-0772-9|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite encyclopedia |title=The spread of Hinduism in Southeast Asia and the Pacific |encyclopedia=Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/Hinduism/The-spread-of-Hinduism-in-Southeast-Asia-and-the-Pacific}}&lt;/ref&gt;

দক্ষিণ-পূব এছিয়াত ভাৰতীয় সংস্কৃতি আৰু ধৰ্মীয় পৰম্পৰাসমূহ আদৰি লোৱাৰ এটা অন্যতম কাৰণ আছিল এই যে ভাৰতীয় সংস্কৃতিৰ সৈতে দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ থলুৱা সংস্কৃতিৰ ইতিমধ্যে কিছুমান চকুত পৰা সাদৃশ্য আছিল। এই সাদৃশ্যসমূহক পূৰ্বৰ দক্ষিণ-পূব এছীয় (বিশেষকৈ অ’ষ্ট্ৰ’এছিয়াটিক, যেনে প্ৰাৰম্ভিক মুণ্ডা আৰু মন খমেৰ গোটসমূহ) আৰু হিমালয়ৰ (তিব্বতী) সাংস্কৃতিক তথা ভাষিক প্ৰভাৱে স্থানীয় ভাৰতীয় লোকসকলৰ ওপৰত পেলোৱা প্ৰভাৱৰদ্বাৰা ব্যাখ্যা কৰিব পাৰি। অধ্যাপক প্ৰজিলুস্কি, জুলছ ব্লচ আৰু লেভি কে ধৰি কেইবাজনো পণ্ডিতে এই সিদ্ধান্তত উপনীত হৈছিল যে প্ৰাৰম্ভিক ভাৰতীয় সংস্কৃতি আৰু পৰম্পৰাৰ ওপৰত এক গুৰুত্বপূৰ্ণ সাংস্কৃতিক, ভাষিক আৰু ৰাজনৈতিক মন-খমেৰ (অ’ষ্ট্ৰ’এছিয়াটিক) প্ৰভাৱ আছিল। ভাৰতক পাশ্চাত্য, প্ৰাচ্য আৰু থলুৱা পৰম্পৰাৰ এক অপূৰ্ব মিলনভূমি হিচাপে গণ্য কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{Cite book|last1=Lévi|first1=Sylvain|url=https://books.google.com/books?id=dx5dzJGGBg0C&amp;q=austroasiatic+influence+on+india&amp;pg=PR15|title=Pre-Aryan and Pre-Dravidian in India|last2=Przyluski|first2=Jean|last3=Bloch|first3=Jules|date=1993|publisher=Asian Educational Services|isbn=978-81-206-0772-9|language=en|quote=It has been further proved that not only linguistic but also certain cultural and political characteristics of ancient India can be explained by Austroasiatic (Mon-Khmer) elements.}}&lt;/ref&gt;

== প্ৰাচীন যুগ ==
প্ৰায় খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ২০০ শতিকাতে ভাৰতীয় পণ্ডিতসকলে জাভা আৰু সুমাত্ৰাৰ 'দ্বীপান্তৰ' বা 'জাভা দ্বীপ' হিন্দু ৰাজ্যৰ বিষয়ে লিখি থৈ গৈছিল। ভাৰতৰ আটাইতকৈ প্ৰাচীন মহাকাব্য 'ৰামায়ণ'তো &quot;যৱদ্বীপ&quot; নামৰ উল্লেখ পোৱা যায়। ৰামৰ বানৰ সেনাৰ প্ৰধান সুগ্ৰীৱে সীতাৰ সন্ধানত তেওঁৰ দূতসকলক যৱদ্বীপ অৰ্থাৎ জাভা দ্বীপলৈ পঠিয়াইছিল।&lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=9ic4BjWFmNIC&amp;pg=PA465|title=History Of Ancient India (portraits Of A Nation), 1/e|date=25 March 2010|publisher=Sterling Publishers Pvt. Ltd|isbn=9788120749108|via=Google Books}}&lt;/ref&gt; সেইবাবেই ইয়াক সংস্কৃত নাম &quot;যাৱক দ্বীপ&quot; (দ্বীপ = দ্বীপ বা চাৰিওফালে পানীৰে আগুৰা ভূমি) বুলি জনা গৈছিল। দক্ষিণ-পূব এছিয়ালৈ পূব ভাৰতৰ, বিশেষকৈ কলিংগৰ লগতে দক্ষিণ ভাৰতৰ ৰাজ্যসমূহৰ বণিক বা ব্যৱসায়ীসকলৰ সঘনাই আহ-যাহ আছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Hinduism – The spread of Hinduism in Southeast Asia and the Pacific|url=https://www.britannica.com/topic/Hinduism|access-date=2021-08-09|website=[[Encyclopædia Britannica]]|language=en}}&lt;/ref&gt; প্ৰায় ৪০০ খ্ৰীষ্টাব্দত পশ্চিম জাভাত ভাৰতীয় সংস্কৃতিৰ প্ৰভাৱত 'তাৰুমানগৰ' ৰাজ্য প্ৰতিষ্ঠা হয়, যাৰ শিলালিপিসমূহ ইণ্ডোনেছিয়াৰ ইতিহাসৰ আটাইতকৈ প্ৰাচীন শিলালিপিৰ ভিতৰত অন্যতম। প্ৰায় ৪২৫ খ্ৰীষ্টাব্দৰপৰা এই অঞ্চলত এক স্পষ্ট বৌদ্ধ ধৰ্মৰ প্ৰভাৱ পৰিলক্ষিত হৈছিল। প্ৰায় ষষ্ঠ শতিকাত মধ্য জাভাৰ উত্তৰ উপকূলত ভাৰতীয় আৰ্হিৰ 'কলিংগ' ৰাজ্য প্ৰতিষ্ঠা হয়। এই ৰাজ্যখনৰ নাম ভাৰতৰ পূব উপকূলৰ 'কলিংগ' ৰাজ্যৰ নামৰপৰা লোৱা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;Coedes&quot;&gt;{{cite book|last=Coedès|first=George|author-link=George Coedès|editor=Walter F. Vella|others=trans. Susan Brown Cowing|title=The Indianized States of Southeast Asia|year=1968|publisher=Uny of Hawaii Press|isbn=978-0-8248-0368-1}}&lt;/ref&gt; দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ এই সাগৰীয় যাত্ৰী বা নাৱিকসকলে ভাৰত আৰু চীন দেশৰ সৈতে ব্যাপক বাণিজ্যত লিপ্ত আছিল, যিয়ে মংগোল, চীনা আৰু জাপানীসকলৰ লগতে ইছলামিক ব্যৱসায়ীসকলৰো দৃষ্টি আকৰ্ষণ কৰিছিল। এই ইছলামিক ব্যৱসায়ীসকলে দ্বাদশ শতিকাত সুমাত্ৰাৰ আচেহ অঞ্চলত উপস্থিত হৈছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Hinduism in Southeast Asia {{!}} Encyclopedia.com|url=https://www.encyclopedia.com/environment/encyclopedias-almanacs-transcripts-and-maps/hinduism-southeast-asia|access-date=2021-08-09|website=www.encyclopedia.com}}&lt;/ref&gt; আনহাতে, মধ্যযুগীয় ভাৰতীয় পণ্ডিতসকলে ফিলিপাইনকো &quot;পাণ্যুপায়ন&quot; (যাৰ অৰ্থ হৈছে পানীৰে আগুৰা ভূ-খণ্ড) বুলি উল্লেখ কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite book|doi=10.1007/978-981-10-7317-5_6|chapter=Panyupayana: The Emergence of Hindu Polities in the Pre-Islamic Philippines|title=Cultural and Civilisational Links between India and Southeast Asia|year=2018|last1=Santarita|first1=Joefe B.|pages=93–105|isbn=978-981-10-7316-8}}&lt;/ref&gt;

ভাৰতীয় হিন্দু প্ৰভাৱ একাদশ শতিকাৰ আশে-পাশে হ্ৰাস পাবলৈ আৰম্ভ কৰে যদিও ষোড়শ শতিকালৈকে জাভাৰ দৰে ঠাইত হিন্দু ধৰ্মৰ লেখ-জোখ আছিল, আনহাতে বালিয়ে আধুনিক যুগলৈকে এনে প্ৰভাৱ অক্ষুণ্ণ ৰাখিছিল।&lt;ref&gt;Ricklefs, Merle C. &quot;Southeast Asia, Hinduism, Buddhism, and Islam in.&quot; In ''Oxford Encyclopedia of the Islamic World: Digital Collection''.: Oxford University Press.&lt;/ref&gt;

বৰ্তমান সমগ্ৰ দক্ষিণ-পূব এছিয়াত পোৱা হিন্দু সাংস্কৃতিক প্ৰভাৱৰ উদাহৰণ চোলা বংশৰ উত্তৰাধিকাৰৰ বাবে বহুখিনি ঋণী। উদাহৰণস্বৰূপে ইণ্ডোনেছিয়াৰ প্ৰম্বাননত থকা মহান মন্দিৰ কমপ্লেক্সত দক্ষিণ ভাৰতীয় স্থাপত্যৰ সৈতে কেইবাটাও সাদৃশ্য প্ৰদৰ্শন কৰা হৈছে।&lt;ref&gt;{{Cite book|title=A history of India|first=Hermann|last=Kulke|date=2004|publisher=Routledge|others=Rothermund, Dietmar 1933–|isbn=0203391268|edition=4th|location=New York|oclc=57054139}}&lt;/ref&gt;

মালয় বুৰঞ্জী ছেজাৰা মেলায়ু অনুসৰি মালাকা চুলতান ৰাজ্যৰ শাসকসকলে নিজকে চোলা সাম্ৰাজ্যৰ ৰজাৰ বংশধৰ বুলি দাবী কৰিছিল। মালয়েছিয়াত আজি চোলা শাসনৰ কথা মনত আছে কাৰণ তাত থকা বহু ৰাজকুমাৰৰ নাম চোলান বা চুলানেৰে শেষ হয়, তেনে এজন হ’ল পেৰাকৰ ৰজা ৰাজা চুলান।&lt;ref&gt;{{Cite journal|last1=Aklujkar|first1=Ashok|last2=Kalyanaraman|first2=A.|date=1971|title=Aryatarangini: The Saga of the Indo-Aryans.|journal=Pacific Affairs|volume=44|issue=3|pages=451|doi=10.2307/2755739|issn=0030-851X|jstor=2755739}}&lt;/ref&gt;

চোলা স্কুল অৱ আৰ্ট দক্ষিণ-পূব এছিয়াতো বিয়পি পৰিছিল আৰু দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ স্থাপত্য আৰু শিল্পকলাত প্ৰভাৱ পেলাইছিল।&lt;ref&gt;{{Cite book|title=Thai art with Indian influences|author=Promsak Jermsawatdi|date=1979|publisher=Abhinav Publications|oclc=6237916}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book|title=Columbia Chronologies of Asian History and Culture|url=https://archive.org/details/columbiachronolo00john|url-access=registration|last=Bowman|first=John|editor1-first=John|editor1-last=Bowman|date=31 January 2000|publisher=Columbia University Press|isbn=9780231500043|location=New York Chichester, West Sussex|doi=10.7312/bowm11004}}&lt;/ref&gt;

একাংশ পণ্ডিতে আঙুলিয়াই দিছে যে ইক্ষৱাকু আৰু সুমতিৰ কিংবদন্তিৰ উৎপত্তি হয়তো দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ মিথত মানৱতাৰ জন্মৰ তিতা গছৰপৰাই হ’ব পাৰে। ৰজা সাগৰৰ পত্নী সুমতিৰ কিংবদন্তিত কোৱা হৈছে যে তেওঁ এবিধ তিতা গছৰ সহায়ত সন্তান জন্ম দিছিল।&lt;ref&gt;{{cite book|first=Koenraad|last=Elst|author-link=Koenraad Elst|title=Update on the Aryan Invasion Debate|publisher=Aditya Prakashan|year=1999|isbn=81-86471-77-4|title-link=Update on the Aryan Invasion Debate}}; Sergent, Bernard: Genèse de l'Inde, 1997.&lt;/ref&gt;

== আধুনিক যুগ ==
[[চিত্ৰ:Bali-Ubud 0704a.jpg|left|thumb|258x258px|ইণ্ডোনেছিয়াৰ বালিত হিন্দু বালি মন্দিৰৰ প্ৰসাদ]]
আজি সমগ্ৰ দক্ষিণ-পূব এছিয়াত সজীৱ আৰু বৈচিত্ৰ্যমজ় হিন্দু সম্প্ৰদায় বিয়পি পৰে, বিশেষকৈ মালয়েছিয়া, ছিংগাপুৰ, থাইলেণ্ড, মেডান (ইণ্ডোনেছিয়া) আৰু ফিলিপাইনছত থাকি যায়, মূলতঃ বিগত শতিকাবোৰত ভাৰত উপমহাদেশৰপৰা দক্ষিণ-পূব এছিয়ালৈ প্ৰব্ৰজন কৰা তামিল লোকসকলৰ উপস্থিতিৰ বাবে। তামিল হিন্দু ধৰ্মৰ এটা উল্লেখযোগ্য দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ দিশ হ’ল থাইপুছম উৎসৱ, আনহাতে আন আন হিন্দু ধৰ্মীয় উৎসৱ যেনে দীপাৱলীও এই অঞ্চলৰ হিন্দুসকলে ভালদৰে পালন কৰে। থাইলেণ্ড আৰু কম্বোডিয়াত থাই আৰু খ্মেৰ লোকসকলে বৌদ্ধ ধৰ্মৰ লগতে হিন্দু ৰীতি-নীতি আৰু পৰম্পৰাও পালন কৰিছিল আৰু ব্ৰহ্মৰ দৰে হিন্দু দেৱতাক আজিও বহুলভাৱে শ্ৰদ্ধা কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{Cite web|title=A Tribute to Hinduism: Home|url=http://www.atributetohinduism.com/Suvarnabhumi.htm|access-date=2021-08-09|website=www.atributetohinduism.com|archive-date=15 February 2006|archive-url=https://web.archive.org/web/20060215001205/http://www.atributetohinduism.com/Suvarnabhumi.htm|url-status=dead|archivedate=2006-02-15|archiveurl=https://web.archive.org/web/20060215001205/http://www.atributetohinduism.com/Suvarnabhumi.htm|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;

ইণ্ডোনেছিয়াত কেৱল ভাৰতীয় বংশৰ লোকেই হিন্দু ধৰ্ম পালন কৰা নাই; হিন্দু ধৰ্ম এতিয়াও বালিৰ প্ৰধান ধৰ্ম হিচাপে জীয়াই আছে, য'ত স্থানীয় ইণ্ডোনেছিয়ান, বালি জনসাধাৰণে আগামা হিন্দু ধৰ্ম অনুসৰণ কৰে, যিটো হিন্দু ধৰ্মৰ এটা ভিন্নতা যিটো দ্বীপটোত প্ৰায় দু সহস্ৰাব্দ ধৰি বিকশিত হোৱা প্ৰাচীন জাভা-বালি হিন্দু পৰম্পৰাৰপৰা উদ্ভৱ হৈছে, প্ৰায়ে থলুৱা আধ্যাত্মিক উপাদানসমূহ অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Swaveda – Articles – Great Expectations: Hindu Revival Moveme...|url=http://www.swaveda.com/articles.php?action=show&amp;id=49|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20040820025445/http://www.swaveda.com/articles.php?action=show&amp;id=49|archive-date=2004-08-20|access-date=2021-08-09|website=Swaveda|archivedate=2004-08-20|archiveurl=https://web.archive.org/web/20040820025445/http://www.swaveda.com/articles.php?action=show&amp;id=49|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;বালিৰ বাহিৰেও জাভাত জাভা হিন্দু সংখ্যালঘুৰ সৰু সৰু এনক্লেভ পোৱা যায়, যেনে ব্ৰ'মো আৰু চেমেৰু আগ্নেয়গিৰিৰ ওচৰৰ টেংগাৰ পৰ্বতমালাৰ আশে-পাশে, মধ্য জাভাৰ কাৰাংগান্যাৰ ৰিজেন্সি আৰু যোগাকাৰ্টাৰ প্ৰম্বানানৰ ওচৰত। একেদৰে দক্ষিণ ভিয়েটনাম আৰু কম্বোডিয়াৰ চাম সংখ্যালঘুসকলৰ মাজতো হিন্দু ধৰ্ম পোৱা যায়: জাভানীসকলৰ দৰেই তেওঁলোকৰ অধিকাংশই মুছলমান কিন্তু সংখ্যালঘু হিন্দু। ইণ্ডোনেছিয়াৰ আন অঞ্চলত কালিমন্তনৰ দয়াকে স্বীকাৰ কৰা থলুৱা আধ্যাত্মিক বিশ্বাস আৰু হিন্দু কহাৰিংগানৰ দৰে থলুৱা ধৰ্ম চিনাক্ত কৰিবলৈ হিন্দু ধৰ্ম শব্দটো প্ৰায়ে ছাতিৰ শ্ৰেণী হিচাপে শিথিলভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।&lt;ref&gt;{{Cite web|title=South Asian religions, an introduction (article)|url=https://www.khanacademy.org/humanities/art-asia/south-asia/south-asia-intro/a/south-asian-religions-an-introduction|access-date=2021-08-09|website=[[Khan Academy]]|language=en}}&lt;/ref&gt;

ইণ্ডোনেছিয়াত হিন্দু ধৰ্মৰ পুনৰুত্থান দেশৰ সকলো প্ৰান্ততে সংঘটিত হৈছে। ১৯৭০ চনৰ আৰম্ভণিতে চুলাৱেছিৰ টোৰাজা জনগোষ্ঠীক প্ৰথমে ‘হিন্দু ধৰ্ম’ৰ ছাতিত চিনাক্ত কৰা হৈছিল, তাৰ পিছত ১৯৭৭ চনত সুমাত্ৰাৰ কাৰো বাটক আৰু ১৯৮০ চনত কালিমন্তানৰ ঙাজু দয়াক। ১৯৯৯ চনত নেশ্যনেল ইণ্ডোনেছিয়ান ব্যুৰো অৱ ষ্টেটিষ্টিকছে এক অপ্ৰকাশিত প্ৰতিৱেদনত স্বীকাৰ কৰিছিল যে প্ৰায় ১০০,০০০ লোকে আনুষ্ঠানিকভাৱে ধৰ্মান্তৰিত হৈছিল বা বিগত দুটা দশকত ইছলামৰপৰা হিন্দু ধৰ্মলৈ ‘পুনৰ ধৰ্মান্তৰিত’।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.swaveda.com/articles.php?action=show&amp;id=49|title=Swaveda – Articles – Great Expectations: Hindu Revival Moveme|access-date=2004-07-24|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20040820025445/http://www.swaveda.com/articles.php?action=show&amp;id=49|archive-date=20 August 2004|archivedate=2004-08-20|archiveurl=https://web.archive.org/web/20040820025445/http://www.swaveda.com/articles.php?action=show&amp;id=49|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;

ধৰ্মীয় পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰ্যালয়ে ২০০৭ চনলৈকে অনুমান কৰিছিল যে ইণ্ডোনেছিয়াত কমেও এক কোটি হিন্দু আছে।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://2001-2009.state.gov/g/drl/rls/irf/2007/90137.htm|title=United States Department of State|date=14 September 2007}}&lt;/ref&gt;

হিন্দু ধৰ্মৰ বৃদ্ধিৰ মূলতে হৈছে জাভাৰ বিখ্যাত ভৱিষ্যদ্বাণী সবদাপালন আৰু জয়াবায়া। শেহতীয়াকৈ হিন্দু ধৰ্ম গ্ৰহণ কৰা বহু লোক সুকৰ্ণোৰ পিএনআইৰ পৰিয়ালৰ সদস্য আছিল, আৰু এতিয়া মেগাৱতী সুকৰ্ণপুত্ৰীক সমৰ্থন কৰে। ‘মাজাপাহিতৰ ধৰ্ম’ (হিন্দু ধৰ্ম)লৈ এই প্ৰত্যাৱৰ্তন জাতীয়তাবাদী গৌৰৱৰ বিষয়। 

ইণ্ডোনেছিয়ান বালিসকলৰ কাষত এতিয়া বালামন চামসকল দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ একমাত্ৰ জীয়াই থকা স্থানীয় (অভাৰতীয়) হিন্দু। ভিয়েটনামত চাম জনগোষ্ঠীয় সংখ্যালঘুৰ প্ৰায় ১ লাখ ৬০ হাজাৰ সদস্য আছে। ইয়াৰে অধিকাংশই ইছলাম ধৰ্ম পালন কৰাৰ বিপৰীতে কিছুমান হিন্দু। শতিকাজুৰি কিন (ভিয়েটনামী)ৰ আধিপত্য থকাৰ পিছত আজি চাম সংস্কৃতিক পুনৰুজ্জীৱিত কৰাৰ কিছু প্ৰচেষ্টা চলিছে।&lt;ref&gt;{{cite news|work=National Geographic|title=The Cham: Descendants of Ancient Rulers of South China Sea Watch Maritime Dispute From Sidelines, The ancestors of Vietnam's Cham people built one of the great empires of Southeast Asia|author=Adam Bray|date=18 June 2014|url=http://news.nationalgeographic.com/news/2014/06/140616-south-china-sea-vietnam-china-cambodia-champa/|archive-url=https://web.archive.org/web/20140620153051/http://news.nationalgeographic.com/news/2014/06/140616-south-china-sea-vietnam-china-cambodia-champa/|url-status=dead|archive-date=20 June 2014}}&lt;/ref&gt;

== দেশসমূহ ==
হিন্দু ধৰ্ম দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ সংখ্যালঘু ধৰ্ম আৰু ইয়াৰ জনসংখ্যা ইণ্ডোনেছিয়া, মালয়েছিয়া, ছিংগাপুৰ আৰু ম্যানমাৰত যথেষ্ট। ইণ্ডোনেছিয়া বিশ্বৰ চতুৰ্থ বৃহত্তম হিন্দু জনসংখ্যা, মূলতঃ বালি দ্বীপত। 

=== ব্ৰুণেই ===
মাজাপাহিত সাম্ৰাজ্যৰ প্ৰতি আনুগত্যৰ জৰিয়তে হিন্দু ধৰ্ম ব্যাপকভাৱে প্ৰভাবিত হৈছিল আৰু স্থানীয় লোকে গ্ৰহণ কৰিছিল। পিছলৈ ১৫ শতিকাৰ সময়ছোৱাত আৰবসকলে ব্ৰুনাই আক্ৰমণ কৰে যাৰ ফলত নাগৰিকসকলৰ ওপৰত বলপূৰ্বক ধৰ্মান্তৰকৰণ আৰু গণ নিৰ্যাতনৰ বাবে হিন্দু শাসনৰ অন্ত পৰে। 

=== কম্বোডিয়া ===
মূল প্ৰবন্ধ: [[:en:Hinduism_in_Cambodia|কম্বোডিয়াত হিন্দু ধৰ্ম]]
[[চিত্ৰ:A statue inside the Angkor Wat in Cambodia; January 2020.jpg|left|thumb|বিষ্ণুৰ মূৰ্তিৰপৰা ৰূপান্তৰিত অংকোৰ ৱাটত বুদ্ধৰ মূৰ্তি]]
ফুনান ৰাজ্যৰ আৰম্ভণিতে [[কম্বোডিয়া]] প্ৰথমে [[হিন্দু ধৰ্ম]]ৰদ্বাৰা প্ৰভাবিত হৈছিল। হিন্দু ধৰ্ম খ্মেৰ সাম্ৰাজ্যৰ অন্যতম চৰকাৰী ধৰ্ম আছিল। বিশ্বৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ মন্দিৰ কমপ্লেক্স (বৰ্তমান বৌদ্ধ) আংকৰ ৱাট এসময়ত হিন্দু মন্দিৰ আছিল। খ্মেৰ ৰাজ্যত পালন কৰা প্ৰধান ধৰ্ম আছিল হিন্দু ধৰ্ম, তাৰ পিছত বৌদ্ধ ধৰ্মৰ জনপ্ৰিয়তা। প্ৰথম অৱস্থাত ৰাজ্যখনে হিন্দু ধৰ্মক মূল ৰাষ্ট্ৰ ধৰ্ম হিচাপে অনুসৰণ কৰিছিল। 
[[চিত্ৰ:Angkor Vat (6783535194).jpg|thumb|কম্বোডিয়াৰ অংকোৰ ৱাট হৈছে দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ শতাধিক প্ৰাচীন হিন্দু মন্দিৰৰ ভিতৰত এটা। ]]
মহাদেৱৰ [[বিষ্ণু]] আৰু [[শিৱ]] খ্মেৰ হিন্দু মন্দিৰত পূজা কৰা আটাইতকৈ পূজনীয় [[দেৱতা (হিন্দু ধৰ্ম)|দেৱতা]] আছিল। মৰণোত্তৰ ৰজা দ্বিতীয় সূৰ্য্যবৰ্মানক বিষ্ণু হিচাপে সন্মান জনাবলৈ অংকোৰ ৱাটৰ দৰে মন্দিৰবোৰক প্ৰকৃততে প্ৰেহ পিছনুলোক (সংস্কৃতত ভাৰ বিষ্ণুলোক) বা বিষ্ণুৰ ৰাজ্য বুলি জনা যায়। [[ব্ৰাহ্মণ]] (হিন্দু পুৰোহিত)দ্বাৰা কৰা হিন্দু অনুষ্ঠান আৰু অনুষ্ঠান, সাধাৰণতে ৰজাৰ পৰিয়ালৰ শাসক অভিজাত শ্ৰেণী, সম্ভ্ৰান্ত আৰু শাসক শ্ৰেণীৰ মাজতহে থাকিল। 

খমেৰ সাম্ৰাজ্যই এখন জটিল সমাজ গঢ়ি তুলিছিল য'ত অত্যাধুনিক সংস্কৃতি, কলা আৰু স্থাপত্যৰ বিকাশ হৈছিল। খমেৰ ৰজা আৰু তেওঁৰ বিষয়াসকল জলসিঞ্চন ব্যৱস্থাপনা আৰু পানী বিতৰণৰ দায়িত্বত আছিল, য'ত কেনেল, খাদ আৰু বৰায় নামৰ বিশাল জলাধাৰৰ দৰে জটিল জলসিঞ্চন আন্তঃগাঁথনিৰ এটা শৃংখলা অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। সমাজখন হিন্দু বৰ্ণ ব্যৱস্থাক প্ৰতিফলিত কৰা এটা শ্ৰেণী ব্যৱস্থাৰ ভিত্তিত সজ্জিত আছিল, য'ত সাধাৰণ মানুহ – ধানৰ কৃষক আৰু মাছমৰীয়াসকল – জনসংখ্যাৰ বৃহৎসংখ্যক অংশ গঠন কৰিছিল। ক্ষত্ৰিয়সকল – ৰাজবংশ, অভিজাতসকল, সেনাপতিসকল, সৈন্যসকল, আৰু যোদ্ধাসকল – এটা শাসনকাৰী অভিজাত শ্ৰেণী আৰু কৰ্তৃপক্ষ গঠন কৰিছিল। অন্যান্য সামাজিক শ্ৰেণীৰ ভিতৰত আছিল ব্ৰাহ্মণ (পুৰোহিত), ব্যৱসায়ী, কাঠমিস্ত্ৰী আৰু শিল্পকৰ্মী, কুমহৰ, ধাতুশিল্পী, সোণাৰ আৰু বয়নশিল্পী, আৰু সামাজিকভাৱে সৰ্বনিম্ন স্তৰত আছিল দাস-দাসী। বিস্তৃত জলসিঞ্চন প্ৰকল্পসমূহে অতিৰিক্ত ধান উৎপাদন কৰিছিল যাৰদ্বাৰা এক বিশাল জনসংখ্যাক জীৱন-ধাৰণ কৰিব পৰা হৈছিল। ৰাষ্ট্ৰীয় ধৰ্ম আছিল হিন্দু ধৰ্ম কিন্তু দেৱৰাজৰ ধৰ্মীয় অনুশাসনৰদ্বাৰা প্ৰভাবিত হৈছিল, যি খেমাৰ ৰজাসকলক পৃথিৱীত জীৱিত দেৱতাসমূহৰ ঐশ্বৰিক গুণৰ অধিকাৰী হিচাপে উন্নীত কৰিছিল, যাক বিষ্ণু বা শিৱৰ অৱতাৰ বুলি কোৱা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;God and King&quot;&gt;{{cite book|url=http://www.easternbookcorporation.com/moreinfo.php?txt_searchstring=7306|archive-url=https://web.archive.org/web/20060513032347/http://www.easternbookcorporation.com/moreinfo.php?txt_searchstring=7306|url-status=dead|archive-date=13 May 2006|title=God and King : The Devaraja Cult in South Asian Art &amp; Architecture|author=Sengupta, Arputha Rani (Ed.)|year=2005|publisher=National Museum Institute|isbn=8189233262|access-date=14 September 2012}}&lt;/ref&gt;ৰাজনীতিত, এই মৰ্যাদাক ৰজাৰ শাসনৰ ঐশ্বৰিক ন্যায্যতা হিচাপে গণ্য কৰা হৈছিল। এই পূজাৰ ফলত খমেৰ ৰজাসকলে বিশাল স্থাপত্য প্ৰকল্প আৰম্ভ কৰিব পাৰিছিল, ৰজাৰ পৃথিৱীত দৈবিক শাসন উদ্‌যাপন কৰিবলৈ অংকোৰ ৱাট আৰু বায়নৰ দৰে মহিমামণ্ডিত স্মৃতিস্তম্ভ নিৰ্মাণ কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{Cite news|date=14 August 2007|title=Map reveals ancient urban sprawl|language=en-GB|url=https://news.bbc.co.uk/1/hi/sci/tech/6945574.stm|access-date=2021-08-09}}&lt;/ref&gt;

সাম্ৰাজ্যৰ আনুষ্ঠানিক ধৰ্মসমূহৰ ভিতৰত হিন্দুধৰ্ম আৰু মহাযান বৌদ্ধধৰ্ম অন্তৰ্ভুক্ত আছিল, যেতিয়ালৈকে ১৩ শতিকাত শ্ৰীলংকাৰপৰা প্ৰৱৰ্তনৰ পাছত থেৰাভাদা বৌদ্ধধৰ্ম প্ৰচলিত হোৱা নাছিল, এমনকি নিম্ন শ্ৰেণীৰ মাজতো।&lt;ref&gt;[[Hinduism in Southeast Asia#Keyes1995|Keyes, 1995]], pp.78–82&lt;/ref&gt;সেই সময়ৰ পৰা, কম্বোডিয়াত হিন্দু ধৰ্মৰ ক্ৰমশঃ পতন ঘটে আৰু অৱশেষত থেৰাৱাদান বৌদ্ধ ধৰ্মই ৰাজ্যৰ প্ৰধান ধৰ্ম হিচাপে স্থান লাভ কৰে। তাৰ সত্ত্বেও, হিন্দু ধৰ্মীয় অনুষ্ঠানসমূহে ৰাজ্যত এতিয়াও গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰি আছে। প্ৰতিবেশী থাইলেণ্ডৰ দৰে, ৰাজ্যাভিষেকৰ অনুষ্ঠান প্ৰধানত ৰাজকীয় ব্ৰাহ্মণসকলে পৰিচালনা কৰে, যাৰ সময়ত ৰজাই প্ৰাচীন ৰাষ্ট্ৰীয় পৰম্পৰা বজাই ৰাখিবলৈ দেৱতা বিষ্ণু আৰু শিৱৰ মূৰ্তিৰ সন্মুখত শপত গ্ৰহণ কৰে।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.phnompenhpost.com/national/royal-cambodian-coronation|title=A Royal Cambodian Coronation}}&lt;/ref&gt;

=== ইণ্ডোনেছিয়া ===
মূল প্ৰবন্ধ: [[:en:Hinduism_in_Indonesia|ইণ্ডোনেছিয়াত হিন্দু ধৰ্ম]]
[[চিত্ৰ:Candi Prambanan; candi Hindu terindah di Asia Tenggara.jpg|left|thumb|ইণ্ডোনেছিয়াৰ সৰ্ববৃহৎ হিন্দু মন্দিৰৰ স্থান, ৯ম শতিকাৰ প্ৰাম্বানন ত্ৰিমূৰ্তি মন্দিৰ কমপ্লেক্সৰ প্ৰধান তিনিটা স্তম্ভ]]
বৰ্তমান ইণ্ডোনেছিয়াত, মুঠ জনসংখ্যাৰ ১.৭% লোকে হিন্দু ধৰ্ম পালন কৰে। ২০১০ চনৰ জনগণনা অনুসৰি, হিন্দুসকলে বালিৰ জনসংখ্যাৰ ৮৩.২৯% আৰু মধ্য কালিমান্তানৰ জনসংখ্যাৰ ৫.৭৫% গঠন কৰে। যি কি নহওক, চতুৰ্থ শতিকাৰপৰা পোন্ধৰশ শতিকালৈকে, অধিকাংশ জনসংখ্যায় হিন্দুধৰ্ম আৰু বৌদ্ধধৰ্ম গ্ৰহণ কৰিছিল, লগতে স্থানীয় আদিবাসী এনিমিজম আৰু ডাইনামিজম বিশ্বাসৰ সৈতে প্ৰাকৃতিক আৰু পূৰ্বপুৰুষৰ আত্মাক সন্মান জনাইছিল। ১৫ ৰপৰা ১৬ শতিকাৰ ভিতৰত ইছলামে ইণ্ডোনেছিয়াৰ দ্বীপপুঞ্জত সংখ্যাগৰিষ্ঠ ধৰ্ম হিচাপে হিন্দুধৰ্ম আৰু বৌদ্ধধৰ্মক প্ৰতিষ্থাপন কৰিছিল। হিন্দু ধৰ্মৰ প্ৰভাৱে বালি, জাভা আৰু ছুমাট্ৰাৰ সংস্কৃতিত গভীৰভাৱে নিজৰ ছাপ ৰাখিছে। বালি হৈছে এক সময়ত হিন্দু প্ৰভুত্বাধীন অঞ্চলৰ অন্তিম অৱশিষ্টাংশ।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sp2010.bps.go.id/index.php/site/tabel?tid=321&amp;wid=0|title=Sensus Penduduk 2010}}&lt;/ref&gt; 
[[চিত্ৰ:Bratan Bali Indonesia Balinese-family-after-Puja-01.jpg|thumb|[[বালি হিন্দু ধৰ্ম|হিন্দু]] [[বালি জনগোষ্ঠী|বালিনী]] পৰিয়াল [[পূৰা উলুন দানু ব্ৰতন|ব্ৰতন মন্দিৰ]]ত পূজাৰ পিছত। ]]
প্ৰথম শতিকাৰ আৰম্ভণিতে হিন্দু প্ৰভাৱে ইণ্ডোনেছিয়াৰ দ্বীপপুঞ্জত প্ৰৱেশ কৰিছিল। চতুৰ্থ শতিকাত, পূব কালিমান্তানৰ কুটাই, পশ্চিম জাভাৰ তৰুমানগাৰা আৰু মধ্য জাভাৰ হ'লিং (কালিংগা) ৰাজ্যসমূহ এই অঞ্চলত প্ৰতিষ্ঠিত প্ৰাৰম্ভিক হিন্দু ৰাজ্যসমূহৰ ভিতৰত আছিল। উল্লেখযোগ্য প্ৰাচীন ইণ্ডোনেছিয়াৰ হিন্দু ৰাজ্যসমূহ হৈছে মাতাৰাম ৰাজ্য (নৱম শতিকাৰ ৰাজকীয় ত্ৰিমূৰ্তি প্ৰাম্বানন মন্দিৰ নিৰ্মাণৰ বাবে বিখ্যাত) তাৰ পাছত কেদিৰি, সিংঘাসাৰী আৰু চতুৰ্দশ শতিকাৰ মাজাপাহিত, হিন্দু-বৌদ্ধ জাভানীয় সাম্ৰাজ্যৰ ভিতৰত অন্তিম আৰু বৃহত্তম। হিন্দু সভ্যতাসমূহে ইণ্ডোনেছিয়াৰ সংস্কৃতিত নিজৰ চিহ্ন ৰাখি গৈছে। মহাভাৰত আৰু ৰামায়ণ মহাকাব্যসমূহ, ইণ্ডোনেছিয়াৰ কলাৰ ধৰণসমূহৰ মাজত স্থায়ী পৰম্পৰা হৈ পৰিল, যি ৱায়াং ছায়া পুতলা আৰু নৃত্য অনুষ্ঠানত প্ৰকাশ পাইছিল। বহুতো ইণ্ডোনেছিয়ান নাম সংস্কৃত ভিত্তিক, আৰু বাহাসা ইণ্ডোনেছিয়াত সংস্কৃত উৎসৰ বহুতো ঋণ শব্দ আছে। বিষ্ণুৰ বাহন গৰুড়ক ৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰতীক গৰুড় পঞ্চশীল আৰু গৰুড় ইণ্ডোনেছিয়া নামৰ পতাকা বহনকাৰী ৰাষ্ট্ৰীয় বিমান সংস্থা দুয়োটাৰে প্ৰতীক হিচাপে গ্ৰহণ কৰা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;ricklefs&quot;&gt;{{Cite book|last=Ricklefs|first=Merle Calvin|title=A history of modern Indonesia since c. 1300 (2nd ed.)|publisher=Stanford University Press / Macmillans|year=1993|isbn=9780804721950}}&lt;/ref&gt; 
[[চিত্ৰ:17 Years of Sekar Jepun 2014-11-01 18.jpg|thumb|[[বালি হিন্দু ধৰ্ম|বালি হিন্দু]] ৰ এটা নৃত্য পৰিৱেশন। এই নৃত্যবোৰৰ বহুতো হিন্দু মহাকাব্য আৰু অন্যান্য সাহিত্যৰ পৌৰাণিক বা আধ্যাত্মিক কাহিনী প্ৰতিফলিত কৰা অনুষ্ঠান। ]]
বৰ্তমান, ইণ্ডোনেছিয়া চৰকাৰে ইছলাম, প্ৰটেষ্টাণ্ট, ৰোমান কেথলিক, বৌদ্ধ আৰু কনফুচিয়ানিজমৰ লগতে হিন্দু ধৰ্মক দেশৰ ছটা আনুষ্ঠানিকভাৱে অনুমোদিত ধৰ্ম হিচাপে স্বীকৃতি দিছে। জাভাৰ হিন্দু সম্প্ৰদায়বোৰ সাধাৰণতে নিৰ্মিত মন্দিৰ (পুৰা) বা পুৰাতাত্ত্বিক মন্দিৰৰ স্থান (কান্দি)ৰ চাৰিওফালে কেন্দ্ৰীভূত হয় যিবোৰ হিন্দু ধৰ্মৰ উপাসনাৰ স্থান হিচাপে পুনৰুদ্ধাৰ কৰা হৈছে।&lt;ref&gt;{{cite journal|last=Hosen|first=N|title=Religion and the Indonesian Constitution: A Recent Debate|journal=Journal of Southeast Asian Studies|volume=36|issue=3|pages=419–440|publisher=Cambridge University Press|date=8 September 2005|url=http://eprint.uq.edu.au/archive/00002795/01/hosen-JSEAS.pdf|doi=10.1017/S0022463405000238|s2cid=1636786|access-date=26 October 2006|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20060828034442/http://eprint.uq.edu.au/archive/00002795/01/hosen-JSEAS.pdf|archive-date=28 August 2006|archivedate=28 August 2006|archiveurl=https://web.archive.org/web/20060828034442/http://eprint.uq.edu.au/archive/00002795/01/hosen-JSEAS.pdf|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt; 

পূব জাভাৰ এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ হিন্দু মন্দিৰ হৈছে পূৰা মান্দাৰাগিৰি সুমেৰু আগুং, যি মাউণ্টৰ ঢালত অৱস্থিত। জাভাৰ সৰ্বোচ্চ পৰ্বত চেমেৰু। আন এটা হিন্দু মন্দিৰ, যাক জাভাৰ অন্তিম হিন্দু ৰাজনৈতিক ব্যৱস্থা ব্লাম্বাঙ্গান সাম্ৰাজ্যৰ সৈতে সংপৃক্ত ক্ষুদ্ৰ প্ৰত্নতাত্ত্বিক অৱশেষ থকা এটা স্থানত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল, আৰু পূৰা লোকা মোক্ষা জয়াবায়া (কেদিৰিৰ ওচৰৰ মেনাং গাঁৱত), য'ত হিন্দু ৰজা আৰু ভৱিষ্যতবক্তা জয়াবায়াই আধ্যাত্মিক মুক্তি (মোক্ষ) লাভ কৰিছিল বুলি কোৱা হয়। আন এটা স্থান হৈছে পূব জাভাৰ নতুন পূৰা পুচাক ৰাউং, যাক বালিনীয় সাহিত্যত সেই স্থান হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছে য'ৰপৰা মহৰ্ষি মাৰ্কণ্ডেয়ে ১৪ শতিকাত হিন্দু ধৰ্ম বালীলৈ লৈ গৈছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.aboutbali.beritabali.com/read/2017/06/17/201706170003/kisah-kedatangan-rsi-markandeya-versi-bali-majapahit-dan-bali-aga|title=Kisah Kedatangan Rsi Markandeya Versi Bali Majapahit dan Bali Aga - Beritabali.com|website=aboutbali.beritabali.com|language=id|access-date=2020-04-19|archive-date=26 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210926025841/https://www.aboutbali.beritabali.com/read/2017/06/17/201706170003/kisah-kedatangan-rsi-markandeya-versi-bali-majapahit-dan-bali-aga|url-status=dead|archivedate=2021-09-26|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210926025841/https://www.aboutbali.beritabali.com/read/2017/06/17/201706170003/kisah-kedatangan-rsi-markandeya-versi-bali-majapahit-dan-bali-aga|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt; 

প্ৰাচীন হিন্দু মন্দিৰ স্থানৰ প্ৰধান প্ৰত্নতাত্ত্বিক অৱশিষ্টৰ আশে-পাশে পুনৰুত্থানৰ উদাহৰণ কিংবদন্তি হিন্দু সাম্ৰাজ্য মাজাপাহিতৰ ৰাজধানী মোজোকেৰ্ট’ৰ ওচৰৰ ট্ৰ’উলানত পোৱা গৈছিল। স্থানীয় হিন্দু আন্দোলনে নতুনকৈ খনন কৰা মন্দিৰ ভৱন এটাৰ নিয়ন্ত্ৰণ লাভৰ বাবে সংগ্ৰাম কৰি আছে যিটো তেওঁলোকে সক্ৰিয় হিন্দু পূজাৰ স্থান হিচাপে পুনৰুদ্ধাৰ কৰা দেখিব বিচাৰে। সৰু হিন্দু ৰাজ্য মাজাপাহিটক সাম্ৰাজ্যলৈ ৰূপান্তৰিত কৰাৰ অভিযোগ উত্থাপন কৰা ব্যক্তিজনৰ নামত এই মন্দিৰটো উছৰ্গা কৰা হৈছে। যদিও পূব জাভাত ইছলামকৰণৰ প্ৰতিৰোধৰ ইতিহাস অধিক স্পষ্ট হৈ পৰিছে, তথাপি প্ৰম্বাননৰ প্ৰাচীন হিন্দু কীৰ্তিচিহ্নৰ ওচৰত মধ্য জাভাতো হিন্দু সম্প্ৰদায়ৰ সম্প্ৰসাৰণ ঘটিছে। ২০১৯ চনৰ ৯ নৱেম্বৰৰপৰা ১২ নৱেম্বৰলৈ এই মন্দিৰ চৌহদত মহান অভিষেক পৱিত্ৰ অনুষ্ঠান অনুষ্ঠিত হয়। ৮৫৬ চনত প্ৰম্বনন মন্দিৰ প্ৰতিষ্ঠা হোৱাৰ ১১৬৩ বছৰৰ পাছত প্ৰথমবাৰৰ বাবে এই হিন্দু অনুষ্ঠান অনুষ্ঠিত হৈছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://dharmadana.id/umat-hindu-diy-gelar-ritual-pensucian-candi-prambanan-pertama-setelah-ribuan-tahun/|title=Umat Hindu DIY Gelar Ritual Pensucian Candi Prambanan Pertama Setelah Ribuan Tahun » Badan Dharma Dana Nasional|date=13 November 2019|website=Badan Dharma Dana Nasional|language=id-ID|access-date=2020-04-19|archive-date=12 August 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200812215033/https://dharmadana.id/umat-hindu-diy-gelar-ritual-pensucian-candi-prambanan-pertama-setelah-ribuan-tahun/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.thejakartapostimages.com/images/view/41261|title=Upacara Abhiseka di Candi Prambanan Yogyakarta by {{!}} The Jakarta Post Images|website=thejakartapostimages.com|access-date=2019-12-04}}&lt;/ref&gt; অভিষেক অনুষ্ঠানৰ উদ্দেশ্য আছিল মন্দিৰটো পৰিষ্কাৰ, পৱিত্ৰ আৰু শুদ্ধ কৰা, এইদৰে ইয়াৰ অৰ্থ হ’ল যে মন্দিৰটো কেৱল প্ৰত্নতাত্ত্বিক আৰু পৰ্যটনস্থলী নহয়, বৰঞ্চ হিন্দু ধৰ্মীয় কাৰ্যকলাপৰ কেন্দ্ৰবিন্দু হিচাপে ইয়াৰ মূল কাৰ্য্যকো পুনৰুদ্ধাৰ কৰা হৈছে।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.bumn.go.id/borobudur/berita/1-Abhiseka-Prambanan|title=Abhiseka Prambanan|last=Kurnia|first=Fadjrin|website=bumn.go.id/|language=id|date=5 November 2019|access-date=2019-12-04|archive-date=4 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191204150425/http://www.bumn.go.id/borobudur/berita/1-Abhiseka-Prambanan|url-status=dead|archivedate=4 December 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20191204150425/http://www.bumn.go.id/borobudur/berita/1-Abhiseka-Prambanan|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;

=== লাওছ ===
লাওছৰ জনসংখ্যাৰ ০.১%তকৈও কম হিন্দু ধৰ্ম। লাওছৰ প্ৰায় ৭,০০০ লোক হিন্দু। 

প্ৰাচীন লাওছ হিন্দু খ্মেৰ সাম্ৰাজ্যৰ অংশ আছিল। ৱাট ফৌ সেই সময়ৰ অন্যতম শেষ প্ৰভাৱ। ৰামায়ণৰ লাওচীয়া অভিযোজনটোক ফ্ৰা লাক ফ্ৰা লম বুলি কোৱা হয়। 

=== মালয়েছিয়া ===
[[চিত্ৰ:Taipusam Batu Caves, 2012 - panoramio (6).jpg|thumb|মালয়েছিয়াৰ বাটু গুহা মন্দিৰত থাইপুছাম উৎসৱ। মালয়েছিয়াৰ হিন্দুসকলৰ অধিকাংশই তামিল। ]]
মালয়েছিয়াৰ চতুৰ্থ বৃহত্তম ধৰ্ম হিন্দু ধৰ্ম। ২০১০ চনৰ মালয়েছিয়াৰ লোকপিয়ল অনুসৰি প্ৰায় ১৭.৮ লাখ মালয়েছিয়াৰ বাসিন্দা (মুঠ জনসংখ্যাৰ ৬.৩%) হিন্দু।&lt;ref&gt;[http://www.statistics.gov.my/portal/index.php?option=com_content&amp;id=1215 2010 Population and Housing Census of Malaysia (Census 2010)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140914022602/http://www.statistics.gov.my/portal/index.php?option=com_content&amp;id=1215|date=14 September 2014}} Department of Statistics Malaysia, Official Portal (2012)&lt;/ref&gt;

অধিকাংশ মালয়েচিয়ান হিন্দু উপদ্বীপীয় মালয়েচিয়াৰ পশ্চিম অংশত বসবাস কৰে। প্ৰাচীন আৰু মধ্যযুগীয় সময়ছোৱাত ভাৰতীয় হিন্দু আৰু বৌদ্ধ ধৰ্মাৱলম্বীসকল মালয়েচিয়ালৈ আহিবলৈ আৰম্ভ কৰিছিল। ১৯ আৰু ২০ শতিকাত ব্ৰিটিছ ঔপনিৱেশিক সাম্ৰাজ্যই কফি আৰু কুঁহিয়াৰ খেতিৰ লগতে টিন খনিৰ চুক্তিবদ্ধ শ্ৰমিক হিচাপে দক্ষিণ ভাৰতৰপৰা বৃহৎসংখ্যক হিন্দুক মালয়েচিয়ালৈ আনিছিল; পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁলোকক চীনা বৌদ্ধসকলৰ সৈতে ৰবৰ বাগানসমূহত বৃহৎ সংখ্যাত নিয়োজিত কৰা হৈছিল। শ্ৰমিকৰ পৰিৱৰ্তন হ্ৰাস কৰা আৰু শ্ৰমৰ স্থিৰতা বৃদ্ধি কৰাৰ উদ্দেশ্যে প্ৰস্তুত কৰা ব্ৰিটিছ ‘কাংগানী’ নিযুক্তি ব্যৱস্থাই হিন্দু শ্ৰমিকসকলক মালয়েচিয়াত ব্ৰিটিছ কাম-কাজত যোগ দিবলৈ ভাৰতৰপৰা তেওঁলোকৰ বন্ধু-বান্ধৱ আৰু পৰিয়ালৰ লোকক নিযুক্তি দিবলৈ উৎসাহিত কৰিছিল। ১৯০০ চনৰ আৰম্ভণিৰ ভাগত এই কাংগানী ব্যৱস্থাই মালয়েচিয়ালৈ বহুসংখ্যক তামিল হিন্দুক লৈ আহিছিল।&lt;ref&gt;Sandhu (2010), Indians in Malaya: Some Aspects of Their Immigration and Settlement (1786–1957), Cambridge University Press, {{ISBN|978-0521148139}}, pp. 89–102&lt;/ref&gt;১৯৫০ চনৰ ভিতৰত মালয়েছিয়াৰ প্ৰায় ১২.৮% জনসংখ্যায় হিন্দু বুলি দাবী কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Siddha Community|url=http://www.siddha.com.my/|access-date=2021-08-09|website=www.siddha.com.my}}&lt;/ref&gt;

১৯৫৭ চনত মালয়েছিয়াই ব্ৰিটিছ ঔপনিৱেশিক সাম্ৰাজ্যৰপৰা স্বাধীনতা লাভ কৰাৰ পাছত মালয়েছিয়াই নিজৰ চৰকাৰী ৰাষ্ট্ৰ ধৰ্মক ইছলাম বুলি ঘোষণা কৰি বৈষম্যমূলক সংবিধানৰ লগতে ১৯৭১ চনৰ দেশদ্ৰোহ আইন গ্ৰহণ কৰে যিয়ে মালয়েছিয়াই ধৰ্ম, ভাষা আৰু নাগৰিকত্ব নীতিৰ প্ৰতি মালয়েছিয়াৰ ব্যৱহাৰৰ ওপৰত ৰাজহুৱা বিতৰ্ক সীমিত কৰি পেলায়।&lt;ref name=&quot;2011report&quot;&gt;[http://www.refworld.org/docid/502105a42d.html 2011 Report on International Religious Freedom – Malaysia] U.S. State Department (2012)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;gandg&quot;&gt;Gill &amp; Gopal, Understanding Indian Religious Practice in Malaysia, J Soc Sci, 25(1-2-3): 135–146 (2010)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Raymond Lee, Patterns of Religious Tension in Malaysia, Asian Survey, Vol. 28, No. 4 (Apr. 1988), pp. 400–418&lt;/ref&gt; যোৱা দশকবোৰত মালয়েছিয়াৰ বিভিন্ন ৰাজ্য চৰকাৰ আৰু ইয়াৰ শ্বৰীয়ত আদালতে আন সংখ্যালঘু ধৰ্মৰ লগতে হিন্দুসকলৰ ওপৰত ধৰ্মীয় নিৰ্যাতন চলোৱাৰ বাতৰি বাঢ়িছে।&lt;ref name=&quot;2011report2&quot;&gt;[http://www.refworld.org/docid/502105a42d.html 2011 Report on International Religious Freedom – Malaysia] U.S. State Department (2012)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://2009-2017.state.gov/documents/organization/222357.pdf Religious Freedom Report 2013 – Malaysia] U.S. State Department (2014)&lt;/ref&gt; ব্যক্তিগত সম্পত্তিত নিৰ্মিত, আৰু মালয়েছিয়াৰ স্বাধীনতাৰ বহু আগতেই নিৰ্মাণ কৰা হিন্দু মন্দিৰসমূহ শেহতীয়া বছৰবোৰত মালয়েছিয়াৰ চৰকাৰী বিষয়াসকলে ভাঙি পেলাইছে।&lt;ref&gt;[https://2009-2017.state.gov/documents/organization/208456.pdf Religious Freedom Report 2012 – Malaysia] U.S. State Department (2013)&lt;/ref&gt; ১৯৭০ চনৰপৰা মালয়েছিয়াৰপৰা হিন্দুসকলৰ (বৌদ্ধ আৰু খ্ৰীষ্টানসকলৰ লগতে) বৃহৎ পৰিসৰৰ প্ৰব্ৰজন ঘটিছে।&lt;ref&gt;[http://www.orfonline.org/cms/export/orfonline/modules/issuebrief/attachments/malaysia_1203067850658.pdf Malaysian Indian Community: Victim of ‘Bumiputera’ Policy] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140913194927/http://www.orfonline.org/cms/export/orfonline/modules/issuebrief/attachments/malaysia_1203067850658.pdf|date=13 September 2014}} ORF Issue Report (2008)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;akaur&quot;&gt;Amarjit Kaur, [http://asiapacific.anu.edu.au/newmandala/2013/02/20/aliens-in-the-land-indian-migrant-workers-in-malaysia/ Indian migrant workers in Malaysia – part 1] Australian National University&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;akaur2&quot;&gt;Amarjit Kaur, [http://asiapacific.anu.edu.au/newmandala/2013/02/21/aliens-in-the-land-indian-migrant-workers-in-malaysia-part-2/ Indian migrant workers in Malaysia – part 2] Australian National University&lt;/ref&gt;

মালয়েছিয়াৰ হিন্দুসকলে দীপাৱলী (পোহৰৰ উৎসৱ), থাইপুছাম (ভগৱান মুৰুগান উৎসৱ), পংগল (চপোৱা উৎসৱ) আৰু নৱৰাত্ৰি (দুৰ্গা উৎসৱ) পালন কৰে। 

=== ম্যানমাৰ ===
[[চিত্ৰ:Hindu temple procession cart, Yangon.jpg|thumb|ম্যানমাৰৰ ইয়াংগনত হিন্দু শোভাযাত্ৰা]]
বাৰ্মাত (ম্যানমাৰ) প্ৰায় ৮,৪০,০০০ লোকে হিন্দু ধৰ্ম পালন কৰে, যদিও ইয়াৰ কোনো নিৰ্ভৰযোগ্য লোকপিয়লৰ তথ্য উপলব্ধ নাই। ম্যানমাৰৰ বেছিভাগ হিন্দুই হৈছে বাৰ্মীজ ভাৰতীয়। &lt;ref&gt;[https://www.pewforum.org/2012/12/18/table-religious-composition-by-country-in-numbers/ Table: Religious Composition by Country, in Numbers] Pew Research Center (December 2012)&lt;/ref&gt; আধুনিক ম্যানমাৰৰ বেছিভাগ হিন্দু ইয়াংগন আৰু মাণ্ডালেৰ দৰে চহৰীয়া কেন্দ্ৰসমূহত পোৱা যায়। বাৰ্মাৰ অন্যান্য অংশতো প্ৰাচীন হিন্দু মন্দিৰ আছে, যেনে বাগানত অৱস্থিত বিষ্ণুৰ নামত উৎসৰ্গিত ১১ শতিকাৰ নাথলাউং ক্যাউং মন্দিৰ। ম্যানমাৰৰ হিন্দু ধৰ্ম বৌদ্ধ ধৰ্মৰদ্বাৰাও প্ৰভাবিত হৈছে, যাৰ বাবে ম্যানমাৰৰ বহুতো হিন্দু মন্দিৰত বুদ্ধৰ মূৰ্তিও স্থাপন কৰা দেখা যায়।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-25438275|title=Myanmar's Tamils seek to protect their identity|work=BBC News|date=6 March 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|last1=Han|first1=Thi Ri|url=https://frontiermyanmar.net/en/myanmars-hindu-community-looks-west|title=Myanmar's Hindu community looks west|work=Frontier Myanmar|date=18 May 2016|access-date=2 December 2017|archive-date=24 June 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180624093156/https://frontiermyanmar.net/en/myanmars-hindu-community-looks-west|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

বৌদ্ধ ধৰ্ম প্ৰধান সংস্কৃতি হোৱা সত্ত্বেও বৰ্তমানৰ বাৰ্মাত (ম্যানমাৰ) হিন্দু ধৰ্মৰ বিভিন্ন দিশ আজিও প্ৰচলিত হৈ আছে। উদাহৰণস্বৰূপ, তাত ‘থাগ্যামিন’ক পূজা কৰা হয়, যাৰ উৎপত্তি হিন্দু দেৱতা ইন্দ্ৰৰপৰা হৈছে। বাৰ্মীজ সাহিত্যও হিন্দু ধৰ্মৰদ্বাৰা সমৃদ্ধ হৈছে, যাৰ ভিতৰত ৰামায়ণৰ বাৰ্মীজ সংস্কৰণ ‘য়ামা জাতদ’ অন্যতম। একেদৰে, বহুবাৰ্মীজ লোকে বিভিন্ন হিন্দু দেৱ-দেৱীকো পূজা কৰে, যেনে— বিদ্যাৰ দেৱী সৰস্বতী (যাক বাৰ্মীজ ভাষাত ‘থুয়াথাদী’ বুলি জনা যায়), যাৰ সাধাৰণতে পৰীক্ষাৰ পূৰ্বে পূজা কৰা হয়; শিৱক ‘পাৰামিজৱা’ আৰু বিষ্ণুক ‘ৱিথানো’ বুলি কোৱা হয়। এইসমূহ ধাৰণাৰ বহুলাংশই বাৰ্মীজ সংস্কৃতিত পোৱা ৩৭ জন ‘নাট’ বা দেৱ-দেৱীৰ অংশ।&lt;ref&gt;Thant Myint-U (2001), The Making of Modern Burma, Cambridge University Press, {{ISBN|978-0521799140}}, pp. 27–47&lt;/ref&gt;
[[চিত্ৰ:Filippine, provincia di agusan, immagine hindu, statuetta in oro massiccio, xiii secolo.jpg|thumb|275x275px|ফিলিপাইনছৰ মিণ্ডানাওৰ আগুছান ডেল ছুৰৰ এস্পেৰাঞ্জাৰ ওচৰৰ ৱাৱা নদীৰ পাৰত ১৯১৭ চনত আৱিষ্কাৰ হোৱা আগুছান প্ৰতিমূৰ্তি (৯০০–৯৫০ খ্ৰীষ্টাব্দ)। ]]

=== ফিলিপাইনছ ===
১৪৫০ চনত চুলুত ইছলাম আৰু ১৫২১ চনত স্পেইনৰপৰা জাহাজেৰে অহা ফাৰ্ডিনাণ্ড মেগেলানৰ সৈতে খ্ৰীষ্টান ধৰ্মৰ আগমনৰ পূৰ্বে দ্বীপসমূহৰ বহু সম্প্ৰদায়ৰ প্ৰধানসকলক ৰাজা বুলি কোৱা হৈছিল আৰু এই লিপি ব্ৰাহ্মীৰপৰাই উদ্ভৱ হৈছিল। পৰম্পৰাগত বিশ্বদৃষ্টিভংগীৰ অংশ হিচাপে ফিলিপাইনছৰ বিভিন্ন জনগোষ্ঠীৰ মাজত কৰ্মৰ ধাৰণাটো সহজেই বুজিব পৰা যায় আৰু ইয়াৰপৰা উৎপন্ন ধাৰণাসমূহ আছে যেনে পাম্পাংগান ভাষাত কলমা, আৰু ভিছায়ান ভাষাত গাবা। প্ৰাক-ঔপনিৱেশিক দেৱতাৰ নাম, যেনে বাথালা, শেষত হিন্দু ধৰ্মৰপৰা আহিছে যিদৰে আন বহুতো ধৰ্মীয় শব্দ আৰু ধাৰণাও আহিছে, আনকি আজিৰ বেছিভাগ ফিলিপাইনছ লোক খ্ৰীষ্টান। ফিলিপাইনছৰ সকলো ভাষাৰ শব্দভাণ্ডাৰত হিন্দু প্ৰভাৱৰ বিভিন্ন মাত্ৰা প্ৰতিফলিত হয়। 

আজি হিন্দু ধৰ্ম অনুগামীৰ সংখ্যা ফিলিপাইনছৰ জনসংখ্যাৰ ০.৩% আৰু ৩৪,৬৩৪ জন।&lt;ref name=&quot;auto&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.thearda.com/world-religion/national-profiles?u=178c|title=National / Regional Profiles|website=thearda.com|access-date=2024-05-04}}&lt;/ref&gt;

আজি মহাত্মা গান্ধী ষ্ট্ৰীটত হিন্দু মন্দিৰ (বেছিভাগেই সিন্ধীসকলে উপস্থিত থাকে) আৰু ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ এভিনিউত খালছা দিৱান ভাৰতীয় শিখ মন্দিৰৰ গুৰদ্বাৰা আছে। দুয়োখনেই পৰম্পৰাগতভাৱে ভাৰতীয় এনক্লেভ পাকো আৰু পাণ্ডকান, মেনিলা চহৰৰ দুখন জিলাত অৱস্থিত আৰু ইটোৱে সিটোৰপৰা খোজকাঢ়ি প্ৰায় ১৫ মিনিটৰ দূৰত্বত অৱস্থিত।&lt;ref&gt;In the late 1970s and early 1980s, the ISKCON temple was right beside the Hindu Temple.&lt;/ref&gt; বৰ্তমান দেশজুৰি প্ৰায় ২২টা গুৰদ্বাৰ আছে, ইয়াৰে অধিকাংশমণ্ডলী ভাৰতীয়, শ্ৰীলংকা আৰু নেপালী। আনন্দ মাৰ্গা আৰু ব্ৰহ্ম কুমাৰী জনগোষ্ঠীৰ উপস্থিতিৰ লগতে বিভিন্ন হৰে কৃষ্ণ গোষ্ঠীয়েও জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰিছে। 
[[চিত্ৰ:Extract from Inskripsyon sa Binatbat na Tanso ng Laguna.jpg|thumb|178x178px|ফিলিপাইনছৰ আটাইতকৈ পুৰণি প্ৰচলিত নথি লাগুনা কপাৰপ্লেট শিলালিপি (প্ৰায় ৯০০)ত নামৰপৰা উপাধিলৈকে হিন্দু প্ৰভাৱ দেখুওৱা হৈছে। ইয়াৰ লিপিবদ্ধ তাৰিখ শক যুগৰ অনুসৰণ কৰা হৈছে। ]]

=== ছিংগাপুৰ ===
[[চিত্ৰ:Little India- Serangoon Road Singapore Diwali 2009.jpg|left|thumb|ছিংগাপুৰৰ লিটিল ইণ্ডিয়াত দীপাৱলী]]
ছিংগাপুৰত হিন্দু ধৰ্মৰ প্ৰৱৰ্তন দশম শতিকাৰ আৰম্ভণিৰপৰাই, চোলা যুগত। দক্ষিণ ভাৰতৰপৰা অহা অনুপ্ৰৱেশকাৰীসকল, বেছিভাগেই তামিল, ব্ৰিটিছ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীত শ্ৰমিক হিচাপে আহিছিল, নিজৰ ধৰ্ম আৰু সংস্কৃতি লৈ আহিছিল। তেওঁলোকৰ আগমনৰ লগে লগে সমগ্ৰ দ্বীপটোত দ্ৰাবিড় মন্দিৰ নিৰ্মাণ হ’ল, আৰু এক সজীৱ হিন্দু সংস্কৃতিৰ আৰম্ভণি হ’ল। প্ৰথম মন্দিৰটো হৈছে ছিংগাপুৰৰ চাইনাটাউনৰ শ্ৰী মৰিয়াম্মান মন্দিৰ। বৰ্তমান ছিংগাপুৰত প্ৰায় ত্ৰিছটা মূল মন্দিৰ আছে, যিবোৰ হিন্দু প্যান্থেয়নৰ বিভিন্ন দেৱ-দেৱীৰ প্ৰতি উৎসৰ্গিত। আজি দুটা চৰকাৰী সংস্থাই হিন্দু বিষয়ৰ সৈতে জড়িত: হিন্দু এনডাউমেণ্টছ ব’ৰ্ড আৰু দ্য হিন্দু এডভাইজাৰী ব’ৰ্ড। 

ছিংগাপুৰত হিন্দু সংখ্যালঘু, ২০১০ চনত ইয়াৰ প্ৰায় ১০.১ শতাংশ নাগৰিক আৰু স্থায়ী বাসিন্দা। ১৫ বছৰ বা তাতকৈ অধিক বয়সৰ জনসংখ্যাৰ ভিতৰত প্ৰায় ৫৫৮,০০০ হিন্দু আছিল; ছিংগাপুৰৰ ৩৭% হিন্দুৱে ঘৰত তামিল ভাষা কয়, আন ৪২% লোকে ইংৰাজী কয়।&lt;ref&gt;[http://www.singstat.gov.sg/publications/publications_and_papers/cop2010/census_2010_release1/cop2010sr1.pdf Census of population 2010] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131113154937/http://www.singstat.gov.sg/publications/publications_and_papers/cop2010/census_2010_release1/cop2010sr1.pdf|date=13 November 2013}} Singapore Department of Statistics (2011)&lt;/ref&gt; দীপাৱলী হিন্দুসকলৰ এটা প্ৰধান উৎসৱ আৰু ছিংগাপুৰত পালন কৰা ৰাজহুৱা বন্ধৰ দিন।&lt;ref&gt;[http://www.mom.gov.sg/employment-practices/leave-and-holidays/Pages/public-holidays-2014.aspx Public Holidays] Ministry of Manpower, Singapore&lt;/ref&gt;

=== থাইলেণ্ড ===
থাইলেণ্ডত এতিয়াও বহুসংখ্যক হিন্দু ধৰ্মাৱলম্বী লোক আছে, যাৰ সৰহভাগেই চহৰসমূহত বসবাস কৰে। অতীতত এই দেশখন খমেৰ সাম্ৰাজ্যৰ (Khmer Empire) প্ৰভাৱাধীন আছিল, যাৰ শিপা হিন্দু ধৰ্মৰ সৈতে গভীৰভাৱে জড়িত আছিল। বৰ্তমান থাইলেণ্ড এখন বৌদ্ধ ধৰ্ম প্ৰধান দেশ হোৱা সত্ত্বেও, থাই সংস্কৃতি আৰু প্ৰতীকসমূহৰ বহু উপাদানে হিন্দু ধৰ্মৰ প্ৰভাৱ আৰু ঐতিহ্য প্ৰদৰ্শন কৰে। উদাহৰণস্বৰূপ, ইয়াৰ জনপ্ৰিয় মহাকাব্য ‘ৰামাকিয়েন’ ৰামায়ণৰ ওপৰত আধাৰিত।&lt;ref&gt;{{cite web|title=Ramakien|work=Royal Thai Embassy|url=http://www.thaiembassy.no/News/joe_louis/en_Ramakien.html|access-date=31 July 2017|archive-date=17 September 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200917100212/https://thaiembassy.no/News/joe_louis/en_Ramakien.html|url-status=dead|archivedate=17 September 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200917100212/https://thaiembassy.no/News/joe_louis/en_Ramakien.html|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;থাইলেণ্ডৰ ৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰতীকটোত বিষ্ণুৰ বাহন গৰুড়ক চিত্ৰিত কৰা হৈছে।&lt;ref&gt;{{cite web|title=The concept of Garuda in Thai society|url=http://emuseum.treasury.go.th/articles-en/537-garuda-coin.html|access-date=31 July 2017|archive-date=24 March 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190324085902/http://emuseum.treasury.go.th/articles-en/537-garuda-coin.html|url-status=dead|archivedate=24 March 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190324085902/http://emuseum.treasury.go.th/articles-en/537-garuda-coin.html|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;
[[চিত্ৰ:Thailand-3749 - Four Faces Buddha (Brahma) (6042345760).jpg|left|thumb|থাইলেণ্ডৰ চিয়াং মাইত ব্ৰহ্মাৰ এখন মূৰ্তি]]
বেংককৰ সমীপৱৰ্তী থাই চহৰ ‘আয়ুথায়া’, ৰামৰ জন্মভূমি অযোধ্যাৰ নামেৰে নামকৰণ কৰা হৈছে। পৱিত্ৰ সূতাৰ ব্যৱহাৰ আৰু শংখৰপৰা পানী ঢলা আদি ব্ৰাহ্মণ্য ধৰ্মৰপৰা অহা বহুতো আচাৰ-অনুষ্ঠান তেওঁলোকৰ ৰীতি-নীতিত সংৰক্ষিত হৈ আছে। তদুপৰি, বৌদ্ধ ধৰ্মৰ সমান্তৰালভাৱে বহু থাই লোকে হিন্দু দেৱ-দেৱীকো পূজা কৰে, যেনে বিখ্যাত ইৰাৱান মণ্ডপত ব্ৰহ্মাৰ পূজা, আৰু গণেশ, ইন্দ্ৰ আৰু শিৱৰ মূৰ্তিৰ লগতে হিন্দু দেৱ-দেৱীৰ সৈতে জড়িত বহুতো প্ৰতীক দেখিবলৈ পোৱা যায়, উদাহৰণস্বৰূপ, গৰুড়, যি ৰাজতন্ত্ৰৰ এক প্ৰতীক।&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Thailand's Hinduism|url=http://www.thaindian.com/about-thailand/thailand-hinduism-4053.html|access-date=9 August 2021|website=India Thai|archive-date=28 April 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170428030627/http://www.thaindian.com/about-thailand/thailand-hinduism-4053.html|url-status=dead|archivedate=28 April 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170428030627/http://www.thaindian.com/about-thailand/thailand-hinduism-4053.html|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt; দ্বাদশ শতিকাৰ চুৰিন প্ৰদেশৰ প্ৰসাত শিখোৰাফুমৰ দৰে মন্দিৰৰ দেৱালত থকা ৰিলিফত নৃত্য কৰা শিৱ দেখা গৈছে, য’ত পাৰ্বতী, বিষ্ণু, ব্ৰহ্ম আৰু গণেশৰ সৰু সৰু প্ৰতিমূৰ্তি আছে।&lt;ref&gt;[http://www.art-and-archaeology.com/seasia/sikhoraphum/sk02.html Sikhoraphum], Thailand, Arts &amp; Archaeology Journal&lt;/ref&gt;

১৭৮৪ চনত প্ৰথম ৰজা ৰাম দেৱে প্ৰতিষ্ঠা কৰা হিন্দু মন্দিৰ থাইলেণ্ডৰ ব্ৰাহ্মণ ধৰ্মৰ কেন্দ্ৰস্থল এই মন্দিৰ। ৰাজদৰবাৰৰ ব্ৰাহ্মণসকলে মন্দিৰ পৰিচালনা কৰে, তেওঁলোকে বছৰি কেইবাটাও ৰাজকীয় অনুষ্ঠান কৰে।&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Hinduism – page 1/4|url=http://www.thaiworldview.com/bouddha/brahma.htm|access-date=2021-08-09|website=www.thaiworldview.com}}&lt;/ref&gt;

১৯৩৫ চনলৈকে থাইলেণ্ডৰ প্ৰধান চহৰসমূহত ত্ৰিয়ম্পভাই-ত্ৰিপাভাই নামেৰে জনাজাত বাৰ্ষিক জায়েণ্ট ছুইং অনুষ্ঠান অনুষ্ঠিত হৈছিল আৰু নিৰাপত্তাৰ কাৰণে ইয়াক বিলুপ্ত কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite book|author=M. E. Manickavasagom Pillai|title=Dravidian Influence in Thai Culture|url=https://books.google.com/books?id=soFCAAAAYAAJ|year=1986|publisher=Tamil University|page=69}}&lt;/ref&gt; তামিল ভাষাৰ দুটা হিন্দু গীত তিৰুভেম্পাৱৈ আৰু থিৰুপভাই নামৰ দুটি গীতৰ নামৰপৰাই এই অনুষ্ঠানৰ নাম উলিয়ায়। জনা যায় যে থিৰুভেম্পৱাইৰপৰা তামিল পদ — কবি প্ৰতু শিৱলাই (&quot;শিৱৰ ঘৰৰ দুৱাৰ মুকলি কৰা&quot;) — এই অনুষ্ঠানত আবৃত্তি কৰা হৈছিল, লগতে থাইলেণ্ডৰ ৰজাৰ ৰাজ অভিষেক অনুষ্ঠানতো আবৃত্তি কৰা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;Upendra_1986&quot;&gt;{{cite book|author=Upendra Thakur|title=Some Aspects of Asian History and Culture|url=https://books.google.com/books?id=m42TldA_OvAC&amp;pg=PA27|year=1986|publisher=Abhinav|isbn=978-81-7017-207-9|pages=27–28}}&lt;/ref&gt; টি.পি.ৰ মতে। মীনাক্ষীসুন্দৰম, এই উৎসৱৰ নামটোৱে বুজায় যে থিৰুপভায়ো হয়তো আবৃত্তি কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite book|title=Consider Our Vow: Translation of Tiruppāvai and Tiruvempāvai Into English|author=Norman Cutler|url=https://books.google.com/books?id=2fMOAAAAMAAJ|year=1979|publisher=Muttu Patippakam|page=13}}&lt;/ref&gt; দোলনা অনুষ্ঠানত দেৱতাই পৃথিৱীখন কেনেকৈ সৃষ্টি কৰিছিল সেই বিষয়ে এক কিংবদন্তি চিত্ৰিত কৰা হৈছিল। দোকানৰ বাহিৰত বিশেষকৈ চহৰ আৰু গ্ৰাম্য অঞ্চলত ধন, সৌভাগ্য আৰু সমৃদ্ধিৰ দেৱতা হিচাপে নাং কোৱাকৰ মূৰ্তি (লক্ষ্মীৰ সংস্কৰণ) পোৱা যায়।&lt;ref&gt;Ara Wilson (2008), The Sacred Geography of Bangkok's Markets, International Journal of Urban and Regional Research, Volume 32.3, September 2008, page 635&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Jonathan Lee, Fumitaka Matsuoka, Edmond Yee and Ronald Nakasone (2015), Asian American Religious Cultures, ABC, {{ISBN|978-1598843309}}, page 892&lt;/ref&gt;

অভিজাত শ্ৰেণী, আৰু ৰাজগৃহই প্ৰায়ে ব্ৰাহ্মণক নিয়োগ কৰি অন্ত্যেষ্টিক্ৰিয়া আৰু ৰাজ্যিক অনুষ্ঠান যেনে ৰজাৰ হাল বোৱা অনুষ্ঠান চিহ্নিত কৰি ভাল শস্য নিশ্চিত কৰে। হিন্দু ধৰ্মৰ গুৰুত্ব অস্বীকাৰ কৰিব নোৱাৰি, যদিও বহুতো ৰীতি-নীতি বৌদ্ধ ধৰ্মৰ সৈতে সংযুক্ত কৰা হৈছে।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.hinduismtoday.com/magazine/july-august-september-2003/2003-07-thailand-hinduism/|title=Thailand Hinduism|work=Hinduism Today|date=1 July 2003}}&lt;/ref&gt;

২০০৫ চনৰ থাইলেণ্ডৰ লোকপিয়ল অনুসৰি থাইলেণ্ডত ৫২,৬৩১ জন হিন্দু বাস কৰে, যিটো মুঠ জনসংখ্যাৰ মাত্ৰ ০.০৯%।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://popcensus.nso.go.th/show_table.php?t=t5&amp;yr=2543&amp;a=1|title=Archived copy|access-date=19 February 2013|archive-date=28 July 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130728083815/http://popcensus.nso.go.th/show_table.php?t=t5&amp;yr=2543&amp;a=1|url-status=dead|archivedate=28 July 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130728083815/http://popcensus.nso.go.th/show_table.php?t=t5&amp;yr=2543&amp;a=1|deadurl=yes}}&lt;/ref&gt;

=== ভিয়েটনাম ===
[[চিত্ৰ:Danses Cham.jpg|left|thumb|245x245px|পো নগৰত বালামন চামৰ নৃত্যশিল্পী]]
চম্পাৰ প্ৰথম লিপিবদ্ধ ধৰ্ম আছিল শৈৱ হিন্দু ধৰ্মৰ এক ৰূপ, যি ভাৰতৰপৰা সাগৰীয় পথেৰে অনা হৈছিল। ষোড়শ শতিকালৈকে চাম লোকসকলৰ মাজত হিন্দু ধৰ্ম এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ধৰ্ম আছিল (বৌদ্ধ ধৰ্ম, ইছলাম আৰু থলুৱা বিশ্বাসসমূহৰ সৈতে)। বৰ্তমানৰ ভিয়েটনামৰ কেন্দ্ৰীয় অংশত শিৱৰ নামত উৎসৰ্গিত বহুতো মন্দিৰ নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। দক্ষিণ ভিয়েটনামৰ মেকং নদীৰ বদ্বীপত অৱস্থিত মূলতঃ হিন্দু ধৰ্মীয় ওচ ইঅ’ পুৰাতাত্ত্বিক স্থানখন সপ্তম শতিকা আৰু তাৰো পূৰ্বৰ। চম্পা সভ্যতা বৰ্তমানৰ কেন্দ্ৰীয় ভিয়েটনামৰ অধিক দক্ষিণ অংশত অৱস্থিত আছিল, আৰু ই আছিল এক অত্যন্ত ভাৰতীয়কৰণ হোৱা হিন্দু ৰাজ্য, যিয়ে ভাৰতৰপৰা সাগৰীয় পথেৰে অনা শৈৱ হিন্দু ধৰ্মৰ এক ৰূপ চৰ্চা কৰিছিল। চাম লোকসকলে নিৰ্মাণ কৰা কেন্দ্ৰীয় ভিয়েটনামৰ এক হিন্দু মন্দিৰৰ শৈলশ্ৰেণী ‘মি চন’ এতিয়াও বৰ্তি আছে, যদিও ই ভিয়েটনামৰ কুয়াং নাম প্ৰদেশত ধ্বংসাৱশেষ অৱস্থাত আছে। পোন্ধৰ শতিকাৰপৰা উত্তৰ দিশৰ ক্ৰমবৰ্ধমান ভিয়েটনামি ৰাজ্যৰ অধীনত, চম্পাক জয় কৰা হৈছিল আৰু এক ৰাজনৈতিক সত্তা হিচাপে হ্ৰাস কৰা হৈছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত চামসকল ভিয়েটনামি সমাজৰ সৈতে বিলীন হৈ পৰে আৰু আজি তেওঁলোকক ভিয়েটনামৰ বহুতো জাতিগত সংখ্যালঘুসকলৰ অন্যতম হিচাপে স্বীকৃতি দিয়া হয়।&lt;ref&gt;{{Cite book|last1=Phuong|first1=Tran Ky|url=https://books.google.com/books?id=GUHeBgAAQBAJ&amp;q=cham+people+hinduism&amp;pg=PA6|title=The Cham of Vietnam: History, Society and Art|last2=Lockhart|first2=Bruce|publisher=NUS Press|year=2011|isbn=978-9971-69-459-3|pages=4–6}}&lt;/ref&gt;

ভিয়েটনামৰ চাম জনসংখ্যাৰ ভিতৰত চাম বালামোন (হিন্দু ব্ৰাহ্মণ চাম) সংখ্যালঘু গঠন কৰে আনহাতে চামসকলৰ অধিকাংশই ইছলাম অনুসৰণ কৰা বুলি জনা যায় আৰু চাম বানি নামেৰে জনাজাত। বালামন শব্দটো ব্ৰাহ্মণৰপৰা উদ্ভৱ হোৱা বুলি ধৰা হয়,&lt;ref name=&quot;Sơn p.105&quot;&gt;Champa and the archaeology of Mỹ Sơn (Vietnam) By Andrew Hardy, Mauro Cucarzi, Patrizia Zolese p.105&lt;/ref&gt; অৱশ্যে আন এক অধ্যয়নত দেখা গৈছে যে ৭০% লোকক নাগবমশী ক্ষত্ৰিয় জাতিৰ&lt;ref&gt;''India's interaction with Southeast Asia'', Volume 1, Part 3 By Govind Chandra Pande, Project of History of Indian Science, philosophy, and Culture, Centre for Studies in Civilizations (Delhi, India) p.231,252&lt;/ref&gt; (চাম(?) ভাষাত &quot;সত্ৰীয়া&quot; বুলি উচ্চাৰণ কৰা হয়)ৰ বংশধৰ বুলি ধৰা হয়, আৰু নিজকে চম্পা সাম্ৰাজ্যৰ বংশধৰ বুলি দাবী কৰা হয়।&lt;ref&gt;[https://2001-2009.state.gov/g/drl/rls/irf/2004/35433.htm International Religious Freedom Report 2004], U.S. Department of State.&lt;/ref&gt; যিকোনো ক্ষেত্ৰতে বালামন হিন্দু চামৰ যথেষ্ট অংশক [[ব্ৰাহ্মণ]] বুলি গণ্য কৰা হয়। 

হিন্দু মন্দিৰক চাম ভাষাত বিমং আৰু পুৰোহিতসকলক ''হালাউ তামুনায় আহিয়েৰ'' বুলি কোৱা হয়। 

ভিয়েটনামত হিন্দূৰ সঠিক সংখ্যা চৰকাৰী লোকপিয়লত প্ৰকাশ পোৱা নাই যদিও ইয়াত কমেও ১০,০০০ বালামন হিন্দু আছে বুলি অনুমান কৰা হৈছে, হো চি মিন চহৰত আৰু ৪,০০০ হিন্দু বাস কৰে; ইয়াৰে অধিকাংশই ভাৰতীয় (তামিল) বা মিশ্ৰ ভাৰতীয়-ভিয়েটনামী বংশৰ। মৰিয়াম্মান মন্দিৰ হো চি মিন চহৰৰ অন্যতম উল্লেখযোগ্য তামিল হিন্দু মন্দিৰ। যোৱা জনসংখ্যাৰ লোকপিয়ল অনুসৰি ভিয়েটনামৰ অধিকাংশ চাম জনগোষ্ঠীৰ (≈৬৫%) বাসস্থান হৈছে নিন থুয়ান আৰু বিন থুয়ান প্ৰদেশ। নিন থুয়ানৰ চাম বালামন (হিন্দু চাম)ৰ সংখ্যা আছিল ২০০২ চনত ৭,০০০ জন আৰু ৩৪খন চাম গাঁৱৰ ভিতৰত ৬খন গাঁৱত বাস কৰিছিল।&lt;ref name=&quot;Sơn p.1052&quot;&gt;Champa and the archaeology of Mỹ Sơn (Vietnam) By Andrew Hardy, Mauro Cucarzi, Patrizia Zolese p.105&lt;/ref&gt;যদি এই জনসংখ্যাৰ গঠন সামগ্ৰিকভাৱে ভিয়েটনামৰ বালামন চাম জনসংখ্যাৰ বাবে সাধাৰণ হয় তেন্তে ভিয়েটনামৰ বালামন চামৰ প্ৰায় ১০% হিন্দু। 

ভিয়েটনামৰ বালামন চাম লোকসকলে বিশেষকৈ নিন থুয়ান প্ৰদেশত (১০.৪%) আৰু বিন থুয়ান (৪.৮%) হিন্দু ধৰ্ম পালন কৰে।&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Doc_Download.aspx|url=http://www.gso.gov.vn/Modules/Doc_Download.aspx?DocID=12724|archive-url=https://web.archive.org/web/20200430081600/http://www.gso.gov.vn/Modules/Doc_Download.aspx?DocID=12724|archive-date=30 April 2020|website=gso.gov.vn|language=Vietnamese}}&lt;/ref&gt;

== তথ্য সংগ্ৰহ ==</text>
      <sha1>re6qmfe4io8c1j0k81wbkvcmuki2tgc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>তালাত বাছাৰী</title>
    <ns>0</ns>
    <id>136915</id>
    <revision>
      <id>607165</id>
      <parentid>606860</parentid>
      <timestamp>2026-05-18T19:22:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>29706</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>607165</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11623" sha1="hgrnkd35dxbknsdv85qexybuxo5qhrf" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name               = তালাত বাছাৰী
| native_name        = طلعت بصاري
| native_name_lang   = fa
| image              = Talat basari.jpg
| image_size         = 220px
| alt                = &lt;!-- descriptive text for use by speech synthesis (text-to-speech) software --&gt;
| caption            = ১৯৬০ৰ দশকত তালাত বাছাৰী
| birth_name         = &lt;!-- only use if different from name --&gt;
| birth_date         = ১৯২৩
| birth_place        = বাবল, মাজান্দাৰান, [[ইৰান]]
| death_date         = {{Death date and age|df=y|2020|09|18|1923|1|1}}&lt;ref name=Iranwire&gt;[https://iranwire.com/fa/jinac/41516 به یاد طلعت بصاری، استاد دانشگاه و پژوهشگر بهایی]&lt;/ref&gt;
| death_place        = লছ এঞ্জেলছ, কেলিফৰ্নিয়া, [[আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ]]
| other_names        = 
| occupation         = কবি, লেখিকা
| years_active       = 
| known_for          = জুন্দিশাপুৰ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ উপ-আচাৰ্য (১৯৫৬–১৯৭৯)
| spouse             = {{marriage|আবুলঘাছেম ঘেবলে|1941}}&lt;ref name=Iranwire/&gt;
| children           = ৪&lt;ref name=Iranwire/&gt;
| notable_works      = 
}}
'''তালাত বাছাৰী''' ({{Lang-en|Talat Basari}}, [[ইৰান]]ী কবি আৰু লেখিকা, ১৯২৩ – ১৮ ছেপ্টেম্বৰ ২০২০) আছিল এগৰাকী ইৰানী বাহায়ী ধৰ্মাৱলম্বী কবি, নাৰীবাদী, শিক্ষাবিদ আৰু লেখিকা।

==জীৱনী==
কেছপিয়ান সাগৰৰ পাৰৰ বাবল চহৰত জন্মগ্ৰহণ কৰা বাছাৰীয়ে [[পাৰ্চী ভাষা]] আৰু সাহিত্যত ডক্টৰেট ডিগ্ৰী লাভ কৰিছিল আৰু [[ইৰান]]ৰ ৰাজধানী [[তেহৰান]]ৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয়সমূহত অধ্যাপনা কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite web |title=Iranian Women's Equality Calendar |url=http://www.feministschool.com/english/IMG/pdf/Iranian_Women_s_equality_calendar-2.pdf |accessdate=4 November 2019 |archive-date=29 April 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210429080832/http://www.feministschool.com/english/IMG/pdf/Iranian_Women_s_equality_calendar-2.pdf |url-status=dead |archivedate=29 April 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210429080832/http://www.feministschool.com/english/IMG/pdf/Iranian_Women_s_equality_calendar-2.pdf |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt; ১৯৬০ৰ দশকত আহভাজৰ জুন্দিশাপুৰ বিশ্ববিদ্যালয়ত কৰ্মৰত অৱস্থাত তেওঁ ইৰানৰ কোনো বিশ্ববিদ্যালয়ৰ উপ-আচাৰ্য হিচাপে নিযুক্ত হোৱা প্ৰথমগৰাকী মহিলা আছিল।&lt;ref&gt;{{cite web |title=Academy of Gundishapur |url=http://www.iranreview.org/content/Documents/_Academy_of_Gundishapur.htm |website=iranreview.org |accessdate=4 November 2019}}&lt;/ref&gt; প্ৰাচীন ছাছাৰ্নিড সাম্ৰাজ্যৰ গুণ্ডেশাপুৰ একাডেমীৰ স্মৃতিত বিংশ শতিকাত পহ্লৱী ৰাজবংশই এই বিশ্ববিদ্যালয়খন প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। ইছলামিক বিপ্লৱৰ পৰৱৰ্তী সময়ত আৰু বাহায়ী ধৰ্মৰ প্ৰতি থকা বিশ্বাসৰ বাবে তেওঁক বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পদৰ পৰা বৰ্খাস্ত কৰা হয় আৰু অৱশেষত তেওঁ আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰলৈ প্ৰব্ৰজন কৰে।&lt;ref&gt;{{cite news |title=History of the Exclusion of Iranian Baha'is from Higher Education after the Islamic Revolution |url=https://iranpresswatch.org/post/17086/history-of-the-exclusion-of-iranian-bahais-from-higher-education-after-the-islamic-revolution/ |accessdate=4 November 2019 |work=Iran Press Watch |date=30 May 2011}}&lt;/ref&gt;

বাছাৰীয়ে বিখ্যাত পাৰ্চী কবি [[ফেৰদৌছী]]য়ে ৰচনা কৰা ৰাষ্ট্ৰীয় মহাকাব্য ''[[শ্বাহনামা]]''কে ধৰি ফাৰ্চী সাহিত্যৰ ওপৰত ব্যাপক সমালোচনা প্ৰকাশ কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite web |title=WorldCat Profile Page |url=http://worldcat.org/identities/lccn-n80000423/ |publisher=WorldCat |accessdate=4 November 2019}}&lt;/ref&gt; তেওঁৰ সমালোচনাসমূহ বিশিষ্ট ইৰানী ইতিহাসবিদ ইৰাজ আফছাৰে শ্বাহনামা সাহিত্যৰ চাৰিওফালৰ বৰ্ণনাক পঢ়িবলৈ পৰামৰ্শ দিয়া বুলি তালিকাভুক্ত কৰিছে।&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Omidsalar |first1=Mahmoud |title=Notes on Some Women of Shahnameh |journal=Name-ye Lran-e Bastan |volume=1 |issue=1 |pages=23–48 |url=https://sites.uci.edu/nameyeiranebastan/files/2019/04/Part10-Notes-on-some-women-of-the-Shahnama.pdf |accessdate=4 November 2019 |publisher=California State University |location=Los Angeles}}&lt;/ref&gt; ২০১৮ চনত তেওঁ ''উইমেন অৱ শ্বাহনামা'' নামৰ এখন ৩৪৭ পৃষ্ঠাৰ কিতাপ প্ৰকাশ কৰে যিয়ে মহাকাব্যখনৰ মহিলা চৰিত্ৰসমূহৰ অধ্যয়ন কৰিছিল। প্ৰতিটো চৰিত্ৰ পৃথকে পৃথকে বিশ্লেষণ কৰা হৈছে আৰু ইয়াত অন্তৰ্ভুক্ত আছে শ্বাহ কাই কাভুছৰ পত্নী ছৌদাবেহ, নায়ক ৰোষ্টমৰ পত্নী তাহমিনেহ, সাহস আৰু মহিলাৰ বাবে আশাৰ প্ৰতীক স্বৰূপ চেম্পিয়ন গৰ্দাফাৰিদ আৰু বৰ্ণ সাম্ৰাজ্যৰ নায়ক ফেৰেডাউনৰ মাতৃ ফাৰানাক।&lt;ref&gt;{{cite news |title=Ketabsara Publishes Talat Bassari's 'Women in Shahnameh' |url=https://financialtribune.com/articles/art-and-culture/87789/ketabsara-publishes-talat-bassari-s-women-in-shahnameh |accessdate=4 November 2019 |work=Financial Tribune |date=10 June 2018 |archive-date=15 September 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210915194612/https://financialtribune.com/articles/art-and-culture/87789/ketabsara-publishes-talat-bassari-s-women-in-shahnameh |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ১৯৬৭ চনত তেওঁ ইৰানৰ নাৰীবাদী আন্দোলনৰ অন্যতম অগ্ৰণী নেত্ৰী জান্দোখত চিৰাজীৰ জীৱনীও প্ৰকাশ কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Paidar |first1=Parvin |title=Women and the Political Process in Twentieth-Century Iran |date=1997 |publisher=Cambridge University Press |isbn=9780521595728 |page=371 |url=https://books.google.com/books?id=2CP61Ke2cTQC&amp;q=talat+basari&amp;pg=PA371 |accessdate=4 November 2019 |language=en}}&lt;/ref&gt;

তেওঁ নিউ জাৰ্চীত বাস কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Pirnia |first1=Mansoureh |title=سالار زنان ايران: Pioneer Women of Iran – Salar Zanan e Iran – Pirnia |date=1995 |publisher=Mehriran Publishing Co. Ltd. |isbn=9780963312938 |pages=94–5 |url=https://google.com |accessdate=4 November 2019 |language=ar}}&lt;/ref&gt; নিউ জাৰ্চী ভিত্তিক আলোচনী পাৰ্চিয়ান হেৰিটেজৰ সম্পাদনা মণ্ডলীৰ লগতো তেওঁ কাম কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite news |title=Persian Heritage Magazine |url=http://persian-heritage.com/wordpress/wp-content/uploads/PH-Magazine/PH78/PH78-E.pdf |accessdate=4 November 2019 |archive-date=21 September 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180921010544/http://persian-heritage.com/wordpress/wp-content/uploads/PH-Magazine/PH78/PH78-E.pdf |url-status=dead |archivedate=21 September 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180921010544/http://persian-heritage.com/wordpress/wp-content/uploads/PH-Magazine/PH78/PH78-E.pdf |deadurl=yes }}&lt;/ref&gt; তেওঁ নিজকে বাহায়ী বুলি পৰিচয় দিছিল।&lt;ref&gt;{{cite web |title=Eshraghieh and Mahmoud Rabbani Collection |url=https://bahai-library.com/bosch_rabbani_collection |website=bahai-library.com |accessdate=4 November 2019}}&lt;/ref&gt; বাছাৰীয়ে প্ৰভাৱশালী পাৰ্চী বাহায়ী কবি তাহিৰিৰ জীৱনৰ ওপৰত লিখা কিতাপত সহায় কৰিছিল আৰু শিক্ষাজগতত পাৰ্চীৰ পৰা [[ইংৰাজী]] অনুবাদত অৰিহণা যোগাইছিল।&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Ahdieh |first1=Hussein |last2=Chapman |first2=Hillary |title=The Calling: Tahirih of Persia and Her American Contemporaries |date=2017 |publisher=Ibex Publishers |isbn=9781588141453 |url=https://books.google.com/books?id=OJ8qDwAAQBAJ&amp;q=talat+bassari&amp;pg=PA12 |accessdate=4 November 2019 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Pickover |first1=Clifford A. |title=The Loom of God: Tapestries of Mathematics and Mysticism |date=2009 |publisher=Sterling Publishing Company, Inc. |isbn=9781402764004 |page=10 |url=https://books.google.com/books?id=dEBwRV30x4UC&amp;q=talat+bassari&amp;pg=PA10 |accessdate=4 November 2019 |language=en}}&lt;/ref&gt;

===স্বীকৃতি===
[[আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ]]ৰ ছিয়াটলৰ ইছাকুয়া হাইলেন্ডছত অনুষ্ঠিত ''উইমেন অৱ পাৰ্চিয়া'' শিল্প প্ৰদৰ্শনীত প্ৰদৰ্শিত হোৱা প্ৰতিকৃতিসমূহৰ ভিতৰত তেওঁৰ এটা প্ৰতিকৃতিও আছিল।&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Ball |first1=Linda |title='Women of Persia' exhibit honors strong, powerful women |url=https://www.issaquahreporter.com/news/women-of-persia-exhibit-honors-strong-powerful-women/ |accessdate=4 November 2019 |work=Issaquah Reporter |date=17 April 2014}}&lt;/ref&gt;

==তথ্যসূত্ৰ== 
{{Reflist}} 

==বাহ্যিক সংযোগ==
* [http://worldcat.org/identities/lccn-n80000423/ তালাত বাছাৰী], ৱৰ্ল্ডকেট

[[শ্ৰেণী:ইৰানীয় নাৰী অধিকাৰ কৰ্মী]]
[[শ্ৰেণী:ইৰানৰ ব্যক্তি]]
[[শ্ৰেণী:ৱিকি লাভচ ইৰাণ ২০২৬]]</text>
      <sha1>hgrnkd35dxbknsdv85qexybuxo5qhrf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>হেদিয়েহ তেহৰাণী</title>
    <ns>0</ns>
    <id>136923</id>
    <revision>
      <id>607077</id>
      <parentid>607023</parentid>
      <timestamp>2026-05-18T12:28:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Duhita Ragini Kalita</username>
        <id>46712</id>
      </contributor>
      <origin>607077</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5868" sha1="g2idvchgbyfz8hmf8y9u986pcafct5h" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name = হেদিয়েহ তেহৰাণী
| image = Hedieh Tehrani.jpg
| caption = ২০১৫ বৰ্ষত তেহৰাণী
| native_name = هديه تهرانی
| birth_date = {{Birth date and age|1972|6|25}}
| birth_place = তেহৰাণ, [[ইৰাণ]]
| death_date = 
| death_place = 
| citizenship = 
| occupation = {{hlist|অভিনেত্ৰী|আলোকচিত্ৰশিল্পী}}
| height = 
| native_name_lang = fa
| othername = 
| yearsactive = ১৯৯৬–বৰ্তমান
| notable_works = 
| website = 
| awards = 
}}
'''হেদিয়েহ তেহৰাণী''' ({{langx|fa|هديه تهرانی}}; জন্ম: ২৫ জুন, ১৯৭২) এগৰাকী ইৰাণী অভিনেত্ৰী। ৰহস্যমজ়, নিৰ্বিকাৰ আৰু কঠোৰ মনোভাবাপন্ন মহিলাৰ চৰিত্ৰত কৰা অনৱদ্য অভিনয়ৰ বাবে তেওঁ বিশেষভাৱে পৰিচিত। তেওঁ দুটাকৈ ক্ৰিষ্টাল চিমৰ্ঘ বঁটা, চাৰিটাকৈ হাফেজ বঁটা, ইৰাণ চিনেমা চেলিব্ৰেশ্যন বঁটা আৰু ইৰাণৰ চলচ্চিত্ৰ সমালোচক আৰু লেখক সংস্থাৰ বঁটাকে ধৰি বিভিন্ন সন্মান লাভ কৰিছে। 

== কৰ্মজীৱন ==
মহম্মদ ৰেজা শ্বৰিফীনিয়া আৰু অজিতা হাজিয়ানে তেওঁক প্ৰথমবাৰৰ বাবে ''দ্য ফেটফুল ডে'' চলচ্চিত্ৰখনৰ এটি চৰিত্ৰৰ বাবে প্ৰস্তাৱ দিছিল। তেওঁ এই ছবিখনৰ বাবে অডিচন দিছিল যদিও অভিনয় কৰিবলৈ অস্বীকাৰ কৰে আৰু পিছলৈ সেই চৰিত্ৰটো লাদান মোষ্টোফীয়ে ৰূপায়ণ কৰে।&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://cinemaema.com |title=Cinemama |access-date=2009-09-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110724084022/http://cinemaema.com |archive-date=2011-07-24 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ''দ্য কিং'' চলচ্চিত্ৰত অভিনয় কৰাৰ পূৰ্বে, তেওঁ ইৰাণী পৰিচালক দাৰিউশ্ব মেহৰ্জুই পৰিচালিত ''লেইলা'' ছবিখনৰ এটা চৰিত্ৰও প্ৰত্যাখ্যান কৰিছিল। ইয়াৰ পিছত কিয়ানৌশ্ব আয়াৰীয়ে তেওঁক ''টু বি অৰ নট টু বি'' ছবিখনত অভিনয়ৰ বাবে যোগাযোগ কৰে যদিও এইবাৰো তেওঁ অভিনয় কৰিবলৈ অমান্তি হয়। অৱশেষত পৰিচালক মাছুদ কিমিয়ায়ী তেওঁৰ ছবি ''দ্য কিং''ত হেদিয়েহক অভিনয় কৰাবলৈ সক্ষম হোৱা প্ৰথমগৰাকী পৰিচালক হিচাপে পৰিগণিত হয়।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://sourehcinema.com|title=.: Iranian Movie DataBase هديه تهراني :.|website=://sourehcinema.com|accessdate=Jan 26, 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url= https://iranhumanrights.org|title=Peaceful Demonstrators for Animal Rights Arrested in Tehran |date= April 5, 2016|website= Iran Human Rights}}&lt;/ref&gt;

== ব্যক্তিগত জীৱন ==
প্ৰাণীৰ অধিকাৰৰ সপক্ষে প্ৰচাৰ চলোৱাৰ বাবে ২০১৬ চনত তেহৰাণৰ কেন্দ্ৰীয় লালা গাৰ্ডেনৰপৰা অভিনেত্ৰীগৰাকীক গ্ৰেপ্তাৰ কৰা হৈছিল, কিয়নো উক্ত সমাৱেশৰ বাবে চৰকাৰৰপৰা কোনো অনুমতি লোৱা হোৱা নাছিল। ইৰাণৰ কেইবাখনো পৌৰসভাই কুকুৰৰ সংখ্যা বৃদ্ধি পোৱাৰ বাবে ৰাজপথৰ কুকুৰ নিধন কৰাৰ পাছতেই এই প্ৰতিবাদৰ আয়োজন কৰা হৈছিল। তেওঁৰ এই গ্ৰেপ্তাৰক একাংশ সক্ৰিয় কৰ্মীয়ে গৰিহণা দিছে।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://alarabiya.net|title=إيران تعتقل أشهر فناناتها بسبب دفاعها عن حقوق الحيوان|date=Apr 2, 2016|website=العربية|accessdate=Jan 26, 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.clarionproject.org/news/iranian-film-star-arrested-animal-rights-protest |title=Iranian Film Star Arrested for Animal Rights Protest |access-date=2016-04-03 |archive-date=2016-11-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161104122236/http://www.clarionproject.org/news/iranian-film-star-arrested-animal-rights-protest |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

==তথ্যসূত্ৰ== 
{{Reflist}} 

==বাহ্যিক সংযোগ==
{{commons category|Hedieh Tehrani}}
*{{IMDb name|0998142|Hadyeh Tehrani}}
*[https://irmdb.sourehcinema.com/People/People.aspx?Id=138112060066 Hedieh Tehrani] On [[:fa:سوره‌سینما|SourehCinema]] (in Persian)

[[শ্ৰেণী:ইৰাণৰ ব্যক্তি]]
[[শ্ৰেণী:অভিনেত্ৰী]]</text>
      <sha1>g2idvchgbyfz8hmf8y9u986pcafct5h</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>607078</id>
      <parentid>607077</parentid>
      <timestamp>2026-05-18T12:28:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Duhita Ragini Kalita</username>
        <id>46712</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>607078</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5871" sha1="5wtwxfhk09k5nemgw27kmtgwfofkszc" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name = হেদিয়েহ তেহৰাণী
| image = Hedieh Tehrani.jpg
| caption = ২০১৫ বৰ্ষত তেহৰাণী
| native_name = هديه تهرانی
| birth_date = {{Birth date and age|1972|6|25}}
| birth_place = [[তেহৰাণ]], [[ইৰাণ]]
| death_date = 
| death_place = 
| citizenship = 
| occupation = {{hlist|অভিনেত্ৰী|আলোকচিত্ৰশিল্পী}}
| height = 
| native_name_lang = fa
| othername = 
| yearsactive = ১৯৯৬–বৰ্তমান
| notable_works = 
| website = 
| awards = 
}}
'''হেদিয়েহ তেহৰাণী''' ({{langx|fa|هديه تهرانی}}; জন্ম: ২৫ জুন, ১৯৭২) এগৰাকী ইৰাণী অভিনেত্ৰী। ৰহস্যমজ়, নিৰ্বিকাৰ আৰু কঠোৰ মনোভাবাপন্ন মহিলাৰ চৰিত্ৰত কৰা অনৱদ্য অভিনয়ৰ বাবে তেওঁ বিশেষভাৱে পৰিচিত। তেওঁ দুটাকৈ ক্ৰিষ্টাল চিমৰ্ঘ বঁটা, চাৰিটাকৈ হাফেজ বঁটা, ইৰাণ চিনেমা চেলিব্ৰেশ্যন বঁটা আৰু ইৰাণৰ চলচ্চিত্ৰ সমালোচক আৰু লেখক সংস্থাৰ বঁটাকে ধৰি বিভিন্ন সন্মান লাভ কৰিছে।

== কৰ্মজীৱন ==
মহম্মদ ৰেজা শ্বৰিফীনিয়া আৰু অজিতা হাজিয়ানে তেওঁক প্ৰথমবাৰৰ বাবে ''দ্য ফেটফুল ডে'' চলচ্চিত্ৰখনৰ এটি চৰিত্ৰৰ বাবে প্ৰস্তাৱ দিছিল। তেওঁ এই ছবিখনৰ বাবে অডিচন দিছিল যদিও অভিনয় কৰিবলৈ অস্বীকাৰ কৰে আৰু পিছলৈ সেই চৰিত্ৰটো লাদান মোষ্টোফীয়ে ৰূপায়ণ কৰে।&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://cinemaema.com |title=Cinemama |access-date=2009-09-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110724084022/http://cinemaema.com |archive-date=2011-07-24 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ''দ্য কিং'' চলচ্চিত্ৰত অভিনয় কৰাৰ পূৰ্বে, তেওঁ ইৰাণী পৰিচালক দাৰিউশ্ব মেহৰ্জুই পৰিচালিত ''লেইলা'' ছবিখনৰ এটা চৰিত্ৰও প্ৰত্যাখ্যান কৰিছিল। ইয়াৰ পিছত কিয়ানৌশ্ব আয়াৰীয়ে তেওঁক ''টু বি অৰ নট টু বি'' ছবিখনত অভিনয়ৰ বাবে যোগাযোগ কৰে যদিও এইবাৰো তেওঁ অভিনয় কৰিবলৈ অমান্তি হয়। অৱশেষত পৰিচালক মাছুদ কিমিয়ায়ী তেওঁৰ ছবি ''দ্য কিং''ত হেদিয়েহক অভিনয় কৰাবলৈ সক্ষম হোৱা প্ৰথমগৰাকী পৰিচালক হিচাপে পৰিগণিত হয়।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://sourehcinema.com|title=.: Iranian Movie DataBase هديه تهراني :.|website=://sourehcinema.com|accessdate=Jan 26, 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url= https://iranhumanrights.org|title=Peaceful Demonstrators for Animal Rights Arrested in Tehran |date= April 5, 2016|website= Iran Human Rights}}&lt;/ref&gt;

== ব্যক্তিগত জীৱন ==
প্ৰাণীৰ অধিকাৰৰ সপক্ষে প্ৰচাৰ চলোৱাৰ বাবে ২০১৬ চনত তেহৰাণৰ কেন্দ্ৰীয় লালা গাৰ্ডেনৰপৰা অভিনেত্ৰীগৰাকীক গ্ৰেপ্তাৰ কৰা হৈছিল, কিয়নো উক্ত সমাৱেশৰ বাবে চৰকাৰৰপৰা কোনো অনুমতি লোৱা হোৱা নাছিল। ইৰাণৰ কেইবাখনো পৌৰসভাই কুকুৰৰ সংখ্যা বৃদ্ধি পোৱাৰ বাবে ৰাজপথৰ কুকুৰ নিধন কৰাৰ পাছতেই এই প্ৰতিবাদৰ আয়োজন কৰা হৈছিল। তেওঁৰ এই গ্ৰেপ্তাৰক একাংশ সক্ৰিয় কৰ্মীয়ে গৰিহণা দিছে।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://alarabiya.net|title=إيران تعتقل أشهر فناناتها بسبب دفاعها عن حقوق الحيوان|date=Apr 2, 2016|website=العربية|accessdate=Jan 26, 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.clarionproject.org/news/iranian-film-star-arrested-animal-rights-protest |title=Iranian Film Star Arrested for Animal Rights Protest |access-date=2016-04-03 |archive-date=2016-11-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161104122236/http://www.clarionproject.org/news/iranian-film-star-arrested-animal-rights-protest |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

==তথ্যসূত্ৰ== 
{{Reflist}} 

==বাহ্যিক সংযোগ==
{{commons category|Hedieh Tehrani}}
*{{IMDb name|0998142|Hadyeh Tehrani}}
*[https://irmdb.sourehcinema.com/People/People.aspx?Id=138112060066 Hedieh Tehrani] On [[:fa:سوره‌سینما|SourehCinema]] (in Persian)

[[শ্ৰেণী:ইৰাণৰ ব্যক্তি]]
[[শ্ৰেণী:অভিনেত্ৰী]]</text>
      <sha1>5wtwxfhk09k5nemgw27kmtgwfofkszc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>607085</id>
      <parentid>607078</parentid>
      <timestamp>2026-05-18T12:33:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Duhita Ragini Kalita</username>
        <id>46712</id>
      </contributor>
      <comment>added [[Category:ৱিকি লাভচ ইৰাণ ২০২৬]] using [[WP:HC|HotCat]]</comment>
      <origin>607085</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5946" sha1="b579ep7d4dcpmlr62e5e5m12sebeg5a" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name = হেদিয়েহ তেহৰাণী
| image = Hedieh Tehrani.jpg
| caption = ২০১৫ বৰ্ষত তেহৰাণী
| native_name = هديه تهرانی
| birth_date = {{Birth date and age|1972|6|25}}
| birth_place = [[তেহৰাণ]], [[ইৰাণ]]
| death_date = 
| death_place = 
| citizenship = 
| occupation = {{hlist|অভিনেত্ৰী|আলোকচিত্ৰশিল্পী}}
| height = 
| native_name_lang = fa
| othername = 
| yearsactive = ১৯৯৬–বৰ্তমান
| notable_works = 
| website = 
| awards = 
}}
'''হেদিয়েহ তেহৰাণী''' ({{langx|fa|هديه تهرانی}}; জন্ম: ২৫ জুন, ১৯৭২) এগৰাকী ইৰাণী অভিনেত্ৰী। ৰহস্যমজ়, নিৰ্বিকাৰ আৰু কঠোৰ মনোভাবাপন্ন মহিলাৰ চৰিত্ৰত কৰা অনৱদ্য অভিনয়ৰ বাবে তেওঁ বিশেষভাৱে পৰিচিত। তেওঁ দুটাকৈ ক্ৰিষ্টাল চিমৰ্ঘ বঁটা, চাৰিটাকৈ হাফেজ বঁটা, ইৰাণ চিনেমা চেলিব্ৰেশ্যন বঁটা আৰু ইৰাণৰ চলচ্চিত্ৰ সমালোচক আৰু লেখক সংস্থাৰ বঁটাকে ধৰি বিভিন্ন সন্মান লাভ কৰিছে।

== কৰ্মজীৱন ==
মহম্মদ ৰেজা শ্বৰিফীনিয়া আৰু অজিতা হাজিয়ানে তেওঁক প্ৰথমবাৰৰ বাবে ''দ্য ফেটফুল ডে'' চলচ্চিত্ৰখনৰ এটি চৰিত্ৰৰ বাবে প্ৰস্তাৱ দিছিল। তেওঁ এই ছবিখনৰ বাবে অডিচন দিছিল যদিও অভিনয় কৰিবলৈ অস্বীকাৰ কৰে আৰু পিছলৈ সেই চৰিত্ৰটো লাদান মোষ্টোফীয়ে ৰূপায়ণ কৰে।&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://cinemaema.com |title=Cinemama |access-date=2009-09-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110724084022/http://cinemaema.com |archive-date=2011-07-24 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ''দ্য কিং'' চলচ্চিত্ৰত অভিনয় কৰাৰ পূৰ্বে, তেওঁ ইৰাণী পৰিচালক দাৰিউশ্ব মেহৰ্জুই পৰিচালিত ''লেইলা'' ছবিখনৰ এটা চৰিত্ৰও প্ৰত্যাখ্যান কৰিছিল। ইয়াৰ পিছত কিয়ানৌশ্ব আয়াৰীয়ে তেওঁক ''টু বি অৰ নট টু বি'' ছবিখনত অভিনয়ৰ বাবে যোগাযোগ কৰে যদিও এইবাৰো তেওঁ অভিনয় কৰিবলৈ অমান্তি হয়। অৱশেষত পৰিচালক মাছুদ কিমিয়ায়ী তেওঁৰ ছবি ''দ্য কিং''ত হেদিয়েহক অভিনয় কৰাবলৈ সক্ষম হোৱা প্ৰথমগৰাকী পৰিচালক হিচাপে পৰিগণিত হয়।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://sourehcinema.com|title=.: Iranian Movie DataBase هديه تهراني :.|website=://sourehcinema.com|accessdate=Jan 26, 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url= https://iranhumanrights.org|title=Peaceful Demonstrators for Animal Rights Arrested in Tehran |date= April 5, 2016|website= Iran Human Rights}}&lt;/ref&gt;

== ব্যক্তিগত জীৱন ==
প্ৰাণীৰ অধিকাৰৰ সপক্ষে প্ৰচাৰ চলোৱাৰ বাবে ২০১৬ চনত তেহৰাণৰ কেন্দ্ৰীয় লালা গাৰ্ডেনৰপৰা অভিনেত্ৰীগৰাকীক গ্ৰেপ্তাৰ কৰা হৈছিল, কিয়নো উক্ত সমাৱেশৰ বাবে চৰকাৰৰপৰা কোনো অনুমতি লোৱা হোৱা নাছিল। ইৰাণৰ কেইবাখনো পৌৰসভাই কুকুৰৰ সংখ্যা বৃদ্ধি পোৱাৰ বাবে ৰাজপথৰ কুকুৰ নিধন কৰাৰ পাছতেই এই প্ৰতিবাদৰ আয়োজন কৰা হৈছিল। তেওঁৰ এই গ্ৰেপ্তাৰক একাংশ সক্ৰিয় কৰ্মীয়ে গৰিহণা দিছে।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://alarabiya.net|title=إيران تعتقل أشهر فناناتها بسبب دفاعها عن حقوق الحيوان|date=Apr 2, 2016|website=العربية|accessdate=Jan 26, 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.clarionproject.org/news/iranian-film-star-arrested-animal-rights-protest |title=Iranian Film Star Arrested for Animal Rights Protest |access-date=2016-04-03 |archive-date=2016-11-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161104122236/http://www.clarionproject.org/news/iranian-film-star-arrested-animal-rights-protest |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

==তথ্যসূত্ৰ== 
{{Reflist}} 

==বাহ্যিক সংযোগ==
{{commons category|Hedieh Tehrani}}
*{{IMDb name|0998142|Hadyeh Tehrani}}
*[https://irmdb.sourehcinema.com/People/People.aspx?Id=138112060066 Hedieh Tehrani] On [[:fa:سوره‌سینما|SourehCinema]] (in Persian)

[[শ্ৰেণী:ইৰাণৰ ব্যক্তি]]
[[শ্ৰেণী:অভিনেত্ৰী]]
[[শ্ৰেণী:ৱিকি লাভচ ইৰাণ ২০২৬]]</text>
      <sha1>b579ep7d4dcpmlr62e5e5m12sebeg5a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>তাৰানেহ আলিদুস্তি</title>
    <ns>0</ns>
    <id>136924</id>
    <revision>
      <id>607079</id>
      <parentid>607030</parentid>
      <timestamp>2026-05-18T12:29:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Duhita Ragini Kalita</username>
        <id>46712</id>
      </contributor>
      <origin>607079</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13046" sha1="isa81f1rf4fz4reldobonuphxfs7oz8" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name = তাৰানেহ আলিদুস্তি
| image = Taraneh Alidoosti, The Salesman news conference (13950311005853135).jpg
| caption = ২০১৬ বৰ্ষত আলিদুস্তি
| native_name = ترانه عليدوستی
| native_name_lang = Fa
| birth_date = {{birth date and age|1984|01|12|df=yes}}
| birth_place = তেহৰাণ, [[ইৰাণ]]
| occupation = অভিনেত্ৰী
| years active = ২০০২–বৰ্তমান
| agent = 
| education = 
| spouse = {{marriage|আলি মনচুৰ|2011}}
| children = ১
| father = হামিদ আলিদুস্তি
| known_for = 
}}

''''''তাৰানেহ আলিদুস্তি'''''' ({{langx|fa|ترانه عليدوستی}}; জন্ম: ১২ জানুৱাৰী, ১৯৮৪) এগৰাকী ইৰাণী অভিনেত্ৰী। ২০১৬ চনৰ ''দ্য চেলছমেন'' চলচ্চিত্ৰখনত কৰা অভিনয়ৰ বাবে তেওঁ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ত বিশেষভাৱে পৰিচিত। এই ছবিখনে ৮৯সংখ্যক অস্কাৰ বঁটাত শ্ৰেষ্ঠ বিদেশী ভাষাৰ চলচ্চিত্ৰৰ বঁটা লাভ কৰিছিল। ''সানাতে চিনেমা'' আলোচনীয়ে ১৩০ গৰাকী চলচ্চিত্ৰ সমালোচকৰ মাজত চলোৱা এক সমীক্ষাত তেওঁ দশকটোৰ শ্ৰেষ্ঠ ইৰাণী চলচ্চিত্ৰ অভিনেত্ৰী হিচাপে নিৰ্বাচিত হৈছিল। ২০১২ চনত ''ফিল্ম'' আলোচনীয়ে চলোৱা অনুৰূপ এক সমীক্ষাতো তেওঁক দশকটোৰ শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰী হিচাপে বাছনি কৰা হৈছিল। 

== কৰ্মজীৱন ==
২০০০ চনৰপৰা অমিন তাৰোখৰ অভিনয় বিদ্যালয়ত প্ৰশিক্ষণ লোৱাৰ পাছত,&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |last=Shreshthi |first=Abhilasha |date=2023-01-04 |title=Iranian Actress Taraneh Alidoosti Released After Being Jailed For Backing Protests |url=https://www.thetealmango.com/news/iranian-actress-taraneh-alidoosti-released-after-being-jailed-for-backing-protests/ |access-date=2023-01-04 |website=The Teal Mango |language=en-US |archive-date=4 January 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230104223057/https://www.thetealmango.com/news/iranian-actress-taraneh-alidoosti-released-after-being-jailed-for-backing-protests/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt; তেওঁ ৰচুল চদৰ আমেলী পৰিচালিত ''আই এম তাৰানেহ, ১৫'' (২০০২) নামৰ চলচ্চিত্ৰখনত মুখ্য চৰিত্ৰত অভিনয় কৰে।&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; দাৰিদ্ৰ্য আৰু সমাজৰ অসন্মতিৰ সৈته যুঁজি এগৰাকী ১৫বছৰীয়া ছোৱালীয়ে বিফল সম্পৰ্কৰ পিছত অকলে সন্তান ডাঙৰ-দীঘল কৰাৰ কৰুণ কাহিনীটোক তেওঁ কৰা অনৱদ্য অভিনয়ৰ বাবে সমালোচকে প্ৰশংসা কৰে। তেওঁ ২০০২ চনত লোকাৰ্নো আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰপৰা শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰীৰ ব্ৰঞ্জ লিপাৰ্ড বঁটা লাভ কৰে।&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{cite web |title=Locarno holds up a mirror to the Middle East | date=11 August 2006 |url=http://www.swissinfo.ch/eng/index/Locarno_holds_up_a_mirror_to_the_Middle_East.html?cid=5373196 |accessdate=2010-11-01 |publisher=Swissinfo |archive-date=16 December 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131216183228/http://www.swissinfo.ch/eng/index/Locarno_holds_up_a_mirror_to_the_Middle_East.html?cid=5373196 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; ইয়াৰ উপৰি তেওঁ ২০সংখ্যক ফাজৰ চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰীৰ ক্ৰিষ্টাল চিমৰ্ঘ বঁটা লাভ কৰি এই সন্মান লাভ কৰা আটাইতকৈ কম বয়সীয়া ব্যক্তি হিচাপে পৰিগণিত হয়। ইয়াৰ কিছুসময়ৰ পাছতে তেওঁ নিজৰ প্ৰথম তিনিখন ছবিৰ বাবে ফাজৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত একেৰাহে তিনিবাৰকৈ শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰীৰ বঁটাৰ বাবে মনোনীত হৈ আন এক অভিলেখ গঢ়ি তোলে। তেতিয়াৰেপৰা তেওঁ থিয়েটাৰ আৰু চিনেমা উভয়তে এক স্থিৰ কিন্তু নিৰ্বাচিত ধাৰাত কাম কৰি আহিছে। তেওঁ ২০০৬ চনত আছগৰ ফাৰহাদীৰ ''ফায়াৰৱৰ্কছ ৱেনছডে'' ছবিখনৰ মুখ্য অভিনেত্ৰী আছিল, যিখন লোকাৰ্নো চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱতো প্ৰদৰ্শিত হৈছিল।&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

আলিদুস্তি মূলতঃ নাট্যধৰ্মী চৰিত্ৰ গ্ৰহণৰ ক্ষেত্ৰত তেওঁৰ নিৰ্বাচিত গুণৰ বাবে জনাজাত। ইয়াৰ এককন উদাৰহণ হৈছে অস্কাৰ বিজয়ী আছগৰ ফাৰহাদীৰ সৈতে তেওঁৰ দীৰ্ঘদিনীয়া সহযোগিতা, যাৰ বাবে তেওঁ নিজৰ প্ৰজন্মৰ আটাইতকৈ প্ৰশংসিত অভিনেত্ৰীসকলৰ এগৰাকী হিচাপে পৰিগণিত হৈছে। তেওঁ ''দ্য চেলছমেন'' ছবিখনত মুখ্য অভিনেত্ৰী হিচাপে অভিনয় কৰিছিল, যিখন ছবিয়ে ২০১৭ চনত অস্কাৰ লাভ কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{Cite news |date=2023-01-04 |title=Taraneh Alidoosti: Iran releases top actress held for supporting protests |language=en-GB |work=BBC News |url=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-64163189 |access-date=2023-01-04 |archive-date=4 January 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230104220050/https://www.bbc.com/news/world-middle-east-64163189 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; ইৰাণৰ এগৰাকী প্ৰতিষ্ঠিত অভিনেত্ৰী হিচাপে তেওঁ বহু বঁটা আৰু সন্মান বুটলিছে।&lt;ref&gt;{{Cite web|title=بیوگرافی &quot;ترانه علیدوستی&quot; و همسرش به همراه عکس دخترش|url=https://namnak.com/%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D8%AF%D9%88%D8%B3%D8%AA%DB%8C.p2767|access-date=2021-12-28|website=نمناک|language=fa|archive-date=6 February 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230206202932/https://namnak.com/%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D8%AF%D9%88%D8%B3%D8%AA%DB%8C.p2767|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|date=2018-01-28|title=بیوگرافی ترانه علیدوستی و همسرش و دخترش +عکسهای اینستاگرامی و گفتگو|url=https://ariapix.net/taraneh-alioosti/|access-date=2021-12-28|website=آریا پیکس|language=fa-IR|archive-date=17 December 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221217214910/https://ariapix.net/taraneh-alioosti/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=ترانه علیدوستی {{!}} بیوگرافی + عکس‌های ترانه علیدوستی {{!}} سلام‌سینما|url=https://www.salamcinama.ir/profile/1b7afiy8sime1k0/%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D8%AF%D9%88%D8%B3%D8%AA%DB%8C|access-date=2021-12-28|website=www.salamcinama.ir|archive-date=28 December 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211228140912/https://www.salamcinama.ir/profile/1b7afiy8sime1k0/%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D8%AF%D9%88%D8%B3%D8%AA%DB%8C|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

ইৰাণৰ অতি জনপ্ৰিয় ভিঅ’ডি ধাৰাবাহিক ''শ্বাহৰজাদ''ৰ তিনিটা সংস্কৰণতে আলিদুস্তিয়ে নাম ভূমিকাত অভিনয় কৰিছিল। 

ডেইলী কচ আলোচনীবীয়ে আলিদুস্তিক ইতিহাসৰ কেইগৰাকীমান পথ-প্ৰদৰ্শক মহিলাৰ ভিতৰত অন্যতম হিচাপে স্বীকৃতি দিছে। এই তালিকাত তেওঁৰ লগতে আন তিনিগৰাকী ইৰাণী মহিলা কিমিয়া আলিজাদেহ, ক্ৰীষ্টিয়ান আমানপুৰ আৰু নাদিয়া মাফটুনীৰ নামো অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Taraneh Alidoosti Among Trailblazing Women of History |url=https://www.dailykos.com/stories/2022/1/15/2074719/-WOW2-January-s-Trailblazing-Women-and-Events-in-Our-History-January-9-through-16-2022 |access-date=4 December 2022 |archive-date=2 December 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221202123753/https://www.dailykos.com/stories/2022/1/15/2074719/-WOW2-January-s-Trailblazing-Women-and-Events-in-Our-History-January-9-through-16-2022 |url-status=bot: unknown }}&lt;/ref&gt;

== ব্যক্তিগত জীৱন ==
আলিদুস্তিৰ পিতৃ হামিদ আলিদুস্তিয়ে ইৰাণৰ ৰাষ্ট্ৰীয় ফুটবল দলৰ হৈ খেলিছিল আৰু তেওঁ কোনো বিদেশী দলৰ (জাৰ্মান দ্বিতীয় বুন্দেশ্বলিগাৰ এফএছভি ছালমহৰ) হৈ খেলা প্ৰথমগৰাকী ইৰাণী খেলুৱৈ আছিল। পিছলৈ তেওঁ এজন পেছাদাৰী ফুটবল প্ৰশিক্ষক হৈ পৰে। আলিদুস্তিৰ মাতৃ নাদেৰেহ হাকিম-এলাহী এগৰাকী ভাস্কৰ আৰু কলা প্ৰশিক্ষক। ২০০৫ চনত ইৰাণৰ বাৰ্ষিক অগ্নি মহোৎসৱৰ (চাহাৰশ্বানবে চুৰী) সময়ত হোৱা এক দুৰ্ঘটনাত তেওঁৰ একমাত্ৰ ভাতৃ পোয়ানৰ ১৬ বছৰ বয়সত মৃত্যু হয়।&lt;ref&gt;{{cite web|title=Charshanbe-Souri celebrations turn deadly again|url=http://www.persianleague.com/news/morenews.cfm?news=2285|publisher=PersianLeague|access-date= 2 March 2007 |archive-url = https://web.archive.org/web/20061102014501/http://www.persianleague.com/news/morenews.cfm?news=2285 |archive-date = 2 November 2006}}&lt;/ref&gt;

আলিদুস্তিয়ে ২০১১ চনত আলি মনচুৰৰ সৈতে বিবাহপাশত আবদ্ধ হয় আৰু ২০১৩ চনত হান্নাহ নামৰ তেওঁলোকৰ এজনী কন্যা সন্তানৰ জন্ম হয়। 

==তথ্যসূত্ৰ== 
{{Reflist}} 

==বাহ্যিক সংযোগ==
{{Commons category}}
*{{IMDb name|1267552}}
*{{in lang|fa}} [https://web.archive.org/web/20020803094353/http://www.iranactor.com/artists/actors/Taraneh-Alidoosti.htm Taraneh Alidoosti] at ''''Iranactor.com''''
*{{in lang|fa}} [http://www.sourehcinema.com/People/People.aspx?id=138112040052 Taraneh Alidoosti] at ''''SourehCinema.com''''
*{{in lang|fa}} [https://web.archive.org/web/20111005003844/http://www.cinetmag.com/ShowArtist.asp?MSG=ADDDONE&amp;ArtistID=28 Taraneh Alidoosti] at ''''Cinetmag.com''''
* {{Twitter|t_alidoosti}}
* {{Instagram|taraneh_alidoosti}}

[[শ্ৰেণী:ইৰাণৰ ব্যক্তি]]
[[শ্ৰেণী:অভিনেত্ৰী]]</text>
      <sha1>isa81f1rf4fz4reldobonuphxfs7oz8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>607081</id>
      <parentid>607079</parentid>
      <timestamp>2026-05-18T12:30:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Duhita Ragini Kalita</username>
        <id>46712</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>607081</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13039" sha1="nltvobx7m5cs2mtnnhbupihgrqrupom" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name = তাৰানেহ আলিদুস্তি
| image = Taraneh Alidoosti, The Salesman news conference (13950311005853135).jpg
| caption = ২০১৬ বৰ্ষত আলিদুস্তি
| native_name = ترانه عليدوستی
| native_name_lang = Fa
| birth_date = {{birth date and age|1984|01|12|df=yes}}
| birth_place = তেহৰাণ, [[ইৰাণ]]
| occupation = অভিনেত্ৰী
| years active = ২০০২–বৰ্তমান
| agent = 
| education = 
| spouse = {{marriage|আলি মনচুৰ|2011}}
| children = ১
| father = হামিদ আলিদুস্তি
| known_for = 
}}

'''তাৰানেহ আলিদুস্তি''' ({{langx|fa|ترانه عليدوستی}}; জন্ম: ১২ জানুৱাৰী, ১৯৮৪) এগৰাকী ইৰাণী অভিনেত্ৰী। ২০১৬ চনৰ ''দ্য চেলছমেন'' চলচ্চিত্ৰখনত কৰা অভিনয়ৰ বাবে তেওঁ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ত বিশেষভাৱে পৰিচিত। এই ছবিখনে ৮৯সংখ্যক অস্কাৰ বঁটাত শ্ৰেষ্ঠ বিদেশী ভাষাৰ চলচ্চিত্ৰৰ বঁটা লাভ কৰিছিল। ''সানাতে চিনেমা'' আলোচনীয়ে ১৩০ গৰাকী চলচ্চিত্ৰ সমালোচকৰ মাজত চলোৱা এক সমীক্ষাত তেওঁ দশকটোৰ শ্ৰেষ্ঠ ইৰাণী চলচ্চিত্ৰ অভিনেত্ৰী হিচাপে নিৰ্বাচিত হৈছিল। ২০১২ চনত ''ফিল্ম'' আলোচনীয়ে চলোৱা অনুৰূপ এক সমীক্ষাতো তেওঁক দশকটোৰ শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰী হিচাপে বাছনি কৰা হৈছিল।

== কৰ্মজীৱন ==
২০০০ চনৰপৰা অমিন তাৰোখৰ অভিনয় বিদ্যালয়ত প্ৰশিক্ষণ লোৱাৰ পাছত,&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |last=Shreshthi |first=Abhilasha |date=2023-01-04 |title=Iranian Actress Taraneh Alidoosti Released After Being Jailed For Backing Protests |url=https://www.thetealmango.com/news/iranian-actress-taraneh-alidoosti-released-after-being-jailed-for-backing-protests/ |access-date=2023-01-04 |website=The Teal Mango |language=en-US |archive-date=4 January 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230104223057/https://www.thetealmango.com/news/iranian-actress-taraneh-alidoosti-released-after-being-jailed-for-backing-protests/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt; তেওঁ ৰচুল চদৰ আমেলী পৰিচালিত ''আই এম তাৰানেহ, ১৫'' (২০০২) নামৰ চলচ্চিত্ৰখনত মুখ্য চৰিত্ৰত অভিনয় কৰে।&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; দাৰিদ্ৰ্য আৰু সমাজৰ অসন্মতিৰ সৈته যুঁজি এগৰাকী ১৫বছৰীয়া ছোৱালীয়ে বিফল সম্পৰ্কৰ পিছত অকলে সন্তান ডাঙৰ-দীঘল কৰাৰ কৰুণ কাহিনীটোক তেওঁ কৰা অনৱদ্য অভিনয়ৰ বাবে সমালোচকে প্ৰশংসা কৰে। তেওঁ ২০০২ চনত লোকাৰ্নো আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰপৰা শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰীৰ ব্ৰঞ্জ লিপাৰ্ড বঁটা লাভ কৰে।&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{cite web |title=Locarno holds up a mirror to the Middle East | date=11 August 2006 |url=http://www.swissinfo.ch/eng/index/Locarno_holds_up_a_mirror_to_the_Middle_East.html?cid=5373196 |accessdate=2010-11-01 |publisher=Swissinfo |archive-date=16 December 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131216183228/http://www.swissinfo.ch/eng/index/Locarno_holds_up_a_mirror_to_the_Middle_East.html?cid=5373196 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; ইয়াৰ উপৰি তেওঁ ২০সংখ্যক ফাজৰ চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰীৰ ক্ৰিষ্টাল চিমৰ্ঘ বঁটা লাভ কৰি এই সন্মান লাভ কৰা আটাইতকৈ কম বয়সীয়া ব্যক্তি হিচাপে পৰিগণিত হয়। ইয়াৰ কিছুসময়ৰ পাছতে তেওঁ নিজৰ প্ৰথম তিনিখন ছবিৰ বাবে ফাজৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত একেৰাহে তিনিবাৰকৈ শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰীৰ বঁটাৰ বাবে মনোনীত হৈ আন এক অভিলেখ গঢ়ি তোলে। তেতিয়াৰেপৰা তেওঁ থিয়েটাৰ আৰু চিনেমা উভয়তে এক স্থিৰ কিন্তু নিৰ্বাচিত ধাৰাত কাম কৰি আহিছে। তেওঁ ২০০৬ চনত আছগৰ ফাৰহাদীৰ ''ফায়াৰৱৰ্কছ ৱেনছডে'' ছবিখনৰ মুখ্য অভিনেত্ৰী আছিল, যিখন লোকাৰ্নো চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱতো প্ৰদৰ্শিত হৈছিল।&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

আলিদুস্তি মূলতঃ নাট্যধৰ্মী চৰিত্ৰ গ্ৰহণৰ ক্ষেত্ৰত তেওঁৰ নিৰ্বাচিত গুণৰ বাবে জনাজাত। ইয়াৰ এককন উদাৰহণ হৈছে অস্কাৰ বিজয়ী আছগৰ ফাৰহাদীৰ সৈতে তেওঁৰ দীৰ্ঘদিনীয়া সহযোগিতা, যাৰ বাবে তেওঁ নিজৰ প্ৰজন্মৰ আটাইতকৈ প্ৰশংসিত অভিনেত্ৰীসকলৰ এগৰাকী হিচাপে পৰিগণিত হৈছে। তেওঁ ''দ্য চেলছমেন'' ছবিখনত মুখ্য অভিনেত্ৰী হিচাপে অভিনয় কৰিছিল, যিখন ছবিয়ে ২০১৭ চনত অস্কাৰ লাভ কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{Cite news |date=2023-01-04 |title=Taraneh Alidoosti: Iran releases top actress held for supporting protests |language=en-GB |work=BBC News |url=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-64163189 |access-date=2023-01-04 |archive-date=4 January 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230104220050/https://www.bbc.com/news/world-middle-east-64163189 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; ইৰাণৰ এগৰাকী প্ৰতিষ্ঠিত অভিনেত্ৰী হিচাপে তেওঁ বহু বঁটা আৰু সন্মান বুটলিছে।&lt;ref&gt;{{Cite web|title=بیوگرافی &quot;ترانه علیدوستی&quot; و همسرش به همراه عکس دخترش|url=https://namnak.com/%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D8%AF%D9%88%D8%B3%D8%AA%DB%8C.p2767|access-date=2021-12-28|website=نمناک|language=fa|archive-date=6 February 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230206202932/https://namnak.com/%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D8%AF%D9%88%D8%B3%D8%AA%DB%8C.p2767|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|date=2018-01-28|title=بیوگرافی ترانه علیدوستی و همسرش و دخترش +عکسهای اینستاگرامی و گفتگو|url=https://ariapix.net/taraneh-alioosti/|access-date=2021-12-28|website=آریا پیکس|language=fa-IR|archive-date=17 December 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221217214910/https://ariapix.net/taraneh-alioosti/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=ترانه علیدوستی {{!}} بیوگرافی + عکس‌های ترانه علیدوستی {{!}} سلام‌سینما|url=https://www.salamcinama.ir/profile/1b7afiy8sime1k0/%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D8%AF%D9%88%D8%B3%D8%AA%DB%8C|access-date=2021-12-28|website=www.salamcinama.ir|archive-date=28 December 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211228140912/https://www.salamcinama.ir/profile/1b7afiy8sime1k0/%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D8%AF%D9%88%D8%B3%D8%AA%DB%8C|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

ইৰাণৰ অতি জনপ্ৰিয় ভিঅ’ডি ধাৰাবাহিক ''শ্বাহৰজাদ''ৰ তিনিটা সংস্কৰণতে আলিদুস্তিয়ে নাম ভূমিকাত অভিনয় কৰিছিল। 

ডেইলী কচ আলোচনীবীয়ে আলিদুস্তিক ইতিহাসৰ কেইগৰাকীমান পথ-প্ৰদৰ্শক মহিলাৰ ভিতৰত অন্যতম হিচাপে স্বীকৃতি দিছে। এই তালিকাত তেওঁৰ লগতে আন তিনিগৰাকী ইৰাণী মহিলা কিমিয়া আলিজাদেহ, ক্ৰীষ্টিয়ান আমানপুৰ আৰু নাদিয়া মাফটুনীৰ নামো অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Taraneh Alidoosti Among Trailblazing Women of History |url=https://www.dailykos.com/stories/2022/1/15/2074719/-WOW2-January-s-Trailblazing-Women-and-Events-in-Our-History-January-9-through-16-2022 |access-date=4 December 2022 |archive-date=2 December 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221202123753/https://www.dailykos.com/stories/2022/1/15/2074719/-WOW2-January-s-Trailblazing-Women-and-Events-in-Our-History-January-9-through-16-2022 |url-status=bot: unknown }}&lt;/ref&gt;

== ব্যক্তিগত জীৱন ==
আলিদুস্তিৰ পিতৃ হামিদ আলিদুস্তিয়ে ইৰাণৰ ৰাষ্ট্ৰীয় ফুটবল দলৰ হৈ খেলিছিল আৰু তেওঁ কোনো বিদেশী দলৰ (জাৰ্মান দ্বিতীয় বুন্দেশ্বলিগাৰ এফএছভি ছালমহৰ) হৈ খেলা প্ৰথমগৰাকী ইৰাণী খেলুৱৈ আছিল। পিছলৈ তেওঁ এজন পেছাদাৰী ফুটবল প্ৰশিক্ষক হৈ পৰে। আলিদুস্তিৰ মাতৃ নাদেৰেহ হাকিম-এলাহী এগৰাকী ভাস্কৰ আৰু কলা প্ৰশিক্ষক। ২০০৫ চনত ইৰাণৰ বাৰ্ষিক অগ্নি মহোৎসৱৰ (চাহাৰশ্বানবে চুৰী) সময়ত হোৱা এক দুৰ্ঘটনাত তেওঁৰ একমাত্ৰ ভাতৃ পোয়ানৰ ১৬ বছৰ বয়সত মৃত্যু হয়।&lt;ref&gt;{{cite web|title=Charshanbe-Souri celebrations turn deadly again|url=http://www.persianleague.com/news/morenews.cfm?news=2285|publisher=PersianLeague|access-date= 2 March 2007 |archive-url = https://web.archive.org/web/20061102014501/http://www.persianleague.com/news/morenews.cfm?news=2285 |archive-date = 2 November 2006}}&lt;/ref&gt;

আলিদুস্তিয়ে ২০১১ চনত আলি মনচুৰৰ সৈতে বিবাহপাশত আবদ্ধ হয় আৰু ২০১৩ চনত হান্নাহ নামৰ তেওঁলোকৰ এজনী কন্যা সন্তানৰ জন্ম হয়। 

==তথ্যসূত্ৰ== 
{{Reflist}} 

==বাহ্যিক সংযোগ==
{{Commons category}}
*{{IMDb name|1267552}}
*{{in lang|fa}} [https://web.archive.org/web/20020803094353/http://www.iranactor.com/artists/actors/Taraneh-Alidoosti.htm Taraneh Alidoosti] at ''''Iranactor.com''''
*{{in lang|fa}} [http://www.sourehcinema.com/People/People.aspx?id=138112040052 Taraneh Alidoosti] at ''''SourehCinema.com''''
*{{in lang|fa}} [https://web.archive.org/web/20111005003844/http://www.cinetmag.com/ShowArtist.asp?MSG=ADDDONE&amp;ArtistID=28 Taraneh Alidoosti] at ''''Cinetmag.com''''
* {{Twitter|t_alidoosti}}
* {{Instagram|taraneh_alidoosti}}

[[শ্ৰেণী:ইৰাণৰ ব্যক্তি]]
[[শ্ৰেণী:অভিনেত্ৰী]]</text>
      <sha1>nltvobx7m5cs2mtnnhbupihgrqrupom</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>607086</id>
      <parentid>607081</parentid>
      <timestamp>2026-05-18T12:33:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Duhita Ragini Kalita</username>
        <id>46712</id>
      </contributor>
      <comment>added [[Category:ৱিকি লাভচ ইৰাণ ২০২৬]] using [[WP:HC|HotCat]]</comment>
      <origin>607086</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13114" sha1="2a543sw3o1ynko5xrox1njg2pziovrw" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name = তাৰানেহ আলিদুস্তি
| image = Taraneh Alidoosti, The Salesman news conference (13950311005853135).jpg
| caption = ২০১৬ বৰ্ষত আলিদুস্তি
| native_name = ترانه عليدوستی
| native_name_lang = Fa
| birth_date = {{birth date and age|1984|01|12|df=yes}}
| birth_place = তেহৰাণ, [[ইৰাণ]]
| occupation = অভিনেত্ৰী
| years active = ২০০২–বৰ্তমান
| agent = 
| education = 
| spouse = {{marriage|আলি মনচুৰ|2011}}
| children = ১
| father = হামিদ আলিদুস্তি
| known_for = 
}}

'''তাৰানেহ আলিদুস্তি''' ({{langx|fa|ترانه عليدوستی}}; জন্ম: ১২ জানুৱাৰী, ১৯৮৪) এগৰাকী ইৰাণী অভিনেত্ৰী। ২০১৬ চনৰ ''দ্য চেলছমেন'' চলচ্চিত্ৰখনত কৰা অভিনয়ৰ বাবে তেওঁ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ত বিশেষভাৱে পৰিচিত। এই ছবিখনে ৮৯সংখ্যক অস্কাৰ বঁটাত শ্ৰেষ্ঠ বিদেশী ভাষাৰ চলচ্চিত্ৰৰ বঁটা লাভ কৰিছিল। ''সানাতে চিনেমা'' আলোচনীয়ে ১৩০ গৰাকী চলচ্চিত্ৰ সমালোচকৰ মাজত চলোৱা এক সমীক্ষাত তেওঁ দশকটোৰ শ্ৰেষ্ঠ ইৰাণী চলচ্চিত্ৰ অভিনেত্ৰী হিচাপে নিৰ্বাচিত হৈছিল। ২০১২ চনত ''ফিল্ম'' আলোচনীয়ে চলোৱা অনুৰূপ এক সমীক্ষাতো তেওঁক দশকটোৰ শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰী হিচাপে বাছনি কৰা হৈছিল।

== কৰ্মজীৱন ==
২০০০ চনৰপৰা অমিন তাৰোখৰ অভিনয় বিদ্যালয়ত প্ৰশিক্ষণ লোৱাৰ পাছত,&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |last=Shreshthi |first=Abhilasha |date=2023-01-04 |title=Iranian Actress Taraneh Alidoosti Released After Being Jailed For Backing Protests |url=https://www.thetealmango.com/news/iranian-actress-taraneh-alidoosti-released-after-being-jailed-for-backing-protests/ |access-date=2023-01-04 |website=The Teal Mango |language=en-US |archive-date=4 January 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230104223057/https://www.thetealmango.com/news/iranian-actress-taraneh-alidoosti-released-after-being-jailed-for-backing-protests/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt; তেওঁ ৰচুল চদৰ আমেলী পৰিচালিত ''আই এম তাৰানেহ, ১৫'' (২০০২) নামৰ চলচ্চিত্ৰখনত মুখ্য চৰিত্ৰত অভিনয় কৰে।&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; দাৰিদ্ৰ্য আৰু সমাজৰ অসন্মতিৰ সৈته যুঁজি এগৰাকী ১৫বছৰীয়া ছোৱালীয়ে বিফল সম্পৰ্কৰ পিছত অকলে সন্তান ডাঙৰ-দীঘল কৰাৰ কৰুণ কাহিনীটোক তেওঁ কৰা অনৱদ্য অভিনয়ৰ বাবে সমালোচকে প্ৰশংসা কৰে। তেওঁ ২০০২ চনত লোকাৰ্নো আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰপৰা শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰীৰ ব্ৰঞ্জ লিপাৰ্ড বঁটা লাভ কৰে।&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{cite web |title=Locarno holds up a mirror to the Middle East | date=11 August 2006 |url=http://www.swissinfo.ch/eng/index/Locarno_holds_up_a_mirror_to_the_Middle_East.html?cid=5373196 |accessdate=2010-11-01 |publisher=Swissinfo |archive-date=16 December 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131216183228/http://www.swissinfo.ch/eng/index/Locarno_holds_up_a_mirror_to_the_Middle_East.html?cid=5373196 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; ইয়াৰ উপৰি তেওঁ ২০সংখ্যক ফাজৰ চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰীৰ ক্ৰিষ্টাল চিমৰ্ঘ বঁটা লাভ কৰি এই সন্মান লাভ কৰা আটাইতকৈ কম বয়সীয়া ব্যক্তি হিচাপে পৰিগণিত হয়। ইয়াৰ কিছুসময়ৰ পাছতে তেওঁ নিজৰ প্ৰথম তিনিখন ছবিৰ বাবে ফাজৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত একেৰাহে তিনিবাৰকৈ শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰীৰ বঁটাৰ বাবে মনোনীত হৈ আন এক অভিলেখ গঢ়ি তোলে। তেতিয়াৰেপৰা তেওঁ থিয়েটাৰ আৰু চিনেমা উভয়তে এক স্থিৰ কিন্তু নিৰ্বাচিত ধাৰাত কাম কৰি আহিছে। তেওঁ ২০০৬ চনত আছগৰ ফাৰহাদীৰ ''ফায়াৰৱৰ্কছ ৱেনছডে'' ছবিখনৰ মুখ্য অভিনেত্ৰী আছিল, যিখন লোকাৰ্নো চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱতো প্ৰদৰ্শিত হৈছিল।&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

আলিদুস্তি মূলতঃ নাট্যধৰ্মী চৰিত্ৰ গ্ৰহণৰ ক্ষেত্ৰত তেওঁৰ নিৰ্বাচিত গুণৰ বাবে জনাজাত। ইয়াৰ এককন উদাৰহণ হৈছে অস্কাৰ বিজয়ী আছগৰ ফাৰহাদীৰ সৈতে তেওঁৰ দীৰ্ঘদিনীয়া সহযোগিতা, যাৰ বাবে তেওঁ নিজৰ প্ৰজন্মৰ আটাইতকৈ প্ৰশংসিত অভিনেত্ৰীসকলৰ এগৰাকী হিচাপে পৰিগণিত হৈছে। তেওঁ ''দ্য চেলছমেন'' ছবিখনত মুখ্য অভিনেত্ৰী হিচাপে অভিনয় কৰিছিল, যিখন ছবিয়ে ২০১৭ চনত অস্কাৰ লাভ কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{Cite news |date=2023-01-04 |title=Taraneh Alidoosti: Iran releases top actress held for supporting protests |language=en-GB |work=BBC News |url=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-64163189 |access-date=2023-01-04 |archive-date=4 January 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230104220050/https://www.bbc.com/news/world-middle-east-64163189 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; ইৰাণৰ এগৰাকী প্ৰতিষ্ঠিত অভিনেত্ৰী হিচাপে তেওঁ বহু বঁটা আৰু সন্মান বুটলিছে।&lt;ref&gt;{{Cite web|title=بیوگرافی &quot;ترانه علیدوستی&quot; و همسرش به همراه عکس دخترش|url=https://namnak.com/%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D8%AF%D9%88%D8%B3%D8%AA%DB%8C.p2767|access-date=2021-12-28|website=نمناک|language=fa|archive-date=6 February 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230206202932/https://namnak.com/%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D8%AF%D9%88%D8%B3%D8%AA%DB%8C.p2767|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|date=2018-01-28|title=بیوگرافی ترانه علیدوستی و همسرش و دخترش +عکسهای اینستاگرامی و گفتگو|url=https://ariapix.net/taraneh-alioosti/|access-date=2021-12-28|website=آریا پیکس|language=fa-IR|archive-date=17 December 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221217214910/https://ariapix.net/taraneh-alioosti/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=ترانه علیدوستی {{!}} بیوگرافی + عکس‌های ترانه علیدوستی {{!}} سلام‌سینما|url=https://www.salamcinama.ir/profile/1b7afiy8sime1k0/%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D8%AF%D9%88%D8%B3%D8%AA%DB%8C|access-date=2021-12-28|website=www.salamcinama.ir|archive-date=28 December 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211228140912/https://www.salamcinama.ir/profile/1b7afiy8sime1k0/%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%B9%D9%84%DB%8C%D8%AF%D9%88%D8%B3%D8%AA%DB%8C|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

ইৰাণৰ অতি জনপ্ৰিয় ভিঅ’ডি ধাৰাবাহিক ''শ্বাহৰজাদ''ৰ তিনিটা সংস্কৰণতে আলিদুস্তিয়ে নাম ভূমিকাত অভিনয় কৰিছিল। 

ডেইলী কচ আলোচনীবীয়ে আলিদুস্তিক ইতিহাসৰ কেইগৰাকীমান পথ-প্ৰদৰ্শক মহিলাৰ ভিতৰত অন্যতম হিচাপে স্বীকৃতি দিছে। এই তালিকাত তেওঁৰ লগতে আন তিনিগৰাকী ইৰাণী মহিলা কিমিয়া আলিজাদেহ, ক্ৰীষ্টিয়ান আমানপুৰ আৰু নাদিয়া মাফটুনীৰ নামো অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Taraneh Alidoosti Among Trailblazing Women of History |url=https://www.dailykos.com/stories/2022/1/15/2074719/-WOW2-January-s-Trailblazing-Women-and-Events-in-Our-History-January-9-through-16-2022 |access-date=4 December 2022 |archive-date=2 December 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221202123753/https://www.dailykos.com/stories/2022/1/15/2074719/-WOW2-January-s-Trailblazing-Women-and-Events-in-Our-History-January-9-through-16-2022 |url-status=bot: unknown }}&lt;/ref&gt;

== ব্যক্তিগত জীৱন ==
আলিদুস্তিৰ পিতৃ হামিদ আলিদুস্তিয়ে ইৰাণৰ ৰাষ্ট্ৰীয় ফুটবল দলৰ হৈ খেলিছিল আৰু তেওঁ কোনো বিদেশী দলৰ (জাৰ্মান দ্বিতীয় বুন্দেশ্বলিগাৰ এফএছভি ছালমহৰ) হৈ খেলা প্ৰথমগৰাকী ইৰাণী খেলুৱৈ আছিল। পিছলৈ তেওঁ এজন পেছাদাৰী ফুটবল প্ৰশিক্ষক হৈ পৰে। আলিদুস্তিৰ মাতৃ নাদেৰেহ হাকিম-এলাহী এগৰাকী ভাস্কৰ আৰু কলা প্ৰশিক্ষক। ২০০৫ চনত ইৰাণৰ বাৰ্ষিক অগ্নি মহোৎসৱৰ (চাহাৰশ্বানবে চুৰী) সময়ত হোৱা এক দুৰ্ঘটনাত তেওঁৰ একমাত্ৰ ভাতৃ পোয়ানৰ ১৬ বছৰ বয়সত মৃত্যু হয়।&lt;ref&gt;{{cite web|title=Charshanbe-Souri celebrations turn deadly again|url=http://www.persianleague.com/news/morenews.cfm?news=2285|publisher=PersianLeague|access-date= 2 March 2007 |archive-url = https://web.archive.org/web/20061102014501/http://www.persianleague.com/news/morenews.cfm?news=2285 |archive-date = 2 November 2006}}&lt;/ref&gt;

আলিদুস্তিয়ে ২০১১ চনত আলি মনচুৰৰ সৈতে বিবাহপাশত আবদ্ধ হয় আৰু ২০১৩ চনত হান্নাহ নামৰ তেওঁলোকৰ এজনী কন্যা সন্তানৰ জন্ম হয়। 

==তথ্যসূত্ৰ== 
{{Reflist}} 

==বাহ্যিক সংযোগ==
{{Commons category}}
*{{IMDb name|1267552}}
*{{in lang|fa}} [https://web.archive.org/web/20020803094353/http://www.iranactor.com/artists/actors/Taraneh-Alidoosti.htm Taraneh Alidoosti] at ''''Iranactor.com''''
*{{in lang|fa}} [http://www.sourehcinema.com/People/People.aspx?id=138112040052 Taraneh Alidoosti] at ''''SourehCinema.com''''
*{{in lang|fa}} [https://web.archive.org/web/20111005003844/http://www.cinetmag.com/ShowArtist.asp?MSG=ADDDONE&amp;ArtistID=28 Taraneh Alidoosti] at ''''Cinetmag.com''''
* {{Twitter|t_alidoosti}}
* {{Instagram|taraneh_alidoosti}}

[[শ্ৰেণী:ইৰাণৰ ব্যক্তি]]
[[শ্ৰেণী:অভিনেত্ৰী]]
[[শ্ৰেণী:ৱিকি লাভচ ইৰাণ ২০২৬]]</text>
      <sha1>2a543sw3o1ynko5xrox1njg2pziovrw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>গোলশ্বিফতেহ ফাৰাহানী</title>
    <ns>0</ns>
    <id>136925</id>
    <revision>
      <id>607083</id>
      <parentid>607043</parentid>
      <timestamp>2026-05-18T12:31:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Duhita Ragini Kalita</username>
        <id>46712</id>
      </contributor>
      <origin>607083</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19150" sha1="615qlid8l424aakjtp4szs5l77mru8z" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name = গোলশ্বিফতেহ ফাৰাহানী
| image = Golshifteh Farahani at the 2024 Toronto International Film Festival 5 (cropped).jpg
| caption = ২০২৪ বৰ্ষত ফাৰাহানী
| native_name = گلشیفته فراهانی
| native_name_lang = Fa
| birth_name = ৰাহাৱাৰ্ড ফাৰাহানী
| birth_date = {{birth date and age|1983|07|10|df=y}}
| birth_place = [[তেহৰাণ]], [[ইৰাণ]]
| citizenship = {{flatlist|
* [[ইৰাণ]]
* [[ফ্ৰান্স]]
}}
| occupation = অভিনেত্ৰী
| alma_mater = ইউনিভাৰ্চিটি অব এপ্লাইড ছায়েন্স এণ্ড টেকন’লজী&lt;ref&gt;{{cite web|title=Golshifteh Farahani|url=http://www.sourehcinema.com/People/People.aspx?Id=138112270439/|publisher=Soureh Cinema|access-date=18 June 2023|lang=fa|archive-date=5 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160305033402/http://www.sourehcinema.com/People/People.aspx?Id=138112270439/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
| years_active = ১৯৯৬–বৰ্তমান
| spouse = {{marriage|অমিন মাহদাৱী|2003|2011|end={{abbr|sep.|separated}}}}&lt;br /&gt;{{marriage|ক্্ৰিষ্টোছ ডৰ্জ ৱাকাৰ|2015|2018|end={{abbr|sep.|separated}}}}
| father = বেহজাদ ফাৰাহানী
| relatives = শ্বাগায়েক ফাৰাহানী (ভনীয়েক)
}}

'''ৰাহাৱাৰ্ড ফাৰাহানী''' ({{langx|fa|رهاورد فراهانی}}; জন্ম: ১০ জুলাই, ১৯৮৩), পেছাগতভাৱে '''গোলশ্বিফতেহ ফাৰাহানী''' নামেৰে পৰিচিত, এগৰাকী ইৰাণী আৰু ফৰাচী অভিনেত্ৰী। তেওঁ ''এম ফৰ মাদাৰ'' (২০০৬), ''বডী অব লাইজ'' (২০০৮), ''এবাউট এলি'' (২০০৯), ''দ্য পেচেন্স ষ্টোন'' (২০১২), ''পেটাৰচন'' (২০১৬), ''গাৰ্লছ অব দ্য ছান'' (২০১৮), ''এক্সট্ৰেকচন'' (২০২০) আৰু ইয়াৰ পৰৱৰ্তী সংস্কৰণ ''এক্সট্ৰেকচন ২'' (২০২৩), আৰু ''ইনভেচন'' (২০২১–বৰ্তমান) ধাৰাবাহিকত কৰা অভিনয়ৰ বাবে বিশেষভাৱে জনাজাত। ''দ্য পেচেন্স ষ্টোন'' ছবিখনত কৰা অনৱদ্য অভিনয়ৰ বাবে তেওঁ ৩৯সংখ্যক চিজাৰ বঁটাত মোষ্ট প্ৰমিজিং এক্ট্ৰেছ (আটাইতকেই প্ৰতিশ্ৰুতিপূৰ্ণ অভিনেত্ৰী) শাখাত মনোনীত হৈছিল। 

== প্ৰাৰম্ভিক জীৱন ==
[[File:Press Conference of M For Mother, Fars news agency office - 8 November 2006 (7 8508170088 L600.jpg|thumb|২০০৬ বৰ্ষত ফাৰাহানী]]
ফাৰাহানীৰ জন্ম ইৰাণৰ তেহৰাণত হৈছিল। তেওঁৰ পিতৃ বেহজাদ ফাৰাহানী এজন থিয়েটাৰ পৰিচালক তথা অভিনেতা আৰু মাতৃ ফাহিমেহ ৰহীমিনিয়া এগৰাকী মঞ্চ অভিনেত্ৰী। তেওঁৰ ভগ্নী শ্বাগায়েক ফাৰাহানীও এগৰাকী অভিনেত্ৰী।&lt;ref name=&quot;Guardian&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.theguardian.com/commentisfree/2008/aug/22/iran.middleeast|title=Hollywood postponed|last=Tehrani|first=Souraya|date=22 August 2008|work=TheGuardian.com|access-date=2 April 2021|archive-date=26 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210126033910/http://www.theguardian.com/commentisfree/2008/aug/22/iran.middleeast|url-status=live}}&lt;/ref&gt; ''গোলশ্বিফতেহ'' নামটো তেওঁৰ পিতৃয়ে তৈয়াৰ কৰিছিল যাৰ অৰ্থ হৈছে ''মৰমৰ ফুল'', আনহাতে তেওঁৰ আইনী নাম হৈছে ৰাহাৱাৰ্ড, যাৰ অৰ্থ ''পথৰ উপহাৰ''। 

তেওঁ পাঁচ বছৰ বয়সৰপৰাই সংগীত আৰু পিয়ানো শিকাৰ কাম আৰম্ভ কৰিছিল আৰু পিছলৈ তেহৰাণৰ এখন সংগীত বিদ্যালয়ত নাম ভৰ্তি কৰে। ১৪ বছৰ বয়সত তেওঁ দাৰিউশ্ব মেহৰ্জুইৰ ''দ্য পিয়েৰ ট্ৰী'' ছবিখনত মুখ্য চৰিত্ৰত অভিনয় কৰাৰ সুযোগ পায়। এই চৰিত্ৰটোৰ বাবে তেওঁ তেহৰাণত অনুষ্ঠিত ১৬সংখ্যক ফাজৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শাখাৰপৰা শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰীৰ ক্ৰিষ্টাল ৰক বঁটা লাভ কৰে।&lt;ref name=&quot;Rouiller&quot;&gt;{{Cite web|last=Rouiller|first=Nathalie|date=14 October 2019|title=Golshifteh Farahani, aveuglante|url=https://next.liberation.fr/cinema/2019/10/14/golshifteh-farahani-aveuglante_1757532|access-date=19 November 2021|website=Libération|quote=Sur les registres, la belle s''appelle Rahavard, &quot;cadeau de la route&quot;, en allusion aux chemins de hasard et à leurs surprises d''importance. [...] On l''imaginait double nationale, elle affirme n''avoir qu''un passeport, le tricolore [...] &quot;On n''est pas responsable de la peur des homes&quot;, dit l''ex de Louis Garrel, deux fois mariée et séparée...|archive-date=14 May 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220514094300/https://www.liberation.fr/cinema/2019/10/14/golshifteh-farahani-aveuglante_1757532/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

== কৰ্মজীৱন ==
[[File:Golshifteh Farahani Cannes 2018.jpg|thumb|left|২০১৮ বৰ্ষত কান চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত ফাৰাহানী]]
ফাৰাহানীয়ে ''এবাউট এলি'' নামৰ নাট্যধৰ্মী চলচ্চিত্ৰখনত অভিনয় কৰিছিল, যিখনে ২০০৯ চনৰ ট্ৰাইবেঁকা চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত শ্ৰেষ্ঠ ছবিৰ বঁটা আৰু বাৰ্লিন আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত চিলভাৰ বিয়েৰ বঁটা লাভ কৰিছিল। হলিউডৰ ছবি ''বডী অব লাইজ''ত কৰা অভিনয়ৰ বাবে ইৰাণ কৰ্তৃপক্ষই ইয়াক আমেৰিকান প্ৰচাৰৰ সৈতে সহযোগিতা আৰু হিজাব নিপিন্ধাকৈ কৰা অভিনয়ৰ বাবে ইছলামিক আইন উলংঘন বুলি গণ্য কৰে। ইয়াৰ ফলস্বৰূপে ২০০৯ চনৰপৰা তেওঁক ইৰাণলৈ ঘূৰি আহিবলৈ আৰু তাত কাম কৰিবলৈ অনুমতি দিয়া হোৱা নাই। তেতিয়াৰেপৰা তেওঁ ফ্ৰান্সত বসবাস কৰি আহিছে।&lt;ref name=&quot;Hollywood.com&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.hollywood.com/feature/fresh_face_Golshifteh_Farahani_body_of_lies_trial/5343659|title=FRESH FACE: Golshifteh Farahani|last=Christianson|first=Emily|work=Hollywood.com|access-date=25 January 2009|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20090221183323/http://www.hollywood.com/feature/fresh_face_Golshifteh_Farahani_body_of_lies_trial/5343659|archive-date=21 February 2009}}&lt;/ref&gt;

পেৰিচলৈ স্থানান্তৰিত হোৱাৰ পিছত,&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.hollywood.com/news/Leonardo_DiCaprios_On_Screen_Love_Interest_Fears_Iranian_Trial/5325657|title=DiCaprio Co-Star in Islamic Hot Water? at Hollywood.com|access-date=10 December 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20081009060604/http://www.hollywood.com/news/Leonardo_DiCaprios_On_Screen_Love_Interest_Fears_Iranian_Trial/5325657|archive-date=9 October 2008|url-status=deviated}}&lt;/ref&gt; তেওঁ ৰোলেণ্ড জফে, হুনাৰ চালীম, মাৰ্জানে চাট্ৰাপী, জিম জাৰ্মুশ্ব, নীল বাৰ্জাৰ আৰু জুলিয়া ডুকুৰ্নোকে ধৰি আন বহুতো পৰিচালকৰ সৈতে কাম কৰিছে। ইয়াৰ উপৰি মাৰ্টিন স্কোৰ্চেচিয়ে পৌৰোহিত্য কৰা ১৩সংখ্যক মাৰা্কেচ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত তেওঁ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় জুৰীৰ এগৰাকী সদস্য আছিল। ফাৰাহানীয়ে আতিক ৰাহিমিৰ উপন্যাসৰ আধাৰত নিৰ্মিত আৰু তেওঁ নিজেই পৰিচালনা কৰা ''দ্য পেচেন্স ষ্টোন'' (২০১২) ছবিত অভিনয় কৰিছিল; যিখন ছবি বেছিভাগ সমালোচকে ইতিবাচকভাৱে গ্ৰহণ কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.rottentomatoes.com/m/the_patience_stone/|title=The Patience Stone|website=Rotten Tomatoes|access-date=30 August 2014|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140713091159/http://www.rottentomatoes.com/m/the_patience_stone/|archive-date=13 July 2014}}&lt;/ref&gt; তেওঁ ২০১২ চনৰ চিজাৰ বঁটাৰ আটাইতকৈ প্ৰতিশ্ৰুতিপূৰ্ণ অভিনেত্ৰী শাখাৰ এটি ভিডিঅ’তো অংশ লৈছিল। 

২০১৬ চনত ফাৰাহানীয়ে পেৰিচৰ মঞ্চত ''আন্না কাৰেনিনা'' চৰিত্ৰত অভিনয় কৰি উচ্চ প্ৰশংসা লাভ কৰে। পৰিচালক জিম জাৰ্মুশ্বৰ আমেৰিকান চলচ্চিত্ৰ ''পেটাৰচন''ত অভিনেতা এডাম ড্ৰাইভৰৰ বিপৰীতে তেওঁ ল’ৰা নামৰ মুখ্য চৰিত্ৰটোত অভিনয় কৰিছিল। ছবিখনে বিপুলভাৱে ইতিবাচক সঁহাৰি লাভ কৰে আৰু ৰটেন টমেটোজ ৱেবছাইটত ৯৬ শতাংশ অনুমোদন লাভ কৰে। 

২০১৭ চনত তেওঁ কাল্পনিক চলচ্চিত্ৰ ''পাইৰেটছ অৱ দি কেৰিবিয়ান: ডেড মেন টেল নো টেলছ''ত সাগৰীয় ডাইনী শ্বানছাৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰে।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.palm-news.com/golshifteh-farahani-in-pirates-of-the-caribbean/|title=Golshifteh Farahani in Pirates of the Caribbean|access-date=16 July 2016|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20151130030450/http://www.palm-news.com/golshifteh-farahani-in-pirates-of-the-caribbean/|archive-date=30 November 2015}}&lt;/ref&gt;

২০২০ চনত তেওঁ একচনধৰ্মী চলচ্চিত্ৰ ''এক্সট্ৰেকচন''ত নিক খানৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Henderson|first=Odie|date=24 April 2020|title=Extraction movie review &amp; film summary (2020)|url=https://www.rogerebert.com/reviews/extraction-movie-review-2020|access-date=17 May 2025|website=RogerEbert.com|archive-date=25 April 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200425191458/https://www.rogerebert.com/reviews/extraction-movie-review-2020|url-status=live}}&lt;/ref&gt; ২০২৩ চনত ফাৰাহানীক ৭৩সংখ্যক বাৰ্লিন আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰ মূল প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ জুৰী সদস্য হিচাপে বাছনি কৰা হয়। ২০২৫ চনত তেওঁ জুলিয়া ডুকুৰ্নোৰ শেহতীয়া ছবি ''আলফা''ত মুখ্য ভূমিকাত অভিনয় কৰে, যিখন ছবিৰ প্ৰিমিয়াৰ ৭৮সংখ্যক কান চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত প্ৰদৰ্শিত হৈছিল। 
=== অনা-চলচ্চিত্ৰ কৰ্ম ===
ফাৰাহানী পৰিৱেশ সংৰক্ষণৰ সৈতে জড়িত কাম-কাজৰ সৈতে সক্ৰিয়ভাৱে জড়িত থকাৰ উপৰি ইৰাণত যক্ষ্মা ৰোগ নিৰ্মূলকৰণৰ এগৰাকী সমৰ্থক। 

ইৰাণত থকাৰ সময়ত তেওঁ ''কুচ নেচিন'' (নোমাডছ) নামৰ এটা বেণ্ডৰ সদস্য আছিল, যিয়ে দ্বিতীয় তেহৰাণ এভিনিউ আণ্ডাৰগ্ৰাউণ্ড ৰক প্ৰতিযোগিতাত বিজয়ী হৈছিল। ইৰাণ এৰাৰ পিছত তেওঁ আন এগৰাকী নিৰ্বাসিত ইৰাণী সংগীতজ্ঞ মহচেন নামজুৰ সৈতে কাম কৰে; তেওঁলোকৰ এলবাম ''অয়'' ২০০৯ চনৰ অক্টোবৰ মাহত মুক্তি লাভ কৰিছিল। 

২০১৪ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত তেওঁ ২০১৪ বৰ্ষৰ বাৰ্ষিক ইণ্ডিপেণ্ডেণ্ট ক্ৰিটিক্স বিউটি লিষ্টৰ (স্বতন্ত্ৰ সমালোচকৰ ধুনীয়া মুখৰ তালিকা) ষষ্ঠ স্থান লাভ কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.tccandler.com/100-beautiful-faces-2014/|title=100 Most Beautiful Faces 2014... – Independent Critics by TC Candler | Independent Critics by TC Candler|website=Tccandler.com|access-date=10 December 2016|archive-date=28 December 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141228093537/http://www.tccandler.com/100-beautiful-faces-2014/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰত অভিনয় কৰাৰ সময়ত হিজাব পিন্ধিবলৈ অস্বীকাৰ কৰাৰ বাবে ২০০৮ চনৰপৰা ইৰাণৰপৰা নিৰ্বাসিত হোৱা ফাৰাহানীয়ে মহছা আমিনীৰ মৃত্যুৰ প্ৰতিবাদক মুকলিকৈ সমৰ্থন কৰিছে।&lt;ref&gt;{{cite news|title=Exiled Iranian actress Golshifteh Farahani lauds protests over Amini''s death|url=https://english.alarabiya.net/News/world/2022/10/11/Exiled-Iranian-actress-Golshifteh-Farahani-lauds-protests-over-Amini-s-death|access-date=30 October 2022|agency=Agence France-Presse|via=Al Arabiya|date=11 October 2022|archive-date=2 February 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230202073204/https://english.alarabiya.net/News/world/2022/10/11/Exiled-Iranian-actress-Golshifteh-Farahani-lauds-protests-over-Amini-s-death|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last=Makooi|first=Bahar|title=French feminists mobilise in solidarity with Iranian protesters|url=https://www.france24.com/en/middle-east/20221001-french-feminists-mobilise-in-solidarity-with-iranian-protesters|access-date=30 October 2022|work=France 24|date=1 October 2022|archive-date=2 February 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230202073203/https://www.france24.com/en/middle-east/20221001-french-feminists-mobilise-in-solidarity-with-iranian-protesters|url-status=live}}&lt;/ref&gt; ২০২২ চনৰ ২৮ অক্টোবৰত ব্ৰিটিছ ৰক বেণ্ড ''ক’ল্ডপ্লে''ই বুয়েনছ আয়াৰ্ছৰ ৰিভাৰ প্লেট ষ্টেডিয়ামত অনুষ্ঠিত তেওঁলোকৰ কনচাৰ্টত প্ৰতিবাদৰ মূল গীত হিচাপে পৰিচিত শ্বেৰভিন হাজিপুৰৰ ''বাৰায়ে'' গীতটো গাবলৈ ফাৰাহানীক আমন্ত্ৰণ জনাইছিল। বেণ্ডটোৰ ''মিউজিক অব দ্য স্ফিয়াৰ্ছ ৱৰ্ল্ড ট্যুৰ''ৰ লেটিন আমেৰিকা ভ্ৰমণৰ অংশ হিচাপে এই কনচাৰ্টটো সমগ্ৰ বিশ্বৰ ৭০খনতকৈও অধিক দেশৰ ৩৫০০ তকৈও অধিক ছবিগৃহত পোনপটীয়াকৈ সম্প্ৰচাৰ কৰা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;Coldplay&quot;&gt;{{cite news|last=Gillett|first=Katy|title=Coldplay perform ''Baraye'' in Farsi with Iranian actress Golshifteh Farahani|url=https://www.thenationalnews.com/arts-culture/music-stage/2022/10/30/coldplay-perform-baraye-in-farsi-with-iranian-actress-golshifteh-farahani/|access-date=30 October 2022|work=The National|date=30 October 2022|archive-date=2 February 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230202073204/https://www.thenationalnews.com/arts-culture/music-stage/2022/10/30/coldplay-perform-baraye-in-farsi-with-iranian-actress-golshifteh-farahani/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

==তথ্যসূত্ৰ== 
{{Reflist}} 

==বাহ্যিক সংযোগ==
&lt;!-- Per [[WP:ELMINOFFICIAL]], choose one official website only. --&gt;
{{Commons}}
* {{IMDb name}}

[[শ্ৰেণী:ইৰাণৰ ব্যক্তি]]
[[শ্ৰেণী:অভিনেত্ৰী]]
[[শ্ৰেণী:সংগীতজ্ঞ]]</text>
      <sha1>615qlid8l424aakjtp4szs5l77mru8z</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>607084</id>
      <parentid>607083</parentid>
      <timestamp>2026-05-18T12:32:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Duhita Ragini Kalita</username>
        <id>46712</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>607084</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19150" sha1="cgkyh4ef549a99lauisqpfrs67dn76i" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name = গোলশ্বিফতেহ ফাৰাহানী
| image = Golshifteh Farahani at the 2024 Toronto International Film Festival 5 (cropped).jpg
| caption = ২০২৪ বৰ্ষত ফাৰাহানী
| native_name = گلشیفته فراهانی
| native_name_lang = Fa
| birth_name = ৰাহাৱাৰ্ড ফাৰাহানী
| birth_date = {{birth date and age|1983|07|10|df=y}}
| birth_place = [[তেহৰাণ]], [[ইৰাণ]]
| citizenship = {{flatlist|
* [[ইৰাণ]],
* [[ফ্ৰান্স]]
}}
| occupation = অভিনেত্ৰী
| alma_mater = ইউনিভাৰ্চিটি অব এপ্লাইড ছায়েন্স এণ্ড টেকন’লজী&lt;ref&gt;{{cite web|title=Golshifteh Farahani|url=http://www.sourehcinema.com/People/People.aspx?Id=138112270439/|publisher=Soureh Cinema|access-date=18 June 2023|lang=fa|archive-date=5 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160305033402/http://www.sourehcinema.com/People/People.aspx?Id=138112270439/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
| years_active = ১৯৯৬–বৰ্তমান
| spouse = {{marriage|অমিন মাহদাৱী|2003|2011|end={{abbr|sep.|separated}}}}&lt;br /&gt;{{marriage|ক্্ৰিষ্টোছ ডৰ্জ ৱাকাৰ|2015|2018|end={{abbr|sep.|separated}}}}
| father = বেহজাদ ফাৰাহানী
| relatives = শ্বাগায়েক ফাৰাহানী (ভনীয়েক)
}}

'''ৰাহাৱাৰ্ড ফাৰাহানী''' ({{langx|fa|رهاورد فراهانی}}; জন্ম: ১০ জুলাই, ১৯৮৩), পেছাগতভাৱে '''গোলশ্বিফতেহ ফাৰাহানী''' নামেৰে পৰিচিত, এগৰাকী ইৰাণী আৰু ফৰাচী অভিনেত্ৰী। তেওঁ ''এম ফৰ মাদাৰ'' (২০০৬), ''বডী অব লাইজ'' (২০০৮), ''এবাউট এলি'' (২০০৯), ''দ্য পেচেন্স ষ্টোন'' (২০১২), ''পেটাৰচন'' (২০১৬), ''গাৰ্লছ অব দ্য ছান'' (২০১৮), ''এক্সট্ৰেকচন'' (২০২০) আৰু ইয়াৰ পৰৱৰ্তী সংস্কৰণ ''এক্সট্ৰেকচন ২'' (২০২৩), আৰু ''ইনভেচন'' (২০২১–বৰ্তমান) ধাৰাবাহিকত কৰা অভিনয়ৰ বাবে বিশেষভাৱে জনাজাত। ''দ্য পেচেন্স ষ্টোন'' ছবিখনত কৰা অনৱদ্য অভিনয়ৰ বাবে তেওঁ ৩৯সংখ্যক চিজাৰ বঁটাত মোষ্ট প্ৰমিজিং এক্ট্ৰেছ (আটাইতকেই প্ৰতিশ্ৰুতিপূৰ্ণ অভিনেত্ৰী) শাখাত মনোনীত হৈছিল।

== প্ৰাৰম্ভিক জীৱন ==
[[File:Press Conference of M For Mother, Fars news agency office - 8 November 2006 (7 8508170088 L600.jpg|thumb|২০০৬ বৰ্ষত ফাৰাহানী]]
ফাৰাহানীৰ জন্ম ইৰাণৰ তেহৰাণত হৈছিল। তেওঁৰ পিতৃ বেহজাদ ফাৰাহানী এজন থিয়েটাৰ পৰিচালক তথা অভিনেতা আৰু মাতৃ ফাহিমেহ ৰহীমিনিয়া এগৰাকী মঞ্চ অভিনেত্ৰী। তেওঁৰ ভগ্নী শ্বাগায়েক ফাৰাহানীও এগৰাকী অভিনেত্ৰী।&lt;ref name=&quot;Guardian&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.theguardian.com/commentisfree/2008/aug/22/iran.middleeast|title=Hollywood postponed|last=Tehrani|first=Souraya|date=22 August 2008|work=TheGuardian.com|access-date=2 April 2021|archive-date=26 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210126033910/http://www.theguardian.com/commentisfree/2008/aug/22/iran.middleeast|url-status=live}}&lt;/ref&gt; ''গোলশ্বিফতেহ'' নামটো তেওঁৰ পিতৃয়ে তৈয়াৰ কৰিছিল যাৰ অৰ্থ হৈছে ''মৰমৰ ফুল'', আনহাতে তেওঁৰ আইনী নাম হৈছে ৰাহাৱাৰ্ড, যাৰ অৰ্থ ''পথৰ উপহাৰ''। 

তেওঁ পাঁচ বছৰ বয়সৰপৰাই সংগীত আৰু পিয়ানো শিকাৰ কাম আৰম্ভ কৰিছিল আৰু পিছলৈ তেহৰাণৰ এখন সংগীত বিদ্যালয়ত নাম ভৰ্তি কৰে। ১৪ বছৰ বয়সত তেওঁ দাৰিউশ্ব মেহৰ্জুইৰ ''দ্য পিয়েৰ ট্ৰী'' ছবিখনত মুখ্য চৰিত্ৰত অভিনয় কৰাৰ সুযোগ পায়। এই চৰিত্ৰটোৰ বাবে তেওঁ তেহৰাণত অনুষ্ঠিত ১৬সংখ্যক ফাজৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শাখাৰপৰা শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰীৰ ক্ৰিষ্টাল ৰক বঁটা লাভ কৰে।&lt;ref name=&quot;Rouiller&quot;&gt;{{Cite web|last=Rouiller|first=Nathalie|date=14 October 2019|title=Golshifteh Farahani, aveuglante|url=https://next.liberation.fr/cinema/2019/10/14/golshifteh-farahani-aveuglante_1757532|access-date=19 November 2021|website=Libération|quote=Sur les registres, la belle s''appelle Rahavard, &quot;cadeau de la route&quot;, en allusion aux chemins de hasard et à leurs surprises d''importance. [...] On l''imaginait double nationale, elle affirme n''avoir qu''un passeport, le tricolore [...] &quot;On n''est pas responsable de la peur des homes&quot;, dit l''ex de Louis Garrel, deux fois mariée et séparée...|archive-date=14 May 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220514094300/https://www.liberation.fr/cinema/2019/10/14/golshifteh-farahani-aveuglante_1757532/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

== কৰ্মজীৱন ==
[[File:Golshifteh Farahani Cannes 2018.jpg|thumb|left|২০১৮ বৰ্ষত কান চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত ফাৰাহানী]]
ফাৰাহানীয়ে ''এবাউট এলি'' নামৰ নাট্যধৰ্মী চলচ্চিত্ৰখনত অভিনয় কৰিছিল, যিখনে ২০০৯ চনৰ ট্ৰাইবেঁকা চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত শ্ৰেষ্ঠ ছবিৰ বঁটা আৰু বাৰ্লিন আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত চিলভাৰ বিয়েৰ বঁটা লাভ কৰিছিল। হলিউডৰ ছবি ''বডী অব লাইজ''ত কৰা অভিনয়ৰ বাবে ইৰাণ কৰ্তৃপক্ষই ইয়াক আমেৰিকান প্ৰচাৰৰ সৈতে সহযোগিতা আৰু হিজাব নিপিন্ধাকৈ কৰা অভিনয়ৰ বাবে ইছলামিক আইন উলংঘন বুলি গণ্য কৰে। ইয়াৰ ফলস্বৰূপে ২০০৯ চনৰপৰা তেওঁক ইৰাণলৈ ঘূৰি আহিবলৈ আৰু তাত কাম কৰিবলৈ অনুমতি দিয়া হোৱা নাই। তেতিয়াৰেপৰা তেওঁ ফ্ৰান্সত বসবাস কৰি আহিছে।&lt;ref name=&quot;Hollywood.com&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.hollywood.com/feature/fresh_face_Golshifteh_Farahani_body_of_lies_trial/5343659|title=FRESH FACE: Golshifteh Farahani|last=Christianson|first=Emily|work=Hollywood.com|access-date=25 January 2009|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20090221183323/http://www.hollywood.com/feature/fresh_face_Golshifteh_Farahani_body_of_lies_trial/5343659|archive-date=21 February 2009}}&lt;/ref&gt;

পেৰিচলৈ স্থানান্তৰিত হোৱাৰ পিছত,&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.hollywood.com/news/Leonardo_DiCaprios_On_Screen_Love_Interest_Fears_Iranian_Trial/5325657|title=DiCaprio Co-Star in Islamic Hot Water? at Hollywood.com|access-date=10 December 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20081009060604/http://www.hollywood.com/news/Leonardo_DiCaprios_On_Screen_Love_Interest_Fears_Iranian_Trial/5325657|archive-date=9 October 2008|url-status=deviated}}&lt;/ref&gt; তেওঁ ৰোলেণ্ড জফে, হুনাৰ চালীম, মাৰ্জানে চাট্ৰাপী, জিম জাৰ্মুশ্ব, নীল বাৰ্জাৰ আৰু জুলিয়া ডুকুৰ্নোকে ধৰি আন বহুতো পৰিচালকৰ সৈতে কাম কৰিছে। ইয়াৰ উপৰি মাৰ্টিন স্কোৰ্চেচিয়ে পৌৰোহিত্য কৰা ১৩সংখ্যক মাৰা্কেচ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত তেওঁ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় জুৰীৰ এগৰাকী সদস্য আছিল। ফাৰাহানীয়ে আতিক ৰাহিমিৰ উপন্যাসৰ আধাৰত নিৰ্মিত আৰু তেওঁ নিজেই পৰিচালনা কৰা ''দ্য পেচেন্স ষ্টোন'' (২০১২) ছবিত অভিনয় কৰিছিল; যিখন ছবি বেছিভাগ সমালোচকে ইতিবাচকভাৱে গ্ৰহণ কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.rottentomatoes.com/m/the_patience_stone/|title=The Patience Stone|website=Rotten Tomatoes|access-date=30 August 2014|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140713091159/http://www.rottentomatoes.com/m/the_patience_stone/|archive-date=13 July 2014}}&lt;/ref&gt; তেওঁ ২০১২ চনৰ চিজাৰ বঁটাৰ আটাইতকৈ প্ৰতিশ্ৰুতিপূৰ্ণ অভিনেত্ৰী শাখাৰ এটি ভিডিঅ’তো অংশ লৈছিল। 

২০১৬ চনত ফাৰাহানীয়ে পেৰিচৰ মঞ্চত ''আন্না কাৰেনিনা'' চৰিত্ৰত অভিনয় কৰি উচ্চ প্ৰশংসা লাভ কৰে। পৰিচালক জিম জাৰ্মুশ্বৰ আমেৰিকান চলচ্চিত্ৰ ''পেটাৰচন''ত অভিনেতা এডাম ড্ৰাইভৰৰ বিপৰীতে তেওঁ ল’ৰা নামৰ মুখ্য চৰিত্ৰটোত অভিনয় কৰিছিল। ছবিখনে বিপুলভাৱে ইতিবাচক সঁহাৰি লাভ কৰে আৰু ৰটেন টমেটোজ ৱেবছাইটত ৯৬ শতাংশ অনুমোদন লাভ কৰে। 

২০১৭ চনত তেওঁ কাল্পনিক চলচ্চিত্ৰ ''পাইৰেটছ অৱ দি কেৰিবিয়ান: ডেড মেন টেল নো টেলছ''ত সাগৰীয় ডাইনী শ্বানছাৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰে।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.palm-news.com/golshifteh-farahani-in-pirates-of-the-caribbean/|title=Golshifteh Farahani in Pirates of the Caribbean|access-date=16 July 2016|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20151130030450/http://www.palm-news.com/golshifteh-farahani-in-pirates-of-the-caribbean/|archive-date=30 November 2015}}&lt;/ref&gt;

২০২০ চনত তেওঁ একচনধৰ্মী চলচ্চিত্ৰ ''এক্সট্ৰেকচন''ত নিক খানৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Henderson|first=Odie|date=24 April 2020|title=Extraction movie review &amp; film summary (2020)|url=https://www.rogerebert.com/reviews/extraction-movie-review-2020|access-date=17 May 2025|website=RogerEbert.com|archive-date=25 April 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200425191458/https://www.rogerebert.com/reviews/extraction-movie-review-2020|url-status=live}}&lt;/ref&gt; ২০২৩ চনত ফাৰাহানীক ৭৩সংখ্যক বাৰ্লিন আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰ মূল প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ জুৰী সদস্য হিচাপে বাছনি কৰা হয়। ২০২৫ চনত তেওঁ জুলিয়া ডুকুৰ্নোৰ শেহতীয়া ছবি ''আলফা''ত মুখ্য ভূমিকাত অভিনয় কৰে, যিখন ছবিৰ প্ৰিমিয়াৰ ৭৮সংখ্যক কান চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত প্ৰদৰ্শিত হৈছিল। 
=== অনা-চলচ্চিত্ৰ কৰ্ম ===
ফাৰাহানী পৰিৱেশ সংৰক্ষণৰ সৈতে জড়িত কাম-কাজৰ সৈতে সক্ৰিয়ভাৱে জড়িত থকাৰ উপৰি ইৰাণত যক্ষ্মা ৰোগ নিৰ্মূলকৰণৰ এগৰাকী সমৰ্থক। 

ইৰাণত থকাৰ সময়ত তেওঁ ''কুচ নেচিন'' (নোমাডছ) নামৰ এটা বেণ্ডৰ সদস্য আছিল, যিয়ে দ্বিতীয় তেহৰাণ এভিনিউ আণ্ডাৰগ্ৰাউণ্ড ৰক প্ৰতিযোগিতাত বিজয়ী হৈছিল। ইৰাণ এৰাৰ পিছত তেওঁ আন এগৰাকী নিৰ্বাসিত ইৰাণী সংগীতজ্ঞ মহচেন নামজুৰ সৈতে কাম কৰে; তেওঁলোকৰ এলবাম ''অয়'' ২০০৯ চনৰ অক্টোবৰ মাহত মুক্তি লাভ কৰিছিল। 

২০১৪ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত তেওঁ ২০১৪ বৰ্ষৰ বাৰ্ষিক ইণ্ডিপেণ্ডেণ্ট ক্ৰিটিক্স বিউটি লিষ্টৰ (স্বতন্ত্ৰ সমালোচকৰ ধুনীয়া মুখৰ তালিকা) ষষ্ঠ স্থান লাভ কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.tccandler.com/100-beautiful-faces-2014/|title=100 Most Beautiful Faces 2014... – Independent Critics by TC Candler | Independent Critics by TC Candler|website=Tccandler.com|access-date=10 December 2016|archive-date=28 December 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141228093537/http://www.tccandler.com/100-beautiful-faces-2014/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰত অভিনয় কৰাৰ সময়ত হিজাব পিন্ধিবলৈ অস্বীকাৰ কৰাৰ বাবে ২০০৮ চনৰপৰা ইৰাণৰপৰা নিৰ্বাসিত হোৱা ফাৰাহানীয়ে মহছা আমিনীৰ মৃত্যুৰ প্ৰতিবাদক মুকলিকৈ সমৰ্থন কৰিছে।&lt;ref&gt;{{cite news|title=Exiled Iranian actress Golshifteh Farahani lauds protests over Amini''s death|url=https://english.alarabiya.net/News/world/2022/10/11/Exiled-Iranian-actress-Golshifteh-Farahani-lauds-protests-over-Amini-s-death|access-date=30 October 2022|agency=Agence France-Presse|via=Al Arabiya|date=11 October 2022|archive-date=2 February 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230202073204/https://english.alarabiya.net/News/world/2022/10/11/Exiled-Iranian-actress-Golshifteh-Farahani-lauds-protests-over-Amini-s-death|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last=Makooi|first=Bahar|title=French feminists mobilise in solidarity with Iranian protesters|url=https://www.france24.com/en/middle-east/20221001-french-feminists-mobilise-in-solidarity-with-iranian-protesters|access-date=30 October 2022|work=France 24|date=1 October 2022|archive-date=2 February 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230202073203/https://www.france24.com/en/middle-east/20221001-french-feminists-mobilise-in-solidarity-with-iranian-protesters|url-status=live}}&lt;/ref&gt; ২০২২ চনৰ ২৮ অক্টোবৰত ব্ৰিটিছ ৰক বেণ্ড ''ক’ল্ডপ্লে''ই বুয়েনছ আয়াৰ্ছৰ ৰিভাৰ প্লেট ষ্টেডিয়ামত অনুষ্ঠিত তেওঁলোকৰ কনচাৰ্টত প্ৰতিবাদৰ মূল গীত হিচাপে পৰিচিত শ্বেৰভিন হাজিপুৰৰ ''বাৰায়ে'' গীতটো গাবলৈ ফাৰাহানীক আমন্ত্ৰণ জনাইছিল। বেণ্ডটোৰ ''মিউজিক অব দ্য স্ফিয়াৰ্ছ ৱৰ্ল্ড ট্যুৰ''ৰ লেটিন আমেৰিকা ভ্ৰমণৰ অংশ হিচাপে এই কনচাৰ্টটো সমগ্ৰ বিশ্বৰ ৭০খনতকৈও অধিক দেশৰ ৩৫০০ তকৈও অধিক ছবিগৃহত পোনপটীয়াকৈ সম্প্ৰচাৰ কৰা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;Coldplay&quot;&gt;{{cite news|last=Gillett|first=Katy|title=Coldplay perform ''Baraye'' in Farsi with Iranian actress Golshifteh Farahani|url=https://www.thenationalnews.com/arts-culture/music-stage/2022/10/30/coldplay-perform-baraye-in-farsi-with-iranian-actress-golshifteh-farahani/|access-date=30 October 2022|work=The National|date=30 October 2022|archive-date=2 February 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230202073204/https://www.thenationalnews.com/arts-culture/music-stage/2022/10/30/coldplay-perform-baraye-in-farsi-with-iranian-actress-golshifteh-farahani/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

==তথ্যসূত্ৰ== 
{{Reflist}} 

==বাহ্যিক সংযোগ==
&lt;!-- Per [[WP:ELMINOFFICIAL]], choose one official website only. --&gt;
{{Commons}}
* {{IMDb name}}

[[শ্ৰেণী:ইৰাণৰ ব্যক্তি]]
[[শ্ৰেণী:অভিনেত্ৰী]]
[[শ্ৰেণী:সংগীতজ্ঞ]]</text>
      <sha1>cgkyh4ef549a99lauisqpfrs67dn76i</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>607087</id>
      <parentid>607084</parentid>
      <timestamp>2026-05-18T12:33:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Duhita Ragini Kalita</username>
        <id>46712</id>
      </contributor>
      <comment>added [[Category:ৱিকি লাভচ ইৰাণ ২০২৬]] using [[WP:HC|HotCat]]</comment>
      <origin>607087</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19225" sha1="fos6w2rm3fzeeb1mu7rnjc3na5xtzfm" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name = গোলশ্বিফতেহ ফাৰাহানী
| image = Golshifteh Farahani at the 2024 Toronto International Film Festival 5 (cropped).jpg
| caption = ২০২৪ বৰ্ষত ফাৰাহানী
| native_name = گلشیفته فراهانی
| native_name_lang = Fa
| birth_name = ৰাহাৱাৰ্ড ফাৰাহানী
| birth_date = {{birth date and age|1983|07|10|df=y}}
| birth_place = [[তেহৰাণ]], [[ইৰাণ]]
| citizenship = {{flatlist|
* [[ইৰাণ]],
* [[ফ্ৰান্স]]
}}
| occupation = অভিনেত্ৰী
| alma_mater = ইউনিভাৰ্চিটি অব এপ্লাইড ছায়েন্স এণ্ড টেকন’লজী&lt;ref&gt;{{cite web|title=Golshifteh Farahani|url=http://www.sourehcinema.com/People/People.aspx?Id=138112270439/|publisher=Soureh Cinema|access-date=18 June 2023|lang=fa|archive-date=5 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160305033402/http://www.sourehcinema.com/People/People.aspx?Id=138112270439/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
| years_active = ১৯৯৬–বৰ্তমান
| spouse = {{marriage|অমিন মাহদাৱী|2003|2011|end={{abbr|sep.|separated}}}}&lt;br /&gt;{{marriage|ক্্ৰিষ্টোছ ডৰ্জ ৱাকাৰ|2015|2018|end={{abbr|sep.|separated}}}}
| father = বেহজাদ ফাৰাহানী
| relatives = শ্বাগায়েক ফাৰাহানী (ভনীয়েক)
}}

'''ৰাহাৱাৰ্ড ফাৰাহানী''' ({{langx|fa|رهاورد فراهانی}}; জন্ম: ১০ জুলাই, ১৯৮৩), পেছাগতভাৱে '''গোলশ্বিফতেহ ফাৰাহানী''' নামেৰে পৰিচিত, এগৰাকী ইৰাণী আৰু ফৰাচী অভিনেত্ৰী। তেওঁ ''এম ফৰ মাদাৰ'' (২০০৬), ''বডী অব লাইজ'' (২০০৮), ''এবাউট এলি'' (২০০৯), ''দ্য পেচেন্স ষ্টোন'' (২০১২), ''পেটাৰচন'' (২০১৬), ''গাৰ্লছ অব দ্য ছান'' (২০১৮), ''এক্সট্ৰেকচন'' (২০২০) আৰু ইয়াৰ পৰৱৰ্তী সংস্কৰণ ''এক্সট্ৰেকচন ২'' (২০২৩), আৰু ''ইনভেচন'' (২০২১–বৰ্তমান) ধাৰাবাহিকত কৰা অভিনয়ৰ বাবে বিশেষভাৱে জনাজাত। ''দ্য পেচেন্স ষ্টোন'' ছবিখনত কৰা অনৱদ্য অভিনয়ৰ বাবে তেওঁ ৩৯সংখ্যক চিজাৰ বঁটাত মোষ্ট প্ৰমিজিং এক্ট্ৰেছ (আটাইতকেই প্ৰতিশ্ৰুতিপূৰ্ণ অভিনেত্ৰী) শাখাত মনোনীত হৈছিল।

== প্ৰাৰম্ভিক জীৱন ==
[[File:Press Conference of M For Mother, Fars news agency office - 8 November 2006 (7 8508170088 L600.jpg|thumb|২০০৬ বৰ্ষত ফাৰাহানী]]
ফাৰাহানীৰ জন্ম ইৰাণৰ তেহৰাণত হৈছিল। তেওঁৰ পিতৃ বেহজাদ ফাৰাহানী এজন থিয়েটাৰ পৰিচালক তথা অভিনেতা আৰু মাতৃ ফাহিমেহ ৰহীমিনিয়া এগৰাকী মঞ্চ অভিনেত্ৰী। তেওঁৰ ভগ্নী শ্বাগায়েক ফাৰাহানীও এগৰাকী অভিনেত্ৰী।&lt;ref name=&quot;Guardian&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.theguardian.com/commentisfree/2008/aug/22/iran.middleeast|title=Hollywood postponed|last=Tehrani|first=Souraya|date=22 August 2008|work=TheGuardian.com|access-date=2 April 2021|archive-date=26 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210126033910/http://www.theguardian.com/commentisfree/2008/aug/22/iran.middleeast|url-status=live}}&lt;/ref&gt; ''গোলশ্বিফতেহ'' নামটো তেওঁৰ পিতৃয়ে তৈয়াৰ কৰিছিল যাৰ অৰ্থ হৈছে ''মৰমৰ ফুল'', আনহাতে তেওঁৰ আইনী নাম হৈছে ৰাহাৱাৰ্ড, যাৰ অৰ্থ ''পথৰ উপহাৰ''। 

তেওঁ পাঁচ বছৰ বয়সৰপৰাই সংগীত আৰু পিয়ানো শিকাৰ কাম আৰম্ভ কৰিছিল আৰু পিছলৈ তেহৰাণৰ এখন সংগীত বিদ্যালয়ত নাম ভৰ্তি কৰে। ১৪ বছৰ বয়সত তেওঁ দাৰিউশ্ব মেহৰ্জুইৰ ''দ্য পিয়েৰ ট্ৰী'' ছবিখনত মুখ্য চৰিত্ৰত অভিনয় কৰাৰ সুযোগ পায়। এই চৰিত্ৰটোৰ বাবে তেওঁ তেহৰাণত অনুষ্ঠিত ১৬সংখ্যক ফাজৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শাখাৰপৰা শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰীৰ ক্ৰিষ্টাল ৰক বঁটা লাভ কৰে।&lt;ref name=&quot;Rouiller&quot;&gt;{{Cite web|last=Rouiller|first=Nathalie|date=14 October 2019|title=Golshifteh Farahani, aveuglante|url=https://next.liberation.fr/cinema/2019/10/14/golshifteh-farahani-aveuglante_1757532|access-date=19 November 2021|website=Libération|quote=Sur les registres, la belle s''appelle Rahavard, &quot;cadeau de la route&quot;, en allusion aux chemins de hasard et à leurs surprises d''importance. [...] On l''imaginait double nationale, elle affirme n''avoir qu''un passeport, le tricolore [...] &quot;On n''est pas responsable de la peur des homes&quot;, dit l''ex de Louis Garrel, deux fois mariée et séparée...|archive-date=14 May 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220514094300/https://www.liberation.fr/cinema/2019/10/14/golshifteh-farahani-aveuglante_1757532/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

== কৰ্মজীৱন ==
[[File:Golshifteh Farahani Cannes 2018.jpg|thumb|left|২০১৮ বৰ্ষত কান চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত ফাৰাহানী]]
ফাৰাহানীয়ে ''এবাউট এলি'' নামৰ নাট্যধৰ্মী চলচ্চিত্ৰখনত অভিনয় কৰিছিল, যিখনে ২০০৯ চনৰ ট্ৰাইবেঁকা চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত শ্ৰেষ্ঠ ছবিৰ বঁটা আৰু বাৰ্লিন আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত চিলভাৰ বিয়েৰ বঁটা লাভ কৰিছিল। হলিউডৰ ছবি ''বডী অব লাইজ''ত কৰা অভিনয়ৰ বাবে ইৰাণ কৰ্তৃপক্ষই ইয়াক আমেৰিকান প্ৰচাৰৰ সৈতে সহযোগিতা আৰু হিজাব নিপিন্ধাকৈ কৰা অভিনয়ৰ বাবে ইছলামিক আইন উলংঘন বুলি গণ্য কৰে। ইয়াৰ ফলস্বৰূপে ২০০৯ চনৰপৰা তেওঁক ইৰাণলৈ ঘূৰি আহিবলৈ আৰু তাত কাম কৰিবলৈ অনুমতি দিয়া হোৱা নাই। তেতিয়াৰেপৰা তেওঁ ফ্ৰান্সত বসবাস কৰি আহিছে।&lt;ref name=&quot;Hollywood.com&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.hollywood.com/feature/fresh_face_Golshifteh_Farahani_body_of_lies_trial/5343659|title=FRESH FACE: Golshifteh Farahani|last=Christianson|first=Emily|work=Hollywood.com|access-date=25 January 2009|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20090221183323/http://www.hollywood.com/feature/fresh_face_Golshifteh_Farahani_body_of_lies_trial/5343659|archive-date=21 February 2009}}&lt;/ref&gt;

পেৰিচলৈ স্থানান্তৰিত হোৱাৰ পিছত,&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.hollywood.com/news/Leonardo_DiCaprios_On_Screen_Love_Interest_Fears_Iranian_Trial/5325657|title=DiCaprio Co-Star in Islamic Hot Water? at Hollywood.com|access-date=10 December 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20081009060604/http://www.hollywood.com/news/Leonardo_DiCaprios_On_Screen_Love_Interest_Fears_Iranian_Trial/5325657|archive-date=9 October 2008|url-status=deviated}}&lt;/ref&gt; তেওঁ ৰোলেণ্ড জফে, হুনাৰ চালীম, মাৰ্জানে চাট্ৰাপী, জিম জাৰ্মুশ্ব, নীল বাৰ্জাৰ আৰু জুলিয়া ডুকুৰ্নোকে ধৰি আন বহুতো পৰিচালকৰ সৈতে কাম কৰিছে। ইয়াৰ উপৰি মাৰ্টিন স্কোৰ্চেচিয়ে পৌৰোহিত্য কৰা ১৩সংখ্যক মাৰা্কেচ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত তেওঁ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় জুৰীৰ এগৰাকী সদস্য আছিল। ফাৰাহানীয়ে আতিক ৰাহিমিৰ উপন্যাসৰ আধাৰত নিৰ্মিত আৰু তেওঁ নিজেই পৰিচালনা কৰা ''দ্য পেচেন্স ষ্টোন'' (২০১২) ছবিত অভিনয় কৰিছিল; যিখন ছবি বেছিভাগ সমালোচকে ইতিবাচকভাৱে গ্ৰহণ কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.rottentomatoes.com/m/the_patience_stone/|title=The Patience Stone|website=Rotten Tomatoes|access-date=30 August 2014|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140713091159/http://www.rottentomatoes.com/m/the_patience_stone/|archive-date=13 July 2014}}&lt;/ref&gt; তেওঁ ২০১২ চনৰ চিজাৰ বঁটাৰ আটাইতকৈ প্ৰতিশ্ৰুতিপূৰ্ণ অভিনেত্ৰী শাখাৰ এটি ভিডিঅ’তো অংশ লৈছিল। 

২০১৬ চনত ফাৰাহানীয়ে পেৰিচৰ মঞ্চত ''আন্না কাৰেনিনা'' চৰিত্ৰত অভিনয় কৰি উচ্চ প্ৰশংসা লাভ কৰে। পৰিচালক জিম জাৰ্মুশ্বৰ আমেৰিকান চলচ্চিত্ৰ ''পেটাৰচন''ত অভিনেতা এডাম ড্ৰাইভৰৰ বিপৰীতে তেওঁ ল’ৰা নামৰ মুখ্য চৰিত্ৰটোত অভিনয় কৰিছিল। ছবিখনে বিপুলভাৱে ইতিবাচক সঁহাৰি লাভ কৰে আৰু ৰটেন টমেটোজ ৱেবছাইটত ৯৬ শতাংশ অনুমোদন লাভ কৰে। 

২০১৭ চনত তেওঁ কাল্পনিক চলচ্চিত্ৰ ''পাইৰেটছ অৱ দি কেৰিবিয়ান: ডেড মেন টেল নো টেলছ''ত সাগৰীয় ডাইনী শ্বানছাৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰে।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.palm-news.com/golshifteh-farahani-in-pirates-of-the-caribbean/|title=Golshifteh Farahani in Pirates of the Caribbean|access-date=16 July 2016|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20151130030450/http://www.palm-news.com/golshifteh-farahani-in-pirates-of-the-caribbean/|archive-date=30 November 2015}}&lt;/ref&gt;

২০২০ চনত তেওঁ একচনধৰ্মী চলচ্চিত্ৰ ''এক্সট্ৰেকচন''ত নিক খানৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Henderson|first=Odie|date=24 April 2020|title=Extraction movie review &amp; film summary (2020)|url=https://www.rogerebert.com/reviews/extraction-movie-review-2020|access-date=17 May 2025|website=RogerEbert.com|archive-date=25 April 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200425191458/https://www.rogerebert.com/reviews/extraction-movie-review-2020|url-status=live}}&lt;/ref&gt; ২০২৩ চনত ফাৰাহানীক ৭৩সংখ্যক বাৰ্লিন আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰ মূল প্ৰতিযোগিতা শাখাৰ জুৰী সদস্য হিচাপে বাছনি কৰা হয়। ২০২৫ চনত তেওঁ জুলিয়া ডুকুৰ্নোৰ শেহতীয়া ছবি ''আলফা''ত মুখ্য ভূমিকাত অভিনয় কৰে, যিখন ছবিৰ প্ৰিমিয়াৰ ৭৮সংখ্যক কান চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত প্ৰদৰ্শিত হৈছিল। 
=== অনা-চলচ্চিত্ৰ কৰ্ম ===
ফাৰাহানী পৰিৱেশ সংৰক্ষণৰ সৈতে জড়িত কাম-কাজৰ সৈতে সক্ৰিয়ভাৱে জড়িত থকাৰ উপৰি ইৰাণত যক্ষ্মা ৰোগ নিৰ্মূলকৰণৰ এগৰাকী সমৰ্থক। 

ইৰাণত থকাৰ সময়ত তেওঁ ''কুচ নেচিন'' (নোমাডছ) নামৰ এটা বেণ্ডৰ সদস্য আছিল, যিয়ে দ্বিতীয় তেহৰাণ এভিনিউ আণ্ডাৰগ্ৰাউণ্ড ৰক প্ৰতিযোগিতাত বিজয়ী হৈছিল। ইৰাণ এৰাৰ পিছত তেওঁ আন এগৰাকী নিৰ্বাসিত ইৰাণী সংগীতজ্ঞ মহচেন নামজুৰ সৈতে কাম কৰে; তেওঁলোকৰ এলবাম ''অয়'' ২০০৯ চনৰ অক্টোবৰ মাহত মুক্তি লাভ কৰিছিল। 

২০১৪ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত তেওঁ ২০১৪ বৰ্ষৰ বাৰ্ষিক ইণ্ডিপেণ্ডেণ্ট ক্ৰিটিক্স বিউটি লিষ্টৰ (স্বতন্ত্ৰ সমালোচকৰ ধুনীয়া মুখৰ তালিকা) ষষ্ঠ স্থান লাভ কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.tccandler.com/100-beautiful-faces-2014/|title=100 Most Beautiful Faces 2014... – Independent Critics by TC Candler | Independent Critics by TC Candler|website=Tccandler.com|access-date=10 December 2016|archive-date=28 December 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141228093537/http://www.tccandler.com/100-beautiful-faces-2014/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰত অভিনয় কৰাৰ সময়ত হিজাব পিন্ধিবলৈ অস্বীকাৰ কৰাৰ বাবে ২০০৮ চনৰপৰা ইৰাণৰপৰা নিৰ্বাসিত হোৱা ফাৰাহানীয়ে মহছা আমিনীৰ মৃত্যুৰ প্ৰতিবাদক মুকলিকৈ সমৰ্থন কৰিছে।&lt;ref&gt;{{cite news|title=Exiled Iranian actress Golshifteh Farahani lauds protests over Amini''s death|url=https://english.alarabiya.net/News/world/2022/10/11/Exiled-Iranian-actress-Golshifteh-Farahani-lauds-protests-over-Amini-s-death|access-date=30 October 2022|agency=Agence France-Presse|via=Al Arabiya|date=11 October 2022|archive-date=2 February 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230202073204/https://english.alarabiya.net/News/world/2022/10/11/Exiled-Iranian-actress-Golshifteh-Farahani-lauds-protests-over-Amini-s-death|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last=Makooi|first=Bahar|title=French feminists mobilise in solidarity with Iranian protesters|url=https://www.france24.com/en/middle-east/20221001-french-feminists-mobilise-in-solidarity-with-iranian-protesters|access-date=30 October 2022|work=France 24|date=1 October 2022|archive-date=2 February 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230202073203/https://www.france24.com/en/middle-east/20221001-french-feminists-mobilise-in-solidarity-with-iranian-protesters|url-status=live}}&lt;/ref&gt; ২০২২ চনৰ ২৮ অক্টোবৰত ব্ৰিটিছ ৰক বেণ্ড ''ক’ল্ডপ্লে''ই বুয়েনছ আয়াৰ্ছৰ ৰিভাৰ প্লেট ষ্টেডিয়ামত অনুষ্ঠিত তেওঁলোকৰ কনচাৰ্টত প্ৰতিবাদৰ মূল গীত হিচাপে পৰিচিত শ্বেৰভিন হাজিপুৰৰ ''বাৰায়ে'' গীতটো গাবলৈ ফাৰাহানীক আমন্ত্ৰণ জনাইছিল। বেণ্ডটোৰ ''মিউজিক অব দ্য স্ফিয়াৰ্ছ ৱৰ্ল্ড ট্যুৰ''ৰ লেটিন আমেৰিকা ভ্ৰমণৰ অংশ হিচাপে এই কনচাৰ্টটো সমগ্ৰ বিশ্বৰ ৭০খনতকৈও অধিক দেশৰ ৩৫০০ তকৈও অধিক ছবিগৃহত পোনপটীয়াকৈ সম্প্ৰচাৰ কৰা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;Coldplay&quot;&gt;{{cite news|last=Gillett|first=Katy|title=Coldplay perform ''Baraye'' in Farsi with Iranian actress Golshifteh Farahani|url=https://www.thenationalnews.com/arts-culture/music-stage/2022/10/30/coldplay-perform-baraye-in-farsi-with-iranian-actress-golshifteh-farahani/|access-date=30 October 2022|work=The National|date=30 October 2022|archive-date=2 February 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230202073204/https://www.thenationalnews.com/arts-culture/music-stage/2022/10/30/coldplay-perform-baraye-in-farsi-with-iranian-actress-golshifteh-farahani/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

==তথ্যসূত্ৰ== 
{{Reflist}} 

==বাহ্যিক সংযোগ==
&lt;!-- Per [[WP:ELMINOFFICIAL]], choose one official website only. --&gt;
{{Commons}}
* {{IMDb name}}

[[শ্ৰেণী:ইৰাণৰ ব্যক্তি]]
[[শ্ৰেণী:অভিনেত্ৰী]]
[[শ্ৰেণী:সংগীতজ্ঞ]]
[[শ্ৰেণী:ৱিকি লাভচ ইৰাণ ২০২৬]]</text>
      <sha1>fos6w2rm3fzeeb1mu7rnjc3na5xtzfm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>মহনাজ আফশ্বাৰ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>136926</id>
    <revision>
      <id>607089</id>
      <parentid>607056</parentid>
      <timestamp>2026-05-18T12:34:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Duhita Ragini Kalita</username>
        <id>46712</id>
      </contributor>
      <comment>added [[Category:ৱিকি লাভচ ইৰাণ ২০২৬]] using [[WP:HC|HotCat]]</comment>
      <origin>607089</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14833" sha1="mkhc8d9hucahpym227c9c2lqpsjnxt6" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name = মহনাজ আফশ্বাৰ
| image = Mahnaz Afshar 20180209 03.jpg
| image_upright = 
| caption = ২০১৮ বৰ্ষত আফশ্বাৰ
| native_name = مهناز افشار
| native_name_lang = Fa
| birth_name = 
| birth_date = {{birth date and age|1977|6|10}}
| birth_place = [[তেহৰাণ]], [[ইৰাণ]]
| agent = 
| occupation = অভিনেত্ৰী
| yearsactive = ১৯৯৮–২০১৯
| notable_works = 
| spouse = {{marriage|মহম্মদ য়াচিন ৰামিন&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20171210160847/http://www.soozheha.org/afshar-mother-father-daughter/ AlMahnaz AlAfshar and her mother in law, father in law and daughter]&lt;/ref&gt;|2014|2019|reason=divorced}}
| children = ১
}}
'''মহনাজ আফশ্বাৰ''' ({{langx|fa|مهناز افشار}}; জন্ম: ১০ জুন, ১৯৭৭) এগৰাকী ইৰাণত জন্মগ্ৰহণ কৰা জাৰ্মান অভিনেত্ৰী। ১৯৯৮ চনত 'গোমশ্বোদেহ' নামৰ দূৰদৰ্শন ধাৰাবাহিকৰ জৰিয়তে তেওঁ অভিনয় জীৱনৰ সূচনা কৰে আৰু তাৰ পিছৰ বছৰত 'দুস্তান' নামৰ চলচ্চিত্ৰখনৰ জৰিয়তে চিনেমা জগতত প্ৰৱেশ কৰে। ২০১০ চনত 'চাদাত আবাদ' নামৰ ছবিত কৰা অভিনয়ৰ বাবে তেওঁ ফাজৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত শ্ৰেষ্ঠ সহ-অভিনেত্ৰীৰ ক্ৰিষ্টাল চিমৰ্ঘ বঁটা লাভ কৰে। 'দাৰ্কুব' (২০১৭) আৰু 'গাছাম' (২০১৮) নামৰ ছবি দুখনত আগবঢ়োৱা অনৱদ্য অভিনয়ৰ বাবে তেওঁ শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰীৰ ক্ৰিষ্টাল চিমৰ্ঘ বঁটাৰ বাবে মনোনীত হৈছিল। বৰ্তমান তেওঁক ইৰাণৰ পৰ্দাত অভিনয় কৰাৰ ক্ষেত্ৰত নিষেধাজ্ঞা আৰোপ কৰা হৈছে। তেওঁ ২০১৯ চনত ইৰাণ এৰি যায় আৰু বৰ্তমান জাৰ্মানীৰ নাগৰিকত্ব গ্ৰহণ কৰিছে।&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite news |title=طلبه مازندرانی شکایتش از مهناز افشار را پس می‌گیرد |url=https://www.bbc.com/persian/institutional-52953424 |access-date=2025-07-12 |work=BBC News فارسی |language=fa}}&lt;/ref&gt;

== ব্যক্তিগত জীৱন ==
মহনাজ আফশ্বাৰৰ জন্ম ১৯৭৭ চনৰ ১১ জুনত ইৰাণৰ তেহৰাণত এটা তাব্ৰিজী তুৰ্কী বংশোদ্ভৱ পৰিয়ালত হৈছিল। তেওঁ পৰীক্ষামূলক বিজ্ঞান শাখাত উচ্চতৰ মাধ্যমিকৰ ডিপ্লমা অৰ্জন কৰে আৰু এটা অলাভকাৰী প্ৰতিষ্ঠানত চাৰি বছৰ ধৰি চলচ্চিত্ৰ সম্পাদনাৰ অধ্যয়ন কৰে। পৰিয়ালৰ ধৰ্মীয় প্ৰৱণতাৰ বাবে তেওঁলোকে প্ৰথম অৱস্থাত মহনাজৰ অভিনয় কেৰিয়াৰৰ বিৰোধিতা কৰিছিল। তেওঁ হামিদ চামান্দাৰিয়ানৰ অধীনত অভিনয়ৰ প্ৰশিক্ষণ লৈছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web |last=آفتاب |title=خاطره مهنازافشار از پس گردنی استاد سمندریان |url=http://aftabnews.ir/vdcf0jdymw6dv0a.igiw.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20160718075347/http://aftabnews.ir/vdcf0jdymw6dv0a.igiw.html |archive-date=2016-07-18 |access-date=2025-07-12 |website=آفتاب |language=fa-IR}}&lt;/ref&gt;

২০১৪ চনৰ জুন মাহত আফশ্বাৰে মাহমুদ আহমাদিনেজাদৰ দ্বিতীয় ৰাষ্ট্ৰপতি কাৰ্যকালত সংস্কৃতি আৰু প্ৰেছ বিভাগৰ উপ-মন্ত্ৰী হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰা মহম্মদ আলী ৰামিনৰ পুত্ৰ য়াচিন ৰামিনৰ সৈতে বিবাহপাশত আবদ্ধ হয়। তেওঁলোকৰ বিবাহৰ অনুষ্ঠান চৈয়দ মহম্মদ খাতামীয়ে সম্পন্ন কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=سیدمحمد خاتمی صیغه عقد مهناز افشار را خواند |url=https://www.isna.ir/news/93032111634/%D8%B3%DB%8C%D8%AF%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D8%AE%D8%A7%D8%AA%D9%85%DB%8C-%D8%B5%DB%8C%D8%BA%D9%87-%D8%B9%D9%82%D8%AF-%D9%85%D9%87%D9%86%D8%A7%D8%B2-%D8%A7%D9%81%D8%B4%D8%A7%D8%B1-%D8%B1%D8%A7-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86%D8%AF |access-date=2025-07-12 |website=www.isna.ir}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=پاسخ «مهناز افشار» به شایعات درباره مهریه‌اش |url=http://sima.jamejamonline.ir/NewsPreview/1868477156469511316 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150317093810/http://sima.jamejamonline.ir/NewsPreview/1868477156469511316 |archive-date=2015-03-17 |access-date=2025-07-12 |website=sima.jamejamonline.ir}}&lt;/ref&gt; ২০১৫ চনৰ মে’ মাহত আফশ্বাৰ আৰু ৰামিনৰ লিয়ানা নামৰ এজনী কন্যা সন্তান জন্ম হয়।&lt;ref&gt;{{Cite news |title=About Me {{!}} Mahnaz Afshar Official Website |url=http://mahnazafshar.info/about-me/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20190710010909/http://mahnazafshar.info/about-me/ |archive-date=2019-07-10 |access-date=2025-07-12 |work=Mahnaz Afshar |language=en-US}}&lt;/ref&gt; ২০১৯ চনত এই দম্পতীৰ বিবাহ বিচ্ছেদ হয়।&lt;ref&gt;{{Cite web |last=TABNAK |first=تابناک {{!}} |date=2019-10-02 |title=مهناز افشار از همسرش طلاق گرفت |url=https://tabnak.ir |access-date=2025-07-12 |website=fa |language=fa}}&lt;/ref&gt;

== পেছাদাৰী কৰ্মজীৱন ==

=== অভিনয় ===
আফশ্বাৰে ১৯৯৮ চনত 'গোমশ্বোদেহ' নামৰ দূৰদৰ্শন ধাৰাবাহিকৰ জৰিয়তে নিজৰ অভিনয় কেৰিয়াৰ আৰম্ভ কৰে আৰু একে বছৰতে আলী শ্বাহ-হাতামী পৰিচালিত 'দুস্তান' ছবিৰ জৰিয়তে চলচ্চিত্ৰ জগতত খোজ পেলায়। ২০০০ চনত নাদেৰ মগাদ্দাছ পৰিচালিত 'শ্বুৰ-এ এশ্ন' ছবিখনত অভিনয় কৰি তেওঁ দৰ্শকৰ দৃষ্টি আকৰ্ষণ কৰিবলৈ সক্ষম হয়। ইৰাণী কণ্ঠশিল্পী তথা অভিনেত্ৰী গুগুশ্বৰ সৈতে থকা তেওঁৰ চেহেৰাৰ সাদৃশ্যই তেওঁৰ প্ৰাৰম্ভিক জনপ্ৰিয়তা আৰু সংবাদ মাধ্যমৰ মনোযোগ আকৰ্ষণ কৰাত বিশেষ অৰিহণা যোগাইছিল। ২০০০-ৰ দশকত আফশ্বাৰ ইৰাণৰ বাণিজ্যিক চিনেমাৰ এগৰাকী প্ৰতিষ্ঠিত তাৰকা হৈ পৰে। এই দশকটোৰ শেষৰফালে তেওঁ বিভিন্ন ধাৰাৰ পৰিচালকৰ সৈতে কাম কৰি নিজৰ চৰিত্ৰসমূহ বৈচিত্ৰ্যপূৰ্ণ কৰিবলৈ চেষ্টা কৰে, যাৰ ফলত তেওঁ ঘৰুৱা চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ আৰু সমালোচকৰপৰা কেইবাটাও বঁটা আৰু স্বীকৃতি লাভ কৰে। ২০১৪ চনত তেওঁ তাজিক চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা নাছেৰ ছায়ীদোভ পৰিচালিত 'মুৱাল্লেম' ছবিত মুখ্য চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{Cite news |title=مهناز افشار در فیلم تازه ناصر سعیداف نقش اجرا می‌کند |url=http://www.bbc.com/persian/world/2014/06/140612_rm_zkh_culture_cinema_iran_film.shtml |archive-url=https://web.archive.org/web/20171202090428/http://www.bbc.com/persian/world/2014/06/140612_rm_zkh_culture_cinema_iran_film.shtml |archive-date=2017-12-02 |access-date=2025-07-12 |work=BBC Persian |language=fa-IR}}&lt;/ref&gt;

[[File:Payman Maadi and Mahnaz Afshar 20190201 04.jpg|thumb|৩৭সংখ্যক ফাজৰ চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত পেয়মান মাআদীৰ সৈতে আফশ্বাৰ]]
=== প্ৰযোজনা ===
২০১২ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত আফশ্বাৰে আজাৰবাইজানৰ ভূমিকম্পৰ বলি হোৱা লোকসকলৰ সাহায্যৰ্থে মিলাদ টাৱাৰ কনভেনচন চেণ্টাৰত ৰুজবেহ নামাতোল্লাহীৰ এটা দাতব্য কনচাৰ্ট প্ৰযোজনা কৰিছিল। চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা, অভিনেতা আৰু ক্ৰীড়াবিদসকলে অংশগ্ৰহণ কৰা এই অনুষ্ঠানটোৰ নাম আছিল 'দাৰুগ'। কনচাৰ্টত নামাতোল্লাহীয়ে 'এই ৱাতান', 'টোই নিয়াজাম', 'অগৰ য়ে ৰুজ বিয়াই চৰাঘাম', 'তাজহতৰিন জাখম-এ দেলম', 'বাজামাদেহ-আম', 'গোল-এ ইয়াচ', 'নফচ কেশ্বিদান চাখতেহ', 'খালিজ-ই ফাৰ্ছ' আৰু 'খাক-এ ৱাতানম'কে ধৰি কেইবাটাও গীত পৰিৱেশন কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-07-12 |title=(تصاویر) کنسرت«روزبه» به تهیه کنندگی مهناز افشار |url=https://fararu.com |access-date=2025-07-12 |website=Fararu {{!}} فرارو |language=fa}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=پایگاه خبری تحلیلی اعتدال - پرچهره‌ترین کنسرت این روزها به تهیه‌کنندگی مهناز افشار |url=http://etedaal.ir/fa/news/40998 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402162141/http://etedaal.ir/fa/news/40998 |archive-date=2015-04-02 |access-date=2025-07-12 |website=etedaal.ir}}&lt;/ref&gt;

=== ৰিয়েলিটী শ্ব’ৰ বিচাৰক ===
২০১৯ চনত আফশ্বাৰে টেলিভিছনৰ প্ৰতিভা অন্বেষণকাৰী অনুষ্ঠান 'পাৰ্চিয়াছ গট টেলেণ্ট'ত এগৰাকী বিচাৰক হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল, যিয়ে ছচিয়েল মিডিয়াত বিভিন্ন প্ৰতিক্ৰিয়া আৰু চৰ্চাৰ সৃষ্টি কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=مهناز افشار داور برنامه استعدادیابی Persia's Got Talent شد |url=https://salamcinama.ir |archive-url=https://web.archive.org/web/20200201225441/https://salamcinama.ir |archive-date=2020-02-01 |access-date=2025-07-12 |website=سلام سینما |language=fa-IR}}&lt;/ref&gt;

== আইনী সমস্যা ==
'দ্য গাৰ্লছ অব ৰিভলিউচন ষ্ট্ৰীট' প্ৰতিবাদক সমৰ্থন কৰা আৰু বাধ্যতামূলক হিজাব আইনৰ সমালোচনা কৰাৰ বাবে ইৰাণত মহনাজ আফশ্বাৰে আইনী গোচৰৰ সন্মুখীন হৈছে। তেওঁৰ বিৰুদ্ধে দুৰ্নীতি আৰু অনৈতিকতাক প্ৰশ্ৰয় দিয়াৰ অভিযোগ উত্থাপন হৈছে। ইয়াৰ উপৰি য়াছামান আৰিয়ানী আৰু মহম্মদ আলী তাহেৰীৰ দৰে কাৰাবন্দীসকলৰ সমৰ্থনত মাত মতাৰ বাবে আৰু বাল্য-বিবাহৰ বিৰোধিতা কৰাৰ বাবে তেওঁ ইৰাণৰ ৰক্ষণশীলসকলৰ তীব্ৰ সমালোচনাৰ বলি হৈছে। ৰাষ্ট্ৰৰ বিৰুদ্ধে মিছা তথ্য আৰু অপপ্ৰচাৰ চলোৱাৰ অভিযোগকে ধৰি কেইবাটাও আইনী গোচৰ বৰ্তমানো তেۆঁৰ নামত চলি আছে।&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

২০২৬ চনৰ ২ ফেব্ৰুৱাৰীত আফশ্বাৰে ২০২৫-২০২৬ চনৰ ইৰাণৰ প্ৰতিবাদ চৰকাৰে দমন কৰা কাৰ্যৰ বিৰোধিতা কৰি ফাজৰ চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ বৰ্জন কৰে।&lt;ref&gt;https://www.afkarnews.com/بخش-سیاسی-3/1367233-چرا-تحریم-جشنواره-فجر-شکست-خورد&lt;/ref&gt;

==তথ্যসূত্ৰ== 
{{Reflist}} 

==বাহ্যিক সংযোগ==
{{commons category}}
*[http://mahnazafshar.com/ Official website]
*{{Instagram|mahnaz_afshar}}
*{{IMDb name}}

[[শ্ৰেণী:ইৰাণৰ ব্যক্তি]]
[[শ্ৰেণী:অভিনেত্ৰী]]
[[শ্ৰেণী:ৱিকি লাভচ ইৰাণ ২০২৬]]</text>
      <sha1>mkhc8d9hucahpym227c9c2lqpsjnxt6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>607091</id>
      <parentid>607089</parentid>
      <timestamp>2026-05-18T12:35:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Duhita Ragini Kalita</username>
        <id>46712</id>
      </contributor>
      <origin>607091</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14876" sha1="kdzopayfafaf7czvyn7w1jjel1hwa9u" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name = মহনাজ আফশ্বাৰ
| image = Mahnaz Afshar 20180209 03.jpg
| image_upright = 
| caption = ২০১৮ বৰ্ষত আফশ্বাৰ
| native_name = مهناز افشار
| native_name_lang = Fa
| birth_name = 
| birth_date = {{birth date and age|1977|6|10}}
| birth_place = [[তেহৰাণ]], [[ইৰাণ]]
| agent = 
| occupation = অভিনেত্ৰী
| yearsactive = ১৯৯৮–২০১৯
| notable_works = 
| spouse = {{marriage|মহম্মদ য়াচিন ৰামিন&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20171210160847/http://www.soozheha.org/afshar-mother-father-daughter/ AlMahnaz AlAfshar and her mother in law, father in law and daughter]&lt;/ref&gt;|2014|2019|reason=divorced}}
| children = ১
}}
'''মহনাজ আফশ্বাৰ''' ({{langx|fa|مهناز افشار}}; জন্ম: ১০ জুন, ১৯৭৭) এগৰাকী ইৰাণত জন্মগ্ৰহণ কৰা জাৰ্মান অভিনেত্ৰী। ১৯৯৮ চনত ''গোমশ্বোদেহ'' নামৰ দূৰদৰ্শন ধাৰাবাহিকৰ জৰিয়তে তেওঁ অভিনয় জীৱনৰ সূচনা কৰে আৰু তাৰ পিছৰ বছৰত ''দুস্তান'' নামৰ চলচ্চিত্ৰখনৰ জৰিয়তে চিনেমা জগতত প্ৰৱেশ কৰে। ২০১০ চনত ''চাদাত আবাদ'' নামৰ ছবিত কৰা অভিনয়ৰ বাবে তেওঁ ফাজৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত শ্ৰেষ্ঠ সহ-অভিনেত্ৰীৰ ক্ৰিষ্টাল চিমৰ্ঘ বঁটা লাভ কৰে। ''দাৰ্কুব'' (২০১৭) আৰু ''গাছাম'' (২০১৮) নামৰ ছবি দুখনত আগবঢ়োৱা অনৱদ্য অভিনয়ৰ বাবে তেওঁ শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰীৰ ক্ৰিষ্টাল চিমৰ্ঘ বঁটাৰ বাবে মনোনীত হৈছিল। বৰ্তমান তেওঁক ইৰাণৰ পৰ্দাত অভিনয় কৰাৰ ক্ষেত্ৰত নিষেধাজ্ঞা আৰোপ কৰা হৈছে। তেওঁ ২০১৯ চনত ইৰাণ এৰি যায় আৰু বৰ্তমান জাৰ্মানীৰ নাগৰিকত্ব গ্ৰহণ কৰিছে।&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite news |title=طلبه مازندرانی شکایتش از مهناز افشار را پس می‌گیرد |url=https://www.bbc.com/persian/institutional-52953424 |access-date=2025-07-12 |work=BBC News فارسی |language=fa}}&lt;/ref&gt;

== ব্যক্তিগত জীৱন ==
মহনাজ আফশ্বাৰৰ জন্ম ১৯৭৭ চনৰ ১১ জুনত ইৰাণৰ তেহৰাণত এটা তাব্ৰিজী তুৰ্কী বংশোদ্ভৱ পৰিয়ালত হৈছিল। তেওঁ পৰীক্ষামূলক বিজ্ঞান শাখাত উচ্চতৰ মাধ্যমিকৰ ডিপ্লমা অৰ্জন কৰে আৰু এটা অলাভকাৰী প্ৰতিষ্ঠানত চাৰি বছৰ ধৰি চলচ্চিত্ৰ সম্পাদনাৰ অধ্যয়ন কৰে। পৰিয়ালৰ ধৰ্মীয় প্ৰৱণতাৰ বাবে তেওঁলোকে প্ৰথম অৱস্থাত মহনাজৰ অভিনয় কেৰিয়াৰৰ বিৰোধিতা কৰিছিল। তেওঁ হামিদ চামান্দাৰিয়ানৰ অধীনত অভিনয়ৰ প্ৰশিক্ষণ লৈছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web |last=آفتاب |title=خاطره مهنازافشار از پس گردنی استاد سمندریان |url=http://aftabnews.ir/vdcf0jdymw6dv0a.igiw.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20160718075347/http://aftabnews.ir/vdcf0jdymw6dv0a.igiw.html |archive-date=2016-07-18 |access-date=2025-07-12 |website=آفتاب |language=fa-IR}}&lt;/ref&gt;

২০১৪ চনৰ জুন মাহত আফশ্বাৰে মাহমুদ আহমাদিনেজাদৰ দ্বিতীয় ৰাষ্ট্ৰপতি কাৰ্যকালত সংস্কৃতি আৰু প্ৰেছ বিভাগৰ উপ-মন্ত্ৰী হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰা মহম্মদ আলী ৰামিনৰ পুত্ৰ য়াচিন ৰামিনৰ সৈতে বিবাহপাশত আবদ্ধ হয়। তেওঁলোকৰ বিবাহৰ অনুষ্ঠান চৈয়দ মহম্মদ খাতামীয়ে সম্পন্ন কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=سیدمحمد خاتمی صیغه عقد مهناز افشار را خواند |url=https://www.isna.ir/news/93032111634/%D8%B3%DB%8C%D8%AF%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D8%AE%D8%A7%D8%AA%D9%85%DB%8C-%D8%B5%DB%8C%D8%BA%D9%87-%D8%B9%D9%82%D8%AF-%D9%85%D9%87%D9%86%D8%A7%D8%B2-%D8%A7%D9%81%D8%B4%D8%A7%D8%B1-%D8%B1%D8%A7-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86%D8%AF |access-date=2025-07-12 |website=www.isna.ir}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=پاسخ «مهناز افشار» به شایعات درباره مهریه‌اش |url=http://sima.jamejamonline.ir/NewsPreview/1868477156469511316 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150317093810/http://sima.jamejamonline.ir/NewsPreview/1868477156469511316 |archive-date=2015-03-17 |access-date=2025-07-12 |website=sima.jamejamonline.ir}}&lt;/ref&gt; ২০১৫ চনৰ মে’ মাহত আফশ্বাৰ আৰু ৰামিনৰ লিয়ানা নামৰ এজনী কন্যা সন্তান জন্ম হয়।&lt;ref&gt;{{Cite news |title=About Me {{!}} Mahnaz Afshar Official Website |url=http://mahnazafshar.info/about-me/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20190710010909/http://mahnazafshar.info/about-me/ |archive-date=2019-07-10 |access-date=2025-07-12 |work=Mahnaz Afshar |language=en-US}}&lt;/ref&gt; ২০১৯ চনত এই দম্পতীৰ বিবাহ বিচ্ছেদ হয়।&lt;ref&gt;{{Cite web |last=TABNAK |first=تابناک {{!}} |date=2019-10-02 |title=مهناز افشار از همسرش طلاق گرفت |url=https://tabnak.ir |access-date=2025-07-12 |website=fa |language=fa}}&lt;/ref&gt;

== পেছাদাৰী কৰ্মজীৱন ==

=== অভিনয় ===
আফশ্বাৰে ১৯৯৮ চনত ''গোমশ্বোদেহ'' নামৰ দূৰদৰ্শন ধাৰাবাহিকৰ জৰিয়তে নিজৰ অভিনয় কেৰিয়াৰ আৰম্ভ কৰে আৰু একে বছৰতে আলী শ্বাহ-হাতামী পৰিচালিত ''দুস্তান'' ছবিৰ জৰিয়তে চলচ্চিত্ৰ জগতত খোজ পেলায়। ২০০০ চনত নাদেৰ মগাদ্দাছ পৰিচালিত ''শ্বুৰ-এ এশ্ন'' ছবিখনত অভিনয় কৰি তেওঁ দৰ্শকৰ দৃষ্টি আকৰ্ষণ কৰিবলৈ সক্ষম হয়। ইৰাণী কণ্ঠশিল্পী তথা অভিনেত্ৰী গুগুশ্বৰ সৈতে থকা তেওঁৰ চেহেৰাৰ সাদৃশ্যই তেওঁৰ প্ৰাৰম্ভিক জনপ্ৰিয়তা আৰু সংবাদ মাধ্যমৰ মনোযোগ আকৰ্ষণ কৰাত বিশেষ অৰিহণা যোগাইছিল। ২০০০-ৰ দশকত আফশ্বাৰ ইৰাণৰ বাণিজ্যিক চিনেমাৰ এগৰাকী প্ৰতিষ্ঠিত তাৰকা হৈ পৰে। এই দশকটোৰ শেষৰফালে তেওঁ বিভিন্ন ধাৰাৰ পৰিচালকৰ সৈতে কাম কৰি নিজৰ চৰিত্ৰসমূহ বৈচিত্ৰ্যপূৰ্ণ কৰিবলৈ চেষ্টা কৰে, যাৰ ফলত তেওঁ ঘৰুৱা চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ আৰু সমালোচকৰপৰা কেইবাটাও বঁটা আৰু স্বীকৃতি লাভ কৰে। ২০১৪ চনত তেওঁ তাজিক চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা নাছেৰ ছায়ীদোভ পৰিচালিত ''মুৱাল্লেম'' ছবিত মুখ্য চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{Cite news |title=مهناز افشار در فیلم تازه ناصر سعیداف نقش اجرا می‌کند |url=http://www.bbc.com/persian/world/2014/06/140612_rm_zkh_culture_cinema_iran_film.shtml |archive-url=https://web.archive.org/web/20171202090428/http://www.bbc.com/persian/world/2014/06/140612_rm_zkh_culture_cinema_iran_film.shtml |archive-date=2017-12-02 |access-date=2025-07-12 |work=BBC Persian |language=fa-IR}}&lt;/ref&gt;

[[File:Payman Maadi and Mahnaz Afshar 20190201 04.jpg|thumb|৩৭সংখ্যক ফাজৰ চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত পেয়মান মাআদীৰ সৈতে আফশ্বাৰ]]
=== প্ৰযোজনা ===
২০১২ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত আফশ্বাৰে আজাৰবাইজানৰ ভূমিকম্পৰ বলি হোৱা লোকসকলৰ সাহায্যৰ্থে মিলাদ টাৱাৰ কনভেনচন চেণ্টাৰত ৰুজবেহ নামাতোল্লাহীৰ এটা দাতব্য কনচাৰ্ট প্ৰযোজনা কৰিছিল। চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা, অভিনেতা আৰু ক্ৰীড়াবিদসকলে অংশগ্ৰহণ কৰা এই অনুষ্ঠানটোৰ নাম আছিল ''দাৰুগ''। কনচাৰ্টত নামাতোল্লাহীয়ে ''এই ৱাতান'', ''টোই নিয়াজাম'', ''অগৰ য়ে ৰুজ বিয়াই চৰাঘাম'', ''তাজহতৰিন জাখম-এ দেলম'', ''বাজামাদেহ-আম'', ''গোল-এ ইয়াচ'', ''নফচ কেশ্বিদান চাখতেহ'', ''খালিজ-ই ফাৰ্ছ'' আৰু ''খাক-এ ৱাতানম''কে ধৰি কেইবাটাও গীত পৰিৱেশন কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-07-12 |title=(تصاویر) کنسرت«روزبه» به تهیه کنندگی مهناز افشار |url=https://fararu.com |access-date=2025-07-12 |website=Fararu {{!}} فرارو |language=fa}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=پایگاه خبری تحلیلی اعتدال - پرچهره‌ترین کنسرت این روزها به تهیه‌کنندگی مهناز افشار |url=http://etedaal.ir/fa/news/40998 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402162141/http://etedaal.ir/fa/news/40998 |archive-date=2015-04-02 |access-date=2025-07-12 |website=etedaal.ir}}&lt;/ref&gt;

=== ৰিয়েলিটী শ্ব’ৰ বিচাৰক ===
২০১৯ চনত আফশ্বাৰে টেলিভিছনৰ প্ৰতিভা অন্বেষণকাৰী অনুষ্ঠান ''পাৰ্চিয়াছ গট টেলেণ্ট''ত এগৰাকী বিচাৰক হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল, যিয়ে ছচিয়েল মিডিয়াত বিভিন্ন প্ৰতিক্ৰিয়া আৰু চৰ্চাৰ সৃষ্টি কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=مهناز افشار داور برنامه استعدادیابی Persia''s Got Talent شد |url=https://salamcinama.ir |archive-url=https://web.archive.org/web/20200201225441/https://salamcinama.ir |archive-date=2020-02-01 |access-date=2025-07-12 |website=سلام سینما |language=fa-IR}}&lt;/ref&gt;

== আইনী সমস্যা ==
''দ্য গাৰ্লছ অব ৰিভলিউচন ষ্ট্ৰীট'' প্ৰতিবাদক সমৰ্থন কৰা আৰু বাধ্যতামূলক হিজাব আইনৰ সমালোচনা কৰাৰ বাবে ইৰাণত মহনাজ আফশ্বাৰে আইনী গোচৰৰ সন্মুখীন হৈছে। তেওঁৰ বিৰুদ্ধে দুৰ্নীতি আৰু অনৈতিকতাক প্ৰশ্ৰয় দিয়াৰ অভিযোগ উত্থাপন হৈছে। ইয়াৰ উপৰি য়াছামান আৰিয়ানী আৰু মহম্মদ আলী তাহেৰীৰ দৰে কাৰাবন্দীসকলৰ সমৰ্থনত মাত মতাৰ বাবে আৰু বাল্য-বিবাহৰ বিৰোধিতা কৰাৰ বাবে তেওঁ ইৰাণৰ ৰক্ষণশীলসকলৰ তীব্ৰ সমালোচনাৰ বলি হৈছে। ৰাষ্ট্ৰৰ বিৰুদ্ধে মিছা তথ্য আৰু অপপ্ৰচাৰ চলোৱাৰ অভিযোগকে ধৰি কেইবাটাও আইনী গোচৰ বৰ্তমানো তেۆঁৰ নামত চলি আছে।&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

২০২৬ চনৰ ২ ফেব্ৰুৱাৰীত আফশ্বাৰে ২০২৫-২০২৬ চনৰ ইৰাণৰ প্ৰতিবাদ চৰকাৰে দমন কৰা কাৰ্যৰ বিৰোধিতা কৰি ফাজৰ চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ বৰ্জন কৰে।&lt;ref&gt;https://www.afkarnews.com/بخش-سیاسی-3/1367233-چرا-تحریم-جشنواره-فجر-شکست-خورد&lt;/ref&gt;

==তথ্যসূত্ৰ== 
{{Reflist}} 

==বাহ্যিক সংযোগ==
{{commons category}}
*[http://mahnazafshar.com/ Official website]
*{{Instagram|mahnaz_afshar}}
*{{IMDb name}}

[[শ্ৰেণী:ইৰাণৰ ব্যক্তি]]
[[শ্ৰেণী:অভিনেত্ৰী]]
[[শ্ৰেণী:ৱিকি লাভচ ইৰাণ ২০২৬]]</text>
      <sha1>kdzopayfafaf7czvyn7w1jjel1hwa9u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>নেগাৰ জাৱাহেৰিয়ান</title>
    <ns>0</ns>
    <id>136927</id>
    <revision>
      <id>607092</id>
      <parentid>607067</parentid>
      <timestamp>2026-05-18T12:36:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Duhita Ragini Kalita</username>
        <id>46712</id>
      </contributor>
      <origin>607092</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10529" sha1="4qwzqf9g3le1it58vlge87sqz1falrw" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name = নেগাৰ জাৱাহেৰিয়ান
| image = Negar Javaherian 2019.jpg
| imagesize = 
| alt = 
| caption = ২০১৯ চনৰ ফাজৰ চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত জাৱাহেৰিয়ান
| native_name = نگار جواهریان
| birth_name = 
| birth_date = {{Birth date and age|1983|01|12}}
| birth_place = [[তেহৰাণ]], [[ইৰাণ]]
| death_date = 
| death_place = 
| native_name_lang = Fa
| othername = 
| occupation = অভিনেত্ৰী
| yearsactive = ২০০১–বৰ্তমান
| spouse = {{marriage|ৰামবদ জাৱান|2016}}
| children = ১
| education = আজাদ ইউনিভাৰ্চিটি
| domesticpartner = 
| website = 
}}
'''নেগাৰ জাৱাহেৰিয়ান''' ({{langx|fa|نگار جواهریان}}; জন্ম: ১২ জানুৱাৰী, ১৯৮৩) এগৰাকী ইৰাণী অভিনেত্ৰী। ''গোল্ড এণ্ড কপাৰ'' (২০১০), ''হিয়েৰ উইদাউট মি'' (২০১১), ''এ কিউব অব চুগাৰ'' (২০১১) আৰু ''দ্য পেইণ্টিং পুল'' (২০১৩) ছবিসমূহত কৰা অভিনয়ৰ বাবে তেওঁ বিশেষভাৱে পৰিচিত। তেওঁ এটা ক্ৰিষ্টাল চিমৰ্ঘ বঁটা, দুটাকৈ ইৰাণ চিনেমা চেলিব্ৰেশ্যন বঁটা আৰু এটা ইৰাণৰ চলচ্চিত্ৰ সমালোচক আৰু লেখক সংস্থাৰ বঁটাকে ধৰি বিভিন্ন সন্মান লাভ কৰিছে। ইয়াৰ উপৰি তেওঁ দুটাকৈ হাফেজ বঁটাৰ মনোনয়নো লাভ কৰিছিল। 

== প্ৰাৰম্ভিক জীৱন ==
নেগাৰ জাৱাহেৰিয়ানৰ জন্ম ১৯৮৩ চনৰ ১২ জানুৱাৰীত তেহৰাণত হৈছিল। তেওঁ ''আই, তাৰানেহ, এম ১৫'' (২০০১) ছবিখনৰ মুখ্য চৰিত্ৰৰ বাবে এগৰাকী অন্যতম প্ৰাৰ্থী আছিল, যিটো চৰিত্ৰ পিছলৈ তাৰানেহ আলিদুস্তিয়ে লাভ কৰে। অৱশ্যে নেগাৰে ছবিখনত এটা সৰু চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web |last=شاهوند |first=احمد |date=2023-01-16 |title=نگار جواهریان؛ مرور کارنامه و تعداد مخاطبان فیلم هایش |url=https://www.filimo.com/shot/139916/%D9%86%DA%AF%D8%A7%D8%B1-%D8%AC%D9%88%D8%A7%D9%87%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%86/ |access-date=2025-06-12 |website=فیلیموشات |language=fa-IR}}&lt;/ref&gt; ''গোল্ড এণ্ড কপাৰ'' ছবিখনত কৰা অনৱদ্য অভিনয়ৰ বাবে তেওঁ ২৮সংখ্যক ফাজৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰীৰ ক্ৰিষ্টাল চিমৰ্ঘ বঁটা লাভ কৰে।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2010-02-03 |title=اسامی برگزیدگان جشنواره فیلم فجر |url=https://www.khabaronline.ir/news/41879/%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%DA%AF%D8%B2%DB%8C%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%86-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85-%D9%81%D8%AC%D8%B1 |access-date=2025-06-12 |website=خبرآنلاین |language=fa}}&lt;/ref&gt; এই একেখন ছবিৰ বাবেই তেওঁ ১৪সংখ্যক হাউছ অব চিনেমা চেলিব্ৰেশ্যনত শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰীৰ বঁটাও লাভ কৰে।&lt;ref&gt;{{Cite web |last=سینما |first=خانه |title=دوره چهاردهم |url=https://www.khanehcinema.ir/fa/jashn/jashn14-%D8%AF%D9%88%D8%B1%D9%87-%DA%86%D9%87%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D9%87%D9%85 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250423054642/https://www.khanehcinema.ir/fa/jashn/jashn14-%D8%AF%D9%88%D8%B1%D9%87-%DA%86%D9%87%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D9%87%D9%85 |archive-date=2025-04-23 |access-date=2025-06-12 |website=www.khanehcinema.ir |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |title=برگزاری چهاردهمین جشن خانه سینمای ایران زیر سایه تهدید دولتیان |url=https://ir.voanews.com/persiannewsiran/khane-cinema-05-09-2010-102270254 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210617235344/https://ir.voanews.com/persiannewsiran/khane-cinema-05-09-2010-102270254 |archive-date=2021-06-17 |access-date=2025-06-12 |work=Voice of America |language=fa}}&lt;/ref&gt; ইয়াৰ উপৰি তেওঁ ''কেম্প এক্স-ৰে'' (২০১৪) চলচ্চিত্ৰখনৰ পাৰ্চী সংস্কৰণত ক্ৰীষ্টেন ষ্টিৱাৰ্টৰ চৰিত্ৰটোৰ বাবে কণ্ঠদান (ডাবিং) কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2014-12-17 |title=پایان دوبله «کمپ ایکس ری» با صدای معادی و جواهریان |url=https://www.isna.ir/news/93092615873/%D9%BE%D8%A7%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D9%88%D8%A8%D9%84%D9%87-%DA%A9%D9%85%D9%BE-%D8%A7%DB%8C%DA%A9%D8%B3-%D8%B1%DB%8C-%D8%A8%D8%A7-%D8%B5%D8%AF%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%B9%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D9%8... |access-date=2025-06-12 |website=ایسنا |language=fa}}&lt;/ref&gt;

== ব্যক্তিগত জীৱন ==
নেগাৰ জাৱাহেৰিয়ানে ২০১৬ চনত ৰামবদ জাৱানৰ সৈতে বিবাহপাশত আবদ্ধ হয়।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2016-09-25 |title=عکس/ اولین عکس مشترک نگار جواهریان با رامبد جوان |url=https://faradeed.ir |access-date=2025-06-12 |website=فرادید {{!}} Faradeed {{!}} فرادید |language=fa}}&lt;/ref&gt; ২০১৯ চনscaleৰ জুলাই মাহত কানাডাত তেওঁলোকৰ এজনী কন্যা সন্তান জন্ম হয় আৰু তেওঁলোকে তাইৰ নাম নূৰদখত ৰাখে।&lt;ref&gt;{{Cite web |last=آنلاین |first=اقتصاد |date= |title=فرزند رامبد جوان و نگار جواهریان متولد شد |url=https://eghtesadonline.com |access-date=2025-06-12 |website=fa |language=fa}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |date=2019-07-22 |title=فرزند رامبد جوان و نگار جواهریان به دنیا آمد |url=https://khabaronline.ir |access-date=2025-06-12 |website=خبرآنلاین |language=fa}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite news |date=2021-12-24 |title=نوردخت دختر رامبد جوان {{!}}عکس نوردخت جوان دختر تازه به دنیا آمده رامبد جوان و نگار جواهریان |url=https://koolakmag.ir |archive-url=https://web.archive.org/web/20230413155000/https://koolakmag.ir |archive-date=2023-04-13 |access-date=2025-06-12 |work=مجله کولاک |language=fa-IR}}&lt;/ref&gt; গৰ্ভাৱস্থাৰ সময়ত জাৱাহেৰিয়ানে স্বামী জাৱানৰ সৈতে সন্তানক জন্ম দিয়াৰ উদ্দেশ্যে কানাডালৈ যোৱা আৰু ইয়াৰ জৰিয়তে সন্তানৰ বাবে কানাডাৰ নাগৰিকত্ব লাভ কৰাৰ বিষয়টোৱে ছচিয়েল মিডিয়াৰ লগতে দেশখনৰ বিভিন্ন বিশিষ্ট ব্যক্তিসকলৰ মাজত তীব্ৰ প্ৰতিক্ৰিয়াৰ সৃষ্টি কৰিছিল। ইয়াৰ ফলত এই অভিনেত্ৰীগৰাকী আৰু তেওঁৰ স্বামীৰ ব্যক্তিগত জীৱনক লৈ বিভিন্ন বিতৰ্কৰ সূত্ৰপাত হৈছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2019-06-12 |title=واکنش کاربران به پست اینستاگرامی رامبد جوان از کانادا +عکس |url=https://mashreghnews.ir... |access-date=2025-06-12 |website=مشرق نیوز |language=fa}}&lt;/ref&gt; অৱশেষত ২০১৯ চনৰ ১৮ জুলাইত কানাডাত তেওঁলোকৰ কন্যা নূৰদখত জাৱানৰ জন্ম হয়।&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; ইয়াৰ পূৰ্বে ৰামবদ জাৱানে এটা সাক্ষাৎকাৰত উল্লেখ কৰিছিল যে তেওঁ ''মাৰ্ফীজ ল'' ছবিখনৰ প্ৰদৰ্শনীৰ বাবে কানাডাৰ মণ্ট্ৰিললৈ যোৱা নাছিল, কিন্তু আকস্মিকভাৱে তেওঁৰ ভ্ৰমণৰ সময়তে ছবিখনৰ প্ৰদৰ্শনী অনুষ্ঠিত হৈছিল।&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last= |first= |date= |title=واکنش جالب رامبد جوان به سؤال درباره اسم فرزندش +فیلم |url=https://yjc.ir |access-date=2025-06-12 |website=YJC |language=fa}}&lt;/ref&gt;

== কৰ্মজীৱন ==

=== অনুবাদ কৰ্ম ===
তেওঁ তিনুচ নাজমহুৰ সৈতে যুটীয়াভাৱে হেৰল্ড পিণ্টাৰৰ নাট ''বিট্ৰায়েল'' পাৰ্চী ভাষালৈ অনুবাদ কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite web|title=خیانت|url=http://www.goodreads.com/author/show/1956891._|publisher=Goodreads}}&lt;/ref&gt;

==তথ্যসূত্ৰ== 
{{Reflist}} 

==বাহ্যিক সংযোগ==
*{{IMDb name|2142096}}
*[https://irmdb.sourehcinema.com/People/People.aspx?Id=138112040107 Negar Javaherian] On [[:fa:%D8%B3%D9%88%D8%B1%D9%87%E2%80%8C%D8%B3%DB%8C%D9%86%D9%85%D8%A7|SourehCinema]] (in Persian)

[[শ্ৰেণী:ইৰাণৰ ব্যক্তি]]
[[শ্ৰেণী:অভিনেত্ৰী]]</text>
      <sha1>4qwzqf9g3le1it58vlge87sqz1falrw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>607093</id>
      <parentid>607092</parentid>
      <timestamp>2026-05-18T12:36:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Duhita Ragini Kalita</username>
        <id>46712</id>
      </contributor>
      <comment>added [[Category:ৱিকি লাভচ ইৰাণ ২০২৬]] using [[WP:HC|HotCat]]</comment>
      <origin>607093</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10604" sha1="q0vkpxy8re398awlvmtwcn5kc0twlmp" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name = নেগাৰ জাৱাহেৰিয়ান
| image = Negar Javaherian 2019.jpg
| imagesize = 
| alt = 
| caption = ২০১৯ চনৰ ফাজৰ চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত জাৱাহেৰিয়ান
| native_name = نگار جواهریان
| birth_name = 
| birth_date = {{Birth date and age|1983|01|12}}
| birth_place = [[তেহৰাণ]], [[ইৰাণ]]
| death_date = 
| death_place = 
| native_name_lang = Fa
| othername = 
| occupation = অভিনেত্ৰী
| yearsactive = ২০০১–বৰ্তমান
| spouse = {{marriage|ৰামবদ জাৱান|2016}}
| children = ১
| education = আজাদ ইউনিভাৰ্চিটি
| domesticpartner = 
| website = 
}}
'''নেগাৰ জাৱাহেৰিয়ান''' ({{langx|fa|نگار جواهریان}}; জন্ম: ১২ জানুৱাৰী, ১৯৮৩) এগৰাকী ইৰাণী অভিনেত্ৰী। ''গোল্ড এণ্ড কপাৰ'' (২০১০), ''হিয়েৰ উইদাউট মি'' (২০১১), ''এ কিউব অব চুগাৰ'' (২০১১) আৰু ''দ্য পেইণ্টিং পুল'' (২০১৩) ছবিসমূহত কৰা অভিনয়ৰ বাবে তেওঁ বিশেষভাৱে পৰিচিত। তেওঁ এটা ক্ৰিষ্টাল চিমৰ্ঘ বঁটা, দুটাকৈ ইৰাণ চিনেমা চেলিব্ৰেশ্যন বঁটা আৰু এটা ইৰাণৰ চলচ্চিত্ৰ সমালোচক আৰু লেখক সংস্থাৰ বঁটাকে ধৰি বিভিন্ন সন্মান লাভ কৰিছে। ইয়াৰ উপৰি তেওঁ দুটাকৈ হাফেজ বঁটাৰ মনোনয়নো লাভ কৰিছিল। 

== প্ৰাৰম্ভিক জীৱন ==
নেগাৰ জাৱাহেৰিয়ানৰ জন্ম ১৯৮৩ চনৰ ১২ জানুৱাৰীত তেহৰাণত হৈছিল। তেওঁ ''আই, তাৰানেহ, এম ১৫'' (২০০১) ছবিখনৰ মুখ্য চৰিত্ৰৰ বাবে এগৰাকী অন্যতম প্ৰাৰ্থী আছিল, যিটো চৰিত্ৰ পিছলৈ তাৰানেহ আলিদুস্তিয়ে লাভ কৰে। অৱশ্যে নেগাৰে ছবিখনত এটা সৰু চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web |last=شاهوند |first=احمد |date=2023-01-16 |title=نگار جواهریان؛ مرور کارنامه و تعداد مخاطبان فیلم هایش |url=https://www.filimo.com/shot/139916/%D9%86%DA%AF%D8%A7%D8%B1-%D8%AC%D9%88%D8%A7%D9%87%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%86/ |access-date=2025-06-12 |website=فیلیموشات |language=fa-IR}}&lt;/ref&gt; ''গোল্ড এণ্ড কপাৰ'' ছবিখনত কৰা অনৱদ্য অভিনয়ৰ বাবে তেওঁ ২৮সংখ্যক ফাজৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰীৰ ক্ৰিষ্টাল চিমৰ্ঘ বঁটা লাভ কৰে।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2010-02-03 |title=اسامی برگزیدگان جشنواره فیلم فجر |url=https://www.khabaronline.ir/news/41879/%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%DA%AF%D8%B2%DB%8C%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%86-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85-%D9%81%D8%AC%D8%B1 |access-date=2025-06-12 |website=خبرآنلاین |language=fa}}&lt;/ref&gt; এই একেখন ছবিৰ বাবেই তেওঁ ১৪সংখ্যক হাউছ অব চিনেমা চেলিব্ৰেশ্যনত শ্ৰেষ্ঠ অভিনেত্ৰীৰ বঁটাও লাভ কৰে।&lt;ref&gt;{{Cite web |last=سینما |first=خانه |title=دوره چهاردهم |url=https://www.khanehcinema.ir/fa/jashn/jashn14-%D8%AF%D9%88%D8%B1%D9%87-%DA%86%D9%87%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D9%87%D9%85 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250423054642/https://www.khanehcinema.ir/fa/jashn/jashn14-%D8%AF%D9%88%D8%B1%D9%87-%DA%86%D9%87%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D9%87%D9%85 |archive-date=2025-04-23 |access-date=2025-06-12 |website=www.khanehcinema.ir |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |title=برگزاری چهاردهمین جشن خانه سینمای ایران زیر سایه تهدید دولتیان |url=https://ir.voanews.com/persiannewsiran/khane-cinema-05-09-2010-102270254 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210617235344/https://ir.voanews.com/persiannewsiran/khane-cinema-05-09-2010-102270254 |archive-date=2021-06-17 |access-date=2025-06-12 |work=Voice of America |language=fa}}&lt;/ref&gt; ইয়াৰ উপৰি তেওঁ ''কেম্প এক্স-ৰে'' (২০১৪) চলচ্চিত্ৰখনৰ পাৰ্চী সংস্কৰণত ক্ৰীষ্টেন ষ্টিৱাৰ্টৰ চৰিত্ৰটোৰ বাবে কণ্ঠদান (ডাবিং) কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2014-12-17 |title=پایان دوبله «کمپ ایکس ری» با صدای معادی و جواهریان |url=https://www.isna.ir/news/93092615873/%D9%BE%D8%A7%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D9%88%D8%A8%D9%84%D9%87-%DA%A9%D9%85%D9%BE-%D8%A7%DB%8C%DA%A9%D8%B3-%D8%B1%DB%8C-%D8%A8%D8%A7-%D8%B5%D8%AF%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%B9%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D9%8... |access-date=2025-06-12 |website=ایسنا |language=fa}}&lt;/ref&gt;

== ব্যক্তিগত জীৱন ==
নেগাৰ জাৱাহেৰিয়ানে ২০১৬ চনত ৰামবদ জাৱানৰ সৈতে বিবাহপাশত আবদ্ধ হয়।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2016-09-25 |title=عکس/ اولین عکس مشترک نگار جواهریان با رامبد جوان |url=https://faradeed.ir |access-date=2025-06-12 |website=فرادید {{!}} Faradeed {{!}} فرادید |language=fa}}&lt;/ref&gt; ২০১৯ চনscaleৰ জুলাই মাহত কানাডাত তেওঁলোকৰ এজনী কন্যা সন্তান জন্ম হয় আৰু তেওঁলোকে তাইৰ নাম নূৰদখত ৰাখে।&lt;ref&gt;{{Cite web |last=آنلاین |first=اقتصاد |date= |title=فرزند رامبد جوان و نگار جواهریان متولد شد |url=https://eghtesadonline.com |access-date=2025-06-12 |website=fa |language=fa}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |date=2019-07-22 |title=فرزند رامبد جوان و نگار جواهریان به دنیا آمد |url=https://khabaronline.ir |access-date=2025-06-12 |website=خبرآنلاین |language=fa}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite news |date=2021-12-24 |title=نوردخت دختر رامبد جوان {{!}}عکس نوردخت جوان دختر تازه به دنیا آمده رامبد جوان و نگار جواهریان |url=https://koolakmag.ir |archive-url=https://web.archive.org/web/20230413155000/https://koolakmag.ir |archive-date=2023-04-13 |access-date=2025-06-12 |work=مجله کولاک |language=fa-IR}}&lt;/ref&gt; গৰ্ভাৱস্থাৰ সময়ত জাৱাহেৰিয়ানে স্বামী জাৱানৰ সৈতে সন্তানক জন্ম দিয়াৰ উদ্দেশ্যে কানাডালৈ যোৱা আৰু ইয়াৰ জৰিয়তে সন্তানৰ বাবে কানাডাৰ নাগৰিকত্ব লাভ কৰাৰ বিষয়টোৱে ছচিয়েল মিডিয়াৰ লগতে দেশখনৰ বিভিন্ন বিশিষ্ট ব্যক্তিসকলৰ মাজত তীব্ৰ প্ৰতিক্ৰিয়াৰ সৃষ্টি কৰিছিল। ইয়াৰ ফলত এই অভিনেত্ৰীগৰাকী আৰু তেওঁৰ স্বামীৰ ব্যক্তিগত জীৱনক লৈ বিভিন্ন বিতৰ্কৰ সূত্ৰপাত হৈছিল।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2019-06-12 |title=واکنش کاربران به پست اینستاگرامی رامبد جوان از کانادا +عکس |url=https://mashreghnews.ir... |access-date=2025-06-12 |website=مشرق نیوز |language=fa}}&lt;/ref&gt; অৱশেষত ২০১৯ চনৰ ১৮ জুলাইত কানাডাত তেওঁলোকৰ কন্যা নূৰদখত জাৱানৰ জন্ম হয়।&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; ইয়াৰ পূৰ্বে ৰামবদ জাৱানে এটা সাক্ষাৎকাৰত উল্লেখ কৰিছিল যে তেওঁ ''মাৰ্ফীজ ল'' ছবিখনৰ প্ৰদৰ্শনীৰ বাবে কানাডাৰ মণ্ট্ৰিললৈ যোৱা নাছিল, কিন্তু আকস্মিকভাৱে তেওঁৰ ভ্ৰমণৰ সময়তে ছবিখনৰ প্ৰদৰ্শনী অনুষ্ঠিত হৈছিল।&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last= |first= |date= |title=واکنش جالب رامبد جوان به سؤال درباره اسم فرزندش +فیلم |url=https://yjc.ir |access-date=2025-06-12 |website=YJC |language=fa}}&lt;/ref&gt;

== কৰ্মজীৱন ==

=== অনুবাদ কৰ্ম ===
তেওঁ তিনুচ নাজমহুৰ সৈতে যুটীয়াভাৱে হেৰল্ড পিণ্টাৰৰ নাট ''বিট্ৰায়েল'' পাৰ্চী ভাষালৈ অনুবাদ কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite web|title=خیانت|url=http://www.goodreads.com/author/show/1956891._|publisher=Goodreads}}&lt;/ref&gt;

==তথ্যসূত্ৰ== 
{{Reflist}} 

==বাহ্যিক সংযোগ==
*{{IMDb name|2142096}}
*[https://irmdb.sourehcinema.com/People/People.aspx?Id=138112040107 Negar Javaherian] On [[:fa:%D8%B3%D9%88%D8%B1%D9%87%E2%80%8C%D8%B3%DB%8C%D9%86%D9%85%D8%A7|SourehCinema]] (in Persian)

[[শ্ৰেণী:ইৰাণৰ ব্যক্তি]]
[[শ্ৰেণী:অভিনেত্ৰী]]
[[শ্ৰেণী:ৱিকি লাভচ ইৰাণ ২০২৬]]</text>
      <sha1>q0vkpxy8re398awlvmtwcn5kc0twlmp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Astrology</title>
    <ns>0</ns>
    <id>136928</id>
    <revision>
      <id>607137</id>
      <parentid>607070</parentid>
      <timestamp>2026-05-18T17:07:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kandarpajit Kallol</username>
        <id>6257</id>
      </contributor>
      <comment>added [[Category:বিশেষ সংশোধনৰ প্ৰয়োজন থকা প্ৰবন্ধ]] using [[WP:HC|HotCat]]</comment>
      <origin>607137</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8376" sha1="006iq95pzgswsg9rugmt5ljpee0ge79" xml:space="preserve">জ্যোতিষশাস্ত্ৰ
জ্যোতিষশাস্ত্ৰ (ইংৰাজী: Astrology) হৈছে এক প্ৰাচীন বিশ্বাস ব্যৱস্থা য'ত মনে কৰা হয় যে মহাজাগতিক বস্তু — যেনে সূৰ্য, চন্দ্ৰ, গ্ৰহ আৰু নক্ষত্ৰৰ অৱস্থান — মানুহৰ জীৱন, ব্যক্তিত্ব, আৱেগ আৰু ভৱিষ্যৎ ঘটনাৱলীৰ ওপৰত প্ৰভাৱ পেলায়। যদিও আধুনিক বিজ্ঞানে জ্যোতিষশাস্ত্ৰক বৈজ্ঞানিক বুলি স্বীকাৰ নকৰে, তথাপিও পৃথিৱীৰ বহু সংস্কৃতিত এয়া পৰম্পৰাগতভাৱে গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থান অধিকাৰ কৰি আহিছে।

'''ইতিহাস'''
জ্যোতিষশাস্ত্ৰৰ উৎপত্তি প্ৰায় ৩,০০০ বছৰৰো অধিক আগতে মেছোপটেমিয়া সভ্যতাত। বেবিলনীয়সকলে প্ৰথমে গ্ৰহ-নক্ষত্ৰৰ গতিবিধি পৰ্যবেক্ষণ কৰি ভৱিষ্যদ্বাণীৰ পদ্ধতি তৈয়াৰ কৰিছিল। পিছলৈ গ্ৰিক, ৰোমান, আৰব আৰু ভাৰতীয় সভ্যতাত জ্যোতিষশাস্ত্ৰৰ বিকাশ ঘটে।
ভাৰতত বৈদিক যুগৰ পৰাই জ্যোতিষশাস্ত্ৰৰ চৰ্চা হৈ আহিছে। বৈদিক জ্যোতিষ বা জ্যোতিষ বিদ্যা ভাৰতীয় সংস্কৃতিৰ অবিচ্ছেদ্য অংশ। ঋগ্বেদ আৰু অথৰ্ববেদত গ্ৰহ-নক্ষত্ৰ সম্পৰ্কীয় বিভিন্ন উল্লেখ পোৱা যায়। প্ৰাচীন ভাৰতীয় ঋষিসকলে জ্যোতিৰ্বিদ্যা আৰু জ্যোতিষশাস্ত্ৰক একেলগে অধ্যয়ন কৰিছিল।
'''প্ৰকাৰভেদ
পাশ্চাত্য জ্যোতিষ'''
পাশ্চাত্য জ্যোতিষ মূলতঃ গ্ৰিক আৰু ৰোমান পৰম্পৰাৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি গঢ়ি উঠিছে। ইয়াত ৰাশিচক্ৰৰ ১২টা ৰাশি — মেষ, বৃষ, মিথুন, কৰ্কট, সিংহ, কন্যা, তুলা, বৃশ্চিক, ধনু, মকৰ, কুম্ভ আৰু মীন — কেন্দ্ৰীয় ভূমিকা পালন কৰে।
'''বৈদিক জ্যোতিষ'''
বৈদিক জ্যোতিষ ভাৰতীয় উপমহাদেশত উদ্ভৱ হোৱা এক সমৃদ্ধ জ্যোতিষ পদ্ধতি। ইয়াত ২৭টা নক্ষত্ৰ, ৯টা গ্ৰহ (নৱগ্ৰহ) আৰু ১২টা ৰাশিৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি জন্মকুণ্ডলী বিশ্লেষণ কৰা হয়। যিসকলে এই বিষয়ত গভীৰ জ্ঞান আহৰণ কৰিব বিচাৰে, তেওঁলোকৰ বাবে এটা পেছাদাৰী জ্যোতিষ কোৰ্ছ অত্যন্ত ফলপ্ৰসূ হ'ব পাৰে, য'ত বৈদিক জ্যোতিষৰ সকলো দিশ পদ্ধতিগতভাৱে শিকোৱা হয়।
'''চীনা জ্যোতিষ'''
চীনা জ্যোতিষ ১২ বছৰৰ চক্ৰত বিভক্ত, য'ত প্ৰতিটো বছৰক এটা জন্তুৰ নামেৰে চিহ্নিত কৰা হয় — যেনে নিগনি, গৰু, বাঘ আদি।

'''মূল উপাদানসমূহ'''

ৰাশি: জন্মৰ সময়ত সূৰ্যৰ অৱস্থান অনুযায়ী নিৰ্ধাৰিত ৰাশিয়ে ব্যক্তিৰ মূল স্বভাৱ নিৰ্দেশ কৰে।
লগ্ন: জন্মৰ মুহূৰ্তত পূব দিগন্তত উদিত ৰাশি, যি ব্যক্তিৰ বাহ্যিক ৰূপ আৰু আচৰণ নিৰ্দেশ কৰে।
গ্ৰহ: সূৰ্য, চন্দ্ৰ, মঙ্গল, বুধ, বৃহস্পতি, শুক্ৰ, শনি, ৰাহু আৰু কেতু — এই নৱগ্ৰহে জীৱনৰ বিভিন্ন দিক প্ৰভাৱিত কৰে বুলি মনে কৰা হয়।
ভাব: জন্মকুণ্ডলীৰ ১২টা ঘৰ বা ভাবে জীৱনৰ বিভিন্ন ক্ষেত্ৰ যেনে স্বাস্থ্য, সম্পদ, সম্পৰ্ক, কৰ্ম আদি নিৰ্দেশ কৰে।
দশা: গ্ৰহৰ নিৰ্দিষ্ট সময়কাল, যি জীৱনৰ বিভিন্ন পৰ্যায়ত প্ৰভাৱ পেলায়।

'''বৈজ্ঞানিক দৃষ্টিভংগি'''
বৈজ্ঞানিক সম্প্ৰদায়ে জ্যোতিষশাস্ত্ৰক এক ছদ্মবিজ্ঞান (Pseudoscience) হিচাপে গণ্য কৰে। বিভিন্ন গৱেষণাত প্ৰমাণিত হৈছে যে জ্যোতিষশাস্ত্ৰীয় ভৱিষ্যদ্বাণী বাস্তৱ ঘটনাৰ সৈতে পৰিসংখ্যানগতভাৱে নিমিলে। ১৯৭৫ চনত ১৮৬ জন বিজ্ঞানীয়ে এক যুটীয়া বিবৃতিত জ্যোতিষশাস্ত্ৰৰ বৈজ্ঞানিক ভিত্তিক প্ৰশ্নবিদ্ধ কৰিছিল। তথাপিও বহু মনোবিজ্ঞানীয়ে মনে কৰে যে ইয়াৰ প্ৰতি মানুহৰ আগ্ৰহ আত্মপৰিচয় বিচৰা আৰু অনিশ্চিত ভৱিষ্যতৰ ওপৰত নিয়ন্ত্ৰণ ৰখাৰ সহজাত প্ৰৱণতাৰ প্ৰতিফলন।

সমাজ আৰু সংস্কৃতিত প্ৰভাৱ
অসমীয়া আৰু ভাৰতীয় সংস্কৃতিত জ্যোতিষশাস্ত্ৰই দীৰ্ঘকাল ধৰি গুৰুত্বপূৰ্ণ সামাজিক ভূমিকা পালন কৰি আহিছে। বিবাহৰ সময়ত পাত্ৰ-পাত্ৰীৰ কুণ্ডলী মিলোৱা, সন্তানৰ নামকৰণ, গৃহপ্ৰৱেশ বা ব্যৱসায় আৰম্ভৰ শুভ মুহূৰ্ত নিৰ্ধাৰণত জ্যোতিষশাস্ত্ৰৰ পৰামৰ্শ লোৱা হয়। বহু পৰিয়ালত আজিও জ্যোতিষী বা পঞ্জিকাৰ পৰামৰ্শ অনুযায়ী গুৰুত্বপূৰ্ণ সিদ্ধান্ত লোৱা হয়।

'''আৰু চাওক'''

জ্যোতিৰ্বিদ্যা
বৈদিক গণিত
হিন্দু পঞ্জিকা
নক্ষত্ৰ

বাহ্যিক সংযোগ

[https://www.academyofvedicvidya.com/professional-vedic-astrology/ Professional Vedic Astrology Course — Academy of Vedic Vidya]

[[শ্ৰেণী:বিশেষ সংশোধনৰ প্ৰয়োজন থকা প্ৰবন্ধ]]</text>
      <sha1>006iq95pzgswsg9rugmt5ljpee0ge79</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>607217</id>
      <parentid>607137</parentid>
      <timestamp>2026-05-19T06:07:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Golurambabu</username>
        <id>49941</id>
      </contributor>
      <comment>মূল বিষয়বস্তু:  পৰিচয়: জ্যোতিষশাস্ত্ৰ হৈছে এক প্ৰাচীন বিশ্বাস ব্যৱস্থা য'ত গ্ৰহ-নক্ষত্ৰৰ অৱস্থানে মানুহৰ জীৱন আৰু ভৱিষ্যতক প্ৰভাৱিত কৰে বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। ইতিহাস: ইয়াৰ উৎপত্তি ৩,০০০ বছৰ আগতে মেছোপটেমিয়াত। পিছলৈ গ্ৰিক, ৰোমান, আৰব আৰু ভাৰতীয় সভ্যতাত বিকাশ লাভ কৰে। প্ৰকাৰ: পাশ্চাত্য জ্যোতিষ, বৈদিক জ্যোতিষ আৰু চীনা জ্যোতিষ — এই তিনিটা প্ৰধান ধাৰা আলোচনা কৰা হৈছে। মূল উপাদান: ৰাশি, লগ্ন, নৱগ্ৰহ, ভাব আৰু দশা — এই পাঁচটা মূল উপাদান ব্যাখ্যা কৰা হৈছে। বৈজ্ঞানিক দৃষ্টিভংগি: বিজ্ঞানে ইয়াক ছদ্মবিজ</comment>
      <origin>607217</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8384" sha1="7e374lttn8sj3hgehdbta7c03ehc2a1" xml:space="preserve">== জ্যোতিষশাস্ত্ৰ ==
জ্যোতিষশাস্ত্ৰ (ইংৰাজী: Astrology) হৈছে এক প্ৰাচীন বিশ্বাস ব্যৱস্থা য'ত মনে কৰা হয় যে মহাজাগতিক বস্তু — যেনে সূৰ্য, চন্দ্ৰ, গ্ৰহ আৰু নক্ষত্ৰৰ অৱস্থান — মানুহৰ জীৱন, ব্যক্তিত্ব, আৱেগ আৰু ভৱিষ্যৎ ঘটনাৱলীৰ ওপৰত প্ৰভাৱ পেলায়। যদিও আধুনিক বিজ্ঞানে জ্যোতিষশাস্ত্ৰক বৈজ্ঞানিক বুলি স্বীকাৰ নকৰে, তথাপিও পৃথিৱীৰ বহু সংস্কৃতিত এয়া পৰম্পৰাগতভাৱে গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থান অধিকাৰ কৰি আহিছে।

'''ইতিহাস'''

জ্যোতিষশাস্ত্ৰৰ উৎপত্তি প্ৰায় ৩,০০০ বছৰৰো অধিক আগতে মেছোপটেমিয়া সভ্যতাত। বেবিলনীয়সকলে প্ৰথমে গ্ৰহ-নক্ষত্ৰৰ গতিবিধি পৰ্যবেক্ষণ কৰি ভৱিষ্যদ্বাণীৰ পদ্ধতি তৈয়াৰ কৰিছিল। পিছলৈ গ্ৰিক, ৰোমান, আৰব আৰু ভাৰতীয় সভ্যতাত জ্যোতিষশাস্ত্ৰৰ বিকাশ ঘটে।
ভাৰতত বৈদিক যুগৰ পৰাই জ্যোতিষশাস্ত্ৰৰ চৰ্চা হৈ আহিছে। বৈদিক জ্যোতিষ বা জ্যোতিষ বিদ্যা ভাৰতীয় সংস্কৃতিৰ অবিচ্ছেদ্য অংশ। ঋগ্বেদ আৰু অথৰ্ববেদত গ্ৰহ-নক্ষত্ৰ সম্পৰ্কীয় বিভিন্ন উল্লেখ পোৱা যায়। প্ৰাচীন ভাৰতীয় ঋষিসকলে জ্যোতিৰ্বিদ্যা আৰু জ্যোতিষশাস্ত্ৰক একেলগে অধ্যয়ন কৰিছিল।
'''প্ৰকাৰভেদ'''
পাশ্চাত্য জ্যোতিষ
পাশ্চাত্য জ্যোতিষ মূলতঃ গ্ৰিক আৰু ৰোমান পৰম্পৰাৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি গঢ়ি উঠিছে। ইয়াত ৰাশিচক্ৰৰ ১২টা ৰাশি — মেষ, বৃষ, মিথুন, কৰ্কট, সিংহ, কন্যা, তুলা, বৃশ্চিক, ধনু, মকৰ, কুম্ভ আৰু মীন — কেন্দ্ৰীয় ভূমিকা পালন কৰে।
'''বৈদিক জ্যোতিষ'''
বৈদিক জ্যোতিষ ভাৰতীয় উপমহাদেশত উদ্ভৱ হোৱা এক সমৃদ্ধ জ্যোতিষ পদ্ধতি। ইয়াত ২৭টা নক্ষত্ৰ, ৯টা গ্ৰহ (নৱগ্ৰহ) আৰু ১২টা ৰাশিৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি জন্মকুণ্ডলী বিশ্লেষণ কৰা হয়। যিসকলে এই বিষয়ত গভীৰ জ্ঞান আহৰণ কৰিব বিচাৰে, তেওঁলোকৰ বাবে এটা পেছাদাৰী জ্যোতিষ কোৰ্ছ অত্যন্ত ফলপ্ৰসূ হ'ব পাৰে, য'ত বৈদিক জ্যোতিষৰ সকলো দিশ পদ্ধতিগতভাৱে শিকোৱা হয়।
'''চীনা জ্যোতিষ'''
চীনা জ্যোতিষ ১২ বছৰৰ চক্ৰত বিভক্ত, য'ত প্ৰতিটো বছৰক এটা জন্তুৰ নামেৰে চিহ্নিত কৰা হয় — যেনে নিগনি, গৰু, বাঘ আদি।

'''মূল উপাদানসমূহ'''

ৰাশি: জন্মৰ সময়ত সূৰ্যৰ অৱস্থান অনুযায়ী নিৰ্ধাৰিত ৰাশিয়ে ব্যক্তিৰ মূল স্বভাৱ নিৰ্দেশ কৰে।
লগ্ন: জন্মৰ মুহূৰ্তত পূব দিগন্তত উদিত ৰাশি, যি ব্যক্তিৰ বাহ্যিক ৰূপ আৰু আচৰণ নিৰ্দেশ কৰে।
গ্ৰহ: সূৰ্য, চন্দ্ৰ, মঙ্গল, বুধ, বৃহস্পতি, শুক্ৰ, শনি, ৰাহু আৰু কেতু — এই নৱগ্ৰহে জীৱনৰ বিভিন্ন দিক প্ৰভাৱিত কৰে বুলি মনে কৰা হয়।
ভাব: জন্মকুণ্ডলীৰ ১২টা ঘৰ বা ভাবে জীৱনৰ বিভিন্ন ক্ষেত্ৰ যেনে স্বাস্থ্য, সম্পদ, সম্পৰ্ক, কৰ্ম আদি নিৰ্দেশ কৰে।
দশা: গ্ৰহৰ নিৰ্দিষ্ট সময়কাল, যি জীৱনৰ বিভিন্ন পৰ্যায়ত প্ৰভাৱ পেলায়।

'''বৈজ্ঞানিক দৃষ্টিভংগি'''

বৈজ্ঞানিক সম্প্ৰদায়ে জ্যোতিষশাস্ত্ৰক এক ছদ্মবিজ্ঞান (Pseudoscience) হিচাপে গণ্য কৰে। বিভিন্ন গৱেষণাত প্ৰমাণিত হৈছে যে জ্যোতিষশাস্ত্ৰীয় ভৱিষ্যদ্বাণী বাস্তৱ ঘটনাৰ সৈতে পৰিসংখ্যানগতভাৱে নিমিলে। ১৯৭৫ চনত ১৮৬ জন বিজ্ঞানীয়ে এক যুটীয়া বিবৃতিত জ্যোতিষশাস্ত্ৰৰ বৈজ্ঞানিক ভিত্তিক প্ৰশ্নবিদ্ধ কৰিছিল। তথাপিও বহু মনোবিজ্ঞানীয়ে মনে কৰে যে ইয়াৰ প্ৰতি মানুহৰ আগ্ৰহ আত্মপৰিচয় বিচৰা আৰু অনিশ্চিত ভৱিষ্যতৰ ওপৰত নিয়ন্ত্ৰণ ৰখাৰ সহজাত প্ৰৱণতাৰ প্ৰতিফলন।

সমাজ আৰু সংস্কৃতিত প্ৰভাৱ
অসমীয়া আৰু ভাৰতীয় সংস্কৃতিত জ্যোতিষশাস্ত্ৰই দীৰ্ঘকাল ধৰি গুৰুত্বপূৰ্ণ সামাজিক ভূমিকা পালন কৰি আহিছে। বিবাহৰ সময়ত পাত্ৰ-পাত্ৰীৰ কুণ্ডলী মিলোৱা, সন্তানৰ নামকৰণ, গৃহপ্ৰৱেশ বা ব্যৱসায় আৰম্ভৰ শুভ মুহূৰ্ত নিৰ্ধাৰণত জ্যোতিষশাস্ত্ৰৰ পৰামৰ্শ লোৱা হয়। বহু পৰিয়ালত আজিও জ্যোতিষী বা পঞ্জিকাৰ পৰামৰ্শ অনুযায়ী গুৰুত্বপূৰ্ণ সিদ্ধান্ত লোৱা হয়।

'''আৰু চাওক'''

জ্যোতিৰ্বিদ্যা
বৈদিক গণিত
হিন্দু পঞ্জিকা
নক্ষত্ৰ

বাহ্যিক সংযোগ

[https://www.academyofvedicvidya.com/professional-vedic-astrology/ Professional Vedic Astrology Course — Academy of Vedic Vidya]

[[শ্ৰেণী:বিশেষ সংশোধনৰ প্ৰয়োজন থকা প্ৰবন্ধ]]</text>
      <sha1>7e374lttn8sj3hgehdbta7c03ehc2a1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>607224</id>
      <parentid>607217</parentid>
      <timestamp>2026-05-19T06:33:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Golurambabu</username>
        <id>49941</id>
      </contributor>
      <comment>পৰিচয়: জ্যোতিষশাস্ত্ৰ হৈছে এক প্ৰাচীন বিশ্বাস ব্যৱস্থা য'ত গ্ৰহ-নক্ষত্ৰৰ অৱস্থানে মানুহৰ জীৱন আৰু ভৱিষ্যতক প্ৰভাৱিত কৰে বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। ইতিহাস: ইয়াৰ উৎপত্তি ৩,০০০ বছৰ আগতে মেছোপটেমিয়াত। পিছলৈ গ্ৰিক, ৰোমান, আৰব আৰু ভাৰতীয় সভ্যতাত বিকাশ লাভ কৰে। প্ৰকাৰ: পাশ্চাত্য জ্যোতিষ, বৈদিক জ্যোতিষ আৰু চীনা জ্যোতিষ — এই তিনিটা প্ৰধান ধাৰা আলোচনা কৰা হৈছে। মূল উপাদান: ৰাশি, লগ্ন, নৱগ্ৰহ, ভাব আৰু দশা — এই পাঁচটা মূল উপাদান ব্যাখ্যা কৰা হৈছে। বৈজ্ঞানিক দৃষ্টিভংগি: বিজ্ঞানে ইয়াক ছদ্মবিজ্ঞান বুলি গণ্য কৰ</comment>
      <origin>607224</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8520" sha1="trviffehmauxyb8qw5vvrgc4467hs33" xml:space="preserve">== জ্যোতিষশাস্ত্ৰ ==
জ্যোতিষশাস্ত্ৰ (ইংৰাজী: Astrology) হৈছে এক প্ৰাচীন বিশ্বাস ব্যৱস্থা য'ত মনে কৰা হয় যে মহাজাগতিক বস্তু — যেনে সূৰ্য, চন্দ্ৰ, গ্ৰহ আৰু নক্ষত্ৰৰ অৱস্থান — মানুহৰ জীৱন, ব্যক্তিত্ব, আৱেগ আৰু ভৱিষ্যৎ ঘটনাৱলীৰ ওপৰত প্ৰভাৱ পেলায়। যদিও আধুনিক বিজ্ঞানে জ্যোতিষশাস্ত্ৰক বৈজ্ঞানিক বুলি স্বীকাৰ নকৰে, তথাপিও পৃথিৱীৰ বহু সংস্কৃতিত এয়া পৰম্পৰাগতভাৱে গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থান অধিকাৰ কৰি আহিছে।

'''ইতিহাস'''

জ্যোতিষশাস্ত্ৰৰ উৎপত্তি প্ৰায় ৩,০০০ বছৰৰো অধিক আগতে মেছোপটেমিয়া সভ্যতাত। বেবিলনীয়সকলে প্ৰথমে গ্ৰহ-নক্ষত্ৰৰ গতিবিধি পৰ্যবেক্ষণ কৰি ভৱিষ্যদ্বাণীৰ পদ্ধতি তৈয়াৰ কৰিছিল। পিছলৈ গ্ৰিক, ৰোমান, আৰব আৰু ভাৰতীয় সভ্যতাত জ্যোতিষশাস্ত্ৰৰ বিকাশ ঘটে।
ভাৰতত বৈদিক যুগৰ পৰাই জ্যোতিষশাস্ত্ৰৰ চৰ্চা হৈ আহিছে। বৈদিক জ্যোতিষ বা জ্যোতিষ বিদ্যা ভাৰতীয় সংস্কৃতিৰ অবিচ্ছেদ্য অংশ। ঋগ্বেদ আৰু অথৰ্ববেদত গ্ৰহ-নক্ষত্ৰ সম্পৰ্কীয় বিভিন্ন উল্লেখ পোৱা যায়। প্ৰাচীন ভাৰতীয় ঋষিসকলে জ্যোতিৰ্বিদ্যা আৰু জ্যোতিষশাস্ত্ৰক একেলগে অধ্যয়ন কৰিছিল।
'''প্ৰকাৰভেদ'''
পাশ্চাত্য জ্যোতিষ
পাশ্চাত্য জ্যোতিষ মূলতঃ গ্ৰিক আৰু ৰোমান পৰম্পৰাৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি গঢ়ি উঠিছে। ইয়াত ৰাশিচক্ৰৰ ১২টা ৰাশি — মেষ, বৃষ, মিথুন, কৰ্কট, সিংহ, কন্যা, তুলা, বৃশ্চিক, ধনু, মকৰ, কুম্ভ আৰু মীন — কেন্দ্ৰীয় ভূমিকা পালন কৰে।
'''বৈদিক জ্যোতিষ'''
বৈদিক জ্যোতিষ ভাৰতীয় উপমহাদেশত উদ্ভৱ হোৱা এক সমৃদ্ধ জ্যোতিষ পদ্ধতি। ইয়াত ২৭টা নক্ষত্ৰ, ৯টা গ্ৰহ (নৱগ্ৰহ) আৰু ১২টা ৰাশিৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি জন্মকুণ্ডলী বিশ্লেষণ কৰা হয়। যিসকলে এই বিষয়ত গভীৰ জ্ঞান আহৰণ কৰিব বিচাৰে, তেওঁলোকৰ বাবে এটা পেছাদাৰী জ্যোতিষ কোৰ্ছ অত্যন্ত ফলপ্ৰসূ হ'ব পাৰে, য'ত বৈদিক জ্যোতিষৰ সকলো দিশ পদ্ধতিগতভাৱে শিকোৱা হয়।
'''চীনা জ্যোতিষ'''
চীনা জ্যোতিষ ১২ বছৰৰ চক্ৰত বিভক্ত, য'ত প্ৰতিটো বছৰক এটা জন্তুৰ নামেৰে চিহ্নিত কৰা হয় — যেনে নিগনি, গৰু, বাঘ আদি।

'''মূল উপাদানসমূহ'''

ৰাশি: জন্মৰ সময়ত সূৰ্যৰ অৱস্থান অনুযায়ী নিৰ্ধাৰিত ৰাশিয়ে ব্যক্তিৰ মূল স্বভাৱ নিৰ্দেশ কৰে।
লগ্ন: জন্মৰ মুহূৰ্তত পূব দিগন্তত উদিত ৰাশি, যি ব্যক্তিৰ বাহ্যিক ৰূপ আৰু আচৰণ নিৰ্দেশ কৰে।
গ্ৰহ: সূৰ্য, চন্দ্ৰ, মঙ্গল, বুধ, বৃহস্পতি, শুক্ৰ, শনি, ৰাহু আৰু কেতু — এই নৱগ্ৰহে জীৱনৰ বিভিন্ন দিক প্ৰভাৱিত কৰে বুলি মনে কৰা হয়।
ভাব: জন্মকুণ্ডলীৰ ১২টা ঘৰ বা ভাবে জীৱনৰ বিভিন্ন ক্ষেত্ৰ যেনে স্বাস্থ্য, সম্পদ, সম্পৰ্ক, কৰ্ম আদি নিৰ্দেশ কৰে।
দশা: গ্ৰহৰ নিৰ্দিষ্ট সময়কাল, যি জীৱনৰ বিভিন্ন পৰ্যায়ত প্ৰভাৱ পেলায়।

'''বৈজ্ঞানিক দৃষ্টিভংগি'''

বৈজ্ঞানিক সম্প্ৰদায়ে জ্যোতিষশাস্ত্ৰক এক ছদ্মবিজ্ঞান (Pseudoscience) হিচাপে গণ্য কৰে। বিভিন্ন গৱেষণাত প্ৰমাণিত হৈছে যে জ্যোতিষশাস্ত্ৰীয় ভৱিষ্যদ্বাণী বাস্তৱ ঘটনাৰ সৈতে পৰিসংখ্যানগতভাৱে নিমিলে। ১৯৭৫ চনত ১৮৬ জন বিজ্ঞানীয়ে এক যুটীয়া বিবৃতিত জ্যোতিষশাস্ত্ৰৰ বৈজ্ঞানিক ভিত্তিক প্ৰশ্নবিদ্ধ কৰিছিল। তথাপিও বহু মনোবিজ্ঞানীয়ে মনে কৰে যে ইয়াৰ প্ৰতি মানুহৰ আগ্ৰহ আত্মপৰিচয় বিচৰা আৰু অনিশ্চিত ভৱিষ্যতৰ ওপৰত নিয়ন্ত্ৰণ ৰখাৰ সহজাত প্ৰৱণতাৰ প্ৰতিফলন।

সমাজ আৰু সংস্কৃতিত প্ৰভাৱ
অসমীয়া আৰু ভাৰতীয় সংস্কৃতিত জ্যোতিষশাস্ত্ৰই দীৰ্ঘকাল ধৰি গুৰুত্বপূৰ্ণ সামাজিক ভূমিকা পালন কৰি আহিছে। বিবাহৰ সময়ত পাত্ৰ-পাত্ৰীৰ কুণ্ডলী মিলোৱা, সন্তানৰ নামকৰণ, গৃহপ্ৰৱেশ বা ব্যৱসায় আৰম্ভৰ শুভ মুহূৰ্ত নিৰ্ধাৰণত জ্যোতিষশাস্ত্ৰৰ পৰামৰ্শ লোৱা হয়। বহু পৰিয়ালত আজিও জ্যোতিষী বা পঞ্জিকাৰ পৰামৰ্শ অনুযায়ী গুৰুত্বপূৰ্ণ সিদ্ধান্ত লোৱা হয়।

'''আৰু চাওক'''

জ্যোতিৰ্বিদ্যা
বৈদিক গণিত
হিন্দু পঞ্জিকা
নক্ষত্ৰ

বাহ্যিক সংযোগ

[https://www.academyofvedicvidya.com/professional-vedic-astrology/ Vedic Astrology Course] ,জন্মকুণ্ডলী পঢ়া, গ্ৰহৰ গতিবিধি, ভৱিষ্যদ্বাণী আৰু প্ৰতিকাৰ শিকক।

[[শ্ৰেণী:বিশেষ সংশোধনৰ প্ৰয়োজন থকা প্ৰবন্ধ]]</text>
      <sha1>trviffehmauxyb8qw5vvrgc4467hs33</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>দক্ষিণ-পূব এছিয়াত বৌদ্ধ ধৰ্ম</title>
    <ns>0</ns>
    <id>136929</id>
    <revision>
      <id>607105</id>
      <timestamp>2026-05-18T13:52:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>যদুমণি</username>
        <id>32127</id>
      </contributor>
      <comment>নতুন পৃষ্ঠা: [[চিত্ৰ:Borobudur-Temple-Park Indonesia Stupas-of-Borobudur-04.jpg|thumb|নৱম শতিকাৰ মধ্য জাভাৰ বৌদ্ধ ধৰ্মৰ স্তুপ]] দক্ষিণ-পূব এছিয়াত বৌদ্ধ ধর্মত বৌদ্ধ ধর্মৰ বিভিন্ন পৰম্পৰা অন্তৰ্ভুক্ত হৈছে, যাৰ মাজত দুটা প্ৰধান পৰম...</comment>
      <origin>607105</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4033" sha1="gu1sbwuscwoug7vv9o8zs41frsk42ui" xml:space="preserve">[[চিত্ৰ:Borobudur-Temple-Park Indonesia Stupas-of-Borobudur-04.jpg|thumb|নৱম শতিকাৰ মধ্য জাভাৰ বৌদ্ধ ধৰ্মৰ স্তুপ]]
দক্ষিণ-পূব এছিয়াত বৌদ্ধ ধর্মত বৌদ্ধ ধর্মৰ বিভিন্ন পৰম্পৰা অন্তৰ্ভুক্ত হৈছে, যাৰ মাজত দুটা প্ৰধান পৰম্পৰা আছে: মহাযান বৌদ্ধ ধর্ম আৰু থেৰাৱাদা বৌদ্ধ ধর্ম। ঐতিহাসিকভাৱে, মহাযান ধৰ্মৰ এই অঞ্চলত এক প্ৰধান স্থান আছিল, কিন্তু আধুনিক সময়ত, অধিকাংশ দেশে থেৰাৱাদা পৰম্পৰা অনুসৰণ কৰে। থেৰাৱাদা বৌদ্ধ সংখ্যাগৰিষ্ঠ থকা দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ দেশসমূহ হৈছে থাইলেণ্ড, কম্বোডিয়া, লাওছ, ম্যানমাৰ, এই সকলোবোৰেই মূল ভূখণ্ডৰ দেশ।&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Kitiarsa|first=Pattana|date=1 March 2009|title=Beyond the Weberian Trails: An Essay on the Anthropology of Southeast Asian Buddhism|journal=Religion Compass|language=en|volume=3|issue=2|pages=200–224|doi=10.1111/j.1749-8171.2009.00135.x|issn=1749-8171}}&lt;/ref&gt;

চীনা প্ৰভাৱৰ বাবে ভিয়েটনামত এতিয়াও মহাযান সংখ্যাগৰিষ্ঠতা অব্যাহত আছে।&lt;ref&gt;[http://www.cpamedia.com/culture/vietnam_buddhist_temples/ CPAmedia: Buddhist Temples of Vietnam] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080708190207/http://www.cpamedia.com/culture/vietnam_buddhist_temples/|date=8 July 2008}}&lt;/ref&gt;  চৈলেন্দ্ৰ আৰু শ্ৰীবিজয় সাম্ৰাজ্যৰ সময়ৰ পৰাই ইণ্ডোনেছিয়া থেৰাৱদা বৌদ্ধ আছিল,&lt;ref&gt;[http://www.spm.org.sg/exhibition/buddhism/spread_southern_southeast_asia.html Singapore Philatelic Museum website: Southward Expansion of Mahayana Buddhism – Southeast Asia] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081019100741/http://www.spm.org.sg/exhibition/buddhism/spread_southern_southeast_asia.html|date=19 October 2008}}&lt;/ref&gt; কিন্তু ইণ্ডোনেছিয়াত মহাযান বৌদ্ধ ধৰ্ম এতিয়া ছিংগাপুৰ আৰু মালয়েছিয়াৰ দৰে চীনা প্ৰবাসীৰ দ্বাৰা বহুলভাৱে পালন কৰা হয়।  মহাযান বৌদ্ধ ধৰ্ম হৈছে ছিংগাপুৰ, মালয়েছিয়া, ব্ৰুনেই আৰু ইণ্ডোনেছিয়াৰ চীনা সম্প্ৰদায়ৰ প্ৰধান ধৰ্ম।

== ইতিহাস ==

=== আদিম পৰম্পৰা আৰু উৎপত্তি ===
বৌদ্ধ ধৰ্মই ভাৰতৰ পৰা পোনপটীয়াকৈ সাগৰৰ মাজেৰে আৰু মধ্য এছিয়া আৰু চীনৰ পৰা পৰোক্ষভাৱে দক্ষিণ-পূব এছিয়াত উপস্থিত হৈছিল আৰু এই প্ৰক্ৰিয়াই খ্ৰীষ্টীয় প্ৰথম সহস্ৰাব্দৰ বেছিভাগ সময়কে সামৰি লৈছিল।&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite book|title=The History of Buddhism in Vietnam|last=Tai Thu|first=Nguyen|publisher=The Council for Research in Values and Philosophy|year=2008|isbn=978-1-56518-098-7|location=Washington DC|pages=2–9}}&lt;/ref&gt;</text>
      <sha1>gu1sbwuscwoug7vv9o8zs41frsk42ui</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>607107</id>
      <parentid>607105</parentid>
      <timestamp>2026-05-18T14:01:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>যদুমণি</username>
        <id>32127</id>
      </contributor>
      <origin>607107</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10467" sha1="n0eoldganqho0kidw2mif56vygz5avs" xml:space="preserve">[[চিত্ৰ:Borobudur-Temple-Park Indonesia Stupas-of-Borobudur-04.jpg|thumb|নৱম শতিকাৰ মধ্য জাভাৰ বৌদ্ধ ধৰ্মৰ স্তুপ]]
দক্ষিণ-পূব এছিয়াত বৌদ্ধ ধর্মত বৌদ্ধ ধর্মৰ বিভিন্ন পৰম্পৰা অন্তৰ্ভুক্ত হৈছে, যাৰ মাজত দুটা প্ৰধান পৰম্পৰা আছে: মহাযান বৌদ্ধ ধর্ম আৰু থেৰাৱাদা বৌদ্ধ ধর্ম। ঐতিহাসিকভাৱে, মহাযান ধৰ্মৰ এই অঞ্চলত এক প্ৰধান স্থান আছিল, কিন্তু আধুনিক সময়ত, অধিকাংশ দেশে থেৰাৱাদা পৰম্পৰা অনুসৰণ কৰে। থেৰাৱাদা বৌদ্ধ সংখ্যাগৰিষ্ঠ থকা দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ দেশসমূহ হৈছে থাইলেণ্ড, কম্বোডিয়া, লাওছ, ম্যানমাৰ, এই সকলোবোৰেই মূল ভূখণ্ডৰ দেশ।&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Kitiarsa|first=Pattana|date=1 March 2009|title=Beyond the Weberian Trails: An Essay on the Anthropology of Southeast Asian Buddhism|journal=Religion Compass|language=en|volume=3|issue=2|pages=200–224|doi=10.1111/j.1749-8171.2009.00135.x|issn=1749-8171}}&lt;/ref&gt;

চীনা প্ৰভাৱৰ বাবে ভিয়েটনামত এতিয়াও মহাযান সংখ্যাগৰিষ্ঠতা অব্যাহত আছে।&lt;ref&gt;[http://www.cpamedia.com/culture/vietnam_buddhist_temples/ CPAmedia: Buddhist Temples of Vietnam] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080708190207/http://www.cpamedia.com/culture/vietnam_buddhist_temples/|date=8 July 2008}}&lt;/ref&gt;  চৈলেন্দ্ৰ আৰু শ্ৰীবিজয় সাম্ৰাজ্যৰ সময়ৰ পৰাই ইণ্ডোনেছিয়া থেৰাৱদা বৌদ্ধ আছিল,&lt;ref&gt;[http://www.spm.org.sg/exhibition/buddhism/spread_southern_southeast_asia.html Singapore Philatelic Museum website: Southward Expansion of Mahayana Buddhism – Southeast Asia] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081019100741/http://www.spm.org.sg/exhibition/buddhism/spread_southern_southeast_asia.html|date=19 October 2008}}&lt;/ref&gt; কিন্তু ইণ্ডোনেছিয়াত মহাযান বৌদ্ধ ধৰ্ম এতিয়া ছিংগাপুৰ আৰু মালয়েছিয়াৰ দৰে চীনা প্ৰবাসীৰ দ্বাৰা বহুলভাৱে পালন কৰা হয়।  মহাযান বৌদ্ধ ধৰ্ম হৈছে ছিংগাপুৰ, মালয়েছিয়া, ব্ৰুনেই আৰু ইণ্ডোনেছিয়াৰ চীনা সম্প্ৰদায়ৰ প্ৰধান ধৰ্ম।

== ইতিহাস ==
[[চিত্ৰ:Siddharta Gautama Borobudur.jpg|thumb|সিদ্ধাৰ্থ গৌতমে চুলি কাটি তপস্বী হৈ পৰে। বৰোবুদুৰ বাছ-ৰিলিফ, নৱম শতিকা।]]

=== আদিম পৰম্পৰা আৰু উৎপত্তি ===
বৌদ্ধ ধৰ্মই ভাৰতৰ পৰা পোনপটীয়াকৈ সাগৰৰ মাজেৰে আৰু মধ্য এছিয়া আৰু চীনৰ পৰা পৰোক্ষভাৱে দক্ষিণ-পূব এছিয়াত উপস্থিত হৈছিল আৰু এই প্ৰক্ৰিয়াই খ্ৰীষ্টীয় প্ৰথম সহস্ৰাব্দৰ বেছিভাগ সময়কে সামৰি লৈছিল।&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite book|title=The History of Buddhism in Vietnam|last=Tai Thu|first=Nguyen|publisher=The Council for Research in Values and Philosophy|year=2008|isbn=978-1-56518-098-7|location=Washington DC|pages=2–9}}&lt;/ref&gt;

খ্ৰীষ্টপূৰ্ব তৃতীয় শতিকাত ভিক্ষু সন্ন্যাসী আৰু বজ্জিয়ান সন্ন্যাসীৰ কিছুমান পৰিষদৰ মাজত প্ৰথাৰ পাৰ্থক্যৰ বিষয়ে চিল’নৰ সন্ন্যাসীসকলৰ মাজত মতানৈক্য হৈছিল। ভিক্ষু সন্ন্যাসীসকলে থেৰাবাদ পৰম্পৰাক দৃঢ় কৰি ৰাখিছিল আৰু বজ্জিয়ান সন্ন্যাসীসকলৰ কিছুমান আচাৰ-ব্যৱহাৰ নাকচ কৰিছিল। ইয়াৰ ফলত থেৰাবাদ আৰু মহাযান বৌদ্ধ ধৰ্মৰ মাজত বিভাজন ঘটিছিল বুলি ভবা হয়।&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite book|title=Theravada Buddhism in Southeast Asia|last=Lester|first=Robert, C|publisher=Ann Arbor Paperbacks|year=1973|isbn=978-0-472-06184-6|location=United States|pages=[https://archive.org/details/theravadabuddhis00lest/page/1 1–162]|url-access=registration|url=https://archive.org/details/theravadabuddhis00lest/page/1}}&lt;/ref&gt;

খ্ৰীষ্টপূৰ্ব তৃতীয় শতিকাৰ পৰা বিস্তৃত সময়ছোৱাত চিলন ভিক্ষুসকলে থেৰাভাদা বৌদ্ধ ধৰ্ম গঠন আৰু বিকাশ কৰিছিল। খ্ৰীষ্টপূৰ্ব একাদশ শতিকালৈকে চিল'নৰ প্ৰভাৱ দক্ষিণ-পূব এছিয়াত বিয়পি পৰা নাছিল।&lt;ref name=&quot;:22&quot;&gt;{{Cite book|title=Theravada Buddhism in Southeast Asia|last=Lester|first=Robert, C|publisher=Ann Arbor Paperbacks|year=1973|isbn=978-0-472-06184-6|location=United States|pages=[https://archive.org/details/theravadabuddhis00lest/page/1 1–162]|url-access=registration|url=https://archive.org/details/theravadabuddhis00lest/page/1}}&lt;/ref&gt; দক্ষিণ ভাৰতত থেৰাভাদা বৌদ্ধ ধৰ্মৰ বিকাশ ঘটি তাৰ পিছত শ্ৰীলংকা, বাৰ্মা, থাইলেণ্ড, কম্বোডিয়া, লাওছ আৰু ইয়াৰ বাহিৰত ভ্ৰমণ কৰে।&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

দ্বাদশ শতিকাত উত্তৰ ভাৰতত মহাযান বৌদ্ধ ধৰ্মৰ বিকাশ ঘটি তিব্বত, চীনৰ মাজেৰে ভিয়েটনাম, ইণ্ডোনেছিয়া আৰু ইয়াৰ বাহিৰত ভ্ৰমণ কৰে।&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

প্ৰথম, দ্বিতীয় আৰু তৃতীয় শতিকাত ভাৰত, চীন আৰু শ্ৰীলংকাৰ সৈতে বাণিজ্যৰ পৰা বৌদ্ধ ধৰ্ম দক্ষিণ-পূব এছিয়াত প্ৰৱেশ কৰা বুলি ভবা হয়। দক্ষিণ-পূব এছিয়াত বৌদ্ধ ধৰ্মৰ আদিম বিৱৰণীসমূহৰ ভিতৰত এটা আছিল ভাৰতীয় সম্ৰাট অশোকে খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ২৫০ চনত আধুনিক বাৰ্মালৈ প্ৰেৰণ কৰা থেৰাভাদা বৌদ্ধ মিছনৰ বিষয়ে। এই মিছনটো মন ৰাজ্যই গ্ৰহণ কৰি বহু লোকে বৌদ্ধ ধৰ্ম গ্ৰহণ কৰে। দক্ষিণ-পূব এছিয়া, চীন আৰু দক্ষিণ এছিয়াৰ মাজত অবিৰত আঞ্চলিক বাণিজ্যৰ বাবে বৌদ্ধ ধৰ্মৰ লগতে অন্যান্যসকলৰ সৈতে হোৱা এই প্ৰাৰম্ভিক মুখামুখিৰ জৰিয়তে বৌদ্ধ ধৰ্ম সমগ্ৰ দক্ষিণ-পূব এছিয়াতে বিয়পি পৰে। আধুনিক বাৰ্মাত প্ৰাৰম্ভিক আগমনৰ পিছত বৌদ্ধ ধৰ্মই সমগ্ৰ মূল ভূখণ্ড দক্ষিণ-পূব এছিয়া আৰু আধুনিক মালয়েছিয়া আৰু ইণ্ডোনেছিয়া দ্বীপসমূহলৈ বিয়পি পৰে। দক্ষিণ-পূব এছিয়াত বৌদ্ধ ধৰ্মৰ দুটা প্ৰাথমিক ৰূপ পোৱা যায়, থেৰাভাদা আৰু মহাযান। থেৰাভাদা বৌদ্ধ ধৰ্ম ভাৰতৰ পৰা শ্ৰীলংকালৈ তাৰ পিছত ওপৰত উল্লেখ কৰা ধৰণে অঞ্চলটোলৈ বিয়পি পৰিছিল আৰু মূলতঃ আধুনিক ৰাজ্য বাৰ্মা, কম্বোডিয়া, লাওছ, থাইলেণ্ড আৰু দক্ষিণ ভিয়েটনামত ঠাই পাইছিল। মহাযান বৌদ্ধ ধৰ্ম প্ৰথম আৰু দ্বিতীয় শতিকাৰ সময়ছোৱাত চীন আৰু ভাৰত উভয়ৰে পৰা দক্ষিণ-পূব এছিয়ালৈ বিয়পি পৰা বুলি ভবা হয়। মহায়ানাই মূলতঃ সামুদ্ৰিক দক্ষিণ-পূব এছিয়াত শিপাইছিল যদিও ভিয়েটনামতো ইয়াৰ প্ৰভাৱ প্ৰবল আছিল, ইয়াৰ কাৰণ আছিল চীনৰ সৈতে তেওঁলোকৰ সম্পৰ্ক।

== তথ্যসূত্ৰ ==</text>
      <sha1>n0eoldganqho0kidw2mif56vygz5avs</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>607108</id>
      <parentid>607107</parentid>
      <timestamp>2026-05-18T14:05:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>যদুমণি</username>
        <id>32127</id>
      </contributor>
      <comment>[[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল।</comment>
      <origin>607108</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10520" sha1="szbid4jzb37vud24zfistglt4g6tixi" xml:space="preserve">{{সম্পাদনা দ্বন্দ্ব}}
[[চিত্ৰ:Borobudur-Temple-Park Indonesia Stupas-of-Borobudur-04.jpg|thumb|নৱম শতিকাৰ মধ্য জাভাৰ বৌদ্ধ ধৰ্মৰ স্তুপ]]
দক্ষিণ-পূব এছিয়াত বৌদ্ধ ধৰ্মত বৌদ্ধ ধৰ্মৰ বিভিন্ন পৰম্পৰা অন্তৰ্ভুক্ত হৈছে, যাৰ মাজত দুটা প্ৰধান পৰম্পৰা আছে: মহাযান বৌদ্ধ ধৰ্ম আৰু থেৰাৱাদা বৌদ্ধ ধৰ্ম। ঐতিহাসিকভাৱে, মহাযান ধৰ্মৰ এই অঞ্চলত এক প্ৰধান স্থান আছিল, কিন্তু আধুনিক সময়ত, অধিকাংশ দেশে থেৰাৱাদা পৰম্পৰা অনুসৰণ কৰে। থেৰাৱাদা বৌদ্ধ সংখ্যাগৰিষ্ঠ থকা দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ দেশসমূহ হৈছে থাইলেণ্ড, কম্বোডিয়া, লাওছ, ম্যানমাৰ, এই সকলোবোৰেই মূল ভূ-খণ্ডৰ দেশ।&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Kitiarsa|first=Pattana|date=1 March 2009|title=Beyond the Weberian Trails: An Essay on the Anthropology of Southeast Asian Buddhism|journal=Religion Compass|language=en|volume=3|issue=2|pages=200–224|doi=10.1111/j.1749-8171.2009.00135.x|issn=1749-8171}}&lt;/ref&gt;

চীনা প্ৰভাৱৰ বাবে ভিয়েটনামত এতিয়াও মহাযান সংখ্যাগৰিষ্ঠতা অব্যাহত আছে।&lt;ref&gt;[http://www.cpamedia.com/culture/vietnam_buddhist_temples/ CPAmedia: Buddhist Temples of Vietnam] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080708190207/http://www.cpamedia.com/culture/vietnam_buddhist_temples/|date=8 July 2008}}&lt;/ref&gt;  চৈলেন্দ্ৰ আৰু শ্ৰীবিজয় সাম্ৰাজ্যৰ সময়ৰপৰাই ইণ্ডোনেছিয়া থেৰাৱদা বৌদ্ধ আছিল,&lt;ref&gt;[http://www.spm.org.sg/exhibition/buddhism/spread_southern_southeast_asia.html Singapore Philatelic Museum website: Southward Expansion of Mahayana Buddhism – Southeast Asia] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081019100741/http://www.spm.org.sg/exhibition/buddhism/spread_southern_southeast_asia.html|date=19 October 2008}}&lt;/ref&gt; কিন্তু ইণ্ডোনেছিয়াত মহাযান বৌদ্ধ ধৰ্ম এতিয়া ছিংগাপুৰ আৰু মালয়েছিয়াৰ দৰে চীনা প্ৰবাসীৰদ্বাৰা বহুলভাৱে পালন কৰা হয়।   মহাযান বৌদ্ধ ধৰ্ম হৈছে ছিংগাপুৰ, মালয়েছিয়া, ব্ৰুনেই আৰু ইণ্ডোনেছিয়াৰ চীনা সম্প্ৰদায়ৰ প্ৰধান ধৰ্ম। 

== ইতিহাস ==
[[চিত্ৰ:Siddharta Gautama Borobudur.jpg|thumb|সিদ্ধাৰ্থ গৌতমে চুলি কাটি তপস্বী হৈ পৰে। বৰোবুদূৰ বাছ-ৰিলিফ, নৱম শতিকা। ]]

=== আদিম পৰম্পৰা আৰু উৎপত্তি ===
বৌদ্ধ ধৰ্মই ভাৰতৰপৰা পোনপটীয়াকৈ সাগৰৰ মাজেৰে আৰু মধ্য এছিয়া আৰু চীনৰপৰা পৰোক্ষভাৱে দক্ষিণ-পূব এছিয়াত উপস্থিত হৈছিল আৰু এই প্ৰক্ৰিয়াই খ্ৰীষ্টীয় প্ৰথম সহস্ৰাব্দৰ বেছিভাগ সময়কে সামৰি লৈছিল।&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite book|title=The History of Buddhism in Vietnam|last=Tai Thu|first=Nguyen|publisher=The Council for Research in Values and Philosophy|year=2008|isbn=978-1-56518-098-7|location=Washington DC|pages=2–9}}&lt;/ref&gt;

খ্ৰীষ্টপূৰ্ব তৃতীয় শতিকাত ভিক্ষু সন্ন্যাসী আৰু বজ্জিয়ান সন্ন্যাসীৰ কিছুমান পৰিষদৰ মাজত প্ৰথাৰ পাৰ্থক্যৰ বিষয়ে চিল’নৰ সন্ন্যাসীসকলৰ মাজত মতানৈক্য হৈছিল। ভিক্ষু সন্ন্যাসীসকলে থেৰাবাদ পৰম্পৰাক দৃঢ় কৰি ৰাখিছিল আৰু বজ্জিয়ান সন্ন্যাসীসকলৰ কিছুমান আচাৰ-ব্যৱহাৰ নাকচ কৰিছিল। ইয়াৰ ফলত থেৰাবাদ আৰু মহাযান বৌদ্ধ ধৰ্মৰ মাজত বিভাজন ঘটিছিল বুলি ভবা হয়।&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite book|title=Theravada Buddhism in Southeast Asia|last=Lester|first=Robert, C|publisher=Ann Arbor Paperbacks|year=1973|isbn=978-0-472-06184-6|location=United States|pages=[https://archive.org/details/theravadabuddhis00lest/page/1 1–162]|url-access=registration|url=https://archive.org/details/theravadabuddhis00lest/page/1}}&lt;/ref&gt;

খ্ৰীষ্টপূৰ্ব তৃতীয় শতিকাৰপৰা বিস্তৃত সময়ছোৱাত চিলন ভিক্ষুসকলে থেৰাভাদা বৌদ্ধ ধৰ্ম গঠন আৰু বিকাশ কৰিছিল। খ্ৰীষ্টপূৰ্ব একাদশ শতিকালৈকে চিল'নৰ প্ৰভাৱ দক্ষিণ-পূব এছিয়াত বিয়পি পৰা নাছিল।&lt;ref name=&quot;:22&quot;&gt;{{Cite book|title=Theravada Buddhism in Southeast Asia|last=Lester|first=Robert, C|publisher=Ann Arbor Paperbacks|year=1973|isbn=978-0-472-06184-6|location=United States|pages=[https://archive.org/details/theravadabuddhis00lest/page/1 1–162]|url-access=registration|url=https://archive.org/details/theravadabuddhis00lest/page/1}}&lt;/ref&gt; দক্ষিণ ভাৰতত থেৰাভাদা বৌদ্ধ ধৰ্মৰ বিকাশ ঘটি তাৰ পিছত শ্ৰীলংকা, বাৰ্মা, থাইলেণ্ড, কম্বোডিয়া, লাওছ আৰু ইয়াৰ বাহিৰত ভ্ৰমণ কৰে।&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

দ্বাদশ শতিকাত উত্তৰ ভাৰতত মহাযান বৌদ্ধ ধৰ্মৰ বিকাশ ঘটি তিব্বত, চীনৰ মাজেৰে ভিয়েটনাম, ইণ্ডোনেছিয়া আৰু ইয়াৰ বাহিৰত ভ্ৰমণ কৰে।&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

প্ৰথম, দ্বিতীয় আৰু তৃতীয় শতিকাত ভাৰত, চীন আৰু শ্ৰীলংকাৰ সৈতে বাণিজ্যৰপৰা বৌদ্ধ ধৰ্ম দক্ষিণ-পূব এছিয়াত প্ৰৱেশ কৰা বুলি ভবা হয়। দক্ষিণ-পূব এছিয়াত বৌদ্ধ ধৰ্মৰ আদিম বিৱৰণীসমূহৰ ভিতৰত এটা আছিল ভাৰতীয় সম্ৰাট অশোকে খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ২৫০ চনত আধুনিক বাৰ্মালৈ প্ৰেৰণ কৰা থেৰাভাদা বৌদ্ধ মিছনৰ বিষয়ে। এই মিছনটো মন ৰাজ্যই গ্ৰহণ কৰি বহু লোকে বৌদ্ধ ধৰ্ম গ্ৰহণ কৰে। দক্ষিণ-পূব এছিয়া, চীন আৰু দক্ষিণ এছিয়াৰ মাজত অবিৰত আঞ্চলিক বাণিজ্যৰ বাবে বৌদ্ধ ধৰ্মৰ লগতে অন্যান্যসকলৰ সৈতে হোৱা এই প্ৰাৰম্ভিক মুখা-মুখিৰ জৰিয়তে বৌদ্ধ ধৰ্ম সমগ্ৰ দক্ষিণ-পূব এছিয়াতে বিয়পি পৰে। আধুনিক বাৰ্মাত প্ৰাৰম্ভিক আগমনৰ পিছত বৌদ্ধ ধৰ্মই সমগ্ৰ মূল ভূ-খণ্ড দক্ষিণ-পূব এছিয়া আৰু আধুনিক মালয়েছিয়া আৰু ইণ্ডোনেছিয়া দ্বীপসমূহলৈ বিয়পি পৰে। দক্ষিণ-পূব এছিয়াত বৌদ্ধ ধৰ্মৰ দুটা প্ৰাথমিক ৰূপ পোৱা যায়, থেৰাভাদা আৰু মহাযান। থেৰাভাদা বৌদ্ধ ধৰ্ম ভাৰতৰপৰা শ্ৰীলংকালৈ তাৰ পিছত ওপৰত উল্লেখ কৰা ধৰণে অঞ্চলটোলৈ বিয়পি পৰিছিল আৰু মূলতঃ আধুনিক ৰাজ্য বাৰ্মা, কম্বোডিয়া, লাওছ, থাইলেণ্ড আৰু দক্ষিণ ভিয়েটনামত ঠাই পাইছিল। মহাযান বৌদ্ধ ধৰ্ম প্ৰথম আৰু দ্বিতীয় শতিকাৰ সময়ছোৱাত চীন আৰু ভাৰত উভয়ৰেপৰা দক্ষিণ-পূব এছিয়ালৈ বিয়পি পৰা বুলি ভবা হয়। মহায়ানাই মূলতঃ সামুদ্ৰিক দক্ষিণ-পূব এছিয়াত শিপাইছিল যদিও ভিয়েটনামতো ইয়াৰ প্ৰভাৱ প্ৰবল আছিল, ইয়াৰ কাৰণ আছিল চীনৰ সৈতে তেওঁলোকৰ সম্পৰ্ক। 

== তথ্যসূত্ৰ ==</text>
      <sha1>szbid4jzb37vud24zfistglt4g6tixi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ফাৰাহ পাহলৱী</title>
    <ns>0</ns>
    <id>136930</id>
    <revision>
      <id>607109</id>
      <timestamp>2026-05-18T14:25:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>নৰুনা বৰুৱা</username>
        <id>44897</id>
      </contributor>
      <comment>নতুন পৃষ্ঠা: {{Short description|Queen-Empress of Iran from 1959 to 1979}} {{Infobox royalty | consort = yes | name = ফাৰাহ পহলৱী | title = '''শ্বাহবানু''' | image = Shahbanu of Iran.jpg | caption = চৰকাৰী প্ৰতিকৃতি,১৯৭৩ চন | succession = ইৰাণৰ ৰাণী/ সম্ৰাজ্ঞী পত্নী {{efn|The title of ''[[shahbanu]]'' (empress) was devised especially for Farah pri...</comment>
      <origin>607109</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2750" sha1="juul8r29sh8v7xhn30qsknyfsvjpg6d" xml:space="preserve">{{Short description|Queen-Empress of Iran from 1959 to 1979}}
{{Infobox royalty
| consort = yes
| name = ফাৰাহ পহলৱী
| title = '''শ্বাহবানু'''
| image = Shahbanu of Iran.jpg
| caption = চৰকাৰী প্ৰতিকৃতি,১৯৭৩ চন
| succession = ইৰাণৰ ৰাণী/ সম্ৰাজ্ঞী পত্নী {{efn|The title of ''[[shahbanu]]'' (empress) was devised especially for Farah prior to her coronation.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=32Uu7SJMUYA|title=Shahbanou (Documentary)|publisher=Farah Pahlavi's Official YouTube Channel|date=25 December 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://farahpahlavi.org/queen-farah-pahlavi/|title=Queen Farah Pahlavi|work=farahpahlavi.org|access-date=27 January 2024}}&lt;/ref&gt;}}
| reign = ২১ ডিচেম্বৰ ১৯৫৯ – ১১ ফেব্ৰুৱাৰী ১৯৭৯
| cor-type = মহম্মদ ৰেজা পাহলৱীৰ ৰাজ অভিষেক
| coronation = ১৯৬৭ চনৰ ২৬ অক্টোবৰ
| spouse = {{marriage|[[মহম্মদ ৰেজা পাহলৱী]]|1959|1980|reason=মহম্মদ ৰেজা পাহলৱীৰ মৃত্যু আৰু ৰাজ্যিক অন্ত্যেষ্টিক্ৰিয়া}}
| issue = {{plainlist|
* ৰাজকুমাৰ ৰেজা পাহলৱী
* ৰাজকুমাৰী ফাৰাহনাজ পাহলৱী
* ৰাজকুমাৰ আলী ৰেজা পাহলৱী (জন্ম ১৯৬৬)
* ৰাজকুমাৰী লেইলা পাহলৱী
}}
| house = পাহলৱী বংশ (বিবাহৰ দ্বাৰা)
| father = সোহৰাব দিবা
| mother = ফৰিদেহ ঘোটবি
| birth_name = ফাৰাহ দিবা
| birth_date = {{Birth date and age|1938|10|14|df=y}}
| birth_place = [[তেহৰাণ]], ইৰাণ
| religion = বাৰ ছিয়া ইছলাম
| signature = [[File:Farah Pahlavi signature.svg|125px]]&lt;br/&gt;পাৰ্চী স্বাক্ষৰ
[[File:Latin signature of Farah Pahlavi.svg|150px]]&lt;br/&gt;লেটিন  স্বাক্ষৰ
| succession1 = পাহলৱী বংশৰ প্ৰতিনিধি শাসক
| reign1 = ২৭ জুলাই ১৯৮০ – ৩১ অক্টোবৰ ১৯৮০
| predecessor1 = [[মহম্মদ ৰেজা পাহলৱী]]
| successor1 = ৰেজা পাহলৱী
| native_lang1=পাৰ্চী
| native_lang1_name1 = {{lang|fa|فرح پهلوی}}
}}


==তথ্যৰ উৎস==
{{reflist}}

==টোকা==
{{Notelist}}

==বাহ্যিক সংযোগ==</text>
      <sha1>juul8r29sh8v7xhn30qsknyfsvjpg6d</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>607110</id>
      <parentid>607109</parentid>
      <timestamp>2026-05-18T14:28:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>নৰুনা বৰুৱা</username>
        <id>44897</id>
      </contributor>
      <comment>added [[Category:শাসক]] using [[WP:HC|HotCat]]</comment>
      <origin>607110</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2787" sha1="avcqyamcsh6tskdap14cgsoho9lpe7q" xml:space="preserve">{{Short description|Queen-Empress of Iran from 1959 to 1979}}
{{Infobox royalty
| consort = yes
| name = ফাৰাহ পহলৱী
| title = '''শ্বাহবানু'''
| image = Shahbanu of Iran.jpg
| caption = চৰকাৰী প্ৰতিকৃতি,১৯৭৩ চন
| succession = ইৰাণৰ ৰাণী/ সম্ৰাজ্ঞী পত্নী {{efn|The title of ''[[shahbanu]]'' (empress) was devised especially for Farah prior to her coronation.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=32Uu7SJMUYA|title=Shahbanou (Documentary)|publisher=Farah Pahlavi's Official YouTube Channel|date=25 December 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://farahpahlavi.org/queen-farah-pahlavi/|title=Queen Farah Pahlavi|work=farahpahlavi.org|access-date=27 January 2024}}&lt;/ref&gt;}}
| reign = ২১ ডিচেম্বৰ ১৯৫৯ – ১১ ফেব্ৰুৱাৰী ১৯৭৯
| cor-type = মহম্মদ ৰেজা পাহলৱীৰ ৰাজ অভিষেক
| coronation = ১৯৬৭ চনৰ ২৬ অক্টোবৰ
| spouse = {{marriage|[[মহম্মদ ৰেজা পাহলৱী]]|1959|1980|reason=মহম্মদ ৰেজা পাহলৱীৰ মৃত্যু আৰু ৰাজ্যিক অন্ত্যেষ্টিক্ৰিয়া}}
| issue = {{plainlist|
* ৰাজকুমাৰ ৰেজা পাহলৱী
* ৰাজকুমাৰী ফাৰাহনাজ পাহলৱী
* ৰাজকুমাৰ আলী ৰেজা পাহলৱী (জন্ম ১৯৬৬)
* ৰাজকুমাৰী লেইলা পাহলৱী
}}
| house = পাহলৱী বংশ (বিবাহৰ দ্বাৰা)
| father = সোহৰাব দিবা
| mother = ফৰিদেহ ঘোটবি
| birth_name = ফাৰাহ দিবা
| birth_date = {{Birth date and age|1938|10|14|df=y}}
| birth_place = [[তেহৰাণ]], ইৰাণ
| religion = বাৰ ছিয়া ইছলাম
| signature = [[File:Farah Pahlavi signature.svg|125px]]&lt;br/&gt;পাৰ্চী স্বাক্ষৰ
[[File:Latin signature of Farah Pahlavi.svg|150px]]&lt;br/&gt;লেটিন  স্বাক্ষৰ
| succession1 = পাহলৱী বংশৰ প্ৰতিনিধি শাসক
| reign1 = ২৭ জুলাই ১৯৮০ – ৩১ অক্টোবৰ ১৯৮০
| predecessor1 = [[মহম্মদ ৰেজা পাহলৱী]]
| successor1 = ৰেজা পাহলৱী
| native_lang1=পাৰ্চী
| native_lang1_name1 = {{lang|fa|فرح پهلوی}}
}}


==তথ্যৰ উৎস==
{{reflist}}

==টোকা==
{{Notelist}}

==বাহ্যিক সংযোগ==

[[শ্ৰেণী:শাসক]]</text>
      <sha1>avcqyamcsh6tskdap14cgsoho9lpe7q</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>607111</id>
      <parentid>607110</parentid>
      <timestamp>2026-05-18T14:28:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>নৰুনা বৰুৱা</username>
        <id>44897</id>
      </contributor>
      <comment>added [[Category:মহিলা ৰাজনীতিবিদ]] using [[WP:HC|HotCat]]</comment>
      <origin>607111</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2857" sha1="739v198q3vfkip2obmo5xeeh5fvl2t0" xml:space="preserve">{{Short description|Queen-Empress of Iran from 1959 to 1979}}
{{Infobox royalty
| consort = yes
| name = ফাৰাহ পহলৱী
| title = '''শ্বাহবানু'''
| image = Shahbanu of Iran.jpg
| caption = চৰকাৰী প্ৰতিকৃতি,১৯৭৩ চন
| succession = ইৰাণৰ ৰাণী/ সম্ৰাজ্ঞী পত্নী {{efn|The title of ''[[shahbanu]]'' (empress) was devised especially for Farah prior to her coronation.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=32Uu7SJMUYA|title=Shahbanou (Documentary)|publisher=Farah Pahlavi's Official YouTube Channel|date=25 December 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://farahpahlavi.org/queen-farah-pahlavi/|title=Queen Farah Pahlavi|work=farahpahlavi.org|access-date=27 January 2024}}&lt;/ref&gt;}}
| reign = ২১ ডিচেম্বৰ ১৯৫৯ – ১১ ফেব্ৰুৱাৰী ১৯৭৯
| cor-type = মহম্মদ ৰেজা পাহলৱীৰ ৰাজ অভিষেক
| coronation = ১৯৬৭ চনৰ ২৬ অক্টোবৰ
| spouse = {{marriage|[[মহম্মদ ৰেজা পাহলৱী]]|1959|1980|reason=মহম্মদ ৰেজা পাহলৱীৰ মৃত্যু আৰু ৰাজ্যিক অন্ত্যেষ্টিক্ৰিয়া}}
| issue = {{plainlist|
* ৰাজকুমাৰ ৰেজা পাহলৱী
* ৰাজকুমাৰী ফাৰাহনাজ পাহলৱী
* ৰাজকুমাৰ আলী ৰেজা পাহলৱী (জন্ম ১৯৬৬)
* ৰাজকুমাৰী লেইলা পাহলৱী
}}
| house = পাহলৱী বংশ (বিবাহৰ দ্বাৰা)
| father = সোহৰাব দিবা
| mother = ফৰিদেহ ঘোটবি
| birth_name = ফাৰাহ দিবা
| birth_date = {{Birth date and age|1938|10|14|df=y}}
| birth_place = [[তেহৰাণ]], ইৰাণ
| religion = বাৰ ছিয়া ইছলাম
| signature = [[File:Farah Pahlavi signature.svg|125px]]&lt;br/&gt;পাৰ্চী স্বাক্ষৰ
[[File:Latin signature of Farah Pahlavi.svg|150px]]&lt;br/&gt;লেটিন  স্বাক্ষৰ
| succession1 = পাহলৱী বংশৰ প্ৰতিনিধি শাসক
| reign1 = ২৭ জুলাই ১৯৮০ – ৩১ অক্টোবৰ ১৯৮০
| predecessor1 = [[মহম্মদ ৰেজা পাহলৱী]]
| successor1 = ৰেজা পাহলৱী
| native_lang1=পাৰ্চী
| native_lang1_name1 = {{lang|fa|فرح پهلوی}}
}}


==তথ্যৰ উৎস==
{{reflist}}

==টোকা==
{{Notelist}}

==বাহ্যিক সংযোগ==

[[শ্ৰেণী:শাসক]]
[[শ্ৰেণী:মহিলা ৰাজনীতিবিদ]]</text>
      <sha1>739v198q3vfkip2obmo5xeeh5fvl2t0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>607112</id>
      <parentid>607111</parentid>
      <timestamp>2026-05-18T14:29:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>নৰুনা বৰুৱা</username>
        <id>44897</id>
      </contributor>
      <comment>added [[Category:ইৰাণৰ ব্যক্তি]] using [[WP:HC|HotCat]]</comment>
      <origin>607112</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2918" sha1="c1q1854nyu0eh1h69yt4rx406lxtwju" xml:space="preserve">{{Short description|Queen-Empress of Iran from 1959 to 1979}}
{{Infobox royalty
| consort = yes
| name = ফাৰাহ পহলৱী
| title = '''শ্বাহবানু'''
| image = Shahbanu of Iran.jpg
| caption = চৰকাৰী প্ৰতিকৃতি,১৯৭৩ চন
| succession = ইৰাণৰ ৰাণী/ সম্ৰাজ্ঞী পত্নী {{efn|The title of ''[[shahbanu]]'' (empress) was devised especially for Farah prior to her coronation.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=32Uu7SJMUYA|title=Shahbanou (Documentary)|publisher=Farah Pahlavi's Official YouTube Channel|date=25 December 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://farahpahlavi.org/queen-farah-pahlavi/|title=Queen Farah Pahlavi|work=farahpahlavi.org|access-date=27 January 2024}}&lt;/ref&gt;}}
| reign = ২১ ডিচেম্বৰ ১৯৫৯ – ১১ ফেব্ৰুৱাৰী ১৯৭৯
| cor-type = মহম্মদ ৰেজা পাহলৱীৰ ৰাজ অভিষেক
| coronation = ১৯৬৭ চনৰ ২৬ অক্টোবৰ
| spouse = {{marriage|[[মহম্মদ ৰেজা পাহলৱী]]|1959|1980|reason=মহম্মদ ৰেজা পাহলৱীৰ মৃত্যু আৰু ৰাজ্যিক অন্ত্যেষ্টিক্ৰিয়া}}
| issue = {{plainlist|
* ৰাজকুমাৰ ৰেজা পাহলৱী
* ৰাজকুমাৰী ফাৰাহনাজ পাহলৱী
* ৰাজকুমাৰ আলী ৰেজা পাহলৱী (জন্ম ১৯৬৬)
* ৰাজকুমাৰী লেইলা পাহলৱী
}}
| house = পাহলৱী বংশ (বিবাহৰ দ্বাৰা)
| father = সোহৰাব দিবা
| mother = ফৰিদেহ ঘোটবি
| birth_name = ফাৰাহ দিবা
| birth_date = {{Birth date and age|1938|10|14|df=y}}
| birth_place = [[তেহৰাণ]], ইৰাণ
| religion = বাৰ ছিয়া ইছলাম
| signature = [[File:Farah Pahlavi signature.svg|125px]]&lt;br/&gt;পাৰ্চী স্বাক্ষৰ
[[File:Latin signature of Farah Pahlavi.svg|150px]]&lt;br/&gt;লেটিন  স্বাক্ষৰ
| succession1 = পাহলৱী বংশৰ প্ৰতিনিধি শাসক
| reign1 = ২৭ জুলাই ১৯৮০ – ৩১ অক্টোবৰ ১৯৮০
| predecessor1 = [[মহম্মদ ৰেজা পাহলৱী]]
| successor1 = ৰেজা পাহলৱী
| native_lang1=পাৰ্চী
| native_lang1_name1 = {{lang|fa|فرح پهلوی}}
}}


==তথ্যৰ উৎস==
{{reflist}}

==টোকা==
{{Notelist}}

==বাহ্যিক সংযোগ==

[[শ্ৰেণী:শাসক]]
[[শ্ৰেণী:মহিলা ৰাজনীতিবিদ]]
[[শ্ৰেণী:ইৰাণৰ ব্যক্তি]]</text>
      <sha1>c1q1854nyu0eh1h69yt4rx406lxtwju</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>607113</id>
      <parentid>607112</parentid>
      <timestamp>2026-05-18T14:36:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>নৰুনা বৰুৱা</username>
        <id>44897</id>
      </contributor>
      <comment>[[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল।</comment>
      <origin>607113</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7616" sha1="cfi7ogs7ukiqdae3j5y5pqi2mgde9t3" xml:space="preserve">{{Short description|Queen-Empress of Iran from 1959 to 1979}}
{{Infobox royalty
| consort = yes
| name = ফাৰাহ পহলৱী
| title = '''শ্বাহবানু'''
| image = Shahbanu of Iran.jpg
| caption = চৰকাৰী প্ৰতিকৃতি,১৯৭৩ চন
| succession = ইৰাণৰ ৰাণী/ সম্ৰাজ্ঞী পত্নী {{efn|The title of ''[[shahbanu]]'' (empress) was devised especially for Farah prior to her coronation.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=32Uu7SJMUYA|title=Shahbanou (Documentary)|publisher=Farah Pahlavi's Official YouTube Channel|date=25 December 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://farahpahlavi.org/queen-farah-pahlavi/|title=Queen Farah Pahlavi|work=farahpahlavi.org|access-date=27 January 2024}}&lt;/ref&gt;}}
| reign = ২১ ডিচেম্বৰ ১৯৫৯ – ১১ ফেব্ৰুৱাৰী ১৯৭৯
| cor-type = মহম্মদ ৰেজা পাহলৱীৰ ৰাজ অভিষেক
| coronation = ১৯৬৭ চনৰ ২৬ অক্টোবৰ
| spouse = {{marriage|[[মহম্মদ ৰেজা পাহলৱী]]|1959|1980|reason=মহম্মদ ৰেজা পাহলৱীৰ মৃত্যু আৰু ৰাজ্যিক অন্ত্যেষ্টিক্ৰিয়া}}
| issue = {{plainlist|
* ৰাজকুমাৰ ৰেজা পাহলৱী
* ৰাজকুমাৰী ফাৰাহনাজ পাহলৱী
* ৰাজকুমাৰ আলী ৰেজা পাহলৱী (জন্ম ১৯৬৬)
* ৰাজকুমাৰী লেইলা পাহলৱী
}}
| house = পাহলৱী বংশ (বিবাহৰদ্বাৰা)
| father = সোহৰাব দিবা
| mother = ফৰিদেহ ঘোটবি
| birth_name = ফাৰাহ দিবা
| birth_date = {{Birth date and age|1938|10|14|df=y}}
| birth_place = [[তেহৰাণ]], ইৰাণ
| religion = বাৰ ছিয়া ইছলাম
| signature = [[File:Farah Pahlavi signature.svg|125px]]&lt;br/&gt;পাৰ্চী স্বাক্ষৰ
[[File:Latin signature of Farah Pahlavi.svg|150px]]&lt;br/&gt;লেটিন স্বাক্ষৰ
| succession1 = পাহলৱী বংশৰ প্ৰতিনিধি শাসক
| reign1 = ২৭ জুলাই ১৯৮০ – ৩১ অক্টোবৰ ১৯৮০
| predecessor1 = [[মহম্মদ ৰেজা পাহলৱী]]
| successor1 = ৰেজা পাহলৱী
| native_lang1=পাৰ্চী
| native_lang1_name1 = {{lang|fa|فرح پهلوی}}
}}

'''ফাৰাহ পাহলৱী ({{lang-en| Farah Pahlavi}})'''; (জন্ম: ১৪ অক্টোবৰ, ১৯৩৮) ইৰানৰ পাহলৱী ৰাজবংশৰ এগৰাকী সদস্য। ইৰাণৰ শেষ ৰাণী আৰু সম্ৰাজ্ঞী, আৰু ইৰাণৰ শেষৰ শ্বাহ [[মহম্মদ ৰেজা পাহলৱী]]ৰ তৃতীয় পত্নী আৰু বিধৱা। 

ফাৰাহ ইৰাণৰ এক সম্ভ্ৰান্ত পৰিয়ালত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল যদিও তেখেতৰ পিতৃ সৰু কালতে মৃত্যুৰ বাবে পৰিয়ালটো আৰ্থিকভাৱে দুৰ্বল হৈ পৰিছিল। [[পেৰিছ]]ত স্থাপত্যকলা অধ্যয়ন কৰি থাকোঁতে [[ইৰাণ]]ৰ দূতাবাসত শ্বাহক লগ পায় আৰু ১৯৫৯ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত শ্বাহৰ সৈতে বিবাহপাশত আবদ্ধ হয়। শ্বাহৰ প্ৰথম দুটা বিবাহৰপৰা পুত্ৰ জন্ম হোৱা নাছিল। সিংহাসনত উত্তৰাধিকাৰীত্বৰ বাবে এজন ৰাজকুমাৰৰ প্ৰয়োজনীয়তা অনুভৱ হয়। সেয়েহে পিছৰ বছৰৰ অক্টোবৰ মাহত ক্ৰাউন প্ৰিন্স ৰেজাৰ জন্মদিনা সমগ্ৰ দেশতে উদ্‌যাপন কৰা হয়। এগৰাকী দানবীৰ হিচাপে তেওঁ অসংখ্য দাতব্য সংস্থা স্থাপন কৰি ইৰাণী সমাজৰ কল্যাণৰ প্ৰসাৰ ঘটাইছিল; তেওঁ শ্বিৰাজ বিশ্ববিদ্যালয়ও প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। ইৰাণৰ প্ৰথমখন আমেৰিকান শৈলীৰ বিশ্ববিদ্যালয় আৰু মহিলা ছাত্ৰীৰ সংখ্যা বৃদ্ধিত মূল ভূমিকা পালন কৰিছিল। বিদেশী সংগ্ৰহালয়ৰপৰা ইৰাণৰ সামগ্ৰী ইৰাণলৈ ঘূৰাই অনাত সহায় কৰিছিল। 

১৯৭৮ চনলৈকে ধনী আৰু দুখীয়াৰ মাজত ক্ৰমাৎ বৃদ্ধি পোৱা বৈষম্যৰ বাবে সমগ্ৰ ইৰাণতে সাম্ৰাজ্যবাদ বিৰোধী অশান্তি দ্ৰুতগতিত বৃদ্ধি পাইছিল আৰু এই অশান্তিয়ে স্পষ্টভাৱে আগতীয়া বিপ্লৱৰ সংকেত দিছিল। এই ভাবুকিৰ সন্মুখীন হৈ ফাৰাহ আৰু শ্বাহে মৃত্যুদণ্ডৰ আশংকাত ১৯৭৯ চনৰ জানুৱাৰী মাহত দেশ এৰি পলায়ন কৰে। ইয়াৰ বাবেই বেছিভাগ দেশেই তেওঁলোকক আশ্ৰয় প্ৰদান কৰিবলৈ দ্বিধাবোধ কৰিছিল; কেৱল আনোৱাৰ সাদাতৰ ইজিপ্তইহে তেওঁলোকক আশ্ৰয় দিছিল। তেওঁলোক ঘূৰি অহা হ’লে মৃত্যুদণ্ডৰ সন্মুখীন হ’বলগীয়া হ’লহেঁতেন। এই ভয় আৰু দুৰ্বল স্বাস্থ্যৰ বাবেই ১৯৮০ চনৰ জুলাই মাহত মহম্মদ ৰেজাৰ নিৰ্বাসনত মৃত্যু হয়। ১৯৮০ চনৰ অক্টোবৰ মাহলৈকে ফাৰাহে পাহলৱী বংশৰ প্ৰতিনিধি শাসক হিচাপে বাঘজৰী দখল কৰে। ১৯৮০ চনৰ অক্টোবৰ মাহত তেওঁৰ পুত্ৰ ৰেজা পাহলৱীয়ে নিজকে ইৰাণৰ শ্বাহ ঘোষণা কৰি মাতৃ ফাৰাহৰ প্ৰতিনিধি শাসকৰ ভূমিকা শেষ কৰে। 


==তথ্যৰ উৎস==
{{reflist}}

==টোকা==
{{Notelist}}

==বাহ্যিক সংযোগ==

[[শ্ৰেণী:শাসক]]
[[শ্ৰেণী:মহিলা ৰাজনীতিবিদ]]
[[শ্ৰেণী:ইৰাণৰ ব্যক্তি]]</text>
      <sha1>cfi7ogs7ukiqdae3j5y5pqi2mgde9t3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>607115</id>
      <parentid>607113</parentid>
      <timestamp>2026-05-18T14:37:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>নৰুনা বৰুৱা</username>
        <id>44897</id>
      </contributor>
      <comment>/* বাহ্যিক সংযোগ */</comment>
      <origin>607115</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7689" sha1="q28t7ikarvmwjvatcenf926uqagnl80" xml:space="preserve">{{Short description|Queen-Empress of Iran from 1959 to 1979}}
{{Infobox royalty
| consort = yes
| name = ফাৰাহ পহলৱী
| title = '''শ্বাহবানু'''
| image = Shahbanu of Iran.jpg
| caption = চৰকাৰী প্ৰতিকৃতি,১৯৭৩ চন
| succession = ইৰাণৰ ৰাণী/ সম্ৰাজ্ঞী পত্নী {{efn|The title of ''[[shahbanu]]'' (empress) was devised especially for Farah prior to her coronation.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=32Uu7SJMUYA|title=Shahbanou (Documentary)|publisher=Farah Pahlavi's Official YouTube Channel|date=25 December 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://farahpahlavi.org/queen-farah-pahlavi/|title=Queen Farah Pahlavi|work=farahpahlavi.org|access-date=27 January 2024}}&lt;/ref&gt;}}
| reign = ২১ ডিচেম্বৰ ১৯৫৯ – ১১ ফেব্ৰুৱাৰী ১৯৭৯
| cor-type = মহম্মদ ৰেজা পাহলৱীৰ ৰাজ অভিষেক
| coronation = ১৯৬৭ চনৰ ২৬ অক্টোবৰ
| spouse = {{marriage|[[মহম্মদ ৰেজা পাহলৱী]]|1959|1980|reason=মহম্মদ ৰেজা পাহলৱীৰ মৃত্যু আৰু ৰাজ্যিক অন্ত্যেষ্টিক্ৰিয়া}}
| issue = {{plainlist|
* ৰাজকুমাৰ ৰেজা পাহলৱী
* ৰাজকুমাৰী ফাৰাহনাজ পাহলৱী
* ৰাজকুমাৰ আলী ৰেজা পাহলৱী (জন্ম ১৯৬৬)
* ৰাজকুমাৰী লেইলা পাহলৱী
}}
| house = পাহলৱী বংশ (বিবাহৰদ্বাৰা)
| father = সোহৰাব দিবা
| mother = ফৰিদেহ ঘোটবি
| birth_name = ফাৰাহ দিবা
| birth_date = {{Birth date and age|1938|10|14|df=y}}
| birth_place = [[তেহৰাণ]], ইৰাণ
| religion = বাৰ ছিয়া ইছলাম
| signature = [[File:Farah Pahlavi signature.svg|125px]]&lt;br/&gt;পাৰ্চী স্বাক্ষৰ
[[File:Latin signature of Farah Pahlavi.svg|150px]]&lt;br/&gt;লেটিন স্বাক্ষৰ
| succession1 = পাহলৱী বংশৰ প্ৰতিনিধি শাসক
| reign1 = ২৭ জুলাই ১৯৮০ – ৩১ অক্টোবৰ ১৯৮০
| predecessor1 = [[মহম্মদ ৰেজা পাহলৱী]]
| successor1 = ৰেজা পাহলৱী
| native_lang1=পাৰ্চী
| native_lang1_name1 = {{lang|fa|فرح پهلوی}}
}}

'''ফাৰাহ পাহলৱী ({{lang-en| Farah Pahlavi}})'''; (জন্ম: ১৪ অক্টোবৰ, ১৯৩৮) ইৰানৰ পাহলৱী ৰাজবংশৰ এগৰাকী সদস্য। ইৰাণৰ শেষ ৰাণী আৰু সম্ৰাজ্ঞী, আৰু ইৰাণৰ শেষৰ শ্বাহ [[মহম্মদ ৰেজা পাহলৱী]]ৰ তৃতীয় পত্নী আৰু বিধৱা। 

ফাৰাহ ইৰাণৰ এক সম্ভ্ৰান্ত পৰিয়ালত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল যদিও তেখেতৰ পিতৃ সৰু কালতে মৃত্যুৰ বাবে পৰিয়ালটো আৰ্থিকভাৱে দুৰ্বল হৈ পৰিছিল। [[পেৰিছ]]ত স্থাপত্যকলা অধ্যয়ন কৰি থাকোঁতে [[ইৰাণ]]ৰ দূতাবাসত শ্বাহক লগ পায় আৰু ১৯৫৯ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত শ্বাহৰ সৈতে বিবাহপাশত আবদ্ধ হয়। শ্বাহৰ প্ৰথম দুটা বিবাহৰপৰা পুত্ৰ জন্ম হোৱা নাছিল। সিংহাসনত উত্তৰাধিকাৰীত্বৰ বাবে এজন ৰাজকুমাৰৰ প্ৰয়োজনীয়তা অনুভৱ হয়। সেয়েহে পিছৰ বছৰৰ অক্টোবৰ মাহত ক্ৰাউন প্ৰিন্স ৰেজাৰ জন্মদিনা সমগ্ৰ দেশতে উদ্‌যাপন কৰা হয়। এগৰাকী দানবীৰ হিচাপে তেওঁ অসংখ্য দাতব্য সংস্থা স্থাপন কৰি ইৰাণী সমাজৰ কল্যাণৰ প্ৰসাৰ ঘটাইছিল; তেওঁ শ্বিৰাজ বিশ্ববিদ্যালয়ও প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। ইৰাণৰ প্ৰথমখন আমেৰিকান শৈলীৰ বিশ্ববিদ্যালয় আৰু মহিলা ছাত্ৰীৰ সংখ্যা বৃদ্ধিত মূল ভূমিকা পালন কৰিছিল। বিদেশী সংগ্ৰহালয়ৰপৰা ইৰাণৰ সামগ্ৰী ইৰাণলৈ ঘূৰাই অনাত সহায় কৰিছিল। 

১৯৭৮ চনলৈকে ধনী আৰু দুখীয়াৰ মাজত ক্ৰমাৎ বৃদ্ধি পোৱা বৈষম্যৰ বাবে সমগ্ৰ ইৰাণতে সাম্ৰাজ্যবাদ বিৰোধী অশান্তি দ্ৰুতগতিত বৃদ্ধি পাইছিল আৰু এই অশান্তিয়ে স্পষ্টভাৱে আগতীয়া বিপ্লৱৰ সংকেত দিছিল। এই ভাবুকিৰ সন্মুখীন হৈ ফাৰাহ আৰু শ্বাহে মৃত্যুদণ্ডৰ আশংকাত ১৯৭৯ চনৰ জানুৱাৰী মাহত দেশ এৰি পলায়ন কৰে। ইয়াৰ বাবেই বেছিভাগ দেশেই তেওঁলোকক আশ্ৰয় প্ৰদান কৰিবলৈ দ্বিধাবোধ কৰিছিল; কেৱল আনোৱাৰ সাদাতৰ ইজিপ্তইহে তেওঁলোকক আশ্ৰয় দিছিল। তেওঁলোক ঘূৰি অহা হ’লে মৃত্যুদণ্ডৰ সন্মুখীন হ’বলগীয়া হ’লহেঁতেন। এই ভয় আৰু দুৰ্বল স্বাস্থ্যৰ বাবেই ১৯৮০ চনৰ জুলাই মাহত মহম্মদ ৰেজাৰ নিৰ্বাসনত মৃত্যু হয়। ১৯৮০ চনৰ অক্টোবৰ মাহলৈকে ফাৰাহে পাহলৱী বংশৰ প্ৰতিনিধি শাসক হিচাপে বাঘজৰী দখল কৰে। ১৯৮০ চনৰ অক্টোবৰ মাহত তেওঁৰ পুত্ৰ ৰেজা পাহলৱীয়ে নিজকে ইৰাণৰ শ্বাহ ঘোষণা কৰি মাতৃ ফাৰাহৰ প্ৰতিনিধি শাসকৰ ভূমিকা শেষ কৰে। 


==তথ্যৰ উৎস==
{{reflist}}

==টোকা==
{{Notelist}}

==বাহ্যিক সংযোগ==
{{Commons category}}
* {{Official website|http://www.farahpahlavi.org/ }}
[[শ্ৰেণী:শাসক]]
[[শ্ৰেণী:মহিলা ৰাজনীতিবিদ]]
[[শ্ৰেণী:ইৰাণৰ ব্যক্তি]]</text>
      <sha1>q28t7ikarvmwjvatcenf926uqagnl80</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>607116</id>
      <parentid>607115</parentid>
      <timestamp>2026-05-18T14:38:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>নৰুনা বৰুৱা</username>
        <id>44897</id>
      </contributor>
      <origin>607116</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7692" sha1="nlhnixc2qk0n6kqy9oj7rjodle2qkvd" xml:space="preserve">{{Short description|Queen-Empress of Iran from 1959 to 1979}}
{{Infobox royalty
| consort = yes
| name = ফাৰাহ পহলৱী
| title = '''শ্বাহবানু'''
| image = Shahbanu of Iran.jpg
| caption = চৰকাৰী প্ৰতিকৃতি,১৯৭৩ চন
| succession = ইৰাণৰ ৰাণী/ সম্ৰাজ্ঞী পত্নী {{efn|The title of ''[[shahbanu]]'' (empress) was devised especially for Farah prior to her coronation.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=32Uu7SJMUYA|title=Shahbanou (Documentary)|publisher=Farah Pahlavi's Official YouTube Channel|date=25 December 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://farahpahlavi.org/queen-farah-pahlavi/|title=Queen Farah Pahlavi|work=farahpahlavi.org|access-date=27 January 2024}}&lt;/ref&gt;}}
| reign = ২১ ডিচেম্বৰ ১৯৫৯ – ১১ ফেব্ৰুৱাৰী ১৯৭৯
| cor-type = মহম্মদ ৰেজা পাহলৱীৰ ৰাজ অভিষেক
| coronation = ১৯৬৭ চনৰ ২৬ অক্টোবৰ
| spouse = {{marriage|[[মহম্মদ ৰেজা পাহলৱী]]|1959|1980|reason=মহম্মদ ৰেজা পাহলৱীৰ মৃত্যু আৰু ৰাজ্যিক অন্ত্যেষ্টিক্ৰিয়া}}
| issue = {{plainlist|
* ৰাজকুমাৰ ৰেজা পাহলৱী
* ৰাজকুমাৰী ফাৰাহনাজ পাহলৱী
* ৰাজকুমাৰ আলী ৰেজা পাহলৱী (জন্ম ১৯৬৬)
* ৰাজকুমাৰী লেইলা পাহলৱী
}}
| house = পাহলৱী বংশ (বিবাহৰদ্বাৰা)
| father = সোহৰাব দিবা
| mother = ফৰিদেহ ঘোটবি
| birth_name = ফাৰাহ দিবা
| birth_date = {{Birth date and age|1938|10|14|df=y}}
| birth_place = [[তেহৰাণ]], ইৰাণ
| religion = বাৰ ছিয়া ইছলাম
| signature = [[File:Farah Pahlavi signature.svg|125px]]&lt;br/&gt;পাৰ্চী স্বাক্ষৰ
[[File:Latin signature of Farah Pahlavi.svg|150px]]&lt;br/&gt;লেটিন স্বাক্ষৰ
| succession1 = পাহলৱী বংশৰ প্ৰতিনিধি শাসক
| reign1 = ২৭ জুলাই ১৯৮০ – ৩১ অক্টোবৰ ১৯৮০
| predecessor1 = [[মহম্মদ ৰেজা পাহলৱী]]
| successor1 = ৰেজা পাহলৱী
| native_lang1=পাৰ্চী
| native_lang1_name1 = {{lang|fa|فرح پهلوی}}
}}

'''ফাৰাহ পাহলৱী ({{lang-en| Farah Pahlavi}})'''; (জন্ম: ১৪ অক্টোবৰ, ১৯৩৮) ইৰানৰ পাহলৱী ৰাজবংশৰ এগৰাকী সদস্য। ইৰাণৰ শেষ ৰাণী আৰু সম্ৰাজ্ঞী, আৰু ইৰাণৰ শেষৰ শ্বাহ [[মহম্মদ ৰেজা পাহলৱী]]ৰ তৃতীয় পত্নী আৰু বিধৱা। 

ফাৰাহ ইৰাণৰ এক সম্ভ্ৰান্ত পৰিয়ালত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল যদিও তেখেতৰ পিতৃ সৰু কালতে মৃত্যুৰ বাবে পৰিয়ালটো আৰ্থিকভাৱে দুৰ্বল হৈ পৰিছিল। [[পেৰিছ]]ত স্থাপত্যকলা অধ্যয়ন কৰি থাকোঁতে [[ইৰাণ]]ৰ দূতাবাসত শ্বাহক লগ পায় আৰু ১৯৫৯ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত শ্বাহৰ সৈতে বিবাহপাশত আবদ্ধ হয়। শ্বাহৰ প্ৰথম দুটা বিবাহৰপৰা পুত্ৰ জন্ম হোৱা নাছিল। সিংহাসনত উত্তৰাধিকাৰীত্বৰ বাবে এজন ৰাজকুমাৰৰ প্ৰয়োজনীয়তা অনুভৱ হয়। সেয়েহে পিছৰ বছৰৰ অক্টোবৰ মাহত ক্ৰাউন প্ৰিন্স ৰেজাৰ জন্মদিনা সমগ্ৰ দেশতে উদ্‌যাপন কৰা হয়। এগৰাকী দানবীৰ হিচাপে তেওঁ অসংখ্য দাতব্য সংস্থা স্থাপন কৰি ইৰাণী সমাজৰ কল্যাণৰ প্ৰসাৰ ঘটাইছিল; তেওঁ শ্বিৰাজ বিশ্ববিদ্যালয়ও প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। ইৰাণৰ প্ৰথমখন আমেৰিকান শৈলীৰ বিশ্ববিদ্যালয় আৰু মহিলা ছাত্ৰীৰ সংখ্যা বৃদ্ধিত মূল ভূমিকা পালন কৰিছিল। বিদেশী সংগ্ৰহালয়ৰপৰা ইৰাণৰ সামগ্ৰী ইৰাণলৈ ঘূৰাই অনাত সহায় কৰিছিল। 

১৯৭৮ চনলৈকে ধনী আৰু দুখীয়াৰ মাজত ক্ৰমাৎ বৃদ্ধি পোৱা বৈষম্যৰ বাবে সমগ্ৰ ইৰাণতে সাম্ৰাজ্যবাদ বিৰোধী অশান্তি দ্ৰুতগতিত বৃদ্ধি পাইছিল আৰু এই অশান্তিয়ে স্পষ্টভাৱে আগতীয়া বিপ্লৱৰ সংকেত দিছিল। এই ভাবুকিৰ সন্মুখীন হৈ ফাৰাহ আৰু শ্বাহে মৃত্যুদণ্ডৰ আশংকাত ১৯৭৯ চনৰ জানুৱাৰী মাহত দেশ এৰি পলায়ন কৰে। ইয়াৰ বাবেই বেছিভাগ দেশেই তেওঁলোকক আশ্ৰয় প্ৰদান কৰিবলৈ দ্বিধাবোধ কৰিছিল; কেৱল আনোৱাৰ সাদাতৰ ইজিপ্তইহে তেওঁলোকক আশ্ৰয় দিছিল। তেওঁলোক ঘূৰি অহা হ’লে মৃত্যুদণ্ডৰ সন্মুখীন হ’বলগীয়া হ’লহেঁতেন। এই ভয় আৰু দুৰ্বল স্বাস্থ্যৰ বাবেই ১৯৮০ চনৰ জুলাই মাহত মহম্মদ ৰেজাৰ নিৰ্বাসনত মৃত্যু হয়। ১৯৮০ চনৰ অক্টোবৰ মাহলৈকে ফাৰাহে পাহলৱী বংশৰ প্ৰতিনিধি শাসক হিচাপে বাঘজৰী দখল কৰে। ১৯৮০ চনৰ অক্টোবৰ মাহত তেওঁৰ পুত্ৰ ৰেজা পাহলৱীয়ে নিজকে ইৰাণৰ শ্বাহ ঘোষণা কৰি মাতৃ ফাৰাহৰ প্ৰতিনিধি শাসকৰ ভূমিকা অন্ত পৰে। 


==তথ্যৰ উৎস==
{{reflist}}

==টোকা==
{{Notelist}}

==বাহ্যিক সংযোগ==
{{Commons category}}
* {{Official website|http://www.farahpahlavi.org/ }}
[[শ্ৰেণী:শাসক]]
[[শ্ৰেণী:মহিলা ৰাজনীতিবিদ]]
[[শ্ৰেণী:ইৰাণৰ ব্যক্তি]]</text>
      <sha1>nlhnixc2qk0n6kqy9oj7rjodle2qkvd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>607117</id>
      <parentid>607116</parentid>
      <timestamp>2026-05-18T14:43:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>নৰুনা বৰুৱা</username>
        <id>44897</id>
      </contributor>
      <origin>607117</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10650" sha1="4fx8fvlm2pkqmqrikfrc3mb0m2nahv9" xml:space="preserve">{{Short description|Queen-Empress of Iran from 1959 to 1979}}
{{Infobox royalty
| consort = yes
| name = ফাৰাহ পহলৱী
| title = '''শ্বাহবানু'''
| image = Shahbanu of Iran.jpg
| caption = চৰকাৰী প্ৰতিকৃতি,১৯৭৩ চন
| succession = ইৰাণৰ ৰাণী/ সম্ৰাজ্ঞী পত্নী {{efn|The title of ''[[shahbanu]]'' (empress) was devised especially for Farah prior to her coronation.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=32Uu7SJMUYA|title=Shahbanou (Documentary)|publisher=Farah Pahlavi's Official YouTube Channel|date=25 December 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://farahpahlavi.org/queen-farah-pahlavi/|title=Queen Farah Pahlavi|work=farahpahlavi.org|access-date=27 January 2024}}&lt;/ref&gt;}}
| reign = ২১ ডিচেম্বৰ ১৯৫৯ – ১১ ফেব্ৰুৱাৰী ১৯৭৯
| cor-type = মহম্মদ ৰেজা পাহলৱীৰ ৰাজ অভিষেক
| coronation = ১৯৬৭ চনৰ ২৬ অক্টোবৰ
| spouse = {{marriage|[[মহম্মদ ৰেজা পাহলৱী]]|1959|1980|reason=মহম্মদ ৰেজা পাহলৱীৰ মৃত্যু আৰু ৰাজ্যিক অন্ত্যেষ্টিক্ৰিয়া}}
| issue = {{plainlist|
* ৰাজকুমাৰ ৰেজা পাহলৱী
* ৰাজকুমাৰী ফাৰাহনাজ পাহলৱী
* ৰাজকুমাৰ আলী ৰেজা পাহলৱী (জন্ম ১৯৬৬)
* ৰাজকুমাৰী লেইলা পাহলৱী
}}
| house = পাহলৱী বংশ (বিবাহৰদ্বাৰা)
| father = সোহৰাব দিবা
| mother = ফৰিদেহ ঘোটবি
| birth_name = ফাৰাহ দিবা
| birth_date = {{Birth date and age|1938|10|14|df=y}}
| birth_place = [[তেহৰাণ]], ইৰাণ
| religion = বাৰ ছিয়া ইছলাম
| signature = [[File:Farah Pahlavi signature.svg|125px]]&lt;br/&gt;পাৰ্চী স্বাক্ষৰ
[[File:Latin signature of Farah Pahlavi.svg|150px]]&lt;br/&gt;লেটিন স্বাক্ষৰ
| succession1 = পাহলৱী বংশৰ প্ৰতিনিধি শাসক
| reign1 = ২৭ জুলাই ১৯৮০ – ৩১ অক্টোবৰ ১৯৮০
| predecessor1 = [[মহম্মদ ৰেজা পাহলৱী]]
| successor1 = ৰেজা পাহলৱী
| native_lang1=পাৰ্চী
| native_lang1_name1 = {{lang|fa|فرح پهلوی}}
}}

'''ফাৰাহ পাহলৱী ({{lang-en| Farah Pahlavi}})'''; (জন্ম: ১৪ অক্টোবৰ, ১৯৩৮) ইৰানৰ পাহলৱী ৰাজবংশৰ এগৰাকী সদস্য। ইৰাণৰ শেষ ৰাণী আৰু সম্ৰাজ্ঞী, আৰু ইৰাণৰ শেষৰ শ্বাহ [[মহম্মদ ৰেজা পাহলৱী]]ৰ তৃতীয় পত্নী আৰু বিধৱা। 

ফাৰাহ ইৰাণৰ এক সম্ভ্ৰান্ত পৰিয়ালত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল যদিও তেখেতৰ পিতৃ সৰু কালতে মৃত্যুৰ বাবে পৰিয়ালটো আৰ্থিকভাৱে দুৰ্বল হৈ পৰিছিল। [[পেৰিছ]]ত স্থাপত্যকলা অধ্যয়ন কৰি থাকোঁতে [[ইৰাণ]]ৰ দূতাবাসত শ্বাহক লগ পায় আৰু ১৯৫৯ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত শ্বাহৰ সৈতে বিবাহপাশত আবদ্ধ হয়। শ্বাহৰ প্ৰথম দুটা বিবাহৰপৰা পুত্ৰ জন্ম হোৱা নাছিল। সিংহাসনত উত্তৰাধিকাৰীত্বৰ বাবে এজন ৰাজকুমাৰৰ প্ৰয়োজনীয়তা অনুভৱ হয়। সেয়েহে পিছৰ বছৰৰ অক্টোবৰ মাহত ক্ৰাউন প্ৰিন্স ৰেজাৰ জন্মদিনা সমগ্ৰ দেশতে উদ্‌যাপন কৰা হয়। এগৰাকী দানবীৰ হিচাপে তেওঁ অসংখ্য দাতব্য সংস্থা স্থাপন কৰি ইৰাণী সমাজৰ কল্যাণৰ প্ৰসাৰ ঘটাইছিল; তেওঁ শ্বিৰাজ বিশ্ববিদ্যালয়ও প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। ইৰাণৰ প্ৰথমখন আমেৰিকান শৈলীৰ বিশ্ববিদ্যালয় আৰু মহিলা ছাত্ৰীৰ সংখ্যা বৃদ্ধিত মূল ভূমিকা পালন কৰিছিল। বিদেশী সংগ্ৰহালয়ৰপৰা ইৰাণৰ সামগ্ৰী ইৰাণলৈ ঘূৰাই অনাত সহায় কৰিছিল। 

১৯৭৮ চনলৈকে ধনী আৰু দুখীয়াৰ মাজত ক্ৰমাৎ বৃদ্ধি পোৱা বৈষম্যৰ বাবে সমগ্ৰ ইৰাণতে সাম্ৰাজ্যবাদ বিৰোধী অশান্তি দ্ৰুতগতিত বৃদ্ধি পাইছিল আৰু এই অশান্তিয়ে স্পষ্টভাৱে আগতীয়া বিপ্লৱৰ সংকেত দিছিল। এই ভাবুকিৰ সন্মুখীন হৈ ফাৰাহ আৰু শ্বাহে মৃত্যুদণ্ডৰ আশংকাত ১৯৭৯ চনৰ জানুৱাৰী মাহত দেশ এৰি পলায়ন কৰে। ইয়াৰ বাবেই বেছিভাগ দেশেই তেওঁলোকক আশ্ৰয় প্ৰদান কৰিবলৈ দ্বিধাবোধ কৰিছিল; কেৱল আনোৱাৰ সাদাতৰ ইজিপ্তইহে তেওঁলোকক আশ্ৰয় দিছিল। তেওঁলোক ঘূৰি অহা হ’লে মৃত্যুদণ্ডৰ সন্মুখীন হ’বলগীয়া হ’লহেঁতেন। এই ভয় আৰু দুৰ্বল স্বাস্থ্যৰ বাবেই ১৯৮০ চনৰ জুলাই মাহত মহম্মদ ৰেজাৰ নিৰ্বাসনত মৃত্যু হয়। ১৯৮০ চনৰ অক্টোবৰ মাহলৈকে ফাৰাহে পাহলৱী বংশৰ প্ৰতিনিধি শাসক হিচাপে বাঘজৰী দখল কৰে। ১৯৮০ চনৰ অক্টোবৰ মাহত তেওঁৰ পুত্ৰ ৰেজা পাহলৱীয়ে নিজকে ইৰাণৰ শ্বাহ ঘোষণা কৰি মাতৃ ফাৰাহৰ প্ৰতিনিধি শাসকৰ ভূমিকা অন্ত পৰে। 
==প্ৰাথমিক জীৱন আৰু শৈশৱ==
১৯৩৮ চনৰ ১৪ অক্টোবৰত ইৰাণৰ তেহৰাণত এটা উচ্চ সম্ভ্ৰান্ত পৰিয়ালত ফাৰাহ ডিবাৰ জন্ম হৈছিল। কেপ্তেইন সোহৰাব দিবা (১৮৯৯–১৯৪৮) আৰু তেওঁৰ পত্নী ফৰিদেহ ঘোটিবি (১৯২০–২০০০)ৰ একমাত্ৰ সন্তান। ফাৰাহৰ পিতৃৰ পৰিয়াল আজাৰবাইজান মূলৰ ইৰাণী আছিল। প্ৰাক্তন শ্বাহবানু ফাৰাহৰ স্মৃতিগ্ৰন্থই ইংগিত দিয়ে যে তেওঁৰ পিতৃৰ পৰিয়ালটো আজাৰবাইজান মূলৰ ইৰাণী আছিল আৰু মাকৰ পৰিয়ালটো কেছপিয়ান সাগৰৰ ইৰাণৰ উপকূলৰ লাহিজানৰ গিলক বংশৰ আছিল।

দেউতাকৰ যোগেদি ফাৰাহ তুলনামূলকভাৱে ধনী পৰিয়ালৰ পৰা আহিছিল। ১৯ শতিকাৰ শেষৰ ফালে তেওঁৰ দাদা আছিল এজন সফল কূটনীতিবিদ যিয়ে ৰাছিয়াৰ চেণ্ট পিটাৰ্ছবাৰ্গত থকা ৰোমানভ আদালতত ইৰাণৰ ৰাষ্ট্ৰদূত হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল। তাইৰ পিতৃ আছিল ছ’ভাৰেইন ইৰাণী সশস্ত্ৰ বাহিনীৰ এজন বিষয়া যিয়ে চেণ্ট চাইৰৰ ফৰাচী সামৰিক একাডেমীৰ পৰা স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰিছিল।

ফাৰাহে তেওঁৰ স্মৃতিগ্ৰন্থত লিখিছে যে তেওঁৰ পিতৃৰ সৈতে তেওঁৰ ঘনিষ্ঠ সম্পৰ্ক আছিল আৰু ১৯৪৮ চনত তেওঁৰ অভাৱনীয় মৃত্যুৱে তেওঁক গভীৰভাৱে প্ৰভাৱিত কৰিছিল। সেই সময়ত তাইৰ পৰিয়ালৰ আৰ্থিক অৱস্থা কঠিন হৈ পৰিছিল। এনে পৰিস্থিতিত উত্তৰ তেহৰাণৰ বৃহত্তৰ পৰিয়ালৰ ভিলাৰ পৰা মাতৃ ফৰিদা ঘাটাবীৰ ভাতৃদ্বয়ৰ এপাৰ্টমেণ্টলৈ গুচি যাবলৈ বাধ্য হয়।


==তথ্যৰ উৎস==
{{reflist}}

==টোকা==
{{Notelist}}

==বাহ্যিক সংযোগ==
{{Commons category}}
* {{Official website|http://www.farahpahlavi.org/ }}
[[শ্ৰেণী:শাসক]]
[[শ্ৰেণী:মহিলা ৰাজনীতিবিদ]]
[[শ্ৰেণী:ইৰাণৰ ব্যক্তি]]</text>
      <sha1>4fx8fvlm2pkqmqrikfrc3mb0m2nahv9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>607118</id>
      <parentid>607117</parentid>
      <timestamp>2026-05-18T14:45:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>নৰুনা বৰুৱা</username>
        <id>44897</id>
      </contributor>
      <comment>/* প্ৰাথমিক জীৱন আৰু শৈশৱ */</comment>
      <origin>607118</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11418" sha1="kgcd3mphx0a0avgzih80qptp8xnstyl" xml:space="preserve">{{Short description|Queen-Empress of Iran from 1959 to 1979}}
{{Infobox royalty
| consort = yes
| name = ফাৰাহ পহলৱী
| title = '''শ্বাহবানু'''
| image = Shahbanu of Iran.jpg
| caption = চৰকাৰী প্ৰতিকৃতি,১৯৭৩ চন
| succession = ইৰাণৰ ৰাণী/ সম্ৰাজ্ঞী পত্নী {{efn|The title of ''[[shahbanu]]'' (empress) was devised especially for Farah prior to her coronation.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=32Uu7SJMUYA|title=Shahbanou (Documentary)|publisher=Farah Pahlavi's Official YouTube Channel|date=25 December 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://farahpahlavi.org/queen-farah-pahlavi/|title=Queen Farah Pahlavi|work=farahpahlavi.org|access-date=27 January 2024}}&lt;/ref&gt;}}
| reign = ২১ ডিচেম্বৰ ১৯৫৯ – ১১ ফেব্ৰুৱাৰী ১৯৭৯
| cor-type = মহম্মদ ৰেজা পাহলৱীৰ ৰাজ অভিষেক
| coronation = ১৯৬৭ চনৰ ২৬ অক্টোবৰ
| spouse = {{marriage|[[মহম্মদ ৰেজা পাহলৱী]]|1959|1980|reason=মহম্মদ ৰেজা পাহলৱীৰ মৃত্যু আৰু ৰাজ্যিক অন্ত্যেষ্টিক্ৰিয়া}}
| issue = {{plainlist|
* ৰাজকুমাৰ ৰেজা পাহলৱী
* ৰাজকুমাৰী ফাৰাহনাজ পাহলৱী
* ৰাজকুমাৰ আলী ৰেজা পাহলৱী (জন্ম ১৯৬৬)
* ৰাজকুমাৰী লেইলা পাহলৱী
}}
| house = পাহলৱী বংশ (বিবাহৰদ্বাৰা)
| father = সোহৰাব দিবা
| mother = ফৰিদেহ ঘোটবি
| birth_name = ফাৰাহ দিবা
| birth_date = {{Birth date and age|1938|10|14|df=y}}
| birth_place = [[তেহৰাণ]], ইৰাণ
| religion = বাৰ ছিয়া ইছলাম
| signature = [[File:Farah Pahlavi signature.svg|125px]]&lt;br/&gt;পাৰ্চী স্বাক্ষৰ
[[File:Latin signature of Farah Pahlavi.svg|150px]]&lt;br/&gt;লেটিন স্বাক্ষৰ
| succession1 = পাহলৱী বংশৰ প্ৰতিনিধি শাসক
| reign1 = ২৭ জুলাই ১৯৮০ – ৩১ অক্টোবৰ ১৯৮০
| predecessor1 = [[মহম্মদ ৰেজা পাহলৱী]]
| successor1 = ৰেজা পাহলৱী
| native_lang1=পাৰ্চী
| native_lang1_name1 = {{lang|fa|فرح پهلوی}}
}}

'''ফাৰাহ পাহলৱী ({{lang-en| Farah Pahlavi}})'''; (জন্ম: ১৪ অক্টোবৰ, ১৯৩৮) ইৰানৰ পাহলৱী ৰাজবংশৰ এগৰাকী সদস্য। ইৰাণৰ শেষ ৰাণী আৰু সম্ৰাজ্ঞী, আৰু ইৰাণৰ শেষৰ শ্বাহ [[মহম্মদ ৰেজা পাহলৱী]]ৰ তৃতীয় পত্নী আৰু বিধৱা। 

ফাৰাহ ইৰাণৰ এক সম্ভ্ৰান্ত পৰিয়ালত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল যদিও তেখেতৰ পিতৃ সৰু কালতে মৃত্যুৰ বাবে পৰিয়ালটো আৰ্থিকভাৱে দুৰ্বল হৈ পৰিছিল। [[পেৰিছ]]ত স্থাপত্যকলা অধ্যয়ন কৰি থাকোঁতে [[ইৰাণ]]ৰ দূতাবাসত শ্বাহক লগ পায় আৰু ১৯৫৯ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত শ্বাহৰ সৈতে বিবাহপাশত আবদ্ধ হয়। শ্বাহৰ প্ৰথম দুটা বিবাহৰপৰা পুত্ৰ জন্ম হোৱা নাছিল। সিংহাসনত উত্তৰাধিকাৰীত্বৰ বাবে এজন ৰাজকুমাৰৰ প্ৰয়োজনীয়তা অনুভৱ হয়। সেয়েহে পিছৰ বছৰৰ অক্টোবৰ মাহত ক্ৰাউন প্ৰিন্স ৰেজাৰ জন্মদিনা সমগ্ৰ দেশতে উদ্‌যাপন কৰা হয়। এগৰাকী দানবীৰ হিচাপে তেওঁ অসংখ্য দাতব্য সংস্থা স্থাপন কৰি ইৰাণী সমাজৰ কল্যাণৰ প্ৰসাৰ ঘটাইছিল; তেওঁ শ্বিৰাজ বিশ্ববিদ্যালয়ও প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। ইৰাণৰ প্ৰথমখন আমেৰিকান শৈলীৰ বিশ্ববিদ্যালয় আৰু মহিলা ছাত্ৰীৰ সংখ্যা বৃদ্ধিত মূল ভূমিকা পালন কৰিছিল। বিদেশী সংগ্ৰহালয়ৰপৰা ইৰাণৰ সামগ্ৰী ইৰাণলৈ ঘূৰাই অনাত সহায় কৰিছিল। 

১৯৭৮ চনলৈকে ধনী আৰু দুখীয়াৰ মাজত ক্ৰমাৎ বৃদ্ধি পোৱা বৈষম্যৰ বাবে সমগ্ৰ ইৰাণতে সাম্ৰাজ্যবাদ বিৰোধী অশান্তি দ্ৰুতগতিত বৃদ্ধি পাইছিল আৰু এই অশান্তিয়ে স্পষ্টভাৱে আগতীয়া বিপ্লৱৰ সংকেত দিছিল। এই ভাবুকিৰ সন্মুখীন হৈ ফাৰাহ আৰু শ্বাহে মৃত্যুদণ্ডৰ আশংকাত ১৯৭৯ চনৰ জানুৱাৰী মাহত দেশ এৰি পলায়ন কৰে। ইয়াৰ বাবেই বেছিভাগ দেশেই তেওঁলোকক আশ্ৰয় প্ৰদান কৰিবলৈ দ্বিধাবোধ কৰিছিল; কেৱল আনোৱাৰ সাদাতৰ ইজিপ্তইহে তেওঁলোকক আশ্ৰয় দিছিল। তেওঁলোক ঘূৰি অহা হ’লে মৃত্যুদণ্ডৰ সন্মুখীন হ’বলগীয়া হ’লহেঁতেন। এই ভয় আৰু দুৰ্বল স্বাস্থ্যৰ বাবেই ১৯৮০ চনৰ জুলাই মাহত মহম্মদ ৰেজাৰ নিৰ্বাসনত মৃত্যু হয়। ১৯৮০ চনৰ অক্টোবৰ মাহলৈকে ফাৰাহে পাহলৱী বংশৰ প্ৰতিনিধি শাসক হিচাপে বাঘজৰী দখল কৰে। ১৯৮০ চনৰ অক্টোবৰ মাহত তেওঁৰ পুত্ৰ ৰেজা পাহলৱীয়ে নিজকে ইৰাণৰ শ্বাহ ঘোষণা কৰি মাতৃ ফাৰাহৰ প্ৰতিনিধি শাসকৰ ভূমিকা অন্ত পৰে। 
==প্ৰাথমিক জীৱন আৰু শৈশৱ==
১৯৩৮ চনৰ ১৪ অক্টোবৰত ইৰাণৰ তেহৰাণত এটা উচ্চ সম্ভ্ৰান্ত পৰিয়ালত ফাৰাহ ডিবাৰ জন্ম হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite book|title=The life and times of the Shah|url=https://archive.org/details/lifetimesshah00afkh|url-access=limited|first=Gholam Reza|last=Afkhami|page=[https://archive.org/details/lifetimesshah00afkh/page/n62 44]|isbn=978-0-520-25328-5|publisher=University of California Press|edition=1|date=12 January 2009}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;books.google.com&quot;&gt;{{cite book|author=Shakibi, Zhand|url=https://books.google.com/books?id=ZlptU4A2HkUC |title=Revolutions and the Collapse of Monarchy: Human Agency and the Making of Revolution in France, Russia, and Iran|publisher= I.B. Tauris|year=2007|isbn= 978-1-84511-292-9|page=90}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Taheri, Amir 1991. p. 160&quot;&gt;Taheri, Amir. ''The Unknown Life of the Shah''. Hutchinson, 1991. {{ISBN|0-09-174860-7}}; p. 160&lt;/ref&gt;  কেপ্তেইন সোহৰাব দিবা (১৮৯৯–১৯৪৮) আৰু তেওঁৰ পত্নী ফৰিদেহ ঘোটিবি (১৯২০–২০০০)ৰ একমাত্ৰ সন্তান। ফাৰাহৰ পিতৃৰ পৰিয়াল আজাৰবাইজান মূলৰ ইৰাণী আছিল। প্ৰাক্তন শ্বাহবানু ফাৰাহৰ স্মৃতিগ্ৰন্থই ইংগিত দিয়ে যে তেওঁৰ পিতৃৰ পৰিয়ালটো আজাৰবাইজান মূলৰ ইৰাণী আছিল আৰু মাকৰ পৰিয়ালটো কেছপিয়ান সাগৰৰ ইৰাণৰ উপকূলৰ লাহিজানৰ গিলক বংশৰ আছিল।

দেউতাকৰ যোগেদি ফাৰাহ তুলনামূলকভাৱে ধনী পৰিয়ালৰ পৰা আহিছিল। ১৯ শতিকাৰ শেষৰ ফালে তেওঁৰ দাদা আছিল এজন সফল কূটনীতিবিদ যিয়ে ৰাছিয়াৰ চেণ্ট পিটাৰ্ছবাৰ্গত থকা ৰোমানভ আদালতত ইৰাণৰ ৰাষ্ট্ৰদূত হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল। তাইৰ পিতৃ আছিল ছ’ভাৰেইন ইৰাণী সশস্ত্ৰ বাহিনীৰ এজন বিষয়া যিয়ে চেণ্ট চাইৰৰ ফৰাচী সামৰিক একাডেমীৰ পৰা স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰিছিল।

ফাৰাহে তেওঁৰ স্মৃতিগ্ৰন্থত লিখিছে যে তেওঁৰ পিতৃৰ সৈতে তেওঁৰ ঘনিষ্ঠ সম্পৰ্ক আছিল আৰু ১৯৪৮ চনত তেওঁৰ অভাৱনীয় মৃত্যুৱে তেওঁক গভীৰভাৱে প্ৰভাৱিত কৰিছিল। সেই সময়ত তাইৰ পৰিয়ালৰ আৰ্থিক অৱস্থা কঠিন হৈ পৰিছিল। এনে পৰিস্থিতিত উত্তৰ তেহৰাণৰ বৃহত্তৰ পৰিয়ালৰ ভিলাৰ পৰা মাতৃ ফৰিদা ঘাটাবীৰ ভাতৃদ্বয়ৰ এপাৰ্টমেণ্টলৈ গুচি যাবলৈ বাধ্য হয়।

==তথ্যৰ উৎস==
{{reflist}}

==টোকা==
{{Notelist}}

==বাহ্যিক সংযোগ==
{{Commons category}}
* {{Official website|http://www.farahpahlavi.org/ }}
[[শ্ৰেণী:শাসক]]
[[শ্ৰেণী:মহিলা ৰাজনীতিবিদ]]
[[শ্ৰেণী:ইৰাণৰ ব্যক্তি]]</text>
      <sha1>kgcd3mphx0a0avgzih80qptp8xnstyl</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>607119</id>
      <parentid>607118</parentid>
      <timestamp>2026-05-18T14:46:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>নৰুনা বৰুৱা</username>
        <id>44897</id>
      </contributor>
      <comment>/* প্ৰাথমিক জীৱন আৰু শৈশৱ */</comment>
      <origin>607119</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11424" sha1="gd0dewbp3acsthg9q90m2snnyljdoc7" xml:space="preserve">{{Short description|Queen-Empress of Iran from 1959 to 1979}}
{{Infobox royalty
| consort = yes
| name = ফাৰাহ পহলৱী
| title = '''শ্বাহবানু'''
| image = Shahbanu of Iran.jpg
| caption = চৰকাৰী প্ৰতিকৃতি,১৯৭৩ চন
| succession = ইৰাণৰ ৰাণী/ সম্ৰাজ্ঞী পত্নী {{efn|The title of ''[[shahbanu]]'' (empress) was devised especially for Farah prior to her coronation.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=32Uu7SJMUYA|title=Shahbanou (Documentary)|publisher=Farah Pahlavi's Official YouTube Channel|date=25 December 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://farahpahlavi.org/queen-farah-pahlavi/|title=Queen Farah Pahlavi|work=farahpahlavi.org|access-date=27 January 2024}}&lt;/ref&gt;}}
| reign = ২১ ডিচেম্বৰ ১৯৫৯ – ১১ ফেব্ৰুৱাৰী ১৯৭৯
| cor-type = মহম্মদ ৰেজা পাহলৱীৰ ৰাজ অভিষেক
| coronation = ১৯৬৭ চনৰ ২৬ অক্টোবৰ
| spouse = {{marriage|[[মহম্মদ ৰেজা পাহলৱী]]|1959|1980|reason=মহম্মদ ৰেজা পাহলৱীৰ মৃত্যু আৰু ৰাজ্যিক অন্ত্যেষ্টিক্ৰিয়া}}
| issue = {{plainlist|
* ৰাজকুমাৰ ৰেজা পাহলৱী
* ৰাজকুমাৰী ফাৰাহনাজ পাহলৱী
* ৰাজকুমাৰ আলী ৰেজা পাহলৱী (জন্ম ১৯৬৬)
* ৰাজকুমাৰী লেইলা পাহলৱী
}}
| house = পাহলৱী বংশ (বিবাহৰদ্বাৰা)
| father = সোহৰাব দিবা
| mother = ফৰিদেহ ঘোটবি
| birth_name = ফাৰাহ দিবা
| birth_date = {{Birth date and age|1938|10|14|df=y}}
| birth_place = [[তেহৰাণ]], ইৰাণ
| religion = বাৰ ছিয়া ইছলাম
| signature = [[File:Farah Pahlavi signature.svg|125px]]&lt;br/&gt;পাৰ্চী স্বাক্ষৰ
[[File:Latin signature of Farah Pahlavi.svg|150px]]&lt;br/&gt;লেটিন স্বাক্ষৰ
| succession1 = পাহলৱী বংশৰ প্ৰতিনিধি শাসক
| reign1 = ২৭ জুলাই ১৯৮০ – ৩১ অক্টোবৰ ১৯৮০
| predecessor1 = [[মহম্মদ ৰেজা পাহলৱী]]
| successor1 = ৰেজা পাহলৱী
| native_lang1=পাৰ্চী
| native_lang1_name1 = {{lang|fa|فرح پهلوی}}
}}

'''ফাৰাহ পাহলৱী ({{lang-en| Farah Pahlavi}})'''; (জন্ম: ১৪ অক্টোবৰ, ১৯৩৮) ইৰানৰ পাহলৱী ৰাজবংশৰ এগৰাকী সদস্য। ইৰাণৰ শেষ ৰাণী আৰু সম্ৰাজ্ঞী, আৰু ইৰাণৰ শেষৰ শ্বাহ [[মহম্মদ ৰেজা পাহলৱী]]ৰ তৃতীয় পত্নী আৰু বিধৱা। 

ফাৰাহ ইৰাণৰ এক সম্ভ্ৰান্ত পৰিয়ালত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল যদিও তেখেতৰ পিতৃ সৰু কালতে মৃত্যুৰ বাবে পৰিয়ালটো আৰ্থিকভাৱে দুৰ্বল হৈ পৰিছিল। [[পেৰিছ]]ত স্থাপত্যকলা অধ্যয়ন কৰি থাকোঁতে [[ইৰাণ]]ৰ দূতাবাসত শ্বাহক লগ পায় আৰু ১৯৫৯ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত শ্বাহৰ সৈতে বিবাহপাশত আবদ্ধ হয়। শ্বাহৰ প্ৰথম দুটা বিবাহৰপৰা পুত্ৰ জন্ম হোৱা নাছিল। সিংহাসনত উত্তৰাধিকাৰীত্বৰ বাবে এজন ৰাজকুমাৰৰ প্ৰয়োজনীয়তা অনুভৱ হয়। সেয়েহে পিছৰ বছৰৰ অক্টোবৰ মাহত ক্ৰাউন প্ৰিন্স ৰেজাৰ জন্মদিনা সমগ্ৰ দেশতে উদ্‌যাপন কৰা হয়। এগৰাকী দানবীৰ হিচাপে তেওঁ অসংখ্য দাতব্য সংস্থা স্থাপন কৰি ইৰাণী সমাজৰ কল্যাণৰ প্ৰসাৰ ঘটাইছিল; তেওঁ শ্বিৰাজ বিশ্ববিদ্যালয়ও প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। ইৰাণৰ প্ৰথমখন আমেৰিকান শৈলীৰ বিশ্ববিদ্যালয় আৰু মহিলা ছাত্ৰীৰ সংখ্যা বৃদ্ধিত মূল ভূমিকা পালন কৰিছিল। বিদেশী সংগ্ৰহালয়ৰপৰা ইৰাণৰ সামগ্ৰী ইৰাণলৈ ঘূৰাই অনাত সহায় কৰিছিল। 

১৯৭৮ চনলৈকে ধনী আৰু দুখীয়াৰ মাজত ক্ৰমাৎ বৃদ্ধি পোৱা বৈষম্যৰ বাবে সমগ্ৰ ইৰাণতে সাম্ৰাজ্যবাদ বিৰোধী অশান্তি দ্ৰুতগতিত বৃদ্ধি পাইছিল আৰু এই অশান্তিয়ে স্পষ্টভাৱে আগতীয়া বিপ্লৱৰ সংকেত দিছিল। এই ভাবুকিৰ সন্মুখীন হৈ ফাৰাহ আৰু শ্বাহে মৃত্যুদণ্ডৰ আশংকাত ১৯৭৯ চনৰ জানুৱাৰী মাহত দেশ এৰি পলায়ন কৰে। ইয়াৰ বাবেই বেছিভাগ দেশেই তেওঁলোকক আশ্ৰয় প্ৰদান কৰিবলৈ দ্বিধাবোধ কৰিছিল; কেৱল আনোৱাৰ সাদাতৰ ইজিপ্তইহে তেওঁলোকক আশ্ৰয় দিছিল। তেওঁলোক ঘূৰি অহা হ’লে মৃত্যুদণ্ডৰ সন্মুখীন হ’বলগীয়া হ’লহেঁতেন। এই ভয় আৰু দুৰ্বল স্বাস্থ্যৰ বাবেই ১৯৮০ চনৰ জুলাই মাহত মহম্মদ ৰেজাৰ নিৰ্বাসনত মৃত্যু হয়। ১৯৮০ চনৰ অক্টোবৰ মাহলৈকে ফাৰাহে পাহলৱী বংশৰ প্ৰতিনিধি শাসক হিচাপে বাঘজৰী দখল কৰে। ১৯৮০ চনৰ অক্টোবৰ মাহত তেওঁৰ পুত্ৰ ৰেজা পাহলৱীয়ে নিজকে ইৰাণৰ শ্বাহ ঘোষণা কৰি মাতৃ ফাৰাহৰ প্ৰতিনিধি শাসকৰ ভূমিকা অন্ত পৰে। 
==প্ৰাথমিক জীৱন আৰু শৈশৱ==
১৯৩৮ চনৰ ১৪ অক্টোবৰত ইৰাণৰ তেহৰাণত এটা উচ্চ সম্ভ্ৰান্ত পৰিয়ালত ফাৰাহ ডিবাৰ জন্ম হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite book|title=The life and times of the Shah|url=https://archive.org/details/lifetimesshah00afkh|url-access=limited|first=Gholam Reza|last=Afkhami|page=[https://archive.org/details/lifetimesshah00afkh/page/n62 44]|isbn=978-0-520-25328-5|publisher=University of California Press|edition=1|date=12 January 2009}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;books.google.com&quot;&gt;{{cite book|author=Shakibi, Zhand|url=https://books.google.com/books?id=ZlptU4A2HkUC |title=Revolutions and the Collapse of Monarchy: Human Agency and the Making of Revolution in France, Russia, and Iran|publisher= I.B. Tauris|year=2007|isbn= 978-1-84511-292-9|page=90}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Taheri, Amir 1991. p. 160&quot;&gt;Taheri, Amir. ''The Unknown Life of the Shah''. Hutchinson, 1991. {{ISBN|0-09-174860-7}}; p. 160&lt;/ref&gt;  কেপ্তেইন সোহৰাব দিবা (১৮৯৯–১৯৪৮) আৰু তেওঁৰ পত্নী ফৰিদেহ ঘোটিবি (১৯২০–২০০০)ৰ একমাত্ৰ সন্তান। ফাৰাহৰ পিতৃৰ পৰিয়াল আজাৰবাইজান মূলৰ ইৰাণী আছিল। প্ৰাক্তন শ্বাহবানু ফাৰাহৰ স্মৃতিগ্ৰন্থই ইংগিত দিয়ে যে তেওঁৰ পিতৃৰ পৰিয়ালটো আজাৰবাইজান মূলৰ ইৰাণী আছিল আৰু মাকৰ পৰিয়ালটো কেছপিয়ান সাগৰৰ ইৰাণৰ উপকূলৰ লাহিজানৰ গিলক বংশৰ আছিল।

দেউতাকৰ যোগেদি ফাৰাহ তুলনামূলকভাৱে ধনী পৰিয়ালৰ সন্তান আছিল। ১৯ শতিকাৰ শেষৰ ফালে তেওঁৰ দাদা আছিল এজন সফল কূটনীতিবিদ যিয়ে ৰাছিয়াৰ চেণ্ট পিটাৰ্ছবাৰ্গত থকা ৰোমানভ আদালতত ইৰাণৰ ৰাষ্ট্ৰদূত হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল। তেওঁৰ পিতৃ আছিল ছ’ভাৰেইন ইৰাণী সশস্ত্ৰ বাহিনীৰ এজন বিষয়া যিয়ে চেণ্ট চাইৰৰ ফৰাচী সামৰিক একাডেমীৰ পৰা স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰিছিল।

ফাৰাহে তেওঁৰ স্মৃতিগ্ৰন্থত লিখিছে যে তেওঁৰ পিতৃৰ সৈতে তেওঁৰ ঘনিষ্ঠ সম্পৰ্ক আছিল আৰু ১৯৪৮ চনত তেওঁৰ অভাৱনীয় মৃত্যুৱে তেওঁক গভীৰভাৱে প্ৰভাৱিত কৰিছিল। সেই সময়ত তাইৰ পৰিয়ালৰ আৰ্থিক অৱস্থা কঠিন হৈ পৰিছিল। এনে পৰিস্থিতিত উত্তৰ তেহৰাণৰ বৃহত্তৰ পৰিয়ালৰ ভিলাৰ পৰা মাতৃ ফৰিদা ঘাটাবীৰ ভাতৃদ্বয়ৰ এপাৰ্টমেণ্টলৈ গুচি যাবলৈ বাধ্য হয়।

==তথ্যৰ উৎস==
{{reflist}}

==টোকা==
{{Notelist}}

==বাহ্যিক সংযোগ==
{{Commons category}}
* {{Official website|http://www.farahpahlavi.org/ }}
[[শ্ৰেণী:শাসক]]
[[শ্ৰেণী:মহিলা ৰাজনীতিবিদ]]
[[শ্ৰেণী:ইৰাণৰ ব্যক্তি]]</text>
      <sha1>gd0dewbp3acsthg9q90m2snnyljdoc7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>607120</id>
      <parentid>607119</parentid>
      <timestamp>2026-05-18T14:50:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>নৰুনা বৰুৱা</username>
        <id>44897</id>
      </contributor>
      <comment>/* প্ৰাথমিক জীৱন আৰু শৈশৱ */</comment>
      <origin>607120</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11719" sha1="iudpqlzdafdut0ex4u6aalz73nhcg54" xml:space="preserve">{{Short description|Queen-Empress of Iran from 1959 to 1979}}
{{Infobox royalty
| consort = yes
| name = ফাৰাহ পহলৱী
| title = '''শ্বাহবানু'''
| image = Shahbanu of Iran.jpg
| caption = চৰকাৰী প্ৰতিকৃতি,১৯৭৩ চন
| succession = ইৰাণৰ ৰাণী/ সম্ৰাজ্ঞী পত্নী {{efn|The title of ''[[shahbanu]]'' (empress) was devised especially for Farah prior to her coronation.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=32Uu7SJMUYA|title=Shahbanou (Documentary)|publisher=Farah Pahlavi's Official YouTube Channel|date=25 December 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://farahpahlavi.org/queen-farah-pahlavi/|title=Queen Farah Pahlavi|work=farahpahlavi.org|access-date=27 January 2024}}&lt;/ref&gt;}}
| reign = ২১ ডিচেম্বৰ ১৯৫৯ – ১১ ফেব্ৰুৱাৰী ১৯৭৯
| cor-type = মহম্মদ ৰেজা পাহলৱীৰ ৰাজ অভিষেক
| coronation = ১৯৬৭ চনৰ ২৬ অক্টোবৰ
| spouse = {{marriage|[[মহম্মদ ৰেজা পাহলৱী]]|1959|1980|reason=মহম্মদ ৰেজা পাহলৱীৰ মৃত্যু আৰু ৰাজ্যিক অন্ত্যেষ্টিক্ৰিয়া}}
| issue = {{plainlist|
* ৰাজকুমাৰ ৰেজা পাহলৱী
* ৰাজকুমাৰী ফাৰাহনাজ পাহলৱী
* ৰাজকুমাৰ আলী ৰেজা পাহলৱী (জন্ম ১৯৬৬)
* ৰাজকুমাৰী লেইলা পাহলৱী
}}
| house = পাহলৱী বংশ (বিবাহৰদ্বাৰা)
| father = সোহৰাব দিবা
| mother = ফৰিদেহ ঘোটবি
| birth_name = ফাৰাহ দিবা
| birth_date = {{Birth date and age|1938|10|14|df=y}}
| birth_place = [[তেহৰাণ]], ইৰাণ
| religion = বাৰ ছিয়া ইছলাম
| signature = [[File:Farah Pahlavi signature.svg|125px]]&lt;br/&gt;পাৰ্চী স্বাক্ষৰ
[[File:Latin signature of Farah Pahlavi.svg|150px]]&lt;br/&gt;লেটিন স্বাক্ষৰ
| succession1 = পাহলৱী বংশৰ প্ৰতিনিধি শাসক
| reign1 = ২৭ জুলাই ১৯৮০ – ৩১ অক্টোবৰ ১৯৮০
| predecessor1 = [[মহম্মদ ৰেজা পাহলৱী]]
| successor1 = ৰেজা পাহলৱী
| native_lang1=পাৰ্চী
| native_lang1_name1 = {{lang|fa|فرح پهلوی}}
}}

'''ফাৰাহ পাহলৱী ({{lang-en| Farah Pahlavi}})'''; (জন্ম: ১৪ অক্টোবৰ, ১৯৩৮) ইৰানৰ পাহলৱী ৰাজবংশৰ এগৰাকী সদস্য। ইৰাণৰ শেষ ৰাণী আৰু সম্ৰাজ্ঞী, আৰু ইৰাণৰ শেষৰ শ্বাহ [[মহম্মদ ৰেজা পাহলৱী]]ৰ তৃতীয় পত্নী আৰু বিধৱা। 

ফাৰাহ ইৰাণৰ এক সম্ভ্ৰান্ত পৰিয়ালত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল যদিও তেখেতৰ পিতৃ সৰু কালতে মৃত্যুৰ বাবে পৰিয়ালটো আৰ্থিকভাৱে দুৰ্বল হৈ পৰিছিল। [[পেৰিছ]]ত স্থাপত্যকলা অধ্যয়ন কৰি থাকোঁতে [[ইৰাণ]]ৰ দূতাবাসত শ্বাহক লগ পায় আৰু ১৯৫৯ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত শ্বাহৰ সৈতে বিবাহপাশত আবদ্ধ হয়। শ্বাহৰ প্ৰথম দুটা বিবাহৰপৰা পুত্ৰ জন্ম হোৱা নাছিল। সিংহাসনত উত্তৰাধিকাৰীত্বৰ বাবে এজন ৰাজকুমাৰৰ প্ৰয়োজনীয়তা অনুভৱ হয়। সেয়েহে পিছৰ বছৰৰ অক্টোবৰ মাহত ক্ৰাউন প্ৰিন্স ৰেজাৰ জন্মদিনা সমগ্ৰ দেশতে উদ্‌যাপন কৰা হয়। এগৰাকী দানবীৰ হিচাপে তেওঁ অসংখ্য দাতব্য সংস্থা স্থাপন কৰি ইৰাণী সমাজৰ কল্যাণৰ প্ৰসাৰ ঘটাইছিল; তেওঁ শ্বিৰাজ বিশ্ববিদ্যালয়ও প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। ইৰাণৰ প্ৰথমখন আমেৰিকান শৈলীৰ বিশ্ববিদ্যালয় আৰু মহিলা ছাত্ৰীৰ সংখ্যা বৃদ্ধিত মূল ভূমিকা পালন কৰিছিল। বিদেশী সংগ্ৰহালয়ৰপৰা ইৰাণৰ সামগ্ৰী ইৰাণলৈ ঘূৰাই অনাত সহায় কৰিছিল। 

১৯৭৮ চনলৈকে ধনী আৰু দুখীয়াৰ মাজত ক্ৰমাৎ বৃদ্ধি পোৱা বৈষম্যৰ বাবে সমগ্ৰ ইৰাণতে সাম্ৰাজ্যবাদ বিৰোধী অশান্তি দ্ৰুতগতিত বৃদ্ধি পাইছিল আৰু এই অশান্তিয়ে স্পষ্টভাৱে আগতীয়া বিপ্লৱৰ সংকেত দিছিল। এই ভাবুকিৰ সন্মুখীন হৈ ফাৰাহ আৰু শ্বাহে মৃত্যুদণ্ডৰ আশংকাত ১৯৭৯ চনৰ জানুৱাৰী মাহত দেশ এৰি পলায়ন কৰে। ইয়াৰ বাবেই বেছিভাগ দেশেই তেওঁলোকক আশ্ৰয় প্ৰদান কৰিবলৈ দ্বিধাবোধ কৰিছিল; কেৱল আনোৱাৰ সাদাতৰ ইজিপ্তইহে তেওঁলোকক আশ্ৰয় দিছিল। তেওঁলোক ঘূৰি অহা হ’লে মৃত্যুদণ্ডৰ সন্মুখীন হ’বলগীয়া হ’লহেঁতেন। এই ভয় আৰু দুৰ্বল স্বাস্থ্যৰ বাবেই ১৯৮০ চনৰ জুলাই মাহত মহম্মদ ৰেজাৰ নিৰ্বাসনত মৃত্যু হয়। ১৯৮০ চনৰ অক্টোবৰ মাহলৈকে ফাৰাহে পাহলৱী বংশৰ প্ৰতিনিধি শাসক হিচাপে বাঘজৰী দখল কৰে। ১৯৮০ চনৰ অক্টোবৰ মাহত তেওঁৰ পুত্ৰ ৰেজা পাহলৱীয়ে নিজকে ইৰাণৰ শ্বাহ ঘোষণা কৰি মাতৃ ফাৰাহৰ প্ৰতিনিধি শাসকৰ ভূমিকা অন্ত পৰে। 
==প্ৰাথমিক জীৱন আৰু শৈশৱ==
১৯৩৮ চনৰ ১৪ অক্টোবৰত ইৰাণৰ তেহৰাণত এটা উচ্চ সম্ভ্ৰান্ত পৰিয়ালত ফাৰাহ ডিবাৰ জন্ম হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite book|title=The life and times of the Shah|url=https://archive.org/details/lifetimesshah00afkh|url-access=limited|first=Gholam Reza|last=Afkhami|page=[https://archive.org/details/lifetimesshah00afkh/page/n62 44]|isbn=978-0-520-25328-5|publisher=University of California Press|edition=1|date=12 January 2009}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;books.google.com&quot;&gt;{{cite book|author=Shakibi, Zhand|url=https://books.google.com/books?id=ZlptU4A2HkUC |title=Revolutions and the Collapse of Monarchy: Human Agency and the Making of Revolution in France, Russia, and Iran|publisher= I.B. Tauris|year=2007|isbn= 978-1-84511-292-9|page=90}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Taheri, Amir 1991. p. 160&quot;&gt;Taheri, Amir. ''The Unknown Life of the Shah''. Hutchinson, 1991. {{ISBN|0-09-174860-7}}; p. 160&lt;/ref&gt;  কেপ্তেইন সোহৰাব দিবা (১৮৯৯–১৯৪৮) আৰু তেওঁৰ পত্নী ফৰিদেহ ঘোটিবি (১৯২০–২০০০)ৰ একমাত্ৰ সন্তান। ফাৰাহৰ পিতৃৰ পৰিয়াল আজাৰবাইজান মূলৰ ইৰাণী আছিল। প্ৰাক্তন শ্বাহবানু ফাৰাহৰ স্মৃতিগ্ৰন্থই ইংগিত দিয়ে যে তেওঁৰ পিতৃৰ পৰিয়ালটো আজাৰবাইজান মূলৰ ইৰাণী আছিল আৰু মাকৰ পৰিয়ালটো কেছপিয়ান সাগৰৰ ইৰাণৰ উপকূলৰ লাহিজানৰ গিলক বংশৰ আছিল।

দেউতাকৰ যোগেদি ফাৰাহ তুলনামূলকভাৱে ধনী পৰিয়ালৰ সন্তান আছিল। ১৯ শতিকাৰ শেষৰ ফালে তেওঁৰ ককাক আছিল এজন সফল কূটনীতিবিদ যিয়ে ৰাছিয়াৰ চেণ্ট পিটাৰ্ছবাৰ্গত থকা ৰোমানভ আদালতত ইৰাণৰ ৰাষ্ট্ৰদূত হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite book|first=Nooshin Saeidosadat|last=Manshadi|url=https://books.google.com/books?id=Wqp4EAAAQBAJ&amp;dq=Farah+Diba+ambassador+Russia&amp;pg=PA125|title=Farewell My Queens: from Marie Antoinette to Farah Diba|isbn=9782382362716|publisher=Marjorie S. Maman|date=29 June 2022|pages=125}}&lt;/ref&gt;   তেওঁৰ পিতৃ আছিল ছ’ভাৰেইন ইৰাণী সশস্ত্ৰ বাহিনীৰ এজন বিষয়া যিয়ে চেণ্ট চাইৰৰ ফৰাচী সামৰিক একাডেমীৰ পৰা স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰিছিল।

ফাৰাহে তেওঁৰ স্মৃতিগ্ৰন্থত লিখিছে যে তেওঁৰ পিতৃৰ সৈতে তেওঁৰ ঘনিষ্ঠ সম্পৰ্ক আছিল আৰু ১৯৪৮ চনত তেওঁৰ অভাৱনীয় মৃত্যুৱে তেওঁক গভীৰভাৱে প্ৰভাৱিত কৰিছিল। সেই সময়ত তাইৰ পৰিয়ালৰ আৰ্থিক অৱস্থা কঠিন হৈ পৰিছিল। এনে পৰিস্থিতিত উত্তৰ তেহৰাণৰ বৃহত্তৰ পৰিয়ালৰ ভিলাৰ পৰা মাতৃ ফৰিদা ঘাটাবীৰ ভাতৃদ্বয়ৰ এপাৰ্টমেণ্টলৈ গুচি যাবলৈ বাধ্য হয়।

==তথ্যৰ উৎস==
{{reflist}}

==টোকা==
{{Notelist}}

==বাহ্যিক সংযোগ==
{{Commons category}}
* {{Official website|http://www.farahpahlavi.org/ }}
[[শ্ৰেণী:শাসক]]
[[শ্ৰেণী:মহিলা ৰাজনীতিবিদ]]
[[শ্ৰেণী:ইৰাণৰ ব্যক্তি]]</text>
      <sha1>iudpqlzdafdut0ex4u6aalz73nhcg54</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>607121</id>
      <parentid>607120</parentid>
      <timestamp>2026-05-18T14:51:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>নৰুনা বৰুৱা</username>
        <id>44897</id>
      </contributor>
      <origin>607121</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12087" sha1="ez7c0tkjsr50j9uqs64cz8e6ox3atic" xml:space="preserve">{{Short description|Queen-Empress of Iran from 1959 to 1979}}
{{Infobox royalty
| consort = yes
| name = ফাৰাহ পহলৱী
| title = '''শ্বাহবানু'''
| image = Shahbanu of Iran.jpg
| caption = চৰকাৰী প্ৰতিকৃতি,১৯৭৩ চন
| succession = ইৰাণৰ ৰাণী/ সম্ৰাজ্ঞী পত্নী {{efn|The title of ''[[shahbanu]]'' (empress) was devised especially for Farah prior to her coronation.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=32Uu7SJMUYA|title=Shahbanou (Documentary)|publisher=Farah Pahlavi's Official YouTube Channel|date=25 December 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://farahpahlavi.org/queen-farah-pahlavi/|title=Queen Farah Pahlavi|work=farahpahlavi.org|access-date=27 January 2024}}&lt;/ref&gt;}}
| reign = ২১ ডিচেম্বৰ ১৯৫৯ – ১১ ফেব্ৰুৱাৰী ১৯৭৯
| cor-type = মহম্মদ ৰেজা পাহলৱীৰ ৰাজ অভিষেক
| coronation = ১৯৬৭ চনৰ ২৬ অক্টোবৰ
| spouse = {{marriage|[[মহম্মদ ৰেজা পাহলৱী]]|1959|1980|reason=মহম্মদ ৰেজা পাহলৱীৰ মৃত্যু আৰু ৰাজ্যিক অন্ত্যেষ্টিক্ৰিয়া}}
| issue = {{plainlist|
* ৰাজকুমাৰ ৰেজা পাহলৱী
* ৰাজকুমাৰী ফাৰাহনাজ পাহলৱী
* ৰাজকুমাৰ আলী ৰেজা পাহলৱী (জন্ম ১৯৬৬)
* ৰাজকুমাৰী লেইলা পাহলৱী
}}
| house = পাহলৱী বংশ (বিবাহৰদ্বাৰা)
| father = সোহৰাব দিবা
| mother = ফৰিদেহ ঘোটবি
| birth_name = ফাৰাহ দিবা
| birth_date = {{Birth date and age|1938|10|14|df=y}}
| birth_place = [[তেহৰাণ]], ইৰাণ
| religion = বাৰ ছিয়া ইছলাম
| signature = [[File:Farah Pahlavi signature.svg|125px]]&lt;br/&gt;পাৰ্চী স্বাক্ষৰ
[[File:Latin signature of Farah Pahlavi.svg|150px]]&lt;br/&gt;লেটিন স্বাক্ষৰ
| succession1 = পাহলৱী বংশৰ প্ৰতিনিধি শাসক
| reign1 = ২৭ জুলাই ১৯৮০ – ৩১ অক্টোবৰ ১৯৮০
| predecessor1 = [[মহম্মদ ৰেজা পাহলৱী]]
| successor1 = ৰেজা পাহলৱী
| native_lang1=পাৰ্চী
| native_lang1_name1 = {{lang|fa|فرح پهلوی}}
}}

'''ফাৰাহ পাহলৱী ({{lang-en| Farah Pahlavi}})'''; (জন্ম: ১৪ অক্টোবৰ, ১৯৩৮) ইৰানৰ পাহলৱী ৰাজবংশৰ এগৰাকী সদস্য। ইৰাণৰ শেষ ৰাণী আৰু সম্ৰাজ্ঞী, আৰু ইৰাণৰ শেষৰ শ্বাহ [[মহম্মদ ৰেজা পাহলৱী]]ৰ তৃতীয় পত্নী আৰু বিধৱা। 

ফাৰাহ ইৰাণৰ এক সম্ভ্ৰান্ত পৰিয়ালত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল যদিও তেখেতৰ পিতৃ সৰু কালতে মৃত্যুৰ বাবে পৰিয়ালটো আৰ্থিকভাৱে দুৰ্বল হৈ পৰিছিল। [[পেৰিছ]]ত স্থাপত্যকলা অধ্যয়ন&lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=8NIwBwAAQBAJ&amp;q=farah+diba+studied+architecture+at+the+Ecole+sp%C3%A9ciale+d'architecture&amp;pg=PA93|title=Translation, History and Arts: New Horizons in Asian Interdisciplinary Humanities Research|last=Meng|first=J. I.|date=29 July 2013|publisher=Cambridge Scholars Publishing|isbn=9781443851176|language=en}}&lt;/ref&gt;  কৰি থাকোঁতে [[ইৰাণ]]ৰ দূতাবাসত শ্বাহক লগ পায় আৰু ১৯৫৯ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত শ্বাহৰ সৈতে বিবাহপাশত আবদ্ধ হয়। শ্বাহৰ প্ৰথম দুটা বিবাহৰপৰা পুত্ৰ জন্ম হোৱা নাছিল। সিংহাসনত উত্তৰাধিকাৰীত্বৰ বাবে এজন ৰাজকুমাৰৰ প্ৰয়োজনীয়তা অনুভৱ হয়। সেয়েহে পিছৰ বছৰৰ অক্টোবৰ মাহত ক্ৰাউন প্ৰিন্স ৰেজাৰ জন্মদিনা সমগ্ৰ দেশতে উদ্‌যাপন কৰা হয়। এগৰাকী দানবীৰ হিচাপে তেওঁ অসংখ্য দাতব্য সংস্থা স্থাপন কৰি ইৰাণী সমাজৰ কল্যাণৰ প্ৰসাৰ ঘটাইছিল; তেওঁ শ্বিৰাজ বিশ্ববিদ্যালয়ও প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। ইৰাণৰ প্ৰথমখন আমেৰিকান শৈলীৰ বিশ্ববিদ্যালয় আৰু মহিলা ছাত্ৰীৰ সংখ্যা বৃদ্ধিত মূল ভূমিকা পালন কৰিছিল। বিদেশী সংগ্ৰহালয়ৰপৰা ইৰাণৰ সামগ্ৰী ইৰাণলৈ ঘূৰাই অনাত সহায় কৰিছিল। 

১৯৭৮ চনলৈকে ধনী আৰু দুখীয়াৰ মাজত ক্ৰমাৎ বৃদ্ধি পোৱা বৈষম্যৰ বাবে সমগ্ৰ ইৰাণতে সাম্ৰাজ্যবাদ বিৰোধী অশান্তি দ্ৰুতগতিত বৃদ্ধি পাইছিল আৰু এই অশান্তিয়ে স্পষ্টভাৱে আগতীয়া বিপ্লৱৰ সংকেত দিছিল। এই ভাবুকিৰ সন্মুখীন হৈ ফাৰাহ আৰু শ্বাহে মৃত্যুদণ্ডৰ আশংকাত ১৯৭৯ চনৰ জানুৱাৰী মাহত দেশ এৰি পলায়ন কৰে। ইয়াৰ বাবেই বেছিভাগ দেশেই তেওঁলোকক আশ্ৰয় প্ৰদান কৰিবলৈ দ্বিধাবোধ কৰিছিল; কেৱল আনোৱাৰ সাদাতৰ ইজিপ্তইহে তেওঁলোকক আশ্ৰয় দিছিল। তেওঁলোক ঘূৰি অহা হ’লে মৃত্যুদণ্ডৰ সন্মুখীন হ’বলগীয়া হ’লহেঁতেন। এই ভয় আৰু দুৰ্বল স্বাস্থ্যৰ বাবেই ১৯৮০ চনৰ জুলাই মাহত মহম্মদ ৰেজাৰ নিৰ্বাসনত মৃত্যু হয়। ১৯৮০ চনৰ অক্টোবৰ মাহলৈকে ফাৰাহে পাহলৱী বংশৰ প্ৰতিনিধি শাসক হিচাপে বাঘজৰী দখল কৰে। ১৯৮০ চনৰ অক্টোবৰ মাহত তেওঁৰ পুত্ৰ ৰেজা পাহলৱীয়ে নিজকে ইৰাণৰ শ্বাহ ঘোষণা কৰি মাতৃ ফাৰাহৰ প্ৰতিনিধি শাসকৰ ভূমিকা অন্ত পৰে। 
==প্ৰাথমিক জীৱন আৰু শৈশৱ==
১৯৩৮ চনৰ ১৪ অক্টোবৰত ইৰাণৰ তেহৰাণত এটা উচ্চ সম্ভ্ৰান্ত পৰিয়ালত ফাৰাহ ডিবাৰ জন্ম হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite book|title=The life and times of the Shah|url=https://archive.org/details/lifetimesshah00afkh|url-access=limited|first=Gholam Reza|last=Afkhami|page=[https://archive.org/details/lifetimesshah00afkh/page/n62 44]|isbn=978-0-520-25328-5|publisher=University of California Press|edition=1|date=12 January 2009}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;books.google.com&quot;&gt;{{cite book|author=Shakibi, Zhand|url=https://books.google.com/books?id=ZlptU4A2HkUC |title=Revolutions and the Collapse of Monarchy: Human Agency and the Making of Revolution in France, Russia, and Iran|publisher= I.B. Tauris|year=2007|isbn= 978-1-84511-292-9|page=90}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Taheri, Amir 1991. p. 160&quot;&gt;Taheri, Amir. ''The Unknown Life of the Shah''. Hutchinson, 1991. {{ISBN|0-09-174860-7}}; p. 160&lt;/ref&gt;  কেপ্তেইন সোহৰাব দিবা (১৮৯৯–১৯৪৮) আৰু তেওঁৰ পত্নী ফৰিদেহ ঘোটিবি (১৯২০–২০০০)ৰ একমাত্ৰ সন্তান। ফাৰাহৰ পিতৃৰ পৰিয়াল আজাৰবাইজান মূলৰ ইৰাণী আছিল। প্ৰাক্তন শ্বাহবানু ফাৰাহৰ স্মৃতিগ্ৰন্থই ইংগিত দিয়ে যে তেওঁৰ পিতৃৰ পৰিয়ালটো আজাৰবাইজান মূলৰ ইৰাণী আছিল আৰু মাকৰ পৰিয়ালটো কেছপিয়ান সাগৰৰ ইৰাণৰ উপকূলৰ লাহিজানৰ গিলক বংশৰ আছিল।

দেউতাকৰ যোগেদি ফাৰাহ তুলনামূলকভাৱে ধনী পৰিয়ালৰ সন্তান আছিল। ১৯ শতিকাৰ শেষৰ ফালে তেওঁৰ ককাক আছিল এজন সফল কূটনীতিবিদ যিয়ে ৰাছিয়াৰ চেণ্ট পিটাৰ্ছবাৰ্গত থকা ৰোমানভ আদালতত ইৰাণৰ ৰাষ্ট্ৰদূত হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite book|first=Nooshin Saeidosadat|last=Manshadi|url=https://books.google.com/books?id=Wqp4EAAAQBAJ&amp;dq=Farah+Diba+ambassador+Russia&amp;pg=PA125|title=Farewell My Queens: from Marie Antoinette to Farah Diba|isbn=9782382362716|publisher=Marjorie S. Maman|date=29 June 2022|pages=125}}&lt;/ref&gt;   তেওঁৰ পিতৃ আছিল ছ’ভাৰেইন ইৰাণী সশস্ত্ৰ বাহিনীৰ এজন বিষয়া যিয়ে চেণ্ট চাইৰৰ ফৰাচী সামৰিক একাডেমীৰ পৰা স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰিছিল।

ফাৰাহে তেওঁৰ স্মৃতিগ্ৰন্থত লিখিছে যে তেওঁৰ পিতৃৰ সৈতে তেওঁৰ ঘনিষ্ঠ সম্পৰ্ক আছিল আৰু ১৯৪৮ চনত তেওঁৰ অভাৱনীয় মৃত্যুৱে তেওঁক গভীৰভাৱে প্ৰভাৱিত কৰিছিল। সেই সময়ত তাইৰ পৰিয়ালৰ আৰ্থিক অৱস্থা কঠিন হৈ পৰিছিল। এনে পৰিস্থিতিত উত্তৰ তেহৰাণৰ বৃহত্তৰ পৰিয়ালৰ ভিলাৰ পৰা মাতৃ ফৰিদা ঘাটাবীৰ ভাতৃদ্বয়ৰ এপাৰ্টমেণ্টলৈ গুচি যাবলৈ বাধ্য হয়।

==তথ্যৰ উৎস==
{{reflist}}

==টোকা==
{{Notelist}}

==বাহ্যিক সংযোগ==
{{Commons category}}
* {{Official website|http://www.farahpahlavi.org/ }}
[[শ্ৰেণী:শাসক]]
[[শ্ৰেণী:মহিলা ৰাজনীতিবিদ]]
[[শ্ৰেণী:ইৰাণৰ ব্যক্তি]]</text>
      <sha1>ez7c0tkjsr50j9uqs64cz8e6ox3atic</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>607122</id>
      <parentid>607121</parentid>
      <timestamp>2026-05-18T14:56:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>নৰুনা বৰুৱা</username>
        <id>44897</id>
      </contributor>
      <origin>607122</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12298" sha1="mh1bhxmv42w1lxkfjt3lnl301dmnz56" xml:space="preserve">{{Short description|Queen-Empress of Iran from 1959 to 1979}}
{{Infobox royalty
| consort = yes
| name = ফাৰাহ পহলৱী
| title = '''শ্বাহবানু'''
| image = Shahbanu of Iran.jpg
| caption = চৰকাৰী প্ৰতিকৃতি,১৯৭৩ চন
| succession = ইৰাণৰ ৰাণী/ সম্ৰাজ্ঞী পত্নী {{efn|The title of ''[[shahbanu]]'' (empress) was devised especially for Farah prior to her coronation.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=32Uu7SJMUYA|title=Shahbanou (Documentary)|publisher=Farah Pahlavi's Official YouTube Channel|date=25 December 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://farahpahlavi.org/queen-farah-pahlavi/|title=Queen Farah Pahlavi|work=farahpahlavi.org|access-date=27 January 2024}}&lt;/ref&gt;}}
| reign = ২১ ডিচেম্বৰ ১৯৫৯ – ১১ ফেব্ৰুৱাৰী ১৯৭৯
| cor-type = মহম্মদ ৰেজা পাহলৱীৰ ৰাজ অভিষেক
| coronation = ১৯৬৭ চনৰ ২৬ অক্টোবৰ
| spouse = {{marriage|[[মহম্মদ ৰেজা পাহলৱী]]|1959|1980|reason=মহম্মদ ৰেজা পাহলৱীৰ মৃত্যু আৰু ৰাজ্যিক অন্ত্যেষ্টিক্ৰিয়া}}
| issue = {{plainlist|
* ৰাজকুমাৰ ৰেজা পাহলৱী
* ৰাজকুমাৰী ফাৰাহনাজ পাহলৱী
* ৰাজকুমাৰ আলী ৰেজা পাহলৱী (জন্ম ১৯৬৬)
* ৰাজকুমাৰী লেইলা পাহলৱী
}}
| house = পাহলৱী বংশ (বিবাহৰদ্বাৰা)
| father = সোহৰাব দিবা
| mother = ফৰিদেহ ঘোটবি
| birth_name = ফাৰাহ দিবা
| birth_date = {{Birth date and age|1938|10|14|df=y}}
| birth_place = [[তেহৰাণ]], ইৰাণ
| religion = বাৰ ছিয়া ইছলাম
| signature = [[File:Farah Pahlavi signature.svg|125px]]&lt;br/&gt;পাৰ্চী স্বাক্ষৰ
[[File:Latin signature of Farah Pahlavi.svg|150px]]&lt;br/&gt;লেটিন স্বাক্ষৰ
| succession1 = পাহলৱী বংশৰ প্ৰতিনিধি শাসক
| reign1 = ২৭ জুলাই ১৯৮০ – ৩১ অক্টোবৰ ১৯৮০
| predecessor1 = [[মহম্মদ ৰেজা পাহলৱী]]
| successor1 = ৰেজা পাহলৱী
| native_lang1=পাৰ্চী
| native_lang1_name1 = {{lang|fa|فرح پهلوی}}
}}

'''ফাৰাহ পাহলৱী ({{lang-en| Farah Pahlavi}})'''; (জন্ম: ১৪ অক্টোবৰ, ১৯৩৮) ইৰানৰ পাহলৱী ৰাজবংশৰ এগৰাকী সদস্য। ইৰাণৰ শেষ ৰাণী আৰু সম্ৰাজ্ঞী, আৰু ইৰাণৰ শেষৰ শ্বাহ [[মহম্মদ ৰেজা পাহলৱী]]ৰ তৃতীয় পত্নী আৰু বিধৱা। 

ফাৰাহ ইৰাণৰ এক সম্ভ্ৰান্ত পৰিয়ালত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল যদিও তেখেতৰ পিতৃ সৰু কালতে মৃত্যুৰ বাবে পৰিয়ালটো আৰ্থিকভাৱে দুৰ্বল হৈ পৰিছিল। [[পেৰিছ]]ত স্থাপত্যকলা অধ্যয়ন&lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=8NIwBwAAQBAJ&amp;q=farah+diba+studied+architecture+at+the+Ecole+sp%C3%A9ciale+d'architecture&amp;pg=PA93|title=Translation, History and Arts: New Horizons in Asian Interdisciplinary Humanities Research|last=Meng|first=J. I.|date=29 July 2013|publisher=Cambridge Scholars Publishing|isbn=9781443851176|language=en}}&lt;/ref&gt;  কৰি থাকোঁতে [[ইৰাণ]]ৰ দূতাবাসত শ্বাহক লগ পায় আৰু ১৯৫৯ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত শ্বাহৰ সৈতে বিবাহপাশত আবদ্ধ হয়। শ্বাহৰ প্ৰথম দুটা বিবাহৰপৰা পুত্ৰ জন্ম হোৱা নাছিল। সিংহাসনত উত্তৰাধিকাৰীত্বৰ বাবে এজন ৰাজকুমাৰৰ প্ৰয়োজনীয়তা অনুভৱ হয়। সেয়েহে পিছৰ বছৰৰ অক্টোবৰ মাহত ক্ৰাউন প্ৰিন্স ৰেজাৰ জন্মদিনা সমগ্ৰ দেশতে উদ্‌যাপন কৰা হয়। এগৰাকী দানবীৰ হিচাপে তেওঁ অসংখ্য দাতব্য সংস্থা স্থাপন কৰি ইৰাণী সমাজৰ কল্যাণৰ প্ৰসাৰ ঘটাইছিল; তেওঁ শ্বিৰাজ বিশ্ববিদ্যালয়ও প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। ইৰাণৰ প্ৰথমখন আমেৰিকান শৈলীৰ বিশ্ববিদ্যালয় আৰু মহিলা ছাত্ৰীৰ সংখ্যা বৃদ্ধিত মূল ভূমিকা পালন কৰিছিল। বিদেশী সংগ্ৰহালয়ৰপৰা ইৰাণৰ সামগ্ৰী ইৰাণলৈ ঘূৰাই অনাত সহায় কৰিছিল। 

১৯৭৮ চনলৈকে ধনী আৰু দুখীয়াৰ মাজত ক্ৰমাৎ বৃদ্ধি পোৱা বৈষম্যৰ বাবে সমগ্ৰ ইৰাণতে সাম্ৰাজ্যবাদ বিৰোধী অশান্তি দ্ৰুতগতিত বৃদ্ধি পাইছিল আৰু এই অশান্তিয়ে স্পষ্টভাৱে আগতীয়া বিপ্লৱৰ সংকেত দিছিল। এই ভাবুকিৰ সন্মুখীন হৈ ফাৰাহ আৰু শ্বাহে মৃত্যুদণ্ডৰ আশংকাত ১৯৭৯ চনৰ জানুৱাৰী মাহত দেশ এৰি পলায়ন কৰে। ইয়াৰ বাবেই বেছিভাগ দেশেই তেওঁলোকক আশ্ৰয় প্ৰদান কৰিবলৈ দ্বিধাবোধ কৰিছিল; কেৱল আনোৱাৰ সাদাতৰ ইজিপ্তইহে তেওঁলোকক আশ্ৰয় দিছিল। তেওঁলোক ঘূৰি অহা হ’লে মৃত্যুদণ্ডৰ সন্মুখীন হ’বলগীয়া হ’লহেঁতেন। এই ভয় আৰু দুৰ্বল স্বাস্থ্যৰ বাবেই ১৯৮০ চনৰ জুলাই মাহত মহম্মদ ৰেজাৰ নিৰ্বাসনত মৃত্যু হয়। &lt;ref&gt;{{Cite web |date=2017-01-13 |title=The last days of the Shah |url=http://www.thefridaytimes.com/2017/01/13/the-last-days-of-the-shah/ |access-date=2026-04-18 |website=The Friday Times |language=en}}&lt;/ref&gt;  ১৯৮০ চনৰ অক্টোবৰ মাহলৈকে ফাৰাহে পাহলৱী বংশৰ প্ৰতিনিধি শাসক হিচাপে বাঘজৰী দখল কৰে। ১৯৮০ চনৰ অক্টোবৰ মাহত তেওঁৰ পুত্ৰ ৰেজা পাহলৱীয়ে নিজকে ইৰাণৰ শ্বাহ ঘোষণা কৰি মাতৃ ফাৰাহৰ প্ৰতিনিধি শাসকৰ ভূমিকা অন্ত পৰে। 
==প্ৰাথমিক জীৱন আৰু শৈশৱ==
১৯৩৮ চনৰ ১৪ অক্টোবৰত ইৰাণৰ তেহৰাণত এটা উচ্চ সম্ভ্ৰান্ত পৰিয়ালত ফাৰাহ ডিবাৰ জন্ম হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite book|title=The life and times of the Shah|url=https://archive.org/details/lifetimesshah00afkh|url-access=limited|first=Gholam Reza|last=Afkhami|page=[https://archive.org/details/lifetimesshah00afkh/page/n62 44]|isbn=978-0-520-25328-5|publisher=University of California Press|edition=1|date=12 January 2009}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;books.google.com&quot;&gt;{{cite book|author=Shakibi, Zhand|url=https://books.google.com/books?id=ZlptU4A2HkUC |title=Revolutions and the Collapse of Monarchy: Human Agency and the Making of Revolution in France, Russia, and Iran|publisher= I.B. Tauris|year=2007|isbn= 978-1-84511-292-9|page=90}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Taheri, Amir 1991. p. 160&quot;&gt;Taheri, Amir. ''The Unknown Life of the Shah''. Hutchinson, 1991. {{ISBN|0-09-174860-7}}; p. 160&lt;/ref&gt;  কেপ্তেইন সোহৰাব দিবা (১৮৯৯–১৯৪৮) আৰু তেওঁৰ পত্নী ফৰিদেহ ঘোটিবি (১৯২০–২০০০)ৰ একমাত্ৰ সন্তান। ফাৰাহৰ পিতৃৰ পৰিয়াল আজাৰবাইজান মূলৰ ইৰাণী আছিল। প্ৰাক্তন শ্বাহবানু ফাৰাহৰ স্মৃতিগ্ৰন্থই ইংগিত দিয়ে যে তেওঁৰ পিতৃৰ পৰিয়ালটো আজাৰবাইজান মূলৰ ইৰাণী আছিল আৰু মাকৰ পৰিয়ালটো কেছপিয়ান সাগৰৰ ইৰাণৰ উপকূলৰ লাহিজানৰ গিলক বংশৰ আছিল।

দেউতাকৰ যোগেদি ফাৰাহ তুলনামূলকভাৱে ধনী পৰিয়ালৰ সন্তান আছিল। ১৯ শতিকাৰ শেষৰ ফালে তেওঁৰ ককাক আছিল এজন সফল কূটনীতিবিদ যিয়ে ৰাছিয়াৰ চেণ্ট পিটাৰ্ছবাৰ্গত থকা ৰোমানভ আদালতত ইৰাণৰ ৰাষ্ট্ৰদূত হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite book|first=Nooshin Saeidosadat|last=Manshadi|url=https://books.google.com/books?id=Wqp4EAAAQBAJ&amp;dq=Farah+Diba+ambassador+Russia&amp;pg=PA125|title=Farewell My Queens: from Marie Antoinette to Farah Diba|isbn=9782382362716|publisher=Marjorie S. Maman|date=29 June 2022|pages=125}}&lt;/ref&gt;   তেওঁৰ পিতৃ আছিল ছ’ভাৰেইন ইৰাণী সশস্ত্ৰ বাহিনীৰ এজন বিষয়া যিয়ে চেণ্ট চাইৰৰ ফৰাচী সামৰিক একাডেমীৰ পৰা স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰিছিল।

ফাৰাহে তেওঁৰ স্মৃতিগ্ৰন্থত লিখিছে যে তেওঁৰ পিতৃৰ সৈতে তেওঁৰ ঘনিষ্ঠ সম্পৰ্ক আছিল আৰু ১৯৪৮ চনত তেওঁৰ অভাৱনীয় মৃত্যুৱে তেওঁক গভীৰভাৱে প্ৰভাৱিত কৰিছিল। সেই সময়ত তাইৰ পৰিয়ালৰ আৰ্থিক অৱস্থা কঠিন হৈ পৰিছিল। এনে পৰিস্থিতিত উত্তৰ তেহৰাণৰ বৃহত্তৰ পৰিয়ালৰ ভিলাৰ পৰা মাতৃ ফৰিদা ঘাটাবীৰ ভাতৃদ্বয়ৰ এপাৰ্টমেণ্টলৈ গুচি যাবলৈ বাধ্য হয়।

==তথ্যৰ উৎস==
{{reflist}}

==টোকা==
{{Notelist}}

==বাহ্যিক সংযোগ==
{{Commons category}}
* {{Official website|http://www.farahpahlavi.org/ }}
[[শ্ৰেণী:শাসক]]
[[শ্ৰেণী:মহিলা ৰাজনীতিবিদ]]
[[শ্ৰেণী:ইৰাণৰ ব্যক্তি]]</text>
      <sha1>mh1bhxmv42w1lxkfjt3lnl301dmnz56</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>607123</id>
      <parentid>607122</parentid>
      <timestamp>2026-05-18T15:02:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>নৰুনা বৰুৱা</username>
        <id>44897</id>
      </contributor>
      <comment>[[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল।</comment>
      <origin>607123</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15062" sha1="7yy03cucsjsaqwopxcmz6t1qxrdvnhx" xml:space="preserve">{{Short description|Queen-Empress of Iran from 1959 to 1979}}
{{Infobox royalty
| consort = yes
| name = ফাৰাহ পহলৱী
| title = '''শ্বাহবানু'''
| image = Shahbanu of Iran.jpg
| caption = চৰকাৰী প্ৰতিকৃতি,১৯৭৩ চন
| succession = ইৰাণৰ ৰাণী/ সম্ৰাজ্ঞী পত্নী {{efn|The title of ''[[shahbanu]]'' (empress) was devised especially for Farah prior to her coronation.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=32Uu7SJMUYA|title=Shahbanou (Documentary)|publisher=Farah Pahlavi's Official YouTube Channel|date=25 December 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://farahpahlavi.org/queen-farah-pahlavi/|title=Queen Farah Pahlavi|work=farahpahlavi.org|access-date=27 January 2024}}&lt;/ref&gt;}}
| reign = ২১ ডিচেম্বৰ ১৯৫৯ – ১১ ফেব্ৰুৱাৰী ১৯৭৯
| cor-type = মহম্মদ ৰেজা পাহলৱীৰ ৰাজ অভিষেক
| coronation = ১৯৬৭ চনৰ ২৬ অক্টোবৰ
| spouse = {{marriage|[[মহম্মদ ৰেজা পাহলৱী]]|1959|1980|reason=মহম্মদ ৰেজা পাহলৱীৰ মৃত্যু আৰু ৰাজ্যিক অন্ত্যেষ্টিক্ৰিয়া}}
| issue = {{plainlist|
* ৰাজকুমাৰ ৰেজা পাহলৱী
* ৰাজকুমাৰী ফাৰাহনাজ পাহলৱী
* ৰাজকুমাৰ আলী ৰেজা পাহলৱী (জন্ম ১৯৬৬)
* ৰাজকুমাৰী লেইলা পাহলৱী
}}
| house = পাহলৱী বংশ (বিবাহৰদ্বাৰা)
| father = সোহৰাব দিবা
| mother = ফৰিদেহ ঘোটবি
| birth_name = ফাৰাহ দিবা
| birth_date = {{Birth date and age|1938|10|14|df=y}}
| birth_place = [[তেহৰাণ]], ইৰাণ
| religion = বাৰ ছিয়া ইছলাম
| signature = [[File:Farah Pahlavi signature.svg|125px]]&lt;br/&gt;পাৰ্চী স্বাক্ষৰ
[[File:Latin signature of Farah Pahlavi.svg|150px]]&lt;br/&gt;লেটিন স্বাক্ষৰ
| succession1 = পাহলৱী বংশৰ প্ৰতিনিধি শাসক
| reign1 = ২৭ জুলাই ১৯৮০ – ৩১ অক্টোবৰ ১৯৮০
| predecessor1 = [[মহম্মদ ৰেজা পাহলৱী]]
| successor1 = ৰেজা পাহলৱী
| native_lang1=পাৰ্চী
| native_lang1_name1 = {{lang|fa|فرح پهلوی}}
}}

'''ফাৰাহ পাহলৱী ({{lang-en| Farah Pahlavi}})'''; (জন্ম: ১৪ অক্টোবৰ, ১৯৩৮) ইৰানৰ পাহলৱী ৰাজবংশৰ এগৰাকী সদস্য। ইৰাণৰ শেষ ৰাণী আৰু সম্ৰাজ্ঞী, আৰু ইৰাণৰ শেষৰ শ্বাহ [[মহম্মদ ৰেজা পাহলৱী]]ৰ তৃতীয় পত্নী আৰু বিধৱা। 

ফাৰাহ ইৰাণৰ এক সম্ভ্ৰান্ত পৰিয়ালত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল যদিও তেখেতৰ পিতৃ সৰু কালতে মৃত্যুৰ বাবে পৰিয়ালটো আৰ্থিকভাৱে দুৰ্বল হৈ পৰিছিল। [[পেৰিছ]]ত স্থাপত্যকলা অধ্যয়ন&lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=8NIwBwAAQBAJ&amp;q=farah+diba+studied+architecture+at+the+Ecole+sp%C3%A9ciale+d'architecture&amp;pg=PA93|title=Translation, History and Arts: New Horizons in Asian Interdisciplinary Humanities Research|last=Meng|first=J. I.|date=29 July 2013|publisher=Cambridge Scholars Publishing|isbn=9781443851176|language=en}}&lt;/ref&gt;  কৰি থাকোঁতে [[ইৰাণ]]ৰ দূতাবাসত শ্বাহক লগ পায় আৰু ১৯৫৯ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত শ্বাহৰ সৈতে বিবাহপাশত আবদ্ধ হয়। শ্বাহৰ প্ৰথম দুটা বিবাহৰপৰা পুত্ৰ জন্ম হোৱা নাছিল। সিংহাসনত উত্তৰাধিকাৰীত্বৰ বাবে এজন ৰাজকুমাৰৰ প্ৰয়োজনীয়তা অনুভৱ হয়। সেয়েহে পিছৰ বছৰৰ অক্টোবৰ মাহত ক্ৰাউন প্ৰিন্স ৰেজাৰ জন্মদিনা সমগ্ৰ দেশতে উদ্‌যাপন কৰা হয়। এগৰাকী দানবীৰ হিচাপে তেওঁ অসংখ্য দাতব্য সংস্থা স্থাপন কৰি ইৰাণী সমাজৰ কল্যাণৰ প্ৰসাৰ ঘটাইছিল; তেওঁ শ্বিৰাজ বিশ্ববিদ্যালয়ও প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। ইৰাণৰ প্ৰথমখন আমেৰিকান শৈলীৰ বিশ্ববিদ্যালয় আৰু মহিলা ছাত্ৰীৰ সংখ্যা বৃদ্ধিত মূল ভূমিকা পালন কৰিছিল। বিদেশী সংগ্ৰহালয়ৰপৰা ইৰাণৰ সামগ্ৰী ইৰাণলৈ ঘূৰাই অনাত সহায় কৰিছিল। 

১৯৭৮ চনলৈকে ধনী আৰু দুখীয়াৰ মাজত ক্ৰমাৎ বৃদ্ধি পোৱা বৈষম্যৰ বাবে সমগ্ৰ ইৰাণতে সাম্ৰাজ্যবাদ বিৰোধী অশান্তি দ্ৰুতগতিত বৃদ্ধি পাইছিল আৰু এই অশান্তিয়ে স্পষ্টভাৱে আগতীয়া বিপ্লৱৰ সংকেত দিছিল। এই ভাবুকিৰ সন্মুখীন হৈ ফাৰাহ আৰু শ্বাহে মৃত্যুদণ্ডৰ আশংকাত ১৯৭৯ চনৰ জানুৱাৰী মাহত দেশ এৰি পলায়ন কৰে। ইয়াৰ বাবেই বেছিভাগ দেশেই তেওঁলোকক আশ্ৰয় প্ৰদান কৰিবলৈ দ্বিধাবোধ কৰিছিল; কেৱল আনোৱাৰ সাদাতৰ ইজিপ্তইহে তেওঁলোকক আশ্ৰয় দিছিল। তেওঁলোক ঘূৰি অহা হ’লে মৃত্যুদণ্ডৰ সন্মুখীন হ’বলগীয়া হ’লহেঁতেন। এই ভয় আৰু দুৰ্বল স্বাস্থ্যৰ বাবেই ১৯৮০ চনৰ জুলাই মাহত মহম্মদ ৰেজাৰ নিৰ্বাসনত মৃত্যু হয়। &lt;ref&gt;{{Cite web |date=2017-01-13 |title=The last days of the Shah |url=http://www.thefridaytimes.com/2017/01/13/the-last-days-of-the-shah/ |access-date=2026-04-18 |website=The Friday Times |language=en}}&lt;/ref&gt;  ১৯৮০ চনৰ অক্টোবৰ মাহলৈকে ফাৰাহে পাহলৱী বংশৰ প্ৰতিনিধি শাসক হিচাপে বাঘজৰী দখল কৰে। ১৯৮০ চনৰ অক্টোবৰ মাহত তেওঁৰ পুত্ৰ ৰেজা পাহলৱীয়ে নিজকে ইৰাণৰ শ্বাহ ঘোষণা কৰি মাতৃ ফাৰাহৰ প্ৰতিনিধি শাসকৰ ভূমিকা অন্ত পৰে। 
==প্ৰাথমিক জীৱন আৰু শৈশৱ==
১৯৩৮ চনৰ ১৪ অক্টোবৰত ইৰাণৰ তেহৰাণত এটা উচ্চ সম্ভ্ৰান্ত পৰিয়ালত ফাৰাহ ডিবাৰ জন্ম হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite book|title=The life and times of the Shah|url=https://archive.org/details/lifetimesshah00afkh|url-access=limited|first=Gholam Reza|last=Afkhami|page=[https://archive.org/details/lifetimesshah00afkh/page/n62 44]|isbn=978-0-520-25328-5|publisher=University of California Press|edition=1|date=12 January 2009}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;books.google.com&quot;&gt;{{cite book|author=Shakibi, Zhand|url=https://books.google.com/books?id=ZlptU4A2HkUC |title=Revolutions and the Collapse of Monarchy: Human Agency and the Making of Revolution in France, Russia, and Iran|publisher= I.B. Tauris|year=2007|isbn= 978-1-84511-292-9|page=90}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Taheri, Amir 1991. p. 160&quot;&gt;Taheri, Amir. ''The Unknown Life of the Shah''. Hutchinson, 1991. {{ISBN|0-09-174860-7}}; p. 160&lt;/ref&gt; কেপ্তেইন সোহৰাব দিবা (১৮৯৯–১৯৪৮) আৰু তেওঁৰ পত্নী ফৰিদেহ ঘোটিবি (১৯২০–২০০০)ৰ একমাত্ৰ সন্তান। ফাৰাহৰ পিতৃৰ পৰিয়াল আজাৰবাইজান মূলৰ ইৰাণী আছিল। প্ৰাক্তন শ্বাহবানু ফাৰাহৰ স্মৃতিগ্ৰন্থই ইংগিত দিয়ে যে তেওঁৰ পিতৃৰ পৰিয়ালটো আজাৰবাইজান মূলৰ ইৰাণী আছিল আৰু মাকৰ পৰিয়ালটো কেছপিয়ান সাগৰৰ ইৰাণৰ উপকূলৰ লাহিজানৰ গিলক বংশৰ আছিল। 

দেউতাকৰ যোগেদি ফাৰাহ তুলনামূলকভাৱে ধনী পৰিয়ালৰ সন্তান আছিল। ১৯ শতিকাৰ শেষৰফালে তেওঁৰ ককাক আছিল এজন সফল কূটনীতিবিদ যিয়ে ৰাছিয়াৰ চেণ্ট পিটাৰ্ছবাৰ্গত থকা ৰোমানভ আদালতত ইৰাণৰ ৰাষ্ট্ৰদূত হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite book|first=Nooshin Saeidosadat|last=Manshadi|url=https://books.google.com/books?id=Wqp4EAAAQBAJ&amp;dq=Farah+Diba+ambassador+Russia&amp;pg=PA125|title=Farewell My Queens: from Marie Antoinette to Farah Diba|isbn=9782382362716|publisher=Marjorie S. Maman|date=29 June 2022|pages=125}}&lt;/ref&gt; তেওঁৰ পিতৃ আছিল ছ’ভাৰেইন ইৰাণী সশস্ত্ৰ বাহিনীৰ এজন বিষয়া যিয়ে চেণ্ট চাইৰৰ ফৰাচী সামৰিক একাডেমীৰপৰা স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰিছিল। 

ফাৰাহে তেওঁৰ স্মৃতিগ্ৰন্থত লিখিছে যে তেওঁৰ পিতৃৰ সৈতে তেওঁৰ ঘনিষ্ঠ সম্পৰ্ক আছিল আৰু ১৯৪৮ চনত তেওঁৰ অভাৱনীয় মৃত্যুৱে তেওঁক গভীৰভাৱে প্ৰভাবিত কৰিছিল। সেই সময়ত তাইৰ পৰিয়ালৰ আৰ্থিক অৱস্থা কঠিন হৈ পৰিছিল। এনে পৰিস্থিতিত উত্তৰ তেহৰাণৰ বৃহত্তৰ পৰিয়ালৰ ভিলাৰপৰা মাতৃ ফৰিদা ঘাটাবীৰ ভাতৃদ্বয়ৰ এপাৰ্টমেণ্টলৈ গুচি যাবলৈ বাধ্য হয়। 

==শিক্ষা আৰু বিবাহ==
ফাৰাহে তেহৰাণৰ ইটালিয়ান স্কুলত, তাৰ পিছত ষোল্ল বছৰ বয়সলৈকে ফৰাচী জিন ডি আৰ্ক স্কুলত আৰু পিছলৈ লিকি ৰাজী স্কুলত শিক্ষা গ্ৰহণ কৰে। সৰুতে ফাৰা এগৰাকী খেলুৱৈ আৰু নিজৰ স্কুলৰ বাস্কেটবল দলৰ অধিনায়ক আছিল। 

তেহৰাণৰ লিকি ৰাজীত অধ্যয়ন সমাপ্ত কৰাৰ পাছত ফাৰাহৰ স্থাপত্যৰ প্ৰতি আগ্ৰহে পেৰিছৰ ইক'ল স্পেচিয়েল ডি আৰ্কিটেকচাৰত পঢ়িবলৈ বাধ্য হয়,য'ত তেওঁ ফৰাচী পৰিষ্কাৰ-পৰিচ্ছন্নতাবিদ এলবাৰ্ট বেছনৰ অধীনত অধ্যয়ন কৰে। 

সেই সময়ত বিদেশত অধ্যয়ন কৰা বহু ইৰাণী ছাত্ৰ-ছাত্ৰী ৰাজ্যিক অনুদানৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল আছিল। সেয়ে শ্বাহে যেতিয়া ৰাষ্ট্ৰপতি হিচাপে চৰকাৰী ভ্ৰমণত বিদেশ ভ্ৰমণ কৰিছিল তেতিয়া তেওঁ প্ৰায়ে নিৰ্বাচিত স্থানীয় ইৰাণী ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ সৈতে সাক্ষাৎ কৰিছিল। ১৯৫২ চনত পেৰিছত থকা ইৰাণৰ দূতাবাসত এখন বৈঠকৰ সময়ত মহম্মদ ৰেজা পাহলৱীৰ সৈতে ফাৰাহ ডিবাৰ প্ৰথম চিনাকি হৈছিল। 

১৯৫৯ চনৰ গ্ৰীষ্মকালত ফাৰাহ তেহৰাণলৈ উভতি অহাৰ পাছত মহম্মদ ৰেজা পাহলাৱী আৰু ফাৰাহ দিবাই আনুষ্ঠানিক নৃত্যত অংশ লয়, যিটো শ্বাহৰ কন্যা ৰাজকুমাৰী শ্বাহনাজ পাহলৱীয়ে পূৰ্বতে আয়োজন কৰিছিল। 

১৯৫৯ চনৰ ২৩ নৱেম্বৰত এই দম্পতীহালে নিজৰ বিবাহ ঠিক হোৱাৰ কথা ঘোষণা কৰে।

==তথ্যৰ উৎস==
{{reflist}}

==টোকা==
{{Notelist}}

==বাহ্যিক সংযোগ==
{{Commons category}}
* {{Official website|http://www.farahpahlavi.org/ }}
[[শ্ৰেণী:শাসক]]
[[শ্ৰেণী:মহিলা ৰাজনীতিবিদ]]
[[শ্ৰেণী:ইৰাণৰ ব্যক্তি]]</text>
      <sha1>7yy03cucsjsaqwopxcmz6t1qxrdvnhx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>607124</id>
      <parentid>607123</parentid>
      <timestamp>2026-05-18T15:03:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>নৰুনা বৰুৱা</username>
        <id>44897</id>
      </contributor>
      <comment>/* শিক্ষা আৰু বিবাহ */</comment>
      <origin>607124</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15430" sha1="2c3vr02zgkmofgv6yavotg0o5wazmsz" xml:space="preserve">{{Short description|Queen-Empress of Iran from 1959 to 1979}}
{{Infobox royalty
| consort = yes
| name = ফাৰাহ পহলৱী
| title = '''শ্বাহবানু'''
| image = Shahbanu of Iran.jpg
| caption = চৰকাৰী প্ৰতিকৃতি,১৯৭৩ চন
| succession = ইৰাণৰ ৰাণী/ সম্ৰাজ্ঞী পত্নী {{efn|The title of ''[[shahbanu]]'' (empress) was devised especially for Farah prior to her coronation.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=32Uu7SJMUYA|title=Shahbanou (Documentary)|publisher=Farah Pahlavi's Official YouTube Channel|date=25 December 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://farahpahlavi.org/queen-farah-pahlavi/|title=Queen Farah Pahlavi|work=farahpahlavi.org|access-date=27 January 2024}}&lt;/ref&gt;}}
| reign = ২১ ডিচেম্বৰ ১৯৫৯ – ১১ ফেব্ৰুৱাৰী ১৯৭৯
| cor-type = মহম্মদ ৰেজা পাহলৱীৰ ৰাজ অভিষেক
| coronation = ১৯৬৭ চনৰ ২৬ অক্টোবৰ
| spouse = {{marriage|[[মহম্মদ ৰেজা পাহলৱী]]|1959|1980|reason=মহম্মদ ৰেজা পাহলৱীৰ মৃত্যু আৰু ৰাজ্যিক অন্ত্যেষ্টিক্ৰিয়া}}
| issue = {{plainlist|
* ৰাজকুমাৰ ৰেজা পাহলৱী
* ৰাজকুমাৰী ফাৰাহনাজ পাহলৱী
* ৰাজকুমাৰ আলী ৰেজা পাহলৱী (জন্ম ১৯৬৬)
* ৰাজকুমাৰী লেইলা পাহলৱী
}}
| house = পাহলৱী বংশ (বিবাহৰদ্বাৰা)
| father = সোহৰাব দিবা
| mother = ফৰিদেহ ঘোটবি
| birth_name = ফাৰাহ দিবা
| birth_date = {{Birth date and age|1938|10|14|df=y}}
| birth_place = [[তেহৰাণ]], ইৰাণ
| religion = বাৰ ছিয়া ইছলাম
| signature = [[File:Farah Pahlavi signature.svg|125px]]&lt;br/&gt;পাৰ্চী স্বাক্ষৰ
[[File:Latin signature of Farah Pahlavi.svg|150px]]&lt;br/&gt;লেটিন স্বাক্ষৰ
| succession1 = পাহলৱী বংশৰ প্ৰতিনিধি শাসক
| reign1 = ২৭ জুলাই ১৯৮০ – ৩১ অক্টোবৰ ১৯৮০
| predecessor1 = [[মহম্মদ ৰেজা পাহলৱী]]
| successor1 = ৰেজা পাহলৱী
| native_lang1=পাৰ্চী
| native_lang1_name1 = {{lang|fa|فرح پهلوی}}
}}

'''ফাৰাহ পাহলৱী ({{lang-en| Farah Pahlavi}})'''; (জন্ম: ১৪ অক্টোবৰ, ১৯৩৮) ইৰানৰ পাহলৱী ৰাজবংশৰ এগৰাকী সদস্য। ইৰাণৰ শেষ ৰাণী আৰু সম্ৰাজ্ঞী, আৰু ইৰাণৰ শেষৰ শ্বাহ [[মহম্মদ ৰেজা পাহলৱী]]ৰ তৃতীয় পত্নী আৰু বিধৱা। 

ফাৰাহ ইৰাণৰ এক সম্ভ্ৰান্ত পৰিয়ালত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল যদিও তেখেতৰ পিতৃ সৰু কালতে মৃত্যুৰ বাবে পৰিয়ালটো আৰ্থিকভাৱে দুৰ্বল হৈ পৰিছিল। [[পেৰিছ]]ত স্থাপত্যকলা অধ্যয়ন&lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=8NIwBwAAQBAJ&amp;q=farah+diba+studied+architecture+at+the+Ecole+sp%C3%A9ciale+d'architecture&amp;pg=PA93|title=Translation, History and Arts: New Horizons in Asian Interdisciplinary Humanities Research|last=Meng|first=J. I.|date=29 July 2013|publisher=Cambridge Scholars Publishing|isbn=9781443851176|language=en}}&lt;/ref&gt;  কৰি থাকোঁতে [[ইৰাণ]]ৰ দূতাবাসত শ্বাহক লগ পায় আৰু ১৯৫৯ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত শ্বাহৰ সৈতে বিবাহপাশত আবদ্ধ হয়। শ্বাহৰ প্ৰথম দুটা বিবাহৰপৰা পুত্ৰ জন্ম হোৱা নাছিল। সিংহাসনত উত্তৰাধিকাৰীত্বৰ বাবে এজন ৰাজকুমাৰৰ প্ৰয়োজনীয়তা অনুভৱ হয়। সেয়েহে পিছৰ বছৰৰ অক্টোবৰ মাহত ক্ৰাউন প্ৰিন্স ৰেজাৰ জন্মদিনা সমগ্ৰ দেশতে উদ্‌যাপন কৰা হয়। এগৰাকী দানবীৰ হিচাপে তেওঁ অসংখ্য দাতব্য সংস্থা স্থাপন কৰি ইৰাণী সমাজৰ কল্যাণৰ প্ৰসাৰ ঘটাইছিল; তেওঁ শ্বিৰাজ বিশ্ববিদ্যালয়ও প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। ইৰাণৰ প্ৰথমখন আমেৰিকান শৈলীৰ বিশ্ববিদ্যালয় আৰু মহিলা ছাত্ৰীৰ সংখ্যা বৃদ্ধিত মূল ভূমিকা পালন কৰিছিল। বিদেশী সংগ্ৰহালয়ৰপৰা ইৰাণৰ সামগ্ৰী ইৰাণলৈ ঘূৰাই অনাত সহায় কৰিছিল। 

১৯৭৮ চনলৈকে ধনী আৰু দুখীয়াৰ মাজত ক্ৰমাৎ বৃদ্ধি পোৱা বৈষম্যৰ বাবে সমগ্ৰ ইৰাণতে সাম্ৰাজ্যবাদ বিৰোধী অশান্তি দ্ৰুতগতিত বৃদ্ধি পাইছিল আৰু এই অশান্তিয়ে স্পষ্টভাৱে আগতীয়া বিপ্লৱৰ সংকেত দিছিল। এই ভাবুকিৰ সন্মুখীন হৈ ফাৰাহ আৰু শ্বাহে মৃত্যুদণ্ডৰ আশংকাত ১৯৭৯ চনৰ জানুৱাৰী মাহত দেশ এৰি পলায়ন কৰে। ইয়াৰ বাবেই বেছিভাগ দেশেই তেওঁলোকক আশ্ৰয় প্ৰদান কৰিবলৈ দ্বিধাবোধ কৰিছিল; কেৱল আনোৱাৰ সাদাতৰ ইজিপ্তইহে তেওঁলোকক আশ্ৰয় দিছিল। তেওঁলোক ঘূৰি অহা হ’লে মৃত্যুদণ্ডৰ সন্মুখীন হ’বলগীয়া হ’লহেঁতেন। এই ভয় আৰু দুৰ্বল স্বাস্থ্যৰ বাবেই ১৯৮০ চনৰ জুলাই মাহত মহম্মদ ৰেজাৰ নিৰ্বাসনত মৃত্যু হয়। &lt;ref&gt;{{Cite web |date=2017-01-13 |title=The last days of the Shah |url=http://www.thefridaytimes.com/2017/01/13/the-last-days-of-the-shah/ |access-date=2026-04-18 |website=The Friday Times |language=en}}&lt;/ref&gt;  ১৯৮০ চনৰ অক্টোবৰ মাহলৈকে ফাৰাহে পাহলৱী বংশৰ প্ৰতিনিধি শাসক হিচাপে বাঘজৰী দখল কৰে। ১৯৮০ চনৰ অক্টোবৰ মাহত তেওঁৰ পুত্ৰ ৰেজা পাহলৱীয়ে নিজকে ইৰাণৰ শ্বাহ ঘোষণা কৰি মাতৃ ফাৰাহৰ প্ৰতিনিধি শাসকৰ ভূমিকা অন্ত পৰে। 
==প্ৰাথমিক জীৱন আৰু শৈশৱ==
১৯৩৮ চনৰ ১৪ অক্টোবৰত ইৰাণৰ তেহৰাণত এটা উচ্চ সম্ভ্ৰান্ত পৰিয়ালত ফাৰাহ ডিবাৰ জন্ম হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite book|title=The life and times of the Shah|url=https://archive.org/details/lifetimesshah00afkh|url-access=limited|first=Gholam Reza|last=Afkhami|page=[https://archive.org/details/lifetimesshah00afkh/page/n62 44]|isbn=978-0-520-25328-5|publisher=University of California Press|edition=1|date=12 January 2009}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;books.google.com&quot;&gt;{{cite book|author=Shakibi, Zhand|url=https://books.google.com/books?id=ZlptU4A2HkUC |title=Revolutions and the Collapse of Monarchy: Human Agency and the Making of Revolution in France, Russia, and Iran|publisher= I.B. Tauris|year=2007|isbn= 978-1-84511-292-9|page=90}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Taheri, Amir 1991. p. 160&quot;&gt;Taheri, Amir. ''The Unknown Life of the Shah''. Hutchinson, 1991. {{ISBN|0-09-174860-7}}; p. 160&lt;/ref&gt; কেপ্তেইন সোহৰাব দিবা (১৮৯৯–১৯৪৮) আৰু তেওঁৰ পত্নী ফৰিদেহ ঘোটিবি (১৯২০–২০০০)ৰ একমাত্ৰ সন্তান। ফাৰাহৰ পিতৃৰ পৰিয়াল আজাৰবাইজান মূলৰ ইৰাণী আছিল। প্ৰাক্তন শ্বাহবানু ফাৰাহৰ স্মৃতিগ্ৰন্থই ইংগিত দিয়ে যে তেওঁৰ পিতৃৰ পৰিয়ালটো আজাৰবাইজান মূলৰ ইৰাণী আছিল আৰু মাকৰ পৰিয়ালটো কেছপিয়ান সাগৰৰ ইৰাণৰ উপকূলৰ লাহিজানৰ গিলক বংশৰ আছিল। 

দেউতাকৰ যোগেদি ফাৰাহ তুলনামূলকভাৱে ধনী পৰিয়ালৰ সন্তান আছিল। ১৯ শতিকাৰ শেষৰফালে তেওঁৰ ককাক আছিল এজন সফল কূটনীতিবিদ যিয়ে ৰাছিয়াৰ চেণ্ট পিটাৰ্ছবাৰ্গত থকা ৰোমানভ আদালতত ইৰাণৰ ৰাষ্ট্ৰদূত হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite book|first=Nooshin Saeidosadat|last=Manshadi|url=https://books.google.com/books?id=Wqp4EAAAQBAJ&amp;dq=Farah+Diba+ambassador+Russia&amp;pg=PA125|title=Farewell My Queens: from Marie Antoinette to Farah Diba|isbn=9782382362716|publisher=Marjorie S. Maman|date=29 June 2022|pages=125}}&lt;/ref&gt; তেওঁৰ পিতৃ আছিল ছ’ভাৰেইন ইৰাণী সশস্ত্ৰ বাহিনীৰ এজন বিষয়া যিয়ে চেণ্ট চাইৰৰ ফৰাচী সামৰিক একাডেমীৰপৰা স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰিছিল। 

ফাৰাহে তেওঁৰ স্মৃতিগ্ৰন্থত লিখিছে যে তেওঁৰ পিতৃৰ সৈতে তেওঁৰ ঘনিষ্ঠ সম্পৰ্ক আছিল আৰু ১৯৪৮ চনত তেওঁৰ অভাৱনীয় মৃত্যুৱে তেওঁক গভীৰভাৱে প্ৰভাবিত কৰিছিল। সেই সময়ত তাইৰ পৰিয়ালৰ আৰ্থিক অৱস্থা কঠিন হৈ পৰিছিল। এনে পৰিস্থিতিত উত্তৰ তেহৰাণৰ বৃহত্তৰ পৰিয়ালৰ ভিলাৰপৰা মাতৃ ফৰিদা ঘাটাবীৰ ভাতৃদ্বয়ৰ এপাৰ্টমেণ্টলৈ গুচি যাবলৈ বাধ্য হয়। 

==শিক্ষা আৰু বিবাহ==
ফাৰাহে তেহৰাণৰ ইটালিয়ান স্কুলত, তাৰ পিছত ষোল্ল বছৰ বয়সলৈকে ফৰাচী জিন ডি আৰ্ক স্কুলত আৰু পিছলৈ লিকি ৰাজী স্কুলত শিক্ষা গ্ৰহণ কৰে। সৰুতে ফাৰা এগৰাকী খেলুৱৈ আৰু নিজৰ স্কুলৰ বাস্কেটবল দলৰ অধিনায়ক আছিল। 

তেহৰাণৰ লিকি ৰাজীত অধ্যয়ন সমাপ্ত কৰাৰ পাছত ফাৰাহৰ স্থাপত্যৰ প্ৰতি আগ্ৰহে পেৰিছৰ ইক'ল স্পেচিয়েল ডি আৰ্কিটেকচাৰত &lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=8NIwBwAAQBAJ&amp;q=farah+diba+studied+architecture+at+the+Ecole+sp%C3%A9ciale+d'architecture&amp;pg=PA93|title=Translation, History and Arts: New Horizons in Asian Interdisciplinary Humanities Research|last=Meng|first=J. I.|date=29 July 2013|publisher=Cambridge Scholars Publishing|isbn=9781443851176|language=en}}&lt;/ref&gt; পঢ়িবলৈ বাধ্য হয়,য'ত তেওঁ ফৰাচী পৰিষ্কাৰ-পৰিচ্ছন্নতাবিদ এলবাৰ্ট বেছনৰ অধীনত অধ্যয়ন কৰে। 

সেই সময়ত বিদেশত অধ্যয়ন কৰা বহু ইৰাণী ছাত্ৰ-ছাত্ৰী ৰাজ্যিক অনুদানৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল আছিল। সেয়ে শ্বাহে যেতিয়া ৰাষ্ট্ৰপতি হিচাপে চৰকাৰী ভ্ৰমণত বিদেশ ভ্ৰমণ কৰিছিল তেতিয়া তেওঁ প্ৰায়ে নিৰ্বাচিত স্থানীয় ইৰাণী ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ সৈতে সাক্ষাৎ কৰিছিল। ১৯৫২ চনত পেৰিছত থকা ইৰাণৰ দূতাবাসত এখন বৈঠকৰ সময়ত মহম্মদ ৰেজা পাহলৱীৰ সৈতে ফাৰাহ ডিবাৰ প্ৰথম চিনাকি হৈছিল। 

১৯৫৯ চনৰ গ্ৰীষ্মকালত ফাৰাহ তেহৰাণলৈ উভতি অহাৰ পাছত মহম্মদ ৰেজা পাহলাৱী আৰু ফাৰাহ দিবাই আনুষ্ঠানিক নৃত্যত অংশ লয়, যিটো শ্বাহৰ কন্যা ৰাজকুমাৰী শ্বাহনাজ পাহলৱীয়ে পূৰ্বতে আয়োজন কৰিছিল। 

১৯৫৯ চনৰ ২৩ নৱেম্বৰত এই দম্পতীহালে নিজৰ বিবাহ ঠিক হোৱাৰ কথা ঘোষণা কৰে।

==তথ্যৰ উৎস==
{{reflist}}

==টোকা==
{{Notelist}}

==বাহ্যিক সংযোগ==
{{Commons category}}
* {{Official website|http://www.farahpahlavi.org/ }}
[[শ্ৰেণী:শাসক]]
[[শ্ৰেণী:মহিলা ৰাজনীতিবিদ]]
[[শ্ৰেণী:ইৰাণৰ ব্যক্তি]]</text>
      <sha1>2c3vr02zgkmofgv6yavotg0o5wazmsz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>607126</id>
      <parentid>607124</parentid>
      <timestamp>2026-05-18T15:05:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>নৰুনা বৰুৱা</username>
        <id>44897</id>
      </contributor>
      <comment>/* শিক্ষা আৰু বিবাহ */</comment>
      <origin>607126</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15639" sha1="i8g009s4y2rp7wl5idkt8z1qlk5k385" xml:space="preserve">{{Short description|Queen-Empress of Iran from 1959 to 1979}}
{{Infobox royalty
| consort = yes
| name = ফাৰাহ পহলৱী
| title = '''শ্বাহবানু'''
| image = Shahbanu of Iran.jpg
| caption = চৰকাৰী প্ৰতিকৃতি,১৯৭৩ চন
| succession = ইৰাণৰ ৰাণী/ সম্ৰাজ্ঞী পত্নী {{efn|The title of ''[[shahbanu]]'' (empress) was devised especially for Farah prior to her coronation.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=32Uu7SJMUYA|title=Shahbanou (Documentary)|publisher=Farah Pahlavi's Official YouTube Channel|date=25 December 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://farahpahlavi.org/queen-farah-pahlavi/|title=Queen Farah Pahlavi|work=farahpahlavi.org|access-date=27 January 2024}}&lt;/ref&gt;}}
| reign = ২১ ডিচেম্বৰ ১৯৫৯ – ১১ ফেব্ৰুৱাৰী ১৯৭৯
| cor-type = মহম্মদ ৰেজা পাহলৱীৰ ৰাজ অভিষেক
| coronation = ১৯৬৭ চনৰ ২৬ অক্টোবৰ
| spouse = {{marriage|[[মহম্মদ ৰেজা পাহলৱী]]|1959|1980|reason=মহম্মদ ৰেজা পাহলৱীৰ মৃত্যু আৰু ৰাজ্যিক অন্ত্যেষ্টিক্ৰিয়া}}
| issue = {{plainlist|
* ৰাজকুমাৰ ৰেজা পাহলৱী
* ৰাজকুমাৰী ফাৰাহনাজ পাহলৱী
* ৰাজকুমাৰ আলী ৰেজা পাহলৱী (জন্ম ১৯৬৬)
* ৰাজকুমাৰী লেইলা পাহলৱী
}}
| house = পাহলৱী বংশ (বিবাহৰদ্বাৰা)
| father = সোহৰাব দিবা
| mother = ফৰিদেহ ঘোটবি
| birth_name = ফাৰাহ দিবা
| birth_date = {{Birth date and age|1938|10|14|df=y}}
| birth_place = [[তেহৰাণ]], ইৰাণ
| religion = বাৰ ছিয়া ইছলাম
| signature = [[File:Farah Pahlavi signature.svg|125px]]&lt;br/&gt;পাৰ্চী স্বাক্ষৰ
[[File:Latin signature of Farah Pahlavi.svg|150px]]&lt;br/&gt;লেটিন স্বাক্ষৰ
| succession1 = পাহলৱী বংশৰ প্ৰতিনিধি শাসক
| reign1 = ২৭ জুলাই ১৯৮০ – ৩১ অক্টোবৰ ১৯৮০
| predecessor1 = [[মহম্মদ ৰেজা পাহলৱী]]
| successor1 = ৰেজা পাহলৱী
| native_lang1=পাৰ্চী
| native_lang1_name1 = {{lang|fa|فرح پهلوی}}
}}

'''ফাৰাহ পাহলৱী ({{lang-en| Farah Pahlavi}})'''; (জন্ম: ১৪ অক্টোবৰ, ১৯৩৮) ইৰানৰ পাহলৱী ৰাজবংশৰ এগৰাকী সদস্য। ইৰাণৰ শেষ ৰাণী আৰু সম্ৰাজ্ঞী, আৰু ইৰাণৰ শেষৰ শ্বাহ [[মহম্মদ ৰেজা পাহলৱী]]ৰ তৃতীয় পত্নী আৰু বিধৱা। 

ফাৰাহ ইৰাণৰ এক সম্ভ্ৰান্ত পৰিয়ালত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল যদিও তেখেতৰ পিতৃ সৰু কালতে মৃত্যুৰ বাবে পৰিয়ালটো আৰ্থিকভাৱে দুৰ্বল হৈ পৰিছিল। [[পেৰিছ]]ত স্থাপত্যকলা অধ্যয়ন&lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=8NIwBwAAQBAJ&amp;q=farah+diba+studied+architecture+at+the+Ecole+sp%C3%A9ciale+d'architecture&amp;pg=PA93|title=Translation, History and Arts: New Horizons in Asian Interdisciplinary Humanities Research|last=Meng|first=J. I.|date=29 July 2013|publisher=Cambridge Scholars Publishing|isbn=9781443851176|language=en}}&lt;/ref&gt;  কৰি থাকোঁতে [[ইৰাণ]]ৰ দূতাবাসত শ্বাহক লগ পায় আৰু ১৯৫৯ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত শ্বাহৰ সৈতে বিবাহপাশত আবদ্ধ হয়। শ্বাহৰ প্ৰথম দুটা বিবাহৰপৰা পুত্ৰ জন্ম হোৱা নাছিল। সিংহাসনত উত্তৰাধিকাৰীত্বৰ বাবে এজন ৰাজকুমাৰৰ প্ৰয়োজনীয়তা অনুভৱ হয়। সেয়েহে পিছৰ বছৰৰ অক্টোবৰ মাহত ক্ৰাউন প্ৰিন্স ৰেজাৰ জন্মদিনা সমগ্ৰ দেশতে উদ্‌যাপন কৰা হয়। এগৰাকী দানবীৰ হিচাপে তেওঁ অসংখ্য দাতব্য সংস্থা স্থাপন কৰি ইৰাণী সমাজৰ কল্যাণৰ প্ৰসাৰ ঘটাইছিল; তেওঁ শ্বিৰাজ বিশ্ববিদ্যালয়ও প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। ইৰাণৰ প্ৰথমখন আমেৰিকান শৈলীৰ বিশ্ববিদ্যালয় আৰু মহিলা ছাত্ৰীৰ সংখ্যা বৃদ্ধিত মূল ভূমিকা পালন কৰিছিল। বিদেশী সংগ্ৰহালয়ৰপৰা ইৰাণৰ সামগ্ৰী ইৰাণলৈ ঘূৰাই অনাত সহায় কৰিছিল। 

১৯৭৮ চনলৈকে ধনী আৰু দুখীয়াৰ মাজত ক্ৰমাৎ বৃদ্ধি পোৱা বৈষম্যৰ বাবে সমগ্ৰ ইৰাণতে সাম্ৰাজ্যবাদ বিৰোধী অশান্তি দ্ৰুতগতিত বৃদ্ধি পাইছিল আৰু এই অশান্তিয়ে স্পষ্টভাৱে আগতীয়া বিপ্লৱৰ সংকেত দিছিল। এই ভাবুকিৰ সন্মুখীন হৈ ফাৰাহ আৰু শ্বাহে মৃত্যুদণ্ডৰ আশংকাত ১৯৭৯ চনৰ জানুৱাৰী মাহত দেশ এৰি পলায়ন কৰে। ইয়াৰ বাবেই বেছিভাগ দেশেই তেওঁলোকক আশ্ৰয় প্ৰদান কৰিবলৈ দ্বিধাবোধ কৰিছিল; কেৱল আনোৱাৰ সাদাতৰ ইজিপ্তইহে তেওঁলোকক আশ্ৰয় দিছিল। তেওঁলোক ঘূৰি অহা হ’লে মৃত্যুদণ্ডৰ সন্মুখীন হ’বলগীয়া হ’লহেঁতেন। এই ভয় আৰু দুৰ্বল স্বাস্থ্যৰ বাবেই ১৯৮০ চনৰ জুলাই মাহত মহম্মদ ৰেজাৰ নিৰ্বাসনত মৃত্যু হয়। &lt;ref&gt;{{Cite web |date=2017-01-13 |title=The last days of the Shah |url=http://www.thefridaytimes.com/2017/01/13/the-last-days-of-the-shah/ |access-date=2026-04-18 |website=The Friday Times |language=en}}&lt;/ref&gt;  ১৯৮০ চনৰ অক্টোবৰ মাহলৈকে ফাৰাহে পাহলৱী বংশৰ প্ৰতিনিধি শাসক হিচাপে বাঘজৰী দখল কৰে। ১৯৮০ চনৰ অক্টোবৰ মাহত তেওঁৰ পুত্ৰ ৰেজা পাহলৱীয়ে নিজকে ইৰাণৰ শ্বাহ ঘোষণা কৰি মাতৃ ফাৰাহৰ প্ৰতিনিধি শাসকৰ ভূমিকা অন্ত পৰে। 
==প্ৰাথমিক জীৱন আৰু শৈশৱ==
১৯৩৮ চনৰ ১৪ অক্টোবৰত ইৰাণৰ তেহৰাণত এটা উচ্চ সম্ভ্ৰান্ত পৰিয়ালত ফাৰাহ ডিবাৰ জন্ম হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite book|title=The life and times of the Shah|url=https://archive.org/details/lifetimesshah00afkh|url-access=limited|first=Gholam Reza|last=Afkhami|page=[https://archive.org/details/lifetimesshah00afkh/page/n62 44]|isbn=978-0-520-25328-5|publisher=University of California Press|edition=1|date=12 January 2009}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;books.google.com&quot;&gt;{{cite book|author=Shakibi, Zhand|url=https://books.google.com/books?id=ZlptU4A2HkUC |title=Revolutions and the Collapse of Monarchy: Human Agency and the Making of Revolution in France, Russia, and Iran|publisher= I.B. Tauris|year=2007|isbn= 978-1-84511-292-9|page=90}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Taheri, Amir 1991. p. 160&quot;&gt;Taheri, Amir. ''The Unknown Life of the Shah''. Hutchinson, 1991. {{ISBN|0-09-174860-7}}; p. 160&lt;/ref&gt; কেপ্তেইন সোহৰাব দিবা (১৮৯৯–১৯৪৮) আৰু তেওঁৰ পত্নী ফৰিদেহ ঘোটিবি (১৯২০–২০০০)ৰ একমাত্ৰ সন্তান। ফাৰাহৰ পিতৃৰ পৰিয়াল আজাৰবাইজান মূলৰ ইৰাণী আছিল। প্ৰাক্তন শ্বাহবানু ফাৰাহৰ স্মৃতিগ্ৰন্থই ইংগিত দিয়ে যে তেওঁৰ পিতৃৰ পৰিয়ালটো আজাৰবাইজান মূলৰ ইৰাণী আছিল আৰু মাকৰ পৰিয়ালটো কেছপিয়ান সাগৰৰ ইৰাণৰ উপকূলৰ লাহিজানৰ গিলক বংশৰ আছিল। 

দেউতাকৰ যোগেদি ফাৰাহ তুলনামূলকভাৱে ধনী পৰিয়ালৰ সন্তান আছিল। ১৯ শতিকাৰ শেষৰফালে তেওঁৰ ককাক আছিল এজন সফল কূটনীতিবিদ যিয়ে ৰাছিয়াৰ চেণ্ট পিটাৰ্ছবাৰ্গত থকা ৰোমানভ আদালতত ইৰাণৰ ৰাষ্ট্ৰদূত হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite book|first=Nooshin Saeidosadat|last=Manshadi|url=https://books.google.com/books?id=Wqp4EAAAQBAJ&amp;dq=Farah+Diba+ambassador+Russia&amp;pg=PA125|title=Farewell My Queens: from Marie Antoinette to Farah Diba|isbn=9782382362716|publisher=Marjorie S. Maman|date=29 June 2022|pages=125}}&lt;/ref&gt; তেওঁৰ পিতৃ আছিল ছ’ভাৰেইন ইৰাণী সশস্ত্ৰ বাহিনীৰ এজন বিষয়া যিয়ে চেণ্ট চাইৰৰ ফৰাচী সামৰিক একাডেমীৰপৰা স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰিছিল। 

ফাৰাহে তেওঁৰ স্মৃতিগ্ৰন্থত লিখিছে যে তেওঁৰ পিতৃৰ সৈতে তেওঁৰ ঘনিষ্ঠ সম্পৰ্ক আছিল আৰু ১৯৪৮ চনত তেওঁৰ অভাৱনীয় মৃত্যুৱে তেওঁক গভীৰভাৱে প্ৰভাবিত কৰিছিল। সেই সময়ত তাইৰ পৰিয়ালৰ আৰ্থিক অৱস্থা কঠিন হৈ পৰিছিল। এনে পৰিস্থিতিত উত্তৰ তেহৰাণৰ বৃহত্তৰ পৰিয়ালৰ ভিলাৰপৰা মাতৃ ফৰিদা ঘাটাবীৰ ভাতৃদ্বয়ৰ এপাৰ্টমেণ্টলৈ গুচি যাবলৈ বাধ্য হয়। 

==শিক্ষা আৰু পৰিয়াল==
[[File:ShahanshahRoyalFamily2.jpg|thumb|right|ফাৰাহ আৰু মহম্মদ ৰেজাই তেওঁলোকৰ চাৰিটা সন্তানৰ সৈতে, ১৯৭৩ ]]
ফাৰাহে তেহৰাণৰ ইটালিয়ান স্কুলত, তাৰ পিছত ষোল্ল বছৰ বয়সলৈকে ফৰাচী জিন ডি আৰ্ক স্কুলত আৰু পিছলৈ লিকি ৰাজী স্কুলত শিক্ষা গ্ৰহণ কৰে। সৰুতে ফাৰা এগৰাকী খেলুৱৈ আৰু নিজৰ স্কুলৰ বাস্কেটবল দলৰ অধিনায়ক আছিল। 

তেহৰাণৰ লিকি ৰাজীত অধ্যয়ন সমাপ্ত কৰাৰ পাছত ফাৰাহৰ স্থাপত্যৰ প্ৰতি আগ্ৰহে পেৰিছৰ ইক'ল স্পেচিয়েল ডি আৰ্কিটেকচাৰত &lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=8NIwBwAAQBAJ&amp;q=farah+diba+studied+architecture+at+the+Ecole+sp%C3%A9ciale+d'architecture&amp;pg=PA93|title=Translation, History and Arts: New Horizons in Asian Interdisciplinary Humanities Research|last=Meng|first=J. I.|date=29 July 2013|publisher=Cambridge Scholars Publishing|isbn=9781443851176|language=en}}&lt;/ref&gt; পঢ়িবলৈ বাধ্য হয়,য'ত তেওঁ ফৰাচী পৰিষ্কাৰ-পৰিচ্ছন্নতাবিদ এলবাৰ্ট বেছনৰ অধীনত অধ্যয়ন কৰে। 

সেই সময়ত বিদেশত অধ্যয়ন কৰা বহু ইৰাণী ছাত্ৰ-ছাত্ৰী ৰাজ্যিক অনুদানৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল আছিল। সেয়ে শ্বাহে যেতিয়া ৰাষ্ট্ৰপতি হিচাপে চৰকাৰী ভ্ৰমণত বিদেশ ভ্ৰমণ কৰিছিল তেতিয়া তেওঁ প্ৰায়ে নিৰ্বাচিত স্থানীয় ইৰাণী ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ সৈতে সাক্ষাৎ কৰিছিল। ১৯৫২ চনত পেৰিছত থকা ইৰাণৰ দূতাবাসত এখন বৈঠকৰ সময়ত মহম্মদ ৰেজা পাহলৱীৰ সৈতে ফাৰাহ ডিবাৰ প্ৰথম চিনাকি হৈছিল। 

১৯৫৯ চনৰ গ্ৰীষ্মকালত ফাৰাহ তেহৰাণলৈ উভতি অহাৰ পাছত মহম্মদ ৰেজা পাহলাৱী আৰু ফাৰাহ দিবাই আনুষ্ঠানিক নৃত্যত অংশ লয়, যিটো শ্বাহৰ কন্যা ৰাজকুমাৰী শ্বাহনাজ পাহলৱীয়ে পূৰ্বতে আয়োজন কৰিছিল। 

১৯৫৯ চনৰ ২৩ নৱেম্বৰত এই দম্পতীহালে নিজৰ বিবাহ ঠিক হোৱাৰ কথা ঘোষণা কৰে।

==তথ্যৰ উৎস==
{{reflist}}

==টোকা==
{{Notelist}}

==বাহ্যিক সংযোগ==
{{Commons category}}
* {{Official website|http://www.farahpahlavi.org/ }}
[[শ্ৰেণী:শাসক]]
[[শ্ৰেণী:মহিলা ৰাজনীতিবিদ]]
[[শ্ৰেণী:ইৰাণৰ ব্যক্তি]]</text>
      <sha1>i8g009s4y2rp7wl5idkt8z1qlk5k385</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>607127</id>
      <parentid>607126</parentid>
      <timestamp>2026-05-18T15:06:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>নৰুনা বৰুৱা</username>
        <id>44897</id>
      </contributor>
      <comment>/* শিক্ষা আৰু পৰিয়াল */</comment>
      <origin>607127</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15636" sha1="n6q0oa4kv79r3i8ko6gnegxzargai0v" xml:space="preserve">{{Short description|Queen-Empress of Iran from 1959 to 1979}}
{{Infobox royalty
| consort = yes
| name = ফাৰাহ পহলৱী
| title = '''শ্বাহবানু'''
| image = Shahbanu of Iran.jpg
| caption = চৰকাৰী প্ৰতিকৃতি,১৯৭৩ চন
| succession = ইৰাণৰ ৰাণী/ সম্ৰাজ্ঞী পত্নী {{efn|The title of ''[[shahbanu]]'' (empress) was devised especially for Farah prior to her coronation.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=32Uu7SJMUYA|title=Shahbanou (Documentary)|publisher=Farah Pahlavi's Official YouTube Channel|date=25 December 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://farahpahlavi.org/queen-farah-pahlavi/|title=Queen Farah Pahlavi|work=farahpahlavi.org|access-date=27 January 2024}}&lt;/ref&gt;}}
| reign = ২১ ডিচেম্বৰ ১৯৫৯ – ১১ ফেব্ৰুৱাৰী ১৯৭৯
| cor-type = মহম্মদ ৰেজা পাহলৱীৰ ৰাজ অভিষেক
| coronation = ১৯৬৭ চনৰ ২৬ অক্টোবৰ
| spouse = {{marriage|[[মহম্মদ ৰেজা পাহলৱী]]|1959|1980|reason=মহম্মদ ৰেজা পাহলৱীৰ মৃত্যু আৰু ৰাজ্যিক অন্ত্যেষ্টিক্ৰিয়া}}
| issue = {{plainlist|
* ৰাজকুমাৰ ৰেজা পাহলৱী
* ৰাজকুমাৰী ফাৰাহনাজ পাহলৱী
* ৰাজকুমাৰ আলী ৰেজা পাহলৱী (জন্ম ১৯৬৬)
* ৰাজকুমাৰী লেইলা পাহলৱী
}}
| house = পাহলৱী বংশ (বিবাহৰদ্বাৰা)
| father = সোহৰাব দিবা
| mother = ফৰিদেহ ঘোটবি
| birth_name = ফাৰাহ দিবা
| birth_date = {{Birth date and age|1938|10|14|df=y}}
| birth_place = [[তেহৰাণ]], ইৰাণ
| religion = বাৰ ছিয়া ইছলাম
| signature = [[File:Farah Pahlavi signature.svg|125px]]&lt;br/&gt;পাৰ্চী স্বাক্ষৰ
[[File:Latin signature of Farah Pahlavi.svg|150px]]&lt;br/&gt;লেটিন স্বাক্ষৰ
| succession1 = পাহলৱী বংশৰ প্ৰতিনিধি শাসক
| reign1 = ২৭ জুলাই ১৯৮০ – ৩১ অক্টোবৰ ১৯৮০
| predecessor1 = [[মহম্মদ ৰেজা পাহলৱী]]
| successor1 = ৰেজা পাহলৱী
| native_lang1=পাৰ্চী
| native_lang1_name1 = {{lang|fa|فرح پهلوی}}
}}

'''ফাৰাহ পাহলৱী ({{lang-en| Farah Pahlavi}})'''; (জন্ম: ১৪ অক্টোবৰ, ১৯৩৮) ইৰানৰ পাহলৱী ৰাজবংশৰ এগৰাকী সদস্য। ইৰাণৰ শেষ ৰাণী আৰু সম্ৰাজ্ঞী, আৰু ইৰাণৰ শেষৰ শ্বাহ [[মহম্মদ ৰেজা পাহলৱী]]ৰ তৃতীয় পত্নী আৰু বিধৱা। 

ফাৰাহ ইৰাণৰ এক সম্ভ্ৰান্ত পৰিয়ালত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল যদিও তেখেতৰ পিতৃ সৰু কালতে মৃত্যুৰ বাবে পৰিয়ালটো আৰ্থিকভাৱে দুৰ্বল হৈ পৰিছিল। [[পেৰিছ]]ত স্থাপত্যকলা অধ্যয়ন&lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=8NIwBwAAQBAJ&amp;q=farah+diba+studied+architecture+at+the+Ecole+sp%C3%A9ciale+d'architecture&amp;pg=PA93|title=Translation, History and Arts: New Horizons in Asian Interdisciplinary Humanities Research|last=Meng|first=J. I.|date=29 July 2013|publisher=Cambridge Scholars Publishing|isbn=9781443851176|language=en}}&lt;/ref&gt;  কৰি থাকোঁতে [[ইৰাণ]]ৰ দূতাবাসত শ্বাহক লগ পায় আৰু ১৯৫৯ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত শ্বাহৰ সৈতে বিবাহপাশত আবদ্ধ হয়। শ্বাহৰ প্ৰথম দুটা বিবাহৰপৰা পুত্ৰ জন্ম হোৱা নাছিল। সিংহাসনত উত্তৰাধিকাৰীত্বৰ বাবে এজন ৰাজকুমাৰৰ প্ৰয়োজনীয়তা অনুভৱ হয়। সেয়েহে পিছৰ বছৰৰ অক্টোবৰ মাহত ক্ৰাউন প্ৰিন্স ৰেজাৰ জন্মদিনা সমগ্ৰ দেশতে উদ্‌যাপন কৰা হয়। এগৰাকী দানবীৰ হিচাপে তেওঁ অসংখ্য দাতব্য সংস্থা স্থাপন কৰি ইৰাণী সমাজৰ কল্যাণৰ প্ৰসাৰ ঘটাইছিল; তেওঁ শ্বিৰাজ বিশ্ববিদ্যালয়ও প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। ইৰাণৰ প্ৰথমখন আমেৰিকান শৈলীৰ বিশ্ববিদ্যালয় আৰু মহিলা ছাত্ৰীৰ সংখ্যা বৃদ্ধিত মূল ভূমিকা পালন কৰিছিল। বিদেশী সংগ্ৰহালয়ৰপৰা ইৰাণৰ সামগ্ৰী ইৰাণলৈ ঘূৰাই অনাত সহায় কৰিছিল। 

১৯৭৮ চনলৈকে ধনী আৰু দুখীয়াৰ মাজত ক্ৰমাৎ বৃদ্ধি পোৱা বৈষম্যৰ বাবে সমগ্ৰ ইৰাণতে সাম্ৰাজ্যবাদ বিৰোধী অশান্তি দ্ৰুতগতিত বৃদ্ধি পাইছিল আৰু এই অশান্তিয়ে স্পষ্টভাৱে আগতীয়া বিপ্লৱৰ সংকেত দিছিল। এই ভাবুকিৰ সন্মুখীন হৈ ফাৰাহ আৰু শ্বাহে মৃত্যুদণ্ডৰ আশংকাত ১৯৭৯ চনৰ জানুৱাৰী মাহত দেশ এৰি পলায়ন কৰে। ইয়াৰ বাবেই বেছিভাগ দেশেই তেওঁলোকক আশ্ৰয় প্ৰদান কৰিবলৈ দ্বিধাবোধ কৰিছিল; কেৱল আনোৱাৰ সাদাতৰ ইজিপ্তইহে তেওঁলোকক আশ্ৰয় দিছিল। তেওঁলোক ঘূৰি অহা হ’লে মৃত্যুদণ্ডৰ সন্মুখীন হ’বলগীয়া হ’লহেঁতেন। এই ভয় আৰু দুৰ্বল স্বাস্থ্যৰ বাবেই ১৯৮০ চনৰ জুলাই মাহত মহম্মদ ৰেজাৰ নিৰ্বাসনত মৃত্যু হয়। &lt;ref&gt;{{Cite web |date=2017-01-13 |title=The last days of the Shah |url=http://www.thefridaytimes.com/2017/01/13/the-last-days-of-the-shah/ |access-date=2026-04-18 |website=The Friday Times |language=en}}&lt;/ref&gt;  ১৯৮০ চনৰ অক্টোবৰ মাহলৈকে ফাৰাহে পাহলৱী বংশৰ প্ৰতিনিধি শাসক হিচাপে বাঘজৰী দখল কৰে। ১৯৮০ চনৰ অক্টোবৰ মাহত তেওঁৰ পুত্ৰ ৰেজা পাহলৱীয়ে নিজকে ইৰাণৰ শ্বাহ ঘোষণা কৰি মাতৃ ফাৰাহৰ প্ৰতিনিধি শাসকৰ ভূমিকা অন্ত পৰে। 
==প্ৰাথমিক জীৱন আৰু শৈশৱ==
১৯৩৮ চনৰ ১৪ অক্টোবৰত ইৰাণৰ তেহৰাণত এটা উচ্চ সম্ভ্ৰান্ত পৰিয়ালত ফাৰাহ ডিবাৰ জন্ম হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite book|title=The life and times of the Shah|url=https://archive.org/details/lifetimesshah00afkh|url-access=limited|first=Gholam Reza|last=Afkhami|page=[https://archive.org/details/lifetimesshah00afkh/page/n62 44]|isbn=978-0-520-25328-5|publisher=University of California Press|edition=1|date=12 January 2009}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;books.google.com&quot;&gt;{{cite book|author=Shakibi, Zhand|url=https://books.google.com/books?id=ZlptU4A2HkUC |title=Revolutions and the Collapse of Monarchy: Human Agency and the Making of Revolution in France, Russia, and Iran|publisher= I.B. Tauris|year=2007|isbn= 978-1-84511-292-9|page=90}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Taheri, Amir 1991. p. 160&quot;&gt;Taheri, Amir. ''The Unknown Life of the Shah''. Hutchinson, 1991. {{ISBN|0-09-174860-7}}; p. 160&lt;/ref&gt; কেপ্তেইন সোহৰাব দিবা (১৮৯৯–১৯৪৮) আৰু তেওঁৰ পত্নী ফৰিদেহ ঘোটিবি (১৯২০–২০০০)ৰ একমাত্ৰ সন্তান। ফাৰাহৰ পিতৃৰ পৰিয়াল আজাৰবাইজান মূলৰ ইৰাণী আছিল। প্ৰাক্তন শ্বাহবানু ফাৰাহৰ স্মৃতিগ্ৰন্থই ইংগিত দিয়ে যে তেওঁৰ পিতৃৰ পৰিয়ালটো আজাৰবাইজান মূলৰ ইৰাণী আছিল আৰু মাকৰ পৰিয়ালটো কেছপিয়ান সাগৰৰ ইৰাণৰ উপকূলৰ লাহিজানৰ গিলক বংশৰ আছিল। 

দেউতাকৰ যোগেদি ফাৰাহ তুলনামূলকভাৱে ধনী পৰিয়ালৰ সন্তান আছিল। ১৯ শতিকাৰ শেষৰফালে তেওঁৰ ককাক আছিল এজন সফল কূটনীতিবিদ যিয়ে ৰাছিয়াৰ চেণ্ট পিটাৰ্ছবাৰ্গত থকা ৰোমানভ আদালতত ইৰাণৰ ৰাষ্ট্ৰদূত হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite book|first=Nooshin Saeidosadat|last=Manshadi|url=https://books.google.com/books?id=Wqp4EAAAQBAJ&amp;dq=Farah+Diba+ambassador+Russia&amp;pg=PA125|title=Farewell My Queens: from Marie Antoinette to Farah Diba|isbn=9782382362716|publisher=Marjorie S. Maman|date=29 June 2022|pages=125}}&lt;/ref&gt; তেওঁৰ পিতৃ আছিল ছ’ভাৰেইন ইৰাণী সশস্ত্ৰ বাহিনীৰ এজন বিষয়া যিয়ে চেণ্ট চাইৰৰ ফৰাচী সামৰিক একাডেমীৰপৰা স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰিছিল। 

ফাৰাহে তেওঁৰ স্মৃতিগ্ৰন্থত লিখিছে যে তেওঁৰ পিতৃৰ সৈতে তেওঁৰ ঘনিষ্ঠ সম্পৰ্ক আছিল আৰু ১৯৪৮ চনত তেওঁৰ অভাৱনীয় মৃত্যুৱে তেওঁক গভীৰভাৱে প্ৰভাবিত কৰিছিল। সেই সময়ত তাইৰ পৰিয়ালৰ আৰ্থিক অৱস্থা কঠিন হৈ পৰিছিল। এনে পৰিস্থিতিত উত্তৰ তেহৰাণৰ বৃহত্তৰ পৰিয়ালৰ ভিলাৰপৰা মাতৃ ফৰিদা ঘাটাবীৰ ভাতৃদ্বয়ৰ এপাৰ্টমেণ্টলৈ গুচি যাবলৈ বাধ্য হয়। 

==শিক্ষা আৰু পৰিয়াল==
[[File:ShahanshahRoyalFamily2.jpg|thumb|right|ফাৰাহ আৰু মহম্মদ ৰেজা তেওঁলোকৰ চাৰিটা সন্তানৰ সৈতে, ১৯৭৩ ]]
ফাৰাহে তেহৰাণৰ ইটালিয়ান স্কুলত, তাৰ পিছত ষোল্ল বছৰ বয়সলৈকে ফৰাচী জিন ডি আৰ্ক স্কুলত আৰু পিছলৈ লিকি ৰাজী স্কুলত শিক্ষা গ্ৰহণ কৰে। সৰুতে ফাৰা এগৰাকী খেলুৱৈ আৰু নিজৰ স্কুলৰ বাস্কেটবল দলৰ অধিনায়ক আছিল। 

তেহৰাণৰ লিকি ৰাজীত অধ্যয়ন সমাপ্ত কৰাৰ পাছত ফাৰাহৰ স্থাপত্যৰ প্ৰতি আগ্ৰহে পেৰিছৰ ইক'ল স্পেচিয়েল ডি আৰ্কিটেকচাৰত &lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=8NIwBwAAQBAJ&amp;q=farah+diba+studied+architecture+at+the+Ecole+sp%C3%A9ciale+d'architecture&amp;pg=PA93|title=Translation, History and Arts: New Horizons in Asian Interdisciplinary Humanities Research|last=Meng|first=J. I.|date=29 July 2013|publisher=Cambridge Scholars Publishing|isbn=9781443851176|language=en}}&lt;/ref&gt; পঢ়িবলৈ বাধ্য হয়,য'ত তেওঁ ফৰাচী পৰিষ্কাৰ-পৰিচ্ছন্নতাবিদ এলবাৰ্ট বেছনৰ অধীনত অধ্যয়ন কৰে। 

সেই সময়ত বিদেশত অধ্যয়ন কৰা বহু ইৰাণী ছাত্ৰ-ছাত্ৰী ৰাজ্যিক অনুদানৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল আছিল। সেয়ে শ্বাহে যেতিয়া ৰাষ্ট্ৰপতি হিচাপে চৰকাৰী ভ্ৰমণত বিদেশ ভ্ৰমণ কৰিছিল তেতিয়া তেওঁ প্ৰায়ে নিৰ্বাচিত স্থানীয় ইৰাণী ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ সৈতে সাক্ষাৎ কৰিছিল। ১৯৫২ চনত পেৰিছত থকা ইৰাণৰ দূতাবাসত এখন বৈঠকৰ সময়ত মহম্মদ ৰেজা পাহলৱীৰ সৈতে ফাৰাহ ডিবাৰ প্ৰথম চিনাকি হৈছিল। 

১৯৫৯ চনৰ গ্ৰীষ্মকালত ফাৰাহ তেহৰাণলৈ উভতি অহাৰ পাছত মহম্মদ ৰেজা পাহলাৱী আৰু ফাৰাহ দিবাই আনুষ্ঠানিক নৃত্যত অংশ লয়, যিটো শ্বাহৰ কন্যা ৰাজকুমাৰী শ্বাহনাজ পাহলৱীয়ে পূৰ্বতে আয়োজন কৰিছিল। 

১৯৫৯ চনৰ ২৩ নৱেম্বৰত এই দম্পতীহালে নিজৰ বিবাহ ঠিক হোৱাৰ কথা ঘোষণা কৰে।

==তথ্যৰ উৎস==
{{reflist}}

==টোকা==
{{Notelist}}

==বাহ্যিক সংযোগ==
{{Commons category}}
* {{Official website|http://www.farahpahlavi.org/ }}
[[শ্ৰেণী:শাসক]]
[[শ্ৰেণী:মহিলা ৰাজনীতিবিদ]]
[[শ্ৰেণী:ইৰাণৰ ব্যক্তি]]</text>
      <sha1>n6q0oa4kv79r3i8ko6gnegxzargai0v</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>607128</id>
      <parentid>607127</parentid>
      <timestamp>2026-05-18T15:12:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>নৰুনা বৰুৱা</username>
        <id>44897</id>
      </contributor>
      <comment>/* শিক্ষা আৰু পৰিয়াল */</comment>
      <origin>607128</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17415" sha1="8o9j9j0mws0xb0olvk7rrk03q9t62gc" xml:space="preserve">{{Short description|Queen-Empress of Iran from 1959 to 1979}}
{{Infobox royalty
| consort = yes
| name = ফাৰাহ পহলৱী
| title = '''শ্বাহবানু'''
| image = Shahbanu of Iran.jpg
| caption = চৰকাৰী প্ৰতিকৃতি,১৯৭৩ চন
| succession = ইৰাণৰ ৰাণী/ সম্ৰাজ্ঞী পত্নী {{efn|The title of ''[[shahbanu]]'' (empress) was devised especially for Farah prior to her coronation.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=32Uu7SJMUYA|title=Shahbanou (Documentary)|publisher=Farah Pahlavi's Official YouTube Channel|date=25 December 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://farahpahlavi.org/queen-farah-pahlavi/|title=Queen Farah Pahlavi|work=farahpahlavi.org|access-date=27 January 2024}}&lt;/ref&gt;}}
| reign = ২১ ডিচেম্বৰ ১৯৫৯ – ১১ ফেব্ৰুৱাৰী ১৯৭৯
| cor-type = মহম্মদ ৰেজা পাহলৱীৰ ৰাজ অভিষেক
| coronation = ১৯৬৭ চনৰ ২৬ অক্টোবৰ
| spouse = {{marriage|[[মহম্মদ ৰেজা পাহলৱী]]|1959|1980|reason=মহম্মদ ৰেজা পাহলৱীৰ মৃত্যু আৰু ৰাজ্যিক অন্ত্যেষ্টিক্ৰিয়া}}
| issue = {{plainlist|
* ৰাজকুমাৰ ৰেজা পাহলৱী
* ৰাজকুমাৰী ফাৰাহনাজ পাহলৱী
* ৰাজকুমাৰ আলী ৰেজা পাহলৱী (জন্ম ১৯৬৬)
* ৰাজকুমাৰী লেইলা পাহলৱী
}}
| house = পাহলৱী বংশ (বিবাহৰদ্বাৰা)
| father = সোহৰাব দিবা
| mother = ফৰিদেহ ঘোটবি
| birth_name = ফাৰাহ দিবা
| birth_date = {{Birth date and age|1938|10|14|df=y}}
| birth_place = [[তেহৰাণ]], ইৰাণ
| religion = বাৰ ছিয়া ইছলাম
| signature = [[File:Farah Pahlavi signature.svg|125px]]&lt;br/&gt;পাৰ্চী স্বাক্ষৰ
[[File:Latin signature of Farah Pahlavi.svg|150px]]&lt;br/&gt;লেটিন স্বাক্ষৰ
| succession1 = পাহলৱী বংশৰ প্ৰতিনিধি শাসক
| reign1 = ২৭ জুলাই ১৯৮০ – ৩১ অক্টোবৰ ১৯৮০
| predecessor1 = [[মহম্মদ ৰেজা পাহলৱী]]
| successor1 = ৰেজা পাহলৱী
| native_lang1=পাৰ্চী
| native_lang1_name1 = {{lang|fa|فرح پهلوی}}
}}

'''ফাৰাহ পাহলৱী ({{lang-en| Farah Pahlavi}})'''; (জন্ম: ১৪ অক্টোবৰ, ১৯৩৮) ইৰানৰ পাহলৱী ৰাজবংশৰ এগৰাকী সদস্য। ইৰাণৰ শেষ ৰাণী আৰু সম্ৰাজ্ঞী, আৰু ইৰাণৰ শেষৰ শ্বাহ [[মহম্মদ ৰেজা পাহলৱী]]ৰ তৃতীয় পত্নী আৰু বিধৱা। 

ফাৰাহ ইৰাণৰ এক সম্ভ্ৰান্ত পৰিয়ালত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল যদিও তেখেতৰ পিতৃ সৰু কালতে মৃত্যুৰ বাবে পৰিয়ালটো আৰ্থিকভাৱে দুৰ্বল হৈ পৰিছিল। [[পেৰিছ]]ত স্থাপত্যকলা অধ্যয়ন&lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=8NIwBwAAQBAJ&amp;q=farah+diba+studied+architecture+at+the+Ecole+sp%C3%A9ciale+d'architecture&amp;pg=PA93|title=Translation, History and Arts: New Horizons in Asian Interdisciplinary Humanities Research|last=Meng|first=J. I.|date=29 July 2013|publisher=Cambridge Scholars Publishing|isbn=9781443851176|language=en}}&lt;/ref&gt;  কৰি থাকোঁতে [[ইৰাণ]]ৰ দূতাবাসত শ্বাহক লগ পায় আৰু ১৯৫৯ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত শ্বাহৰ সৈতে বিবাহপাশত আবদ্ধ হয়। শ্বাহৰ প্ৰথম দুটা বিবাহৰপৰা পুত্ৰ জন্ম হোৱা নাছিল। সিংহাসনত উত্তৰাধিকাৰীত্বৰ বাবে এজন ৰাজকুমাৰৰ প্ৰয়োজনীয়তা অনুভৱ হয়। সেয়েহে পিছৰ বছৰৰ অক্টোবৰ মাহত ক্ৰাউন প্ৰিন্স ৰেজাৰ জন্মদিনা সমগ্ৰ দেশতে উদ্‌যাপন কৰা হয়। এগৰাকী দানবীৰ হিচাপে তেওঁ অসংখ্য দাতব্য সংস্থা স্থাপন কৰি ইৰাণী সমাজৰ কল্যাণৰ প্ৰসাৰ ঘটাইছিল; তেওঁ শ্বিৰাজ বিশ্ববিদ্যালয়ও প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। ইৰাণৰ প্ৰথমখন আমেৰিকান শৈলীৰ বিশ্ববিদ্যালয় আৰু মহিলা ছাত্ৰীৰ সংখ্যা বৃদ্ধিত মূল ভূমিকা পালন কৰিছিল। বিদেশী সংগ্ৰহালয়ৰপৰা ইৰাণৰ সামগ্ৰী ইৰাণলৈ ঘূৰাই অনাত সহায় কৰিছিল। 

১৯৭৮ চনলৈকে ধনী আৰু দুখীয়াৰ মাজত ক্ৰমাৎ বৃদ্ধি পোৱা বৈষম্যৰ বাবে সমগ্ৰ ইৰাণতে সাম্ৰাজ্যবাদ বিৰোধী অশান্তি দ্ৰুতগতিত বৃদ্ধি পাইছিল আৰু এই অশান্তিয়ে স্পষ্টভাৱে আগতীয়া বিপ্লৱৰ সংকেত দিছিল। এই ভাবুকিৰ সন্মুখীন হৈ ফাৰাহ আৰু শ্বাহে মৃত্যুদণ্ডৰ আশংকাত ১৯৭৯ চনৰ জানুৱাৰী মাহত দেশ এৰি পলায়ন কৰে। ইয়াৰ বাবেই বেছিভাগ দেশেই তেওঁলোকক আশ্ৰয় প্ৰদান কৰিবলৈ দ্বিধাবোধ কৰিছিল; কেৱল আনোৱাৰ সাদাতৰ ইজিপ্তইহে তেওঁলোকক আশ্ৰয় দিছিল। তেওঁলোক ঘূৰি অহা হ’লে মৃত্যুদণ্ডৰ সন্মুখীন হ’বলগীয়া হ’লহেঁতেন। এই ভয় আৰু দুৰ্বল স্বাস্থ্যৰ বাবেই ১৯৮০ চনৰ জুলাই মাহত মহম্মদ ৰেজাৰ নিৰ্বাসনত মৃত্যু হয়। &lt;ref&gt;{{Cite web |date=2017-01-13 |title=The last days of the Shah |url=http://www.thefridaytimes.com/2017/01/13/the-last-days-of-the-shah/ |access-date=2026-04-18 |website=The Friday Times |language=en}}&lt;/ref&gt;  ১৯৮০ চনৰ অক্টোবৰ মাহলৈকে ফাৰাহে পাহলৱী বংশৰ প্ৰতিনিধি শাসক হিচাপে বাঘজৰী দখল কৰে। ১৯৮০ চনৰ অক্টোবৰ মাহত তেওঁৰ পুত্ৰ ৰেজা পাহলৱীয়ে নিজকে ইৰাণৰ শ্বাহ ঘোষণা কৰি মাতৃ ফাৰাহৰ প্ৰতিনিধি শাসকৰ ভূমিকা অন্ত পৰে। 
==প্ৰাথমিক জীৱন আৰু শৈশৱ==
১৯৩৮ চনৰ ১৪ অক্টোবৰত ইৰাণৰ তেহৰাণত এটা উচ্চ সম্ভ্ৰান্ত পৰিয়ালত ফাৰাহ ডিবাৰ জন্ম হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite book|title=The life and times of the Shah|url=https://archive.org/details/lifetimesshah00afkh|url-access=limited|first=Gholam Reza|last=Afkhami|page=[https://archive.org/details/lifetimesshah00afkh/page/n62 44]|isbn=978-0-520-25328-5|publisher=University of California Press|edition=1|date=12 January 2009}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;books.google.com&quot;&gt;{{cite book|author=Shakibi, Zhand|url=https://books.google.com/books?id=ZlptU4A2HkUC |title=Revolutions and the Collapse of Monarchy: Human Agency and the Making of Revolution in France, Russia, and Iran|publisher= I.B. Tauris|year=2007|isbn= 978-1-84511-292-9|page=90}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Taheri, Amir 1991. p. 160&quot;&gt;Taheri, Amir. ''The Unknown Life of the Shah''. Hutchinson, 1991. {{ISBN|0-09-174860-7}}; p. 160&lt;/ref&gt; কেপ্তেইন সোহৰাব দিবা (১৮৯৯–১৯৪৮) আৰু তেওঁৰ পত্নী ফৰিদেহ ঘোটিবি (১৯২০–২০০০)ৰ একমাত্ৰ সন্তান। ফাৰাহৰ পিতৃৰ পৰিয়াল আজাৰবাইজান মূলৰ ইৰাণী আছিল। প্ৰাক্তন শ্বাহবানু ফাৰাহৰ স্মৃতিগ্ৰন্থই ইংগিত দিয়ে যে তেওঁৰ পিতৃৰ পৰিয়ালটো আজাৰবাইজান মূলৰ ইৰাণী আছিল আৰু মাকৰ পৰিয়ালটো কেছপিয়ান সাগৰৰ ইৰাণৰ উপকূলৰ লাহিজানৰ গিলক বংশৰ আছিল। 

দেউতাকৰ যোগেদি ফাৰাহ তুলনামূলকভাৱে ধনী পৰিয়ালৰ সন্তান আছিল। ১৯ শতিকাৰ শেষৰফালে তেওঁৰ ককাক আছিল এজন সফল কূটনীতিবিদ যিয়ে ৰাছিয়াৰ চেণ্ট পিটাৰ্ছবাৰ্গত থকা ৰোমানভ আদালতত ইৰাণৰ ৰাষ্ট্ৰদূত হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite book|first=Nooshin Saeidosadat|last=Manshadi|url=https://books.google.com/books?id=Wqp4EAAAQBAJ&amp;dq=Farah+Diba+ambassador+Russia&amp;pg=PA125|title=Farewell My Queens: from Marie Antoinette to Farah Diba|isbn=9782382362716|publisher=Marjorie S. Maman|date=29 June 2022|pages=125}}&lt;/ref&gt; তেওঁৰ পিতৃ আছিল ছ’ভাৰেইন ইৰাণী সশস্ত্ৰ বাহিনীৰ এজন বিষয়া যিয়ে চেণ্ট চাইৰৰ ফৰাচী সামৰিক একাডেমীৰপৰা স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰিছিল। 

ফাৰাহে তেওঁৰ স্মৃতিগ্ৰন্থত লিখিছে যে তেওঁৰ পিতৃৰ সৈতে তেওঁৰ ঘনিষ্ঠ সম্পৰ্ক আছিল আৰু ১৯৪৮ চনত তেওঁৰ অভাৱনীয় মৃত্যুৱে তেওঁক গভীৰভাৱে প্ৰভাবিত কৰিছিল। সেই সময়ত তাইৰ পৰিয়ালৰ আৰ্থিক অৱস্থা কঠিন হৈ পৰিছিল। এনে পৰিস্থিতিত উত্তৰ তেহৰাণৰ বৃহত্তৰ পৰিয়ালৰ ভিলাৰপৰা মাতৃ ফৰিদা ঘাটাবীৰ ভাতৃদ্বয়ৰ এপাৰ্টমেণ্টলৈ গুচি যাবলৈ বাধ্য হয়। 

==শিক্ষা আৰু পৰিয়াল==
[[File:ShahanshahRoyalFamily2.jpg|thumb|right|ফাৰাহ আৰু মহম্মদ ৰেজা তেওঁলোকৰ চাৰিটা সন্তানৰ সৈতে, ১৯৭৩ ]]
ফাৰাহে তেহৰাণৰ ইটালিয়ান স্কুলত, তাৰ পিছত ষোল্ল বছৰ বয়সলৈকে ফৰাচী জিন ডি আৰ্ক স্কুলত আৰু পিছলৈ লিকি ৰাজী স্কুলত শিক্ষা গ্ৰহণ কৰে। সৰুতে ফাৰা এগৰাকী খেলুৱৈ আৰু নিজৰ স্কুলৰ বাস্কেটবল দলৰ অধিনায়ক আছিল। 

তেহৰাণৰ লিকি ৰাজীত অধ্যয়ন সমাপ্ত কৰাৰ পাছত ফাৰাহৰ স্থাপত্যৰ প্ৰতি আগ্ৰহে পেৰিছৰ ইক'ল স্পেচিয়েল ডি আৰ্কিটেকচাৰত &lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=8NIwBwAAQBAJ&amp;q=farah+diba+studied+architecture+at+the+Ecole+sp%C3%A9ciale+d'architecture&amp;pg=PA93|title=Translation, History and Arts: New Horizons in Asian Interdisciplinary Humanities Research|last=Meng|first=J. I.|date=29 July 2013|publisher=Cambridge Scholars Publishing|isbn=9781443851176|language=en}}&lt;/ref&gt; পঢ়িবলৈ বাধ্য হয়,য'ত তেওঁ ফৰাচী পৰিষ্কাৰ-পৰিচ্ছন্নতাবিদ এলবাৰ্ট বেছনৰ অধীনত অধ্যয়ন কৰে। 

সেই সময়ত বিদেশত অধ্যয়ন কৰা বহু ইৰাণী ছাত্ৰ-ছাত্ৰী ৰাজ্যিক অনুদানৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল আছিল। সেয়ে শ্বাহে যেতিয়া ৰাষ্ট্ৰপতি হিচাপে চৰকাৰী ভ্ৰমণত বিদেশ ভ্ৰমণ কৰিছিল তেতিয়া তেওঁ প্ৰায়ে নিৰ্বাচিত স্থানীয় ইৰাণী ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ সৈতে সাক্ষাৎ কৰিছিল। ১৯৫২ চনত পেৰিছত থকা ইৰাণৰ দূতাবাসত এখন বৈঠকৰ সময়ত মহম্মদ ৰেজা পাহলৱীৰ সৈতে ফাৰাহ ডিবাৰ প্ৰথম চিনাকি হৈছিল। 

১৯৫৯ চনৰ গ্ৰীষ্মকালত ফাৰাহ তেহৰাণলৈ উভতি অহাৰ পাছত মহম্মদ ৰেজা পাহলাৱী আৰু ফাৰাহ দিবাই আনুষ্ঠানিক নৃত্যত অংশ লয়, যিটো শ্বাহৰ কন্যা ৰাজকুমাৰী শ্বাহনাজ পাহলৱীয়ে পূৰ্বতে আয়োজন কৰিছিল। 

১৯৫৯ চনৰ ২৩ নৱেম্বৰত এই দম্পতীহালে নিজৰ বিবাহ ঠিক হোৱাৰ কথা ঘোষণা কৰে।

দম্পতীহালৰ চাৰিটা সন্তান আছিল:

*ইৰাণৰ ক্ৰাউন প্ৰিন্স ৰেজা পাহলৱী (জন্ম ৩১ অক্টোবৰ ১৯৬০)।  তেওঁৰ পত্নী ইয়াছমিনৰ তিনিগৰাকী কন্যা আছে।
**ৰাজকুমাৰী নূৰ পাহলৱী (জন্ম ৩ এপ্ৰিল ১৯৯২)
** ৰাজকুমাৰী ইমান পাহলৱী (জন্ম ১২ ছেপ্টেম্বৰ ১৯৯৩)
**ৰাজকুমাৰী ফাৰাহ পাহলৱী (জন্ম ১৭ জানুৱাৰী ২০০৪)
* ইৰাণৰ ৰাজকুমাৰী ফাৰাহনাজ পাহলৱী (জন্ম ১২ মাৰ্চ ১৯৬৩)
* ইৰাণৰ ৰাজকুমাৰ আলী ৰেজা পাহলৱী (২৮ এপ্ৰিল ১৯৬৬ – ৪ জানুৱাৰী ২০১১)।  তেওঁৰ আৰু তেওঁৰ সংগী ৰহা দিদেৱৰৰ এগৰাকী কন্যা আছিল।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.rezapahlavi.org/details_article.php?english&amp;article=535|title=Announcement of Birth|publisher=Reza Pahlavi|access-date=5 August 2011|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110930111308/http://www.rezapahlavi.org/details_article.php?english&amp;article=535|archive-date=30 September 2011}}&lt;/ref&gt;
** ইৰিয়ানা লেইলা পাহলৱী (জন্ম ২৬ জুলাই ২০১১)
* ইৰাণৰ ৰাজকুমাৰী লেইলা পাহলৱী (২৭ মাৰ্চ ১৯৭০ – ১০ জুন ২০০১)

==তথ্যৰ উৎস==
{{reflist}}

==টোকা==
{{Notelist}}

==বাহ্যিক সংযোগ==
{{Commons category}}
* {{Official website|http://www.farahpahlavi.org/ }}
[[শ্ৰেণী:শাসক]]
[[শ্ৰেণী:মহিলা ৰাজনীতিবিদ]]
[[শ্ৰেণী:ইৰাণৰ ব্যক্তি]]</text>
      <sha1>8o9j9j0mws0xb0olvk7rrk03q9t62gc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>607129</id>
      <parentid>607128</parentid>
      <timestamp>2026-05-18T15:13:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>নৰুনা বৰুৱা</username>
        <id>44897</id>
      </contributor>
      <comment>[[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল।</comment>
      <origin>607129</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17413" sha1="58i5z1w41f8khocgk9ap85fw8nda3bc" xml:space="preserve">{{Short description|Queen-Empress of Iran from 1959 to 1979}}
{{Infobox royalty
| consort = yes
| name = ফাৰাহ পহলৱী
| title = '''শ্বাহবানু'''
| image = Shahbanu of Iran.jpg
| caption = চৰকাৰী প্ৰতিকৃতি,১৯৭৩ চন
| succession = ইৰাণৰ ৰাণী/ সম্ৰাজ্ঞী পত্নী {{efn|The title of ''[[shahbanu]]'' (empress) was devised especially for Farah prior to her coronation.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=32Uu7SJMUYA|title=Shahbanou (Documentary)|publisher=Farah Pahlavi's Official YouTube Channel|date=25 December 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://farahpahlavi.org/queen-farah-pahlavi/|title=Queen Farah Pahlavi|work=farahpahlavi.org|access-date=27 January 2024}}&lt;/ref&gt;}}
| reign = ২১ ডিচেম্বৰ ১৯৫৯ – ১১ ফেব্ৰুৱাৰী ১৯৭৯
| cor-type = মহম্মদ ৰেজা পাহলৱীৰ ৰাজ অভিষেক
| coronation = ১৯৬৭ চনৰ ২৬ অক্টোবৰ
| spouse = {{marriage|[[মহম্মদ ৰেজা পাহলৱী]]|1959|1980|reason=মহম্মদ ৰেজা পাহলৱীৰ মৃত্যু আৰু ৰাজ্যিক অন্ত্যেষ্টিক্ৰিয়া}}
| issue = {{plainlist|
* ৰাজকুমাৰ ৰেজা পাহলৱী
* ৰাজকুমাৰী ফাৰাহনাজ পাহলৱী
* ৰাজকুমাৰ আলী ৰেজা পাহলৱী (জন্ম ১৯৬৬)
* ৰাজকুমাৰী লেইলা পাহলৱী
}}
| house = পাহলৱী বংশ (বিবাহৰদ্বাৰা)
| father = সোহৰাব দিবা
| mother = ফৰিদেহ ঘোটবি
| birth_name = ফাৰাহ দিবা
| birth_date = {{Birth date and age|1938|10|14|df=y}}
| birth_place = [[তেহৰাণ]], ইৰাণ
| religion = বাৰ ছিয়া ইছলাম
| signature = [[File:Farah Pahlavi signature.svg|125px]]&lt;br/&gt;পাৰ্চী স্বাক্ষৰ
[[File:Latin signature of Farah Pahlavi.svg|150px]]&lt;br/&gt;লেটিন স্বাক্ষৰ
| succession1 = পাহলৱী বংশৰ প্ৰতিনিধি শাসক
| reign1 = ২৭ জুলাই ১৯৮০ – ৩১ অক্টোবৰ ১৯৮০
| predecessor1 = [[মহম্মদ ৰেজা পাহলৱী]]
| successor1 = ৰেজা পাহলৱী
| native_lang1=পাৰ্চী
| native_lang1_name1 = {{lang|fa|فرح پهلوی}}
}}

'''ফাৰাহ পাহলৱী ({{lang-en| Farah Pahlavi}})'''; (জন্ম: ১৪ অক্টোবৰ, ১৯৩৮) ইৰানৰ পাহলৱী ৰাজবংশৰ এগৰাকী সদস্য। ইৰাণৰ শেষ ৰাণী আৰু সম্ৰাজ্ঞী, আৰু ইৰাণৰ শেষৰ শ্বাহ [[মহম্মদ ৰেজা পাহলৱী]]ৰ তৃতীয় পত্নী আৰু বিধৱা। 

ফাৰাহ ইৰাণৰ এক সম্ভ্ৰান্ত পৰিয়ালত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল যদিও তেখেতৰ পিতৃ সৰু কালতে মৃত্যুৰ বাবে পৰিয়ালটো আৰ্থিকভাৱে দুৰ্বল হৈ পৰিছিল। [[পেৰিছ]]ত স্থাপত্যকলা অধ্যয়ন&lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=8NIwBwAAQBAJ&amp;q=farah+diba+studied+architecture+at+the+Ecole+sp%C3%A9ciale+d'architecture&amp;pg=PA93|title=Translation, History and Arts: New Horizons in Asian Interdisciplinary Humanities Research|last=Meng|first=J. I.|date=29 July 2013|publisher=Cambridge Scholars Publishing|isbn=9781443851176|language=en}}&lt;/ref&gt; কৰি থাকোঁতে [[ইৰাণ]]ৰ দূতাবাসত শ্বাহক লগ পায় আৰু ১৯৫৯ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত শ্বাহৰ সৈতে বিবাহপাশত আবদ্ধ হয়। শ্বাহৰ প্ৰথম দুটা বিবাহৰপৰা পুত্ৰ জন্ম হোৱা নাছিল। সিংহাসনত উত্তৰাধিকাৰীত্বৰ বাবে এজন ৰাজকুমাৰৰ প্ৰয়োজনীয়তা অনুভৱ হয়। সেয়েহে পিছৰ বছৰৰ অক্টোবৰ মাহত ক্ৰাউন প্ৰিন্স ৰেজাৰ জন্মদিনা সমগ্ৰ দেশতে উদ্‌যাপন কৰা হয়। এগৰাকী দানবীৰ হিচাপে তেওঁ অসংখ্য দাতব্য সংস্থা স্থাপন কৰি ইৰাণী সমাজৰ কল্যাণৰ প্ৰসাৰ ঘটাইছিল; তেওঁ শ্বিৰাজ বিশ্ববিদ্যালয়ও প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। ইৰাণৰ প্ৰথমখন আমেৰিকান শৈলীৰ বিশ্ববিদ্যালয় আৰু মহিলা ছাত্ৰীৰ সংখ্যা বৃদ্ধিত মূল ভূমিকা পালন কৰিছিল। বিদেশী সংগ্ৰহালয়ৰপৰা ইৰাণৰ সামগ্ৰী ইৰাণলৈ ঘূৰাই অনাত সহায় কৰিছিল। 

১৯৭৮ চনলৈকে ধনী আৰু দুখীয়াৰ মাজত ক্ৰমাৎ বৃদ্ধি পোৱা বৈষম্যৰ বাবে সমগ্ৰ ইৰাণতে সাম্ৰাজ্যবাদ বিৰোধী অশান্তি দ্ৰুতগতিত বৃদ্ধি পাইছিল আৰু এই অশান্তিয়ে স্পষ্টভাৱে আগতীয়া বিপ্লৱৰ সংকেত দিছিল। এই ভাবুকিৰ সন্মুখীন হৈ ফাৰাহ আৰু শ্বাহে মৃত্যুদণ্ডৰ আশংকাত ১৯৭৯ চনৰ জানুৱাৰী মাহত দেশ এৰি পলায়ন কৰে। ইয়াৰ বাবেই বেছিভাগ দেশেই তেওঁলোকক আশ্ৰয় প্ৰদান কৰিবলৈ দ্বিধাবোধ কৰিছিল; কেৱল আনোৱাৰ সাদাতৰ ইজিপ্তইহে তেওঁলোকক আশ্ৰয় দিছিল। তেওঁলোক ঘূৰি অহা হ’লে মৃত্যুদণ্ডৰ সন্মুখীন হ’বলগীয়া হ’লহেঁতেন। এই ভয় আৰু দুৰ্বল স্বাস্থ্যৰ বাবেই ১৯৮০ চনৰ জুলাই মাহত মহম্মদ ৰেজাৰ নিৰ্বাসনত মৃত্যু হয়। &lt;ref&gt;{{Cite web |date=2017-01-13 |title=The last days of the Shah |url=http://www.thefridaytimes.com/2017/01/13/the-last-days-of-the-shah/ |access-date=2026-04-18 |website=The Friday Times |language=en}}&lt;/ref&gt; ১৯৮০ চনৰ অক্টোবৰ মাহলৈকে ফাৰাহে পাহলৱী বংশৰ প্ৰতিনিধি শাসক হিচাপে বাঘজৰী দখল কৰে। ১৯৮০ চনৰ অক্টোবৰ মাহত তেওঁৰ পুত্ৰ ৰেজা পাহলৱীয়ে নিজকে ইৰাণৰ শ্বাহ ঘোষণা কৰি মাতৃ ফাৰাহৰ প্ৰতিনিধি শাসকৰ ভূমিকা অন্ত পৰে। 
==প্ৰাথমিক জীৱন আৰু শৈশৱ==
১৯৩৮ চনৰ ১৪ অক্টোবৰত ইৰাণৰ তেহৰাণত এটা উচ্চ সম্ভ্ৰান্ত পৰিয়ালত ফাৰাহ ডিবাৰ জন্ম হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite book|title=The life and times of the Shah|url=https://archive.org/details/lifetimesshah00afkh|url-access=limited|first=Gholam Reza|last=Afkhami|page=[https://archive.org/details/lifetimesshah00afkh/page/n62 44]|isbn=978-0-520-25328-5|publisher=University of California Press|edition=1|date=12 January 2009}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;books.google.com&quot;&gt;{{cite book|author=Shakibi, Zhand|url=https://books.google.com/books?id=ZlptU4A2HkUC |title=Revolutions and the Collapse of Monarchy: Human Agency and the Making of Revolution in France, Russia, and Iran|publisher= I.B. Tauris|year=2007|isbn= 978-1-84511-292-9|page=90}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Taheri, Amir 1991. p. 160&quot;&gt;Taheri, Amir. ''The Unknown Life of the Shah''. Hutchinson, 1991. {{ISBN|0-09-174860-7}}; p. 160&lt;/ref&gt; কেপ্তেইন সোহৰাব দিবা (১৮৯৯–১৯৪৮) আৰু তেওঁৰ পত্নী ফৰিদেহ ঘোটিবি (১৯২০–২০০০)ৰ একমাত্ৰ সন্তান। ফাৰাহৰ পিতৃৰ পৰিয়াল আজাৰবাইজান মূলৰ ইৰাণী আছিল। প্ৰাক্তন শ্বাহবানু ফাৰাহৰ স্মৃতিগ্ৰন্থই ইংগিত দিয়ে যে তেওঁৰ পিতৃৰ পৰিয়ালটো আজাৰবাইজান মূলৰ ইৰাণী আছিল আৰু মাকৰ পৰিয়ালটো কেছপিয়ান সাগৰৰ ইৰাণৰ উপকূলৰ লাহিজানৰ গিলক বংশৰ আছিল। 

দেউতাকৰ যোগেদি ফাৰাহ তুলনামূলকভাৱে ধনী পৰিয়ালৰ সন্তান আছিল। ১৯ শতিকাৰ শেষৰফালে তেওঁৰ ককাক আছিল এজন সফল কূটনীতিবিদ যিয়ে ৰাছিয়াৰ চেণ্ট পিটাৰ্ছবাৰ্গত থকা ৰোমানভ আদালতত ইৰাণৰ ৰাষ্ট্ৰদূত হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite book|first=Nooshin Saeidosadat|last=Manshadi|url=https://books.google.com/books?id=Wqp4EAAAQBAJ&amp;dq=Farah+Diba+ambassador+Russia&amp;pg=PA125|title=Farewell My Queens: from Marie Antoinette to Farah Diba|isbn=9782382362716|publisher=Marjorie S. Maman|date=29 June 2022|pages=125}}&lt;/ref&gt; তেওঁৰ পিতৃ আছিল ছ’ভাৰেইন ইৰাণী সশস্ত্ৰ বাহিনীৰ এজন বিষয়া যিয়ে চেণ্ট চাইৰৰ ফৰাচী সামৰিক একাডেমীৰপৰা স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰিছিল। 

ফাৰাহে তেওঁৰ স্মৃতিগ্ৰন্থত লিখিছে যে তেওঁৰ পিতৃৰ সৈতে তেওঁৰ ঘনিষ্ঠ সম্পৰ্ক আছিল আৰু ১৯৪৮ চনত তেওঁৰ অভাৱনীয় মৃত্যুৱে তেওঁক গভীৰভাৱে প্ৰভাবিত কৰিছিল। সেই সময়ত তাইৰ পৰিয়ালৰ আৰ্থিক অৱস্থা কঠিন হৈ পৰিছিল। এনে পৰিস্থিতিত উত্তৰ তেহৰাণৰ বৃহত্তৰ পৰিয়ালৰ ভিলাৰপৰা মাতৃ ফৰিদা ঘাটাবীৰ ভাতৃদ্বয়ৰ এপাৰ্টমেণ্টলৈ গুচি যাবলৈ বাধ্য হয়। 

==শিক্ষা আৰু পৰিয়াল==
[[File:ShahanshahRoyalFamily2.jpg|thumb|right|ফাৰাহ আৰু মহম্মদ ৰেজা তেওঁলোকৰ চাৰিটা সন্তানৰ সৈতে, ১৯৭৩ ]]
ফাৰাহে তেহৰাণৰ ইটালিয়ান স্কুলত, তাৰ পিছত ষোল্ল বছৰ বয়সলৈকে ফৰাচী জিন ডি আৰ্ক স্কুলত আৰু পিছলৈ লিকি ৰাজী স্কুলত শিক্ষা গ্ৰহণ কৰে। সৰুতে ফাৰা এগৰাকী খেলুৱৈ আৰু নিজৰ স্কুলৰ বাস্কেটবল দলৰ অধিনায়ক আছিল। 

তেহৰাণৰ লিকি ৰাজীত অধ্যয়ন সমাপ্ত কৰাৰ পাছত ফাৰাহৰ স্থাপত্যৰ প্ৰতি আগ্ৰহে পেৰিছৰ ইক'ল স্পেচিয়েল ডি আৰ্কিটেকচাৰত &lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=8NIwBwAAQBAJ&amp;q=farah+diba+studied+architecture+at+the+Ecole+sp%C3%A9ciale+d'architecture&amp;pg=PA93|title=Translation, History and Arts: New Horizons in Asian Interdisciplinary Humanities Research|last=Meng|first=J. I.|date=29 July 2013|publisher=Cambridge Scholars Publishing|isbn=9781443851176|language=en}}&lt;/ref&gt; পঢ়িবলৈ বাধ্য হয়,য'ত তেওঁ ফৰাচী পৰিষ্কাৰ-পৰিচ্ছন্নতাবিদ এলবাৰ্ট বেছনৰ অধীনত অধ্যয়ন কৰে। 

সেই সময়ত বিদেশত অধ্যয়ন কৰা বহু ইৰাণী ছাত্ৰ-ছাত্ৰী ৰাজ্যিক অনুদানৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল আছিল। সেয়ে শ্বাহে যেতিয়া ৰাষ্ট্ৰপতি হিচাপে চৰকাৰী ভ্ৰমণত বিদেশ ভ্ৰমণ কৰিছিল তেতিয়া তেওঁ প্ৰায়ে নিৰ্বাচিত স্থানীয় ইৰাণী ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ সৈতে সাক্ষাৎ কৰিছিল। ১৯৫২ চনত পেৰিছত থকা ইৰাণৰ দূতাবাসত এখন বৈঠকৰ সময়ত মহম্মদ ৰেজা পাহলৱীৰ সৈতে ফাৰাহ ডিবাৰ প্ৰথম চিনাকি হৈছিল। 

১৯৫৯ চনৰ গ্ৰীষ্মকালত ফাৰাহ তেহৰাণলৈ উভতি অহাৰ পাছত মহম্মদ ৰেজা পাহলাৱী আৰু ফাৰাহ দিবাই আনুষ্ঠানিক নৃত্যত অংশ লয়, যিটো শ্বাহৰ কন্যা ৰাজকুমাৰী শ্বাহনাজ পাহলৱীয়ে পূৰ্বতে আয়োজন কৰিছিল। 

১৯৫৯ চনৰ ২৩ নৱেম্বৰত এই দম্পতীহালে নিজৰ বিবাহ ঠিক হোৱাৰ কথা ঘোষণা কৰে। 

দম্পতীহালৰ চাৰিটা সন্তান আছিল:

*ইৰাণৰ ক্ৰাউন প্ৰিন্স ৰেজা পাহলৱী (জন্ম ৩১ অক্টোবৰ ১৯৬০)। তেওঁৰ পত্নী ইয়াছমিনৰ তিনিগৰাকী কন্যা আছে। 
**ৰাজকুমাৰী নূৰ পাহলৱী (জন্ম ৩ এপ্ৰিল ১৯৯২)
** ৰাজকুমাৰী ইমান পাহলৱী (জন্ম ১২ ছেপ্টেম্বৰ ১৯৯৩)
**ৰাজকুমাৰী ফাৰাহ পাহলৱী (জন্ম ১৭ জানুৱাৰী ২০০৪)
* ইৰাণৰ ৰাজকুমাৰী ফাৰাহনাজ পাহলৱী (জন্ম ১২ মাৰ্চ ১৯৬৩)
* ইৰাণৰ ৰাজকুমাৰ আলী ৰেজা পাহলৱী (২৮ এপ্ৰিল ১৯৬৬ – ৪ জানুৱাৰী ২০১১)। তেওঁৰ আৰু তেওঁৰ সংগী ৰহা দিদেৱৰৰ এগৰাকী কন্যা আছিল।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.rezapahlavi.org/details_article.php?english&amp;article=535|title=Announcement of Birth|publisher=Reza Pahlavi|access-date=5 August 2011|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110930111308/http://www.rezapahlavi.org/details_article.php?english&amp;article=535|archive-date=30 September 2011}}&lt;/ref&gt;
** ইৰিয়ানা লেইলা পাহলৱী (জন্ম ২৬ জুলাই ২০১১)
* ইৰাণৰ ৰাজকুমাৰী লেইলা পাহলৱী (২৭ মাৰ্চ ১৯৭০ – ১০ জুন ২০০১)

==তথ্যৰ উৎস==
{{reflist}}

==টোকা==
{{Notelist}}

==বাহ্যিক সংযোগ==
{{Commons category}}
* {{Official website|http://www.farahpahlavi.org/ }}
[[শ্ৰেণী:শাসক]]
[[শ্ৰেণী:মহিলা ৰাজনীতিবিদ]]
[[শ্ৰেণী:ইৰাণৰ ব্যক্তি]]</text>
      <sha1>58i5z1w41f8khocgk9ap85fw8nda3bc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>607138</id>
      <parentid>607129</parentid>
      <timestamp>2026-05-18T17:09:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>নৰুনা বৰুৱা</username>
        <id>44897</id>
      </contributor>
      <origin>607138</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17426" sha1="n7g2rw15kkg8jl01lda6ugx0on2idzk" xml:space="preserve">{{Short description|Queen-Empress of Iran from 1959 to 1979}}
{{Infobox royalty
| consort = yes
| name = ফাৰাহ পহলৱী
| title = '''শ্বাহবানু'''
| image = Shahbanu of Iran.jpg
| caption = চৰকাৰী প্ৰতিকৃতি,১৯৭৩ চন
| succession = ইৰাণৰ ৰাণী/ সম্ৰাজ্ঞী পত্নী {{efn|The title of ''[[shahbanu]]'' (empress) was devised especially for Farah prior to her coronation.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=32Uu7SJMUYA|title=Shahbanou (Documentary)|publisher=Farah Pahlavi's Official YouTube Channel|date=25 December 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://farahpahlavi.org/queen-farah-pahlavi/|title=Queen Farah Pahlavi|work=farahpahlavi.org|access-date=27 January 2024}}&lt;/ref&gt;}}
| reign = ২১ ডিচেম্বৰ ১৯৫৯ – ১১ ফেব্ৰুৱাৰী ১৯৭৯
| cor-type = মহম্মদ ৰেজা পাহলৱীৰ ৰাজ অভিষেক
| coronation = ১৯৬৭ চনৰ ২৬ অক্টোবৰ
| spouse = {{marriage|[[মহম্মদ ৰেজা পাহলৱী]]|1959|1980|reason=মহম্মদ ৰেজা পাহলৱীৰ মৃত্যু আৰু ৰাজ্যিক অন্ত্যেষ্টিক্ৰিয়া}}
| issue = {{plainlist|
* ৰাজকুমাৰ ৰেজা পাহলৱী
* ৰাজকুমাৰী ফাৰাহনাজ পাহলৱী
* ৰাজকুমাৰ আলী ৰেজা পাহলৱী (জন্ম ১৯৬৬)
* ৰাজকুমাৰী লেইলা পাহলৱী
}}
| house = পাহলৱী বংশ (বিবাহৰদ্বাৰা)
| father = সোহৰাব দিবা
| mother = ফৰিদেহ ঘোটবি
| birth_name = ফাৰাহ দিবা
| birth_date = {{Birth date and age|1938|10|14|df=y}}
| birth_place = [[তেহৰাণ]], ইৰাণ
| religion = বাৰ ছিয়া ইছলাম
| signature = [[File:Farah Pahlavi signature.svg|125px]]&lt;br/&gt;পাৰ্চী স্বাক্ষৰ
[[File:Latin signature of Farah Pahlavi.svg|150px]]&lt;br/&gt;লেটিন স্বাক্ষৰ
| succession1 = পাহলৱী বংশৰ প্ৰতিনিধি শাসক
| reign1 = ২৭ জুলাই ১৯৮০ – ৩১ অক্টোবৰ ১৯৮০
| predecessor1 = [[মহম্মদ ৰেজা পাহলৱী]]
| successor1 = ৰেজা পাহলৱী
| native_lang1=পাৰ্চী
| native_lang1_name1 = {{lang|fa|فرح پهلوی}}
}}

'''ফাৰাহ পাহলৱী ({{lang-en| Farah Pahlavi}})'''; (জন্ম: ১৪ অক্টোবৰ, ১৯৩৮) ইৰানৰ পাহলৱী ৰাজবংশৰ এগৰাকী সদস্য। ইৰাণৰ শেষ ৰাণী আৰু সম্ৰাজ্ঞী, আৰু ইৰাণৰ শেষৰ শ্বাহ [[মহম্মদ ৰেজা পাহলৱী]]ৰ তৃতীয় পত্নী আৰু বিধৱা। 

ফাৰাহ ইৰাণৰ এক সম্ভ্ৰান্ত পৰিয়ালত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল যদিও তেখেতৰ পিতৃ সৰু কালতে মৃত্যুৰ বাবে পৰিয়ালটো আৰ্থিকভাৱে দুৰ্বল হৈ পৰিছিল। [[পেৰিছ]]ত স্থাপত্যকলা অধ্যয়ন&lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=8NIwBwAAQBAJ&amp;q=farah+diba+studied+architecture+at+the+Ecole+sp%C3%A9ciale+d'architecture&amp;pg=PA93|title=Translation, History and Arts: New Horizons in Asian Interdisciplinary Humanities Research|last=Meng|first=J. I.|date=29 July 2013|publisher=Cambridge Scholars Publishing|isbn=9781443851176|language=en}}&lt;/ref&gt; কৰি থাকোঁতে [[ইৰাণ]]ৰ দূতাবাসত শ্বাহক লগ পায় আৰু ১৯৫৯ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত শ্বাহৰ সৈতে বিবাহপাশত আবদ্ধ হয়। শ্বাহৰ প্ৰথম দুখন বিবাহৰপৰা পুত্ৰ সন্তান লাভ কৰা নাছিল। সিংহাসনত উত্তৰাধিকাৰীত্বৰ বাবে এজন ৰাজকুমাৰৰ প্ৰয়োজনীয়তা অনুভৱ হয়। সেয়েহে পিছৰ বছৰৰ অক্টোবৰ মাহত ক্ৰাউন প্ৰিন্স ৰেজাৰ জন্মদিনা সমগ্ৰ দেশতে উদ্‌যাপন কৰা হয়। এগৰাকী দানবীৰ হিচাপে তেওঁ অসংখ্য দাতব্য সংস্থা স্থাপন কৰি ইৰাণী সমাজৰ কল্যাণৰ প্ৰসাৰ ঘটাইছিল; তেওঁ শ্বিৰাজ বিশ্ববিদ্যালয়ও প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। ইৰাণৰ প্ৰথমখন আমেৰিকান শৈলীৰ বিশ্ববিদ্যালয় আৰু মহিলা ছাত্ৰীৰ সংখ্যা বৃদ্ধিত মূল ভূমিকা পালন কৰিছিল। বিদেশী সংগ্ৰহালয়ৰপৰা ইৰাণৰ সামগ্ৰী ইৰাণলৈ ঘূৰাই অনাত সহায় কৰিছিল। 

১৯৭৮ চনলৈকে ধনী আৰু দুখীয়াৰ মাজত ক্ৰমাৎ বৃদ্ধি পোৱা বৈষম্যৰ বাবে সমগ্ৰ ইৰাণতে সাম্ৰাজ্যবাদ বিৰোধী অশান্তি দ্ৰুতগতিত বৃদ্ধি পাইছিল আৰু এই অশান্তিয়ে স্পষ্টভাৱে আগতীয়া বিপ্লৱৰ সংকেত দিছিল। এই ভাবুকিৰ সন্মুখীন হৈ ফাৰাহ আৰু শ্বাহে মৃত্যুদণ্ডৰ আশংকাত ১৯৭৯ চনৰ জানুৱাৰী মাহত দেশ এৰি পলায়ন কৰে। ইয়াৰ বাবেই বেছিভাগ দেশেই তেওঁলোকক আশ্ৰয় প্ৰদান কৰিবলৈ দ্বিধাবোধ কৰিছিল; কেৱল আনোৱাৰ সাদাতৰ ইজিপ্তইহে তেওঁলোকক আশ্ৰয় দিছিল। তেওঁলোক ঘূৰি অহা হ’লে মৃত্যুদণ্ডৰ সন্মুখীন হ’বলগীয়া হ’লহেঁতেন। এই ভয় আৰু দুৰ্বল স্বাস্থ্যৰ বাবেই ১৯৮০ চনৰ জুলাই মাহত মহম্মদ ৰেজাৰ নিৰ্বাসনত মৃত্যু হয়। &lt;ref&gt;{{Cite web |date=2017-01-13 |title=The last days of the Shah |url=http://www.thefridaytimes.com/2017/01/13/the-last-days-of-the-shah/ |access-date=2026-04-18 |website=The Friday Times |language=en}}&lt;/ref&gt; ১৯৮০ চনৰ অক্টোবৰ মাহলৈকে ফাৰাহে পাহলৱী বংশৰ প্ৰতিনিধি শাসক হিচাপে বাঘজৰী দখল কৰে। ১৯৮০ চনৰ অক্টোবৰ মাহত তেওঁৰ পুত্ৰ ৰেজা পাহলৱীয়ে নিজকে ইৰাণৰ শ্বাহ ঘোষণা কৰি মাতৃ ফাৰাহৰ প্ৰতিনিধি শাসকৰ ভূমিকা অন্ত পৰে। 
==প্ৰাথমিক জীৱন আৰু শৈশৱ==
১৯৩৮ চনৰ ১৪ অক্টোবৰত ইৰাণৰ তেহৰাণত এটা উচ্চ সম্ভ্ৰান্ত পৰিয়ালত ফাৰাহ ডিবাৰ জন্ম হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite book|title=The life and times of the Shah|url=https://archive.org/details/lifetimesshah00afkh|url-access=limited|first=Gholam Reza|last=Afkhami|page=[https://archive.org/details/lifetimesshah00afkh/page/n62 44]|isbn=978-0-520-25328-5|publisher=University of California Press|edition=1|date=12 January 2009}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;books.google.com&quot;&gt;{{cite book|author=Shakibi, Zhand|url=https://books.google.com/books?id=ZlptU4A2HkUC |title=Revolutions and the Collapse of Monarchy: Human Agency and the Making of Revolution in France, Russia, and Iran|publisher= I.B. Tauris|year=2007|isbn= 978-1-84511-292-9|page=90}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Taheri, Amir 1991. p. 160&quot;&gt;Taheri, Amir. ''The Unknown Life of the Shah''. Hutchinson, 1991. {{ISBN|0-09-174860-7}}; p. 160&lt;/ref&gt; কেপ্তেইন সোহৰাব দিবা (১৮৯৯–১৯৪৮) আৰু তেওঁৰ পত্নী ফৰিদেহ ঘোটিবি (১৯২০–২০০০)ৰ একমাত্ৰ সন্তান। ফাৰাহৰ পিতৃৰ পৰিয়াল আজাৰবাইজান মূলৰ ইৰাণী আছিল। প্ৰাক্তন শ্বাহবানু ফাৰাহৰ স্মৃতিগ্ৰন্থই ইংগিত দিয়ে যে তেওঁৰ পিতৃৰ পৰিয়ালটো আজাৰবাইজান মূলৰ ইৰাণী আছিল আৰু মাকৰ পৰিয়ালটো কেছপিয়ান সাগৰৰ ইৰাণৰ উপকূলৰ লাহিজানৰ গিলক বংশৰ আছিল। 

দেউতাকৰ যোগেদি ফাৰাহ তুলনামূলকভাৱে ধনী পৰিয়ালৰ সন্তান আছিল। ১৯ শতিকাৰ শেষৰফালে তেওঁৰ ককাক আছিল এজন সফল কূটনীতিবিদ যিয়ে ৰাছিয়াৰ চেণ্ট পিটাৰ্ছবাৰ্গত থকা ৰোমানভ আদালতত ইৰাণৰ ৰাষ্ট্ৰদূত হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite book|first=Nooshin Saeidosadat|last=Manshadi|url=https://books.google.com/books?id=Wqp4EAAAQBAJ&amp;dq=Farah+Diba+ambassador+Russia&amp;pg=PA125|title=Farewell My Queens: from Marie Antoinette to Farah Diba|isbn=9782382362716|publisher=Marjorie S. Maman|date=29 June 2022|pages=125}}&lt;/ref&gt; তেওঁৰ পিতৃ আছিল ছ’ভাৰেইন ইৰাণী সশস্ত্ৰ বাহিনীৰ এজন বিষয়া যিয়ে চেণ্ট চাইৰৰ ফৰাচী সামৰিক একাডেমীৰপৰা স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰিছিল। 

ফাৰাহে তেওঁৰ স্মৃতিগ্ৰন্থত লিখিছে যে তেওঁৰ পিতৃৰ সৈতে তেওঁৰ ঘনিষ্ঠ সম্পৰ্ক আছিল আৰু ১৯৪৮ চনত তেওঁৰ অভাৱনীয় মৃত্যুৱে তেওঁক গভীৰভাৱে প্ৰভাবিত কৰিছিল। সেই সময়ত তাইৰ পৰিয়ালৰ আৰ্থিক অৱস্থা কঠিন হৈ পৰিছিল। এনে পৰিস্থিতিত উত্তৰ তেহৰাণৰ বৃহত্তৰ পৰিয়ালৰ ভিলাৰপৰা মাতৃ ফৰিদা ঘাটাবীৰ ভাতৃদ্বয়ৰ এপাৰ্টমেণ্টলৈ গুচি যাবলৈ বাধ্য হয়। 

==শিক্ষা আৰু পৰিয়াল==
[[File:ShahanshahRoyalFamily2.jpg|thumb|right|ফাৰাহ আৰু মহম্মদ ৰেজা তেওঁলোকৰ চাৰিটা সন্তানৰ সৈতে, ১৯৭৩ ]]
ফাৰাহে তেহৰাণৰ ইটালিয়ান স্কুলত, তাৰ পিছত ষোল্ল বছৰ বয়সলৈকে ফৰাচী জিন ডি আৰ্ক স্কুলত আৰু পিছলৈ লিকি ৰাজী স্কুলত শিক্ষা গ্ৰহণ কৰে। সৰুতে ফাৰা এগৰাকী খেলুৱৈ আৰু নিজৰ স্কুলৰ বাস্কেটবল দলৰ অধিনায়ক আছিল। 

তেহৰাণৰ লিকি ৰাজীত অধ্যয়ন সমাপ্ত কৰাৰ পাছত ফাৰাহৰ স্থাপত্যৰ প্ৰতি আগ্ৰহে পেৰিছৰ ইক'ল স্পেচিয়েল ডি আৰ্কিটেকচাৰত &lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=8NIwBwAAQBAJ&amp;q=farah+diba+studied+architecture+at+the+Ecole+sp%C3%A9ciale+d'architecture&amp;pg=PA93|title=Translation, History and Arts: New Horizons in Asian Interdisciplinary Humanities Research|last=Meng|first=J. I.|date=29 July 2013|publisher=Cambridge Scholars Publishing|isbn=9781443851176|language=en}}&lt;/ref&gt; পঢ়িবলৈ বাধ্য হয়,য'ত তেওঁ ফৰাচী পৰিষ্কাৰ-পৰিচ্ছন্নতাবিদ এলবাৰ্ট বেছনৰ অধীনত অধ্যয়ন কৰে। 

সেই সময়ত বিদেশত অধ্যয়ন কৰা বহু ইৰাণী ছাত্ৰ-ছাত্ৰী ৰাজ্যিক অনুদানৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল আছিল। সেয়ে শ্বাহে যেতিয়া ৰাষ্ট্ৰপতি হিচাপে চৰকাৰী ভ্ৰমণত বিদেশ ভ্ৰমণ কৰিছিল তেতিয়া তেওঁ প্ৰায়ে নিৰ্বাচিত স্থানীয় ইৰাণী ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ সৈতে সাক্ষাৎ কৰিছিল। ১৯৫২ চনত পেৰিছত থকা ইৰাণৰ দূতাবাসত এখন বৈঠকৰ সময়ত মহম্মদ ৰেজা পাহলৱীৰ সৈতে ফাৰাহ ডিবাৰ প্ৰথম চিনাকি হৈছিল। 

১৯৫৯ চনৰ গ্ৰীষ্মকালত ফাৰাহ তেহৰাণলৈ উভতি অহাৰ পাছত মহম্মদ ৰেজা পাহলাৱী আৰু ফাৰাহ দিবাই আনুষ্ঠানিক নৃত্যত অংশ লয়, যিটো শ্বাহৰ কন্যা ৰাজকুমাৰী শ্বাহনাজ পাহলৱীয়ে পূৰ্বতে আয়োজন কৰিছিল। 

১৯৫৯ চনৰ ২৩ নৱেম্বৰত এই দম্পতীহালে নিজৰ বিবাহ ঠিক হোৱাৰ কথা ঘোষণা কৰে। 

দম্পতীহালৰ চাৰিটা সন্তান আছিল:

*ইৰাণৰ ক্ৰাউন প্ৰিন্স ৰেজা পাহলৱী (জন্ম ৩১ অক্টোবৰ ১৯৬০)। তেওঁৰ পত্নী ইয়াছমিনৰ তিনিগৰাকী কন্যা আছে। 
**ৰাজকুমাৰী নূৰ পাহলৱী (জন্ম ৩ এপ্ৰিল ১৯৯২)
** ৰাজকুমাৰী ইমান পাহলৱী (জন্ম ১২ ছেপ্টেম্বৰ ১৯৯৩)
**ৰাজকুমাৰী ফাৰাহ পাহলৱী (জন্ম ১৭ জানুৱাৰী ২০০৪)
* ইৰাণৰ ৰাজকুমাৰী ফাৰাহনাজ পাহলৱী (জন্ম ১২ মাৰ্চ ১৯৬৩)
* ইৰাণৰ ৰাজকুমাৰ আলী ৰেজা পাহলৱী (২৮ এপ্ৰিল ১৯৬৬ – ৪ জানুৱাৰী ২০১১)। তেওঁৰ আৰু তেওঁৰ সংগী ৰহা দিদেৱৰৰ এগৰাকী কন্যা আছিল।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.rezapahlavi.org/details_article.php?english&amp;article=535|title=Announcement of Birth|publisher=Reza Pahlavi|access-date=5 August 2011|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110930111308/http://www.rezapahlavi.org/details_article.php?english&amp;article=535|archive-date=30 September 2011}}&lt;/ref&gt;
** ইৰিয়ানা লেইলা পাহলৱী (জন্ম ২৬ জুলাই ২০১১)
* ইৰাণৰ ৰাজকুমাৰী লেইলা পাহলৱী (২৭ মাৰ্চ ১৯৭০ – ১০ জুন ২০০১)

==তথ্যৰ উৎস==
{{reflist}}

==টোকা==
{{Notelist}}

==বাহ্যিক সংযোগ==
{{Commons category}}
* {{Official website|http://www.farahpahlavi.org/ }}
[[শ্ৰেণী:শাসক]]
[[শ্ৰেণী:মহিলা ৰাজনীতিবিদ]]
[[শ্ৰেণী:ইৰাণৰ ব্যক্তি]]</text>
      <sha1>n7g2rw15kkg8jl01lda6ugx0on2idzk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>607139</id>
      <parentid>607138</parentid>
      <timestamp>2026-05-18T17:10:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>নৰুনা বৰুৱা</username>
        <id>44897</id>
      </contributor>
      <origin>607139</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17446" sha1="s2ihuh1bhqo3hwfvfhwq6fg9az92p4l" xml:space="preserve">{{Short description|Queen-Empress of Iran from 1959 to 1979}}
{{Infobox royalty
| consort = yes
| name = ফাৰাহ পহলৱী
| title = '''শ্বাহবানু'''
| image = Shahbanu of Iran.jpg
| caption = চৰকাৰী প্ৰতিকৃতি,১৯৭৩ চন
| succession = ইৰাণৰ ৰাণী/ সম্ৰাজ্ঞী পত্নী {{efn|The title of ''[[shahbanu]]'' (empress) was devised especially for Farah prior to her coronation.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=32Uu7SJMUYA|title=Shahbanou (Documentary)|publisher=Farah Pahlavi's Official YouTube Channel|date=25 December 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://farahpahlavi.org/queen-farah-pahlavi/|title=Queen Farah Pahlavi|work=farahpahlavi.org|access-date=27 January 2024}}&lt;/ref&gt;}}
| reign = ২১ ডিচেম্বৰ ১৯৫৯ – ১১ ফেব্ৰুৱাৰী ১৯৭৯
| cor-type = মহম্মদ ৰেজা পাহলৱীৰ ৰাজ অভিষেক
| coronation = ১৯৬৭ চনৰ ২৬ অক্টোবৰ
| spouse = {{marriage|[[মহম্মদ ৰেজা পাহলৱী]]|1959|1980|reason=মহম্মদ ৰেজা পাহলৱীৰ মৃত্যু আৰু ৰাজ্যিক অন্ত্যেষ্টিক্ৰিয়া}}
| issue = {{plainlist|
* ৰাজকুমাৰ ৰেজা পাহলৱী
* ৰাজকুমাৰী ফাৰাহনাজ পাহলৱী
* ৰাজকুমাৰ আলী ৰেজা পাহলৱী (জন্ম ১৯৬৬)
* ৰাজকুমাৰী লেইলা পাহলৱী
}}
| house = পাহলৱী বংশ (বিবাহৰদ্বাৰা)
| father = সোহৰাব দিবা
| mother = ফৰিদেহ ঘোটবি
| birth_name = ফাৰাহ দিবা
| birth_date = {{Birth date and age|1938|10|14|df=y}}
| birth_place = [[তেহৰাণ]], ইৰাণ
| religion = বাৰ ছিয়া ইছলাম
| signature = [[File:Farah Pahlavi signature.svg|125px]]&lt;br/&gt;পাৰ্চী স্বাক্ষৰ
[[File:Latin signature of Farah Pahlavi.svg|150px]]&lt;br/&gt;লেটিন স্বাক্ষৰ
| succession1 = পাহলৱী বংশৰ প্ৰতিনিধি শাসক
| reign1 = ২৭ জুলাই ১৯৮০ – ৩১ অক্টোবৰ ১৯৮০
| predecessor1 = [[মহম্মদ ৰেজা পাহলৱী]]
| successor1 = ৰেজা পাহলৱী
| native_lang1=পাৰ্চী
| native_lang1_name1 = {{lang|fa|فرح پهلوی}}
}}

'''ফাৰাহ পাহলৱী ({{lang-en| Farah Pahlavi}})'''; (জন্ম: ১৪ অক্টোবৰ, ১৯৩৮) ইৰানৰ পাহলৱী ৰাজবংশৰ এগৰাকী সদস্য। ইৰাণৰ শেষ ৰাণী আৰু সম্ৰাজ্ঞী, আৰু ইৰাণৰ শেষৰ শ্বাহ [[মহম্মদ ৰেজা পাহলৱী]]ৰ তৃতীয় পত্নী আৰু বিধৱা। 

ফাৰাহ ইৰাণৰ এক সম্ভ্ৰান্ত পৰিয়ালত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল যদিও তেখেতৰ পিতৃ সৰু কালতে মৃত্যুৰ বাবে পৰিয়ালটো আৰ্থিকভাৱে দুৰ্বল হৈ পৰিছিল। [[পেৰিছ]]ত স্থাপত্যকলা অধ্যয়ন&lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=8NIwBwAAQBAJ&amp;q=farah+diba+studied+architecture+at+the+Ecole+sp%C3%A9ciale+d'architecture&amp;pg=PA93|title=Translation, History and Arts: New Horizons in Asian Interdisciplinary Humanities Research|last=Meng|first=J. I.|date=29 July 2013|publisher=Cambridge Scholars Publishing|isbn=9781443851176|language=en}}&lt;/ref&gt; কৰি থাকোঁতে [[ইৰাণ]]ৰ দূতাবাসত শ্বাহক লগ পায় আৰু ১৯৫৯ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত শ্বাহৰ সৈতে বিবাহপাশত আবদ্ধ হয়। শ্বাহৰ প্ৰথম দুখন বিবাহৰপৰা পুত্ৰ সন্তান লাভ কৰা নাছিল। সিংহাসনত উত্তৰাধিকাৰীত্বৰ বাবে এজন ৰাজকুমাৰৰ প্ৰয়োজনীয়তা অনুভৱ হয়। সেয়েহে পিছৰ বছৰৰ অক্টোবৰ মাহত ক্ৰাউন প্ৰিন্স ৰেজাৰ জন্মদিনা সমগ্ৰ দেশতে উদ্‌যাপন কৰা হয়। এগৰাকী দানবীৰ হিচাপে তেওঁ অসংখ্য দাতব্য সংস্থা স্থাপন কৰি ইৰাণী সমাজৰ কল্যাণৰ প্ৰসাৰ ঘটাইছিল; তেওঁ শ্বিৰাজ বিশ্ববিদ্যালয়ও প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। [[ইৰাণ]]ৰ প্ৰথমখন [[আমেৰিকা]]ৰ শৈলীৰ বিশ্ববিদ্যালয় আৰু মহিলা ছাত্ৰীৰ সংখ্যা বৃদ্ধিত মূল ভূমিকা পালন কৰিছিল। বিদেশী সংগ্ৰহালয়ৰপৰা ইৰাণৰ সামগ্ৰী ইৰাণলৈ ঘূৰাই অনাত সহায় কৰিছিল। 

১৯৭৮ চনলৈকে ধনী আৰু দুখীয়াৰ মাজত ক্ৰমাৎ বৃদ্ধি পোৱা বৈষম্যৰ বাবে সমগ্ৰ ইৰাণতে সাম্ৰাজ্যবাদ বিৰোধী অশান্তি দ্ৰুতগতিত বৃদ্ধি পাইছিল আৰু এই অশান্তিয়ে স্পষ্টভাৱে আগতীয়া বিপ্লৱৰ সংকেত দিছিল। এই ভাবুকিৰ সন্মুখীন হৈ ফাৰাহ আৰু শ্বাহে মৃত্যুদণ্ডৰ আশংকাত ১৯৭৯ চনৰ জানুৱাৰী মাহত দেশ এৰি পলায়ন কৰে। ইয়াৰ বাবেই বেছিভাগ দেশেই তেওঁলোকক আশ্ৰয় প্ৰদান কৰিবলৈ দ্বিধাবোধ কৰিছিল; কেৱল আনোৱাৰ সাদাতৰ ইজিপ্তইহে তেওঁলোকক আশ্ৰয় দিছিল। তেওঁলোক ঘূৰি অহা হ’লে মৃত্যুদণ্ডৰ সন্মুখীন হ’বলগীয়া হ’লহেঁতেন। এই ভয় আৰু দুৰ্বল স্বাস্থ্যৰ বাবেই ১৯৮০ চনৰ জুলাই মাহত মহম্মদ ৰেজাৰ নিৰ্বাসনত মৃত্যু হয়। &lt;ref&gt;{{Cite web |date=2017-01-13 |title=The last days of the Shah |url=http://www.thefridaytimes.com/2017/01/13/the-last-days-of-the-shah/ |access-date=2026-04-18 |website=The Friday Times |language=en}}&lt;/ref&gt; ১৯৮০ চনৰ অক্টোবৰ মাহলৈকে ফাৰাহে পাহলৱী বংশৰ প্ৰতিনিধি শাসক হিচাপে বাঘজৰী দখল কৰে। ১৯৮০ চনৰ অক্টোবৰ মাহত তেওঁৰ পুত্ৰ ৰেজা পাহলৱীয়ে নিজকে ইৰাণৰ শ্বাহ ঘোষণা কৰি মাতৃ ফাৰাহৰ প্ৰতিনিধি শাসকৰ ভূমিকা অন্ত পৰে। 
==প্ৰাথমিক জীৱন আৰু শৈশৱ==
১৯৩৮ চনৰ ১৪ অক্টোবৰত [[ইৰাণ]]ৰ [[তেহৰাণ]]ত এটা উচ্চ সম্ভ্ৰান্ত পৰিয়ালত ফাৰাহ ডিবাৰ জন্ম হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite book|title=The life and times of the Shah|url=https://archive.org/details/lifetimesshah00afkh|url-access=limited|first=Gholam Reza|last=Afkhami|page=[https://archive.org/details/lifetimesshah00afkh/page/n62 44]|isbn=978-0-520-25328-5|publisher=University of California Press|edition=1|date=12 January 2009}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;books.google.com&quot;&gt;{{cite book|author=Shakibi, Zhand|url=https://books.google.com/books?id=ZlptU4A2HkUC |title=Revolutions and the Collapse of Monarchy: Human Agency and the Making of Revolution in France, Russia, and Iran|publisher= I.B. Tauris|year=2007|isbn= 978-1-84511-292-9|page=90}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Taheri, Amir 1991. p. 160&quot;&gt;Taheri, Amir. ''The Unknown Life of the Shah''. Hutchinson, 1991. {{ISBN|0-09-174860-7}}; p. 160&lt;/ref&gt; কেপ্তেইন সোহৰাব দিবা (১৮৯৯–১৯৪৮) আৰু তেওঁৰ পত্নী ফৰিদেহ ঘোটিবি (১৯২০–২০০০)ৰ একমাত্ৰ সন্তান। ফাৰাহৰ পিতৃৰ পৰিয়াল আজাৰবাইজান মূলৰ ইৰাণী আছিল। প্ৰাক্তন শ্বাহবানু ফাৰাহৰ স্মৃতিগ্ৰন্থই ইংগিত দিয়ে যে তেওঁৰ পিতৃৰ পৰিয়ালটো আজাৰবাইজান মূলৰ ইৰাণী আছিল আৰু মাকৰ পৰিয়ালটো কেছপিয়ান সাগৰৰ ইৰাণৰ উপকূলৰ লাহিজানৰ গিলক বংশৰ আছিল। 

দেউতাকৰ যোগেদি ফাৰাহ তুলনামূলকভাৱে ধনী পৰিয়ালৰ সন্তান আছিল। ১৯ শতিকাৰ শেষৰফালে তেওঁৰ ককাক আছিল এজন সফল কূটনীতিবিদ যিয়ে ৰাছিয়াৰ চেণ্ট পিটাৰ্ছবাৰ্গত থকা ৰোমানভ আদালতত ইৰাণৰ ৰাষ্ট্ৰদূত হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite book|first=Nooshin Saeidosadat|last=Manshadi|url=https://books.google.com/books?id=Wqp4EAAAQBAJ&amp;dq=Farah+Diba+ambassador+Russia&amp;pg=PA125|title=Farewell My Queens: from Marie Antoinette to Farah Diba|isbn=9782382362716|publisher=Marjorie S. Maman|date=29 June 2022|pages=125}}&lt;/ref&gt; তেওঁৰ পিতৃ আছিল ছ’ভাৰেইন ইৰাণী সশস্ত্ৰ বাহিনীৰ এজন বিষয়া যিয়ে চেণ্ট চাইৰৰ [[ফৰাচী]] সামৰিক একাডেমীৰপৰা স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰিছিল। 

ফাৰাহে তেওঁৰ স্মৃতিগ্ৰন্থত লিখিছে যে তেওঁৰ পিতৃৰ সৈতে তেওঁৰ ঘনিষ্ঠ সম্পৰ্ক আছিল আৰু ১৯৪৮ চনত তেওঁৰ অভাৱনীয় মৃত্যুৱে তেওঁক গভীৰভাৱে প্ৰভাবিত কৰিছিল। সেই সময়ত তাইৰ পৰিয়ালৰ আৰ্থিক অৱস্থা কঠিন হৈ পৰিছিল। এনে পৰিস্থিতিত উত্তৰ তেহৰাণৰ বৃহত্তৰ পৰিয়ালৰ ভিলাৰপৰা মাতৃ ফৰিদা ঘাটাবীৰ ভাতৃদ্বয়ৰ এপাৰ্টমেণ্টলৈ গুচি যাবলৈ বাধ্য হয়। 

==শিক্ষা আৰু পৰিয়াল==
[[File:ShahanshahRoyalFamily2.jpg|thumb|right|ফাৰাহ আৰু মহম্মদ ৰেজা তেওঁলোকৰ চাৰিটা সন্তানৰ সৈতে, ১৯৭৩ ]]
ফাৰাহে তেহৰাণৰ ইটালিয়ান স্কুলত, তাৰ পিছত ষোল্ল বছৰ বয়সলৈকে ফৰাচী জিন ডি আৰ্ক স্কুলত আৰু পিছলৈ লিকি ৰাজী স্কুলত শিক্ষা গ্ৰহণ কৰে। সৰুতে ফাৰা এগৰাকী খেলুৱৈ আৰু নিজৰ স্কুলৰ বাস্কেটবল দলৰ অধিনায়ক আছিল। 

তেহৰাণৰ লিকি ৰাজীত অধ্যয়ন সমাপ্ত কৰাৰ পাছত ফাৰাহৰ স্থাপত্যৰ প্ৰতি আগ্ৰহে পেৰিছৰ ইক'ল স্পেচিয়েল ডি আৰ্কিটেকচাৰত &lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=8NIwBwAAQBAJ&amp;q=farah+diba+studied+architecture+at+the+Ecole+sp%C3%A9ciale+d'architecture&amp;pg=PA93|title=Translation, History and Arts: New Horizons in Asian Interdisciplinary Humanities Research|last=Meng|first=J. I.|date=29 July 2013|publisher=Cambridge Scholars Publishing|isbn=9781443851176|language=en}}&lt;/ref&gt; পঢ়িবলৈ বাধ্য হয়,য'ত তেওঁ ফৰাচী পৰিষ্কাৰ-পৰিচ্ছন্নতাবিদ এলবাৰ্ট বেছনৰ অধীনত অধ্যয়ন কৰে। 

সেই সময়ত বিদেশত অধ্যয়ন কৰা বহু ইৰাণী ছাত্ৰ-ছাত্ৰী ৰাজ্যিক অনুদানৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল আছিল। সেয়ে শ্বাহে যেতিয়া ৰাষ্ট্ৰপতি হিচাপে চৰকাৰী ভ্ৰমণত বিদেশ ভ্ৰমণ কৰিছিল তেতিয়া তেওঁ প্ৰায়ে নিৰ্বাচিত স্থানীয় ইৰাণী ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ সৈতে সাক্ষাৎ কৰিছিল। ১৯৫২ চনত পেৰিছত থকা ইৰাণৰ দূতাবাসত এখন বৈঠকৰ সময়ত মহম্মদ ৰেজা পাহলৱীৰ সৈতে ফাৰাহ ডিবাৰ প্ৰথম চিনাকি হৈছিল। 

১৯৫৯ চনৰ গ্ৰীষ্মকালত ফাৰাহ তেহৰাণলৈ উভতি অহাৰ পাছত মহম্মদ ৰেজা পাহলাৱী আৰু ফাৰাহ দিবাই আনুষ্ঠানিক নৃত্যত অংশ লয়, যিটো শ্বাহৰ কন্যা ৰাজকুমাৰী শ্বাহনাজ পাহলৱীয়ে পূৰ্বতে আয়োজন কৰিছিল। 

১৯৫৯ চনৰ ২৩ নৱেম্বৰত এই দম্পতীহালে নিজৰ বিবাহ ঠিক হোৱাৰ কথা ঘোষণা কৰে। 

দম্পতীহালৰ চাৰিটা সন্তান আছিল:

*ইৰাণৰ ক্ৰাউন প্ৰিন্স ৰেজা পাহলৱী (জন্ম ৩১ অক্টোবৰ ১৯৬০)। তেওঁৰ পত্নী ইয়াছমিনৰ তিনিগৰাকী কন্যা আছে। 
**ৰাজকুমাৰী নূৰ পাহলৱী (জন্ম ৩ এপ্ৰিল ১৯৯২)
** ৰাজকুমাৰী ইমান পাহলৱী (জন্ম ১২ ছেপ্টেম্বৰ ১৯৯৩)
**ৰাজকুমাৰী ফাৰাহ পাহলৱী (জন্ম ১৭ জানুৱাৰী ২০০৪)
* ইৰাণৰ ৰাজকুমাৰী ফাৰাহনাজ পাহলৱী (জন্ম ১২ মাৰ্চ ১৯৬৩)
* ইৰাণৰ ৰাজকুমাৰ আলী ৰেজা পাহলৱী (২৮ এপ্ৰিল ১৯৬৬ – ৪ জানুৱাৰী ২০১১)। তেওঁৰ আৰু তেওঁৰ সংগী ৰহা দিদেৱৰৰ এগৰাকী কন্যা আছিল।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.rezapahlavi.org/details_article.php?english&amp;article=535|title=Announcement of Birth|publisher=Reza Pahlavi|access-date=5 August 2011|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110930111308/http://www.rezapahlavi.org/details_article.php?english&amp;article=535|archive-date=30 September 2011}}&lt;/ref&gt;
** ইৰিয়ানা লেইলা পাহলৱী (জন্ম ২৬ জুলাই ২০১১)
* ইৰাণৰ ৰাজকুমাৰী লেইলা পাহলৱী (২৭ মাৰ্চ ১৯৭০ – ১০ জুন ২০০১)

==তথ্যৰ উৎস==
{{reflist}}

==টোকা==
{{Notelist}}

==বাহ্যিক সংযোগ==
{{Commons category}}
* {{Official website|http://www.farahpahlavi.org/ }}
[[শ্ৰেণী:শাসক]]
[[শ্ৰেণী:মহিলা ৰাজনীতিবিদ]]
[[শ্ৰেণী:ইৰাণৰ ব্যক্তি]]</text>
      <sha1>s2ihuh1bhqo3hwfvfhwq6fg9az92p4l</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>607140</id>
      <parentid>607139</parentid>
      <timestamp>2026-05-18T17:14:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>নৰুনা বৰুৱা</username>
        <id>44897</id>
      </contributor>
      <origin>607140</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17483" sha1="pk8kn1hs9acp4ffrzqzxs2eoxd50z18" xml:space="preserve">{{Short description|Queen-Empress of Iran from 1959 to 1979}}
{{Infobox royalty
| consort = yes
| name = ফাৰাহ পহলৱী
| title = '''শ্বাহবানু'''
| image = Shahbanu of Iran.jpg
| caption = চৰকাৰী প্ৰতিকৃতি,১৯৭৩ চন
| succession = ইৰাণৰ ৰাণী/ সম্ৰাজ্ঞী পত্নী {{efn|The title of ''[[shahbanu]]'' (empress) was devised especially for Farah prior to her coronation.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=32Uu7SJMUYA|title=Shahbanou (Documentary)|publisher=Farah Pahlavi's Official YouTube Channel|date=25 December 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://farahpahlavi.org/queen-farah-pahlavi/|title=Queen Farah Pahlavi|work=farahpahlavi.org|access-date=27 January 2024}}&lt;/ref&gt;}}
| reign = ২১ ডিচেম্বৰ ১৯৫৯ – ১১ ফেব্ৰুৱাৰী ১৯৭৯
| cor-type = মহম্মদ ৰেজা পাহলৱীৰ ৰাজ অভিষেক
| coronation = ১৯৬৭ চনৰ ২৬ অক্টোবৰ
| spouse = {{marriage|[[মহম্মদ ৰেজা পাহলৱী]]|1959|1980|reason=মহম্মদ ৰেজা পাহলৱীৰ মৃত্যু আৰু ৰাজ্যিক অন্ত্যেষ্টিক্ৰিয়া}}
| issue = {{plainlist|
* ৰাজকুমাৰ ৰেজা পাহলৱী
* ৰাজকুমাৰী ফাৰাহনাজ পাহলৱী
* ৰাজকুমাৰ আলী ৰেজা পাহলৱী (জন্ম ১৯৬৬)
* ৰাজকুমাৰী লেইলা পাহলৱী
}}
| house = পাহলৱী বংশ (বিবাহৰদ্বাৰা)
| father = সোহৰাব দিবা
| mother = ফৰিদেহ ঘোটবি
| birth_name = ফাৰাহ দিবা
| birth_date = {{Birth date and age|1938|10|14|df=y}}
| birth_place = [[তেহৰাণ]], ইৰাণ
| religion = বাৰ ছিয়া ইছলাম
| signature = [[File:Farah Pahlavi signature.svg|125px]]&lt;br/&gt;পাৰ্চী স্বাক্ষৰ
[[File:Latin signature of Farah Pahlavi.svg|150px]]&lt;br/&gt;লেটিন স্বাক্ষৰ
| succession1 = পাহলৱী বংশৰ প্ৰতিনিধি শাসক
| reign1 = ২৭ জুলাই ১৯৮০ – ৩১ অক্টোবৰ ১৯৮০
| predecessor1 = [[মহম্মদ ৰেজা পাহলৱী]]
| successor1 = ৰেজা পাহলৱী
| native_lang1=পাৰ্চী
| native_lang1_name1 = {{lang|fa|فرح پهلوی}}
}}

'''ফাৰাহ পাহলৱী ({{lang-en| Farah Pahlavi}})'''; (জন্ম: ১৪ অক্টোবৰ, ১৯৩৮) ইৰানৰ পাহলৱী ৰাজবংশৰ এগৰাকী সদস্য। ইৰাণৰ শেষ ৰাণী আৰু সম্ৰাজ্ঞী, আৰু ইৰাণৰ শেষৰ শ্বাহ [[মহম্মদ ৰেজা পাহলৱী]]ৰ তৃতীয় পত্নী আৰু বিধৱা। 

ফাৰাহ ইৰাণৰ এক সম্ভ্ৰান্ত পৰিয়ালত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল যদিও তেখেতৰ পিতৃ সৰু কালতে মৃত্যুৰ বাবে পৰিয়ালটো আৰ্থিকভাৱে দুৰ্বল হৈ পৰিছিল। [[পেৰিছ]]ত স্থাপত্যকলা অধ্যয়ন&lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=8NIwBwAAQBAJ&amp;q=farah+diba+studied+architecture+at+the+Ecole+sp%C3%A9ciale+d'architecture&amp;pg=PA93|title=Translation, History and Arts: New Horizons in Asian Interdisciplinary Humanities Research|last=Meng|first=J. I.|date=29 July 2013|publisher=Cambridge Scholars Publishing|isbn=9781443851176|language=en}}&lt;/ref&gt; কৰি থাকোঁতে [[ইৰাণ]]ৰ দূতাবাসত শ্বাহক লগ পায় আৰু ১৯৫৯ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত শ্বাহৰ সৈতে বিবাহপাশত আবদ্ধ হয়। শ্বাহৰ প্ৰথম দুখন বিবাহৰপৰা পুত্ৰ সন্তান লাভ কৰা নাছিল। সিংহাসনত উত্তৰাধিকাৰীত্বৰ বাবে এজন ৰাজকুমাৰৰ প্ৰয়োজনীয়তা অনুভৱ হয়। সেয়েহে পিছৰ বছৰৰ অক্টোবৰ মাহত ক্ৰাউন প্ৰিন্স ৰেজাৰ জন্মদিনা সমগ্ৰ দেশতে উদ্‌যাপন কৰা হয়। এগৰাকী দানবীৰ হিচাপে তেওঁ অসংখ্য দাতব্য সংস্থা স্থাপন কৰি ইৰাণী সমাজৰ কল্যাণৰ প্ৰসাৰ ঘটাইছিল; তেওঁ শ্বিৰাজ বিশ্ববিদ্যালয়ও প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। [[ইৰাণ]]ৰ প্ৰথমখন [[আমেৰিকা]]ৰ শৈলীৰ বিশ্ববিদ্যালয় আৰু মহিলা ছাত্ৰীৰ সংখ্যা বৃদ্ধিত মূল ভূমিকা পালন কৰিছিল। বিদেশী সংগ্ৰহালয়ৰপৰা ইৰাণৰ সামগ্ৰী ইৰাণলৈ ঘূৰাই অনাত সহায় কৰিছিল। 

১৯৭৮ চনলৈকে ধনী আৰু দুখীয়াৰ মাজত ক্ৰমাৎ বৃদ্ধি পোৱা বৈষম্যৰ বাবে সমগ্ৰ ইৰাণতে সাম্ৰাজ্যবাদ বিৰোধী অশান্তি দ্ৰুতগতিত বৃদ্ধি পাইছিল আৰু এই অশান্তিয়ে স্পষ্টভাৱে আগতীয়া বিপ্লৱৰ সংকেত দিছিল। এই ভাবুকিৰ সন্মুখীন হৈ ফাৰাহ আৰু শ্বাহে মৃত্যুদণ্ডৰ আশংকাত ১৯৭৯ চনৰ জানুৱাৰী মাহত দেশ এৰি পলায়ন কৰে। ইয়াৰ বাবেই বেছিভাগ দেশেই তেওঁলোকক আশ্ৰয় প্ৰদান কৰিবলৈ দ্বিধাবোধ কৰিছিল; কেৱল আনোৱাৰ সাদাতৰ [[ইজিপ্ত]] ৰাষ্ট্ৰইহে তেওঁলোকক আশ্ৰয় দিছিল। তেওঁলোক ঘূৰি অহা হ’লে মৃত্যুদণ্ডৰ সন্মুখীন হ’বলগীয়া হ’লহেঁতেন। এই ভয় আৰু দুৰ্বল স্বাস্থ্যৰ বাবেই ১৯৮০ চনৰ জুলাই মাহত মহম্মদ ৰেজাৰ নিৰ্বাসনত মৃত্যু হয়। &lt;ref&gt;{{Cite web |date=2017-01-13 |title=The last days of the Shah |url=http://www.thefridaytimes.com/2017/01/13/the-last-days-of-the-shah/ |access-date=2026-04-18 |website=The Friday Times |language=en}}&lt;/ref&gt; ১৯৮০ চনৰ অক্টোবৰ মাহলৈকে ফাৰাহে পাহলৱী বংশৰ প্ৰতিনিধি শাসক হিচাপে বাঘজৰী দখল কৰে। ১৯৮০ চনৰ অক্টোবৰ মাহত তেওঁৰ পুত্ৰ ৰেজা পাহলৱীয়ে নিজকে ইৰাণৰ শ্বাহ ঘোষণা কৰি মাতৃ ফাৰাহৰ প্ৰতিনিধি শাসকৰ ভূমিকা অন্ত পৰে। 
==প্ৰাথমিক জীৱন আৰু শৈশৱ==
১৯৩৮ চনৰ ১৪ অক্টোবৰত [[ইৰাণ]]ৰ [[তেহৰাণ]]ত এটা উচ্চ সম্ভ্ৰান্ত পৰিয়ালত ফাৰাহ ডিবাৰ জন্ম হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite book|title=The life and times of the Shah|url=https://archive.org/details/lifetimesshah00afkh|url-access=limited|first=Gholam Reza|last=Afkhami|page=[https://archive.org/details/lifetimesshah00afkh/page/n62 44]|isbn=978-0-520-25328-5|publisher=University of California Press|edition=1|date=12 January 2009}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;books.google.com&quot;&gt;{{cite book|author=Shakibi, Zhand|url=https://books.google.com/books?id=ZlptU4A2HkUC |title=Revolutions and the Collapse of Monarchy: Human Agency and the Making of Revolution in France, Russia, and Iran|publisher= I.B. Tauris|year=2007|isbn= 978-1-84511-292-9|page=90}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Taheri, Amir 1991. p. 160&quot;&gt;Taheri, Amir. ''The Unknown Life of the Shah''. Hutchinson, 1991. {{ISBN|0-09-174860-7}}; p. 160&lt;/ref&gt; কেপ্তেইন সোহৰাব দিবা (১৮৯৯–১৯৪৮) আৰু তেওঁৰ পত্নী ফৰিদেহ ঘোটিবি (১৯২০–২০০০)ৰ একমাত্ৰ সন্তান। ফাৰাহৰ পিতৃৰ পৰিয়াল [[আজাৰবাইজান]] মূলৰ ইৰাণী আছিল। প্ৰাক্তন শ্বাহবানু ফাৰাহৰ স্মৃতিগ্ৰন্থই ইংগিত দিয়ে যে তেওঁৰ পিতৃৰ পৰিয়ালটো আজাৰবাইজান মূলৰ ইৰাণী আছিল আৰু মাকৰ পৰিয়ালটো [[কাস্পিয়ান সাগৰ]]ৰ ইৰাণৰ উপকূলৰ লাহিজানৰ গিলক বংশৰ আছিল। 

দেউতাকৰ যোগেদি ফাৰাহ তুলনামূলকভাৱে ধনী পৰিয়ালৰ সন্তান আছিল। ১৯ শতিকাৰ শেষৰফালে তেওঁৰ ককাক আছিল এজন সফল কূটনীতিবিদ যিয়ে ৰাছিয়াৰ চেণ্ট পিটাৰ্ছবাৰ্গত থকা ৰোমানভ আদালতত ইৰাণৰ ৰাষ্ট্ৰদূত হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite book|first=Nooshin Saeidosadat|last=Manshadi|url=https://books.google.com/books?id=Wqp4EAAAQBAJ&amp;dq=Farah+Diba+ambassador+Russia&amp;pg=PA125|title=Farewell My Queens: from Marie Antoinette to Farah Diba|isbn=9782382362716|publisher=Marjorie S. Maman|date=29 June 2022|pages=125}}&lt;/ref&gt; তেওঁৰ পিতৃ আছিল ছ’ভাৰেইন ইৰাণী সশস্ত্ৰ বাহিনীৰ এজন বিষয়া যিয়ে চেণ্ট চাইৰৰ [[ফৰাচী]] সামৰিক একাডেমীৰপৰা স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰিছিল। 

ফাৰাহে তেওঁৰ স্মৃতিগ্ৰন্থত লিখিছে যে তেওঁৰ পিতৃৰ সৈতে তেওঁৰ ঘনিষ্ঠ সম্পৰ্ক আছিল আৰু ১৯৪৮ চনত তেওঁৰ অভাৱনীয় মৃত্যুৱে তেওঁক গভীৰভাৱে প্ৰভাবিত কৰিছিল। সেই সময়ত তাইৰ পৰিয়ালৰ আৰ্থিক অৱস্থা কঠিন হৈ পৰিছিল। এনে পৰিস্থিতিত উত্তৰ তেহৰাণৰ বৃহত্তৰ পৰিয়ালৰ ভিলাৰপৰা মাতৃ ফৰিদা ঘাটাবীৰ ভাতৃদ্বয়ৰ এপাৰ্টমেণ্টলৈ গুচি যাবলৈ বাধ্য হয়। 

==শিক্ষা আৰু পৰিয়াল==
[[File:ShahanshahRoyalFamily2.jpg|thumb|right|ফাৰাহ আৰু মহম্মদ ৰেজা তেওঁলোকৰ চাৰিটা সন্তানৰ সৈতে, ১৯৭৩ ]]
ফাৰাহে তেহৰাণৰ ইটালিয়ান স্কুলত, তাৰ পিছত ষোল্ল বছৰ বয়সলৈকে ফৰাচী জিন ডি আৰ্ক স্কুলত আৰু পিছলৈ লিকি ৰাজী স্কুলত শিক্ষা গ্ৰহণ কৰে। সৰুতে ফাৰা এগৰাকী খেলুৱৈ আৰু নিজৰ স্কুলৰ বাস্কেটবল দলৰ অধিনায়ক আছিল। 

তেহৰাণৰ লিকি ৰাজীত অধ্যয়ন সমাপ্ত কৰাৰ পাছত ফাৰাহৰ স্থাপত্যৰ প্ৰতি আগ্ৰহে পেৰিছৰ ইক'ল স্পেচিয়েল ডি আৰ্কিটেকচাৰত &lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=8NIwBwAAQBAJ&amp;q=farah+diba+studied+architecture+at+the+Ecole+sp%C3%A9ciale+d'architecture&amp;pg=PA93|title=Translation, History and Arts: New Horizons in Asian Interdisciplinary Humanities Research|last=Meng|first=J. I.|date=29 July 2013|publisher=Cambridge Scholars Publishing|isbn=9781443851176|language=en}}&lt;/ref&gt; পঢ়িবলৈ বাধ্য হয়,য'ত তেওঁ ফৰাচী পৰিষ্কাৰ-পৰিচ্ছন্নতাবিদ এলবাৰ্ট বেছনৰ অধীনত অধ্যয়ন কৰে। 

সেই সময়ত বিদেশত অধ্যয়ন কৰা বহু ইৰাণী ছাত্ৰ-ছাত্ৰী ৰাজ্যিক অনুদানৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল আছিল। সেয়ে শ্বাহে যেতিয়া ৰাষ্ট্ৰপতি হিচাপে চৰকাৰী ভ্ৰমণত বিদেশ ভ্ৰমণ কৰিছিল তেতিয়া তেওঁ প্ৰায়ে নিৰ্বাচিত স্থানীয় ইৰাণী ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ সৈতে সাক্ষাৎ কৰিছিল। ১৯৫২ চনত পেৰিছত থকা ইৰাণৰ দূতাবাসত এখন বৈঠকৰ সময়ত মহম্মদ ৰেজা পাহলৱীৰ সৈতে ফাৰাহ ডিবাৰ প্ৰথম চিনাকি হৈছিল। 

১৯৫৯ চনৰ গ্ৰীষ্মকালত ফাৰাহ তেহৰাণলৈ উভতি অহাৰ পাছত মহম্মদ ৰেজা পাহলাৱী আৰু ফাৰাহ দিবাই আনুষ্ঠানিক নৃত্যত অংশ লয়, যিটো শ্বাহৰ কন্যা ৰাজকুমাৰী শ্বাহনাজ পাহলৱীয়ে পূৰ্বতে আয়োজন কৰিছিল। 

১৯৫৯ চনৰ ২৩ নৱেম্বৰত এই দম্পতীহালে নিজৰ বিবাহ ঠিক হোৱাৰ কথা ঘোষণা কৰে। 

দম্পতীহালৰ চাৰিটা সন্তান আছিল:

*ইৰাণৰ ক্ৰাউন প্ৰিন্স ৰেজা পাহলৱী (জন্ম ৩১ অক্টোবৰ ১৯৬০)। তেওঁৰ পত্নী ইয়াছমিনৰ তিনিগৰাকী কন্যা আছে। 
**ৰাজকুমাৰী নূৰ পাহলৱী (জন্ম ৩ এপ্ৰিল ১৯৯২)
** ৰাজকুমাৰী ইমান পাহলৱী (জন্ম ১২ ছেপ্টেম্বৰ ১৯৯৩)
**ৰাজকুমাৰী ফাৰাহ পাহলৱী (জন্ম ১৭ জানুৱাৰী ২০০৪)
* ইৰাণৰ ৰাজকুমাৰী ফাৰাহনাজ পাহলৱী (জন্ম ১২ মাৰ্চ ১৯৬৩)
* ইৰাণৰ ৰাজকুমাৰ আলী ৰেজা পাহলৱী (২৮ এপ্ৰিল ১৯৬৬ – ৪ জানুৱাৰী ২০১১)। তেওঁৰ আৰু তেওঁৰ সংগী ৰহা দিদেৱৰৰ এগৰাকী কন্যা আছিল।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.rezapahlavi.org/details_article.php?english&amp;article=535|title=Announcement of Birth|publisher=Reza Pahlavi|access-date=5 August 2011|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110930111308/http://www.rezapahlavi.org/details_article.php?english&amp;article=535|archive-date=30 September 2011}}&lt;/ref&gt;
** ইৰিয়ানা লেইলা পাহলৱী (জন্ম ২৬ জুলাই ২০১১)
* ইৰাণৰ ৰাজকুমাৰী লেইলা পাহলৱী (২৭ মাৰ্চ ১৯৭০ – ১০ জুন ২০০১)

==তথ্যৰ উৎস==
{{reflist}}

==টোকা==
{{Notelist}}

==বাহ্যিক সংযোগ==
{{Commons category}}
* {{Official website|http://www.farahpahlavi.org/ }}
[[শ্ৰেণী:শাসক]]
[[শ্ৰেণী:মহিলা ৰাজনীতিবিদ]]
[[শ্ৰেণী:ইৰাণৰ ব্যক্তি]]</text>
      <sha1>pk8kn1hs9acp4ffrzqzxs2eoxd50z18</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>607141</id>
      <parentid>607140</parentid>
      <timestamp>2026-05-18T17:15:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>নৰুনা বৰুৱা</username>
        <id>44897</id>
      </contributor>
      <comment>/* প্ৰাথমিক জীৱন আৰু শৈশৱ */</comment>
      <origin>607141</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17486" sha1="hou6dti5q67ca1iwxpk8s22pvsyb9ph" xml:space="preserve">{{Short description|Queen-Empress of Iran from 1959 to 1979}}
{{Infobox royalty
| consort = yes
| name = ফাৰাহ পহলৱী
| title = '''শ্বাহবানু'''
| image = Shahbanu of Iran.jpg
| caption = চৰকাৰী প্ৰতিকৃতি,১৯৭৩ চন
| succession = ইৰাণৰ ৰাণী/ সম্ৰাজ্ঞী পত্নী {{efn|The title of ''[[shahbanu]]'' (empress) was devised especially for Farah prior to her coronation.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=32Uu7SJMUYA|title=Shahbanou (Documentary)|publisher=Farah Pahlavi's Official YouTube Channel|date=25 December 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://farahpahlavi.org/queen-farah-pahlavi/|title=Queen Farah Pahlavi|work=farahpahlavi.org|access-date=27 January 2024}}&lt;/ref&gt;}}
| reign = ২১ ডিচেম্বৰ ১৯৫৯ – ১১ ফেব্ৰুৱাৰী ১৯৭৯
| cor-type = মহম্মদ ৰেজা পাহলৱীৰ ৰাজ অভিষেক
| coronation = ১৯৬৭ চনৰ ২৬ অক্টোবৰ
| spouse = {{marriage|[[মহম্মদ ৰেজা পাহলৱী]]|1959|1980|reason=মহম্মদ ৰেজা পাহলৱীৰ মৃত্যু আৰু ৰাজ্যিক অন্ত্যেষ্টিক্ৰিয়া}}
| issue = {{plainlist|
* ৰাজকুমাৰ ৰেজা পাহলৱী
* ৰাজকুমাৰী ফাৰাহনাজ পাহলৱী
* ৰাজকুমাৰ আলী ৰেজা পাহলৱী (জন্ম ১৯৬৬)
* ৰাজকুমাৰী লেইলা পাহলৱী
}}
| house = পাহলৱী বংশ (বিবাহৰদ্বাৰা)
| father = সোহৰাব দিবা
| mother = ফৰিদেহ ঘোটবি
| birth_name = ফাৰাহ দিবা
| birth_date = {{Birth date and age|1938|10|14|df=y}}
| birth_place = [[তেহৰাণ]], ইৰাণ
| religion = বাৰ ছিয়া ইছলাম
| signature = [[File:Farah Pahlavi signature.svg|125px]]&lt;br/&gt;পাৰ্চী স্বাক্ষৰ
[[File:Latin signature of Farah Pahlavi.svg|150px]]&lt;br/&gt;লেটিন স্বাক্ষৰ
| succession1 = পাহলৱী বংশৰ প্ৰতিনিধি শাসক
| reign1 = ২৭ জুলাই ১৯৮০ – ৩১ অক্টোবৰ ১৯৮০
| predecessor1 = [[মহম্মদ ৰেজা পাহলৱী]]
| successor1 = ৰেজা পাহলৱী
| native_lang1=পাৰ্চী
| native_lang1_name1 = {{lang|fa|فرح پهلوی}}
}}

'''ফাৰাহ পাহলৱী ({{lang-en| Farah Pahlavi}})'''; (জন্ম: ১৪ অক্টোবৰ, ১৯৩৮) ইৰানৰ পাহলৱী ৰাজবংশৰ এগৰাকী সদস্য। ইৰাণৰ শেষ ৰাণী আৰু সম্ৰাজ্ঞী, আৰু ইৰাণৰ শেষৰ শ্বাহ [[মহম্মদ ৰেজা পাহলৱী]]ৰ তৃতীয় পত্নী আৰু বিধৱা। 

ফাৰাহ ইৰাণৰ এক সম্ভ্ৰান্ত পৰিয়ালত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল যদিও তেখেতৰ পিতৃ সৰু কালতে মৃত্যুৰ বাবে পৰিয়ালটো আৰ্থিকভাৱে দুৰ্বল হৈ পৰিছিল। [[পেৰিছ]]ত স্থাপত্যকলা অধ্যয়ন&lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=8NIwBwAAQBAJ&amp;q=farah+diba+studied+architecture+at+the+Ecole+sp%C3%A9ciale+d'architecture&amp;pg=PA93|title=Translation, History and Arts: New Horizons in Asian Interdisciplinary Humanities Research|last=Meng|first=J. I.|date=29 July 2013|publisher=Cambridge Scholars Publishing|isbn=9781443851176|language=en}}&lt;/ref&gt; কৰি থাকোঁতে [[ইৰাণ]]ৰ দূতাবাসত শ্বাহক লগ পায় আৰু ১৯৫৯ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত শ্বাহৰ সৈতে বিবাহপাশত আবদ্ধ হয়। শ্বাহৰ প্ৰথম দুখন বিবাহৰপৰা পুত্ৰ সন্তান লাভ কৰা নাছিল। সিংহাসনত উত্তৰাধিকাৰীত্বৰ বাবে এজন ৰাজকুমাৰৰ প্ৰয়োজনীয়তা অনুভৱ হয়। সেয়েহে পিছৰ বছৰৰ অক্টোবৰ মাহত ক্ৰাউন প্ৰিন্স ৰেজাৰ জন্মদিনা সমগ্ৰ দেশতে উদ্‌যাপন কৰা হয়। এগৰাকী দানবীৰ হিচাপে তেওঁ অসংখ্য দাতব্য সংস্থা স্থাপন কৰি ইৰাণী সমাজৰ কল্যাণৰ প্ৰসাৰ ঘটাইছিল; তেওঁ শ্বিৰাজ বিশ্ববিদ্যালয়ও প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। [[ইৰাণ]]ৰ প্ৰথমখন [[আমেৰিকা]]ৰ শৈলীৰ বিশ্ববিদ্যালয় আৰু মহিলা ছাত্ৰীৰ সংখ্যা বৃদ্ধিত মূল ভূমিকা পালন কৰিছিল। বিদেশী সংগ্ৰহালয়ৰপৰা ইৰাণৰ সামগ্ৰী ইৰাণলৈ ঘূৰাই অনাত সহায় কৰিছিল। 

১৯৭৮ চনলৈকে ধনী আৰু দুখীয়াৰ মাজত ক্ৰমাৎ বৃদ্ধি পোৱা বৈষম্যৰ বাবে সমগ্ৰ ইৰাণতে সাম্ৰাজ্যবাদ বিৰোধী অশান্তি দ্ৰুতগতিত বৃদ্ধি পাইছিল আৰু এই অশান্তিয়ে স্পষ্টভাৱে আগতীয়া বিপ্লৱৰ সংকেত দিছিল। এই ভাবুকিৰ সন্মুখীন হৈ ফাৰাহ আৰু শ্বাহে মৃত্যুদণ্ডৰ আশংকাত ১৯৭৯ চনৰ জানুৱাৰী মাহত দেশ এৰি পলায়ন কৰে। ইয়াৰ বাবেই বেছিভাগ দেশেই তেওঁলোকক আশ্ৰয় প্ৰদান কৰিবলৈ দ্বিধাবোধ কৰিছিল; কেৱল আনোৱাৰ সাদাতৰ [[ইজিপ্ত]] ৰাষ্ট্ৰইহে তেওঁলোকক আশ্ৰয় দিছিল। তেওঁলোক ঘূৰি অহা হ’লে মৃত্যুদণ্ডৰ সন্মুখীন হ’বলগীয়া হ’লহেঁতেন। এই ভয় আৰু দুৰ্বল স্বাস্থ্যৰ বাবেই ১৯৮০ চনৰ জুলাই মাহত মহম্মদ ৰেজাৰ নিৰ্বাসনত মৃত্যু হয়। &lt;ref&gt;{{Cite web |date=2017-01-13 |title=The last days of the Shah |url=http://www.thefridaytimes.com/2017/01/13/the-last-days-of-the-shah/ |access-date=2026-04-18 |website=The Friday Times |language=en}}&lt;/ref&gt; ১৯৮০ চনৰ অক্টোবৰ মাহলৈকে ফাৰাহে পাহলৱী বংশৰ প্ৰতিনিধি শাসক হিচাপে বাঘজৰী দখল কৰে। ১৯৮০ চনৰ অক্টোবৰ মাহত তেওঁৰ পুত্ৰ ৰেজা পাহলৱীয়ে নিজকে ইৰাণৰ শ্বাহ ঘোষণা কৰি মাতৃ ফাৰাহৰ প্ৰতিনিধি শাসকৰ ভূমিকা অন্ত পৰে। 
==প্ৰাথমিক জীৱন আৰু শৈশৱ==
১৯৩৮ চনৰ ১৪ অক্টোবৰত [[ইৰাণ]]ৰ [[তেহৰাণ]]ত এটা উচ্চ সম্ভ্ৰান্ত পৰিয়ালত ফাৰাহ ডিবাৰ জন্ম হৈছিল।&lt;ref&gt;{{cite book|title=The life and times of the Shah|url=https://archive.org/details/lifetimesshah00afkh|url-access=limited|first=Gholam Reza|last=Afkhami|page=[https://archive.org/details/lifetimesshah00afkh/page/n62 44]|isbn=978-0-520-25328-5|publisher=University of California Press|edition=1|date=12 January 2009}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;books.google.com&quot;&gt;{{cite book|author=Shakibi, Zhand|url=https://books.google.com/books?id=ZlptU4A2HkUC |title=Revolutions and the Collapse of Monarchy: Human Agency and the Making of Revolution in France, Russia, and Iran|publisher= I.B. Tauris|year=2007|isbn= 978-1-84511-292-9|page=90}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Taheri, Amir 1991. p. 160&quot;&gt;Taheri, Amir. ''The Unknown Life of the Shah''. Hutchinson, 1991. {{ISBN|0-09-174860-7}}; p. 160&lt;/ref&gt; কেপ্তেইন সোহৰাব দিবা (১৮৯৯–১৯৪৮) আৰু তেওঁৰ পত্নী ফৰিদেহ ঘোটিবি (১৯২০–২০০০)ৰ একমাত্ৰ সন্তান। ফাৰাহৰ পিতৃৰ পৰিয়াল [[আজাৰবাইজান]] মূলৰ ইৰাণী আছিল। প্ৰাক্তন শ্বাহবানু ফাৰাহৰ স্মৃতিগ্ৰন্থই ইংগিত দিয়ে যে তেওঁৰ পিতৃৰ পৰিয়ালটো [[আজাৰবাইজান]] মূলৰ ইৰাণী আছিল আৰু মাকৰ পৰিয়ালটো [[কাস্পিয়ান সাগৰ]]ৰ ইৰাণৰ উপকূলৰ লাহিজানৰ গিলক বংশৰ আছিল। 

দেউতাকৰ যোগেদি ফাৰাহ তুলনামূলকভাৱে ধনী পৰিয়ালৰ সন্তান আছিল। ১৯ শতিকাৰ শেষৰফালে তেওঁৰ ককাক আছিল এজন সফল কূটনীতিবিদ যিয়ে ৰাছিয়াৰ চেণ্ট পিটাৰ্ছবাৰ্গত থকা ৰোমানভ আদালতত ইৰাণৰ ৰাষ্ট্ৰদূত হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল।&lt;ref&gt;{{cite book|first=Nooshin Saeidosadat|last=Manshadi|url=https://books.google.com/books?id=Wqp4EAAAQBAJ&amp;dq=Farah+Diba+ambassador+Russia&amp;pg=PA125|title=Farewell My Queens: from Marie Antoinette to Farah Diba|isbn=9782382362716|publisher=Marjorie S. Maman|date=29 June 2022|pages=125}}&lt;/ref&gt; তেওঁৰ পিতৃ আছিল ছ’ভাৰেইন ইৰাণী সশস্ত্ৰ বাহিনীৰ এজন বিষয়া যিয়ে চেণ্ট চাইৰৰ [[ফৰাচী]] সামৰিক একাডেমীৰপৰা স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰিছিল। 

ফাৰাহে তেওঁৰ স্মৃতিগ্ৰন্থত লিখিছে যে তেওঁৰ পিতৃৰ সৈতে তেওঁৰ ঘনিষ্ঠ সম্পৰ্ক আছিল আৰু ১৯৪৮ চনত তেওঁৰ অভাৱনীয় মৃত্যুৱে তেওঁক গভীৰভাৱে প্ৰভাবিত কৰিছিল। সেই সময়ত তাইৰ পৰিয়ালৰ আৰ্থিক অৱস্থা কঠিন হৈ পৰিছিল। এনে পৰিস্থিতিত উত্তৰ তেহৰাণৰ বৃহত্তৰ পৰিয়ালৰ ভিলাৰপৰা মাতৃ ফৰিদা ঘাটাবীৰ ভাতৃদ্বয়ৰ এপাৰ্টমেণ্টলৈ গুচি যাবলৈ বাধ্য হয়।

==শিক্ষা আৰু পৰিয়াল==
[[File:ShahanshahRoyalFamily2.jpg|thumb|right|ফাৰাহ আৰু মহম্মদ ৰেজা তেওঁলোকৰ চাৰিটা সন্তানৰ সৈতে, ১৯৭৩ ]]
ফাৰাহে তেহৰাণৰ ইটালিয়ান স্কুলত, তাৰ পিছত ষোল্ল বছৰ বয়সলৈকে ফৰাচী জিন ডি আৰ্ক স্কুলত আৰু পিছলৈ লিকি ৰাজী স্কুলত শিক্ষা গ্ৰহণ কৰে। সৰুতে ফাৰা এগৰাকী খেলুৱৈ আৰু নিজৰ স্কুলৰ বাস্কেটবল দলৰ অধিনায়ক আছিল। 

তেহৰাণৰ লিকি ৰাজীত অধ্যয়ন সমাপ্ত কৰাৰ পাছত ফাৰাহৰ স্থাপত্যৰ প্ৰতি আগ্ৰহে পেৰিছৰ ইক'ল স্পেচিয়েল ডি আৰ্কিটেকচাৰত &lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=8NIwBwAAQBAJ&amp;q=farah+diba+studied+architecture+at+the+Ecole+sp%C3%A9ciale+d'architecture&amp;pg=PA93|title=Translation, History and Arts: New Horizons in Asian Interdisciplinary Humanities Research|last=Meng|first=J. I.|date=29 July 2013|publisher=Cambridge Scholars Publishing|isbn=9781443851176|language=en}}&lt;/ref&gt; পঢ়িবলৈ বাধ্য হয়,য'ত তেওঁ ফৰাচী পৰিষ্কাৰ-পৰিচ্ছন্নতাবিদ এলবাৰ্ট বেছনৰ অধীনত অধ্যয়ন কৰে। 

সেই সময়ত বিদেশত অধ্যয়ন কৰা বহু ইৰাণী ছাত্ৰ-ছাত্ৰী ৰাজ্যিক অনুদানৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল আছিল। সেয়ে শ্বাহে যেতিয়া ৰাষ্ট্ৰপতি হিচাপে চৰকাৰী ভ্ৰমণত বিদেশ ভ্ৰমণ কৰিছিল তেতিয়া তেওঁ প্ৰায়ে নিৰ্বাচিত স্থানীয় ইৰাণী ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ সৈতে সাক্ষাৎ কৰিছিল। ১৯৫২ চনত পেৰিছত থকা ইৰাণৰ দূতাবাসত এখন বৈঠকৰ সময়ত মহম্মদ ৰেজা পাহলৱীৰ সৈতে ফাৰাহ ডিবাৰ প্ৰথম চিনাকি হৈছিল। 

১৯৫৯ চনৰ গ্ৰীষ্মকালত ফাৰাহ তেহৰাণলৈ উভতি অহাৰ পাছত মহম্মদ ৰেজা পাহলাৱী আৰু ফাৰাহ দিবাই আনুষ্ঠানিক নৃত্যত অংশ লয়, যিটো শ্বাহৰ কন্যা ৰাজকুমাৰী শ্বাহনাজ পাহলৱীয়ে পূৰ্বতে আয়োজন কৰিছিল। 

১৯৫৯ চনৰ ২৩ নৱেম্বৰত এই দম্পতীহালে নিজৰ বিবাহ ঠিক হোৱাৰ কথা ঘোষণা কৰে। 

দম্পতীহালৰ চাৰিটা সন্তান আছিল:

*ইৰাণৰ ক্ৰাউন প্ৰিন্স ৰেজা পাহলৱী (জন্ম ৩১ অক্টোবৰ ১৯৬০)। তেওঁৰ পত্নী ইয়াছমিনৰ তিনিগৰাকী কন্যা আছে। 
**ৰাজকুমাৰী নূৰ পাহলৱী (জন্ম ৩ এপ্ৰিল ১৯৯২)
** ৰাজকুমাৰী ইমান পাহলৱী (জন্ম ১২ ছেপ্টেম্বৰ ১৯৯৩)
**ৰাজকুমাৰী ফাৰাহ পাহলৱী (জন্ম ১৭ জানুৱাৰী ২০০৪)
* ইৰাণৰ ৰাজকুমাৰী ফাৰাহনাজ পাহলৱী (জন্ম ১২ মাৰ্চ ১৯৬৩)
* ইৰাণৰ ৰাজকুমাৰ আলী ৰেজা পাহলৱী (২৮ এপ্ৰিল ১৯৬৬ – ৪ জানুৱাৰী ২০১১)। তেওঁৰ আৰু তেওঁৰ সংগী ৰহা দিদেৱৰৰ এগৰাকী কন্যা আছিল।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.rezapahlavi.org/details_article.php?english&amp;article=535|title=Announcement of Birth|publisher=Reza Pahlavi|access-date=5 August 2011|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110930111308/http://www.rezapahlavi.org/details_article.php?english&amp;article=535|archive-date=30 September 2011}}&lt;/ref&gt;
** ইৰিয়ানা লেইলা পাহলৱী (জন্ম ২৬ জুলাই ২০১১)
* ইৰাণৰ ৰাজকুমাৰী লেইলা পাহলৱী (২৭ মাৰ্চ ১৯৭০ – ১০ জুন ২০০১)

==তথ্যৰ উৎস==
{{reflist}}

==টোকা==
{{Notelist}}

==বাহ্যিক সংযোগ==
{{Commons category}}
* {{Official website|http://www.farahpahlavi.org/ }}
[[শ্ৰেণী:শাসক]]
[[শ্ৰেণী:মহিলা ৰাজনীতিবিদ]]
[[শ্ৰেণী:ইৰাণৰ ব্যক্তি]]</text>
      <sha1>hou6dti5q67ca1iwxpk8s22pvsyb9ph</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>অট্টোমান আৰু ছাফাভিদ সাম্ৰাজ্যৰ মাজত থকা কুটনৈতিক সম্পৰ্ক</title>
    <ns>0</ns>
    <id>136931</id>
    <revision>
      <id>607149</id>
      <timestamp>2026-05-18T18:06:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>নৰুনা বৰুৱা</username>
        <id>44897</id>
      </contributor>
      <comment>[[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল।</comment>
      <origin>607149</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14697" sha1="lpwfbh4xie544ssxwgwfzccowpgfmbj" xml:space="preserve">{{Short description|1 = Diplomatic relations between the Ottoman and Safavid empires}}
[[File:Carte du voyage du sieur Daulier Deslandes en Perse (1661).jpg|thumb|300px|১৬৬১ চনত পাৰস্য আৰু অট্টোমান সাম্ৰাজ্য। ]]

'''অট্টোমান আৰু ছাফাভিদ সাম্ৰাজ্যৰ মাজত থকা কূটনৈতিক সম্পৰ্ক''' ষোড়শ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে ইৰাণ (পাৰস্য)ত ছাফাৱী সাম্ৰাজ্য প্ৰতিষ্ঠাৰপৰাই অট্টোমান-ছাফাৱী সম্পৰ্কৰ ইতিহাস আৰম্ভ হৈছিল। প্ৰাৰম্ভিক অট্টোমান-ছাফাৱী বা ছাফাভিদ সংঘাত ১৫১৪ চনত চালদিৰাণৰ যুদ্ধত শিখৰত উপনীত হয় আৰু সীমান্তৰ সংঘৰ্ষ এশ বছৰ ধৰি চলি থাকে। ১৬৩৯ চনত ছাফাৱী আৰু অট্টোমান সাম্ৰাজ্যই জুহাব সন্ধিত স্বাক্ষৰ কৰে, য’ত ইৰাকৰ ওপৰত অট্টোমান নিয়ন্ত্ৰণ স্বীকৃতি দিয়া হয় আৰু ককেছাছ অঞ্চলক নিশ্চিতভাৱে দুয়োৰে মাজত বিভক্ত কৰা হয়। বহু দিশৰপৰা জুহাব সন্ধি আছিল প্ৰায় এশ বছৰ আগতে স্বাক্ষৰিত অমাছিয়াৰ শান্তি চুক্তিৰ শক্তিশালীকৰণ।&lt;ref&gt;{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=B8WRAgAAQBAJ&amp;q=treaty+of+zuhab+confirms+amasya&amp;pg=PA47|title=Armenians: Past and Present in the Making of National Identity|isbn=978-1-135-79837-6 |access-date=30 December 2014|last1=Herzig |first1=Edmund |last2=Kurkchiyan |first2=Marina |date=10 November 2004 }}&lt;/ref&gt;

১৮ শতিকালৈকে ছিয়া ইছলামৰ ছাফাভিদ সংস্কৰণ আৰু চুন্নী ইছলামৰ অট্টোমান তুৰ্কী সংস্কৰণৰ মাজৰ সংঘাত এই দুখন প্ৰধান সাম্ৰাজ্যৰ মাজৰ সংঘাতপূৰ্ণ সম্পৰ্কৰ এক উল্লেখযোগ্য দিশ হৈয়েই আছিল।&lt;ref name=&quot;calabrese&quot;&gt;{{cite journal |last1=Calabrese |first1=John |title=Turkey and Iran: Limits of a Stable Relationship |journal=British Journal of Middle Eastern Studies |date=1998 |volume=25 |issue=1 |pages=75–94 |id={{ProQuest|205385192}} |jstor=195848 |doi=10.1080/13530199808705655 }}&lt;/ref&gt; ১৮ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে পাৰ্চী-অট্টোমান শান্তি আলোচনাই আন্তঃমুছলমান সম্পৰ্কৰ নতুন ধাৰণা প্ৰৱৰ্তন কৰে, যাৰ অধীনত সাৰ্বভৌম ৰাষ্ট্ৰসমূহে ইছলামিক বিশ্ব সম্প্ৰদায়ৰ স্বায়ত্তশাসিত অংশ হিচাপে সহাৱস্থান কৰিব পাৰে। &lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Tucker |first1=Ernest |title=The Peace Negotiations of 1736: A conceptual turning point in Ottoman-Iranian relations |journal=Turkish Studies Association Bulletin |date=1996 |volume=20 |issue=1 |pages=16–37 |jstor=43384524 }}&lt;/ref&gt; কিন্তু পৰৱৰ্তী সম্পৰ্কসমূহ পাৰস্পৰিক দুৰ্বলতা আৰু অনাস্থাৰ ভয়ৰদ্বাৰা পৰিচালিত হৈছিল, ১৮৪৭ চনত কাজাৰ ইৰাণ আৰু অট্টোমান সাম্ৰাজ্যই এৰজুৰুমৰ ঐতিহাসিক শান্তি চুক্তিত সন্মতি প্ৰকাশ কৰে, যিয়ে শতিকাজুৰি চলি থকা প্ৰতিদ্বন্দ্বিতাৰ পিছত শান্তিৰ শতিকাৰ সূচনা কৰে। 
==প্ৰতিদ্বন্দ্বিতাৰ উত্থান: ১৬ শতিকা==
[[File:Fortifications along the Ottoman frontier with Safavid Iran, from the History of Sultan Süleyman by Sayyid Luqman.jpg|thumb|right|ছাফাৱী ইৰাণৰ সৈতে অট্টোমান সীমান্তত দুৰ্গ নিৰ্মাণ; ছেইয়িদ লোকমানৰদ্বাৰা ৰচিত ''দ্য হিষ্ট্ৰী অৱ চুলতান চুলেইমান দ্য মেগনিফিচেণ্ট''ৰপৰা। এই পাৰ্চী পাণ্ডুলিপিখন ১৫৭৯ চনত কনষ্টেণ্টিনোপলত (বৰ্তমানৰ ইস্তানবুল) প্ৰস্তুত কৰা হৈছিল। ]] 

===ধৰ্মৰ ভূমিকা===
ইছলামে অট্টোমান–ছাফাৱী (ছাফাভিদ) সম্পৰ্ক নিৰ্ধাৰণৰ ক্ষেত্ৰত বিশেষভাৱে গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল। ছাফাৱী আৰু অট্টোমান দুয়োখনেই নিজৰ শাসনক ন্যায্যতা প্ৰদান কৰিবলৈ ইছলামৰ সৈতে থকা সম্পৰ্কৰ উদাহৰণ দিছিল। কিন্তু ইছলামিক আইনত মুছলমানসকলে নিজৰ মাজত যুদ্ধ চলাবলৈ নিষেধাজ্ঞা আৰোপ কৰিছিল যদিহে কোনো পৱিত্ৰ আইন বলবৎ কৰাৰ বা ইয়াৰ উলংঘা ৰোধ কৰিবলৈ ধৰ্মীয় প্ৰয়োজনীয়তা নাথাকে।&lt;ref&gt;{{Cite book|title = Osman's Dream: The History of the Ottoman Empire|last = Finkel|first = Caroline|publisher = Basic Books|year = 2007|location = New York|page = 104}}&lt;/ref&gt;এইদৰে এটা শক্তিয়ে যদি আন এটা শক্তিৰ বিৰুদ্ধে যুদ্ধ কৰিব লাগে তেন্তে ইয়াৰ ধৰ্মীয় ন্যায্যতা প্ৰমাণ কৰিব লাগিছিল। ১৫০০ চনৰ আৰম্ভণিতে অট্টোমান চুলতান চেলিম প্ৰথমে এনে ধৰ্মীয় ন্যায্যতা বিচাৰিছিল। অট্টোমান ধৰ্মীয় পণ্ডিত আৰু বিষয়াসকলে তেওঁৰ শিক্ষাক পাষণ্ড বুলি গণ্য কৰি তৎক্ষণাত প্ৰথম শ্বাহ ইছমাইল—আৰু তেওঁৰ অনুগামীসকলক—ইছলামৰ প্ৰতি ভাবুকি বুলি ঘোষণা কৰে। ফলত প্ৰথম চেলিমে কনষ্টেণ্টিনোপল আৰু সমগ্ৰ অট্টোমান সাম্ৰাজ্যত প্ৰথম শ্বাহ ইছমাইলৰ যিকোনো সমৰ্থকক মৃত্যুদণ্ডৰ নিৰ্দেশ দি আদেশ জাৰি কৰে। &lt;ref name=Hess1973&gt;{{cite journal |last1=Hess |first1=Andrew C. |title=The Ottoman Conquest of Egypt (1517) and the Beginning of the Sixteenth-Century World War |journal=International Journal of Middle East Studies |date=1973 |volume=4 |issue=1 |pages=55–76 |doi=10.1017/S0020743800027276 |jstor=162225 }}&lt;/ref&gt;

===অট্টোমান সাম্ৰাজ্যত ছাফাভিদৰ ভাবুকি===
[[File:Map Safavid persia.png|thumb|ছাফাৱী ইৰাণৰ মানচিত্ৰ। ১৬৩৯ চনত স্থায়ীভাৱে অট্টোমান শাসনৰ অধীনলৈ অহা মেছ’পটেমিয়াৰ অঞ্চলটো ছায়াছন্ন কৰি দিয়া হৈছে। ]]


ছাফাৱীসকলৰ প্ৰতি প্ৰথম চেলিমৰ কঠোৰ সঁহাৰিয়ে অট্টোমান সাম্ৰাজ্যই সৃষ্টি কৰা ভাবুকিৰ প্ৰতি তেওঁৰ সচেতনতাক প্ৰতিফলিত কৰিছিল। ১৫০৭ চনত প্ৰথম ইছমাইলে আনাতোলিয়া আক্ৰমণ কৰে, যাৰ ফলত নতুনকৈ গঠিত ছাফাৱীসকলৰ ভাবুকি আৰু অধিক ভয়াবহ হৈ পৰে। ১৫১১ চনৰ শ্বাহ কুলু বিদ্ৰোহৰ সময়ত আনাতোলিয়াত ছিয়া সম্প্ৰদায়ৰ বিদ্ৰোহে চেলিমৰ অভ্যন্তৰীণ বিদ্ৰোহৰ আশংকা আৰু অধিক শক্তিশালী কৰি তুলিছিল। &lt;ref name=Hess1973/&gt; ছিয়া সংস্কৃতিৰ সৈতে মিলি এই বিদ্ৰোহবোৰে শ্বাহ ইছমাইল আৰু ছাফাৱীসকলক প্ৰভাবিত কৰি থাকিল। চেলিমে ছাফাৱীসকলৰ বিৰুদ্ধে ব্যৱহাৰ কৰা কৌশলৰ দৰেই একে ব্যৱহাৰ কৰিছিল আৰু বিদ্ৰোহ দমন কৰিবলৈ নিজৰ সৈন্যবাহিনী পঠিয়াইছিল। 
===বাণিজ্য নিষেধাজ্ঞা ===
অট্টোমান শাসকসকলে নিজৰ পূবৰ প্ৰতিদ্বন্দ্বীসকলৰ ওপৰত আধিপত্য স্থাপনৰ বাবে ছাফাৱী সাম্ৰাজ্যৰ বিৰুদ্ধে সঘনাই বাণিজ্যিক নিষেধাজ্ঞা আৰোপ কৰিছিল। ১৫১৪ চনত চালদিৰাণৰ যুদ্ধত অট্টোমানসকলে ছাফাৱীসকলৰ বিৰুদ্ধে চূড়ান্ত বিজয়ৰ ফলত এছিয়া মাইনৰত অট্টোমান শাসন প্ৰতিষ্ঠা হয়।&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Labib |first1=Subhi |title=The Era of Suleyman the Magnificent: Crisis of Orientation |journal=International Journal of Middle East Studies |date=1979 |volume=10 |issue=4 |pages=435–451 |doi=10.1017/S002074380005128X |jstor=162212 }}&lt;/ref&gt; ছাফাৱী ভূ-খণ্ড আক্ৰমণ কৰি বাগদাদ দখল কৰাৰ উপৰি প্ৰথম চেলিমে ছাফাৱী ৰেচমৰ ব্যৱসায়ীসকলৰ বাবে বাণিজ্যিক পথ বন্ধ কৰি দিছিল আৰু ছাফাৱী সাম্ৰাজ্যৰপৰা অট্টোমান সাম্ৰাজ্যত প্ৰৱেশ কৰা যিকোনো ব্যক্তিক গ্ৰেপ্তাৰ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিছিল। বাণিজ্যৰ ওপৰত এই নিষেধাজ্ঞা আৰু ছাফাৱীৰ সৈতে জড়িত বুদ্ধিজীৱীসকলক গ্ৰেপ্তাৰ কৰাটো কেৱল চুলেইমান দ্য মেগনিফিচেণ্টৰ অধীনতহে প্ৰত্যাহাৰ কৰা হৈছিল। ১৬০৩ চনত পুনৰ বাণিজ্য নিষেধাজ্ঞাৰ ব্যৱহাৰ কৰা হয়, যেতিয়া পূবত ছাফাৱী ক্ষমতাৰ উত্থানে আকৌ এবাৰ গুৰুতৰ ভাবুকিৰ সৃষ্টি কৰে; কিন্তু এই নিষেধাজ্ঞাসমূহ প্ৰথম চেলিমে আৰোপ কৰা নিষেধাজ্ঞাৰ দৰে সফল নহ'ল।&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Riedlmayer |first1=Andräs |title=Ottoman-Safavid Relations and the Anatolian Trade Routes: 1603-1618 |journal=Turkish Studies Association Bulletin |date=1981 |volume=5 |issue=1 |pages=7–10 |jstor=43385090 }}&lt;/ref&gt; [[ৰাছিয়া]] আৰু ককেছাছৰ মাজেৰে ইউৰোপীয় বজাৰৰ সৈতে ছাফাৱী বাণিজ্যই অট্টোমান সাম্ৰাজ্যৰ মাজেৰে বাণিজ্যিক পথত জাৰি কৰা অৱৰোধৰ প্ৰভাৱ প্ৰায়ে লাঘৱ কৰিছিল। &lt;ref&gt;{{Cite book |title=Relations between Tehran and Moscow, 1979-2014 |url=https://www.academia.edu/9137125}}{{self-published inline|date=July 2022}}&lt;/ref&gt;


==তথ্যৰ উৎহ==
{{reflist}}

==অধিক পঢ়ক==
* {{cite book |last1=Casale |first1=Sinem Arcak |title=Gifts in the Age of Empire: Ottoman-Safavid Cultural Exchange, 1500–1639 |title-link=Gifts in the Age of Empire |date=2023 |publisher=University of Chicago Press |isbn=978-0226820422}}
* {{cite journal |last1=Casale |first1=Sinem A. |title=Iconography of the Gift: Diplomacy and Imperial Self-Fashioning at the Ottoman Court |journal=The Art Bulletin |date=2018 |volume=100 |issue=1 |pages=97-123 |doi=10.1080/00043079.2017.1367912}}
* {{cite journal |last1=Güngörürler |first1=Selim |title=Fundamentals of Ottoman-Safavid Peacetime Relations, 1639–1722 |journal=Turkish Historical Review |date=2018 |volume=9 |issue=2 |pages=151–197 |doi=10.1163/18775462-00902002 |s2cid=149466670 }}

==বাহ্যিক সংযোগ==
* [http://www.iranicaonline.org/articles/ottoman-persian-relations-i-under-sultan-selim-i-and-shah-esmail-i OTTOMAN-PERSIAN RELATIONS i. UNDER SULTAN SELIM I AND SHAH ESMĀʿIL I] (Encyclopædia Iranica)</text>
      <sha1>lpwfbh4xie544ssxwgwfzccowpgfmbj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>607150</id>
      <parentid>607149</parentid>
      <timestamp>2026-05-18T18:07:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>নৰুনা বৰুৱা</username>
        <id>44897</id>
      </contributor>
      <comment>added [[Category:ইৰান]] using [[WP:HC|HotCat]]</comment>
      <origin>607150</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14734" sha1="4tmgalf492d29nc6p3ddf9nisrik4pw" xml:space="preserve">{{Short description|1 = Diplomatic relations between the Ottoman and Safavid empires}}
[[File:Carte du voyage du sieur Daulier Deslandes en Perse (1661).jpg|thumb|300px|১৬৬১ চনত পাৰস্য আৰু অট্টোমান সাম্ৰাজ্য। ]]

'''অট্টোমান আৰু ছাফাভিদ সাম্ৰাজ্যৰ মাজত থকা কূটনৈতিক সম্পৰ্ক''' ষোড়শ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে ইৰাণ (পাৰস্য)ত ছাফাৱী সাম্ৰাজ্য প্ৰতিষ্ঠাৰপৰাই অট্টোমান-ছাফাৱী সম্পৰ্কৰ ইতিহাস আৰম্ভ হৈছিল। প্ৰাৰম্ভিক অট্টোমান-ছাফাৱী বা ছাফাভিদ সংঘাত ১৫১৪ চনত চালদিৰাণৰ যুদ্ধত শিখৰত উপনীত হয় আৰু সীমান্তৰ সংঘৰ্ষ এশ বছৰ ধৰি চলি থাকে। ১৬৩৯ চনত ছাফাৱী আৰু অট্টোমান সাম্ৰাজ্যই জুহাব সন্ধিত স্বাক্ষৰ কৰে, য’ত ইৰাকৰ ওপৰত অট্টোমান নিয়ন্ত্ৰণ স্বীকৃতি দিয়া হয় আৰু ককেছাছ অঞ্চলক নিশ্চিতভাৱে দুয়োৰে মাজত বিভক্ত কৰা হয়। বহু দিশৰপৰা জুহাব সন্ধি আছিল প্ৰায় এশ বছৰ আগতে স্বাক্ষৰিত অমাছিয়াৰ শান্তি চুক্তিৰ শক্তিশালীকৰণ।&lt;ref&gt;{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=B8WRAgAAQBAJ&amp;q=treaty+of+zuhab+confirms+amasya&amp;pg=PA47|title=Armenians: Past and Present in the Making of National Identity|isbn=978-1-135-79837-6 |access-date=30 December 2014|last1=Herzig |first1=Edmund |last2=Kurkchiyan |first2=Marina |date=10 November 2004 }}&lt;/ref&gt;

১৮ শতিকালৈকে ছিয়া ইছলামৰ ছাফাভিদ সংস্কৰণ আৰু চুন্নী ইছলামৰ অট্টোমান তুৰ্কী সংস্কৰণৰ মাজৰ সংঘাত এই দুখন প্ৰধান সাম্ৰাজ্যৰ মাজৰ সংঘাতপূৰ্ণ সম্পৰ্কৰ এক উল্লেখযোগ্য দিশ হৈয়েই আছিল।&lt;ref name=&quot;calabrese&quot;&gt;{{cite journal |last1=Calabrese |first1=John |title=Turkey and Iran: Limits of a Stable Relationship |journal=British Journal of Middle Eastern Studies |date=1998 |volume=25 |issue=1 |pages=75–94 |id={{ProQuest|205385192}} |jstor=195848 |doi=10.1080/13530199808705655 }}&lt;/ref&gt; ১৮ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে পাৰ্চী-অট্টোমান শান্তি আলোচনাই আন্তঃমুছলমান সম্পৰ্কৰ নতুন ধাৰণা প্ৰৱৰ্তন কৰে, যাৰ অধীনত সাৰ্বভৌম ৰাষ্ট্ৰসমূহে ইছলামিক বিশ্ব সম্প্ৰদায়ৰ স্বায়ত্তশাসিত অংশ হিচাপে সহাৱস্থান কৰিব পাৰে। &lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Tucker |first1=Ernest |title=The Peace Negotiations of 1736: A conceptual turning point in Ottoman-Iranian relations |journal=Turkish Studies Association Bulletin |date=1996 |volume=20 |issue=1 |pages=16–37 |jstor=43384524 }}&lt;/ref&gt; কিন্তু পৰৱৰ্তী সম্পৰ্কসমূহ পাৰস্পৰিক দুৰ্বলতা আৰু অনাস্থাৰ ভয়ৰদ্বাৰা পৰিচালিত হৈছিল, ১৮৪৭ চনত কাজাৰ ইৰাণ আৰু অট্টোমান সাম্ৰাজ্যই এৰজুৰুমৰ ঐতিহাসিক শান্তি চুক্তিত সন্মতি প্ৰকাশ কৰে, যিয়ে শতিকাজুৰি চলি থকা প্ৰতিদ্বন্দ্বিতাৰ পিছত শান্তিৰ শতিকাৰ সূচনা কৰে। 
==প্ৰতিদ্বন্দ্বিতাৰ উত্থান: ১৬ শতিকা==
[[File:Fortifications along the Ottoman frontier with Safavid Iran, from the History of Sultan Süleyman by Sayyid Luqman.jpg|thumb|right|ছাফাৱী ইৰাণৰ সৈতে অট্টোমান সীমান্তত দুৰ্গ নিৰ্মাণ; ছেইয়িদ লোকমানৰদ্বাৰা ৰচিত ''দ্য হিষ্ট্ৰী অৱ চুলতান চুলেইমান দ্য মেগনিফিচেণ্ট''ৰপৰা। এই পাৰ্চী পাণ্ডুলিপিখন ১৫৭৯ চনত কনষ্টেণ্টিনোপলত (বৰ্তমানৰ ইস্তানবুল) প্ৰস্তুত কৰা হৈছিল। ]] 

===ধৰ্মৰ ভূমিকা===
ইছলামে অট্টোমান–ছাফাৱী (ছাফাভিদ) সম্পৰ্ক নিৰ্ধাৰণৰ ক্ষেত্ৰত বিশেষভাৱে গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল। ছাফাৱী আৰু অট্টোমান দুয়োখনেই নিজৰ শাসনক ন্যায্যতা প্ৰদান কৰিবলৈ ইছলামৰ সৈতে থকা সম্পৰ্কৰ উদাহৰণ দিছিল। কিন্তু ইছলামিক আইনত মুছলমানসকলে নিজৰ মাজত যুদ্ধ চলাবলৈ নিষেধাজ্ঞা আৰোপ কৰিছিল যদিহে কোনো পৱিত্ৰ আইন বলবৎ কৰাৰ বা ইয়াৰ উলংঘা ৰোধ কৰিবলৈ ধৰ্মীয় প্ৰয়োজনীয়তা নাথাকে।&lt;ref&gt;{{Cite book|title = Osman's Dream: The History of the Ottoman Empire|last = Finkel|first = Caroline|publisher = Basic Books|year = 2007|location = New York|page = 104}}&lt;/ref&gt;এইদৰে এটা শক্তিয়ে যদি আন এটা শক্তিৰ বিৰুদ্ধে যুদ্ধ কৰিব লাগে তেন্তে ইয়াৰ ধৰ্মীয় ন্যায্যতা প্ৰমাণ কৰিব লাগিছিল। ১৫০০ চনৰ আৰম্ভণিতে অট্টোমান চুলতান চেলিম প্ৰথমে এনে ধৰ্মীয় ন্যায্যতা বিচাৰিছিল। অট্টোমান ধৰ্মীয় পণ্ডিত আৰু বিষয়াসকলে তেওঁৰ শিক্ষাক পাষণ্ড বুলি গণ্য কৰি তৎক্ষণাত প্ৰথম শ্বাহ ইছমাইল—আৰু তেওঁৰ অনুগামীসকলক—ইছলামৰ প্ৰতি ভাবুকি বুলি ঘোষণা কৰে। ফলত প্ৰথম চেলিমে কনষ্টেণ্টিনোপল আৰু সমগ্ৰ অট্টোমান সাম্ৰাজ্যত প্ৰথম শ্বাহ ইছমাইলৰ যিকোনো সমৰ্থকক মৃত্যুদণ্ডৰ নিৰ্দেশ দি আদেশ জাৰি কৰে। &lt;ref name=Hess1973&gt;{{cite journal |last1=Hess |first1=Andrew C. |title=The Ottoman Conquest of Egypt (1517) and the Beginning of the Sixteenth-Century World War |journal=International Journal of Middle East Studies |date=1973 |volume=4 |issue=1 |pages=55–76 |doi=10.1017/S0020743800027276 |jstor=162225 }}&lt;/ref&gt;

===অট্টোমান সাম্ৰাজ্যত ছাফাভিদৰ ভাবুকি===
[[File:Map Safavid persia.png|thumb|ছাফাৱী ইৰাণৰ মানচিত্ৰ। ১৬৩৯ চনত স্থায়ীভাৱে অট্টোমান শাসনৰ অধীনলৈ অহা মেছ’পটেমিয়াৰ অঞ্চলটো ছায়াছন্ন কৰি দিয়া হৈছে। ]]


ছাফাৱীসকলৰ প্ৰতি প্ৰথম চেলিমৰ কঠোৰ সঁহাৰিয়ে অট্টোমান সাম্ৰাজ্যই সৃষ্টি কৰা ভাবুকিৰ প্ৰতি তেওঁৰ সচেতনতাক প্ৰতিফলিত কৰিছিল। ১৫০৭ চনত প্ৰথম ইছমাইলে আনাতোলিয়া আক্ৰমণ কৰে, যাৰ ফলত নতুনকৈ গঠিত ছাফাৱীসকলৰ ভাবুকি আৰু অধিক ভয়াবহ হৈ পৰে। ১৫১১ চনৰ শ্বাহ কুলু বিদ্ৰোহৰ সময়ত আনাতোলিয়াত ছিয়া সম্প্ৰদায়ৰ বিদ্ৰোহে চেলিমৰ অভ্যন্তৰীণ বিদ্ৰোহৰ আশংকা আৰু অধিক শক্তিশালী কৰি তুলিছিল। &lt;ref name=Hess1973/&gt; ছিয়া সংস্কৃতিৰ সৈতে মিলি এই বিদ্ৰোহবোৰে শ্বাহ ইছমাইল আৰু ছাফাৱীসকলক প্ৰভাবিত কৰি থাকিল। চেলিমে ছাফাৱীসকলৰ বিৰুদ্ধে ব্যৱহাৰ কৰা কৌশলৰ দৰেই একে ব্যৱহাৰ কৰিছিল আৰু বিদ্ৰোহ দমন কৰিবলৈ নিজৰ সৈন্যবাহিনী পঠিয়াইছিল। 
===বাণিজ্য নিষেধাজ্ঞা ===
অট্টোমান শাসকসকলে নিজৰ পূবৰ প্ৰতিদ্বন্দ্বীসকলৰ ওপৰত আধিপত্য স্থাপনৰ বাবে ছাফাৱী সাম্ৰাজ্যৰ বিৰুদ্ধে সঘনাই বাণিজ্যিক নিষেধাজ্ঞা আৰোপ কৰিছিল। ১৫১৪ চনত চালদিৰাণৰ যুদ্ধত অট্টোমানসকলে ছাফাৱীসকলৰ বিৰুদ্ধে চূড়ান্ত বিজয়ৰ ফলত এছিয়া মাইনৰত অট্টোমান শাসন প্ৰতিষ্ঠা হয়।&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Labib |first1=Subhi |title=The Era of Suleyman the Magnificent: Crisis of Orientation |journal=International Journal of Middle East Studies |date=1979 |volume=10 |issue=4 |pages=435–451 |doi=10.1017/S002074380005128X |jstor=162212 }}&lt;/ref&gt; ছাফাৱী ভূ-খণ্ড আক্ৰমণ কৰি বাগদাদ দখল কৰাৰ উপৰি প্ৰথম চেলিমে ছাফাৱী ৰেচমৰ ব্যৱসায়ীসকলৰ বাবে বাণিজ্যিক পথ বন্ধ কৰি দিছিল আৰু ছাফাৱী সাম্ৰাজ্যৰপৰা অট্টোমান সাম্ৰাজ্যত প্ৰৱেশ কৰা যিকোনো ব্যক্তিক গ্ৰেপ্তাৰ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিছিল। বাণিজ্যৰ ওপৰত এই নিষেধাজ্ঞা আৰু ছাফাৱীৰ সৈতে জড়িত বুদ্ধিজীৱীসকলক গ্ৰেপ্তাৰ কৰাটো কেৱল চুলেইমান দ্য মেগনিফিচেণ্টৰ অধীনতহে প্ৰত্যাহাৰ কৰা হৈছিল। ১৬০৩ চনত পুনৰ বাণিজ্য নিষেধাজ্ঞাৰ ব্যৱহাৰ কৰা হয়, যেতিয়া পূবত ছাফাৱী ক্ষমতাৰ উত্থানে আকৌ এবাৰ গুৰুতৰ ভাবুকিৰ সৃষ্টি কৰে; কিন্তু এই নিষেধাজ্ঞাসমূহ প্ৰথম চেলিমে আৰোপ কৰা নিষেধাজ্ঞাৰ দৰে সফল নহ'ল।&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Riedlmayer |first1=Andräs |title=Ottoman-Safavid Relations and the Anatolian Trade Routes: 1603-1618 |journal=Turkish Studies Association Bulletin |date=1981 |volume=5 |issue=1 |pages=7–10 |jstor=43385090 }}&lt;/ref&gt; [[ৰাছিয়া]] আৰু ককেছাছৰ মাজেৰে ইউৰোপীয় বজাৰৰ সৈতে ছাফাৱী বাণিজ্যই অট্টোমান সাম্ৰাজ্যৰ মাজেৰে বাণিজ্যিক পথত জাৰি কৰা অৱৰোধৰ প্ৰভাৱ প্ৰায়ে লাঘৱ কৰিছিল। &lt;ref&gt;{{Cite book |title=Relations between Tehran and Moscow, 1979-2014 |url=https://www.academia.edu/9137125}}{{self-published inline|date=July 2022}}&lt;/ref&gt;


==তথ্যৰ উৎহ==
{{reflist}}

==অধিক পঢ়ক==
* {{cite book |last1=Casale |first1=Sinem Arcak |title=Gifts in the Age of Empire: Ottoman-Safavid Cultural Exchange, 1500–1639 |title-link=Gifts in the Age of Empire |date=2023 |publisher=University of Chicago Press |isbn=978-0226820422}}
* {{cite journal |last1=Casale |first1=Sinem A. |title=Iconography of the Gift: Diplomacy and Imperial Self-Fashioning at the Ottoman Court |journal=The Art Bulletin |date=2018 |volume=100 |issue=1 |pages=97-123 |doi=10.1080/00043079.2017.1367912}}
* {{cite journal |last1=Güngörürler |first1=Selim |title=Fundamentals of Ottoman-Safavid Peacetime Relations, 1639–1722 |journal=Turkish Historical Review |date=2018 |volume=9 |issue=2 |pages=151–197 |doi=10.1163/18775462-00902002 |s2cid=149466670 }}

==বাহ্যিক সংযোগ==
* [http://www.iranicaonline.org/articles/ottoman-persian-relations-i-under-sultan-selim-i-and-shah-esmail-i OTTOMAN-PERSIAN RELATIONS i. UNDER SULTAN SELIM I AND SHAH ESMĀʿIL I] (Encyclopædia Iranica)

[[শ্ৰেণী:ইৰান]]</text>
      <sha1>4tmgalf492d29nc6p3ddf9nisrik4pw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>607151</id>
      <parentid>607150</parentid>
      <timestamp>2026-05-18T18:08:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>নৰুনা বৰুৱা</username>
        <id>44897</id>
      </contributor>
      <comment>added [[Category:ইতিহাস]] using [[WP:HC|HotCat]]</comment>
      <origin>607151</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14776" sha1="5ehw5h3mtsqgthlnakgj3remjz71dsw" xml:space="preserve">{{Short description|1 = Diplomatic relations between the Ottoman and Safavid empires}}
[[File:Carte du voyage du sieur Daulier Deslandes en Perse (1661).jpg|thumb|300px|১৬৬১ চনত পাৰস্য আৰু অট্টোমান সাম্ৰাজ্য। ]]

'''অট্টোমান আৰু ছাফাভিদ সাম্ৰাজ্যৰ মাজত থকা কূটনৈতিক সম্পৰ্ক''' ষোড়শ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে ইৰাণ (পাৰস্য)ত ছাফাৱী সাম্ৰাজ্য প্ৰতিষ্ঠাৰপৰাই অট্টোমান-ছাফাৱী সম্পৰ্কৰ ইতিহাস আৰম্ভ হৈছিল। প্ৰাৰম্ভিক অট্টোমান-ছাফাৱী বা ছাফাভিদ সংঘাত ১৫১৪ চনত চালদিৰাণৰ যুদ্ধত শিখৰত উপনীত হয় আৰু সীমান্তৰ সংঘৰ্ষ এশ বছৰ ধৰি চলি থাকে। ১৬৩৯ চনত ছাফাৱী আৰু অট্টোমান সাম্ৰাজ্যই জুহাব সন্ধিত স্বাক্ষৰ কৰে, য’ত ইৰাকৰ ওপৰত অট্টোমান নিয়ন্ত্ৰণ স্বীকৃতি দিয়া হয় আৰু ককেছাছ অঞ্চলক নিশ্চিতভাৱে দুয়োৰে মাজত বিভক্ত কৰা হয়। বহু দিশৰপৰা জুহাব সন্ধি আছিল প্ৰায় এশ বছৰ আগতে স্বাক্ষৰিত অমাছিয়াৰ শান্তি চুক্তিৰ শক্তিশালীকৰণ।&lt;ref&gt;{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=B8WRAgAAQBAJ&amp;q=treaty+of+zuhab+confirms+amasya&amp;pg=PA47|title=Armenians: Past and Present in the Making of National Identity|isbn=978-1-135-79837-6 |access-date=30 December 2014|last1=Herzig |first1=Edmund |last2=Kurkchiyan |first2=Marina |date=10 November 2004 }}&lt;/ref&gt;

১৮ শতিকালৈকে ছিয়া ইছলামৰ ছাফাভিদ সংস্কৰণ আৰু চুন্নী ইছলামৰ অট্টোমান তুৰ্কী সংস্কৰণৰ মাজৰ সংঘাত এই দুখন প্ৰধান সাম্ৰাজ্যৰ মাজৰ সংঘাতপূৰ্ণ সম্পৰ্কৰ এক উল্লেখযোগ্য দিশ হৈয়েই আছিল।&lt;ref name=&quot;calabrese&quot;&gt;{{cite journal |last1=Calabrese |first1=John |title=Turkey and Iran: Limits of a Stable Relationship |journal=British Journal of Middle Eastern Studies |date=1998 |volume=25 |issue=1 |pages=75–94 |id={{ProQuest|205385192}} |jstor=195848 |doi=10.1080/13530199808705655 }}&lt;/ref&gt; ১৮ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে পাৰ্চী-অট্টোমান শান্তি আলোচনাই আন্তঃমুছলমান সম্পৰ্কৰ নতুন ধাৰণা প্ৰৱৰ্তন কৰে, যাৰ অধীনত সাৰ্বভৌম ৰাষ্ট্ৰসমূহে ইছলামিক বিশ্ব সম্প্ৰদায়ৰ স্বায়ত্তশাসিত অংশ হিচাপে সহাৱস্থান কৰিব পাৰে। &lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Tucker |first1=Ernest |title=The Peace Negotiations of 1736: A conceptual turning point in Ottoman-Iranian relations |journal=Turkish Studies Association Bulletin |date=1996 |volume=20 |issue=1 |pages=16–37 |jstor=43384524 }}&lt;/ref&gt; কিন্তু পৰৱৰ্তী সম্পৰ্কসমূহ পাৰস্পৰিক দুৰ্বলতা আৰু অনাস্থাৰ ভয়ৰদ্বাৰা পৰিচালিত হৈছিল, ১৮৪৭ চনত কাজাৰ ইৰাণ আৰু অট্টোমান সাম্ৰাজ্যই এৰজুৰুমৰ ঐতিহাসিক শান্তি চুক্তিত সন্মতি প্ৰকাশ কৰে, যিয়ে শতিকাজুৰি চলি থকা প্ৰতিদ্বন্দ্বিতাৰ পিছত শান্তিৰ শতিকাৰ সূচনা কৰে। 
==প্ৰতিদ্বন্দ্বিতাৰ উত্থান: ১৬ শতিকা==
[[File:Fortifications along the Ottoman frontier with Safavid Iran, from the History of Sultan Süleyman by Sayyid Luqman.jpg|thumb|right|ছাফাৱী ইৰাণৰ সৈতে অট্টোমান সীমান্তত দুৰ্গ নিৰ্মাণ; ছেইয়িদ লোকমানৰদ্বাৰা ৰচিত ''দ্য হিষ্ট্ৰী অৱ চুলতান চুলেইমান দ্য মেগনিফিচেণ্ট''ৰপৰা। এই পাৰ্চী পাণ্ডুলিপিখন ১৫৭৯ চনত কনষ্টেণ্টিনোপলত (বৰ্তমানৰ ইস্তানবুল) প্ৰস্তুত কৰা হৈছিল। ]] 

===ধৰ্মৰ ভূমিকা===
ইছলামে অট্টোমান–ছাফাৱী (ছাফাভিদ) সম্পৰ্ক নিৰ্ধাৰণৰ ক্ষেত্ৰত বিশেষভাৱে গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল। ছাফাৱী আৰু অট্টোমান দুয়োখনেই নিজৰ শাসনক ন্যায্যতা প্ৰদান কৰিবলৈ ইছলামৰ সৈতে থকা সম্পৰ্কৰ উদাহৰণ দিছিল। কিন্তু ইছলামিক আইনত মুছলমানসকলে নিজৰ মাজত যুদ্ধ চলাবলৈ নিষেধাজ্ঞা আৰোপ কৰিছিল যদিহে কোনো পৱিত্ৰ আইন বলবৎ কৰাৰ বা ইয়াৰ উলংঘা ৰোধ কৰিবলৈ ধৰ্মীয় প্ৰয়োজনীয়তা নাথাকে।&lt;ref&gt;{{Cite book|title = Osman's Dream: The History of the Ottoman Empire|last = Finkel|first = Caroline|publisher = Basic Books|year = 2007|location = New York|page = 104}}&lt;/ref&gt;এইদৰে এটা শক্তিয়ে যদি আন এটা শক্তিৰ বিৰুদ্ধে যুদ্ধ কৰিব লাগে তেন্তে ইয়াৰ ধৰ্মীয় ন্যায্যতা প্ৰমাণ কৰিব লাগিছিল। ১৫০০ চনৰ আৰম্ভণিতে অট্টোমান চুলতান চেলিম প্ৰথমে এনে ধৰ্মীয় ন্যায্যতা বিচাৰিছিল। অট্টোমান ধৰ্মীয় পণ্ডিত আৰু বিষয়াসকলে তেওঁৰ শিক্ষাক পাষণ্ড বুলি গণ্য কৰি তৎক্ষণাত প্ৰথম শ্বাহ ইছমাইল—আৰু তেওঁৰ অনুগামীসকলক—ইছলামৰ প্ৰতি ভাবুকি বুলি ঘোষণা কৰে। ফলত প্ৰথম চেলিমে কনষ্টেণ্টিনোপল আৰু সমগ্ৰ অট্টোমান সাম্ৰাজ্যত প্ৰথম শ্বাহ ইছমাইলৰ যিকোনো সমৰ্থকক মৃত্যুদণ্ডৰ নিৰ্দেশ দি আদেশ জাৰি কৰে। &lt;ref name=Hess1973&gt;{{cite journal |last1=Hess |first1=Andrew C. |title=The Ottoman Conquest of Egypt (1517) and the Beginning of the Sixteenth-Century World War |journal=International Journal of Middle East Studies |date=1973 |volume=4 |issue=1 |pages=55–76 |doi=10.1017/S0020743800027276 |jstor=162225 }}&lt;/ref&gt;

===অট্টোমান সাম্ৰাজ্যত ছাফাভিদৰ ভাবুকি===
[[File:Map Safavid persia.png|thumb|ছাফাৱী ইৰাণৰ মানচিত্ৰ। ১৬৩৯ চনত স্থায়ীভাৱে অট্টোমান শাসনৰ অধীনলৈ অহা মেছ’পটেমিয়াৰ অঞ্চলটো ছায়াছন্ন কৰি দিয়া হৈছে। ]]


ছাফাৱীসকলৰ প্ৰতি প্ৰথম চেলিমৰ কঠোৰ সঁহাৰিয়ে অট্টোমান সাম্ৰাজ্যই সৃষ্টি কৰা ভাবুকিৰ প্ৰতি তেওঁৰ সচেতনতাক প্ৰতিফলিত কৰিছিল। ১৫০৭ চনত প্ৰথম ইছমাইলে আনাতোলিয়া আক্ৰমণ কৰে, যাৰ ফলত নতুনকৈ গঠিত ছাফাৱীসকলৰ ভাবুকি আৰু অধিক ভয়াবহ হৈ পৰে। ১৫১১ চনৰ শ্বাহ কুলু বিদ্ৰোহৰ সময়ত আনাতোলিয়াত ছিয়া সম্প্ৰদায়ৰ বিদ্ৰোহে চেলিমৰ অভ্যন্তৰীণ বিদ্ৰোহৰ আশংকা আৰু অধিক শক্তিশালী কৰি তুলিছিল। &lt;ref name=Hess1973/&gt; ছিয়া সংস্কৃতিৰ সৈতে মিলি এই বিদ্ৰোহবোৰে শ্বাহ ইছমাইল আৰু ছাফাৱীসকলক প্ৰভাবিত কৰি থাকিল। চেলিমে ছাফাৱীসকলৰ বিৰুদ্ধে ব্যৱহাৰ কৰা কৌশলৰ দৰেই একে ব্যৱহাৰ কৰিছিল আৰু বিদ্ৰোহ দমন কৰিবলৈ নিজৰ সৈন্যবাহিনী পঠিয়াইছিল। 
===বাণিজ্য নিষেধাজ্ঞা ===
অট্টোমান শাসকসকলে নিজৰ পূবৰ প্ৰতিদ্বন্দ্বীসকলৰ ওপৰত আধিপত্য স্থাপনৰ বাবে ছাফাৱী সাম্ৰাজ্যৰ বিৰুদ্ধে সঘনাই বাণিজ্যিক নিষেধাজ্ঞা আৰোপ কৰিছিল। ১৫১৪ চনত চালদিৰাণৰ যুদ্ধত অট্টোমানসকলে ছাফাৱীসকলৰ বিৰুদ্ধে চূড়ান্ত বিজয়ৰ ফলত এছিয়া মাইনৰত অট্টোমান শাসন প্ৰতিষ্ঠা হয়।&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Labib |first1=Subhi |title=The Era of Suleyman the Magnificent: Crisis of Orientation |journal=International Journal of Middle East Studies |date=1979 |volume=10 |issue=4 |pages=435–451 |doi=10.1017/S002074380005128X |jstor=162212 }}&lt;/ref&gt; ছাফাৱী ভূ-খণ্ড আক্ৰমণ কৰি বাগদাদ দখল কৰাৰ উপৰি প্ৰথম চেলিমে ছাফাৱী ৰেচমৰ ব্যৱসায়ীসকলৰ বাবে বাণিজ্যিক পথ বন্ধ কৰি দিছিল আৰু ছাফাৱী সাম্ৰাজ্যৰপৰা অট্টোমান সাম্ৰাজ্যত প্ৰৱেশ কৰা যিকোনো ব্যক্তিক গ্ৰেপ্তাৰ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিছিল। বাণিজ্যৰ ওপৰত এই নিষেধাজ্ঞা আৰু ছাফাৱীৰ সৈতে জড়িত বুদ্ধিজীৱীসকলক গ্ৰেপ্তাৰ কৰাটো কেৱল চুলেইমান দ্য মেগনিফিচেণ্টৰ অধীনতহে প্ৰত্যাহাৰ কৰা হৈছিল। ১৬০৩ চনত পুনৰ বাণিজ্য নিষেধাজ্ঞাৰ ব্যৱহাৰ কৰা হয়, যেতিয়া পূবত ছাফাৱী ক্ষমতাৰ উত্থানে আকৌ এবাৰ গুৰুতৰ ভাবুকিৰ সৃষ্টি কৰে; কিন্তু এই নিষেধাজ্ঞাসমূহ প্ৰথম চেলিমে আৰোপ কৰা নিষেধাজ্ঞাৰ দৰে সফল নহ'ল।&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Riedlmayer |first1=Andräs |title=Ottoman-Safavid Relations and the Anatolian Trade Routes: 1603-1618 |journal=Turkish Studies Association Bulletin |date=1981 |volume=5 |issue=1 |pages=7–10 |jstor=43385090 }}&lt;/ref&gt; [[ৰাছিয়া]] আৰু ককেছাছৰ মাজেৰে ইউৰোপীয় বজাৰৰ সৈতে ছাফাৱী বাণিজ্যই অট্টোমান সাম্ৰাজ্যৰ মাজেৰে বাণিজ্যিক পথত জাৰি কৰা অৱৰোধৰ প্ৰভাৱ প্ৰায়ে লাঘৱ কৰিছিল। &lt;ref&gt;{{Cite book |title=Relations between Tehran and Moscow, 1979-2014 |url=https://www.academia.edu/9137125}}{{self-published inline|date=July 2022}}&lt;/ref&gt;


==তথ্যৰ উৎহ==
{{reflist}}

==অধিক পঢ়ক==
* {{cite book |last1=Casale |first1=Sinem Arcak |title=Gifts in the Age of Empire: Ottoman-Safavid Cultural Exchange, 1500–1639 |title-link=Gifts in the Age of Empire |date=2023 |publisher=University of Chicago Press |isbn=978-0226820422}}
* {{cite journal |last1=Casale |first1=Sinem A. |title=Iconography of the Gift: Diplomacy and Imperial Self-Fashioning at the Ottoman Court |journal=The Art Bulletin |date=2018 |volume=100 |issue=1 |pages=97-123 |doi=10.1080/00043079.2017.1367912}}
* {{cite journal |last1=Güngörürler |first1=Selim |title=Fundamentals of Ottoman-Safavid Peacetime Relations, 1639–1722 |journal=Turkish Historical Review |date=2018 |volume=9 |issue=2 |pages=151–197 |doi=10.1163/18775462-00902002 |s2cid=149466670 }}

==বাহ্যিক সংযোগ==
* [http://www.iranicaonline.org/articles/ottoman-persian-relations-i-under-sultan-selim-i-and-shah-esmail-i OTTOMAN-PERSIAN RELATIONS i. UNDER SULTAN SELIM I AND SHAH ESMĀʿIL I] (Encyclopædia Iranica)

[[শ্ৰেণী:ইৰান]]
[[শ্ৰেণী:ইতিহাস]]</text>
      <sha1>5ehw5h3mtsqgthlnakgj3remjz71dsw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>607183</id>
      <parentid>607151</parentid>
      <timestamp>2026-05-19T00:14:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>নৰুনা বৰুৱা</username>
        <id>44897</id>
      </contributor>
      <comment>/* প্ৰতিদ্বন্দ্বিতাৰ উত্থান: ১৬ শতিকা */</comment>
      <origin>607183</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14779" sha1="38l0ngd8f8ndb05b055md9arul43x38" xml:space="preserve">{{Short description|1 = Diplomatic relations between the Ottoman and Safavid empires}}
[[File:Carte du voyage du sieur Daulier Deslandes en Perse (1661).jpg|thumb|300px|১৬৬১ চনত পাৰস্য আৰু অট্টোমান সাম্ৰাজ্য। ]]

'''অট্টোমান আৰু ছাফাভিদ সাম্ৰাজ্যৰ মাজত থকা কূটনৈতিক সম্পৰ্ক''' ষোড়শ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে ইৰাণ (পাৰস্য)ত ছাফাৱী সাম্ৰাজ্য প্ৰতিষ্ঠাৰপৰাই অট্টোমান-ছাফাৱী সম্পৰ্কৰ ইতিহাস আৰম্ভ হৈছিল। প্ৰাৰম্ভিক অট্টোমান-ছাফাৱী বা ছাফাভিদ সংঘাত ১৫১৪ চনত চালদিৰাণৰ যুদ্ধত শিখৰত উপনীত হয় আৰু সীমান্তৰ সংঘৰ্ষ এশ বছৰ ধৰি চলি থাকে। ১৬৩৯ চনত ছাফাৱী আৰু অট্টোমান সাম্ৰাজ্যই জুহাব সন্ধিত স্বাক্ষৰ কৰে, য’ত ইৰাকৰ ওপৰত অট্টোমান নিয়ন্ত্ৰণ স্বীকৃতি দিয়া হয় আৰু ককেছাছ অঞ্চলক নিশ্চিতভাৱে দুয়োৰে মাজত বিভক্ত কৰা হয়। বহু দিশৰপৰা জুহাব সন্ধি আছিল প্ৰায় এশ বছৰ আগতে স্বাক্ষৰিত অমাছিয়াৰ শান্তি চুক্তিৰ শক্তিশালীকৰণ।&lt;ref&gt;{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=B8WRAgAAQBAJ&amp;q=treaty+of+zuhab+confirms+amasya&amp;pg=PA47|title=Armenians: Past and Present in the Making of National Identity|isbn=978-1-135-79837-6 |access-date=30 December 2014|last1=Herzig |first1=Edmund |last2=Kurkchiyan |first2=Marina |date=10 November 2004 }}&lt;/ref&gt;

১৮ শতিকালৈকে ছিয়া ইছলামৰ ছাফাভিদ সংস্কৰণ আৰু চুন্নী ইছলামৰ অট্টোমান তুৰ্কী সংস্কৰণৰ মাজৰ সংঘাত এই দুখন প্ৰধান সাম্ৰাজ্যৰ মাজৰ সংঘাতপূৰ্ণ সম্পৰ্কৰ এক উল্লেখযোগ্য দিশ হৈয়েই আছিল।&lt;ref name=&quot;calabrese&quot;&gt;{{cite journal |last1=Calabrese |first1=John |title=Turkey and Iran: Limits of a Stable Relationship |journal=British Journal of Middle Eastern Studies |date=1998 |volume=25 |issue=1 |pages=75–94 |id={{ProQuest|205385192}} |jstor=195848 |doi=10.1080/13530199808705655 }}&lt;/ref&gt; ১৮ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে পাৰ্চী-অট্টোমান শান্তি আলোচনাই আন্তঃমুছলমান সম্পৰ্কৰ নতুন ধাৰণা প্ৰৱৰ্তন কৰে, যাৰ অধীনত সাৰ্বভৌম ৰাষ্ট্ৰসমূহে ইছলামিক বিশ্ব সম্প্ৰদায়ৰ স্বায়ত্তশাসিত অংশ হিচাপে সহাৱস্থান কৰিব পাৰে। &lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Tucker |first1=Ernest |title=The Peace Negotiations of 1736: A conceptual turning point in Ottoman-Iranian relations |journal=Turkish Studies Association Bulletin |date=1996 |volume=20 |issue=1 |pages=16–37 |jstor=43384524 }}&lt;/ref&gt; কিন্তু পৰৱৰ্তী সম্পৰ্কসমূহ পাৰস্পৰিক দুৰ্বলতা আৰু অনাস্থাৰ ভয়ৰদ্বাৰা পৰিচালিত হৈছিল, ১৮৪৭ চনত কাজাৰ ইৰাণ আৰু অট্টোমান সাম্ৰাজ্যই এৰজুৰুমৰ ঐতিহাসিক শান্তি চুক্তিত সন্মতি প্ৰকাশ কৰে, যিয়ে শতিকাজুৰি চলি থকা প্ৰতিদ্বন্দ্বিতাৰ পিছত শান্তিৰ শতিকাৰ সূচনা কৰে। 
==প্ৰতিদ্বন্দ্বিতাৰ উত্থান: ১৬ শতিকা==
[[File:Fortifications along the Ottoman frontier with Safavid Iran, from the History of Sultan Süleyman by Sayyid Luqman.jpg|thumb|right|ছাফাৱী ইৰাণৰ সৈতে অট্টোমান সীমান্তত দুৰ্গ নিৰ্মাণ; ছেইয়িদ লোকমানৰদ্বাৰা ৰচিত ''দ্য হিষ্ট্ৰী অৱ চুলতান চুলেইমান দ্য মেগনিফিচেণ্ট''ৰপৰা। এই পাৰ্চী পাণ্ডুলিপিখন ১৫৭৯ চনত কনষ্টেণ্টিনোপলত (বৰ্তমানৰ ইস্তানবুল) প্ৰস্তুত কৰা হৈছিল। ]] 

===ধৰ্মৰ ভূমিকা===
ইছলামে অট্টোমান আৰু ছাফাৱী (ছাফাভিদ) সম্পৰ্ক নিৰ্ধাৰণৰ ক্ষেত্ৰত বিশেষভাৱে গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল। ছাফাৱী আৰু অট্টোমান দুয়োখনেই নিজৰ শাসনক ন্যায্যতা প্ৰদান কৰিবলৈ ইছলামৰ সৈতে থকা সম্পৰ্কৰ উদাহৰণ দিছিল। কিন্তু ইছলামিক আইনত মুছলমানসকলে নিজৰ মাজত যুদ্ধ চলাবলৈ নিষেধাজ্ঞা আৰোপ কৰিছিল যদিহে কোনো পৱিত্ৰ আইন বলবৎ কৰাৰ বা ইয়াৰ উলংঘা ৰোধ কৰিবলৈ ধৰ্মীয় প্ৰয়োজনীয়তা নাথাকে।&lt;ref&gt;{{Cite book|title = Osman's Dream: The History of the Ottoman Empire|last = Finkel|first = Caroline|publisher = Basic Books|year = 2007|location = New York|page = 104}}&lt;/ref&gt;এইদৰে এটা শক্তিয়ে যদি আন এটা শক্তিৰ বিৰুদ্ধে যুদ্ধ কৰিব লাগে তেন্তে ইয়াৰ ধৰ্মীয় ন্যায্যতা প্ৰমাণ কৰিব লাগিছিল। ১৫০০ চনৰ আৰম্ভণিতে অট্টোমান চুলতান চেলিম প্ৰথমে এনে ধৰ্মীয় ন্যায্যতা বিচাৰিছিল। অট্টোমান ধৰ্মীয় পণ্ডিত আৰু বিষয়াসকলে তেওঁৰ শিক্ষাক পাষণ্ড বুলি গণ্য কৰি তৎক্ষণাত প্ৰথম শ্বাহ ইছমাইল আৰু তেওঁৰ অনুগামীসকলক ইছলামৰ প্ৰতি ভাবুকি বুলি ঘোষণা কৰে। ফলত প্ৰথম চেলিমে কনষ্টেণ্টিনোপল আৰু সমগ্ৰ অট্টোমান সাম্ৰাজ্যত প্ৰথম শ্বাহ ইছমাইলৰ যিকোনো সমৰ্থকক মৃত্যুদণ্ডৰ নিৰ্দেশ দি আদেশ জাৰি কৰে। &lt;ref name=Hess1973&gt;{{cite journal |last1=Hess |first1=Andrew C. |title=The Ottoman Conquest of Egypt (1517) and the Beginning of the Sixteenth-Century World War |journal=International Journal of Middle East Studies |date=1973 |volume=4 |issue=1 |pages=55–76 |doi=10.1017/S0020743800027276 |jstor=162225 }}&lt;/ref&gt;

===অট্টোমান সাম্ৰাজ্যত ছাফাভিদৰ ভাবুকি===
[[File:Map Safavid persia.png|thumb|ছাফাৱী ইৰাণৰ মানচিত্ৰ। ১৬৩৯ চনত স্থায়ীভাৱে অট্টোমান শাসনৰ অধীনলৈ অহা মেছ’পটেমিয়াৰ অঞ্চলটো ছায়াছন্ন কৰি দিয়া হৈছে। ]]


ছাফাৱীসকলৰ প্ৰতি প্ৰথম চেলিমৰ কঠোৰ সঁহাৰিয়ে অট্টোমান সাম্ৰাজ্যই সৃষ্টি কৰা ভাবুকিৰ প্ৰতি তেওঁৰ সচেতনতাক প্ৰতিফলিত কৰিছিল। ১৫০৭ চনত প্ৰথম ইছমাইলে আনাতোলিয়া আক্ৰমণ কৰে, যাৰ ফলত নতুনকৈ গঠিত ছাফাৱীসকলৰ ভাবুকি আৰু অধিক ভয়াবহ হৈ পৰে। ১৫১১ চনৰ শ্বাহ কুলু বিদ্ৰোহৰ সময়ত আনাতোলিয়াত ছিয়া সম্প্ৰদায়ৰ বিদ্ৰোহে চেলিমৰ অভ্যন্তৰীণ বিদ্ৰোহৰ আশংকা আৰু অধিক শক্তিশালী কৰি তুলিছিল। &lt;ref name=Hess1973/&gt; ছিয়া সংস্কৃতিৰ সৈতে মিলি এই বিদ্ৰোহবোৰে শ্বাহ ইছমাইল আৰু ছাফাৱীসকলক প্ৰভাবিত কৰি থাকিল। চেলিমে ছাফাৱীসকলৰ বিৰুদ্ধে ব্যৱহাৰ কৰা কৌশলৰ দৰেই একে ব্যৱহাৰ কৰিছিল আৰু বিদ্ৰোহ দমন কৰিবলৈ নিজৰ সৈন্যবাহিনী পঠিয়াইছিল। 
===বাণিজ্য নিষেধাজ্ঞা ===
অট্টোমান শাসকসকলে নিজৰ পূবৰ প্ৰতিদ্বন্দ্বীসকলৰ ওপৰত আধিপত্য স্থাপনৰ বাবে ছাফাৱী সাম্ৰাজ্যৰ বিৰুদ্ধে সঘনাই বাণিজ্যিক নিষেধাজ্ঞা আৰোপ কৰিছিল। ১৫১৪ চনত চালদিৰাণৰ যুদ্ধত অট্টোমানসকলে ছাফাৱীসকলৰ বিৰুদ্ধে চূড়ান্ত বিজয়ৰ ফলত এছিয়া মাইনৰত অট্টোমান শাসন প্ৰতিষ্ঠা হয়।&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Labib |first1=Subhi |title=The Era of Suleyman the Magnificent: Crisis of Orientation |journal=International Journal of Middle East Studies |date=1979 |volume=10 |issue=4 |pages=435–451 |doi=10.1017/S002074380005128X |jstor=162212 }}&lt;/ref&gt; ছাফাৱী ভূ-খণ্ড আক্ৰমণ কৰি বাগদাদ দখল কৰাৰ উপৰি প্ৰথম চেলিমে ছাফাৱী ৰেচমৰ ব্যৱসায়ীসকলৰ বাবে বাণিজ্যিক পথ বন্ধ কৰি দিছিল আৰু ছাফাৱী সাম্ৰাজ্যৰপৰা অট্টোমান সাম্ৰাজ্যত প্ৰৱেশ কৰা যিকোনো ব্যক্তিক গ্ৰেপ্তাৰ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিছিল। বাণিজ্যৰ ওপৰত এই নিষেধাজ্ঞা আৰু ছাফাৱীৰ সৈতে জড়িত বুদ্ধিজীৱীসকলক গ্ৰেপ্তাৰ কৰাটো কেৱল চুলেইমান দ্য মেগনিফিচেণ্টৰ অধীনতহে প্ৰত্যাহাৰ কৰা হৈছিল। ১৬০৩ চনত পুনৰ বাণিজ্য নিষেধাজ্ঞাৰ ব্যৱহাৰ কৰা হয়, যেতিয়া পূবত ছাফাৱী ক্ষমতাৰ উত্থানে আকৌ এবাৰ গুৰুতৰ ভাবুকিৰ সৃষ্টি কৰে; কিন্তু এই নিষেধাজ্ঞাসমূহ প্ৰথম চেলিমে আৰোপ কৰা নিষেধাজ্ঞাৰ দৰে সফল নহ'ল।&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Riedlmayer |first1=Andräs |title=Ottoman-Safavid Relations and the Anatolian Trade Routes: 1603-1618 |journal=Turkish Studies Association Bulletin |date=1981 |volume=5 |issue=1 |pages=7–10 |jstor=43385090 }}&lt;/ref&gt; [[ৰাছিয়া]] আৰু ককেছাছৰ মাজেৰে ইউৰোপীয় বজাৰৰ সৈতে ছাফাৱী বাণিজ্যই অট্টোমান সাম্ৰাজ্যৰ মাজেৰে বাণিজ্যিক পথত জাৰি কৰা অৱৰোধৰ প্ৰভাৱ প্ৰায়ে লাঘৱ কৰিছিল। &lt;ref&gt;{{Cite book |title=Relations between Tehran and Moscow, 1979-2014 |url=https://www.academia.edu/9137125}}{{self-published inline|date=July 2022}}&lt;/ref&gt;

==তথ্যৰ উৎহ==
{{reflist}}

==অধিক পঢ়ক==
* {{cite book |last1=Casale |first1=Sinem Arcak |title=Gifts in the Age of Empire: Ottoman-Safavid Cultural Exchange, 1500–1639 |title-link=Gifts in the Age of Empire |date=2023 |publisher=University of Chicago Press |isbn=978-0226820422}}
* {{cite journal |last1=Casale |first1=Sinem A. |title=Iconography of the Gift: Diplomacy and Imperial Self-Fashioning at the Ottoman Court |journal=The Art Bulletin |date=2018 |volume=100 |issue=1 |pages=97-123 |doi=10.1080/00043079.2017.1367912}}
* {{cite journal |last1=Güngörürler |first1=Selim |title=Fundamentals of Ottoman-Safavid Peacetime Relations, 1639–1722 |journal=Turkish Historical Review |date=2018 |volume=9 |issue=2 |pages=151–197 |doi=10.1163/18775462-00902002 |s2cid=149466670 }}

==বাহ্যিক সংযোগ==
* [http://www.iranicaonline.org/articles/ottoman-persian-relations-i-under-sultan-selim-i-and-shah-esmail-i OTTOMAN-PERSIAN RELATIONS i. UNDER SULTAN SELIM I AND SHAH ESMĀʿIL I] (Encyclopædia Iranica)

[[শ্ৰেণী:ইৰান]]
[[শ্ৰেণী:ইতিহাস]]</text>
      <sha1>38l0ngd8f8ndb05b055md9arul43x38</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>অমৃতা দেৱী বিষ্ণোই পৰিৱেশ সুৰক্ষা বঁটা</title>
    <ns>0</ns>
    <id>136932</id>
    <revision>
      <id>607153</id>
      <timestamp>2026-05-18T18:22:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pranamikaadhikary</username>
        <id>27435</id>
      </contributor>
      <comment>[[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল।</comment>
      <origin>607153</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4153" sha1="jc0c3w9yp997qr0tkgoos8yp5y59z4b" xml:space="preserve">'''অমৃতা দেৱী বিষ্ণোই বন্যপ্ৰাণী সুৰক্ষা বঁটা''' ভাৰত চৰকাৰে বন্যপ্ৰাণী সংৰক্ষণৰ বাবে প্ৰতিষ্ঠা কৰা এক ৰাষ্ট্ৰীয় বঁটা। ১৭৩০ চনত ৰাজস্থানৰ খেজাৰলীত খেজৰি গছৰ বাগিছা এখন ৰক্ষা কৰিবলৈ চেষ্টা কৰি থকা অৱস্থাত খেজাৰলী হত্যাকাণ্ডত নিহত হোৱা [[অমৃতা দেৱী]] বিষ্ণোইৰ স্মৃতিত এই বঁটা প্ৰদান কৰা হৈছে।[1][2][3][4][5]

ৰাজস্থান আৰু মধ্যপ্ৰদেশ চৰকাৰে প্ৰথমে বন্যপ্ৰাণীৰ সুৰক্ষা আৰু সংৰক্ষণৰ ক্ষেত্ৰত আগবঢ়োৱা অৱদানৰ বাবে ৰাজ্য পৰ্যায়ৰ অমৃতা দেৱী বিষ্ণোই বঁটা আৰম্ভ কৰিছিল। এই বঁটাত আছিল নগদ ২৫,০০০ টকা। পিছলৈ ২০১৩ চনত পৰিৱেশ আৰু বন মন্ত্ৰ্যালয়ে অমৃতা দেৱী বিষ্ণোই ৰাষ্ট্ৰীয় বঁটা প্ৰতিষ্ঠা কৰে। ১,০০,০০০ টকা নগদ ধনৰ বঁটা বন্যপ্ৰাণী সুৰক্ষাৰ সৈতে জড়িত ব্যক্তি বা প্ৰতিষ্ঠানক দিয়া হয়।[1][2]

ৰাজ্যৰ যোধপুৰৰ চিৰাই গাঁৱৰ গংগা ৰাম বিষ্ণয়ক মৰণোত্তৰভাৱে ২০০১ চনৰ ১১ ছেপ্টেম্বৰত কেন্দ্ৰীয় পৰিৱেশ আৰু বন মন্ত্ৰীয়ে প্ৰথম অমৃতা দেৱী বিষ্ণোই ৰাষ্ট্ৰীয় বঁটা প্ৰদান কৰে। গংগা ৰামে কোনোবা চিকাৰীক খেদি ফুৰিছিল যিয়ে এটা হৰিণ হত্যা কৰিছিল আৰু চিকাৰীয়ে গুলীয়াই হত্যা কৰিছিল। ১১ ছেপ্টেম্বৰক [[ৰাষ্ট্ৰীয় বন শ্বহীদ দিৱস]] হিচাপে পালন কৰা হয়।[6][7][8][9]

১৪৮৫ চনত ৰাজস্থানৰ থাৰ মৰুভূমিত গুৰু জম্ভেশ্বৰে আৰম্ভ কৰিছিল বিষ্ণোই সম্প্ৰদায়। ১৭৩০ চনত অমৃতা দেৱীৰ সৈতে আন ৩৬৩ জনতকৈ অধিক বিষ্ণোই খেজৰি গছ বচাই মৃত্যুবৰণ কৰে।[10] ৰাজস্থান, পঞ্জাব, হাৰিয়ানা, আৰু মধ্যপ্ৰদেশৰ পশ্চিম অঞ্চলত বিয়পি পৰা বিষ্ণোই সম্প্ৰদায়ে ১৯৭২ চনৰ বন্যপ্ৰাণী সুৰক্ষা আইনখনৰ পিছত ভাৰতত স্বীকৃতি লাভ কৰে। ই উত্তৰাখণ্ডৰ [[চিপকো আন্দোলন]]ক অনুপ্ৰাণিত কৰিছিল। ১৯৯৮ চনত ৰাজস্থানৰ যোধপুৰৰ ওচৰত চিনেমাৰ শ্বুটিঙৰ সময়ত দুটা ব্লেকবাক হত্যা কৰাৰ অভিযোগত বিষ্ণোই সম্প্ৰদায়ে বলীউডৰ অভিনেতা [[ছলমান খান]]ক আদালতলৈ লৈ যায়।[1][2][6][11][12]
==তথ্যসূত্ৰ==</text>
      <sha1>jc0c3w9yp997qr0tkgoos8yp5y59z4b</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>607155</id>
      <parentid>607153</parentid>
      <timestamp>2026-05-18T18:24:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pranamikaadhikary</username>
        <id>27435</id>
      </contributor>
      <origin>607155</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5025" sha1="jrhvbl10v96y4ky2w7hd328l4danug7" xml:space="preserve">{{Infobox award
| name = অমৃতা দেৱী বিষ্ণোই ৰাষ্ট্ৰীয় বঁটা
| image = Amrita Devi Bishnoi award.jpg
| caption = বন্যপ্ৰাণী সংৰক্ষণৰ বাবে আগবঢ়োৱা অৱদানৰ বাবে এগৰাকী মহিলাক প্ৰদান কৰা হৈছে অমৃতা দেৱী বিষ্ণোই বন্যপ্ৰাণী সংৰক্ষণৰ ৰাষ্ট্ৰীয় বঁটা
| awarded_for = [[বন্যপ্ৰাণী সংৰক্ষণ]]
| presenter = [[ভাৰত চৰকাৰ]]
| location = ভাৰত
| reward = এক লাখ টকা
| year = ২০০১
| year2 = 
| award1_winner = গংগা ৰাম বিষ্ণোই
| date = ১১ ছেপ্তেম্বৰ
| website = 
}}
'''অমৃতা দেৱী বিষ্ণোই বন্যপ্ৰাণী সুৰক্ষা বঁটা''' ভাৰত চৰকাৰে বন্যপ্ৰাণী সংৰক্ষণৰ বাবে প্ৰতিষ্ঠা কৰা এক ৰাষ্ট্ৰীয় বঁটা। ১৭৩০ চনত ৰাজস্থানৰ খেজাৰলীত খেজৰি গছৰ বাগিছা এখন ৰক্ষা কৰিবলৈ চেষ্টা কৰি থকা অৱস্থাত খেজাৰলী হত্যাকাণ্ডত নিহত হোৱা [[অমৃতা দেৱী]] বিষ্ণোইৰ স্মৃতিত এই বঁটা প্ৰদান কৰা হৈছে।[1][2][3][4][5]

ৰাজস্থান আৰু মধ্যপ্ৰদেশ চৰকাৰে প্ৰথমে বন্যপ্ৰাণীৰ সুৰক্ষা আৰু সংৰক্ষণৰ ক্ষেত্ৰত আগবঢ়োৱা অৱদানৰ বাবে ৰাজ্য পৰ্যায়ৰ অমৃতা দেৱী বিষ্ণোই বঁটা আৰম্ভ কৰিছিল। এই বঁটাত আছিল নগদ ২৫,০০০ টকা। পিছলৈ ২০১৩ চনত পৰিৱেশ আৰু বন মন্ত্ৰ্যালয়ে অমৃতা দেৱী বিষ্ণোই ৰাষ্ট্ৰীয় বঁটা প্ৰতিষ্ঠা কৰে। ১,০০,০০০ টকা নগদ ধনৰ বঁটা বন্যপ্ৰাণী সুৰক্ষাৰ সৈতে জড়িত ব্যক্তি বা প্ৰতিষ্ঠানক দিয়া হয়।[1][2]

ৰাজ্যৰ যোধপুৰৰ চিৰাই গাঁৱৰ গংগা ৰাম বিষ্ণয়ক মৰণোত্তৰভাৱে ২০০১ চনৰ ১১ ছেপ্টেম্বৰত কেন্দ্ৰীয় পৰিৱেশ আৰু বন মন্ত্ৰীয়ে প্ৰথম অমৃতা দেৱী বিষ্ণোই ৰাষ্ট্ৰীয় বঁটা প্ৰদান কৰে। গংগা ৰামে কোনোবা চিকাৰীক খেদি ফুৰিছিল যিয়ে এটা হৰিণ হত্যা কৰিছিল আৰু চিকাৰীয়ে গুলীয়াই হত্যা কৰিছিল। ১১ ছেপ্টেম্বৰক [[ৰাষ্ট্ৰীয় বন শ্বহীদ দিৱস]] হিচাপে পালন কৰা হয়।[6][7][8][9]

১৪৮৫ চনত ৰাজস্থানৰ থাৰ মৰুভূমিত গুৰু জম্ভেশ্বৰে আৰম্ভ কৰিছিল বিষ্ণোই সম্প্ৰদায়। ১৭৩০ চনত অমৃতা দেৱীৰ সৈতে আন ৩৬৩ জনতকৈ অধিক বিষ্ণোই খেজৰি গছ বচাই মৃত্যুবৰণ কৰে।[10] ৰাজস্থান, পঞ্জাব, হাৰিয়ানা, আৰু মধ্যপ্ৰদেশৰ পশ্চিম অঞ্চলত বিয়পি পৰা বিষ্ণোই সম্প্ৰদায়ে ১৯৭২ চনৰ বন্যপ্ৰাণী সুৰক্ষা আইনখনৰ পিছত ভাৰতত স্বীকৃতি লাভ কৰে। ই উত্তৰাখণ্ডৰ [[চিপকো আন্দোলন]]ক অনুপ্ৰাণিত কৰিছিল। ১৯৯৮ চনত ৰাজস্থানৰ যোধপুৰৰ ওচৰত চিনেমাৰ শ্বুটিঙৰ সময়ত দুটা ব্লেকবাক হত্যা কৰাৰ অভিযোগত বিষ্ণোই সম্প্ৰদায়ে বলীউডৰ অভিনেতা [[ছলমান খান]]ক আদালতলৈ লৈ যায়।[1][2][6][11][12]
==তথ্যসূত্ৰ==</text>
      <sha1>jrhvbl10v96y4ky2w7hd328l4danug7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>607157</id>
      <parentid>607155</parentid>
      <timestamp>2026-05-18T18:26:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pranamikaadhikary</username>
        <id>27435</id>
      </contributor>
      <origin>607157</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8597" sha1="6ymzakxlq3mfe50wq8csve2n5splyqm" xml:space="preserve">{{Infobox award
| name = অমৃতা দেৱী বিষ্ণোই ৰাষ্ট্ৰীয় বঁটা
| image = Amrita Devi Bishnoi award.jpg
| caption = বন্যপ্ৰাণী সংৰক্ষণৰ বাবে আগবঢ়োৱা অৱদানৰ বাবে এগৰাকী মহিলাক প্ৰদান কৰা হৈছে অমৃতা দেৱী বিষ্ণোই বন্যপ্ৰাণী সংৰক্ষণৰ ৰাষ্ট্ৰীয় বঁটা
| awarded_for = [[বন্যপ্ৰাণী সংৰক্ষণ]]
| presenter = [[ভাৰত চৰকাৰ]]
| location = ভাৰত
| reward = এক লাখ টকা
| year = ২০০১
| year2 = 
| award1_winner = গংগা ৰাম বিষ্ণোই
| date = ১১ ছেপ্তেম্বৰ
| website = 
}}
'''অমৃতা দেৱী বিষ্ণোই বন্যপ্ৰাণী সুৰক্ষা বঁটা''' ভাৰত চৰকাৰে বন্যপ্ৰাণী সংৰক্ষণৰ বাবে প্ৰতিষ্ঠা কৰা এক ৰাষ্ট্ৰীয় বঁটা। ১৭৩০ চনত ৰাজস্থানৰ খেজাৰলীত খেজৰি গছৰ বাগিছা এখন ৰক্ষা কৰিবলৈ চেষ্টা কৰি থকা অৱস্থাত খেজাৰলী হত্যাকাণ্ডত নিহত হোৱা [[অমৃতা দেৱী]] বিষ্ণোইৰ স্মৃতিত এই বঁটা প্ৰদান কৰা হৈছে।&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|date=2020-06-04|title=The Bishnois have been at the forefront of environmental conservation for centuries|url=https://en.gaonconnection.com/meet-the-bishnois-a-community-that-has-been-at-the-forefront-of-environmental-conservation-for-centuries/|access-date=2020-11-20|website=Gaonconnection {{!}} Your Connection with Rural India|language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;ref&gt;Veda, A., 1998. [https://ncert.nic.in/textbook/pdf/jesc116.pdf Management of Natural Resources].&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|date=April 14, 2011|title=Govt plans national awards for environment protectors|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/jaipur/Govt-plans-national-awards-for-environment-protectors/articleshow/7976611.cms|access-date=2020-12-15|website=The Times of India|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Remembering Amrita's sacrifice |url=https://www.tribuneindia.com/news/archive/punjab/remembering-amrita-s-sacrifice-830178 |website=The Tribune}}&lt;/ref&gt;

ৰাজস্থান আৰু মধ্যপ্ৰদেশ চৰকাৰে প্ৰথমে বন্যপ্ৰাণীৰ সুৰক্ষা আৰু সংৰক্ষণৰ ক্ষেত্ৰত আগবঢ়োৱা অৱদানৰ বাবে ৰাজ্য পৰ্যায়ৰ অমৃতা দেৱী বিষ্ণোই বঁটা আৰম্ভ কৰিছিল। এই বঁটাত আছিল নগদ ২৫,০০০ টকা। পিছলৈ ২০১৩ চনত পৰিৱেশ আৰু বন মন্ত্ৰ্যালয়ে অমৃতা দেৱী বিষ্ণোই ৰাষ্ট্ৰীয় বঁটা প্ৰতিষ্ঠা কৰে। ১,০০,০০০ টকা নগদ ধনৰ বঁটা বন্যপ্ৰাণী সুৰক্ষাৰ সৈতে জড়িত ব্যক্তি বা প্ৰতিষ্ঠানক দিয়া হয়।&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web|title=Amrita Devi Bishnoi Wildlife Protection Award - The Official Website of Ministry of Environment, Forest and Climate Change, Government of India Ministry of Environment, Forest and Climate Change|url=http://moef.gov.in/e-citizen/fellowships-and-awards/amrita-devi-bishnoi-wildlife-protection-award/|access-date=2020-11-20|website=The Official Website of Ministry of Environment, Forest and Climate Change, Government of India|language=en-US}}&lt;/ref&gt;

ৰাজ্যৰ যোধপুৰৰ চিৰাই গাঁৱৰ গংগা ৰাম বিষ্ণয়ক মৰণোত্তৰভাৱে ২০০১ চনৰ ১১ ছেপ্টেম্বৰত কেন্দ্ৰীয় পৰিৱেশ আৰু বন মন্ত্ৰীয়ে প্ৰথম অমৃতা দেৱী বিষ্ণোই ৰাষ্ট্ৰীয় বঁটা প্ৰদান কৰে। গংগা ৰামে কোনোবা চিকাৰীক খেদি ফুৰিছিল যিয়ে এটা হৰিণ হত্যা কৰিছিল আৰু চিকাৰীয়ে গুলীয়াই হত্যা কৰিছিল। ১১ ছেপ্টেম্বৰক [[ৰাষ্ট্ৰীয় বন শ্বহীদ দিৱস]] হিচাপে পালন কৰা হয়।&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite web|date=2020-04-07|title=Bishnois organise and educate themselves to take environment conservation beyond religion|url=https://india.mongabay.com/2020/04/bishnois-taking-environment-conservation-beyond-religion/|access-date=2020-11-20|website=Mongabay-India|language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Sahapedia|date=2020-09-10|title=When Amrita Devi and 362 Bishnois sacrificed their lives for the Khejri tree|url=https://feminisminindia.com/2020/09/11/when-amrita-devi-and-362-bishnois-sacrificed-their-lives-for-the-khejri-tree/|access-date=2020-11-20|website=Feminism In India|language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal|title=International Research Journal of Commerce Arts and Science|url=http://www.casirj.com/article_pdf?id=3030.pdf|journal=International Research Journal of Commerce Arts and Science}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|date=2020-09-11|title=National Forest Martyrs Day 2020: Why we observe this day on Sept 11 every year and how it started|url=https://www.thedailyjagran.com/lifestyle/nation-forest-martyrs-day-2020-why-we-observe-this-day-on-sept-11-every-year-and-how-it-started-10016542|access-date=2020-12-15|website=Jagran English}}&lt;/ref&gt;

১৪৮৫ চনত ৰাজস্থানৰ থাৰ মৰুভূমিত গুৰু জম্ভেশ্বৰে আৰম্ভ কৰিছিল বিষ্ণোই সম্প্ৰদায়। ১৭৩০ চনত অমৃতা দেৱীৰ সৈতে আন ৩৬৩ জনতকৈ অধিক বিষ্ণোই খেজৰি গছ বচাই মৃত্যুবৰণ কৰে।&lt;ref&gt;{{Cite news|agency=Press Trust of India|date=2018-06-05|title=On Environment Day, recognise Bishnois for saving trees|work=Business Standard India|url=https://www.business-standard.com/article/pti-stories/on-environment-day-recognise-bishnois-for-saving-trees-118060500811_1.html|access-date=2020-12-15}}&lt;/ref&gt; ৰাজস্থান, পঞ্জাব, হাৰিয়ানা, আৰু মধ্যপ্ৰদেশৰ পশ্চিম অঞ্চলত বিয়পি পৰা বিষ্ণোই সম্প্ৰদায়ে ১৯৭২ চনৰ বন্যপ্ৰাণী সুৰক্ষা আইনখনৰ পিছত ভাৰতত স্বীকৃতি লাভ কৰে। ই উত্তৰাখণ্ডৰ [[চিপকো আন্দোলন]]ক অনুপ্ৰাণিত কৰিছিল। ১৯৯৮ চনত ৰাজস্থানৰ যোধপুৰৰ ওচৰত চিনেমাৰ শ্বুটিঙৰ সময়ত দুটা ব্লেকবাক হত্যা কৰাৰ অভিযোগত বিষ্ণোই সম্প্ৰদায়ে বলীউডৰ অভিনেতা [[ছলমান খান]]ক আদালতলৈ লৈ যায়।&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|date=2017-05-28|title=The Bishnois, India's original environmentalists, who inspired the Chipko movement|url=https://ecologise.in/2017/05/28/the-bishnois-indias-original-environmentalists-who-inspired-the-chipko-movement/|access-date=2020-11-20|website=Ecologise|language=en-GB}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|title=Salman Khan: How a committed and inspired Bishnoi community did Salman Khan in|work=The Economic Times|url=https://economictimes.indiatimes.com/magazines/panache/how-a-committed-and-inspired-bishnoi-community-did-salman-khan-in/articleshow/63625066.cms?from=mdr|access-date=2020-12-15}}&lt;/ref&gt;
==তথ্যসূত্ৰ==</text>
      <sha1>6ymzakxlq3mfe50wq8csve2n5splyqm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>607158</id>
      <parentid>607157</parentid>
      <timestamp>2026-05-18T18:27:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pranamikaadhikary</username>
        <id>27435</id>
      </contributor>
      <comment>added [[Category:পুৰস্কাৰ]] using [[WP:HC|HotCat]]</comment>
      <origin>607158</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8646" sha1="pbrxokofitjwfinhiwff6dsfd6c0hhm" xml:space="preserve">{{Infobox award
| name = অমৃতা দেৱী বিষ্ণোই ৰাষ্ট্ৰীয় বঁটা
| image = Amrita Devi Bishnoi award.jpg
| caption = বন্যপ্ৰাণী সংৰক্ষণৰ বাবে আগবঢ়োৱা অৱদানৰ বাবে এগৰাকী মহিলাক প্ৰদান কৰা হৈছে অমৃতা দেৱী বিষ্ণোই বন্যপ্ৰাণী সংৰক্ষণৰ ৰাষ্ট্ৰীয় বঁটা
| awarded_for = [[বন্যপ্ৰাণী সংৰক্ষণ]]
| presenter = [[ভাৰত চৰকাৰ]]
| location = ভাৰত
| reward = এক লাখ টকা
| year = ২০০১
| year2 = 
| award1_winner = গংগা ৰাম বিষ্ণোই
| date = ১১ ছেপ্তেম্বৰ
| website = 
}}
'''অমৃতা দেৱী বিষ্ণোই বন্যপ্ৰাণী সুৰক্ষা বঁটা''' ভাৰত চৰকাৰে বন্যপ্ৰাণী সংৰক্ষণৰ বাবে প্ৰতিষ্ঠা কৰা এক ৰাষ্ট্ৰীয় বঁটা। ১৭৩০ চনত ৰাজস্থানৰ খেজাৰলীত খেজৰি গছৰ বাগিছা এখন ৰক্ষা কৰিবলৈ চেষ্টা কৰি থকা অৱস্থাত খেজাৰলী হত্যাকাণ্ডত নিহত হোৱা [[অমৃতা দেৱী]] বিষ্ণোইৰ স্মৃতিত এই বঁটা প্ৰদান কৰা হৈছে।&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|date=2020-06-04|title=The Bishnois have been at the forefront of environmental conservation for centuries|url=https://en.gaonconnection.com/meet-the-bishnois-a-community-that-has-been-at-the-forefront-of-environmental-conservation-for-centuries/|access-date=2020-11-20|website=Gaonconnection {{!}} Your Connection with Rural India|language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;ref&gt;Veda, A., 1998. [https://ncert.nic.in/textbook/pdf/jesc116.pdf Management of Natural Resources].&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|date=April 14, 2011|title=Govt plans national awards for environment protectors|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/jaipur/Govt-plans-national-awards-for-environment-protectors/articleshow/7976611.cms|access-date=2020-12-15|website=The Times of India|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Remembering Amrita's sacrifice |url=https://www.tribuneindia.com/news/archive/punjab/remembering-amrita-s-sacrifice-830178 |website=The Tribune}}&lt;/ref&gt;

ৰাজস্থান আৰু মধ্যপ্ৰদেশ চৰকাৰে প্ৰথমে বন্যপ্ৰাণীৰ সুৰক্ষা আৰু সংৰক্ষণৰ ক্ষেত্ৰত আগবঢ়োৱা অৱদানৰ বাবে ৰাজ্য পৰ্যায়ৰ অমৃতা দেৱী বিষ্ণোই বঁটা আৰম্ভ কৰিছিল। এই বঁটাত আছিল নগদ ২৫,০০০ টকা। পিছলৈ ২০১৩ চনত পৰিৱেশ আৰু বন মন্ত্ৰ্যালয়ে অমৃতা দেৱী বিষ্ণোই ৰাষ্ট্ৰীয় বঁটা প্ৰতিষ্ঠা কৰে। ১,০০,০০০ টকা নগদ ধনৰ বঁটা বন্যপ্ৰাণী সুৰক্ষাৰ সৈতে জড়িত ব্যক্তি বা প্ৰতিষ্ঠানক দিয়া হয়।&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web|title=Amrita Devi Bishnoi Wildlife Protection Award - The Official Website of Ministry of Environment, Forest and Climate Change, Government of India Ministry of Environment, Forest and Climate Change|url=http://moef.gov.in/e-citizen/fellowships-and-awards/amrita-devi-bishnoi-wildlife-protection-award/|access-date=2020-11-20|website=The Official Website of Ministry of Environment, Forest and Climate Change, Government of India|language=en-US}}&lt;/ref&gt;

ৰাজ্যৰ যোধপুৰৰ চিৰাই গাঁৱৰ গংগা ৰাম বিষ্ণয়ক মৰণোত্তৰভাৱে ২০০১ চনৰ ১১ ছেপ্টেম্বৰত কেন্দ্ৰীয় পৰিৱেশ আৰু বন মন্ত্ৰীয়ে প্ৰথম অমৃতা দেৱী বিষ্ণোই ৰাষ্ট্ৰীয় বঁটা প্ৰদান কৰে। গংগা ৰামে কোনোবা চিকাৰীক খেদি ফুৰিছিল যিয়ে এটা হৰিণ হত্যা কৰিছিল আৰু চিকাৰীয়ে গুলীয়াই হত্যা কৰিছিল। ১১ ছেপ্টেম্বৰক [[ৰাষ্ট্ৰীয় বন শ্বহীদ দিৱস]] হিচাপে পালন কৰা হয়।&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite web|date=2020-04-07|title=Bishnois organise and educate themselves to take environment conservation beyond religion|url=https://india.mongabay.com/2020/04/bishnois-taking-environment-conservation-beyond-religion/|access-date=2020-11-20|website=Mongabay-India|language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Sahapedia|date=2020-09-10|title=When Amrita Devi and 362 Bishnois sacrificed their lives for the Khejri tree|url=https://feminisminindia.com/2020/09/11/when-amrita-devi-and-362-bishnois-sacrificed-their-lives-for-the-khejri-tree/|access-date=2020-11-20|website=Feminism In India|language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal|title=International Research Journal of Commerce Arts and Science|url=http://www.casirj.com/article_pdf?id=3030.pdf|journal=International Research Journal of Commerce Arts and Science}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|date=2020-09-11|title=National Forest Martyrs Day 2020: Why we observe this day on Sept 11 every year and how it started|url=https://www.thedailyjagran.com/lifestyle/nation-forest-martyrs-day-2020-why-we-observe-this-day-on-sept-11-every-year-and-how-it-started-10016542|access-date=2020-12-15|website=Jagran English}}&lt;/ref&gt;

১৪৮৫ চনত ৰাজস্থানৰ থাৰ মৰুভূমিত গুৰু জম্ভেশ্বৰে আৰম্ভ কৰিছিল বিষ্ণোই সম্প্ৰদায়। ১৭৩০ চনত অমৃতা দেৱীৰ সৈতে আন ৩৬৩ জনতকৈ অধিক বিষ্ণোই খেজৰি গছ বচাই মৃত্যুবৰণ কৰে।&lt;ref&gt;{{Cite news|agency=Press Trust of India|date=2018-06-05|title=On Environment Day, recognise Bishnois for saving trees|work=Business Standard India|url=https://www.business-standard.com/article/pti-stories/on-environment-day-recognise-bishnois-for-saving-trees-118060500811_1.html|access-date=2020-12-15}}&lt;/ref&gt; ৰাজস্থান, পঞ্জাব, হাৰিয়ানা, আৰু মধ্যপ্ৰদেশৰ পশ্চিম অঞ্চলত বিয়পি পৰা বিষ্ণোই সম্প্ৰদায়ে ১৯৭২ চনৰ বন্যপ্ৰাণী সুৰক্ষা আইনখনৰ পিছত ভাৰতত স্বীকৃতি লাভ কৰে। ই উত্তৰাখণ্ডৰ [[চিপকো আন্দোলন]]ক অনুপ্ৰাণিত কৰিছিল। ১৯৯৮ চনত ৰাজস্থানৰ যোধপুৰৰ ওচৰত চিনেমাৰ শ্বুটিঙৰ সময়ত দুটা ব্লেকবাক হত্যা কৰাৰ অভিযোগত বিষ্ণোই সম্প্ৰদায়ে বলীউডৰ অভিনেতা [[ছলমান খান]]ক আদালতলৈ লৈ যায়।&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|date=2017-05-28|title=The Bishnois, India's original environmentalists, who inspired the Chipko movement|url=https://ecologise.in/2017/05/28/the-bishnois-indias-original-environmentalists-who-inspired-the-chipko-movement/|access-date=2020-11-20|website=Ecologise|language=en-GB}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|title=Salman Khan: How a committed and inspired Bishnoi community did Salman Khan in|work=The Economic Times|url=https://economictimes.indiatimes.com/magazines/panache/how-a-committed-and-inspired-bishnoi-community-did-salman-khan-in/articleshow/63625066.cms?from=mdr|access-date=2020-12-15}}&lt;/ref&gt;
==তথ্যসূত্ৰ==

[[শ্ৰেণী:পুৰস্কাৰ]]</text>
      <sha1>pbrxokofitjwfinhiwff6dsfd6c0hhm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>607159</id>
      <parentid>607158</parentid>
      <timestamp>2026-05-18T18:31:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pranamikaadhikary</username>
        <id>27435</id>
      </contributor>
      <origin>607159</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8691" sha1="e8rt5hj10gs6vzpfyuqz37bkuhxo45n" xml:space="preserve">{{Infobox award
| name = অমৃতা দেৱী বিষ্ণোই ৰাষ্ট্ৰীয় বঁটা
| image = Amrita Devi Bishnoi award.jpg
| caption = বন্যপ্ৰাণী সংৰক্ষণৰ বাবে আগবঢ়োৱা অৱদানৰ বাবে এগৰাকী মহিলাক প্ৰদান কৰা হৈছে অমৃতা দেৱী বিষ্ণোই বন্যপ্ৰাণী সংৰক্ষণৰ ৰাষ্ট্ৰীয় বঁটা
| awarded_for = [[বন্যপ্ৰাণী সংৰক্ষণ]]
| presenter = [[ভাৰত চৰকাৰ]]
| location = ভাৰত
| reward = এক লাখ টকা
| year = ২০০১
| year2 = 
| award1_winner = গংগা ৰাম বিষ্ণোই
| date = ১১ ছেপ্তেম্বৰ
| website = 
}}
'''অমৃতা দেৱী বিষ্ণোই বন্যপ্ৰাণী সুৰক্ষা বঁটা''' ভাৰত চৰকাৰে বন্যপ্ৰাণী সংৰক্ষণৰ বাবে প্ৰতিষ্ঠা কৰা এক ৰাষ্ট্ৰীয় বঁটা। ১৭৩০ চনত ৰাজস্থানৰ খেজাৰলীত খেজৰি গছৰ বাগিছা এখন ৰক্ষা কৰিবলৈ চেষ্টা কৰি থকা অৱস্থাত খেজাৰলী হত্যাকাণ্ডত নিহত হোৱা [[অমৃতা দেৱী]] বিষ্ণোইৰ স্মৃতিত এই বঁটা প্ৰদান কৰা হৈছে।&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|date=2020-06-04|title=The Bishnois have been at the forefront of environmental conservation for centuries|url=https://en.gaonconnection.com/meet-the-bishnois-a-community-that-has-been-at-the-forefront-of-environmental-conservation-for-centuries/|access-date=2020-11-20|website=Gaonconnection {{!}} Your Connection with Rural India|language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;ref&gt;Veda, A., 1998. [https://ncert.nic.in/textbook/pdf/jesc116.pdf Management of Natural Resources].&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|date=April 14, 2011|title=Govt plans national awards for environment protectors|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/jaipur/Govt-plans-national-awards-for-environment-protectors/articleshow/7976611.cms|access-date=2020-12-15|website=The Times of India|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Remembering Amrita's sacrifice |url=https://www.tribuneindia.com/news/archive/punjab/remembering-amrita-s-sacrifice-830178 |website=The Tribune}}&lt;/ref&gt;

ৰাজস্থান আৰু মধ্যপ্ৰদেশ চৰকাৰে প্ৰথমে বন্যপ্ৰাণীৰ সুৰক্ষা আৰু সংৰক্ষণৰ ক্ষেত্ৰত আগবঢ়োৱা অৱদানৰ বাবে ৰাজ্য পৰ্যায়ৰ অমৃতা দেৱী বিষ্ণোই বঁটা আৰম্ভ কৰিছিল। এই বঁটাত আছিল নগদ ২৫,০০০ টকা। পিছলৈ ২০১৩ চনত পৰিৱেশ আৰু বন মন্ত্ৰ্যালয়ে অমৃতা দেৱী বিষ্ণোই ৰাষ্ট্ৰীয় বঁটা প্ৰতিষ্ঠা কৰে। ১,০০,০০০ টকা নগদ ধনৰ বঁটা বন্যপ্ৰাণী সুৰক্ষাৰ সৈতে জড়িত ব্যক্তি বা প্ৰতিষ্ঠানক দিয়া হয়।&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web|title=Amrita Devi Bishnoi Wildlife Protection Award - The Official Website of Ministry of Environment, Forest and Climate Change, Government of India Ministry of Environment, Forest and Climate Change|url=http://moef.gov.in/e-citizen/fellowships-and-awards/amrita-devi-bishnoi-wildlife-protection-award/|access-date=2020-11-20|website=The Official Website of Ministry of Environment, Forest and Climate Change, Government of India|language=en-US}}&lt;/ref&gt;

ৰাজ্যৰ যোধপুৰৰ চিৰাই গাঁৱৰ গংগা ৰাম বিষ্ণয়ক মৰণোত্তৰভাৱে ২০০১ চনৰ ১১ ছেপ্টেম্বৰত কেন্দ্ৰীয় পৰিৱেশ আৰু বন মন্ত্ৰীয়ে প্ৰথম অমৃতা দেৱী বিষ্ণোই ৰাষ্ট্ৰীয় বঁটা প্ৰদান কৰে। গংগা ৰামে কোনোবা চিকাৰীক খেদি ফুৰিছিল যিয়ে এটা হৰিণ হত্যা কৰিছিল আৰু চিকাৰীয়ে গুলীয়াই হত্যা কৰিছিল। ১১ ছেপ্টেম্বৰক [[ৰাষ্ট্ৰীয় বন শ্বহীদ দিৱস]] হিচাপে পালন কৰা হয়।&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite web|date=2020-04-07|title=Bishnois organise and educate themselves to take environment conservation beyond religion|url=https://india.mongabay.com/2020/04/bishnois-taking-environment-conservation-beyond-religion/|access-date=2020-11-20|website=Mongabay-India|language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Sahapedia|date=2020-09-10|title=When Amrita Devi and 362 Bishnois sacrificed their lives for the Khejri tree|url=https://feminisminindia.com/2020/09/11/when-amrita-devi-and-362-bishnois-sacrificed-their-lives-for-the-khejri-tree/|access-date=2020-11-20|website=Feminism In India|language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal|title=International Research Journal of Commerce Arts and Science|url=http://www.casirj.com/article_pdf?id=3030.pdf|journal=International Research Journal of Commerce Arts and Science}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|date=2020-09-11|title=National Forest Martyrs Day 2020: Why we observe this day on Sept 11 every year and how it started|url=https://www.thedailyjagran.com/lifestyle/nation-forest-martyrs-day-2020-why-we-observe-this-day-on-sept-11-every-year-and-how-it-started-10016542|access-date=2020-12-15|website=Jagran English}}&lt;/ref&gt;

১৪৮৫ চনত ৰাজস্থানৰ থাৰ মৰুভূমিত [[গুৰু জম্ভেশ্বৰ|গুৰু জম্ভেশ্বৰে]] আৰম্ভ কৰিছিল বিষ্ণোই সম্প্ৰদায়। ১৭৩০ চনত অমৃতা দেৱীৰ সৈতে আন ৩৬৩ জনতকৈ অধিক বিষ্ণোই খেজৰি গছ বচাই মৃত্যুবৰণ কৰে।&lt;ref&gt;{{Cite news|agency=Press Trust of India|date=2018-06-05|title=On Environment Day, recognise Bishnois for saving trees|work=Business Standard India|url=https://www.business-standard.com/article/pti-stories/on-environment-day-recognise-bishnois-for-saving-trees-118060500811_1.html|access-date=2020-12-15}}&lt;/ref&gt; ৰাজস্থান, পঞ্জাব, হাৰিয়ানা, আৰু মধ্যপ্ৰদেশৰ পশ্চিম অঞ্চলত বিয়পি পৰা বিষ্ণোই সম্প্ৰদায়ে ১৯৭২ চনৰ বন্যপ্ৰাণী সুৰক্ষা আইনখনৰ পিছত ভাৰতত স্বীকৃতি লাভ কৰে। ই উত্তৰাখণ্ডৰ [[চিপকো আন্দোলন]]ক অনুপ্ৰাণিত কৰিছিল। ১৯৯৮ চনত ৰাজস্থানৰ যোধপুৰৰ ওচৰত চিনেমাৰ শ্বুটিঙৰ সময়ত দুটা ব্লেকবাক হত্যা কৰাৰ অভিযোগত বিষ্ণোই সম্প্ৰদায়ে বলীউডৰ অভিনেতা [[ছলমান খান]]ক আদালতলৈ লৈ যায়।&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|date=2017-05-28|title=The Bishnois, India's original environmentalists, who inspired the Chipko movement|url=https://ecologise.in/2017/05/28/the-bishnois-indias-original-environmentalists-who-inspired-the-chipko-movement/|access-date=2020-11-20|website=Ecologise|language=en-GB}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|title=Salman Khan: How a committed and inspired Bishnoi community did Salman Khan in|work=The Economic Times|url=https://economictimes.indiatimes.com/magazines/panache/how-a-committed-and-inspired-bishnoi-community-did-salman-khan-in/articleshow/63625066.cms?from=mdr|access-date=2020-12-15}}&lt;/ref&gt;
==তথ্যসূত্ৰ==

[[শ্ৰেণী:পুৰস্কাৰ]]</text>
      <sha1>e8rt5hj10gs6vzpfyuqz37bkuhxo45n</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>আলী মিৰ্জা ছাফাভী</title>
    <ns>0</ns>
    <id>136933</id>
    <revision>
      <id>607204</id>
      <timestamp>2026-05-19T05:36:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>নৰুনা বৰুৱা</username>
        <id>44897</id>
      </contributor>
      <comment>নতুন পৃষ্ঠা: '''আলী মিৰ্জা ছাফাৱী (ছাফাভী)'''  যাক চুলতান-আলি ছাফাৱী বুলিও জনা যায়, আলী মিৰ্জা ছাফাৱী বংশৰ দ্বিতীয়ৰ পৰা শেষৰ মূৰব্বী আছিল। ৰাজনৈতিক ক্ষমতাৰ বাবে ভয় খাই আলী মিৰ্জাক আক কয়ুনল...</comment>
      <origin>607204</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1953" sha1="2lpoxixu6sgg2adkm9oat1myk08eign" xml:space="preserve">'''আলী মিৰ্জা ছাফাৱী (ছাফাভী)'''  যাক চুলতান-আলি ছাফাৱী বুলিও জনা যায়, আলী মিৰ্জা ছাফাৱী বংশৰ দ্বিতীয়ৰ পৰা শেষৰ মূৰব্বী আছিল। ৰাজনৈতিক ক্ষমতাৰ বাবে ভয় খাই আলী মিৰ্জাক আক কয়ুনলুডসকলে বন্দী কৰে আৰু পাৰস্যত কেইবাবছৰ কাৰাগাৰত থকাৰ পিছত ১৪৯৩ চনত ৰাজকুমাৰ ৰষ্টামে মুকলি কৰি দিয়ে।পিছলৈ তেওঁ আৰু তেওঁৰ সংগীসকলে ৰাজকুমাৰক বায়ছাংকৰ বিন ইয়াকুবক পৰাস্ত কৰাত সহায় কৰে। কিন্তু এবছৰৰ পাছত ১৪৯৪ চনত ৰষ্টমে ছাফাৱী বংশক নিজৰ পদৰ প্ৰতি ভাবুকি বুলি ভাবে আলী মিৰ্জা ছাফাৱীক ফাঁচী দিয়াৰ নিৰ্দেশ দিয়ে। নিজৰ অনিবাৰ্য ভাগ্যৰ আগজাননী দি আলী মিৰ্জা ছাফাৱীয়ে মৃত্যুৰ কিছু সময়ৰ পূৰ্বে তেওঁৰ ভাতৃ ইছমাইলক তেওঁৰ উত্তৰাধিকাৰী হিচাপে নিযুক্তি দিয়ে। পিছলৈ ইছমাইলে ছাফাৱী সাম্ৰাজ্য প্ৰতিষ্ঠা কৰি প্ৰথম ইছমাইল উপাধি গ্ৰহণ কৰে (১৫০১–১৫২৪ চনত ৰাজত্ব কৰিছিল)।</text>
      <sha1>2lpoxixu6sgg2adkm9oat1myk08eign</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>607205</id>
      <parentid>607204</parentid>
      <timestamp>2026-05-19T05:37:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>নৰুনা বৰুৱা</username>
        <id>44897</id>
      </contributor>
      <origin>607205</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2043" sha1="hfgh9si1gc75f8r3yvry532v39psphb" xml:space="preserve">'''আলী মিৰ্জা ছাফাৱী (ছাফাভী)'''  যাক চুলতান-আলি ছাফাৱী বুলিও জনা যায়, আলী মিৰ্জা ছাফাৱী বংশৰ দ্বিতীয়ৰ পৰা শেষৰ মূৰব্বী আছিল। ৰাজনৈতিক ক্ষমতাৰ বাবে ভয় খাই আলী মিৰ্জাক আক কয়ুনলুডসকলে বন্দী কৰে আৰু পাৰস্যত কেইবাবছৰ কাৰাগাৰত থকাৰ পিছত ১৪৯৩ চনত ৰাজকুমাৰ ৰষ্টামে মুকলি কৰি দিয়ে।পিছলৈ তেওঁ আৰু তেওঁৰ সংগীসকলে ৰাজকুমাৰক বায়ছাংকৰ বিন ইয়াকুবক পৰাস্ত কৰাত সহায় কৰে। কিন্তু এবছৰৰ পাছত ১৪৯৪ চনত ৰষ্টমে ছাফাৱী বংশক নিজৰ পদৰ প্ৰতি ভাবুকি বুলি ভাবে আলী মিৰ্জা ছাফাৱীক ফাঁচী দিয়াৰ নিৰ্দেশ দিয়ে। নিজৰ অনিবাৰ্য ভাগ্যৰ আগজাননী দি আলী মিৰ্জা ছাফাৱীয়ে মৃত্যুৰ কিছু সময়ৰ পূৰ্বে তেওঁৰ ভাতৃ ইছমাইলক তেওঁৰ উত্তৰাধিকাৰী হিচাপে নিযুক্তি দিয়ে। পিছলৈ ইছমাইলে ছাফাৱী সাম্ৰাজ্য প্ৰতিষ্ঠা কৰি প্ৰথম ইছমাইল উপাধি গ্ৰহণ কৰে (১৫০১–১৫২৪) চনত ৰাজত্ব কৰিছিল।


==তথ্যৰ উৎস==
{{reflist}}

==বাহ্যিক সংযোগ==</text>
      <sha1>hfgh9si1gc75f8r3yvry532v39psphb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>607206</id>
      <parentid>607205</parentid>
      <timestamp>2026-05-19T05:39:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>নৰুনা বৰুৱা</username>
        <id>44897</id>
      </contributor>
      <comment>added [[Category:ইৰানৰ ব্যক্তি]] using [[WP:HC|HotCat]]</comment>
      <origin>607206</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2105" sha1="3uhj564nsmqo6e37igmsu68mndtbuf2" xml:space="preserve">'''আলী মিৰ্জা ছাফাৱী (ছাফাভী)'''  যাক চুলতান-আলি ছাফাৱী বুলিও জনা যায়, আলী মিৰ্জা ছাফাৱী বংশৰ দ্বিতীয়ৰ পৰা শেষৰ মূৰব্বী আছিল। ৰাজনৈতিক ক্ষমতাৰ বাবে ভয় খাই আলী মিৰ্জাক আক কয়ুনলুডসকলে বন্দী কৰে আৰু পাৰস্যত কেইবাবছৰ কাৰাগাৰত থকাৰ পিছত ১৪৯৩ চনত ৰাজকুমাৰ ৰষ্টামে মুকলি কৰি দিয়ে।পিছলৈ তেওঁ আৰু তেওঁৰ সংগীসকলে ৰাজকুমাৰক বায়ছাংকৰ বিন ইয়াকুবক পৰাস্ত কৰাত সহায় কৰে। কিন্তু এবছৰৰ পাছত ১৪৯৪ চনত ৰষ্টমে ছাফাৱী বংশক নিজৰ পদৰ প্ৰতি ভাবুকি বুলি ভাবে আলী মিৰ্জা ছাফাৱীক ফাঁচী দিয়াৰ নিৰ্দেশ দিয়ে। নিজৰ অনিবাৰ্য ভাগ্যৰ আগজাননী দি আলী মিৰ্জা ছাফাৱীয়ে মৃত্যুৰ কিছু সময়ৰ পূৰ্বে তেওঁৰ ভাতৃ ইছমাইলক তেওঁৰ উত্তৰাধিকাৰী হিচাপে নিযুক্তি দিয়ে। পিছলৈ ইছমাইলে ছাফাৱী সাম্ৰাজ্য প্ৰতিষ্ঠা কৰি প্ৰথম ইছমাইল উপাধি গ্ৰহণ কৰে (১৫০১–১৫২৪) চনত ৰাজত্ব কৰিছিল।


==তথ্যৰ উৎস==
{{reflist}}

==বাহ্যিক সংযোগ==

[[শ্ৰেণী:ইৰানৰ ব্যক্তি]]</text>
      <sha1>3uhj564nsmqo6e37igmsu68mndtbuf2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>607207</id>
      <parentid>607206</parentid>
      <timestamp>2026-05-19T05:39:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>নৰুনা বৰুৱা</username>
        <id>44897</id>
      </contributor>
      <comment>added [[Category:শাসক]] using [[WP:HC|HotCat]]</comment>
      <origin>607207</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2141" sha1="skdhx3cmp68sbpn6awt3d8dhh3ocgvm" xml:space="preserve">'''আলী মিৰ্জা ছাফাৱী (ছাফাভী)'''  যাক চুলতান-আলি ছাফাৱী বুলিও জনা যায়, আলী মিৰ্জা ছাফাৱী বংশৰ দ্বিতীয়ৰ পৰা শেষৰ মূৰব্বী আছিল। ৰাজনৈতিক ক্ষমতাৰ বাবে ভয় খাই আলী মিৰ্জাক আক কয়ুনলুডসকলে বন্দী কৰে আৰু পাৰস্যত কেইবাবছৰ কাৰাগাৰত থকাৰ পিছত ১৪৯৩ চনত ৰাজকুমাৰ ৰষ্টামে মুকলি কৰি দিয়ে।পিছলৈ তেওঁ আৰু তেওঁৰ সংগীসকলে ৰাজকুমাৰক বায়ছাংকৰ বিন ইয়াকুবক পৰাস্ত কৰাত সহায় কৰে। কিন্তু এবছৰৰ পাছত ১৪৯৪ চনত ৰষ্টমে ছাফাৱী বংশক নিজৰ পদৰ প্ৰতি ভাবুকি বুলি ভাবে আলী মিৰ্জা ছাফাৱীক ফাঁচী দিয়াৰ নিৰ্দেশ দিয়ে। নিজৰ অনিবাৰ্য ভাগ্যৰ আগজাননী দি আলী মিৰ্জা ছাফাৱীয়ে মৃত্যুৰ কিছু সময়ৰ পূৰ্বে তেওঁৰ ভাতৃ ইছমাইলক তেওঁৰ উত্তৰাধিকাৰী হিচাপে নিযুক্তি দিয়ে। পিছলৈ ইছমাইলে ছাফাৱী সাম্ৰাজ্য প্ৰতিষ্ঠা কৰি প্ৰথম ইছমাইল উপাধি গ্ৰহণ কৰে (১৫০১–১৫২৪) চনত ৰাজত্ব কৰিছিল।


==তথ্যৰ উৎস==
{{reflist}}

==বাহ্যিক সংযোগ==

[[শ্ৰেণী:ইৰানৰ ব্যক্তি]]
[[শ্ৰেণী:শাসক]]</text>
      <sha1>skdhx3cmp68sbpn6awt3d8dhh3ocgvm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>607208</id>
      <parentid>607207</parentid>
      <timestamp>2026-05-19T05:39:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>নৰুনা বৰুৱা</username>
        <id>44897</id>
      </contributor>
      <comment>added [[Category:মৃত]] using [[WP:HC|HotCat]]</comment>
      <origin>607208</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2174" sha1="8vjdbxr79g5fjwgduoeyzz3glaewzhh" xml:space="preserve">'''আলী মিৰ্জা ছাফাৱী (ছাফাভী)'''  যাক চুলতান-আলি ছাফাৱী বুলিও জনা যায়, আলী মিৰ্জা ছাফাৱী বংশৰ দ্বিতীয়ৰ পৰা শেষৰ মূৰব্বী আছিল। ৰাজনৈতিক ক্ষমতাৰ বাবে ভয় খাই আলী মিৰ্জাক আক কয়ুনলুডসকলে বন্দী কৰে আৰু পাৰস্যত কেইবাবছৰ কাৰাগাৰত থকাৰ পিছত ১৪৯৩ চনত ৰাজকুমাৰ ৰষ্টামে মুকলি কৰি দিয়ে।পিছলৈ তেওঁ আৰু তেওঁৰ সংগীসকলে ৰাজকুমাৰক বায়ছাংকৰ বিন ইয়াকুবক পৰাস্ত কৰাত সহায় কৰে। কিন্তু এবছৰৰ পাছত ১৪৯৪ চনত ৰষ্টমে ছাফাৱী বংশক নিজৰ পদৰ প্ৰতি ভাবুকি বুলি ভাবে আলী মিৰ্জা ছাফাৱীক ফাঁচী দিয়াৰ নিৰ্দেশ দিয়ে। নিজৰ অনিবাৰ্য ভাগ্যৰ আগজাননী দি আলী মিৰ্জা ছাফাৱীয়ে মৃত্যুৰ কিছু সময়ৰ পূৰ্বে তেওঁৰ ভাতৃ ইছমাইলক তেওঁৰ উত্তৰাধিকাৰী হিচাপে নিযুক্তি দিয়ে। পিছলৈ ইছমাইলে ছাফাৱী সাম্ৰাজ্য প্ৰতিষ্ঠা কৰি প্ৰথম ইছমাইল উপাধি গ্ৰহণ কৰে (১৫০১–১৫২৪) চনত ৰাজত্ব কৰিছিল।


==তথ্যৰ উৎস==
{{reflist}}

==বাহ্যিক সংযোগ==

[[শ্ৰেণী:ইৰানৰ ব্যক্তি]]
[[শ্ৰেণী:শাসক]]
[[শ্ৰেণী:মৃত]]</text>
      <sha1>8vjdbxr79g5fjwgduoeyzz3glaewzhh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>607209</id>
      <parentid>607208</parentid>
      <timestamp>2026-05-19T05:40:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>নৰুনা বৰুৱা</username>
        <id>44897</id>
      </contributor>
      <comment>[[Category:মৃত ব্যক্তি]] using [[WP:HC|HotCat]]</comment>
      <origin>607209</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2141" sha1="skdhx3cmp68sbpn6awt3d8dhh3ocgvm" xml:space="preserve">'''আলী মিৰ্জা ছাফাৱী (ছাফাভী)'''  যাক চুলতান-আলি ছাফাৱী বুলিও জনা যায়, আলী মিৰ্জা ছাফাৱী বংশৰ দ্বিতীয়ৰ পৰা শেষৰ মূৰব্বী আছিল। ৰাজনৈতিক ক্ষমতাৰ বাবে ভয় খাই আলী মিৰ্জাক আক কয়ুনলুডসকলে বন্দী কৰে আৰু পাৰস্যত কেইবাবছৰ কাৰাগাৰত থকাৰ পিছত ১৪৯৩ চনত ৰাজকুমাৰ ৰষ্টামে মুকলি কৰি দিয়ে।পিছলৈ তেওঁ আৰু তেওঁৰ সংগীসকলে ৰাজকুমাৰক বায়ছাংকৰ বিন ইয়াকুবক পৰাস্ত কৰাত সহায় কৰে। কিন্তু এবছৰৰ পাছত ১৪৯৪ চনত ৰষ্টমে ছাফাৱী বংশক নিজৰ পদৰ প্ৰতি ভাবুকি বুলি ভাবে আলী মিৰ্জা ছাফাৱীক ফাঁচী দিয়াৰ নিৰ্দেশ দিয়ে। নিজৰ অনিবাৰ্য ভাগ্যৰ আগজাননী দি আলী মিৰ্জা ছাফাৱীয়ে মৃত্যুৰ কিছু সময়ৰ পূৰ্বে তেওঁৰ ভাতৃ ইছমাইলক তেওঁৰ উত্তৰাধিকাৰী হিচাপে নিযুক্তি দিয়ে। পিছলৈ ইছমাইলে ছাফাৱী সাম্ৰাজ্য প্ৰতিষ্ঠা কৰি প্ৰথম ইছমাইল উপাধি গ্ৰহণ কৰে (১৫০১–১৫২৪) চনত ৰাজত্ব কৰিছিল।


==তথ্যৰ উৎস==
{{reflist}}

==বাহ্যিক সংযোগ==

[[শ্ৰেণী:ইৰানৰ ব্যক্তি]]
[[শ্ৰেণী:শাসক]]</text>
      <sha1>skdhx3cmp68sbpn6awt3d8dhh3ocgvm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>607210</id>
      <parentid>607209</parentid>
      <timestamp>2026-05-19T05:40:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>নৰুনা বৰুৱা</username>
        <id>44897</id>
      </contributor>
      <comment>added [[Category:মৃত]] using [[WP:HC|HotCat]]</comment>
      <origin>607210</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2174" sha1="8vjdbxr79g5fjwgduoeyzz3glaewzhh" xml:space="preserve">'''আলী মিৰ্জা ছাফাৱী (ছাফাভী)'''  যাক চুলতান-আলি ছাফাৱী বুলিও জনা যায়, আলী মিৰ্জা ছাফাৱী বংশৰ দ্বিতীয়ৰ পৰা শেষৰ মূৰব্বী আছিল। ৰাজনৈতিক ক্ষমতাৰ বাবে ভয় খাই আলী মিৰ্জাক আক কয়ুনলুডসকলে বন্দী কৰে আৰু পাৰস্যত কেইবাবছৰ কাৰাগাৰত থকাৰ পিছত ১৪৯৩ চনত ৰাজকুমাৰ ৰষ্টামে মুকলি কৰি দিয়ে।পিছলৈ তেওঁ আৰু তেওঁৰ সংগীসকলে ৰাজকুমাৰক বায়ছাংকৰ বিন ইয়াকুবক পৰাস্ত কৰাত সহায় কৰে। কিন্তু এবছৰৰ পাছত ১৪৯৪ চনত ৰষ্টমে ছাফাৱী বংশক নিজৰ পদৰ প্ৰতি ভাবুকি বুলি ভাবে আলী মিৰ্জা ছাফাৱীক ফাঁচী দিয়াৰ নিৰ্দেশ দিয়ে। নিজৰ অনিবাৰ্য ভাগ্যৰ আগজাননী দি আলী মিৰ্জা ছাফাৱীয়ে মৃত্যুৰ কিছু সময়ৰ পূৰ্বে তেওঁৰ ভাতৃ ইছমাইলক তেওঁৰ উত্তৰাধিকাৰী হিচাপে নিযুক্তি দিয়ে। পিছলৈ ইছমাইলে ছাফাৱী সাম্ৰাজ্য প্ৰতিষ্ঠা কৰি প্ৰথম ইছমাইল উপাধি গ্ৰহণ কৰে (১৫০১–১৫২৪) চনত ৰাজত্ব কৰিছিল।


==তথ্যৰ উৎস==
{{reflist}}

==বাহ্যিক সংযোগ==

[[শ্ৰেণী:ইৰানৰ ব্যক্তি]]
[[শ্ৰেণী:শাসক]]
[[শ্ৰেণী:মৃত]]</text>
      <sha1>8vjdbxr79g5fjwgduoeyzz3glaewzhh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>607211</id>
      <parentid>607210</parentid>
      <timestamp>2026-05-19T05:41:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>নৰুনা বৰুৱা</username>
        <id>44897</id>
      </contributor>
      <comment>added [[Category:মৃত ব্যক্তি]] using [[WP:HC|HotCat]]</comment>
      <origin>607211</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2229" sha1="4kc1rk4y28vzzt67l726kefgorgvic7" xml:space="preserve">'''আলী মিৰ্জা ছাফাৱী (ছাফাভী)'''  যাক চুলতান-আলি ছাফাৱী বুলিও জনা যায়, আলী মিৰ্জা ছাফাৱী বংশৰ দ্বিতীয়ৰ পৰা শেষৰ মূৰব্বী আছিল। ৰাজনৈতিক ক্ষমতাৰ বাবে ভয় খাই আলী মিৰ্জাক আক কয়ুনলুডসকলে বন্দী কৰে আৰু পাৰস্যত কেইবাবছৰ কাৰাগাৰত থকাৰ পিছত ১৪৯৩ চনত ৰাজকুমাৰ ৰষ্টামে মুকলি কৰি দিয়ে।পিছলৈ তেওঁ আৰু তেওঁৰ সংগীসকলে ৰাজকুমাৰক বায়ছাংকৰ বিন ইয়াকুবক পৰাস্ত কৰাত সহায় কৰে। কিন্তু এবছৰৰ পাছত ১৪৯৪ চনত ৰষ্টমে ছাফাৱী বংশক নিজৰ পদৰ প্ৰতি ভাবুকি বুলি ভাবে আলী মিৰ্জা ছাফাৱীক ফাঁচী দিয়াৰ নিৰ্দেশ দিয়ে। নিজৰ অনিবাৰ্য ভাগ্যৰ আগজাননী দি আলী মিৰ্জা ছাফাৱীয়ে মৃত্যুৰ কিছু সময়ৰ পূৰ্বে তেওঁৰ ভাতৃ ইছমাইলক তেওঁৰ উত্তৰাধিকাৰী হিচাপে নিযুক্তি দিয়ে। পিছলৈ ইছমাইলে ছাফাৱী সাম্ৰাজ্য প্ৰতিষ্ঠা কৰি প্ৰথম ইছমাইল উপাধি গ্ৰহণ কৰে (১৫০১–১৫২৪) চনত ৰাজত্ব কৰিছিল।


==তথ্যৰ উৎস==
{{reflist}}

==বাহ্যিক সংযোগ==

[[শ্ৰেণী:ইৰানৰ ব্যক্তি]]
[[শ্ৰেণী:শাসক]]
[[শ্ৰেণী:মৃত]]
[[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]]</text>
      <sha1>4kc1rk4y28vzzt67l726kefgorgvic7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>607212</id>
      <parentid>607211</parentid>
      <timestamp>2026-05-19T05:41:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>নৰুনা বৰুৱা</username>
        <id>44897</id>
      </contributor>
      <comment>removed [[Category:মৃত]] using [[WP:HC|HotCat]]</comment>
      <origin>607212</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2196" sha1="h016bezqos02mlyrchdyzkacyyvvprz" xml:space="preserve">'''আলী মিৰ্জা ছাফাৱী (ছাফাভী)'''  যাক চুলতান-আলি ছাফাৱী বুলিও জনা যায়, আলী মিৰ্জা ছাফাৱী বংশৰ দ্বিতীয়ৰ পৰা শেষৰ মূৰব্বী আছিল। ৰাজনৈতিক ক্ষমতাৰ বাবে ভয় খাই আলী মিৰ্জাক আক কয়ুনলুডসকলে বন্দী কৰে আৰু পাৰস্যত কেইবাবছৰ কাৰাগাৰত থকাৰ পিছত ১৪৯৩ চনত ৰাজকুমাৰ ৰষ্টামে মুকলি কৰি দিয়ে।পিছলৈ তেওঁ আৰু তেওঁৰ সংগীসকলে ৰাজকুমাৰক বায়ছাংকৰ বিন ইয়াকুবক পৰাস্ত কৰাত সহায় কৰে। কিন্তু এবছৰৰ পাছত ১৪৯৪ চনত ৰষ্টমে ছাফাৱী বংশক নিজৰ পদৰ প্ৰতি ভাবুকি বুলি ভাবে আলী মিৰ্জা ছাফাৱীক ফাঁচী দিয়াৰ নিৰ্দেশ দিয়ে। নিজৰ অনিবাৰ্য ভাগ্যৰ আগজাননী দি আলী মিৰ্জা ছাফাৱীয়ে মৃত্যুৰ কিছু সময়ৰ পূৰ্বে তেওঁৰ ভাতৃ ইছমাইলক তেওঁৰ উত্তৰাধিকাৰী হিচাপে নিযুক্তি দিয়ে। পিছলৈ ইছমাইলে ছাফাৱী সাম্ৰাজ্য প্ৰতিষ্ঠা কৰি প্ৰথম ইছমাইল উপাধি গ্ৰহণ কৰে (১৫০১–১৫২৪) চনত ৰাজত্ব কৰিছিল।


==তথ্যৰ উৎস==
{{reflist}}

==বাহ্যিক সংযোগ==

[[শ্ৰেণী:ইৰানৰ ব্যক্তি]]
[[শ্ৰেণী:শাসক]]
[[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]]</text>
      <sha1>h016bezqos02mlyrchdyzkacyyvvprz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>607213</id>
      <parentid>607212</parentid>
      <timestamp>2026-05-19T05:41:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>নৰুনা বৰুৱা</username>
        <id>44897</id>
      </contributor>
      <comment>added [[Category:ইতিহাস]] using [[WP:HC|HotCat]]</comment>
      <origin>607213</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2238" sha1="2w6e5bp1eobzszetvrpwsbj9phio30m" xml:space="preserve">'''আলী মিৰ্জা ছাফাৱী (ছাফাভী)'''  যাক চুলতান-আলি ছাফাৱী বুলিও জনা যায়, আলী মিৰ্জা ছাফাৱী বংশৰ দ্বিতীয়ৰ পৰা শেষৰ মূৰব্বী আছিল। ৰাজনৈতিক ক্ষমতাৰ বাবে ভয় খাই আলী মিৰ্জাক আক কয়ুনলুডসকলে বন্দী কৰে আৰু পাৰস্যত কেইবাবছৰ কাৰাগাৰত থকাৰ পিছত ১৪৯৩ চনত ৰাজকুমাৰ ৰষ্টামে মুকলি কৰি দিয়ে।পিছলৈ তেওঁ আৰু তেওঁৰ সংগীসকলে ৰাজকুমাৰক বায়ছাংকৰ বিন ইয়াকুবক পৰাস্ত কৰাত সহায় কৰে। কিন্তু এবছৰৰ পাছত ১৪৯৪ চনত ৰষ্টমে ছাফাৱী বংশক নিজৰ পদৰ প্ৰতি ভাবুকি বুলি ভাবে আলী মিৰ্জা ছাফাৱীক ফাঁচী দিয়াৰ নিৰ্দেশ দিয়ে। নিজৰ অনিবাৰ্য ভাগ্যৰ আগজাননী দি আলী মিৰ্জা ছাফাৱীয়ে মৃত্যুৰ কিছু সময়ৰ পূৰ্বে তেওঁৰ ভাতৃ ইছমাইলক তেওঁৰ উত্তৰাধিকাৰী হিচাপে নিযুক্তি দিয়ে। পিছলৈ ইছমাইলে ছাফাৱী সাম্ৰাজ্য প্ৰতিষ্ঠা কৰি প্ৰথম ইছমাইল উপাধি গ্ৰহণ কৰে (১৫০১–১৫২৪) চনত ৰাজত্ব কৰিছিল।


==তথ্যৰ উৎস==
{{reflist}}

==বাহ্যিক সংযোগ==

[[শ্ৰেণী:ইৰানৰ ব্যক্তি]]
[[শ্ৰেণী:শাসক]]
[[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]]
[[শ্ৰেণী:ইতিহাস]]</text>
      <sha1>2w6e5bp1eobzszetvrpwsbj9phio30m</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>607215</id>
      <parentid>607213</parentid>
      <timestamp>2026-05-19T05:43:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>নৰুনা বৰুৱা</username>
        <id>44897</id>
      </contributor>
      <origin>607215</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2266" sha1="3m3yv2x5yssss1bd2m9d8weohu0ohky" xml:space="preserve">'''আলী মিৰ্জা ছাফাৱী (ছাফাভী)'''  যাক চুলতান-আলি ছাফাৱী বুলিও জনা যায়, আলী মিৰ্জা ছাফাৱী বংশৰ দ্বিতীয়ৰ পৰা শেষৰ মূৰব্বী আছিল। ৰাজনৈতিক ক্ষমতাৰ বাবে ভয় খাই আলী মিৰ্জাক আক কয়ুনলুডসকলে বন্দী কৰে আৰু পাৰস্যত কেইবাবছৰ কাৰাগাৰত থকাৰ পিছত ১৪৯৩ চনত ৰাজকুমাৰ ৰষ্টামে মুকলি কৰি দিয়ে।পিছলৈ তেওঁ আৰু তেওঁৰ সংগীসকলে ৰাজকুমাৰক বায়ছাংকৰ বিন ইয়াকুবক পৰাস্ত কৰাত সহায় কৰে। কিন্তু এবছৰৰ পাছত ১৪৯৪ চনত ৰষ্টমে ছাফাৱী বংশক নিজৰ পদৰ প্ৰতি ভাবুকি বুলি ভাবে আলী মিৰ্জা ছাফাৱীক ফাঁচী দিয়াৰ নিৰ্দেশ দিয়ে। নিজৰ অনিবাৰ্য ভাগ্যৰ আগজাননী দি আলী মিৰ্জা ছাফাৱীয়ে মৃত্যুৰ কিছু সময়ৰ পূৰ্বে তেওঁৰ ভাতৃ ইছমাইলক তেওঁৰ উত্তৰাধিকাৰী হিচাপে নিযুক্তি দিয়ে। পিছলৈ ইছমাইলে ছাফাৱী সাম্ৰাজ্য প্ৰতিষ্ঠা কৰি প্ৰথম ইছমাইল উপাধি গ্ৰহণ কৰে (১৫০১–১৫২৪) চনত ৰাজত্ব কৰিছিল।{{sfn|Savory|1985|page=868}}


==তথ্যৰ উৎস==
{{reflist}}

==বাহ্যিক সংযোগ==

[[শ্ৰেণী:ইৰানৰ ব্যক্তি]]
[[শ্ৰেণী:শাসক]]
[[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]]
[[শ্ৰেণী:ইতিহাস]]</text>
      <sha1>3m3yv2x5yssss1bd2m9d8weohu0ohky</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>607216</id>
      <parentid>607215</parentid>
      <timestamp>2026-05-19T05:44:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>নৰুনা বৰুৱা</username>
        <id>44897</id>
      </contributor>
      <origin>607216</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2291" sha1="av9zfyfbmw0qo1u0g1n88pugj7jvcky" xml:space="preserve">'''আলী মিৰ্জা ছাফাৱী (ছাফাভী)'''  যাক চুলতান-আলি ছাফাৱী {{sfn|Ghereghlou|2016}}  বুলিও জনা যায়, আলী মিৰ্জা ছাফাৱী বংশৰ দ্বিতীয়ৰ পৰা শেষৰ মূৰব্বী আছিল। ৰাজনৈতিক ক্ষমতাৰ বাবে ভয় খাই আলী মিৰ্জাক আক কয়ুনলুডসকলে বন্দী কৰে আৰু পাৰস্যত কেইবাবছৰ কাৰাগাৰত থকাৰ পিছত ১৪৯৩ চনত ৰাজকুমাৰ ৰষ্টামে মুকলি কৰি দিয়ে।পিছলৈ তেওঁ আৰু তেওঁৰ সংগীসকলে ৰাজকুমাৰক বায়ছাংকৰ বিন ইয়াকুবক পৰাস্ত কৰাত সহায় কৰে। কিন্তু এবছৰৰ পাছত ১৪৯৪ চনত ৰষ্টমে ছাফাৱী বংশক নিজৰ পদৰ প্ৰতি ভাবুকি বুলি ভাবে আলী মিৰ্জা ছাফাৱীক ফাঁচী দিয়াৰ নিৰ্দেশ দিয়ে। নিজৰ অনিবাৰ্য ভাগ্যৰ আগজাননী দি আলী মিৰ্জা ছাফাৱীয়ে মৃত্যুৰ কিছু সময়ৰ পূৰ্বে তেওঁৰ ভাতৃ ইছমাইলক তেওঁৰ উত্তৰাধিকাৰী হিচাপে নিযুক্তি দিয়ে। পিছলৈ ইছমাইলে ছাফাৱী সাম্ৰাজ্য প্ৰতিষ্ঠা কৰি প্ৰথম ইছমাইল উপাধি গ্ৰহণ কৰে (১৫০১–১৫২৪) চনত ৰাজত্ব কৰিছিল।{{sfn|Savory|1985|page=868}}


==তথ্যৰ উৎস==
{{reflist}}

==বাহ্যিক সংযোগ==

[[শ্ৰেণী:ইৰানৰ ব্যক্তি]]
[[শ্ৰেণী:শাসক]]
[[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]]
[[শ্ৰেণী:ইতিহাস]]</text>
      <sha1>av9zfyfbmw0qo1u0g1n88pugj7jvcky</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>607219</id>
      <parentid>607216</parentid>
      <timestamp>2026-05-19T06:22:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>নৰুনা বৰুৱা</username>
        <id>44897</id>
      </contributor>
      <comment>[[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল।</comment>
      <origin>607219</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10986" sha1="pli5s5j5eynrpenoecnxpxz8muyept7" xml:space="preserve">'''আলী মিৰ্জা ছাফাৱী (ছাফাভী)''' যাক চুলতান-আলি ছাফাৱী {{sfn|Ghereghlou|2016}} বুলিও জনা যায়, আলী মিৰ্জা ছাফাৱী বংশৰ দ্বিতীয়ৰপৰা শেষৰ মুৰব্বী আছিল। ৰাজনৈতিক ক্ষমতাৰ বাবে ভয় খাই আলী মিৰ্জাক আক কয়ুনলুডসকলে বন্দী কৰে আৰু পাৰস্যত কেইবাবছৰ কাৰাগাৰত থকাৰ পিছত ১৪৯৩ চনত ৰাজকুমাৰ ৰষ্টামে মুকলি কৰি দিয়ে। পিছলৈ তেওঁ আৰু তেওঁৰ সংগীসকলে ৰাজকুমাৰক বায়ছাংকৰ বিন ইয়াকুবক পৰাস্ত কৰাত সহায় কৰে। কিন্তু এবছৰৰ পাছত ১৪৯৪ চনত ৰষ্টমে ছাফাৱী বংশক নিজৰ পদৰ প্ৰতি ভাবুকি বুলি ভাবে আলী মিৰ্জা ছাফাৱীক ফাঁচি দিয়াৰ নিৰ্দেশ দিয়ে। নিজৰ অনিবাৰ্য ভাগ্যৰ আগজাননী দি আলী মিৰ্জা ছাফাৱীয়ে মৃত্যুৰ কিছুসময়ৰ পূৰ্বে তেওঁৰ ভাতৃ ইছমাইলক তেওঁৰ উত্তৰাধিকাৰী হিচাপে নিযুক্তি দিয়ে। পিছলৈ ইছমাইলে ছাফাৱী সাম্ৰাজ্য প্ৰতিষ্ঠা কৰি প্ৰথম ইছমাইল উপাধি গ্ৰহণ কৰে (১৫০১–১৫২৪) চনত ৰাজত্ব কৰিছিল।{{sfn|Savory|1985|page=868}}

==জীৱনী==
আলী আলম-শ্বাহ বেগম (হালিমা, মাৰ্ট[হা])ৰ জ্যেষ্ঠ পুত্ৰ আছিল, যি মিৰ্জা চাফাৱী শ্বেখ হাইদাৰৰ পত্নী আৰু উজুন হাছানৰ ডেস্পিনা খাতুন (থিওড'ৰা মেগালে কামনেন)ৰ কন্যা আছিল। {{sfn|Savory|1985|page=868}} কাছিম বেগ হায়াতী তাব্ৰিজীৰ মতে ১৪৬৯/১৪৭০ চনত আৰ্দাবিলৰ বাহিৰৰ ছাম আছবি গাঁৱত তেওঁৰ জন্ম হৈছিল। &lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Ghereghlou|first=Kioumars|date=2017|title=Chronicling a Dynasty on the Make: New Light on the Early Ṣafavids in Ḥayātī Tabrīzī's Tārīkh (961/1554)|url=https://www.jstor.org/stable/10.7817/jameroriesoci.137.4.0805|journal=Journal of the American Oriental Society|volume=137|issue=4|pages=805–832|doi=10.7817/jameroriesoci.137.4.0805|issn=0003-0279|doi-access=free}}&lt;/ref&gt;

১৪৮৮ চনত দাগেস্তানৰ টাবাছাৰনত পিতৃৰ মৃত্যুৰ পাছত তেওঁ তেওঁৰ পিছত ছাফাৱী গোটৰ মুৰব্বী হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰে।{{sfn|Savory|1985|page=868}}{{sfn|Ghereghlou|2016}} ছাফাৱী অৰ্ডাৰৰ মুৰব্বীসকলৰ ভিতৰত আলী মিৰ্জা ছাফাৱী আছিল প্ৰথমজন যিয়ে 'পদশ্বাহ' উপাধি গ্ৰহণ কৰিছিল।{{sfn|Savory|1985|page=868}} ৰজাৰ চেভৰী (১৯৮৫)ৰ মতে এইটো আছিল &quot;এই পৰ্যায়ত ছাফাৱীসকলে লৌকিক শক্তিৰ লগতে আধ্যাত্মিক শক্তিৰ আকাংক্ষাৰ স্পষ্ট ইংগিত।&quot; {{sfn|Savory|1985|page=868}} পিছৰ ইতিহাসবিদসকলে আলী মিৰ্জা ছাফাৱীক 'চুলতান' উপাধি প্ৰদান কৰাটো প্ৰশ্নবোধক; চেভৰীৰ মতে আলী মিৰ্জাই হয়তো নিজেই এই উপাধিটো ব্যৱহাৰ কৰা নাছিল।{{sfn|Savory|1985|page=868}}

এটা সময়ত আৰ্দাবিলৰ আলী মিৰ্জা ছাফাৱীৰ চাৰিওফালে ছাফাৱী ক্ৰমৰ চুফীসকলে তেওঁক &quot;পিতৃৰ মৃত্যুৰ প্ৰতিশোধ ল'বলৈ&quot; আহ্বান জনাইছিল; মৃত্যুৰ বাবে এক কয়ুনলুক দোষাৰোপ কৰা হৈছিল। {{sfn|Savory|1985|page=868}} এই খবৰত আতংকিত হৈ আক কয়নলুৰ শাসক&quot; ইয়াকুব বিন উজুন হাছানে আলী মিৰ্জা ছাফাৱী আৰু তেওঁৰ মাতৃ আৰু দুজন ভাতৃকে ধৰি তেওঁৰ কেইবাজনো আত্মীয়ক গ্ৰেপ্তাৰ কৰাৰ নিৰ্দেশ দিয়ে। {{sfn|Savory|1985|page=868}} ফাৰ্চৰ ইষ্টিখাৰ দুৰ্গত বন্দী হৈ আছিল। যদি আলী মিৰ্জাৰ মাকে (ইয়াকুব বিন উজুন হাছানৰ ভগ্নী আছিল ) হস্তক্ষেপ নকৰিলেহেঁতেন তেন্তে ইয়াকুব বিন উজুন হাছানে আলী মিৰ্জাক হত্যা কৰিলেহেঁতেন। 

আলী মিৰ্জা ছাফাৱীয়ে চাৰি বছৰতকৈও অধিক সময় কাৰাগাৰত কটালে; অৱশেষত ১৪৯৩ চনত আক কয়ুনলুৰ এজন ৰাজকুমাৰ ৰষ্টামে তেওঁক মুকলি কৰি দিয়ে। ১৪৯০ চনত ইয়াকুব বিন উজুন হাছানৰ মৃত্যুৰ পাছত ৰষ্টাম সিংহাসনৰ অন্যতম প্ৰতিদ্বন্দ্বী আছিল।{{sfn|Savory|1985|page=868}} ৰোষ্টামে আলী মিৰ্জা ছাফাৱী আৰু তেওঁৰ সমৰ্থকসকলক (অৰ্থাৎ ছাফাৱী সম্প্ৰদায়ৰ সদস্যসকলক) ব্যৱহাৰ কৰি সিংহাসন দখল কৰিব বিচাৰিছিল। বিনিময়ত ৰোষ্টামে আলী মিৰ্জা ছাফাৱীক প্ৰতিশ্ৰুতি দিছিল যে তেওঁৰ মৃত্যুৰ পাছত তেওঁ &quot;ইৰাণৰ সিংহাসন&quot; তেওঁক অৰ্পণ কৰিব।{{sfn|Savory|1985|page=868}} ইয়াৰ পিছত ১৪৯৩ চনত আলী মিৰ্জা ছাফাৱী আৰু তেওঁৰ লোকসকলে ৰষ্টামক বৰ্তমানৰ শাসক বায়ছংকোৰ বিন ইয়াকুবক পৰাস্ত কৰাত সহায় কৰে। {{sfn|Savory|1985|page=868}} কিন্তু ইয়াৰ কিছুসময়ৰ পাছতে ১৪৯৪ চনত ৰষ্টামে উপলব্ধি কৰে যে আলী মিৰ্জা চাফাৱী আৰু তেওঁৰ পন্থাই তেওঁৰ নিজৰ স্থিতিৰ প্ৰতি প্ৰকৃত ভাবুকি কঢ়িয়াই আনিছে আৰু সেয়েহে তেওঁ আলী মিৰ্জা চাফাৱী আৰু তেওঁৰ ভাতৃসকলক গ্ৰেপ্তাৰ কৰাৰ নিৰ্দেশ দিয়ে। .{{sfn|Savory|1985|page=868}} মিৰ্জা ছাফাৱী আৰু তেওঁৰ ভাতৃদ্বয়ে কিছুমান মানুহক লগত লৈ ৰোস্তামৰ শিবিৰৰপৰা পলায়ন কৰিবলৈ সক্ষম হয় আৰু আৰ্দাবিলৰফালে ৰাওনা হয়। Ardabil.{{sfn|Savory|1985|page=868}} অৱশ্যে আলী মিৰ্জা ছাফাৱী আৰু তেওঁৰ লোকসকলৰ পুনৰ একত্ৰীকৰণে তেওঁৰ নিজৰ স্থিতিৰ প্ৰতি সম্ভাৱ্য ভাবুকি কঢ়িয়াই আনিব পাৰে বুলি ৰোষ্টমে জানিছিল। সেয়েহে তেওঁ পলায়ন কৰা লোকসকলক &quot;খেদিবলৈ সৈন্যবাহিনী পঠিয়াইছিল।&quot; {{sfn|Savory|1985|page=868}}

তেওঁৰ নিশ্চিত মৃত্যু কথাটো জানিব পাৰি আলী মিৰ্জা ছাফাৱীয়ে তেওঁৰ ভাতৃ ইছমাইলক তেওঁৰ উত্তৰাধিকাৰী হিচাপে নিযুক্তি দিয়ে আৰু তেওঁক আৰ্দাবিললৈ আগবাঢ়ি যাবলৈ নিৰ্দেশ দিয়ে।{{sfn|Savory|1985|page=868}} আলী মিৰ্জা ছাফাৱীক নিজেই আৰ্দাবিলৰ ওচৰৰ ছামাছবিত আক কয়ুনলু সৈন্যই বন্দী কৰি হত্যা কৰে।{{sfn|Savory|1985|page=868}}মাতৃ আলম-শ্বাহ বেগম (হালিমা, মাৰ্থা)ৰ নিৰ্দেশত তেওঁৰ মৃতদেহ আৰ্দাবিললৈ লৈ যোৱা হয় আৰু তাতেই সমাধিস্থ কৰা হয়।{{sfn|Savory|1985|page=868}} তেওঁৰ ভাতৃ ইছমাইলে কেইবছৰমানৰ পিছত ছাফাৱী সাম্ৰাজ্য প্ৰতিষ্ঠা কৰে, আৰু প্ৰথম ইছমাইল (ৰাজত্বকাল: ১৫০১–১৫২৪) নামেৰে পৰিচিত হয়।{{sfn|Savory|1985|page=868}}


==তথ্যৰ উৎস==
{{reflist}}

==বাহ্যিক সংযোগ==

[[শ্ৰেণী:ইৰানৰ ব্যক্তি]]
[[শ্ৰেণী:শাসক]]
[[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]]
[[শ্ৰেণী:ইতিহাস]]</text>
      <sha1>pli5s5j5eynrpenoecnxpxz8muyept7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>607220</id>
      <parentid>607219</parentid>
      <timestamp>2026-05-19T06:27:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>নৰুনা বৰুৱা</username>
        <id>44897</id>
      </contributor>
      <origin>607220</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11496" sha1="a00cu3lwr6muo13po5lcur2v44wrlcy" xml:space="preserve">[[File:Sheikh Haydar Husayni, and Sultan ʿAli Safavi (Brother of Ismaʿil I), detail. Cemʿ-i Tārīh, Museum of Ethnography, Ankara, No. 8457, fol. 17a.jpg|thumb|শ্বেখ হাইদাৰ হুছেইনী, আৰু চুলতান আলী ছাফাৱী (প্ৰথম ইছমাইলৰ ভাতৃ),।  চেমে-ই টাৰিহ, মিউজিয়াম অৱ এথ্ন’গ্ৰাফী, আংকাৰা, নং ৮৪৫৭, ফ’ল.  ১৭ক।]]
'''আলী মিৰ্জা ছাফাৱী (ছাফাভী)''' যাক চুলতান-আলি ছাফাৱী {{sfn|Ghereghlou|2016}} বুলিও জনা যায়, আলী মিৰ্জা ছাফাৱী বংশৰ দ্বিতীয়ৰপৰা শেষৰ মুৰব্বী আছিল। ৰাজনৈতিক ক্ষমতাৰ বাবে ভয় খাই আলী মিৰ্জাক আক কয়ুনলুডসকলে বন্দী কৰে আৰু পাৰস্যত কেইবাবছৰ কাৰাগাৰত থকাৰ পিছত ১৪৯৩ চনত ৰাজকুমাৰ ৰষ্টামে মুকলি কৰি দিয়ে। পিছলৈ তেওঁ আৰু তেওঁৰ সংগীসকলে ৰাজকুমাৰক বায়ছাংকৰ বিন ইয়াকুবক পৰাস্ত কৰাত সহায় কৰে। কিন্তু এবছৰৰ পাছত ১৪৯৪ চনত ৰষ্টমে ছাফাৱী বংশক নিজৰ পদৰ প্ৰতি ভাবুকি বুলি ভাবে আলী মিৰ্জা ছাফাৱীক ফাঁচি দিয়াৰ নিৰ্দেশ দিয়ে। নিজৰ অনিবাৰ্য ভাগ্যৰ আগজাননী দি আলী মিৰ্জা ছাফাৱীয়ে মৃত্যুৰ কিছুসময়ৰ পূৰ্বে তেওঁৰ ভাতৃ ইছমাইলক তেওঁৰ উত্তৰাধিকাৰী হিচাপে নিযুক্তি দিয়ে। পিছলৈ ইছমাইলে ছাফাৱী সাম্ৰাজ্য প্ৰতিষ্ঠা কৰি প্ৰথম ইছমাইল উপাধি গ্ৰহণ কৰে (১৫০১–১৫২৪) চনত ৰাজত্ব কৰিছিল।{{sfn|Savory|1985|page=868}}

==জীৱনী==
আলী আলম-শ্বাহ বেগম (হালিমা, মাৰ্ট[হা])ৰ জ্যেষ্ঠ পুত্ৰ আছিল, যি মিৰ্জা চাফাৱী শ্বেখ হাইদাৰৰ পত্নী আৰু উজুন হাছানৰ ডেস্পিনা খাতুন (থিওড'ৰা মেগালে কামনেন)ৰ কন্যা আছিল। {{sfn|Savory|1985|page=868}} কাছিম বেগ হায়াতী তাব্ৰিজীৰ মতে ১৪৬৯/১৪৭০ চনত আৰ্দাবিলৰ বাহিৰৰ ছাম আছবি গাঁৱত তেওঁৰ জন্ম হৈছিল। &lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Ghereghlou|first=Kioumars|date=2017|title=Chronicling a Dynasty on the Make: New Light on the Early Ṣafavids in Ḥayātī Tabrīzī's Tārīkh (961/1554)|url=https://www.jstor.org/stable/10.7817/jameroriesoci.137.4.0805|journal=Journal of the American Oriental Society|volume=137|issue=4|pages=805–832|doi=10.7817/jameroriesoci.137.4.0805|issn=0003-0279|doi-access=free}}&lt;/ref&gt;

১৪৮৮ চনত দাগেস্তানৰ টাবাছাৰনত পিতৃৰ মৃত্যুৰ পাছত তেওঁ তেওঁৰ পিছত ছাফাৱী গোটৰ মুৰব্বী হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰে।{{sfn|Savory|1985|page=868}}{{sfn|Ghereghlou|2016}} ছাফাৱী অৰ্ডাৰৰ মুৰব্বীসকলৰ ভিতৰত আলী মিৰ্জা ছাফাৱী আছিল প্ৰথমজন যিয়ে 'পদশ্বাহ' উপাধি গ্ৰহণ কৰিছিল।{{sfn|Savory|1985|page=868}} ৰজাৰ চেভৰী (১৯৮৫)ৰ মতে এইটো আছিল &quot;এই পৰ্যায়ত ছাফাৱীসকলে লৌকিক শক্তিৰ লগতে আধ্যাত্মিক শক্তিৰ আকাংক্ষাৰ স্পষ্ট ইংগিত।&quot; {{sfn|Savory|1985|page=868}} পিছৰ ইতিহাসবিদসকলে আলী মিৰ্জা ছাফাৱীক 'চুলতান' উপাধি প্ৰদান কৰাটো প্ৰশ্নবোধক; চেভৰীৰ মতে আলী মিৰ্জাই হয়তো নিজেই এই উপাধিটো ব্যৱহাৰ কৰা নাছিল।{{sfn|Savory|1985|page=868}}

এটা সময়ত আৰ্দাবিলৰ আলী মিৰ্জা ছাফাৱীৰ চাৰিওফালে ছাফাৱী ক্ৰমৰ চুফীসকলে তেওঁক &quot;পিতৃৰ মৃত্যুৰ প্ৰতিশোধ ল'বলৈ&quot; আহ্বান জনাইছিল; মৃত্যুৰ বাবে এক কয়ুনলুক দোষাৰোপ কৰা হৈছিল। {{sfn|Savory|1985|page=868}} এই খবৰত আতংকিত হৈ আক কয়নলুৰ শাসক&quot; ইয়াকুব বিন উজুন হাছানে আলী মিৰ্জা ছাফাৱী আৰু তেওঁৰ মাতৃ আৰু দুজন ভাতৃকে ধৰি তেওঁৰ কেইবাজনো আত্মীয়ক গ্ৰেপ্তাৰ কৰাৰ নিৰ্দেশ দিয়ে। {{sfn|Savory|1985|page=868}} ফাৰ্চৰ ইষ্টিখাৰ দুৰ্গত বন্দী হৈ আছিল। যদি আলী মিৰ্জাৰ মাকে (ইয়াকুব বিন উজুন হাছানৰ ভগ্নী আছিল ) হস্তক্ষেপ নকৰিলেহেঁতেন তেন্তে ইয়াকুব বিন উজুন হাছানে আলী মিৰ্জাক হত্যা কৰিলেহেঁতেন। 

আলী মিৰ্জা ছাফাৱীয়ে চাৰি বছৰতকৈও অধিক সময় কাৰাগাৰত কটালে; অৱশেষত ১৪৯৩ চনত আক কয়ুনলুৰ এজন ৰাজকুমাৰ ৰষ্টামে তেওঁক মুকলি কৰি দিয়ে। ১৪৯০ চনত ইয়াকুব বিন উজুন হাছানৰ মৃত্যুৰ পাছত ৰষ্টাম সিংহাসনৰ অন্যতম প্ৰতিদ্বন্দ্বী আছিল।{{sfn|Savory|1985|page=868}} ৰোষ্টামে আলী মিৰ্জা ছাফাৱী আৰু তেওঁৰ সমৰ্থকসকলক (অৰ্থাৎ ছাফাৱী সম্প্ৰদায়ৰ সদস্যসকলক) ব্যৱহাৰ কৰি সিংহাসন দখল কৰিব বিচাৰিছিল। বিনিময়ত ৰোষ্টামে আলী মিৰ্জা ছাফাৱীক প্ৰতিশ্ৰুতি দিছিল যে তেওঁৰ মৃত্যুৰ পাছত তেওঁ &quot;ইৰাণৰ সিংহাসন&quot; তেওঁক অৰ্পণ কৰিব।{{sfn|Savory|1985|page=868}} ইয়াৰ পিছত ১৪৯৩ চনত আলী মিৰ্জা ছাফাৱী আৰু তেওঁৰ লোকসকলে ৰষ্টামক বৰ্তমানৰ শাসক বায়ছংকোৰ বিন ইয়াকুবক পৰাস্ত কৰাত সহায় কৰে। {{sfn|Savory|1985|page=868}} কিন্তু ইয়াৰ কিছুসময়ৰ পাছতে ১৪৯৪ চনত ৰষ্টামে উপলব্ধি কৰে যে আলী মিৰ্জা চাফাৱী আৰু তেওঁৰ পন্থাই তেওঁৰ নিজৰ স্থিতিৰ প্ৰতি প্ৰকৃত ভাবুকি কঢ়িয়াই আনিছে আৰু সেয়েহে তেওঁ আলী মিৰ্জা চাফাৱী আৰু তেওঁৰ ভাতৃসকলক গ্ৰেপ্তাৰ কৰাৰ নিৰ্দেশ দিয়ে। .{{sfn|Savory|1985|page=868}} মিৰ্জা ছাফাৱী আৰু তেওঁৰ ভাতৃদ্বয়ে কিছুমান মানুহক লগত লৈ ৰোস্তামৰ শিবিৰৰপৰা পলায়ন কৰিবলৈ সক্ষম হয় আৰু আৰ্দাবিলৰফালে ৰাওনা হয়। Ardabil.{{sfn|Savory|1985|page=868}} অৱশ্যে আলী মিৰ্জা ছাফাৱী আৰু তেওঁৰ লোকসকলৰ পুনৰ একত্ৰীকৰণে তেওঁৰ নিজৰ স্থিতিৰ প্ৰতি সম্ভাৱ্য ভাবুকি কঢ়িয়াই আনিব পাৰে বুলি ৰোষ্টমে জানিছিল। সেয়েহে তেওঁ পলায়ন কৰা লোকসকলক &quot;খেদিবলৈ সৈন্যবাহিনী পঠিয়াইছিল।&quot; {{sfn|Savory|1985|page=868}}

তেওঁৰ নিশ্চিত মৃত্যু কথাটো জানিব পাৰি আলী মিৰ্জা ছাফাৱীয়ে তেওঁৰ ভাতৃ ইছমাইলক তেওঁৰ উত্তৰাধিকাৰী হিচাপে নিযুক্তি দিয়ে আৰু তেওঁক আৰ্দাবিললৈ আগবাঢ়ি যাবলৈ নিৰ্দেশ দিয়ে।{{sfn|Savory|1985|page=868}} আলী মিৰ্জা ছাফাৱীক নিজেই আৰ্দাবিলৰ ওচৰৰ ছামাছবিত আক কয়ুনলু সৈন্যই বন্দী কৰি হত্যা কৰে।{{sfn|Savory|1985|page=868}}মাতৃ আলম-শ্বাহ বেগম (হালিমা, মাৰ্থা)ৰ নিৰ্দেশত তেওঁৰ মৃতদেহ আৰ্দাবিললৈ লৈ যোৱা হয় আৰু তাতেই সমাধিস্থ কৰা হয়।{{sfn|Savory|1985|page=868}} তেওঁৰ ভাতৃ ইছমাইলে কেইবছৰমানৰ পিছত ছাফাৱী সাম্ৰাজ্য প্ৰতিষ্ঠা কৰে, আৰু প্ৰথম ইছমাইল (ৰাজত্বকাল: ১৫০১–১৫২৪) নামেৰে পৰিচিত হয়।{{sfn|Savory|1985|page=868}}


==তথ্যৰ উৎস==
{{reflist}}

==বাহ্যিক সংযোগ==

[[শ্ৰেণী:ইৰানৰ ব্যক্তি]]
[[শ্ৰেণী:শাসক]]
[[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]]
[[শ্ৰেণী:ইতিহাস]]</text>
      <sha1>a00cu3lwr6muo13po5lcur2v44wrlcy</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>607221</id>
      <parentid>607220</parentid>
      <timestamp>2026-05-19T06:31:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>নৰুনা বৰুৱা</username>
        <id>44897</id>
      </contributor>
      <comment>/* জীৱনী */</comment>
      <origin>607221</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11589" sha1="oelycnwsp0hs58zb8b7vun9rp8rucfe" xml:space="preserve">[[File:Sheikh Haydar Husayni, and Sultan ʿAli Safavi (Brother of Ismaʿil I), detail. Cemʿ-i Tārīh, Museum of Ethnography, Ankara, No. 8457, fol. 17a.jpg|thumb|শ্বেখ হাইদাৰ হুছেইনী, আৰু চুলতান আলী ছাফাৱী (প্ৰথম ইছমাইলৰ ভাতৃ),।  চেমে-ই টাৰিহ, মিউজিয়াম অৱ এথ্ন’গ্ৰাফী, আংকাৰা, নং ৮৪৫৭, ফ’ল.  ১৭ক।]]
'''আলী মিৰ্জা ছাফাৱী (ছাফাভী)''' যাক চুলতান-আলি ছাফাৱী {{sfn|Ghereghlou|2016}} বুলিও জনা যায়, আলী মিৰ্জা ছাফাৱী বংশৰ দ্বিতীয়ৰপৰা শেষৰ মুৰব্বী আছিল। ৰাজনৈতিক ক্ষমতাৰ বাবে ভয় খাই আলী মিৰ্জাক আক কয়ুনলুডসকলে বন্দী কৰে আৰু পাৰস্যত কেইবাবছৰ কাৰাগাৰত থকাৰ পিছত ১৪৯৩ চনত ৰাজকুমাৰ ৰষ্টামে মুকলি কৰি দিয়ে। পিছলৈ তেওঁ আৰু তেওঁৰ সংগীসকলে ৰাজকুমাৰক বায়ছাংকৰ বিন ইয়াকুবক পৰাস্ত কৰাত সহায় কৰে। কিন্তু এবছৰৰ পাছত ১৪৯৪ চনত ৰষ্টমে ছাফাৱী বংশক নিজৰ পদৰ প্ৰতি ভাবুকি বুলি ভাবে আলী মিৰ্জা ছাফাৱীক ফাঁচি দিয়াৰ নিৰ্দেশ দিয়ে। নিজৰ অনিবাৰ্য ভাগ্যৰ আগজাননী দি আলী মিৰ্জা ছাফাৱীয়ে মৃত্যুৰ কিছুসময়ৰ পূৰ্বে তেওঁৰ ভাতৃ ইছমাইলক তেওঁৰ উত্তৰাধিকাৰী হিচাপে নিযুক্তি দিয়ে। পিছলৈ ইছমাইলে ছাফাৱী সাম্ৰাজ্য প্ৰতিষ্ঠা কৰি প্ৰথম ইছমাইল উপাধি গ্ৰহণ কৰে (১৫০১–১৫২৪) চনত ৰাজত্ব কৰিছিল।{{sfn|Savory|1985|page=868}}

==জীৱনী==
আলী মিৰ্জাৰ মাকৰ নাম আছিল আলী আলম-শ্বাহ বেগম (হালিমা, মাৰ্ট[হা])। তেওঁ জ্যেষ্ঠ পুত্ৰ আছিল, দেউতাক আছিল  মিৰ্জা চাফাৱী শ্বেখ হাইদাৰ। মাতৃ উজুন হাছানৰ ডেস্পিনা খাতুন (থিওড'ৰা মেগালে কামনেন)ৰ কন্যা আছিল। {{sfn|Savory|1985|page=868}} কাছিম বেগ হায়াতী তাব্ৰিজীৰ মতে ১৪৬৯/১৪৭০ চনত আৰ্দাবিলৰ বাহিৰৰ ছাম আছবি গাঁৱত তেওঁৰ জন্ম হৈছিল। &lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Ghereghlou|first=Kioumars|date=2017|title=Chronicling a Dynasty on the Make: New Light on the Early Ṣafavids in Ḥayātī Tabrīzī's Tārīkh (961/1554)|url=https://www.jstor.org/stable/10.7817/jameroriesoci.137.4.0805|journal=Journal of the American Oriental Society|volume=137|issue=4|pages=805–832|doi=10.7817/jameroriesoci.137.4.0805|issn=0003-0279|doi-access=free}}&lt;/ref&gt;

১৪৮৮ চনত দাগেস্তানৰ টাবাছাৰনত পিতৃৰ মৃত্যুৰ পাছত তেওঁ তেওঁৰ পিছত ছাফাৱী গোটৰ মুৰব্বী হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰে।{{sfn|Savory|1985|page=868}}{{sfn|Ghereghlou|2016}} ছাফাৱী অৰ্ডাৰৰ মুৰব্বীসকলৰ ভিতৰত আলী মিৰ্জা ছাফাৱী আছিল প্ৰথমজন যিয়ে 'পদশ্বাহ' উপাধি গ্ৰহণ কৰিছিল।{{sfn|Savory|1985|page=868}} ৰজাৰ চেভৰী (১৯৮৫)ৰ মতে এইটো আছিল &quot;এই পৰ্যায়ত ছাফাৱীসকলে লৌকিক শক্তিৰ লগতে আধ্যাত্মিক শক্তিৰ আকাংক্ষাৰ স্পষ্ট ইংগিত।&quot; {{sfn|Savory|1985|page=868}} পিছৰ ইতিহাসবিদসকলে আলী মিৰ্জা ছাফাৱীক 'চুলতান' উপাধি প্ৰদান কৰাটো প্ৰশ্নবোধক; চেভৰীৰ মতে আলী মিৰ্জাই হয়তো নিজেই এই উপাধিটো ব্যৱহাৰ কৰা নাছিল।{{sfn|Savory|1985|page=868}}

এটা সময়ত আৰ্দাবিলৰ আলী মিৰ্জা ছাফাৱীৰ চাৰিওফালে ছাফাৱী ক্ৰমৰ চুফীসকলে তেওঁক &quot;পিতৃৰ মৃত্যুৰ প্ৰতিশোধ ল'বলৈ&quot; আহ্বান জনাইছিল; মৃত্যুৰ বাবে এক কয়ুনলুক দোষাৰোপ কৰা হৈছিল। {{sfn|Savory|1985|page=868}} এই খবৰত আতংকিত হৈ আক কয়নলুৰ শাসক&quot; ইয়াকুব বিন উজুন হাছানে আলী মিৰ্জা ছাফাৱী আৰু তেওঁৰ মাতৃ আৰু দুজন ভাতৃকে ধৰি তেওঁৰ কেইবাজনো আত্মীয়ক গ্ৰেপ্তাৰ কৰাৰ নিৰ্দেশ দিয়ে। {{sfn|Savory|1985|page=868}} ফাৰ্চৰ ইষ্টিখাৰ দুৰ্গত বন্দী হৈ আছিল। যদি আলী মিৰ্জাৰ মাকে (ইয়াকুব বিন উজুন হাছানৰ ভগ্নী আছিল ) হস্তক্ষেপ নকৰিলেহেঁতেন তেন্তে ইয়াকুব বিন উজুন হাছানে আলী মিৰ্জাক হত্যা কৰিলেহেঁতেন। 

আলী মিৰ্জা ছাফাৱীয়ে চাৰি বছৰতকৈও অধিক সময় কাৰাগাৰত কটালে; অৱশেষত ১৪৯৩ চনত আক কয়ুনলুৰ এজন ৰাজকুমাৰ ৰষ্টামে তেওঁক মুকলি কৰি দিয়ে। ১৪৯০ চনত ইয়াকুব বিন উজুন হাছানৰ মৃত্যুৰ পাছত ৰষ্টাম সিংহাসনৰ অন্যতম প্ৰতিদ্বন্দ্বী আছিল।{{sfn|Savory|1985|page=868}} ৰোষ্টামে আলী মিৰ্জা ছাফাৱী আৰু তেওঁৰ সমৰ্থকসকলক (অৰ্থাৎ ছাফাৱী সম্প্ৰদায়ৰ সদস্যসকলক) ব্যৱহাৰ কৰি সিংহাসন দখল কৰিব বিচাৰিছিল। বিনিময়ত ৰোষ্টামে আলী মিৰ্জা ছাফাৱীক প্ৰতিশ্ৰুতি দিছিল যে তেওঁৰ মৃত্যুৰ পাছত তেওঁ &quot;ইৰাণৰ সিংহাসন&quot; তেওঁক অৰ্পণ কৰিব।{{sfn|Savory|1985|page=868}} ইয়াৰ পিছত ১৪৯৩ চনত আলী মিৰ্জা ছাফাৱী আৰু তেওঁৰ লোকসকলে ৰষ্টামক বৰ্তমানৰ শাসক বায়ছংকোৰ বিন ইয়াকুবক পৰাস্ত কৰাত সহায় কৰে। {{sfn|Savory|1985|page=868}} কিন্তু ইয়াৰ কিছুসময়ৰ পাছতে ১৪৯৪ চনত ৰষ্টামে উপলব্ধি কৰে যে আলী মিৰ্জা চাফাৱী আৰু তেওঁৰ পন্থাই তেওঁৰ নিজৰ স্থিতিৰ প্ৰতি প্ৰকৃত ভাবুকি কঢ়িয়াই আনিছে আৰু সেয়েহে তেওঁ আলী মিৰ্জা চাফাৱী আৰু তেওঁৰ ভাতৃসকলক গ্ৰেপ্তাৰ কৰাৰ নিৰ্দেশ দিয়ে। .{{sfn|Savory|1985|page=868}} মিৰ্জা ছাফাৱী আৰু তেওঁৰ ভাতৃদ্বয়ে কিছুমান মানুহক লগত লৈ ৰোস্তামৰ শিবিৰৰপৰা পলায়ন কৰিবলৈ সক্ষম হয় আৰু আৰ্দাবিলৰফালে ৰাওনা হয়। Ardabil.{{sfn|Savory|1985|page=868}} অৱশ্যে আলী মিৰ্জা ছাফাৱী আৰু তেওঁৰ লোকসকলৰ পুনৰ একত্ৰীকৰণে তেওঁৰ নিজৰ স্থিতিৰ প্ৰতি সম্ভাৱ্য ভাবুকি কঢ়িয়াই আনিব পাৰে বুলি ৰোষ্টমে জানিছিল। সেয়েহে তেওঁ পলায়ন কৰা লোকসকলক &quot;খেদিবলৈ সৈন্যবাহিনী পঠিয়াইছিল।&quot; {{sfn|Savory|1985|page=868}}

তেওঁৰ নিশ্চিত মৃত্যু কথাটো জানিব পাৰি আলী মিৰ্জা ছাফাৱীয়ে তেওঁৰ ভাতৃ ইছমাইলক তেওঁৰ উত্তৰাধিকাৰী হিচাপে নিযুক্তি দিয়ে আৰু তেওঁক আৰ্দাবিললৈ আগবাঢ়ি যাবলৈ নিৰ্দেশ দিয়ে।{{sfn|Savory|1985|page=868}} আলী মিৰ্জা ছাফাৱীক নিজেই আৰ্দাবিলৰ ওচৰৰ ছামাছবিত আক কয়ুনলু সৈন্যই বন্দী কৰি হত্যা কৰে।{{sfn|Savory|1985|page=868}}মাতৃ আলম-শ্বাহ বেগম (হালিমা, মাৰ্থা)ৰ নিৰ্দেশত তেওঁৰ মৃতদেহ আৰ্দাবিললৈ লৈ যোৱা হয় আৰু তাতেই সমাধিস্থ কৰা হয়।{{sfn|Savory|1985|page=868}} তেওঁৰ ভাতৃ ইছমাইলে কেইবছৰমানৰ পিছত ছাফাৱী সাম্ৰাজ্য প্ৰতিষ্ঠা কৰে, আৰু প্ৰথম ইছমাইল (ৰাজত্বকাল: ১৫০১–১৫২৪) নামেৰে পৰিচিত হয়।{{sfn|Savory|1985|page=868}}

==তথ্যৰ উৎস==
{{reflist}}

==বাহ্যিক সংযোগ==

[[শ্ৰেণী:ইৰানৰ ব্যক্তি]]
[[শ্ৰেণী:শাসক]]
[[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]]
[[শ্ৰেণী:ইতিহাস]]</text>
      <sha1>oelycnwsp0hs58zb8b7vun9rp8rucfe</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>607222</id>
      <parentid>607221</parentid>
      <timestamp>2026-05-19T06:32:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>নৰুনা বৰুৱা</username>
        <id>44897</id>
      </contributor>
      <comment>[[ৱিকিপিডিয়া:লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰক|লাচিত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰকৰ]] সহায়ত বৰ্ণাশুদ্ধি নিবাৰণ কৰা হ’ল।</comment>
      <origin>607222</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11542" sha1="o6pzwt4gchzf03uem14gr4b4f6kg0pi" xml:space="preserve">[[File:Sheikh Haydar Husayni, and Sultan ʿAli Safavi (Brother of Ismaʿil I), detail. Cemʿ-i Tārīh, Museum of Ethnography, Ankara, No. 8457, fol. 17a.jpg|thumb|শ্বেখ হাইদাৰ হুছেইনী, আৰু চুলতান আলী ছাফাৱী (প্ৰথম ইছমাইলৰ ভাতৃ),।  চেমে-ই টাৰিহ, মিউজিয়াম অৱ এথ্ন’গ্ৰাফী, আংকাৰা, নং ৮৪৫৭, ফ’ল.  ১৭ক।]]
'''আলী মিৰ্জা ছাফাৱী (ছাফাভী)''' যাক চুলতান-আলি ছাফাৱী {{sfn|Ghereghlou|2016}} বুলিও জনা যায়, আলী মিৰ্জা ছাফাৱী বংশৰ দ্বিতীয়ৰপৰা শেষৰ মুৰব্বী আছিল। ৰাজনৈতিক ক্ষমতাৰ বাবে ভয় খাই আলী মিৰ্জাক আক কয়ুনলুডসকলে বন্দী কৰে আৰু পাৰস্যত কেইবাবছৰ কাৰাগাৰত থকাৰ পিছত ১৪৯৩ চনত ৰাজকুমাৰ ৰষ্টামে মুকলি কৰি দিয়ে। পিছলৈ তেওঁ আৰু তেওঁৰ সংগীসকলে ৰাজকুমাৰক বায়ছাংকৰ বিন ইয়াকুবক পৰাস্ত কৰাত সহায় কৰে। কিন্তু এবছৰৰ পাছত ১৪৯৪ চনত ৰষ্টমে ছাফাৱী বংশক নিজৰ পদৰ প্ৰতি ভাবুকি বুলি ভাবে আলী মিৰ্জা ছাফাৱীক ফাঁচি দিয়াৰ নিৰ্দেশ দিয়ে। নিজৰ অনিবাৰ্য ভাগ্যৰ আগজাননী দি আলী মিৰ্জা ছাফাৱীয়ে মৃত্যুৰ কিছুসময়ৰ পূৰ্বে তেওঁৰ ভাতৃ ইছমাইলক তেওঁৰ উত্তৰাধিকাৰী হিচাপে নিযুক্তি দিয়ে। পিছলৈ ইছমাইলে ছাফাৱী সাম্ৰাজ্য প্ৰতিষ্ঠা কৰি প্ৰথম ইছমাইল উপাধি গ্ৰহণ কৰে (১৫০১–১৫২৪) চনত ৰাজত্ব কৰিছিল।{{sfn|Savory|1985|page=868}}

==জীৱনী==
আলী মিৰ্জাৰ মাকৰ নাম আছিল আলী আলম-শ্বাহ বেগম। তেওঁ জ্যেষ্ঠ পুত্ৰ আছিল, দেউতাক আছিল মিৰ্জা চাফাৱী শ্বেখ হাইদাৰ। মাতৃ উজুন হাছানৰ ডেস্পিনা খাতুন (থিওড'ৰা মেগালে কামনেন)ৰ কন্যা আছিল। {{sfn|Savory|1985|page=868}} কাছিম বেগ হায়াতী তাব্ৰিজীৰ মতে ১৪৬৯/১৪৭০ চনত আৰ্দাবিলৰ বাহিৰৰ ছাম আছবি গাঁৱত তেওঁৰ জন্ম হৈছিল। &lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Ghereghlou|first=Kioumars|date=2017|title=Chronicling a Dynasty on the Make: New Light on the Early Ṣafavids in Ḥayātī Tabrīzī's Tārīkh (961/1554)|url=https://www.jstor.org/stable/10.7817/jameroriesoci.137.4.0805|journal=Journal of the American Oriental Society|volume=137|issue=4|pages=805–832|doi=10.7817/jameroriesoci.137.4.0805|issn=0003-0279|doi-access=free}}&lt;/ref&gt;

১৪৮৮ চনত দাগেস্তানৰ টাবাছাৰনত পিতৃৰ মৃত্যুৰ পাছত তেওঁ তেওঁৰ পিছত ছাফাৱী গোটৰ মুৰব্বী হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰে।{{sfn|Savory|1985|page=868}}{{sfn|Ghereghlou|2016}} ছাফাৱী অৰ্ডাৰৰ মুৰব্বীসকলৰ ভিতৰত আলী মিৰ্জা ছাফাৱী আছিল প্ৰথমজন যিয়ে 'পদশ্বাহ' উপাধি গ্ৰহণ কৰিছিল।{{sfn|Savory|1985|page=868}} ৰজাৰ চেভৰী (১৯৮৫)ৰ মতে এইটো আছিল &quot;এই পৰ্যায়ত ছাফাৱীসকলে লৌকিক শক্তিৰ লগতে আধ্যাত্মিক শক্তিৰ আকাংক্ষাৰ স্পষ্ট ইংগিত।&quot; {{sfn|Savory|1985|page=868}} পিছৰ ইতিহাসবিদসকলে আলী মিৰ্জা ছাফাৱীক 'চুলতান' উপাধি প্ৰদান কৰাটো প্ৰশ্নবোধক; চেভৰীৰ মতে আলী মিৰ্জাই হয়তো নিজেই এই উপাধিটো ব্যৱহাৰ কৰা নাছিল।{{sfn|Savory|1985|page=868}}

এটা সময়ত আৰ্দাবিলৰ আলী মিৰ্জা ছাফাৱীৰ চাৰিওফালে ছাফাৱী ক্ৰমৰ চুফীসকলে তেওঁক &quot;পিতৃৰ মৃত্যুৰ প্ৰতিশোধ ল'বলৈ&quot; আহ্বান জনাইছিল; মৃত্যুৰ বাবে এক কয়ুনলুক দোষাৰোপ কৰা হৈছিল। {{sfn|Savory|1985|page=868}} এই খবৰত আতংকিত হৈ আক কয়নলুৰ শাসক&quot; ইয়াকুব বিন উজুন হাছানে আলী মিৰ্জা ছাফাৱী আৰু তেওঁৰ মাতৃ আৰু দুজন ভাতৃকে ধৰি তেওঁৰ কেইবাজনো আত্মীয়ক গ্ৰেপ্তাৰ কৰাৰ নিৰ্দেশ দিয়ে। {{sfn|Savory|1985|page=868}} ফাৰ্চৰ ইষ্টিখাৰ দুৰ্গত বন্দী হৈ আছিল। যদি আলী মিৰ্জাৰ মাকে (ইয়াকুব বিন উজুন হাছানৰ ভগ্নী আছিল ) হস্তক্ষেপ নকৰিলেহেঁতেন তেন্তে ইয়াকুব বিন উজুন হাছানে আলী মিৰ্জাক হত্যা কৰিলেহেঁতেন। 

আলী মিৰ্জা ছাফাৱীয়ে চাৰি বছৰতকৈও অধিক সময় কাৰাগাৰত কটালে; অৱশেষত ১৪৯৩ চনত আক কয়ুনলুৰ এজন ৰাজকুমাৰ ৰষ্টামে তেওঁক মুকলি কৰি দিয়ে। ১৪৯০ চনত ইয়াকুব বিন উজুন হাছানৰ মৃত্যুৰ পাছত ৰষ্টাম সিংহাসনৰ অন্যতম প্ৰতিদ্বন্দ্বী আছিল।{{sfn|Savory|1985|page=868}} ৰোষ্টামে আলী মিৰ্জা ছাফাৱী আৰু তেওঁৰ সমৰ্থকসকলক (অৰ্থাৎ ছাফাৱী সম্প্ৰদায়ৰ সদস্যসকলক) ব্যৱহাৰ কৰি সিংহাসন দখল কৰিব বিচাৰিছিল। বিনিময়ত ৰোষ্টামে আলী মিৰ্জা ছাফাৱীক প্ৰতিশ্ৰুতি দিছিল যে তেওঁৰ মৃত্যুৰ পাছত তেওঁ &quot;ইৰাণৰ সিংহাসন&quot; তেওঁক অৰ্পণ কৰিব।{{sfn|Savory|1985|page=868}} ইয়াৰ পিছত ১৪৯৩ চনত আলী মিৰ্জা ছাফাৱী আৰু তেওঁৰ লোকসকলে ৰষ্টামক বৰ্তমানৰ শাসক বায়ছংকোৰ বিন ইয়াকুবক পৰাস্ত কৰাত সহায় কৰে। {{sfn|Savory|1985|page=868}} কিন্তু ইয়াৰ কিছুসময়ৰ পাছতে ১৪৯৪ চনত ৰষ্টামে উপলব্ধি কৰে যে আলী মিৰ্জা চাফাৱী আৰু তেওঁৰ পন্থাই তেওঁৰ নিজৰ স্থিতিৰ প্ৰতি প্ৰকৃত ভাবুকি কঢ়িয়াই আনিছে আৰু সেয়েহে তেওঁ আলী মিৰ্জা চাফাৱী আৰু তেওঁৰ ভাতৃসকলক গ্ৰেপ্তাৰ কৰাৰ নিৰ্দেশ দিয়ে। .{{sfn|Savory|1985|page=868}} মিৰ্জা ছাফাৱী আৰু তেওঁৰ ভাতৃদ্বয়ে কিছুমান মানুহক লগত লৈ ৰোস্তামৰ শিবিৰৰপৰা পলায়ন কৰিবলৈ সক্ষম হয় আৰু আৰ্দাবিলৰফালে ৰাওনা হয়। Ardabil.{{sfn|Savory|1985|page=868}} অৱশ্যে আলী মিৰ্জা ছাফাৱী আৰু তেওঁৰ লোকসকলৰ পুনৰ একত্ৰীকৰণে তেওঁৰ নিজৰ স্থিতিৰ প্ৰতি সম্ভাৱ্য ভাবুকি কঢ়িয়াই আনিব পাৰে বুলি ৰোষ্টমে জানিছিল। সেয়েহে তেওঁ পলায়ন কৰা লোকসকলক &quot;খেদিবলৈ সৈন্যবাহিনী পঠিয়াইছিল।&quot; {{sfn|Savory|1985|page=868}}

তেওঁৰ নিশ্চিত মৃত্যু কথাটো জানিব পাৰি আলী মিৰ্জা ছাফাৱীয়ে তেওঁৰ ভাতৃ ইছমাইলক তেওঁৰ উত্তৰাধিকাৰী হিচাপে নিযুক্তি দিয়ে আৰু তেওঁক আৰ্দাবিললৈ আগবাঢ়ি যাবলৈ নিৰ্দেশ দিয়ে।{{sfn|Savory|1985|page=868}} আলী মিৰ্জা ছাফাৱীক নিজেই আৰ্দাবিলৰ ওচৰৰ ছামাছবিত আক কয়ুনলু সৈন্যই বন্দী কৰি হত্যা কৰে।{{sfn|Savory|1985|page=868}}মাতৃ আলম-শ্বাহ বেগম (হালিমা, মাৰ্থা)ৰ নিৰ্দেশত তেওঁৰ মৃতদেহ আৰ্দাবিললৈ লৈ যোৱা হয় আৰু তাতেই সমাধিস্থ কৰা হয়।{{sfn|Savory|1985|page=868}} তেওঁৰ ভাতৃ ইছমাইলে কেইবছৰমানৰ পিছত ছাফাৱী সাম্ৰাজ্য প্ৰতিষ্ঠা কৰে, আৰু প্ৰথম ইছমাইল (ৰাজত্বকাল: ১৫০১–১৫২৪) নামেৰে পৰিচিত হয়।{{sfn|Savory|1985|page=868}}

==তথ্যৰ উৎস==
{{reflist}}

==বাহ্যিক সংযোগ==

[[শ্ৰেণী:ইৰানৰ ব্যক্তি]]
[[শ্ৰেণী:শাসক]]
[[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]]
[[শ্ৰেণী:ইতিহাস]]</text>
      <sha1>o6pzwt4gchzf03uem14gr4b4f6kg0pi</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>607223</id>
      <parentid>607222</parentid>
      <timestamp>2026-05-19T06:32:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>নৰুনা বৰুৱা</username>
        <id>44897</id>
      </contributor>
      <comment>/* জীৱনী */</comment>
      <origin>607223</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11546" sha1="drel7lwq1rk7eayfixtff85dnp9abkm" xml:space="preserve">[[File:Sheikh Haydar Husayni, and Sultan ʿAli Safavi (Brother of Ismaʿil I), detail. Cemʿ-i Tārīh, Museum of Ethnography, Ankara, No. 8457, fol. 17a.jpg|thumb|শ্বেখ হাইদাৰ হুছেইনী, আৰু চুলতান আলী ছাফাৱী (প্ৰথম ইছমাইলৰ ভাতৃ),।  চেমে-ই টাৰিহ, মিউজিয়াম অৱ এথ্ন’গ্ৰাফী, আংকাৰা, নং ৮৪৫৭, ফ’ল.  ১৭ক।]]
'''আলী মিৰ্জা ছাফাৱী (ছাফাভী)''' যাক চুলতান-আলি ছাফাৱী {{sfn|Ghereghlou|2016}} বুলিও জনা যায়, আলী মিৰ্জা ছাফাৱী বংশৰ দ্বিতীয়ৰপৰা শেষৰ মুৰব্বী আছিল। ৰাজনৈতিক ক্ষমতাৰ বাবে ভয় খাই আলী মিৰ্জাক আক কয়ুনলুডসকলে বন্দী কৰে আৰু পাৰস্যত কেইবাবছৰ কাৰাগাৰত থকাৰ পিছত ১৪৯৩ চনত ৰাজকুমাৰ ৰষ্টামে মুকলি কৰি দিয়ে। পিছলৈ তেওঁ আৰু তেওঁৰ সংগীসকলে ৰাজকুমাৰক বায়ছাংকৰ বিন ইয়াকুবক পৰাস্ত কৰাত সহায় কৰে। কিন্তু এবছৰৰ পাছত ১৪৯৪ চনত ৰষ্টমে ছাফাৱী বংশক নিজৰ পদৰ প্ৰতি ভাবুকি বুলি ভাবে আলী মিৰ্জা ছাফাৱীক ফাঁচি দিয়াৰ নিৰ্দেশ দিয়ে। নিজৰ অনিবাৰ্য ভাগ্যৰ আগজাননী দি আলী মিৰ্জা ছাফাৱীয়ে মৃত্যুৰ কিছুসময়ৰ পূৰ্বে তেওঁৰ ভাতৃ ইছমাইলক তেওঁৰ উত্তৰাধিকাৰী হিচাপে নিযুক্তি দিয়ে। পিছলৈ ইছমাইলে ছাফাৱী সাম্ৰাজ্য প্ৰতিষ্ঠা কৰি প্ৰথম ইছমাইল উপাধি গ্ৰহণ কৰে (১৫০১–১৫২৪) চনত ৰাজত্ব কৰিছিল।{{sfn|Savory|1985|page=868}}

==জীৱনী==
আলী মিৰ্জাৰ মাকৰ নাম আছিল আলী আলম-শ্বাহ বেগম। তেওঁ জ্যেষ্ঠ পুত্ৰ আছিল, দেউতাক আছিল মিৰ্জা চাফাৱী শ্বেখ হাইদাৰ। মাতৃ উজুন হাছানৰ ডেস্পিনা খাতুন (থিওড'ৰা মেগালে কামনেন)ৰ কন্যা আছিল। {{sfn|Savory|1985|page=868}} কাছিম বেগ হায়াতী তাব্ৰিজীৰ মতে ১৪৬৯/১৪৭০ চনত আৰ্দাবিলৰ বাহিৰৰ ছাম আছবি গাঁৱত তেওঁৰ জন্ম হৈছিল। &lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Ghereghlou|first=Kioumars|date=2017|title=Chronicling a Dynasty on the Make: New Light on the Early Ṣafavids in Ḥayātī Tabrīzī's Tārīkh (961/1554)|url=https://www.jstor.org/stable/10.7817/jameroriesoci.137.4.0805|journal=Journal of the American Oriental Society|volume=137|issue=4|pages=805–832|doi=10.7817/jameroriesoci.137.4.0805|issn=0003-0279|doi-access=free}}&lt;/ref&gt;

১৪৮৮ চনত দাগেস্তানৰ টাবাছাৰনত পিতৃৰ মৃত্যুৰ পাছত তেওঁ তেওঁৰ পিছত ছাফাৱী গোটৰ মুৰব্বী হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰে।{{sfn|Savory|1985|page=868}}{{sfn|Ghereghlou|2016}} ছাফাৱী অৰ্ডাৰৰ মুৰব্বীসকলৰ ভিতৰত আলী মিৰ্জা ছাফাৱী আছিল প্ৰথমজন যিয়ে 'পদশ্বাহ' উপাধি গ্ৰহণ কৰিছিল।{{sfn|Savory|1985|page=868}} ৰজাৰ চেভৰী (১৯৮৫)ৰ মতে এইটো আছিল &quot;এই পৰ্যায়ত ছাফাৱীসকলে লৌকিক শক্তিৰ লগতে আধ্যাত্মিক শক্তিৰ আকাংক্ষাৰ স্পষ্ট ইংগিত।&quot; {{sfn|Savory|1985|page=868}} পিছৰ ইতিহাসবিদসকলে আলী মিৰ্জা ছাফাৱীক 'চুলতান' উপাধি প্ৰদান কৰাটো প্ৰশ্নবোধক; চেভৰীৰ মতে আলী মিৰ্জাই হয়তো নিজেই এই উপাধিটো ব্যৱহাৰ কৰা নাছিল।{{sfn|Savory|1985|page=868}}

এটা সময়ত আৰ্দাবিলৰ আলী মিৰ্জা ছাফাৱীৰ চাৰিওফালে ছাফাৱী ক্ৰমৰ চুফীসকলে তেওঁক &quot;পিতৃৰ মৃত্যুৰ প্ৰতিশোধ ল'বলৈ&quot; আহ্বান জনাইছিল; মৃত্যুৰ বাবে এক কয়ুনলুক দোষাৰোপ কৰা হৈছিল। {{sfn|Savory|1985|page=868}} এই খবৰত আতংকিত হৈ আক কয়নলুৰ শাসক&quot; ইয়াকুব বিন উজুন হাছানে আলী মিৰ্জা ছাফাৱী আৰু তেওঁৰ মাতৃ আৰু দুজন ভাতৃকে ধৰি তেওঁৰ কেইবাজনো আত্মীয়ক গ্ৰেপ্তাৰ কৰাৰ নিৰ্দেশ দিয়ে। {{sfn|Savory|1985|page=868}} ফাৰ্চৰ ইষ্টিখাৰ দুৰ্গত বন্দী হৈ আছিল। যদি আলী মিৰ্জাৰ মাকে (ইয়াকুব বিন উজুন হাছানৰ ভগ্নী আছিল ) হস্তক্ষেপ নকৰিলেহেঁতেন তেন্তে ইয়াকুব বিন উজুন হাছানে আলী মিৰ্জাক হত্যা কৰিলেহেঁতেন। 

আলী মিৰ্জা ছাফাৱীয়ে চাৰি বছৰতকৈও অধিক সময় কাৰাগাৰত কটালে; অৱশেষত ১৪৯৩ চনত আক কয়ুনলুৰ এজন ৰাজকুমাৰ ৰষ্টামে তেওঁক মুকলি কৰি দিয়ে। ১৪৯০ চনত ইয়াকুব বিন উজুন হাছানৰ মৃত্যুৰ পাছত ৰষ্টাম সিংহাসনৰ অন্যতম প্ৰতিদ্বন্দ্বী আছিল।{{sfn|Savory|1985|page=868}} ৰোষ্টামে আলী মিৰ্জা ছাফাৱী আৰু তেওঁৰ সমৰ্থকসকলক (অৰ্থাৎ ছাফাৱী সম্প্ৰদায়ৰ সদস্যসকলক) ব্যৱহাৰ কৰি সিংহাসন দখল কৰিব বিচাৰিছিল। বিনিময়ত ৰোষ্টামে আলী মিৰ্জা ছাফাৱীক প্ৰতিশ্ৰুতি দিছিল যে তেওঁৰ মৃত্যুৰ পাছত তেওঁ &quot;[[ইৰাণ]]ৰ সিংহাসন&quot; তেওঁক অৰ্পণ কৰিব।{{sfn|Savory|1985|page=868}} ইয়াৰ পিছত ১৪৯৩ চনত আলী মিৰ্জা ছাফাৱী আৰু তেওঁৰ লোকসকলে ৰষ্টামক বৰ্তমানৰ শাসক বায়ছংকোৰ বিন ইয়াকুবক পৰাস্ত কৰাত সহায় কৰে। {{sfn|Savory|1985|page=868}} কিন্তু ইয়াৰ কিছুসময়ৰ পাছতে ১৪৯৪ চনত ৰষ্টামে উপলব্ধি কৰে যে আলী মিৰ্জা চাফাৱী আৰু তেওঁৰ পন্থাই তেওঁৰ নিজৰ স্থিতিৰ প্ৰতি প্ৰকৃত ভাবুকি কঢ়িয়াই আনিছে আৰু সেয়েহে তেওঁ আলী মিৰ্জা চাফাৱী আৰু তেওঁৰ ভাতৃসকলক গ্ৰেপ্তাৰ কৰাৰ নিৰ্দেশ দিয়ে। .{{sfn|Savory|1985|page=868}} মিৰ্জা ছাফাৱী আৰু তেওঁৰ ভাতৃদ্বয়ে কিছুমান মানুহক লগত লৈ ৰোস্তামৰ শিবিৰৰপৰা পলায়ন কৰিবলৈ সক্ষম হয় আৰু আৰ্দাবিলৰফালে ৰাওনা হয়। Ardabil.{{sfn|Savory|1985|page=868}} অৱশ্যে আলী মিৰ্জা ছাফাৱী আৰু তেওঁৰ লোকসকলৰ পুনৰ একত্ৰীকৰণে তেওঁৰ নিজৰ স্থিতিৰ প্ৰতি সম্ভাৱ্য ভাবুকি কঢ়িয়াই আনিব পাৰে বুলি ৰোষ্টমে জানিছিল। সেয়েহে তেওঁ পলায়ন কৰা লোকসকলক &quot;খেদিবলৈ সৈন্যবাহিনী পঠিয়াইছিল।&quot; {{sfn|Savory|1985|page=868}}

তেওঁৰ নিশ্চিত মৃত্যু কথাটো জানিব পাৰি আলী মিৰ্জা ছাফাৱীয়ে তেওঁৰ ভাতৃ ইছমাইলক তেওঁৰ উত্তৰাধিকাৰী হিচাপে নিযুক্তি দিয়ে আৰু তেওঁক আৰ্দাবিললৈ আগবাঢ়ি যাবলৈ নিৰ্দেশ দিয়ে।{{sfn|Savory|1985|page=868}} আলী মিৰ্জা ছাফাৱীক নিজেই আৰ্দাবিলৰ ওচৰৰ ছামাছবিত আক কয়ুনলু সৈন্যই বন্দী কৰি হত্যা কৰে।{{sfn|Savory|1985|page=868}}মাতৃ আলম-শ্বাহ বেগম (হালিমা, মাৰ্থা)ৰ নিৰ্দেশত তেওঁৰ মৃতদেহ আৰ্দাবিললৈ লৈ যোৱা হয় আৰু তাতেই সমাধিস্থ কৰা হয়।{{sfn|Savory|1985|page=868}} তেওঁৰ ভাতৃ ইছমাইলে কেইবছৰমানৰ পিছত ছাফাৱী সাম্ৰাজ্য প্ৰতিষ্ঠা কৰে, আৰু প্ৰথম ইছমাইল (ৰাজত্বকাল: ১৫০১–১৫২৪) নামেৰে পৰিচিত হয়।{{sfn|Savory|1985|page=868}}

==তথ্যৰ উৎস==
{{reflist}}

==বাহ্যিক সংযোগ==

[[শ্ৰেণী:ইৰানৰ ব্যক্তি]]
[[শ্ৰেণী:শাসক]]
[[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]]
[[শ্ৰেণী:ইতিহাস]]</text>
      <sha1>drel7lwq1rk7eayfixtff85dnp9abkm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>607256</id>
      <parentid>607223</parentid>
      <timestamp>2026-05-19T11:32:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>নৰুনা বৰুৱা</username>
        <id>44897</id>
      </contributor>
      <comment>/* জীৱনী */</comment>
      <origin>607256</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11538" sha1="fzb6k2fhhdvriqjinaiojsxhdikyvur" xml:space="preserve">[[File:Sheikh Haydar Husayni, and Sultan ʿAli Safavi (Brother of Ismaʿil I), detail. Cemʿ-i Tārīh, Museum of Ethnography, Ankara, No. 8457, fol. 17a.jpg|thumb|শ্বেখ হাইদাৰ হুছেইনী, আৰু চুলতান আলী ছাফাৱী (প্ৰথম ইছমাইলৰ ভাতৃ),।  চেমে-ই টাৰিহ, মিউজিয়াম অৱ এথ্ন’গ্ৰাফী, আংকাৰা, নং ৮৪৫৭, ফ’ল.  ১৭ক।]]
'''আলী মিৰ্জা ছাফাৱী (ছাফাভী)''' যাক চুলতান-আলি ছাফাৱী {{sfn|Ghereghlou|2016}} বুলিও জনা যায়, আলী মিৰ্জা ছাফাৱী বংশৰ দ্বিতীয়ৰপৰা শেষৰ মুৰব্বী আছিল। ৰাজনৈতিক ক্ষমতাৰ বাবে ভয় খাই আলী মিৰ্জাক আক কয়ুনলুডসকলে বন্দী কৰে আৰু পাৰস্যত কেইবাবছৰ কাৰাগাৰত থকাৰ পিছত ১৪৯৩ চনত ৰাজকুমাৰ ৰষ্টামে মুকলি কৰি দিয়ে। পিছলৈ তেওঁ আৰু তেওঁৰ সংগীসকলে ৰাজকুমাৰক বায়ছাংকৰ বিন ইয়াকুবক পৰাস্ত কৰাত সহায় কৰে। কিন্তু এবছৰৰ পাছত ১৪৯৪ চনত ৰষ্টমে ছাফাৱী বংশক নিজৰ পদৰ প্ৰতি ভাবুকি বুলি ভাবে আলী মিৰ্জা ছাফাৱীক ফাঁচি দিয়াৰ নিৰ্দেশ দিয়ে। নিজৰ অনিবাৰ্য ভাগ্যৰ আগজাননী দি আলী মিৰ্জা ছাফাৱীয়ে মৃত্যুৰ কিছুসময়ৰ পূৰ্বে তেওঁৰ ভাতৃ ইছমাইলক তেওঁৰ উত্তৰাধিকাৰী হিচাপে নিযুক্তি দিয়ে। পিছলৈ ইছমাইলে ছাফাৱী সাম্ৰাজ্য প্ৰতিষ্ঠা কৰি প্ৰথম ইছমাইল উপাধি গ্ৰহণ কৰে (১৫০১–১৫২৪) চনত ৰাজত্ব কৰিছিল।{{sfn|Savory|1985|page=868}}

==জীৱনী==
আলী মিৰ্জাৰ মাকৰ নাম আছিল আলী আলম-শ্বাহ বেগম। তেওঁ জ্যেষ্ঠ পুত্ৰ আছিল, দেউতাক আছিল মিৰ্জা চাফাৱী শ্বেখ হাইদাৰ। মাতৃ উজুন হাছানৰ ডেস্পিনা খাতুন (থিওড'ৰা মেগালে কামনেন)ৰ কন্যা আছিল। {{sfn|Savory|1985|page=868}} কাছিম বেগ হায়াতী তাব্ৰিজীৰ মতে ১৪৬৯/১৪৭০ চনত আৰ্দাবিলৰ বাহিৰৰ ছাম আছবি গাঁৱত তেওঁৰ জন্ম হৈছিল। &lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Ghereghlou|first=Kioumars|date=2017|title=Chronicling a Dynasty on the Make: New Light on the Early Ṣafavids in Ḥayātī Tabrīzī's Tārīkh (961/1554)|url=https://www.jstor.org/stable/10.7817/jameroriesoci.137.4.0805|journal=Journal of the American Oriental Society|volume=137|issue=4|pages=805–832|doi=10.7817/jameroriesoci.137.4.0805|issn=0003-0279|doi-access=free}}&lt;/ref&gt;

১৪৮৮ চনত দাগেস্তানৰ টাবাছাৰনত পিতৃৰ মৃত্যুৰ পাছত তেওঁ তেওঁৰ পিছত ছাফাৱী গোটৰ মুৰব্বী হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰে।{{sfn|Savory|1985|page=868}}{{sfn|Ghereghlou|2016}} ছাফাৱী অৰ্ডাৰৰ মুৰব্বীসকলৰ ভিতৰত আলী মিৰ্জা ছাফাৱী আছিল প্ৰথমজন যিয়ে 'পদশ্বাহ' উপাধি গ্ৰহণ কৰিছিল।{{sfn|Savory|1985|page=868}} ৰজাৰ চেভৰী (১৯৮৫)ৰ মতে এইটো আছিল &quot;এই পৰ্যায়ত ছাফাৱীসকলে লৌকিক শক্তিৰ লগতে আধ্যাত্মিক শক্তিৰ আকাংক্ষাৰ স্পষ্ট ইংগিত।&quot; {{sfn|Savory|1985|page=868}} পিছৰ ইতিহাসবিদসকলে আলী মিৰ্জা ছাফাৱীক 'চুলতান' উপাধি প্ৰদান কৰাটো প্ৰশ্নবোধক; চেভৰীৰ মতে আলী মিৰ্জাই হয়তো নিজেই এই উপাধিটো ব্যৱহাৰ কৰা নাছিল।{{sfn|Savory|1985|page=868}}

এটা সময়ত আৰ্দাবিলৰ আলী মিৰ্জা ছাফাৱীৰ চাৰিওফালে ছাফাৱী ক্ৰমৰ চুফীসকলে তেওঁক &quot;পিতৃৰ মৃত্যুৰ প্ৰতিশোধ ল'বলৈ&quot; আহ্বান জনাইছিল; মৃত্যুৰ বাবে এক কয়ুনলুক দোষাৰোপ কৰা হৈছিল। {{sfn|Savory|1985|page=868}} এই খবৰত আতংকিত হৈ আক কয়নলুৰ শাসক&quot; ইয়াকুব বিন উজুন হাছানে আলী মিৰ্জা ছাফাৱী আৰু তেওঁৰ মাতৃ আৰু দুজন ভাতৃকে ধৰি তেওঁৰ কেইবাজনো আত্মীয়ক গ্ৰেপ্তাৰ কৰাৰ নিৰ্দেশ দিয়ে। {{sfn|Savory|1985|page=868}} ফাৰ্চৰ ইষ্টিখাৰ দুৰ্গত বন্দী হৈ আছিল। যদি আলী মিৰ্জাৰ মাকে (ইয়াকুব বিন উজুন হাছানৰ ভগ্নী আছিল ) হস্তক্ষেপ নকৰিলেহেঁতেন তেন্তে ইয়াকুব বিন উজুন হাছানে আলী মিৰ্জাক হত্যা কৰিলেহেঁতেন। 

আলী মিৰ্জা ছাফাৱীয়ে চাৰি বছৰতকৈও অধিক সময় কাৰাগাৰত কটালে; অৱশেষত ১৪৯৩ চনত আক কয়ুনলুৰ এজন ৰাজকুমাৰ ৰষ্টামে তেওঁক মুকলি কৰি দিয়ে। ১৪৯০ চনত ইয়াকুব বিন উজুন হাছানৰ মৃত্যুৰ পাছত ৰষ্টাম সিংহাসনৰ অন্যতম প্ৰতিদ্বন্দ্বী আছিল।{{sfn|Savory|1985|page=868}} ৰোষ্টামে আলী মিৰ্জা ছাফাৱী আৰু তেওঁৰ সমৰ্থকসকলক (অৰ্থাৎ ছাফাৱী সম্প্ৰদায়ৰ সদস্যসকলক) ব্যৱহাৰ কৰি সিংহাসন দখল কৰিব বিচাৰিছিল। বিনিময়ত ৰোষ্টামে আলী মিৰ্জা ছাফাৱীক প্ৰতিশ্ৰুতি দিছিল যে তেওঁৰ মৃত্যুৰ পাছত তেওঁ &quot;[[ইৰাণ]]ৰ সিংহাসন&quot; তেওঁক অৰ্পণ কৰিব।{{sfn|Savory|1985|page=868}} ইয়াৰ পিছত ১৪৯৩ চনত আলী মিৰ্জা ছাফাৱী আৰু তেওঁৰ লোকসকলে ৰষ্টামক বৰ্তমানৰ শাসক বায়ছংকোৰ বিন ইয়াকুবক পৰাস্ত কৰাত সহায় কৰে। {{sfn|Savory|1985|page=868}} কিন্তু ইয়াৰ কিছুসময়ৰ পাছতে ১৪৯৪ চনত ৰষ্টামে উপলব্ধি কৰে যে আলী মিৰ্জা চাফাৱী আৰু তেওঁৰ পন্থাই তেওঁৰ নিজৰ স্থিতিৰ প্ৰতি প্ৰকৃত ভাবুকি কঢ়িয়াই আনিছে আৰু সেয়েহে তেওঁ আলী মিৰ্জা চাফাৱী আৰু তেওঁৰ ভাতৃসকলক গ্ৰেপ্তাৰ কৰাৰ নিৰ্দেশ দিয়ে। .{{sfn|Savory|1985|page=868}} মিৰ্জা ছাফাৱী আৰু তেওঁৰ ভাতৃদ্বয়ে কিছুমান মানুহক লগত লৈ ৰোস্তামৰ শিবিৰৰপৰা পলায়ন কৰিবলৈ সক্ষম হয় আৰু আৰ্দাবিলৰফালে ৰাওনা হয়। {{sfn|Savory|1985|page=868}} অৱশ্যে আলী মিৰ্জা ছাফাৱী আৰু তেওঁৰ লোকসকলৰ পুনৰ একত্ৰীকৰণে তেওঁৰ নিজৰ স্থিতিৰ প্ৰতি সম্ভাৱ্য ভাবুকি কঢ়িয়াই আনিব পাৰে বুলি ৰোষ্টমে জানিছিল। সেয়েহে তেওঁ পলায়ন কৰা লোকসকলক &quot;খেদিবলৈ সৈন্যবাহিনী পঠিয়াইছিল।&quot; {{sfn|Savory|1985|page=868}}

তেওঁৰ নিশ্চিত মৃত্যু কথাটো জানিব পাৰি আলী মিৰ্জা ছাফাৱীয়ে তেওঁৰ ভাতৃ ইছমাইলক তেওঁৰ উত্তৰাধিকাৰী হিচাপে নিযুক্তি দিয়ে আৰু তেওঁক আৰ্দাবিললৈ আগবাঢ়ি যাবলৈ নিৰ্দেশ দিয়ে।{{sfn|Savory|1985|page=868}} আলী মিৰ্জা ছাফাৱীক নিজেই আৰ্দাবিলৰ ওচৰৰ ছামাছবিত আক কয়ুনলু সৈন্যই বন্দী কৰি হত্যা কৰে।{{sfn|Savory|1985|page=868}}মাতৃ আলম-শ্বাহ বেগম (হালিমা, মাৰ্থা)ৰ নিৰ্দেশত তেওঁৰ মৃতদেহ আৰ্দাবিললৈ লৈ যোৱা হয় আৰু তাতেই সমাধিস্থ কৰা হয়।{{sfn|Savory|1985|page=868}} তেওঁৰ ভাতৃ ইছমাইলে কেইবছৰমানৰ পিছত ছাফাৱী সাম্ৰাজ্য প্ৰতিষ্ঠা কৰে, আৰু প্ৰথম ইছমাইল (ৰাজত্বকাল: ১৫০১–১৫২৪) নামেৰে পৰিচিত হয়।{{sfn|Savory|1985|page=868}}

==তথ্যৰ উৎস==
{{reflist}}

==বাহ্যিক সংযোগ==

[[শ্ৰেণী:ইৰানৰ ব্যক্তি]]
[[শ্ৰেণী:শাসক]]
[[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]]
[[শ্ৰেণী:ইতিহাস]]</text>
      <sha1>fzb6k2fhhdvriqjinaiojsxhdikyvur</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>607258</id>
      <parentid>607256</parentid>
      <timestamp>2026-05-19T11:34:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>নৰুনা বৰুৱা</username>
        <id>44897</id>
      </contributor>
      <comment>/* জীৱনী */</comment>
      <origin>607258</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11509" sha1="54hl0zyau3dnkq2aqd8uvlokhnzq0tm" xml:space="preserve">[[File:Sheikh Haydar Husayni, and Sultan ʿAli Safavi (Brother of Ismaʿil I), detail. Cemʿ-i Tārīh, Museum of Ethnography, Ankara, No. 8457, fol. 17a.jpg|thumb|শ্বেখ হাইদাৰ হুছেইনী, আৰু চুলতান আলী ছাফাৱী (প্ৰথম ইছমাইলৰ ভাতৃ),।  চেমে-ই টাৰিহ, মিউজিয়াম অৱ এথ্ন’গ্ৰাফী, আংকাৰা, নং ৮৪৫৭, ফ’ল.  ১৭ক।]]
'''আলী মিৰ্জা ছাফাৱী (ছাফাভী)''' যাক চুলতান-আলি ছাফাৱী {{sfn|Ghereghlou|2016}} বুলিও জনা যায়, আলী মিৰ্জা ছাফাৱী বংশৰ দ্বিতীয়ৰপৰা শেষৰ মুৰব্বী আছিল। ৰাজনৈতিক ক্ষমতাৰ বাবে ভয় খাই আলী মিৰ্জাক আক কয়ুনলুডসকলে বন্দী কৰে আৰু পাৰস্যত কেইবাবছৰ কাৰাগাৰত থকাৰ পিছত ১৪৯৩ চনত ৰাজকুমাৰ ৰষ্টামে মুকলি কৰি দিয়ে। পিছলৈ তেওঁ আৰু তেওঁৰ সংগীসকলে ৰাজকুমাৰক বায়ছাংকৰ বিন ইয়াকুবক পৰাস্ত কৰাত সহায় কৰে। কিন্তু এবছৰৰ পাছত ১৪৯৪ চনত ৰষ্টমে ছাফাৱী বংশক নিজৰ পদৰ প্ৰতি ভাবুকি বুলি ভাবে আলী মিৰ্জা ছাফাৱীক ফাঁচি দিয়াৰ নিৰ্দেশ দিয়ে। নিজৰ অনিবাৰ্য ভাগ্যৰ আগজাননী দি আলী মিৰ্জা ছাফাৱীয়ে মৃত্যুৰ কিছুসময়ৰ পূৰ্বে তেওঁৰ ভাতৃ ইছমাইলক তেওঁৰ উত্তৰাধিকাৰী হিচাপে নিযুক্তি দিয়ে। পিছলৈ ইছমাইলে ছাফাৱী সাম্ৰাজ্য প্ৰতিষ্ঠা কৰি প্ৰথম ইছমাইল উপাধি গ্ৰহণ কৰে (১৫০১–১৫২৪) চনত ৰাজত্ব কৰিছিল।{{sfn|Savory|1985|page=868}}

==জীৱনী==
আলী মিৰ্জাৰ মাকৰ নাম আছিল আলী আলম-শ্বাহ বেগম। তেওঁ জ্যেষ্ঠ পুত্ৰ আছিল, দেউতাক আছিল মিৰ্জা চাফাৱী শ্বেখ হাইদাৰ। মাতৃ উজুন হাছানৰ ডেস্পিনা খাতুন (থিওড'ৰা মেগালে কামনেন)ৰ কন্যা আছিল। {{sfn|Savory|1985|page=868}} কাছিম বেগ হায়াতী তাব্ৰিজীৰ মতে ১৪৬৯/১৪৭০ চনত আৰ্দাবিলৰ বাহিৰৰ ছাম আছবি গাঁৱত তেওঁৰ জন্ম হৈছিল। &lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Ghereghlou|first=Kioumars|date=2017|title=Chronicling a Dynasty on the Make: New Light on the Early Ṣafavids in Ḥayātī Tabrīzī's Tārīkh (961/1554)|url=https://www.jstor.org/stable/10.7817/jameroriesoci.137.4.0805|journal=Journal of the American Oriental Society|volume=137|issue=4|pages=805–832|doi=10.7817/jameroriesoci.137.4.0805|issn=0003-0279|doi-access=free}}&lt;/ref&gt;

১৪৮৮ চনত দাগেস্তানৰ টাবাছাৰনত পিতৃৰ মৃত্যুৰ পাছত তেওঁ ছাফাৱী গোটৰ মুৰব্বী হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰে।{{sfn|Savory|1985|page=868}}{{sfn|Ghereghlou|2016}} ছাফাৱী অৰ্ডাৰৰ মুৰব্বীসকলৰ ভিতৰত আলী মিৰ্জা ছাফাৱী আছিল প্ৰথমজন যিয়ে 'পদশ্বাহ' উপাধি গ্ৰহণ কৰিছিল।{{sfn|Savory|1985|page=868}} ৰজাৰ চেভৰী (১৯৮৫)ৰ মতে এইটো আছিল &quot;এই পৰ্যায়ত ছাফাৱীসকলে লৌকিক শক্তিৰ লগতে আধ্যাত্মিক শক্তিৰ আকাংক্ষাৰ স্পষ্ট ইংগিত।&quot; {{sfn|Savory|1985|page=868}} পিছৰ ইতিহাসবিদসকলে আলী মিৰ্জা ছাফাৱীক 'চুলতান' উপাধি প্ৰদান কৰাটো প্ৰশ্নবোধক; চেভৰীৰ মতে আলী মিৰ্জাই হয়তো নিজেই এই উপাধিটো ব্যৱহাৰ কৰা নাছিল।{{sfn|Savory|1985|page=868}}

এটা সময়ত আৰ্দাবিলৰ আলী মিৰ্জা ছাফাৱীৰ চাৰিওফালে ছাফাৱী ক্ৰমৰ চুফীসকলে তেওঁক &quot;পিতৃৰ মৃত্যুৰ প্ৰতিশোধ ল'বলৈ&quot; আহ্বান জনাইছিল; মৃত্যুৰ বাবে এক কয়ুনলুক দোষাৰোপ কৰা হৈছিল। {{sfn|Savory|1985|page=868}} এই খবৰত আতংকিত হৈ আক কয়নলুৰ শাসক&quot; ইয়াকুব বিন উজুন হাছানে আলী মিৰ্জা ছাফাৱী আৰু তেওঁৰ মাতৃ আৰু দুজন ভাতৃকে ধৰি তেওঁৰ কেইবাজনো আত্মীয়ক গ্ৰেপ্তাৰ কৰাৰ নিৰ্দেশ দিয়ে। {{sfn|Savory|1985|page=868}} ফাৰ্চৰ ইষ্টিখাৰ দুৰ্গত বন্দী হৈ আছিল। যদি আলী মিৰ্জাৰ মাকে (ইয়াকুব বিন উজুন হাছানৰ ভগ্নী আছিল ) হস্তক্ষেপ নকৰিলেহেঁতেন তেন্তে ইয়াকুব বিন উজুন হাছানে আলী মিৰ্জাক হত্যা কৰিলেহেঁতেন। 

আলী মিৰ্জা ছাফাৱীয়ে চাৰি বছৰতকৈও অধিক সময় কাৰাগাৰত কটালে; অৱশেষত ১৪৯৩ চনত আক কয়ুনলুৰ এজন ৰাজকুমাৰ ৰষ্টামে তেওঁক মুকলি কৰি দিয়ে। ১৪৯০ চনত ইয়াকুব বিন উজুন হাছানৰ মৃত্যুৰ পাছত ৰষ্টাম সিংহাসনৰ অন্যতম প্ৰতিদ্বন্দ্বী আছিল।{{sfn|Savory|1985|page=868}} ৰোষ্টামে আলী মিৰ্জা ছাফাৱী আৰু তেওঁৰ সমৰ্থকসকলক (অৰ্থাৎ ছাফাৱী সম্প্ৰদায়ৰ সদস্যসকলক) ব্যৱহাৰ কৰি সিংহাসন দখল কৰিব বিচাৰিছিল। বিনিময়ত ৰোষ্টামে আলী মিৰ্জা ছাফাৱীক প্ৰতিশ্ৰুতি দিছিল যে তেওঁৰ মৃত্যুৰ পাছত তেওঁ &quot;[[ইৰাণ]]ৰ সিংহাসন&quot; তেওঁক অৰ্পণ কৰিব।{{sfn|Savory|1985|page=868}} ইয়াৰ পিছত ১৪৯৩ চনত আলী মিৰ্জা ছাফাৱী আৰু তেওঁৰ লোকসকলে ৰষ্টামক বৰ্তমানৰ শাসক বায়ছংকোৰ বিন ইয়াকুবক পৰাস্ত কৰাত সহায় কৰে। {{sfn|Savory|1985|page=868}} কিন্তু ইয়াৰ কিছুসময়ৰ পাছতে ১৪৯৪ চনত ৰষ্টামে উপলব্ধি কৰে যে আলী মিৰ্জা চাফাৱী আৰু তেওঁৰ পন্থাই তেওঁৰ নিজৰ স্থিতিৰ প্ৰতি প্ৰকৃত ভাবুকি কঢ়িয়াই আনিছে আৰু সেয়েহে তেওঁ আলী মিৰ্জা চাফাৱী আৰু তেওঁৰ ভাতৃসকলক গ্ৰেপ্তাৰ কৰাৰ নিৰ্দেশ দিয়ে। .{{sfn|Savory|1985|page=868}} মিৰ্জা ছাফাৱী আৰু তেওঁৰ ভাতৃদ্বয়ে কিছুমান মানুহক লগত লৈ ৰোস্তামৰ শিবিৰৰপৰা পলায়ন কৰিবলৈ সক্ষম হয় আৰু আৰ্দাবিলৰফালে ৰাওনা হয়। {{sfn|Savory|1985|page=868}} অৱশ্যে আলী মিৰ্জা ছাফাৱী আৰু তেওঁৰ লোকসকলৰ পুনৰ একত্ৰীকৰণে তেওঁৰ নিজৰ স্থিতিৰ প্ৰতি সম্ভাৱ্য ভাবুকি কঢ়িয়াই আনিব পাৰে বুলি ৰোষ্টমে জানিছিল। সেয়েহে তেওঁ পলায়ন কৰা লোকসকলক &quot;খেদিবলৈ সৈন্যবাহিনী পঠিয়াইছিল।&quot; {{sfn|Savory|1985|page=868}}

তেওঁৰ নিশ্চিত মৃত্যু কথাটো জানিব পাৰি আলী মিৰ্জা ছাফাৱীয়ে তেওঁৰ ভাতৃ ইছমাইলক তেওঁৰ উত্তৰাধিকাৰী হিচাপে নিযুক্তি দিয়ে আৰু তেওঁক আৰ্দাবিললৈ আগবাঢ়ি যাবলৈ নিৰ্দেশ দিয়ে।{{sfn|Savory|1985|page=868}} আলী মিৰ্জা ছাফাৱীক নিজেই আৰ্দাবিলৰ ওচৰৰ ছামাছবিত আক কয়ুনলু সৈন্যই বন্দী কৰি হত্যা কৰে।{{sfn|Savory|1985|page=868}}মাতৃ আলম-শ্বাহ বেগম (হালিমা, মাৰ্থা)ৰ নিৰ্দেশত তেওঁৰ মৃতদেহ আৰ্দাবিললৈ লৈ যোৱা হয় আৰু তাতেই সমাধিস্থ কৰা হয়।{{sfn|Savory|1985|page=868}} তেওঁৰ ভাতৃ ইছমাইলে কেইবছৰমানৰ পিছত ছাফাৱী সাম্ৰাজ্য প্ৰতিষ্ঠা কৰে, আৰু প্ৰথম ইছমাইল (ৰাজত্বকাল: ১৫০১–১৫২৪) নামেৰে পৰিচিত হয়।{{sfn|Savory|1985|page=868}}

==তথ্যৰ উৎস==
{{reflist}}

==বাহ্যিক সংযোগ==

[[শ্ৰেণী:ইৰানৰ ব্যক্তি]]
[[শ্ৰেণী:শাসক]]
[[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]]
[[শ্ৰেণী:ইতিহাস]]</text>
      <sha1>54hl0zyau3dnkq2aqd8uvlokhnzq0tm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>607260</id>
      <parentid>607258</parentid>
      <timestamp>2026-05-19T11:36:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>নৰুনা বৰুৱা</username>
        <id>44897</id>
      </contributor>
      <comment>/* জীৱনী */</comment>
      <origin>607260</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11570" sha1="jezzwknhz86cqf0pc5n546wqm4opjs8" xml:space="preserve">[[File:Sheikh Haydar Husayni, and Sultan ʿAli Safavi (Brother of Ismaʿil I), detail. Cemʿ-i Tārīh, Museum of Ethnography, Ankara, No. 8457, fol. 17a.jpg|thumb|শ্বেখ হাইদাৰ হুছেইনী, আৰু চুলতান আলী ছাফাৱী (প্ৰথম ইছমাইলৰ ভাতৃ),।  চেমে-ই টাৰিহ, মিউজিয়াম অৱ এথ্ন’গ্ৰাফী, আংকাৰা, নং ৮৪৫৭, ফ’ল.  ১৭ক।]]
'''আলী মিৰ্জা ছাফাৱী (ছাফাভী)''' যাক চুলতান-আলি ছাফাৱী {{sfn|Ghereghlou|2016}} বুলিও জনা যায়, আলী মিৰ্জা ছাফাৱী বংশৰ দ্বিতীয়ৰপৰা শেষৰ মুৰব্বী আছিল। ৰাজনৈতিক ক্ষমতাৰ বাবে ভয় খাই আলী মিৰ্জাক আক কয়ুনলুডসকলে বন্দী কৰে আৰু পাৰস্যত কেইবাবছৰ কাৰাগাৰত থকাৰ পিছত ১৪৯৩ চনত ৰাজকুমাৰ ৰষ্টামে মুকলি কৰি দিয়ে। পিছলৈ তেওঁ আৰু তেওঁৰ সংগীসকলে ৰাজকুমাৰক বায়ছাংকৰ বিন ইয়াকুবক পৰাস্ত কৰাত সহায় কৰে। কিন্তু এবছৰৰ পাছত ১৪৯৪ চনত ৰষ্টমে ছাফাৱী বংশক নিজৰ পদৰ প্ৰতি ভাবুকি বুলি ভাবে আলী মিৰ্জা ছাফাৱীক ফাঁচি দিয়াৰ নিৰ্দেশ দিয়ে। নিজৰ অনিবাৰ্য ভাগ্যৰ আগজাননী দি আলী মিৰ্জা ছাফাৱীয়ে মৃত্যুৰ কিছুসময়ৰ পূৰ্বে তেওঁৰ ভাতৃ ইছমাইলক তেওঁৰ উত্তৰাধিকাৰী হিচাপে নিযুক্তি দিয়ে। পিছলৈ ইছমাইলে ছাফাৱী সাম্ৰাজ্য প্ৰতিষ্ঠা কৰি প্ৰথম ইছমাইল উপাধি গ্ৰহণ কৰে (১৫০১–১৫২৪) চনত ৰাজত্ব কৰিছিল।{{sfn|Savory|1985|page=868}}

==জীৱনী==
আলী মিৰ্জাৰ মাকৰ নাম আছিল আলী আলম-শ্বাহ বেগম। তেওঁ জ্যেষ্ঠ পুত্ৰ আছিল, দেউতাক আছিল মিৰ্জা চাফাৱী শ্বেখ হাইদাৰ। মাতৃ উজুন হাছানৰ ডেস্পিনা খাতুন (থিওড'ৰা মেগালে কামনেন)ৰ কন্যা আছিল। {{sfn|Savory|1985|page=868}} কাছিম বেগ হায়াতী তাব্ৰিজীৰ মতে ১৪৬৯/১৪৭০ চনত আৰ্দাবিলৰ বাহিৰৰ ছাম আছবি গাঁৱত তেওঁৰ জন্ম হৈছিল। &lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Ghereghlou|first=Kioumars|date=2017|title=Chronicling a Dynasty on the Make: New Light on the Early Ṣafavids in Ḥayātī Tabrīzī's Tārīkh (961/1554)|url=https://www.jstor.org/stable/10.7817/jameroriesoci.137.4.0805|journal=Journal of the American Oriental Society|volume=137|issue=4|pages=805–832|doi=10.7817/jameroriesoci.137.4.0805|issn=0003-0279|doi-access=free}}&lt;/ref&gt;

১৪৮৮ চনত দাগেস্তানৰ টাবাছাৰনত পিতৃৰ মৃত্যুৰ পাছত তেওঁ ছাফাৱী গোটৰ মুৰব্বী হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰে।{{sfn|Savory|1985|page=868}}{{sfn|Ghereghlou|2016}} ছাফাৱী অৰ্ডাৰৰ মুৰব্বীসকলৰ ভিতৰত আলী মিৰ্জা ছাফাৱী আছিল প্ৰথমজন যিয়ে 'পদশ্বাহ' উপাধি গ্ৰহণ কৰিছিল।{{sfn|Savory|1985|page=868}} ৰজাৰ চেভৰী (১৯৮৫)ৰ মতে এইটো আছিল &quot;এই পৰ্যায়ত ছাফাৱীসকলে লৌকিক শক্তিৰ লগতে আধ্যাত্মিক শক্তিৰ আকাংক্ষাৰ স্পষ্ট ইংগিত।&quot; {{sfn|Savory|1985|page=868}} পিছৰ ইতিহাসবিদসকলে আলী মিৰ্জা ছাফাৱীক 'চুলতান' উপাধি প্ৰদান কৰাটো প্ৰশ্নবোধক; চেভৰীৰ মতে আলী মিৰ্জাই হয়তো নিজেই এই উপাধিটো ব্যৱহাৰ কৰা নাছিল।{{sfn|Savory|1985|page=868}}

এটা সময়ত আৰ্দাবিলৰ আলী মিৰ্জা ছাফাৱীৰ চাৰিওফালে ছাফাৱী ক্ৰমৰ চুফীসকলে তেওঁক &quot;পিতৃৰ মৃত্যুৰ প্ৰতিশোধ ল'বলৈ&quot; আহ্বান জনাইছিল; মৃত্যুৰ বাবে এক কয়ুনলুক দোষাৰোপ কৰা হৈছিল। {{sfn|Savory|1985|page=868}} এই খবৰত আতংকিত হৈ আক কয়নলুৰ শাসক&quot; ইয়াকুব বিন উজুন হাছানে আলী মিৰ্জা ছাফাৱী আৰু তেওঁৰ মাতৃ আৰু দুজন ভাতৃকে ধৰি তেওঁৰ কেইবাজনো আত্মীয়ক গ্ৰেপ্তাৰ কৰাৰ নিৰ্দেশ দিয়ে। {{sfn|Savory|1985|page=868}} ফাৰ্চৰ ইষ্টিখাৰ দুৰ্গত বন্দী হৈ আছিল। যদি আলী মিৰ্জাৰ মাকে  হস্তক্ষেপ নকৰিলেহেঁতেন তেন্তে ইয়াকুব বিন উজুন হাছানে আলী মিৰ্জাক হত্যা কৰিলেহেঁতেন। কিয়নো আলী মিৰ্জাৰ মাক ইয়াকুব বিন উজুন হাছানৰ ভগ্নী আছিল।

আলী মিৰ্জা ছাফাৱীয়ে চাৰি বছৰতকৈও অধিক সময় কাৰাগাৰত কটালে; অৱশেষত ১৪৯৩ চনত আক কয়ুনলুৰ এজন ৰাজকুমাৰ ৰষ্টামে তেওঁক মুকলি কৰি দিয়ে। ১৪৯০ চনত ইয়াকুব বিন উজুন হাছানৰ মৃত্যুৰ পাছত ৰষ্টাম সিংহাসনৰ অন্যতম প্ৰতিদ্বন্দ্বী আছিল।{{sfn|Savory|1985|page=868}} ৰোষ্টামে আলী মিৰ্জা ছাফাৱী আৰু তেওঁৰ সমৰ্থকসকলক (অৰ্থাৎ ছাফাৱী সম্প্ৰদায়ৰ সদস্যসকলক) ব্যৱহাৰ কৰি সিংহাসন দখল কৰিব বিচাৰিছিল। বিনিময়ত ৰোষ্টামে আলী মিৰ্জা ছাফাৱীক প্ৰতিশ্ৰুতি দিছিল যে তেওঁৰ মৃত্যুৰ পাছত তেওঁ &quot;[[ইৰাণ]]ৰ সিংহাসন&quot; তেওঁক অৰ্পণ কৰিব।{{sfn|Savory|1985|page=868}} ইয়াৰ পিছত ১৪৯৩ চনত আলী মিৰ্জা ছাফাৱী আৰু তেওঁৰ লোকসকলে ৰষ্টামক বৰ্তমানৰ শাসক বায়ছংকোৰ বিন ইয়াকুবক পৰাস্ত কৰাত সহায় কৰে। {{sfn|Savory|1985|page=868}} কিন্তু ইয়াৰ কিছুসময়ৰ পাছতে ১৪৯৪ চনত ৰষ্টামে উপলব্ধি কৰে যে আলী মিৰ্জা চাফাৱী আৰু তেওঁৰ পন্থাই তেওঁৰ নিজৰ স্থিতিৰ প্ৰতি প্ৰকৃত ভাবুকি কঢ়িয়াই আনিছে আৰু সেয়েহে তেওঁ আলী মিৰ্জা চাফাৱী আৰু তেওঁৰ ভাতৃসকলক গ্ৰেপ্তাৰ কৰাৰ নিৰ্দেশ দিয়ে। .{{sfn|Savory|1985|page=868}} মিৰ্জা ছাফাৱী আৰু তেওঁৰ ভাতৃদ্বয়ে কিছুমান মানুহক লগত লৈ ৰোস্তামৰ শিবিৰৰপৰা পলায়ন কৰিবলৈ সক্ষম হয় আৰু আৰ্দাবিলৰফালে ৰাওনা হয়। {{sfn|Savory|1985|page=868}} অৱশ্যে আলী মিৰ্জা ছাফাৱী আৰু তেওঁৰ লোকসকলৰ পুনৰ একত্ৰীকৰণে তেওঁৰ নিজৰ স্থিতিৰ প্ৰতি সম্ভাৱ্য ভাবুকি কঢ়িয়াই আনিব পাৰে বুলি ৰোষ্টমে জানিছিল। সেয়েহে তেওঁ পলায়ন কৰা লোকসকলক &quot;খেদিবলৈ সৈন্যবাহিনী পঠিয়াইছিল।&quot; {{sfn|Savory|1985|page=868}}

তেওঁৰ নিশ্চিত মৃত্যু কথাটো জানিব পাৰি আলী মিৰ্জা ছাফাৱীয়ে তেওঁৰ ভাতৃ ইছমাইলক তেওঁৰ উত্তৰাধিকাৰী হিচাপে নিযুক্তি দিয়ে আৰু তেওঁক আৰ্দাবিললৈ আগবাঢ়ি যাবলৈ নিৰ্দেশ দিয়ে।{{sfn|Savory|1985|page=868}} আলী মিৰ্জা ছাফাৱীক নিজেই আৰ্দাবিলৰ ওচৰৰ ছামাছবিত আক কয়ুনলু সৈন্যই বন্দী কৰি হত্যা কৰে।{{sfn|Savory|1985|page=868}}মাতৃ আলম-শ্বাহ বেগম (হালিমা, মাৰ্থা)ৰ নিৰ্দেশত তেওঁৰ মৃতদেহ আৰ্দাবিললৈ লৈ যোৱা হয় আৰু তাতেই সমাধিস্থ কৰা হয়।{{sfn|Savory|1985|page=868}} তেওঁৰ ভাতৃ ইছমাইলে কেইবছৰমানৰ পিছত ছাফাৱী সাম্ৰাজ্য প্ৰতিষ্ঠা কৰে, আৰু প্ৰথম ইছমাইল (ৰাজত্বকাল: ১৫০১–১৫২৪) নামেৰে পৰিচিত হয়।{{sfn|Savory|1985|page=868}}

==তথ্যৰ উৎস==
{{reflist}}

==বাহ্যিক সংযোগ==

[[শ্ৰেণী:ইৰানৰ ব্যক্তি]]
[[শ্ৰেণী:শাসক]]
[[শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি]]
[[শ্ৰেণী:ইতিহাস]]</text>
      <sha1>jezzwknhz86cqf0pc5n546wqm4opjs8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>দীপান্বিতা কলিতা</title>
    <ns>0</ns>
    <id>136934</id>
    <revision>
      <id>607225</id>
      <timestamp>2026-05-19T06:37:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ishanjyotibora</username>
        <id>14131</id>
      </contributor>
      <comment>নতুন পৃষ্ঠা: {{Infobox military person | name                = Dwipannita Kalita | birth_date          = {{birth year and age|1989}} | birth_place         = [[Dhekiajuli]], [[Sonitpur district]], [[Assam]], India | death_date          = | death_place         = | image               = | caption             = | nickname            = | allegiance          = {{flag|India}} | branch              = [[Indian Army]] | serviceyears        = 2020–present | rank                =...</comment>
      <origin>607225</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11936" sha1="lbl7im38wbpdlqubsqmt9yqje6stgdu" xml:space="preserve">{{Infobox military person
| name                = Dwipannita Kalita
| birth_date          = {{birth year and age|1989}}
| birth_place         = [[Dhekiajuli]], [[Sonitpur district]], [[Assam]], India
| death_date          =
| death_place         =
| image               =
| caption             =
| nickname            =
| allegiance          = {{flag|India}}
| branch              = [[Indian Army]]
| serviceyears        = 2020–present
| rank                = [[Major (India)|Major]]
| unit                = [[Parachute Regiment (India)|Parachute Medical Regiment]], [[Army Medical Corps (India)|Army Medical Corps]]
| commands            =
| battles             =
| awards              = Paratrooper Badge&lt;br/&gt;[[Maroon Beret]]
| spouse              = Dr. Charang Mate (m. 2019)
| relations           =
| laterwork           =
| alma_mater          = [[Darrang College]]&lt;br/&gt;MBBS (Philippines)
| website             =
}}

'''দীপান্বিতা কলিতা''' ({{Lang-en|Dwipannita Kalita}}, জন্ম: প্ৰায় ১৯৮৯) হৈছে [[ভাৰতীয় সেনা]]ৰ এগৰাকী চিকিৎসা বিষয়া তথা [[অসম]] ৰাজ্যৰ প্ৰথমগৰাকী মহিলা পেৰাট্ৰুপাৰ। তেওঁ [[আগ্ৰা]]ত থকা ভাৰতীয় সেনাৰ ক্ষেত্ৰস্থলীত উৰণ প্ৰশিক্ষণ সম্পূৰ্ণ কৰি ২০২৩ চনত ৩৪ বছৰ বয়সত পেৰাট্ৰুপাৰ বেজ আৰু মেৰুণ বেৰেট লাভ কৰে। &lt;ref name=&quot;ssbcrack1&quot;&gt;{{cite web |title=Meet Major Dwipannita Kalita: The Army Doctor Who Became Assam's First Female Paratrooper |url=https://shop.ssbcrack.com/blogs/blog/meet-major-dwipannita-kalita-the-army-doctor-who-became-assam-s-first-female-paratrooper |publisher=SSBCrack |year=2025 |access-date=19 May 2026}}&lt;/ref&gt;

২০২৫ চনৰ জানুৱাৰী মাহত মেজৰ পদবীলৈ উন্নীত হোৱা কলিতা ২০২৫ চনৰ আগষ্ট মাহত ফেমিনা ইণ্ডিয়া আলোচনীৰ [[স্বাধীনতা দিৱস (ভাৰত)|স্বাধীনতা দিৱস]]ৰ বিশেষ সংস্কৰণৰ প্ৰচ্ছদত অন্তৰ্ভুক্ত হৈছিল, য’ত ভাৰতীয় সেনাৰ দহগৰাকী মহিলা বিষয়াক সন্মান জনোৱা হৈছিল৷ খণ্ডটোৰ থিম আছিল -ইন দ্য লাইন অৱ ডিউটি'।&lt;ref name=&quot;sentinel&quot;&gt;{{cite news |title=Assam's First Female Paratrooper, Major Dwipannita Kalita Graces The Cover of Femina India |url=https://www.sentinelassam.com/north-east-india-news/assam-news/assams-first-female-paratrooper-major-dwipannita-kalita-graces-the-cover-of-femina-india |newspaper=The Sentinel |date=7 August 2025 |access-date=19 May 2026}}&lt;/ref&gt;

==প্ৰাৰম্ভিক জীৱন আৰু শিক্ষা==
Dwipannita Kalita was born and raised in [[Dhekiajuli]], a town in the [[Sonitpur district]] of [[Assam]], India, into a modest family background. She completed her schooling at Devendra Green Grove English School in her hometown and subsequently graduated with distinction from [[Darrang College]].&lt;ref name=&quot;netday&quot;&gt;{{cite news |title=Major Dr Dwipannita Kalita Scripts History as Assam's First Woman Paratrooper |url=https://northeasttoday.in/northeast/major-dr-dwipannita-kalita-scripts-history-as-assams-first-woman-paratrooper/ |newspaper=Northeast Today |date=18 May 2026 |access-date=19 May 2026}}&lt;/ref&gt;

She became the first girl from [[Sonitpur district]] to pursue higher education abroad, completing her [[Bachelor of Medicine, Bachelor of Surgery|MBBS]] degree in the [[Philippines]]. This made her a pioneering figure for young women in the region well before her military career began.&lt;ref name=&quot;ssbcrack2&quot;&gt;{{cite web |title=Major Dwipannita Kalita: Assam's Trailblazing Female Paratrooper and Military Doctor |url=https://shop.ssbcrack.com/blogs/blog/major-dwipannita-kalita-assams-trailblazing-female-paratrooper-and-military-doctor |publisher=SSBCrack |year=2025 |access-date=19 May 2026}}&lt;/ref&gt;

==কৰ্মজীৱন==

===অসামৰিক চিকিৎসা সেৱাত===
Following the completion of her MBBS and internship, Kalita returned to India and worked as a civilian doctor in [[New Delhi]], including at [[Deen Dayal Upadhyay Hospital, Delhi|Deen Dayal Hospital]]. She gained hands-on clinical experience in Emergency Medicine and [[Obstetrics and gynaecology|Obstetrics and Gynaecology]], departments known for high-pressure environments and critical case management. This civilian medical experience later served as a foundation for her military career, as battlefield and disaster conditions demand many of the same qualities required in emergency wards — speed, clarity, and composure under stress.&lt;ref name=&quot;ssbcrack3&quot;&gt;{{cite web |title=Meet Major Dwipannita Kalita: Assam's First Female Paratrooper Who Broke Every Barrier |url=https://www.ssbcrack.com/2026/05/meet-major-dwipannita-kalita-assams-first-female-paratrooper-who-broke-every-barrier.html |publisher=SSBCrack |year=2026 |access-date=19 May 2026}}&lt;/ref&gt;

===ভাৰতীয় সেনাবাহিনীত প্ৰৱেশ===
In 2019, Kalita married Dr. Charang Mate, an officer in the [[Army Medical Corps (India)|Army Medical Corps]].&lt;ref name=&quot;ssbcrack1&quot;/&gt; In 2020, following revised government norms that expanded eligibility criteria for women to join the Indian Armed Forces, Kalita competed against over 100 applicants nationwide and was selected for commissioning into the [[Army Medical Corps (India)|Army Medical Corps]] as a [[Captain (India)|Captain]] (Medical Officer). Her entry into active service as a married woman in her thirties was widely noted as a challenge to prevailing social assumptions regarding age, gender, and marital status in the military.&lt;ref name=&quot;ssbcrackexams&quot;&gt;{{cite web |title=Assam's Major Dr. Dwipannita Kalita Becomes First Female Paratrooper from the State |url=https://ssbcrackexams.com/assams-major-dr-dwipannita-kalita-becomes-first-female-paratrooper-from-the-state/ |publisher=SSBCrack Exams |year=2025 |access-date=19 May 2026}}&lt;/ref&gt;

===পেৰাট্ৰুপাৰ প্ৰশিক্ষণ আৰু অৰ্হতা===
In 2023, at the age of 34, Kalita volunteered for the paratrooper and airborne training programme conducted at the Indian Army's facility in [[Agra]]. The course is considered among the most physically and mentally demanding in the Indian Armed Forces.&lt;ref name=&quot;assamfront&quot;&gt;{{cite web |title=Major Dwipannita Kalita Leads Femina's Cover Honouring Women Warriors of the Indian Army |url=https://assamfront.com/assam/major-dwipannita-kalita-leads-feminas-cover-honouring-women-warriors-of-the-indian-army/60582/ |publisher=Assam Front |year=2025 |access-date=19 May 2026}}&lt;/ref&gt;

Upon successful completion, she was awarded the '''Paratrooper Badge''' and the '''[[Maroon Beret]]''' — symbols of elite airborne qualification — becoming the '''first woman from Assam to qualify as a paratrooper'''.&lt;ref name=&quot;ssbcrack1&quot;/&gt; She subsequently joined the [[Parachute Regiment (India)|Parachute Medical Regiment]], a specialised unit responsible for providing medical support in airborne and combat operations, including the establishment of field hospitals and emergency trauma care in remote or hostile environments.&lt;ref name=&quot;ssbcrack2&quot;/&gt;

Medical officers in this regiment must combine advanced medical expertise with the physical and operational demands of an elite combat-support unit, functioning alongside airborne troops and managing crises under field conditions.&lt;ref name=&quot;ssbcrack2&quot;/&gt;

==স্বীকৃতি আৰু সন্মান==

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Year !! Recognition !! Details
|-
| 2023 || Paratrooper Badge &amp; [[Maroon Beret]] || Awarded on completion of airborne training at the Indian Army facility, Agra; first woman from Assam to qualify as a paratrooper&lt;ref name=&quot;ssbcrack1&quot;/&gt;
|-
| January 2025 || Promotion to [[Major (India)|Major]] || Promoted in the Indian Army Parachute Medical Regiment&lt;ref name=&quot;ssbcrack1&quot;/&gt;
|-
| August 2025 || ''[[Femina (magazine)|Femina India]]'' cover feature || Independence Day special edition: ''In the Line of Duty'' — honouring ten women officers of the Indian Army&lt;ref name=&quot;sentinel&quot;/&gt;
|}

Assam's Health and Family Welfare Minister [[Ashok Singhal]] publicly praised her achievement on social media: {{quote|Incredibly proud to see Major Dwipannita Kalita, a daughter of Dhekiajuli and the first female paratrooper from Assam, featured on the cover of Femina India, alongside Colonel Sofia Qureshi and 8 other valiant Veeranganas of the Indian Army.&lt;ref name=&quot;sentinel&quot;/&gt;}}

She appeared on the cover alongside, among others, [[Colonel]] [[Sofia Qureshi]].&lt;ref name=&quot;sentinel&quot;/&gt;

==উত্তৰাধিকাৰ==
Kalita's achievement has been cited as a significant milestone for women from [[Northeast India]] in the context of military service. Her career is noted for challenging intersecting stereotypes around gender, marital status, and age within the Indian Armed Forces — demonstrating that commissioned service, including in physically rigorous airborne roles, is not bounded by these conventional assumptions.&lt;ref name=&quot;rongili&quot;&gt;{{cite web |title=Breaking barriers, defying norms: The trailblazing journey of Major Dwipannita Kalita, Assam's first female paratrooper |url=https://rongilibarta.com/breaking-barriers-defying-norms-the-trailblazing-journey-of-major-dwipannita-kalita-assams-first-female-paratrooper-heramba-nath/ |publisher=Rongili Barta |year=2025 |access-date=19 May 2026}}&lt;/ref&gt;

Her achievement has been described as a message to aspirants from small towns and to every woman facing societal doubt. The [[Maroon Beret]] she earned has been described symbolically as not merely a personal honour, but a statement that extraordinary lives are built through discipline, risk, and the courage to begin a new chapter at any stage of life.&lt;ref name=&quot;rongili&quot;/&gt;

She has articulated her personal philosophy as: {{quote|You are not here to fit into the mould — you're here to break out of it.&lt;ref name=&quot;ssbcrackexams&quot;/&gt;}}

==ব্যক্তিগত জীৱন==
Kalita married Dr. Charang Mate, an officer in the [[Army Medical Corps (India)|Army Medical Corps]], in 2019. Outside her military duties, she maintains a disciplined fitness routine and pursues hobbies including gardening, cooking, and listening to jazz music. She keeps pet dogs, whom she has described as personal &quot;stressbusters&quot;.&lt;ref name=&quot;ssbcrack1&quot;/&gt;

==তথ্যসূত্ৰ==
{{Reflist}}

==বাহ্য়িক সংযোগ==
* [https://northeasttoday.in/northeast/major-dr-dwipannita-kalita-scripts-history-as-assams-first-woman-paratrooper/ Northeast Today profile]
* [https://www.sentinelassam.com/north-east-india-news/assam-news/assams-first-female-paratrooper-major-dwipannita-kalita-graces-the-cover-of-femina-india The Sentinel – Femina India cover feature]
* [https://rongilibarta.com/breaking-barriers-defying-norms-the-trailblazing-journey-of-major-dwipannita-kalita-assams-first-female-paratrooper-heramba-nath/ Rongili Barta feature]

{{DEFAULTSORT:Kalita, Dwipannita}}
[[Category:1989 births]]
[[Category:Living people]]
[[Category:People from Sonitpur district]]
[[Category:Indian Army officers]]
[[Category:Women in the Indian Armed Forces]]
[[Category:Indian military physicians]]
[[Category:Army Medical Corps (India) officers]]
[[Category:Indian women military personnel]]
[[Category:Paratroopers]]
[[Category:Alumni of Darrang College]]</text>
      <sha1>lbl7im38wbpdlqubsqmt9yqje6stgdu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>607226</id>
      <parentid>607225</parentid>
      <timestamp>2026-05-19T06:40:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ishanjyotibora</username>
        <id>14131</id>
      </contributor>
      <origin>607226</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12237" sha1="f3emi5q12s1xd67ydrhfx227uyegfk3" xml:space="preserve">{{Infobox military person
| name                = দীপান্বিতা কলিতা&lt;br /&gt;Dwipannita Kalita
| birth_date          = {{birth year and age|1989}}
| birth_place         = [[ঢেকীয়াজুলি]], [[শোণিতপুৰ]], [[অসম]], ভাৰত
| death_date          =
| death_place         =
| image               =
| caption             =
| nickname            =
| allegiance          = {{flag|India}}
| branch              = [[ভাৰতীয় সেনা]]
| serviceyears        = ২০২০–বৰ্তমানলৈকে
| rank                = মেজৰ
| unit                = পেৰাচুট মেডিকেল ৰেজিমেণ্ট, সেনাবাহিনী মেডিকেল কৰ্পচ
| commands            =
| battles             =
| awards              = পেৰাট্ৰুপাৰ বেজ&lt;br/&gt;মেৰুণ বেৰট
| spouse              = ডা: চাৰং মেট (বি: ২০১৯)
| relations           =
| laterwork           =
| alma_mater          = [[দৰং মহাবিদ্যালয়]]&lt;br/&gt; এমবিবিএছ(ফিলিপিনছ)
| website             =
}}

'''দীপান্বিতা কলিতা''' ({{Lang-en|Dwipannita Kalita}}, জন্ম: প্ৰায় ১৯৮৯) হৈছে [[ভাৰতীয় সেনা]]ৰ এগৰাকী চিকিৎসা বিষয়া তথা [[অসম]] ৰাজ্যৰ প্ৰথমগৰাকী মহিলা পেৰাট্ৰুপাৰ। তেওঁ [[আগ্ৰা]]ত থকা ভাৰতীয় সেনাৰ ক্ষেত্ৰস্থলীত উৰণ প্ৰশিক্ষণ সম্পূৰ্ণ কৰি ২০২৩ চনত ৩৪ বছৰ বয়সত পেৰাট্ৰুপাৰ বেজ আৰু মেৰুণ বেৰেট লাভ কৰে। &lt;ref name=&quot;ssbcrack1&quot;&gt;{{cite web |title=Meet Major Dwipannita Kalita: The Army Doctor Who Became Assam's First Female Paratrooper |url=https://shop.ssbcrack.com/blogs/blog/meet-major-dwipannita-kalita-the-army-doctor-who-became-assam-s-first-female-paratrooper |publisher=SSBCrack |year=2025 |access-date=19 May 2026}}&lt;/ref&gt;

২০২৫ চনৰ জানুৱাৰী মাহত মেজৰ পদবীলৈ উন্নীত হোৱা কলিতা ২০২৫ চনৰ আগষ্ট মাহত ফেমিনা ইণ্ডিয়া আলোচনীৰ [[স্বাধীনতা দিৱস (ভাৰত)|স্বাধীনতা দিৱস]]ৰ বিশেষ সংস্কৰণৰ প্ৰচ্ছদত অন্তৰ্ভুক্ত হৈছিল, য’ত ভাৰতীয় সেনাৰ দহগৰাকী মহিলা বিষয়াক সন্মান জনোৱা হৈছিল৷ খণ্ডটোৰ থিম আছিল -ইন দ্য লাইন অৱ ডিউটি'।&lt;ref name=&quot;sentinel&quot;&gt;{{cite news |title=Assam's First Female Paratrooper, Major Dwipannita Kalita Graces The Cover of Femina India |url=https://www.sentinelassam.com/north-east-india-news/assam-news/assams-first-female-paratrooper-major-dwipannita-kalita-graces-the-cover-of-femina-india |newspaper=The Sentinel |date=7 August 2025 |access-date=19 May 2026}}&lt;/ref&gt;

==প্ৰাৰম্ভিক জীৱন আৰু শিক্ষা==
Dwipannita Kalita was born and raised in [[Dhekiajuli]], a town in the [[Sonitpur district]] of [[Assam]], India, into a modest family background. She completed her schooling at Devendra Green Grove English School in her hometown and subsequently graduated with distinction from [[Darrang College]].&lt;ref name=&quot;netday&quot;&gt;{{cite news |title=Major Dr Dwipannita Kalita Scripts History as Assam's First Woman Paratrooper |url=https://northeasttoday.in/northeast/major-dr-dwipannita-kalita-scripts-history-as-assams-first-woman-paratrooper/ |newspaper=Northeast Today |date=18 May 2026 |access-date=19 May 2026}}&lt;/ref&gt;

She became the first girl from [[Sonitpur district]] to pursue higher education abroad, completing her [[Bachelor of Medicine, Bachelor of Surgery|MBBS]] degree in the [[Philippines]]. This made her a pioneering figure for young women in the region well before her military career began.&lt;ref name=&quot;ssbcrack2&quot;&gt;{{cite web |title=Major Dwipannita Kalita: Assam's Trailblazing Female Paratrooper and Military Doctor |url=https://shop.ssbcrack.com/blogs/blog/major-dwipannita-kalita-assams-trailblazing-female-paratrooper-and-military-doctor |publisher=SSBCrack |year=2025 |access-date=19 May 2026}}&lt;/ref&gt;

==কৰ্মজীৱন==

===অসামৰিক চিকিৎসা সেৱাত===
Following the completion of her MBBS and internship, Kalita returned to India and worked as a civilian doctor in [[New Delhi]], including at [[Deen Dayal Upadhyay Hospital, Delhi|Deen Dayal Hospital]]. She gained hands-on clinical experience in Emergency Medicine and [[Obstetrics and gynaecology|Obstetrics and Gynaecology]], departments known for high-pressure environments and critical case management. This civilian medical experience later served as a foundation for her military career, as battlefield and disaster conditions demand many of the same qualities required in emergency wards — speed, clarity, and composure under stress.&lt;ref name=&quot;ssbcrack3&quot;&gt;{{cite web |title=Meet Major Dwipannita Kalita: Assam's First Female Paratrooper Who Broke Every Barrier |url=https://www.ssbcrack.com/2026/05/meet-major-dwipannita-kalita-assams-first-female-paratrooper-who-broke-every-barrier.html |publisher=SSBCrack |year=2026 |access-date=19 May 2026}}&lt;/ref&gt;

===ভাৰতীয় সেনাবাহিনীত প্ৰৱেশ===
In 2019, Kalita married Dr. Charang Mate, an officer in the [[Army Medical Corps (India)|Army Medical Corps]].&lt;ref name=&quot;ssbcrack1&quot;/&gt; In 2020, following revised government norms that expanded eligibility criteria for women to join the Indian Armed Forces, Kalita competed against over 100 applicants nationwide and was selected for commissioning into the [[Army Medical Corps (India)|Army Medical Corps]] as a [[Captain (India)|Captain]] (Medical Officer). Her entry into active service as a married woman in her thirties was widely noted as a challenge to prevailing social assumptions regarding age, gender, and marital status in the military.&lt;ref name=&quot;ssbcrackexams&quot;&gt;{{cite web |title=Assam's Major Dr. Dwipannita Kalita Becomes First Female Paratrooper from the State |url=https://ssbcrackexams.com/assams-major-dr-dwipannita-kalita-becomes-first-female-paratrooper-from-the-state/ |publisher=SSBCrack Exams |year=2025 |access-date=19 May 2026}}&lt;/ref&gt;

===পেৰাট্ৰুপাৰ প্ৰশিক্ষণ আৰু অৰ্হতা===
In 2023, at the age of 34, Kalita volunteered for the paratrooper and airborne training programme conducted at the Indian Army's facility in [[Agra]]. The course is considered among the most physically and mentally demanding in the Indian Armed Forces.&lt;ref name=&quot;assamfront&quot;&gt;{{cite web |title=Major Dwipannita Kalita Leads Femina's Cover Honouring Women Warriors of the Indian Army |url=https://assamfront.com/assam/major-dwipannita-kalita-leads-feminas-cover-honouring-women-warriors-of-the-indian-army/60582/ |publisher=Assam Front |year=2025 |access-date=19 May 2026}}&lt;/ref&gt;

Upon successful completion, she was awarded the '''Paratrooper Badge''' and the '''[[Maroon Beret]]''' — symbols of elite airborne qualification — becoming the '''first woman from Assam to qualify as a paratrooper'''.&lt;ref name=&quot;ssbcrack1&quot;/&gt; She subsequently joined the [[Parachute Regiment (India)|Parachute Medical Regiment]], a specialised unit responsible for providing medical support in airborne and combat operations, including the establishment of field hospitals and emergency trauma care in remote or hostile environments.&lt;ref name=&quot;ssbcrack2&quot;/&gt;

Medical officers in this regiment must combine advanced medical expertise with the physical and operational demands of an elite combat-support unit, functioning alongside airborne troops and managing crises under field conditions.&lt;ref name=&quot;ssbcrack2&quot;/&gt;

==স্বীকৃতি আৰু সন্মান==

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Year !! Recognition !! Details
|-
| 2023 || Paratrooper Badge &amp; [[Maroon Beret]] || Awarded on completion of airborne training at the Indian Army facility, Agra; first woman from Assam to qualify as a paratrooper&lt;ref name=&quot;ssbcrack1&quot;/&gt;
|-
| January 2025 || Promotion to [[Major (India)|Major]] || Promoted in the Indian Army Parachute Medical Regiment&lt;ref name=&quot;ssbcrack1&quot;/&gt;
|-
| August 2025 || ''[[Femina (magazine)|Femina India]]'' cover feature || Independence Day special edition: ''In the Line of Duty'' — honouring ten women officers of the Indian Army&lt;ref name=&quot;sentinel&quot;/&gt;
|}

Assam's Health and Family Welfare Minister [[Ashok Singhal]] publicly praised her achievement on social media: {{quote|Incredibly proud to see Major Dwipannita Kalita, a daughter of Dhekiajuli and the first female paratrooper from Assam, featured on the cover of Femina India, alongside Colonel Sofia Qureshi and 8 other valiant Veeranganas of the Indian Army.&lt;ref name=&quot;sentinel&quot;/&gt;}}

She appeared on the cover alongside, among others, [[Colonel]] [[Sofia Qureshi]].&lt;ref name=&quot;sentinel&quot;/&gt;

==উত্তৰাধিকাৰ==
Kalita's achievement has been cited as a significant milestone for women from [[Northeast India]] in the context of military service. Her career is noted for challenging intersecting stereotypes around gender, marital status, and age within the Indian Armed Forces — demonstrating that commissioned service, including in physically rigorous airborne roles, is not bounded by these conventional assumptions.&lt;ref name=&quot;rongili&quot;&gt;{{cite web |title=Breaking barriers, defying norms: The trailblazing journey of Major Dwipannita Kalita, Assam's first female paratrooper |url=https://rongilibarta.com/breaking-barriers-defying-norms-the-trailblazing-journey-of-major-dwipannita-kalita-assams-first-female-paratrooper-heramba-nath/ |publisher=Rongili Barta |year=2025 |access-date=19 May 2026}}&lt;/ref&gt;

Her achievement has been described as a message to aspirants from small towns and to every woman facing societal doubt. The [[Maroon Beret]] she earned has been described symbolically as not merely a personal honour, but a statement that extraordinary lives are built through discipline, risk, and the courage to begin a new chapter at any stage of life.&lt;ref name=&quot;rongili&quot;/&gt;

She has articulated her personal philosophy as: {{quote|You are not here to fit into the mould — you're here to break out of it.&lt;ref name=&quot;ssbcrackexams&quot;/&gt;}}

==ব্যক্তিগত জীৱন==
Kalita married Dr. Charang Mate, an officer in the [[Army Medical Corps (India)|Army Medical Corps]], in 2019. Outside her military duties, she maintains a disciplined fitness routine and pursues hobbies including gardening, cooking, and listening to jazz music. She keeps pet dogs, whom she has described as personal &quot;stressbusters&quot;.&lt;ref name=&quot;ssbcrack1&quot;/&gt;

==তথ্যসূত্ৰ==
{{Reflist}}

==বাহ্য়িক সংযোগ==
* [https://northeasttoday.in/northeast/major-dr-dwipannita-kalita-scripts-history-as-assams-first-woman-paratrooper/ Northeast Today profile]
* [https://www.sentinelassam.com/north-east-india-news/assam-news/assams-first-female-paratrooper-major-dwipannita-kalita-graces-the-cover-of-femina-india The Sentinel – Femina India cover feature]
* [https://rongilibarta.com/breaking-barriers-defying-norms-the-trailblazing-journey-of-major-dwipannita-kalita-assams-first-female-paratrooper-heramba-nath/ Rongili Barta feature]

{{DEFAULTSORT:Kalita, Dwipannita}}
[[Category:1989 births]]
[[Category:Living people]]
[[Category:People from Sonitpur district]]
[[Category:Indian Army officers]]
[[Category:Women in the Indian Armed Forces]]
[[Category:Indian military physicians]]
[[Category:Army Medical Corps (India) officers]]
[[Category:Indian women military personnel]]
[[Category:Paratroopers]]
[[Category:Alumni of Darrang College]]</text>
      <sha1>f3emi5q12s1xd67ydrhfx227uyegfk3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>607227</id>
      <parentid>607226</parentid>
      <timestamp>2026-05-19T06:43:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ishanjyotibora</username>
        <id>14131</id>
      </contributor>
      <comment>/* প্ৰাৰম্ভিক জীৱন আৰু শিক্ষা */</comment>
      <origin>607227</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13095" sha1="nq9ugbved1p7umzz3sprupj2p5d9q5h" xml:space="preserve">{{Infobox military person
| name                = দীপান্বিতা কলিতা&lt;br /&gt;Dwipannita Kalita
| birth_date          = {{birth year and age|1989}}
| birth_place         = [[ঢেকীয়াজুলি]], [[শোণিতপুৰ]], [[অসম]], ভাৰত
| death_date          =
| death_place         =
| image               =
| caption             =
| nickname            =
| allegiance          = {{flag|India}}
| branch              = [[ভাৰতীয় সেনা]]
| serviceyears        = ২০২০–বৰ্তমানলৈকে
| rank                = মেজৰ
| unit                = পেৰাচুট মেডিকেল ৰেজিমেণ্ট, সেনাবাহিনী মেডিকেল কৰ্পচ
| commands            =
| battles             =
| awards              = পেৰাট্ৰুপাৰ বেজ&lt;br/&gt;মেৰুণ বেৰট
| spouse              = ডা: চাৰং মেট (বি: ২০১৯)
| relations           =
| laterwork           =
| alma_mater          = [[দৰং মহাবিদ্যালয়]]&lt;br/&gt; এমবিবিএছ(ফিলিপিনছ)
| website             =
}}

'''দীপান্বিতা কলিতা''' ({{Lang-en|Dwipannita Kalita}}, জন্ম: প্ৰায় ১৯৮৯) হৈছে [[ভাৰতীয় সেনা]]ৰ এগৰাকী চিকিৎসা বিষয়া তথা [[অসম]] ৰাজ্যৰ প্ৰথমগৰাকী মহিলা পেৰাট্ৰুপাৰ। তেওঁ [[আগ্ৰা]]ত থকা ভাৰতীয় সেনাৰ ক্ষেত্ৰস্থলীত উৰণ প্ৰশিক্ষণ সম্পূৰ্ণ কৰি ২০২৩ চনত ৩৪ বছৰ বয়সত পেৰাট্ৰুপাৰ বেজ আৰু মেৰুণ বেৰেট লাভ কৰে। &lt;ref name=&quot;ssbcrack1&quot;&gt;{{cite web |title=Meet Major Dwipannita Kalita: The Army Doctor Who Became Assam's First Female Paratrooper |url=https://shop.ssbcrack.com/blogs/blog/meet-major-dwipannita-kalita-the-army-doctor-who-became-assam-s-first-female-paratrooper |publisher=SSBCrack |year=2025 |access-date=19 May 2026}}&lt;/ref&gt;

২০২৫ চনৰ জানুৱাৰী মাহত মেজৰ পদবীলৈ উন্নীত হোৱা কলিতা ২০২৫ চনৰ আগষ্ট মাহত ফেমিনা ইণ্ডিয়া আলোচনীৰ [[স্বাধীনতা দিৱস (ভাৰত)|স্বাধীনতা দিৱস]]ৰ বিশেষ সংস্কৰণৰ প্ৰচ্ছদত অন্তৰ্ভুক্ত হৈছিল, য’ত ভাৰতীয় সেনাৰ দহগৰাকী মহিলা বিষয়াক সন্মান জনোৱা হৈছিল৷ খণ্ডটোৰ থিম আছিল -ইন দ্য লাইন অৱ ডিউটি'।&lt;ref name=&quot;sentinel&quot;&gt;{{cite news |title=Assam's First Female Paratrooper, Major Dwipannita Kalita Graces The Cover of Femina India |url=https://www.sentinelassam.com/north-east-india-news/assam-news/assams-first-female-paratrooper-major-dwipannita-kalita-graces-the-cover-of-femina-india |newspaper=The Sentinel |date=7 August 2025 |access-date=19 May 2026}}&lt;/ref&gt;

==প্ৰাৰম্ভিক জীৱন আৰু শিক্ষা==
অসমৰ [[শোণিতপুৰ জিলা|শোণিতপুৰ]] জিলাৰ [[ঢেকীয়াজুলি]]ত দ্বীপন্নিতা কলিতাৰ জন্ম হৈছিল। তেওঁ গৃহ চহৰৰ দেৱেন্দ্ৰ গ্ৰীণ গ্ৰ'ভ ইংৰাজী বিদ্যালয়ত স্কুলীয়া শিক্ষা সম্পূৰ্ণ কৰে আৰু পৰৱৰ্তী সময়ত দ[[দৰং মহাবিদ্যালয়|ৰং কলেজ]]ৰ পৰা সুখ্যাতিৰে স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰে।&lt;ref name=&quot;netday&quot;&gt;{{cite news |title=Major Dr Dwipannita Kalita Scripts History as Assam's First Woman Paratrooper |url=https://northeasttoday.in/northeast/major-dr-dwipannita-kalita-scripts-history-as-assams-first-woman-paratrooper/ |newspaper=Northeast Today |date=18 May 2026 |access-date=19 May 2026}}&lt;/ref&gt;

[[ফিলিপাইন|ফিলিপাইনছ]]ত এম বি বি এছ ডিগ্ৰী সম্পূৰ্ণ কৰ বিদেশত উচ্চ শিক্ষা গ্ৰহণ কৰি তেওঁ এনে কৃতিত্ব অৰ্জন কৰা শোণিতপুৰ জিলাৰ প্ৰথমগৰাকী ছোৱালী হিচাপে পৰিগণিত হয়। ইয়াৰ ফলত তেওঁৰ সামৰিক কেৰিয়াৰ আৰম্ভ হোৱাৰ বহু আগতেই অঞ্চলটোৰ যুৱতীসকলৰ বাবে এগৰাকী অগ্ৰণী ব্যক্তিত্ব হিচাপে পৰিগণিত হৈছিল।&lt;ref name=&quot;ssbcrack2&quot;&gt;{{cite web |title=Major Dwipannita Kalita: Assam's Trailblazing Female Paratrooper and Military Doctor |url=https://shop.ssbcrack.com/blogs/blog/major-dwipannita-kalita-assams-trailblazing-female-paratrooper-and-military-doctor |publisher=SSBCrack |year=2025 |access-date=19 May 2026}}&lt;/ref&gt;

==কৰ্মজীৱন==

===অসামৰিক চিকিৎসা সেৱাত===
Following the completion of her MBBS and internship, Kalita returned to India and worked as a civilian doctor in [[New Delhi]], including at [[Deen Dayal Upadhyay Hospital, Delhi|Deen Dayal Hospital]]. She gained hands-on clinical experience in Emergency Medicine and [[Obstetrics and gynaecology|Obstetrics and Gynaecology]], departments known for high-pressure environments and critical case management. This civilian medical experience later served as a foundation for her military career, as battlefield and disaster conditions demand many of the same qualities required in emergency wards — speed, clarity, and composure under stress.&lt;ref name=&quot;ssbcrack3&quot;&gt;{{cite web |title=Meet Major Dwipannita Kalita: Assam's First Female Paratrooper Who Broke Every Barrier |url=https://www.ssbcrack.com/2026/05/meet-major-dwipannita-kalita-assams-first-female-paratrooper-who-broke-every-barrier.html |publisher=SSBCrack |year=2026 |access-date=19 May 2026}}&lt;/ref&gt;

===ভাৰতীয় সেনাবাহিনীত প্ৰৱেশ===
In 2019, Kalita married Dr. Charang Mate, an officer in the [[Army Medical Corps (India)|Army Medical Corps]].&lt;ref name=&quot;ssbcrack1&quot;/&gt; In 2020, following revised government norms that expanded eligibility criteria for women to join the Indian Armed Forces, Kalita competed against over 100 applicants nationwide and was selected for commissioning into the [[Army Medical Corps (India)|Army Medical Corps]] as a [[Captain (India)|Captain]] (Medical Officer). Her entry into active service as a married woman in her thirties was widely noted as a challenge to prevailing social assumptions regarding age, gender, and marital status in the military.&lt;ref name=&quot;ssbcrackexams&quot;&gt;{{cite web |title=Assam's Major Dr. Dwipannita Kalita Becomes First Female Paratrooper from the State |url=https://ssbcrackexams.com/assams-major-dr-dwipannita-kalita-becomes-first-female-paratrooper-from-the-state/ |publisher=SSBCrack Exams |year=2025 |access-date=19 May 2026}}&lt;/ref&gt;

===পেৰাট্ৰুপাৰ প্ৰশিক্ষণ আৰু অৰ্হতা===
In 2023, at the age of 34, Kalita volunteered for the paratrooper and airborne training programme conducted at the Indian Army's facility in [[Agra]]. The course is considered among the most physically and mentally demanding in the Indian Armed Forces.&lt;ref name=&quot;assamfront&quot;&gt;{{cite web |title=Major Dwipannita Kalita Leads Femina's Cover Honouring Women Warriors of the Indian Army |url=https://assamfront.com/assam/major-dwipannita-kalita-leads-feminas-cover-honouring-women-warriors-of-the-indian-army/60582/ |publisher=Assam Front |year=2025 |access-date=19 May 2026}}&lt;/ref&gt;

Upon successful completion, she was awarded the '''Paratrooper Badge''' and the '''[[Maroon Beret]]''' — symbols of elite airborne qualification — becoming the '''first woman from Assam to qualify as a paratrooper'''.&lt;ref name=&quot;ssbcrack1&quot;/&gt; She subsequently joined the [[Parachute Regiment (India)|Parachute Medical Regiment]], a specialised unit responsible for providing medical support in airborne and combat operations, including the establishment of field hospitals and emergency trauma care in remote or hostile environments.&lt;ref name=&quot;ssbcrack2&quot;/&gt;

Medical officers in this regiment must combine advanced medical expertise with the physical and operational demands of an elite combat-support unit, functioning alongside airborne troops and managing crises under field conditions.&lt;ref name=&quot;ssbcrack2&quot;/&gt;

==স্বীকৃতি আৰু সন্মান==

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Year !! Recognition !! Details
|-
| 2023 || Paratrooper Badge &amp; [[Maroon Beret]] || Awarded on completion of airborne training at the Indian Army facility, Agra; first woman from Assam to qualify as a paratrooper&lt;ref name=&quot;ssbcrack1&quot;/&gt;
|-
| January 2025 || Promotion to [[Major (India)|Major]] || Promoted in the Indian Army Parachute Medical Regiment&lt;ref name=&quot;ssbcrack1&quot;/&gt;
|-
| August 2025 || ''[[Femina (magazine)|Femina India]]'' cover feature || Independence Day special edition: ''In the Line of Duty'' — honouring ten women officers of the Indian Army&lt;ref name=&quot;sentinel&quot;/&gt;
|}

Assam's Health and Family Welfare Minister [[Ashok Singhal]] publicly praised her achievement on social media: {{quote|Incredibly proud to see Major Dwipannita Kalita, a daughter of Dhekiajuli and the first female paratrooper from Assam, featured on the cover of Femina India, alongside Colonel Sofia Qureshi and 8 other valiant Veeranganas of the Indian Army.&lt;ref name=&quot;sentinel&quot;/&gt;}}

She appeared on the cover alongside, among others, [[Colonel]] [[Sofia Qureshi]].&lt;ref name=&quot;sentinel&quot;/&gt;

==উত্তৰাধিকাৰ==
Kalita's achievement has been cited as a significant milestone for women from [[Northeast India]] in the context of military service. Her career is noted for challenging intersecting stereotypes around gender, marital status, and age within the Indian Armed Forces — demonstrating that commissioned service, including in physically rigorous airborne roles, is not bounded by these conventional assumptions.&lt;ref name=&quot;rongili&quot;&gt;{{cite web |title=Breaking barriers, defying norms: The trailblazing journey of Major Dwipannita Kalita, Assam's first female paratrooper |url=https://rongilibarta.com/breaking-barriers-defying-norms-the-trailblazing-journey-of-major-dwipannita-kalita-assams-first-female-paratrooper-heramba-nath/ |publisher=Rongili Barta |year=2025 |access-date=19 May 2026}}&lt;/ref&gt;

Her achievement has been described as a message to aspirants from small towns and to every woman facing societal doubt. The [[Maroon Beret]] she earned has been described symbolically as not merely a personal honour, but a statement that extraordinary lives are built through discipline, risk, and the courage to begin a new chapter at any stage of life.&lt;ref name=&quot;rongili&quot;/&gt;

She has articulated her personal philosophy as: {{quote|You are not here to fit into the mould — you're here to break out of it.&lt;ref name=&quot;ssbcrackexams&quot;/&gt;}}

==ব্যক্তিগত জীৱন==
Kalita married Dr. Charang Mate, an officer in the [[Army Medical Corps (India)|Army Medical Corps]], in 2019. Outside her military duties, she maintains a disciplined fitness routine and pursues hobbies including gardening, cooking, and listening to jazz music. She keeps pet dogs, whom she has described as personal &quot;stressbusters&quot;.&lt;ref name=&quot;ssbcrack1&quot;/&gt;

==তথ্যসূত্ৰ==
{{Reflist}}

==বাহ্য়িক সংযোগ==
* [https://northeasttoday.in/northeast/major-dr-dwipannita-kalita-scripts-history-as-assams-first-woman-paratrooper/ Northeast Today profile]
* [https://www.sentinelassam.com/north-east-india-news/assam-news/assams-first-female-paratrooper-major-dwipannita-kalita-graces-the-cover-of-femina-india The Sentinel – Femina India cover feature]
* [https://rongilibarta.com/breaking-barriers-defying-norms-the-trailblazing-journey-of-major-dwipannita-kalita-assams-first-female-paratrooper-heramba-nath/ Rongili Barta feature]

{{DEFAULTSORT:Kalita, Dwipannita}}
[[Category:1989 births]]
[[Category:Living people]]
[[Category:People from Sonitpur district]]
[[Category:Indian Army officers]]
[[Category:Women in the Indian Armed Forces]]
[[Category:Indian military physicians]]
[[Category:Army Medical Corps (India) officers]]
[[Category:Indian women military personnel]]
[[Category:Paratroopers]]
[[Category:Alumni of Darrang College]]</text>
      <sha1>nq9ugbved1p7umzz3sprupj2p5d9q5h</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>607228</id>
      <parentid>607227</parentid>
      <timestamp>2026-05-19T06:43:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ishanjyotibora</username>
        <id>14131</id>
      </contributor>
      <comment>/* প্ৰাৰম্ভিক জীৱন আৰু শিক্ষা */</comment>
      <origin>607228</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13113" sha1="spseq2d943tywjdoqdxtrmb3jg83wur" xml:space="preserve">{{Infobox military person
| name                = দীপান্বিতা কলিতা&lt;br /&gt;Dwipannita Kalita
| birth_date          = {{birth year and age|1989}}
| birth_place         = [[ঢেকীয়াজুলি]], [[শোণিতপুৰ]], [[অসম]], ভাৰত
| death_date          =
| death_place         =
| image               =
| caption             =
| nickname            =
| allegiance          = {{flag|India}}
| branch              = [[ভাৰতীয় সেনা]]
| serviceyears        = ২০২০–বৰ্তমানলৈকে
| rank                = মেজৰ
| unit                = পেৰাচুট মেডিকেল ৰেজিমেণ্ট, সেনাবাহিনী মেডিকেল কৰ্পচ
| commands            =
| battles             =
| awards              = পেৰাট্ৰুপাৰ বেজ&lt;br/&gt;মেৰুণ বেৰট
| spouse              = ডা: চাৰং মেট (বি: ২০১৯)
| relations           =
| laterwork           =
| alma_mater          = [[দৰং মহাবিদ্যালয়]]&lt;br/&gt; এমবিবিএছ(ফিলিপিনছ)
| website             =
}}

'''দীপান্বিতা কলিতা''' ({{Lang-en|Dwipannita Kalita}}, জন্ম: প্ৰায় ১৯৮৯) হৈছে [[ভাৰতীয় সেনা]]ৰ এগৰাকী চিকিৎসা বিষয়া তথা [[অসম]] ৰাজ্যৰ প্ৰথমগৰাকী মহিলা পেৰাট্ৰুপাৰ। তেওঁ [[আগ্ৰা]]ত থকা ভাৰতীয় সেনাৰ ক্ষেত্ৰস্থলীত উৰণ প্ৰশিক্ষণ সম্পূৰ্ণ কৰি ২০২৩ চনত ৩৪ বছৰ বয়সত পেৰাট্ৰুপাৰ বেজ আৰু মেৰুণ বেৰেট লাভ কৰে। &lt;ref name=&quot;ssbcrack1&quot;&gt;{{cite web |title=Meet Major Dwipannita Kalita: The Army Doctor Who Became Assam's First Female Paratrooper |url=https://shop.ssbcrack.com/blogs/blog/meet-major-dwipannita-kalita-the-army-doctor-who-became-assam-s-first-female-paratrooper |publisher=SSBCrack |year=2025 |access-date=19 May 2026}}&lt;/ref&gt;

২০২৫ চনৰ জানুৱাৰী মাহত মেজৰ পদবীলৈ উন্নীত হোৱা কলিতা ২০২৫ চনৰ আগষ্ট মাহত ফেমিনা ইণ্ডিয়া আলোচনীৰ [[স্বাধীনতা দিৱস (ভাৰত)|স্বাধীনতা দিৱস]]ৰ বিশেষ সংস্কৰণৰ প্ৰচ্ছদত অন্তৰ্ভুক্ত হৈছিল, য’ত ভাৰতীয় সেনাৰ দহগৰাকী মহিলা বিষয়াক সন্মান জনোৱা হৈছিল৷ খণ্ডটোৰ থিম আছিল -ইন দ্য লাইন অৱ ডিউটি'।&lt;ref name=&quot;sentinel&quot;&gt;{{cite news |title=Assam's First Female Paratrooper, Major Dwipannita Kalita Graces The Cover of Femina India |url=https://www.sentinelassam.com/north-east-india-news/assam-news/assams-first-female-paratrooper-major-dwipannita-kalita-graces-the-cover-of-femina-india |newspaper=The Sentinel |date=7 August 2025 |access-date=19 May 2026}}&lt;/ref&gt;

==প্ৰাৰম্ভিক জীৱন আৰু শিক্ষা==
অসমৰ [[শোণিতপুৰ জিলা|শোণিতপুৰ]] জিলাৰ [[ঢেকীয়াজুলি]]ত দ্বীপন্নিতা কলিতাৰ জন্ম হৈছিল। তেওঁ গৃহ চহৰৰ দেৱেন্দ্ৰ গ্ৰীণ গ্ৰ'ভ ইংৰাজী বিদ্যালয়ত স্কুলীয়া শিক্ষা সম্পূৰ্ণ কৰে আৰু পৰৱৰ্তী সময়ত দ[[দৰং মহাবিদ্যালয়|ৰং কলেজ]]ৰ পৰা সুখ্যাতিৰে স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰে।&lt;ref name=&quot;netday&quot;&gt;{{cite news |title=Major Dr Dwipannita Kalita Scripts History as Assam's First Woman Paratrooper |url=https://northeasttoday.in/northeast/major-dr-dwipannita-kalita-scripts-history-as-assams-first-woman-paratrooper/ |newspaper=Northeast Today |date=18 May 2026 |access-date=19 May 2026}}&lt;/ref&gt;

[[ফিলিপাইন|ফিলিপাইনছ]]ত এম বি বি এছ ডিগ্ৰী সম্পূৰ্ণ কৰ বিদেশত উচ্চ শিক্ষা গ্ৰহণ কৰি তেওঁ এনে কৃতিত্ব অৰ্জন কৰা শোণিতপুৰ জিলাৰ প্ৰথমগৰাকী ছোৱালী হিচাপে পৰিগণিত হয়। ইয়াৰ ফলত তেওঁৰ সামৰিক কেৰিয়াৰ আৰম্ভ হোৱাৰ বহু আগতেই অঞ্চলটোৰ যুৱতীসকলৰ বাবে এগৰাকী প্ৰেৰণাদায়ী ব্যক্তিত্ব হিচাপে পৰিগণিত হৈছিল।&lt;ref name=&quot;ssbcrack2&quot;&gt;{{cite web |title=Major Dwipannita Kalita: Assam's Trailblazing Female Paratrooper and Military Doctor |url=https://shop.ssbcrack.com/blogs/blog/major-dwipannita-kalita-assams-trailblazing-female-paratrooper-and-military-doctor |publisher=SSBCrack |year=2025 |access-date=19 May 2026}}&lt;/ref&gt;

==কৰ্মজীৱন==

===অসামৰিক চিকিৎসা সেৱাত===
Following the completion of her MBBS and internship, Kalita returned to India and worked as a civilian doctor in [[New Delhi]], including at [[Deen Dayal Upadhyay Hospital, Delhi|Deen Dayal Hospital]]. She gained hands-on clinical experience in Emergency Medicine and [[Obstetrics and gynaecology|Obstetrics and Gynaecology]], departments known for high-pressure environments and critical case management. This civilian medical experience later served as a foundation for her military career, as battlefield and disaster conditions demand many of the same qualities required in emergency wards — speed, clarity, and composure under stress.&lt;ref name=&quot;ssbcrack3&quot;&gt;{{cite web |title=Meet Major Dwipannita Kalita: Assam's First Female Paratrooper Who Broke Every Barrier |url=https://www.ssbcrack.com/2026/05/meet-major-dwipannita-kalita-assams-first-female-paratrooper-who-broke-every-barrier.html |publisher=SSBCrack |year=2026 |access-date=19 May 2026}}&lt;/ref&gt;

===ভাৰতীয় সেনাবাহিনীত প্ৰৱেশ===
In 2019, Kalita married Dr. Charang Mate, an officer in the [[Army Medical Corps (India)|Army Medical Corps]].&lt;ref name=&quot;ssbcrack1&quot;/&gt; In 2020, following revised government norms that expanded eligibility criteria for women to join the Indian Armed Forces, Kalita competed against over 100 applicants nationwide and was selected for commissioning into the [[Army Medical Corps (India)|Army Medical Corps]] as a [[Captain (India)|Captain]] (Medical Officer). Her entry into active service as a married woman in her thirties was widely noted as a challenge to prevailing social assumptions regarding age, gender, and marital status in the military.&lt;ref name=&quot;ssbcrackexams&quot;&gt;{{cite web |title=Assam's Major Dr. Dwipannita Kalita Becomes First Female Paratrooper from the State |url=https://ssbcrackexams.com/assams-major-dr-dwipannita-kalita-becomes-first-female-paratrooper-from-the-state/ |publisher=SSBCrack Exams |year=2025 |access-date=19 May 2026}}&lt;/ref&gt;

===পেৰাট্ৰুপাৰ প্ৰশিক্ষণ আৰু অৰ্হতা===
In 2023, at the age of 34, Kalita volunteered for the paratrooper and airborne training programme conducted at the Indian Army's facility in [[Agra]]. The course is considered among the most physically and mentally demanding in the Indian Armed Forces.&lt;ref name=&quot;assamfront&quot;&gt;{{cite web |title=Major Dwipannita Kalita Leads Femina's Cover Honouring Women Warriors of the Indian Army |url=https://assamfront.com/assam/major-dwipannita-kalita-leads-feminas-cover-honouring-women-warriors-of-the-indian-army/60582/ |publisher=Assam Front |year=2025 |access-date=19 May 2026}}&lt;/ref&gt;

Upon successful completion, she was awarded the '''Paratrooper Badge''' and the '''[[Maroon Beret]]''' — symbols of elite airborne qualification — becoming the '''first woman from Assam to qualify as a paratrooper'''.&lt;ref name=&quot;ssbcrack1&quot;/&gt; She subsequently joined the [[Parachute Regiment (India)|Parachute Medical Regiment]], a specialised unit responsible for providing medical support in airborne and combat operations, including the establishment of field hospitals and emergency trauma care in remote or hostile environments.&lt;ref name=&quot;ssbcrack2&quot;/&gt;

Medical officers in this regiment must combine advanced medical expertise with the physical and operational demands of an elite combat-support unit, functioning alongside airborne troops and managing crises under field conditions.&lt;ref name=&quot;ssbcrack2&quot;/&gt;

==স্বীকৃতি আৰু সন্মান==

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Year !! Recognition !! Details
|-
| 2023 || Paratrooper Badge &amp; [[Maroon Beret]] || Awarded on completion of airborne training at the Indian Army facility, Agra; first woman from Assam to qualify as a paratrooper&lt;ref name=&quot;ssbcrack1&quot;/&gt;
|-
| January 2025 || Promotion to [[Major (India)|Major]] || Promoted in the Indian Army Parachute Medical Regiment&lt;ref name=&quot;ssbcrack1&quot;/&gt;
|-
| August 2025 || ''[[Femina (magazine)|Femina India]]'' cover feature || Independence Day special edition: ''In the Line of Duty'' — honouring ten women officers of the Indian Army&lt;ref name=&quot;sentinel&quot;/&gt;
|}

Assam's Health and Family Welfare Minister [[Ashok Singhal]] publicly praised her achievement on social media: {{quote|Incredibly proud to see Major Dwipannita Kalita, a daughter of Dhekiajuli and the first female paratrooper from Assam, featured on the cover of Femina India, alongside Colonel Sofia Qureshi and 8 other valiant Veeranganas of the Indian Army.&lt;ref name=&quot;sentinel&quot;/&gt;}}

She appeared on the cover alongside, among others, [[Colonel]] [[Sofia Qureshi]].&lt;ref name=&quot;sentinel&quot;/&gt;

==উত্তৰাধিকাৰ==
Kalita's achievement has been cited as a significant milestone for women from [[Northeast India]] in the context of military service. Her career is noted for challenging intersecting stereotypes around gender, marital status, and age within the Indian Armed Forces — demonstrating that commissioned service, including in physically rigorous airborne roles, is not bounded by these conventional assumptions.&lt;ref name=&quot;rongili&quot;&gt;{{cite web |title=Breaking barriers, defying norms: The trailblazing journey of Major Dwipannita Kalita, Assam's first female paratrooper |url=https://rongilibarta.com/breaking-barriers-defying-norms-the-trailblazing-journey-of-major-dwipannita-kalita-assams-first-female-paratrooper-heramba-nath/ |publisher=Rongili Barta |year=2025 |access-date=19 May 2026}}&lt;/ref&gt;

Her achievement has been described as a message to aspirants from small towns and to every woman facing societal doubt. The [[Maroon Beret]] she earned has been described symbolically as not merely a personal honour, but a statement that extraordinary lives are built through discipline, risk, and the courage to begin a new chapter at any stage of life.&lt;ref name=&quot;rongili&quot;/&gt;

She has articulated her personal philosophy as: {{quote|You are not here to fit into the mould — you're here to break out of it.&lt;ref name=&quot;ssbcrackexams&quot;/&gt;}}

==ব্যক্তিগত জীৱন==
Kalita married Dr. Charang Mate, an officer in the [[Army Medical Corps (India)|Army Medical Corps]], in 2019. Outside her military duties, she maintains a disciplined fitness routine and pursues hobbies including gardening, cooking, and listening to jazz music. She keeps pet dogs, whom she has described as personal &quot;stressbusters&quot;.&lt;ref name=&quot;ssbcrack1&quot;/&gt;

==তথ্যসূত্ৰ==
{{Reflist}}

==বাহ্য়িক সংযোগ==
* [https://northeasttoday.in/northeast/major-dr-dwipannita-kalita-scripts-history-as-assams-first-woman-paratrooper/ Northeast Today profile]
* [https://www.sentinelassam.com/north-east-india-news/assam-news/assams-first-female-paratrooper-major-dwipannita-kalita-graces-the-cover-of-femina-india The Sentinel – Femina India cover feature]
* [https://rongilibarta.com/breaking-barriers-defying-norms-the-trailblazing-journey-of-major-dwipannita-kalita-assams-first-female-paratrooper-heramba-nath/ Rongili Barta feature]

{{DEFAULTSORT:Kalita, Dwipannita}}
[[Category:1989 births]]
[[Category:Living people]]
[[Category:People from Sonitpur district]]
[[Category:Indian Army officers]]
[[Category:Women in the Indian Armed Forces]]
[[Category:Indian military physicians]]
[[Category:Army Medical Corps (India) officers]]
[[Category:Indian women military personnel]]
[[Category:Paratroopers]]
[[Category:Alumni of Darrang College]]</text>
      <sha1>spseq2d943tywjdoqdxtrmb3jg83wur</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>607229</id>
      <parentid>607228</parentid>
      <timestamp>2026-05-19T06:47:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ishanjyotibora</username>
        <id>14131</id>
      </contributor>
      <comment>/* অসামৰিক চিকিৎসা সেৱাত */</comment>
      <origin>607229</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14893" sha1="fjrfymezjvcfbpg7sb84giewkoryrhj" xml:space="preserve">{{Infobox military person
| name                = দীপান্বিতা কলিতা&lt;br /&gt;Dwipannita Kalita
| birth_date          = {{birth year and age|1989}}
| birth_place         = [[ঢেকীয়াজুলি]], [[শোণিতপুৰ]], [[অসম]], ভাৰত
| death_date          =
| death_place         =
| image               =
| caption             =
| nickname            =
| allegiance          = {{flag|India}}
| branch              = [[ভাৰতীয় সেনা]]
| serviceyears        = ২০২০–বৰ্তমানলৈকে
| rank                = মেজৰ
| unit                = পেৰাচুট মেডিকেল ৰেজিমেণ্ট, সেনাবাহিনী মেডিকেল কৰ্পচ
| commands            =
| battles             =
| awards              = পেৰাট্ৰুপাৰ বেজ&lt;br/&gt;মেৰুণ বেৰট
| spouse              = ডা: চাৰং মেট (বি: ২০১৯)
| relations           =
| laterwork           =
| alma_mater          = [[দৰং মহাবিদ্যালয়]]&lt;br/&gt; এমবিবিএছ(ফিলিপিনছ)
| website             =
}}

'''দীপান্বিতা কলিতা''' ({{Lang-en|Dwipannita Kalita}}, জন্ম: প্ৰায় ১৯৮৯) হৈছে [[ভাৰতীয় সেনা]]ৰ এগৰাকী চিকিৎসা বিষয়া তথা [[অসম]] ৰাজ্যৰ প্ৰথমগৰাকী মহিলা পেৰাট্ৰুপাৰ। তেওঁ [[আগ্ৰা]]ত থকা ভাৰতীয় সেনাৰ ক্ষেত্ৰস্থলীত উৰণ প্ৰশিক্ষণ সম্পূৰ্ণ কৰি ২০২৩ চনত ৩৪ বছৰ বয়সত পেৰাট্ৰুপাৰ বেজ আৰু মেৰুণ বেৰেট লাভ কৰে। &lt;ref name=&quot;ssbcrack1&quot;&gt;{{cite web |title=Meet Major Dwipannita Kalita: The Army Doctor Who Became Assam's First Female Paratrooper |url=https://shop.ssbcrack.com/blogs/blog/meet-major-dwipannita-kalita-the-army-doctor-who-became-assam-s-first-female-paratrooper |publisher=SSBCrack |year=2025 |access-date=19 May 2026}}&lt;/ref&gt;

২০২৫ চনৰ জানুৱাৰী মাহত মেজৰ পদবীলৈ উন্নীত হোৱা কলিতা ২০২৫ চনৰ আগষ্ট মাহত ফেমিনা ইণ্ডিয়া আলোচনীৰ [[স্বাধীনতা দিৱস (ভাৰত)|স্বাধীনতা দিৱস]]ৰ বিশেষ সংস্কৰণৰ প্ৰচ্ছদত অন্তৰ্ভুক্ত হৈছিল, য’ত ভাৰতীয় সেনাৰ দহগৰাকী মহিলা বিষয়াক সন্মান জনোৱা হৈছিল৷ খণ্ডটোৰ থিম আছিল -ইন দ্য লাইন অৱ ডিউটি'।&lt;ref name=&quot;sentinel&quot;&gt;{{cite news |title=Assam's First Female Paratrooper, Major Dwipannita Kalita Graces The Cover of Femina India |url=https://www.sentinelassam.com/north-east-india-news/assam-news/assams-first-female-paratrooper-major-dwipannita-kalita-graces-the-cover-of-femina-india |newspaper=The Sentinel |date=7 August 2025 |access-date=19 May 2026}}&lt;/ref&gt;

==প্ৰাৰম্ভিক জীৱন আৰু শিক্ষা==
অসমৰ [[শোণিতপুৰ জিলা|শোণিতপুৰ]] জিলাৰ [[ঢেকীয়াজুলি]]ত দ্বীপন্নিতা কলিতাৰ জন্ম হৈছিল। তেওঁ গৃহ চহৰৰ দেৱেন্দ্ৰ গ্ৰীণ গ্ৰ'ভ ইংৰাজী বিদ্যালয়ত স্কুলীয়া শিক্ষা সম্পূৰ্ণ কৰে আৰু পৰৱৰ্তী সময়ত দ[[দৰং মহাবিদ্যালয়|ৰং কলেজ]]ৰ পৰা সুখ্যাতিৰে স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰে।&lt;ref name=&quot;netday&quot;&gt;{{cite news |title=Major Dr Dwipannita Kalita Scripts History as Assam's First Woman Paratrooper |url=https://northeasttoday.in/northeast/major-dr-dwipannita-kalita-scripts-history-as-assams-first-woman-paratrooper/ |newspaper=Northeast Today |date=18 May 2026 |access-date=19 May 2026}}&lt;/ref&gt;

[[ফিলিপাইন|ফিলিপাইনছ]]ত এম বি বি এছ ডিগ্ৰী সম্পূৰ্ণ কৰ বিদেশত উচ্চ শিক্ষা গ্ৰহণ কৰি তেওঁ এনে কৃতিত্ব অৰ্জন কৰা শোণিতপুৰ জিলাৰ প্ৰথমগৰাকী ছোৱালী হিচাপে পৰিগণিত হয়। ইয়াৰ ফলত তেওঁৰ সামৰিক কেৰিয়াৰ আৰম্ভ হোৱাৰ বহু আগতেই অঞ্চলটোৰ যুৱতীসকলৰ বাবে এগৰাকী প্ৰেৰণাদায়ী ব্যক্তিত্ব হিচাপে পৰিগণিত হৈছিল।&lt;ref name=&quot;ssbcrack2&quot;&gt;{{cite web |title=Major Dwipannita Kalita: Assam's Trailblazing Female Paratrooper and Military Doctor |url=https://shop.ssbcrack.com/blogs/blog/major-dwipannita-kalita-assams-trailblazing-female-paratrooper-and-military-doctor |publisher=SSBCrack |year=2025 |access-date=19 May 2026}}&lt;/ref&gt;

==কৰ্মজীৱন==

===অসামৰিক চিকিৎসা সেৱাত===
এম বি বি এছ আৰু ইন্টাৰশ্বিপ সম্পূৰ্ণ কৰাৰ পিছত কলিতা ভাৰতলৈ উভতি আহি দীন দয়াল হাস্পতালকে ধৰি [[নতুন দিল্লী]]ত অসামৰিক চিকিৎসক হিচাপে কাম কৰে। উচ্চ চাপৰ পৰিৱেশ আৰু জটিল গোচৰ ব্যৱস্থাপনাৰ বাবে পৰিচিত বিভাগ জৰুৰীকালীন চিকিৎসা আৰু [[প্ৰসূতি]] আৰু [[স্ত্ৰীৰোগ বিজ্ঞান|স্ত্ৰীৰোগ]] বিজ্ঞানত তেওঁ হাতে কামে ক্লিনিকেল অভিজ্ঞতা লাভ কৰে। এই অসামৰিক চিকিৎসা অভিজ্ঞতাই পিছলৈ তেওঁৰ সামৰিক কেৰিয়াৰৰ ভেটি হিচাপে কাম কৰিছিল৷&lt;ref name=&quot;ssbcrack3&quot;&gt;{{cite web |title=Meet Major Dwipannita Kalita: Assam's First Female Paratrooper Who Broke Every Barrier |url=https://www.ssbcrack.com/2026/05/meet-major-dwipannita-kalita-assams-first-female-paratrooper-who-broke-every-barrier.html |publisher=SSBCrack |year=2026 |access-date=19 May 2026}}&lt;/ref&gt;

===ভাৰতীয় সেনাবাহিনীত প্ৰৱেশ===
২০১৯ চনত কলিতাই সেনা চিকিৎসা কৰ্পছৰ এজন বিষয়া ডাঃ চৰং মেটেৰ সৈতে বিবাহপাশত আবদ্ধ হয়।&lt;ref name=&quot;ssbcrack1&quot;/&gt; ২০২০ চনত ভাৰতীয় সশস্ত্ৰ বাহিনীত মহিলাসকলৰ বাবে যোগ্যতাৰ মাপকাঠী সম্প্ৰসাৰণ কৰা সংশোধিত চৰকাৰী নীতি-নিয়মৰ পিছত কলিতাই দেশজুৰি ১০০ জনতকৈ অধিক আবেদনকাৰীৰ বিৰুদ্ধে প্ৰতিযোগিতাত অৱতীৰ্ণ হৈছিল আৰু সেনা চিকিৎসা কৰ্পছত কেপ্তেইন (চিকিৎসা বিষয়া) হিচাপে কমিচনৰ বাবে নিৰ্বাচিত হৈছিল। ত্ৰিশ-অনুৰ্ধ বিবাহিতা মহিলা হিচাপে তেওঁৰ সক্ৰিয় সেৱাত প্ৰৱেশ কৰাৰ সফলতাই সামৰিক বাহিনীত বয়স, লিংগ আৰু বৈবাহিক অৱস্থাৰ সম্পৰ্কে প্ৰচলিত সামাজিক ধাৰণাসমূহৰ বিপৰীত এক নিদৰ্শন হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;ssbcrackexams&quot;&gt;{{cite web |title=Assam's Major Dr. Dwipannita Kalita Becomes First Female Paratrooper from the State |url=https://ssbcrackexams.com/assams-major-dr-dwipannita-kalita-becomes-first-female-paratrooper-from-the-state/ |publisher=SSBCrack Exams |year=2025 |access-date=19 May 2026}}&lt;/ref&gt;

===পেৰাট্ৰুপাৰ প্ৰশিক্ষণ আৰু অৰ্হতা===
২০২৩ চনত ৩৪ বছৰ বয়সত কলিতাই আগ্ৰাৰ ভাৰতীয় সেনাৰ সুবিধাত অনুষ্ঠিত পেৰাট্ৰুপাৰ আৰু এয়াৰবৰ্ণ প্ৰশিক্ষণ কাৰ্যসূচীত স্বেচ্ছাসেৱী হিচাপে কাম কৰিছিল। ভাৰতীয় সশস্ত্ৰ বাহিনীত শাৰীৰিক আৰু মানসিকভাৱে আটাইতকৈ চাহিদাপূৰ্ণ পাঠ্যক্ৰমৰ ভিতৰত এই পাঠ্যক্ৰম বিবেচিত হৈছে।&lt;ref name=&quot;assamfront&quot;&gt;{{cite web |title=Major Dwipannita Kalita Leads Femina's Cover Honouring Women Warriors of the Indian Army |url=https://assamfront.com/assam/major-dwipannita-kalita-leads-feminas-cover-honouring-women-warriors-of-the-indian-army/60582/ |publisher=Assam Front |year=2025 |access-date=19 May 2026}}&lt;/ref&gt;

Upon successful completion, she was awarded the '''Paratrooper Badge''' and the '''[[Maroon Beret]]''' — symbols of elite airborne qualification — becoming the '''first woman from Assam to qualify as a paratrooper'''.&lt;ref name=&quot;ssbcrack1&quot;/&gt; She subsequently joined the [[Parachute Regiment (India)|Parachute Medical Regiment]], a specialised unit responsible for providing medical support in airborne and combat operations, including the establishment of field hospitals and emergency trauma care in remote or hostile environments.&lt;ref name=&quot;ssbcrack2&quot;/&gt;

Medical officers in this regiment must combine advanced medical expertise with the physical and operational demands of an elite combat-support unit, functioning alongside airborne troops and managing crises under field conditions.&lt;ref name=&quot;ssbcrack2&quot;/&gt;

==স্বীকৃতি আৰু সন্মান==

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Year !! Recognition !! Details
|-
| 2023 || Paratrooper Badge &amp; [[Maroon Beret]] || Awarded on completion of airborne training at the Indian Army facility, Agra; first woman from Assam to qualify as a paratrooper&lt;ref name=&quot;ssbcrack1&quot;/&gt;
|-
| January 2025 || Promotion to [[Major (India)|Major]] || Promoted in the Indian Army Parachute Medical Regiment&lt;ref name=&quot;ssbcrack1&quot;/&gt;
|-
| August 2025 || ''[[Femina (magazine)|Femina India]]'' cover feature || Independence Day special edition: ''In the Line of Duty'' — honouring ten women officers of the Indian Army&lt;ref name=&quot;sentinel&quot;/&gt;
|}

Assam's Health and Family Welfare Minister [[Ashok Singhal]] publicly praised her achievement on social media: {{quote|Incredibly proud to see Major Dwipannita Kalita, a daughter of Dhekiajuli and the first female paratrooper from Assam, featured on the cover of Femina India, alongside Colonel Sofia Qureshi and 8 other valiant Veeranganas of the Indian Army.&lt;ref name=&quot;sentinel&quot;/&gt;}}

She appeared on the cover alongside, among others, [[Colonel]] [[Sofia Qureshi]].&lt;ref name=&quot;sentinel&quot;/&gt;

==উত্তৰাধিকাৰ==
Kalita's achievement has been cited as a significant milestone for women from [[Northeast India]] in the context of military service. Her career is noted for challenging intersecting stereotypes around gender, marital status, and age within the Indian Armed Forces — demonstrating that commissioned service, including in physically rigorous airborne roles, is not bounded by these conventional assumptions.&lt;ref name=&quot;rongili&quot;&gt;{{cite web |title=Breaking barriers, defying norms: The trailblazing journey of Major Dwipannita Kalita, Assam's first female paratrooper |url=https://rongilibarta.com/breaking-barriers-defying-norms-the-trailblazing-journey-of-major-dwipannita-kalita-assams-first-female-paratrooper-heramba-nath/ |publisher=Rongili Barta |year=2025 |access-date=19 May 2026}}&lt;/ref&gt;

Her achievement has been described as a message to aspirants from small towns and to every woman facing societal doubt. The [[Maroon Beret]] she earned has been described symbolically as not merely a personal honour, but a statement that extraordinary lives are built through discipline, risk, and the courage to begin a new chapter at any stage of life.&lt;ref name=&quot;rongili&quot;/&gt;

She has articulated her personal philosophy as: {{quote|You are not here to fit into the mould — you're here to break out of it.&lt;ref name=&quot;ssbcrackexams&quot;/&gt;}}

==ব্যক্তিগত জীৱন==
Kalita married Dr. Charang Mate, an officer in the [[Army Medical Corps (India)|Army Medical Corps]], in 2019. Outside her military duties, she maintains a disciplined fitness routine and pursues hobbies including gardening, cooking, and listening to jazz music. She keeps pet dogs, whom she has described as personal &quot;stressbusters&quot;.&lt;ref name=&quot;ssbcrack1&quot;/&gt;

==তথ্যসূত্ৰ==
{{Reflist}}

==বাহ্য়িক সংযোগ==
* [https://northeasttoday.in/northeast/major-dr-dwipannita-kalita-scripts-history-as-assams-first-woman-paratrooper/ Northeast Today profile]
* [https://www.sentinelassam.com/north-east-india-news/assam-news/assams-first-female-paratrooper-major-dwipannita-kalita-graces-the-cover-of-femina-india The Sentinel – Femina India cover feature]
* [https://rongilibarta.com/breaking-barriers-defying-norms-the-trailblazing-journey-of-major-dwipannita-kalita-assams-first-female-paratrooper-heramba-nath/ Rongili Barta feature]

{{DEFAULTSORT:Kalita, Dwipannita}}
[[Category:1989 births]]
[[Category:Living people]]
[[Category:People from Sonitpur district]]
[[Category:Indian Army officers]]
[[Category:Women in the Indian Armed Forces]]
[[Category:Indian military physicians]]
[[Category:Army Medical Corps (India) officers]]
[[Category:Indian women military personnel]]
[[Category:Paratroopers]]
[[Category:Alumni of Darrang College]]</text>
      <sha1>fjrfymezjvcfbpg7sb84giewkoryrhj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>607230</id>
      <parentid>607229</parentid>
      <timestamp>2026-05-19T06:55:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ishanjyotibora</username>
        <id>14131</id>
      </contributor>
      <comment>/* পেৰাট্ৰুপাৰ প্ৰশিক্ষণ আৰু অৰ্হতা */</comment>
      <origin>607230</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15886" sha1="pnxwe0w3ovgxklnmjbk4obc63hlol1m" xml:space="preserve">{{Infobox military person
| name                = দীপান্বিতা কলিতা&lt;br /&gt;Dwipannita Kalita
| birth_date          = {{birth year and age|1989}}
| birth_place         = [[ঢেকীয়াজুলি]], [[শোণিতপুৰ]], [[অসম]], ভাৰত
| death_date          =
| death_place         =
| image               =
| caption             =
| nickname            =
| allegiance          = {{flag|India}}
| branch              = [[ভাৰতীয় সেনা]]
| serviceyears        = ২০২০–বৰ্তমানলৈকে
| rank                = মেজৰ
| unit                = পেৰাচুট মেডিকেল ৰেজিমেণ্ট, সেনাবাহিনী মেডিকেল কৰ্পচ
| commands            =
| battles             =
| awards              = পেৰাট্ৰুপাৰ বেজ&lt;br/&gt;মেৰুণ বেৰট
| spouse              = ডা: চাৰং মেট (বি: ২০১৯)
| relations           =
| laterwork           =
| alma_mater          = [[দৰং মহাবিদ্যালয়]]&lt;br/&gt; এমবিবিএছ(ফিলিপিনছ)
| website             =
}}

'''দীপান্বিতা কলিতা''' ({{Lang-en|Dwipannita Kalita}}, জন্ম: প্ৰায় ১৯৮৯) হৈছে [[ভাৰতীয় সেনা]]ৰ এগৰাকী চিকিৎসা বিষয়া তথা [[অসম]] ৰাজ্যৰ প্ৰথমগৰাকী মহিলা পেৰাট্ৰুপাৰ। তেওঁ [[আগ্ৰা]]ত থকা ভাৰতীয় সেনাৰ ক্ষেত্ৰস্থলীত উৰণ প্ৰশিক্ষণ সম্পূৰ্ণ কৰি ২০২৩ চনত ৩৪ বছৰ বয়সত পেৰাট্ৰুপাৰ বেজ আৰু মেৰুণ বেৰেট লাভ কৰে। &lt;ref name=&quot;ssbcrack1&quot;&gt;{{cite web |title=Meet Major Dwipannita Kalita: The Army Doctor Who Became Assam's First Female Paratrooper |url=https://shop.ssbcrack.com/blogs/blog/meet-major-dwipannita-kalita-the-army-doctor-who-became-assam-s-first-female-paratrooper |publisher=SSBCrack |year=2025 |access-date=19 May 2026}}&lt;/ref&gt;

২০২৫ চনৰ জানুৱাৰী মাহত মেজৰ পদবীলৈ উন্নীত হোৱা কলিতা ২০২৫ চনৰ আগষ্ট মাহত ফেমিনা ইণ্ডিয়া আলোচনীৰ [[স্বাধীনতা দিৱস (ভাৰত)|স্বাধীনতা দিৱস]]ৰ বিশেষ সংস্কৰণৰ প্ৰচ্ছদত অন্তৰ্ভুক্ত হৈছিল, য’ত ভাৰতীয় সেনাৰ দহগৰাকী মহিলা বিষয়াক সন্মান জনোৱা হৈছিল৷ খণ্ডটোৰ থিম আছিল -ইন দ্য লাইন অৱ ডিউটি'।&lt;ref name=&quot;sentinel&quot;&gt;{{cite news |title=Assam's First Female Paratrooper, Major Dwipannita Kalita Graces The Cover of Femina India |url=https://www.sentinelassam.com/north-east-india-news/assam-news/assams-first-female-paratrooper-major-dwipannita-kalita-graces-the-cover-of-femina-india |newspaper=The Sentinel |date=7 August 2025 |access-date=19 May 2026}}&lt;/ref&gt;

==প্ৰাৰম্ভিক জীৱন আৰু শিক্ষা==
অসমৰ [[শোণিতপুৰ জিলা|শোণিতপুৰ]] জিলাৰ [[ঢেকীয়াজুলি]]ত দ্বীপন্নিতা কলিতাৰ জন্ম হৈছিল। তেওঁ গৃহ চহৰৰ দেৱেন্দ্ৰ গ্ৰীণ গ্ৰ'ভ ইংৰাজী বিদ্যালয়ত স্কুলীয়া শিক্ষা সম্পূৰ্ণ কৰে আৰু পৰৱৰ্তী সময়ত দ[[দৰং মহাবিদ্যালয়|ৰং কলেজ]]ৰ পৰা সুখ্যাতিৰে স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰে।&lt;ref name=&quot;netday&quot;&gt;{{cite news |title=Major Dr Dwipannita Kalita Scripts History as Assam's First Woman Paratrooper |url=https://northeasttoday.in/northeast/major-dr-dwipannita-kalita-scripts-history-as-assams-first-woman-paratrooper/ |newspaper=Northeast Today |date=18 May 2026 |access-date=19 May 2026}}&lt;/ref&gt;

[[ফিলিপাইন|ফিলিপাইনছ]]ত এম বি বি এছ ডিগ্ৰী সম্পূৰ্ণ কৰ বিদেশত উচ্চ শিক্ষা গ্ৰহণ কৰি তেওঁ এনে কৃতিত্ব অৰ্জন কৰা শোণিতপুৰ জিলাৰ প্ৰথমগৰাকী ছোৱালী হিচাপে পৰিগণিত হয়। ইয়াৰ ফলত তেওঁৰ সামৰিক কেৰিয়াৰ আৰম্ভ হোৱাৰ বহু আগতেই অঞ্চলটোৰ যুৱতীসকলৰ বাবে এগৰাকী প্ৰেৰণাদায়ী ব্যক্তিত্ব হিচাপে পৰিগণিত হৈছিল।&lt;ref name=&quot;ssbcrack2&quot;&gt;{{cite web |title=Major Dwipannita Kalita: Assam's Trailblazing Female Paratrooper and Military Doctor |url=https://shop.ssbcrack.com/blogs/blog/major-dwipannita-kalita-assams-trailblazing-female-paratrooper-and-military-doctor |publisher=SSBCrack |year=2025 |access-date=19 May 2026}}&lt;/ref&gt;

==কৰ্মজীৱন==

===অসামৰিক চিকিৎসা সেৱাত===
এম বি বি এছ আৰু ইন্টাৰশ্বিপ সম্পূৰ্ণ কৰাৰ পিছত কলিতা ভাৰতলৈ উভতি আহি দীন দয়াল হাস্পতালকে ধৰি [[নতুন দিল্লী]]ত অসামৰিক চিকিৎসক হিচাপে কাম কৰে। উচ্চ চাপৰ পৰিৱেশ আৰু জটিল গোচৰ ব্যৱস্থাপনাৰ বাবে পৰিচিত বিভাগ জৰুৰীকালীন চিকিৎসা আৰু [[প্ৰসূতি]] আৰু [[স্ত্ৰীৰোগ বিজ্ঞান|স্ত্ৰীৰোগ]] বিজ্ঞানত তেওঁ হাতে কামে ক্লিনিকেল অভিজ্ঞতা লাভ কৰে। এই অসামৰিক চিকিৎসা অভিজ্ঞতাই পিছলৈ তেওঁৰ সামৰিক কেৰিয়াৰৰ ভেটি হিচাপে কাম কৰিছিল৷&lt;ref name=&quot;ssbcrack3&quot;&gt;{{cite web |title=Meet Major Dwipannita Kalita: Assam's First Female Paratrooper Who Broke Every Barrier |url=https://www.ssbcrack.com/2026/05/meet-major-dwipannita-kalita-assams-first-female-paratrooper-who-broke-every-barrier.html |publisher=SSBCrack |year=2026 |access-date=19 May 2026}}&lt;/ref&gt;

===ভাৰতীয় সেনাবাহিনীত প্ৰৱেশ===
২০১৯ চনত কলিতাই সেনা চিকিৎসা কৰ্পছৰ এজন বিষয়া ডাঃ চৰং মেটেৰ সৈতে বিবাহপাশত আবদ্ধ হয়।&lt;ref name=&quot;ssbcrack1&quot;/&gt; ২০২০ চনত ভাৰতীয় সশস্ত্ৰ বাহিনীত মহিলাসকলৰ বাবে যোগ্যতাৰ মাপকাঠী সম্প্ৰসাৰণ কৰা সংশোধিত চৰকাৰী নীতি-নিয়মৰ পিছত কলিতাই দেশজুৰি ১০০ জনতকৈ অধিক আবেদনকাৰীৰ বিৰুদ্ধে প্ৰতিযোগিতাত অৱতীৰ্ণ হৈছিল আৰু সেনা চিকিৎসা কৰ্পছত কেপ্তেইন (চিকিৎসা বিষয়া) হিচাপে কমিচনৰ বাবে নিৰ্বাচিত হৈছিল। ত্ৰিশ-অনুৰ্ধ বিবাহিতা মহিলা হিচাপে তেওঁৰ সক্ৰিয় সেৱাত প্ৰৱেশ কৰাৰ সফলতাই সামৰিক বাহিনীত বয়স, লিংগ আৰু বৈবাহিক অৱস্থাৰ সম্পৰ্কে প্ৰচলিত সামাজিক ধাৰণাসমূহৰ বিপৰীত এক নিদৰ্শন হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;ssbcrackexams&quot;&gt;{{cite web |title=Assam's Major Dr. Dwipannita Kalita Becomes First Female Paratrooper from the State |url=https://ssbcrackexams.com/assams-major-dr-dwipannita-kalita-becomes-first-female-paratrooper-from-the-state/ |publisher=SSBCrack Exams |year=2025 |access-date=19 May 2026}}&lt;/ref&gt;

===পেৰাট্ৰুপাৰ প্ৰশিক্ষণ আৰু অৰ্হতা===
২০২৩ চনত ৩৪ বছৰ বয়সত কলিতাই আগ্ৰাৰ ভাৰতীয় সেনাৰ সুবিধাত অনুষ্ঠিত পেৰাট্ৰুপাৰ আৰু এয়াৰবৰ্ণ প্ৰশিক্ষণ কাৰ্যসূচীত স্বেচ্ছাসেৱী হিচাপে কাম কৰিছিল। ভাৰতীয় সশস্ত্ৰ বাহিনীত শাৰীৰিক আৰু মানসিকভাৱে আটাইতকৈ চাহিদাপূৰ্ণ পাঠ্যক্ৰমৰ ভিতৰত এই পাঠ্যক্ৰম বিবেচিত হৈছে।&lt;ref name=&quot;assamfront&quot;&gt;{{cite web |title=Major Dwipannita Kalita Leads Femina's Cover Honouring Women Warriors of the Indian Army |url=https://assamfront.com/assam/major-dwipannita-kalita-leads-feminas-cover-honouring-women-warriors-of-the-indian-army/60582/ |publisher=Assam Front |year=2025 |access-date=19 May 2026}}&lt;/ref&gt;

সফলতাৰে কাম সম্পূৰ্ণ কৰাৰ পিছত দীপান্বিতা কলিতাই পেৰাট্ৰুপাৰ বেজ আৰু মেৰুণ বেৰেট (এলিট এয়াৰবৰ্ণ অৰ্হতাৰ প্ৰতীক) লাভ কৰি অসমৰ পৰা প্ৰথমগৰাকী পেৰাট্ৰুপাৰ হোৱাৰ যোগ্যতা অৰ্জন কৰে।&lt;ref name=&quot;ssbcrack1&quot;/&gt; তাৰ পিছত তেওঁ পেৰাচুট মেডিকেল ৰেজিমেণ্টত যোগদান কৰে, যিটো বিশেষ ইউনিটে আকাশ আৰু যুদ্ধ অভিযানত চিকিৎসা সহায় আগবঢ়োৱাৰ বাবে দায়বদ্ধ, য'ত ক্ষেত্ৰ চিকিৎসালয় স্থাপন আৰু দূৰৱৰ্তী বা শত্ৰুতাপূৰ্ণ পৰিৱেশত জৰুৰীকালীন আঘাতৰ যত্ন লোৱা আদিও অন্তৰ্ভুক্ত৷&lt;ref name=&quot;ssbcrack2&quot;/&gt;

এই ৰেজিমেণ্টৰ চিকিৎসা বিষয়াসকলে উন্নত চিকিৎসা বিশেষজ্ঞৰ সৈতে অভিজাত যুদ্ধ-সহায়ক ইউনিটৰ শাৰীৰিক আৰু কাৰ্য্যকৰী দাবীৰ সংমিশ্ৰণ ঘটাব লাগিব, আকাশী সৈন্যৰ সৈতে কাম কৰিব লাগিব আৰু ক্ষেত্ৰৰ পৰিস্থিতিত সংকট পৰিচালনা কৰিব লাগিব।&lt;ref name=&quot;ssbcrack2&quot;/&gt;

==স্বীকৃতি আৰু সন্মান==

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Year !! Recognition !! Details
|-
| 2023 || Paratrooper Badge &amp; [[Maroon Beret]] || Awarded on completion of airborne training at the Indian Army facility, Agra; first woman from Assam to qualify as a paratrooper&lt;ref name=&quot;ssbcrack1&quot;/&gt;
|-
| January 2025 || Promotion to [[Major (India)|Major]] || Promoted in the Indian Army Parachute Medical Regiment&lt;ref name=&quot;ssbcrack1&quot;/&gt;
|-
| August 2025 || ''[[Femina (magazine)|Femina India]]'' cover feature || Independence Day special edition: ''In the Line of Duty'' — honouring ten women officers of the Indian Army&lt;ref name=&quot;sentinel&quot;/&gt;
|}

Assam's Health and Family Welfare Minister [[Ashok Singhal]] publicly praised her achievement on social media: {{quote|Incredibly proud to see Major Dwipannita Kalita, a daughter of Dhekiajuli and the first female paratrooper from Assam, featured on the cover of Femina India, alongside Colonel Sofia Qureshi and 8 other valiant Veeranganas of the Indian Army.&lt;ref name=&quot;sentinel&quot;/&gt;}}

She appeared on the cover alongside, among others, [[Colonel]] [[Sofia Qureshi]].&lt;ref name=&quot;sentinel&quot;/&gt;

==উত্তৰাধিকাৰ==
Kalita's achievement has been cited as a significant milestone for women from [[Northeast India]] in the context of military service. Her career is noted for challenging intersecting stereotypes around gender, marital status, and age within the Indian Armed Forces — demonstrating that commissioned service, including in physically rigorous airborne roles, is not bounded by these conventional assumptions.&lt;ref name=&quot;rongili&quot;&gt;{{cite web |title=Breaking barriers, defying norms: The trailblazing journey of Major Dwipannita Kalita, Assam's first female paratrooper |url=https://rongilibarta.com/breaking-barriers-defying-norms-the-trailblazing-journey-of-major-dwipannita-kalita-assams-first-female-paratrooper-heramba-nath/ |publisher=Rongili Barta |year=2025 |access-date=19 May 2026}}&lt;/ref&gt;

Her achievement has been described as a message to aspirants from small towns and to every woman facing societal doubt. The [[Maroon Beret]] she earned has been described symbolically as not merely a personal honour, but a statement that extraordinary lives are built through discipline, risk, and the courage to begin a new chapter at any stage of life.&lt;ref name=&quot;rongili&quot;/&gt;

She has articulated her personal philosophy as: {{quote|You are not here to fit into the mould — you're here to break out of it.&lt;ref name=&quot;ssbcrackexams&quot;/&gt;}}

==ব্যক্তিগত জীৱন==
Kalita married Dr. Charang Mate, an officer in the [[Army Medical Corps (India)|Army Medical Corps]], in 2019. Outside her military duties, she maintains a disciplined fitness routine and pursues hobbies including gardening, cooking, and listening to jazz music. She keeps pet dogs, whom she has described as personal &quot;stressbusters&quot;.&lt;ref name=&quot;ssbcrack1&quot;/&gt;

==তথ্যসূত্ৰ==
{{Reflist}}

==বাহ্য়িক সংযোগ==
* [https://northeasttoday.in/northeast/major-dr-dwipannita-kalita-scripts-history-as-assams-first-woman-paratrooper/ Northeast Today profile]
* [https://www.sentinelassam.com/north-east-india-news/assam-news/assams-first-female-paratrooper-major-dwipannita-kalita-graces-the-cover-of-femina-india The Sentinel – Femina India cover feature]
* [https://rongilibarta.com/breaking-barriers-defying-norms-the-trailblazing-journey-of-major-dwipannita-kalita-assams-first-female-paratrooper-heramba-nath/ Rongili Barta feature]

{{DEFAULTSORT:Kalita, Dwipannita}}
[[Category:1989 births]]
[[Category:Living people]]
[[Category:People from Sonitpur district]]
[[Category:Indian Army officers]]
[[Category:Women in the Indian Armed Forces]]
[[Category:Indian military physicians]]
[[Category:Army Medical Corps (India) officers]]
[[Category:Indian women military personnel]]
[[Category:Paratroopers]]
[[Category:Alumni of Darrang College]]</text>
      <sha1>pnxwe0w3ovgxklnmjbk4obc63hlol1m</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>607231</id>
      <parentid>607230</parentid>
      <timestamp>2026-05-19T06:57:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ishanjyotibora</username>
        <id>14131</id>
      </contributor>
      <comment>/* স্বীকৃতি আৰু সন্মান */</comment>
      <origin>607231</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15969" sha1="6gxdcfxaf612antdxb7gzasjv77bfpm" xml:space="preserve">{{Infobox military person
| name                = দীপান্বিতা কলিতা&lt;br /&gt;Dwipannita Kalita
| birth_date          = {{birth year and age|1989}}
| birth_place         = [[ঢেকীয়াজুলি]], [[শোণিতপুৰ]], [[অসম]], ভাৰত
| death_date          =
| death_place         =
| image               =
| caption             =
| nickname            =
| allegiance          = {{flag|India}}
| branch              = [[ভাৰতীয় সেনা]]
| serviceyears        = ২০২০–বৰ্তমানলৈকে
| rank                = মেজৰ
| unit                = পেৰাচুট মেডিকেল ৰেজিমেণ্ট, সেনাবাহিনী মেডিকেল কৰ্পচ
| commands            =
| battles             =
| awards              = পেৰাট্ৰুপাৰ বেজ&lt;br/&gt;মেৰুণ বেৰট
| spouse              = ডা: চাৰং মেট (বি: ২০১৯)
| relations           =
| laterwork           =
| alma_mater          = [[দৰং মহাবিদ্যালয়]]&lt;br/&gt; এমবিবিএছ(ফিলিপিনছ)
| website             =
}}

'''দীপান্বিতা কলিতা''' ({{Lang-en|Dwipannita Kalita}}, জন্ম: প্ৰায় ১৯৮৯) হৈছে [[ভাৰতীয় সেনা]]ৰ এগৰাকী চিকিৎসা বিষয়া তথা [[অসম]] ৰাজ্যৰ প্ৰথমগৰাকী মহিলা পেৰাট্ৰুপাৰ। তেওঁ [[আগ্ৰা]]ত থকা ভাৰতীয় সেনাৰ ক্ষেত্ৰস্থলীত উৰণ প্ৰশিক্ষণ সম্পূৰ্ণ কৰি ২০২৩ চনত ৩৪ বছৰ বয়সত পেৰাট্ৰুপাৰ বেজ আৰু মেৰুণ বেৰেট লাভ কৰে। &lt;ref name=&quot;ssbcrack1&quot;&gt;{{cite web |title=Meet Major Dwipannita Kalita: The Army Doctor Who Became Assam's First Female Paratrooper |url=https://shop.ssbcrack.com/blogs/blog/meet-major-dwipannita-kalita-the-army-doctor-who-became-assam-s-first-female-paratrooper |publisher=SSBCrack |year=2025 |access-date=19 May 2026}}&lt;/ref&gt;

২০২৫ চনৰ জানুৱাৰী মাহত মেজৰ পদবীলৈ উন্নীত হোৱা কলিতা ২০২৫ চনৰ আগষ্ট মাহত ফেমিনা ইণ্ডিয়া আলোচনীৰ [[স্বাধীনতা দিৱস (ভাৰত)|স্বাধীনতা দিৱস]]ৰ বিশেষ সংস্কৰণৰ প্ৰচ্ছদত অন্তৰ্ভুক্ত হৈছিল, য’ত ভাৰতীয় সেনাৰ দহগৰাকী মহিলা বিষয়াক সন্মান জনোৱা হৈছিল৷ খণ্ডটোৰ থিম আছিল -ইন দ্য লাইন অৱ ডিউটি'।&lt;ref name=&quot;sentinel&quot;&gt;{{cite news |title=Assam's First Female Paratrooper, Major Dwipannita Kalita Graces The Cover of Femina India |url=https://www.sentinelassam.com/north-east-india-news/assam-news/assams-first-female-paratrooper-major-dwipannita-kalita-graces-the-cover-of-femina-india |newspaper=The Sentinel |date=7 August 2025 |access-date=19 May 2026}}&lt;/ref&gt;

==প্ৰাৰম্ভিক জীৱন আৰু শিক্ষা==
অসমৰ [[শোণিতপুৰ জিলা|শোণিতপুৰ]] জিলাৰ [[ঢেকীয়াজুলি]]ত দ্বীপন্নিতা কলিতাৰ জন্ম হৈছিল। তেওঁ গৃহ চহৰৰ দেৱেন্দ্ৰ গ্ৰীণ গ্ৰ'ভ ইংৰাজী বিদ্যালয়ত স্কুলীয়া শিক্ষা সম্পূৰ্ণ কৰে আৰু পৰৱৰ্তী সময়ত দ[[দৰং মহাবিদ্যালয়|ৰং কলেজ]]ৰ পৰা সুখ্যাতিৰে স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰে।&lt;ref name=&quot;netday&quot;&gt;{{cite news |title=Major Dr Dwipannita Kalita Scripts History as Assam's First Woman Paratrooper |url=https://northeasttoday.in/northeast/major-dr-dwipannita-kalita-scripts-history-as-assams-first-woman-paratrooper/ |newspaper=Northeast Today |date=18 May 2026 |access-date=19 May 2026}}&lt;/ref&gt;

[[ফিলিপাইন|ফিলিপাইনছ]]ত এম বি বি এছ ডিগ্ৰী সম্পূৰ্ণ কৰ বিদেশত উচ্চ শিক্ষা গ্ৰহণ কৰি তেওঁ এনে কৃতিত্ব অৰ্জন কৰা শোণিতপুৰ জিলাৰ প্ৰথমগৰাকী ছোৱালী হিচাপে পৰিগণিত হয়। ইয়াৰ ফলত তেওঁৰ সামৰিক কেৰিয়াৰ আৰম্ভ হোৱাৰ বহু আগতেই অঞ্চলটোৰ যুৱতীসকলৰ বাবে এগৰাকী প্ৰেৰণাদায়ী ব্যক্তিত্ব হিচাপে পৰিগণিত হৈছিল।&lt;ref name=&quot;ssbcrack2&quot;&gt;{{cite web |title=Major Dwipannita Kalita: Assam's Trailblazing Female Paratrooper and Military Doctor |url=https://shop.ssbcrack.com/blogs/blog/major-dwipannita-kalita-assams-trailblazing-female-paratrooper-and-military-doctor |publisher=SSBCrack |year=2025 |access-date=19 May 2026}}&lt;/ref&gt;

==কৰ্মজীৱন==

===অসামৰিক চিকিৎসা সেৱাত===
এম বি বি এছ আৰু ইন্টাৰশ্বিপ সম্পূৰ্ণ কৰাৰ পিছত কলিতা ভাৰতলৈ উভতি আহি দীন দয়াল হাস্পতালকে ধৰি [[নতুন দিল্লী]]ত অসামৰিক চিকিৎসক হিচাপে কাম কৰে। উচ্চ চাপৰ পৰিৱেশ আৰু জটিল গোচৰ ব্যৱস্থাপনাৰ বাবে পৰিচিত বিভাগ জৰুৰীকালীন চিকিৎসা আৰু [[প্ৰসূতি]] আৰু [[স্ত্ৰীৰোগ বিজ্ঞান|স্ত্ৰীৰোগ]] বিজ্ঞানত তেওঁ হাতে কামে ক্লিনিকেল অভিজ্ঞতা লাভ কৰে। এই অসামৰিক চিকিৎসা অভিজ্ঞতাই পিছলৈ তেওঁৰ সামৰিক কেৰিয়াৰৰ ভেটি হিচাপে কাম কৰিছিল৷&lt;ref name=&quot;ssbcrack3&quot;&gt;{{cite web |title=Meet Major Dwipannita Kalita: Assam's First Female Paratrooper Who Broke Every Barrier |url=https://www.ssbcrack.com/2026/05/meet-major-dwipannita-kalita-assams-first-female-paratrooper-who-broke-every-barrier.html |publisher=SSBCrack |year=2026 |access-date=19 May 2026}}&lt;/ref&gt;

===ভাৰতীয় সেনাবাহিনীত প্ৰৱেশ===
২০১৯ চনত কলিতাই সেনা চিকিৎসা কৰ্পছৰ এজন বিষয়া ডাঃ চৰং মেটেৰ সৈতে বিবাহপাশত আবদ্ধ হয়।&lt;ref name=&quot;ssbcrack1&quot;/&gt; ২০২০ চনত ভাৰতীয় সশস্ত্ৰ বাহিনীত মহিলাসকলৰ বাবে যোগ্যতাৰ মাপকাঠী সম্প্ৰসাৰণ কৰা সংশোধিত চৰকাৰী নীতি-নিয়মৰ পিছত কলিতাই দেশজুৰি ১০০ জনতকৈ অধিক আবেদনকাৰীৰ বিৰুদ্ধে প্ৰতিযোগিতাত অৱতীৰ্ণ হৈছিল আৰু সেনা চিকিৎসা কৰ্পছত কেপ্তেইন (চিকিৎসা বিষয়া) হিচাপে কমিচনৰ বাবে নিৰ্বাচিত হৈছিল। ত্ৰিশ-অনুৰ্ধ বিবাহিতা মহিলা হিচাপে তেওঁৰ সক্ৰিয় সেৱাত প্ৰৱেশ কৰাৰ সফলতাই সামৰিক বাহিনীত বয়স, লিংগ আৰু বৈবাহিক অৱস্থাৰ সম্পৰ্কে প্ৰচলিত সামাজিক ধাৰণাসমূহৰ বিপৰীত এক নিদৰ্শন হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;ssbcrackexams&quot;&gt;{{cite web |title=Assam's Major Dr. Dwipannita Kalita Becomes First Female Paratrooper from the State |url=https://ssbcrackexams.com/assams-major-dr-dwipannita-kalita-becomes-first-female-paratrooper-from-the-state/ |publisher=SSBCrack Exams |year=2025 |access-date=19 May 2026}}&lt;/ref&gt;

===পেৰাট্ৰুপাৰ প্ৰশিক্ষণ আৰু অৰ্হতা===
২০২৩ চনত ৩৪ বছৰ বয়সত কলিতাই আগ্ৰাৰ ভাৰতীয় সেনাৰ সুবিধাত অনুষ্ঠিত পেৰাট্ৰুপাৰ আৰু এয়াৰবৰ্ণ প্ৰশিক্ষণ কাৰ্যসূচীত স্বেচ্ছাসেৱী হিচাপে কাম কৰিছিল। ভাৰতীয় সশস্ত্ৰ বাহিনীত শাৰীৰিক আৰু মানসিকভাৱে আটাইতকৈ চাহিদাপূৰ্ণ পাঠ্যক্ৰমৰ ভিতৰত এই পাঠ্যক্ৰম বিবেচিত হৈছে।&lt;ref name=&quot;assamfront&quot;&gt;{{cite web |title=Major Dwipannita Kalita Leads Femina's Cover Honouring Women Warriors of the Indian Army |url=https://assamfront.com/assam/major-dwipannita-kalita-leads-feminas-cover-honouring-women-warriors-of-the-indian-army/60582/ |publisher=Assam Front |year=2025 |access-date=19 May 2026}}&lt;/ref&gt;

সফলতাৰে কাম সম্পূৰ্ণ কৰাৰ পিছত দীপান্বিতা কলিতাই পেৰাট্ৰুপাৰ বেজ আৰু মেৰুণ বেৰেট (এলিট এয়াৰবৰ্ণ অৰ্হতাৰ প্ৰতীক) লাভ কৰি অসমৰ পৰা প্ৰথমগৰাকী পেৰাট্ৰুপাৰ হোৱাৰ যোগ্যতা অৰ্জন কৰে।&lt;ref name=&quot;ssbcrack1&quot;/&gt; তাৰ পিছত তেওঁ পেৰাচুট মেডিকেল ৰেজিমেণ্টত যোগদান কৰে, যিটো বিশেষ ইউনিটে আকাশ আৰু যুদ্ধ অভিযানত চিকিৎসা সহায় আগবঢ়োৱাৰ বাবে দায়বদ্ধ, য'ত ক্ষেত্ৰ চিকিৎসালয় স্থাপন আৰু দূৰৱৰ্তী বা শত্ৰুতাপূৰ্ণ পৰিৱেশত জৰুৰীকালীন আঘাতৰ যত্ন লোৱা আদিও অন্তৰ্ভুক্ত৷&lt;ref name=&quot;ssbcrack2&quot;/&gt;

এই ৰেজিমেণ্টৰ চিকিৎসা বিষয়াসকলে উন্নত চিকিৎসা বিশেষজ্ঞৰ সৈতে অভিজাত যুদ্ধ-সহায়ক ইউনিটৰ শাৰীৰিক আৰু কাৰ্য্যকৰী দাবীৰ সংমিশ্ৰণ ঘটাব লাগিব, আকাশী সৈন্যৰ সৈতে কাম কৰিব লাগিব আৰু ক্ষেত্ৰৰ পৰিস্থিতিত সংকট পৰিচালনা কৰিব লাগিব।&lt;ref name=&quot;ssbcrack2&quot;/&gt;

==স্বীকৃতি আৰু সন্মান==

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! বৰ্ষ !! স্বীকৃতি !! সৱিশেষ
|-
| ২০২৩ || Paratrooper Badge &amp; [[Maroon Beret]] || Awarded on completion of airborne training at the Indian Army facility, Agra; first woman from Assam to qualify as a paratrooper&lt;ref name=&quot;ssbcrack1&quot;/&gt;
|-
| জানুৱাৰী ২০২৫ || Promotion to [[Major (India)|Major]] || Promoted in the Indian Army Parachute Medical Regiment&lt;ref name=&quot;ssbcrack1&quot;/&gt;
|-
| আগষ্ট ২০২৫ || ''[[Femina (magazine)|Femina India]]'' cover feature || Independence Day special edition: ''In the Line of Duty'' — honouring ten women officers of the Indian Army&lt;ref name=&quot;sentinel&quot;/&gt;
|}

Assam's Health and Family Welfare Minister [[Ashok Singhal]] publicly praised her achievement on social media: {{quote|Incredibly proud to see Major Dwipannita Kalita, a daughter of Dhekiajuli and the first female paratrooper from Assam, featured on the cover of Femina India, alongside Colonel Sofia Qureshi and 8 other valiant Veeranganas of the Indian Army.&lt;ref name=&quot;sentinel&quot;/&gt;}}

She appeared on the cover alongside, among others, [[Colonel]] [[Sofia Qureshi]].&lt;ref name=&quot;sentinel&quot;/&gt;


==উত্তৰাধিকাৰ==
Kalita's achievement has been cited as a significant milestone for women from [[Northeast India]] in the context of military service. Her career is noted for challenging intersecting stereotypes around gender, marital status, and age within the Indian Armed Forces — demonstrating that commissioned service, including in physically rigorous airborne roles, is not bounded by these conventional assumptions.&lt;ref name=&quot;rongili&quot;&gt;{{cite web |title=Breaking barriers, defying norms: The trailblazing journey of Major Dwipannita Kalita, Assam's first female paratrooper |url=https://rongilibarta.com/breaking-barriers-defying-norms-the-trailblazing-journey-of-major-dwipannita-kalita-assams-first-female-paratrooper-heramba-nath/ |publisher=Rongili Barta |year=2025 |access-date=19 May 2026}}&lt;/ref&gt;

Her achievement has been described as a message to aspirants from small towns and to every woman facing societal doubt. The [[Maroon Beret]] she earned has been described symbolically as not merely a personal honour, but a statement that extraordinary lives are built through discipline, risk, and the courage to begin a new chapter at any stage of life.&lt;ref name=&quot;rongili&quot;/&gt;

She has articulated her personal philosophy as: {{quote|You are not here to fit into the mould — you're here to break out of it.&lt;ref name=&quot;ssbcrackexams&quot;/&gt;}}

==ব্যক্তিগত জীৱন==
Kalita married Dr. Charang Mate, an officer in the [[Army Medical Corps (India)|Army Medical Corps]], in 2019. Outside her military duties, she maintains a disciplined fitness routine and pursues hobbies including gardening, cooking, and listening to jazz music. She keeps pet dogs, whom she has described as personal &quot;stressbusters&quot;.&lt;ref name=&quot;ssbcrack1&quot;/&gt;

==তথ্যসূত্ৰ==
{{Reflist}}

==বাহ্য়িক সংযোগ==
* [https://northeasttoday.in/northeast/major-dr-dwipannita-kalita-scripts-history-as-assams-first-woman-paratrooper/ Northeast Today profile]
* [https://www.sentinelassam.com/north-east-india-news/assam-news/assams-first-female-paratrooper-major-dwipannita-kalita-graces-the-cover-of-femina-india The Sentinel – Femina India cover feature]
* [https://rongilibarta.com/breaking-barriers-defying-norms-the-trailblazing-journey-of-major-dwipannita-kalita-assams-first-female-paratrooper-heramba-nath/ Rongili Barta feature]

{{DEFAULTSORT:Kalita, Dwipannita}}
[[Category:1989 births]]
[[Category:Living people]]
[[Category:People from Sonitpur district]]
[[Category:Indian Army officers]]
[[Category:Women in the Indian Armed Forces]]
[[Category:Indian military physicians]]
[[Category:Army Medical Corps (India) officers]]
[[Category:Indian women military personnel]]
[[Category:Paratroopers]]
[[Category:Alumni of Darrang College]]</text>
      <sha1>6gxdcfxaf612antdxb7gzasjv77bfpm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>607232</id>
      <parentid>607231</parentid>
      <timestamp>2026-05-19T07:02:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ishanjyotibora</username>
        <id>14131</id>
      </contributor>
      <comment>/* স্বীকৃতি আৰু সন্মান */</comment>
      <origin>607232</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17203" sha1="f2ccr54qutpfmhg4zhhdnbg0pe82tk5" xml:space="preserve">{{Infobox military person
| name                = দীপান্বিতা কলিতা&lt;br /&gt;Dwipannita Kalita
| birth_date          = {{birth year and age|1989}}
| birth_place         = [[ঢেকীয়াজুলি]], [[শোণিতপুৰ]], [[অসম]], ভাৰত
| death_date          =
| death_place         =
| image               =
| caption             =
| nickname            =
| allegiance          = {{flag|India}}
| branch              = [[ভাৰতীয় সেনা]]
| serviceyears        = ২০২০–বৰ্তমানলৈকে
| rank                = মেজৰ
| unit                = পেৰাচুট মেডিকেল ৰেজিমেণ্ট, সেনাবাহিনী মেডিকেল কৰ্পচ
| commands            =
| battles             =
| awards              = পেৰাট্ৰুপাৰ বেজ&lt;br/&gt;মেৰুণ বেৰট
| spouse              = ডা: চাৰং মেট (বি: ২০১৯)
| relations           =
| laterwork           =
| alma_mater          = [[দৰং মহাবিদ্যালয়]]&lt;br/&gt; এমবিবিএছ(ফিলিপিনছ)
| website             =
}}

'''দীপান্বিতা কলিতা''' ({{Lang-en|Dwipannita Kalita}}, জন্ম: প্ৰায় ১৯৮৯) হৈছে [[ভাৰতীয় সেনা]]ৰ এগৰাকী চিকিৎসা বিষয়া তথা [[অসম]] ৰাজ্যৰ প্ৰথমগৰাকী মহিলা পেৰাট্ৰুপাৰ। তেওঁ [[আগ্ৰা]]ত থকা ভাৰতীয় সেনাৰ ক্ষেত্ৰস্থলীত উৰণ প্ৰশিক্ষণ সম্পূৰ্ণ কৰি ২০২৩ চনত ৩৪ বছৰ বয়সত পেৰাট্ৰুপাৰ বেজ আৰু মেৰুণ বেৰেট লাভ কৰে। &lt;ref name=&quot;ssbcrack1&quot;&gt;{{cite web |title=Meet Major Dwipannita Kalita: The Army Doctor Who Became Assam's First Female Paratrooper |url=https://shop.ssbcrack.com/blogs/blog/meet-major-dwipannita-kalita-the-army-doctor-who-became-assam-s-first-female-paratrooper |publisher=SSBCrack |year=2025 |access-date=19 May 2026}}&lt;/ref&gt;

২০২৫ চনৰ জানুৱাৰী মাহত মেজৰ পদবীলৈ উন্নীত হোৱা কলিতা ২০২৫ চনৰ আগষ্ট মাহত ফেমিনা ইণ্ডিয়া আলোচনীৰ [[স্বাধীনতা দিৱস (ভাৰত)|স্বাধীনতা দিৱস]]ৰ বিশেষ সংস্কৰণৰ প্ৰচ্ছদত অন্তৰ্ভুক্ত হৈছিল, য’ত ভাৰতীয় সেনাৰ দহগৰাকী মহিলা বিষয়াক সন্মান জনোৱা হৈছিল৷ খণ্ডটোৰ থিম আছিল -ইন দ্য লাইন অৱ ডিউটি'।&lt;ref name=&quot;sentinel&quot;&gt;{{cite news |title=Assam's First Female Paratrooper, Major Dwipannita Kalita Graces The Cover of Femina India |url=https://www.sentinelassam.com/north-east-india-news/assam-news/assams-first-female-paratrooper-major-dwipannita-kalita-graces-the-cover-of-femina-india |newspaper=The Sentinel |date=7 August 2025 |access-date=19 May 2026}}&lt;/ref&gt;

==প্ৰাৰম্ভিক জীৱন আৰু শিক্ষা==
অসমৰ [[শোণিতপুৰ জিলা|শোণিতপুৰ]] জিলাৰ [[ঢেকীয়াজুলি]]ত দ্বীপন্নিতা কলিতাৰ জন্ম হৈছিল। তেওঁ গৃহ চহৰৰ দেৱেন্দ্ৰ গ্ৰীণ গ্ৰ'ভ ইংৰাজী বিদ্যালয়ত স্কুলীয়া শিক্ষা সম্পূৰ্ণ কৰে আৰু পৰৱৰ্তী সময়ত দ[[দৰং মহাবিদ্যালয়|ৰং কলেজ]]ৰ পৰা সুখ্যাতিৰে স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰে।&lt;ref name=&quot;netday&quot;&gt;{{cite news |title=Major Dr Dwipannita Kalita Scripts History as Assam's First Woman Paratrooper |url=https://northeasttoday.in/northeast/major-dr-dwipannita-kalita-scripts-history-as-assams-first-woman-paratrooper/ |newspaper=Northeast Today |date=18 May 2026 |access-date=19 May 2026}}&lt;/ref&gt;

[[ফিলিপাইন|ফিলিপাইনছ]]ত এম বি বি এছ ডিগ্ৰী সম্পূৰ্ণ কৰ বিদেশত উচ্চ শিক্ষা গ্ৰহণ কৰি তেওঁ এনে কৃতিত্ব অৰ্জন কৰা শোণিতপুৰ জিলাৰ প্ৰথমগৰাকী ছোৱালী হিচাপে পৰিগণিত হয়। ইয়াৰ ফলত তেওঁৰ সামৰিক কেৰিয়াৰ আৰম্ভ হোৱাৰ বহু আগতেই অঞ্চলটোৰ যুৱতীসকলৰ বাবে এগৰাকী প্ৰেৰণাদায়ী ব্যক্তিত্ব হিচাপে পৰিগণিত হৈছিল।&lt;ref name=&quot;ssbcrack2&quot;&gt;{{cite web |title=Major Dwipannita Kalita: Assam's Trailblazing Female Paratrooper and Military Doctor |url=https://shop.ssbcrack.com/blogs/blog/major-dwipannita-kalita-assams-trailblazing-female-paratrooper-and-military-doctor |publisher=SSBCrack |year=2025 |access-date=19 May 2026}}&lt;/ref&gt;

==কৰ্মজীৱন==

===অসামৰিক চিকিৎসা সেৱাত===
এম বি বি এছ আৰু ইন্টাৰশ্বিপ সম্পূৰ্ণ কৰাৰ পিছত কলিতা ভাৰতলৈ উভতি আহি দীন দয়াল হাস্পতালকে ধৰি [[নতুন দিল্লী]]ত অসামৰিক চিকিৎসক হিচাপে কাম কৰে। উচ্চ চাপৰ পৰিৱেশ আৰু জটিল গোচৰ ব্যৱস্থাপনাৰ বাবে পৰিচিত বিভাগ জৰুৰীকালীন চিকিৎসা আৰু [[প্ৰসূতি]] আৰু [[স্ত্ৰীৰোগ বিজ্ঞান|স্ত্ৰীৰোগ]] বিজ্ঞানত তেওঁ হাতে কামে ক্লিনিকেল অভিজ্ঞতা লাভ কৰে। এই অসামৰিক চিকিৎসা অভিজ্ঞতাই পিছলৈ তেওঁৰ সামৰিক কেৰিয়াৰৰ ভেটি হিচাপে কাম কৰিছিল৷&lt;ref name=&quot;ssbcrack3&quot;&gt;{{cite web |title=Meet Major Dwipannita Kalita: Assam's First Female Paratrooper Who Broke Every Barrier |url=https://www.ssbcrack.com/2026/05/meet-major-dwipannita-kalita-assams-first-female-paratrooper-who-broke-every-barrier.html |publisher=SSBCrack |year=2026 |access-date=19 May 2026}}&lt;/ref&gt;

===ভাৰতীয় সেনাবাহিনীত প্ৰৱেশ===
২০১৯ চনত কলিতাই সেনা চিকিৎসা কৰ্পছৰ এজন বিষয়া ডাঃ চৰং মেটেৰ সৈতে বিবাহপাশত আবদ্ধ হয়।&lt;ref name=&quot;ssbcrack1&quot;/&gt; ২০২০ চনত ভাৰতীয় সশস্ত্ৰ বাহিনীত মহিলাসকলৰ বাবে যোগ্যতাৰ মাপকাঠী সম্প্ৰসাৰণ কৰা সংশোধিত চৰকাৰী নীতি-নিয়মৰ পিছত কলিতাই দেশজুৰি ১০০ জনতকৈ অধিক আবেদনকাৰীৰ বিৰুদ্ধে প্ৰতিযোগিতাত অৱতীৰ্ণ হৈছিল আৰু সেনা চিকিৎসা কৰ্পছত কেপ্তেইন (চিকিৎসা বিষয়া) হিচাপে কমিচনৰ বাবে নিৰ্বাচিত হৈছিল। ত্ৰিশ-অনুৰ্ধ বিবাহিতা মহিলা হিচাপে তেওঁৰ সক্ৰিয় সেৱাত প্ৰৱেশ কৰাৰ সফলতাই সামৰিক বাহিনীত বয়স, লিংগ আৰু বৈবাহিক অৱস্থাৰ সম্পৰ্কে প্ৰচলিত সামাজিক ধাৰণাসমূহৰ বিপৰীত এক নিদৰ্শন হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;ssbcrackexams&quot;&gt;{{cite web |title=Assam's Major Dr. Dwipannita Kalita Becomes First Female Paratrooper from the State |url=https://ssbcrackexams.com/assams-major-dr-dwipannita-kalita-becomes-first-female-paratrooper-from-the-state/ |publisher=SSBCrack Exams |year=2025 |access-date=19 May 2026}}&lt;/ref&gt;

===পেৰাট্ৰুপাৰ প্ৰশিক্ষণ আৰু অৰ্হতা===
২০২৩ চনত ৩৪ বছৰ বয়সত কলিতাই আগ্ৰাৰ ভাৰতীয় সেনাৰ সুবিধাত অনুষ্ঠিত পেৰাট্ৰুপাৰ আৰু এয়াৰবৰ্ণ প্ৰশিক্ষণ কাৰ্যসূচীত স্বেচ্ছাসেৱী হিচাপে কাম কৰিছিল। ভাৰতীয় সশস্ত্ৰ বাহিনীত শাৰীৰিক আৰু মানসিকভাৱে আটাইতকৈ চাহিদাপূৰ্ণ পাঠ্যক্ৰমৰ ভিতৰত এই পাঠ্যক্ৰম বিবেচিত হৈছে।&lt;ref name=&quot;assamfront&quot;&gt;{{cite web |title=Major Dwipannita Kalita Leads Femina's Cover Honouring Women Warriors of the Indian Army |url=https://assamfront.com/assam/major-dwipannita-kalita-leads-feminas-cover-honouring-women-warriors-of-the-indian-army/60582/ |publisher=Assam Front |year=2025 |access-date=19 May 2026}}&lt;/ref&gt;

সফলতাৰে কাম সম্পূৰ্ণ কৰাৰ পিছত দীপান্বিতা কলিতাই পেৰাট্ৰুপাৰ বেজ আৰু মেৰুণ বেৰেট (এলিট এয়াৰবৰ্ণ অৰ্হতাৰ প্ৰতীক) লাভ কৰি অসমৰ পৰা প্ৰথমগৰাকী পেৰাট্ৰুপাৰ হোৱাৰ যোগ্যতা অৰ্জন কৰে।&lt;ref name=&quot;ssbcrack1&quot;/&gt; তাৰ পিছত তেওঁ পেৰাচুট মেডিকেল ৰেজিমেণ্টত যোগদান কৰে, যিটো বিশেষ ইউনিটে আকাশ আৰু যুদ্ধ অভিযানত চিকিৎসা সহায় আগবঢ়োৱাৰ বাবে দায়বদ্ধ, য'ত ক্ষেত্ৰ চিকিৎসালয় স্থাপন আৰু দূৰৱৰ্তী বা শত্ৰুতাপূৰ্ণ পৰিৱেশত জৰুৰীকালীন আঘাতৰ যত্ন লোৱা আদিও অন্তৰ্ভুক্ত৷&lt;ref name=&quot;ssbcrack2&quot;/&gt;

এই ৰেজিমেণ্টৰ চিকিৎসা বিষয়াসকলে উন্নত চিকিৎসা বিশেষজ্ঞৰ সৈতে অভিজাত যুদ্ধ-সহায়ক ইউনিটৰ শাৰীৰিক আৰু কাৰ্য্যকৰী দাবীৰ সংমিশ্ৰণ ঘটাব লাগিব, আকাশী সৈন্যৰ সৈতে কাম কৰিব লাগিব আৰু ক্ষেত্ৰৰ পৰিস্থিতিত সংকট পৰিচালনা কৰিব লাগিব।&lt;ref name=&quot;ssbcrack2&quot;/&gt;

==স্বীকৃতি আৰু সন্মান==

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! বৰ্ষ !! স্বীকৃতি !! সৱিশেষ
|-
| ২০২৩ || পেৰাট্ৰুপাৰ বেজ আৰু মেৰুন বেৰেট || ভাৰতীয় সেনাৰ সুবিধা কেন্দ্ৰ, আগ্ৰাত বিমানবন্দী প্ৰশিক্ষণ সম্পূৰ্ণ কৰাৰ পিছত পুৰস্কৃত; পেৰাট্ৰুপাৰ হিচাপে যোগ্যতা অৰ্জন কৰা অসমৰ প্ৰথমগৰাকী মহিলা&lt;ref name=&quot;ssbcrack1&quot;/&gt;
|-
| জানুৱাৰী ২০২৫ || মেজৰলৈ পদোন্নতি (ভাৰত)|| ভাৰতীয় সেনাৰ পেৰাচুট মেডিকেল ৰেজিমেণ্টত পদোন্নতি&lt;ref name=&quot;ssbcrack1&quot;/&gt;
|-
| আগষ্ট ২০২৫ || '' ফেমিনা ইণ্ডিয়া'' প্ৰচ্ছদত অন্তৰ্ভুক্ত || স্বাধীনতা দিৱসৰ বিশেষ সংস্কৰণ: '''In the Line of Duty'' — ভাৰতীয় সেনাৰ দহগৰাকী মহিলা বিষয়াক সম্বৰ্ধনা জনায়&lt;ref name=&quot;sentinel&quot;/&gt;
|}

অসমৰ স্বাস্থ্য আৰু পৰিয়াল কল্যাণ মন্ত্ৰী [[অশোক সিংঘল]] য়ে ছচিয়েল মিডিয়াত ৰাজহুৱাভাৱে তেওঁৰ এই কৃতিত্বৰ প্ৰশংসা কৰে: {{quote|গৌৰৱ অনুভৱ কৰিছোঁ যে ঢেকিয়াজুলিৰ কন্যা তথা অসমৰ প্ৰথম মহিলা পেৰাট্ৰুপাৰ মেজৰ দ্বীপন্নিতা কলিতাক ফেমিনা ইণ্ডিয়াৰ কভাৰত কৰ্ণেল ছফিয়া কুৰেশ্বী আৰু ভাৰতীয় সেনাৰ আন ৮ গৰাকী বীৰ বীৰাংগানৰ সৈতে দেখুওৱা হৈছে।&lt;ref name=&quot;sentinel&quot;/&gt;}}

তেওঁক আনসকলৰ লগতে কৰ্ণেল [[ছফিয়া কুৰেশ্বি]]ৰ কাষত কভাৰত দেখা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;sentinel&quot;/&gt;

==উত্তৰাধিকাৰ==
Kalita's achievement has been cited as a significant milestone for women from [[Northeast India]] in the context of military service. Her career is noted for challenging intersecting stereotypes around gender, marital status, and age within the Indian Armed Forces — demonstrating that commissioned service, including in physically rigorous airborne roles, is not bounded by these conventional assumptions.&lt;ref name=&quot;rongili&quot;&gt;{{cite web |title=Breaking barriers, defying norms: The trailblazing journey of Major Dwipannita Kalita, Assam's first female paratrooper |url=https://rongilibarta.com/breaking-barriers-defying-norms-the-trailblazing-journey-of-major-dwipannita-kalita-assams-first-female-paratrooper-heramba-nath/ |publisher=Rongili Barta |year=2025 |access-date=19 May 2026}}&lt;/ref&gt;

Her achievement has been described as a message to aspirants from small towns and to every woman facing societal doubt. The [[Maroon Beret]] she earned has been described symbolically as not merely a personal honour, but a statement that extraordinary lives are built through discipline, risk, and the courage to begin a new chapter at any stage of life.&lt;ref name=&quot;rongili&quot;/&gt;

She has articulated her personal philosophy as: {{quote|You are not here to fit into the mould — you're here to break out of it.&lt;ref name=&quot;ssbcrackexams&quot;/&gt;}}

==ব্যক্তিগত জীৱন==
Kalita married Dr. Charang Mate, an officer in the [[Army Medical Corps (India)|Army Medical Corps]], in 2019. Outside her military duties, she maintains a disciplined fitness routine and pursues hobbies including gardening, cooking, and listening to jazz music. She keeps pet dogs, whom she has described as personal &quot;stressbusters&quot;.&lt;ref name=&quot;ssbcrack1&quot;/&gt;

==তথ্যসূত্ৰ==
{{Reflist}}

==বাহ্য়িক সংযোগ==
* [https://northeasttoday.in/northeast/major-dr-dwipannita-kalita-scripts-history-as-assams-first-woman-paratrooper/ Northeast Today profile]
* [https://www.sentinelassam.com/north-east-india-news/assam-news/assams-first-female-paratrooper-major-dwipannita-kalita-graces-the-cover-of-femina-india The Sentinel – Femina India cover feature]
* [https://rongilibarta.com/breaking-barriers-defying-norms-the-trailblazing-journey-of-major-dwipannita-kalita-assams-first-female-paratrooper-heramba-nath/ Rongili Barta feature]

{{DEFAULTSORT:Kalita, Dwipannita}}
[[Category:1989 births]]
[[Category:Living people]]
[[Category:People from Sonitpur district]]
[[Category:Indian Army officers]]
[[Category:Women in the Indian Armed Forces]]
[[Category:Indian military physicians]]
[[Category:Army Medical Corps (India) officers]]
[[Category:Indian women military personnel]]
[[Category:Paratroopers]]
[[Category:Alumni of Darrang College]]</text>
      <sha1>f2ccr54qutpfmhg4zhhdnbg0pe82tk5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>607233</id>
      <parentid>607232</parentid>
      <timestamp>2026-05-19T07:02:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ishanjyotibora</username>
        <id>14131</id>
      </contributor>
      <comment>/* স্বীকৃতি আৰু সন্মান */</comment>
      <origin>607233</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17203" sha1="gycbprelaf1mo6fxtpybmmqdk5980da" xml:space="preserve">{{Infobox military person
| name                = দীপান্বিতা কলিতা&lt;br /&gt;Dwipannita Kalita
| birth_date          = {{birth year and age|1989}}
| birth_place         = [[ঢেকীয়াজুলি]], [[শোণিতপুৰ]], [[অসম]], ভাৰত
| death_date          =
| death_place         =
| image               =
| caption             =
| nickname            =
| allegiance          = {{flag|India}}
| branch              = [[ভাৰতীয় সেনা]]
| serviceyears        = ২০২০–বৰ্তমানলৈকে
| rank                = মেজৰ
| unit                = পেৰাচুট মেডিকেল ৰেজিমেণ্ট, সেনাবাহিনী মেডিকেল কৰ্পচ
| commands            =
| battles             =
| awards              = পেৰাট্ৰুপাৰ বেজ&lt;br/&gt;মেৰুণ বেৰট
| spouse              = ডা: চাৰং মেট (বি: ২০১৯)
| relations           =
| laterwork           =
| alma_mater          = [[দৰং মহাবিদ্যালয়]]&lt;br/&gt; এমবিবিএছ(ফিলিপিনছ)
| website             =
}}

'''দীপান্বিতা কলিতা''' ({{Lang-en|Dwipannita Kalita}}, জন্ম: প্ৰায় ১৯৮৯) হৈছে [[ভাৰতীয় সেনা]]ৰ এগৰাকী চিকিৎসা বিষয়া তথা [[অসম]] ৰাজ্যৰ প্ৰথমগৰাকী মহিলা পেৰাট্ৰুপাৰ। তেওঁ [[আগ্ৰা]]ত থকা ভাৰতীয় সেনাৰ ক্ষেত্ৰস্থলীত উৰণ প্ৰশিক্ষণ সম্পূৰ্ণ কৰি ২০২৩ চনত ৩৪ বছৰ বয়সত পেৰাট্ৰুপাৰ বেজ আৰু মেৰুণ বেৰেট লাভ কৰে। &lt;ref name=&quot;ssbcrack1&quot;&gt;{{cite web |title=Meet Major Dwipannita Kalita: The Army Doctor Who Became Assam's First Female Paratrooper |url=https://shop.ssbcrack.com/blogs/blog/meet-major-dwipannita-kalita-the-army-doctor-who-became-assam-s-first-female-paratrooper |publisher=SSBCrack |year=2025 |access-date=19 May 2026}}&lt;/ref&gt;

২০২৫ চনৰ জানুৱাৰী মাহত মেজৰ পদবীলৈ উন্নীত হোৱা কলিতা ২০২৫ চনৰ আগষ্ট মাহত ফেমিনা ইণ্ডিয়া আলোচনীৰ [[স্বাধীনতা দিৱস (ভাৰত)|স্বাধীনতা দিৱস]]ৰ বিশেষ সংস্কৰণৰ প্ৰচ্ছদত অন্তৰ্ভুক্ত হৈছিল, য’ত ভাৰতীয় সেনাৰ দহগৰাকী মহিলা বিষয়াক সন্মান জনোৱা হৈছিল৷ খণ্ডটোৰ থিম আছিল -ইন দ্য লাইন অৱ ডিউটি'।&lt;ref name=&quot;sentinel&quot;&gt;{{cite news |title=Assam's First Female Paratrooper, Major Dwipannita Kalita Graces The Cover of Femina India |url=https://www.sentinelassam.com/north-east-india-news/assam-news/assams-first-female-paratrooper-major-dwipannita-kalita-graces-the-cover-of-femina-india |newspaper=The Sentinel |date=7 August 2025 |access-date=19 May 2026}}&lt;/ref&gt;

==প্ৰাৰম্ভিক জীৱন আৰু শিক্ষা==
অসমৰ [[শোণিতপুৰ জিলা|শোণিতপুৰ]] জিলাৰ [[ঢেকীয়াজুলি]]ত দ্বীপন্নিতা কলিতাৰ জন্ম হৈছিল। তেওঁ গৃহ চহৰৰ দেৱেন্দ্ৰ গ্ৰীণ গ্ৰ'ভ ইংৰাজী বিদ্যালয়ত স্কুলীয়া শিক্ষা সম্পূৰ্ণ কৰে আৰু পৰৱৰ্তী সময়ত দ[[দৰং মহাবিদ্যালয়|ৰং কলেজ]]ৰ পৰা সুখ্যাতিৰে স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰে।&lt;ref name=&quot;netday&quot;&gt;{{cite news |title=Major Dr Dwipannita Kalita Scripts History as Assam's First Woman Paratrooper |url=https://northeasttoday.in/northeast/major-dr-dwipannita-kalita-scripts-history-as-assams-first-woman-paratrooper/ |newspaper=Northeast Today |date=18 May 2026 |access-date=19 May 2026}}&lt;/ref&gt;

[[ফিলিপাইন|ফিলিপাইনছ]]ত এম বি বি এছ ডিগ্ৰী সম্পূৰ্ণ কৰ বিদেশত উচ্চ শিক্ষা গ্ৰহণ কৰি তেওঁ এনে কৃতিত্ব অৰ্জন কৰা শোণিতপুৰ জিলাৰ প্ৰথমগৰাকী ছোৱালী হিচাপে পৰিগণিত হয়। ইয়াৰ ফলত তেওঁৰ সামৰিক কেৰিয়াৰ আৰম্ভ হোৱাৰ বহু আগতেই অঞ্চলটোৰ যুৱতীসকলৰ বাবে এগৰাকী প্ৰেৰণাদায়ী ব্যক্তিত্ব হিচাপে পৰিগণিত হৈছিল।&lt;ref name=&quot;ssbcrack2&quot;&gt;{{cite web |title=Major Dwipannita Kalita: Assam's Trailblazing Female Paratrooper and Military Doctor |url=https://shop.ssbcrack.com/blogs/blog/major-dwipannita-kalita-assams-trailblazing-female-paratrooper-and-military-doctor |publisher=SSBCrack |year=2025 |access-date=19 May 2026}}&lt;/ref&gt;

==কৰ্মজীৱন==

===অসামৰিক চিকিৎসা সেৱাত===
এম বি বি এছ আৰু ইন্টাৰশ্বিপ সম্পূৰ্ণ কৰাৰ পিছত কলিতা ভাৰতলৈ উভতি আহি দীন দয়াল হাস্পতালকে ধৰি [[নতুন দিল্লী]]ত অসামৰিক চিকিৎসক হিচাপে কাম কৰে। উচ্চ চাপৰ পৰিৱেশ আৰু জটিল গোচৰ ব্যৱস্থাপনাৰ বাবে পৰিচিত বিভাগ জৰুৰীকালীন চিকিৎসা আৰু [[প্ৰসূতি]] আৰু [[স্ত্ৰীৰোগ বিজ্ঞান|স্ত্ৰীৰোগ]] বিজ্ঞানত তেওঁ হাতে কামে ক্লিনিকেল অভিজ্ঞতা লাভ কৰে। এই অসামৰিক চিকিৎসা অভিজ্ঞতাই পিছলৈ তেওঁৰ সামৰিক কেৰিয়াৰৰ ভেটি হিচাপে কাম কৰিছিল৷&lt;ref name=&quot;ssbcrack3&quot;&gt;{{cite web |title=Meet Major Dwipannita Kalita: Assam's First Female Paratrooper Who Broke Every Barrier |url=https://www.ssbcrack.com/2026/05/meet-major-dwipannita-kalita-assams-first-female-paratrooper-who-broke-every-barrier.html |publisher=SSBCrack |year=2026 |access-date=19 May 2026}}&lt;/ref&gt;

===ভাৰতীয় সেনাবাহিনীত প্ৰৱেশ===
২০১৯ চনত কলিতাই সেনা চিকিৎসা কৰ্পছৰ এজন বিষয়া ডাঃ চৰং মেটেৰ সৈতে বিবাহপাশত আবদ্ধ হয়।&lt;ref name=&quot;ssbcrack1&quot;/&gt; ২০২০ চনত ভাৰতীয় সশস্ত্ৰ বাহিনীত মহিলাসকলৰ বাবে যোগ্যতাৰ মাপকাঠী সম্প্ৰসাৰণ কৰা সংশোধিত চৰকাৰী নীতি-নিয়মৰ পিছত কলিতাই দেশজুৰি ১০০ জনতকৈ অধিক আবেদনকাৰীৰ বিৰুদ্ধে প্ৰতিযোগিতাত অৱতীৰ্ণ হৈছিল আৰু সেনা চিকিৎসা কৰ্পছত কেপ্তেইন (চিকিৎসা বিষয়া) হিচাপে কমিচনৰ বাবে নিৰ্বাচিত হৈছিল। ত্ৰিশ-অনুৰ্ধ বিবাহিতা মহিলা হিচাপে তেওঁৰ সক্ৰিয় সেৱাত প্ৰৱেশ কৰাৰ সফলতাই সামৰিক বাহিনীত বয়স, লিংগ আৰু বৈবাহিক অৱস্থাৰ সম্পৰ্কে প্ৰচলিত সামাজিক ধাৰণাসমূহৰ বিপৰীত এক নিদৰ্শন হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;ssbcrackexams&quot;&gt;{{cite web |title=Assam's Major Dr. Dwipannita Kalita Becomes First Female Paratrooper from the State |url=https://ssbcrackexams.com/assams-major-dr-dwipannita-kalita-becomes-first-female-paratrooper-from-the-state/ |publisher=SSBCrack Exams |year=2025 |access-date=19 May 2026}}&lt;/ref&gt;

===পেৰাট্ৰুপাৰ প্ৰশিক্ষণ আৰু অৰ্হতা===
২০২৩ চনত ৩৪ বছৰ বয়সত কলিতাই আগ্ৰাৰ ভাৰতীয় সেনাৰ সুবিধাত অনুষ্ঠিত পেৰাট্ৰুপাৰ আৰু এয়াৰবৰ্ণ প্ৰশিক্ষণ কাৰ্যসূচীত স্বেচ্ছাসেৱী হিচাপে কাম কৰিছিল। ভাৰতীয় সশস্ত্ৰ বাহিনীত শাৰীৰিক আৰু মানসিকভাৱে আটাইতকৈ চাহিদাপূৰ্ণ পাঠ্যক্ৰমৰ ভিতৰত এই পাঠ্যক্ৰম বিবেচিত হৈছে।&lt;ref name=&quot;assamfront&quot;&gt;{{cite web |title=Major Dwipannita Kalita Leads Femina's Cover Honouring Women Warriors of the Indian Army |url=https://assamfront.com/assam/major-dwipannita-kalita-leads-feminas-cover-honouring-women-warriors-of-the-indian-army/60582/ |publisher=Assam Front |year=2025 |access-date=19 May 2026}}&lt;/ref&gt;

সফলতাৰে কাম সম্পূৰ্ণ কৰাৰ পিছত দীপান্বিতা কলিতাই পেৰাট্ৰুপাৰ বেজ আৰু মেৰুণ বেৰেট (এলিট এয়াৰবৰ্ণ অৰ্হতাৰ প্ৰতীক) লাভ কৰি অসমৰ পৰা প্ৰথমগৰাকী পেৰাট্ৰুপাৰ হোৱাৰ যোগ্যতা অৰ্জন কৰে।&lt;ref name=&quot;ssbcrack1&quot;/&gt; তাৰ পিছত তেওঁ পেৰাচুট মেডিকেল ৰেজিমেণ্টত যোগদান কৰে, যিটো বিশেষ ইউনিটে আকাশ আৰু যুদ্ধ অভিযানত চিকিৎসা সহায় আগবঢ়োৱাৰ বাবে দায়বদ্ধ, য'ত ক্ষেত্ৰ চিকিৎসালয় স্থাপন আৰু দূৰৱৰ্তী বা শত্ৰুতাপূৰ্ণ পৰিৱেশত জৰুৰীকালীন আঘাতৰ যত্ন লোৱা আদিও অন্তৰ্ভুক্ত৷&lt;ref name=&quot;ssbcrack2&quot;/&gt;

এই ৰেজিমেণ্টৰ চিকিৎসা বিষয়াসকলে উন্নত চিকিৎসা বিশেষজ্ঞৰ সৈতে অভিজাত যুদ্ধ-সহায়ক ইউনিটৰ শাৰীৰিক আৰু কাৰ্য্যকৰী দাবীৰ সংমিশ্ৰণ ঘটাব লাগিব, আকাশী সৈন্যৰ সৈতে কাম কৰিব লাগিব আৰু ক্ষেত্ৰৰ পৰিস্থিতিত সংকট পৰিচালনা কৰিব লাগিব।&lt;ref name=&quot;ssbcrack2&quot;/&gt;

==স্বীকৃতি আৰু সন্মান==

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! বৰ্ষ !! স্বীকৃতি !! সৱিশেষ
|-
| ২০২৩ || পেৰাট্ৰুপাৰ বেজ আৰু মেৰুন বেৰেট || ভাৰতীয় সেনাৰ সুবিধা কেন্দ্ৰ, আগ্ৰাত বিমানবন্দী প্ৰশিক্ষণ সম্পূৰ্ণ কৰাৰ পিছত পুৰস্কৃত; পেৰাট্ৰুপাৰ হিচাপে যোগ্যতা অৰ্জন কৰা অসমৰ প্ৰথমগৰাকী মহিলা&lt;ref name=&quot;ssbcrack1&quot;/&gt;
|-
| জানুৱাৰী ২০২৫ || মেজৰলৈ পদোন্নতি (ভাৰত)|| ভাৰতীয় সেনাৰ পেৰাচুট মেডিকেল ৰেজিমেণ্টত পদোন্নতি&lt;ref name=&quot;ssbcrack1&quot;/&gt;
|-
| আগষ্ট ২০২৫ || '' ফেমিনা ইণ্ডিয়া'' প্ৰচ্ছদত অন্তৰ্ভুক্ত || স্বাধীনতা দিৱসৰ বিশেষ সংস্কৰণ: '''In the Line of Duty'' — ভাৰতীয় সেনাৰ দহগৰাকী মহিলা বিষয়াক সম্বৰ্ধনা জনায়&lt;ref name=&quot;sentinel&quot;/&gt;
|}

অসমৰ স্বাস্থ্য আৰু পৰিয়াল কল্যাণ মন্ত্ৰী [[অশোক সিংহল]] য়ে ছচিয়েল মিডিয়াত ৰাজহুৱাভাৱে তেওঁৰ এই কৃতিত্বৰ প্ৰশংসা কৰে: {{quote|গৌৰৱ অনুভৱ কৰিছোঁ যে ঢেকিয়াজুলিৰ কন্যা তথা অসমৰ প্ৰথম মহিলা পেৰাট্ৰুপাৰ মেজৰ দ্বীপন্নিতা কলিতাক ফেমিনা ইণ্ডিয়াৰ কভাৰত কৰ্ণেল ছফিয়া কুৰেশ্বী আৰু ভাৰতীয় সেনাৰ আন ৮ গৰাকী বীৰ বীৰাংগানৰ সৈতে দেখুওৱা হৈছে।&lt;ref name=&quot;sentinel&quot;/&gt;}}

তেওঁক আনসকলৰ লগতে কৰ্ণেল [[ছফিয়া কুৰেশ্বি]]ৰ কাষত কভাৰত দেখা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;sentinel&quot;/&gt;

==উত্তৰাধিকাৰ==
Kalita's achievement has been cited as a significant milestone for women from [[Northeast India]] in the context of military service. Her career is noted for challenging intersecting stereotypes around gender, marital status, and age within the Indian Armed Forces — demonstrating that commissioned service, including in physically rigorous airborne roles, is not bounded by these conventional assumptions.&lt;ref name=&quot;rongili&quot;&gt;{{cite web |title=Breaking barriers, defying norms: The trailblazing journey of Major Dwipannita Kalita, Assam's first female paratrooper |url=https://rongilibarta.com/breaking-barriers-defying-norms-the-trailblazing-journey-of-major-dwipannita-kalita-assams-first-female-paratrooper-heramba-nath/ |publisher=Rongili Barta |year=2025 |access-date=19 May 2026}}&lt;/ref&gt;

Her achievement has been described as a message to aspirants from small towns and to every woman facing societal doubt. The [[Maroon Beret]] she earned has been described symbolically as not merely a personal honour, but a statement that extraordinary lives are built through discipline, risk, and the courage to begin a new chapter at any stage of life.&lt;ref name=&quot;rongili&quot;/&gt;

She has articulated her personal philosophy as: {{quote|You are not here to fit into the mould — you're here to break out of it.&lt;ref name=&quot;ssbcrackexams&quot;/&gt;}}

==ব্যক্তিগত জীৱন==
Kalita married Dr. Charang Mate, an officer in the [[Army Medical Corps (India)|Army Medical Corps]], in 2019. Outside her military duties, she maintains a disciplined fitness routine and pursues hobbies including gardening, cooking, and listening to jazz music. She keeps pet dogs, whom she has described as personal &quot;stressbusters&quot;.&lt;ref name=&quot;ssbcrack1&quot;/&gt;

==তথ্যসূত্ৰ==
{{Reflist}}

==বাহ্য়িক সংযোগ==
* [https://northeasttoday.in/northeast/major-dr-dwipannita-kalita-scripts-history-as-assams-first-woman-paratrooper/ Northeast Today profile]
* [https://www.sentinelassam.com/north-east-india-news/assam-news/assams-first-female-paratrooper-major-dwipannita-kalita-graces-the-cover-of-femina-india The Sentinel – Femina India cover feature]
* [https://rongilibarta.com/breaking-barriers-defying-norms-the-trailblazing-journey-of-major-dwipannita-kalita-assams-first-female-paratrooper-heramba-nath/ Rongili Barta feature]

{{DEFAULTSORT:Kalita, Dwipannita}}
[[Category:1989 births]]
[[Category:Living people]]
[[Category:People from Sonitpur district]]
[[Category:Indian Army officers]]
[[Category:Women in the Indian Armed Forces]]
[[Category:Indian military physicians]]
[[Category:Army Medical Corps (India) officers]]
[[Category:Indian women military personnel]]
[[Category:Paratroopers]]
[[Category:Alumni of Darrang College]]</text>
      <sha1>gycbprelaf1mo6fxtpybmmqdk5980da</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>607236</id>
      <parentid>607233</parentid>
      <timestamp>2026-05-19T07:06:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ishanjyotibora</username>
        <id>14131</id>
      </contributor>
      <comment>/* উত্তৰাধিকাৰ */</comment>
      <origin>607236</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17844" sha1="6om2hy39dbltpyq1nsge20vg56exonp" xml:space="preserve">{{Infobox military person
| name                = দীপান্বিতা কলিতা&lt;br /&gt;Dwipannita Kalita
| birth_date          = {{birth year and age|1989}}
| birth_place         = [[ঢেকীয়াজুলি]], [[শোণিতপুৰ]], [[অসম]], ভাৰত
| death_date          =
| death_place         =
| image               =
| caption             =
| nickname            =
| allegiance          = {{flag|India}}
| branch              = [[ভাৰতীয় সেনা]]
| serviceyears        = ২০২০–বৰ্তমানলৈকে
| rank                = মেজৰ
| unit                = পেৰাচুট মেডিকেল ৰেজিমেণ্ট, সেনাবাহিনী মেডিকেল কৰ্পচ
| commands            =
| battles             =
| awards              = পেৰাট্ৰুপাৰ বেজ&lt;br/&gt;মেৰুণ বেৰট
| spouse              = ডা: চাৰং মেট (বি: ২০১৯)
| relations           =
| laterwork           =
| alma_mater          = [[দৰং মহাবিদ্যালয়]]&lt;br/&gt; এমবিবিএছ(ফিলিপিনছ)
| website             =
}}

'''দীপান্বিতা কলিতা''' ({{Lang-en|Dwipannita Kalita}}, জন্ম: প্ৰায় ১৯৮৯) হৈছে [[ভাৰতীয় সেনা]]ৰ এগৰাকী চিকিৎসা বিষয়া তথা [[অসম]] ৰাজ্যৰ প্ৰথমগৰাকী মহিলা পেৰাট্ৰুপাৰ। তেওঁ [[আগ্ৰা]]ত থকা ভাৰতীয় সেনাৰ ক্ষেত্ৰস্থলীত উৰণ প্ৰশিক্ষণ সম্পূৰ্ণ কৰি ২০২৩ চনত ৩৪ বছৰ বয়সত পেৰাট্ৰুপাৰ বেজ আৰু মেৰুণ বেৰেট লাভ কৰে। &lt;ref name=&quot;ssbcrack1&quot;&gt;{{cite web |title=Meet Major Dwipannita Kalita: The Army Doctor Who Became Assam's First Female Paratrooper |url=https://shop.ssbcrack.com/blogs/blog/meet-major-dwipannita-kalita-the-army-doctor-who-became-assam-s-first-female-paratrooper |publisher=SSBCrack |year=2025 |access-date=19 May 2026}}&lt;/ref&gt;

২০২৫ চনৰ জানুৱাৰী মাহত মেজৰ পদবীলৈ উন্নীত হোৱা কলিতা ২০২৫ চনৰ আগষ্ট মাহত ফেমিনা ইণ্ডিয়া আলোচনীৰ [[স্বাধীনতা দিৱস (ভাৰত)|স্বাধীনতা দিৱস]]ৰ বিশেষ সংস্কৰণৰ প্ৰচ্ছদত অন্তৰ্ভুক্ত হৈছিল, য’ত ভাৰতীয় সেনাৰ দহগৰাকী মহিলা বিষয়াক সন্মান জনোৱা হৈছিল৷ খণ্ডটোৰ থিম আছিল -ইন দ্য লাইন অৱ ডিউটি'।&lt;ref name=&quot;sentinel&quot;&gt;{{cite news |title=Assam's First Female Paratrooper, Major Dwipannita Kalita Graces The Cover of Femina India |url=https://www.sentinelassam.com/north-east-india-news/assam-news/assams-first-female-paratrooper-major-dwipannita-kalita-graces-the-cover-of-femina-india |newspaper=The Sentinel |date=7 August 2025 |access-date=19 May 2026}}&lt;/ref&gt;

==প্ৰাৰম্ভিক জীৱন আৰু শিক্ষা==
অসমৰ [[শোণিতপুৰ জিলা|শোণিতপুৰ]] জিলাৰ [[ঢেকীয়াজুলি]]ত দ্বীপন্নিতা কলিতাৰ জন্ম হৈছিল। তেওঁ গৃহ চহৰৰ দেৱেন্দ্ৰ গ্ৰীণ গ্ৰ'ভ ইংৰাজী বিদ্যালয়ত স্কুলীয়া শিক্ষা সম্পূৰ্ণ কৰে আৰু পৰৱৰ্তী সময়ত দ[[দৰং মহাবিদ্যালয়|ৰং কলেজ]]ৰ পৰা সুখ্যাতিৰে স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰে।&lt;ref name=&quot;netday&quot;&gt;{{cite news |title=Major Dr Dwipannita Kalita Scripts History as Assam's First Woman Paratrooper |url=https://northeasttoday.in/northeast/major-dr-dwipannita-kalita-scripts-history-as-assams-first-woman-paratrooper/ |newspaper=Northeast Today |date=18 May 2026 |access-date=19 May 2026}}&lt;/ref&gt;

[[ফিলিপাইন|ফিলিপাইনছ]]ত এম বি বি এছ ডিগ্ৰী সম্পূৰ্ণ কৰ বিদেশত উচ্চ শিক্ষা গ্ৰহণ কৰি তেওঁ এনে কৃতিত্ব অৰ্জন কৰা শোণিতপুৰ জিলাৰ প্ৰথমগৰাকী ছোৱালী হিচাপে পৰিগণিত হয়। ইয়াৰ ফলত তেওঁৰ সামৰিক কেৰিয়াৰ আৰম্ভ হোৱাৰ বহু আগতেই অঞ্চলটোৰ যুৱতীসকলৰ বাবে এগৰাকী প্ৰেৰণাদায়ী ব্যক্তিত্ব হিচাপে পৰিগণিত হৈছিল।&lt;ref name=&quot;ssbcrack2&quot;&gt;{{cite web |title=Major Dwipannita Kalita: Assam's Trailblazing Female Paratrooper and Military Doctor |url=https://shop.ssbcrack.com/blogs/blog/major-dwipannita-kalita-assams-trailblazing-female-paratrooper-and-military-doctor |publisher=SSBCrack |year=2025 |access-date=19 May 2026}}&lt;/ref&gt;

==কৰ্মজীৱন==

===অসামৰিক চিকিৎসা সেৱাত===
এম বি বি এছ আৰু ইন্টাৰশ্বিপ সম্পূৰ্ণ কৰাৰ পিছত কলিতা ভাৰতলৈ উভতি আহি দীন দয়াল হাস্পতালকে ধৰি [[নতুন দিল্লী]]ত অসামৰিক চিকিৎসক হিচাপে কাম কৰে। উচ্চ চাপৰ পৰিৱেশ আৰু জটিল গোচৰ ব্যৱস্থাপনাৰ বাবে পৰিচিত বিভাগ জৰুৰীকালীন চিকিৎসা আৰু [[প্ৰসূতি]] আৰু [[স্ত্ৰীৰোগ বিজ্ঞান|স্ত্ৰীৰোগ]] বিজ্ঞানত তেওঁ হাতে কামে ক্লিনিকেল অভিজ্ঞতা লাভ কৰে। এই অসামৰিক চিকিৎসা অভিজ্ঞতাই পিছলৈ তেওঁৰ সামৰিক কেৰিয়াৰৰ ভেটি হিচাপে কাম কৰিছিল৷&lt;ref name=&quot;ssbcrack3&quot;&gt;{{cite web |title=Meet Major Dwipannita Kalita: Assam's First Female Paratrooper Who Broke Every Barrier |url=https://www.ssbcrack.com/2026/05/meet-major-dwipannita-kalita-assams-first-female-paratrooper-who-broke-every-barrier.html |publisher=SSBCrack |year=2026 |access-date=19 May 2026}}&lt;/ref&gt;

===ভাৰতীয় সেনাবাহিনীত প্ৰৱেশ===
২০১৯ চনত কলিতাই সেনা চিকিৎসা কৰ্পছৰ এজন বিষয়া ডাঃ চৰং মেটেৰ সৈতে বিবাহপাশত আবদ্ধ হয়।&lt;ref name=&quot;ssbcrack1&quot;/&gt; ২০২০ চনত ভাৰতীয় সশস্ত্ৰ বাহিনীত মহিলাসকলৰ বাবে যোগ্যতাৰ মাপকাঠী সম্প্ৰসাৰণ কৰা সংশোধিত চৰকাৰী নীতি-নিয়মৰ পিছত কলিতাই দেশজুৰি ১০০ জনতকৈ অধিক আবেদনকাৰীৰ বিৰুদ্ধে প্ৰতিযোগিতাত অৱতীৰ্ণ হৈছিল আৰু সেনা চিকিৎসা কৰ্পছত কেপ্তেইন (চিকিৎসা বিষয়া) হিচাপে কমিচনৰ বাবে নিৰ্বাচিত হৈছিল। ত্ৰিশ-অনুৰ্ধ বিবাহিতা মহিলা হিচাপে তেওঁৰ সক্ৰিয় সেৱাত প্ৰৱেশ কৰাৰ সফলতাই সামৰিক বাহিনীত বয়স, লিংগ আৰু বৈবাহিক অৱস্থাৰ সম্পৰ্কে প্ৰচলিত সামাজিক ধাৰণাসমূহৰ বিপৰীত এক নিদৰ্শন হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;ssbcrackexams&quot;&gt;{{cite web |title=Assam's Major Dr. Dwipannita Kalita Becomes First Female Paratrooper from the State |url=https://ssbcrackexams.com/assams-major-dr-dwipannita-kalita-becomes-first-female-paratrooper-from-the-state/ |publisher=SSBCrack Exams |year=2025 |access-date=19 May 2026}}&lt;/ref&gt;

===পেৰাট্ৰুপাৰ প্ৰশিক্ষণ আৰু অৰ্হতা===
২০২৩ চনত ৩৪ বছৰ বয়সত কলিতাই আগ্ৰাৰ ভাৰতীয় সেনাৰ সুবিধাত অনুষ্ঠিত পেৰাট্ৰুপাৰ আৰু এয়াৰবৰ্ণ প্ৰশিক্ষণ কাৰ্যসূচীত স্বেচ্ছাসেৱী হিচাপে কাম কৰিছিল। ভাৰতীয় সশস্ত্ৰ বাহিনীত শাৰীৰিক আৰু মানসিকভাৱে আটাইতকৈ চাহিদাপূৰ্ণ পাঠ্যক্ৰমৰ ভিতৰত এই পাঠ্যক্ৰম বিবেচিত হৈছে।&lt;ref name=&quot;assamfront&quot;&gt;{{cite web |title=Major Dwipannita Kalita Leads Femina's Cover Honouring Women Warriors of the Indian Army |url=https://assamfront.com/assam/major-dwipannita-kalita-leads-feminas-cover-honouring-women-warriors-of-the-indian-army/60582/ |publisher=Assam Front |year=2025 |access-date=19 May 2026}}&lt;/ref&gt;

সফলতাৰে কাম সম্পূৰ্ণ কৰাৰ পিছত দীপান্বিতা কলিতাই পেৰাট্ৰুপাৰ বেজ আৰু মেৰুণ বেৰেট (এলিট এয়াৰবৰ্ণ অৰ্হতাৰ প্ৰতীক) লাভ কৰি অসমৰ পৰা প্ৰথমগৰাকী পেৰাট্ৰুপাৰ হোৱাৰ যোগ্যতা অৰ্জন কৰে।&lt;ref name=&quot;ssbcrack1&quot;/&gt; তাৰ পিছত তেওঁ পেৰাচুট মেডিকেল ৰেজিমেণ্টত যোগদান কৰে, যিটো বিশেষ ইউনিটে আকাশ আৰু যুদ্ধ অভিযানত চিকিৎসা সহায় আগবঢ়োৱাৰ বাবে দায়বদ্ধ, য'ত ক্ষেত্ৰ চিকিৎসালয় স্থাপন আৰু দূৰৱৰ্তী বা শত্ৰুতাপূৰ্ণ পৰিৱেশত জৰুৰীকালীন আঘাতৰ যত্ন লোৱা আদিও অন্তৰ্ভুক্ত৷&lt;ref name=&quot;ssbcrack2&quot;/&gt;

এই ৰেজিমেণ্টৰ চিকিৎসা বিষয়াসকলে উন্নত চিকিৎসা বিশেষজ্ঞৰ সৈতে অভিজাত যুদ্ধ-সহায়ক ইউনিটৰ শাৰীৰিক আৰু কাৰ্য্যকৰী দাবীৰ সংমিশ্ৰণ ঘটাব লাগিব, আকাশী সৈন্যৰ সৈতে কাম কৰিব লাগিব আৰু ক্ষেত্ৰৰ পৰিস্থিতিত সংকট পৰিচালনা কৰিব লাগিব।&lt;ref name=&quot;ssbcrack2&quot;/&gt;

==স্বীকৃতি আৰু সন্মান==

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! বৰ্ষ !! স্বীকৃতি !! সৱিশেষ
|-
| ২০২৩ || পেৰাট্ৰুপাৰ বেজ আৰু মেৰুন বেৰেট || ভাৰতীয় সেনাৰ সুবিধা কেন্দ্ৰ, আগ্ৰাত বিমানবন্দী প্ৰশিক্ষণ সম্পূৰ্ণ কৰাৰ পিছত পুৰস্কৃত; পেৰাট্ৰুপাৰ হিচাপে যোগ্যতা অৰ্জন কৰা অসমৰ প্ৰথমগৰাকী মহিলা&lt;ref name=&quot;ssbcrack1&quot;/&gt;
|-
| জানুৱাৰী ২০২৫ || মেজৰলৈ পদোন্নতি (ভাৰত)|| ভাৰতীয় সেনাৰ পেৰাচুট মেডিকেল ৰেজিমেণ্টত পদোন্নতি&lt;ref name=&quot;ssbcrack1&quot;/&gt;
|-
| আগষ্ট ২০২৫ || '' ফেমিনা ইণ্ডিয়া'' প্ৰচ্ছদত অন্তৰ্ভুক্ত || স্বাধীনতা দিৱসৰ বিশেষ সংস্কৰণ: '''In the Line of Duty'' — ভাৰতীয় সেনাৰ দহগৰাকী মহিলা বিষয়াক সম্বৰ্ধনা জনায়&lt;ref name=&quot;sentinel&quot;/&gt;
|}

অসমৰ স্বাস্থ্য আৰু পৰিয়াল কল্যাণ মন্ত্ৰী [[অশোক সিংহল]] য়ে ছচিয়েল মিডিয়াত ৰাজহুৱাভাৱে তেওঁৰ এই কৃতিত্বৰ প্ৰশংসা কৰে: {{quote|গৌৰৱ অনুভৱ কৰিছোঁ যে ঢেকিয়াজুলিৰ কন্যা তথা অসমৰ প্ৰথম মহিলা পেৰাট্ৰুপাৰ মেজৰ দ্বীপন্নিতা কলিতাক ফেমিনা ইণ্ডিয়াৰ কভাৰত কৰ্ণেল ছফিয়া কুৰেশ্বী আৰু ভাৰতীয় সেনাৰ আন ৮ গৰাকী বীৰ বীৰাংগানৰ সৈতে দেখুওৱা হৈছে।&lt;ref name=&quot;sentinel&quot;/&gt;}}

তেওঁক আনসকলৰ লগতে কৰ্ণেল [[ছফিয়া কুৰেশ্বি]]ৰ কাষত কভাৰত দেখা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;sentinel&quot;/&gt;

==উত্তৰাধিকাৰ==
দীপান্বিতা কলিতাৰ জীৱন আৰু সাফল্য সামৰিক সেৱাৰ প্ৰেক্ষাপটত [[উত্তৰ-পূব ভাৰত|উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ মহিলা]]সকলৰ বাবে এক মাইলৰ খুঁটি হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছে। &lt;ref name=&quot;rongili&quot;&gt;{{cite web |title=Breaking barriers, defying norms: The trailblazing journey of Major Dwipannita Kalita, Assam's first female paratrooper |url=https://rongilibarta.com/breaking-barriers-defying-norms-the-trailblazing-journey-of-major-dwipannita-kalita-assams-first-female-paratrooper-heramba-nath/ |publisher=Rongili Barta |year=2025 |access-date=19 May 2026}}&lt;/ref&gt;

তেওঁৰ এই কৃতিত্বক সৰু চহৰৰ আকাংক্ষীসকলৰ বাবে আৰু সামাজিক সন্দেহৰ সন্মুখীন হোৱা প্ৰতিগৰাকী মহিলাৰ বাবে এক বাৰ্তা হিচাপে অভিহিত কৰা হৈছে। তেওঁ উপাৰ্জন কৰা মেৰুন বেৰেটক প্ৰতীকীভাৱে কেৱল ব্যক্তিগত সন্মান নহয়, বৰঞ্চ জীৱনৰ যিকোনো পৰ্যায়তে নতুন অধ্যায় আৰম্ভ কৰাৰ সাহসৰ জৰিয়তে অনুশাসন, বিপদ আৰু সাহসৰ জৰিয়তে অসাধাৰণ জীৱন গঢ় দিয়া হয় বুলি কোৱা হৈছে।&lt;ref name=&quot;rongili&quot;/&gt;
==ব্যক্তিগত জীৱন==
২০১৯ চনত আৰ্মি মেডিকেল কৰ্পছৰ এজন বিষয়া ডাঃ চৰং মেটৰ সৈতে বিবাহপাশত আবদ্ধ হোৱা কলিতাই সামৰিক কৰ্তব্যৰ বাহিৰে অনুশাসিত ফিটনেছ ৰুটিন বজাই ৰাখে৷ তেওঁ ফুলনি, ৰন্ধা-বঢ়া, জাজ সংগীত শুনাকে ধৰি আন কিছুমান ৰাপ প্ৰতিপালন কৰে। &lt;ref name=&quot;ssbcrack1&quot;/&gt;

==তথ্যসূত্ৰ==
{{Reflist}}

==বাহ্য়িক সংযোগ==
* [https://northeasttoday.in/northeast/major-dr-dwipannita-kalita-scripts-history-as-assams-first-woman-paratrooper/ Northeast Today profile]
* [https://www.sentinelassam.com/north-east-india-news/assam-news/assams-first-female-paratrooper-major-dwipannita-kalita-graces-the-cover-of-femina-india The Sentinel – Femina India cover feature]
* [https://rongilibarta.com/breaking-barriers-defying-norms-the-trailblazing-journey-of-major-dwipannita-kalita-assams-first-female-paratrooper-heramba-nath/ Rongili Barta feature]

{{DEFAULTSORT:Kalita, Dwipannita}}
[[Category:1989 births]]
[[Category:Living people]]
[[Category:People from Sonitpur district]]
[[Category:Indian Army officers]]
[[Category:Women in the Indian Armed Forces]]
[[Category:Indian military physicians]]
[[Category:Army Medical Corps (India) officers]]
[[Category:Indian women military personnel]]
[[Category:Paratroopers]]
[[Category:Alumni of Darrang College]]</text>
      <sha1>6om2hy39dbltpyq1nsge20vg56exonp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>607237</id>
      <parentid>607236</parentid>
      <timestamp>2026-05-19T07:07:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ishanjyotibora</username>
        <id>14131</id>
      </contributor>
      <origin>607237</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17469" sha1="91lvcychvl5t2e9bvwwpjiiz4qym899" xml:space="preserve">{{Infobox military person
| name                = দীপান্বিতা কলিতা&lt;br /&gt;Dwipannita Kalita
| birth_date          = {{birth year and age|1989}}
| birth_place         = [[ঢেকীয়াজুলি]], [[শোণিতপুৰ]], [[অসম]], ভাৰত
| death_date          =
| death_place         =
| image               =
| caption             =
| nickname            =
| allegiance          = {{flag|India}}
| branch              = [[ভাৰতীয় সেনা]]
| serviceyears        = ২০২০–বৰ্তমানলৈকে
| rank                = মেজৰ
| unit                = পেৰাচুট মেডিকেল ৰেজিমেণ্ট, সেনাবাহিনী মেডিকেল কৰ্পচ
| commands            =
| battles             =
| awards              = পেৰাট্ৰুপাৰ বেজ&lt;br/&gt;মেৰুণ বেৰট
| spouse              = ডা: চাৰং মেট (বি: ২০১৯)
| relations           =
| laterwork           =
| alma_mater          = [[দৰং মহাবিদ্যালয়]]&lt;br/&gt; এমবিবিএছ(ফিলিপিনছ)
| website             =
}}

'''দীপান্বিতা কলিতা''' ({{Lang-en|Dwipannita Kalita}}, জন্ম: প্ৰায় ১৯৮৯) হৈছে [[ভাৰতীয় সেনা]]ৰ এগৰাকী চিকিৎসা বিষয়া তথা [[অসম]] ৰাজ্যৰ প্ৰথমগৰাকী মহিলা পেৰাট্ৰুপাৰ। তেওঁ [[আগ্ৰা]]ত থকা ভাৰতীয় সেনাৰ ক্ষেত্ৰস্থলীত উৰণ প্ৰশিক্ষণ সম্পূৰ্ণ কৰি ২০২৩ চনত ৩৪ বছৰ বয়সত পেৰাট্ৰুপাৰ বেজ আৰু মেৰুণ বেৰেট লাভ কৰে। &lt;ref name=&quot;ssbcrack1&quot;&gt;{{cite web |title=Meet Major Dwipannita Kalita: The Army Doctor Who Became Assam's First Female Paratrooper |url=https://shop.ssbcrack.com/blogs/blog/meet-major-dwipannita-kalita-the-army-doctor-who-became-assam-s-first-female-paratrooper |publisher=SSBCrack |year=2025 |access-date=19 May 2026}}&lt;/ref&gt;

২০২৫ চনৰ জানুৱাৰী মাহত মেজৰ পদবীলৈ উন্নীত হোৱা কলিতা ২০২৫ চনৰ আগষ্ট মাহত ফেমিনা ইণ্ডিয়া আলোচনীৰ [[স্বাধীনতা দিৱস (ভাৰত)|স্বাধীনতা দিৱস]]ৰ বিশেষ সংস্কৰণৰ প্ৰচ্ছদত অন্তৰ্ভুক্ত হৈছিল, য’ত ভাৰতীয় সেনাৰ দহগৰাকী মহিলা বিষয়াক সন্মান জনোৱা হৈছিল৷ খণ্ডটোৰ থিম আছিল -ইন দ্য লাইন অৱ ডিউটি'।&lt;ref name=&quot;sentinel&quot;&gt;{{cite news |title=Assam's First Female Paratrooper, Major Dwipannita Kalita Graces The Cover of Femina India |url=https://www.sentinelassam.com/north-east-india-news/assam-news/assams-first-female-paratrooper-major-dwipannita-kalita-graces-the-cover-of-femina-india |newspaper=The Sentinel |date=7 August 2025 |access-date=19 May 2026}}&lt;/ref&gt;

==প্ৰাৰম্ভিক জীৱন আৰু শিক্ষা==
অসমৰ [[শোণিতপুৰ জিলা|শোণিতপুৰ]] জিলাৰ [[ঢেকীয়াজুলি]]ত দ্বীপন্নিতা কলিতাৰ জন্ম হৈছিল। তেওঁ গৃহ চহৰৰ দেৱেন্দ্ৰ গ্ৰীণ গ্ৰ'ভ ইংৰাজী বিদ্যালয়ত স্কুলীয়া শিক্ষা সম্পূৰ্ণ কৰে আৰু পৰৱৰ্তী সময়ত দ[[দৰং মহাবিদ্যালয়|ৰং কলেজ]]ৰ পৰা সুখ্যাতিৰে স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰে।&lt;ref name=&quot;netday&quot;&gt;{{cite news |title=Major Dr Dwipannita Kalita Scripts History as Assam's First Woman Paratrooper |url=https://northeasttoday.in/northeast/major-dr-dwipannita-kalita-scripts-history-as-assams-first-woman-paratrooper/ |newspaper=Northeast Today |date=18 May 2026 |access-date=19 May 2026}}&lt;/ref&gt;

[[ফিলিপাইন|ফিলিপাইনছ]]ত এম বি বি এছ ডিগ্ৰী সম্পূৰ্ণ কৰ বিদেশত উচ্চ শিক্ষা গ্ৰহণ কৰি তেওঁ এনে কৃতিত্ব অৰ্জন কৰা শোণিতপুৰ জিলাৰ প্ৰথমগৰাকী ছোৱালী হিচাপে পৰিগণিত হয়। ইয়াৰ ফলত তেওঁৰ সামৰিক কেৰিয়াৰ আৰম্ভ হোৱাৰ বহু আগতেই অঞ্চলটোৰ যুৱতীসকলৰ বাবে এগৰাকী প্ৰেৰণাদায়ী ব্যক্তিত্ব হিচাপে পৰিগণিত হৈছিল।&lt;ref name=&quot;ssbcrack2&quot;&gt;{{cite web |title=Major Dwipannita Kalita: Assam's Trailblazing Female Paratrooper and Military Doctor |url=https://shop.ssbcrack.com/blogs/blog/major-dwipannita-kalita-assams-trailblazing-female-paratrooper-and-military-doctor |publisher=SSBCrack |year=2025 |access-date=19 May 2026}}&lt;/ref&gt;

==কৰ্মজীৱন==

===অসামৰিক চিকিৎসা সেৱাত===
এম বি বি এছ আৰু ইন্টাৰশ্বিপ সম্পূৰ্ণ কৰাৰ পিছত কলিতা ভাৰতলৈ উভতি আহি দীন দয়াল হাস্পতালকে ধৰি [[নতুন দিল্লী]]ত অসামৰিক চিকিৎসক হিচাপে কাম কৰে। উচ্চ চাপৰ পৰিৱেশ আৰু জটিল গোচৰ ব্যৱস্থাপনাৰ বাবে পৰিচিত বিভাগ জৰুৰীকালীন চিকিৎসা আৰু [[প্ৰসূতি]] আৰু [[স্ত্ৰীৰোগ বিজ্ঞান|স্ত্ৰীৰোগ]] বিজ্ঞানত তেওঁ হাতে কামে ক্লিনিকেল অভিজ্ঞতা লাভ কৰে। এই অসামৰিক চিকিৎসা অভিজ্ঞতাই পিছলৈ তেওঁৰ সামৰিক কেৰিয়াৰৰ ভেটি হিচাপে কাম কৰিছিল৷&lt;ref name=&quot;ssbcrack3&quot;&gt;{{cite web |title=Meet Major Dwipannita Kalita: Assam's First Female Paratrooper Who Broke Every Barrier |url=https://www.ssbcrack.com/2026/05/meet-major-dwipannita-kalita-assams-first-female-paratrooper-who-broke-every-barrier.html |publisher=SSBCrack |year=2026 |access-date=19 May 2026}}&lt;/ref&gt;

===ভাৰতীয় সেনাবাহিনীত প্ৰৱেশ===
২০১৯ চনত কলিতাই সেনা চিকিৎসা কৰ্পছৰ এজন বিষয়া ডাঃ চৰং মেটেৰ সৈতে বিবাহপাশত আবদ্ধ হয়।&lt;ref name=&quot;ssbcrack1&quot;/&gt; ২০২০ চনত ভাৰতীয় সশস্ত্ৰ বাহিনীত মহিলাসকলৰ বাবে যোগ্যতাৰ মাপকাঠী সম্প্ৰসাৰণ কৰা সংশোধিত চৰকাৰী নীতি-নিয়মৰ পিছত কলিতাই দেশজুৰি ১০০ জনতকৈ অধিক আবেদনকাৰীৰ বিৰুদ্ধে প্ৰতিযোগিতাত অৱতীৰ্ণ হৈছিল আৰু সেনা চিকিৎসা কৰ্পছত কেপ্তেইন (চিকিৎসা বিষয়া) হিচাপে কমিচনৰ বাবে নিৰ্বাচিত হৈছিল। ত্ৰিশ-অনুৰ্ধ বিবাহিতা মহিলা হিচাপে তেওঁৰ সক্ৰিয় সেৱাত প্ৰৱেশ কৰাৰ সফলতাই সামৰিক বাহিনীত বয়স, লিংগ আৰু বৈবাহিক অৱস্থাৰ সম্পৰ্কে প্ৰচলিত সামাজিক ধাৰণাসমূহৰ বিপৰীত এক নিদৰ্শন হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;ssbcrackexams&quot;&gt;{{cite web |title=Assam's Major Dr. Dwipannita Kalita Becomes First Female Paratrooper from the State |url=https://ssbcrackexams.com/assams-major-dr-dwipannita-kalita-becomes-first-female-paratrooper-from-the-state/ |publisher=SSBCrack Exams |year=2025 |access-date=19 May 2026}}&lt;/ref&gt;

===পেৰাট্ৰুপাৰ প্ৰশিক্ষণ আৰু অৰ্হতা===
২০২৩ চনত ৩৪ বছৰ বয়সত কলিতাই আগ্ৰাৰ ভাৰতীয় সেনাৰ সুবিধাত অনুষ্ঠিত পেৰাট্ৰুপাৰ আৰু এয়াৰবৰ্ণ প্ৰশিক্ষণ কাৰ্যসূচীত স্বেচ্ছাসেৱী হিচাপে কাম কৰিছিল। ভাৰতীয় সশস্ত্ৰ বাহিনীত শাৰীৰিক আৰু মানসিকভাৱে আটাইতকৈ চাহিদাপূৰ্ণ পাঠ্যক্ৰমৰ ভিতৰত এই পাঠ্যক্ৰম বিবেচিত হৈছে।&lt;ref name=&quot;assamfront&quot;&gt;{{cite web |title=Major Dwipannita Kalita Leads Femina's Cover Honouring Women Warriors of the Indian Army |url=https://assamfront.com/assam/major-dwipannita-kalita-leads-feminas-cover-honouring-women-warriors-of-the-indian-army/60582/ |publisher=Assam Front |year=2025 |access-date=19 May 2026}}&lt;/ref&gt;

সফলতাৰে কাম সম্পূৰ্ণ কৰাৰ পিছত দীপান্বিতা কলিতাই পেৰাট্ৰুপাৰ বেজ আৰু মেৰুণ বেৰেট (এলিট এয়াৰবৰ্ণ অৰ্হতাৰ প্ৰতীক) লাভ কৰি অসমৰ পৰা প্ৰথমগৰাকী পেৰাট্ৰুপাৰ হোৱাৰ যোগ্যতা অৰ্জন কৰে।&lt;ref name=&quot;ssbcrack1&quot;/&gt; তাৰ পিছত তেওঁ পেৰাচুট মেডিকেল ৰেজিমেণ্টত যোগদান কৰে, যিটো বিশেষ ইউনিটে আকাশ আৰু যুদ্ধ অভিযানত চিকিৎসা সহায় আগবঢ়োৱাৰ বাবে দায়বদ্ধ, য'ত ক্ষেত্ৰ চিকিৎসালয় স্থাপন আৰু দূৰৱৰ্তী বা শত্ৰুতাপূৰ্ণ পৰিৱেশত জৰুৰীকালীন আঘাতৰ যত্ন লোৱা আদিও অন্তৰ্ভুক্ত৷&lt;ref name=&quot;ssbcrack2&quot;/&gt;

এই ৰেজিমেণ্টৰ চিকিৎসা বিষয়াসকলে উন্নত চিকিৎসা বিশেষজ্ঞৰ সৈতে অভিজাত যুদ্ধ-সহায়ক ইউনিটৰ শাৰীৰিক আৰু কাৰ্য্যকৰী দাবীৰ সংমিশ্ৰণ ঘটাব লাগিব, আকাশী সৈন্যৰ সৈতে কাম কৰিব লাগিব আৰু ক্ষেত্ৰৰ পৰিস্থিতিত সংকট পৰিচালনা কৰিব লাগিব।&lt;ref name=&quot;ssbcrack2&quot;/&gt;

==স্বীকৃতি আৰু সন্মান==

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! বৰ্ষ !! স্বীকৃতি !! সৱিশেষ
|-
| ২০২৩ || পেৰাট্ৰুপাৰ বেজ আৰু মেৰুন বেৰেট || ভাৰতীয় সেনাৰ সুবিধা কেন্দ্ৰ, আগ্ৰাত বিমানবন্দী প্ৰশিক্ষণ সম্পূৰ্ণ কৰাৰ পিছত পুৰস্কৃত; পেৰাট্ৰুপাৰ হিচাপে যোগ্যতা অৰ্জন কৰা অসমৰ প্ৰথমগৰাকী মহিলা&lt;ref name=&quot;ssbcrack1&quot;/&gt;
|-
| জানুৱাৰী ২০২৫ || মেজৰলৈ পদোন্নতি (ভাৰত)|| ভাৰতীয় সেনাৰ পেৰাচুট মেডিকেল ৰেজিমেণ্টত পদোন্নতি&lt;ref name=&quot;ssbcrack1&quot;/&gt;
|-
| আগষ্ট ২০২৫ || '' ফেমিনা ইণ্ডিয়া'' প্ৰচ্ছদত অন্তৰ্ভুক্ত || স্বাধীনতা দিৱসৰ বিশেষ সংস্কৰণ: '''In the Line of Duty'' — ভাৰতীয় সেনাৰ দহগৰাকী মহিলা বিষয়াক সম্বৰ্ধনা জনায়&lt;ref name=&quot;sentinel&quot;/&gt;
|}

অসমৰ স্বাস্থ্য আৰু পৰিয়াল কল্যাণ মন্ত্ৰী [[অশোক সিংহল]] য়ে ছচিয়েল মিডিয়াত ৰাজহুৱাভাৱে তেওঁৰ এই কৃতিত্বৰ প্ৰশংসা কৰে: {{quote|গৌৰৱ অনুভৱ কৰিছোঁ যে ঢেকিয়াজুলিৰ কন্যা তথা অসমৰ প্ৰথম মহিলা পেৰাট্ৰুপাৰ মেজৰ দ্বীপন্নিতা কলিতাক ফেমিনা ইণ্ডিয়াৰ কভাৰত কৰ্ণেল ছফিয়া কুৰেশ্বী আৰু ভাৰতীয় সেনাৰ আন ৮ গৰাকী বীৰ বীৰাংগানৰ সৈতে দেখুওৱা হৈছে।&lt;ref name=&quot;sentinel&quot;/&gt;}}

তেওঁক আনসকলৰ লগতে কৰ্ণেল [[ছফিয়া কুৰেশ্বি]]ৰ কাষত কভাৰত দেখা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;sentinel&quot;/&gt;

==উত্তৰাধিকাৰ==
দীপান্বিতা কলিতাৰ জীৱন আৰু সাফল্য সামৰিক সেৱাৰ প্ৰেক্ষাপটত [[উত্তৰ-পূব ভাৰত|উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ মহিলা]]সকলৰ বাবে এক মাইলৰ খুঁটি হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছে। &lt;ref name=&quot;rongili&quot;&gt;{{cite web |title=Breaking barriers, defying norms: The trailblazing journey of Major Dwipannita Kalita, Assam's first female paratrooper |url=https://rongilibarta.com/breaking-barriers-defying-norms-the-trailblazing-journey-of-major-dwipannita-kalita-assams-first-female-paratrooper-heramba-nath/ |publisher=Rongili Barta |year=2025 |access-date=19 May 2026}}&lt;/ref&gt;

তেওঁৰ এই কৃতিত্বক সৰু চহৰৰ আকাংক্ষীসকলৰ বাবে আৰু সামাজিক সন্দেহৰ সন্মুখীন হোৱা প্ৰতিগৰাকী মহিলাৰ বাবে এক বাৰ্তা হিচাপে অভিহিত কৰা হৈছে। তেওঁ উপাৰ্জন কৰা মেৰুন বেৰেটক প্ৰতীকীভাৱে কেৱল ব্যক্তিগত সন্মান নহয়, বৰঞ্চ জীৱনৰ যিকোনো পৰ্যায়তে নতুন অধ্যায় আৰম্ভ কৰাৰ সাহসৰ জৰিয়তে অনুশাসন, বিপদ আৰু সাহসৰ জৰিয়তে অসাধাৰণ জীৱন গঢ় দিয়া হয় বুলি কোৱা হৈছে।&lt;ref name=&quot;rongili&quot;/&gt;
==ব্যক্তিগত জীৱন==
২০১৯ চনত আৰ্মি মেডিকেল কৰ্পছৰ এজন বিষয়া ডাঃ চৰং মেটৰ সৈতে বিবাহপাশত আবদ্ধ হোৱা কলিতাই সামৰিক কৰ্তব্যৰ বাহিৰে অনুশাসিত ফিটনেছ ৰুটিন বজাই ৰাখে৷ তেওঁ ফুলনি, ৰন্ধা-বঢ়া, জাজ সংগীত শুনাকে ধৰি আন কিছুমান ৰাপ প্ৰতিপালন কৰে। &lt;ref name=&quot;ssbcrack1&quot;/&gt;

==তথ্যসূত্ৰ==
{{Reflist}}

==বাহ্য়িক সংযোগ==
* [https://northeasttoday.in/northeast/major-dr-dwipannita-kalita-scripts-history-as-assams-first-woman-paratrooper/ Northeast Today profile]
* [https://www.sentinelassam.com/north-east-india-news/assam-news/assams-first-female-paratrooper-major-dwipannita-kalita-graces-the-cover-of-femina-india The Sentinel – Femina India cover feature]
* [https://rongilibarta.com/breaking-barriers-defying-norms-the-trailblazing-journey-of-major-dwipannita-kalita-assams-first-female-paratrooper-heramba-nath/ Rongili Barta feature]
{{DEFAULTSORT:Kalita, Dwipannita}}</text>
      <sha1>91lvcychvl5t2e9bvwwpjiiz4qym899</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>607238</id>
      <parentid>607237</parentid>
      <timestamp>2026-05-19T07:08:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ishanjyotibora</username>
        <id>14131</id>
      </contributor>
      <comment>+[[শ্ৰেণী:জীৱিত ব্যক্তি]]; +[[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ নাৰী]] using [[WP:HC|HotCat]]</comment>
      <origin>607238</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17583" sha1="fihmwmkf680yw4q9fajao7y793tuqqn" xml:space="preserve">{{Infobox military person
| name                = দীপান্বিতা কলিতা&lt;br /&gt;Dwipannita Kalita
| birth_date          = {{birth year and age|1989}}
| birth_place         = [[ঢেকীয়াজুলি]], [[শোণিতপুৰ]], [[অসম]], ভাৰত
| death_date          =
| death_place         =
| image               =
| caption             =
| nickname            =
| allegiance          = {{flag|India}}
| branch              = [[ভাৰতীয় সেনা]]
| serviceyears        = ২০২০–বৰ্তমানলৈকে
| rank                = মেজৰ
| unit                = পেৰাচুট মেডিকেল ৰেজিমেণ্ট, সেনাবাহিনী মেডিকেল কৰ্পচ
| commands            =
| battles             =
| awards              = পেৰাট্ৰুপাৰ বেজ&lt;br/&gt;মেৰুণ বেৰট
| spouse              = ডা: চাৰং মেট (বি: ২০১৯)
| relations           =
| laterwork           =
| alma_mater          = [[দৰং মহাবিদ্যালয়]]&lt;br/&gt; এমবিবিএছ(ফিলিপিনছ)
| website             =
}}

'''দীপান্বিতা কলিতা''' ({{Lang-en|Dwipannita Kalita}}, জন্ম: প্ৰায় ১৯৮৯) হৈছে [[ভাৰতীয় সেনা]]ৰ এগৰাকী চিকিৎসা বিষয়া তথা [[অসম]] ৰাজ্যৰ প্ৰথমগৰাকী মহিলা পেৰাট্ৰুপাৰ। তেওঁ [[আগ্ৰা]]ত থকা ভাৰতীয় সেনাৰ ক্ষেত্ৰস্থলীত উৰণ প্ৰশিক্ষণ সম্পূৰ্ণ কৰি ২০২৩ চনত ৩৪ বছৰ বয়সত পেৰাট্ৰুপাৰ বেজ আৰু মেৰুণ বেৰেট লাভ কৰে। &lt;ref name=&quot;ssbcrack1&quot;&gt;{{cite web |title=Meet Major Dwipannita Kalita: The Army Doctor Who Became Assam's First Female Paratrooper |url=https://shop.ssbcrack.com/blogs/blog/meet-major-dwipannita-kalita-the-army-doctor-who-became-assam-s-first-female-paratrooper |publisher=SSBCrack |year=2025 |access-date=19 May 2026}}&lt;/ref&gt;

২০২৫ চনৰ জানুৱাৰী মাহত মেজৰ পদবীলৈ উন্নীত হোৱা কলিতা ২০২৫ চনৰ আগষ্ট মাহত ফেমিনা ইণ্ডিয়া আলোচনীৰ [[স্বাধীনতা দিৱস (ভাৰত)|স্বাধীনতা দিৱস]]ৰ বিশেষ সংস্কৰণৰ প্ৰচ্ছদত অন্তৰ্ভুক্ত হৈছিল, য’ত ভাৰতীয় সেনাৰ দহগৰাকী মহিলা বিষয়াক সন্মান জনোৱা হৈছিল৷ খণ্ডটোৰ থিম আছিল -ইন দ্য লাইন অৱ ডিউটি'।&lt;ref name=&quot;sentinel&quot;&gt;{{cite news |title=Assam's First Female Paratrooper, Major Dwipannita Kalita Graces The Cover of Femina India |url=https://www.sentinelassam.com/north-east-india-news/assam-news/assams-first-female-paratrooper-major-dwipannita-kalita-graces-the-cover-of-femina-india |newspaper=The Sentinel |date=7 August 2025 |access-date=19 May 2026}}&lt;/ref&gt;

==প্ৰাৰম্ভিক জীৱন আৰু শিক্ষা==
অসমৰ [[শোণিতপুৰ জিলা|শোণিতপুৰ]] জিলাৰ [[ঢেকীয়াজুলি]]ত দ্বীপন্নিতা কলিতাৰ জন্ম হৈছিল। তেওঁ গৃহ চহৰৰ দেৱেন্দ্ৰ গ্ৰীণ গ্ৰ'ভ ইংৰাজী বিদ্যালয়ত স্কুলীয়া শিক্ষা সম্পূৰ্ণ কৰে আৰু পৰৱৰ্তী সময়ত দ[[দৰং মহাবিদ্যালয়|ৰং কলেজ]]ৰ পৰা সুখ্যাতিৰে স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰে।&lt;ref name=&quot;netday&quot;&gt;{{cite news |title=Major Dr Dwipannita Kalita Scripts History as Assam's First Woman Paratrooper |url=https://northeasttoday.in/northeast/major-dr-dwipannita-kalita-scripts-history-as-assams-first-woman-paratrooper/ |newspaper=Northeast Today |date=18 May 2026 |access-date=19 May 2026}}&lt;/ref&gt;

[[ফিলিপাইন|ফিলিপাইনছ]]ত এম বি বি এছ ডিগ্ৰী সম্পূৰ্ণ কৰ বিদেশত উচ্চ শিক্ষা গ্ৰহণ কৰি তেওঁ এনে কৃতিত্ব অৰ্জন কৰা শোণিতপুৰ জিলাৰ প্ৰথমগৰাকী ছোৱালী হিচাপে পৰিগণিত হয়। ইয়াৰ ফলত তেওঁৰ সামৰিক কেৰিয়াৰ আৰম্ভ হোৱাৰ বহু আগতেই অঞ্চলটোৰ যুৱতীসকলৰ বাবে এগৰাকী প্ৰেৰণাদায়ী ব্যক্তিত্ব হিচাপে পৰিগণিত হৈছিল।&lt;ref name=&quot;ssbcrack2&quot;&gt;{{cite web |title=Major Dwipannita Kalita: Assam's Trailblazing Female Paratrooper and Military Doctor |url=https://shop.ssbcrack.com/blogs/blog/major-dwipannita-kalita-assams-trailblazing-female-paratrooper-and-military-doctor |publisher=SSBCrack |year=2025 |access-date=19 May 2026}}&lt;/ref&gt;

==কৰ্মজীৱন==

===অসামৰিক চিকিৎসা সেৱাত===
এম বি বি এছ আৰু ইন্টাৰশ্বিপ সম্পূৰ্ণ কৰাৰ পিছত কলিতা ভাৰতলৈ উভতি আহি দীন দয়াল হাস্পতালকে ধৰি [[নতুন দিল্লী]]ত অসামৰিক চিকিৎসক হিচাপে কাম কৰে। উচ্চ চাপৰ পৰিৱেশ আৰু জটিল গোচৰ ব্যৱস্থাপনাৰ বাবে পৰিচিত বিভাগ জৰুৰীকালীন চিকিৎসা আৰু [[প্ৰসূতি]] আৰু [[স্ত্ৰীৰোগ বিজ্ঞান|স্ত্ৰীৰোগ]] বিজ্ঞানত তেওঁ হাতে কামে ক্লিনিকেল অভিজ্ঞতা লাভ কৰে। এই অসামৰিক চিকিৎসা অভিজ্ঞতাই পিছলৈ তেওঁৰ সামৰিক কেৰিয়াৰৰ ভেটি হিচাপে কাম কৰিছিল৷&lt;ref name=&quot;ssbcrack3&quot;&gt;{{cite web |title=Meet Major Dwipannita Kalita: Assam's First Female Paratrooper Who Broke Every Barrier |url=https://www.ssbcrack.com/2026/05/meet-major-dwipannita-kalita-assams-first-female-paratrooper-who-broke-every-barrier.html |publisher=SSBCrack |year=2026 |access-date=19 May 2026}}&lt;/ref&gt;

===ভাৰতীয় সেনাবাহিনীত প্ৰৱেশ===
২০১৯ চনত কলিতাই সেনা চিকিৎসা কৰ্পছৰ এজন বিষয়া ডাঃ চৰং মেটেৰ সৈতে বিবাহপাশত আবদ্ধ হয়।&lt;ref name=&quot;ssbcrack1&quot;/&gt; ২০২০ চনত ভাৰতীয় সশস্ত্ৰ বাহিনীত মহিলাসকলৰ বাবে যোগ্যতাৰ মাপকাঠী সম্প্ৰসাৰণ কৰা সংশোধিত চৰকাৰী নীতি-নিয়মৰ পিছত কলিতাই দেশজুৰি ১০০ জনতকৈ অধিক আবেদনকাৰীৰ বিৰুদ্ধে প্ৰতিযোগিতাত অৱতীৰ্ণ হৈছিল আৰু সেনা চিকিৎসা কৰ্পছত কেপ্তেইন (চিকিৎসা বিষয়া) হিচাপে কমিচনৰ বাবে নিৰ্বাচিত হৈছিল। ত্ৰিশ-অনুৰ্ধ বিবাহিতা মহিলা হিচাপে তেওঁৰ সক্ৰিয় সেৱাত প্ৰৱেশ কৰাৰ সফলতাই সামৰিক বাহিনীত বয়স, লিংগ আৰু বৈবাহিক অৱস্থাৰ সম্পৰ্কে প্ৰচলিত সামাজিক ধাৰণাসমূহৰ বিপৰীত এক নিদৰ্শন হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;ssbcrackexams&quot;&gt;{{cite web |title=Assam's Major Dr. Dwipannita Kalita Becomes First Female Paratrooper from the State |url=https://ssbcrackexams.com/assams-major-dr-dwipannita-kalita-becomes-first-female-paratrooper-from-the-state/ |publisher=SSBCrack Exams |year=2025 |access-date=19 May 2026}}&lt;/ref&gt;

===পেৰাট্ৰুপাৰ প্ৰশিক্ষণ আৰু অৰ্হতা===
২০২৩ চনত ৩৪ বছৰ বয়সত কলিতাই আগ্ৰাৰ ভাৰতীয় সেনাৰ সুবিধাত অনুষ্ঠিত পেৰাট্ৰুপাৰ আৰু এয়াৰবৰ্ণ প্ৰশিক্ষণ কাৰ্যসূচীত স্বেচ্ছাসেৱী হিচাপে কাম কৰিছিল। ভাৰতীয় সশস্ত্ৰ বাহিনীত শাৰীৰিক আৰু মানসিকভাৱে আটাইতকৈ চাহিদাপূৰ্ণ পাঠ্যক্ৰমৰ ভিতৰত এই পাঠ্যক্ৰম বিবেচিত হৈছে।&lt;ref name=&quot;assamfront&quot;&gt;{{cite web |title=Major Dwipannita Kalita Leads Femina's Cover Honouring Women Warriors of the Indian Army |url=https://assamfront.com/assam/major-dwipannita-kalita-leads-feminas-cover-honouring-women-warriors-of-the-indian-army/60582/ |publisher=Assam Front |year=2025 |access-date=19 May 2026}}&lt;/ref&gt;

সফলতাৰে কাম সম্পূৰ্ণ কৰাৰ পিছত দীপান্বিতা কলিতাই পেৰাট্ৰুপাৰ বেজ আৰু মেৰুণ বেৰেট (এলিট এয়াৰবৰ্ণ অৰ্হতাৰ প্ৰতীক) লাভ কৰি অসমৰ পৰা প্ৰথমগৰাকী পেৰাট্ৰুপাৰ হোৱাৰ যোগ্যতা অৰ্জন কৰে।&lt;ref name=&quot;ssbcrack1&quot;/&gt; তাৰ পিছত তেওঁ পেৰাচুট মেডিকেল ৰেজিমেণ্টত যোগদান কৰে, যিটো বিশেষ ইউনিটে আকাশ আৰু যুদ্ধ অভিযানত চিকিৎসা সহায় আগবঢ়োৱাৰ বাবে দায়বদ্ধ, য'ত ক্ষেত্ৰ চিকিৎসালয় স্থাপন আৰু দূৰৱৰ্তী বা শত্ৰুতাপূৰ্ণ পৰিৱেশত জৰুৰীকালীন আঘাতৰ যত্ন লোৱা আদিও অন্তৰ্ভুক্ত৷&lt;ref name=&quot;ssbcrack2&quot;/&gt;

এই ৰেজিমেণ্টৰ চিকিৎসা বিষয়াসকলে উন্নত চিকিৎসা বিশেষজ্ঞৰ সৈতে অভিজাত যুদ্ধ-সহায়ক ইউনিটৰ শাৰীৰিক আৰু কাৰ্য্যকৰী দাবীৰ সংমিশ্ৰণ ঘটাব লাগিব, আকাশী সৈন্যৰ সৈতে কাম কৰিব লাগিব আৰু ক্ষেত্ৰৰ পৰিস্থিতিত সংকট পৰিচালনা কৰিব লাগিব।&lt;ref name=&quot;ssbcrack2&quot;/&gt;

==স্বীকৃতি আৰু সন্মান==

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! বৰ্ষ !! স্বীকৃতি !! সৱিশেষ
|-
| ২০২৩ || পেৰাট্ৰুপাৰ বেজ আৰু মেৰুন বেৰেট || ভাৰতীয় সেনাৰ সুবিধা কেন্দ্ৰ, আগ্ৰাত বিমানবন্দী প্ৰশিক্ষণ সম্পূৰ্ণ কৰাৰ পিছত পুৰস্কৃত; পেৰাট্ৰুপাৰ হিচাপে যোগ্যতা অৰ্জন কৰা অসমৰ প্ৰথমগৰাকী মহিলা&lt;ref name=&quot;ssbcrack1&quot;/&gt;
|-
| জানুৱাৰী ২০২৫ || মেজৰলৈ পদোন্নতি (ভাৰত)|| ভাৰতীয় সেনাৰ পেৰাচুট মেডিকেল ৰেজিমেণ্টত পদোন্নতি&lt;ref name=&quot;ssbcrack1&quot;/&gt;
|-
| আগষ্ট ২০২৫ || '' ফেমিনা ইণ্ডিয়া'' প্ৰচ্ছদত অন্তৰ্ভুক্ত || স্বাধীনতা দিৱসৰ বিশেষ সংস্কৰণ: '''In the Line of Duty'' — ভাৰতীয় সেনাৰ দহগৰাকী মহিলা বিষয়াক সম্বৰ্ধনা জনায়&lt;ref name=&quot;sentinel&quot;/&gt;
|}

অসমৰ স্বাস্থ্য আৰু পৰিয়াল কল্যাণ মন্ত্ৰী [[অশোক সিংহল]] য়ে ছচিয়েল মিডিয়াত ৰাজহুৱাভাৱে তেওঁৰ এই কৃতিত্বৰ প্ৰশংসা কৰে: {{quote|গৌৰৱ অনুভৱ কৰিছোঁ যে ঢেকিয়াজুলিৰ কন্যা তথা অসমৰ প্ৰথম মহিলা পেৰাট্ৰুপাৰ মেজৰ দ্বীপন্নিতা কলিতাক ফেমিনা ইণ্ডিয়াৰ কভাৰত কৰ্ণেল ছফিয়া কুৰেশ্বী আৰু ভাৰতীয় সেনাৰ আন ৮ গৰাকী বীৰ বীৰাংগানৰ সৈতে দেখুওৱা হৈছে।&lt;ref name=&quot;sentinel&quot;/&gt;}}

তেওঁক আনসকলৰ লগতে কৰ্ণেল [[ছফিয়া কুৰেশ্বি]]ৰ কাষত কভাৰত দেখা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;sentinel&quot;/&gt;

==উত্তৰাধিকাৰ==
দীপান্বিতা কলিতাৰ জীৱন আৰু সাফল্য সামৰিক সেৱাৰ প্ৰেক্ষাপটত [[উত্তৰ-পূব ভাৰত|উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ মহিলা]]সকলৰ বাবে এক মাইলৰ খুঁটি হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছে। &lt;ref name=&quot;rongili&quot;&gt;{{cite web |title=Breaking barriers, defying norms: The trailblazing journey of Major Dwipannita Kalita, Assam's first female paratrooper |url=https://rongilibarta.com/breaking-barriers-defying-norms-the-trailblazing-journey-of-major-dwipannita-kalita-assams-first-female-paratrooper-heramba-nath/ |publisher=Rongili Barta |year=2025 |access-date=19 May 2026}}&lt;/ref&gt;

তেওঁৰ এই কৃতিত্বক সৰু চহৰৰ আকাংক্ষীসকলৰ বাবে আৰু সামাজিক সন্দেহৰ সন্মুখীন হোৱা প্ৰতিগৰাকী মহিলাৰ বাবে এক বাৰ্তা হিচাপে অভিহিত কৰা হৈছে। তেওঁ উপাৰ্জন কৰা মেৰুন বেৰেটক প্ৰতীকীভাৱে কেৱল ব্যক্তিগত সন্মান নহয়, বৰঞ্চ জীৱনৰ যিকোনো পৰ্যায়তে নতুন অধ্যায় আৰম্ভ কৰাৰ সাহসৰ জৰিয়তে অনুশাসন, বিপদ আৰু সাহসৰ জৰিয়তে অসাধাৰণ জীৱন গঢ় দিয়া হয় বুলি কোৱা হৈছে।&lt;ref name=&quot;rongili&quot;/&gt;
==ব্যক্তিগত জীৱন==
২০১৯ চনত আৰ্মি মেডিকেল কৰ্পছৰ এজন বিষয়া ডাঃ চৰং মেটৰ সৈতে বিবাহপাশত আবদ্ধ হোৱা কলিতাই সামৰিক কৰ্তব্যৰ বাহিৰে অনুশাসিত ফিটনেছ ৰুটিন বজাই ৰাখে৷ তেওঁ ফুলনি, ৰন্ধা-বঢ়া, জাজ সংগীত শুনাকে ধৰি আন কিছুমান ৰাপ প্ৰতিপালন কৰে। &lt;ref name=&quot;ssbcrack1&quot;/&gt;

==তথ্যসূত্ৰ==
{{Reflist}}

==বাহ্য়িক সংযোগ==
* [https://northeasttoday.in/northeast/major-dr-dwipannita-kalita-scripts-history-as-assams-first-woman-paratrooper/ Northeast Today profile]
* [https://www.sentinelassam.com/north-east-india-news/assam-news/assams-first-female-paratrooper-major-dwipannita-kalita-graces-the-cover-of-femina-india The Sentinel – Femina India cover feature]
* [https://rongilibarta.com/breaking-barriers-defying-norms-the-trailblazing-journey-of-major-dwipannita-kalita-assams-first-female-paratrooper-heramba-nath/ Rongili Barta feature]
{{DEFAULTSORT:Kalita, Dwipannita}}

[[শ্ৰেণী:জীৱিত ব্যক্তি]]
[[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ নাৰী]]</text>
      <sha1>fihmwmkf680yw4q9fajao7y793tuqqn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>607239</id>
      <parentid>607238</parentid>
      <timestamp>2026-05-19T07:08:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ishanjyotibora</username>
        <id>14131</id>
      </contributor>
      <comment>added [[Category:অসমৰ ব্যক্তি]] using [[WP:HC|HotCat]]</comment>
      <origin>607239</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17641" sha1="jkoq20e2yi61n4qwgkg3si291oqbhlz" xml:space="preserve">{{Infobox military person
| name                = দীপান্বিতা কলিতা&lt;br /&gt;Dwipannita Kalita
| birth_date          = {{birth year and age|1989}}
| birth_place         = [[ঢেকীয়াজুলি]], [[শোণিতপুৰ]], [[অসম]], ভাৰত
| death_date          =
| death_place         =
| image               =
| caption             =
| nickname            =
| allegiance          = {{flag|India}}
| branch              = [[ভাৰতীয় সেনা]]
| serviceyears        = ২০২০–বৰ্তমানলৈকে
| rank                = মেজৰ
| unit                = পেৰাচুট মেডিকেল ৰেজিমেণ্ট, সেনাবাহিনী মেডিকেল কৰ্পচ
| commands            =
| battles             =
| awards              = পেৰাট্ৰুপাৰ বেজ&lt;br/&gt;মেৰুণ বেৰট
| spouse              = ডা: চাৰং মেট (বি: ২০১৯)
| relations           =
| laterwork           =
| alma_mater          = [[দৰং মহাবিদ্যালয়]]&lt;br/&gt; এমবিবিএছ(ফিলিপিনছ)
| website             =
}}

'''দীপান্বিতা কলিতা''' ({{Lang-en|Dwipannita Kalita}}, জন্ম: প্ৰায় ১৯৮৯) হৈছে [[ভাৰতীয় সেনা]]ৰ এগৰাকী চিকিৎসা বিষয়া তথা [[অসম]] ৰাজ্যৰ প্ৰথমগৰাকী মহিলা পেৰাট্ৰুপাৰ। তেওঁ [[আগ্ৰা]]ত থকা ভাৰতীয় সেনাৰ ক্ষেত্ৰস্থলীত উৰণ প্ৰশিক্ষণ সম্পূৰ্ণ কৰি ২০২৩ চনত ৩৪ বছৰ বয়সত পেৰাট্ৰুপাৰ বেজ আৰু মেৰুণ বেৰেট লাভ কৰে। &lt;ref name=&quot;ssbcrack1&quot;&gt;{{cite web |title=Meet Major Dwipannita Kalita: The Army Doctor Who Became Assam's First Female Paratrooper |url=https://shop.ssbcrack.com/blogs/blog/meet-major-dwipannita-kalita-the-army-doctor-who-became-assam-s-first-female-paratrooper |publisher=SSBCrack |year=2025 |access-date=19 May 2026}}&lt;/ref&gt;

২০২৫ চনৰ জানুৱাৰী মাহত মেজৰ পদবীলৈ উন্নীত হোৱা কলিতা ২০২৫ চনৰ আগষ্ট মাহত ফেমিনা ইণ্ডিয়া আলোচনীৰ [[স্বাধীনতা দিৱস (ভাৰত)|স্বাধীনতা দিৱস]]ৰ বিশেষ সংস্কৰণৰ প্ৰচ্ছদত অন্তৰ্ভুক্ত হৈছিল, য’ত ভাৰতীয় সেনাৰ দহগৰাকী মহিলা বিষয়াক সন্মান জনোৱা হৈছিল৷ খণ্ডটোৰ থিম আছিল -ইন দ্য লাইন অৱ ডিউটি'।&lt;ref name=&quot;sentinel&quot;&gt;{{cite news |title=Assam's First Female Paratrooper, Major Dwipannita Kalita Graces The Cover of Femina India |url=https://www.sentinelassam.com/north-east-india-news/assam-news/assams-first-female-paratrooper-major-dwipannita-kalita-graces-the-cover-of-femina-india |newspaper=The Sentinel |date=7 August 2025 |access-date=19 May 2026}}&lt;/ref&gt;

==প্ৰাৰম্ভিক জীৱন আৰু শিক্ষা==
অসমৰ [[শোণিতপুৰ জিলা|শোণিতপুৰ]] জিলাৰ [[ঢেকীয়াজুলি]]ত দ্বীপন্নিতা কলিতাৰ জন্ম হৈছিল। তেওঁ গৃহ চহৰৰ দেৱেন্দ্ৰ গ্ৰীণ গ্ৰ'ভ ইংৰাজী বিদ্যালয়ত স্কুলীয়া শিক্ষা সম্পূৰ্ণ কৰে আৰু পৰৱৰ্তী সময়ত দ[[দৰং মহাবিদ্যালয়|ৰং কলেজ]]ৰ পৰা সুখ্যাতিৰে স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰে।&lt;ref name=&quot;netday&quot;&gt;{{cite news |title=Major Dr Dwipannita Kalita Scripts History as Assam's First Woman Paratrooper |url=https://northeasttoday.in/northeast/major-dr-dwipannita-kalita-scripts-history-as-assams-first-woman-paratrooper/ |newspaper=Northeast Today |date=18 May 2026 |access-date=19 May 2026}}&lt;/ref&gt;

[[ফিলিপাইন|ফিলিপাইনছ]]ত এম বি বি এছ ডিগ্ৰী সম্পূৰ্ণ কৰ বিদেশত উচ্চ শিক্ষা গ্ৰহণ কৰি তেওঁ এনে কৃতিত্ব অৰ্জন কৰা শোণিতপুৰ জিলাৰ প্ৰথমগৰাকী ছোৱালী হিচাপে পৰিগণিত হয়। ইয়াৰ ফলত তেওঁৰ সামৰিক কেৰিয়াৰ আৰম্ভ হোৱাৰ বহু আগতেই অঞ্চলটোৰ যুৱতীসকলৰ বাবে এগৰাকী প্ৰেৰণাদায়ী ব্যক্তিত্ব হিচাপে পৰিগণিত হৈছিল।&lt;ref name=&quot;ssbcrack2&quot;&gt;{{cite web |title=Major Dwipannita Kalita: Assam's Trailblazing Female Paratrooper and Military Doctor |url=https://shop.ssbcrack.com/blogs/blog/major-dwipannita-kalita-assams-trailblazing-female-paratrooper-and-military-doctor |publisher=SSBCrack |year=2025 |access-date=19 May 2026}}&lt;/ref&gt;

==কৰ্মজীৱন==

===অসামৰিক চিকিৎসা সেৱাত===
এম বি বি এছ আৰু ইন্টাৰশ্বিপ সম্পূৰ্ণ কৰাৰ পিছত কলিতা ভাৰতলৈ উভতি আহি দীন দয়াল হাস্পতালকে ধৰি [[নতুন দিল্লী]]ত অসামৰিক চিকিৎসক হিচাপে কাম কৰে। উচ্চ চাপৰ পৰিৱেশ আৰু জটিল গোচৰ ব্যৱস্থাপনাৰ বাবে পৰিচিত বিভাগ জৰুৰীকালীন চিকিৎসা আৰু [[প্ৰসূতি]] আৰু [[স্ত্ৰীৰোগ বিজ্ঞান|স্ত্ৰীৰোগ]] বিজ্ঞানত তেওঁ হাতে কামে ক্লিনিকেল অভিজ্ঞতা লাভ কৰে। এই অসামৰিক চিকিৎসা অভিজ্ঞতাই পিছলৈ তেওঁৰ সামৰিক কেৰিয়াৰৰ ভেটি হিচাপে কাম কৰিছিল৷&lt;ref name=&quot;ssbcrack3&quot;&gt;{{cite web |title=Meet Major Dwipannita Kalita: Assam's First Female Paratrooper Who Broke Every Barrier |url=https://www.ssbcrack.com/2026/05/meet-major-dwipannita-kalita-assams-first-female-paratrooper-who-broke-every-barrier.html |publisher=SSBCrack |year=2026 |access-date=19 May 2026}}&lt;/ref&gt;

===ভাৰতীয় সেনাবাহিনীত প্ৰৱেশ===
২০১৯ চনত কলিতাই সেনা চিকিৎসা কৰ্পছৰ এজন বিষয়া ডাঃ চৰং মেটেৰ সৈতে বিবাহপাশত আবদ্ধ হয়।&lt;ref name=&quot;ssbcrack1&quot;/&gt; ২০২০ চনত ভাৰতীয় সশস্ত্ৰ বাহিনীত মহিলাসকলৰ বাবে যোগ্যতাৰ মাপকাঠী সম্প্ৰসাৰণ কৰা সংশোধিত চৰকাৰী নীতি-নিয়মৰ পিছত কলিতাই দেশজুৰি ১০০ জনতকৈ অধিক আবেদনকাৰীৰ বিৰুদ্ধে প্ৰতিযোগিতাত অৱতীৰ্ণ হৈছিল আৰু সেনা চিকিৎসা কৰ্পছত কেপ্তেইন (চিকিৎসা বিষয়া) হিচাপে কমিচনৰ বাবে নিৰ্বাচিত হৈছিল। ত্ৰিশ-অনুৰ্ধ বিবাহিতা মহিলা হিচাপে তেওঁৰ সক্ৰিয় সেৱাত প্ৰৱেশ কৰাৰ সফলতাই সামৰিক বাহিনীত বয়স, লিংগ আৰু বৈবাহিক অৱস্থাৰ সম্পৰ্কে প্ৰচলিত সামাজিক ধাৰণাসমূহৰ বিপৰীত এক নিদৰ্শন হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;ssbcrackexams&quot;&gt;{{cite web |title=Assam's Major Dr. Dwipannita Kalita Becomes First Female Paratrooper from the State |url=https://ssbcrackexams.com/assams-major-dr-dwipannita-kalita-becomes-first-female-paratrooper-from-the-state/ |publisher=SSBCrack Exams |year=2025 |access-date=19 May 2026}}&lt;/ref&gt;

===পেৰাট্ৰুপাৰ প্ৰশিক্ষণ আৰু অৰ্হতা===
২০২৩ চনত ৩৪ বছৰ বয়সত কলিতাই আগ্ৰাৰ ভাৰতীয় সেনাৰ সুবিধাত অনুষ্ঠিত পেৰাট্ৰুপাৰ আৰু এয়াৰবৰ্ণ প্ৰশিক্ষণ কাৰ্যসূচীত স্বেচ্ছাসেৱী হিচাপে কাম কৰিছিল। ভাৰতীয় সশস্ত্ৰ বাহিনীত শাৰীৰিক আৰু মানসিকভাৱে আটাইতকৈ চাহিদাপূৰ্ণ পাঠ্যক্ৰমৰ ভিতৰত এই পাঠ্যক্ৰম বিবেচিত হৈছে।&lt;ref name=&quot;assamfront&quot;&gt;{{cite web |title=Major Dwipannita Kalita Leads Femina's Cover Honouring Women Warriors of the Indian Army |url=https://assamfront.com/assam/major-dwipannita-kalita-leads-feminas-cover-honouring-women-warriors-of-the-indian-army/60582/ |publisher=Assam Front |year=2025 |access-date=19 May 2026}}&lt;/ref&gt;

সফলতাৰে কাম সম্পূৰ্ণ কৰাৰ পিছত দীপান্বিতা কলিতাই পেৰাট্ৰুপাৰ বেজ আৰু মেৰুণ বেৰেট (এলিট এয়াৰবৰ্ণ অৰ্হতাৰ প্ৰতীক) লাভ কৰি অসমৰ পৰা প্ৰথমগৰাকী পেৰাট্ৰুপাৰ হোৱাৰ যোগ্যতা অৰ্জন কৰে।&lt;ref name=&quot;ssbcrack1&quot;/&gt; তাৰ পিছত তেওঁ পেৰাচুট মেডিকেল ৰেজিমেণ্টত যোগদান কৰে, যিটো বিশেষ ইউনিটে আকাশ আৰু যুদ্ধ অভিযানত চিকিৎসা সহায় আগবঢ়োৱাৰ বাবে দায়বদ্ধ, য'ত ক্ষেত্ৰ চিকিৎসালয় স্থাপন আৰু দূৰৱৰ্তী বা শত্ৰুতাপূৰ্ণ পৰিৱেশত জৰুৰীকালীন আঘাতৰ যত্ন লোৱা আদিও অন্তৰ্ভুক্ত৷&lt;ref name=&quot;ssbcrack2&quot;/&gt;

এই ৰেজিমেণ্টৰ চিকিৎসা বিষয়াসকলে উন্নত চিকিৎসা বিশেষজ্ঞৰ সৈতে অভিজাত যুদ্ধ-সহায়ক ইউনিটৰ শাৰীৰিক আৰু কাৰ্য্যকৰী দাবীৰ সংমিশ্ৰণ ঘটাব লাগিব, আকাশী সৈন্যৰ সৈতে কাম কৰিব লাগিব আৰু ক্ষেত্ৰৰ পৰিস্থিতিত সংকট পৰিচালনা কৰিব লাগিব।&lt;ref name=&quot;ssbcrack2&quot;/&gt;

==স্বীকৃতি আৰু সন্মান==

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! বৰ্ষ !! স্বীকৃতি !! সৱিশেষ
|-
| ২০২৩ || পেৰাট্ৰুপাৰ বেজ আৰু মেৰুন বেৰেট || ভাৰতীয় সেনাৰ সুবিধা কেন্দ্ৰ, আগ্ৰাত বিমানবন্দী প্ৰশিক্ষণ সম্পূৰ্ণ কৰাৰ পিছত পুৰস্কৃত; পেৰাট্ৰুপাৰ হিচাপে যোগ্যতা অৰ্জন কৰা অসমৰ প্ৰথমগৰাকী মহিলা&lt;ref name=&quot;ssbcrack1&quot;/&gt;
|-
| জানুৱাৰী ২০২৫ || মেজৰলৈ পদোন্নতি (ভাৰত)|| ভাৰতীয় সেনাৰ পেৰাচুট মেডিকেল ৰেজিমেণ্টত পদোন্নতি&lt;ref name=&quot;ssbcrack1&quot;/&gt;
|-
| আগষ্ট ২০২৫ || '' ফেমিনা ইণ্ডিয়া'' প্ৰচ্ছদত অন্তৰ্ভুক্ত || স্বাধীনতা দিৱসৰ বিশেষ সংস্কৰণ: '''In the Line of Duty'' — ভাৰতীয় সেনাৰ দহগৰাকী মহিলা বিষয়াক সম্বৰ্ধনা জনায়&lt;ref name=&quot;sentinel&quot;/&gt;
|}

অসমৰ স্বাস্থ্য আৰু পৰিয়াল কল্যাণ মন্ত্ৰী [[অশোক সিংহল]] য়ে ছচিয়েল মিডিয়াত ৰাজহুৱাভাৱে তেওঁৰ এই কৃতিত্বৰ প্ৰশংসা কৰে: {{quote|গৌৰৱ অনুভৱ কৰিছোঁ যে ঢেকিয়াজুলিৰ কন্যা তথা অসমৰ প্ৰথম মহিলা পেৰাট্ৰুপাৰ মেজৰ দ্বীপন্নিতা কলিতাক ফেমিনা ইণ্ডিয়াৰ কভাৰত কৰ্ণেল ছফিয়া কুৰেশ্বী আৰু ভাৰতীয় সেনাৰ আন ৮ গৰাকী বীৰ বীৰাংগানৰ সৈতে দেখুওৱা হৈছে।&lt;ref name=&quot;sentinel&quot;/&gt;}}

তেওঁক আনসকলৰ লগতে কৰ্ণেল [[ছফিয়া কুৰেশ্বি]]ৰ কাষত কভাৰত দেখা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;sentinel&quot;/&gt;

==উত্তৰাধিকাৰ==
দীপান্বিতা কলিতাৰ জীৱন আৰু সাফল্য সামৰিক সেৱাৰ প্ৰেক্ষাপটত [[উত্তৰ-পূব ভাৰত|উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ মহিলা]]সকলৰ বাবে এক মাইলৰ খুঁটি হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছে। &lt;ref name=&quot;rongili&quot;&gt;{{cite web |title=Breaking barriers, defying norms: The trailblazing journey of Major Dwipannita Kalita, Assam's first female paratrooper |url=https://rongilibarta.com/breaking-barriers-defying-norms-the-trailblazing-journey-of-major-dwipannita-kalita-assams-first-female-paratrooper-heramba-nath/ |publisher=Rongili Barta |year=2025 |access-date=19 May 2026}}&lt;/ref&gt;

তেওঁৰ এই কৃতিত্বক সৰু চহৰৰ আকাংক্ষীসকলৰ বাবে আৰু সামাজিক সন্দেহৰ সন্মুখীন হোৱা প্ৰতিগৰাকী মহিলাৰ বাবে এক বাৰ্তা হিচাপে অভিহিত কৰা হৈছে। তেওঁ উপাৰ্জন কৰা মেৰুন বেৰেটক প্ৰতীকীভাৱে কেৱল ব্যক্তিগত সন্মান নহয়, বৰঞ্চ জীৱনৰ যিকোনো পৰ্যায়তে নতুন অধ্যায় আৰম্ভ কৰাৰ সাহসৰ জৰিয়তে অনুশাসন, বিপদ আৰু সাহসৰ জৰিয়তে অসাধাৰণ জীৱন গঢ় দিয়া হয় বুলি কোৱা হৈছে।&lt;ref name=&quot;rongili&quot;/&gt;
==ব্যক্তিগত জীৱন==
২০১৯ চনত আৰ্মি মেডিকেল কৰ্পছৰ এজন বিষয়া ডাঃ চৰং মেটৰ সৈতে বিবাহপাশত আবদ্ধ হোৱা কলিতাই সামৰিক কৰ্তব্যৰ বাহিৰে অনুশাসিত ফিটনেছ ৰুটিন বজাই ৰাখে৷ তেওঁ ফুলনি, ৰন্ধা-বঢ়া, জাজ সংগীত শুনাকে ধৰি আন কিছুমান ৰাপ প্ৰতিপালন কৰে। &lt;ref name=&quot;ssbcrack1&quot;/&gt;

==তথ্যসূত্ৰ==
{{Reflist}}

==বাহ্য়িক সংযোগ==
* [https://northeasttoday.in/northeast/major-dr-dwipannita-kalita-scripts-history-as-assams-first-woman-paratrooper/ Northeast Today profile]
* [https://www.sentinelassam.com/north-east-india-news/assam-news/assams-first-female-paratrooper-major-dwipannita-kalita-graces-the-cover-of-femina-india The Sentinel – Femina India cover feature]
* [https://rongilibarta.com/breaking-barriers-defying-norms-the-trailblazing-journey-of-major-dwipannita-kalita-assams-first-female-paratrooper-heramba-nath/ Rongili Barta feature]
{{DEFAULTSORT:Kalita, Dwipannita}}

[[শ্ৰেণী:জীৱিত ব্যক্তি]]
[[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ নাৰী]]
[[শ্ৰেণী:অসমৰ ব্যক্তি]]</text>
      <sha1>jkoq20e2yi61n4qwgkg3si291oqbhlz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>607242</id>
      <parentid>607239</parentid>
      <timestamp>2026-05-19T08:10:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ishanjyotibora</username>
        <id>14131</id>
      </contributor>
      <origin>607242</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17445" sha1="f130hkjiuje09g4t3f4a2i35kff7ufr" xml:space="preserve">{{Infobox military person
| name                = দীপান্বিতা কলিতা&lt;br /&gt;Dwipannita Kalita
| birth_date          = {{birth year and age|1989}}
| birth_place         = [[ঢেকীয়াজুলি]], [[শোণিতপুৰ]], [[অসম]], ভাৰত
| death_date          =
| death_place         =
| image               =
| caption             =
| nickname            =
| allegiance          = {{flag|India}}
| branch              = [[ভাৰতীয় সেনা]]
| serviceyears        = ২০২০–বৰ্তমানলৈকে
| rank                = মেজৰ
| unit                = পেৰাচুট মেডিকেল ৰেজিমেণ্ট, সেনাবাহিনী মেডিকেল কৰ্পচ
| commands            =
| battles             =
| awards              = পেৰাট্ৰুপাৰ বেজ&lt;br/&gt;মেৰুণ বেৰট
| spouse              = ডা: চাৰং মেট (বি: ২০১৯)
| relations           =
| laterwork           =
| alma_mater          = [[দৰং মহাবিদ্যালয়]]&lt;br/&gt; এমবিবিএছ(ফিলিপিনছ)
| website             =
}}

'''দীপান্বিতা কলিতা''' ({{Lang-en|Dwipannita Kalita}}, জন্ম: প্ৰায় ১৯৮৯) হৈছে [[ভাৰতীয় সেনা]]ৰ এগৰাকী চিকিৎসা বিষয়া তথা [[অসম]] ৰাজ্যৰ প্ৰথমগৰাকী মহিলা পেৰাট্ৰুপাৰ। তেওঁ [[আগ্ৰা]]ত থকা ভাৰতীয় সেনাৰ ক্ষেত্ৰস্থলীত উৰণ প্ৰশিক্ষণ সম্পূৰ্ণ কৰি ২০২৩ চনত ৩৪ বছৰ বয়সত পেৰাট্ৰুপাৰ বেজ আৰু মেৰুণ বেৰেট লাভ কৰে। &lt;ref name=&quot;ssbcrack1&quot;&gt;{{cite web |title=Meet Major Dwipannita Kalita: The Army Doctor Who Became Assam's First Female Paratrooper |url=https://shop.ssbcrack.com/blogs/blog/meet-major-dwipannita-kalita-the-army-doctor-who-became-assam-s-first-female-paratrooper |publisher=SSBCrack |year=2025 |access-date=19 May 2026}}&lt;/ref&gt;

২০২৫ চনৰ জানুৱাৰী মাহত মেজৰ পদবীলৈ উন্নীত হোৱা দীপান্বিতা কলিতা ২০২৫ চনৰ আগষ্ট মাহৰ ফেমিনা ইণ্ডিয়া আলোচনীৰ [[স্বাধীনতা দিৱস (ভাৰত)|স্বাধীনতা দিৱস]]ৰ বিশেষ সংস্কৰণৰ প্ৰচ্ছদত অন্তৰ্ভুক্ত হৈছিল, য’ত ভাৰতীয় সেনাৰ দহগৰাকী মহিলা বিষয়াক সন্মান জনোৱা হৈছিল৷ সংখ্যাটোৰ থিম (বিষয়বস্তু) আছিল -ইন দ্য লাইন অৱ ডিউটি'।&lt;ref name=&quot;sentinel&quot;&gt;{{cite news |title=Assam's First Female Paratrooper, Major Dwipannita Kalita Graces The Cover of Femina India |url=https://www.sentinelassam.com/north-east-india-news/assam-news/assams-first-female-paratrooper-major-dwipannita-kalita-graces-the-cover-of-femina-india |newspaper=The Sentinel |date=7 August 2025 |access-date=19 May 2026}}&lt;/ref&gt;

==প্ৰাৰম্ভিক জীৱন আৰু শিক্ষা==
অসমৰ [[শোণিতপুৰ জিলা|শোণিতপুৰ]] জিলাৰ [[ঢেকীয়াজুলি]]ত দ্বীপন্বিতা কলিতাৰ জন্ম হৈছিল। তেওঁ গৃহ চহৰৰ দেৱেন্দ্ৰ গ্ৰীণ গ্ৰ'ভ ইংৰাজী বিদ্যালয়ত স্কুলীয়া শিক্ষা সম্পূৰ্ণ কৰে আৰু পৰৱৰ্তী সময়ত দ[[দৰং মহাবিদ্যালয়|ৰং কলেজ]]ৰ পৰা সুখ্যাতিৰে স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰে।&lt;ref name=&quot;netday&quot;&gt;{{cite news |title=Major Dr Dwipannita Kalita Scripts History as Assam's First Woman Paratrooper |url=https://northeasttoday.in/northeast/major-dr-dwipannita-kalita-scripts-history-as-assams-first-woman-paratrooper/ |newspaper=Northeast Today |date=18 May 2026 |access-date=19 May 2026}}&lt;/ref&gt;

[[ফিলিপাইন|ফিলিপাইনছ]]ত এম বি বি এছ ডিগ্ৰী সম্পূৰ্ণ আৰু বিদেশত উচ্চ শিক্ষা গ্ৰহণ কৰি তেওঁ এনে কৃতিত্ব অৰ্জন কৰা শোণিতপুৰ জিলাৰ প্ৰথমগৰাকী মহিলা হিচাপে পৰিগণিত হয়। ইয়াৰ ফলত তেওঁৰ সামৰিক কেৰিয়াৰ আৰম্ভ হোৱাৰ আগতেই অঞ্চলটোৰ যুৱতীসকলৰ বাবে এগৰাকী প্ৰেৰণাদায়ী ব্যক্তিত্ব হিচাপে পৰিগণিত হৈছিল।&lt;ref name=&quot;ssbcrack2&quot;&gt;{{cite web |title=Major Dwipannita Kalita: Assam's Trailblazing Female Paratrooper and Military Doctor |url=https://shop.ssbcrack.com/blogs/blog/major-dwipannita-kalita-assams-trailblazing-female-paratrooper-and-military-doctor |publisher=SSBCrack |year=2025 |access-date=19 May 2026}}&lt;/ref&gt;

==কৰ্মজীৱন==

===অসামৰিক চিকিৎসা সেৱাত===
এম বি বি এছ আৰু ইণ্টাৰ্ণশ্বিপ সম্পূৰ্ণ কৰাৰ পিছত দীপান্বিতা কলিতা ভাৰতলৈ উভতি আহি দীন দয়াল হাস্পতালকে ধৰি [[নতুন দিল্লী]]ত অসামৰিক চিকিৎসক হিচাপে কাম কৰে। উচ্চ চাপৰ পৰিৱেশ আৰু জটিল গোচৰ ব্যৱস্থাপনাৰ বাবে পৰিচিত বিভাগ জৰুৰীকালীন চিকিৎসা আৰু [[প্ৰসূতি]] আৰু [[স্ত্ৰীৰোগ বিজ্ঞান|স্ত্ৰীৰোগ]] বিজ্ঞানত তেওঁ বাস্তৱজ্ঞানসম্পন্ন ক্লিনিকেল অভিজ্ঞতা লাভ কৰে। এই অসামৰিক চিকিৎসা অভিজ্ঞতাই পিছলৈ তেওঁৰ সামৰিক কেৰিয়াৰৰ ভেটি হিচাপে কাম কৰিছিল৷&lt;ref name=&quot;ssbcrack3&quot;&gt;{{cite web |title=Meet Major Dwipannita Kalita: Assam's First Female Paratrooper Who Broke Every Barrier |url=https://www.ssbcrack.com/2026/05/meet-major-dwipannita-kalita-assams-first-female-paratrooper-who-broke-every-barrier.html |publisher=SSBCrack |year=2026 |access-date=19 May 2026}}&lt;/ref&gt;

===ভাৰতীয় সেনাবাহিনীত প্ৰৱেশ===
২০১৯ চনত কলিতাই সেনা চিকিৎসা কৰ্পছৰ এজন বিষয়া ডাঃ চৰং মেটেৰ সৈতে বিবাহপাশত আবদ্ধ হয়।&lt;ref name=&quot;ssbcrack1&quot;/&gt; ২০২০ চনত ভাৰতীয় সশস্ত্ৰ বাহিনীত মহিলাসকলৰ বাবে যোগ্যতাৰ মাপকাঠী সম্প্ৰসাৰণ কৰা সংশোধিত চৰকাৰী নীতি-নিয়মৰ পিছত কলিতাই দেশজুৰি ১০০ গৰাকীতকৈ অধিক আবেদনকাৰীৰ বিৰুদ্ধে প্ৰতিযোগিতাত অৱতীৰ্ণ হৈছিল আৰু সেনা চিকিৎসা কৰ্পছত কেপ্তেইন (চিকিৎসা বিষয়া) হিচাপে কমিচনৰ বাবে নিৰ্বাচিত হৈছিল। ত্ৰিশ-অনুৰ্ধ বিবাহিতা মহিলা হিচাপে তেওঁৰ সক্ৰিয় সেৱাত প্ৰৱেশ কৰাৰ সফলতাই সামৰিক বাহিনীত বয়স, লিংগ আৰু বৈবাহিক অৱস্থাৰ সম্পৰ্কে থকা প্ৰচলিত সামাজিক ধাৰণাসমূহৰ বিপৰীত এক নিদৰ্শন হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;ssbcrackexams&quot;&gt;{{cite web |title=Assam's Major Dr. Dwipannita Kalita Becomes First Female Paratrooper from the State |url=https://ssbcrackexams.com/assams-major-dr-dwipannita-kalita-becomes-first-female-paratrooper-from-the-state/ |publisher=SSBCrack Exams |year=2025 |access-date=19 May 2026}}&lt;/ref&gt;

===পেৰাট্ৰুপাৰ প্ৰশিক্ষণ আৰু অৰ্হতা===
২০২৩ চনত ৩৪ বছৰ বয়সত কলিতাই আগ্ৰাৰ ভাৰতীয় সেনাৰ সুবিধাত অনুষ্ঠিত পেৰাট্ৰুপাৰ আৰু এয়াৰবৰ্ণ প্ৰশিক্ষণ কাৰ্যসূচীত স্বেচ্ছাসেৱী হিচাপে কাম কৰিছিল। ভাৰতীয় সশস্ত্ৰ বাহিনীত শাৰীৰিক আৰু মানসিকভাৱে আটাইতকৈ চাহিদাপূৰ্ণ পাঠ্যক্ৰমৰ ভিতৰত এই পাঠ্যক্ৰম বিবেচিত হৈছে।&lt;ref name=&quot;assamfront&quot;&gt;{{cite web |title=Major Dwipannita Kalita Leads Femina's Cover Honouring Women Warriors of the Indian Army |url=https://assamfront.com/assam/major-dwipannita-kalita-leads-feminas-cover-honouring-women-warriors-of-the-indian-army/60582/ |publisher=Assam Front |year=2025 |access-date=19 May 2026}}&lt;/ref&gt;

সফলতাৰে কাম সম্পূৰ্ণ কৰাৰ পিছত দীপান্বিতা কলিতাই পেৰাট্ৰুপাৰ বেজ আৰু মেৰুণ বেৰেট (এলিট এয়াৰবৰ্ণ অৰ্হতাৰ প্ৰতীক) লাভ কৰি অসমৰ পৰা প্ৰথমগৰাকী পেৰাট্ৰুপাৰ হোৱাৰ যোগ্যতা অৰ্জন কৰে।&lt;ref name=&quot;ssbcrack1&quot;/&gt; তাৰ পিছত তেওঁ পেৰাচুট মেডিকেল ৰেজিমেণ্টত যোগদান কৰে, যিটো বিশেষ ইউনিটে আকাশমাৰ্গ আৰু যুদ্ধ অভিযানত চিকিৎসা সহায় আগবঢ়োৱাৰ বাবে দায়বদ্ধ, য'ত ক্ষেত্ৰ চিকিৎসালয় স্থাপন আৰু দূৰৱৰ্তী বা শত্ৰুতাপূৰ্ণ পৰিৱেশত জৰুৰীকালীন আঘাতৰ যত্ন লোৱা আদিও অন্তৰ্ভুক্ত৷&lt;ref name=&quot;ssbcrack2&quot;/&gt;

এই ৰেজিমেণ্টৰ চিকিৎসা বিষয়াসকলে উন্নত চিকিৎসা বিশেষজ্ঞৰ সৈতে অভিজাত যুদ্ধ-সহায়ক ইউনিটৰ শাৰীৰিক আৰু কাৰ্য্যকৰী দাবীৰ সংমিশ্ৰণ ঘটাব লাগিব, আকাশী সৈন্যৰ সৈতে কাম কৰিব লাগিব আৰু ক্ষেত্ৰৰ পৰিস্থিতিত সংকট পৰিচালনা কৰিব লাগিব।&lt;ref name=&quot;ssbcrack2&quot;/&gt;

==স্বীকৃতি আৰু সন্মান==

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! বৰ্ষ !! স্বীকৃতি !! সৱিশেষ
|-
| ২০২৩ || পেৰাট্ৰুপাৰ বেজ আৰু মেৰুন বেৰেট || ভাৰতীয় সেনাৰ সুবিধা কেন্দ্ৰ, আগ্ৰাত বিমানবন্দী প্ৰশিক্ষণ সম্পূৰ্ণ কৰাৰ পিছত পুৰস্কৃত; পেৰাট্ৰুপাৰ হিচাপে যোগ্যতা অৰ্জন কৰা অসমৰ প্ৰথমগৰাকী মহিলা&lt;ref name=&quot;ssbcrack1&quot;/&gt;
|-
| জানুৱাৰী ২০২৫ || মেজৰলৈ পদোন্নতি (ভাৰত)|| ভাৰতীয় সেনাৰ পেৰাচুট মেডিকেল ৰেজিমেণ্টত পদোন্নতি&lt;ref name=&quot;ssbcrack1&quot;/&gt;
|-
| আগষ্ট ২০২৫ || '' ফেমিনা ইণ্ডিয়া'' প্ৰচ্ছদত অন্তৰ্ভুক্ত || স্বাধীনতা দিৱসৰ বিশেষ সংস্কৰণ: '''In the Line of Duty'' — ভাৰতীয় সেনাৰ দহগৰাকী মহিলা বিষয়াক সম্বৰ্ধনা জনায়&lt;ref name=&quot;sentinel&quot;/&gt;
|}

অসমৰ বিধায়ক [[অশোক সিংহল]]য়ে ৰাজহুৱাভাৱে তেওঁৰ এই কৃতিত্বৰ প্ৰশংসা কৰে: {{quote|গৌৰৱ অনুভৱ কৰিছোঁ যে ঢেকীয়াজুলিৰ কন্যা তথা অসমৰ প্ৰথম মহিলা পেৰাট্ৰুপাৰ মেজৰ দ্বীপান্বিতা কলিতাক ফেমিনা ইণ্ডিয়াৰ কভাৰত কৰ্ণেল ছফিয়া কুৰেশ্বী আৰু ভাৰতীয় সেনাৰ আন ৮ গৰাকী বীৰ বীৰাংগানৰ সৈতে দেখুওৱা হৈছে।&lt;ref name=&quot;sentinel&quot;/&gt;}}

উল্লেখ্য যে, তেওঁক আনসকলৰ লগতে কৰ্ণেল [[ছফিয়া কুৰেশ্বি]]ৰ কাষত কভাৰত দেখা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;sentinel&quot;/&gt;

==উত্তৰাধিকাৰ==
দীপান্বিতা কলিতাৰ জীৱন আৰু সাফল্য সামৰিক সেৱাৰ প্ৰেক্ষাপটত [[উত্তৰ-পূব ভাৰত|উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ মহিলা]]সকলৰ বাবে এক মাইলৰ খুঁটি হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছে। &lt;ref name=&quot;rongili&quot;&gt;{{cite web |title=Breaking barriers, defying norms: The trailblazing journey of Major Dwipannita Kalita, Assam's first female paratrooper |url=https://rongilibarta.com/breaking-barriers-defying-norms-the-trailblazing-journey-of-major-dwipannita-kalita-assams-first-female-paratrooper-heramba-nath/ |publisher=Rongili Barta |year=2025 |access-date=19 May 2026}}&lt;/ref&gt;

তেওঁৰ এই কৃতিত্বক সৰু চহৰৰ আকাংক্ষীসকলৰ বাবে আৰু সামাজিক সন্দেহৰ সন্মুখীন হোৱা প্ৰতিগৰাকী মহিলাৰ বাবে এক বাৰ্তা হিচাপে অভিহিত কৰা হৈছে। তেওঁ উপাৰ্জন কৰা মেৰুন বেৰেটক প্ৰতীকীভাৱে কেৱল ব্যক্তিগত সন্মান নহয়, বৰঞ্চ জীৱনৰ যিকোনো পৰ্যায়তে নতুন অধ্যায় আৰম্ভ কৰাৰ সাহসৰ জৰিয়তে অসাধাৰণ জীৱন গঢ় দিয়া হয় বুলি কোৱা হৈছে।&lt;ref name=&quot;rongili&quot;/&gt;
==ব্যক্তিগত জীৱন==
দীপান্বিতা কলিতাই সামৰিক কৰ্তব্যৰ বাহিৰে অনুশাসিত ফিটনেছ ৰুটিন বজাই ৰাখে৷ তেওঁ ফুলনি, ৰন্ধা-বঢ়া, জাজ সংগীত শুনাকে ধৰি আন কিছুমান ৰাপ প্ৰতিপালন কৰে। &lt;ref name=&quot;ssbcrack1&quot;/&gt;

==তথ্যসূত্ৰ==
{{Reflist}}

==বাহ্য়িক সংযোগ==
* [https://northeasttoday.in/northeast/major-dr-dwipannita-kalita-scripts-history-as-assams-first-woman-paratrooper/ Northeast Today profile]
* [https://www.sentinelassam.com/north-east-india-news/assam-news/assams-first-female-paratrooper-major-dwipannita-kalita-graces-the-cover-of-femina-india The Sentinel – Femina India cover feature]
* [https://rongilibarta.com/breaking-barriers-defying-norms-the-trailblazing-journey-of-major-dwipannita-kalita-assams-first-female-paratrooper-heramba-nath/ Rongili Barta feature]
{{DEFAULTSORT:Kalita, Dwipannita}}

[[শ্ৰেণী:জীৱিত ব্যক্তি]]
[[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ নাৰী]]
[[শ্ৰেণী:অসমৰ ব্যক্তি]]</text>
      <sha1>f130hkjiuje09g4t3f4a2i35kff7ufr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>607243</id>
      <parentid>607242</parentid>
      <timestamp>2026-05-19T08:11:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ishanjyotibora</username>
        <id>14131</id>
      </contributor>
      <comment>added [[Category:ভাৰতীয় সেনাৰ জোৱান]] using [[WP:HC|HotCat]]</comment>
      <origin>607243</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17522" sha1="7mm1tlnfw1mxr3ju3ukpu8vwubqnf85" xml:space="preserve">{{Infobox military person
| name                = দীপান্বিতা কলিতা&lt;br /&gt;Dwipannita Kalita
| birth_date          = {{birth year and age|1989}}
| birth_place         = [[ঢেকীয়াজুলি]], [[শোণিতপুৰ]], [[অসম]], ভাৰত
| death_date          =
| death_place         =
| image               =
| caption             =
| nickname            =
| allegiance          = {{flag|India}}
| branch              = [[ভাৰতীয় সেনা]]
| serviceyears        = ২০২০–বৰ্তমানলৈকে
| rank                = মেজৰ
| unit                = পেৰাচুট মেডিকেল ৰেজিমেণ্ট, সেনাবাহিনী মেডিকেল কৰ্পচ
| commands            =
| battles             =
| awards              = পেৰাট্ৰুপাৰ বেজ&lt;br/&gt;মেৰুণ বেৰট
| spouse              = ডা: চাৰং মেট (বি: ২০১৯)
| relations           =
| laterwork           =
| alma_mater          = [[দৰং মহাবিদ্যালয়]]&lt;br/&gt; এমবিবিএছ(ফিলিপিনছ)
| website             =
}}

'''দীপান্বিতা কলিতা''' ({{Lang-en|Dwipannita Kalita}}, জন্ম: প্ৰায় ১৯৮৯) হৈছে [[ভাৰতীয় সেনা]]ৰ এগৰাকী চিকিৎসা বিষয়া তথা [[অসম]] ৰাজ্যৰ প্ৰথমগৰাকী মহিলা পেৰাট্ৰুপাৰ। তেওঁ [[আগ্ৰা]]ত থকা ভাৰতীয় সেনাৰ ক্ষেত্ৰস্থলীত উৰণ প্ৰশিক্ষণ সম্পূৰ্ণ কৰি ২০২৩ চনত ৩৪ বছৰ বয়সত পেৰাট্ৰুপাৰ বেজ আৰু মেৰুণ বেৰেট লাভ কৰে। &lt;ref name=&quot;ssbcrack1&quot;&gt;{{cite web |title=Meet Major Dwipannita Kalita: The Army Doctor Who Became Assam's First Female Paratrooper |url=https://shop.ssbcrack.com/blogs/blog/meet-major-dwipannita-kalita-the-army-doctor-who-became-assam-s-first-female-paratrooper |publisher=SSBCrack |year=2025 |access-date=19 May 2026}}&lt;/ref&gt;

২০২৫ চনৰ জানুৱাৰী মাহত মেজৰ পদবীলৈ উন্নীত হোৱা দীপান্বিতা কলিতা ২০২৫ চনৰ আগষ্ট মাহৰ ফেমিনা ইণ্ডিয়া আলোচনীৰ [[স্বাধীনতা দিৱস (ভাৰত)|স্বাধীনতা দিৱস]]ৰ বিশেষ সংস্কৰণৰ প্ৰচ্ছদত অন্তৰ্ভুক্ত হৈছিল, য’ত ভাৰতীয় সেনাৰ দহগৰাকী মহিলা বিষয়াক সন্মান জনোৱা হৈছিল৷ সংখ্যাটোৰ থিম (বিষয়বস্তু) আছিল -ইন দ্য লাইন অৱ ডিউটি'।&lt;ref name=&quot;sentinel&quot;&gt;{{cite news |title=Assam's First Female Paratrooper, Major Dwipannita Kalita Graces The Cover of Femina India |url=https://www.sentinelassam.com/north-east-india-news/assam-news/assams-first-female-paratrooper-major-dwipannita-kalita-graces-the-cover-of-femina-india |newspaper=The Sentinel |date=7 August 2025 |access-date=19 May 2026}}&lt;/ref&gt;

==প্ৰাৰম্ভিক জীৱন আৰু শিক্ষা==
অসমৰ [[শোণিতপুৰ জিলা|শোণিতপুৰ]] জিলাৰ [[ঢেকীয়াজুলি]]ত দ্বীপন্বিতা কলিতাৰ জন্ম হৈছিল। তেওঁ গৃহ চহৰৰ দেৱেন্দ্ৰ গ্ৰীণ গ্ৰ'ভ ইংৰাজী বিদ্যালয়ত স্কুলীয়া শিক্ষা সম্পূৰ্ণ কৰে আৰু পৰৱৰ্তী সময়ত দ[[দৰং মহাবিদ্যালয়|ৰং কলেজ]]ৰ পৰা সুখ্যাতিৰে স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰে।&lt;ref name=&quot;netday&quot;&gt;{{cite news |title=Major Dr Dwipannita Kalita Scripts History as Assam's First Woman Paratrooper |url=https://northeasttoday.in/northeast/major-dr-dwipannita-kalita-scripts-history-as-assams-first-woman-paratrooper/ |newspaper=Northeast Today |date=18 May 2026 |access-date=19 May 2026}}&lt;/ref&gt;

[[ফিলিপাইন|ফিলিপাইনছ]]ত এম বি বি এছ ডিগ্ৰী সম্পূৰ্ণ আৰু বিদেশত উচ্চ শিক্ষা গ্ৰহণ কৰি তেওঁ এনে কৃতিত্ব অৰ্জন কৰা শোণিতপুৰ জিলাৰ প্ৰথমগৰাকী মহিলা হিচাপে পৰিগণিত হয়। ইয়াৰ ফলত তেওঁৰ সামৰিক কেৰিয়াৰ আৰম্ভ হোৱাৰ আগতেই অঞ্চলটোৰ যুৱতীসকলৰ বাবে এগৰাকী প্ৰেৰণাদায়ী ব্যক্তিত্ব হিচাপে পৰিগণিত হৈছিল।&lt;ref name=&quot;ssbcrack2&quot;&gt;{{cite web |title=Major Dwipannita Kalita: Assam's Trailblazing Female Paratrooper and Military Doctor |url=https://shop.ssbcrack.com/blogs/blog/major-dwipannita-kalita-assams-trailblazing-female-paratrooper-and-military-doctor |publisher=SSBCrack |year=2025 |access-date=19 May 2026}}&lt;/ref&gt;

==কৰ্মজীৱন==

===অসামৰিক চিকিৎসা সেৱাত===
এম বি বি এছ আৰু ইণ্টাৰ্ণশ্বিপ সম্পূৰ্ণ কৰাৰ পিছত দীপান্বিতা কলিতা ভাৰতলৈ উভতি আহি দীন দয়াল হাস্পতালকে ধৰি [[নতুন দিল্লী]]ত অসামৰিক চিকিৎসক হিচাপে কাম কৰে। উচ্চ চাপৰ পৰিৱেশ আৰু জটিল গোচৰ ব্যৱস্থাপনাৰ বাবে পৰিচিত বিভাগ জৰুৰীকালীন চিকিৎসা আৰু [[প্ৰসূতি]] আৰু [[স্ত্ৰীৰোগ বিজ্ঞান|স্ত্ৰীৰোগ]] বিজ্ঞানত তেওঁ বাস্তৱজ্ঞানসম্পন্ন ক্লিনিকেল অভিজ্ঞতা লাভ কৰে। এই অসামৰিক চিকিৎসা অভিজ্ঞতাই পিছলৈ তেওঁৰ সামৰিক কেৰিয়াৰৰ ভেটি হিচাপে কাম কৰিছিল৷&lt;ref name=&quot;ssbcrack3&quot;&gt;{{cite web |title=Meet Major Dwipannita Kalita: Assam's First Female Paratrooper Who Broke Every Barrier |url=https://www.ssbcrack.com/2026/05/meet-major-dwipannita-kalita-assams-first-female-paratrooper-who-broke-every-barrier.html |publisher=SSBCrack |year=2026 |access-date=19 May 2026}}&lt;/ref&gt;

===ভাৰতীয় সেনাবাহিনীত প্ৰৱেশ===
২০১৯ চনত কলিতাই সেনা চিকিৎসা কৰ্পছৰ এজন বিষয়া ডাঃ চৰং মেটেৰ সৈতে বিবাহপাশত আবদ্ধ হয়।&lt;ref name=&quot;ssbcrack1&quot;/&gt; ২০২০ চনত ভাৰতীয় সশস্ত্ৰ বাহিনীত মহিলাসকলৰ বাবে যোগ্যতাৰ মাপকাঠী সম্প্ৰসাৰণ কৰা সংশোধিত চৰকাৰী নীতি-নিয়মৰ পিছত কলিতাই দেশজুৰি ১০০ গৰাকীতকৈ অধিক আবেদনকাৰীৰ বিৰুদ্ধে প্ৰতিযোগিতাত অৱতীৰ্ণ হৈছিল আৰু সেনা চিকিৎসা কৰ্পছত কেপ্তেইন (চিকিৎসা বিষয়া) হিচাপে কমিচনৰ বাবে নিৰ্বাচিত হৈছিল। ত্ৰিশ-অনুৰ্ধ বিবাহিতা মহিলা হিচাপে তেওঁৰ সক্ৰিয় সেৱাত প্ৰৱেশ কৰাৰ সফলতাই সামৰিক বাহিনীত বয়স, লিংগ আৰু বৈবাহিক অৱস্থাৰ সম্পৰ্কে থকা প্ৰচলিত সামাজিক ধাৰণাসমূহৰ বিপৰীত এক নিদৰ্শন হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;ssbcrackexams&quot;&gt;{{cite web |title=Assam's Major Dr. Dwipannita Kalita Becomes First Female Paratrooper from the State |url=https://ssbcrackexams.com/assams-major-dr-dwipannita-kalita-becomes-first-female-paratrooper-from-the-state/ |publisher=SSBCrack Exams |year=2025 |access-date=19 May 2026}}&lt;/ref&gt;

===পেৰাট্ৰুপাৰ প্ৰশিক্ষণ আৰু অৰ্হতা===
২০২৩ চনত ৩৪ বছৰ বয়সত কলিতাই আগ্ৰাৰ ভাৰতীয় সেনাৰ সুবিধাত অনুষ্ঠিত পেৰাট্ৰুপাৰ আৰু এয়াৰবৰ্ণ প্ৰশিক্ষণ কাৰ্যসূচীত স্বেচ্ছাসেৱী হিচাপে কাম কৰিছিল। ভাৰতীয় সশস্ত্ৰ বাহিনীত শাৰীৰিক আৰু মানসিকভাৱে আটাইতকৈ চাহিদাপূৰ্ণ পাঠ্যক্ৰমৰ ভিতৰত এই পাঠ্যক্ৰম বিবেচিত হৈছে।&lt;ref name=&quot;assamfront&quot;&gt;{{cite web |title=Major Dwipannita Kalita Leads Femina's Cover Honouring Women Warriors of the Indian Army |url=https://assamfront.com/assam/major-dwipannita-kalita-leads-feminas-cover-honouring-women-warriors-of-the-indian-army/60582/ |publisher=Assam Front |year=2025 |access-date=19 May 2026}}&lt;/ref&gt;

সফলতাৰে কাম সম্পূৰ্ণ কৰাৰ পিছত দীপান্বিতা কলিতাই পেৰাট্ৰুপাৰ বেজ আৰু মেৰুণ বেৰেট (এলিট এয়াৰবৰ্ণ অৰ্হতাৰ প্ৰতীক) লাভ কৰি অসমৰ পৰা প্ৰথমগৰাকী পেৰাট্ৰুপাৰ হোৱাৰ যোগ্যতা অৰ্জন কৰে।&lt;ref name=&quot;ssbcrack1&quot;/&gt; তাৰ পিছত তেওঁ পেৰাচুট মেডিকেল ৰেজিমেণ্টত যোগদান কৰে, যিটো বিশেষ ইউনিটে আকাশমাৰ্গ আৰু যুদ্ধ অভিযানত চিকিৎসা সহায় আগবঢ়োৱাৰ বাবে দায়বদ্ধ, য'ত ক্ষেত্ৰ চিকিৎসালয় স্থাপন আৰু দূৰৱৰ্তী বা শত্ৰুতাপূৰ্ণ পৰিৱেশত জৰুৰীকালীন আঘাতৰ যত্ন লোৱা আদিও অন্তৰ্ভুক্ত৷&lt;ref name=&quot;ssbcrack2&quot;/&gt;

এই ৰেজিমেণ্টৰ চিকিৎসা বিষয়াসকলে উন্নত চিকিৎসা বিশেষজ্ঞৰ সৈতে অভিজাত যুদ্ধ-সহায়ক ইউনিটৰ শাৰীৰিক আৰু কাৰ্য্যকৰী দাবীৰ সংমিশ্ৰণ ঘটাব লাগিব, আকাশী সৈন্যৰ সৈতে কাম কৰিব লাগিব আৰু ক্ষেত্ৰৰ পৰিস্থিতিত সংকট পৰিচালনা কৰিব লাগিব।&lt;ref name=&quot;ssbcrack2&quot;/&gt;

==স্বীকৃতি আৰু সন্মান==

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! বৰ্ষ !! স্বীকৃতি !! সৱিশেষ
|-
| ২০২৩ || পেৰাট্ৰুপাৰ বেজ আৰু মেৰুন বেৰেট || ভাৰতীয় সেনাৰ সুবিধা কেন্দ্ৰ, আগ্ৰাত বিমানবন্দী প্ৰশিক্ষণ সম্পূৰ্ণ কৰাৰ পিছত পুৰস্কৃত; পেৰাট্ৰুপাৰ হিচাপে যোগ্যতা অৰ্জন কৰা অসমৰ প্ৰথমগৰাকী মহিলা&lt;ref name=&quot;ssbcrack1&quot;/&gt;
|-
| জানুৱাৰী ২০২৫ || মেজৰলৈ পদোন্নতি (ভাৰত)|| ভাৰতীয় সেনাৰ পেৰাচুট মেডিকেল ৰেজিমেণ্টত পদোন্নতি&lt;ref name=&quot;ssbcrack1&quot;/&gt;
|-
| আগষ্ট ২০২৫ || '' ফেমিনা ইণ্ডিয়া'' প্ৰচ্ছদত অন্তৰ্ভুক্ত || স্বাধীনতা দিৱসৰ বিশেষ সংস্কৰণ: '''In the Line of Duty'' — ভাৰতীয় সেনাৰ দহগৰাকী মহিলা বিষয়াক সম্বৰ্ধনা জনায়&lt;ref name=&quot;sentinel&quot;/&gt;
|}

অসমৰ বিধায়ক [[অশোক সিংহল]]য়ে ৰাজহুৱাভাৱে তেওঁৰ এই কৃতিত্বৰ প্ৰশংসা কৰে: {{quote|গৌৰৱ অনুভৱ কৰিছোঁ যে ঢেকীয়াজুলিৰ কন্যা তথা অসমৰ প্ৰথম মহিলা পেৰাট্ৰুপাৰ মেজৰ দ্বীপান্বিতা কলিতাক ফেমিনা ইণ্ডিয়াৰ কভাৰত কৰ্ণেল ছফিয়া কুৰেশ্বী আৰু ভাৰতীয় সেনাৰ আন ৮ গৰাকী বীৰ বীৰাংগানৰ সৈতে দেখুওৱা হৈছে।&lt;ref name=&quot;sentinel&quot;/&gt;}}

উল্লেখ্য যে, তেওঁক আনসকলৰ লগতে কৰ্ণেল [[ছফিয়া কুৰেশ্বি]]ৰ কাষত কভাৰত দেখা হৈছিল।&lt;ref name=&quot;sentinel&quot;/&gt;

==উত্তৰাধিকাৰ==
দীপান্বিতা কলিতাৰ জীৱন আৰু সাফল্য সামৰিক সেৱাৰ প্ৰেক্ষাপটত [[উত্তৰ-পূব ভাৰত|উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ মহিলা]]সকলৰ বাবে এক মাইলৰ খুঁটি হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছে। &lt;ref name=&quot;rongili&quot;&gt;{{cite web |title=Breaking barriers, defying norms: The trailblazing journey of Major Dwipannita Kalita, Assam's first female paratrooper |url=https://rongilibarta.com/breaking-barriers-defying-norms-the-trailblazing-journey-of-major-dwipannita-kalita-assams-first-female-paratrooper-heramba-nath/ |publisher=Rongili Barta |year=2025 |access-date=19 May 2026}}&lt;/ref&gt;

তেওঁৰ এই কৃতিত্বক সৰু চহৰৰ আকাংক্ষীসকলৰ বাবে আৰু সামাজিক সন্দেহৰ সন্মুখীন হোৱা প্ৰতিগৰাকী মহিলাৰ বাবে এক বাৰ্তা হিচাপে অভিহিত কৰা হৈছে। তেওঁ উপাৰ্জন কৰা মেৰুন বেৰেটক প্ৰতীকীভাৱে কেৱল ব্যক্তিগত সন্মান নহয়, বৰঞ্চ জীৱনৰ যিকোনো পৰ্যায়তে নতুন অধ্যায় আৰম্ভ কৰাৰ সাহসৰ জৰিয়তে অসাধাৰণ জীৱন গঢ় দিয়া হয় বুলি কোৱা হৈছে।&lt;ref name=&quot;rongili&quot;/&gt;
==ব্যক্তিগত জীৱন==
দীপান্বিতা কলিতাই সামৰিক কৰ্তব্যৰ বাহিৰে অনুশাসিত ফিটনেছ ৰুটিন বজাই ৰাখে৷ তেওঁ ফুলনি, ৰন্ধা-বঢ়া, জাজ সংগীত শুনাকে ধৰি আন কিছুমান ৰাপ প্ৰতিপালন কৰে। &lt;ref name=&quot;ssbcrack1&quot;/&gt;

==তথ্যসূত্ৰ==
{{Reflist}}

==বাহ্য়িক সংযোগ==
* [https://northeasttoday.in/northeast/major-dr-dwipannita-kalita-scripts-history-as-assams-first-woman-paratrooper/ Northeast Today profile]
* [https://www.sentinelassam.com/north-east-india-news/assam-news/assams-first-female-paratrooper-major-dwipannita-kalita-graces-the-cover-of-femina-india The Sentinel – Femina India cover feature]
* [https://rongilibarta.com/breaking-barriers-defying-norms-the-trailblazing-journey-of-major-dwipannita-kalita-assams-first-female-paratrooper-heramba-nath/ Rongili Barta feature]
{{DEFAULTSORT:Kalita, Dwipannita}}

[[শ্ৰেণী:জীৱিত ব্যক্তি]]
[[শ্ৰেণী:ভাৰতৰ নাৰী]]
[[শ্ৰেণী:অসমৰ ব্যক্তি]]
[[শ্ৰেণী:ভাৰতীয় সেনাৰ জোৱান]]</text>
      <sha1>7mm1tlnfw1mxr3ju3ukpu8vwubqnf85</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>